Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/443-1129/13-2/AKr
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2014-02-24
Teza: Usługi szkoleniowe.
Słowa kluczowe: podatek-podatek od towarów i usług; usługi-usługi szkoleniowe; zwolnienie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana przedstawione we wniosku z dnia 20 listopada 2013 r. (data wpływu 22 listopada 2013 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT usług szkoleniowych finansowanych ze środków publicznych:

*   dotyczących Kursu Aktywności Zawodowej – **jest nieprawidłowe,**
*   dotyczących Akademii Rodzicielstwa Zastępczego i Akademii Zdrowia i Wiedzy – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 22 listopada 2013 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT usług szkoleniowych finansowanych ze środków publicznych.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Na podstawie umowy zawartej w dniu 18 lipca 2008 r. z Samorządem Województwa, w imieniu którego działa Wojewódzki Urząd Pracy (Instytucja Pośrednicząca) powiat x realizował w roku 2012 projekt „Ku aktywności. Aktywizacja społeczna i zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w powiecie”. Realizatorem projektu w imieniu powiatu pilskiego jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. W roku 2012 projekt był realizowany na podstawie aneksu do ww. umowy ramowej, aneks z dnia 13 lipca 2012 r.

W okresie 1 stycznia – 31 grudnia 2012 r. wartość projektu wynosiła 1.763.078,00 PLN, z czego: 85% stanowiły środki europejskie (kwota: 1.498. 618.30 PLN), 4,5% stanowiły środki dotacji celowej (kwota: 79.338.51 PLN), a 10,5% stanowił wkład własny powiatu pilskiego w kwocie 185.123,19 PLN. W ramach projektu wsparciom objętym było 170 uczestników projektu (beneficjentów). Z tytułu udziału w projekcie beneficjenci (uczestnicy projektu) nie ponoszą żadnych odpłatności, a wszelkie działania realizowane na ich rzecz i z ich udziałem pokrywane były ze środków projektu przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. W roku 2012 beneficjenci brali udział między innymi w: - Kursie aktywności zawodowej, - Akademii Rodzicielstwa Zastępczego, - Akademii Zdrowia i Wiedzy.

Każda z trzech ww. form aktywizacji była szkoleniem wyjazdowym, o określanym programie. Ze względu na wartość wskazanych działań Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie zorganizowało przetarg nieograniczony na organizację i wykonanie ww. usług. W wyniku przeprowadzenia procedury przetargowej wyłoniono wykonawcę, którym został Wnioskodawca. Zgodnie z umowę zawartą z zamawiającym (Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie) w dniu 3 sierpnia 2012 r. Wnioskodawca po zrealizowaniu i rozliczeniu wykonania usług wystawił z tytułu ich wykonania faktury VAT. Wartość wystawianych przez firmę Wnioskodawcy faktur przedstawia się następująco:

1.  z tytułu realizacji Kursu aktywności zawodowej, faktura VAT z dnia 13 sierpnia 2012 r. na kwotę 31.365,00 PLN, w tym VAT 23%, tj. 5.865,00 PLN,
2.  z tytułu realizacji Akademii Rodzicielstwa Zastępczego (edycja I), faktura VAT z dnia 13 sierpnia 2012 r. na kwotę 289.812,60 PLN, w tym VAT 23%, tj. 54.192,60 PLN,
3.  z tytułu realizacji Akademii Rodzicielstwa Zastępczego (edycja II), faktura VAT z dnia 22 sierpnia 2012 r. na kwotę 102.286,80 PLN, w tym VAT 23%, tj. 19.126,80 PLN,
4.  z tytułu realizacji Akademii Zdrowia i Wiedzy, faktura VAT z dnia 11 września 2012 r. na kwotę 260.145,00 PLN, w tym VAT 23%, tj. 48.645,00 PLN.

W wystawionych fakturach Wnioskodawca uwzględnił podatek od towarów i usług (VAT). Wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu realizacji ww. działań, na które wystawił faktury pokryte zostało w 100% ze środków europejskich oraz dotacji celowej. Istotne znaczenie ma jednak wskazanie programu poszczególnych szkoleń, mogących mieć wpływ na ocenę, czy szkolenia te stanowiły usługi przygotowania albo przekwalifikowania zawodowego. Poniżej kolejno program szkoleń, zgodnie z treścią umów, które Wnioskodawca zawarł na realizację działań z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie:

