Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.285.2025.1.AK
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-16
Teza: Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia
usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Dokumentowanie
czynności.
Słowa kluczowe: faktura
podatnik
pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI.
Dokumentacja -Rozdział 1. Faktury -Brak obowiązku
wystawienia faktury
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106b

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,

    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

18 marca 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 16 marca 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy
      - niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania
        nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
      - dokumentowania ww. czynności.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni jest adwokatem wpisanym na listę adwokatów prowadzoną przez
    Okręgową Radę Adwokacką w .... Wnioskodawczyni prowadzi Kancelarię Adwokacką pod
    firmą Kancelaria Adwokacka Adwokat ..., NIP: ..., w ramach której świadczy usługi
    prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz
    przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek
    organizacyjnych, w tym osób prawnych), dalej jako: Klienci, w zakresie, w jakim działalność
    radcy prawnego została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z
    dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 499).
    Działalność Wnioskodawczyni obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii
    prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów
    przed sądami. W związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej
    Kancelarii Adwokackiej Wnioskodawczyni zarejestrowała działalność gospodarczą wpisaną
    do CEiDG jako działalność prawnicza. Wnioskodawczyni jest czynnym podatnikiem VAT, w
    konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich
    statusu, poprzez wystawienie faktury VAT albo rachunku.
    W ramach praktyki adwokackiej, Wnioskodawczyni świadczy nieodpłatną pomoc prawną
    na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy
    prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jedn.: Dz.
    U. z 2021 r. poz. 945 z późn. zm.), dalej jako: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej
    pomocy prawnej należy do zadań zleconych powiatu realizowanych przez Powiat
    samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty wykonują zadania związane z
    zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez utworzenie i organizację Punktów
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką
    organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają
    możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady
    adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i
    udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników,
    zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich
    umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców
    prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania
    oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą
    radców prawnych.

    Wnioskodawczyni zawarła z Powiatem umowę o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej (dalej: Umowa o nieodpłatną pomoc prawną). Zgodnie z Umową o nieodpłatną
    pomoc prawną zawartą przez Wnioskodawczynię, Wnioskodawczyni działając w
    charakterze radcy prawnego zobowiązała się do osobistego świadczenia za
    wynagrodzeniem należnym od Powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom
    uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Powiat.
    Dodatkowo, w Umowie zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej (tj. adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej i czas dyżurów
    Wnioskodawczyni), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy
    prawnej, a także zasady wyznaczania zastępstwa w odniesieniu do dyżurów wyznaczonych
    przez Powiat.
    Podobną umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa
    obywatelskiego Wnioskodawczyni zawarła z organizacją pozarządową - Stowarzyszeniem
    .. z siedzibą w ..., której to Powiat zlecił prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy
    prawnej w ... oraz drugiego punktu w .. (dalej łącznie jako: Umowa o nieodpłatną pomoc
    prawną).
    Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa na tych samych zasadach będzie
    kontynuowana albo Wnioskodawczyni zawrze umowę z inną organizacją pozarządową,
    której Powiat zleci prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawczyni udziela
    porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym
    jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu
    ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według kolejności
    zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Powiat i Stowarzyszenie . na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej
    oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu ani
    jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca.
    Poza praktyką w ramach Kancelarii Adwokackiej oraz świadczeniem nieodpłatnej pomocy
    prawnej na podstawie umowy z Powiatem, Wnioskodawczyni udziela nieodpłatne
    poradnictwo obywatelskie na zasadach określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy
    prawnej. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do
    indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej
    osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz
    wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby,
    sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji.
    Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób
    zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego.
    Jest zadaniem zleconym Powiatu. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie nie jest tożsame
    z działalnością prawniczą, a do jego świadczenia nie jest wymagane posiadanie tytułu
    adwokata albo radcy prawnego. Niezbędne jest ukończenie szkolenia na zasadach
    określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej.
    Powiat może powierzyć prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego.
    Wnioskodawczyni zawiera umowy o udzielanie nieodpłatnego poradnictwa

