Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-460/11/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2011-07-25
Teza: Jakie są skutki podatkowe wypłaty przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej?
Słowa kluczowe: kaucja; przychód; płatnik; towarzystwo-Towarzystwo Budownictwa Społecznego (TBS); waloryzacja
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 21 kwietnia 2011r. (data wpływu do tut. Biura – 27 kwietnia 2011r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wypłaty przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 27 kwietnia 2011r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej m.in. podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wypłaty przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

W oparciu o ustawę z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), TBS prowadzi procesy inwestycyjne polegające na budowie budynków mieszkalnych wielorodzinnych z przeznaczeniem na wynajem, inwestycje finansowane są ze środków własnych TBS, partycypacji osób fizycznych oraz kredytów udzielanych ze środków zlikwidowanego Krajowego Funduszu Mieszkaniowego przez Bank oraz w ramach realizacji programów rządowych popierania budownictwa mieszkaniowego PIB z dnia 13 lipca 2010r.

Zgodnie z art. 29a ww. ustawy, kwota partycypacji w kosztach budowy lokalu mieszkalnego nie może przekroczyć 30% kosztów budowy tego lokalu. W przypadku zakończenia najmu i opróżnienia lokalu kwota partycypacji podlega zwrotowi w kwocie zwaloryzowanej, zgodnie z art. 29a ust. 3: kwota partycypacji powinna odpowiadać kwocie stanowiącej odsetek aktualnej wartości odtworzeniowej lokalu równy udziałowi wniesionej przez najemcę kwoty partycypacji w kosztach budowy lokalu.

Zwaloryzowana kwota partycypacji może być wyższa lub niższa od kwoty pierwotnej, tj. wpłaconej do TBS.

Ponadto, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001r. Nr 71, poz. 733 ze zm.) z umowami najmu, najemca wpłacał:

*   w okresie od dnia 12 listopada 1994r. do dnia 9 lipca 2001r. kaucję wg procentu wartości odtworzeniowej obowiązującej w dniu jej wpłaty,
*   po dniu 10 lipca 2001r. kaucję, która nie mogła przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu za dany lokal, obliczony według stawki czynszu obowiązującej w dniu zawarcia umowy najmu.

Wpłacone kaucje stanowiły zabezpieczenie pokrycia należności z tytułu najmu lokali mieszkalnych istniejących w dniu opróżnienia lokalu.

Zgodnie z art. 36 ust. 2 tej ustawy, kaucja podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu w zwaloryzowanej kwocie.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje waloryzacja ustawowa:

*   podstawą waloryzacji kaucji mieszkaniowej wpłaconej w okresie od dnia 12 listopada 1994r. do dnia 9 lipca 2001r. jest przepis art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2004r. Nr 281, poz. 2783 ze zm.), zgodnie z którym kaucja podlega zwrotowi w kwocie odpowiadającej przyjętemu przy jej wpłacaniu procentowi wartości odtworzeniowej obowiązującej w dniu jej zwrotu;
*   podstawą waloryzacji kaucji mieszkaniowej wpłaconej w okresie po dniu 10 lipca 2001r. jest przepis art. 6 ust. 3 i 4 ww. ustawy, w myśl którego zwrot zwaloryzowanej kaucji następuje w kwocie równej iloczynowi kwoty miesięcznego czynszu obowiązującego w dniu zwrotu kaucji i krotności czynszu przyjętej przy pobieraniu kaucji tj. za 12 m-cy, jednak w kwocie nie niższej, niż kaucja pobrana.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega różnica pomiędzy wartością zwaloryzowaną, a wpłaconą kaucji oraz partycypacji tzn. czy stanowi przychód dla lokatora opróżniającego lokal mieszkalny?
2.  Czy TBS miał obowiązek wystawić informacje o przychodach z innych źródeł PIT-8C, czy pobrać zaliczkę na podatek dochodowy od różnicy pomiędzy wartością zwaloryzowaną, a wpłaconą kaucji oraz partycypacji?

Zdaniem wnioskodawcy, TBS w swej działalności dokonuje zwrotów kaucji i partycypacji w kwotach zwaloryzowanych w momencie opróżnienia lokali mieszkalnych zgodnie z przepisami ustawy.

Wnioskodawca uważa, że różnica pomiędzy uiszczoną kaucją i partycypacją, a wypłaconą (zwaloryzowaną zgodnie z przepisami ustaw) stanowi przychód lokatora opróżniającego lokal mieszkalny podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku od osób fizycznych.

Zawarte w art. 20 ustawy wyliczenie przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę sformułowanie „w szczególności”. Przyjęcie przez ustawodawcę otwartego katalogu tych przychodów pozwała na zaliczenie do tej kategorii wszystkich innych przychodów, poza wymienionymi w tym artykule.

