Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/436-390/14-2/MK
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2015-01-09
Teza: Podstawa opodatkowania.
Słowa kluczowe: nieruchomości; opłata-opłata skarbowa; prawa-przeniesienie prawa-przeniesienie prawa własności
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pana, przedstawione we wniosku z dnia 6 października 2014 r. (data wpływu 10 października 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy przenoszącej prawo własności do nieruchomości – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 10 października 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy przenoszącej prawo własności do nieruchomości.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca zamierza zawrzeć z A. oraz B. (spadkobiercy po C.) umowę przenoszącą prawo własności do nieruchomości.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości powstaje obowiązek podatkowy z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.

Przedmiotowa umowa zawierana będzie w celu wykonania uprzednio zawartej przez C. (spadkodawca) umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości.

A. w dniu 19 listopada 1980 r. przed notariuszem zobowiązała się (akt notarialny z dnia 19 listopada 1980 r.) do przeniesienia na rzecz niżej podpisanego oraz na rzecz D. własności nieruchomości, pod warunkiem, że Skarb Państwa - Prezydent Miasta nie wykona przysługującego jemu z mocy ustawy prawa pierwokupu. W dacie zawarcia umowy Wnioskodawca wraz z D. - obecnie poprzedniczką prawną Wnioskodawcy uiścili na rzecz sprzedającej cenę nieruchomości w całości, a także uiścili notariuszowi opłatę skarbową w wysokości 50 000 zł (10% zapłaconej ceny – 500 000 zł x 10% = 50 000 zł - na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów - art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 roku o opłacie skarbowej oraz § 45 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 tego samego paragrafu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1975 roku w sprawie opłaty skarbowej).

Wydanie przedmiotowej nieruchomości stronie kupującej nastąpiło w dniu 15 grudnia 1980 r., zaś w drodze pisma z dnia 20 lutego 1981 r. Skarb Państwa oświadczył, iż nie zamierza skorzystać z ww. prawa pierwokupu. Po otrzymaniu rzeczonego oświadczenia C powinna była niezwłocznie wypełnić wynikający z § 7 umowy obowiązek przeniesienia prawa własności nieruchomości na rzecz Strony Kupującej. Niestety ww. powinność do chwili obecnej nie została wykonana.

Przez lata strony ww. umowy utwierdzone były w błędnym przekonaniu, iż w wyniku zawarcia przed wspomnianym wcześniej notariuszem warunkowej umowy sprzedaży w dniu 19 listopada 1980 r. oraz brakiem skorzystania z prawa pierwokupu przez Skarb Państwa, doszło do skutecznego przejścia prawa własności nieruchomości.

W dniu 28 października 1985 r. zmarła D., a jej udział w przedmiotowej nieruchomości (1/2) nabył w wyniku spadkobrania Wnioskodawca. Zainteresowany w związku z nabyciem spadku wykonał swoje zobowiązania podatkowe, na co posiada stosowne dokumenty wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Niedokończona sprawa dotycząca braku uzyskania prawa własności nieruchomości, została dostrzeżona w toku przygotowań do sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, kiedy to okazało się, iż w księdze wieczystej jako właściciel wpisana jest wciąż C.

