Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/436-138/09/AŻ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2009-08-18
Teza: czy w przypadku, gdy nabywane są wierzytelności innych podmiotów w formie bezzwrotnej cesji, w myśl przepisów art. 509 kodeksu cywilnego, transakcja tego typu będzie podlegała wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych
Słowa kluczowe: cesja-cesja wierzytelności; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; wierzytelność-nabycie wierzytelności; wierzytelność-obrót wierzytelnościami; wierzytelność-sprzedaż wierzytelności
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 25 maja 2009r. (data wpływu do tut. Biura 28 maja 2009r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania nabycia wierzytelności- **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 28 maja 2009r. wpłynął do tut. Biura ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania nabycia wierzytelności. Pismem z dnia 30 czerwca 2009r. znak: IBPP2/443-479/09/BW, IBPB II/1/436-138/09/AŻ wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia czy wniosek obejmuje również interpretację w zakresie podatku od towarów i usług. Z uwagi na brak odpowiedzi wnioskodawcy w dniu 24 lipca 2009r. wydane zostało postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku w zakresie podatku od towarów i usług.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na zakupie i sprzedaży wierzytelności. Nabywa on wierzytelność innych podmiotów gospodarczych przez bezwarunkową cesję wierzytelności w celu odsprzedaży lub windykacji we własnym zakresie. Przeniesienie wierzytelności następuje na podstawie umowy sprzedaży z przejęciem pełnych praw do tych wierzytelności i ryzyka wypłacalności dłużników. Jako cesjonariusz wnioskodawca nabywa wierzytelność płacąc zbywcom (cedentom) cenę niższą od wartości wierzytelności, a następnie odzyskuje te wierzytelność od dłużników. Wnioskodawca dokonuje zakupu wierzytelności przeterminowanych (po upływie terminu zapłaty wynikającego z faktury sprzedaży, nakaz zapłaty) od wierzyciela pierwotnego płacąc za wierzytelność kwotę równą wartości zakupywanej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto, które stanowi potencjalne wynagrodzenie. Zapłata wierzycielowi następuje środkami własnymi wnioskodawcy, z zachowaniem odpowiednio odroczonych terminów płatności. Od tej umowy jako kupujący wnioskodawca odprowadza podatek od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli zobowiązuje się do jakichkolwiek działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu wówczas traktuje te usługi jako opodatkowane stawką 22% Vat.

Czynności polegające na dalszej odsprzedaży wierzytelności, czy też windykacji we własnym zakresie wnioskodawca traktuje jako usługę obrotu wierzytelnościami - kwalifikowaną w ramach grupowania usług "pośrednictwo finansowe pozostałe, gdzie indziej nie sklasyfikowane” PKWiU 65.23.10 jako zwolnione od podatku od towarów i usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w przypadku, gdy nabywane są wierzytelności innych podmiotów w formie bezzwrotnej cesji, w myśl przepisów art. 509 kodeksu cywilnego, transakcja tego typu będzie podlegała wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2007 r. nr 68 poz. 450 ze zm.)

Wnioskodawca stwierdził, iż podatek od czynności cywilnoprawnych jest, co do zasady, podatkiem od zawieranych w obrocie nieprofesjonalnym czynności cywilnoprawnych. Przytoczył on treść art. art. 2 pkt 4 oraz art. 1a pkt 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Stwierdził również, iż w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy o Vat wierzytelność nie jest towarem, zatem jej sprzedaż nie podlega ustawie o Vat. Wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego sklasyfikowanego według polskiej klasyfikacji wyrobów i usług w sekcji J EX (65-67). W tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedenta), a jej nabywcą (cesjonariuszem). W wyniku tej umowy zmienia się wierzyciel - w miejsce dotychczasowego wstępuje cesjonariusz. Sam stosunek zobowiązaniowy nie zmienia się, ponieważ właściwość zobowiązania, uprawnienia wierzyciela jak i obowiązki dłużnika pozostają bez zmian.

Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa. Przeniesienie wierzytelności następuje na podstawie umowy sprzedaży. Transakcja zawierana pomiędzy cedentem a cesjonariuszem dotyczy jedynie przelewu wierzytelności z cedenta na cesjonariusza.

Wnioskodawca stwierdził również, iż nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność, za własne środki finansowe, wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Natomiast ewentualne podjęcie działań zmierzających do ściągania długu nie będzie już wynikało z transakcji zawartej wcześniej z cedentem. Istniejący dług ściągany jest bowiem dla siebie, a nie dla innego podmiotu. Dlatego wnioskodawca uważa, że przez zakup wierzytelności od wierzyciela pierwotnego świadczy usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku Vat, której istotą jest zwolnienie zbywcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania. Wnioskodawca stwierdził również, iż obrót wierzytelnościami rozumie kompleksowo jako skup i odsprzedaż. Zakup długu jest zatem elementem i jednocześnie koniecznym warunkiem wykonania usługi na rzecz sprzedawcy.

