Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB3-1.4012.98.2020.12.KW
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-06-23
Teza: Cesja wierzytelności zaliczonych do wierzytelności trudnych
(umowy sprzedaży wierzytelności) opisanych we wniosku o
interpretację (zdarzeniu przyszłym) nie podlega
opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Słowa kluczowe: cesja-cesja wierzytelności
wierzytelność-nabycie wierzytelności
wierzytelność-obrót wierzytelnościami
wierzytelność-sprzedaż wierzytelności
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I. Przepisy
ogólne-Definicje
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
1
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział I-
art. 2-pkt 6
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 2
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 3

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

11 lutego 2020 r. wpłynął Państwa wniosek z 3 lutego 2020 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy m.in. podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia - czy
    cesja wierzytelności (umowy sprzedaży wierzytelności) opisanych w części G wniosku o
    interpretację (zdarzeniu przyszłym) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług.
    Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 7 kwietnia 2020 r. (wpływ
    14 kwietnia 2020 r.).
    Treść wniosku jest następująca:

## Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca (dalej również Spółka) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością
    powstałą w dniu 19 kwietnia 2019 r. Wnioskodawca zamierza rozszerzyć dotychczas
    prowadzoną działalność w zakresie działalności (...) (symbol PKD (...)) o działalność
    związaną z (...) (symbol PKD (...)), której podklasa obejmuje (...).
    W ramach prowadzonej dotychczas działalności Spółka nie świadczy (...), nie jest również
    czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Wnioskodawca zamierza zajmować się kupowaniem (...). Zakup miałby się odbywać na
    podstawie umowy sprzedaży wierzytelności, czyli tzw. cesji wierzytelności. Następnie
    wierzytelności te, już we własnym imieniu, będą dochodzone od towarzystw
    ubezpieczeniowych.
    Cedentem ww. wierzytelności będzie każdorazowo osoba fizyczna (...) poszkodowana w
    (...), w wyniku którego poniosła (...).
    Cesjonariuszem będzie natomiast Wnioskodawca. Sprzedawana wierzytelność nie będzie
    związana z działalnością gospodarczą, zarobkową, czy też zawodową Cedenta.
    Trzeba wyjaśnić, że osoby poszkodowane, po przeprowadzeniu postępowania
    likwidacyjnego przez towarzystwo ubezpieczeniowe, otrzymują pewną kwotę
    odszkodowania. Jeżeli uważają, że wysokość tego odszkodowania jest zaniżona, ale nie
    chcą spierać się z towarzystwem ubezpieczeniowym w zakresie dopłaty odszkodowania,
    bądź nie wiedzą jak tę dopłatę uzyskać będą mogły odsprzedać Wnioskodawcy
    wierzytelność wynikającą z tego odszkodowania.

