Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP4-2.4012.195.2025.3.WH
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-05-14
Teza: Wykonywane przez Wnioskodawcę czynności na rzecz Gminy z
zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, nie podlegają
opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym,
otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi
wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu
podatkiem od towarów i usług.
Słowa kluczowe: adwokat
czynności-czynności niepodlegające opodatkowaniu
działalność-działalność wykonywana osobiście
pomoc-pomoc prawna
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Samodzielnie wykonywana
działalność gospodarcza, usługi twórców i artystów
wykonawców - wyłączenia
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 3-pkt 3
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-
Rozdział 1-art. 106b-ust. 1-pkt 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 marca 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który
    dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania opodatkowaniu
    podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz
    udokumentowania tych czynności.
    Opis stanu faktycznego
    Jest Pani radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez
    Okręgową Izbę Radców Prawnych w (...). Od września 2023 r. prowadzi Pani
    jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą: „Kancelaria Radcy Prawnego (...)”,
    której przedmiotem jest działalność prawnicza. W ramach prowadzonej działalności
    gospodarczej świadczy Pani usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących
    działalności gospodarczej oraz na rzecz przedsiębiorców, osób fizycznych prowadzących
    działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych, w
    zakresie w jakim działalność radcy prawnego została uregulowana w odrębnych
    przepisach prawa, między innymi w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.
    Prowadzona przez Panią działalność prawnicza polega w szczególności na udzielaniu
    porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych i pism procesowych oraz
    reprezentowaniu klientów przed sądami, urzędami i innymi organami czy instytucjami. W
    związku ze świadczeniem usług prawniczych w ramach prowadzonej kancelarii
    radcowskiej zarejestrowała Pani działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji
    i Informacji o Działalności Gospodarczej jako działalność prawnicza.
    Jest Pani czynnym podatnikiem podatku od towaru i usług (dalej jako: podatek VAT), w
    konsekwencji usługi świadczone na rzecz klientów dokumentuje Pani poprzez wystawianie
    faktury albo paragonu z kasy fiskalnej. W ramach prowadzonej przez Panią praktyki
    zawodowej, świadczy Pani nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w
    ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym
    poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (dalej jako: ustawa o nieodpłatnej
    pomocy prawnej).
    Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, zadania polegające na
    udzieleniu nieodpłatnej pomocy prawnej są zadaniami zleconym z zakresu administracji
    rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie.
    Powyższe zadanie zlecone realizowane jest poprzez zawieranie umów o świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej z adwokatami i radcami prawnymi wskazanymi przez
    odpowiednie izby adwokackie i izby radcowskie oraz z organizacjami pożytku publicznego.
    Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, Powiat powierza połowę
    punktów do prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie
    nieodpłatnej pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej
    działalność pożytku publicznego, z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy
    prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
    Na podstawie zaś art. 4 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatna pomoc
    prawna przysługuje osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej
    pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność
    gospodarczą niezatrudniającą innych osób w ciągu ostatniego roku. Osoba uprawniona,
    przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej składa pisemne oświadczenie, że nie jest
    w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Osoba korzystająca z nieodpłatnej
    pomocy prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowo składa
    oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku. Oświadczenie
    składa się osobie udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej, to jest prawnikowi, co do
    zasady adwokatowi albo radcy prawnemu. Powiaty wykonują zadania związane z

    zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej, poprzez utworzenie i organizację Punktów
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Punkt Nieodpłatnej Pomocy Prawnej jest jednostką
    organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają
    możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady,
    adwokatem albo radcą prawnym.
    Do obowiązków Powiatu należy prowadzenie Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, w
    tym między innymi zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego
    wyposażenie i udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru
    prawników, zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie
    odpowiednich umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, między innymi
    liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej,
    zasady wynagradzania oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką
    oraz okręgową izbą radców prawnych.
    20 grudnia 2024 r. zawarła Pani z Gminą Miasto (...) umowę o świadczenie usług udzielania
    nieodpłatnej pomocy prawnej na rok 2025 (dalej jako: umowa). Zgodnie z umową jako
    radca prawny zobowiązała się Pani do osobistego wykonania za wynagrodzeniem,
    należnym od Gminy, udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w
    Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Gminę Miasto (...).
    Dodatkowo, w umowie zostały określone miejsce i czas udzielania przez Panią
    nieodpłatnej pomocy prawnej, to jest adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej oraz
    dzień i godziny dyżurów, a także miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej. Umowa została zawarta na czas oznaczony, to jest od dnia 1 stycznia
    2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowa na tych
    samych zasadach będzie przeze mnie kontynuowana.
    Wykonywanie umowy zawartej z Gminą następuje poprzez osobiste świadczenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej w trakcie dyżurów odbywających się w lokalizacji wskazanej
    w umowie. Nie wykonuje i nie będzie Pani wykonywała ich z innymi osobami, w
    szczególności ze współpracownikami. Umowa z Gminą zawiera zapis, zgodnie z którym w
    przypadku wystąpienia przeszkód uniemożliwiających osobiste udzielanie przez Panią
    nieodpłatnej pomocy prawnej w czasie i miejscu wskazanym w umowie, zobowiązana jest
    Pani zapewnić na własny koszt zastępstwo innego radcy prawnego lub w szczególnych
    okolicznościach upoważnionego pisemnie aplikanta radcowskiego. W trakcie dyżurów w
    Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, udziela Pani porad prawnych osobom fizycznym,
    w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą
    niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku, które wykazały, że spełniają
    warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia
    telefonicznego lub elektronicznego w sposób określony przez Gminę według kolejności
    zgłoszeń. Każdy przypadek udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej dokumentuje się w
    karcie nieodpłatnej pomocy prawnej, zwanej dalej "kartą pomocy", przez podanie w
    szczególności informacji dotyczących zgłoszonej sprawy i udzielonej pomocy, dziedziny
    prawa, której dotyczyła ta pomoc, kategorii sprawy, formy udzielonej pomocy, czasu
    poświęconego na jej udzielenie i liczby wizyt osoby uprawnionej w tej samej sprawie,
    ogólnych informacji o osobie uprawnionej dotyczących w szczególności wieku, płci,
    wykształcenia, dochodu, gospodarstwa domowego i miejsca zamieszkania oraz danych
    dotyczących punktu, osoby udzielającej pomocy i daty jej udzielenia. Karta pomocy
    zawiera część obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy. Wypełnienie
    przez osobę uprawnioną tej części karty pomocy, w tym podanie numeru telefonu w celu
    zasięgnięcia dalszej opinii, jest uzależnione od zgody osoby uprawnionej. W karcie pomocy
    nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogłyby bezsprzecznie
    identyfikować osobę. W ramach realizowanej umowy zobowiązana jest Pani do
    wypełniania kart pomocy w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez
    Ministerstwo Sprawiedliwości po uprzednim zalogowaniu się w tym systemie.
    Wykonywanie umowy zawartej Gminą następuje poprzez osobiste świadczenie porad

    prawnych w trakcie dyżurów odbywających się w określonym przedziale czasowym,
    zgodnie z harmonogramem i określoną lokalizacją punktu nieodpłatnej pomocy prawnej,
    wskazanych w umowie.
    Wynagrodzenie określone w umowie jest ustalone przez Gminę, na podstawie przepisów
    ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra
    Sprawiedliwości. Wynagrodzenie jest Pani wypłacane przez Gminę za osobiste
    świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych. Wynagrodzenie określone w umowie
    jest ustalone przez Gminę na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy
    prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje
    stawkę bazową na dany rok kalendarzowy, na przykład Rozporządzenie Ministra
    Sprawiedliwości z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości kwoty bazowej na 2025
    rok. Co istotne, nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od Gminy ani
    jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad
    udzielonych w trakcie dyżurów, które odbyła Pani w trakcie miesiąca. Łączne
    wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad
    prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w
    danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu Punktu Świadczenia
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy.
    W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, nie otrzymuje Pani dodatkowych świadczeń.
    Ponadto, wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Gminą nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w
    art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Natomiast wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na
    podstawie umowy zawartej z Gminą stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit.
    a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z
    treścią umowy jest Pani zleceniobiorcą, który wyraża oświadczenia woli w imieniu i na
    rzecz Gminy, świadcząc pomoc prawną na rzecz uprawnionych osób. Na podstawie
    zawartej umowy zobowiązuje się Pani do świadczenia usług w lokalu położonym na
    terenie Gminy.
    Zgodnie z zapisami umowy zawartej z Gminą lokale te wyposażone są w: meble biurowe
    (biurko, krzesła, szafa zamykana na klucz zapewniająca bezpieczne przechowywanie
    dokumentów), materiały biurowe (papier, toner, teczki papierowe itp.), urządzenia
    techniczne (komputer stacjonarny wraz z niezbędnym oprogramowaniem, telefon,
    urządzenie wielofunkcyjne) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i
    teleinformatycznej, a także dostęp do sieci internetowej, za pośrednictwem której
    umożliwiony jest dostęp do bazy aktów prawnych.
    Nie ponosi Pani gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem
    czynności na podstawie umowy zawartej z Gminą. Udzielając pomocy prawnej nie ponosi
    Pani odpowiedzialności za świadczone usługi.
    Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną udziela im Pani porad prawnych.
    Wypełniając kartę pomocy "A" w części obejmującej punkt i dyżur wyraźnie są wskazane, iż
    punkt jest prowadzony przez Gminę. Do wykonywania czynności wynikających z umowy
    zlecenia wykorzystuje Pani lokal i infrastrukturę zapewnioną przez Gminę. Kwestię
    zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra
    Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa
    obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r.
    Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że jako
    zleceniobiorca nie ponosi Pani również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Istotną
    okolicznością jest także fakt, że nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia ani
    wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Gminę.
    Umowa przewiduje bowiem stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby
    osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Od osób

    uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są
    beneficjentami. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można
    mówić o ponoszeniu przez Panią ryzyka ekonomicznego. Powyższą umowę podpisała Pani
    jako osoba prowadząca kancelarię radcowską. Jednak świadcząc usługi objęte
    przedmiotową umową nie działa Pani jako radca prawny - pełnomocnik prowadzący swoją
    działalność gospodarczą w ramach kancelarii, nie sporządza ani nie podpisuje Pani pism.
    Nie używa Pani w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających
    z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma Pani również żadnego wpływu na
    dobór osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej. W umowie zawartej przez
    Panią z Gminą nie zostały zawarte postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności
    wobec osób trzecich. Umowa z Gminą nie zobowiązuje Pani do zawarcia umowy
    ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich.
    Jednak z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega Pani takiemu ubezpieczeniu
    OC. W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi podmiot, z
    którym zawarła Pani umowę (odpowiednio Gmina).
    W myśl art. 3 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej obejmuje:
        poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz
        przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym
        w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym,
        sądowym lub sądowo-administracyjnym;
        wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego;
        sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z
        wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym
        lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym;
        nieodpłatną mediację;
        sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie
        pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata,
        radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w
        postępowaniu sądowo- administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach
        postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę
        sądową.
    W ramach umowy wykonuje Pani wszystkie powyższe świadczenia, z wyjątkiem
    nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma Pani do tego odpowiednich uprawnień.
    Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej. Nie
    działa Pani w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej jako podmiot
    prowadzący swoją działalność gospodarczą, lecz jako osoba fizyczna pozostająca w
    dyspozycji Gminy. Faktem jest, że stan faktyczny dotyczy świadczenia przez Panią usługi w
    ramach umowy w lokalu Gminy i nie działa Pani pod szyldem swojej kancelarii, tak jak to
    ma miejsce przy działalności, lecz jako prawnik, osoba fizyczna. Ludzie przychodzą do Pani
    jak do osoby fizycznej, której często nawet nie znają z imienia i nazwiska. Nie ma Pani na
    nic wpływu, tak jak to jest przy swojej działalności gospodarczej. Wszystkie elementy
    usługi zostały narzucone w umowach - lokal, sprzęt, usytuowanie punktu, godziny pracy,
    dzień dyżuru, wynagrodzenie, osoby uprawnione do korzystania z nieodpłatnej pomocy
    prawnej. Poza tym, nie może Pani przyjmować od osób uprawnionych żadnych korzyści
    materialnych za udzielenie świadczeń ani udzielać informacji czy dostarczać wizytówek
    dotyczących jakichkolwiek odpłatnych świadczeń w ramach działalności gospodarczej ani
    innych osób. Nie wykonuje Pani zatem typowych czynności, które wykonuje w ramach
    prowadzonej działalności gospodarczej. Należy zaznaczyć, że w momencie złożenia