W zależności zatem od sposobu wykorzystania wierzytelności usługa będzie zwolniona z Vat jako pośrednictwo finansowe (nabycie należności w celu dalszej odsprzedaży lub windykacji na własną rzecz) albo opodatkowana 22 % stawką (zakup długu w celu windykacji na rzecz innego podmiotu).

Wnioskodawca stwierdził, iż działalność gospodarczą jaką prowadzi w zakresie obrotu wierzytelnościami prowadzi na własny rachunek, nabywa wierzytelność z zaangażowaniem własnych środków oraz przejmuje ryzyko wypłacalności dłużnika, mieści się ona zatem w PKWiU 65.23.10-00.00 "Usługi pośrednictwa finansowego, gdzie indziej niesklasyfikowane". Wnioskodawca wskazał na art. 43 ust. 1 pkt 1 i załącznik nr 4 do ustawy o VAT gdzie usługa pośrednictwa finansowego jest zwolniona z podatku Vat. Przywołał również art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazując, iż odpłatne zbycie wierzytelności, stanowiące jeden z elementów usługi pośrednictwa finansowego jest zwolnione z podatku od czynności cywilnoprawnych. Zatem zdaniem wnioskodawcy cesja wierzytelności - wobec faktu, iż jedna ze stron jest zwolniona z podatku od towarów i usług nie kreuje obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, iż przedmiotowa interpretacja dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 09 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych ( t. j. Dz. U. z 2007r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) podatkowi temu podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany umów wymienionych w art. 1 pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4 (art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2 (art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy).

Instytucję przelewu (cesji) wierzytelności regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Przelew wierzytelności jest swoistą konstrukcją prawną, przewidzianą w ogólnych zasadach zobowiązań prowadzącą do zmiany osoby wierzyciela podczas, gdy przedmiot zobowiązania pozostaje ten sam. Umowy cesji wierzytelności należą do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umowy przenoszącej własność. Dodać należy, że cesja nie ma formy samoistnej umowy, dlatego też dla jej realizacji musi być dokonana czynność cywilnoprawna, na podstawie której nastąpi przeniesienie wierzytelności.

Z treści art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że czynnością stanowiącą podstawę cesji może być umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inne umowy zobowiązujące do przeniesienia wierzytelności. Podkreślić należy, że umowa cesji jako nie wymieniona w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, o ile nie przybierze postaci jednej z umów wymienionych w tym przepisie w szczególności umowy sprzedaży uregulowanej w przepisach Kodeksu cywilnego. Z kolei, jeśli umowa cesji wierzytelności przybierze postać umowy sprzedaży to wówczas podlega opodatkowaniu tym podatkiem na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Stosownie do regulacji art. 2 pkt 4 ww. ustawy, nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

1.  opodatkowana podatkiem od towarów i usług,
2.  zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:
    *   umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorod

*   umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,
*   umowy spółki i jej zmiany,
*   umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą polegająca na zakupie i sprzedaży wierzytelności.

Ponieważ przedmiotem niniejszej interpretacji przepisów prawa podatkowego jest wyłącznie interpretacja przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, należy stwierdzić, iż jeżeli umowa sprzedaży wierzytelności opodatkowana jest podatkiem od towarów i usług lub korzysta ze zwolnienia z tego podatku, zastosowanie znajdzie wyłączenie określone w art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

W przeciwnym wypadku sprzedaż prawa majątkowego, jakim jest wierzytelność, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych według stawki 1% w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zatem w pierwszej kolejności wymagane jest rozstrzygnięcie kwestii opodatkowania powyższych transakcji - umów sprzedaży wierzytelności - podatkiem od towarów i usług, bowiem ocena dokonana w tym zakresie ma zasadnicze znaczenie dla ewentualnego objęcia tej umowy podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Dopiero rozstrzygnięcie kwestii opodatkowania sprzedaży wierzytelności na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) umożliwia udzielenie odpowiedzi odnośnie opodatkowania tych czynności podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Objęcie tej czynności regulacjami ustawy o podatku od towarów i usług może bowiem skutkować wyłączeniem obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zatem, jeżeli ustalenia na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług – wskazane przez wnioskodawcę – są prawidłowe, tzn. z tytułu przedmiotowych umów jedna ze stron czynności podlegała regułom ustawy o podatku od towarów i usług, to umowy te nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistniałego zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.