Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPB-2-1/4514-29/15/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2015-07-28
Teza: Czy umowa nabycia prawa własności urządzeń wodociągowych i/lub urządzeń kanalizacyjnych za wynagrodzeniem ustalonym przez strony, zawarta na podstawie art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego, będzie podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych?
Słowa kluczowe: czynności-czynności cywilnoprawne; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; sieć-sieć wodno-kanalizacyjna; umowa-umowa nienazwana; umowa-umowa spółki; wodociągi
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U., poz. 643) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z 21 kwietnia 2015 r. (data wpływu do Biura – 28 kwietnia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego nabycia prawa własności urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 28 kwietnia 2015 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego nabycia prawa własności urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Wnioskodawca jest zobowiązany do zapewnienia budowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez Gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy oraz miejscowym planie rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, będących w posiadaniu Wnioskodawcy. W przypadku, gdy budowa urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych nie jest przewidziana w wieloletnim planie, o którym mowa wyżej, zdarza się, że Wnioskodawca zawiera umowę, zwykle z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej i zainteresowaną podłączeniem swojej nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, na podstawie której osoba ta buduje na własny koszt urządzenie wodociągowe lub kanalizacyjne, które następnie jest przyłączane do urządzeń Wnioskodawcy, po czym na podstawie pisemnej umowy osoba, która poniosła koszty ich budowy i jest ich właścicielem przenosi na Wnioskodawcę prawo własności urządzeń za zapłatą kwoty stanowiącej równowartość kosztów budowy. W umowie przenoszącej własność urządzeń strony, tj. Wnioskodawca oraz właściciel przenoszący własność urządzeń, składają oświadczenie zgodnie z którym właściciel (inwestor) sprzedaje Wnioskodawcy prawo własności lub udział w prawie własności urządzenia będącego przedmiotem umowy za cenę tam określoną. Jak wyżej zaznaczono cena ta jest równa kosztowi budowy urządzenia.

Obecnie Wnioskodawca zamierza zmodyfikować treść umów przenoszących prawo własności wybudowanych w powyższym trybie urządzeń, poprzez literalne zastosowanie w nich postanowień art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba, że w umowie strony postanowiły inaczej. Tak więc w umowach, przedmiotem których będzie przeniesienie prawa własności urządzeń wodociągowych i/lub urządzeń kanalizacyjnych istotne, dla sklasyfikowania umowy, oświadczenia stron będą sprowadzać się do przeniesienia prawa własności za wynagrodzeniem określonym w ww. umowie.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy umowa nabycia prawa własności urządzeń wodociągowych i/lub urządzeń kanalizacyjnych za wynagrodzeniem ustalonym przez strony, zawarta na podstawie art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego, będzie podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych?

Wnioskodawca wskazał, że od 3 sierpnia 2008 r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw podstawę roszczenia o zobowiązanie do odpłatnego przeniesienia prawa własności urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych stanowi art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba, która poniosła koszt budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba, że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca. Zgodnie z § 1 ww. art. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

W świetle art. 49 Kodeksu cywilnego urządzenia w nim wymienione poprzez fizyczne połączenie z urządzeniami przedsiębiorstwa przestają być częścią składową nieruchomości, zachowując status samoistnych rzeczy ruchomych, mogących być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. Ponieważ przepis art. 49 Kodeksu cywilnego wprost mówi o nabyciu własności Wnioskodawca do tej pory stał na stanowisku, że nabycie własności urządzeń, w drodze umowy, może nastąpić w oparciu o umowę nazwaną przenoszącą własność, np. umowę sprzedaży natomiast art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi jedynie podstawę roszczenia wykupu urządzeń, jeżeli nie dojdzie do przeniesienia prawa własności w drodze umowy.

