Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB3-1.4012.840.2020.2.WN
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2021-02-03
Teza: -prawo do odliczenia całość podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej, -udokumentowanie i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych na rzecz żony Wnioskodawcy usług -opodatkowanie podatkiem VAT zajęcia lokalu przez żonę Wnioskodawcy na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, -podstawa opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby prowadzonej przez żonę Wnioskodawcy działalności gospodarczej
Słowa kluczowe: dokumentowanie; faktura; odliczenia-prawo do odliczenia; opodatkowanie
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-Rozdział 1-art. 86; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VI; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział XI-Rozdział 1-art. 108

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm.), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 22 października 2020 r. (data wpływu 29 października 2020 r.), uzupełnionym pismem z 13 stycznia 2021 r. (data wpływu 13 stycznia 2021 r.), o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

*   prawa do odliczenia całość podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej,
*   udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych na rzecz żony Wnioskodawcy usług

\-**jest prawidłowe,**

*   opodatkowania podatkiem VAT zajęcia lokalu przez żonę Wnioskodawcy na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej,
*   podstawy opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby prowadzonej przez żonę Wnioskodawcy działalności gospodarczej

\-**jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 22 października 2020 r., do tut. organu wpłynął ww. wniosek, o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w ww. zakresie.

Ww. wniosek został uzupełniony pismem z 13 stycznia 2021 r. (data wpływu 13 stycznia 2021 r.), przesłanym w związku z wezwaniem tut. organu z 7 stycznia 2021 r. znak: 0111-KDIB3-1.4012.840.2020.1.WN.

**We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:**

Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej od dnia 5 listopada 2018 roku. Przeważająca działalność gospodarcza podatnika sklasyfikowana została w grupowaniu 70.22.Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. Nr 251, poz. 1885 z późn. zm.) „pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania”. Ponadto podatnik prowadzi działalność gospodarczą w zakresie „wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi” (PKD 6820Z). Stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej Wnioskodawcy mieści się pod adresem: ….. Dodatkowe stałe miejsca wykonywania działalności gospodarczej Wnioskodawcy miesi się pod adresem: …. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z Panią X, która również prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej od dnia 1 kwietnia 2002 roku. Pani X prowadzi działalność gospodarczą sklasyfikowaną grupowaniu 86.23.Z PKD „Praktyka lekarska dentystyczna”. Stale miejsce wykonywania działalności gospodarczej Pani X miesi się pod adresem; ….. Dodatkowe stałe miejsca wykonywania działalności gospodarczej miesi się pod adresem: ….. Małżonkowie nabyli do majątku wspólnego nieruchomość lokalową położoną w … (dalej również: nieruchomość, lokal). Nieruchomość ta stanowi lokal niemieszkalny wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, z którym związane jest prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego usytuowanego w kondygnacji podziemnej budynku. W umowie kupna-sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego stwierdzono, że wyłącznie Wnioskodawca umowy tę zawarł w ramach i na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, jako przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W związku z tym faktura dokumentującą sprzedaż ww. nieruchomości lokalowej została wysławiona wyłącznie na Wnioskodawcę. Faktura stwierdzała wliczony do ceny sprzedaży podatek VAT obliczony wg stawki 23%.

Lokal zakupiono w stanie developerskim i wymagał prac budowlanych, by był gotowy do użytkowania. Z tego powodu w księdze podatkowej Wnioskodawcy lokal został ujawniony jako środek trwały w budowie. W nieruchomości lokalowej wyodrębniono trzy odrębne pomieszczenia, wyposażone w zamki. W każdym pomieszczeniu dostępna jest wentylacja, klimatyzacja, rekuperacja, telewizor oraz dostęp do sieci wifi. W nieruchomości lokalowej wydzielono też jedno pomieszczenie z RTG przewidziane pod wynajem, dla wszystkich zaś pomieszczeń przewidziano jedno wspólne pomieszczenie socjalne. WC dostosowane dla potrzeb osób niepełnosprawnych, pomieszczenie sterylni oraz techniczne, w którym umieszczone zostały kompresory, do których podpięte zostaną fotele stomatologiczne oraz ewentualne inne urządzenia. Cały obiekt wyposażono w meble, obiekt jest dozorowany, zawarta została umowa z UPC na telewizję, Internet, wifi.

Z dniem 2 października 2020 roku żona Wnioskodawcy zgłosiła dodatkowe miejsce działalności gospodarczej w …., nie przyjmuje jednak pod tym adresem pacjentów, nie opuściła też jeszcze poprzedniego lokalu. Od początku listopada będzie przyjmować pacjentów pod nowym adresem. Dotychczasowy lokal jest nadal wynajmowany, jednakże żona Wnioskodawcy nie ma już możliwości leczenia dentystycznego pod tym adresem. Sprzęt został już przeniesiony do nowego lokalu, a umowa najmu dotychczasowego lokalu zostanie rozwiązana z zachowaniem okresu trzymiesięcznego wypowiedzenia.