    niniejszego wniosku o interpretację indywidualną dokumentuje Pani wyżej opisane
    świadczenie usług poprzez wystawienie faktury na rzecz Gminy. Uwzględnia Pani VAT
    należny na wyżej wskazanych fakturach oraz rozlicza go Pani w ramach prowadzonej
    działalności gospodarczej. Niemniej, w związku ze specyficznymi zasadami świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności jej osobistym charakterem, powzięła Pani
    wątpliwość czy świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej następuje w ramach
    prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej.
    Pytania
    1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy na zasadach
      przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną stanowi świadczenie usług
      w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, które podlega
      opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
    2. Czy w odniesieniu do czynności opisanych w pkt 1, z tytułu wykonania czynności
      niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, powinna Pani
      wystawić faktury czy inny dokument księgowy, na przykład notę księgową?
    Pani stanowisko w sprawie
    W Pani ocenie, udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we
    wniosku o interpretację indywidualną nie stanowi świadczenia usług w ramach
    prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, a tym samym nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W związku z powyższym nie powinna Pani dokumentować przychodów ze świadczonej
    pomocy prawnej w postaci faktur, ale w postaci innych dokumentów księgowych, na
    przykład not księgowych.
    Nieodpłatna pomoc prawna jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług (dalej jako: podatek VAT).
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej
    jako: ustawa VAT) opodatkowaniu podlegają między innymi odpłatna dostawa towarów i
    odpłatne świadczenie usług.
    Jak stanowi art. 8 ust. 1 ustawy VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust.
    1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7.
    Mając na względzie powyższe, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa
    towarów i odpłatne świadczenie usług wykonywane przez podatnika VAT.
    W świetle art. 15 ust. 1 ustawy VAT, status podatnika posiadają osoby prawne, jednostki
    organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczny wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także
    działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w
    szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości
    niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W konsekwencji,
    opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają czynności wykonywane w ramach prowadzonej
    działalności gospodarczej.
    Jak stanowi natomiast art. 15 ust. 3 ustawy VAT, za wykonywaną samodzielnie działalność
    gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności:
    1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;

    2) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca
      1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych
      czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi
      więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i
      wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności,
      wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób
      trzecich.
    Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
    dochodowym od osób fizycznych, za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o
    której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się między innymi przychody z tytułu
    wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane od
    osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki
    organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z wyjątkiem
    przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez
    podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.
    W konsekwencji, przychody z działalności wykonywanej osobiście to przychody ze
    świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia, jeżeli nie są uzyskiwane w ramach
    pozarolniczej działalności gospodarczej.
    Mając na względzie powyższe, Pani zdaniem przychody z nieodpłatnej pomocy prawnej
    świadczonej w ramach umowy zlecenia o świadczenie usług udzielania nieodpłatnej
    pomocy prawnej powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej
    osobiście, a nie jako przychody z prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, co w
    konsekwencji prowadzi do wniosku, że udzielanie przez Panią nieodpłatnej pomocy
    prawnej nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT. Należy
    bowiem podkreślić, że nie każda forma aktywności zawodowej osoby fizycznej
    wykonującej tak zwany wolny zawód jest związana z wykonywaną działalnością
    gospodarczą, ale jedynie taka, która spełnia przesłanki do uznania za działalność
    gospodarczą w świetle regulacji ustawy VAT.
    Jak podkreśla się w doktrynie prawa, wykonywanie zawodu adwokata albo radcy
    prawnego cechują różnice w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej
    obejmujące między innymi odmienne relacje łączące z klientami oraz osobiste
    wykonywanie wolnego zawodu o charakterze intelektualnym (Por. J. Jacyszyn,
    Przedsiębiorca a wolny zawód, „Rejent” 2003, nr 10. s. 72-75). W konsekwencji, w celu
    ustalenia czy osoba fizyczna wykonująca czynności związane z wykonywanym przez nią
    wolnym zawodem prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy VAT, należy
    każdorazowo zbadać jaki jest kształt wzajemnych relacji, praw i obowiązków podmiotu w
    stosunku do podmiotu zlecającego te czynności. W szczególności nie jest możliwe
    przypisanie wszystkich czynności osób fizycznych do prowadzonej przez nich działalności
    gospodarczej.
    Możliwość uznania udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata albo radcę
    prawnego za świadczenie usług w ramach działalności gospodarczej w istocie wyklucza
    sam charakter tej instytucji oraz przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie
    bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnej pomocy
    prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych
    przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski. Powyższe
    wskazuje, że udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przejaw osobistej
    działalności profesjonalnej adwokata albo radcy prawnego, a nie jego działalności
    gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że radca prawny udzielając
    nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz osób uprawnionych w ramach Punktu
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej działa jako osoba fizyczna posiadająca uprawnienia i
    kwalifikacje, a nie jako przedsiębiorca prowadzący kancelarię radcowską. W tym miejscu
    zaznaczyć należy, że nie reprezentuje Pani bowiem swojej kancelarii, nie może Pani
    również działać na rzecz swojej kancelarii (na przykład poprzez wręczanie wizytówek, nie

