Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.765.2024.1.MMA
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-09
Teza: Brak opodatkowania odszkodowania za bezumowne
korzystanie z nieruchomości.
Słowa kluczowe: korzystanie-korzystanie bezumowne
lokal-bezumowne korzystanie z lokalu
odszkodowania-odszkodowanie umowne
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 1. Przepisy ogólne -Czynności
niepodlegające opodatkowaniu
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowny Panie
    stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 listopada 2024 r. wpłynął Pana wniosek z 22 listopada 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania odszkodowania za bezumowne
    korzystanie z nieruchomości.
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Na mocy umowy sprzedaży z 30 października 2017 roku, objętej aktem notarialnym
    sporządzonym przez notariusza w (...), rep. (...) nr (...), w ramach postępowania
    upadłościowego X Sp. z o.o. w upadłości, Wnioskodawca, prowadzący działalność
    gospodarczą pod firmą A., nabył własność nieruchomości gruntowych stanowiących
    działkę ewidencyjną o numerze 1 obręb (...) położoną w (...) przy ul. (...), dla której Sąd
    Rejonowy w (...) Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW
    (...) oraz nieruchomość gruntową stanowiącą działki ewidencyjne 2, 3 obręb numer (...),
    położone w (...) przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w (...) Wydział Ksiąg Wieczystych
    prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW (...) (łącznie jako „Nieruchomość”).
    W umowie sprzedaży strony oświadczyły, że są czynnymi podatnikami podatku od
    towarów i usług, przedmioty sprzedaży nie są objęte zwolnieniem z podatku, wobec
    czego sprzedaż jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
    Stosownie do art. 313 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
    sprzedaż miała skutki sprzedaży egzekucyjnej. Nabywca stał się właścicielem
    nieruchomości bez żadnych obciążeń, tym bardziej zaś takich, które w żaden sposób w
    ramach prowadzonego postępowania upadłościowego oraz prowadzonej likwidacji
    majątku nie zostały ujawnione.
    Ani w regulaminie przetargu pisemnego ofertowego na sprzedaż tych nieruchomości,
    ani w samej umowie sprzedaży w żaden sposób nie wspomniano, czy to o
    posadowieniu na nich drogi pożarowej, czy też o jakiejkolwiek innej formie obciążenia.
    Żadne wzmianki w tym zakresie nie były także ujawnione w księgach wieczystych
    prowadzonych dla nieruchomości, czy też jakichkolwiek innych dokumentach
    udostępnionych przez sprzedającego.
    Już po nabyciu własności przedmiotowych nieruchomości, Wnioskodawca uzyskał
    informacje, że wszystkie ww. działki są bezumownie wykorzystywane przez Wspólnotę
    Mieszkaniową „Y” przy ul. (...) w (...) (NIP: (...), REGON: (...) w ten sposób, że:
        co do działek o numerach 2, 3 - stanowią one drogę dojazdową przeciwpożarową
        utwardzoną Wspólnoty i nie jest możliwe korzystanie z nich przez Wnioskodawcę w
        żadnym zakresie,
        co do działki o numerze 1 jest ona częściowo zajęta przez parking Wspólnoty w ten
        sposób, iż budowa parkingu wraz z ogrodzeniem przekroczyła granice
        nieruchomości Wspólnoty,
        co do wszystkich trzech działek 2, 3, 1 - ogrodzenie nieruchomości Wspólnoty na
        całej długości wszystkich działek przekracza granice nieruchomości Wspólnoty i
        posadowione jest na nieruchomości Wnioskodawcy, a ponadto na wszystkich tych
        działkach parkują samochody należące do członków Wspólnoty lub ich gości.
    Wnioskodawca konsekwentnie sprzeciwiał się wykorzystywaniu Nieruchomości przez
    Wspólnotę. Pismem z 12 kwietnia 2018 r. Wnioskodawca wezwał Wspólnotę do zapłaty
    określonej kwoty tytułem bezumownego korzystania z nieruchomości, proponując
    jednocześnie uregulowanie sytuacji prawnej poprzez zawarcie stosownej umowy najmu
    lub dzierżawy. W przypadku braku zapłaty lub zawarcia stosownej umowy wezwał
    Wspólnotę do niezwłocznego zaprzestania korzystania z nieruchomości będących jego

