Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-3.4012.48.2025.1.AKS
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-26
Teza: Należność odszkodowania z tytułu szkód powstałych w
związku z ograniczeniem sposobu korzystania z
nieruchomości, będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem
od towarów i usług.
Słowa kluczowe: gazociąg
odszkodowania
opodatkowanie
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 2

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 stycznia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 stycznia 2025 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT
    świadczenia pieniężnego otrzymanego z tytułu szkód powstałych w związku z
    ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Na podstawie decyzji (...). Wojewoda ustalił wysokość odszkodowania z tytułu szkód
    powstałych w związku z wynikającym z decyzji nr (...), ograniczeniem sposobu korzystania
    z nieruchomości położonej w obrębie (...), oznaczonej jako działki 1, 2.
    Świadczenie obejmuje:
      - wartość szkód o charakterze trwałym, w tym zmniejszenie wartości nieruchomości dla
        wymienionych wyżej działek, tj. szkody z tytułu posadowienia na przedmiotowej
        nieruchomości gazociągu oraz obowiązku udostępniania części nieruchomości w
        celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii
        elementów infrastruktury technicznej;
      - wartość szkód o charakterze czasowym, w tym: wartość szkody rolniczej z tytułu
        zniszczonych i/lub utraconych upraw, wartość szkody rolniczej z tytułu rekultywacji
        biologicznej gruntu, wartość szkody rolniczej z tytułu obniżenia plonowania oraz
        wartość szkody z tytułu obowiązku zapłaty podatku rolnego.
    Decyzja została wydana na podstawie art. (...) ustawy z dnia (...) 2009 r. (...) oraz art. 124
    ust. 4, art. 128 ust. 4, art. 130 ust. 2 oraz art. 132 ust. 1a, 2 i 3 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.)

## Pytanie

Czy należność odszkodowania, którą Gmina Miasta otrzyma z tytułu szkód powstałych w
    związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Zdaniem Gminy Miasta, należność z tytułu otrzymanego odszkodowania nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Należność ustalona na podstawie decyzji Wojewody jest odszkodowaniem i zawiera
    wszelkie jego cechy.

    Zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie
    przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126.
    Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych
    zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę
    odpowiadającą temu zmniejszeniu.
    Powyższe odszkodowanie związane jest z ograniczeniem sposobu korzystania z
    nieruchomości i ustalane jest w odniesieniu do poniesionej przez właściciela
    nieruchomości szkody.
    W wyniku prowadzonych inwestycji, poprzez umieszczenie urządzeń infrastruktury
    związanej z posadowionym na nieruchomości gazociągiem, a także obowiązek
    udostępniania części nieruchomości w celach konserwacji lub w przypadku awarii,
    nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości.
    Natomiast ustalone odszkodowanie jest jednorazową rekompensatą utraty wspomnianej
    części wartości gruntu oszacowaną przez rzeczoznawcę.
    W przypadku odszkodowania nie występuje wzajemność świadczeń, a kwota
    rekompensaty nie stanowi wynagrodzenia z tytułu jakichkolwiek czynności
    opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
    Zapłata odszkodowania jest konsekwencją spowodowania zdarzenia skutkującego
    powstaniem szkody, straty, niewykonania lub niewłaściwego wykonania zobowiązania
    przez jedną ze stron transakcji.
    Podmiot zobowiązany do zapłaty nie otrzymuje żadnego świadczenia wzajemnego.
    Nie nastąpiła dostawa towarów ani świadczenie usług zgodnych z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy
    o VAT.
    Odszkodowanie nie jest wymienione jako czynność podlegająca opodatkowaniu.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne
      świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

    Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest
    wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z
    treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako
    „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania,
    przekazania czegoś.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej
    osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie,
    znoszenie określonych stanów rzeczy). Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie
    świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania
    towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów.
    Przy ocenie charakteru świadczenia, jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa
    zalicza do usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do
    czynienia ze świadczeniem, to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi
    ono albo usługę, albo dostawę towarów.
    Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa
    towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są
    wykonywane odpłatnie.
    Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy
    świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać
    wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów lub odpłatności
    świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub
    świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej
    zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
    W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje
    bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem
    wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wyodrębnioną
    usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń
    wzajemnych.
    Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów, o której mowa w art. 7 lub
    świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług. Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa
    towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika,
    a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.
    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Natomiast według art. 15 ust. 6 ustawy:

      Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących
      te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa,
      dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych
      na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
    Jak wynika z powyższego, wyłączenie organów władzy publicznej oraz urzędów
    obsługujących te organy z kategorii podatników ma charakter wyłączenia podmiotowo-
    przedmiotowego. Aby to wyłączenie miało miejsce, muszą zostać spełnione dwa warunki:
      1) dotyczy ono wyłącznie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te
        organy;
      2) odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych
        na te podmioty przepisami prawa i do realizacji których zostały one powołane.
    Wyłączenie z grona podatników VAT organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy,
    gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji
    państwowych, np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej. Wówczas
    wyłączenie z opodatkowania nie prowadzi do naruszenia zasad konkurencji.
    Z opisu sprawy wynika, że na podstawie decyzji, Wojewoda ustalił wysokość
    odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z wynikającym z decyzji nr (...),
    ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1, 2.
    Świadczenie obejmuje:
      - wartość szkód o charakterze trwałym, w tym zmniejszenie wartości nieruchomości dla
        wymienionych wyżej działek, tj. szkody z tytułu posadowienia na przedmiotowej
        nieruchomości gazociągu oraz obowiązku udostępniania części nieruchomości w
        celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii
        elementów infrastruktury technicznej;
      - wartość szkód o charakterze czasowym, w tym: wartość szkody rolniczej z tytułu
        zniszczonych i/lub utraconych upraw, wartość szkody rolniczej z tytułu rekultywacji
        biologicznej gruntu, wartość szkody rolniczej z tytułu obniżenia plonowania oraz
        wartość szkody z tytułu obowiązku zapłaty podatku rolnego.
    Decyzja została wydana na podstawie art. (...) ustawy z dnia (...) 2009 r. (...) oraz art. 124
    ust. 4, art. 128 ust. 4, art. 130 ust. 2 oraz art. 132 ust. 1a, 2 i 3 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami.
    Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy należność otrzymana z tytułu odszkodowania
    za zmniejszenie wartości nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług.
    Wyjaśnić należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. W tym
    zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem cywilnym. Na
    gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową,
    która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 k.c.) oraz deliktową, czyli wynikającą z
    czynów niedozwolonych (art. 415 k.c.).
    Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.

    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda
    polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy
    czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w
    zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z
    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z
    czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie
    mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie
    podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym ustalanie statusu wypłacanej
    rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać
    w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
    Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że należność
    nazywana przez Państwa odszkodowaniem, wypłacona z tytułu szkód powstałych w
    związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w wyniku posadowienia na
    przedmiotowej nieruchomości gazociągu, nie posiada cech odszkodowania za poniesioną
    szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem
    organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego
    rodzaju usługę faktycznie odpłatną. W tym przypadku nie działają Państwo jako organ
    władzy publicznej, ale z nakazu organu władzy publicznej.
    Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania wyłączenie, o którym
    mowa w art. 15 ust. 6 ustawy. Otrzymane odszkodowanie (świadczenie pieniężne) stanowi
    w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą
    wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z
    nieruchomości. Niezależnie od użytej nazwy otrzymane odszkodowanie jest w
    rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną usługę.
    Zatem wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej – Wojewody – tj. pozwalając
    na korzystanie z gruntu (tolerując taką sytuację), jako podatnik zdefiniowany w art. 15 ust.
    1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, świadczą Państwo
    usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter będą podlegać opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług w myśl art. 5 ust. 1 w zw. z
    art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
    Podsumowując, w odpowiedzi na zadane pytanie należy stwierdzić, że należność
    odszkodowania, którą otrzymają Państwo z tytułu szkód powstałych w związku z
    ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, będzie podlegać opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    Tym samym Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
      Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do
      wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia

      przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
      tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
    Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem
    zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub
    nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia
    przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy,
    gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się
    będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w
    złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w
    opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
    zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do
    interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do

    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.