Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0113-KDIPT1-1.4012.733.2025.1.MSU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-09-22
Teza: Uznanie przekazania przedmiotu zastawu za dostawę
towarów opodatkowaną podatkiem VAT, prawo do
skorygowania podstawy opodatkowania oraz podatku
należnego z tytułu dostawy przedmiotu zastawu, w związku z
wykonaniem umowy zastawu, na podstawie art. 89a ust. 1
ustawy.
Słowa kluczowe: dostawa-dostawa towarów
dług-dług zły
zastaw-zastaw rzeczy
Zagadnienia: Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II. Zakres
opodatkowania-Rozdział 2. Dostawa towarów i
świadczenie usług -Dostawa towarów
Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX. Odliczenie
i zwrot podatku. Odliczenie częściowe-Rozdział 1a.
Rozliczenie podatku w odniesieniu do nieściągalnych
wierzytelności -Korekta podatku należnego z tytułu
dostawy towarów
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-
Rozdział 2-art. 7.-ust. 1-pkt 1
[VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział IX-
Rozdział 1a-art. 89a-ust. 1

## Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

dłowe
    Szanowna Pani,
    stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu
    faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 lipca 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:
      - uznania przekazania przedmiotu zastawu w postaci 2 samochodów ciężarowych oraz
        przyczepy, za dostawę towarów opodatkowaną podatkiem VAT,
      - prawa do skorygowania podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu
        dostawy przedmiotu zastawu w postaci 2 samochodów ciężarowych oraz
        przyczepy, w związku z wykonaniem umowy zastawu, na podstawie art. 89a ust. 1
        ustawy.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    Wnioskodawczyni (dalej również Podatniczka) prowadzi jednoosobową działalność
    gospodarczą w Polsce i w Polsce posiada miejsce zamieszkania oraz stałe miejsce pobytu.
    Zarejestrowana jako podatnik VAT czynny. Wnioskodawczyni jest podmiotem powiązanym
    z sp. z o.o. (dalej jako Podmiot powiązany).
    Podmiot powiązany w 2018 roku zawarł umowę współpracy dotyczącą nabywania
    towarów handlowych z kontrahentem prowadzącym działalność pod firmą A (dalej jako
    Kontrahent). Kontrahent jest podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT,
    zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny. Wnioskodawczyni w związku ze współpracą z
    Podmiotem powiązanym, zgodziła się na udzielenie pewnej formy poręczenia za ten
    podmiot i zawarła z Kontrahentem umowy zastawu rejestrowego w celu ustanowienia na
    posiadanych aktywach zabezpieczenia wierzytelności, które będzie posiadał Kontrahent
    podczas współpracy z Podmiotem powiązanym.
    Innymi słowy, Podatniczka zabezpieczyła należności Kontrahenta, który na wypadek braku
    otrzymania zapłaty od Podmiotu powiązanego, mógłby dokonać realizacji zastawu, w celu
    odzyskania swojej należności. Czynność ta ma zatem charakter w pewnym sensie
    poręczenia rzeczowego (udzielonego dla Podmiotu powiązanego przez Podatniczkę), które
    zabezpiecza Kontrahenta, na wypadek braku zapłaty od Podmiotu powiązanego.
    Zgodnie z Umowami zastawu, według wyboru Kontrahenta zaspokojenie wymagalnej
    wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym może nastąpić z przedmiotu
    zastawu:
      1) przez przejęcie przez Kontrahenta przedmiotu zastawu na własność (według
        średniej ceny z dnia przejęcia – z dniem złożenia zastawcy oświadczenia o tym
        przejęciu),
      2) przez sprzedaż przedmiotu zastawu w drodze przetargu publicznego
        przeprowadzonego przez notariusza lub komornika,
      3) na drodze sądowego postępowania egzekucyjnego.
    W związku z powstaniem niespłaconych zobowiązań ze strony Podmiotu powiązanego w
    stosunku do Kontrahenta, Kontrahent ten poinformował Wnioskodawczynię w 2024 roku
    o zamiarze przejęcia przedmiotów zastawu na własność. Wnioskodawczyni wykonując

    Umowy zastawu, przekazała w 2024 roku na rzecz Kontrahenta aktywa będące
    przedmiotem Umowy zastawu. W związku z powyższym, w związku z wykonaniem umowy
    zastawu doszło do przeniesienia na rzecz Kontrahenta A prawa do rozporządzania
    towarami jak właściciel rzeczami będącymi przedmiotem zastawu.
    Podatniczka uznała, że przekazanie na rzecz Kontrahenta przedmiotów zastawu stanowi
    dostawę towarów. W związku z tym, Podatniczka wystawiła faktury VAT na Kontrahenta
    dotyczące czynności wydania przedmiotów zastawu Zastawnikowi. Przedmiotem
    zastawów były rzeczy ruchome (2 samochody ciężarowe oraz przyczepa), które
    wykorzystywane były do działalności gospodarczej Podatniczki i wykonywania czynności
    opodatkowanych. Przy nabyciu rzeczy będących przedmiotem zastawu i późniejszego
    przekazania, Wnioskodawczyni przysługiwało prawo do odliczenia kwoty podatku VAT
    naliczonego.
    Zgodnie z konstrukcją zabezpieczenia Wnioskodawczyni wykonała rzeczową zapłatę za
    Podmiot powiązany, tym samym nie otrzymała z tego tytułu zapłaty od Kontrahenta.
    Wnioskodawczyni nie otrzymała także od Podmiotu powiązanego żadnego wynagrodzenia
    ani zwrotu wartości rzeczy przekazanych na podstawie Umów zastawu. Podatniczka nie
    może ubiegać się zapłaty od Kontrahenta, może jednak ubiegać się m.in. zwrotu wartości
    przekazanego Kontrahentowi przedmiotu zastawu od Podmiotu powiązanego. Od
    wystawienia faktury oraz od ustalonego terminu zwrotu środków przez Podmiot
    powiązany dla Podatniczki minęło 90 dni, na moment składania niniejszego wniosku.
    Wnioskodawczyni uzyskała status wierzyciela Podmiotu powiązanego w związku z
    wykonanym poręczeniem, które zostało spełnione poprzez wykonanie umowy zastawu
    rejestrowego i wydanie przedmiotów zastawu Kontrahentowi. Na podstawie wykonanego
    poręczenia Wnioskodawczyni przysługuje w stosunku do Podmiotu powiązanego prawo
    do zwrotu wartości przekazanych aktywów na rzecz Kontrahenta.
    Od daty wystawienia faktur dokumentujących przekazanie przedmiotów zastawu na rzecz
    Kontrahenta, na moment składania niniejszego wniosku nie upłyną 3 lata licząc od końca
    roku, w którym zostały wystawione. Wierzytelności objęte zakresem wniosku nie zostały
    oraz nie zostaną uregulowane lub zbyte w jakiejkolwiek formie, przed datą dokonania
    korekty w trybie art. 89a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Na dzień
    poprzedzający dzień złożenia deklaracji Wnioskodawczyni będzie czynnym
    zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług.
    Pytania
      1. Czy przekazanie rzeczy opisanych we wniosku będących przedmiotem zastawu
        rejestrowego przez Zastawcę Zastawnikowi będzie stanowiło dostawę towarów w
        rozumieniu art. 7 ustawy 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U z
        2024 r., poz. 361 ze zm. – dalej ustawa o VAT)?
      2. Czy Wnioskodawczyni może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek
        należny z tytułu dostaw towarów w związku z wykonaniem Umów zastawu, na
        podstawie art. 89a ust. 1 ustawy o VAT?
    Pani stanowisko w sprawie
      1. Przekazanie rzeczy na własność Zastawnikowi, w ocenie Wnioskodawczyni, stanowi
        dostawę towarów opodatkowaną podatkiem VAT.
      2. W ocenie Wnioskodawczyni, może ona skorygować podstawę opodatkowania oraz
        podatek należny z tytułu dostaw towarów w związku z wykonaniem Umów zastawu,
        na podstawie art. 89a ust. 1 ustawy o VAT.
    Uzasadnienie:

    Ad. 1
      1.
    Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu ww. podatkiem podlega m.in.
    odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
    W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1
    pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    W myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także
    wszelkie postacie energii.
    Biorąc pod uwagę definicję z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie
    przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Nie należy utożsamiać
    prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel z przeniesieniem własności na gruncie
    prawa cywilnego. Jak stwierdzono w wyroku ETS (TSUE) w sprawie C-320/88, za dostawę
    towaru należy uznać niektóre transakcje, na podstawie których dochodzi do przeniesienia
    prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia
    własności na gruncie prawa cywilnego.
    Przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel jest więc pojęciem
    szerszym niż sprzedaż.
    W orzecznictwie polskich sądów administracyjnych również ugruntowany jest pogląd,
    zgodnie z którym „rozporządzanie towarami jak właściciel” rozumieć należy szeroko i w
    oderwaniu od ścisłego rozumienia tego pojęcia w prawie cywilnym, a podstawowe
    znaczenie dla opodatkowania podatkiem od towarów i usług ma nie tyle aspekt prawny,
    co ekonomiczny, sprowadzający się do faktycznej możliwości dysponowania towarem, a
    nie rozporządzania nim w sensie prawnym (stanowisko to potwierdza m.in. wyrok NSA: z
    14 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1389/09).
    W tym kontekście istotne jest posiadanie faktycznego władztwa nad rzeczą (przekazanie
    możliwości dysponowania nią w znaczeniu ekonomicznym), natomiast dochowanie
    skuteczności przeniesienia prawa własności w znaczeniu cywilnoprawnym nie ma
    decydującego znaczenia. Z przytoczonego wyżej wyroku ETS (TSUE) w sprawie C-320/88
    wynika także, że dostawę towarów należy interpretować jako przeniesienie prawa do
    dysponowania prawem rzeczowym (majątkiem) jak właściciel, nawet jeśli nie nastąpiło
    faktyczne przeniesienie własności tego majątku w sensie prawnym.
    Wykładni omawianego art. 7 ustawy o VAT dokonał także skład siedmiu sędziów NSA w
    uchwale z 12 października 2015 r. sygn. akt I FPS 1/15, gdzie Sąd stwierdził, że pojęcie
    „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” w ujęciu art. 14 ust. 1
    Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 7 ust. 1 nie oznacza jego interpretowania jedynie w
    sensie ekonomicznym. Z użytego w tych przepisach zwrotu wynika bowiem, że z dostawą
    towarów mamy do czynienia nie tylko gdy dochodzi do przejścia prawa własności towaru,
    co oznacza, że do dostawy towarów dochodzi zawsze, gdy następuje przeniesienie
    własności towaru w sensie prawnym (cywilistycznym) oraz w każdym innym przypadku,
    gdy podatnik przeniesie faktyczne lub ekonomiczne władztwo nad rzeczą na inny
    podmiot, a nabywca towaru będzie miał swobodę w dysponowaniu (rozporządzaniu)
    rzeczą, tak jakby był jej właścicielem.
    Podsumowując, za „dostawę towarów” w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, należy
    uznać takie przeniesienie prawa do rozporządzania towarem, które z prawnego punktu
    widzenia przenosi na nabywcę prawo własności lub prawo umożliwiające nabywcy
    rozporządzanie (dysponowanie) towarem jak właściciel.
      2.
    Zgodnie z art. 306 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2024 r. poz.
    1061, dalej także jako „Kodeks cywilny”), w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności
    można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł

    dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością i z
    pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym
    z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne.
    Jak stanowi art. § 1 i § 3 Kodeksu cywilnego, do ustanowienia zastawu potrzebna jest
    umowa między właścicielem a wierzycielem oraz z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie
    przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się
    zgodziły. Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa o ustanowienie
    zastawu została zawarta na piśmie z datą pewną.
    Na podstawie art. 308 Kodeksu cywilnego, wierzytelność można także zabezpieczyć
    zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.
    Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze
    zastawów (Dz.U. 2018 r. poz. 2017, dalej także jako „ustawa o zastawie rejestrowym”), do
    ustanowienia zastawu rejestrowego są wymagane umowa o ustanowienie tego zastawu
    (umowa zastawnicza) między osobą uprawnioną do rozporządzania przedmiotem
    zastawu (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem) oraz wpis do rejestru zastawów.
    Według art. 3 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym, umowa zastawnicza powinna być pod
    rygorem nieważności zawarta na piśmie. Do umów o ustanowienie zastawu rejestrowego
    na wierzytelnościach i prawach nie stosuje się przepisów o formie pisemnej szczególnej
    określonej w odrębnych przepisach.
    Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym, umowa zastawnicza może
    przewidywać zaspokojenie zastawnika przez przejęcie przez niego na własność
    przedmiotu zastawu rejestrowego, jeżeli:
      1) zastaw rejestrowy ustanowiony został na instrumentach finansowych zapisanych na
        rachunku papierów wartościowych lub na innym rachunku w rozumieniu ustawy z
        dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
      2) przedmiotem zastawu rejestrowego są rzeczy występujące powszechnie w obrocie
        towarowym;
      3) przedmiotem zastawu rejestrowego są rzeczy, wierzytelności i prawa lub zbiory
        rzeczy lub praw stanowiące całość gospodarczą, a strony w umowie zastawniczej
        ściśle oznaczyły wartość przedmiotu zastawu albo określiły sposób ustalenia jego
        wartości dla zaspokojenia zastawnika;
      4) przedmiotem zastawu rejestrowego jest wierzytelność z rachunku bankowego.
    Na podstawie art. 23 ust. 2 i 3 ustawy o zastawie rejestrowym, jeżeli umowa zastawnicza
    przewiduje zaspokojenie zastawnika w drodze przejęcia na własność rzeczy obciążonych
    zastawem rejestrowym, występujących powszechnie w obrocie towarowym, wartość
    przejętych rzeczy ustala się na podstawie średniej ceny tych rzeczy z dnia przejęcia.
    Wierzytelność zabezpieczona zastawem
    rejestrowym ulega zaspokojeniu do wysokości wartości przedmiotu zastawu rejestrowego
    przejętego na własność przez zastawnika. Jeżeli wartość przedmiotu zastawu rejestrowego
    przewyższa wysokość wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym, zastawnik
    jest zobowiązany do uiszczenia kwoty nadwyżki w terminie 14 dni od dnia przejęcia.
      3.
    Aby dana czynność była opodatkowana podatkiem VAT, musi być wykonana przez
    podmiot, który w związku z jej wykonaniem działa w charakterze podatnika w rozumieniu
    ustawy o VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami, są osoby prawne,
    jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące
    samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub
    rezultat takiej działalności.