Po oddaniu obiektu do użytkowania:

1.  jeden lokal zostanie, wynajęły innemu, niepowiązanemu z podatnikiem podmiotowi na cele prowadzenia działalności gospodarczej,
2.  jeden lokal zajęty zostanie przez małżonkę podatnika, na potrzeby prowadzonej przez nią działalności jako gabinet stomatologiczny,
3.  jeden lokal zostanie zajęty na potrzeby Wnioskodawcy na potrzeby jego działalności jako jedno z biur terenowych.

Zajęty przez małżonkę lokal nie będzie zawierał wyposażenia potrzebnego do prowadzenia przez nią działalności. Wyposażenie to zostanie przez żonę Wnioskodawcy w sprzęt stomatologiczny i inne niezbędne rzeczy.

Wnioskodawca dodatkowo uzupełnił opis sprawy odnosząc się do pytań tut. organu w następujący sposób:

1.Czy Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT?

Odpowiedź: TAK

2.Czy żona Wnioskodawcy jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT?

Odpowiedź: NIE

3.Od kiedy Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT (proszę o wskazanie dokładnej daty)?

Odpowiedź: od 7 listopada 2018 roku

4.Do jakich czynności Wnioskodawca będzie wykorzystywał nieruchomość, o której mowa we wniosku:

Odpowiedź: wyłącznie opodatkowanych podatkiem od towarów i usług (wynajem lokali użytkowych na cele niemieszkalne; jeden lokal zostanie zajęty na potrzeby małżonki - zdarzenie to z uwagi na art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT również będzie czynnością opodatkowaną).

5.Na jakiej podstawie oraz na jakich warunkach lokal będzie udostępniony żonie Wnioskodawcy, proszę je opisać?

Odpowiedź: Małżonkowie nieruchomość lokalową nabyli do majątku wspólnego. Żona Wnioskodawcy zamierza skorzystać z przysługującego jej uprawnienia wynikającego z art. 341(1) ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). Zgodnie z tym przepisem każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka. Będąc współwłaścicielem nieruchomości małżonka Wnioskodawcy postanowiła skorzystać ze swego prawa do posiadania i korzystania z rzeczy zajmując jedno wyodrębnione wcześniej pomieszczenie (gabinet; część nieruchomości lokalowej) na potrzeby własnej działalności gospodarczej, z czym Wnioskodawca się zgodził, rezygnując z poszukiwania najemcy na tę część nieruchomości lokalowej (gabinet). Rezygnacja z ewentualnego czynszu pozwala małżonkom zaoszczędzić wydatki ponoszone z majątku wspólnego na wynajęcie gabinetu na prowadzenie działalności gospodarczej przez żonę Wnioskodawcy od podmiotu trzeciego. Ponieważ małżonka Wnioskodawcy jest współwłaścicielem nieruchomości lokalowej, zajmować będzie ją nieodpłatnie. Pomieszczenie (część nieruchomości lokalowej), które zostanie zajęte na potrzeby działalności gospodarczej żony Wnioskodawcy zostało wydzielone z nieruchomości lokalowej wcześniej z zamiarem wynajęcia, dopiero później małżonkowie zgodnie postanowili, że zostanie zajęte przez żonę Wnioskodawcy. Ponieważ obydwaj małżonkowie wykonują przysługujące im uprawnienia właścicielskie nie sporządzono pisemnej umowy, poprzestając na ustnych uzgodnieniach co do pomieszczenia, z którego korzystać będzie żona Wnioskodawcy.

6.Czy Wnioskodawca będzie obciążać żonę kosztami związanymi z utrzymaniem udostępnianego jej lokalu, a jeśli tak to jakimi kosztami i w jaki sposób?

Odpowiedź: Ponieważ pomiędzy małżeństwem obowiązuje wspólność majątkowa małżeństwa koszty utrzymania całej nieruchomości będą ponoszone z ich majątku wspólnego, wydatki związane z podatkiem od nieruchomości, amortyzacją, zakupem mediów, konserwacje naprawy, jak również koszty remontu, nie będą ponoszone wyłącznie przez Wnioskodawcę, lecz także jego żonę. W zakresie usług nabywanych przez Wnioskodawcę we własnym imieniu ale na rzecz działalności gospodarczej żony Wnioskodawca stosować będzie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 z późn. zm.), zgodnie z którym za odpłatne świadczenie usług uznaje się również nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. Wyjątkiem będzie podatek od nieruchomości, albowiem nie jest on przedmiotem usługi. Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości osób fizycznych, zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.) ustalane jest decyzją organu podatkowego, decyzja ta zgodnie art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.) powinna zostać doręczona obydwu małżonkom, albowiem w myśl art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych odpowiadają solidarnie za to zobowiązanie. Podatek płacony będzie ze środków pochodzących z majątku wspólnego małżonków. Skoro małżonka Wnioskodawcy jest podatnikiem podatku od nieruchomości i odpowiada solidarnie za zobowiązanie podatkowe, Wnioskodawca nie będzie uznawał zapłaconego z majątku wspólnego podatku za nieodpłatne świadczenie na jej rzecz. W tych okolicznościach podatek płacony będzie przez jednego lub drugiego podatnika ze środków należących do majątku wspólnego w ramach zobowiązania solidarnego. Wydatki na podatek od nieruchomości będą ponoszone z majątku wspólnego i nie będą ponoszone na majątek osobisty któregoś z małżonków, wobec czego w świetle art. 376 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) oraz art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie powstanie pomiędzy małżonkami obowiązek zwrotu wydatków i nakładów, który mógłby być przedmiotem roszczenia regresowego wskazującego na jakiekolwiek świadczenie pomiędzy nimi, które mogłoby podlegać opodatkowaniu w oparciu o art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