    obywatelskiego ("Umowa o nieodpłatne poradnictwo obywatelskie") z organizacjami
    pozarządowymi, z którymi w celu realizacji zadań zleconych współpracuje Powiat.
    Obecnie Wnioskodawczyni udziela nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    podstawie Umowy zawartej ze Stowarzyszeniem .. z siedzibą w .... Nie jest jednak
    wykluczone, że umowa będzie kontynuowana w kolejnych latach albo Wnioskodawczyni
    zawrze umowę z inną organizacją pozarządową, której Powiat zleci prowadzenie punktu
    poradnictwa obywatelskiego.
    Na podstawie Umowy o świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    Wnioskodawczyni zobowiązała się lub zobowiąże do świadczenia poradnictwa
    obywatelskiego osobom uprawnionym w ramach wyznaczonych dyżurów w punktach
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz w miejscu i czasie wyznaczonym w
    Umowie.
    Zasady świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego są tożsame z zasadami
    udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, które określa ustawa o nieodpłatnej pomocy
    prawnej. Wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego
    należne Wnioskodawczyni jest określone w Umowie o świadczenie nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego jako ryczałtowe miesięczne wynagrodzenie. Jego wysokość
    wynika z zasad określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej i jest uzależnione
    od ilości dni przepracowanych przez Wnioskodawczynię w danym miesiącu, a nie od ilości
    porad albo innych zadań należących do zakresu nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego w danym miesiącu.
    Podobnie jak w przypadku nieodpłatnej pomocy prawnej, Wnioskodawczyni udziela
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobiście, osobom uprawnionym, które
    dokonały odpowiedniego zgłoszenia, w miejscu i czasie określonym w Umowie o
    nieodpłatne poradnictwo obywatelskie oraz za wynagrodzeniem ustalonym na zasadach
    określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej. Wnioskodawczyni nie ma tym
    samym dowolności sposobu wykonania zlecenia, czasu i miejsca oraz możliwości wyboru
    osób, którym udziela nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.
    Wnioskodawczyni zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację
    indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT na rzecz
    Powiatu/organizacji pozarządowej. Wnioskodawczyni uwzględnia VAT należny na ww.
    fakturach oraz rozlicza w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej, w
    związku ze specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, w
    szczególności jej osobistym charakterem oraz poradnictwa obywatelskiego
    Wnioskodawczyni powzięła wątpliwość, czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej
    oraz poradnictwa obywatelskiego następuje w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawczynię działalności.
    W trakcie dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Wnioskodawczyni udziela
    porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym
    jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu
    ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez Powiat, według kolejności
    zgłoszeń.
    Wynagrodzenie określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez
    Powiat i Stowarzyszenie, na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej
    oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu ani
    jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie miesiąca.
    Wykonywanie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem (zwanym dalej: "Stowarzyszeniem")
    oraz Powiatem (zwanym dalej: "Powiatem") następuje poprzez osobiste świadczenie
    porad prawnych oraz poradnictwa obywatelskiego w trakcie dyżurów odbywających się w
    lokalizacjach wskazanych w zawartych Umowach. Wnioskodawczyni nie będzie ich
    wykonywała z innymi osobami, w szczególności współpracownikami. Umowa z Powiatem
    zawiera zapis, że w przypadku, gdy Zleceniobiorca nie będzie mógł w danym dniu i
    godzinach świadczyć pomocy prawnej osobiście z powodu zaistnienia szczególnych
    okoliczności (choroba, ważne zdarzenie losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy
    i wcześniejszego powiadomienia Zleceniodawcy drogą mailową, podając datę zastępstwa,
    miejsce i dane osoby zastępującej. Zastępstwo może pełnić wyłącznie osoba zgłoszona do
    obsługi nieodpłatnej pomocy prawnej, z którą Zleceniodawca zawarł umowę analogiczną
    do niniejszej umowy.
    Natomiast Umowa ze Stowarzyszeniem zawiera uregulowanie, że w razie niemożliwości
    osobistego świadczenia pomocy prawnej przez Zleceniobiorcę, Zleceniobiorca może
    polecić wykonanie przedmiotu niniejszej umowy innej osobie, która posiada uprawnienia
    do wykonywania zawodu radcy prawnego lub adwokata/doradcy obywatelskiego, zgodnie
    z wymogami art. 5 ustawy i z którą Stowarzyszenie ma podpisaną umowę na udzielanie
    nieodpłatnej pomocy prawnej/poradnictwa obywatelskiego. Wynagrodzenie określone w
    przedmiotowych umowach jest ustalone przez Powiat i Stowarzyszenie na podstawie
    przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej "Ustawą") oraz stosownego
    rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok
    kalendarzowy.
    Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Powiatu/
    Stowarzyszenia ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od
    ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawczyni odbyła w tracie
    miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów
    nieodpłatnych porad prawnych lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym
    miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu
    dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy
    prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zgodnie z przedstawioną podpisaną
    ewidencją czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, Wnioskodawczyni
    nie otrzymuje dodatkowych świadczeń.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy
    o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie stanowi kategorii przychodów, o
    których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi przychód, o którym mowa w art.
    13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