    W myśl art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność
    producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby
    naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody.
    Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na
    wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla
    celów zarobkowych.
    Jak wynika z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie
    wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE.1 Nr 347 z 11.12.2006 s. 1,
    ze. zm., zwanej dalej „Dyrektywą VAT”), podatnikiem jest każda osoba prowadząca
    samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na
    cel czy też rezultaty takiej działalności.
    Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub
    usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych
    zawodów lub uznanych za takie. Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a Dyrektywy VAT,
    opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa
    członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.
    Jak wynika z opisanego stanu faktycznego, Wnioskodawczyni w związku ze współpracą z
    Podmiotem powiązanym, zgodziła się na udzielenie pewnej formy poręczenia za ten
    podmiot i zawarła z Kontrahentem umowy zastawu rejestrowego w celu ustanowienia na
    posiadanych aktywach zabezpieczenia wierzytelności Kontrahenta. Zgodnie z Umowami
    zastawu, Kontrahent według swojego wyboru mógł zostać zaspokojony m.in. przez
    przejęcie przedmiotu zastawu na własność (według średniej ceny z dnia przejęcia, – z
    dniem złożenia zastawcy oświadczenia o tym przejęciu). W związku z powstaniem
    niespłaconych zobowiązań ze strony Podmiotu powiązanego w stosunku do Kontrahenta,
    poinformował on Wnioskodawczynię w 2024 roku o zamiarze przejęcia przedmiotów
    zastawu na własność.
    Podatniczka wykonując Umowy zastawu, przekazała w 2024 roku na rzecz Kontrahenta
    aktywa będące przedmiotem Umowy zastawu. Przedmiotem zastawów były rzeczy
    ruchome (....), które wykorzystywane były do działalności gospodarczej i wykonywania
    czynności opodatkowanych przez Podatniczkę. Przy nabyciu rzeczy będących
    przedmiotem zastawu i późniejszego przekazania, Wnioskodawczyni przysługiwało prawo
    do odliczenia kwoty podatku VAT naliczonego.
    Mając powyższe na względzie, w ocenie Wnioskodawczyni przekazanie Kontrahentowi
    aktywów będących przedmiotem Umowy zastawu stanowiło dostawę towarów, o której
    mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowanej VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy
    o VAT.
    Należy wskazać, że w związku z art. 22 i 23 ustawy o zastawie rejestrowym doszło do
    zaspokojenia zastawnika, poprzez przejęcie przez niego na własność przedmiotu zastawu
    rejestrowego, w konsekwencji przekazanie przez Wnioskodawczynię aktywów na rzecz
    Kontrahenta spełniło definicję „przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak
    właściciel”. Dokonując zaspokojenia zastawnika z art. 22 i 23 ustawy o zastawie
    rejestrowym dochodzi bowiem do przeniesienia własności mienia.
    Zgodnie ze stanem faktycznym, właścicielką przekazanych aktywów przed wykonaniem
    zaspokojenia była Wnioskodawczyni, natomiast po jego dokonaniu, właścicielem
    przedmiotów zastawu stał się Kontrahent. Mając na względzie przytoczone wyżej
    orzecznictwo sądów Wnioskodawczyni wskazuje, że pomimo, iż przeniesienie prawa do
    rozporządzania towarami jak właściciel nie nastąpiło w ramach sprzedaży towarów, to
    zwrot ten w rozumieniu ustawy o VAT należy rozumieć szerzej i objąć niż także czynności
    inne niż sprzedaż.
    Wobec powyższego należy stwierdzić, że przekazanie przez Wnioskodawczynię aktywów
    będących przedmiotem zastawu, na rzecz Kontrahenta, stanowiło dostawę towarów
    opodatkowaną VAT.

    Ad. 2
      1.
    Zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, podatnik może skorygować podstawę
    opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na
    terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została
    uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku
    przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została
    uprawdopodobniona.
    Jak stanowi art. 89a ust. 1a ustawy o VAT, nieściągalność wierzytelności uważa się za
    uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w
    jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w
    umowie lub na fakturze.
    Na podstawie art. 89a ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o VAT, przepis ust. 1 stosuje się w przypadku,
    gdy spełnione są następujące warunki:
      3) na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się
        korekty, o której mowa w ust. 1:
      a) wierzyciel jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny,
      b) (uchylona).
      5) od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc
        od końca roku, w którym została wystawiona.
    Jak wynika z art. 89a ust. 3 ustawy o VAT, korekta, o której mowa w ust. 1, może nastąpić
    w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za
    uprawdopodobnioną, pod warunkiem że do dnia złożenia przez wierzyciela deklaracji
    podatkowej za ten okres wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek
    formie.
    Według art. 89a ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku gdy po złożeniu deklaracji podatkowej,
    w której dokonano korekty, o której mowa w ust. 1, należność została uregulowana lub
    zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy
    opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność
    została uregulowana lub zbyta. W przypadku częściowego uregulowania należności,
    podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego zwiększa się w odniesieniu do
    tej części.
    Na podstawie art. 89a ust. 5 ustawy o VAT, wierzyciel informuje o korekcie, o której mowa
    w ust. 1, właściwego dla niego naczelnika urzędu skarbowego w deklaracji podatkowej, w
    której dokonuje tej korekty.
      2.
    Przekładając powyższe przepisy na grunt przedstawionego stanu faktycznego, należy
    stwierdzić, że Wnioskodawczyni ma prawo skorzystać z ulgi na złe długi, tj. dokonać
    korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu dostaw towarów
    dokonanych na rzecz Kontrahenta w związku z wykonaniem umów zastawu.
    Zgodnie z podstawową zasadą korekty dotyczącej ulgi na złe długi, podatnik może
    skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub
    świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność
    została uprawdopodobniona.
    Podstawowym zadaniem instytucji ulgi na złe długi jest możliwość pomniejszenia podatku
    należnego w sytuacji, gdy podatek należny obciążał kwoty należne z tytułu czynności
    opodatkowanych, które to kwoty nie zostały przez podatnika faktycznie otrzymane.

