Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/4441-80/11-3/SJ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2012-01-26
Teza: Zwolnienie – ubezpieczenia grupowe.
Słowa kluczowe: ubezpieczenia; usługi-usługi ubezpieczeniowe; zwolnienie; zwolnienie-zwolnienie podatkowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

WYDANA W WYNIKU UWZGLĘDNIENIA SKARGI

W związku ze skargą z dnia 22 grudnia 2011 r. (data wpływu 27 grudnia 2011 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego z dnia 5 października 2011 r., znak ILPP2/443-1019/11-4/AKr w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku świadczonych usług, doręczoną w dniu 7 października 2011 r. (data potwierdzenia odbioru), Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz na podstawie art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), **uwzględnia skargę w całości,** w związku z czym **zmienia** zaskarżoną indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego z dnia 5 października 2011 r. znak ILPP2/443-1019/11-4/AKr, uznając stanowisko Wnioskodawcy **za prawidłowe.**

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając w imieniu Ministra Finansów, wydał na wniosek Spółki Akcyjnej z dnia 20 czerwca 2011 r. (data wpływu 1 lipca 2011 r.), o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie zwolnienia od podatku świadczonych usług – zaskarżoną indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego z dnia 5 października 2011 r., znak ILPP2/443-1019/11-4/AKr, stwierdzając nieprawidłowość zajętego przez Wnioskodawcę w ww. wniosku stanowiska.

We wniosku z dnia 20 czerwca 2011 r. o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawiono następujący stan faktyczny:

„A” S.A (dalej Spółka lub Wnioskodawca) prowadzi działalność w zakresie oddawania towarów (w szczególności pojazdów) w odpłatne użytkowanie na podstawie umów leasingu.

Spółka zawarła z wybranymi zakładami ubezpieczeń (dalej: Zakłady Ubezpieczeń) umowy generalne mające charakter umów ubezpieczenia grupowego (ubezpieczenia na cudzy rachunek), których przedmiotem jest udzielenie przez Zakład Ubezpieczeń ochrony ubezpieczeniowej klientom Wnioskodawcy (dalej Umowy Generalne). Zakres powyższych ubezpieczeń obejmuje m.in.:

1.  ochronę assistance drogowego, realizowaną w ramach ubezpieczenia assistance, pojazdów będących przedmiotem leasingu,
2.  ochronę na wypadek śmierci i utraty zdrowia przez klienta, realizowaną w ramach ubezpieczenia „Bezpieczna Rata”,
3.  ochronę na wypadek ponoszenia kosztów ochrony prawnej przez klienta a obejmujących m.in. koszty reprezentacji przez adwokata, realizowaną w ramach ubezpieczenia „Ochrona Prawna”.

We wszystkich powyższych umowach ubezpieczenia Spółka działa jako ubezpieczający.

Przedmiotem Umów Generalnych jest ochrona interesów klientów Spółki (ubezpieczonych). Objęcie ochroną klientów Spółki następuje na zasadach właściwych dla umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek, tj. poprzez złożenie przez klienta deklaracji przystąpienia do ubezpieczenia grupowego i wskazanie klienta przez Spółkę Zakładowi Ubezpieczeń jako ubezpieczonego w ramach Umowy Generalnej. Ciężar składki ubezpieczeniowej jest przy tym ostatecznie każdorazowo ponoszony przez leasingobiorcę.

Przystąpienie do wskazanych ubezpieczeń przez klienta Spółki jest zasadniczo fakultatywne, tj. nie jest warunkiem koniecznym dla zawarcia umowy leasingu ze Spółką.

Umowy Generalne pomiędzy Spółką a Zakładami Ubezpieczeń zawierane są przy udziale „B” Sp. z o.o., spółki mającej status agenta ubezpieczeniowego w rozumieniu ustawy z 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym; Dz. U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1154, z późn. zm. (dalej: Agent Ubezpieczeniowy). Agent Ubezpieczeniowy - stosownie do postanowień Umów Generalnych - świadczy usługi agencyjne (usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego) związane z zawarciem i wykonaniem Umów Generalnych poprzez podejmowanie czynności faktycznych lub prawnych w imieniu lub na rzecz Zakładów Ubezpieczeń.