1.  Kurs Aktywności Zawodowej: w trakcie realizacji łącznie 40 godzin szkoleniowych zajęć (30 godzin z doradcą zawodowym i 10 godzin z prawnikiem) realizowano następujące zagadnienia: charakterystyka bieżących uwarunkowań rynku pracy i perspektywy jego rozwoju; sposoby poszukiwania zatrudnienia; cechy dobrego pracownika: przygotowanie dokumentów aplikacyjnych; rozmowa kwalifikacyjna – procedury i sposób postępowania; analiza przykładowych zalet pracy; dokumentacja aplikacyjna – tworzenie, najczęściej popełniane błędy; rodzaje umów będących podstawą świadczenia pracy lub usług – zalety i wady poszczególnych form zatrudnienia; elastyczne formy zatrudnienia – plusy i minusy, uwarunkowania do wykonywania pracy w elastycznych formach zatrudnienia; predyspozycje do prowadzenia własnej działalności gospodarczej; dotacje na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej (Fundusz Pracy, dotacje i pożyczki udzielane w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013, Fundusze Norweskie itd.) prawa i obowiązki pracownicze; elementy konstytuujące stosunek pracy; sposoby dochodzenia przez pracownika ustalenia stosunku pracy; ubezpieczenia społeczne; przepisy podatkowe dotyczące różnych form zatrudnienia; zasady udzielania świadczeń z powiatowych urzędów pracy: świadczenia emerytalno-rentowe i ich wymiar w zależności od czasu wykonywanego zatrudnienia; elastyczne formy zatrudnienia – aspekt prawny;
2.  Akademia Rodzicielstwa Zastępczego (program jednakowy dla obu edycji szkolenia): Zagadnienia realizowane w trakcie Akademii Rodzicielstwa Zastępczego: grupowe poradnictwo prawne – łącznie 10 godzin szkoleniowych zajęć, realizowana tematyka: prawne aspekty wykonywania władcy rodzicielskiej: regulacje dotyczące obowiązku alimentacyjnego; opieka i kuratela; ograniczenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej; zdolność do czynności prawnych; ochrona prawna dziecka i rodziny; zasady interwencji w rodzinie; prawa dziecka w opiece zastępczej; świadczenia rodzinne – pomoc społeczna; zasady dotyczące postępowania przed wymiarem sprawiedliwości z udziałem dziecka. Warsztaty kompetencji społecznych i umiejętności psychologicznych – łącznie 20 godzin szkoleniowych zajęć; realizowana tematyka: rodzaje konfliktów i sposoby ich rozwiązywania, sposoby radzenie ze stresem i wypaleniem opiekuńczym, relacje w rodzinie zastępczej, zaburzenia zachowania u dzieci przyswajanych. Indywidualne wsparcie psychologiczne – średnio 1 godzina wsparcia na rodzica zastępczego (beneficjenta projektu), w trakcie którego poruszane były w szczególności zagadnienia: rodzaje konfliktów i sposoby ich rozwiązania; sposoby radzenia ze stresem; przeciwdziałanie wypaleniu opiekuńczemu; budowanie relacji w rodzinach zastępczych; zaburzenie zachowania u dzieci przyswajanych; sposoby alternatywnego rozładowywania agresji oraz reagowania na przemoc; zaspokajanie potrzeb rozwojowych i emocjonalnych dzieci funkcjonujących poza rodziną naturalną; nauka w zakresie właściwego wyrażania i rozpoznawania uczuć;
3.  Akademia Zdrowia i Wiedzy: w trakcie Akademii Zdrowia i Wiedzy realizowano zagadnienia dla beneficjentów (uczestników projektu) – osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym, niepełnosprawność intelektualna: Kurs Umiejętności Społecznych realizowany w łącznym wymiarze 25 godzin szkoleniowych, umożliwiający podniesienie lub uzyskania umiejętności z zakresu komunikacji społecznej, umiejętności interpersonalnych, podstawowych umiejętności niezbędnych na rynku pracy. Kurs realizowany był z uwzględnieniem możliwości edukacyjnych grupy docelowej i obejmował następujące zagadnienia: przedstawianie się, „pierwsze wrażenie”, sposoby poszukiwania zatrudnienia; cechy dobrego pracownika; istotne cechy dokumentów aplikacyjnych; rozmowa kwalifikacyjna – najważniejsze kwestie dla pracownika; komunikowanie się z innymi. Drugą grupę uczestników Akademii stanowili opiekunowie/rodzice osób niepełnosprawnych – dla nich realizowano zajęcia psychologiczne z radzenie sobie ze stresem i wypaleniem opiekuńczym (realizowane w łącznym wymiarze 15 godzin szkoleniowych) oraz zajęcia prawne (realizowane w łącznym wymiarze 10 godzin szkoleniowych), obejmujące następujące zagadnienia: wsparcie procesu rehabilitacji społecznej i zawodowej przez opiekunów – w szczególności zagadnienia praw i obowiązków pracowników niepełnosprawnych: praw i obowiązków pracodawców osób niepełnosprawnych; funkcjonowania systemów orzecznictwa i korzystania z nich; uzyskiwania datacji na prowadzenie własnej działalności gospodarczej; funkcjonowania systemów wsparcia społecznego i korzystania z nich; regulacje prawne dotyczące ubezpieczeń społecznych; świadczenia emerytalno-rentowe i ich wymiar w zależności od czasu wykonywanego zatrudnienia: elastyczne formy zatrudnienia – aspekt prawny: prawo rodzinne i opiekuńcze – kuratela, opinka, ubezwłasnowolnienie, wykonanie władzy rodzicielskiej.