    Wnioskodawczyni w przedmiotowych umowach zobowiązuje się do świadczenia usług w
    lokalach położonych na terenie powiatu. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z Powiatem
    lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesło), zamykana na klucz szafę do
    przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie
    wielofunkcyjne - drukarka i skaner oraz komputer - stacjonarny albo laptop) oraz dostęp
    do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do
    nieodpłatnej powszechnie dostępnej (niewymagającej logowania się) bazy aktów
    prawnych.
    Ponadto, Zleceniodawca wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz
    (toner) do drukarki lub kserokopiarki. Umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nic nie mówi
    na temat korzystania z wyposażenia, ale de facto Wnioskodawczyni korzysta na podstawie
    ww. umowy z infrastruktury stanowiącej własność Starostwa Powiatowego w których
    zlokalizowane są punkty pomocy. Wnioskodawczyni korzysta jedynie wyjątkowo z
    własnego laptopa, jednak nie wynika to z konieczności zapewnienia tego sprzętu we
    własnym zakresie, ale wygody i własnych chęci Wnioskodawczyni.
    Wnioskodawczyni nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych zarówno z Powiatem, jak i ze
    Stowarzyszeniem. Poniższe wyjaśnienia są wspólne dla obu zawartych przez
    Wnioskodawczynię umów zlecenia. Udzielając pomocy prawnej lub poradnictwa
    obywatelskiego Wnioskodawczyni nie ponosi odpowiedzialności za świadczone usługi.
    Wnioskodawczyni obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną/ doradztwem
    obywatelskim tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym
    imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy "A" w części obejmującej punkt i dyżur
    wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Stowarzyszenie.
    Do wykonywania czynności wynikających z umowy zlecenia Wnioskodawczyni
    wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Powiat i organizację wewnętrzną
    Stowarzyszenia. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3
    Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że jako zleceniobiorca
    Wnioskodawczyni nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego.
    Istotną okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawczyni nie ma wpływu na wysokość
    wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Powiat
    /Stowarzyszenie. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe, zryczałtowane
    wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz
    efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej.
    Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami. W świetle umowy zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek
    środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawczynię ryzyka
    ekonomicznego.
    Wnioskodawczyni nie wyraża i nie będzie wyrażała oświadczeń woli w imieniu i na rzecz na
    rzecz Powiatu oraz Stowarzyszenia. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami
    Wnioskodawczyni nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą,
    nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawczyni nie używa w punkcie swoich
    pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych
    przed sądem, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów. Powyższe wyjaśnienia
    są wspólne dla obu zawartych przez Wnioskodawczynię umów zlecenia.