    Wnioskodawczyni poprzez przekazanie aktywów na rzecz Kontrahenta na podstawie
    umów zastawu, dokonała dostaw towarów na terytorium kraju w rozumieniu ustawy o
    VAT, w związku z czym wystąpił podatek VAT należny.
    Nieściągalność wierzytelności powstałych w związku z dokonanymi dostawami towarów
    została w ocenie Wnioskodawczyni uprawdopodobniona, tzn. wierzytelności powstałe w
    momencie dokonania dostaw towarów w związku z wykonaniem Umów zastawu nie
    zostały uregulowane lub zbyte przez Wnioskodawczynię w jakiejkolwiek formie.
    W ramach tej specyficznej sytuacji, Podatniczka nie może dochodzić zapłaty od
    Kontrahenta. Może zaś dochodzić zwrotu wartości przekazanych rzeczy będących
    przedmiotem zastawu od Podmiotu powiązanego, dla którego Podatniczka udzieliła
    poręczenia właśnie w formie zastawu rejestrowego.
    Niemniej Wnioskodawczyni na moment składania niniejszego wniosku nie otrzymała
    żadnych środków z tego tytułu od Podmiotu powiązanego.
      3.
    Art. 89a ustawy o VAT nie wskazuje wprost na sytuację, w której poręczyciel lub zastawca
    dokonuje zaspokojenia wierzyciela poprzez świadczenie niepieniężne, jednocześnie nie
    mając możliwości odzyskania poniesionych kwot od dłużnika głównego ze względu na jego
    niewypłacalność.
    Zdaniem Wnioskodawczyni należy uznać, iż w sytuacji, w której Zastawca dokonuje
    zaspokojenia wierzyciela z własnych aktywów poprzez świadczenie niepieniężne, w
    związku z którym występuje podatek VAT należny, w stosunku do tego wierzyciela
    powstaje wierzytelność w stosunku do dłużnika, która pozostaje dla poręczyciela/zastawcy
    nieściągalna.
    Należy bowiem zauważyć, że w przypadku uregulowania przez zastawcę należności
    wierzyciela poprzez świadczenie pieniężne, nie wystąpiłby podatek VAT należny, gdyż nie
    miałaby miejsce dostawa towarów czy też świadczenie usług na rzecz Kontrahenta.
    Oznacza to, że podmiot dokonujący zaspokojenia wierzyciela za dłużnika głównego
    świadczeniem niepieniężnym, traktowany byłby odmienne od podmiotu dokonującego
    świadczenie pieniężne.
    Podmiot dokonujący świadczenia niepieniężnego ponosiłby negatywne konsekwencje za
    sposób zaspokojenia wierzyciela poprzez konieczność zapłaty podatku VAT należnego od
    dostawy towarów, w stosunku do którego nie nabywałby możliwości korekty w ramach
    ulgi na złe długi. W ocenie Wnioskodawczyni stanowiłoby to naruszenie zasady
    neutralności VAT w prawie unijnym, co zostało podkreślone w wyroku Trybunału
    Sprawiedliwości z 23.11.2017 r. (C-246/16, Enzo Di Maura v. Agenzia delle Entrate –
    Direzione Provinciale di Siracusa). Trybunał wskazał, że zasadą jest, iż brak płatności jest
    przesłanką do korekty VAT, wyjątkiem zaś (odstępstwem od zasady) – możliwość
    wyłączenia takiej korekty przez państwa członkowskie. To odstępstwo musi być jednak
    uzasadnione i w szczególności nie może niweczyć celu harmonizacji podatków
    realizowanego przez VI dyrektywę VAT. Tym celem jest zaś m.in. zapewnienie neutralności
    podatkowej, a w jej ramach tego, aby przedsiębiorca nie ponosił ciężaru podatku.
    W ocenie Wnioskodawczyni, na fakt prawa do zastosowania ulgi na złe długi ma również
    okoliczność nieotrzymania zapłaty w związku z Umowami zastawu od Podmiotu
    powiązanego, będącego dłużnikiem głównym. Podatniczka co do zasady powinna ubiegać
    się o zwrot zapłaconych na rzecz Kontrahenta kwot (wartości przekazanych rzeczy) od
    dłużnika głównego (Podmiotu powiązanego).
    Wnioskodawczyni nie otrzymała zwrotu w ciągu 90 dni od terminu płatności od Podmiotu
    powiązanego.
    Zdaniem Wnioskodawczyni, wykładnia językowa omawianych przepisów nie daje
    jednoznacznych rezultatów na gruncie niniejszej sprawy, co stwarza konieczność