7.W związku z rozbieżnymi informacjami zawartymi w opisie sprawy, że: „(\`(...)\`) Po oddaniu obiektu do użytkowania (\`(...)\`) 2. jeden lokal zajęty zostanie przez małżonkę podatnika, na potrzeby prowadzonej przez nią działalności jako gabinet stomatologiczny, natomiast dalej wskazano, że „(\`(...)\`) Zajęty przez małżonkę lokal nie będzie zawierał wyposażenia potrzebnego do prowadzenia przez nią działalności. Wyposażenie to zostanie przez żonę Wnioskodawcy w sprzęt stomatologiczny i inne niezbędne rzeczy.”, proszę jednoznacznie wskazać:

\-Czy lokal zajęty przez żonę Wnioskodawcy będzie służył prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i w jakim zakresie?

Odpowiedź: Lokal zajęty przez żonę Wnioskodawcy będzie służył prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w zakresie usług stomatologicznych. Część lokalu przeznaczona do użytkowania przez żonę Wnioskodawcy będzie wyposażona standardowo (wentylacja, klimatyzacja, rekuperacja, telewizor, dostęp do sieci WIFI, meble). Wyposażenie specjalistyczne tj. sprzęt stomatologiczny będzie stanowił własność firmy żony -specjalistycznej praktyki lekarskiej - stomatologicznej.

\-Jakie koszty będzie ponosić żona Wnioskodawcy w związku z udostępnieniem jej przedmiotowego lokalu?

Odpowiedź: Wydatki związane z podatkiem od nieruchomości, amortyzacją, zakupem mediów, konserwacje naprawy, jak również koszty remontu, nie będą ponoszone wyłącznie przez Wnioskodawcę, lecz także jego żonę. Wydatki przypadające na Panią X będą refakturowane przez Wnioskodawcę.

**W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:**

1.  Czy podatnik mógł odliczyć całość podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej?
2.  Czy zajęcie lokalu na potrzeby małżonki podatnika podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?
3.  Jak ustalić podstawę opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby małżonka podatnika?
4.  Czy w celu udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych nieodpłatnie na rzecz żony Wnioskodawcy usług Wnioskodawca powinien wystawić fakturę?

Stanowisko Wnioskodawcy:

1.  Podatnik mógł odliczyć całość podatku, naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej.
2.  Zajęcie lokalu na potrzeby małżonka podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
3.  Podstawę opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby małżonka podatnika należy ustalić w kwocie odpowiadającej wartości czynszu, który został ustalony z niepowiązanym najemcą.
4.  W celu udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych nieodpłatnie na rzecz żony Wnioskodawcy usług Wnioskodawca powinien wystawić fakturę.

Ad. 1. Podatnik może odliczyć cały podatek VAT

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 z póżn. zm. dalej UVAT) w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Towarem stosownie do art. 2 pkt 6 UVAT są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. W świetle art. 15 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 - KG) rzeczami w rozumieniu kodeksu są tylko przedmioty materialne, które dzieli się na nieruchomości i ruchomości. W świetle art. 46 § 1 tej ustawy części budynków są nieruchomościami, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

Skoro nieruchomość lokalowa nabyta przez Wnioskodawcę stanowi odrębny przedmiot własności, jest rzeczą, a co za tym idzie, towarem, Towar ten będzie wykorzystywany przez Wnioskodawcę do wykonywania czynności opodatkowanych:

1.  jako jedno z jego biur, gdzie świadczyć będzie podstawowy rodzaj prowadzonej działalności jakim jest pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania,
2.  wynajmu, który również leży w zakresie działalności gospodarczej podatnika,
3.  zostanie zajęty na potrzeby niezwiązane z działalnością gospodarczą podatnika, tj. na potrzeby jego małżonki Wnioskodawcy, która prowadzić tam będzie odrębną od podatnika działalność gospodarczą.

Ponieważ Wnioskodawca wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane podatkiem VAT, nie występują u niego czynności zwolnione, towar (nieruchomość lokalowa zajęta na biuro) będzie wykorzystywana wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną tego podatnika. Także część wynajmowana związana będzie ze sprzedażą opodatkowaną, albowiem lokal ma charakter niemieszkalny i tylko w tych celach będzie wynajmowany.