Stąd też w październiku 2013 roku niżej podpisany wszczął postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po C., w wyniku którego uzyskał postanowienie o nabyciu spadku, stwierdzające spadkobierców (A. i B.), którzy są gotowi niezwłocznie wykonać zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości odziedziczone po C. w spadku.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1.  Czy zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości w celu wykonania uprzedniego zobowiązania umownego do przeniesienia własności nieruchomości (umowa zobowiązująca z 1980 r.; uiszczona od niej w całości opłata skarbowa), będzie uznane za czynność cywilnoprawną, z którą ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych?
2.  Czy w związku z przedstawionym stanem faktycznym, umowa w formie aktu notarialnego z dnia 19 listopada 1980 r. zawierająca zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości (tożsama ówcześnie pod względem podatkowym z umową przenoszącą własność) jest czynnością cywilnoprawną w rozumieniu art. 14 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. 2010 r. Nr 101 poz. 649), z którą ustawodawca, w tej konkretnej sprawie, będzie wyłącznie wiązał powstanie obowiązku podatkowego z tytułu czynności cywilnoprawnych?
3.  Czy w związku z zawarciem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości, z którą ówczesne przepisy wiązały obowiązek podatkowy z tytułu czynności cywilnoprawnych (opłata skarbowa), gdyż traktowały ją na równi z umową przenoszącą prawo własności, można przyjąć, iż kupujący (w tym Wnioskodawca) wykonali swoje zobowiązanie podatkowe w całości z tytułu dokonanej czynności cywilnoprawnej, a zatem zawarcie w przyszłości umowy przenoszącej własność nieruchomości nie będzie rodziło obowiązku podatkowego z tytułu PCC?

Zdaniem Wnioskodawcy, mająca zostać zawarta umowa przenosząca własność przedmiotowej nieruchomości, nie będzie rodziła w tym konkretnym stanie faktycznym obowiązku podatkowego, gdyż pozostaje ona ściśle związana z umową zobowiązującą do przeniesienia prawa własności nieruchomości, która została zawarta pod rządami przepisów art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 roku o opłacie skarbowej oraz § 45 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 tego samego paragrafu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1975 roku w sprawie opłaty skarbowej, które traktowały umowę zobowiązującą do przeniesienia własności, jako tożsamą z umową przenoszącą własność, i z nią wiązały powstanie obowiązku podatkowego (opłata skarbowa).

Wnioskodawca taką interpretację przepisów opiera na treści art. 14 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zdaniem Wnioskodawcy w tym konkretnym stanie faktycznym, czynnością z którą można jedynie wiązać obowiązek podatkowy z tytułu czynności cywilnoprawnych, będzie wyłącznie zawarcie umowy zobowiązującej do przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości.

Zastosowanie odmiennej interpretacji skutkowałaby niesprawiedliwym podwójnym opodatkowaniem Wnioskodawcy (od umowy zobowiązującej do przeniesienia prawa własności nieruchomości oraz od umowy przenoszącej prawo własności nieruchomości). Zainteresowany wskazał, iż ustawodawca na przestrzeni lat, nigdy nie zdecydował się na opodatkowanie (wcześniej opłatą skarbową, a obecnie podatkiem od czynności cywilnoprawnych) zarówno zawarcia umowy zobowiązującej do przeniesienia prawa własności nieruchomości, jak i zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości, gdyż byłoby to sprzeczne z konstrukcją umowy sprzedaży przyjętą w polskim systemie prawa cywilnego. Umowa sprzedaży jest umową o podwójnym skutku (zobowiązująco-rozporządzającym). Z uwagi na fakt, iż zobowiązanie oraz rozporządzenie prawem, można rozdzielić na odrębne czynności, ustawodawca racjonalnie uregulował, iż w takiej sytuacji powstanie obowiązku podatkowego z tytułu PCC będzie miało miejsce dopiero z dniem przeniesienia prawa własności.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności objętych opodatkowaniem. Oznacza to, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie czynności enumeratywnie wskazane w art. 1 ust. 1, w tym wymieniona w pkt 1 lit. a) umowa sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, a w myśl art. 4 pkt 1 ciąży on na kupującym. Podstawę opodatkowania stanowi, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1, wartość rynkowa nabytych rzeczy i praw majątkowych, natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy stawka podatku, w przypadku przedmiotu sprzedaży jakim jest nieruchomość, wynosi 2%.

