Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0112-KDIL1-2.4012.281.2025.2.DM
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-07-10
Teza: Zwolnienie od podatku VAT wynagrodzenia za usługi w
oparciu o art. 43 ust. 1 pkt 32.
Słowa kluczowe: kolonie i obozy
sport
sport-klub sportowy
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII.
Wysokość opodatkowania -Rozdział 2. Zwolnienia -
Zwolnienia przedmiotowe-Usługi ściśle związane ze
sportem lub wychowaniem fizycznym świadczone
1

podmioty, których celem statutowym jest działalność na
rzecz rozwoju i upowszechniania sportu
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział
VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 32
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział
VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 32-lit. a
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział
VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 32-lit. b
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział
VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 1-pkt 32-lit. c
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział
VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 17
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział
VIII-Rozdział 2-art. 43-ust. 18

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,
    stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego
    stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 maja 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 10 grudnia 2024 r. o wydanie interpretacji
    indywidualnej, który dotyczy zwolnienia od podatku VAT w oparciu o art. 43 ust. 1 pkt 32
    ustawy usług organizacji zajęć sportowych oraz obozów sportowych, za które w ramach
    uczestnictwa pobierają Państwo wynagrodzenie.
    Uzupełnili go Państwo pismem z 14 maja 2025 r. (wpływ 14 maja 2025 r.) oraz pismem z
    18 czerwca 2025 r. (wpływ 18 czerwca 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawca jest Fundacją – organizacją pozarządową prowadzącą działalność pożytku
    publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku
    publicznego i wolontariacie.
    Fundacja prowadzi działalność społecznie użyteczną w sferze zadań publicznych
    określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, na rzecz ogółu
    społeczności.
    Działalność ta jest wyłączną statutową działalnością Fundacji.
    Terenem działalności Fundacji jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym w zakresie
    niezbędnym dla właściwego realizowania celów może ona prowadzić działalność także
    poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
    Wnioskodawca nie jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i
    usług.
    Celem Fundacji są szeroko pojęte działania w zakresie:
    · krzewienie pasji i animacja społeczno-kulturalna wśród dzieci, młodzieży i osób
      dorosłych;
    · wspieranie, rozwój, promocja i upowszechnianie sportu i kultury fizycznej wśród dzieci i
      młodzieży;
    · krzewienie pasji do sportu wśród dzieci, młodzieży i osób dorosłych;
    · promocja aktywnego wypoczynku;
    · organizacja, rozwijanie działalności prowadzącej do utrzymania i podnoszenia
      sprawności fizycznej społeczeństwa: dorosłych, młodzieży i dzieci;
    · organizacja współzawodnictwa sportowego.
    W ramach realizowanej przez Wnioskodawcę działalności zarobkowej, prowadzone są
    zajęcia sportowe w dyscyplinach tanecznych z dziedziny tańców latynoamerykańskich jak
    (...) tańców nowoczesnych jak (...). Dodatkowo Fundacja prowadzi zajęcia akrobatyczne.