Wskazane powyżej usługi szkoleniowe (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Zdrowia i Wiedzy oraz Akademia Rodzicielstwa Zastępczego) nie były prowadzone w ramach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach – tj. na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 31, poz. 216 z późn. zm.).

Na świadczenie przedmiotowych usług szkoleniowych (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Zdrowia i Wiedzy oraz Akademia Rodzicielstwa Zastępczego) wykonawca miał podpisaną umowę bezpośrednio z beneficjentem środków unijnych (Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie), umowa z dnia 3 sierpnia 2012 r.

Zgodnie z zawartą umową transport, zakwaterowanie i wyżywienie uczestników oraz wykonanie materiałów dydaktycznych dla uczestników szkoleń były ściśle powiązane z usługą podstawową, tj. usługą szkoleniową. Zapewnienie transportu, zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz wykonanie materiałów dydaktycznych było niezbędne do wykonania usługi podstawowej.

Głównym celem świadczenia przez Wnioskodawcę transportu, zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz wykonania materiałów dydaktycznych nie było osiągnięcie dodatkowego dochodu przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia. Celem świadczenia przez Wnioskodawcę usług: transportu, zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz wykonania materiałów dydaktycznych była realizacja usługi podstawowej tj. usługi szkoleniowej, której wykonanie było niemożliwe bez realizacji wskazanych usług dodatkowych (transport, zakwaterowanie i wyżywienie, wykonanie materiałów dydaktycznych). Jasno wynikało to z wymagań przetargu, określonych w SIWZ i ściśle wiążących realizację usług szkoleniowych z realizacją: transportu, zakwaterowania i wyżywienie oraz wykonania materiałów dydaktycznych. Zamawiający dopuścił realizację ww. usług wyłącznie z usługą podstawową – szkoleniową. Tak też regulowała to umowa, zawarta przez Wnioskodawcę z beneficjentem środków unijnych (Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie).

W opinii Wnioskodawcy – po uwzględnieniu programu prowadzanych szkoleń – stwierdzić należy, że realizowane usługi szkoleniowe nie powodowały efektu w postaci kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1.  Czy opisane w stanie faktycznym szkolenia (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademia Zdrowia i Wiedzy) stanowią usługi kształcenia zawodowego albo przekwalifikowania zawodowego w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy i innych obowiązujących norm prawnych?
2.  W związku z treścią odpowiedzi na pyt. 1: czy Wnioskodawca, wystawiając faktury VATw celu otrzymania wynagrodzenia z tytułu realizacji usług w postaci opisanych szkoleń (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademia Zdrowia i Wiedzy) powinien skorzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług (VAT)?
3.  W związku z treścią odpowiedzi na pyt. 1 i 2: jeżeli Wnioskodawca przy wystawianiu faktur z tytułu realizacji wskazanych we wniosku Kursu Aktywności Zawodowej, Akademii Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademii Zdrowia i Wiedzy powinien skorzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług (VAT), jaką powinien wskazać podstawę tego zwolnienia?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. c ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 226, poz. 1476), od dnia 1 stycznia 2011 r. zwolnieniem od podatku objęte są usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego finansowane w całości ze środków publicznych oraz świadczenie usług i dostawa towarów ściśle z tymi usługami związane. Jednocześnie przepisem § 13 ust. 1 pkt 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 73, poz. 392 z późn. zm.) zwolniono od podatku usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, finansowane w co najmniej 70% ze środków publicznych oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane. Problematyka zwolnień w kontekście usług szkoleniowych finansowanych w części ze środków publicznych sprowadza się przede wszystkim do dokonania oceny, czy dana usługa stanowi usługę kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego oraz czy i w jakiej części jest ona finansowana ze środków publicznych. W kontekście wydatków będących przedmiotem zapytania Wnioskodawcy nie budzą wątpliwości następujące okoliczności:

1.  wydatki na wynagrodzenie Wnioskodawcy poniesione zostały w ramach projektu „Ku aktywności. Aktywizacja społeczna i zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w powiecie pilskim”, numer umowy o dofinansowanie realizacji projektu,
2.  tym samym nie budzi wątpliwości fakt, iż każde ze szkoleń realizowanych przez Wnioskodawcę na zlecenie zamawiającego, którym był realizator projektu – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Rodzicielstwa Zastępczego, Akademia Zdrowia i Wiedzy) wskazanych w opisie stanu faktycznego finansowany był w przynajmniej 70% ze środków publicznych. Wskazuje na to sama treść umowy o dofinansowanie realizacji projektu zawartej przez zamawiającego, określając jaki procent wydatków projektu finansowany jest ze środków europejskich (85% wartości projektu), jaki ze środków dotacji celowej (4,5% wartości projektu), a jaki ze środków jednostki samorządu terytorialnego (tzw. wkład własny, 10,5% wartości projektu). Wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu realizacji Kursu Aktywności Zawodowej, Akademii Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademii Zdrowia i Wiedzy pokryte zostało zatem w całości ze środków publicznych. Kluczową kwestią jest zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy dana usługa stanowi usługę kształcenia lub przekwalifikowania zawodowego.

W opinii Wnioskodawcy:

1.  Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademia Zdrowia i Wiedzy nie stanowią ani usług przygotowania zawodowego, ani też usługi przekwalifikowania zawodowego. W prosty sposób wynika to przede wszystkim z programu działań aktywizacyjnych realizowanych na rzecz beneficjentów (działania te w znakomitej części ukierunkowane były na aktywizację społeczną, a nie zawodową – np. warsztaty z psychologami dla rodziców zastępczych dot. wypalenia opiekuńczego, zajęcia dla osób niepełnosprawnych dot. asertywności i komunikacji społecznej czy dla osób młodych dot. motywacji w zakresie poszukiwania pracy, porady prawne czy zabiegi rehabilitacyjne oraz działania integracyjne), a przede wszystkim z regulacji wspólnotowych.
2.  wystawiając faktury VAT z tytułu zrealizowanych usług (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademia Zdrowia i Wiedzy) wykonawca nie powinien korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług (VAT).
3.  wystawiając faktury VAT z tytułu zrealizowanych usług wykonawca nie powinien wskazywać jako podstawy zwolnienia § 13 ust. 1 pkt 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 73, poz. 392 z późn. zm.).

W dniu 1 lipca 2006 r. weszły w życie przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1777/2005 z dnia 17 października 2005 r. ustanawiającego środki wykonawcze do Dyrektywy 77/368/EWG w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. L Nr 288 str. 1). Rozporządzenie Rady nr 1777/2005 wiąże wszystkie państwa członkowskie i jest stosowane bezpośrednio. Oznacza to, iż przepisy tego rozporządzenia z dniem 1 lipca 2006 r. stają się częścią porządku prawnego, obowiązującego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, bez konieczności ich implementacji w drodze ustawy. Rozporządzenie Rady nr 1777/2005 przyjęte zostało w celu jednolitego stosowania przez wszystkie państwa członkowskie systemu podatku od wartości dodanej, opartego na postanowieniach Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich, dotyczących podatków obrotowych - Wspólny system podatku wartości dodanej: ujednolicona podstawa opodatkowania (77/388/EEC ze zm.). Przepis art. 14 ww. rozporządzenia nr 1777/2005 wyjaśnia co należy rozumieć przez usługi kształcenia zawodowego i przekwalifikowania zawodowego. W myśl tego przepisu usługi w zakresie kształcenia zawodowego i przekwalifikowania, obejmują nauczanie pozostające w bezpośrednim związku z branżą lub zawodem, tak samo jak nauczanie mające na celu uzyskanie lub uaktualnienie wiedzy do celów zawodowych. W opinii Wnioskodawcy, nie stanowią takich usług działania podejmowane w ramach programu szkoleniowego Kursu Aktywności Zawodowej, Akademii Rodzicielstwa Zastępczego czy Akademii Zdrowia i Wiedzy. Realizowane ww. szkolenia miały na celu zdecydowanie aktywizację społeczną i w opinii Wnioskodawcy takie działania jak treningi kompetencji i umiejętności społecznych, rodzicielskich czy treningi w zakresie podstawowych umiejętności poszukiwania pracy ani też poradnictwo prawne świadczone w ramach ww. szkoleń nie pozostają w bezpośrednim związku z określoną branżą lub zawodem. Tym bardziej, że ukończenie przedmiotowych szkoleń nie wiązało się z wydaniem uczestnikom certyfikatów potwierdzających uzyskanie kompetencji mających znaczenie dla wykonywanego zawodu lub zmianę zawodu. Podobnie, realizowane szkolenia nie miały na celu uzyskania lub uaktualnienia wiedzy dla celów zawodowych, a raczej służyły rozwinięciu wiedzy z zakresu ogólnego, związanego z szeroko pojmowanym udziałem w życiu społecznym określonych grup osób, zagrożonych wykluczeniem społecznym. Stąd też w opinii Wnioskodawcy stwierdzić należy, że ani Kurs aktywności zawodowej, ani Akademia Rodzicielstwa Zastępczego, ani też Akademia Zdrowia i Wiedzy nie stanowiły usług w zakresie kształcenia zawodowego i przekwalifikowania zawodowego. Tym samym stawki podatku od towarów i usług (VAT) zastosowane przez Wnioskodawcę przy ich rozliczaniu uznać należy za właściwe.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego w zakresie zwolnienia od podatku VAT usług szkoleniowych finansowanych ze środków publicznych:

*   dotyczących Kursu Aktywności Zawodowej **jest nieprawidłowe,**
*   dotyczących Akademii Rodzicielstwa Zastępczego i Akademii Zdrowia i Wiedzy **jest prawidłowe.**

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy – przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy – przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Według art. 106 ust. 1 ustawy – podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16.

Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. – stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1. Przy czym w myśl art. 146a pkt 1 ustawy w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

Zarówno w treści ustawy o podatku od towarów i usług, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi bądź zwolnienie od podatku.

Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy – zwalnia się od podatku usługi świadczone przez:

1.  jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty, w zakresie kształcenia i wychowania,
2.  uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz jednostki badawczo-rozwojowe, w zakresie kształcenia na poziomie wyższym

– oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane.

Z uregulowań zawartych w wyżej cytowanym art. 43 ust. 1 pkt 26 lit. a ustawy wynika, że zwolnienie od podatku od towarów i usług obejmuje usługi w zakresie kształcenia i wychowania świadczone przez jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane. Zatem aby możliwe było skorzystanie ze zwolnienia, przewidzianego w powołanym przepisie ustawy, dany podmiot musi być jednostką objętą systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty oraz musi świadczyć usługi w zakresie kształcenia. Natomiast jeśli chodzi o kwestię wychowania, należy wskazać, iż jest ona przypisana podmiotom, do których uczęszczanie jest obowiązkowe i regulowane przepisami. Zatem to szkoły obowiązkowe mają za zadanie realizować program wychowywania. Nie jest przy tym konieczne, by usługa w zakresie kształcenia była jednocześnie usługą w zakresie wychowania. Na podstawie przedmiotowego przepisu zwolnieniem od podatku mogą być objęte zarówno usługi w zakresie kształcenia, jak i usługi w zakresie wychowania.

Ze zwolnienia wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 26 lit. b ustawy, mogą natomiast korzystać uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz jednostki badawczo-rozwojowe, o ile świadczone przez te podmioty usługi są usługami kształcenia na poziomie wyższym.

Na podstawie uregulowań zawartych w art. 43 ust. 1 pkt 29 ustawy – zwalnia się od podatku usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, inne niż wymienione w pkt 26:

1.  prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach, lub
2.  świadczone przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów o systemie oświaty - wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją, lub
3.  finansowane w całości ze środków publicznych

– oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane.

W myśl art. 43 ust. 17 ustawy, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli:

1.  nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 18, 18a, 22-24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a lub
2.  ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18a, 23, 26, 28, 29 i 33 lit. a, mają zastosowanie do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, dokonywanych przez podmioty świadczące usługi podstawowe (art. 43 ust. 17a ustawy).

Określenie „ścisły związek” oznacza, że do wykonania usługi podstawowej niezbędna jest dostawa towarów lub świadczenie usług pomocniczych, przy czym nie może to być jakikolwiek związek, lecz relacja o charakterze wskazującym na nieodzowność tych ostatnich dla prawidłowego przebiegu podstawowej działalności.

W myśl § 13 ust. 1 pkt 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2013 r. poz. 247 ze zm.) obowiązującego do 31 grudnia 2013 r., zwanego dalej rozporządzeniem, zwalnia się od podatku usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, finansowane w co najmniej 70% ze środków publicznych, oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane.

Zgodnie z § 13 ust. 8 rozporządzenia obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. – zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 19, 20, 24, 25 i 26, stosuje się do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi dokonywanych przez podmioty świadczące usługi podstawowe.

Stosownie do § 13 ust. 9 rozporządzenia obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. – zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 19, 20, 24, 25 i 26, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli:

1.  nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 19, 20, 24 i 25 oraz art. 43 ust. 1 pkt 24 ustawy lub
2.  ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.

