Informacja o wydaniu opinii zabezpieczającej
Sygnatura: DKP2.8082.10.2022
Organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Data wydania: 2023-04-06
Teza: Konsekwencje podatkowe dobrowolnego umorzenia udziałów bez wynagrodzenia dla wspólników spółki i spółek, których udziały będą umarzane.
Słowa kluczowe: udział-udział w spółce; udział-umorzenie udziałów; udział-zbycie udziałów; udział-zbycie udziałów w spółce; umorzenie-umorzenie automatyczne
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Źródła przychodów.; Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania-Przychody z zysków kapitałowych-Przychody z udziału w zyskach osób prawnych-Umorzenie udziału (akcji) lub zmniejszenie ich wartości
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 1-art. 7b-ust. 1-pkt 1-lit. b; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10-ust. 1; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 17-ust. 1-pkt 6

**INFORMACJA DOTYCZĄCA WYDANIA OPINII ZABEZPIECZAJĄCEJ**

Dnia 6 kwietnia 2023 r. – na podstawie art. 119y § 1 w związku z art. 119a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: Ordynacja podatkowa) – po rozpatrzeniu wniosku z dnia 27.09.2022 r. (data wpływu: 10.10.2022 r.), o wydanie opinii zabezpieczającej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydał opinię zabezpieczającą.

**A.** **Opis czynności poddanej ocenie:**

Wnioskodawca będący spółką x sp. z o.o. oraz udziałowcy dwóch spółek z. o. o. (x sp. z o.o. i y sp. z o.o.) w których wspólnikami były po dwie osoby fizyczne uzgodnili zmianę składu wspólników w ten sposób aby każdą ze spółek docelowo zarządzali bracia przy czym do tej pory udziałowcami tych spółek byli w każdej ze spółek jeden z braci rodziny A i rodziny B. Zmiana składu wspólników obok kwestii powiązań rodzinnych była motywowana odmiennymi wizjami inwestycyjnymi Wnioskodawców oraz decyzją o dokapitalizowaniu x sp. z o.o., a także odseparowaniu branż w których prowadziły działalność.

Wnioskodawcy wskazali we wniosku, że planowane jest podwyższenie kapitału zakładowego y sp. z o.o. oraz objęcie nowych udziałów w y sp. z o.o. przez x sp. z o.o. Podwyższenie kapitału zakładowego miało by nastąpić na skutek wniesienia do y sp. z o.o. przez x sp. z o.o. wkładów pieniężnych. Ww. wkłady pieniężne miały być wniesione do y sp. z o.o. przez x sp. z o.o. w całości w drodze faktycznego przekazania środków pieniężnych (tj. w drodze przelewu bankowego).

Następnie zaplanowano umorzenie:

• udziałów posiadanych przez braci rodziny A w x sp. z o.o.; oraz

• udziałów posiadanych przez x sp. z o.o. w y sp. z o.o.

Umorzenie udziałów miałoby zostać przeprowadzone w drodze dobrowolnego umorzenia udziałów bez wynagrodzenia za zgodą wspólnika, tj. w trybie przewidzianym w art. 199 § 3 KSH. Umorzenie udziałów nastąpi bez obniżenia kapitału zakładowego obu spółek.

**B.** **Wyjaśnienie powodów podjętego rozstrzygnięcia:**

**a.** **Identyfikacja korzyści podatkowej**

We wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej wskazano korzyści podatkowe, które zostałyby osiągnięte w przypadku realizacji czynności przedstawionych w złożonym Wniosku:

a. Niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie CIT dla x sp. z o.o., jako właściciela udziałów umarzanych w y sp. z o.o.,

b. Niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie PIT dla braci rodziny A, jako właścicieli udziałów umarzanych w y sp. z o.o.,

c. Niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie CIT po stronie x sp. z o.o., oraz y sp. z o.o., (spółek, których udziały podlegają umorzeniu),

d. Niepowstanie zobowiązania podatkowego na gruncie PIT po stronie braci rodziny A i B (wspólników, których udziały nie będą umarzane).

We Wniosku wskazano, że dobrowolne umorzenie udziałów zarówno po stronie Wspólników jak i spółek z grupy nie spowoduje powstania przychodu podatkowego.

Z uwagi na fakt, że dobrowolne umorzenie udziałów odbędzie się bez wynagrodzenia, dla wspólników spółki i spółek, których udziały będą umarzane, nie spowoduje jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego podlegającego opodatkowaniu.

**b.** **Ustalenie czy osiągnięcie korzyści podatkowej było głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności**

Zdaniem Wnioskodawców planowane czynności miałyby w szczególności posłużyć przeprowadzeniu podziału działalności prowadzonej w ramach Grupy pomiędzy właścicielami i efektywniejszym zarządzaniu każdą ze spółek oraz ułatwieniu przyszłej sukcesji praw udziałowych na rzecz zstępnych poszczególnych właścicieli.

Zgodnie z oceną Wnioskodawców planowany podział miałby spowodować wobec tego całkowite uniezależnienie się od siebie dwóch obszarów działalności prowadzonych w ramach grupy, co pomoże – zdaniem Wnioskodawców, na wcielenie w życie odmiennych wizji i celów biznesowych. W ich ocenie, spowoduje osiągnięcie bardziej efektywnej i uproszczonej struktury kapitałowej każdej ze spółek. Szef KAS przychylił się do stanowiska Wnioskodawców, że przeprowadzenie podziału grupy kapitałowej z wykorzystaniem instytucji dobrowolnego umorzenia udziałów umożliwi realizację w krótkim czasie zakładanych celów podziału grupy, wobec braku możliwości angażowania środków pieniężnych przez wspólników oraz bez potrzeby uszczuplania majątku obrotowego spółek z grupy. W odniesieniu do powyższego Szef KAS uznaje planowanie sukcesji rodzinnej za naturalny proces, nierzadko warunkujący przetrwanie firmy.