Gdy idzie o zajęcie pozostałej części lokalu na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę podatnika usługa ta będzie świadczona wprawdzie nieodpłatnie, ze względu jednak na art. 8 ust. 2 pkt 1 UVAT za odpłatne świadczenie usług uznaje się również użycie towarów stanowiących cześć przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Nieruchomość lokalowa została nabyta przez Wnioskodawcę w związku z prowadzoną przez niego działalnością opodatkowaną, stanowi tym samym część jego przedsiębiorstwa. Małżonka podatnika prowadzi działalność gospodarczą pod innym adresem, zamierza jednak zająć nieodpłatnie jeden z lokali na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności. Zajęcie części nieruchomości lokalowej na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy uznać trzeba za odpłatne świadczenie usług, które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług u Wnioskodawcy.

W całości zatem nieruchomość lokalowa będzie wykorzystywana do sprzedaży opodatkowanej Wnioskodawcy, każdy bowiem z trzech wskazanych sposobów jej wykorzystywania będzie taką Sprzedażą. W związku z tym z uwagi na art. 86 ust. 1 UVAT Wnioskodawca może odliczyć cały podatek naliczony przy nabyciu nieruchomości lokalowej.

Ad. 2 Zajęcie lokalu na potrzeby małżonki podatnika podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem VAT

Lokal wchodzi w skład przedsiębiorstwa Wnioskodawcy, zostanie jednak użyty w części do celów innych niż jego działalność gospodarcza, albowiem wykorzystywany będzie również przez żonę Wnioskodawcy w związku z prowadzoną przez nią działalnością jako gabinet stomatologicznym. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 UVAT takie zdarzenie uznaje się za odpłatne świadczenie usługi podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy UVAT. W związku z tym Wnioskodawca obowiązany będzie obliczyć podatek należny za każdy miesiąc, w którym nieruchomość lokalowa stanowiąca część jego przedsiębiorstwa będzie zajęta na potrzeby niezwiązane z jego działalnością, lecz działalnością gospodarczą żony Wnioskodawcy.

Ad. 3. Podstawę opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby małżonka podatnika należy ustalić w kwocie odpowiadającej wartości czynszu, który został ustalony z niepowiązanym najemcą.

Zgodnie z art. 29a ust. 5 UVAT w przypadku świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 2, podstawą opodatkowania jest koszt świadczenia tych usług poniesiony przez podatnika. Kosztem Wnioskodawcy, który będzie ponosić w związku z użyciem części nieruchomości lokalowej stanowiącej część jego przedsiębiorstwa do celów innych niż działalność jego gospodarcza, będzie utracony czynsz w sytuacji, gdyby ten lokal wynajął innemu przedsiębiorcy. Ponieważ pomiędzy małżeństwem obowiązuje wspólność majątkowa małżeństwa koszty utrzymania całej nieruchomości będą ponoszone z ich majątku wspólnego tym samym wydatki związane z podatkiem od nieruchomości, amortyzacją, zakupem mediów, konserwacje naprawy, jak również koszty remontu, nie będą ponoszone wyłącznie przez Wnioskodawcę, lecz także przez żonę Wnioskodawcy, z tego też powodu nie powinny być wliczane do postawy opodatkowania świadczonych i na jej rzecz nieodpłatnie usług w całości lub w części. Nie ma też uzasadnienia stanowisko, by w skład podstawy opodatkowania w takim przypadku wchodziła praca własna podatnika (przedsiębiorcy) (20b. wyrok NSA z 25.02.2020., I FSK 1574/17, LEX. nr 3027030).

Ad. 4. W celu udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych nieodpłatnie na rzecz żony Wnioskodawcy usług Wnioskodawca powinien wystawić fakturę.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 UVAT podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej nie będącej podatnikiem. Zgodnie z art. 2 pkt 22 UVAT pod pojęciem sprzedaży rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. W myśl art. 8 ust. 2 UVAT za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

1.  użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwała, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;
2.  nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników; wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, uraz wszelkie inne, nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Zatem użycie przez Wnioskodawcę części nieruchomości lokalowej stanowiącej część jego przedsiębiorstwa do celów innych niż jego działalność jego gospodarcza w świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 UVAT będzie odpłatnym świadczeniem usługi, a co za tym idzie, mieścić się będzie w zakresie pojęcia „sprzedaż” zdefiniowanego w art. 2 pkt 22 tej ustawy. Z tego powodu Wnioskodawca w celu udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczenia tych usług obowiązanym będzie wystawić fakturę zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 UVAT (zob. interpretacja indywidualna Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 19 września 2014 roku, znak: IPTPP4/443-398/14-8/UNR, ittp://sip.mf.fiov.Ql, LF.X nr 242709), http:/sip.mf.fiov.Ql, LEX nr 242709).