Powołane przepisy przewidują zwolnienie dla usług kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego prowadzonych w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach lub świadczonych przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów o systemie oświaty wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją lub finansowanych w całości ze środków publicznych. Co więcej przepisy przewidują zwolnienie dla usług kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego finansowane w co najmniej 70% ze środków publicznych, oraz świadczenie usług i dostawę towarów ściśle z tymi usługami związane. Dla zastosowania przedmiotowych zwolnień istotne jest uznanie danej usługi za usługę kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania, a następnie spełnienie dodatkowych warunków wynikających z niniejszego przepisu, tj. prowadzenie danego szkolenia w formie i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach lub uzyskanie akredytacji na dany rodzaj szkolenia lub finansowanie danego szkolenia w całości ze środków publicznych lub też finansowanie danego szkolenia w co najmniej 70% ze środków publicznych.

W tym miejscu wskazać należy, że w dniu 1 lipca 2011 r. weszły w życie przepisy rozporządzenia wykonawczego Rady (WE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. L Nr 77 str. 1). Rozporządzenie Rady nr 282/2011 wiąże wszystkie państwa członkowskie i jest stosowane bezpośrednio. Oznacza to, że przepisy tego rozporządzenia z dniem 1 lipca 2011 r. stają się częścią porządku prawnego, obowiązującego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, bez konieczności ich implementacji w drodze ustawy.

Przepis art. 44 ww. rozporządzenia nr 282/2011 wyjaśnia co należy rozumieć przez usługi kształcenia zawodowego i przekwalifikowania. W myśl tego przepisu usługi w zakresie kształcenia zawodowego i przekwalifikowania świadczone na warunkach określonych w art. 132 ust. 1 lit. i) Dyrektywy 2006/112/WE obejmują nauczanie pozostające w bezpośrednim związku z branżą lub zawodem, jak również nauczanie mające na celu uzyskanie lub uaktualnienie wiedzy do celów zawodowych. Czas trwania kursu w zakresie kształcenia zawodowego bądź przekwalifikowania nie ma w tym przypadku znaczenia.

Ze złożonego wniosku wynika, że na podstawie umowy zawartej w dniu 18 lipca 2008 r. z Samorządem Województwa, w imieniu którego działa Wojewódzki Urząd Pracy (Instytucja Pośrednicząca) powiat x realizował w roku 2012 projekt „Ku aktywności. Aktywizacja społeczna i zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym w powiecie”. Realizatorem projektu w imieniu powiatu pilskiego jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. W roku 2012 projekt był realizowany na podstawie aneksu do ww. umowy ramowej, aneks z dnia 13 lipca 2012 r. W okresie 1 stycznia – 31 grudnia 2012 r. wartość projektu wynosiła 1.763.078,00 PLN, z czego: 85% stanowiły środki europejskie, 4,5% stanowiły środki dotacji celowej, a 10,5% stanowił wkład powiatu pilskiego. W ramach projektu wsparciom objętym było 170 uczestników projektu (beneficjentów). Z tytułu udziału w projekcie beneficjenci (uczestnicy projektu) nie ponoszą żadnych odpłatności, a wszelkie działania realizowane na ich rzecz i z ich udziałem pokrywane były ze środków projektu przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. W roku 2012 beneficjenci brali udział między innymi w: - Kursie aktywności zawodowej, - Akademii Rodzicielstwa Zastępczego, - Akademii Zdrowie i Wiedzy. Każda z trzech ww. form aktywizacji była szkoleniem wyjazdowym, o określanym programie. Ze względu na wartość wskazanych działań Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie zorganizowało przetarg nieograniczony na organizację i wykonanie ww. usług. W wyniku przeprowadzenia procedury przetargowej wyłoniono wykonawcę, którym został Wnioskodawca. Zgodnie z umowę zawartą z zamawiającym (Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie) w dniu 3 sierpnia 2012 r. Wnioskodawca po zrealizowaniu i rozliczeniu wykonania usług wystawił z tytułu ich wykonania faktury VAT. W wystawionych fakturach Wnioskodawca uwzględnił podatek od towarów i usług (VAT). Wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu realizacji ww. działań, na które wystawił faktury pokryte zostało w 100% ze środków europejskich oraz dotacji celowej.

Wskazane powyżej usługi szkoleniowe (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Zdrowia i Wiedzy oraz Akademia Rodzicielstwa Zastępczego) nie były prowadzone w ramach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach – tj. na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Nauki z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 31, poz. 216 z późn. zm.).

Na świadczenie przedmiotowych usług szkoleniowych (Kurs Aktywności Zawodowej, Akademia Zdrowia i Wiedzy oraz Akademia Rodzicielstwa Zastępczego) wykonawca (Wnioskodawca) miał podpisaną umowę bezpośrednio z beneficjentem środków unijnych (Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie), umowa z dnia 3 sierpnia 2012 r.

Zgodnie z zawartą umową transport, zakwaterowanie i wyżywienie uczestników oraz wykonanie materiałów dydaktycznych dla uczestników szkoleń były ściśle powiązane z usługą podstawową, tj. usługą szkoleniową. Zapewnienie transportu, zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz wykonanie materiałów dydaktycznych było niezbędne do wykonania usługi podstawowej.

