Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/436-35/13/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2013-05-14
Teza: Skutki podatkowe nabycia wierzytelności.
Słowa kluczowe: cesja; cesja-cesja wierzytelności; czynności-czynności cywilnoprawne; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; umowa-umowa sprzedaży; wierzytelność-nabycie wierzytelności
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 28 stycznia 2013 r. (data wpływu do tut. Biura – 30 stycznia 2013 r.), uzupełnionym w dniu 23 i 26 kwietnia 2013 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych nabycia wierzytelności – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 30 stycznia 2013 r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych nabycia wierzytelności.

Z uwagi na braki formalne wniosku, pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. znak: IBPP2/443-74/ 13/WN, IBPB II/1/436-35/13/MZ, IBPB II/1/436-36/13/MZ wezwano Wnioskodawcę do jego uzupełnienia. Przedmiotowy wniosek uzupełniono w dniu 23 kwietnia 2013 r. (uiszczenie brakującej opłaty) i w dniu 26 kwietnia 2013 r. (pozostałe braki formalne).

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Spółka ma zamiar podjąć działalność w zakresie obrotu wierzytelnościami. Jednakże pragnie nabywać jedynie wierzytelności, które przysługują wobec jedynie jednego podmiotu – innej spółki kapitałowej. Spółka ma zamiar nabywać wierzytelności, które przysługują różnym wierzycielom, wobec wspomnianej spółki. Zatem, w każdym przypadku nabycia wierzytelności zachowana zostanie tożsamość dłużnika.

Wspomniane wierzytelności będą nabywane poniżej ich wartości nominalnej. Po ich nabyciu Spółka podejmować będzie działania mające na celu wyegzekwowanie wierzytelności, tj. sporządzanie i wysyłanie pism procesowych do dłużnika, kierowanie pozwów cywilnych przeciwko dłużnikowi, nadzór nad procesem egzekucyjnym. Kwota, którą uda się wyegzekwować z każdej zaspokojonej wierzytelności, w zakresie w jakim będzie przekraczać cenę za jaką Spółka nabyła wierzytelność będzie stanowić faktyczne wynagrodzenie Spółki, które de facto jest odzwierciedleniem aktualnej wartości zbywanych wierzytelności. Spółka nabywając wierzytelność przyjmuje na siebie ryzyko, iż nie zostanie ona zaspokojona.

Przywołują opis zdarzenia przyszłego Organ podatkowy – z uwagi na to, iż nieniejsza interpretacja dotyczy podatku od czynnosci cywilnoprawnych – pominął tą jego część, która została uzupełniona w dniu 26 kwietnia 2013 r., bowiem odnosi się ona wyłącznie do zagadnień dotyczących podatku od towarów i usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy w zaistniałych okolicznościach, Spółka zobowiązana będzie uiszczać wobec każdej nabywanej wierzytelności podatek od towarów i usług lub podatek od czynności cywilnoprawnych?
2.  W przypadku, jeśli Spółka po nabyciu wierzytelności zdecyduje się na ich dalszą odsprzedaż (na skutek niepowodzenia czynności egzekucyjnych bądź w przypadku braku podjęcia takich czynności) innym podmiotom, to czy takie zbycie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bądź podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

W uzupełnieniu wniosku z dnia 23 kwietnia 2013 r. Spółka przeformułowała pytania na następujące:

1.  Czy w zaistniałych okolicznościach, Spółka zobowiązana będzie uiszczać wobec każdej nabywanej wierzytelności podatek od towarów i usług?
2.  Czy w zaistniałych okolicznościach, Spółka zobowiązana będzie uiszczać wobec każdej nabywanej wierzytelności podatek od czynności cywilnoprawnych?
3.  W przypadku jeśli Spółka po nabyciu wierzytelności zdecyduje się na ich dalszą odsprzedaż (na skutek niepowodzenia czynności egzekucyjnych bądź w przypadku braku podjęcia takich czynności) innym podmiotom, to czy takie zbycie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Zdaniem Spółki, nie powstaje obowiązek podatkowy z tytułu podatku od towarów i usług z uwagi na to, iż nabycie wierzytelności przez nabywcę poniżej jej wartości nominalnej, nie może zostać uznane za świadczenie usług w świetle podatku od towarów i usług.