Jednocześnie, Spółka zawarła umowę o współpracy z Agentem Ubezpieczeniowym. Na mocy tej umowy, Spółka - występująca w ramach Umów Generalnych jako ubezpieczający - wykonuje na rzecz Agenta Ubezpieczeniowego usługi (zwane dalej łącznie: Usługami), obejmujące następujące czynności:

1.  informowanie klientów o dostępnych pakietach ubezpieczenia,
2.  wykonywanie czynności przygotowawczych zmierzających do zawierania umów ubezpieczenia poprzez przedstawianie klientom szczegółowych warunków oferty ubezpieczenia, zbieranie informacji o przedmiocie ubezpieczenia, pomoc w wypełnianiu formularzy ubezpieczenia i przekazywanie ich Agentowi Ubezpieczeniowemu,
3.  wykonywanie czynności związanych z zawieraniem umów ubezpieczenia poprzez kompletowanie gotowych dokumentów ubezpieczenia - polisy oraz wydawanie ich klientom,
4.  uczestniczenie w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia poprzez kalkulowanie informowanie klientów o wysokości należnej składki ubezpieczeniowej, informowanie klientów o zakresie oraz przebiegu ubezpieczenia, udostępnianie stosownych dokumentów niezbędnych do wykonywania obowiązków związanych z obsługą ubezpieczeniową, pomoc przy likwidacji szkód.

Wskazane czynności są fizycznie wykonywane przez pracowników Spółki lub współpracujących ze spółką doradców leasingowych (tj. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą świadczące usługi na rzecz Spółki, zwane dalej: doradcami leasingowymi).

W zamian za wykonywanie powyższych Usług, Spółka otrzymuje od Agenta Ubezpieczeniowego comiesięczne wynagrodzenie. Wynagrodzenie to kalkulowane jest jako określony procent zainkasowanej składki albo jako określona kwota pieniężna za przystąpienie klienta do ubezpieczenia i odnowienia przez klienta ubezpieczenia w zakresie ochrony ubezpieczeniowej wskazanej w Umowach Generalnych.

W uzupełnieniu z dnia 30 września 2011 r. (data wpływu 3 października 2011 r.) Wnioskodawca wskazał, iż przedmiotem zapytania są usługi świadczone przez Spółkę – występującą w roli ubezpieczającego w ramach zawieranych przez nią umów ubezpieczenia grupowego (tj. umów ubezpieczenia zawieranych na cudzy rachunek) - na rzecz Agenta Ubezpieczeniowego. Usługi te obejmują następujące czynności:

1.  informowanie klientów o dostępnych pakietach ubezpieczenia,
2.  wykonywanie czynności przygotowawczych zmierzających do zawierania umów ubezpieczenia poprzez przedstawianie klientom szczegółowych warunków oferty ubezpieczenia, zbieranie informacji o przedmiocie ubezpieczenia, pomoc w wypełnianiu formularzy ubezpieczenia i przekazywanie ich Agentowi Ubezpieczeniowemu,
3.  wykonywanie czynności związanych z zawieraniem umów ubezpieczenia poprzez kompletowanie gotowych dokumentów ubezpieczenia - polisy oraz wydawanie ich klientom,
4.  uczestniczenie w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia poprzez kalkulowanie informowanie klientów o wysokości należnej składki ubezpieczeniowej, informowanie klientów o zakresie oraz przebiegu ubezpieczenia, udostępnianie stosownych dokumentów niezbędnych do wykonywania obowiązków związanych z obsługą ubezpieczeniową, pomoc przy likwidacji szkód.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w przedstawionym stanie faktycznym świadczone przez Wnioskodawcę Usługi, związane z zawieranymi przez Spółkę umowami ubezpieczenia grupowego (tj. umowami ubezpieczenia zawieranymi na cudzy rachunek), korzystają ze zwolnienia od podatku VAT?