    Pierwsze kroki w nauce tańca polegają na opanowaniu ćwiczeń wzmacniających,
    ujędrniających i rozciągających ciało. Podczas ćwiczeń pracują wszystkie mięśnie ciała od
    nadgarstków, przez barki ramiona, brzuch, grzbiet, pośladki, uda, podudzia, kończąc na
    stopach. Nauka tańca podzielona jest na poziomy zaawansowania. Rozpoczyna się od
    podstawowych kroków oraz chwytów. Oprócz pozytywnego wpływu na sylwetkę i
    kondycję fizyczną, taniec ma również działanie terapeutyczne. Pomoże w samoakceptacji i
    podwyższeniu pewności siebie.
    Fundacja organizuje turnieje oraz wyjazdy treningowe. Zajęcia przeznaczone są dla dzieci,
    młodzieży i dorosłych.
    Dzieci biorące udział w zajęciach regularnie będą rywalizować na turniejach tańca, a
    dodatkowo będą organizowane warsztaty taneczne, akrobatyczne itp. dla członków klubu.
    Wnioskodawca organizuje również odpłatne obozy sportowe dla swoich zawodników.
    Zawodnicy klubu sportowego uprawnieni są także do występowania na zawodach
    organizowanych przez federacje typu (...) czyli międzynarodowe organizacje sportowe.
    Jako klub sportowy Wnioskodawca prowadzi zajęcia sportowe akrobatyki sportowej.
    Elementy w układzie różnią się w zależności od umiejętności sportowca. Często jest to
    element kształtujący również zawodników tanecznych.
    Działania Fundacji nie są skierowane na osiągniecie zysków, a wszelkie osiągnięte
    nadwyżki finansowe przeznaczane są na realizację celów statutowych Wnioskodawcy, w
    tym na organizowanie zawodów sportowych, stypendia i nagrody dla uczestników.
    W opisywanej dyscyplinie sportowej działa (...), który zrzesza podmioty działające w tym
    obszarze.
    W ramach Fundacji działa klub sportowy, którego podstawą działania są przepisy ustawy z
    dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, Statut Fundacji oraz Regulamin.
    Klub sportowy realizuje swoje cele głównie poprzez organizowanie zajęć sportowych w
    dyscyplinie tańca.
    Członkiem Klubu sportowego może zostać osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do
    czynności prawnych i niepozbawiona praw publicznych, która złoży pisemne oświadczenie
    o przystąpieniu do Klubu oraz akceptacji jego Regulaminu i zostanie przyjęta przez Zarząd
    Fundacji.
    Za udział w zajęciach klubowych, Fundacja pobiera od uczestników zajęć wynagrodzenie.
    W ramach zajęć sportowych zawodnicy rywalizują ze sobą w przedmiotowej dyscyplinie
    sportowej.
    Prowadzący zajęcia posiadają certyfikat instruktora tańca sportowego, który uprawnia do
    przygotowania par tanecznych jak również posiadających wykształcenie w zakresie
    wychowania fizycznego. Prowadzone przez Klub działania sprzyjają nie tylko rozwojowi
    fizycznemu uczestników, ale również mają na celu jego wychowywanie oraz kształtowanie
    właściwych postaw.
    Klub działa na rzecz ostatecznych beneficjentów usług – uczestników zajęć pole dance.
    Ewentualne poszczególne usługi nabywane są od innych podmiotów w celu
    zorganizowania i realizacji zajęć nauki tańca bezpośrednio na rzecz ich uczestników.
    Uzupełnienie stanu faktycznego
      1. Jakie konkretnie usługi w zakresie zajęć sportowych są zakresem wniosku? Proszę
        je dokładnie wymienić.
    Państwa odpowiedź:
    Są to zajęcia taneczne dla dzieci, młodzieży i dorosłych np. Taniec nowoczesny, (...), Taniec
    Współczesny z elementami akrobatyki, tańce latynoamerykańskie prowadzone w sposób

    cykliczny. Zajęcia przygotowujące do zawodów tanecznych – treningi sportowe dla
    członków klubu mające na celu przygotowanie do udziału w turniejach tanecznych oraz
    pokazach. Zajęcia ogólnorozwojowe z elementami tańca wspomagające rozwój
    sprawności fizycznej, koordynacji ruchowej. Obozy i półkolonie taneczne – formy
    sportowych zajęć grupowych dla członków klubu organizowane podczas ferii zimowych i
    wakacji. Warsztaty taneczne z instruktorami zewnętrznymi – zajęcia specjalistyczne
    wspierające rozwój sportowy członków klubu.
      2. Czy Fundacja jest klubem sportowym, związkiem sportowym lub związkiem
        stowarzyszeń i innych osób prawnych, których celem statutowym jest działalność
        na rzecz rozwoju i upowszechniania sportu?
    Państwa odpowiedź:
    Tak
      3. W odniesieniu do każdej z usług objętych Państwa zapytaniem, proszę wskazać:
          a) Czy przedmiotowe usługi są przez Państwa świadczone na rzecz osób
          uprawiających sport lub uczestniczących w wychowaniu fizycznym?
          b) Czy świadczone przez Państwa usługi są usługami ściśle związanymi ze
          sportem lub wychowaniem fizycznym?
          c) Czy świadczone przez Państwa usługi są konieczne do organizowania i
          uprawiania sportu lub organizowania wychowania fizycznego i uczestniczenia
          w nim?
          d) Czy świadczone przez Państwa usługi nie mają charakteru czystego
          wypoczynku i rozrywki, tj. nie służą rekreacji?
    Państwa odpowiedź:
          a) Tak
          b) Tak
          c) Tak
          d) Tak
      4. Dodatkowo w odniesieniu do organizacji obozów sportowych proszę wskazać:
          a) Jakie czynności składają się na organizowane przez Państwa obozy sportowe
          (jakie świadczenia zapewniają Państwo w ramach obozów sportowych)?
          b) Czy głównym celem organizacji obozów jest uprawianie sportu, czy też obozy
          sportowe mają na celu zapewnienie wypoczynku i rozrywki, tj. czy służą
          wyłącznie rekreacji?
    Państwa odpowiedź:
        a) Codzienne treningi taneczne – zajęcia sportowe z zakresu tańców
          latynoamerykańskich, nowoczesnych oraz treningi ogólnorozwojowe,
          prowadzone przez wykwalifikowanych instruktorów tańca. Treningi są
          dostosowane do wieku i poziomu zaawansowania uczestników.
          Zajęcia rozciągające i kondycyjne – treningi wspierające rozwój motoryki,
          koordynacji ruchowej, siły i wytrzymałości, mające na celu przygotowanie
          fizyczne do aktywności tanecznej.
          Warsztaty taneczne z instruktorami zewnętrznymi – dodatkowe szkolenia
          specjalistyczne prowadzone przez zaproszonych instruktorów (jeśli
          przewiduje to program danego obozu).
          Zajęcia teoretyczne i edukacyjne – podstawy wiedzy o technice tańca,
          anatomii ruchu, zdrowym stylu życia oraz zasadach rywalizacji sportowej.