    Jeżeli dojdzie do porozumienia co do ceny, będzie zawierana pomiędzy stronami
    (Wnioskodawcą i poszkodowanym) cesja wierzytelności. Z treści cesji wynikać będzie
    oświadczenie cedenta, że w związku z konkretnym zdarzeniem (...) uszkodzeniu uległ (...)
    będący własnością cedenta i z tytułu tego zdarzenia przysługuje cedentowi wierzytelność
    o zapłatę odszkodowania do sprawcy szkody oraz do konkretnego towarzystwa
    ubezpieczeniowego, w którym (...) sprawcy szkody objęty był w chwili zdarzenia
    obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej (...). Ponadto, cedent będzie
    oświadczał, że otrzymał od towarzystwa ubezpieczeniowego odszkodowanie w konkretnej
    wysokości, które jednak nie czyni w pełni zadość obowiązkowi naprawienia szkody,
    ponieważ nie wystarczyło do przeprowadzenia pełnej naprawy (...). Cesja nie będzie
    zobowiązywać Wnioskodawcy do żadnych czynności na rzecz poszkodowanego poza
    zapłatą ceny. Z chwilą zawarcia niniejszej umowy cedent będzie zbywać za umówioną
    cenę, a cesjonariusz będzie nabywać wierzytelność o zapłatę pozostałej należnej części
    odszkodowania powyżej już wypłaconej przez towarzystwo ubezpieczeniowe kwoty, do
    wysokości pełnego odszkodowania. Na cesjonariusza wraz z wierzytelnością będą
    przechodzić wszelkie prawa z nią związane (również prawo do odsetek i zwrotu kosztów
    wykonania opinii niezależnego rzeczoznawcy, itd.). Pozostała należna część
    odszkodowania, o której mowa w treści umowy cesji, nie będzie określona kwotowo w
    treści umowy i nie będzie dokładnie znana w chwili podpisywania umowy cesji. Finalnie
    będzie ona określana wyrokiem sądowym lub zawartą z zakładem ubezpieczeń ugodą,
    bądź dobrowolnym uznaniem przez zakład ubezpieczeń. W chwili zawierania cesji znana
    będzie jedynie orientacyjna (przybliżona) wysokość należności.
    Dochodzenie przez Wnioskodawcę wierzytelności od zakładu ubezpieczeń będzie się
    wiązało (choć nie zawsze) z poniesieniem dodatkowych kosztów, np. z tytułu wykonania
    kosztorysu naprawy przez zewnętrzną firmę, obsługi prawnej itd. W przypadku odmowy
    dobrowolnej zapłaty przez zakład ubezpieczeń, sprawa kierowana będzie do
    postępowania sądowego, w wyniku którego wydawany jest wyrok sądowy przymuszający
    towarzystwo ubezpieczeniowe do dopłaty wraz z odsetkami ustawowymi oraz kosztami
    sądowymi.
    Zaznaczyć należy także, że nabyta wierzytelność nie będzie dalej odsprzedawana.
    Pytanie w zakresie podatku od towarów i usług (wskazane w uzupełnieniu wniosku),
    oznaczenie jak we wniosku
    2. Czy cesja wierzytelności (umowy sprzedaży wierzytelności) opisanych w części G
      wniosku o interpretację (zdarzeniu przyszłym) podlega opodatkowaniu podatkiem od
      towarów i usług?
    Państwa stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług
    2. Odnośnie pytania drugiego Wnioskodawca uznaje, że cesja wierzytelności (umowy
      sprzedaży wierzytelności) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Uzasadnienie do stanowiska - pkt 1 i 2:
    Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od
    czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1519 z późn. zm.) podatkowi od
    czynności cywilnoprawnych podlegają między innymi umowy sprzedaży praw
    majątkowych.
    W myśl art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu nie
    podlegają czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany:
    a) w zakresie, w jakim są opodatkowane podatkiem od towarów i usług,

    b) jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z
      tytułu dokonania tej czynności, z wyjątkiem:
    - umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo
      prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo
      do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca
      postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,
    - umów sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.
    Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (art. 3
    ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) oraz spoczywa przy umowie sprzedaży na kupującym (art. 4 pkt
    1 ww. ustawy).
    By ustalić, czy Wnioskodawca z tytułu zawierania umów kupna-sprzedaży wierzytelności
    zobligowany będzie do uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych należy
    wpierw stwierdzić, czy kupując wspomniane wierzytelności Wnioskodawca świadczy na
    rzecz zbywców usługę podlegającą podatkowi od towarów i usług. Badając ten aspekt
    zwrócić należy uwagę, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega
    odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust.
    1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, t.j. Dz. U. z 2020
    r., poz. 106).
    Ustawodawca na potrzeby podatku od towarów i usług w art. 8 ust. 1 ww. ustawy określił
    co należy rozumieć przez świadczenie usług. Otóż zgodnie ze wskazanym przepisem przez
    świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, rozumie się każde
    świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
    niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7
    ustawy o podatku od towarów i usług, w tym również:
    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej;
    2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji;
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    W ustawie o podatku od towarów i usług akcentuje się, że świadczenie usług
    podlegających podatkowi od towarów i usług musi mieć charakter odpłatny. Wobec
    tego należy wyjaśnić, czy nabycie wierzytelności pieniężnej na własne ryzyko, w celu
    windykacji, w swoim imieniu i na swoją rzecz, jest odpłatną usługą w rozumieniu art. 5
    ust. 1 pkt 1, a tym samym w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i
    usług.
    Należy stwierdzić, że przeniesienie wierzytelności z majątku dotychczasowego
    wierzyciela do majątku nabywcy wierzytelności - niezależnie od tego, czy jest to
    wierzytelność własna, czy nabyta, jest skutkiem rozporządzenia tą wierzytelnością i
    stanowi wykonanie przez dotychczasowego wierzyciela przysługującego mu prawa
    własności.
    W orzecznictwie przyjmuje się, że egzekwowanie własnych należności na swoją rzecz
    jest zwyczajnym elementem obrotu gospodarczego i nie tworzy usługi. Nie może być
    tutaj mowy o odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 ustawy
    o podatku od towarów i usług, w konsekwencji czynność ta nie podlega opodatkowaniu
    podatkiem od towarów i usług.
    W orzecznictwie przyjmuje się również, że nabycie wierzytelności w imieniu własnym i
    na własne ryzyko, w sytuacji gdy cena za wierzytelności ustalona została poniżej ich
    wartości nominalnej i odzwierciedla ich rzeczywistą wartość z chwili sprzedaży, nie