    działa Pani pod swoim szyldem, nie używa pieczątek itd.). Ponadto, stosunek prawny i
    faktyczny pomiędzy Panią a Gminą znacząco odbiega od łączącego Panią stosunku z
    klientami. W odniesieniu do definicji działalności wykonywanej osobiście, w tym przez
    przedstawicieli tak zwanych wolnych zawodów oraz rozróżnienia pomiędzy działalnością
    wykonywaną osobiście, a działalnością gospodarczą, należy zauważyć, że kwestia ta była
    przedmiotem licznych wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii
    Europejskiej (dalej jako: TSUE) oraz krajowych sądów administracyjnych.
    W świetle wyroków TSUE, akceptowanych przez orzecznictwo sądów administracyjnych, za
    samodzielną działalność gospodarczą nie może być uznana działalność prowadzona przy
    wykorzystaniu zasobów innego podmiotu, która nie powoduje ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, nie jest związana z powstaniem odpowiedzialności usługodawcy
    wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością oraz
    jest związana z podporządkowaniem osoby wykonującej taką działalność (wyrok TSUE z 15
    grudnia 1987 r., C- 235/85, Komisja Wspólnot Europejskich v Królestwo Niderlandów, EU:C:
    1987:161, dalej: wyrok C- 235/85, Komisja, oraz wyrok TSUE z 25 lipca 1991 r., C-202/90,
    Ayuntamiento de Sevilla v. Recaudadores de Tributos de las Zonas primera y segunda, EU:
    C: 1991:332, dalej: wyrok C-202/90. Ayuntamiento).
    Mając na względzie wskazane powyżej orzecznictwo TSUE oraz przesłanki prowadzonej
    działalności gospodarczej określone w ustawie VAT należy uznać, że udzielenie
    nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej z Gminą nie spełnia
    przesłanek działalności gospodarczej. Wskazać należy, że wykonuje Pani czynności
    nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy
    Prawnej. Nie ma Pani swobody w wyborze miejsca i czasu udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej, a zasady określa umowa o świadczenie usług udzielania nieodpłatnej pomocy
    prawnej zawarta z Gminą. Jeżeli z różnych przyczyn nie może Pani osobiście wykonać
    zadań w trakcie dyżuru, jest Pani zobowiązana, aby zapewnić zastępstwo, w szczególności
    nie może Pani zmienić dnia albo godzin dyżuru lub wyznaczyć dyżuru w miejscu przez
    Panią ustalonym. Nie ma Pani swobody wyboru osób, na rzecz których świadczy Pani
    nieodpłatną pomoc prawną, w przeciwieństwie do usług świadczonych na rzecz klientów.
    Nieodpłatna pomoc prawna jest bowiem świadczona przez Panią na rzecz osób
    uprawnionych, które zgłosiły się do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W wyjątkowych
    sytuacjach wynikających między innymi z konfliktu interesów może Pani odmówić
    nieodpłatnej pomocy prawnej, ale jest Pani zobowiązana do wskazania osobie
    uprawnionej innej osoby lub innego Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej na terytorium
    Gminy. Nie wykorzystuje Pani również zasobów należących do Pani kancelarii do
    udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Co do zasady, wszystkie niezbędne zasoby
    powinna dostarczyć Gmina, a Pani wykorzystuję zasoby Gminy zgromadzone w Punkcie
    Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Wykorzystuje Pani własne zasoby jedynie w takim zakresie,
    w jakim wykorzystują własne zasoby pracownicy i zleceniobiorcy (na przykład: samochód
    prywatny w celu dojazdu do Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej). Mając powyższe na
    względzie, nie ponosi Pani ryzyka ekonomicznego ani gospodarczego udzielania
    nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z Gminą. Ponadto, Pani
    wynagrodzenie jest z góry określone, uzależnione między innymi od obowiązujących
    stawek oraz ilości dyżurów. Nie ma Pani możliwości negocjowania wynagrodzenia, a
    wynagrodzenie nie jest rezultatem ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów. Nie może
    Pani również pobierać żadnego wynagrodzenia bezpośrednio od osób uprawnionych
    korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej. W odniesieniu do relacji pomiędzy Panią a
    Gminą należy wskazać, że nie ma ona charakteru współpracy opartej na woli wyrażonej
    przez strony oraz równorzędności pomiędzy Panią a Gminą. Nie ma Pani możliwości
    kształtowania zasad współpracy z Gminą na takich zasadach, na jakich kształtuję zasady
    świadczenia usług na rzecz klientów. Umowa o świadczenie usług udzielania nieodpłatnej
    pomocy prawnej zawarta przez Panią z Gminą ma charakter umowy zlecenia. O
    charakterze umowy świadczy jej cel oraz postanowienia, a także wola stron, a nie nazwa.