          Opiekę wychowawczą i pedagogiczną – zapewniamy uczestnikom całodobową
          opiekę wykwalifikowanej kadry zgodnie z przepisami dotyczącymi organizacji
          wypoczynku dzieci i młodzieży.
          Zakwaterowanie i pełne wyżywienie – w ośrodku wypoczynkowym lub
          sportowym, spełniającym wymogi bezpieczeństwa i odpowiednim dla
          aktywności fizycznej.
          Organizację czasu wolnego – w tym zajęcia integracyjne, rekreacyjne, gry
          zespołowe, konkursy i animacje, które uzupełniają program sportowy.
          Transport i ubezpieczenie – zapewniamy transport uczestników oraz
          ubezpieczenie NNW na czas trwania obozu.
        b) Głównym celem organizacji obozów jest uprawianie sportu.
      5. Czy usługi, o których mowa w Państwa pytaniu, związane są z:
          a) działalnością marketingową oraz reklamowo-promocyjną;
          b) wstępem na imprezy sportowe;
          c) usługami odpłatnego prowadzenia statków przeznaczonych do uprawiania
          sportu i rekreacji;
          d) usługami odpłatnego zakwaterowania związanych ze sportem lub
          wychowaniem fizycznym;
          e) usługami wynajmu sprzętu sportowego i obiektów sportowych za
          odpłatnością?
    Państwa odpowiedź:
        a) Nie
        b) Nie
        c) Nie
        d) Nie
        e) Nie

## Pytanie

Czy wynagrodzenie pobierane za uczestnictwo w zajęciach sportowych i obozach
    prowadzonych przez Wnioskodawcę i opisanych w stanie faktycznym, podlega zwolnieniu
    od podatku od towarów i usług w oparciu o art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy o podatku od
    towarów i usług?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Zdaniem Wnioskodawcy, pobierane wynagrodzenie przez Wnioskodawcę za uczestnictwo
    w zajęciach i obozach sportowych realizowanych przez Klub Sportowy, korzysta ze
    zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia
    11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT).
    Zgodnie z brzmieniem powołanego artykułu zwolnione od podatku VAT są usługi ściśle
    związane ze sportem lub wychowaniem fizycznym świadczone przez kluby sportowe,
    związki sportowe oraz związki stowarzyszeń i innych osób prawnych, których celem
    statutowym jest działalność na rzecz rozwoju i upowszechniania sportu, pod warunkiem
    że:
    a) są one konieczne do organizowania i uprawiania sportu lub organizowania
      wychowania fizycznego i uczestniczenia w nim,
    b) świadczący te usługi nie są nastawieni na osiąganie zysków,