Podsumowując, nie można uznać, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia kolejnej przesłanki mogącej warunkować wydanie decyzji z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej, tj. osiągnięcie korzyści podatkowej jest głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności.

**c.** **Sprzeczność korzyści podatkowej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu**

Wnioskodawcy w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, planowali wykorzystanie regulacji podatkowych ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych, które regulują zagadnienie powstania przychodu art. 12 ust 1 Ustawy CIT i art. 10 ust. 1 Ustawy PIT stosowane _a contrario_. W odniesieniu do umorzenia udziałów wskazać należy, że umorzenie udziałów polega na ich prawnym unicestwieniu, tj. wygaśnięciu wszelkich praw, zarówno o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym wynikających z udziałów. Tryb umarzania udziałów ureguluje art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020, poz. 1526 ze zm.). w sytuacji opisanej niniejszym wnioskiem dobrowolne umorzenie udziałów odbywa się bez wynagrodzenia, a zatem nie dojdzie do uzyskania przez Wnioskodawców (właścicieli jak i spółek) przysporzeń majątkowych podlegających opodatkowaniu. Innymi słowy, udziałowcowi, którego udziały są umarzane bez wynagrodzenia nie przysługuje tytuł prawny do żądania wypłaty wynagrodzenia. A zatem nie dochodzi wówczas do powstania przychodu.

Zatem mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie umorzenie udziałów braci z obu rodzin przeprowadzone zostanie bez wynagrodzenia uznać należy, że nie powstanie przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przechodząc do rozpatrzenia możliwości powstania przychodu u spółek, których udziały są umarzane, należało zwrócić uwagę na art. 12 ust. 1 ustawy CIT, gdzie ustawodawca wskazuje jedynie przykładowe przysporzenia majątkowe zaliczane do kategorii przychodu podatkowego, , tj. przychodem jest każda wartość o charakterze definitywnym, która wchodzi do majątku podatnika powiększając jego aktywa. Za przychody podatkowe uznaje się każdą formę przysporzenia majątkowego, w tym również otrzymane przez podatnika nieodpłatne świadczenia. Aby doszło do powstania przychodu musi dojść do sytuacji mieszczącej się w desygnacie tego pojęcia a więc „przychód – wpływ pieniężny państwa, przedsiębiorstwa, podatnika itp. uzyskane w określonym czasie”. Czyli przychodami są – oprócz szczegółowo wymienionych w art. 12 ust. 1 ustawy CIT zdarzeń, inne wpływy pieniężne, jeżeli mają charakter trwały. W praktyce uznaje się, że przychodem jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa bądź zmniejszyć pasywa w sposób trwały.

W rozpatrywanej sytuacji nie dochodzi jednak do powstania przychodu z nieodpłatnych świadczeń, o których mowa powyżej.

Przysporzenie majątkowe po stronie wspólnika pozostającego w spółce, której udziały są umarzane również nie powstanie, ponieważ nie osiągnie on żadnych korzyści majątkowych, w tym żadnego wynagrodzenia z tego tytułu. Wspólnik pozostający w spółce nie osiągnie faktycznego przychodu (dochodu), który mógłby podlegać opodatkowaniu w momencie umorzenia udziałów innego wspólnika.

Podsumowując, we wskazanych okolicznościach trudno uznać, że niepowstanie przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych i w podatku dochodowym od osób fizycznych będących skutkiem dokonania Czynności jest sprzeczne z celem lub przedmiotem ustawy podatkowej lub jakiegokolwiek jej przepisu.

**d.** **Sztuczność sposobu działania Strony**

Zdaniem Szefa KAS kluczowe znaczenie pod kątem racjonalności podjęcia czynności mają faktyczne przesłanki ekonomiczne, które są ukierunkowane na uproszczenie struktury Grupy, w sposób nieskomplikowany, w krótkim horyzoncie czasowym, bez istotnych transferów środków oraz wpływu na bieżącą działalność spółek. Podział powoduje uniezależnienie od siebie poszczególnych obszarów działalności prowadzonych w ramach Grupy, w tym rozdzielenie ryzyk biznesowych związanych z prowadzeniem dwóch odmiennych rodzajów działalności.

Należało więc także podzielić opinię Wnioskodawców, że wybrany sposób postępowania jest racjonalny w świetle celów, które mają zostać osiągnięte w ramach podejmowanych działań, mając istotny wpływ na dalszą działalność spółek z Grupy i służąc ich rozwojowi.

Mając bowiem na uwadze cele Czynności należało stwierdzić, że inny podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby taki sam sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych i gospodarczych.

**Uwagi końcowe**

Podsumowując, stwierdzić należy, że Czynność opisana we Wniosku nie spełni wszystkich ustawowych kryteriów unikania opodatkowania. W ocenie Szefa KAS, pomimo możliwości osiągnięcia przez Wnioskodawców korzyści podatkowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, można przyjąć, że w danych okolicznościach osiągnięcie opisywanych korzyści podatkowych nie jest głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności, korzyści podatkowe nie pozostają w sprzeczności z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, a sposób działania nie jest sztuczny. W konsekwencji przyjąć również należy, że do przedstawionych przez Wnioskodawców korzyści podatkowych wynikających z Czynności nie znajdzie zastosowania art. 119a §1 Ordynacji podatkowej i w związku z tym, stosownie do treści art. 119y § 1 tej ustawy, wydano opinię zabezpieczającą.