Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/443-1041/09-4/AW
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2009-11-09
Teza: Opodatkowania otrzymanego dofinansowania na realizację projektu oraz prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach dokumentujących poniesione koszty realizacji projektu.
Słowa kluczowe: dofinansowanie; dotacja; obrót; odliczenia-odliczenie podatku od towarów i usług; opodatkowanie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29 (uchylony); [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 29a; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30b; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI-art. 30c

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki Akcyjnej, przedstawione we wniosku z dnia 31 sierpnia 2009 r. (data wpływu 3 września 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach dokumentujących poniesione koszty realizacji projektu pn. „Wysokie kwalifikacje i umiejętności pracowników …” – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 3 września 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach dokumentujących poniesione koszty realizacji projektu pn. „Wysokie kwalifikacje i umiejętności pracowników …”.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca – Spółka Akcyjna – jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Przedmiotem działalności Spółki jest:

*   sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych,

*   działalność związana z zagospodarowaniem terenów zielonych,

*   działalność ochroniarska.

Sprzedaż świadczonych usług jest opodatkowana podatkiem VAT.

W dniu 30 grudnia 2008 r. Spółka podpisała umowę na realizację projektu pn. „Wysokie kwalifikacje i umiejętności pracowników …” w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, Działanie 2.1. – Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki, Poddziałanie 2.1.1. – Rozwój kapitału ludzkiego przedsiębiorstw. Projekt realizowany jest przez S.A. i Sp. z o.o., profil działalności obu spółek jest taki sam.

Realizacja projektu odbywa się w okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Całkowita wartość projektu wynosi 7.578,00 zł z tego wkład własny (w pieniądzu i w wynagrodzeniach uczestników szkoleń za czas szkolenia) wynosi 2.357,00 zł, a wartość dofinansowania wynosi 5.221,00 zł.

Celem projektu, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, jest przeszkolenie pracowników w kierunku nabycia, podwyższenia lub uzupełnienia kwalifikacji i umiejętności z zakresu:

*   kompetencji społecznych, wśród 2544 pracowników liniowych,

*   kompetencji menedżerskich, wśród 48 kierowników średniego szczebla.

Celem przeprowadzonego Projektu jest także zwiększenie wśród pracowników zaufania we własne siły, zwiększenie pewności siebie, podwyższenie samooceny oraz aspiracji osobistych i zawodowych.

Prowadzone szkolenia mają charakter tzw. szkoleń ogólnych w rozumieniu art. 38 rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. Szkolenia ogólne oznaczają szkolenia polegające na przekazywaniu wiedzy, która nie jest wyłącznie lub głównie związana z obecnym lub przyszłym stanowiskiem pracownika w przedsiębiorstwie, lecz przekazujące wiedzę i umiejętności, które można wykorzystać w innym przedsiębiorstwie lub obszarze zatrudnienia. Pomoc na szkolenia ogólne charakteryzuje się wyższym dopuszczalnym poziomem intensywności, aniżeli w przypadku szkoleń specjalistycznych.

Zadania realizowane w projekcie to:

*   zorganizowanie infrastruktury technicznej umożliwiającej realizację projektu to jest wynajem pomieszczeń dla biura projektu, zatrudnienie kadry obsługującej projekt, zakup środków trwałych i wyposażenia biura;

*   przeprowadzenie szkoleń w zorganizowanych grupach przez podmioty zewnętrzne, w tym celu zawarto stosowne umowy o świadczenie usług szkoleniowych, zakwaterowania i gastronomicznych i transportowych.

Na pokrycie kosztów wykonania zadania Spółka uzyskuje zaliczki pieniężne z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, które zgodnie z odrębnymi przepisami dotyczącymi rozliczenia EFS i PO KL są rozliczane.