W takim przypadku TBS uważa, że jest obowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C, o której mowa w art. 42a ustawy o podatku od osób fizycznych.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam co następuje:

Niniejsza interpretacja indywidualna stanowi pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wypłaty przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej.

W zakresie wypłaty przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego zwaloryzowanego wkładu partycypanta wydano odrębne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1, pkt 6 i 9 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przepisu art. 20 ust. 1 ww. ustawy wynika, iż za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż w oparciu o ustawę z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, TBS prowadzi procesy inwestycyjne polegające na budowie budynków mieszkalnych wielorodzinnych z przeznaczeniem na wynajem, inwestycje finansowane są ze środków własnych TBS, partycypacji osób fizycznych oraz kredytów udzielanych ze środków zlikwidowanego Krajowego Funduszu Mieszkaniowego przez Bank oraz w ramach realizacji programów rządowych popierania budownictwa mieszkaniowego PIB z dnia 13 lipca 2010r.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001r. Nr 71, poz. 733 ze zm.) z umowami najmu, najemca wpłacał:

*   w okresie od dnia 12 listopada 1994r. do dnia 9 lipca 2001r. kaucję wg procentu wartości odtworzeniowej obowiązującej w dniu jej wpłaty,
*   po dniu 10 lipca 2001r. kaucję, która nie mogła przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu za dany lokal, obliczony według stawki czynszu obowiązującej w dniu zawarcia umowy najmu.

Wpłacone kaucje stanowiły zabezpieczenie pokrycia należności z tytułu najmu lokali mieszkalnych istniejących w dniu opróżnienia lokalu.

W przepisach prawa podatkowego nie zostało zdefiniowane ani pojęcie „kaucji”, ani też pojęcie „waloryzacji”. Natomiast zgodnie z definicją słownikową za kaucję można uznać pewną sumę pieniężną złożoną jako gwarancję (zabezpieczenie) otrzymania zobowiązania i stanowiącą odszkodowanie w razie jego niedopełnienia.

Istotą kaucji mieszkaniowej jest zabezpieczenie właścicielowi ewentualnych roszczeń, powstałych w czasie trwania stosunku najmu. W wypadku braku takiej podstawy, żądanie wpłacenia kaucji wynika z kodeksowej zasady swobody umów.

Zgodnie z zasadą nominalizmu określoną w art. 358¹ § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przy czym strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości (art. 258 § 2 ww. Kodeksu cywilnego). Natomiast w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie (art. 258 § 3 ww. Kodeksu cywilnego).

Zasada nominalizmu w konsekwencji prowadzi do uprzywilejowania dłużników ze szkodą dla wierzycieli. Odstępstwem od kodeksowej zasady nominalizmu jest możliwość dokonania waloryzacji z inicjatywy ustawodawcy na zasadach i według warunków przez niego przyjętych, a w przypadku braku takiego uregulowania świadczenia mogą być waloryzowane na podstawie umowy, a także konstytutywnego orzeczenia sądowego.

W sytuacji, gdy nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, sąd może na żądanie zainteresowanego, po przeprowadzeniu postępowania sądowego, zwaloryzować zobowiązanie pieniężne, dokonując zmian zarówno co do wysokości świadczenia, jak i co do sposobu jego spełnienia.

Z przepisu art. 1 ustawy z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1070 ze zm.) wynika, iż ustawa określa zasady gromadzenia oszczędności i udzielania niektórych kredytów na cele mieszkaniowe oraz zasady działania towarzystw budownictwa społecznego.

Z przepisu art. 32 ww. ustawy wynika, iż umowa najmu może przewidywać obowiązek wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu, istniejących w dniu opróżnienia lokalu. Natomiast art. 33 ww. ustawy stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 ustawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny oraz przytoczone powyżej przepisy prawa należy zauważyć, że przychodem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest tylko przyrost majątkowy.

Zwracana najemcom kaucja mieszkaniowa jest świadczeniem o charakterze zwrotnym, a zatem obojętnym z punktu widzenia obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ jest jedynie zabezpieczeniem prawidłowego wykonania postanowień umowy najmu, o charakterze zwrotnym. Natomiast jej waloryzacja pełni rolę elementu odszkodowania urealniającego wartość siły nabywczej pieniądza, który najemca wpłaca wynajmującemu tytułem zabezpieczenia wykonania zobowiązania.

Skoro zwracana najemcom zwaloryzowana kaucja mieszkaniowa nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, nie jest przychodem z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy. Zatem nie ma żadnych podstaw prawnych do wystawienia przez wnioskodawcę informacji PIT-8C, o której mowa w art. 42a ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Wobec powyższego stanowisko wnioskodawcy w zakresie skutków podatkowych wypłaty zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej – jest nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.