Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPP3/4512-991/15/BJ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2016-02-12
Teza: zwolnienie od podatku VAT świadczonych usług pomocy społecznej
Słowa kluczowe: pomoc-pomoc społeczna; usługi; zwolnienie-zwolnienie podatkowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) oraz § 2 i § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. 2015, poz. 643) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z 30 grudnia 2015 r. (data złożenia 30 grudnia 2015 r.), uzupełnionym pismem z 29 stycznia 2016 r. (data złożenia 2 lutego 2016 r.) o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT świadczonych usług pomocy społecznej w Ośrodkach Wsparcia Środowiskowego Centrum Pomocy – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 30 grudnia 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT świadczonych usług pomocy społecznej w Ośrodkach Wsparcia Środowiskowego Centrum Pomocy.

Ww. wniosek został uzupełniony pismem z 29 stycznia 2016 r. (data złożenia 2 lutego 2016 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie Organu z 26 stycznia 2016 r. znak: IBPP3/4512-991/15/BJ.

W przedmiotowym wniosku, uzupełnionym pismem z 29 stycznia 2016 r. przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:

Środowiskowe Centrum Pomocy w B. jest jednostką budżetową Gminy wykonującą zadania własne Gminy. Środowiskowe Centrum Pomocy jest podatnikiem zwolnionym od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług. Środowiskowe Centrum Pomocy prowadzi działalność zgodnie ze Statutem zatwierdzonym przez Radę Miejską na podstawie m.in. art. 111 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych.

Przedmiotem działalności jednostki Wnioskodawcy jest m.in. organizowanie i prowadzenie ośrodków wsparcia (§ 4 ust 1 a Statutu Środowiskowego Centrum Pomocy w B.), w tym:

1.  Domu Dziennego Pobytu dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych,
2.  Domu Dziennego Pobytu dla Osób dotkniętych chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami typu otępiennego,
3.  Klubu Samopomocy „ \`(...)\`”,
4.  Klubu Samopomocy „ \`(...)\`”,
5.  Klubu Samopomocy dla Osób Starszych.

Zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 roku poz. 163 z późniejszymi zmianami) szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia ustala Rada Gminy w drodze uchwały.

Obecnie obowiązuje:

Uchwała Nr XXX Rady Miejskiej w B. z dnia 28 grudnia 2011 roku w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia, działających w ramach Środowiskowego Centrum Pomocy w B. (zmieniona Uchwałą nr XXX z dnia 26 lutego 2013 roku), ogłoszona w formie tekstu jednolitego Uchwałą nr XXX Rady Miejskiej w B. z dnia 24 czerwca 2014 roku z późniejszymi zmianami (Uchwała nr VVV/Rady Miejskiej w B. z dnia 28 kwietnia 2015 roku zmieniająca Uchwałę w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia, działających w ramach Środowiskowego Centrum Pomocy w B.).

Odpłatność za korzystanie z usług świadczonych w Domach Dziennego Pobytu obejmuje udział w zajęciach indywidualnych i grupowych, podtrzymujących sprawność psychofizyczną osób starszych i niepełnosprawnych oraz posiłek. Przyznanie usług oraz ustalenie odpłatności za korzystanie z nich następuje w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. na podstawie art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.

Odpłatność za korzystanie z usług świadczonych w Klubach Samopomocy obejmuje udział w zajęciach podtrzymujących sprawność psychofizyczną, zaspokajanie potrzeb towarzyskich i kulturalnych, wsparcie i pomoc w rozwiązywaniu trudnych sytuacji życiowych. Ustalenie wysokości opłaty za pobyt w Klubie samopomocy następuje w drodze uzgodnień z pracownikiem socjalnym Środowiskowego Centrum Pomocy w B.

Należności z tytułu odpłatności za korzystanie z usług są wpłacane przez podopiecznych do kasy Środowiskowego Centrum Pomocy. Opłaty pobierane przez Środowiskowe Centrum Pomocy są odprowadzane do budżetu Gminy.

