Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP3-2.4011.82.2025.2.BM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-03-28
Teza: Skutki podatkowe uzyskania od banku kwoty w związku z
unieważnieniem sądowym umowy kredytowej.
Słowa kluczowe: kredyt-kredyt hipoteczny
kredyt-przewalutowanie kredytu
kwota
unieważnienie
zaniechanie-zaniechanie poboru podatku
zwrot
Zagadnienia: Ordynacja podatkowa-Dział III Zobowiązania podatkowe-
Rozdział 1 Powstawanie zobowiąznia podatkowego-
Zaniechanie poboru podatku
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 10-ust. 1-pkt 9
[PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-
Rozdział 2-art. 20-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 stycznia 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła
    Pani wniosek – na wezwanie organu – 23 lutego 2025 r. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z dnia 17 lipca 2024 r. w sprawie
    przeciwko bankowi (...), który przesądził o nieważności (upadłości) Pani Umowy
    Kredytowej z dnia 20 maja 2008 r. powiązanej z frankami szwajcarskimi na zakup
    mieszkania oraz mając na uwadze, że zgodnie z uchwałami Sądu Najwyższego z dnia 16
    lutego 2021 r. i 7 maja 2025 r. w przypadku trwałej nieważności (bezskuteczności) Umowy
    Kredytu Bank i kredytobiorca muszą zwrócić sobie świadczenia pełnione w wykonanej
    umowie.
    W dniu 2 grudnia 2024 r. podpisała Pani z Bankiem (...) Porozumienie do Pani Umowy
    Kredytowej. Na podstawie tego Porozumienia Pani i Bank zaakceptowaliście wzajemne
    wierzytelności i dokonaliście wzajemnego, umownego potrącenia tych wierzytelności,
    wskutek czego obie wierzytelności umorzyły się wzajemnie do wysokości wierzytelności
    niższej.
    Na skutek potrącenia Bank dokonał potrącenia i zapłacił przelewem kwotę 106.006,49 PLN
    (kwota ta pomniejszona o koszty obsługi prawnej Pani pełnomocnika trafiła na Pani konto
    w dniu 20 stycznia 2025 r.).
    Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego
    Kwota, o której mowa we wniosku, jest zwrotem na Pani rzecz środków pieniężnych, które
    wcześniej, na mocy umowy finansowania hipotecznego walutowego przekazała Pani na
    rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo - odsetkowych od otrzymanego finansowania.
    Wysokość kwoty zwrotu została ustalona na podstawie przeliczenia wysokości
    nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, które wpłacała Pani na rzecz Banku.

## Pytanie

Czy kwota, która została Pani zwrócona na postawie prawomocnego wyroku Sądu i
    Porozumienia z Bankiem o wzajemnym potrąceniu wierzytelności, jest opodatkowana?
    Jeżeli tak, na jakich zasadach?
    Pani stanowisko w sprawie
    W związku z tym, że nie wystąpiły u Pani korzyści majątkowe, a kwota otrzymana przez
    Panią na podstawie podpisanego z Bankiem Porozumienia opartego na prawomocnym
    wyroku Sądu o nieważności Pani umowy kredytowej, jest ekwiwalentem poniesionych
    przez Panią uprzednio wydatków i nie stanowi faktycznego przyrostu Pani majątku. W
    Pani ocenie zwrócona kwota nie podlega opodatkowaniu.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania
    Zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z
    2025 r. poz. 163):
      Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z
      wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od
      których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
    Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że
    każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest
    sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

        dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a
        i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku
        oraz
        dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia
        ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art.
        22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w
        przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem
        podatników).
    W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art.
      24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka
      sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku
      podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest
      stratą ze źródła przychodów.
    Ogólne określenie przychodów zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego
    przepisu:
      Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie
      realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art.
      19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji
      podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość
      otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
    Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
        pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie
        pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał,
        zainkasował, objął w posiadanie”;
        pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika –
        tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do
        odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć
        do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i
        wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby
        stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
    Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z
    wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie
    mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem
    majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
    Źródła przychodów
    Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych.
    W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Źródłami przychodów są inne źródła.
    Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten
    katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż

    wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma
    charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-
    8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z
    elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.
    Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
      Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w
      szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu
      emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w
      rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty
      uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz
      wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także
      dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki
      pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane
      z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w
      art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów
      określonych w art. 12-14 i art. 17.
    Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że:
    1. zawarła Pani umowę o kredyt mieszkaniowy w walucie obcej CHF;
    2. w 2024 r. podpisała Pani porozumienie z Bankiem, na mocy której zaakceptowaliście
      wzajemne wierzytelności i dokonaliście wzajemnego, umownego potrącenia tych
      wierzytelności, wskutek czego obie wierzytelności umorzyły się wzajemnie do
      wysokości wierzytelności niższej. Dodatkowo Bank wypłacił na Pani rzecz kwotę
      106.006,49 zł
    Powzięła Pani wątpliwość, czy wypłata ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem
    dochodowym od osób fizycznych.
    Skutki podatkowe otrzymanego zwrotu w wyniku wzajemnego potrącenia wierzytelności
    Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo
    bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:
      Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na
      czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony
      cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych
      w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych
      terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
    Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w
    umowie kredytowej są obojętne podatkowo.
    O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych
    można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania
    określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też
    innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia
    powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje
    określone przysporzenie majątkowe.
    Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy Prawo bankowe:
      Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności:
      2) kwotę i walutę kredytu;
      4) zasady i termin spłaty kredytu.

    Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U.
    z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
      Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest
      nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż
      na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie
      przepisy ustawy.
    Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:
      Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
    Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt
    hipoteczny sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny
    zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego
    wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego.
    Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy
    nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną
    umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie
    świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę
    faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez
    Sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu
    zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa
    kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy
    do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
    Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z
    dnia 23 kwietnia 1964 r Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061). Zgodnie z tym
    przepisem:
      Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z
      nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli
      przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone
      tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone
      przed sądem lub przed innym organem państwowym.
      Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości
      wierzytelności niższej.
    Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku
    wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami.
    Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje
    wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie
    wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej
    strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły
    pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w
    ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na
    skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości
    wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu
    dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje
    faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do
    którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.
    Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale
    wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze
    stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym
    samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za
    równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

    W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u
    stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy
    doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z
    pozostałej części długu.
    W Pani przypadku – w związku z wyrokiem Sądu i porozumieniem z bankiem o
    wzajemnych potrąceniach wierzytelności otrzyma Pani od banku zwrot środków
    pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy kredytu wpłaciła Pani tytułem spłaty rat
    kapitałowo-odsetkowych. Otrzymana przez Panią kwota będzie zatem stanowiła zwrot
    własnych pieniędzy, które nienależnie wpłaciła Pani do banku. Wobec powyższego,
    wypłata przez bank na Pani rzecz tego zwrotu będzie dla Pani neutralna podatkowo. W
    wyniku tego zwrotu nie osiągnie Pani bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego, a
    więc zwrot ten nie spowoduje po Pani stronie powstania przychodu w rozumieniu
    przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Tym samym - nie będzie na Pani ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób
    fizycznych z tego tytułu.
    Pani stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie
        zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje
        się Pani do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.