Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-536/12/AA
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2012-08-22
Teza: 1. Czy umorzenie nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych (w tym odsetek) stanowi dla świadczeniobiorców oraz dłużników alimentacyjnych przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? 2. Jeśli świadczenia te stanowią przychód, to czy Wnioskodawca jest zobowiązany do sporządzania informacji o wysokości przychodów z innych źródeł na druku PIT-8C dla każdej strony, która skorzystała z ulgi umorzenia wyżej wymienionych należności?
Słowa kluczowe: alimenty-świadczenia alimentacyjne; dłużnik; obowiązek-obowiązek płatnika; umorzenie; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 749) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z dnia 26 kwietnia 2012r. (data wpływu do tut. Biura – 23 maja 2012r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 23 maja 2012r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych m.in. w zakresie skutków podatkowych umorzenia nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizował i realizuje zadania wynikające z poniższych ustaw, tj. przepisów:

1.  Art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – w związku z nienależnie pobranymi zaliczkami alimentacyjnymi.
2.  Art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego.
3.  Art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 23 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych – w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.
4.  Art. 30 ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – w związku z umorzonymi dłużnikowi alimentacyjnemu należnościami z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (powiększonych o 5%) i/lub świadczeń z funduszu alimentacyjnego (w tym odsetek).

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej ustala prawo do świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłaca niniejsze świadczenia. Świadczeniobiorcy, którzy pobrali nienależne świadczenia oraz dłużnicy alimentacyjni są zobowiązani do zwrotu świadczeń i należności na podstawie stosownych przepisów. W myśl ww. regulacji prawnych Ośrodek może umorzyć ww. świadczenia i należności. W praktyce zdarzyły się oraz mogą się wydarzyć w przyszłości przypadki umorzenia na podstawie powyższych ustaw nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, zaliczek alimentacyjnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także umorzenia dłużnikom alimentacyjnym należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy umorzenie ww. świadczeń i należności (w tym odsetek ustawowych) stanowi dla świadczeniobiorców oraz dłużników alimentacyjnych przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
2.  Jeśli świadczenia te stanowią przychód, to czy Wnioskodawca jest zobowiązany do sporządzania informacji o wysokości przychodów z innych źródeł na druku PIT-8C dla każdej strony, która skorzystała z ulgi umorzenia wyżej wymienionych należności?

Zdaniem Wnioskodawcy, nienależnie pobrane świadczenia lub należności podlegające zwrotowi, które na podstawie ww. ustaw zostały umorzone wraz z odsetkami ze względu na nadzwyczajne okoliczności są zwolnione z opodatkowania, a tym samym na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek wystawienia PIT-8C.

Wnioskodawca, powołując art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazał, iż dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne – to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu – przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy. Innymi słowy, pod pojęciem tym należy rozumieć każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu.

Zdaniem Wnioskodawcy użyte w art. 20 ust. 1 sformułowanie „w szczególności” świadczy o tym, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter przykładowy i otwarty, zatem do tej kategorii należy zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w ww. przepisie.

W świetle powyższego, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej uważa, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia. Tak więc podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł mogą być tylko takie czynności, w wyniku których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe.

Wnioskodawca cytuje art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, uwzględniając sytuacje dochodową i rodzinną osoby. Wnioskodawca wskazuje, iż cytowana ustawa została uchylona na mocy art. 47 ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007r. Nr 192, poz. 1378; obecnie t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 ze zm.). Jednakże sprawy o umarzanie nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonym w dotychczasowych przepisach (art. 42 ust. 2 ustawy) Natomiast umarzanie dłużnikom alimentacyjnym należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej odbywa się na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wobec braku przepisów przejściowych.

Stosownie do postanowień art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W myśl art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawa określa zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, w przypadku bezskuteczności egzekucji.

Artykuł 27 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.

Stosownie do art. 30 ust. 1 ww. ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 cyt. ustawy, w łącznej wysokości:

*   30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
*   50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
*   100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Zgodnie z ust. 2 i ust. 3 ww. artykułu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Wnioskodawca na podstawie zacytowanego wyżej art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, umarza należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych osobie uprawnionej oraz należne od nich odsetki i/lub świadczeń z funduszu alimentacyjnego (w tym odsetki).

