Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT2-2.4011.1173.2021.2.MP
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2022-02-10
Teza: podatek dochodowy od osób fizycznych w zakresie opodatkowania świadczenia przyznanego w wyniku zmiany uprawnień z tytułu dożywocia na rentę
Słowa kluczowe: przychód; przychód-przychody z innych źródeł; renta; służebność; wyrok
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody z innych źródeł.; Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.-Przychody.
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1-pkt 9; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 20

**Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe**

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
----------------------------------------------------

26 listopada 2021 r. złożyła Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania świadczenia przyznanego w wyniku zmiany uprawnień z tytułu dożywocia na rentę. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie – pismem złożonym 26 stycznia 2022 r. Treść wniosku jest następująca:

**Opis stanu faktycznego**

Wnioskodawczyni w dniu 14 maja 2010 r. przeniosła swoje 1/3 udziałów we współwłasności w nieruchomości położonej w \`(...)\`. przy ul. \`(...)\`, na rzecz nowej właścicielki. W zamian otrzymała nieodpłatną i dożywotnią służebność polegającą na prawie korzystania przez Wnioskodawczynię z domu mieszkalnego położonego na działce nr 2, w \`(...)\` przy ulicy \`(...)\` oraz korzystania z podwórza i budynków gospodarczych znajdujących się na tej działce. Niestety właścicielka uniemożliwiła Wnioskodawczyni wstęp do ww. nieruchomości, tym samym uniemożliwiła Jej korzystanie z należnej Wnioskodawczyni służebności. W związku z utratą swoich praw, Wnioskodawczyni zwróciła się do sądu z wnioskiem o zamianę wcześniej przyznanego Jej prawa do służebności na odszkodowanie finansowe. Ostatecznie w wyroku Sądu Okręgowego w \`(...)\` Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 21 czerwca 2021 r. Sąd zmienił prawo służebności, o którym mowa wyżej, na jednorazową rentę w kwocie 62 800 zł, płatną w trzech ratach.

W uzupełnieniu wniosku podano, że Wnioskodawczyni od grudnia 1986 r., czyli od ślubu z T mieszkali na tej nieruchomości z jego rodzicami i czasowo z męża siostrą A (obecnie P). Mąż Wnioskodawczyni zmarł w 2001 r. W 2008 r. siostra męża wniosła do Sądu sprawę spadkową, która zakończyła się w 2009 r.