Dofinansowanie przyznawane jest do wysokości poniesionych wydatków, w oparciu o uprzednio zaakceptowany budżet, uznanych za koszty kwalifikowane. Wniosek o nową zaliczkę składany jest po rozliczeniu wcześniejszej zaliczki. Według założeń projektu wynikających z art. 11 pkt 2a rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (nr 1081/2006), kosztem kwalifikowanym jest również podatek VAT zawarty w fakturach dokumentujących wydatki poniesione w związku z realizacją projektu, pod warunkiem, że beneficjent nie jest uprawniony do ubiegania się o zwrot tego podatku zgodnie z krajowymi przepisami podatkowymi. Oświadczenie złożone przez Zainteresowanego w ramach dokumentacji poprzedzającej zawarcie umowy o dofinansowanie zawiera stwierdzenie, iż VAT zawarty w fakturach dokumentujących wydatki poniesione w związku z realizacją projektu stanowi koszt kwalifikowany, gdyż beneficjent nie jest uprawniony do ubiegania się o zwrot tego podatku.

Wszystkie szkolenia przeprowadzane w ramach projektu realizowane są na zasadzie całkowitej nieodpłatności dla beneficjentów ostatecznych (pracowników firmy). Spółka realizując projekt nie uzyskuje dochodów (projekt „non profit”), a ponieważ nie występuje sprzedaż związana z projektem, Spółka nie wystawia żadnych faktur z tego tytułu. Finansowanie projektu oparte jest o zasadę zwrotu poniesionych kosztów, a nie dopłaty do ceny świadczonych przez Wnioskodawcę usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w fakturach zakupowych związanych z ww. projektem?

Zdaniem Wnioskodawcy, w opisanej sytuacji będą miały zastosowanie przepisy art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zgodnie z którym w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Według cytowanego przepisu zarejestrowanym podatnikom przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego – płaconego z tytułu dokonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług określonych w art. 5 ustawy – o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych.

Zainteresowany wskazuje, iż w sytuacji gdy nie zachodzi związek pomiędzy dokonanym przez podatnika zakupem towarów i usług, a czynnościami opodatkowanymi, podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku. Wnioskodawca uważa, iż realizacja projektu nie powoduje wystąpienia żadnej sprzedaży.

Otrzymane dofinansowanie stanowi refundację kosztów ponoszonych przez Zainteresowanego w trakcie realizacji programu, a wykonywane przez niego usługi szkoleniowe na rzecz pracowników są usługami nieodpłatnymi mającymi związek z prowadzonym przedsiębiorstwem. Nie został więc spełniony warunek, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, dający podstawę do traktowania wymienionych usług na równi z usługami odpłatnymi.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest bezpośredni i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz nie podlegających temu podatkowi.

Kwestię opodatkowania czynności dokonywanych przez podatników reguluje przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez świadczenie usług w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy.

Nieodpłatna dostawa towarów oraz nieodpłatne świadczenie usług, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, za wyjątkiem ściśle określonych sytuacji, wskazanych w art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 powołanej ustawy.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, za odpłatne świadczenie usług uznaje się także nieodpłatne świadczenie usług nie będące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami w całości lub w części.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że dostawa towarów i świadczenie usług podlega opodatkowaniu, za wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 i 3 oraz art. 8 ust. 2 ustawy, jedynie wówczas gdy są one wykonywane odpłatnie.

Wszelkie zadania projektu realizowane są na zasadzie całkowitej nieodpłatności dla beneficjentów ostatecznych (pracowników – uczestników szkoleń). Realizując projekt Spółka nie uzyskuje dochodów (projekt „non profit”), ponieważ nie występuje sprzedaż związana z projektem, Wnioskodawca nie wystawia więc żadnych faktur z tego tytułu. Finansowanie projektu oparte jest o zasadę zwrotu poniesionych kosztów. Realizowane w ramach projektu zadania są czynnościami nieodpłatnymi i nie stanowią odpłatnej dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług, ani też nie mogą być traktowane jak odpłatne świadczenie usług w świetle art. 8 ust. 2 ustawy o podatku VAT. W konsekwencji czynności te nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zatem Spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizacją przedmiotowego projektu, gdyż zakupy te nie są związane z czynnościami opodatkowanymi.

Podsumowując, działania realizowane w ramach projektu przedstawionego powyżej, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zatem nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizacją przedmiotowych zadań, gdyż zakupy te nie są związane z czynnościami opodatkowanymi.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Wnioskodawca powołuje następujące interpretacje indywidualne, wydane przez:

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie sygn. akt IPPP1-443-2228/08-4/JB,

*   Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt IBPP1/443-1574/08/AZ (KAN-6581/06/08).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m. in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przy czym, przez dostawę towarów, co do zasady, rozumie się, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy, przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, zaś przez świadczenie usług, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Natomiast w myśl art. 8 ust. 2 ustawy, nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.