    c) są one świadczone na rzecz osób uprawiających sport lub uczestniczących w
      wychowaniu fizycznym – z wyłączeniem usług związanych z działalnością
      marketingową oraz reklamowo-promocyjną, wstępu na imprezy sportowe, usług
      odpłatnego prowadzenia statków przeznaczonych do uprawiania sportu i rekreacji,
      usług odpłatnego zakwaterowania związanych ze sportem lub wychowaniem
      fizycznym oraz usług wynajmu sprzętu sportowego i obiektów sportowych za
      odpłatnością.
    Wnioskodawca nie pobiera wynagrodzenia związanego z działalnością marketingową oraz
    reklamowo-promocyjną.
    Pobierane wynagrodzenie dotyczy bezpośredniego uczestnictwa osób uprawiających daną
    dyscyplinę sportową i uczestniczących w wychowaniu fizycznym.
    Artykuł 3 ustawy o sporcie przewiduje, że działalność sportowa jest prowadzona w
    szczególności w formie klubu sportowego (ust. 1).
    Klub sportowy działa jako osoba prawna (ust. 2).
    Zdaniem Wnioskodawcy nie ma przeszkód, aby działalność sportowa prowadzona była
    przez klub sportowy działający w formie fundacji.
    Wnioskodawca spełnia ww. kryterium podmiotowe niezbędnych do korzystania ze
    zwolnienia od podatku VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy o VAT.
    Zauważyć należy, że zwolnienie usług związanych ściśle ze sportem doznaje pewnego
    ograniczenia ze względu na status usługodawcy, a mianowicie, jak wynika z cyt. wyżej
    przepisu, ze zwolnienia może korzystać podmiot będący klubem sportowym, związkiem
    sportowym lub związkiem stowarzyszeń i innych osób prawnych.
    Zarówno ustawa o VAT, jak i przepisy wykonawcze do niej, nie zawierają definicji klubu
    sportowego, związku sportowego, stowarzyszeń oraz związku stowarzyszeń i innych osób
    prawnych.
    Działalność klubów sportowych i związków sportowych regulują przepisy ustawy z dnia 25
    czerwca 2010 r. o sporcie (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 715 ze zm.).
    Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 i 2 tej ustawy – działalność sportowa jest
    prowadzona w szczególności w formie klubu sportowego.
    Klub sportowy działa jako osoba prawna.
    Kluby sportowe, w liczbie co najmniej 3, mogą tworzyć związki sportowe.
    Związek sportowy działa w formie stowarzyszenia lub związku stowarzyszeń.
    Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 tej ustawy – sportem są wszelkie formy aktywności
    fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane wpływają na
    wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwój stosunków
    społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach.
    Na podstawie ust. 2 tego artykułu, sport wraz z wychowaniem fizycznym i rehabilitacją
    ruchową składają się na kulturę fizyczną.
    Pismem z 22 września 2017 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0111-KDIB3-
    2.4012.402.2017.2.SR stwierdził, iż:
    „(...) Jak wynika z opisu sprawy, Wnioskodawca, będący klubem sportowym, zamierza
    rozpocząć działalność, której głównym przedmiotem będzie prowadzenie zajęć
    sportowych dla dzieci w dyscyplinie piłka nożna. Za udział w ww. zajęciach sportowych
    pobierane będą przez Wnioskodawcę opłaty przeznaczone na pokrycie kosztów
    działalności Klubu Sportowego, tj. jednorazowa opłata członkowska w Klubie Sportowym
    (wpisowe) warunkująca członkostwo w Klubie Sportowym, w tym możliwość udziału w
    zajęciach sportowych Klubu Sportowego oraz miesięczna opłata za udział uczestnika
    /członka Klubu Sportowego w zajęciach sportowych Klubu Sportowego w danym miesiącu

    kalendarzowym. W związku z powyższym należy uznać, że opłaty wnoszone przez
    uczestników zajęć/członków klubu pozostają w ścisłym związku z wykonywanymi przez
    Wnioskodawcę czynnościami polegającymi na prowadzeniu zajęć piłki nożnej. Zatem w
    tym przypadku istnieje bezpośredni związek pomiędzy dokonywanymi opłatami a
    świadczeniami na rzecz uczestników zajęć/członków klubu, które zostaną wykonane przez
    Wnioskodawcę (...)”.
    Stanowisko zbieżne ze stanowiskiem Wnioskodawcy, zajął również Dyrektor Izby
    Skarbowej w Łodzi w Interpretacji indywidualnej z 1 marca 2013 roku nr IPTPP1/443-953
    /12-5/IG oraz w Interpretacji indywidualnej z 19 lutego 2013 r. nr IPTPP1/443-948/12-5/AK,
    w których czytamy m.in.:
    „(...) Wskazać należy, że zastosowanie zwolnienia dla usług ściśle związanych ze sportem
    lub wychowaniem fizycznym doznaje pewnych ograniczeń – ze względu na cel tej usługi,
    jak również status usługodawcy i usługobiorcy. Podmiotami uprawnionymi do
    skorzystania z tego zwolnienia są podmioty będące klubem sportowym, związkiem
    sportowym oraz związkiem stowarzyszeń i innych osób prawnych. Ponadto, świadczone
    usługi muszą być świadczone na rzecz osób uprawiających sport lub uczestniczących w
    wychowaniu fizycznym. Jednocześnie świadczone usługi muszą być ściśle związane ze
    sportem lub wychowaniem fizycznym oraz konieczne do organizowania i uprawiania
    sportu lub organizowania wychowania fizycznego i uczestniczenia w nim (...)”.
    oraz
    „(...) Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa
    podatkowego tut. Organ stwierdza, iż Wnioskodawca w zakresie świadczonych usług
    opisanych we wniosku może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT. Mając na uwadze
    przepis art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy, z którego Wnioskodawca wywodzi prawo zwolnienia z
    podatku od towarów i usług świadczonych usług, należy stwierdzić, iż z językowej wykładni
    tego przepisu wynika, iż podatnik, aby móc skorzystać ze zwolnienia w nim
    przewidzianego winien spełnić przesłanki o charakterze podmiotowym oraz
    przedmiotowym (...)”.
    W interpretacji indywidualna z 28 września 2022 r., Dyrektor Krajowej Informacji
    Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-2.4012.365.2022.1.WH słusznie zauważa, iż:
    „(...) nie jest wymagane aby aktywność sportowa była podejmowana na określonym
    poziomie, na przykład zawodowym, ani też, aby ta aktywność była podejmowana w
    określony sposób, tj. regularnie lub w sposób zorganizowany (...)”.
    Dodatkowo, w piśmie z 7 lutego 2023 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0113-
    KDIPT1-1.4012.824.2022.2.AKA słusznie zauważył, że:
    „(...) w odniesieniu do kwestii uznania, czy świadczone usługi w zakresie prowadzenia w
    formie klubu sportowego odpłatnych zajęć sportowych z tańca należy odnieść się do
    wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 26 października 2017 r. w sprawie C-
    90/16, w którym Trybunał uznał, że „Wobec braku w dyrektywie 2006/112 jakiejkolwiek
    definicji pojęcia »sportu«, określenia znaczenia i zakresu tego wyrazu należy w myśl
    utrwalonego orzecznictwa Trybunału dokonać zgodnie z jego zwykłym znaczeniem w
    języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym został on użyty,
    i celów uregulowania, którego jest częścią (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 września 2014
    r., Deckmyn i Vrijheidsfonds, C 201/13, EU:C:2014:2132, pkt 19 i przytoczone tam
    orzecznictwo; a także z dnia 26 maja 2016 r., Envirotec Denmark, C 550/14, EU:C:2016:354,
    pkt 27)”.
    Warto również wskazać na Interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji
    Skarbowej 0112-KDIL1-2.4012.313.2023.3.ID z 27 września 2023 r., w której to wskazano iż:
    „(...) Zatem w przedmiotowej sprawie skoro usługi w formie zajęć sportowych tańca
    (niebędące usługami związanymi z działalnością marketingową, reklamowo-promocyjną
    oraz związanymi ze wstępem na imprezy sportowe) mają ścisły związek z uprawianiem