W spadku po mężu Wnioskodawczyni otrzymała udział 3/18 części i jego córka z pierwszego małżeństwa E otrzymała 3/18 części. W dniu 14 maja 2010 r. A (obecnie P) zaprosiła wyżej wymienione osoby do notariusza w celu spisania umowy sprzedaży i dożywocia. Tego dnia Wnioskodawczyni odkupiła od E jej 3/18 części i stała się właścicielką 6/18 części nieruchomości. A. (P) poprosiła, aby Wnioskodawczyni przekazała jej swój udział w nieruchomości ul. \`(...)\`, w \`(...)\`, dla niej, a ona ustanowi dla Wnioskodawczyni bezpłatną i dożywotnią służebność na tej nieruchomości - na co Wnioskodawczyni zgodziła się i taką umowę zawarli przed notariuszem i zapisali w akcie notarialnym. W ten sposób Wnioskodawczyni stała się przejściowo współwłaścicielką nieruchomości, po przekazaniu udziału Wnioskodawczyni właścicielką stała się A (P). Następnie zapisy z Repertorium A nr \`(...)\`/2010, zostały wpisane do księgi wieczystej tej nieruchomości. W akcie notarialnym brak jest określenia „służebność osobista" oraz tytułu prawnego. W sentencji wyroku Sądu Rejonowego w \`(...)\`Wydział Cywilny sygn. akt \`(...)\`/17, jest orzeczenie o zmianie uprawnień Wnioskodawczyni z tytułu bezpłatnej i dożywotniej służebności na jednorazową rentę w wysokości 20 934 zł. W uzasadnieniu do wyroku w części „Sąd zważył, co następuje” są wzmianki o przepisach prawnych w tym zakresie, cyt.: „Umowa dożywocia uregulowana jest w art. 908 i następnych kodeksu cywilnego”. Sąd przywołuje też przepisy od art. 913 Kc do art. 915 Kc. Wnioskodawczyni nie posiada umiejętności interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego, ale uważa, że podstawą do ustanowienia Jej służebności mógł być przepis art. 296 Kc, ale też, jak Sąd twierdzi w swoim uzasadnieniu może to być art. 908 Kc. Może to być służebność osobista, bo nikt więcej z niej nie miał prawa korzystać. Składając pozew do Sądu przeciwko A w marcu 2017 r., Wnioskodawczyni wnosiła o przywrócenie Jej uprawnień do dożywotniej służebności albo zamianę tych uprawnień na jednorazową kwotę renty w wysokości 40 000 zł, aby uzyskać środki na zagospodarowanie się w innym miejscu. Osobą pozwaną była właścicielka nieruchomości A (\`(...)\`), bo z nią Wnioskodawczyni zawierała umowę przed notariuszem 14 maja 2010 r. i to do jej majątku oddała swoją część 6/18 udziału w nieruchomości, której obecnie jest właścicielką. Pełnomocnik Wnioskodawczyni doprecyzował pozew i wniósł o rozpatrywanie sprawy na podstawie art. 913 Kc. Podstawą do tego było zachowanie właścicielki A, która pod nieobecność Wnioskodawczyni wdarła się do Jej mieszkania przy pomocy funkcjonariusza Policji i innych osób, do którego prawo użytkowania posiadała tylko Wnioskodawczyni. Istotną rolę w sprecyzowaniu praw Wnioskodawczyni i kwoty jednorazowej renty odegrała rzeczoznawca majątkowy wyznaczona przez Sąd Rejonowy w \`(...)\` do oszacowania wielkości jednorazowej renty. To ona sprecyzowała uprawnienia Wnioskodawczyni i wprost stwierdziła przed Sądem o wyrównanie szkody, jaką Wnioskodawczyni poniosła wraz z utratą mieszkania, zeznała, że gdyby szacowała wysokość szkody Wnioskodawczyni, kiedy składa zeznanie jako świadek, to jej szacunek byłby sporo wyższy od tego z czasu wykonania pierwszego operatu szacunkowego. W sprawie karnej przeciwko A została ona skazana za wdarcie się do domu Wnioskodawczyni z art. 193 Kk i art. 191 § 1a Kk.

Wyrok Sądu Okręgowego Wydział Cywilny Odwoławczy w \`(...)\` uprawomocnił się w dniu 21 czerwca 2021 r. Wnioskodawczyni nie posiada odpisu wyroku z uzasadnieniem Sądu, pomimo że dokonała opłaty za nadesłanie jego odpisu. Nie potrzebowała go do wnoszenia kasacji, więc Sąd powinien nadesłać jego odpis z uzasadnieniem, bo strona przeciwna złożyła wniosek o uzasadnienie na potrzeby kasacji do Sądu Najwyższego i Sąd uzasadnienie już posiadał. Wobec powyższego Wnioskodawczyni przytacza sentencję wyroku jaką otrzymała wraz z tytułem wykonawczym. Treść sentencji: Sąd Okręgowy w \`(...)\`Wydział Cywilny Odwoławczy po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2021 r., w \`(...)\`na rozprawie sprawy z powództwa Wnioskodawczyni przeciwko A o zmianę wszystkich uprawnień z umowy dożywocia na rentę, na skutek apelacji wniesionych przez obie strony od wyroku Sądu Rejonowego w \`(...)\`z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt \`(...)\`/17) z apelacji Wnioskodawczyni zmienia zaskarżony wyrok w punktach pierwszym i drugim sentencji w ten sposób, że orzeczoną tytułem zmiany uprawnień z tytułu dożywocia zawartej dnia 14 maja 2010 r., Rep. A Nr \`(...)\`/2010, na jednorazową rentę, kwotę 20 934 zł, podwyższa do kwoty 62 800 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące osiemset) płatną przez A na rzecz Wnioskodawczyni w trzech ratach: pierwsza rata w kwocie 20 000 zł, płatna w terminie do dnia 31 sierpnia 2021 r.; druga rata w kwocie 20 000 zł płatna w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r.; trzecia rata w kwocie 22 800 zł płatna w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r. Na żadnym etapie sprawy nie był rozpatrywany przepis art. 303 Kc. To właścicielka A samowolnie i bezprawnie odebrała Wnioskodawczyni możliwość korzystania z ustanowionej przez nią samą dożywotniej służebności. Wnioskodawczyni podaje, że „na rozprawie przed Sądem Rejonowym w.., na pytanie Sądu do A , czy \`(...)\` może wrócić na nieruchomość ul. \`(...)\`, odpowiedziała „nie zgadzam się”, Sąd zwrócił uwagę, że to ona sama ustanowiła dożywotnią służebność i \`(...)\`ma prawo korzystać ze swoich uprawnień, odpowiedź \`(...)\` „no i co?”, Sąd już nie powracał do porozumienia stron”.