Zdaniem Wnioskodawcy, świadczone przez Spółkę Usługi - związane z zawartymi przez Spółkę umowami ubezpieczenia grupowego - korzystają ze zwolnienia od podatku VAT.

Wskazane Usługi stanowią bowiem usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, zwolnione od podatku VAT na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT. Wniosek taki wynika z następujących okoliczności:

1.  Umowy Generalne, których stroną jest Spółką stanowią - na gruncie przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej: KC) - umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek. Spełniony jest więc warunek dotyczący charakteru umowy, w zakresie której świadczone są usługi podlegające omawianemu zwolnieniu,
2.  Spółka występuje w ramach wskazanych umów ubezpieczenia (tj. Umów Generalnych) jako ubezpieczający. Spełniony jest zatem warunek podmiotowy do uznania świadczonych przez Spółkę usług za podlegające omawianemu zwolnieniu,
3.  czynności wykonywane przez Spółkę pozostają w zakresie zawieranych przez nią umów ubezpieczenia na cudzy rachunek. Spełniony jest zatem warunek przedmiotowy dotyczący zakresu świadczonych usług podlegających omawianemu zwolnieniu.

Poniżej Spółka przedstawia rozwinięcie swojej argumentacji.

Uzasadnienie

Uwagi ogólne.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, zwolnione z VAT są usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.

Wskazany przepis stanowi implementację do polskich przepisów o VAT art. 135 pkt 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT), zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają z VAT transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych oraz agentów ubezpieczeniowych.

Należy wskazać, iż zarówno ustawa o VAT, jak też Dyrektywa VAT nie wyjaśniają pojęcia „usługi świadczonej przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek”.

Dlatego też, w celu właściwego określenia czynności, które podlegają zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, konieczne jest zdefiniowanie wskazanego pojęcia. W tym celu należy odwołać się w szczególności do:

*   przepisów KC oraz
*   orzecznictwa TSUE dotyczącego usług ubezpieczeniowych świadczonych w ramach ubezpieczenia grupowego.

Analiza w tym zakresie wskazuje, iż dla uznania czynności za usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek spełnione powinny zostać następujące warunki:

1.  warunek dotyczący charakteru umowy, w zakresie której świadczone są usługi - umowa ta powinna mieć charakter umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek.
2.  warunek podmiotowy dotyczący statusu podmiotu świadczącego usługę - podmiot ten powinien mieć status ubezpieczającego.
3.  warunek przedmiotowy dotyczący zakresu świadczonych usług - usługi te powinny być świadczone w zakresie umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek.

W stanie faktycznym będącym przedmiotem niniejszego wniosku spełnione są wszystkie wskazane warunki.

Poniżej Spółka przedstawia szczegółową argumentację w tym zakresie.

Ad. 1 (charakter umowy).

Podstawą dla zawierania umów ubezpieczenia grupowego (na cudzy rachunek) - na gruncie polskich przepisów prawa cywilnego - jest art. 808 KC. Stosownie do brzmienia art. 808 § 1 KC ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.

Przepisy KC nie regulują szczegółowo umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek, niemniej - jak podkreśla się w doktrynie prawa cywilnego (tak np. Z. Gawlik, A. Janiak, A. Kidyba, K. Kopaczyńska Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III Zobowiązania - część szczególna, LEX, 2010) - w przypadku ubezpieczeń na cudzy rachunek ubezpieczający ubezpiecza cudzy interes majątkowy lub cudze życie, działając jednak we własnym imieniu. Osoba trzecia, na której rzecz zawarto umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek, nazywana jest ubezpieczonym. Jest to osoba, na której rzecz zawarto umowę ubezpieczenia majątkowego, oraz osoba, której życia i zdrowia dotyczy ubezpieczenie.