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej podejmuje, w oparciu o cytowane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, decyzje o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń i należności (wraz z odsetkami).

Zdaniem Wnioskodawcy uregulowanie w przepisach, o świadczeniach rodzinnych, o pomocy osobom uprawnionym do alimentów a także o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, kwestii dotyczących umarzania nienależnie pobranych świadczeń i należności skutkuje tym, że umorzenia takie należy traktować jako rodzaj świadczenia na gruncie tych ustaw i jako takie korzystają one ze zwolnienia od podatku w myśl cyt. art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wnioskodawca zauważa, iż z dniem 01 stycznia 2009r. weszła w życie zmiana brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ma zastosowanie do uzyskanych dochodów od dnia 01 stycznia 2009r. Zmiana polega na zastąpieniu zwrotu „(\`(...)\`) wypłacone na podstawie odrębnych przepisów” zwrotem „(\`(...)\`) otrzymane na podstawie odrębnych przepisów”. W uzasadnieniu projektu ustawy, przygotowanym przez Departament Podatków Dochodowych wskazano, iż „zmiana brzmienia pkt 8 art. 21 ust. 1 ww. ustawy ma służyć temu, aby w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, po stronie podatnika nie występował przychód podlegający opodatkowaniu”. Powyższa zmiana została wprowadzona na mocy art. 1 pkt 11 lit. a) tiret szóste ustawy z dnia 06 listopada 2008r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.

Zdaniem Wnioskodawcy, umorzone na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej należności podlegają zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle powyższego, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest zdania, że w związku z umorzeniami przedmiotowych świadczeń i należności (wraz z odsetkami), osoby te uzyskują przychód zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek sporządzenia z tego tytułu informacji PIT-8C.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, iż przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawcy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych w przedmiocie skutków podatkowych umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej wraz z odsetkami. W pozostałym zakresie wniosku sprawa zostanie rozstrzygnięta odrębnymi interpretacjami.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 361 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, dodatki rodzinne i pielęgnacyjne, świadczenia pieniężne otrzymane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów oraz zasiłki porodowe otrzymane na podstawie odrębnych przepisów.

Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732) osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu.

W myśl art. 16 ww. ustawy organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób.

Z kolei, zgodnie z art. 18 ust. 2 ww. ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W myśl art. 30 ust. 9 ww. ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, łącznie z odsetkami w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Cytowana wyżej ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej uchylona została na mocy art. 47 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378; obecnie tj. Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Jednakże w myśl art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach (art. 42 ust. 2 ustawy).

Z treści wniosku wynika, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje zadania i wypłaca świadczenia z zakresu zaliczek alimentacyjnych. Uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną możliwym jest umorzenie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej.

Uregulowanie w przepisach o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz w mających odpowiednio do nich zastosowanie przepisach o świadczeniach rodzinnych kwestii dotyczących umorzenia wraz z odsetkami nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej świadczy o tym, iż umorzenie takie jest również rodzajem świadczenia otrzymywanego w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów oraz świadczenia rodzinnego i jako takie korzysta ze zwolnienia od podatku w myśl cytowanego art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Należy bowiem zauważyć, iż z dniem 01 stycznia 2009r. weszła w życie zmiana brzmienia pkt 8 art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ma zastosowanie do uzyskanych dochodów od dnia 01 stycznia 2009r. Zmiana polega na zastąpieniu zwrotu „(\`(...)\`) wypłacone na podstawie odrębnych przepisów” zwrotem: „(\`(...)\`) otrzymane na podstawie odrębnych przepisów”. W uzasadnieniu projektu ustawy, wskazano, iż: „zmiana brzmienia pkt 8 art. 21 ust. 1 ma służyć temu, aby w przypadku nienależnie pobranych świadczeń (\`(...)\`), po stronie podatnika nie występował przychód podlegający opodatkowaniu.” Powyższa zmiana została wprowadzona na mocy art. 1 pkt 11 lit. a) tiret szóste ustawy z dnia 06 listopada 2008r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1316).

W związku z umorzeniem (wraz z odsetkami) nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej świadczeniobiorcy uzyskują przychód zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek sporządzenia z tego tytułu informacji PIT-8C.

Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie stanowisko Wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.