    sportu i są świadczone na rzecz osób uprawiających sport i – jak wskazano – świadcząc
    ww. usługi nie są Państwo nastawieni na osiąganie zysków, a osiągnięte zyski w całości
    przeznaczone są na kontynuację lub doskonalenie świadczonych usług, to usługi te mogą
    korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Wobec spełnienia przesłanek
    podmiotowych, jak też przedmiotowych wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 32
    ustawy, do organizowanych przez Fundację zajęć sportowych w zakresie nauki tańca ma
    zastosowanie zwolnienie od podatku od towarów i usług przewidziane w wyżej
    wymienionym przepisie (...)”.
    Reasumując, w ocenie Wnioskodawcy świadczone przez niego usługi polegające na
    organizowaniu zajęć sportowych i obozów prowadzonych przez Wnioskodawcę są
    zwolnione od podatku VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa
      towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7 (...).
    Z powyższych uregulowań wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów. Z uwagi na powyższe unormowania,
    pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej
    osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na
    rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie
    określonych stanów rzeczy).
    Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa
    zalicza do grona usług każde świadczenie. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko
    takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca
    świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Podkreślenia wymaga, że na gruncie podatku od towarów i usług dana czynność może być
    albo odpłatna albo nieodpłatna. Jeśli tylko czynność została wykonana za
    wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to
    pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje
    dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź
    poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie
    wynagrodzenie.