    własnością, do usunięcia wszelkich nieprawidłowości w zakresie przekroczenia granic
    nieruchomości Wspólnoty oraz do przywrócenia nieruchomości (z częścią drogi
    dojazdowej) do stanu pierwotnego.
    W odpowiedzi z 6 lipca 2018 roku Zarząd Wspólnoty odrzucił propozycję dzierżawy
    Nieruchomości i zobowiązał się do podjęcia natychmiastowych działań mających na
    celu zmianę scenariusza pożarowego, a nadto do przesunięcia ogrodzenia zgodnie z
    wytyczeniem granic działki. Wspólnota nie wywiązała się jednak z przedmiotowych
    zobowiązań.
    Zdaniem Wnioskodawcy, Nieruchomość nie może zostać zagospodarowana przez
    Wnioskodawcę, zostać ogrodzona ani zabezpieczona przed dostępem osób trzecich.
    Ustanowienie i przeprowadzenie drogi pożarowej dla nieruchomości przy ul. (...) w (...),
    jako budynku mieszkaniowego wielorodzinnego, jest bowiem elementem
    warunkującym możliwość korzystania z obiektu. Wydanie przez właściwe organy
    administracji zarówno pozwolenia na budowę, jak i pozwolenia na użytkowanie,
    wymagało zapewnienia ochrony przeciwpożarowej zgodnej z wymaganiami
    określonymi w aktualnie obowiązujących przepisach prawa, w tym także § 12 ust. 9
    rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w
    sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Zgodnie z
    dokumentami budowlanymi, dla nieruchomości przy ul. (...) w (...) zapewniono drogę
    pożarową umożliwiającą przejazd bez cofania, co było możliwe wyłącznie przez zajęcie
    działek stanowiących aktualnie własność Wnioskodawcy.
    Droga przeciwpożarowa dla budynku przy ul. (...) w (...) posadowiona została na
    nieruchomości Wnioskodawcy, a jej przebiegu nie można zmienić bez zakupu działek
    sąsiednich. Wnioskodawca nie ma możliwości wykorzystania działek bez zamontowania
    na nich infrastruktury, która z kolei zablokowałaby drogę przeciwpożarową, narażając
    Wnioskodawcę na odpowiedzialność wykroczeniową, prawną i moralną za
    spowodowanie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
    15 października 2018 r. Wnioskodawca wniósł przeciwko Wspólnocie pozew o
    odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od 1 listopada
    2017 roku do 30 września 2018 roku. Wyrokiem z 31 września 2023 roku Sąd Rejonowy
    (...) Wydział Cywilny, w sprawie o sygn. akt (...), zasądził od Wspólnoty na rzecz
    Wnioskodawcy kwotę 62.502,00 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa tysiące pięćset dwa złote)
    wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 36.476,00 zł (słownie:
    trzydzieści sześć tysięcy czterysta siedemdziesiąt sześć złotych) od 15 października 2018
    roku do dnia zapłaty i od kwoty 26.026,00 zł (słownie: dwadzieścia sześć tysięcy
    dwadzieścia sześć złotych) od 20 marca 2023 roku do dnia zapłaty, tytułem
    wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ww. nieruchomości stanowiących
    własność Wnioskodawcy w okresie od 1 listopada 2017 roku do 30 września 2018 roku.
    W oparciu o dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości
    rynkowe stawki miesięcznego wynagrodzenia za korzystanie z Nieruchomości w
    zakreślonym okresie określono w wysokości 5.682,00 zł, w tym za działkę nr ew. 1 na
    2.522,00 zł, za działkę nr ew. 2 na 1.762,00 zł a za działkę nr ew. 3 na 1.398,00 zł.
    Wyrokiem z 25 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w (...) Wydział Cywilny Odwoławczy, w
    sprawie o sygn. akt (...), oddalił apelację Wspólnoty.
    W wyniku prowadzonych rozmów ugodowych ustalono, że Wnioskodawca sprzeda
    Wspólnocie Nieruchomość oraz, że Wspólnota zapłaci odszkodowanie za bezumowne
    korzystanie z Nieruchomości za okres od 1 października 2018 roku do dnia zawarcia
    umowy sprzedaży Nieruchomości.