Przekładając powyższe na sytuację Spółki, należy stwierdzić, iż konstrukcja zawieranych przez Spółkę Umów Generalnych z Zakładami Ubezpieczeń zakłada, iż:

*   Spółka zawierając umowę ubezpieczenia grupowego działa we własnym imieniu (a nie np. jako przedstawiciel I pełnomocnik ubezpieczonego);
*   przedmiotem ubezpieczenia z tytułu umów ubezpieczenia grupowego jest interes majątkowy albo życie osób trzecich, tj. klientów Spółki (ubezpieczonych).

Dlatego też, należy uznać, iż Umowy Generalne stanowią - na gruncie przepisów prawa cywilnego - umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek. W konsekwencji, spełniony jest pierwszy z warunków koniecznych do uznania wykonywanych przez Spółkę Usług za usługi świadczone w związku z umowami ubezpieczenia na cudzy rachunek.

Ad. 2 (warunek podmiotowy).

Jak wynika z brzmienia art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, zwolnieniem z VAT objęte są usługi świadczone w zakresie zawieranych przez ubezpieczającego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek.

Stosownie więc do brzmienia wskazanego przepisu, ze zwolnienia z VAT korzystają wyłącznie te z usług świadczonych w zakresie umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, które świadczone są przez podmiot występujący w ramach tych umów jako ubezpieczający. Z uregulowania tego wynika jednoznacznie, iż - oprócz usług świadczonych przez ubezpieczycieli (tj. zakłady ubezpieczeń) - ze zwolnienia od VAT korzystają również usługi świadczone przez podmiot mający status ubezpieczającego. Zgodnie z przepisami KC natomiast ubezpieczającym jest strona, która zawiera z ubezpieczycielem umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek.

Traktowanie na gruncie podatku VAT usług świadczonych przez podmiot występujący - w ramach danego stosunku ubezpieczenia - jako ubezpieczający (a nie ubezpieczyciel) było także przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE). Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez TSUE, okoliczność, iż dany podmiot nie ma statusu ubezpieczyciela - lecz występuje jako ubezpieczający - nie pozbawia go prawa do zwolnienia z VAT w odniesieniu do usług świadczonych w ramach ubezpieczenia grupowego. Przykładowo, w wyroku z dnia 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 (Card Protection Plan), TSUE podkreślił, że pojęcie czynności ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych należy interpretować w ten sposób, że „wykonuje czynność ubezpieczeniową w rozumieniu tego przepisu podatnik, który nie ma statusu ubezpieczyciela i w ramach ubezpieczenia grupowego, w którym jest podmiotem zawierającym umowę ubezpieczenia, dostarcza swoim klientom - ubezpieczonym, ochronę ubezpieczeniową w imieniu ubezpieczyciela, który ponosi z tego tytułu ryzyko”. Podobne stanowisko wyraził TSUE w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r. w sprawie C-13/06 (Komisja v. Grecja), w którym również wskazał, iż pojęcie „transakcja ubezpieczeniowa” obejmuje również przyznanie ochrony ubezpieczeniowej przez podatnika, który wprawdzie sam nie jest zakładem ubezpieczeń, ale który w ramach ubezpieczenia grupowego zapewnia swoim klientom taką ochronę, korzystając z usług zakładu ubezpieczeń, który przejmuje ubezpieczone ryzyko.

Przekładając powyższe na sytuację Spółki należy stwierdzić, iż spełniony jest warunek podmiotowy do uznania świadczonych przez Spółkę Usług za usługi świadczone przez ubezpieczającego w związku z umowami ubezpieczenia na cudzy rachunek.

Ad. 3 (warunek przedmiotowy).

Jak wynika z brzmienia art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, zwolnieniem z VAT objęte są tylko te usługi ubezpieczającego, które świadczone są w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek

Należy podkreślić, iż obowiązujące przepisy ustawy o VAT nie precyzują znaczenia pojęcia „zakresu” na potrzeby stosowania wskazanego artykułu. W związku z powyższym - stosownie do ogólnych zasad interpretowania tekstów prawnych - należy w pierwszej kolejności odwołać się do słownikowej definicji tego pojęcia.