Wnioskodawca podkreślił, że bardzo istotne znaczenie dla oceny sytuacji własności urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 26/11. Kierując się wyżej przedstawionymi argumentami Wnioskodawca nabywał urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne w oparciu o umowę, w której właściciel składał oświadczenie, że sprzedaje urządzenia Wnioskodawcy za cenę określoną w umowie, równą kosztowi budowy urządzeń. Umowa zawierała szereg innych postanowień, jak również poprzedzała ją umowa przedwstępna określająca wzajemne prawa i obowiązki stron związane z wybudowaniem, dokonaniem odbioru oraz przyłączeniem urządzeń do urządzeń Wnioskodawcy. Na podstawie tejże umowy przedwstępnej inwestor budujący urządzenia zobowiązywał się również do przeniesienia własności urządzeń na rzecz Wnioskodawcy, zaś Wnioskodawca zobowiązywał się do przejęcia na własność wybudowanych urządzeń w zamian za zwrot poniesionych przez inwestora kosztów budowy. Umowa przedwstępna nie określała na podstawie jakiej umowy dojdzie do przeniesienia prawa własność urządzeń, wskazując jedynie, że nastąpi to w oparciu o odrębną umowę. Z racji przenoszenia własności wybudowanych urządzeń na podstawie umowy sprzedaży Wnioskodawca płacił podatek od czynności cywilnoprawnych.

Obecnie Wnioskodawca uważa, że art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi nie tylko podstawę roszczenia o zobowiązanie do odpłatnego przeniesienia prawa własności urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych, lecz również zawiera istotne elementy umowy nienazwanej, tj. umowy odpłatnego nabycia urządzeń. Wnioskodawca zamierza w przyszłości nabywać prawo własności urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych właśnie na podstawie takiej umowy, sporządzonej na podstawie art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego oraz na podstawie umowy przedwstępnej.

Zdaniem Wnioskodawcy, art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, który enumeratywnie wymienia czynności podlegające opodatkowaniu, nie wymienia umowy odpłatnego nabycia urządzeń, wobec czego umowa ta, zawierana na podstawie art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego i zawierająca, jako składnik przedmiotowo istotny, oświadczenie o przeniesieniu własności urządzeń za wynagrodzeniem, nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 626) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

*   umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
*   umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
*   umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
*   umowy dożywocia,
*   umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
*   ustanowienie hipoteki,
*   ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
*   umowy depozytu nieprawidłowego,
*   umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy przedmiotem opodatkowania są m.in. umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży, przy umowie sprzedaży – na kupującym.

W myśl przepisu art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.) przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2015 r., poz. 139) ustawa ta określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków, wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a także zasady ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ww. ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1.

Z kolei stosownie do art. 31 ust. 1 cyt. ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. W myśl art. 31 ust. 2 tej ustawy przekazywane urządzenia, o których mowa w ust. 1, powinny odpowiadać warunkom technicznym określonym w odrębnych przepisach.

Na podstawie art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca (art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego).

Ze zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Wnioskodawca jest zobowiązany do zapewnienia budowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez Gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy oraz miejscowym planie rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, będących w posiadaniu Wnioskodawcy. W przypadku, gdy budowa urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych nie jest przewidziana w wieloletnim planie, o którym mowa wyżej, Wnioskodawca zawiera umowę, zwykle z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej i zainteresowaną podłączeniem swojej nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, na podstawie której osoba ta buduje na własny koszt urządzenie wodociągowe lub kanalizacyjne, które następnie jest przyłączane do urządzeń Wnioskodawcy, po czym na podstawie pisemnej umowy osoba, która poniosła koszty ich budowy i jest ich właścicielem przenosi na Wnioskodawcę prawo własności urządzeń za zapłatą kwoty stanowiącej równowartość kosztów budowy. Obecnie Wnioskodawca zamierza zawierać umowy przeniesienia prawa własności urządzeń wodociągowych i/lub urządzeń kanalizacyjnych za wynagrodzeniem, na podstawie art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że − jak wskazano na wstępie uzasadnienia niniejszej interpretacji indywidualnej − opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegają czynności cywilnoprawne enumeratywnie wskazane w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Oznacza to, że zawarcie (w trybie art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego) umowy odpłatnego przekazania przez daną osobę (inwestora) na rzecz Wnioskodawcy wybudowanego przez tę osobę urządzenia wodociągowego i/lub kanalizacyjnego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Jeżeli zatem podstawą prawną zawieranych umów będzie ww. art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego a więc nie będą zawierane umowy sprzedaży w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny, to w konsekwencji wskazane we wniosku umowy jako niewymienione w zamkniętym katalogu czynności cywilnoprawnych określonym w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie będą podlegać opodatkowaniu tym podatkiem.

W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ul. Kraszewskiego 4a, 35-016 Rzeszów, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.