Z treści wniosku wynika, że Wnioskodawca zamierza zawrzeć z A. oraz B. (spadkobiercy po C.) umowę przenoszącą prawo własności do nieruchomości. Przedmiotowa umowa zawierana będzie w celu wykonania uprzednio zawartej przez C. (spadkodawca) umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości. C. w dniu 19 listopada 1980 r. przed notariuszem zobowiązała się (akt notarialny z dnia 19 listopada 1980 r.) do przeniesienia na rzecz niżej podpisanego oraz na rzecz Anny Jędrzejek własności nieruchomości, pod warunkiem, że Skarb Państwa - Prezydent Miasta nie wykona przysługującego jemu z mocy ustawy prawa pierwokupu. W dacie zawarcia umowy Wnioskodawca wraz z D. - obecnie poprzedniczką prawną Wnioskodawcy uiścili na rzecz sprzedającej cenę nieruchomości w całości, a także uiścili notariuszowi opłatę skarbową. Wydanie przedmiotowej nieruchomości stronie kupującej nastąpiło w dniu 15 grudnia 1980 r., zaś w drodze pisma z dnia 20 lutego 1981 r. Skarb Państwa oświadczył, iż nie zamierza skorzystać z ww. prawa pierwokupu. Po latach okazało się, iż w księdze wieczystej jako właściciel wpisana jest wciąż C.

Stąd też w październiku 2013 roku niżej podpisany wszczął postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po C., w wyniku którego uzyskał postanowienie o nabyciu spadku, stwierdzające spadkobierców (A. i B.), którzy są gotowi niezwłocznie wykonać zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości odziedziczone po C. w spadku.

Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 155 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Z zacytowanego przepisu wynika, że w polskim prawie cywilnym przyjęto koncepcję tzw. czynności o podwójnym skutku: zobowiązującym i rozporządzającym. Przy czym, możliwe jest wyłączenie skutku rozporządzającego i zawarcie umowy jedynie zobowiązującej do przeniesienia własności. W tej sytuacji zawarcie takiej umowy powoduje, że zamierzony przez strony rezultat, tj. przeniesienie własności rzeczy, czy też praw majątkowych, zostaje zrealizowane w drodze dwóch umów – najpierw zobowiązującej, np. do przeniesienia własności, a następnie umowy rozporządzającej, stanowiącej wykonanie pierwszej. Taka sekwencja czynności oraz realizacja zamierzonego przez strony celu w dwóch etapach, czyli zawarcie najpierw umowy zobowiązującej, a następnie pociągającej za sobą skutek rzeczowy umowy rozporządzającej, zawieranej w wykonaniu pierwszej, może wynikać z przepisu ustawy lub być przejawem woli stron umowy, które tak zdecydowały się ukształtować łączący je stosunek prawny. Z sytuacją taką mamy do czynienia w przypadku umów warunkowych.

Wskazać również należy, że powyższa koncepcja ma swoje odzwierciedlenie w wielu przepisach prawa cywilnego, a także określone konsekwencje na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli chodzi o moment powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku bowiem – tak jak w przedstawionej we wniosku sytuacji – czynności prawnych zawartych pod warunkiem, gdy chodzi o konsekwencje podatkowe, czynności takie traktowane są jako czynności bezwarunkowe, czyli skuteczne z chwilą ich dokonania, a w przypadku ich dokonania obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia takiej umowy. Jest to konsekwencją ogólnej zasady powstawania obowiązku podatkowego w ramach podatku od czynności cywilnoprawnych, który powstaje z chwilą dokonania czynności podlegającej opodatkowaniu, czyli zawarcia umowy, w tym także umowy zawierającej dodatkowe zastrzeżenie w postaci warunku. Ustawa nie uzależnia natomiast powstania obowiązku podatkowego od wykonania umowy. Ta okoliczność może mieć bowiem znaczenie jedynie w przypadku nieziszczenia się zastrzeżonego warunku, co wiązać się może ze zwrotem zapłaconego podatku.

Z powyższego wynika więc, że w opisanej we wniosku sytuacji, zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości w wykonaniu zawartej w 1980 r. warunkowej umowy jej sprzedaży, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zawarcie takiej umowy nie powoduje bowiem powstania obowiązku podatkowego w tym podatku, gdyż ten powstał – zgodnie z art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 45, poz. 226) – w momencie zawarcia umowy warunkowej sprzedaży w 1980 r.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.