Zgodnie z definicją wskazaną w internetowym wydaniu Słownika Języka Polskiego — pojęcie „zakres należy rozumieć jako granica zasięgu jakiegoś zjawiska, działania, faktu”.

W świetle powyższej definicji, ze zwolnienia od VAT na mocy omawianego przepisu korzystać będą takie usługi świadczone przez ubezpieczającego, które pozostają w granicach zasięgu zawartej przez niego umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek (innymi słowy - są powiązane z tą umową lub jej realizacją).

Przekładając powyższe na sytuację Spółki należy stwierdzić, iż świadczone przez Spółkę Usługi pozostają bezpośrednio w granicach zasięgu zawartych przez nią umów ubezpieczenia grupowego (w ramach których Spółka występuje jako ubezpieczający). Usługi te są bowiem nakierowane na realizację umów ubezpieczenia - m.in. poprzez „przyłączanie” do nich nowych ubezpieczonych, przekazywanie odpowiednich informacji i wyjaśnień związanych z ubezpieczeniem oraz wypełnianiem innych obowiązków związanych z tymi umowami.

Tym samym, należy wskazać, iż spełniony jest trzeci z warunków koniecznych do uznania świadczonych przez Spółkę Usług za usługi świadczone przez ubezpieczającego w związku z umowami ubezpieczenia na cudzy rachunek, tj. warunek przedmiotowy.

Reasumując, w stanie faktycznym będącym przedmiotem niniejszego wniosku należy uznać, iż Usługi świadczone przez Spółkę na rzecz Agenta Ubezpieczeniowego w ramach umowy o współpracę w związku z zawartymi Umowami Generalnymi korzystają ze zwolnienia z VAT na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.

Spółka wskazała, iż jej stanowisko znajduje potwierdzenie na gruncie interpretacji prawa podatkowego (wydanych już na gruncie znowelizowanych przepisów o VAT, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2011 r.). Przykładowo, analogiczny pogląd - dotyczący korzystania ze zwolnienia od VAT usług świadczonych przez ubezpieczającego w związku z zawartą przez niego umową ubezpieczenia grupowego - został wyrażony w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2011 r. (sygn. ILPP1/443-165/11-2/MS).

W dniu 5 października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając w imieniu Ministra Finansów, wydał interpretację indywidualną znak ILPP2/443-1019/11-4/AKr uznając, stanowisko Wnioskodawcy w kwestii zwolnieni od podatku świadczonych usług za nieprawidłowe. Organ podatkowy stwierdził, czynności wykonywane na rzecz agenta ubezpieczeniowego będące przedmiotem wniosku, nie stanowią również usług pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, korzystających ze zwolnienia od podatku, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o podatku od towarów i usług.

Przedmiotowe czynności wykonywane przez Wnioskodawcę na podstawie zawartej umowy z agentem/brokerem ubezpieczeniowym, związane z zawieranymi przez Spółkę umowami ubezpieczenia grupowego, tj. umowami ubezpieczenia zawieranymi na cudzy rachunek, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, określonego w art. 43 ust. 1 pkt 37 i ust. 13 ustawy.

Stawką właściwą dla opodatkowania przedmiotowych czynności wykonywanych na rzecz agenta/brokera ubezpieczeniowego jest podstawowa stawka podatku, od dnia 1 stycznia 2011 r. w wysokości 23%.

Nie zgadzając się z ww. interpretacją Wnioskodawca reprezentowany przez Doradcę Podatkowego pismem z dnia 21 października 2011 r. (data nadania 21 października 2011 r., data wpływu do tut. Biura 24 października 2011 r.) wezwał do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę wydanej interpretacji przepisów podatkowych.

W odpowiedzi z dnia 21 listopada 2011 r., znak ILPP2/443/W-84/11-2/SJ na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji z dnia 5 października 2011 r., znak ILPP2/443-1019/11-4/AKr podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko.

