Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-326/11/MCz
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2011-05-17
Teza: Czy po przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, gdy masa spadkowa nie pokryła całej wierzytelności, umorzona wartość długu wraz z odsetkami jest przychodem z innych źródeł i zobowiązuje Wnioskodawczynię do odprowadzenia od tej kwoty podatku dochodowego?
Słowa kluczowe: dług-dług spadkowy; przychód-przychody z innych źródeł; spadkobiercy; umorzenie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 22 marca 2011 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia kredytu po zmarłym mężu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 22 marca 2011r. wpłynął do tut. Organu ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia kredytu po zmarłym mężu.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

W dniu 2 listopada 2007 r. zmarł mąż Wnioskodawczyni, z którym od 19.01.2007 r. miała zawartą notarialną rozdzielność majątkową. Od 26 czerwca 2007 r. zobowiązany wyrokiem sądu był do płacenia na syna alimentów w wysokości 500 zł. Toczyło się wobec niego dochodzenie o przestępstwo określone w art. 207 § 1 kk i art. 278 § 1 kk (znęcanie się i kradzież na szkodę Wnioskodawczyni, które zostało umorzone ze względów na śmierć męża). Po jego śmierci Wnioskodawczyni wraz z małoletnim synem przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, masa czynna spadku wynosiła 15.997,73 zł. Z własnej inicjatywy Wnioskodawczyni dotarła do wierzycieli, którzy określili swój procentowy udział w podziale masy spadkowej.

Wymagane kwoty zostały wpłacone. W lutym 2011 r. Wnioskodawczyni otrzymała wraz z małoletnim synem informację PIT-8C wystawioną przez SKOK o wysokości przychodu wynikającego z umorzenia kredytu po zmarłym mężu w wysokości przekraczającej masę czynną spadku na kwotę po 42.105,66 – każde z nich. Istotą jest to, iż Wnioskodawczyni z synem nigdy nie była beneficjantem zaciągniętych przez spadkodawcę kredytów, nie odnosili z tego tytułu korzyści majątkowych, nigdy nie podpisywała żadnej zgody, od lat prowadzili oddzielne gospodarstwa. Mimo, że część kredytów została umorzona, majątek Wnioskodawczyni faktycznie nie powiększył się o umorzoną kwotę, wręcz przeciwnie zapłacenie podatku spowoduje uszczuplenie dla syna i dla Wnioskodawczyni majątku osobistego. Po przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza Wnioskodawczyni nie występowała o umorzenie długów, nie podpisywała żadnej ugody. Była to jednostronna decyzja wierzyciela.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy po przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, gdy masa spadkowa nie pokryła całej wierzytelności, umorzona wartość długu wraz z odsetkami na kwotę 42.105,66 jest przychodem z innych źródeł i zobowiązuje Wnioskodawczynię do odprowadzenia od tej kwoty podatku dochodowego?

Zdaniem Wnioskodawczyni, zgodnie z przepisem art. 1031 kc ”w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku”. Wnioskodawczyni spłaciła część długu po zmarłym mężu do wysokości posiadanego inwentarza. Zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego Wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do spłaty pozostałej części ze względu na ograniczoną odpowiedzialność za długi spadkowe. Skoro z mocy prawa Wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do spłaty pozostałej części długu, to nie jest też jej przychodem kwota umorzonego kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę a umorzonego przez wierzyciela. SKOK podjął jednostronną decyzję o umorzeniu długu, o czym Wnioskodawczyni dowiedziała się w lutym 2011 r. otrzymując PIT-8C – o wysokości przychodu, traktując kwotę, z której spłaty została zwolniona z mocy oprawa.