    może być traktowana jako odpłatna usługa ściągania długów. Stwierdzenie więc w
    odniesieniu do takiej czynności, że Wnioskodawcy nie przysługuje żadne
    wynagrodzenie, uzasadnia stanowisko, iż nie podlega ona w związku z tym
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Powyższe stanowisko znajduje oparcie w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów
    administracyjnych (uchwała NSA z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11; wyroki
    NSA: z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 344/17, z dnia 23 stycznia 2018 r. sygn. akt
    II FSK 3491/15, z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I FSK 2066/13 oraz z dnia 10 kwietnia
    2013 r. sygn. akt I FSK 772/12, a także wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2018 r.
    sygn. akt I SA/Rz 210/18, czy też WSA w Gliwicach z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SA
    /Gl 1293/18).
    Zdaniem Wnioskodawcy czynności polegające na kupowaniu wierzytelności w imieniu
    własnym i na własne ryzyko (opisane we wniosku o wydanie interpretacji) nie są
    odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1
    ustawy o podatku od towarów i usług, dlatego też nie podlegają one podatkowi od
    towarów i usług.
    Ustalenie to wyklucza jednocześnie zastosowanie wyłączenia przedmiotowego z
    opodatkowania podatkiem od czynnościach cywilnoprawnych, o którym mowa w art. 2
    pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
    Dlatego też, zdaniem Wnioskodawcy, cesja wierzytelności podlega opodatkowaniu
    podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Sam obowiązek podatkowy powstaje z
    chwilą zawarcia umowy sprzedaży wierzytelności i spoczywa na Wnioskodawcy.
    Podstawę opodatkowania stanowi każdorazowo wynegocjowana z cedentem cena
    sprzedaży wierzytelności. Stawka podatku wynosi natomiast 1% podstawy
    opodatkowania.
    Interpretacja indywidualna
    Rozpatrzyłem Państwa wniosek z 3 lutego 2020 r. (data wpływu 11 lutego 2020 r.) i
    wydałem 8 maja 2020 r. interpretację indywidualną znak: 0111-KDIB3-1.4012.98.2020.4.
    WN, w której uznałem Państwa stanowisko w zakresie opodatkowania podatkiem VAT
    odpłatnego nabycia wierzytelności w ramach cesji za nieprawidłowe.
    Interpretację doręczono Państwu 13 maja 2020 r.
    Skarga na interpretację indywidualną
    16 czerwca 2020 r. wnieśli Państwo skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
    Olsztynie (pismo z 10 czerwca 2020 r.) na ww. interpretację w zakresie uznania za
    nieprawidłowe stanowiska dotyczącego opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    odpłatnego nabycia wierzytelności w ramach cesji.
    Wnieśli Państwo o:
    - uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego
    wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w zakresie uznania za
    nieprawidłowe stanowiska Skarżącego, dotyczącego opodatkowania podatkiem od
    towarów i usług odpłatnego nabycia wierzytelności w ramach cesji na podstawie art.
    146 § 1 PPSA oraz
    - zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa
    procesowego według norm prawem przypisanym.
    Postępowanie przed sądami administracyjnymi

    Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - wyrokiem z 10 września 2020 r. sygn. akt I
    SA/OI 432/20 - uchylił zaskarżoną interpretację.
    10 listopada 2020 r. wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu
    Administracyjnego w Warszawie.
    Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt I FSK 1828/20 -
    uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi
    Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpatrzenia.
    13 marca 2025 r. wpłynął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25
    lutego 2025 r. sygn. akt I SA/OI 456/24, który uchylił interpretację indywidualną w
    zaskarżonym zakresie, stał się prawomocny od 15 kwietnia 2025 r. (data wpływu
    prawomocnego wyroku do organu 8 maja 2025 r.).
    Ponowne rozpatrzenie wniosku - wykonanie wyroku
    Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed
    sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.):
      Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu
      sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe
      prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że
      przepisy prawa uległy zmianie.
    Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.:
    - uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził
      Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 25 lutego 2025 r. sygn. akt I
      SA/Ol 456/24,
    - ponownie rozpatruję Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej -
      stwierdzam, że stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie
      podatku od towarów i usług (tj. kwestia objęta pytaniem oznaczonym we wniosku nr
      2), jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 106, ze zm.), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawa o VAT”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W myśl art. 2 pkt 6 cyt. ustawy:
      Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy
      oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
    Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
        1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
          formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