Pismem z dnia 22 grudnia 2011 r. Spółka Akcyjna reprezentowana przez Doradcę Podatkowego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na indywidualną interpretację z dnia 5 października 2011 r., znak ILPP2/443-1019/11-4/AKr zarzucając jej:

*   naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) – polegające na uznaniu, że usługi świadczone przez Spółkę, związane z zawieranymi przez nią umowami ubezpieczenia grupowego (tj. umowami ubezpieczenia zawieranymi na cudzy rachunek) nie mieszczą się w dyspozycji tego przepisu, w związku z czym nie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT;
*   naruszenie art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja RP) oraz art. 14h w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej: Ordynacja podatkowa) – polegające na dokonaniu oceny stanowiska Spółki oraz wykładni przepisów ustawy o VAT w sposób, który pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem organów podatkowych przedstawionym w innych interpretacjach prawa podatkowego wydanych w podobnych okolicznościach;
*   naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT w związku z art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT) – poprzez dokonanie takiej wykładni przepisu art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT, która narusza zasadę neutralności podatku VAT, przejawiającą się w obowiązku traktowania w podobny sposób towarów lub usług pozostających wobec siebie w pozycji konkurencyjnej;
*   naruszenie art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 14h w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej – polegające na nieustosunkowaniu się do szerokiej argumentacji przedstawionej przez Spółkę we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji oraz niewypowiedzeniu się przez Organ, który element przedstawionej przez Spółkę argumentacji jest nieprawidłowy, a także braku wskazania, jakie warunki powinny zostać spełnione do uznania usług świadczonych przez Spółkę za usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego korzystające ze zwolnienia z podatku VAT.

W związku z powyższym Strona wniosła o:

*   uchylenie zaskarżonej interpretacji,
*   orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania na rzecz Spółki według norm przepisanych.

Stosownie do art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów po rozpatrzeniu przedmiotowej skargi z dnia 22 grudnia 2011 r. uwzględnia skargę w całości i stwierdza, że stanowisko Skarżącej przedstawione we wniosku z dnia 20 czerwca 2011 r. (data wpływu 1 lipca 2011 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku świadczonych usług – jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Stosownie do art. 5a ustawy, towary lub usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, jeżeli dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne.

W art. 41 ust. 1 ustawy postanowiono, iż stawka podatku od towarów i usług wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Jednakże, zgodnie z art. 146a pkt 1 ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

Podkreślić także należy, iż zarówno w treści ustawy, jak i przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi, bądź zwolnienie od podatku.

Według art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.

Zgodnie z art. 43 ust. 13 ustawy, zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41 (art. 43 ust. 14 ustawy).

Stosownie do art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347.1 ze zm.), państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zwolnienia, o których mowa w art. 13 VI Dyrektywy, stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii, które służą unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych państwach członkowskich (wyrok z dnia 10 marca 2011 r. w sprawie C-540/09 Skandinaviska Enskilda Banken, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).

Należy odnotować na samym początku, że terminy używane do określenia zwolnień od podatku przewidziane w artykule 13 Dyrektywy muszą być wiernie interpretowane, jako że stanowią wyjątki od ogólnej zasady, która mówi, że podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika (patrz w szczególności sprawa 348/87 Stichting Uitvoering Financiele Acties (1989) ECR 1737, paragraf 13 i sprawa C-287/00 Commission v Germany (2002) ECR I-5811, paragraf 43).

Jest ustalonym prawem precedensowym, że zwolnienia te stanowią niezależne pojęcia prawa wspólnotowego, którego celem jest uniknięcie rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych Państwach Członkowskich.

