Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-3.4012.220.2025.1.DG
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-25
Teza: Opodatkowanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Słowa kluczowe: czynności-czynności opodatkowane podatkiem od
towarów i usług
koszt-koszty zastępstwa procesowego
koszt-zwrot kosztów
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
niepodlegające opodatkowaniu
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 kwietnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania zwrotu kosztów
    zastępstwa procesowego. Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Klient spółki płaci spółce wynagrodzenie za usługi z zakresu pośrednictwa finansowego,
    czyli przedmiotowo zwolnione z podatku VAT. Podstawa zwolnienia z VAT: art. 43 ust. 1
    pkt 38 lub 40 (w zależności od usługi). Spółka na własny koszt wynajmuje adwokata dla
    klienta i klient spółki wygrywa sprawę w sądzie za pośrednictwem wynajętego przez
    spółkę adwokata, za którego usługi płaci spółka zgodnie z fakturą VAT usługi prawnicze,
    zastępstwo procesowe, czyli kwota netto powiększona o podatek VAT 23%. Przegrana
    strona zgodnie z wyrokiem sądu musi zwrócić koszty zastępstwa procesowego. Spółka
    wynajęła adwokata i zapłaciła za usługę adwokatowi cenę + VAT, więc zwrot kosztów
    zastępstwa procesowego wpływa na konto spółki i ma charakter odszkodowawczy w
    postaci częściowego odzyskania kosztów poniesionych wcześniej w związku z
    wynagrodzeniem pełnomocnika.

## Pytanie

Czy otrzymany przez Spółkę od przegranej strony, która jest pozywającym klienta spółki, a
    zasądzony przez sąd zwrot kosztów zastępstwa procesowego za wynajętego i opłaconego
    wcześniej przez spółkę pełnomocnika dla klienta tej spółki, podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług (dalej VAT) zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o
    podatku od towarów i usług?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Na bardzo podobne pytanie odpowiedział już Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej,
    dnia 22 maja 2018 r. nr 0112-KDIL1-2.4012.174.2018.1.PG. W tym przypadku również
    wynika, że zwrot kosztów zastępstwa prawnego nie stanowi odpłatnego świadczenia
    usług, które byłyby opodatkowane podatkiem VAT. Spółkę oraz podmiot zobowiązany do
    zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (podmiot przegrany poprzez oddalenie
    powództwa) nie łączy żaden stosunek prawny, który można uznać za odpłatne
    świadczenie usług. Spółka dodatkowo opłaciła już zastępstwo procesowe za swojego
    klienta do wynajętego adwokata i opłata ta była zgodnie z usługą zastępstwa procesowego
    opodatkowana podatkiem VAT. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego ma w takim
    przypadku charakter jedynie odszkodowawczy.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 w tym również:

      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Wobec powyższego należy stwierdzić, że każde świadczenie niebędące dostawą towarów
    polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi - co do
    zasady - usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być
    przy tym spełnione następujące warunki:
        w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga
        strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
        świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy
        (wynagrodzenie).
    Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie
    podlegało - jako usługa - opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Aby dana czynność (dostawa towarów czy też usługa) podlegała opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług musi istnieć bezpośredni związek o charakterze
    przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym
    (zapłatą), w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za
    wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do
    wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją
    wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    A zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu
    świadczącego usługę do żądania od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub
    ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego należy
    stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to
    świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia
    odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który
    odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym
    z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie usługą podlegającą
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że otrzymują Państwo od klienta
    wynagrodzenie za świadczenie usług z zakresu pośrednictwa finansowego, przedmiotowo
    zwolnionych od podatku VAT. Wynajęli Państwo i opłacili na własny koszt adwokata, który
    wygrał w sądzie sprawę Państwa klienta. Przegrana strona zgodnie z wyrokiem sądu musi
    zwrócić koszty zastępstwa procesowego. Wynajęli Państwo adwokata i zapłacili mu za
    usługę cenę + VAT, więc zwrot kosztów zastępstwa procesowego wpłynął na Państwa
    konto i ma charakter odszkodowawczy w postaci częściowego odzyskania wcześniej
    poniesionych kosztów w związku z wynagrodzeniem pełnomocnika.

    Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy otrzymany przez Państwa od strony
    przegrywającej, a zasądzony przez sąd, zwrot kosztów zastępstwa procesowego, podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 98 § 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 17 listopada
    1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.),
      Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego
      żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty
      procesu).
      Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez
      pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem
      patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do
      sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek
      stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać
      wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu
      prowadzącego postępowanie.
      Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się
      wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych
      przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego
      przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
      Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz
      kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy
      prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
    Powołany przepis art. 98 statuuje dwie podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach
    procesu:
        a. zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona
        przegrywająca (merytorycznie albo formalnie i niezależnie od tego, czy ponosi
        winę w prowadzeniu procesu), zobowiązana jest zwrócić swemu przeciwnikowi
        poniesione przez niego koszty procesu oraz
        b. zasadę kosztów niezbędnych i celowych zobowiązującą stronę przegrywającą do
        zwrotu przeciwnikowi procesowemu tylko tych poniesionych faktycznie kosztów
        procesu, jakie były niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony
        (uznaniowa ocena sądu w tym względzie uzależniona jest od okoliczności sprawy,
        a zarazem ograniczona dyspozycjami art. 98 § 2 i § 3) – (Bodio Joanna,
        Demendecki Tomasz, Jakubecki Andrzej, Marcewicz Olimpia, Telenga
        Przemysław, Wójcik Mariusz P., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz,
        Oficyna 2008, wyd. III, komentarz do art. 98, publikacja elektroniczna LEX).
    Jak wynika z powyższego obydwie obowiązujące w postępowaniu cywilnym zasady zwrotu
    kosztów procesu przesądzają o konieczności zwrotu kosztów przez stronę przegrywającą.
    Istotą różnicy w przedstawionych zasadach jest sposób ustalenia poszczególnych
    składników takich kosztów.
    Niemniej, opłaty za czynności adwokatów, określone zostały w przepisach rozporządzenia
    Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
    adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
    Biorąc pod uwagę powołane przepisy w kontekście przedstawionego stanu sprawy należy
    stwierdzić, że nie świadczą Państwo żadnej usługi na rzecz strony przegranej, związanej z
    zasądzonym zwrotem kosztów zastępstwa procesowego, gdyż w tym zakresie pomiędzy

    Państwem a stroną przegraną nie istnieje żaden (nawet dorozumiany) stosunek prawny
    (umowa), w ramach którego spełniane byłyby świadczenia wzajemne.
    A zatem kwota zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zasądzona wyrokiem sądu nie
    jest w żaden sposób związana z uzyskaniem świadczenia wzajemnego przez stronę
    wypłacającą tę kwotę. Tym samym należy uznać, że w tym konkretnym przypadku,
    Państwo otrzymując od strony przegranej kwotę zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
    nie świadczą na rzecz strony przegranej usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, tak więc
    czynność ta nie podlega opodatkowaniu.
    Podsumowując należy uznać, że otrzymany przez Państwa od strony przegranej, a
    zasądzony przez sąd zwrot kosztów zastępstwa procesowego za wynajętego i opłaconego
    wcześniej przez Państwa pełnomocnika dla Państwa klienta, nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    Państwa stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji
    indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu
    faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we
    wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi
    ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we
    wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna
    wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy
    będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego
    podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku
    zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona
    odpowiedź traci swą aktualność.
    Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie
    przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych.
    W związku z tym, że należna wpłata od niniejszego wniosku wynosi 40,00 zł, kwota 120,00
    zł jest wpłatą nienależną, zatem stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 14f § 2b pkt 3
    Ordynacji podatkowej i zostanie zwrócona, zgodnie z Państwa dyspozycją, na rachunek, z
    którego dokonano opłaty za wniosek.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa
        sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia
        przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
          ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.