Symbol PKWiU dla świadczonych usług, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz.U. z 2008 r. Nr 207, poz. 1293 ze zm.):

88.10 – usługi pomocy społecznej bez zakwaterowania świadczone osobom w podeszłym wieku i osobom niepełnosprawnym.

Środowiskowe Centrum Pomocy świadczy usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku od towarów i usług.

Osoby do Domu Dziennego Pobytu dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych oraz do Domu Dziennego Pobytu dla Osób dotkniętych chorobą Alzheimera lub innymi zaburzeniami otępiennymi zostają przyjęte na podstawie decyzji administracyjnej, wydawanej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., w której orzeczone jest:

*   skierowanie do ośrodka,
*   przyznanie w trakcie pobytu udziału w zajęciach indywidualnych i grupowych podtrzymujących sprawność psychofizyczną osób starszych i niepełnosprawnych oraz posiłku,
*   ustalenie miesięcznej odpłatności za te usługi.

Przyjęcie do Klubu Samopomocy odbywa się na wniosek zainteresowanego lub jego opiekuna prawnego.

Środowiskowe Centrum Pomocy jest jednostką organizacyjną sektora finansów publicznych, wyodrębnioną organizacyjnie w strukturach Gminy, nieposiadającą osobowości prawnej. Stanowi jednostkę budżetową Gminy.

Dotychczas Gmina nie uwzględniała we własnych deklaracjach obrotów z tytułu świadczenia przez Środowiskowe Centrum Pomocy usług pomocy społecznej. Jednostka traktowana jest jako odrębny podatnik zwolniony od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług.

W związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 29 września 2015 roku w sprawie C-276/14, zgodnie z którym gminna jednostka budżetowa nie może być uznana za odrębnego podatnika VAT, obroty z tytułu świadczenia przez jednostkę m.in. usług pomocy społecznej będą uwzględniane w deklaracji Gminy. Biorąc pod uwagę mającą nastąpić „centralizację” rozliczeń VAT w Gminie, usługi świadczone przez jednostkę będą podlegały odpowiednim stawkom VAT.

W związku z tym, we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej ORD–IN w części E – Przedmiot wniosku – Rodzaj zaznaczono „Zdarzenie przyszłe”.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy odpłatność za pobyt w Ośrodkach Wsparcia (Domach Dziennego Pobytu i Klubach Samopomocy) Środowiskowego Centrum Pomocy podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. l pkt 22 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług?

Stanowisko Wnioskodawcy:

Zgodnie z art. 51 ust. 4 ustawy o ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku (t.j. Dz.U. z 2015 roku, poz. 163 z późniejszymi zmianami) ośrodkiem wsparcia jest m.in. dzienny dom pomocy oraz klub samopomocy.

Środowiskowe Centrum Pomocy w B. w ramach swojej działalności statutowej prowadzi pięć Ośrodków Wsparcia (2 Domy Dziennego Pobytu oraz 3 Kluby Samopomocy), w których świadczone są usługi pomocy społecznej wynikające z ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Wnioskodawcy odpłatność za pobyt w Ośrodkach Wsparcia Środowiskowego Centrum Pomocy w B. podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 22 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż w dniu 29 września 2015 r. zapadł wyrok TSUE, zgodnie z którym gminna jednostka organizacyjna, której działalność gospodarcza nie spełnia kryterium samodzielności w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE, nie może być uznana za podatnika podatku od wartości dodanej odrębnie od gminy, w której skład jednostka ta wchodzi. W konsekwencji tego wyroku należy uznać, że jednostki budżetowe nie posiadają odrębności podatkowej na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, a więc wszelkie czynności przez nie dokonywane na rzecz osób trzecich powinny być rozliczane przez jednostkę samorządu terytorialnego, która je utworzyła. W związku z ww. wyrokiem nr C-276/14, Ministerstwo Finansów wydało Komunikaty, w których stwierdzono, że mając na uwadze rozstrzygnięcie TSUE zakłada się obowiązkowe „scentralizowanie” w samorządach rozliczeń w zakresie podatku VAT. Jednocześnie wskazano, że stosowany obecny model rozliczeń do momentu obowiązkowe scentralizowania nie będzie kwestionowany. Mając powyższe na uwadze oraz wystosowane przez Ministerstwo Finansów komunikaty w sprawie objętej ww. wyrokiem TSUE, Organ udziela odpowiedzi na złożony wniosek.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o VAT – stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Na mocy art. 146a pkt 1 ustawy – w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