    zastosowania wykładni systemowej lub celowościowej. Głównym celem tzw. ulgi na złe
    długi jest bowiem odciążenie podatnika z zapłaty VAT w stosunku do kwot, co do których
    istnieje prawdopodobieństwo nieściągalności.
    Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 100
    /14, punktem wyjścia jest zawsze wykładnia językowa. Gdy ona nie wystarcza, konieczne
    jest zatem odniesienie się do funkcji i celu normy prawnej. W przypadku prawa unijnego
    niemal regułą jest odwoływanie się do interpretacji systemowej i celowościowej.
    Podstawowym celem dokonywania wykładni systemowej jest zapewnienie zgodności
    między normami należącymi do odrębnych porządków prawnych (tekst jedn.: prawa
    polskiego i prawa unijnego) oraz inspirowanie stosującego prawo krajowe do wyboru
    takiego rezultatu wykładni, który zapewnia możliwie największą skuteczność prawu
    unijnemu. W konsekwencji, należy dokonać wykładni istniejącego prawa wewnętrznego
    tak, aby uwzględniała ona zarówno treść, jak i cel przepisu prawa unijnego. Natomiast
    wykładnia celowościowa prawa wspólnotowego nakazuje w większym stopniu
    uwzględniać cele konkretnych rozwiązań prawnych, niż literalne brzmienie przepisów je
    zawierających.
    Art. 90 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu
    podatku od wartości dodanej – dalej dyrektywa VAT (wprowadzającej instytucję ulgi na złe
    długi do systemu unijnego) przewiduje, że w przypadku anulowania, wypowiedzenia,
    rozwiązania, całkowitego lub częściowego niewywiązania się z płatności lub też w
    przypadku obniżenia ceny po dokonaniu dostawy, podstawa opodatkowania jest
    stosownie obniżana na warunkach określonych przez państwa członkowskie.
    W przytoczonym wyżej wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-246/16 wskazuje
    się, że „przedsiębiorca jako inkasent podatkowy na rzecz państwa powinien być całkowicie
    zwolniony z ostatecznego obciążenia podlegającym zapłacie lub zapłaconym podatkiem w
    ramach swej działalności gospodarczej, która sama podlega VAT”.
    W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 lipca 1997 r. w sprawie C-330/95 Goldsmiths
    (Jewellers) Ltd v. Commissioners of Customs & Excise, brytyjskie władze skarbowe
    odmówiły podatnikowi prawa do pomniejszenia podstawy opodatkowania i podatku
    należnego, jeżeli wynagrodzenie zostało ustalone w formie rzeczowej (barter). Podatnik
    argumentował, że art. 90 ust. 2 Dyrektywy VAT upoważnia państwo członkowskie do
    rezygnacji z wprowadzania możliwości obniżania podstawy opodatkowania w przypadku
    braku zapłaty. Jeżeli natomiast dane państwo członkowskie zdecydowało się takie przepisy
    wprowadzić, nie może zrobić tego tylko częściowo - tylko w odniesieniu do określonych
    transakcji. Trybunał stwierdził, że: „Artykuł 11(C)(1) [obecnie art. 90 Dyrektywy VAT] nie
    upoważnia państwa członkowskiego do przyjęcia przepisów dotyczących zwrotu VAT w
    przypadku braku zapłaty całkowitej kwoty lub części wynagrodzenia, zgodnie z którymi
    zwrot podatku nie przysługuje w przypadku, gdy niezapłacone wynagrodzenie zostało
    określone w formie rzeczowej (dostawa towarów lub świadczenie usług), jeśli państwo to
    pozwala jednocześnie na zwrot w przypadku, gdy wynagrodzenie określone jest
    gotówkowo”.
    Formalności, jakie mają spełnić podatnicy, by móc skutecznie powoływać się przed
    organami podatkowymi na prawo do obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT,
    powinny jednak ograniczać się do formalności umożliwiających wykazanie, że po zawarciu
    transakcji zapłata części lub całości wynagrodzenia ostatecznie nie nastąpi (por. wyrok
    TSUE z 15.05.2014 r. w sprawie C-337/13 Almos Agrárkülkereskedelmi Kft przeciwko
    Nemzeti Adó- és Vámhivatal Középmagyarországi Regionális Adó Főigazgatósága, EU:C:
    2014:328).
    Natomiast Dyrektywa VAT wprost określa, iż podstawa opodatkowania nie obejmuje
    „kwot otrzymanych przez podatnika od nabywcy lub usługobiorcy, jako zwrot wydatków
    poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy, a zaksięgowanych przez
    podatnika na koncie przejściowym”.

    4.
    Wnioskodawczyni wskazuje, że dokonanie przeniesienia aktywów na rzecz Kontrahenta w
    związku z wykonaniem Umów zastawu, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, w jej
    ocenie – jak wskazała w pkt 1 - stanowiło dostawę towarów na rzecz Kontrahenta. W
    związku z dostawami towarów powstały wierzytelności, które z uwagi na okoliczności, tj. w
    związku z tym, że dostawa towarów została dokonana w związku z wykonaniem zastawu
    rejestrowego, nie zostaną uregulowane przez Kontrahenta, a jedynie mogą być zwrócone
    przez Podmiot powiązany.
    Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN, „uregulować” oznacza m.in. „uiścić jakąś
    należność”.
    Z kolei, „uiścić” oznacza „uregulować należność za coś”. W konsekwencji, uregulowanie
    wierzytelności będzie oznaczać spełnienie świadczenia skutkujące wywiązaniem się z
    zobowiązania finansowego (zapłatę należności). Odnosząc rozważania te do przepisów w
    zakresie ulgi na złe długi, należy stwierdzić, że w analizowanym przypadku „uregulowanie
    wierzytelności w jakiejkolwiek formie” oznaczałoby zaspokojenie roszczeń
    Wnioskodawczyni wynikających z wierzytelności powstałych w związku z dostawami
    towarów w ramach Umów zastawu, wskutek zwrotu wartości przedmiotu zastawu przez
    Podmiot powiązany. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w przedstawionym stanie
    faktycznym. Podkreślenia wymaga fakt, iż Wnioskodawczyni nie uzyskała zapłaty za
    dokonaną dostawę towarów.
    Powyższe stanowisko potwierdzają również wydawane interpretacje indywidualne,
    których wnioski zdaniem Podatniczki mogą zostać przeniesione na grunt niniejszej
    sprawy, m.in. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29
    listopada 2024 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.586.2024.2.AA, w której stwierdzono, że
    „uregulowanie wierzytelności w jakiejkolwiek formie” oznaczałoby zaspokojenie roszczeń
    wynikających z wierzytelności objętych Cesją zwrotną, wskutek uiszczenia zapłaty za
    należności przez Dłużnika bądź osobę trzecią na rzecz Spółki. Taka sytuacja nie ma jednak
    miejsca w przedstawionym stanie faktycznym. Podkreślenia wymaga fakt, iż Spółka nie
    uzyskała zapłaty za dokonaną dostawę towarów zarówno od Dłużnika, jak i od Faktora.”
    Także w indywidualnej interpretacji z 8 lipca 2020 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.199.2020.3.KS,
    Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że w związku z korzystaniem usług
    faktoringu i po dokonaniu cesji zwrotnej wierzytelności, wnioskodawca będzie miał prawo
    do skorzystania z ulgi na złe długi, o ile nie dojdzie do uregulowania przez kontrahenta
    wierzytelności wynikającej z faktury dokumentującej świadczenie usług/dostawę towarów,
    w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na
    fakturze oraz zostaną spełnione pozostałe warunki przewidziane w art. 89a ust. 2 ustawy
    o VAT.
    Wskazać należy, że przepisy podatkowe nie regulują stosunków cywilnoprawnych (zasad
    zawierania umów cywilnoprawnych, porozumień) ani nie mają wpływu na ich treść, w tym
    ustalenia dotyczące terminów płatności. Zgodnie z zasadą swobody umów, to strony
    umowy rozstrzygają m.in. zasady rozliczeń z tytułu zawarcia umów cywilnoprawnych.
    Dodatkowo, w przedstawionym stanie faktycznym zostaną spełnione pozostałe warunki, o
    których mowa w art. 89a ust. 2 ustawy o VAT, tj.:
      a. na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której
        Wnioskodawca dokona korekty, Wnioskodawca będzie podatnikiem
        zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny;
      b. od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłyną 3 lata, licząc
        od końca roku, w którym została wystawiona.
    W analizowanym przypadku nie znajdzie także zastosowania art. 89a ust. 2a ustawy o VAT.