    W umowach zawartych przez Wnioskodawczynię nie zostały zawarte postanowienia
    odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Ani umowa zawarta z Powiatem,
    ani umowa zawarta ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Wnioskodawczyni do zawarcia
    umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jednak z racji
    wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega ona takiemu ubezpieczeniu OC. W
    związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z
    którymi ma Wnioskodawczyni zawarła umowy (odpowiednio Powiat lub Stowarzyszenie).
    Powyższe wyjaśnienia są wspólne dla obu zawartych przez Wnioskodawczynię umów
    zlecenia.
    W myśl art. 3 ww. ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
      · poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
        przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym
        w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
        sądowym lub sądowo-administracyjnym,
      · wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
      · sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem
        pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i
        pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
      · nieodpłatną mediację,
      · sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
        pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
        radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w
        postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach
        postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę
        sądową.
    Wnioskodawczyni zaznacza, że w momencie złożenia ww. wniosku o interpretację
    indywidualną dokumentuje ww. świadczenia poprzez wystawienie faktury VAT na rzecz
    Powiatu oraz Stowarzyszenia. Wnioskodawczyni uwzględnia VAT należny na ww. fakturach
    oraz rozlicza w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej, w związku ze
    specyficznymi zasadami świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności jej
    osobistym charakterem Wnioskodawczyni powzięła wątpliwość, czy świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej następuje w ramach prowadzonej przez Wnioskodawczynię
    działalności.
    Pytania
      1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
        obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację
        indywidualną stanowi świadczenie usług w ramach prowadzonej przez
        Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, które podlega opodatkowaniu
        podatkiem VAT?
      2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1 Wnioskodawczyni, z tytułu
        wykonania czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i
        usług, winna wystawić faktury VAT, a czy też powinna wystawić notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie

    W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach przedstawionych we wniosku o
    interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach prowadzonej przez
    Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem VAT.
    Uzasadnienie
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 VATU, opodatkowaniu podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług. Jak stanowi art. 8 ust. 1 VATU, przez świadczenie usług, o
    którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej,
    osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie
    stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Mając na względzie powyższe,
    opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług
    wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 VATU, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W konsekwencji,
    opodatkowaniu VAT podlegają czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 VATU, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
        tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
        prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
        czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
        czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych
        czynności wobec osób trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), za przychody z
    działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się m.in.
    przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło,
    uzyskiwane od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
    jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z
    wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
    prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej. W konsekwencji,
    przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze świadczenia usług na
    podstawie umowy zlecenia, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach pozarolniczej działalności
    gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawczyni, przychody z nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ramach umowy o

    nieodpłatną pomoc prawną powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności
    wykonywanej osobiście, a nie prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności
    gospodarczej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej przez Wnioskodawczynię nie stanowi czynności podlegającej
    opodatkowaniu VAT. Należy bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności
    zawodowej osoby fizycznej wykonującej tzw. wolny zawód jest związana z wykonywaną
    działalnością gospodarczą, ale jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za
    działalność gospodarczą w świetle regulacji VAT.
    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące m.in. odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste wykonywanie
    wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn, Przedsiębiorca a wolny
    zawód, „Rejent” 2003, nr 10, s. 72-75). W konsekwencji, w celu ustalenia, czy osoba
    fizyczna wykonująca czynności związane z wykonywanym przez nią wolnym zawodem
    prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu VATU, należy każdorazowo zbadać, jaki
    jest kształt wzajemnych relacji, praw i obowiązków podmiotu w stosunku do podmiotu
    zlecającego te czynności. W szczególności, nie jest możliwe przypisanie wszystkich
    czynności osób fizycznych do prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnego za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza
    sam charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie
    bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy
    prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych
    przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski.
    Powyższe wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że adwokat udzielając nieodpłatnej
    pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej oraz Punktu Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego działa jako osoba
    fizyczna posiadająca uprawnienia i kwalifikacje, a nie jako przedsiębiorca prowadzący
    Kancelarię Adwokacką. Wnioskodawczyni nie reprezentuje bowiem swojej Kancelarii, nie
    może również działać na rzecz swojej Kancelarii (przyjmować pełnomocnictwa,
    podpisywania pism). Ponadto, stosunek prawny i faktyczny pomiędzy Wnioskodawczynią,
    a Powiatem oraz Stowarzyszeniem znacząco odbiega od stosunku łączącego
    Wnioskodawczynię z Klientami. W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej
    osobiście, w tym przez przedstawicieli tzw. wolnych zawodów, oraz rozróżnienia pomiędzy
    działalnością wykonywaną osobiście, a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że
    kwestia ta była przedmiotem licznych wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
    Unii Europejskiej (TSUE) oraz krajowych sądów administracyjnych. W świetle wyroków
    TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za samodzielną
    działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy wykorzystaniu
    zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po stronie
    usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy wobec
    osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz jest
    związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TS z
    15.12.1987 r., C-235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v. Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej wyrok C-235/85, Komisja, oraz wyrok TS z 25.07.1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C:1991:332, dalej wyrok C-202/90, Ayuntamiento).

