Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0114-KDIP1-1.4012.476.2025.1.AKA
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-06-25
Teza: Otrzymana przez Państwa należność tytułem
„odszkodowania” za ograniczenia sposobu korzystania z
Działek stanowiących Państwa własność w związku z realizacją
inwestycji w zakresie budowy sieci przesyłowej pn. „(...)”
podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Słowa kluczowe: czynności-czynności podlegające opodatkowaniu
organ-organ władzy publicznej
świadczenie-świadczenie usług-świadczenie usług na
rzecz
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Świadczenie usług
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Organy władzy publicznej
1

Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III. Podatnicy,
płatnicy i przedstawiciele podatkowi-Rozdział 1.
Podatnicy i płatnicy-Podatnicy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 1-art. 5-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 8-ust. 1-pkt 3
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 2
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-
Rozdział 1-art. 15-ust. 6

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

6 czerwca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej z 4
    czerwca 2025 r., który dotyczy uznania, że otrzymana należność tytułem „odszkodowania”
    za ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem
    od towarów i usług.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Gmina (dalej: Gmina lub Wnioskodawca) jest podatnikiem podatku od towarów i usług
    (dalej: podatek lub VAT), zarejestrowanym jako podatnik czynny.
    Gmina, w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U.
    z 2024 r. poz. 1465) wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną
    odpowiedzialność.
    Zgodnie z art. 6 ust. 1 przywołanej powyżej ustawy, do zakresu działania Gminy należą
    wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz
    innych podmiotów.
    Wnioskodawca wykonuje zadania własne, do których stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1
    ustawy o samorządzie gminnym, należą zadania w zakresie m.in. ładu przestrzennego,
    gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej.
    (...) r. Wojewoda (...) (dalej: Wojewoda) wydał decyzję znak: (...), o ustaleniu lokalizacji
    strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej pn. „(...)” (dalej: Decyzja I). Decyzja I
    stała się ostateczna z dniem (...) r. Na mocy ww. decyzji w stosunku do działek nr 1 i 2,
    obręb (...) (dalej: Działki), ograniczono sposób ich korzystania przez udzielenie zezwolenia
    na zakładanie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii
    elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i
    urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń - na podstawie art. 22
    ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w
    zakresie sieci przesyłowych (t. j. Dz. U. z 2024 r poz. 1199; dalej: ustawa o
    przygotowywaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych).
    Na dzień wydania Decyzji I przez Wojewodę Działki nie stanowiły własności Gminy,
    jednakże w związku z ostateczną decyzją Wojewody z (...) r. znak: (...) stwierdzającą nabycie
    z mocy prawa z dniem (...) r. przez Gminę prawa własności Działek, na podstawie
    przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie
    terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, należy stwierdzić, że na dzień
    ostateczności Decyzji I Działki stanowiły własność Gminy.
    Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o przygotowywaniu i realizacji strategicznych inwestycji w
    zakresie sieci przesyłowych, w odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu
    lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, oznaczonych zgodnie z art.

    8 ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla
    prowadzenia budowy strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a także prac
    związanych z rozbiórką, przebudową, zmianą sposobu użytkowania, utrzymaniem,
    eksploatacją, użytkowaniem, remontami oraz usuwaniem awarii, wojewoda w decyzji o
    ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ograniczy, za
    odszkodowaniem, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia w
    szczególności na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych,
    przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej
    oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych
    lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do założenia, przeprowadzenia oraz
    korzystania z tych przewodów i urządzeń.
    Stosownie do ust. 3 ww. ustawy, przepisy art. 124 ust. 4-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997
    r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, dalej: ustawa o
    gospodarce nieruchomościami) stosuje się odpowiednio, z uwzględnieniem przepisów
    niniejszej ustawy.
    Ponadto, zgodnie z art. 22 ust. 7 ww. ustawy, decyzje w zakresie odszkodowań wydaje
    wojewoda. Obowiązek zapłaty odszkodowania obciąża inwestora.
    Stosownie do art. 24 ustawy o przygotowywaniu i realizacji strategicznych inwestycji w
    zakresie sieci przesyłowych w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się
    odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami,
    przy czym ilekroć w przepisach tej ustawy jest mowa o decyzji o ustaleniu lokalizacji
    inwestycji celu publicznego, rozumie się przez to także decyzję o ustaleniu lokalizacji
    strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Przepisu art. 9 ustawy z dnia 21
    sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się.
    Zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami na osobie lub jednostce
    organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości
    do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów,
    przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do
    stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty,
    stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
    W myśl art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie
    przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-
    126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek
    tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę
    odpowiadającą temu zmniejszeniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po
    uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości (art. 130
    ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
    Pismem z (...) r. (uzupełnionym (...) r.) A. (dalej: Spółka) w związku z zakończeniem realizacji
    inwestycji przesyłowej objętej Decyzją I wystąpiły z wnioskiem o ustalenie wysokości
    odszkodowania m.in. w stosunku do Działek. Na zlecenie Wojewody (...) zostały
    sporządzone (...) r. dwa operaty szacunkowe określające wartość szkód z tytułu stałego
    ograniczenia sposobu korzystania z części Działek w związku z realizacją strategicznej
    inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.
    Z uwagi na powyższe Wojewoda (...) decyzją z (...) r. znak: (...) (dalej: Decyzja II) orzekł o
    ustaleniu na rzecz Gminy odszkodowania w łącznej wysokości (...) zł za szkody powstałe z
    tytułu ograniczenia w sposobie korzystania z części Działek w związku z realizacją
    inwestycji w zakresie sieci przesyłowej pn. „(...)”.
    Podmiotem zobowiązanym do wypłaty ww. odszkodowania została Spółka.

