Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/415-972/14-2/WS
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2014-12-16
Teza: Podatek dochodowy od osób fizycznych w zakresie obowiązku podatkowego - dział spadku.
Słowa kluczowe: spadek-dział spadku; udział; współwłasność
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku (data wpływu 29 września 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązku podatkowego – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 29 września 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązku podatkowego.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Postanowieniem sądu rejonowego poświadczone zostało nabycie spadku w 1/2 części po zmarłej w dniu 30 marca 2010 r. spadkodawczyni - matce Wnioskodawcy. Oprócz Wnioskodawcy spadek nabył na podstawie wyżej wymienionego postanowienia sądu brat, w 1/2 części. W skład masy spadkowej wchodzą działki letniskowe o powierzchni 782 m2, dla których założona jest księga wieczysta z budynkiem niemieszkalnym o powierzchni zabudowy 74 m2 i powierzchni użytkowej 56 m2 oraz przyczepa kempingowa. Nabycie w drodze spadku składników majątkowych zostało zgłoszone przez spadkobierców (na formularzu SD-Z2) naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie do 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Obecnie spadkobiercy zamierzają dokonać zgodnego działu spadku w sposób następujący: brat Wnioskodawcy otrzymuje działkę letniskową z budynkiem; Wnioskodawca otrzymuje przyczepę kempingową oraz spłatę (80 000,00 zł) nie przekraczającą udziału w spadku.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

Czy kwota uzyskana z tytułu spłaty nieprzekraczającej wartości przysługującego Wnioskodawcy udziału spadkowego w związku z działem spadku po zmarłej spadkodawczyni - matce Wnioskodawcy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeżeli ta spłata nastąpiłaby w najbliższym terminie, tj. przed upływem 5 lat od daty nabycia spadku?

Zdaniem Wnioskodawcy, interpretacja przepisów prawa podatkowego przez urzędy skarbowe jest niejednoznaczna. Powszechnie przyjmuje się zasadę, że jeżeli dział spadku i związane z tym zniesienie współwłasności następuje po upływie 5 lat od daty nabycia spadku to spadkobiercy nie płacą podatku dochodowego, który wynosi 19%.

W myśl art. 925 K.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, zaś otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 K.c.). Tytuł VI K.c. dotyczy stwierdzenia nabycia spadku, natomiast tytuł VIII reguluje kwestie wspólności majątku spadkowego i działu spadku. Z treści tych przepisów wynika, że w postępowaniu spadkowym mogą wystąpić dwa powiązane ze sobą postępowania, pierwsze - zmierzające do stwierdzenia nabycia spadku (postanowienie o nabyciu spadku - art. 669 K.p.c.), drugie - do działu spadku (art. 680 - art. 689 K.p.c.), przy czym dział spadku jest konsekwencją postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Powyższe oznacza, że oba one należą do spraw z zakresu prawa spadkowego (z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Po 918/12).

Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom. Poszczególni spadkobiercy stają się podmiotami wyłącznie uprawnionymi względem przyznanych im praw majątkowych, stanowiących do chwili działu przedmiot wspólności. Wnioskodawca uważa, że kwota uzyskana przez niego z tytułu spłaty w związku z działem spadku po zmarłej spadkodawczyni nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych mimo, że dział spadku i spłata ma nastąpić przed upływem 5 lat od daty nabycia spadku. Zastosowanie powinien mieć przepis art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.)

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że spłata otrzymana przez jednego spadkobiercę od drugiego przy dziale spadku obejmującego nieruchomość nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości. Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 a) u.p.d.o.f. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. W wyniku opisanego we wniosku zbycia udziału w spadku nie wystąpi przysporzenie majątkowe względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej, a jedynie unormowana zostanie sytuacja prawna poprzez zniesienie współwłasności nieruchomości na rzecz jednego ze spadkobierców z obowiązkiem spłaty, na skutek braku możliwości podziału rzeczy. Przewidywana spłata spadkowa jest ekwiwalentna do posiadanego przez Wnioskodawcę udziału w spadku i nie przekroczy udziału spadkowego, w związku z czynnością zbycia tegoż udziału.

Zatem Wnioskodawca nie uzyska żadnego przysporzenia do swojego majątku a co za tym idzie brak jest podstaw do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty udziału w spadku.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 cytowanej ustawy źródłami przychodów są odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,
4.  innych rzeczy,

− jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ww. praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonaniu działalności gospodarczej stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że postanowieniem sądu rejonowego poświadczone zostało nabycie spadku w 1/2 części po zmarłej w dniu 30 marca 2010 r. spadkodawczyni - matce Wnioskodawcy. Oprócz Wnioskodawcy spadek nabył na podstawie wyżej wymienionego postanowienia sądu brat, w 1/2 części. W skład masy spadkowej wchodzą działki letniskowe o powierzchni 782 m2, dla których założona jest księga wieczysta z budynkiem niemieszkalnym o powierzchni zabudowy 74 m2 i powierzchni użytkowej 56 m2 oraz przyczepa kempingowa. Obecnie spadkobiercy zamierzają dokonać zgodnego działu spadku w sposób następujący: brat Wnioskodawcy otrzymuje działkę letniskową z budynkiem; Wnioskodawca otrzymuje przyczepę kempingową oraz spłatę (80 000,00 zł) nie przekraczającą udziału w spadku.

Zgodnie z art. 922 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisów niniejszej ustawy. W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że dniem nabycia spadku jest data śmierci spadkodawcy. Natomiast, zgodnie z art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego, prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku, czy też akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, potwierdza jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. W postanowieniu o stwierdzeniu praw do nabycia spadku, sąd nie określa bowiem składników masy spadkowej i nie dokonuje podziału tych składników pomiędzy poszczególnych spadkobierców. Wskutek działu spadku poszczególni spadkobiercy stają się podmiotami wyłącznie uprawnionymi względem przyznanych im praw majątkowych, stanowiących do chwili działu przedmiot wspólności. Nie zmienia to faktu, że dział spadku jest zawsze konsekwencją wcześniejszego nabycia spadku. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom. Dział spadku jest więc czynnością wtórną do nabycia spadku, nie można nabyć własności rzeczy tylko i wyłącznie w drodze działu spadku bez nabycia spadku.

Zgodnie z art. 1035 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

W myśl art. 211 i 212 Kodeksu cywilnego, zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, a gdy rzeczy nie da się podzielić, przez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, bądź przez podział cywilny, polegający na sprzedaży rzeczy wspólnej i podziale uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów współwłaścicieli. W rezultacie w wyniku zniesienia współwłasności dochodzi więc jedynie do nowego ukształtowania prawa własności poprzez odebranie temu prawu cechy wspólności.

Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że otrzymanie przez Wnioskodawcę w wyniku działu spadku rzeczy i kwot nieprzekraczających udziału w spadku nie spowoduje powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że otrzymane przez Wnioskodawcę rzeczy i suma spłaty nie przekroczyły wartości przysługującego Zainteresowanemu udziału spadkowego. W konsekwencji, na Wnioskodawcy nie będzie ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z rzeczonego tytułu.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.