Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0115-KDIT1.4011.84.2025.2.ASZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-04-14
Teza: Skutki podatkowe wypłaty środków pieniężnych zasądzonych
przez Sąd prawomocnym wyrokiem unieważniającym umowę
kredytu hipotecznego.
Słowa kluczowe: kapitał
kredyt
odsetki
umowa-nieważność umowy
wierzytelność
zobowiązanie-potrącenie (kompensata) zobowiązań
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Zwolnienia przedmiotowe.-Zwolnienia od podatku
dochodowego.-Odsetki z tytułu nieterminowych wypłat.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Źródła przychodów.-Przychody.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 11-ust. 1
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 3-art. 21-ust. 1-pkt 95b

## Pytanie

Czy w związku z uznaniem przez Sąd Apelacyjny w (...) umowy kredytowej za nieważną i
    niewywołującą żadnych skutków prawnych uzyskana od banku kwota rozliczenia w
    wysokości 160.105,31 zł (bądź jakakolwiek jej część składowa) stanowi Państwa przychód
    w 2024 r. i powoduje zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób
    fizycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym
    od osób fizycznych?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Państwa zdaniem, zasądzone przez sąd kwoty wynikające z uznania umowy za nieważną
    nie stanowią przychodu. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o podatku dochodowym
    od osób fizycznych, jej przepisów nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności,
    które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o
    PIT).
    Ponadto zwrot nienależnie pobranych rat w związku z uznaniem umowy kredytowej za
    nieważną nie stanowi przysporzenia majątkowego i nie mamy do czynienia z przyrostem
    mienia, stąd nie stanowi przychodu w myśl art. 11 tej ustawy.

    Jeżeli zaś chodzi o odsetki ustawowe, to również nie podlegają one opodatkowaniu w myśl
    art. 21 ust. 1 pkt 95b.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części
    nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) jest zasada
    powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stanowi
    on, że:
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego
    rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały
    enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww.
    ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
    Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji
      praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b,
      art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w
      roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych
      świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od
    osób fizycznych. Jednym z nich są „inne źródła”, czyli źródła inne niż wymienione w art. 10
    ust. 1 pkt 1-8b ustawy (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy).
    W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego
      wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu
      przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z
      tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z
      indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz
      osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z
      ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu
      umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14,
      dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej
    kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1
    ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym każde świadczenie
    mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu
    zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest
    dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.
    Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r.
    poz. 1646 ze zm.):

      Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas
      oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a
      kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w
      umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych
      terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
    Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej jest
    obojętne podatkowo.
    Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności
    prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy
    kredytu oznacza, że zobowiązania stron umowy, banku i klienta, nigdy nie powstały, a
    strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako
    świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zwrócić wszystkie świadczenia pobrane
    od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego
    kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na
    gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy
    dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako
    nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z
    sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
    Przychód natomiast jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika,
    realną korzyścią majątkową podatnika. Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:
    1) pieniądze i wartości pieniężne, które:
        · zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne,
        które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
        · zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które
        zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i
        środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a
        więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie
        jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i
        wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;
    2) wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli
      takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:
        · świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);
        · nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).
    O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych
    można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania
    określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też
    innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia
    powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje
    określone przysporzenie majątkowe.
    Odnosząc się do Państwa sprawy, na podstawie prawomocnego wyroku Sądu oraz
    dokonanego między Państwem a Bankiem rozliczenia otrzymali Państwo:
    1. zwrot świadczeń nienależnych z tytułu uiszczenia przez Państwa rat kapitałowo-
      odsetkowych,
    2. ustawowe odsetki za opóźnienie.
    Uzyskana kwota zwrotu nie powoduje faktycznego przyrostu w Państwa majątku, a
    jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w Państwa majątku. Wobec tego po
    Państwa stronie nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku
    dochodowym od osób fizycznych. Środki pieniężne wypłacone przez Bank, jako zasądzone

    przez Sąd prawomocnym wyrokiem unieważniającym umowę kredytu hipotecznego,
    stanowiące zwrot świadczeń nienależnych nie są Państwa przychodem – są świadczeniem
    niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
    Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
      Przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie
      mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
    Zakresem zastosowania tego przepisu są objęte sytuacje, w których spełnione są łącznie
    następujące warunki:
    • podatnik uzyskał przychód, a więc przysporzenie majątkowe i jednocześnie
    • przychód ten „wynika z czynności, które nie mogą być przedmiotem skutecznej prawnie
      umowy”, czyli wykazuje związek przyczynowo-skutkowy z taką czynnością, ma swoje
      źródło w takiej czynności.
    Skoro uzyskane środki nie będą miały charakteru przychodu, to – wbrew Państwa
    stanowisku – nie mogłyby mieścić się w zakresie zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych (przepis ten, jak wyjaśniono, dotyczy
    przychodów). Stąd też w tej części Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
    Natomiast w odniesieniu do otrzymanej przez Państwa kwoty odsetek ustawowych za
    opóźnienie, instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego,
    zgodnie z którym:
      Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może
      żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby
      opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu.
    Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość
    zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas,
    gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
    Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności
      niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku
      dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej
      zaniechano poboru podatku.
    W opisanej sytuacji odsetki za opóźnienie zwrotu nienależnie pobranych przez Bank
    świadczeń na podstawie unieważnionej przez Sąd umowy kredytu dotyczą świadczenia
    niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tym samym odsetki te są
    objęte zwolnieniem od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji w związku z ich wypłatą nie
    są Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji
      ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

przez Zainteresowanego, który
    jest stroną postępowania
    Pani A.A (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji
    podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r
    Ordynacji podatkowej.