## Pytanie

Czy w przedstawionym stanie faktycznym wypłacone Gminie na podstawie Decyzji II
    odszkodowanie stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o
    VAT i podlega opodatkowaniu VAT?
    Państwa stanowisko w sprawie
    Zdaniem Wnioskodawcy, wypłacone Gminie na podstawie Decyzji II odszkodowanie nie
    stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
    podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5
    ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub
    jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy
    towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
    1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w
      jakiej dokonano czynności prawnej,
    2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
      czynności lub sytuacji,
    3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
      działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede
    wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu,
    które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie
    podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego
    usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące
    dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują,
    że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie
    działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania
    czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia)
    należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie
    (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź
    też tolerowanie znoszenie określonych stanów rzeczy).
    Jak trafnie zauważył Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z wyroku z 27
    października 2011 r. sygn. C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial
    Sevices AG „(...) w ramach systemu podatku VAT czynnościami podlegającymi
    opodatkowaniu są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne
    wynagrodzenie. Zatem jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez
    bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym
    świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT”.
    Zwrócić należy również uwagę na wyrok TSUE z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01
    Finanzamt Grop-GERAU v. MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring Gmbh, z którego wynika m.in. że
    świadczenie usługi podlega opodatkowaniu tylko, jeżeli pomiędzy usługodawcą, a
    usługobiorcą istnieje stosunek prawny w ramach którego następuje wymiana świadczeń
    wzajemnych.
    Zatem, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o
    charakterze przyczynowym, pomiędzy jej wykonaniem, a otrzymanym świadczeniem
    wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za
    wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany
    świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania
    świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.
    Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za

    wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym, wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność.
    Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod
    pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu świadczącego
    usługę do żądania od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (w
    postaci świadczenia wzajemnego).
    Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest
    usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
    Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi
    istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a
    świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania
    świadczenia.
    A więc za czynności opodatkowane VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
    1) istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego
      następuje wzajemne świadczenie,
    2) wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną
      w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
    3) istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru
      lub usługi,
    4) odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim
      związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
    5) istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
    W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy
    wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może
    zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy
    otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć
    charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w
    zamian za to świadczenie.
    Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu
    świadczącego usługę do żądania od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub
    ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego,
    należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało
    tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca
    świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot,
    który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym
    związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie usługą podlegającą
    opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    Natomiast cechą odszkodowania, pojmowanego jako wyrównanie uszczerbku
    wywołanego nieprawidłowym zachowaniem kontrahenta jest to, że nie wiąże się ono z
    żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony podatnika.
    Przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. W tym zakresie należy
    posiłkować się przepisami ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.
    poz. 1061; dalej: Kodeks cywilny).
    Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową,
    która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub
    nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli
    wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).
    Z kolei, zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego dłużnik zobowiązany jest do
    naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania,
    chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za
    które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych
    odpowiedzialność odszkodowawcza ma miejsce w przypadku zaistnienia zdarzenia
    powodującego szkodę, istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy
    działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do
    czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty
    odszkodowania. Z jednej strony odszkodowania mają charakter sankcyjny
    (odszkodowanie jest skutkiem niewywiązania się z umownego zobowiązania), a z drugiej -
    mają one za zadanie rekompensować poszkodowanemu szkodę (funkcja kompensacyjna).
    Co do zasady, wypłata odszkodowania powinna bowiem przywrócić w majątku
    poszkodowanego stan, który istniał przed powstaniem szkody (przywrócić stan pierwotny).
    Mając na uwadze powyższe, w ocenie Gminy, otrzymane przez Gminę na podstawie
    Decyzji II odszkodowanie za szkody powstałe z tytułu ograniczenia w sposobie korzystania
    z części Działek, w związku z realizacją inwestycji w zakresie sieci przesyłowej pn. „(...)”, nie
    podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
    Świadczy o tym m.in. sposób kalkulowania odszkodowania (który oparty został o wycenę
    rzeczoznawcy majątkowego) oraz to, że odszkodowanie jest de facto naprawieniem
    szkody powstałej z tytułu prac na przedmiotowych nieruchomościach oraz jego wysokość
    została ustalona po zakończeniu realizacji inwestycji przez Spółkę, tj. dopiero po
    oszacowaniu szkód.
    Ponadto Gmina wskazuje, że organ wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu
    korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce
    nieruchomościami, nie ustala od razu odszkodowania, gdyż na jednostce organizacyjnej,
    która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności (Spółce) ciąży, stosownie
    do art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązek przywrócenia
    nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu
    ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie
    nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne
    trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
    Zatem, ustalenie wysokości odszkodowania może nastąpić dopiero po zakończeniu
    okresu czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, gdyż dopiero wtedy
    wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy w ogóle doszło do zmniejszenia
    wartości nieruchomości. Dla inwestycji prowadzonych na podstawie ustawy o
    przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych,
    ustawodawca określił odszkodowanie, jako rekompensatę. Wysokość odszkodowania
    wynika wprost z oszacowania wartości szkody przez uprawnionego rzeczoznawcę i jest
    określona w formie decyzji administracyjnej.
    Powyższa argumentacja wynika bezpośrednio z przywołanego już powyżej art. 128 ust. 4
    ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym odszkodowanie powinno
    odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się
    wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu
    zmniejszeniu. Wskazana regulacja stanowi lex specialis i jest wyłączną podstawą prawną
    do wydania rozstrzygnięcia, na mocy którego przysługuje rzeczone odszkodowanie.

    Jednocześnie poszkodowany w wyniku prowadzenia prac na jego nieruchomości nie
    posiada prawa do roszczenia o zwrot utraconych korzyści lub też do ustalenia
    wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości.
    Na typowo odszkodowawczy charakter niniejszej należności wskazuje również
    orzecznictwo sądów administracyjnych.
    Przykładowo, w zbliżonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
    w wyroku z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 22/18 wskazał, że „W przedstawionych
    okolicznościach faktycznych, wypłacone przez Wojewodę (...) świadczenie, nie wynika z
    dokonanej dwustronnej czynności prawnej, ale jest ustawowo gwarantowanym
    odszkodowaniem za szkody powstałe w związku z realizacją inwestycji drogowej. Źródłem
    tego świadczenia jest ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
    przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008
    r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm., tzw. „specustawa drogowa”), a do ustalenia wysokości i
    wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce
    nieruchomościami (art. 12 ust. 5 tej ustawy).
    Z kolei stwierdzenie rodzaju uszczerbków w ramach ustalenia szkody rzeczywistej, a
    następnie ustalenie jej wysokości następuje na podstawie opinii biegłego. Jak wynika z
    przedstawionych we wniosku okoliczności, powołany biegły stwierdził przede wszystkim,
    że w wyniku realizacji inwestycji drogowej nastąpiła zmiana stanu zagospodarowania
    przedmiotowej nieruchomości, polegająca na pobudowaniu napowietrznej linii
    energetycznej, skutkująca zmniejszeniem jej wartości w strefie ograniczonego korzystania.
    W ramach stwierdzonych uszczerbków biegły wymienił m.in.:
        zniszczenie upraw (zasiew jęczmienia),
        szkody związane z rekultywacją gruntu,
        straty z powodu obniżenia plonowania w okresie porekultywacyjnym,
        utracone pożytki na skutek braku możliwości uprawy w okresie prowadzenia robót
        budowlanych.
    W ocenie Sądu nie powinno być wątpliwości co do tego, że wypłacona skarżącemu kwota
    miała rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniła funkcje
    kompensacyjną, charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego. Odmienna ocena
    organu, który nie dopatrzył się w tym świadczeniu cech odszkodowania, wynika - zdaniem
    Sądu - z błędnej oceny przedstawionych okoliczności faktycznych i wyjścia przez organ
    poza granice stanu faktycznego, precyzyjnie opisanego we wniosku”.
    Wskazane powyżej stanowisko zostało również podtrzymane przez Naczelny Sąd
    Administracyjny w wyroku z 28 lutego 2022 r. sygn. I FSK 1339/18, w którym Sąd wskazał,
    że „(...) o istnieniu wynagrodzenia za wykonywanie przez skarżącego odpłatnej usługi, o
    której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Podkreślenia wymaga, iż sam skarżący
    stwierdzi, iż otrzymał odszkodowanie, w wysokości ustalonej przez biegłego. Powołany do
    określenia wysokości odszkodowania biegły ustalił, że w wyniku realizacji inwestycji na
    gruntach należących do skarżącego i jego żony nastąpiła zmiana stanu zagospodarowania
    nieruchomości polegająca na pobudowaniu napowietrznej linii energetycznej, skutkująca
    zmniejszeniem jej wartości w strefie ograniczonego korzystania. Zniszczeniu uległy
    uprawy - zasiew jęczmienia, nastąpiły też szkody o charakterze tymczasowym związane z
    rekultywacją gruntu. Biorąc to pod uwagę biegły wyceniając szkodę określił, że nastąpiło
    zmniejszenie wartości nieruchomości w pasie ograniczonego korzystania, powstała
    szkoda z tytułu lokalizacji naziemnego elementu i wystąpiły szkody z tytułu konieczności
    rekultywacji gruntu, obniżenia plonowania w okresie po rekultywacyjnym, z tytułu
    podatku rolnego oraz z tytułu utraconych pożytków na skutek braku możliwości uprawy w
    okresie prowadzenia robót budowlanych. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny w
    pełni akceptuje ocenę Sądu pierwszej instancji, że wypłacona skarżącemu kwota miała

    rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniła funkcję kompensacyjną,
    charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego, a odmienna ocena organu
    podatkowego, który nie dopatrzył się w tym świadczeniu cech odszkodowania, wynika z
    błędnej oceny przedstawionych okoliczności faktycznych wynikających z wniosku o
    interpretację indywidualną”.
    Mając na uwadze powyższe, w ocenie Gminy, otrzymane przez nią na podstawie Decyzji II
    odszkodowanie nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług i nie podlega
    opodatkowaniu podatkiem VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
    (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne
      świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
    W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
      Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde
      świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej
      niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu
      art. 7, w tym również:
      1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na
        formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
      2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania
        czynności lub sytuacji;
      3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu
        działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
    Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest
    wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług
    transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z
    treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na
    rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako
    „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania,
    przekazania czegoś.
    Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej
    osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie
    czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie,
    znoszenie określonych stanów rzeczy).
    Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie świadczenie, którego treścią jest
    przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stanowi
    ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru świadczenia, jako usługi, należy
    mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde świadczenie niebędące dostawą
    towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem, to na gruncie ustawy o podatku
    od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo dostawę towarów.
    Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa
    towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są

    wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek
    prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi
    powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów
    lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego
    dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy
    usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia
    wzajemnego). W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas,
    gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym
    świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za
    wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do
    wymiany świadczeń wzajemnych.
    Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów, o której mowa w art. 7 lub
    świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od
    towarów i usług. Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa
    towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika,
    a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.
    Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Natomiast według art. 15 ust. 6 ustawy:
      Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących
      te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa,
      dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych
      na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
    Jak wynika z powyższego, wyłączenie organów władzy publicznej oraz urzędów
    obsługujących te organy z kategorii podatników ma charakter wyłączenia podmiotowo-
    przedmiotowego. Aby to wyłączenie miało miejsce, muszą zostać spełnione dwa warunki:
    1. dotyczy ono wyłącznie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te
      organy;
    2. odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych na
      te podmioty przepisami prawa i do realizacji których zostały one powołane.
    Wyłączenie z grona podatników VAT organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy,
    gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji
    państwowych, np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej. Wówczas
    wyłączenie z opodatkowania nie prowadzi do naruszenia zasad konkurencji.
    Z opisu sprawy wynika, że (...) r. Wojewoda (...) wydał decyzję, o ustaleniu lokalizacji
    strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej pn. „(...)”. Decyzja I stała się ostateczna
    z dniem (...) r. Na mocy ww. decyzji w stosunku do działek nr 1 i 2, obręb (...), ograniczono
    sposób ich korzystania przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie
    przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych
    podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do

    korzystania z tych przewodów i urządzeń - na podstawie art. 22 ustawy z dnia 24 lipca
    2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.
    Na dzień wydania Decyzji I przez Wojewodę Działki nie stanowiły własności Gminy,
    jednakże w związku z ostateczną decyzją Wojewody z (...) r., stwierdzającą nabycie z mocy
    prawa z dniem (...) r. przez Gminę prawa własności Działek, na podstawie przepisów
    ustawy z dnia (...) r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę
    o pracownikach samorządowych, na dzień ostateczności Decyzji I Działki stanowiły
    własność Gminy.
    Pismem z (...) r. (uzupełnionym (...) r.) A. w związku z zakończeniem realizacji inwestycji
    przesyłowej objętej Decyzją I wystąpiły z wnioskiem o ustalenie wysokości odszkodowania
    m.in. w stosunku do Działek. Na zlecenie Wojewody (...) zostały sporządzone (...) r. dwa
    operaty szacunkowe określające wartość szkód z tytułu stałego ograniczenia sposobu
    korzystania z części Działek w związku z realizacją strategicznej inwestycji w zakresie sieci
    przesyłowej.
    Z uwagi na powyższe Wojewoda (...) decyzją z (...) r. orzekł o ustaleniu na rzecz Gminy
    odszkodowania za szkody powstałe z tytułu ograniczenia w sposobie korzystania z części
    Działek w związku z realizacją inwestycji w zakresie sieci przesyłowej pn. „(...)”. Podmiotem
    zobowiązanym do wypłaty ww. odszkodowania została Spółka.
    Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy należność otrzymana z tytułu odszkodowania
    za zmniejszenie wartości nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i
    usług.
    Wyjaśnić należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania.
    W tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks
    cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem cywilnym.
    Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub
    niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą
    obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku
    szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
    Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności:
        kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków
        niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 k.c.);
        deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 k.c.).
    Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
      Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub
      nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte
      wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie
      ponosi.
    W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda
    polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy
    czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub
    zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze
    szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
    Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
    W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w
    zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z

    żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze
    zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania
    się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
    Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z
    czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie
    mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie
    podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym ustalanie statusu wypłacanej
    rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać
    w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
    Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że należność
    nazywana przez Państwa odszkodowaniem, wypłacona z tytułu szkód powstałych w
    związku z ograniczeniem sposobu korzystania z Działek w wyniku realizacji inwestycji w
    zakresie budowy sieci przesyłowej pn.: „(...)”, nie posiada cech odszkodowania za
    poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z
    nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy,
    czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną. W tym przypadku nie działają Państwo
    jako organ władzy publicznej, ale z nakazu organu władzy publicznej.
    Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania wyłączenie, o którym
    mowa w art. 15 ust. 6 ustawy. Otrzymane odszkodowanie (świadczenie pieniężne) stanowi
    w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą
    wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z
    Działek do czasu zakończenia inwestycji. Niezależnie od użytej nazwy otrzymane
    odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną usługę.
    Zatem wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej – Wojewody – tj. pozwalając
    przedsiębiorstwu przesyłowemu na korzystanie z gruntu (tolerując taką sytuację), jako
    podatnik zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art.
    15 ust. 2 ustawy, świadczą Państwo usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter
    podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług
    w myśl art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
    Podsumowując stwierdzam, że otrzymana przez Państwa należność tytułem
    „odszkodowania” za ograniczenia sposobu korzystania z Działek stanowiących Państwa
    własność w związku z realizacją inwestycji w zakresie budowy sieci przesyłowej pn. „(...)”
    podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
    W związku z powyższym Państwa stanowisko uznaję za nieprawidłowe.
    Odnosząc się do powołanych przez Państwa orzeczeń Sądów Administracyjnych wskazuję,
    że dotyczą one konkretnych spraw podatników osadzonych w określonym stanie
    faktycznym i w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Natomiast
    organy podatkowe mimo, że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się
    wydanymi rozstrzygnięciami sądów, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost, z
    tego powodu, że nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
      Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do
      wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia
      przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
      tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

    Jestem ściśle związany z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem
    zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub
    nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia
    przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy,
    gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się
    będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w
    złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na
    wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w
    opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
        Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb
        ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz.
        111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa
        sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia
        przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
        Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
        Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje
    ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
    (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
        Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na
        adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS
        /SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.