        2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do
          tolerowania czynności lub sytuacji;
        3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
          działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede
    wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu,
    które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego
    istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu
    świadczącego usługę.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą
    towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie
    świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań
    podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności
    lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy
    rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie,
    wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie
    określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od
    działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w
    rozumieniu przepisów ustawy.
    Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że
    dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT
    wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w
    art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy). Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi
    istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za
    wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym, przepisy ustawy
    nie określają postaci wynagrodzenia.
    W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że
    odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą
    towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym
    wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej
    formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i
    usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została
    skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy
    została powiększona także o zysk sprzedającego.
    Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że
    zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy
    pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego
    stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać
    wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana
    czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć
    bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a
    świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania
    świadczenia.
    Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas
    wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego
    otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach
    zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy,
    podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
    Reasumując, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy dostawcą

    towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub
    dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia
    wzajemne.
    Państwa wątpliwości w analizowanej sprawie dotyczą wskazania, czy cesja wierzytelności
    (na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności) podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług.
    Wskazać należy, że wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem
    obrotu gospodarczego. Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana
    przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145, z
    późn. zm.), dalej jako K.c.
    Stosownie do treści art. 509 § 1 oraz § 2 K.c.:
      Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią
      (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo
      właściwości zobowiązania.
      Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w
      szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
    W oparciu o art. 510 § 1 K.c.:
      Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do
      przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba, że przepis
      szczególny stanowi inaczej, albo że strony inaczej postanowiły.
    Istotą przelewu wierzytelności jest umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na
    podstawie której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W
    wyniku przelewu wierzytelności, prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi
    przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie
    ulega zmianie. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje
    się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia,
    wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na
    cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja
    będzie miała charakter odpłatny).
    Umowa cesji wierzytelności wypełnia znamiona określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT,
    polega bowiem na przeniesieniu prawa do wartości niematerialnych i prawnych, w
    związku z tym stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i
    usług. Z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usług dochodzi już w
    momencie samego nabycia wierzytelności, obojętnie czy nabycie zostało dokonane w celu
    windykacji tej wierzytelności przez samego nabywcę, czy też innego jej wykorzystania do
    celów prawno-gospodarczych. Celem nabycia cudzej wierzytelności nie musi być jej
    odsprzedaż, ale także inne wykorzystanie do celów prawno-gospodarczych przez
    nabywcę. Sposób wykorzystania nabytej wierzytelności może decydować o charakterze
    usługi nie zaś o istocie czynności prawnej, jaką jest nabycie cudzej wierzytelności. Zatem
    usługą na rzecz cedenta jest nabycie wierzytelności danego podmiotu w celu jej
    wykorzystania do operacji prawno-podatkowych.
    Zatem zakup wierzytelności stanowi usługę polegającą na przeniesieniu wierzytelności z
    majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej
    między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, że
    w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę, której
    celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Jednakże jak
    wskazano na wstępie ww. usługa podlega opodatkowaniu wówczas, gdy jest świadczona
    odpłatnie.