Po otrzymaniu z Sądu Okręgowego w \`(...)\`tytułu egzekucji z dnia 21 września, Wnioskodawczyni zwróciła się do Komornika Sądowego w \`(...)\`o rozpoczęcie egzekucji kwoty 20 000 zł, jako pierwszej raty. Do dnia złożenia uzupełnienia wniosku ORD-IN, zobowiązana nie uiściła dobrowolnie na konto bankowe Wnioskodawczyni nawet złotówki. Do końca grudnia 2021 r. Komornik ujawnił i przekazał na konto Wnioskodawczyni kwoty: 1020 zł, jako zasądzoną przez Sąd Rejonowy Wydział \`(...)\`w \`(...)\` nawiązki 1 000 zł i 20 zł odsetek. Na poczet pierwszej raty wpłynęło od Komornika 12 369 zł 85 gr, następnie 556 zł 54 gr i 413 zł 84 gr, co razem wynosi 13 340 zł 23 gr wobec zobowiązania 20 000 zł. Według Wnioskodawczyni „w tej sprawie mogą wystąpić różne zdarzenia przyszłe trudne do przewidzenia, ponieważ pozwana i zobowiązana złożyła kasację do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Okręgowego w\`(...)\`, a także niepewność egzekucji z nieruchomości A. Gdyby jedynym źródłem spłaty zobowiązania była tylko emerytura zobowiązanej, to trwałoby to około 10 lat i stałoby się bardzo niepewne, a raczej wątpliwe”.

### Pytanie

Czy zasądzone świadczenie finansowe w zamian za prawo do służebności polegającej na prawie do korzystania nieodpłatnie i dożywotnio z nieruchomości będzie podlegało opodatkowaniu?

**Pani stanowisko w sprawie:**

Zdaniem Wnioskodawczyni, powyższe świadczenie ma charakter odszkodowania za utratę wcześniej posiadanego przez Wnioskodawczynię uprawnienia do służebności polegającej na prawie do korzystania dożywotnio i bezpłatnie z budynku mieszkalnego w zamian za co oddała 1/3 udziałów we współwłasności tej nieruchomości i jako takie spełnia warunki art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy i nie powinno podlegać opodatkowaniu.

Ocena stanowiska
----------------

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

**Uzasadnienie interpretacji indywidualnej**

Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, źródłem przychodów są „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i do tej kategorii zaliczyć trzeba również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Zgodnie z art. 908 § 1 ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

W myśl art. 908 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli zaś w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

Przepis art. 910 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

Zgodnie z art. 913 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

Umowa o dożywocie z uwagi na to, że łączy się z przeniesieniem własności nieruchomości, wymaga dla swej ważności formy aktu notarialnego. Skutkiem zawarcia umowy dożywocia jest powstanie ex lege prawa dożywocia. Prawo to wygasa w razie śmierci dożywotnika, w razie rozwiązania umowy przez sąd, zrzeczenia się prawa przez uprawnionego oraz w razie nabycia własności obciążonej nieruchomości przez dożywotnika. Co do sytuacji nabywcy, to nie może budzić wątpliwości, że ponosi on odpowiedzialność rzeczową, a co do obowiązku spełnienia świadczeń powstałych po przejściu własności nieruchomości, także osobistą.