    Definicja świadczenia usług, stanowi dopełnienie definicji dostawy towarów i tym samym
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wszystkie czynności odpłatnego
    obrotu profesjonalnego.
    W treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział dla
    niektórych czynności zwolnienie od podatku.
    Zwolnienie od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości
    opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle
    określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej
    upoważnienia.
    Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały
    określone m.in. w art. 43 ustawy.
    W myśl art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy:
      Zwalnia się od podatku usługi ściśle związane ze sportem lub wychowaniem
      fizycznym świadczone przez kluby sportowe, związki sportowe oraz związki
      stowarzyszeń i innych osób prawnych, których celem statutowym jest działalność na
      rzecz rozwoju i upowszechniania sportu, pod warunkiem że:
      a) są one konieczne do organizowania i uprawiania sportu lub organizowania
        wychowania fizycznego i uczestniczenia w nim,
      b) świadczący te usługi nie są nastawieni na osiąganie zysków,
      c) są one świadczone na rzecz osób uprawiających sport lub uczestniczących w
        wychowaniu fizycznym
      – z wyłączeniem usług związanych z działalnością marketingową oraz reklamowo-
      promocyjną, wstępu na imprezy sportowe, usług odpłatnego prowadzenia statków
      przeznaczonych do uprawiania sportu i rekreacji, usług odpłatnego zakwaterowania
      związanych ze sportem lub wychowaniem fizycznym oraz usług wynajmu sprzętu
      sportowego i obiektów sportowych za odpłatnością.
    Na podstawie art. 43 ust. 17 ustawy:
      Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a,
      nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych
      z usługami podstawowymi, jeżeli:
      1) nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust.
        1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a lub
      2) ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez
        konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników
        niekorzystających z takiego zwolnienia.
    Stosownie do art. 43 ust. 18 ustawy:
      Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 31, 32 i 33 lit. a, stosuje się, pod warunkiem
      że podmioty wykonujące czynności, o których mowa w tych przepisach, nie osiągają
      w sposób systematyczny zysków z tej działalności, a w przypadku ich osiągnięcia są
      one przeznaczane w całości na kontynuację lub doskonalenie świadczonych usług.
    Biorąc pod uwagę powyższe przepisy stwierdzić należy, że ze zwolnienia od podatku od
    towarów i usług na mocy wymienionych przepisów mogą korzystać usługi ściśle związane
    ze sportem świadczone przez kluby sportowe, związki sportowe oraz związki stowarzyszeń
    i innych osób prawnych, których celem statutowym jest działalność na rzecz rozwoju i
    upowszechniania sportu, jeżeli są one konieczne do organizowania i uprawiania sportu,
    świadczący te usługi nie jest nastawiony na osiąganie zysków oraz usługi świadczone są na
    rzecz osób uprawiających sport lub uczestniczących w wychowaniu fizycznym. Przy czym,
    z niniejszego zwolnienia wyłączone są usługi związane z działalnością marketingową oraz

    reklamowo-promocyjną, wstępu na imprezy sportowe, usługi odpłatnego prowadzenia
    statków przeznaczonych do uprawiania sportu i rekreacji, usługi odpłatnego
    zakwaterowania związane ze sportem lub wychowaniem fizycznym oraz usługi wynajmu
    sprzętu sportowego i obiektów sportowych za odpłatnością. Ponadto, powyższe
    zwolnienie ma zastosowanie w sytuacji, gdy podmiot wykonujący ww. czynności nie osiąga
    w sposób systematyczny zysków z tej działalności, a jeśli je osiąga – są one w całości
    przeznaczane na kontynuację lub doskonalenie świadczonych usług.
    Co istotne, zwolnienie przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy stanowi wynik
    implementacji do polskiego porządku prawnego art. 132 ust. 1 lit. m) Dyrektywy 2006/112
    /WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości
    dodanej (Dz. Urz. UE. L 347 z 11 grudnia 2006, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą, w
    świetle którego:
      Państwa członkowskie zwalniają od podatku świadczenie niektórych usług ściśle
      związanych ze sportem lub wychowaniem fizycznym, przez organizacje
      nienastawione na osiąganie zysku na rzecz osób uprawiających sport lub
      uczestniczących w wychowaniu fizycznym.
    Przepisy ustawy nie zawierają jednak definicji „ścisłego” związku usług ze sportem lub
    wychowaniem fizycznym.
    W pewnym zakresie do kwestii tej odniósł się TSUE w wyroku z 16 października 2008 r. w
    sprawie C-253/07 Canterbury Hockey Club, Canterbury Ladies Hockey Club przeciwko The
    Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs, w którym to wyjaśnił, że
    świadczenie usług ściśle związanych ze sportem lub wychowaniem fizycznym „może być
    zwolnione tylko wtedy, gdy są one konieczne do dokonywania transakcji podlegających
    zwolnieniu, tj. uprawiania sportu lub wychowania fizycznego” (pkt 22). Ponadto TSUE
    podkreślił, że „Zwolnienie transakcji należy zatem ustalić w szczególności w zależności od
    charakteru świadczonych usług oraz ich związku ze sportem lub wychowaniem fizycznym”
    (pkt 23).
    Natomiast w wyroku z 21 lutego 2013 r. w sprawie C-18/12 Město Žamberk przeciwko
    Finanční ředitelství v Hradci Králové, obecnie Odvolací finanční ředitelství, Trybunał
    Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że „W odniesieniu do art. 132 ust. 1 lit. m)
    Dyrektywy VAT należy stwierdzić, że przepis ten, według jego brzmienia, dotyczy
    uprawiania sportu i wychowania fizycznego w ogóle. Mając na względzie owo brzmienie,
    intencją rzeczonego przepisu nie jest przyznanie zwolnienia jedynie niektórym dziedzinom
    sportu”. Z wyroku tego wynika również, że art. 132 ust. 1 lit. m) Dyrektywy, w celu jego
    stosowania nie wymaga, aby aktywność sportowa była podejmowana na określonym
    poziomie, na przykład zawodowym, ani też, aby ta aktywność była podejmowana w
    określony sposób, tj. regularnie lub w sposób zorganizowany.
    Wskazać należy, że zarówno ustawa o podatku od towarów i usług, jak i przepisy
    wykonawcze do niej nie zawierają definicji klubu sportowego oraz definicji sportu. W celu
    ustalenia prawidłowego rozumienia tych pojęć należy odnieść się do regulacji zawartych w
    ustawie z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1488 ze zm.), zwanej
    dalej ustawą o sporcie.
    Zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o sporcie:
      Sportem są wszelkie formy aktywności fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne
      lub zorganizowane wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i
      psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na
      wszelkich poziomach.
      Sport wraz z wychowaniem fizycznym i rehabilitacją ruchową składają się na kulturę
      fizyczną.
    Stosownie do art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o sporcie:

      Działalność sportowa jest prowadzona w szczególności w formie klubu sportowego.
      Klub sportowy działa jako osoba prawna.
    Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że są Państwo Fundacją – organizacją
    pozarządową prowadzącą działalność pożytku publicznego. Fundacja jest klubem
    sportowym, związkiem sportowym lub związkiem stowarzyszeń i innych osób prawnych,
    których celem statutowym jest działalność na rzecz rozwoju i upowszechniania sportu. W
    Państwa ramach działa Klub sportowy, którego podstawą działania są przepisy ustawy z
    dnia 25 czerwca 2010 r. o Sporcie, Statut Fundacji oraz Regulamin. Realizują Państwo
    usługi w zakresie: zajęć tanecznych dla dzieci, młodzieży i dorosłych np. Taniec
    nowoczesny, (...), Taniec Współczesny z elementami akrobatyki, tańce latynoamerykańskie
    prowadzone w sposób cykliczny. Zajęć przygotowujących do zawodów tanecznych –
    treningi sportowe dla członków klubu mające na celu przygotowanie do udziału w
    turniejach tanecznych oraz pokazach. Zajęcia ogólnorozwojowe z elementami tańca
    wspomagające rozwój sprawności fizycznej, koordynacji ruchowej. Obozy – formy
    sportowych zajęć grupowych dla członków klubu organizowane podczas ferii zimowych i
    wakacji. Warsztaty taneczne z instruktorami zewnętrznymi – zajęcia specjalistyczne
    wspierające rozwój sportowy członków klubu. Klub sportowy realizuje swoje cele głównie
    poprzez organizowanie zajęć sportowych w dyscyplinie tańca. Członkiem Klubu
    sportowego może zostać osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności
    prawnych i niepozbawiona praw publicznych, która złoży pisemne oświadczenie o
    przystąpieniu do Klubu oraz akceptacji jego Regulaminu i zostanie przyjęta przez Zarząd
    Fundacji. Celem organizacji obozów jest uprawianie sportu. Za udział w zajęciach
    klubowych, pobierają Państwo od uczestników zajęć wynagrodzenie. Działania Państwa
    nie są skierowane na osiągniecie zysków, a wszelkie osiągnięte nadwyżki finansowe
    przeznaczane są na realizację celów statutowych, w tym na organizowanie zawodów
    sportowych, stypendia i nagrody dla uczestników.
    Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy usługi organizacji zajęć sportowych oraz
    obozów sportowych, za które w ramach uczestnictwa pobierają Państwo wynagrodzenie,
    podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług w oparciu o art. 43 ust. 1 pkt 32
    ustawy.
    Dokonując wykładni art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy w związku z art. 132 ust. 1 lit. m)
    Dyrektywy stwierdzić należy, że w celu skorzystania ze zwolnienia podatnik powinien
    spełniać przesłanki o charakterze podmiotowym oraz przedmiotowym.
    Podmiotami uprawnionymi do skorzystania ze zwolnienia są podmioty będące klubem
    sportowym, związkiem sportowym oraz związkiem stowarzyszeń i innych osób prawnych,
    których celem statutowym jest działalność na rzecz rozwoju i upowszechniania sportu, a
    także inne podmioty nienastawione na osiąganie zysku. Przy czym, świadczone usługi
    muszą być ściśle związane ze sportem lub wychowaniem fizycznym oraz konieczne do
    organizowania i uprawiania sportu lub organizowania wychowania fizycznego i
    uczestniczenia w nim. Jednocześnie usługi muszą być świadczone na rzecz osób
    uprawiających sport lub uczestniczących w wychowaniu fizycznym.
    Jak wynika z przepisów ustawy, usługi ściśle związane ze sportem lub wychowaniem
    fizycznym, które świadczone są przez kluby sportowe, związki sportowe oraz związki
    stowarzyszeń i innych osób prawnych mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art.
    43 ust. 1 pkt 32 ustawy, jednakże obwarowane jest to spełnieniem warunków
    przewidzianych ustawowo. W konsekwencji, zgodnie z przepisami – zarówno przesłanki od
    strony podmiotowej, jak i przedmiotowej muszą zostać wypełnione, aby przysługiwało
    prawo do zastosowania zwolnienia.
    Polskie ustawodawstwo w powyższym zakresie należy jednakże rozpatrywać szczególnie w
    świetle rozwiązań unijnych i tym samym konieczne jest odniesienie przepisu art. 43 ust. 1

    pkt 32 ustawy do art. 132 ust. 1 lit. m) Dyrektywy, z czego wynika, że zwolnieniem oprócz
    podmiotów wskazanych w polskiej ustawie objęte mogą być również tego typu usługi
    świadczone przez inne podmioty nienastawione na osiąganie zysku.
    Należy zatem stwierdzić, że w opisanej sytuacji spełniona jest przesłanka podmiotowa,
    bowiem – jak wynika z opisu sprawy – są Państwo podmiotem wymienionym w
    analizowanym przepisie art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy, a Państwa działania nie są
    skierowane na osiągnięcie zysków.
    Wskazali Państwo również, że świadczone przez Państwa usługi świadczone na rzecz osób
    uprawiających sport lub uczestniczących w wychowaniu fizycznym są usługami ściśle
    związanymi ze sportem lub wychowaniem fizycznym oraz są konieczne do organizowania i
    uprawiania sportu lub organizowania wychowania fizycznego i uczestniczenia w nim.
    Świadczone przez Państwa usługi nie mają charakteru czystego wypoczynku i rozrywki, tj.
    nie służą rekreacji, nie są związane z działalnością marketingową oraz reklamowo-
    promocyjną, wstępem na imprezy sportowe, usługami odpłatnego prowadzenia statków
    przeznaczonych do uprawiania sportu i rekreacji, usługami odpłatnego zakwaterowania
    związanymi ze sportem lub wychowaniem fizycznym oraz usługami wynajmu sprzętu
    sportowego i obiektów sportowych za odpłatnością.
    Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika zatem, że spełniają Państwo również
    przesłankę o charakterze przedmiotowym.
    Z okoliczności sprawy wynika, że świadczone przez Państwa usługi w postaci zajęć
    sportowych oraz organizacji obozów sportowych stanowią usługi ściśle związane ze
    sportem, świadczone na rzecz osób uprawiających sport lub uczestniczących w
    wychowaniu fizycznym. Ponadto, Państwa działania nie są skierowane na osiągnięcie
    zysków, a wszelkie osiągnięte nadwyżki finansowe przeznaczane są na realizację Państwa
    celów statutowych. Jednocześnie, nie świadczą Państwo usług objętych wyłączeniem ze
    zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy.
    Podsumowując, wobec spełnienia przesłanki o charakterze podmiotowym oraz przesłanki
    o charakterze przedmiotowym, warunkujących zastosowanie zwolnienia od podatku, do
    świadczonych przez Państwa usług w zakresie organizacji zajęć sportowych oraz obozów
    sportowych znajduje zastosowanie zwolnienie od podatku od towarów i usług na
    podstawie art. 43 ust. 1 pkt 32 ustawy.
    Tym samym Państwa stanowisko jest prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:
      składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do
      wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia
      przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
      tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
    Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Ponoszą
    Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego
    przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego.
    Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy
    rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie
    z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Wydaną
    interpretację oparto w szczególności na Państwa wskazaniach, że:

      Fundacja prowadzi działalność społecznie użyteczną w sferze zadań publicznych
      określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, na rzecz
      ogółu społeczności; działalność ta jest wyłączną statutową działalnością Fundacji.
      Działania Fundacji nie są skierowane na osiągniecie zysków, a wszelkie osiągnięte
      nadwyżki finansowe przeznaczane są na realizację celów statutowych
      Wnioskodawcy, w tym na organizowanie zawodów sportowych, stypendia i nagrody
      dla uczestników.
    W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-
    skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym
    zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu
    przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:
      Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w
      jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego
      (interpretację indywidualną).
    W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem
    Państwa wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie stanu faktycznego, bądź
    we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być, zgodnie z art.
    14b § 1 Ordynacji podatkowej, rozpatrzone.
    Niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie zwolnienia od podatku VAT usług w zakresie
    organizacji zajęć sportowych opisanych we wniosku oraz obozów sportowych.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
      Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie
      zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):

    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.