    Kontrahent jak i Podmiot powiązany będą bowiem posiadać status podatnika, o którym
    mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny (co
    zostało wskazane w opisie przedstawionego stanu faktycznego).
    Zdaniem Wnioskodawczyni, zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 89a ust. 1
    ustawy o VAT, gdyż:
      · Na rzecz Kontrahenta została dokonana dostawa towarów na terytorium kraju w
        związku, z którą wystąpił podatek należny,
      · Powstała wierzytelność w stosunku do Podmiotu powiązanego, których
        nieściągalność została uprawdopodobniona, gdyż w ciągu 90 dni od dnia upływu
        terminu jej płatności Wnioskodawczyni nie otrzymała zapłaty,
      · Na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się
        korekty, Wnioskodawczyni będzie zarejestrowana jako podatnik VAT czynny,
      · Od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc
        od końca roku, w którym została wystawiona,
      · Nie wystąpią przesłanki negatywne.
    W konsekwencji, jak zostało wskazane na wstępie niniejszego wniosku, w ocenie
    Podatniczki może ona skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z
    tytułu dostaw towarów w związku z wykonaniem Umów zastawu, na podstawie art. 89a
    ust. 1 ustawy o VAT.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest prawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.
    Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
      Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”,
      podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium
      kraju.
    W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:
      Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
    Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:
      Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się
      przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
    Istotą dostawy towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak
    właściciel. W treści art. 7 ust. 1 ww. ustawy, mowa jest bowiem o tego rodzaju czynności,
    która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nią jak właściciel. Należy przy
    tym uznać, że chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania
    rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest
    bowiem przeniesienie prawa własności. Zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel”
    nie można interpretować jako „prawa własności” lecz jako własność ekonomiczną.
    W tym znaczeniu własność ekonomiczna to sytuacja, w której z punktu widzenia aspektów
    ekonomicznych oraz w rozumieniu potocznym należałoby uznać kogoś za właściciela
    rzeczy, np. posiadacza nieruchomości, której wydaniu nie towarzyszyło przeniesienie
    własności w formie aktu notarialnego. Czynności przejścia własności ekonomicznej nie

    musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym. „Dostawa towarów” nie
    ogranicza się więc wyłącznie do zbycia prawa własności rzeczy. Należy więc uznać, że
    dostawa towarów powinna podlegać ocenie przede wszystkim z punktu widzenia
    aspektów ekonomicznych, mniejsze zaś znaczenie mają jej skutki o charakterze
    cywilnoprawnym, występujące na gruncie prawa prywatnego. Czynności przeniesienia
    prawa do rozporządzania jak właściciel musi jednak towarzyszyć wydanie
    przedmiotowego towaru, tylko wówczas bowiem powstanie obowiązek podatkowy z tytułu
    tej czynności.
    Aby jednak czynność podlegała opodatkowaniu musi być wykonana przez podmiot
    działający dla tej czynności w charakterze podatnika podatku VAT.
    Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:
      Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości
      prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o
      której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
    W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
      Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców
      lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz
      rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność
      gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu
      towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów
      zarobkowych.
    Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że jest Pani zarejestrowana jako podatnik
    VAT czynny. Jest Pani podmiotem powiązanym z sp. z o.o. Podmiot powiązany w 2018
    roku zawarł umowę współpracy dotyczącą nabywania towarów handlowych z
    kontrahentem prowadzącym działalność pod firmą A. W związku ze współpracą z
    Podmiotem powiązanym, zgodziła się Pani na udzielenie pewnej formy poręczenia za ten
    podmiot i zawarła z Kontrahentem umowy zastawu rejestrowego w celu ustanowienia na
    posiadanych aktywach zabezpieczenia wierzytelności, które będzie posiadał Kontrahent
    podczas współpracy z Podmiotem powiązanym. W związku z powstaniem niespłaconych
    zobowiązań ze strony Podmiotu powiązanego w stosunku do Kontrahenta, wykonując
    Umowy zastawu, przekazała Pani w 2024 roku na rzecz Kontrahenta aktywa będące
    przedmiotem Umowy zastawu. W związku z wykonaniem umowy zastawu doszło do
    przeniesienia na rzecz Kontrahenta prawa do rozporządzania towarami jak właściciel
    rzeczami będącymi przedmiotem zastawu. Przedmiotem zastawów były rzeczy ruchome
    (2 samochody ciężarowe oraz przyczepa), które wykorzystywane były do działalności
    gospodarczej i wykonywania czynności opodatkowanych. Przy nabyciu rzeczy będących
    przedmiotem zastawu i późniejszego przekazania, przysługiwało Pani prawo do odliczenia
    kwoty podatku VAT naliczonego.
    Odnosząc się do kwestii objętej zakresem pytania nr 1 wskazania wymaga, że zastaw
    rejestrowy jest szczególną kategorią zastawu unormowanego w ustawie z 6 grudnia 1996
    r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t. j. Dz.U. 2018 poz. 2017). Zastaw
    rejestrowy jest ograniczonym prawem rzeczowym, ma na celu zabezpieczenie
    wierzytelności w przedmiocie rzeczy ruchomych oraz zbywalnych praw majątkowych.
    Istotą zastawu rejestrowego jest uprawnienie wierzyciela do zaspokojenia się z rzeczy
    obciążonej zastawem, bez względu na to, czyją stała się własnością, także z
    pierwszeństwem przed wierzytelnościami osobistymi właściciela rzeczy.
    Zastaw może być ustanowiony przez zastawnika (wierzyciela, którego wierzytelność ma
    być zabezpieczona) oraz przez zastawcę (osobę uprawnioną do rozporządzania
    przedmiotem zastawu), koniecznym do ustanowienia zastawu rejestrowego jest
    podpisanie umowy zastawniczej pomiędzy zastawnikiem a zastawcą oraz wpis do rejestru
    zastawów prowadzony przez sądy.