**W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego w zakresie:**

*   prawa do odliczenia całość podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej,
*   udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych na rzecz żony Wnioskodawcy usług

\-**jest prawidłowe,**

*   opodatkowania podatkiem VAT zajęcia lokalu przez żonę Wnioskodawcy na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej,
*   podstawy opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby prowadzonej przez żonę Wnioskodawcy działalności gospodarczej

\-**jest nieprawidłowe.**

Zgodnie z zapisem art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106, ze zm.), podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Powołane wyżej przepisy art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy precyzują jakie podmioty wpisują się w definicję podatnika podatku od towarów i usług. Ustawodawca nie wymienił wśród nich małżonków. Ustawa o podatku od towarów i usług nie obejmuje także małżonków jako odrębnej kategorii podatników. Tym samym na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług małżonkowie nie są uznawani za jeden podmiot podatkowy, bowiem każdy z nich wykonując samodzielnie czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie odrębnym podatnikiem tego podatku. Co więcej, autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma wpływ na zakres ich praw i obowiązków jako podatników podatku od towarów i usług.

Tym samym, przepisy o podatku od towarów i usług nie sprzeciwiają się temu, aby w przypadku funkcjonowania ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej tylko jeden z małżonków zawarł w ramach i na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej umowy, jako przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związana jest z wykonaniem przez podatnika takich czynności, które podlegają ustawie o podatku od towarów i usług, zaś jeśli dana czynność ustawie tej nie podlega, to nie powstaje ani obowiązek w zakresie podatku należnego, ani uprawnienie w zakresie podatku naliczonego.

Dodatkowo zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca nie precyzuje w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Związek ten może być bezpośredni lub pośredni.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego podatnik może zrealizować w terminach określonych w przepisach art. 86 ust. 10-19b ustawy.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.). Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Z uwagi na konstrukcję podatku od towarów i usług (opartą na zasadzie potrącalności w danej fazie obrotu), podatek ten jest z punktu widzenia jego podatników neutralny, gdyż pełnią oni jedynie rolę płatników, przerzucając jego ekonomiczny ciężar na kolejnych nabywców, czyli finalnie na konsumentów. Możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związana jest jednak z wykonaniem przez podatnika takich czynności, które podlegają ustawie o podatku od towarów i usług, natomiast jeśli dana czynność ustawie tej nie podlega, to nie powstaje ani obowiązek w zakresie podatku należnego, ani uprawnienie w zakresie podatku naliczonego.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Zatem, w podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać, aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.

W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowoprawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.

Podkreślić należy, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W myśl art. 88 ust. 4 ustawy, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Podsumowując, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje czynny, zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego przez podmiot niebędący czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT oraz w sytuacji, gdy towary i usług nie są w ogóle wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie „wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi”. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z Panią X, która również prowadzi działalność gospodarczą. Żona Wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą sklasyfikowaną grupowaniu 86.23.Z PKD „Praktyka lekarska dentystyczna”. Małżonkowie nabyli do majątku wspólnego nieruchomość lokalową. Nieruchomość ta stanowi lokal niemieszkalny wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, z którym związane jest prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego usytuowanego w kondygnacji podziemnej budynku. W umowie kupna-sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego stwierdzono, że wyłącznie Wnioskodawca umowę tą zawarł w ramach i na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, jako przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W związku z tym faktura dokumentującą sprzedaż ww. nieruchomości lokalowej została wysławiona wyłącznie na Wnioskodawcę. Faktura stwierdzała wliczony do ceny sprzedaży podatek VAT obliczony wg stawki 23%.

Lokal zakupiono w stanie developerskim i wymagał prac budowlanych, by był gotowy do użytkowania. Z tego powodu w księdze podatkowej Wnioskodawcy lokal został ujawniony jako środek trwały w budowie. W nieruchomości lokalowej wyodrębniono trzy odrębne pomieszczenia., wyposażone w zamki. W każdym pomieszczeniu dostępna jest wentylacja, klimatyzacja, rekuperacja, telewizor oraz dostęp do sieci wifi. W nieruchomości lokalowej wydzielono też jedno pomieszczenie z RTG przewidziane pod wynajem, dla wszystkich zaś pomieszczeń przewidziano jedno wspólne pomieszczenie socjalne. WC dostosowane dla potrzeb osób niepełnosprawnych, pomieszczenie sterylni oraz techniczne, w którym umieszczone zostały kompresory, do których podpięte zostaną fotele stomatologiczne oraz ewentualne inne urządzenia. Całym obiekt wyposażono w meble, obiekt jest dozorowany, zawarta została umowa z UPC na telewizję, Internet, wifi.

Po oddaniu obiektu do użytkowania;

1.  jeden lokal zostanie, wynajęty innemu, niepowiązanemu z podatnikiem podmiotowi na cele prowadzenia działalności gospodarczej,
2.  jeden lokal zajęty zostanie przez małżonkę podatnika, na potrzeby prowadzonej przez nią działalności jako gabinet stomatologiczny,
3.  jeden lokal zostanie zajęty na potrzeby Wnioskodawcy, na potrzeby jego działalności jako jedno z biur terenowych.