## Pytanie

Czy odszkodowanie za bezumowne korzystanie z Nieruchomości będzie czynnością
    podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle przepisów ustawy

    z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 z
    późn. zm.)?
    Pana stanowisko w sprawie
    Zdaniem Wnioskodawcy, odszkodowanie za bezumowne korzystanie z Nieruchomości
    będzie czynnością, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w
    świetle przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U.
    z 2024 r. poz. 361 z późn. zm.).
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 z późn. zm.), zwanej dalej także „ustawą o VAT”,
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o VAT, czynności te podlegają opodatkowaniu
    niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form
    określonych przepisami prawa.
    Oznacza to, że istotny jest przede wszystkim faktyczny przebieg danej czynności i
    osiągnięty rezultat zgodny z zamiarem umawiających się stron.
    Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5
    ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    Z kolei, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w
    art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej
    lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7.
    Taki podział czynności podlegających opodatkowaniu na dostawę towarów i świadczenie
    usług nie oznacza jednak, iż każde przesunięcie, czy rozliczenie określonych wartości
    ekonomicznych pomiędzy dwoma różnymi podmiotami może zostać uznane za
    świadczenie usług, jeśli nie stanowi dostawy towarów.
    Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK
    1980/13, o usługach za wynagrodzeniem w rozumieniu ustawy o VAT można mówić
    jedynie w sytuacji, kiedy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze
    stron transakcji może być uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
    Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz
    dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można
    powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
    Taki pogląd Sądu pierwszej instancji znajduje bowiem swoje odzwierciedlenie w
    orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, gdzie podkreśla się, że koncepcja świadczenia
    usług zakłada istnienie bezpośredniego związku pomiędzy świadczoną usługą i
    uzyskiwanym wynagrodzeniem (por. wyrok Trybunału z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-
    102/86, Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and
    Excise, (Publ. Zb. Orz. 1998 r., s 1443).
    Natomiast w orzeczeniu z 3 marca 1994 r. C-16/93, RJ.Tolsma vs. Inspecteur der
    Omzetbelasting Leeuwarden, (Publ. Zb. Orz.1994 r. s. I-743)ETS stwierdził, że świadczenie
    usług realizowane jest „za wynagrodzeniem” w rozumieniu artykułu 2 (1) VI Dyrektywy i
    stąd podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między
    usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy
    czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie
    przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.
    Nie można zatem mówić o odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ustawy o
    VAT, w sytuacji, kiedy spółka akcyjna korzysta zarówno z nieruchomości gruntowych
    wnioskodawcy, jak i jej pomieszczeń bezumownie.