    Samo zawarcie umowy zastawniczej na zabezpieczenie wierzytelności nie jest czynnością
    skutkującą powstaniem obowiązku podatkowego w podatku VAT i obowiązku wystawienia
    faktury. Jednakże w przypadku niewywiązania się z zobowiązania, wierzyciel może od tego
    momentu swobodnie dysponować rzeczą obciążaną zastawem, a dokonana dostawa
    nabiera odpłatnego charakteru. Tym samym wydanie towarów będących przedmiotem
    zastawu w związku z zawartą umową przesądza o uznaniu tej czynności za odpłatną
    dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT podlegającą opodatkowaniu
    podatkiem VAT.
    W świetle cytowanych wyżej przepisów, w sytuacji przedstawionej we wniosku, miała
    miejsce dostawa towarów (wydanie przedmiotu zastawu – rzeczy ruchomych) w zamian za
    niespłaconą w terminie przez Podmiot powiązany wierzytelność (zadłużenie), a zatem
    czynność, do której wprost odnosi się art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, podlegająca
    opodatkowaniu podatkiem VAT. W tym przypadku wydanie przedmiotu zastawu pełni
    funkcję dostawy faktycznie odpłatnej.
    Zatem czynność przekazania Kontrahentowi aktywów w postaci ...., będących
    przedmiotem Umowy zastawu, stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1
    ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy.
    Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
    Zasady rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności zostały
    określone w przepisach art. 89a i art. 89b ustawy o podatku od towarów.
    I tak, stosownie do art. 89a ust. 1 ustawy:
      Podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu
      dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku
      wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy
      również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty
      wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona.
    Zgodnie z art. 89a ust. 1a ustawy:
      Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy
      wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90
      dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.
    Na podstawie art. 89a ust. 2 ustawy:
      Przepis ust. 1, stosuje się w przypadku, gdy spełnione są następujące warunki:
      1) (uchylony)
      2) (uchylony)
      3) na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje
        się korekty, o której mowa w ust. 1:
      a) wierzyciel jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny,
      b) (uchylona);
      4) (uchylony)
      5) od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata,
        licząc od końca roku, w którym została wystawiona.
      6) (uchylony).
    Na mocy art. 89a ust. 3 ustawy:
      Korekta, o której mowa w ust. 1, może nastąpić w rozliczeniu za okres, w którym
      nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, pod warunkiem że
      do dnia złożenia przez wierzyciela deklaracji podatkowej za ten okres wierzytelność
      nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie.
    Zgodnie z art. 89a ust. 4 ustawy:

      W przypadku gdy po złożeniu deklaracji podatkowej, w której dokonano korekty, o
      której mowa w ust. 1, należność została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek
      formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz
      kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została
      uregulowana lub zbyta. W przypadku częściowego uregulowania należności,
      podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego zwiększa się w odniesieniu
      do tej części.
    Natomiast art. 89a ust. 5 ustawy stanowi, że:
      Wierzyciel informuje o korekcie, o której mowa w ust. 1, właściwego dla niego
      naczelnika urzędu skarbowego w deklaracji podatkowej, w której dokonuje tej
      korekty.
    Z powołanych przepisów ustawy wynika, że wierzyciel może dokonać korekty podstawy
    opodatkowania i podatku należnego wyłącznie w rozliczeniu za okres, w którym
    nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną. Oznacza to, że
    wierzyciel dokonując korekty musi dokonać jej w konkretnej deklaracji, tj. w deklaracji
    za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności wierzytelności określonego w
    umowie lub na fakturze. Przy czym składając tę deklarację musi spełnić wszystkie
    warunki uprawniające go do dokonania takiej korekty.
    Jeżeli wierzyciel nie skorzysta z przysługującego mu prawa do dokonania korekty w ww.
    terminie, może dokonać stosownej korekty w terminie późniejszym, jednak musi
    „wrócić” do deklaracji za okres, w którym upłynął 90. dzień od umownego terminu
    płatności, przy czym składając korektę tej deklaracji musi spełnić wszystkie warunki
    uprawniające go do dokonania takiej korekty.
    Prawo do skorzystania przez wierzyciela z odliczenia nieściągalnej wierzytelności (czy to
    „na bieżąco”, czy też poprzez złożenie deklaracji korygującej) wygasa po okresie, o
    którym mowa w art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy, licząc od końca roku, w którym została
    wystawiona faktura dokumentująca nieuregulowaną wierzytelność oraz przy spełnieniu
    pozostałych warunków o których mowa w wyżej powołanych przepisach.
    Jak wyżej wskazałem, w związku ze współpracą z Podmiotem powiązanym, zgodziła się
    Pani na udzielenie pewnej formy poręczenia za ten podmiot i zawarła Pani z
    Kontrahentem umowy zastawu rejestrowego w celu ustanowienia na posiadanych
    aktywach zabezpieczenia wierzytelności, które będzie posiadał Kontrahent podczas
    współpracy z Podmiotem powiązanym. W związku z powstaniem niespłaconych
    zobowiązań ze strony Podmiotu powiązanego w stosunku do Kontrahenta wykonując
    Umowy zastawu, przekazała Pani w 2024 roku na rzecz Kontrahenta aktywa będące
    przedmiotem Umowy zastawu. Dodatkowo – jak Pani wskazała - zgodnie z konstrukcją
    zabezpieczenia wykonała Pani rzeczową zapłatę za Podmiot powiązany. Nie otrzymała
    Pani zapłaty od Kontrahenta. Nie otrzymała Pani także od Podmiotu powiązanego
    żadnego wynagrodzenia ani zwrotu wartości rzeczy przekazanych na podstawie Umów
    zastawu. Nie może ubiegać się Pani zapłaty od Kontrahenta, może jednak ubiegać się
    Pani m.in. zwrotu wartości przekazanego Kontrahentowi przedmiotu zastawu od
    Podmiotu powiązanego. Od wystawienia faktury oraz od terminu zwrotu środków przez
    Podmiot powiązany minęło 90 dni, na moment składania niniejszego wniosku. Uzyskała
    Pani status wierzyciela Podmiotu powiązanego w związku z wykonanym poręczeniem,
    które zostało spełnione poprzez wykonanie umowy zastawu rejestrowego i wydanie
    przedmiotów zastawu Kontrahentowi. Na podstawie wykonanego poręczenia
    przysługuje Pani w stosunku do Podmiotu powiązanego prawo do zwrotu wartości
    przekazanych aktywów na rzecz Kontrahenta.
    Odnosząc się do kwestii objętej zakresem pytania nr 2, wskazania wymaga, że przepisy
    ww. ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów regulują ustanawianie,