Głównym celem świadczenia przez Wnioskodawcę transportu, zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz wykonania materiałów dydaktycznych nie było osiągnięcie dodatkowego dochodu przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia. Celem świadczenia przez Wnioskodawcę usług: transportu, zakwaterowania i wyżywienia uczestników oraz wykonania materiałów dydaktycznych była realizacja usługi podstawowej, tj. usługi szkoleniowej, której wykonanie było niemożliwe bez realizacji wskazanych usług dodatkowych (transport, zakwaterowanie i wyżywienie, wykonanie materiałów dydaktycznych).

W opinii Wnioskodawcy, realizowane usługi szkoleniowe nie powodowały efektu w postaci kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w związku z tym, że Wnioskodawca nie jest jednostką działającą w ramach systemu oświaty ani uczelnią, jednostką naukową czy też badawczo rozwojową, usługi świadczone przez niego nie mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 26 lit. a ustawy.

W związku z czym należy przeanalizować, czy spełnione zostaną przesłanki warunkujące prawo do skorzystania ze zwolnienia w oparciu o art. 43 ust. 1 pkt 29 ustawy.

Aby przedmiotowe usługi mogły korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 ustawy, muszą być uznane przede wszystkim za usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego oraz spełniać jeden z warunków określonych w lit. a-c powyższego przepisu. Powołane wyżej przepisy prawa podatkowego przewidują zwolnienie dla usług kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego prowadzonych w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach lub świadczonych przez podmioty, które uzyskały akredytację w rozumieniu przepisów o systemie oświaty – wyłącznie w zakresie usług objętych akredytacją lub finansowanych w całości ze środków publicznych. Zwolnieniu podlegają również usługi kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego, finansowane w co najmniej 70% ze środków publicznych, o czym stanowi § 13 ust. 1 pkt 20 rozporządzenia z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Jak wynika z opisu stanu faktycznego w trakcie realizacji Kursu Aktywności Zawodowej realizowano następujące zagadnienia: charakterystyka bieżących uwarunkowań rynku pracy i perspektywy jego rozwoju; sposoby poszukiwania zatrudnienia; cechy dobrego pracownika: przygotowanie dokumentów aplikacyjnych; rozmowa kwalifikacyjna – procedury i sposób postępowania; analiza przykładowych zalet pracy; dokumentacja aplikacyjna – tworzenie, najczęściej popełniane błędy; rodzaje umów będących podstawą świadczenia pracy lub usług – zalety i wady poszczególnych form zatrudnienia; elastyczne formy zatrudnienia – plusy i minusy, uwarunkowania do wykonywania pracy w elastycznych formach zatrudnienia; predyspozycje do prowadzenia własnej działalności gospodarczej; dotacje na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej (Fundusz Pracy, dotacje i pożyczki udzielane w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013, Fundusze Norweskie itd.) prawa i obowiązki pracownicze; elementy konstytuujące stosunek pracy; sposoby dochodzenia przez pracownika ustalenia stosunku pracy; ubezpieczenia społeczne; przepisy podatkowe dotyczące różnych form zatrudnienia; zasady udzielania świadczeń z powiatowych urzędów pracy: świadczenia emerytalno-rentowe i ich wymiar w zależności od czasu wykonywanego zatrudnienia; elastyczne formy zatrudnienia – aspekt prawny.

Analiza przedstawionego stanu faktycznego oraz treści powołanych przepisów prowadzi do stwierdzenia, że celem szkolenia – Kurs Aktywności Zawodowej – była szeroko rozumiana aktywizacja społeczno-zawodowa, pomoc w wejściu lub powrocie na rynek pracy, wyposażenie osób w podstawowe umiejętności społeczne niezbędne przy podejmowaniu oraz wykonywaniu pracy, nabycie umiejętności komunikacji interpersonalnej, przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej, tworzenie dokumentacji aplikacyjnej, itp. – a więc cały wachlarz zagadnień dotyczących rynku pracy i prawa pracy, niewątpliwie służący uzyskaniu lub uaktualnieniu wiedzy dla celów zawodowych. Zatem szkolenie to spełnia definicję usług kształcenia zawodowego. Wobec powyższego usługi te korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. c ustawy – gdyż są usługami kształcenia zawodowego finansowanymi w 100% ze środków publicznych.