    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w VATU, należy uznać, że świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Powiatem oraz Stowarzyszeniem nie
    spełnia przesłanek działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni wykonuje czynności
    nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej. Nie ma swobody miejsca i czasu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a
    zasady określa Umowa o nieodpłatną pomoc prawną zawarta z Powiatem analogicznie
    Stowarzyszeniem. Jeżeli z różnych przyczyn nie może wykonać zadań w trakcie dyżuru,
    musi zapewnić zastępstwo, nie może w szczególności zmienić dnia albo godzin dyżuru, lub
    wyznaczyć dyżur w miejscu przez niego wyznaczonym (np.: w siedzibie prowadzonej
    Kancelarii).
    Wnioskodawczyni (w przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz Klientów) nie ma
    swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy pomoc prawną. Nieodpłatna pomoc
    prawna jest bowiem świadczona na rzecz osób uprawnionych, które zgłosiły się do Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych sytuacjach wynikających m.in. z konfliktu
    interesów Wnioskodawczyni może odmówić nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest
    zobowiązana do wskazania osobie uprawnionej innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej na terytorium Powiatu. Wnioskodawczyni nie wykorzystuje zasobów należących
    do Kancelarii do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do zasady, wszystkie
    niezbędne zasoby powinien dostarczyć Wnioskodawczyni Powiat a Wnioskodawczyni
    wykorzystuje zasoby Powiatu zgromadzone w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.
    Wnioskodawczyni wykorzystuje własne zasoby jedynie w takim zakresie, w jakim
    wykorzystują własne zasoby pracownicy i zleceniobiorcy (np.: samochód prywatny w celu
    dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej).
    Mając powyższe na względzie, Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka ekonomicznego ani
    gospodarczego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z
    Powiatem/ Stowarzyszeniem. Wynagrodzenie Wnioskodawczyni jest z góry określone.
    Wnioskodawczyni nie ma możliwości negocjowania wynagrodzenia, a wynagrodzenie nie
    jest rezultatem ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów. W odniesieniu do relacji
    pomiędzy Powiatem/Stowarzyszeniem a Wnioskodawczynią należy wskazać, że nie ma
    ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej przez strony oraz równorzędności
    pomiędzy Wnioskodawczynią a Powiatem bądź Stowarzyszeniem. Wnioskodawczyni nie
    ma możliwości kształtowania zasad współpracy z Powiatem /Stowarzyszeniem na takich
    zasadach, na jakich kształtuje zasady świadczenia usług na rzecz Klientów. Z drugiej
    strony, Powiat/Stowarzyszenie zawierając Umowę również nie ma swobody ustalania
    warunków współpracy, ale jest związany przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy
    prawnej.
    Wobec powyższego, czynności nieodpłatnej pomocy prawnej wykonywane przez
    Wnioskodawczynię nie są wykonywane w ramach Jej działalności gospodarczej, ale
    działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie podlegają opodatkowaniu VAT.
    Wnioskodawczyni wskazuje, że ww. stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora KIS w
    licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
      · w interpretacji indywidualnej z 5 maja 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-3.4012.66.2023.2.
        AKS,
      · w interpretacji indywidualnej z 10 sierpnia 2024 r., o sygn. 0114-KDIP4-
        2.4012.401.2023.1.MC,
      · w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.80.2024.2.HW.