    Zastosowanie do zawartej umowy z Gminą znajdą odpowiednio przepisy Kodeksu
    cywilnego dotyczące umowy zlecenia. Wobec powyższego wykonywane przez Panią
    czynności nieodpłatnej pomocy prawnej nie są wykonywane w ramach prowadzonej
    działalności gospodarczej, ale działalności wykonywanej osobiście, a tym samym nie
    podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Wskazuje Pani, że wyżej opisane stanowisko było potwierdzane przez Dyrektora Krajowej
    Informacji Skarbowej w licznych interpretacjach indywidualnych, przykładowo:
        w interpretacji indywidualnej z 16 kwietnia 2024 r., o sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.80.2024.2.HW,
        w interpretacji indywidualnej z 20 dnia grudnia 2024 r., sygn. 0112-KDIL1-
        1.4012.729.2024.2.WK,
        w interpretacji indywidualnej z 18 lutego 2025 r., sygn. 0113-KDIPT1-
        1.4012.1.2025.1.MSU.
    Biorąc pod uwagę stanowisko zawarte we wniosku, to jest przyjęcie, że świadczenie przez
    Panią, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, usług nieodpłatnych porad
    prawnych oraz na podstawie przedmiotowej umowy zlecenia, nie stanowi wykonywanej
    samodzielnie działalności gospodarczej i w efekcie nie podlega opodatkowaniu podatkiem
    VAT.
    Pani zdaniem nie jest Pani zatem zobowiązana do dokumentowania tych czynności
    fakturami (albowiem faktura nie jest dowodem właściwym dla udokumentowania
    otrzymanego z tego tytułu wynagrodzenia). Jednocześnie, w Pani ocenie, na gruncie
    przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, brak jest przeciwwskazań dla
    udokumentowania wykonywanych czynności, poprzez wystawienie innego dokumentu
    księgowego, na przykład noty księgowej.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów
      i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl z art. 7 ust. 1 ustawy:
      przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
      formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

    Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć
    każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania
    (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy
    mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde
    świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że
    usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni
    konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega
    opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być
    wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności
    podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze
    czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku
    z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem
    podatku od towarów i usług.
    W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
      Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność
      producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących
      zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne
      zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
      wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły
      dla celów zarobkowych.
    W świetle art. 15 ust. 3 ustawy:
      Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie
      uznaje się czynności:
      1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
      2) (uchylony);
      3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26
      lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania
      tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności
      prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie
      czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych
      czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności
      wobec osób trzecich.
    Według art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), dalej jako „ustawa o PIT”:

      Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1
      pkt 2, uważa się:
      1) (uchylony),
      2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej,
      naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w
      konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z
      tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty
      tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania
      sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz
      przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
      3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
      4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach
      arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
      5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z
      pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób
      powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z
      wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
      6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo
      samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił
      wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu
      sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art.
      14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z
      tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji
      państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
      7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania,
      należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów
      stanowiących osób prawnych;
      7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
      8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy
      o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
      a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej
      jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
      prawnej,
      b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub
      działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje
      te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
      c) przedsiębiorstwa w spadku
      - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach
      prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz
      przychodów, o których mowa w pkt 9;
      9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem,
      kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z
      tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika
      pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa
      w pkt 7.
    W opisie sprawy wskazała Pani, że wynagrodzenie które otrzymuje Pani od Gminy za
    wykonywane czynności stanowi przychody o których mowa w art. 13 pkt 8a ustawy o
    podatku dochodowym od osób fizycznych.

    Z przywołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 3 ustawy wynika, że warunkiem dla uznania, że
    określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie
    wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o
    podatku od towarów i usług, jest uznanie przychodów osiąganych z tytułu wykonywanych
    czynności za przychody wymienione w art. 12 ust. 1-6 (przychody z wykonywanej pracy)
    lub w art. 13 pkt 2-9 (przychody z działalności wykonywanej osobiście) ustawy z 26 lipca
    1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
    Wskazać należy, że z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla
    uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią
    samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza
    regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w
    tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności
    prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym
    zlecane czynności co do warunków:
        wykonywania tych czynności,
        wynagrodzenia, oraz
        odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza
    opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez
    umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania)
    między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i
    odpowiedzialności pracodawcy.
    Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być
    wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o PIT, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe
    kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na
    warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za
    wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w
    rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym
    ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny
    w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
    Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek
    prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie
    danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie
    określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.
    Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba,
    która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze
    stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z
    wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność
    działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do
    warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności
    zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie
    wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
    Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym,
    istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem,
    który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe
    warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec
    osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego
    danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT
    prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika

    podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania
    podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.
    Istotna jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru
    stosunku prawnego łączącego Panią z Gminą.
    Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9
    ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej
    dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:
      „Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu
      jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
      działalności.
    „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych
    zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności
    wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w
    celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
    Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub
    niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za
    działalność gospodarczą.
    W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która
    może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym
    miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej
    działalności.
    Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie”
    użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:
      Warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1, przewidujący, że działalność gospodarcza
      jest prowadzona samodzielnie wyklucza opodatkowanie VAT pracowników i innych
      osób, o ile są one związane z pracodawcą umową o pracę lub jakimikolwiek innymi
      więzami prawnymi tworzącymi stosunek prawny między pracodawcą a
      pracownikiem w zakresie warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności
      pracodawcy.
    Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla
    przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja
    Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach
    wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która
    wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu,
    na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po
    stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób
    trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.
    Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się
    tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z
    organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją
    działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór
    współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też
    brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla
    działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym
    dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które
    odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego
    działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także
    to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego

    wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma
    wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na
    pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest
    odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać
    (pkt 6).
    Zauważyć też należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy
    odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność
    zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez
    zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko
    wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą
    ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy.
    Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi
    ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery
    samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który
    nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.
    O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w
    przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne, jak w
    przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w
    związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a
    odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie
    ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie,
    które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę,
    podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.
    Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego)
    pomiędzy Zleceniobiorcą - Panią a Zleceniodawcą - Gminą wykaże, że spełnione są
    wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak
    spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze
    podatnika VAT.
    Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w
    istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest poradnictwo obywatelskie oraz
    pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie
    infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.
    W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji
    wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie
    ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie -
    warunek drugi).
    Warunek drugi - wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca
    korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek
    pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do
    weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe
    wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez doradcę.
    Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie
    spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po
    stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego
    działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie
    wprowadza) takiej odpowiedzialności.
    Z opisu sprawy wynika, że prowadzi Pani Kancelarię Adwokacką w ramach której świadczy
    usługi prawnicze. Jest Pani czynnym podatnikiem VAT. W ramach prowadzonej przez Panią
    praktyki zawodowej, świadczy Pani nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych
    w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz
    edukacji prawnej. 20 grudnia 2024 r. zawarła Pani z Gminą Miasto (...) umowę o