W oparciu o art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Kwotę podatku naliczonego – w myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy – stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika:

1.  z tytułu nabycia towarów i usług,
2.  potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego,
3.  od komitenta z tytułu dostawy towarów będącej przedmiotem umowy komisu

– z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 29 ust. 4.

W myśl powyższych przepisów prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada, wyłącza zatem możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem towarów i usług, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku, bądź niepodlegających opodatkowaniu.

W świetle postanowień art. 87 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Zasady dokonywania zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika określone zostały w art. 87 ust. 2-6 ustawy.

Z zawartego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Przedmiotem działalności Spółki jest świadczenie usług opodatkowanych podatkiem VAT, w zakresie:

*   sprzątania budynków i obiektów przemysłowych,

*   działalności związanej z zagospodarowaniem terenów zielonych,

*   działalności ochroniarskiej.

Zainteresowany ubiega się o dofinansowanie projektu pn. „Wysokie kwalifikacje i umiejętności pracowników …” w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Projekt realizowany jest przez S.A. i Sp. z o.o., profil działalności obu spółek jest taki sam.

Celem projektu jest przeszkolenie pracowników w kierunku nabycia, podwyższenia lub uzupełnienia kwalifikacji i umiejętności, z zakresu:

*   kompetencji społecznych, wśród 2544 pracowników liniowych,

*   kompetencji menedżerskich, wśród 48 kierowników średniego szczebla.

Celem przeprowadzonego projektu jest także zwiększenie wśród pracowników zaufania we własne siły, zwiększenie pewności siebie, podwyższenie samooceny oraz aspiracji osobistych i zawodowych.

Zadania realizowane w projekcie to:

*   zorganizowanie infrastruktury technicznej umożliwiającej realizację projektu to jest wynajem pomieszczeń dla biura projektu, zatrudnienie kadry obsługującej projekt, zakup środków trwałych i wyposażenia biura,

*   przeprowadzenie szkoleń w zorganizowanych grupach przez podmioty zewnętrzne, w tym celu zawarto stosowne umowy o świadczenie usług szkoleniowych, zakwaterowania i gastronomicznych i transportowych.

Prowadzone szkolenia w ramach projektu mają charakter tzw. szkoleń ogólnych i realizowane są na zasadzie całkowitej nieodpłatności dla beneficjentów ostatecznych (pracowników firmy). Spółka realizując projekt nie uzyskuje dochodów (projekt „non profit”), a ponieważ nie występuje sprzedaż związana z projektem, Wnioskodawca nie wystawia żadnych faktur z tego tytułu. Finansowanie projektu oparte jest o zasadę zwrotu poniesionych kosztów, a nie dopłaty do ceny świadczonych przez Wnioskodawcę usług.

Należy wskazać, iż w interpretacji indywidualnej nr ILPP1/443-1041/09-3/AW z dnia 9 listopada 2009 r. uznano, że czynności realizowane przez Wnioskodawcę w ramach opisanego projektu nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawiony opis stanu faktycznego oraz obowiązujący w tym zakresie stan prawny, należy stwierdzić, iż Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do odliczenia podatku od towarów i usług zawartego w fakturach dokumentujących poniesienie kosztów realizacji projektu, z uwagi na fakt, że nie zostanie spełniona podstawowa przesłanka zawarta w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, warunkująca prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, tj. związek dokonanych nabyć ze sprzedażą opodatkowaną.

Jednocześnie zauważa się, że stosownie do art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, minister właściwy do spraw finansów publicznych na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zatem w przedmiotowej sprawie powyższa interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Tut. Organ informuje, że w niniejszej interpretacji załatwiono wniosek w części dotyczącej stanu faktycznego w podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach dokumentujących poniesione koszty realizacji projektu pn. „Wysokie kwalifikacje i umiejętności pracowników …”. Natomiast, kwestia dotycząca stanu faktycznego w podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania otrzymanego dofinansowania na realizację ww. projektu została rozstrzygnięta w odrębnej interpretacji z dnia 9 listopada 2009 r. nr ILPP1/443-1041/09-3/AW.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.