Z opisu sprawy wynika także, że szkolenie Akademia Rodzicielstwa Zastępczego dotyczyło poszerzenia umiejętności rodzicielskich poprzez: grupowe poradnictwo prawne na którym omawiane były prawne aspekty wykonywania władcy rodzicielskiej; regulacje dotyczące obowiązku alimentacyjnego; opieka i kuratela; ograniczenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej; zdolność do czynności prawnych; ochrona prawna dziecka i rodziny; zasady interwencji w rodzinie; prawa dziecka w opiece zastępczej; świadczenia rodzinne – pomoc społeczna; zasady dotyczące postępowania przed wymiarem sprawiedliwości z udziałem dziecka, warsztaty kompetencji społecznych i umiejętności psychologicznych dotyczące konfliktów i sposobów ich rozwiązywania, sposobów radzenie ze stresem i wypaleniem opiekuńczym, relacje w rodzinie zastępczej, zaburzenia zachowania u dzieci przyswajanych, a także indywidualne wsparcie psychologiczne dotyczące konfliktów i sposobów ich rozwiązania; sposobów radzenia ze stresem; przeciwdziałanie wypaleniu opiekuńczemu; budowanie relacji w rodzinach zastępczych; zaburzenie zachowania u dzieci przyswajanych; sposoby alternatywnego rozładowywania agresji oraz reagowania na przemoc; zaspokajanie potrzeb rozwojowych i emocjonalnych dzieci funkcjonujących poza rodziną naturalną; nauka w zakresie właściwego wyrażania i rozpoznawania uczuć. Podkreślić przy tym należy, że z treści wniosku nie wynika aby szkolenie Akademia Rodzicielstwa Zastępczego było skierowane do osób pełniących funkcję zawodowej rodziny zastępczej lub do osób prowadzących rodzinny dom dziecka.

Z kolei na szkoleniu Akademia Zdrowia i Wiedzy realizowano zagadnienia dla osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym, niepełnosprawność intelektualna, które umożliwiały podniesienie lub uzyskanie umiejętności z zakresu komunikacji społecznej, umiejętności interpersonalnych, podstawowych umiejętności niezbędnych na rynku pracy. Kurs realizowany był z uwzględnieniem możliwości edukacyjnych grupy docelowej i obejmował następujące zagadnienia: przedstawianie się, „pierwsze wrażenie”, sposoby poszukiwania zatrudnienia; cechy dobrego pracownika; istotne cechy dokumentów aplikacyjnych; rozmowa kwalifikacyjna – najważniejsze kwestie dla pracownika; komunikowanie się z innymi. Drugą grupę uczestników Akademii stanowili opiekunowie/rodzice osób niepełnosprawnych – dla nich realizowano zajęcia psychologiczne z radzenia sobie ze stresem i wypaleniem opiekuńczym oraz zajęcia prawne obejmujące wsparcie procesu rehabilitacji społecznej i zawodowej przez opiekunów – w szczególności zagadnienia praw i obowiązków pracowników niepełnosprawnych: praw i obowiązków pracodawców osób niepełnosprawnych; funkcjonowania systemów orzecznictwa i korzystania z nich; uzyskiwania datacji na prowadzenie własnej działalności gospodarczej; funkcjonowania systemów wsparcia społecznego i korzystania z nich; regulacje prawne dotyczące ubezpieczeń społecznych; świadczenia emerytalno-rentowe i ich wymiar w zależności od czasu wykonywanego zatrudnienia: elastyczne formy zatrudnienia – aspekt prawny: prawo rodzinne i opiekuńcze – kuratela, opieka, ubezwłasnowolnienie, wykonanie władzy rodzicielskiej.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zagadnienia będące przedmiotem ww. szkoleń nie pozostają w bezpośrednim związku z określoną branżą lub zawodem oraz nie służą uzyskaniu lub uaktualnieniu wiedzy do celów zawodowych. W konsekwencji nie stanowią one usług kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego. Zatem bez znaczenia pozostaje fakt, że ww. szkolenia były finansowane ze środków publicznych, bowiem kursy te nie spełniają warunku kursów kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego.

Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy oraz powołane przepisy stwierdzić należy, że Kurs Aktywności Zawodowej stanowi usługę kształcenia zawodowego. Tym samym Wnioskodawca świadcząc ww. usługi szkoleniowe korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. c ustawy.

Natomiast szkolenia – Akademia Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademia Zdrowia i Wiedzy – nie stanowią usług kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego i nie korzystają ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 29 ustawy. Zainteresowany nie może również skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w § 13 ust. 1 pkt 20 rozporządzenia. W konsekwencji Wnioskodawca świadcząc usługę dotyczącą przeprowadzenia szkolenia Akademia Rodzicielstwa Zastępczego oraz Akademia Zdrowia i Wiedzy powinien zastosować 23% stawkę podatku na wystawionych fakturach dokumentujących świadczenie tych usług.

Tut. Organ informuje ponadto, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Zainteresowanego. Inne kwestie przedstawione w opisywanym stanie faktycznym, które nie zostały objęte pytaniem – nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.