Wnioskodawca będzie wykorzystywał nieruchomość, o której mowa we wniosku wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Małżonkowie nieruchomość lokalową nabyli do majątku wspólnego. Będąc współwłaścicielem nieruchomości małżonka Wnioskodawcy postanowiła skorzystać ze swego prawa do posiadania i korzystania z rzeczy zajmując jedno wyodrębnione wcześniej pomieszczenie (gabinet; część nieruchomości lokalowej) na potrzeby własnej działalności gospodarczej, z czym Wnioskodawca się zgodził, rezygnując z poszukiwania najemcy na tę część nieruchomości lokalowej (gabinet). Ponieważ małżonka Wnioskodawcy jest współwłaścicielem nieruchomości lokalowej, zajmować będzie ją nieodpłatnie.

Wnioskodawca w pierwszej kolejności powziął wątpliwość czy mógł odliczyć całość podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej (pytanie nr 1).

Analiza przedstawionego stanu sprawy oraz treści przywołanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że skoro – jak wskazano we wniosku – po oddaniu obiektu do użytkowania, nieruchomość będzie wykorzystywana w prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług tj.:

1.  jeden lokal zostanie, wynajęty innemu, niepowiązanemu z podatnikiem podmiotowi na cele prowadzenia działalności gospodarczej,
2.  jeden lokal zajęty zostanie przez małżonkę podatnika, na potrzeby prowadzonej przez nią działalności jako gabinet stomatologiczny,
3.  jeden lokal zostanie zajęty na potrzeby Wnioskodawcy na potrzeby jego działalności jako jedno z biur terenowych,

to Wnioskodawca był uprawniony do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lokalowej.

Jak wskazano wyżej, gdy małżonkowie pozostają w ustroju małżeńskim i nabywają dobro inwestycyjne, które jest używane w sposób wyłączny do celów prowadzonej działalności gospodarczej przez jednego z małżonków będących współwłaścicielami, to jeden z nich korzysta z prawa do odliczenia całości podatku naliczonego, pod warunkiem, że występuje związek pomiędzy poniesionymi wydatkami a wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Mając powyższe na uwadze, jak również powołane przepisy prawa wskazać należy, że rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez czynnego podatnika podatku VAT do czynności opodatkowanych.

W omawianej sprawie warunek uprawniający do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego został spełniony, ponieważ – jak wskazał Wnioskodawca – nabytą nieruchomość lokalową wykorzystywać będzie wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, a Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem tego podatku.

Mając zatem na uwadze przedstawione okoliczności sprawy i powołane regulacje prawne stwierdzić należy, że skoro nieruchomość lokalowa będzie wykorzystywana wyłącznie na potrzeby prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz – jak wynika z wniosku – służyć będzie wyłącznie sprzedaży opodatkowanej, to – przy założeniu, że nie wystąpią okoliczności wymienione w art. 88 ustawy – Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego z tytułu jej nabycia.

Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Kolejną wątpliwością Wnioskodawcy jest kwestia opodatkowania podatkiem VAT zajęcia jednego z lokali przez żonę Wnioskodawcy na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.

Należy wskazać, iż ustawa o podatku od towarów i usług nie wymienia małżonków jako odrębnej kategorii podatników. Tym samym na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług małżonkowie nie są uznawani za jeden podmiot podatkowy. Każdy z nich, wykonując samodzielnie czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest odrębnym podatnikiem tego podatku. Zatem transakcje dokonywane pomiędzy nimi, jako osobami, prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą stanowią dostawę towarów lub świadczenie usług, które to czynności podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Powołany przepis wskazuje, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie się podatnika – niebędące dostawą towarów – na rzecz innego podmiotu. Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez pojęcie świadczenia usług należy rozumieć przede wszystkim określone zachowanie się podatnika na rzecz innego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przy czym, o ile dane zachowanie podatnika mieści się w ustawowej definicji świadczenia usług lub dostawy towarów, to – co do zasady – niezbędnym elementem do uznania tego zachowania za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT jest spełnienie przesłanki odpłatności.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie usług, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

W konsekwencji, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści związane z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy, za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

1.  użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność 1.gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;
2.  nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Należy zauważyć, że każda czynność wykonana przez podatnika, której efektem jest świadczenie na rzecz drugiego podmiotu, jest w podatku od towarów i usług traktowana jako świadczenie usługi, ponieważ usługą jest każde świadczenie wykonane przez podatników w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów.

Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie. Z uwagi na powyższe unormowania, pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie. W przytoczonych przepisach została zrealizowana zasada powszechności opodatkowania wyrażona w art. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L Nr 347, str. 1, z późn. zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Definicja świadczenia usług stanowi dopełnienie definicji dostawy towarów i tym samym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wszystkie czynności odpłatnego obrotu profesjonalnego.

Należy w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council, TSUE stwierdził, że wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie.

Analizując głębiej ten problem Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem.

Na uwagę zasługuje tutaj także orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R.J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie podkreślono, że dla wystąpienia opodatkowania podatkiem od towarów i usług konieczne staje się zaistnienie bezpośredniego związku płatności z konkretną czynnością oraz istnienie konsumenta tej czynności.