    Nie oznacza to bowiem, iż ma miejsce dorozumiana zgoda, a zatem, iż istnieje milcząca
    umowa pomiędzy stronami. Także stwierdzenie co do nie podjęcia żadnych działań
    zmierzających do niekorzystania przez spółkę z nieruchomości gruntowych i pomieszczeń
    spółdzielni nie oznacza istnienia dorozumianej zgody na taki stan rzeczy, a przez to
    istnienie milczącej umowy. Zwłaszcza, kiedy właściciel gruntu podejmuje wszelkie
    dostępne prawem działania dla odzyskania posiadania gruntu nie obciążonego
    określonymi wadami.
    Mając na względzie powyższe, w przedstawionych okolicznościach faktycznych, stwierdzić
    należy, że opłata za bezumowne korzystanie przez Wspólnotę z gruntu stanowiącego
    własność Wnioskodawcy, z uwagi na odszkodowawczy charakter oraz sposób ustalania,
    nie może być uznana za wynagrodzenie za usługę.
    Pomiędzy Wnioskodawcą a Wspólnotą brak jest jakiejkolwiek umowy zobowiązaniowej,
    brak jest także wyraźnego i bezpośredniego związku pomiędzy płatnością
    (odszkodowaniem) za świadczenie w postaci korzystania bez umowy z nieruchomości
    Wnioskodawcy. Nie można także mówić o złożeniu jakichkolwiek dorozumianych
    oświadczeń stron co do nawiązania stosunku umownego, ani o wyrażeniu przez
    Wnioskodawcę zgody na korzystanie przez Wspólnotę z nieruchomości stanowiących jego
    własność.
    Wnioskodawca wzywał Wspólnotę do zaprzestania korzystania z nieruchomości będących
    jego własnością, do usunięcia wszelkich nieprawidłowości w zakresie przekroczenia granic
    nieruchomości Wspólnoty oraz do przywrócenia nieruchomości do stanu pierwotnego.
    Wystąpił także z pozwem o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z jego
    nieruchomości. Jednocześnie jednak, z uwagi na specyfikę Nieruchomości oraz sposobu
    jej wykorzystywania przez Wspólnotę, Wnioskodawca nie ma możliwości podjęcia bardziej
    stanowczych działań w celu odzyskania posiadania gruntu. Sposób wykorzystywania
    Nieruchomości przez Wspólnotę polega bowiem przede wszystkim na posadowieniu na
    niej drogi przeciwpożarowej dla budynku przy ul. (...) w (...).
    Oznacza to, że wykorzystywanie nieruchomości Wnioskodawcy jest niezbędnym
    elementem ochrony przeciwpożarowej budynku, a tym samym pozwala na spełnienie
    jednego z podstawowych warunków umożliwiających w ogóle użytkowanie tego budynku i
    zamieszkiwanie w nim przez ludzi. Wnioskodawca nie może więc po prostu posadowić
    ogrodzenia czy w inny sposób zabezpieczyć Nieruchomości przed dalszym bezumownym
    wykorzystywaniem przez Wspólnotę, jak przy „zwykłych” nieruchomościach gruntowych.
    W granicach realnie dostępnych opcji Wnioskodawca wykorzystał wszelkie możliwości
    działania.
    Z uwagi na działania Wspólnoty, w tym w szczególności wskutek ustanowienia na
    Nieruchomości drogi dojazdowej przeciwpożarowej, Wnioskodawca nie ma w ogóle
    możliwości korzystania z nieruchomości będącej jego własnością. Należna z tego tytułu
    opłata jest zatem formą rekompensaty - odszkodowania. Wnioskodawca nie ma
    możliwości swobodnego dysponowania Nieruchomością, w wyniku czego powstaje szkoda
    w postaci braku możliwości jej zagospodarowania oraz uzyskania czynszu od podmiotów
    zainteresowanych jej odpłatnym użytkowaniem.
    Takie odszkodowanie jako niezwiązane z czynnościami opodatkowanymi w rozumieniu
    art. 5 ustawy o VAT nie powinno podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Skoro więc środki za bezumowne korzystanie z Nieruchomości jakie otrzyma
    Wnioskodawca w opisanych okolicznościach nie stanowią należności za wykonane
    czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, Wnioskodawca uważa, że
    bezumowne korzystanie z nieruchomości w opisanym stanie faktycznym nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (stanowisko to znajduje potwierdzenie
    także w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. wyrok Naczelnego Sądu

    Administracyjnego z 15 stycznia 2015 roku, sygn. I FSK 1980/13 oraz wyroki
    Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 września 2019 roku, sygn. I SA
    /Kr 125/19 oraz z 30 maja 2019 roku, sygn. I SA/Kr 373/19).

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i
      odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy:
      Czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy
      zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.
    Powyższe oznacza, że istotny jest przede wszystkim faktyczny przebieg dalszej czynności i
    osiągnięty rezultat zgodny z zamiarem umawiających się stron.
    Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz
      ich części, a także wszelkie postacie energii (art. 2 pkt 6 ustawy).
    W myśl art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów
      oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie
      prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę,
        w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede
    wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu,
    które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego
    istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu
    świadczącego usługę.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą
    towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.
    Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż
    nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania
    się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem

    usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może
    zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też
    tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde
    powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać
    uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy.
    Szeroki charakter świadczenia usługi potwierdzają także zapisy ustawy z dnia 23 kwietnia
    1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061), zwanej dalej Kodeksem cywilnym.
    W świetle art. 353 § 2 Kodeksu cywilnego:
      Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
    Tak więc na świadczenie może składać się zachowanie polegające na działaniu (dokonanie
    czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do
    powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na
    świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu
    oraz na zaniechaniu.
    Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że
    dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT
    wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w
    art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).
    Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy
    świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać
    wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci
    wynagrodzenia.
    W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że
    odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą
    towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym
    wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej
    formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i
    usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została
    skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy
    została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy
    zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć
    postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi
    (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego
    wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz
    świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała
    opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze
    przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana
    zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
    Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas
    wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego
    otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach
    zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy,
    podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
    Wobec powyższych rozważań, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz
    gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą)
    istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane
    są świadczenia wzajemne.
    Zauważyć należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania, zatem w
    tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego.

    Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą, musi istnieć związek przyczynowy.
    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową,
    która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli
    wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).
    Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych,
    szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez
    dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
    Przepisy Kodeksu cywilnego regulują również kwestie bezumownego korzystania z cudzej
    rzeczy.
    Zgodnie z art. 222 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz
      została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela
      uprawnienie do władania rzeczą.
      Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie
      właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o
      przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
    Na podstawie art. 224 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
      Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za
      korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie
      lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone
      w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w
      tym czasie wymagalne.
      Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o
      wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do
      wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie,
      pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy.
      Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak
      również uiścić wartość tych, które zużył.
    W oparciu natomiast o art. 225 cyt. Kodeksu cywilnego:
      Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same
      jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten
      dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże
      samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków,
      których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za
      pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także
      wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
    Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa – przeciwko samoistnemu
    posiadaczowi w złej wierze – jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy

    oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu
    pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić
    wartość tych, które zużył.
    Zgodnie z dyspozycją art. 230 Kodeksu cywilnego:
      Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o
      wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości
      oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również
      przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz,
      stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem
      zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
    W myśl powołanego wyżej art. 230 Kodeksu cywilnego, przepisy dotyczące roszczeń
    właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z
    rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu
    pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego
    posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między
    właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek
    nie wynika nic innego.
    Stosownie do art. 336 Kodeksu cywilnego:
      Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel
      (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik,
      najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo
      nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
    O tym, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości lub gruntu podlega opodatkowaniu
    na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, decydować muszą w każdym przypadku konkretne
    okoliczności.
    Zauważyć należy, że z cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług
    wynika, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu
    istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu
    wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone.
    Analiza ww. przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest
    istnienie bezpośredniego związku pomiędzy usługą i otrzymaną zapłatą.
    Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest
    ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność
    opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego
    umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy
    wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje
    cywilnoprawne pomiędzy podmiotami.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana
    jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana
    za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.
    Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia czy czynność podlega opodatkowaniu jest fakt
    istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu.
    W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z nieruchomości bez zgody jej właściciela,
    zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym
    bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek
    prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.
    Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie
    obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia – nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich

    okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą
    za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i
    wynikłe z tego tytułu szkody.
    Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za
    zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także
    sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje
    sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z
    należącej do niego rzeczy. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez
    właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy stanowi wynagrodzenie za
    świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1
    ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W konsekwencji należy stwierdzić, że decydujące znaczenie dla podlegania
    opodatkowaniu podatkiem VAT lub niepodlegania opodatkowaniu bezumownego
    korzystania z nieruchomości bez zawiązywania stosunku zobowiązaniowego mają
    okoliczności faktyczne. Co do zasady, sytuacja ta pozostaje poza opodatkowaniem
    podatkiem od towarów i usług. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumianą,
    milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jej użytkowanie przez dotychczasowego
    użytkownika – czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie usług.
    Zatem stwierdzić należy, że w zakresie w jakim otrzymana należność stanowi
    wynagrodzenie za świadczoną usługę podlega ona opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, w sytuacji zaś, gdy otrzymano świadczenie będące odszkodowaniem, to
    nie podlega ono regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie
    podlega opodatkowaniu tym podatkiem.
    W analizowanej sprawie kluczowe jest ustalenie, czy w zaistniałej sytuacji wyrażał Pan
    zgodę (również dorozumianą) na korzystanie z nieruchomości stanowiącej Pana własność
    oraz czy podjął Pan jakiekolwiek kroki celem odzyskania tych nieruchomości, w przypadku
    braku takiej zgody (umowy).
    Wskazał Pan, że po nabyciu własności nieruchomości, uzyskał Pan informacje, że
    wszystkie działki są bezumownie wykorzystywane przez Wspólnotę Mieszkaniową.
    Konsekwentnie sprzeciwiał się Pan wykorzystywaniu Nieruchomości przez Wspólnotę.
    Pismem z 12 kwietnia 2018 r. wezwał Pan Wspólnotę do zapłaty określonej kwoty tytułem
    bezumownego korzystania z nieruchomości, proponując jednocześnie uregulowanie
    sytuacji prawnej poprzez zawarcie stosownej umowy najmu lub dzierżawy. W przypadku
    braku zapłaty lub zawarcia stosownej umowy wezwał Pan Wspólnotę do niezwłocznego
    zaprzestania korzystania z nieruchomości będących jego własnością, do usunięcia
    wszelkich nieprawidłowości w zakresie przekroczenia granic nieruchomości Wspólnoty
    oraz do przywrócenia nieruchomości (z częścią drogi dojazdowej) do stanu pierwotnego.
    Zarząd Wspólnoty odrzucił propozycję dzierżawy Nieruchomości i zobowiązał się do
    podjęcia natychmiastowych działań mających na celu zmianę scenariusza pożarowego, a
    nadto do przesunięcia ogrodzenia zgodnie z wytyczeniem granic działki. Wspólnota nie
    wywiązała się jednak z przedmiotowych zobowiązań. 15 października 2018 r. wniósł Pan
    przeciwko Wspólnocie pozew o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z
    nieruchomości w okresie od 1 listopada 2017 roku do 30 września 2018 roku. Wyrokiem z
    31 września 2023 roku Sąd Rejonowy, zasądził od Wspólnoty na Pana rzecz kwotę
    62.502,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 36.476,00 zł
    od 15 października 2018 roku do dnia zapłaty i od kwoty 26.026,00 zł od 20 marca 2023
    roku do dnia zapłaty, tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ww.
    nieruchomości stanowiących Pana własność w okresie od 1 listopada 2017 roku do 30
    września 2018 roku. Wyrokiem z 25 marca 2024 roku Sąd Okręgowy oddalił apelację
    Wspólnoty. W wyniku prowadzonych rozmów ugodowych ustalono, że sprzeda Pan
    Wspólnocie Nieruchomość oraz, że Wspólnota zapłaci odszkodowanie za bezumowne
    korzystanie z Nieruchomości za okres od 1 października 2018 roku do dnia zawarcia
    umowy sprzedaży Nieruchomości.

    W przypadku bezumownego korzystania z cudzej własności właścicielowi przysługuje
    roszczenie o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z jego nieruchomości. Zapłata
    określonej kwoty pieniężnej wiąże się z prawem żądania naprawienia wynikłej szkody z
    tytułu bezprawnego korzystania z nieruchomości. Żądanie wynagrodzenia (roszczenia
    pieniężnego) w swojej istocie nie stanowi należności za wykonanie usług, lecz jest
    rekompensatą za niemożność pobierania pożytków i używania nieruchomości w okresie
    bezumownego korzystania.
    Przy takim opisie sprawy nie można zatem mówić o jakimkolwiek jawnym lub
    dorozumianym stosunku prawnym łączącym Pana z korzystającym bezumownie z
    nieruchomości. Wskazał Pan jednoznacznie, że wezwał Wspólnotę do zapłaty określonej
    kwoty tytułem bezumownego korzystania z nieruchomości, proponując uregulowanie
    sytuacji prawnej poprzez zawarcie stosownej umowy najmu lub dzierżawy. Zarząd
    Wspólnoty odrzucił propozycję dzierżawy Nieruchomości i zobowiązał się do podjęcia
    natychmiastowych działań mających na celu zmianę scenariusza pożarowego, a nadto do
    przesunięcia ogrodzenia zgodnie z wytyczeniem granic działki. Wspólnota nie wywiązała
    się jednak z przedmiotowych zobowiązań, tym samym 15 października 2018 r. wniósł Pan
    przeciwko Wspólnocie pozew o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z
    nieruchomości.
    A zatem wskazać należy, że opłata za bezumowne korzystanie przez Wspólnotę z gruntu
    stanowiącego Pana własność w tym przypadku ma charakter odszkodowawczy i nie
    podlega opodatkowaniu VAT.
    Tym samym bezumowne korzystanie przez Wspólnotę z gruntu stanowiącego Pana
    własność bez tytułu prawnego i bez Pana zgody (wyraźnej lub dorozumianej), nie stanowi
    usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a zapłata z tego tytułu odszkodowania nie
    stanowi należności za jej wykonanie.
    W konsekwencji nie stanowi transakcji podlegającej opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
    A zatem Pana stanowisko uznałem jako prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego,
    który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan
    faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji będzie się pokrywał ze zdarzeniem
    przyszłym podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w
    przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona
    odpowiedź traci swoją aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz.
        2383 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana
        sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan
        do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

      1) z zastosowaniem art. 119a;\
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z
        dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 ustawy Ordynacja podatkowa:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki
      interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).