Jednakże zarówno w treści ustawy jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub zwolnienia od podatku.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy, zwalnia się od podatku usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej oraz usługi określone w przepisach o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a także dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, na rzecz beneficjenta tej pomocy, wykonywane przez:

a.regionalne ośrodki polityki społecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki pomocy społecznej, rodzinne domy pomocy, ośrodki wsparcia i ośrodki interwencji kryzysowej,

b.wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę:

*   domy pomocy społecznej prowadzone przez podmioty posiadające zezwolenie wojewody,
*   placówki opiekuńczo-wychowawcze i ośrodki adopcyjno-opiekuńcze,

c.placówki specjalistycznego poradnictwa,

d.inne niż wymienione w lit. a-c placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku na podstawie zezwolenia wojewody, wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę,

e.specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie.

Jednocześnie, zgodnie z art. 43 ust. 17 ustawy, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli:

1.  nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a lub
2.  ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Ponadto art. 43 ust. 17a, wskazuje, że zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18a, 23, 26, 28, 29 i 33 lit. a), mają zastosowanie do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, dokonywanych przez podmioty świadczące usługi podstawowe.

Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem zastosowania zwolnienia od podatku jest spełnienie zarówno przesłanki o charakterze przedmiotowym, dotyczącej rodzaju świadczonych usług (usług pomocy społecznej), jak również przesłanki podmiotowej odnoszącej się do usługodawcy, będącego ściśle określonym podmiotem. Niespełnienie bowiem chociażby jednej z ww. przesłanek powoduje, że zwolnienie nie ma zastosowania.

Należy zauważyć, że ustawa o podatku od towarów i usług, definiując zakres zwolnień, odnosi się do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 163).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W myśl art. 2 ust. 2 ww. ustawy – pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Zgodnie z art. 51 ust. 4 ww. ustawy ośrodkiem wsparcia, o którym mowa w ust. 1–3, może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko dla bezdomnych oraz klub samopomocy.

W myśl art. 97 ust. 5 ww. ustawy, rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych.

Wnioskodawca świadczy usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku od towarów i usług. Przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest m.in. organizowanie i prowadzenie ośrodków wsparcia w tym Domu Dziennego Pobytu dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych oraz Klubu Samopomocy dla Osób Starszych. Osoby do Domu Dziennego Pobytu dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych oraz do Domu Dziennego Pobytu dla Osób dotkniętych chorobą Alzheimera lub innymi zaburzeniami otępiennymi zostają przyjęte na podstawie decyzji administracyjnej, wydawanej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w której orzeczone jest: skierowanie do ośrodka, przyznanie w trakcie pobytu udziału w zajęciach indywidualnych i grupowych podtrzymujących sprawność psychofizyczną osób starszych i niepełnosprawnych oraz posiłku, ustalenie miesięcznej odpłatności za te usługi. Przyjęcie do Klubu Samopomocy odbywa się na wniosek zainteresowanego lub jego opiekuna prawnego.

Biorąc pod uwagę przytoczone przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy stwierdzić należy, że skoro Wnioskodawca będzie świadczyć usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej tj. podtrzymujących sprawność psychofizyczną osób starszych i niepełnosprawnych, zaspokajanie potrzeb towarzyskich i kulturalnych, wsparcie i pomoc w rozwiązywaniu trudnych sytuacji życiowych w ramach ośrodków wsparcia tj. Domów Dziennego Pobytu oraz Klubów Samopomocy, to świadczone przez Wnioskodawcę ww. usługi pomocy społecznej, będą korzystały ze zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 22 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług.

Zatem stanowisko jest prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja traci ważność w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego, w szczególności w przypadku scentralizowania rozliczeń przez Gminę ze swoimi jednostkami organizacyjnymi oraz utraty statusu podatnika przez Wnioskodawcę.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-101 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.