    świadczenie usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na rok 2025. Zgodnie z
    umową jako radca prawny zobowiązała się Pani do osobistego wykonania za
    wynagrodzeniem, należnym od Gminy, udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej osobom
    uprawnionym w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej prowadzonym przez Gminę
    Miasto (...). Dodatkowo, w umowie zostały określone miejsce i czas udzielania przez Panią
    nieodpłatnej pomocy prawnej, to jest adres Punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej oraz
    dzień i godziny dyżurów, a także miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej. Wykonywanie umowy zawartej z Gminą następuje poprzez osobiste
    świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w trakcie dyżurów odbywających się w
    lokalizacji wskazanej w umowie. Nie wykonuje i nie będzie Pani wykonywała ich z innymi
    osobami, w szczególności ze współpracownikami. Umowa z Gminą zawiera zapis, zgodnie
    z którym w przypadku wystąpienia przeszkód uniemożliwiających osobiste udzielanie
    przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej w czasie i miejscu wskazanym w umowie,
    zobowiązana jest Pani zapewnić na własny koszt zastępstwo innego radcy prawnego lub w
    szczególnych okolicznościach upoważnionego pisemnie aplikanta radcowskiego. W trakcie
    dyżurów w Punkcie Nieodpłatnej Pomocy Prawnej, udziela Pani porad prawnych osobom
    fizycznym, w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność
    gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku, które wykazały, że
    spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia
    telefonicznego lub elektronicznego w sposób określony przez Gminę według kolejności
    zgłoszeń. Wynagrodzenie określone w umowie jest ustalone przez Gminę, na podstawie
    przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia
    Ministra Sprawiedliwości. Co istotne, nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia
    należnego od Gminy ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne
    od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które odbyła Pani w trakcie miesiąca.
    Zgodnie z treścią umowy jest Pani zleceniobiorcą, który wyraża oświadczenia woli w
    imieniu i na rzecz Gminy, świadcząc pomoc prawną na rzecz uprawnionych osób. Na
    podstawie zawartej umowy zobowiązuję się Pani do świadczenia usług w lokalu
    położonym na terenie Gminy. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z Gminą lokale te
    wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesła, szafa zamykana na klucz zapewniająca
    bezpieczne przechowywanie dokumentów), materiały biurowe (papier, toner, teczki
    papierowe itp.), urządzenia techniczne (komputer stacjonarny wraz z niezbędnym
    oprogramowaniem, telefon, urządzenie wielofunkcyjne) oraz dostęp do sieci
    energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, a także dostęp do sieci internetowej, za
    pośrednictwem której umożliwiony jest dostęp do bazy aktów prawnych. Nie ponosi Pani
    gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na
    podstawie umowy zawartej z Gminą. Udzielając pomocy prawnej nie ponosi Pani
    odpowiedzialności za świadczone usługi. W umowie zawartej przez Panią z Gminą nie
    zostały zawarte postanowienia odnośnie co do odpowiedzialności wobec osób trzecich.
    Umowa z Gminą nie zobowiązuje Pani do zawarcia umowy ubezpieczenia od
    odpowiedzialności wobec osób trzecich.
    Pani wątpliwości dotyczą w pierwszej kolejności ustalenia, czy udzielanie nieodpłatnej
    pomocy prawnej w ramach umowy na zasadach przedstawionych we wniosku stanowi
    świadczenie usług w ramach prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, które
    podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Mając powyższe na uwadze, na gruncie powołanych przepisów należy stwierdzić, że przy
    tak przedstawionym opisie sprawy, świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej
    na podstawie zawartej umowy z Gminą, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej
    określonej w ustawie, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym
    do rozliczania podatku od towarów i usług.
    Jak wynika z okoliczności sprawy - nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego.
    Nie ponosi Pani odpowiedzialności wobec osób trzecich za rezultat podejmowanych przez
    Panią czynności wykonywanych w ramach umowy zawartej z Gminą. Do wykonywania
    czynności wynikających z umowy zlecenia wykorzystuje Pani lokal i infrastrukturę

    zapewnioną przez Gminę. Co więcej - jak wskazała Pani we wniosku - nie ma Pani wpływu
    na wysokość wynagrodzenia należnego od Gminy.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, realizowane przez Panią świadczenie z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej,
    na podstawie umowy zawartej z Gminą, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług. Zatem, w tym przypadku nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od
    towarów i usług od świadczonej - na podstawie umowy - usługi nieodpłatnej pomocy
    prawnej.
    Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
    W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy z tytułu świadczonych usług
    nieodpłatnej pomocy prawnej jest Pani zobowiązana wystawić fakturę czy też inny
    dokument księgowy np. notę księgową.
    Należy wskazać, że zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w
    Rozdziale 1 - Faktury.
    W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
      Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także
      dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2,
      dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości
      dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej
      niebędącej podatnikiem.
    Elementy, jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
    Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy:
      Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży
      zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów
      wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
    Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną
      dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport
      towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
    Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie
    sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie
    usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w
    przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
    Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z
    tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wystawić faktury.
    Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 111):
      Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy
      prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub
      usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub
      wykonanie usługi.
    Zatem obowiązek wystawienia rachunku ma zastosowanie do podatników, jednakże w
    ograniczonym zakresie, tj. w przypadkach, gdy z ustawy nie wynika obowiązek
    wystawienia faktury.

    Jak wyżej rozstrzygnięto, świadczenie przez Panią usług z zakresu nieodpłatnej pomocy
    prawnej nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt
    3 ustawy, wykonywane przez Panią czynności na rzecz Gminy z zakresu nieodpłatnej
    pomocy prawnej, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym
    samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za czynności
    podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej
    sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych
    na podstawie zawartej umowy z Gminą.
    W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww.
    czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności
    podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Powyższe wynagrodzenie z umowy zawartej z Gminą w przedmiocie świadczenia
    nieodpłatnej pomocy prawnej, może być udokumentowane na podstawie innych
    dokumentów księgowych, w tym not księgowych. Należy jednak zaznaczyć, że nota
    księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od
    towarów i usług, i jako taki nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań
    na gruncie przedmiotowych przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.
    Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostało wydane odrębne
    rozstrzygnięcie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja
        będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do
        interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.