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W myśl przywołanego już na wstępie art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Pod pojęciem działalności gospodarczej, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W świetle art. 8 ust. 2a ustawy, w przypadku, gdy podatnik działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

Przepis ten jest źródłem praw i obowiązków podatników w odniesieniu do świadczeń określanych mianem„ odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż (z marżą czy bez) powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe.

Oznacza to, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę, nie może być zatem w żaden inny sposób potraktowane niż jako świadczenie usługi w tym samym zakresie. Zatem konsekwencją uznania podatnika biorącego udział w odsprzedaży usługi za świadczącego, jest wystawienie przez niego faktury dokumentującej wyświadczenie tej usługi.

Na mocy art. 29a ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Z powyższego wynika, że art. 29a ust. 1 ustawy odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez sprzedawcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi.

Stosownie do art. 29a ust. 6 ustawy, podstawa opodatkowania obejmuje:

1.  podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2.  koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

W myśl art. 29a ust. 7 ustawy, podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1.  stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2.  udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3.  otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Przepis art. 29a ust. 6 ustawy wyjaśnia, jakie elementy uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia, stanowiącego podstawę opodatkowania i wymienia przykładowo kilka rodzajów kosztów mieszczących się w pojęciu podstawy opodatkowania. Dotyczy on kosztów bezpośrednio związanych z zasadniczą dostawą towarów lub usług, które zwiększają łączną kwotę należną z tytułu transakcji. Zgodnie z tą regulacją, każdy koszt bezpośrednio związany z dostawą towarów lub świadczeniem usług, którym dostawca obciążył nabywcę lub klienta, powinien być włączony do podstawy opodatkowania. Zasada włączenia tych świadczeń do podstawy opodatkowania oznacza, że wartości tego typu kosztów, których ciężar przerzucany jest na nabywcę, nie wykazuje się jako odrębnego świadczenia, lecz traktuje, jako element świadczenia zasadniczego, z zastosowaniem stawki podatku właściwej dla świadczenia zasadniczego.

W przedmiotowej sprawie, należy mieć na uwadze fakt, że w związku z zajęciem jednego z lokali przez żonę Wnioskodawcy, na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, Wnioskodawca pobierze od żony zapłatę – jak wskazano w treści wniosku – żona będzie ponosić wydatki związane z podatkiem od nieruchomości, amortyzacją, zakupem mediów, konserwacje, naprawy, jak również koszty remontu. Wydatki przypadające na Panią X będą refakturowane przez Wnioskodawcę. Zatem, udostępnianie lokalu nie będzie odbywało się nieodpłatnie, skoro Wnioskodawca zamierza obciążać kosztami utrzymania udostępnianego lokalu. Tym samym czynność ta będzie odpłatna.

Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że Wnioskodawca wyrażając zgodę na zajęcie lokalu użytkowego przez żonę do prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, obciążając ją kosztami podatku od nieruchomości, amortyzacji, mediów, konserwacji napraw, kosztami remontu, będzie świadczyć na rzecz żony odpłatnie usługę, która zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegać będzie opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Tym samym nie można zgodzić się z Wnioskodawcą, że będzie on nieodpłatnie udostępniać żonie lokal użytkowy.

Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.

Przechodząc do kwestii ustalenia podstawy opodatkowania w związku z zajęciem lokalu na potrzeby żony Wnioskodawcy (pytanie nr 3) należy podkreślić, że każda czynność wykonana przez podatnika, której efektem jest świadczenie na rzecz drugiego podmiotu, jest w podatku od towarów i usług traktowana jako świadczenie usługi, bowiem usługą jest każde świadczenie wykonane przez podatników w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów. Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Strony stosunku cywilnoprawnego mogą, w ramach swobody w kształtowaniu łączących je stosunków zobowiązaniowych, zawrzeć w umowie postanowienie, co do zwrotu należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Nadmienić należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.), podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej.

Należność publicznoprawna jaką jest podatek od nieruchomości nie może podlegać dalszej odsprzedaży. Podatek ten ma charakter majątkowy i związany jest z posiadanym majątkiem, a nie uzyskiwanym z tytułu posiadania nieruchomości obrotem. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży bowiem na podatniku i to on jest zobowiązany do zapłaty należności z tego tytułu. Z tych względów podatek od nieruchomości nie może być przedmiotem sprzedaży lub innej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w efekcie nie podlega on refakturowaniu. Jak wskazano wyżej, strony stosunku cywilnoprawnego mogą jednak, w ramach swobody w kształtowaniu łączących je stosunków zobowiązaniowych zawrzeć w umowie postanowienie co do zwrotu (refundacji) należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Niezależnie jednak od tego, w jaki sposób jest zwracana właścicielowi lokalu kwota podatku od nieruchomości zawsze jest ona należnością obciążającą właściciela nieruchomości, którym – jak wynika z opisu sprawy – jest Wnioskodawca. Natomiast obowiązek korzystającego w stosunku do tego właściciela stanowi zobowiązanie cywilnoprawne, uregulowane w zawartej umowie, a więc należy ją traktować jako należność otrzymaną z tytułu odpłatnego świadczenia ww. usługi. W odniesieniu do opisu sprawy przedstawionego przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku stwierdzić należy, że podatek od nieruchomości jest należnością wynikającą z odpłatnego świadczenia usługi udostępnienia lokalu użytkowego i stanowi element kwoty należnej z tytułu świadczenia ww. usługi.