Na potwierdzenie powyższego poglądu Spółka powołuje fragment treści wyroku NSA z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11 (stwierdzając, iż mimo, że dotyczy on stanu prawnego sprzed 01 stycznia 2011 r. niemniej zachowuje aktualność również na gruncie obecnego brzmienia przepisów) oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt C-93/10.

W ocenie Spółki, mając na względzie treść ww. wyroków, dokonywanie nabycia wierzytelności w celu ich egzekucji nie jest świadczeniem usługi w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług i nie podlega opodatkowaniu VAT. Podlega jednakże opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (wobec brzmienia art. 1 ust. 1 lita a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych) i obowiązuje wobec niego stawka podatkowa 1% wartości rynkowej wierzytelności (stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. b) ww. ustawy).

Sprzedaż wierzytelności na rzecz podmiotu trzeciego również nie powinna podlegać podatkowi od towarów i usług, gdyż nabycie wierzytelności przez podmiot trzeci również nie może zostać zakwalifikowane jako świadczenie usługi w świetle przedstawionych powyżej poglądów. Transakcje zbycia wierzytelności podlegać natomiast będą podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Stawka podatkowa wyniesie 1% ich wartości rynkowej. Obowiązek podatkowy powstanie stronie nabywcy wierzytelności.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza interpretacja zawiera ocenę stanowiska Wnioskodawcy wyłącznie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczących skutków podatkowych nabycia (zakupu) wierzytelności. W pozostałym zakresie wniosku, tj. w podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczących opodatkowania transakcji zbycia (sprzedaży) wierzytelności oraz podatku od towarów i usług zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatkowi temu podlegają m.in. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży praw majątkowych. Zatem przedmiotami sprzedaży w ujęciu Kodeksu cywilnego oprócz rzeczy mogą być również prawa majątkowe. Prawami majątkowymi są przysługujące danej osobie prawa do korzystania i rozporządzania określoną rzeczą lub prawem ustanowionym na tej rzeczy.

Czynności cywilnoprawne zawarte w katalogu zamkniętym określonym w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podlegają omawianemu podatkowi od czynności cywilnoprawnych, o ile spełniają przesłanki zawarte w art. 1 ust. 4 cytowanej ustawy. Zgodnie z powyższym artykułem, czynności cywilnoprawne (w tym umowy sprzedaży) podlegają omawianemu podatkowi, z zastrzeżeniem ust. 5, jeżeli ich przedmiotem są:

1.  rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2.  rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego.

Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 cyt. ustawy wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy od czynności cywilnoprawnych określa stawkę podatku, która wynosi m.in. od umowy sprzedaży innych praw majątkowych – 1%.

O powstaniu obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnej decyduje, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, moment dokonania czynności cywilnoprawnej.

Na podstawie art. 4 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy przy umowie sprzedaży ciąży na kupującym.

Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika.

Instytucję przelewu (cesji) wierzytelności regulują przepisy ustawy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 509 § 1 ww. Kodeksu wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Z treści art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, iż przelew wierzytelności może odbywać się na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności.