    przeniesienie i wygaśnięcie zastawu rejestrowego, przedmiot tego zastawu, prawa i
    obowiązki zastawcy i zastawnika, zbieg zastawu rejestrowego z innym ograniczonym,
    prawem rzeczowym, zaspakajanie zastawnika oraz prowadzenie rejestru zastawów.
    Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów:
      Do ustanowienia zastawu rejestrowego są wymagane umowa o ustanowienie tego
      zastawu (umowa zastawnicza) między osobą uprawnioną do rozporządzania
      przedmiotem zastawu (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem) oraz wpis do
      rejestru zastawów.
    W myśl art. 5 ww. ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów:
      Zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w
      pieniądzu polskim lub walucie obcej.
    Art. 11 ust. 1 ww. ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów stanowi:
      Jeżeli umowa zastawnicza nie stanowi inaczej, zastawca:
      1) może korzystać z przedmiotu zastawu rejestrowego zgodnie z jego społeczno-
        gospodarczym przeznaczeniem;
      2) powinien dbać o zachowanie przedmiotu zastawu rejestrowego w stanie nie
        gorszym niż wynikający z prawidłowego używania;
      3) w wyznaczonym przez zastawnika stosownym terminie obowiązany jest umożliwić
        zastawnikowi zbadanie stanu przedmiotu zastawu rejestrowego.
    Zgodnie z art. 22 ust. 1 ww. ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów:
      1. Umowa zastawnicza może przewidywać zaspokojenie zastawnika przez przejęcie
        przez niego na własność przedmiotu zastawu rejestrowego, jeżeli:
      1) zastaw rejestrowy ustanowiony został na instrumentach finansowych zapisanych
        na rachunku papierów wartościowych lub na innym rachunku w rozumieniu
        ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
      2) przedmiotem zastawu rejestrowego są rzeczy występujące powszechnie w obrocie
        towarowym;
      3) przedmiotem zastawu rejestrowego są rzeczy, wierzytelności i prawa lub zbiory
        rzeczy lub praw stanowiące całość gospodarczą, a strony w umowie zastawniczej
        ściśle oznaczyły wartość przedmiotu zastawu albo określiły sposób ustalenia jego
        wartości dla zaspokojenia zastawnika;
      4) przedmiotem zastawu rejestrowego jest wierzytelność z rachunku bankowego.
    W myśl art. 23 ust. 2 i 3 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów:
      2. Jeżeli umowa zastawnicza przewiduje zaspokojenie zastawnika w drodze przejęcia
      na własność rzeczy obciążonych zastawem rejestrowym, występujących
      powszechnie w obrocie towarowym, wartość przejętych rzeczy ustala się na
      podstawie średniej ceny tych rzeczy z dnia przejęcia.
      3. Wierzytelność zabezpieczona zastawem rejestrowym ulega zaspokojeniu do
      wysokości wartości przedmiotu zastawu rejestrowego przejętego na własność przez
      zastawnika. Jeżeli wartość przedmiotu zastawu rejestrowego przewyższa wysokość
      wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym, zastawnik jest zobowiązany
      do uiszczenia kwoty nadwyżki w terminie 14 dni od dnia przejęcia.
    W analizowanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, gdzie działając na podstawie
    Umowy zastawu, dokonuje Pani rzeczowej spłaty zobowiązań Podmiotu powiązanego, a
    zatem wstąpi Pani w prawa zaspokojonego wierzyciela. Przy czym – jak wskazała Pani
    we wniosku - nie otrzymała Pani od Podmiotu powiązanego żadnego wynagrodzenia
    ani zwrotu wartości rzeczy przekazanych na podstawie Umów zastawu.
    Zgodnie z zasadami rozliczania podatku wynikającymi z ustawy o VAT - wierzyciel może
    dokonać korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego w rozliczeniu za okres,

    w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną. Oznacza to,
    że wierzyciel dokonując tej korekty musi dokonać jej w konkretnej deklaracji, tj. w
    deklaracji za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności wierzytelności
    określonego w umowie lub na fakturze. Przy czym składając tę deklarację musi spełnić
    wszystkie warunki uprawniające go do dokonania korekty w ramach „ulgi na złe długi”.
    Jeżeli wierzyciel nie skorzysta z przysługującego mu prawa do dokonania korekty w ww.
    terminie, może dokonać stosownej korekty w terminie późniejszym, jednak musi
    „wrócić” do deklaracji za okres, w którym upłynął 90. dzień od umownego terminu
    płatności, przy czym składając korektę tej deklaracji musi również spełnić wszystkie
    warunki uprawniające go do dokonania takiej korekty. Ponadto prawo do skorzystania
    przez wierzyciela z korekty podatku należnego z tytułu nieściągalnej wierzytelności (czy
    to „na bieżąco", czy też poprzez złożenie deklaracji korygującej) wygasa po okresie, o
    którym mowa w art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy, licząc od końca roku, w którym została
    wystawiona faktura dokumentująca nieuregulowaną wierzytelność.
    W przedmiotowych okolicznościach zostaną spełnione wszystkie przesłanki do
    zastosowania w sprawie przepisów art. 89a ustawy, gdyż:
      - z tytułu przekazania przez Panią na rzecz Kontrahenta dwóch samochodów
        ciężarowych oraz przyczepy w ramach wykonania zawartych umów zastawu
        rejestrowego wystąpił podatek należny związany z dostawą towarów podlegającą
        opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium kraju (spełniony jest więc warunek
        z art. 89a ust. 1 ustawy),
      - upłynęło 90 dni od terminu zwrotu środków przez Podmiot powiązany (a zatem
        został zrealizowany warunek z art. 89a ust. 1a ustawy odnoszący się do
        uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności w zakresie upływu 90 dni od
        dnia upływu terminu płatności wierzytelności),
      - wierzytelność z tytułu ww. dostawy towarów nie została uregulowana ani przez
        Kontrahenta (nie może Pani ubiegać się o zapłatę od Kontrahenta, gdyż wydanie
        dwóch samochodów ciężarowych oraz przyczepy nastąpiło w wykonaniu zastawu
        rejestrowego stanowiącego zabezpieczenie wierzytelności Kontrahenta wobec
        Podmiotu powiązanego wynikających z zawartej w 2018 r. umowy o współpracy),
        ani przez Podmiot powiązany (nie otrzymała Pani od tego Podmiotu żadnego
        wynagrodzenia ani zwrotu wartości rzeczy przekazanych na podstawie umów
        zastawu), choć może Pani od Podmiotu powiązanego domagać się m.in. zwrotu
        wartości przekazanego Kontrahentowi przedmiotu zastawu ze względu na to, że
        uzyskała Pani status wierzyciela Podmiotu powiązanego w związku z wykonanym
        poręczeniem), nie została też zbyta w jakiejkolwiek formie (a zatem została
        spełniona przesłanka z art. 89a ust. 1a ustawy);
      - na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji z wykazaną kwotą „ulgi na złe
        długi” będzie Pani zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym, (zrealizowany
        będzie więc warunek z art. 89a ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy);
      - od daty wystawienia faktur dokumentujących wierzytelność (tj. dokumentujących
        przekazanie przedmiotów zastawu na rzecz Kontrahenta) nie upłynęły 3 lata,
        licząc od końca roku, w którym zostały one wystawione (spełniona jest więc
        przesłanka z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy).
    W konsekwencji, będzie Pani uprawniona do dokonania korekty podstawy
    opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu nieuregulowanych przez Podmiot
    powiązany wierzytelności.
    Tym samym Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznałem za prawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który
    obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
    Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o
    wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia
    zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany
    przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Pani
    ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we
    wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki
    prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej
    przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym
    przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany
    któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana
    interpretacja traci swą aktualność.
    Jednocześnie podkreślam, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie
    przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku
    postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie
    określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków
    prawnych.
    W odniesieniu do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych, zauważam że
    interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach
    podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach
    będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych co
    oznacza, że należy je traktować indywidualnie.
    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z
    dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
    Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna
    (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
        z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu
    Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z

    dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.