Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/4515-38/15/TJ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-06-24
Teza: Warunki zachowanie prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy.
Słowa kluczowe: spadek; ulga-ulga mieszkaniowa; ulga-utrata prawa do ulgi
Przepisy: [PSD] Ustawa o podatku od spadków i darowizn-Rozdział 4-art. 16

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 30 marca 2015 r. (data wpływu 31 marca 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 31 marca 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie zachowania prawa do ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy.

We wniosku tym przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r., uprawomocnionym w dniu 4 stycznia 2012 r., Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po zmarłej w dniu 8 grudnia 2010 r. R.B., na podstawie testamentu notarialnego z dnia 13 września 2007 r., w całości nabył Wnioskodawca. W skład spadku wchodził lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość wraz z udziałem w częściach wspólnych nieruchomości oraz w nieruchomości gruntowej. W dniu 7 lutego 2012 r. Wnioskodawca złożył we właściwym urzędzie skarbowy zeznanie SD-3. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie podatkowe z uwagi na to, że nie powstało zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej R.B.

Będący przedmiotem spadku lokal mieszkalny składa się z jednego pokoju, kuchni i łazienki. Położony jest w starej powojennej kamienicy, na drugim – ostatnim – piętrze. Budynek usytuowany jest przy głównej ulicy z oknami na nią skierowanymi. W mieszkaniu panuje wilgoć i zagrzybienie ścian i sufitu. W mieszkaniu tym Wnioskodawca zamieszkiwał wraz z żoną. W kwietniu 2014 r. urodziła się córka Wnioskodawcy. Po wstawieniu do pokoju dziecinnego łóżeczka zaczęło brakować w nim miejsca. Ze względu na wilgoć mieszkanie trzeba było wietrzyć, co powodowało, że było ono niedogrzane. Suma tych czynników stanowiła zagrożenie dla zdrowia dziecka. Dodatkowo wietrzeniu mieszkania towarzyszył hałas dobiegający z ulicy, uniemożliwiający dziecku spokojny sen. Z uwagi natomiast na fakt, że mieszkanie znajduje się na ostatnim piętrze budynku, pod nieizolowanym dachem, latem było w nim gorąco a zimą zimno. Z tego powodu konieczna była zmiana warunków zamieszkania.

Wnioskodawca wyjaśnia, że chciałby sprzedać przedmiotowy lokal, a pieniądze ze sprzedaży w całości przeznaczyć na spłatę kredytu zaciągniętego w styczniu 2014 r. wspólnie z żoną, na zakup innego mieszkania. Mieszkanie to jest większe, posiada trzy pokoje, kuchnię i łazienkę. Jest wolne od wilgoci i zagrzybienia, a tym samym nie stanowi zagrożenia dla zdrowia dziecka. Budynek ma wykonaną termoizolację oraz usytuowany jest na obrzeżach miasta, wśród zieleni, z dala od zgiełku.

Wobec powyższego opisu zadano następujące pytanie:

Czy w opisanej sytuacji Wnioskodawca zachowa prawo do ulgi, o której mowa w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn?

Zdaniem Wnioskodawcy, pomimo zbycia przedmiotowego lokalu mieszkalnego będzie uprawniony do ulgi, o której mowa w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn ze względu na spełnienie warunków, o których mowa w art. 16 ust. 7 pkt 2 tej ustawy. Wyjaśnia, że w opisanej sytuacji zaistniała konieczność zmiany warunków mieszkaniowych, gdyż niemożliwe jest zamieszkiwanie dwóch osób z noworodkiem w jednym pokoju o powierzchni 12 m2, w którym – oprócz braku miejsca – poważnym zagrożeniem dla zdrowia dziecka jest wilgoć i zagrzybione ściany, a co za tym idzie, konieczność wietrzenia mieszkania. Oświadcza również, że spełnione są warunki wskazane w drugiej części przepisu, ponieważ pozyskane ze sprzedaży środki w całości przeznaczy na zakup drugiego, większego mieszkania, w którym zamierza mieszkać ponad 5 lat, w związku z czym łączny okres zamieszkania w zbytym i nabytym lokalu potwierdzony zameldowaniem na pobyt stały przekroczy 5 lat.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

W myśl z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r., poz. 86 z późn. zm.) podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. tytułem dziedziczenia.

Stosownie do art. 5 ww. ustawy obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Natomiast zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 6 ust. 1 pkt 1 przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje on z chwilą przyjęcia spadku. Jak z kolei stanowi art. 6 ust. 4 jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

Podstawa opodatkowania określona została w art. 7 ust. 1 ustawy, a stanowi ją wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie:

1.  w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,
2.  w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,
3.  w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, które sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza

*   nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

Wskazana ulga, zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:

1.  spełniają wymogi określone w art. 4 ust. 4;
2.  nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
3.  nie przysługuje im spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
4.  nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
5.  będą zamieszkiwać będąc zameldowanymi na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku i nie dokonają jego zbycia przez okres 5 lat:

1.  od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,
2.  od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

Celem norm zawartych w treści ww. art. 16 jest nieobciążanie osób najbliższych darczyńcy oraz bliskich i najbliższych spadkodawcy znacznymi, pod względem finansowym, skutkami podatkowymi z tytułu przyrostu majątkowego w postaci nieruchomości bądź lokalu, gdy nie dysponują budynkiem lub lokalem mieszkalnym i zamierzają zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat.

Ulga ta przysługuje po spełnieniu wszystkich warunków wskazanych w omawianym przepisie. Naruszenie chociaż jednego z nich powoduje utratę przez podatnika prawa do ulgi, co skutkuje ustaleniem przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego podatku od spadków i darowizn.

Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 7 ww. ustawy nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji lub ustalenia zobowiązania podatkowego:

1.  zbycie udziału w budynku lub lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, albo spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych, albo
2.  zbycie budynku lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (udziału w budynku lub lokalu), albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, a przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu) albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu nastąpiło w całości w okresie dwóch lat od dnia zbycia i łączny okres zamieszkiwania w zbytym i nabytym budynku lub lokalu, potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały, wynosi 5 lat.

Ponieważ przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn nie definiują pojęcia „konieczność zmiany warunków mieszkaniowych” interpretując to pojęcie odwołać się należy do orzecznictwa sądów administracyjnych. Zgodnie z nim konieczność zmiany warunków mieszkaniowych w rozumieniu art. 16 ustawy winna mieć charakter imperatywny, wskazujący na sytuację wyjątkową, gdyż chodzi o kwalifikowaną potrzebę takiej zmiany, a zatem konieczność zmiany warunków mieszkaniowych występuje wówczas, gdy zachodzi nagła, nieoczekiwana sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik, np. w sytuacji, gdy warunki mieszkaniowe wymagają poprawy. Uzasadnieniem zbycia lokalu będzie więc konieczność ulokowania uzyskanych w ten sposób środków w inwestycję mającą na celu poprawę warunków mieszkaniowych, a dochowanie tego przeznaczenia należy rozumieć jako warunek zachowania ulgi.

Z treści wniosku wynika, że lokal mieszkalny (o powierzchni 33,8 m2), który Wnioskodawca nabył w drodze spadku, składa się z jednego pokoju, kuchni i łazienki. Położony jest na ostatnim piętrze powojennej kamienicy, przy głównej ulicy. W mieszkaniu tym panuje wilgoć i zagrzybienie ścian i sufitu. Z kolei brak izolacji dachu sprawia, że latem w mieszkaniu jest gorąco, a zimą zimno.

Biorąc powyższe pod uwagę, oraz fakt, że Wnioskodawcy urodziło się dziecko, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniony został warunek konieczności zmiany warunków mieszkaniowych i miejsca zamieszkania, o którym mowa w art. 16 ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Nie można uznać jednak za spełniony drugi z warunków, o którym mowa w tym przepisie, a mianowicie przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie nowego lokalu mieszkalnego. W opisie zdarzenia przyszłego Wnioskodawca wskazał bowiem, że za pomocą środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu mieszkalnego nabytego w drodze spadku spłaci kredyt zaciągnięty wspólnie z żoną na nabycie nowego, większego lokalu mieszkalnego. Oznacza to, że środki te przeznaczone zostaną nie na nabycie nowego lokalu, a na wykonanie zobowiązania ciążącego na Wnioskodawcy i Jego żonie. Nowy lokal mieszkalny został bowiem już nabyty za środki pochodzące z kredytu. Tych dwóch sytuacji – tj. przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie lokalu mieszkalnego i spłaty kredytu zaciągniętego na takie nabycie – w ocenie tutejszego organu nie można utożsamiać. Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem „przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie” świadczy bowiem o tym, że wydatkowanie takich środków skutkować ma nabyciem nowego lokalu mieszkalnego. Tymczasem w opisanej sytuacji do nabycia nowego lokalu posłużyły środki pieniężne pochodzące nie ze sprzedaży, a z kredytu. W przepisie brak jest natomiast mowy o tym, że do zachowania prawa do ulgi dojdzie również wówczas, gdy środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczone zostaną na spłatę kredytu przeznaczonego na nabycie nowego lokalu mieszkalnego.

W rezultacie w omawianej sprawie, po dokonaniu sprzedaży lokalu mieszkalnego nabytego w drodze spadku, nabycie którego nie podlegało opodatkowaniu na skutek zastosowania ulgi podatkowej, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wobec niespełnienia wszystkich warunków wskazanych w art. 16 ust. 7, Wnioskodawca utraci prawo do preferencji podatkowej, o której mowa w tym przepisie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, ul. E. Plater 1, 10-562 Olsztyn po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.