Podkreślić należy, że umowa cesji jako nie wymieniona w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, o ile nie przybierze postaci jednej z umów wymienionych w tym przepisie w szczególności umowy sprzedaży uregulowanej w przepisach Kodeksu cywilnego. Z kolei, jeśli umowa cesji wierzytelności przybierze postać umowy sprzedaży to wówczas podlega opodatkowaniu tym podatkiem na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, iż Spółka ma zamiar podjąć działalność w zakresie obrotu wierzytelnościami. Jednakże pragnie nabywać jedynie wierzytelności, które przysługują wobec jedynie jednego podmiotu – innej spółki kapitałowej. Spółka ma zamiar nabywać wierzytelności, które przysługują różnym wierzycielom, wobec wspomnianej spółki. Zatem, w każdym przypadku nabycia wierzytelności zachowana zostanie tożsamość dłużnika. Ww. wierzytelności będą nabywane poniżej ich wartości nominalnej. Po ich nabyciu Spółka podejmować będzie działania mające na celu wyegzekwowanie wierzytelności, tj. sporządzanie i wysyłanie pism procesowych do dłużnika, kierowanie pozwów cywilnych przeciwko dłużnikowi, nadzór nad procesem egzekucyjnym. Kwota, którą uda się wyegzekwować z każdej zaspokojonej wierzytelności, w zakresie w jakim będzie przekraczać cenę za jaką Spółka nabyła wierzytelność będzie stanowić faktyczne wynagrodzenie Spółki, które de facto jest odzwierciedleniem aktualnej wartości zbywanych wierzytelności. Spółka nabywając wierzytelność przyjmuje na siebie ryzyko, iż nie zostanie ona zaspokojona.

W związku z powyższym, skoro w przedstawionym zdarzeniu przyszłym zawierane będą umowy sprzedaży w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego to czynności te (umowy sprzedaży) będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Stawka podatku, stosownie do uregulowania art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy, będzie wynosić 1 % i należy liczyć ją w przypadku umowy sprzedaży wierzytelności – od wartości rynkowej prawa majątkowego. Obowiązek uiszczenia podatku ciąży przy umowie sprzedaży (zakupu) na kupującym, tj. na Wnioskodawcy.

Niezależnie jednak od powyższego podkreślić należy, iż w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

a.opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

b.zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

*   umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,
*   umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Z treści art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika, iż o wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie decyduje okoliczność, że strony tej umowy posiadają generalnie status podatnika podatku od towarów i usług lecz wyłącznie fakt, że jedna ze stron z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest z tego podatku zwolniona (za wyjątkiem sytuacji w ustawie szczegółowo wymienionych). Wyłączenie danej czynności cywilnoprawnej z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych ma więc miejsce tylko w przypadku, gdy z tytułu dokonania tej właśnie czynności, jedna ze stron jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

W świetle powyższego, zaznaczyć należy, iż niniejszą interpretacją dokonuje się rozstrzygnięcia jedynie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych w przedmiocie skutków podatkowych nabycia (w drodze sprzedaży) wierzytelności, natomiast nie rozstrzyga się czy powyższa umowa sprzedaży (zakupu) wierzytelności podlega regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług. W tym zakresie, tj. w zakresie dotyczącym opodatkowania podatkiem od towarów i usług, zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zatem, należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie, podlegająca opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych umowa sprzedaży byłaby wyłączona z opodatkowania tym podatkiem na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, o ile w świetle przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) zostałaby uznana za podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem lub mieszczącą się w zakresie zwolnienia od tego podatku.

Wnioskodawca wskazuje tymczasem, iż nabycie wierzytelności przez nabywcę poniżej jej wartości nominalnej, nie może zostać uznane za świadczenie usług w świetle podatku od towarów i usług. Nabywanie wierzytelności w celu ich egzekucji nie jest świadczeniem usługi w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług i nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. W konsekwencji powyższego nie powstaje obowiązek podatkowy z tytułu podatku od towarów i usług.

Jeżeli zatem istotnie, jak twierdzi Wnioskodawca, opisana czynność sprzedaży (zakupu) wierzytelności nie podlega podatkowi od towarów i usług, czyli z tytułu jej zawarcia żadna ze stron tej umowy nie może być opodatkowana albo zwolniona z podatku od towarów i usług, to umowa sprzedaży (zakupu) wierzytelności podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, gdyż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 2 pkt 4 ustawy.

Wobec powyższego stanowisko Wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę oraz stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się natomiast do wskazanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyroków, należy stwierdzić, iż orzeczenia sądów nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.