W związku z powyższym, tut. Organ wydając interpretację w stanie prawnym od dnia 1 stycznia 2011 r. określa ich zakres z wykorzystaniem treści zapisów prawa unijnego i krajowego oraz orzecznictwa sądów.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Spółka prowadzi działalność w zakresie oddawania towarów (w szczególności pojazdów) w odpłatne użytkowanie na podstawie umów leasingu. Wnioskodawca zawarł z wybranymi zakładami ubezpieczeń umowy generalne mające charakter umów ubezpieczenia grupowego (ubezpieczenia na cudzy rachunek), których przedmiotem jest udzielenie przez Zakład Ubezpieczeń ochrony ubezpieczeniowej klientom Wnioskodawcy. Zakres powyższych ubezpieczeń obejmuje m.in.:

1.  ochronę assistance drogowego, realizowaną w ramach ubezpieczenia assistance, pojazdów będących przedmiotem leasingu,
2.  ochronę na wypadek śmierci i utraty zdrowia przez klienta, realizowaną w ramach ubezpieczenia „Bezpieczna Rata”,
3.  ochronę na wypadek ponoszenia kosztów ochrony prawnej przez klienta a obejmujących m.in. koszty reprezentacji przez adwokata, realizowaną w ramach ubezpieczenia „Ochrona Prawna”.

We wszystkich powyższych umowach ubezpieczenia Spółka działa jako ubezpieczający.

Przedmiotem Umów Generalnych jest ochrona interesów klientów Spółki (ubezpieczonych). Objęcie ochroną klientów Spółki następuje na zasadach właściwych dla umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek, tj. poprzez złożenie przez klienta deklaracji przystąpienia do ubezpieczenia grupowego i wskazanie klienta przez Spółkę Zakładowi Ubezpieczeń jako ubezpieczonego w ramach Umowy Generalnej. Ciężar składki ubezpieczeniowej jest przy tym ostatecznie każdorazowo ponoszony przez leasingobiorcę.

Przystąpienie do wskazanych ubezpieczeń przez klienta Spółki jest zasadniczo fakultatywne, tj. nie jest warunkiem koniecznym dla zawarcia umowy leasingu ze Spółką.

Wnioskodawca wskazał, iż przedmiotem zapytania są usługi świadczone przez Spółkę – występującą w roli ubezpieczającego w ramach zawieranych przez nią umów ubezpieczenia grupowego (tj. umów ubezpieczenia zawieranych na cudzy rachunek) - na rzecz Agenta Ubezpieczeniowego. Usługi te obejmują następujące czynności:

1.  informowanie klientów o dostępnych pakietach ubezpieczenia,
2.  wykonywanie czynności przygotowawczych zmierzających do zawierania umów ubezpieczenia poprzez przedstawianie klientom szczegółowych warunków oferty ubezpieczenia, zbieranie informacji o przedmiocie ubezpieczenia, pomoc w wypełnianiu formularzy ubezpieczenia i przekazywanie ich Agentowi Ubezpieczeniowemu,
3.  wykonywanie czynności związanych z zawieraniem umów ubezpieczenia poprzez kompletowanie gotowych dokumentów ubezpieczenia - polisy oraz wydawanie ich klientom,
4.  uczestniczenie w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia poprzez kalkulowanie informowanie klientów o wysokości należnej składki ubezpieczeniowej, informowanie klientów o zakresie oraz przebiegu ubezpieczenia, udostępnianie stosownych dokumentów niezbędnych do wykonywania obowiązków związanych z obsługą ubezpieczeniową, pomoc przy likwidacji szkód.

Wynagrodzenie, które otrzymuje Spółka od Agenta Ubezpieczeniowego, kalkulowane jest jako określony procent zainkasowanej składki albo jako określona kwota pieniężna za przystąpienie klienta do ubezpieczenia i odnowienia przez klienta ubezpieczenia w zakresie ochrony ubezpieczeniowej wskazanej w Umowach Generalnych.

Z uregulowań zawartych w wyżej cytowanych przepisach wynika, iż dla oceny tego, czy usługi wykonywane przez Wnioskodawcę są zwolnione od podatku od towarów i usług, konieczne jest stwierdzenie czy są to transakcje ubezpieczeniowe bądź reasekuracyjne albo też usługi pokrewne świadczone przez brokerów i agentów ubezpieczeniowych.

Dyrektywa nie podaje definicji transakcji ubezpieczeniowych ani usług pokrewnych świadczonych przez maklerów i pośredników ubezpieczeniowych.