    Powyższe rozumienie przelewu wierzytelności jako usługi znajduje potwierdzenie w
    wyrokach polskich sądów administracyjnych. Przykładowo w orzeczeniu z dnia 6 listopada
    2009 r., sygn. Akt I SA/Po 628/09 WSA w Poznaniu stwierdził: „Biorąc pod uwagę powyższe
    Sąd podziela pogląd organów podatkowych, że wierzytelność nie jest towarem, a zakup
    wierzytelności jest usługą. Istotą tej usługi jest zdjęcie z dotychczasowego wierzyciela
    (zbywcy) ciężaru egzekucji, czy też niewypłacalności dłużnika. Usługa ta wyraża się w tym,
    że usługodawca uzyskuje zysk generowany „kosztem zbywcy”. Zbywca w tym wypadku
    otrzymuje za wierzytelność cenę niższą od jej wartości nominalnej. Z drugiej strony
    zbywca uzyskuje konkretne świadczenie w postaci zdjęcia z niego: ryzyka niewypłacalności
    dłużnika, konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też opóźnień
    związanych z egzekwowaniem gotówki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt
    analizowanej sprawy należy podkreślić, że stosunek cywilnoprawny pomiędzy zbywcą i
    nabywcą wierzytelności kończy się po dokonaniu tej czynności prawnej. Po zbyciu
    wierzytelności, zbywca nie ma wpływu na dalszy byt wierzytelności i nie jest
    zainteresowany dalszym postępowaniem nabywcy w tym względzie. Nie można więc
    przyjąć, że usługa trwa od chwili nabycia wierzytelności do czasu jej zbycia albo
    wyegzekwowania”.
    Przy rozstrzygnięciu problemu będącego treścią pytania Wnioskodawcy w przedmiotowej
    sprawie należy mieć na uwadze kwestię opodatkowania wierzytelności trudnych.
    W kwestii nabycia wierzytelności trudnych po cenie niższej od ich wartości nominalnej
    wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 27
    października 2011 r., w sprawie C- 93/10 Finanzamt Essen-Nord Ost v. przeciwko GFKL
    Financial Services AG. W powyższym orzeczeniu Trybunał uznał, że podmiot, który na
    własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej,
    nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i art. 4 [szóstej dyrektywy nr 77/388
    /EWG Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw
    Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od
    wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. Urz. WE L 145 z 13
    czerwca 1977, s. 1)] i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności
    gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między
    wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą
    ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży.
    Trybunał wskazał, że jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez
    bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym
    świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT. W tym świetle świadczenie usługi następuje
    „odpłatnie” w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy VAT, a zatem podlega opodatkowaniu,
    tylko jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach
    którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez
    usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej
    usługobiorcy.
    Ponadto z orzeczenia wynika, że różnica między wartością nominalną cedowanych
    wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi wynagrodzenia za tego rodzaju usługę,
    lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili
    sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego
    ryzyka niewypłacalności dłużników.
    Należy wskazać, że z zawartego w ww. wyroku zwrotu, że podmiot, który na własne ryzyko
    nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy
    odpłatnie usługi, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich
    sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili
    sprzedaży, nie należy wywodzić, że końcowa część tej tezy oznacza konieczność
    analizowania, czy różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich
    sprzedaży faktycznie odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych
    wierzytelności w chwili sprzedaży.

    Z zawartego bowiem w tezie 25 tego wyroku stwierdzenia „Różnica między wartością
    nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi bowiem
    wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną
    wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych
    perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników”, wynika, że
    Trybunał przyjmuje, że w przypadku, gdy cena nabytych wierzytelności uzależniona jest
    „od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności
    dłużników”, „różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich
    sprzedaży” (nie stanowiąc wynagrodzenia za tego rodzaju usługę) „odzwierciedla
    rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży”.
    Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 marca 2012 r.
    sygn. akt I FPS 5/11, wydanym w składzie siedmiu sędziów, uznał, biorąc także pod uwagę
    powyższe orzeczenie TSUE, że „podstawowym i koniecznym warunkiem do uznania
    transakcji za odpłatną usługę, a więc czynność opodatkowaną, jest wystąpienie
    wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością, rzeczywiście otrzymanego
    (bądź należnego), jako świadczenia wzajemnego za wykonaną usługę. Zatem badając
    konkretną transakcję należy poszukiwać takiego ewentualnego bezpośredniego
    wynagrodzenia, które otrzymuje kupujący - cesjonariusz, jako świadczenie wzajemne za
    ewentualnie wykonaną na rzecz zbywcy - cedenta usługę. (...) dla rozstrzygnięcia, czy
    mamy do czynienia z odpłatną usługą, konieczne jest ustalenie, czy obok transakcji kupna
    - sprzedaży wierzytelności - wystąpiło świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na
    rzecz jej zbywcy za bezpośrednim wynagrodzeniem otrzymanym, co ważne, przez
    nabywcę. W omawianej sytuacji, kiedy występuje tylko zapłata ceny za wierzytelność,
    trudno uznać, że do świadczenia takiej usługi dochodzi. Wobec tego należy dojść do
    wniosku, że żadna transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie
    niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona
    przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.”
    Dokonując oceny Państwa stanowiska we wskazanym zakresie należy mieć na uwadze
    stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wyrażone w wyroku z 25
    lutego 2025 r. sygn. akt I SA/OI 456/24 będącym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie i
    które jak wskazano już wcześniej, z mocy art. 153 ww. ustawy o postępowaniu przed
    sądami administracyjnymi, wiąże organ w tej sprawie.
    W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych jak przedstawione we wniosku cesjonariusz
    wierzytelności nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia od cedenta, ponieważ różnica
    między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży
    odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży,
    która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka
    niewypłacalności dłużników (w ślad za tezami wyroku TSUE C- 93/10).
    Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyjął, że działalność skarżącej polegająca
    na zawieraniu umów kupna-sprzedaży wierzytelności nie może być traktowana jako
    świadczenie odpłatnych usług. Spółka będzie bowiem nabywać wierzytelności na własny
    rachunek i na własne ryzyko. Zgodnie z opisem zdarzenia przyszłego, skarżąca spółka ma
    być zobowiązana do przekazania zbywcy wierzytelności wyłącznie umówionej ceny
    sprzedaży. Z racji tego, że z opisu zdarzenia przyszłego nie wynika jakiekolwiek
    wynagrodzenie należne od cedenta (zbywcy) dla cesjonariusza (nabywcy), to nie może być
    mowy o wykonywaniu przez spółkę odpłatnej usługi. W konsekwencji zbywca
    wierzytelności nie będzie miał obowiązku przekazania jakiegokolwiek wynagrodzenia na
    rzecz spółki w przypadku ściągnięcia wierzytelności, gdyż spółka będzie ściągała ją na
    własną rzecz. Działalność skarżącej nie będzie obejmować świadczenia dodatkowych usług
    na rzecz cedenta, np. usług windykacyjnych.
    Jak wskazał WSA w Olsztynie, powyższa argumentacja znajduje swoje potwierdzenie w
    ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje
    się, że egzekwowanie własnych należności na swoją rzecz jest zwyczajnym elementem