    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, tj. przyjęcie, że świadczenie przez
    Wnioskodawczynię, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych
    porad prawnych na podstawie zawartej z Powiatem analogicznie Stowarzyszeniem
    umowy, nie stanowi wykonywanej samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie
    podlega podatkiem VAT, zdaniem Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do
    dokumentowania tych czynności fakturami (faktura nie jest dowodem właściwym dla
    udokumentowania otrzymanego z tego tytułu wynagrodzenia). Jednocześnie, w ocenie
    Wnioskodawczyni, na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak
    jest przeciwskazań dla udokumentowania wykonywanych czynności poprzez wystawienie
    innego dokumentu księgowego, np. noty księgowej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2024 poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest
    dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie
    świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia
    odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8
    ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana
    przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Według art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony)
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
        lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu
        wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych
        czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym
        wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków
        wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
        wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony)
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z

      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone
    czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej
    działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest
    łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie
    zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi
    stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:
    - wykonywania tych czynności,
    - wynagrodzenia, oraz
    - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz
    także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy
    działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto
    ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej
    działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i
    usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i

    wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie
    warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego
    wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć
    wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika
    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią oraz Powiat i Stowarzyszenie.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
      „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem
      wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w
      szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości
      niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy
    przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
    Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:
      Poza osobami, o których mowa w ust. 1, za podatnika uznawana jest każda osoba,
      która okazjonalnie dokonuje dostawy nowego środka transportu wysyłanego lub
      transportowanego do nabywcy przez sprzedawcę, przez nabywcę albo na rzecz
      sprzedawcy lub nabywcy, do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza
      terytorium państwa członkowskiego, ale na terytorium Wspólnoty.
    Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
      Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje
      transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi (...).
    Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności
    gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i
    usług.
    To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością
    wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie
    podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom
    dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby
    brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem
    definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady
    jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub
    rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca
    lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania
    środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które

    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego
    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak
    bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy zleceniobiorcą – Panią a zleceniodawcami – Powiatem i Stowarzyszeniem
    wykaże, że spełnione będą wszystkie trzy warunki, to nie będzie można uznać Pani za
    podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że
    zleceniobiorca będzie występował w charakterze podatnika VAT.
    Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego – w niniejszej sprawie Powiatu i
    Stowarzyszenia.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie –
    warunek drugi).
    Warunek drugi – wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez
    zleceniobiorcę.
    Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po

    stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że jest Pani adwokatem wpisanym na listę adwokatów
    prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w (...). W ramach praktyki adwokackiej,
    świadczy Pani nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w ustawie z dnia 5
    sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
    obywatelskim oraz edukacji prawnej. Zawarła Pani z Powiatem umowę o świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej. Podobną umowę na świadczenie nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego zawarła Pani z organizacją
    pozarządową - Stowarzyszeniem z siedzibą w .., której to Powiat zlecił prowadzenie
    punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w ... oraz drugiego punktu w .... Wynagrodzenie
    określone w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez Powiat i
    Stowarzyszenie na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Nie ma Pani wpływu na wysokość
    wynagrodzenia należnego od Powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie
    nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które odbyła Pani w trakcie
    miesiąca. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów
    nieodpłatnych porad prawnych lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w danym
    miesiącu. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których
    mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za
    świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem nie stanowi kategorii
    przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób
    fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8
    lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie
    usług nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na
    podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem stanowi przychód, o którym mowa w art.
    13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przedmiotowych
    umowach zobowiązuje się Pani do świadczenia usług w lokalach położonych na terenie
    powiatu. Nie ponosi Pani gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z
    wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych zarówno z Powiatem, jak i ze
    Stowarzyszeniem. Udzielając pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego nie ponosi
    Pani odpowiedzialności za świadczone usługi. Istotną okolicznością jest także fakt, że nie
    ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została
    narzucona przez Powiat/Stowarzyszenie. Umowy zlecenia przewidują bowiem stałe,
    zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się
    na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Nie wyraża Pani i nie będzie wyrażała
    oświadczeń woli w imieniu i na rzecz na rzecz Powiatu oraz Stowarzyszenia. W umowach
    zawartych przez Panią nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. Ani umowa zawarta z Powiatem, ani umowa
    zawarta ze Stowarzyszeniem nie zobowiązuje Pani do zawarcia umowy ubezpieczenia od
    odpowiedzialności wobec osób trzecich. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec
    osób trzecich ponoszą podmioty, z którymi zawarła Pani umowy (odpowiednio Powiat lub
    Stowarzyszenie).
    Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczone
    przez Panią usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartej umowy
    z Powiatem i usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa

    obywatelskiego na podstawie zawartej umowy Stowarzyszeniem nie będą mieściły się w
    definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.
    Realizując czynności na podstawie ww. umów o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego nie będzie ponosiła Pani odpowiedzialności
    wobec osób trzecich za wykonywane czynności oraz nie będzie ponosiła ryzyka
    gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi ww. czynnościami.
    Powyższe wskazuje, że zawarcie opisanych umów o świadczenie usług nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego powoduje powstanie stosunku
    prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego Pani jako
    Zleceniobiorca związana będzie ze Zleceniodawcą (Powiatem i Stowarzyszeniem) więzami
    prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także
    odpowiedzialności Zleceniodawcy wobec osób trzecich. Jak bowiem wskazano wyżej,
    warunek ten będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza)
    takiej odpowiedzialności.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego na
    zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną nie będzie stanowiło
    świadczenia usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, a tym
    samym nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. usług.
    Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 –
    Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Według art. 106b ust. 3 ustawy:
      Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę
      dokumentującą:
      1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie
      wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
      a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
      b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
      1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których
      mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z
      wyjątkiem:
      a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust.
      5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
      b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

      2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art.

      - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od
      końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano
      całość lub część zapłaty.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.
    Jak wyżej rozstrzygnąłem, świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy
    prawnej na podstawie zawartej umowy z Powiatem i usługi z zakresu nieodpłatnej
    pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy ze
    Stowarzyszeniem, nie będą mieściły się w definicji działalności gospodarczej określonej w
    ustawie o podatku od towarów i usług. Usługi z zakresu pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego na podstawie umów zlecenia, nie będą podlegały opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji brak będzie podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania
    ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Brak będzie również podstaw do wystawienia rachunku, o którym mowa w art. 87 § 1
    Ordynacji podatkowej, z tytułu świadczenia pomocy prawnej i poradnictwa
    obywatelskiego, ponieważ w ww. zakresie nie będzie prowadziła Pani działalności
    gospodarczej.
    Podsumowując, skoro ww. usługi nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, brak będzie podstaw do wystawiania przez Panią faktur lub rachunków.
    Powyższe wynagrodzenie z umowy współpracy zawartej z Powiatem i Stowarzyszeniem w
    przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu pomocy prawnej oraz poradnictwa
    obywatelskiego, może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów
    księgowych, w tym not księgowych. Zaznaczenia jednak wymaga, że nota księgowa nie jest
    dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako

    taka nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww.
    przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.
    Tym samym, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.
    Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający
    wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego
    przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle
    związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego).
    Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym
    przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie
    sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
    W interpretacji tej, jako element zdarzenia przyszłego przyjęto Pani wskazanie, że „(...)
    Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy
    zawartej z Powiatem oraz usług nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego
    poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem, nie
    stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych. Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Powiatem oraz usług nieodpłatnej pomocy prawnej i
    nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej ze
    Stowarzyszeniem, stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych. (...)”
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z
    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.