Umowa dożywocia ma charakter umowy zobowiązującej, odpłatnej i wzajemnej. Zatem zawarta umowa dożywocia ma charakter świadczenia ekwiwalentnego. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych. Ustanowione prawo dożywocia jest niezbywalne. Osoba, względem której zostało ono ustanowione, nie może przenieść go na inną osobę, nie podlega również dziedziczeniu. Najpóźniej wygasa wraz ze śmiercią dożywotnika.

Jak wynika z wyżej cytowanego art. 913 Kodeksu cywilnego, który jest normą szczególną, rozwiązanie umowy dożywocia może nastąpić tylko w drodze orzeczenia sądowego. Z takim żądaniem może wystąpić każda ze stron umowy. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadał w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich może zamienić wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień lub w wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę dożywocia. W następstwie wydania wyroku rozwiązującego umowę dożywocia, własność nieruchomości przechodzi z powrotem na zbywcę, a prawo dożywocia wygasa.

Z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni od grudnia 1986 r., mieszkała wraz z mężem, jego rodzicami i czasowo z męża siostrą - A (\`(...)\`), w nieruchomości w \`(...)\`przy ul. \`(...)\`. Mąż Wnioskodawczyni zmarł w 2001 r. W 2008 r. siostra męża wniosła do Sądu sprawę spadkową, która zakończyła się w 2009 r. W spadku po mężu Wnioskodawczyni otrzymała udział 3/18 części oraz jego córka z pierwszego małżeństwa - E otrzymała 3/18 części. W dniu 14 maja 2010 r. A zaprosiła wyżej wymienione osoby do notariusza w celu spisania umowy sprzedaży i dożywocia. Tego dnia Wnioskodawczyni odkupiła od E 3/18 części i stała się właścicielką 6/18 części ww. nieruchomości. A prosiła, aby Wnioskodawczyni przekazała jej swój udział w nieruchomości przy ul. \`(...)\`, w \`(...)\`, a ona ustanowi dla Wnioskodawczyni bezpłatną i dożywotnią służebność na tej nieruchomości - na co Wnioskodawczyni zgodziła się i taką umowę zawarły przed notariuszem w akcie notarialnym. Po przekazaniu udziału Wnioskodawczyni, właścicielką ww. nieruchomości stała się A. Właścicielka ta uniemożliwiła Wnioskodawczyni wstęp do ww. nieruchomości, tym samym uniemożliwiła Wnioskodawczyni korzystanie z należnej Jej służebności. W związku z utratą swoich praw, Wnioskodawczyni zwróciła się do Sądu. Składając pozew do Sądu przeciwko A w marcu 2017 r., Wnioskodawczyni wnosiła o przywrócenie Jej uprawnień do dożywotniej służebności albo zamianę tych uprawnień na jednorazową kwotę renty, aby uzyskać środki na zagospodarowanie się w innym miejscu. Osobą pozwaną była właścicielka nieruchomości A, ponieważ z nią Wnioskodawczyni zawierała umowę przed notariuszem 14 maja 2010 r. i to do jej majątku Wnioskodawczyni oddała swoją część 6/18 udziału w nieruchomości. Pełnomocnik Wnioskodawczyni doprecyzował pozew i wniósł o rozpatrywanie sprawy na podstawie art. 913 Kc. W sentencji wyroku Sądu Rejonowego sygn. akt \`(...)\`/17, jest orzeczenie o zmianie uprawnień Wnioskodawczyni z tytułu bezpłatnej i dożywotniej służebności na jednorazową rentę. Wnioskodawczyni wskazała, że Sąd w wyroku przywołuje przepisy od art. 913 Kc do art. 915 Kc. Sąd Okręgowy Wydział Cywilny Odwoławczy po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2021 r. na rozprawie sprawy z powództwa Wnioskodawczyni, przeciwko A o zmianę wszystkich uprawnień z umowy dożywocia na rentę, na skutek apelacji wniesionych przez obie strony od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 20 października 2020 r. z apelacji Wnioskodawczyni zmienił zaskarżony wyrok w punktach pierwszym i drugim sentencji, w ten sposób, że orzeczoną tytułem zmiany uprawnień z tytułu dożywocia zawartej dnia 14 maja 2010 r., Rep. A Nr \`(...)\`/2010, na jednorazową rentę kwotę 20 934 zł, podwyższył do kwoty 62 800 zł, płatną na rzecz Wnioskodawczyni w trzech ratach. Wyrok Sądu Okręgowego uprawomocnił się w dniu 21 czerwca 2021 r.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że otrzymanie świadczenia pieniężnego zasądzonego przez Sąd w związku ze zmianą uprawnień z tytułu dożywocia na rentę, stanowi dla Wnioskodawczyni przysporzenie majątkowe, skutkujące powstaniem przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym przychód ten podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych.

Podkreślić należy, że z przedstawionego opisu stanu faktycznego i orzeczenia Sądu wynika, że zasądzone na rzecz Wnioskodawczyni świadczenie pieniężne stanowi rentę przyznaną jako zmiana uprawnień przysługujących Wnioskodawczyni z tytułu bezpłatnej i dożywotniej służebności, w związku z tym nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie powołanego przez Wnioskodawczynię art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym od 2021 r.), wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320), z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż sądowe.

Należy zauważyć, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt SK 62/08, jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści. Jednocześnie względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.

Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy Kodeks cywilny. Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a więc jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Mając na uwadze przedstawione powyżej przepisy oraz okoliczności wskazane przez Wnioskodawczynię, stwierdzić należy, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

• otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

• odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:

a) ustawy,

b) przepisów wykonawczych do ustawy,

c) aktów administracyjnych wydanych na podstawie ww. przepisów,

d) układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,

• wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,

• nie mogą zachodzić wyłączenia, o których mowa w lit. a)-g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b cytowanej ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Należy wskazać, iż nie wszystkie szczegółowe warunki do zwolnienia, o których mowa w tym artykule muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych, gdyż przepisy te wielokrotnie pozostawiają stronom umów swobodę co do określania, np. wysokości świadczenia.

Ponadto w tej kategorii zwolnień mieszczą się również odszkodowania zasądzone wyrokami sądów, jeżeli orzeczenia zapadły w oparciu o przepisy ustawowe.

Nadmienić należy, jeśli chodzi o art. 21 ust. 1 pkt 3b cyt. ustawy, na gruncie wykładni stosowanej w prawie podatkowym przyjęło się, że przez określenie „inne” rozumie się odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wprost nie wymieniono w katalogu zwolnień podatkowych. Będą to przede wszystkim inne zwolnienia niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, jednakże koniecznym jest, aby to inne odszkodowanie lub zadośćuczynienie otrzymane zostało na mocy wyroku lub ugody sądowej.

Z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że Sąd zasądził na rzecz Wnioskodawczyni świadczenie pieniężne jako zmianę uprawnień przysługujących Wnioskodawczyni z tytułu dożywotniej służebności stosownie do art. 913 § 1 Kodeksu cywilnego. Przedmiotowe świadczenie jest rentą i nie stanowi świadczenia, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody, zatem nie stanowi odszkodowania. Nie stanowi też zadośćuczynienia. Zatem, w przypadku Wnioskodawczyni, żadna z wyżej wymienionych przesłanek zastosowania zwolnień od podatku nie jest spełniona.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa należy stwierdzić, iż Wnioskodawczyni otrzymując środki pieniężne jako zapłatę za zrzeczenie się z uprawnienia objętego treścią prawa dożywocia, uzyskuje przysporzenie majątkowe, skutkujące powstaniem przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przyznane świadczenie nie stanowi odszkodowania lub zadośćuczynienia i nie może korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b ww. ustawy, dlatego podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W związku z powyższym stanowisko Wnioskodawczyni jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje
--------------------

### Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Końcowo należy wskazać, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), jest sam przepis prawa. Natomiast, rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. Zaznaczyć należy, że pełna weryfikacja prawidłowości Pana stanowiska może być dokonana jedynie w toku ewentualnego postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego organu kontroli celno-skarbowej, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej, do której zastosowanie mają przepisy określone w art. 14h (w zamkniętym katalogu) ustawy Ordynacja podatkowa.

W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu opisu sprawy przedstawionego we wniosku, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

### Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Aby interpretacja mogła pełnić funkcję ochronną: Pani sytuacja musi być zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i musi Pani zastosować się do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
--------------------------------------------------------

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji
-----------------------------------------

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).