    obrotu gospodarczego i nie tworzy usługi w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o
    VAT, a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT (wyroki NSA: z 14
    lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 344/17; z 26 września 2017 r., sygn. akt I FSK 2323/15;
    CBOSA). Nabycie wierzytelności w imieniu własnym i na własne ryzyko, w sytuacji gdy cena
    za wierzytelności ustalona została poniżej ich wartości nominalnej i odzwierciedla ich
    rzeczywistą wartość z chwili sprzedaży, nie może być traktowana jako odpłatna usługa
    ściągania długów. Stwierdzenie więc w odniesieniu do takiej czynności, że wnioskodawcy
    nie przysługuje żadne wynagrodzenie, uzasadnia stanowisko, że nie podlega ona w
    związku z tym opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Stanowisko tożsame z powyższym w analogicznym stanie faktycznym zaprezentował
    również NSA w wyroku z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 1189/19.
    Podsumowując, WSA w Olsztynie wskazał, że: „ponieważ w opisanym w zdarzeniu
    przyszłym spółka zamierza nabywać od osób fizycznych wierzytelności wobec towarzystw
    ubezpieczeń, którą są tzw. wierzytelnościami trudnymi, to nabycie tych wierzytelności nie
    może być uznane za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy VAT, a różnica
    między wartością rynkową nabytej wierzytelności a jej wartością nominalną nie będzie
    stanowić dla skarżącej wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług.”
    Mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy oraz wskazane przepisy
    prawa, a także uwzględniając stanowisko wyrażone w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego w Olsztynie z 25 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/OI 456/24 należy uznać,
    że nabywane przez Państwa wierzytelności we własnym imieniu i na własne ryzyko, w
    drodze umowy cesji, po cenie niższej od jej wartości nominalnej będą wierzytelnościami
    „trudnymi”, o których mowa w ww. wyroku TSUE w sprawie C-93/10, w związku z tym
    nabycie przedmiotowych wierzytelności nie będzie stanowiło odpłatnego świadczenia
    usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, a tym samym nie będzie podlegało
    opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.
    Wobec powyższego Państwa stanowisko w zakresie pytania zadanego we wniosku, że
    odpłatne nabycie wierzytelności od cedenta w ramach cesji, nie jest czynnością która
    powoduje u Wnioskodawcy obowiązek opodatkowania podatkiem VAT, jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu
    prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji, uchylonej wyrokiem
    Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/OI
    456/24, tj. 8 maja 2020 r.
    Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług
    (pytanie nr 2). Natomiast kwestia dotycząca podatku od czynności cywilnoprawnych
    (pytanie nr 1) jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.
    Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji
    indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zdarzenia przyszłego.
    Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem
    zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym
    lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego.
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z
    powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku
    opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
    Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie
    przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku

    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
    zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do
    interpretacji.
    - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
        1) z zastosowaniem art. 119a;
        2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5
        ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
        3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    - Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    - t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”.
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP:
      /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.