Podlega więc opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach właściwych dla wiążącego strony stosunku cywilnoprawnego – tak jak usługa odpłatnego udostępnienia lokalu użytkowego.

Biorąc pod uwagę przepisy ustawy oraz ww. okoliczności przedstawione przez Wnioskodawcę stwierdzić należy, że czynności, które są wykonywane przez Wnioskodawcę na rzecz żony, która partycypuje w kosztach podatku od nieruchomości, kosztach remontów, konserwacji napraw, amortyzacji stanowią odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

W analizowanej sytuacji nie występuje zatem nieodpłatne świadczenie usług przez Wnioskodawcę, lecz ma miejsce odpłatne udostępnienie nieruchomości – lokalu użytkowego.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w analizowanym przypadku przedmiotem świadczenia na rzecz małżonki Wnioskodawcy jest usługa główna, tj. udostępnienie nieruchomości (lokalu), a koszty dodatkowe, tj. opłata z tytułu podatku od nieruchomości, amortyzacja, koszty konserwacji napraw i remontów oraz koszty mediów (koszty mediów w przypadku, gdy korzystająca z lokalu nie ma wpływu na wielkość ich zużycia) stanowią element rachunku kosztów zmierzający do ustalenia kwoty odpłatności za usługę udostępnienia lokalu, bowiem z ekonomicznego punktu widzenia dopełnia świadczenie zasadnicze i nie należy go sztucznie oddzielać od tego świadczenia. Tym samym, ponoszone przez małżonkę Wnioskodawcy ww. wydatki, mają wpływ na podstawę opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy, z tytułu świadczenia usługi udostępnienia lokalu.

W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3 jest nieprawidłowe.

Wnioskodawca powziął również wątpliwość, czy w celu udokumentowania i wykazania w prowadzonej ewidencji VAT świadczonych nieodpłatnie na rzecz żony usług, Wnioskodawca powinien wystawić fakturę. (pytanie nr 4)

Zasady dotyczące wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż (dostawę towarów i świadczenie usług) uregulowane zostały w Dziale XI „Dokumentacja” Rozdziale 1 „Faktury” ustawy.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Na mocy art. 106a pkt 1 i 2 ustawy o VAT, przepisy Działu XI Rozdziału 1 zatytułowanego „Faktury” stosuje się do:

1.  sprzedaży, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1a, w których usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego i faktura dokumentująca te transakcje nie jest wystawiana przez usługobiorcę lub nabywcę towarów w imieniu i na rzecz usługodawcy lub dokonującego dostawy towarów;
2.  dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:
    1.  państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
    2.  państwa trzeciego; (…).

W myśl art. 106b ust. 1 ustawy – podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1.  sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2.  sprzedaż wysyłkową z terytorium kraju i sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
3.  wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4.  otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4.Należy podkreślić, że celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział.

Faktury są dokumentem o charakterze sformalizowanym. Co do zasady zatem, faktury muszą być wystawione zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Prawidłowość materialnoprawna faktury zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Oznacza to, że nie można uznać za prawidłową fakturę, gdy sprzecznie z jej treścią wskazuje ona zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało bądź zaistniało w innych rozmiarach albo między innymi podmiotami. Faktura potwierdza zaistniałe zdarzenia gospodarcze, a jej elementy formalne wymagane przez art. 106e ust. 1 ustawy mają wyłącznie znaczenie dowodowe. Jedynie braki merytoryczne faktury mogą wywołać skutek materialny w postaci zmian w przedmiocie lub podstawie opodatkowania, a także doprowadzić do niewłaściwego określenia wysokości podatku.

Zatem, skoro Wnioskodawca świadczy na rzecz żony odpłatne świadczenie usługi, udostępniając jej jeden z lokali, który wykorzystywany jest przez nią w celu prowadzenia własnej działalności gospodarczej, podlegające zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, to Wnioskodawca ma obowiązek wystawienia faktury na rzecz żony w związku ze świadczeniem tej usługi.

W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy do pytania nr 4 jest prawidłowe.

Nadmienia się, że niniejsza interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej, przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1.  z zastosowaniem art. 119a;
2.  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3.  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej). Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przypisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193 z późn. zm.), wprowadzającymi regulacje intertemporalne.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzki Sąd Administracyjny, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).

Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy). W przypadku wnoszenia skargi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii jako najwłaściwszy proponuje się kontakt z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ePUAP.

Zgodnie z art. 57a ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinie zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się do błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawą.