Zmiana interpretacji indywidualnej
Sygnatura: DD3.8222.2.395.2015.MCA
Organ: Minister Finansów
Data wydania: 2015-10-23
Teza: Czy Wnioskodawczyni ma prawo za 2013 r. skorzystać z całej ulgi prorodzinnej (lub stosownie do czasu sprawowania faktycznej opieki), w sytuacji, kiedy dzieci zamieszkują tylko z Nią, tylko Ona je wychowuje, a mąż ponosi tylko obciążenia finansowe (i to nie w pełnej wysokości) oraz nie wyraża zgody na porozumienie, co do podziału ulgi w stosunku do faktycznego wychowywania dzieci, nie bierze udziału w ich wychowywaniu?
Słowa kluczowe: dzieci i młodzież; odliczenia-odliczenie od podatku; rozliczanie (rozliczenia)-rozliczenie roczne; ulga-ulga prorodzinna; zeznania
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 6; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 6a; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 6

ZMIANA INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ

Na podstawie art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), Minister Finansów, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości interpretacji indywidualnej z dnia 15 grudnia 2014 r. Nr ITPB2/415-863/14/MU wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, zmienia z urzędu wyżej wymienioną interpretację i uznaje, że stanowisko Pani … (Wnioskodawczyni) przedstawione we wniosku z dnia 11 września 2014 r. (data wpływu 18 września 2014 r.), uzupełnionym w dniu 8 grudnia 2014 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ulgi na dzieci, **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18 września 2014 r. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w jej indywidualnej sprawie.

**We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, uzupełnionym w dniu 8 grudnia 2014 r., Wnioskodawczyni przedstawiła następujący stan faktyczny:** W chwili obecnej toczy się postępowanie rozwodowe - zainicjowane przez męża Wnioskodawczyni, w trakcie którego Wnioskodawczyni wniosła o orzeczenie o wyłącznej winie małżonka, związanej z niedojrzałością, przemocą i problemem alkoholowym oraz wielorazową zdradą. Jeszcze przed złożeniem pozwu została wszczęta procedura niebieskiej karty dla rodziny ze wskazaniem męża, jako sprawcy przemocy, a na długo przedtem Wnioskodawczyni wraz z dziećmi pozostawali pod opieką psychologa. Z uwagi na agresywne zachowanie męża w okresie od nocy z 7/8 grudnia 2012 r. do dnia 22 stycznia 2013 r. Wnioskodawczyni przebywała wraz z dziećmi (córka ur. 1 lutego 2007 r. i syn ur. 3 lutego 2012 r.) w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie, dokąd zostali przewiezieni przez policję dla ich bezpieczeństwa. Po opuszczeniu ośrodka Wnioskodawczyni została zmuszona do wynajęcia tymczasowego lokalu tak, aby zapewnić dzieciom i sobie bezpieczeństwo i warunki bytowe, ponieważ małżonek nie dopuszczał do ich powrotu.

Mąż zablokował Wnioskodawczyni i dzieciom dostęp do domu już wiele miesięcy wcześniej, a od lipca 2013 r. podjął kroki próby wymeldowania z ich wspólnego domu (małżonkowie nie są po rozwodzie, nie mają podziału majątku oraz nie posiadają umowy przedmałżeńskiej). Burmistrz Miasta odmówił wymeldowania. Wojewoda podtrzymał tą decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę męża w tym przedmiocie na działanie Wojewody - a więc nadal jest ona zameldowana pod spornym adresem, niestety bez możliwości dostania się tam i zamieszkiwania.

Wnioskodawczyni wraz z dziećmi utracili posiadanie w związku z działaniem męża. Z tej przyczyny toczyło się postępowanie o przywrócenie utraconego posiadania, przed Sądem Rejonowym, IX Wydział Cywilny. Efektem końcowym przeprowadzonego postępowania został wydany wyrok nakazujący mężowi przywrócenie Wnioskodawczyni oraz córce i synowi utraconego posiadania, w przypadku dzieci nadając rygor natychmiastowej wykonalności - co do którego małżonek się nie zastosował do dnia dzisiejszego.

Wszystkie opisane fakty wskazują, na praktycznie całkowity brak zainteresowania ze strony męża w temacie faktycznego sprawowania opieki nad ich dziećmi.

Wnioskodawczyni nadmienia, że w 2013 r. i 2014 r. uzyskała dochody opodatkowane według skali podatkowej, natomiast dzieci poza zabezpieczeniem sądowym i to nie w pełnej wysokości (prowadzone postępowanie komornicze) nie uzyskują żadnych dochodów.

**W związku z powyższym Wnioskodawczyni zadała następujące pytanie:** Czy Wnioskodawczyni ma prawo za 2013 r. skorzystać z całej ulgi prorodzinnej (lub stosownie do czasu sprawowania faktycznej opieki), w sytuacji, kiedy dzieci zamieszkują tylko z Nią, tylko Ona je wychowuje, a mąż ponosi tylko obciążenia finansowe (i to nie w pełnej wysokości) oraz nie wyraża zgody na porozumienie, co do podziału ulgi w stosunku do faktycznego wychowywania dzieci, nie bierze udziału w ich wychowywaniu?

Zdaniem Wnioskodawczyni, ma prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej w całości lub w podziale w stosunku do faktycznego wychowywania dzieci. Wnioskodawczyni uważa, że odliczenie przysługuje rodzicowi, u którego dzieci faktycznie zamieszkują na stałe i który zajmuje się ich wychowywaniem. Jeżeli wychowywaniem dziecka zajmuje się jeden z rodziców, pod którego opieką dziecko przebywa, a drugi rodzic nie mieszka z dziećmi, jedynie przyczynia się do kosztów utrzymania dziecka, to nie powinno przysługiwać prawo do skorzystania z odliczeń. Przez wychowywanie należy rozumieć faktyczne wychowywanie, faktyczne ponoszenie ciężarów i konsekwencji wychowywania dziecka, a nie tylko ponoszenie obciążeń (i to nie w pełnej wysokości, często egzekwowanych poprzez postępowanie komornicze). Mąż nie wyraża zgody na porozumienie co do podziału ulgi w stosunku do faktycznego wychowywania dzieci. Z art. 27f ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że duże znaczenie ma sprawowanie faktycznej pieczy nad dzieckiem. Za taką interpretacją przemawia też wykładnia celowościowa przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie należy zauważyć, że ulga rodzinna została wprowadzona po to, by pomóc rodzicom w faktycznym wychowywaniu dziecka, a nie nagradzać statystów. Wnioskodawczyni uważa, że w przypadku rozliczenia ulgi, każdemu z podatników powinno przysługiwać odliczenie 1/30 miesięcznej kwoty ulgi za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem, zgodnie ze stanem faktycznym.

Jak wskazuje Wnioskodawczyni dzieci przebywały pod opieka, swojego ojca w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 24 czerwca 2013 r. każdy II i IV weekend miesiąca od soboty godziny 10:00 do niedzieli godziny 18:00 (ustalone na życzenie ich ojca) - gdzie w każdy z tych weekendów córka nocowała u ojca, syn wracał na noclegi do Wnioskodawczyni:

13, 14, 27, 28 lipca 2013 r.

10, 11, 24, 25 sierpnia 2013 r.

14, 15, 28, 29 września 2013 r.

12, 13, 26, 27 października 2013 r.

9, 10, 23, 24 listopada 2013 r.

14, 15, 28, 29 grudnia 2013 r.

Ponadto dodatkowo poza ustalonymi weekendami dzieci spędziły z ojcem: 24 grudnia 2013 r. 7:00-17:00, wakacje w terminie od 24 lipca 2013 r. do 7 sierpnia 2013 r. córka (2 pełne tygodnie z ojcem), syn w terminie od 24 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. - w godzinach od 10:00 do 18:00 oraz w terminie od 1 sierpnia 2013 r. do 7 sierpnia 2013 r. - pełen tydzień z nocowaniem.

W świetle obowiązującego stanu prawnego, Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy uznał, że stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego oraz stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia stwierdzam, co następuje.

Zasady korzystania z ulgi na dzieci określa art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PIT”.

Na podstawie ust. 1 tego artykułu, od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę ulgi obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

1.  wykonywał władzę rodzicielską;
2.  pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3.  sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Zgodnie z ust. 2, odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:

1.  jednego małoletniego dziecka - kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, jeżeli dochody podatnika:
    1.  pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112.000 zł,
    2.  niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56.000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2.  dwojga małoletnich dzieci - kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, na każde dziecko.
3.  trojga i więcej małoletnich dzieci - kwota stanowiąca:
    1.  1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
    2.  1/4 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, na trzecie dziecko,
    3.  1/3 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, na czwarte i każde kolejne dziecko.

Gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, każdemu z podatników - stosownie do art. 27f ust. 3 ustawy PIT - przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty obliczonej zgodnie z ust. 2 za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem.

Jednocześnie jak stanowi art. 27f ust. 4 ustawy PIT, odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej.

Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że wysokość odliczenia z tytułu ulgi na dzieci, o której mowa w art. 27f ustawy PIT, została określona na dziecko, przy czym rodzicom dziecka ustawodawca przyznał jeden wspólny limit. W konsekwencji, jeżeli w stosunku do danego dziecka obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska, i władza ta jest wykonywana przez obojga rodziców, to każdy z rodziców ma prawo do odliczenia, w granicach przysługującej kwoty ulgi. Powyższe oznacza, że suma miesięcznych odliczeń dokonanych w przez obojga rodziców względem tego samego dziecka nie może przekroczyć kwoty obliczonej zgodnie z art. 27f ust. 2 ustawy PIT. Co istotne, kwotę tę rodzice dziecka mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Z tym że, biorąc pod uwagę umiejscowienie w przepisach ustawy sformułowania „lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej”, tj. po wyrazach „kwotę tę rodzice dziecka mogą odliczyć od podatku w częściach równych”, należy przyjąć, iż podstawową formą podziału przysługującego odliczenia pomiędzy rodziców - z których każdy ma prawo do zastosowania ulgi - jest podział tej kwoty w częściach równych. Tym samym, możliwość skonsumowania kwoty ulgi przez rodziców dziecka w inny sposób niż w proporcji pół na pół, należy traktować w kategorii przywileju (wyjątku od generalnej zasady) wymagającego zgody obojga rodziców.

Porozumienie rodziców co do wysokości dokonywanego odliczenia nie jest natomiast wymagane w przypadku, gdy rodzic spełnia warunki do zastosowania odliczenia na podstawie art. 27f ust. 1 ustawy PIT i odliczenia tego dokonuje w wysokości 50% kwoty ulgi określonej zgodnie z art. 27f ust. 2 ustawy PIT.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni jest rodzicem dwojga małoletnich dzieci. Ojcem dzieci jest małżonek Wnioskodawczyni, który złożył pozew o rozwiązanie małżeństwa. Podczas toczącego się postępowania rozwodowego dzieci mieszkają z Wnioskodawczynią i pozostają pod Jej opieką, natomiast pod opieką ojca wyłącznie w terminach określonych postanowieniem sądu. Jednocześnie mąż nie wyraża zgody na podział ulgi na dzieci w proporcji uwzględniającej faktyczny udział każdego z rodziców w wychowaniu dzieci.

Powyższe pozwala twierdzić, że każdemu z rodziców przysługuje władza rodzicielska oraz każdy z rodziców władzę tę wykonuje, z tym że w różnym zakresie. Dowodzi temu przywołane przez Wnioskodawczynię postanowienie sądu oraz twierdzenie, że dzieci zamieszkują tylko z Wnioskodawczynią i tylko Wnioskodawczyni je wychowuje. Z kolei potwierdzeniem wykonywania władzy przez ojca (abstrahując od ponoszonych obciążeń finansowych oraz widzeń z dziećmi) jest twierdzenie Wnioskodawczyni o chęci zawarcia porozumienia z ojcem co do podziału przysługującej kwoty ulgi. O ile bowiem władza rodzicielska nie byłaby wykonywana przez ojca, bezprzedmiotowym byłaby chęć zawarcia przez Wnioskodawczynię tego rodzaju porozumienia z ojcem dzieci.

Tym samym za nieprawidłowe należy uznać stanowisko Wnioskodawczyni, zgodnie z którym Wnioskodawczyni ma prawo do skorzystania z ulgi na dzieci w całości lub w podziale w stosunku do faktycznego wychowywania dzieci. Prawo do ulgi nie jest bowiem uzależnione od liczby dni, które rodzic fizycznie spędził z dzieckiem, lecz od wykonywania władzy rodzicielskiej. W sytuacji zatem, gdy w miesiącu w stosunku do dziecka władza rodzicielska była wykonywana przez obojga rodziców, oraz brak jest zgodnych ustaleń z ojcem dzieci co do podziału kwoty odliczenia w proporcji innej niż w częściach równych, Wnioskodawczyni (jak i ojcu dziecka) przysługuje prawo do odliczenia ulgi w wysokości 50% kwoty obliczonej zgodnie z art. 27f ust. 2 ustawy. W przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 27f ust. 3 ustawy PIT. Przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji w nim wymienionych, tj. przypadków gdy dziecko spod opieki rodziców zostaje przekazane w tym samym roku podatkowym do rodziny zastępczej lub do opiekuna prawnego. Zatem jedynie w sytuacji gdy ww. przekazanie następuje w trakcie miesiąca, każdemu z podatników opiekujących się dzieckiem przysługuje w tym miesiącu odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 miesięcznej kwoty odliczenia za każdy dzień sprawowania nad nim pieczy. Tego rodzaju okoliczności nie mają jednak miejsca w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku.

Wobec powyższego należało zmienić z urzędu interpretację indywidualną z dnia 15 grudnia 2014 r. Nr ITPB2/415-863/14/MU, wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, gdyż stwierdzono jej nieprawidłowość w zakresie w jakim uznaje, że samo dysponowanie przez Wnioskodawczynie oraz Jej męża prawem wykonywania władzy rodzicielskiej jest wystarczające do skorzystania z ulgi na dzieci, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy PIT.

Zmiana interpretacji indywidualnej dotyczy stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

POUCZENIE

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie Ministra Finansów w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosi się (w dwóch egzemplarzach) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Minister Finansów nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skargę wnosi się za pośrednictwem Ministra Finansów, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), na adres: Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.