Podstawowym elementem transakcji ubezpieczeniowej w ogólnym rozumieniu jest to, że ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zamian za uprzednią zapłatę składki, zapewnić ubezpieczonemu, w przypadku zmaterializowania się pokrywanego ryzyka, usługę uzgodnioną w chwili zawarcia umowy.

Natomiast, „czynność ubezpieczeniowa”, w ogólnie przyjętym rozumieniu, charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy.

Czynność ubezpieczeniowa, w każdym wypadku związana jest z istnieniem stosunku umownego między usługodawcą, który domaga się zwolnienia (od podatku) a osobą, której ryzyko jest objęte ubezpieczeniem, czyli ubezpieczonym.

Czynność ubezpieczeniowa, w każdym wypadku związana jest z istnieniem stosunku umownego między usługodawcą, który domaga się zwolnienia (od podatku) a osobą, której ryzyko jest objęte ubezpieczeniem, czyli ubezpieczonym.

Pomocnym w zrozumieniu charakteru zwolnienia od podatku usług ubezpieczeniowych, jest orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, który przykładowo w orzeczeniu C-349/96 Card Protection Plan Ltd przeciwko Commissioners of Customs and Excise, uznał, że pojęcie usługi ubezpieczeniowej obejmuje również przypadki, gdy klient objęty jest ubezpieczeniem zakupionym przez dostawcę usługi od towarzystwa ubezpieczeniowego. Warunkiem uznania usługi za zwolnioną na podstawie powołanego wyżej art. 135 ust. 1 pkt a Dyrektywy 2006/112/WE, który zastąpił art. 13 (B) (a) VI Dyrektywy jest istnienie stosunku prawnego pomiędzy dostawcą usługi (podmiotem ubezpieczającym lub podmiotem pośredniczącym) a klientem (ubezpieczonym), którego przedmiotem jest świadczenie na wypadek zmaterializowania się określonych w umowie ryzyk.

Z opisu sprawy wynika, iż Wnioskodawca nie zobowiązuje się sam do zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej swoim klientom a jedynie dopełnia formalności koniecznych do zapewnienia klientom Spółki ubezpieczenia przez podmiot trzeci. Oznacza to, że Zainteresowany jest posiadaczem polisy grupowej dla swoich klientów. Takie świadczenie usług przez Spółkę stanowi transakcję ubezpieczeniową w rozumieniu art. 13 (B) (a) VI Dyrektywy, który należy interpretować tak, iż podatnik, niebędący ubezpieczycielem, który, w ramach polisy grupowej, której jest posiadaczem, nabywa dla swoich klientów będących ubezpieczonymi, ochronę ubezpieczeniową od ubezpieczyciela, który przejmuje objęte tą ochroną ryzyka, dokonuje transakcji ubezpieczeniowej w rozumieniu tego przepisu.

Należy podkreślić też, że zwolnienie usług ubezpieczeniowych absolutnie nie ma charakteru podmiotowego - usługi, które mają charakter ubezpieczeniowy korzystają ze zwolnienia niezależnie od podmiotu, który je świadczy. Natomiast usługi, które nie spełniają definicji określonej przez Trybunał, nie powinny być na gruncie Dyrektywy zwolnione mimo, iż wykonywane są przez towarzystwa ubezpieczeniowe.

Reasumując, czynności świadczone przez Spółkę, niebędącą ubezpieczycielem, która w ramach ubezpieczenia grupowego nabywa dla swoich klientów będących ubezpieczonymi, ochronę ubezpieczeniową od ubezpieczyciela przejmującego objęte tą ochroną ryzyka, stanowią transakcje ubezpieczeniowe i korzystają ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, bowiem wyczerpują zapisy art. 135 ust. 1 pkt a Dyrektywy 2006/112/WE.

Stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 20 czerwca 2011 r. było zatem prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym, z uwzględnieniem terminu wydania pierwszej interpretacji, tj. dnia 5 października 2011 r.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejsze rozstrzygniecie. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 54 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.