Wnioskodawczyni oświadcza, że nigdy nie czerpała korzyści ze środków finansowych pochodzących z kredytów. Zapłacenie podatku od kwoty umorzonego kredytu spowoduje uszczuplenie majątku osobistego (Wnioskodawczyni jest matką samotnie wychowującą dziecko) oraz jest sprzeczne z zasadą przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza tj. do wysokości aktywów pozostałych po spadkodawcy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. u. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Pojęcie spadku oraz zakres odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. u. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosownie do art. 922 § 1 i 2 tej ustawy prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, chyba że są ściśle związane z osobą zmarłego lub przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Bezspornie umowa kredytu nie należy do żadnego ze wskazanych wyjątków art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego. Wobec czego, w świetle ogólnej reguły, wynikające z niej zadłużenie, jest obowiązkiem (długiem) przechodzącym na spadkobierców. Zaznaczyć przy tym należy, iż art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego wyraża tzw. zasadę sukcesji uniwersalnej, co oznacza, że następcy prawni wstępują w dokładnie taką samą sytuację prawną i faktyczną, która istniała w chwili śmierci spadkodawcy. Dotyczy to zasadniczo każdego stosunku prawnego, w jakim pozostawała zmarła osoba, w tym również umów obligacyjnych, czyli m.in. umowy pożyczki czy kredytu.

Jednym ze skutków wejścia spadkobiercy w ogół praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy jest powstanie po jego stronie odpowiedzialności za zobowiązania, których podmiotem był zmarły. Oznacza to, że wierzyciel spadkowy (tj. osoba, która była wierzycielem w stosunku do spadkodawcy) ma możliwość skierowania do majątku spadkobiercy egzekucji na wypadek, gdyby ten nie spełnił dobrowolnie ciążącego na nim obowiązku świadczenia.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawczyni przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, który reguluje art. 1031 § 2 Kodeksu cywilnego, co skutkowało ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, rozumianego jako wartość należących do majątku spadkowego aktywów. Wnioskodawczyni wskazała, że wartość czynna spadku wynosiła 15.997,73 zł i została wpłacona wierzycielom, którzy sami określili swój udział procentowy w masie spadkowej.

W pewnych sytuacjach dla zakresu odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe bez znaczenia pozostaje treść oświadczenia o przyjęciu spadku. Powyższe ma miejsce, gdy spadkodawca ponosił odpowiedzialność rzeczową za dany dług z uwagi na zabezpieczenie należności wierzyciela zastawem lub hipoteką. Ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe ulega zatem wyłączeniu, gdy przedmiot roszczenia wierzyciela spadkowego stanowi wierzytelność zabezpieczoną hipoteką. W tej sytuacji kolizję między pełną odpowiedzialnością hipoteczną a ograniczoną odpowiedzialnością za długi spadkowe rozstrzyga na korzyść wierzyciela hipotecznego art. 74 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. u. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), który stanowi, iż wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na ograniczenie odpowiedzialności dłużnika wynikające z prawa spadkowego. Opisane wyłączenie odpowiedzialności dotyczy również wierzytelności zabezpieczonej zastawem, co wynika z treści art. 316 Kodeksu cywilnego oraz obowiązków wynikających z umowy o dożywocie.

Wracając na grunt ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazać należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się, iż nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przysporzeniem majątkowym i przychodem w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 9 ust. 1) są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów. Momentem uzyskania przychodu, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy jest moment dokonania umorzenia. Równocześnie przepis art. 20 ust. 1 przytoczonej ustawy stanowi, że za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do ujawnionych źródłach.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł mogą być – co do zasady – tylko takie czynności, w wyniku których po stronie osoby fizycznej następuje przysporzenie majątkowe rozumiane nie tylko jako zwiększenie aktywów, ale również jako zmniejszenie jej pasywów. Takie sytuacje wskazuje art. 20 ust. 1ww. ustawy. Zatem, w sytuacji Wnioskodawczyni nie można uznać, iż po Jej stronie nastąpiło przysporzenie majątkowe pod warunkiem, że umorzony przez SKOK kredyt nie był zabezpieczony hipoteką lub zastawem.

Reasumując, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku umorzenie długu spadkowego, jeśli nie był zabezpieczony hipoteką lub zastawem, nie stanowi przysporzenia majątkowego dla Wnioskodawczyni i z tego względu stanowi zdarzenie obojętne pod względem prawnopodatkowym.

Z uwagi na to, że złożony wniosek dotyczy skutków podatkowych umorzenia kredytu spadkobiercom, tj. Wnioskodawczyni i Jej synowi, zaznacza się, iż niniejsza interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla pozostałych spadkobierców - syna Wnioskodawczyni.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.