Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPP2/443-830/11/AW
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2011-08-22
Teza: Opodatkowanie kwoty otrzymanego odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu.
Słowa kluczowe: najem; odszkodowania; umowa-rozwiązanie umowy
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 2 czerwca 2011 r. (data wpływu 10 czerwca 2011 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty otrzymanego odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 10 czerwca 2011 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty otrzymanego odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące stan faktyczny.

W dniu 18 kwietnia 2008 r. zawarł Pan ze spółką akcyjną (najemcą) umowę najmu nieruchomości położonej w C. Umowa została zawarta w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej na czas określony 5 lat. Czynsz najmu był płatny w okresach miesięcznych na podstawie wystawianych przez Pana faktur VAT. Najemca przed upływem okresu, na który umowa była zawarta, bo z dniem 31 grudnia 2010 r., zakończył prowadzenie działalności w przedmiotowej nieruchomości z przyczyn leżących po jego stronie. Jako uzasadnienie decyzji o zakończeniu najmu przed upływem okresu obowiązywania umowy wskazał brak ekonomicznego uzasadnienia dalszego najmu nieruchomości. Z inicjatywy najemcy, w wyniku negocjacji, strony porozumiały się co do warunków wcześniejszego rozwiązania umowy z dniem 23 marca 2011 r., za zapłatą na Pana rzecz odszkodowania w kwocie 170.528,04 zł netto powiększonej o podatek od towarów i usług. Sporna pomiędzy stronami była kwestia, czy odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy najmu przed upływem okresu, na jaki została ona zawarta, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Strony zawarły w dniu 25 marca 2011 r. porozumienie, na mocy którego zobowiązał się Pan do wystąpienia o wydanie interpretacji indywidualnej rozstrzygającej wątpliwość, czy do uzgodnionej między stronami kwoty odszkodowania z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu winien zostać doliczony podatek od towarów i usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy odszkodowanie ustalone i wypłacone wynajmującemu przez najemcę na podstawie ugody pozasądowej, której przedmiotem było rozwiązanie umowy najmu na czas określony przed upływem czasu, na jaki umowa została zawarta z inicjatywy najemcy i z przyczyn leżących po jego stronie, winno zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawcy, odszkodowanie umowne otrzymane przez wynajmującego na podstawie zawartej z najemcą ugody pozasądowej, której przedmiotem było rozwiązanie umowy najmu na czas określony przed upływem czasu, na jaki umowa została zawarta, winno zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

Po powołaniu treści art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, wskazał Pan, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu, przy czym, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2, świadczeniem usług jest także zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pojęcie świadczenia składającego się na istotę usługi, należy interpretować zgodnie z jego cywilistycznym rozumieniem, co oznacza, iż przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie się (działanie, zaniechanie) na rzecz innej osoby. Ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, jednak usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia, odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, Pana zdaniem, jeżeli zaniechanie pewnych czynności za odszkodowaniem przynosiłoby wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi, to wówczas powinno być ono, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, uznane za usługę.

Dodał Pan, że należy mieć na względzie, iż w rozumieniu ustawy zobowiązanie się do powstrzymywania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji należy uznać za świadczenie usług wówczas, gdy odbywa się w ramach stosunków obligacyjnych. Zatem czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle ważny, aby ustalić zasady opodatkowania danej czynności dokonywanej w zamian za to świadczenie.

Stwierdził Pan, iż aby ustalić zasady opodatkowania danej czynności dokonywanej w zamian za odszkodowanie, niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy czynność ta skutkuje uzyskaniem bezpośrednich korzyści przez wypłacającego.

W przedmiotowym stanie faktycznym, w Pana ocenie, mamy do czynienia ze świadczeniem usługi, gdyż otrzymuje określone kwoty pieniężne w zamian za zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu. Wobec tego można wskazać konkretnego beneficjenta tej usługi - w zamian za wyrażenie zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu (korzyść po stronie najemcy) wynajmujący otrzymuje określone świadczenie pieniężne. Zatem wcześniejsze rozwiązanie umowy, poprzez zawarcie przez strony porozumienia, prowadzi do wygaśnięcia wiążącego strony stosunku prawnego, nie jest natomiast skutkiem jednostronnego niewywiązywania się lub nienależytego wywiązywania przez stronę z ciążących na niej obowiązków umownych. Zgodę na zaniechanie określonej czynności (wykonania umowy najmu) należy traktować jako określone świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, spełniona została bowiem przesłanka istnienia związku pomiędzy wypłatą należności, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że wypłata tej kwoty podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując wskazał Pan, że przedmiotowa czynność stanowi odpłatne świadczenie usługi, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, polegające na zobowiązaniu się najemcy do wypłaty świadczenia pieniężnego w zamian za odstąpienie od umowy, której przedmiotem było świadczenie wynajmującego, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Z treści art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że dostawą towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przez świadczenie usług – w myśl art. 8 ust. 1 ustawy – rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z powołanych regulacji wynika, że usługą jest każde świadczenie wykonane przez podatnika w ramach działalności, które nie jest dostawą towarów, w tym m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Zatem na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). W przypadku uznania danego świadczenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, winien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyści.

W związku z powyższym, jeżeli zaniechanie pewnych czynności za „odszkodowaniem” przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi - co do której istnieje zgoda stron - takie działanie na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług powinno być uznane za usługę. Tak więc, dana czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można stwierdzić, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji odszkodowania. Zatem w niezbędnym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. Na gruncie tego ostatniego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 K.c.) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 K.c.).

W myśl postanowień art. 471 Kodeksu cywilnego, dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W świetle wyżej powołanych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w dniu 18 kwietnia 2008 r., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zawarł Pan ze spółką akcyjną (najemcą), umowę najmu nieruchomości na czas określony 5 lat. Najemca przed upływem okresu, na który umowa była zawarta, bo z dniem 31 grudnia 2010 r., zakończył prowadzenie działalności w przedmiotowej nieruchomości z przyczyn leżących po jego stronie. Jako uzasadnienie decyzji o zakończeniu najmu przed upływem okresu obowiązywania umowy wskazał brak ekonomicznego uzasadnienia dalszego najmu nieruchomości. Z inicjatywy najemcy, w wyniku negocjacji, strony porozumiały się co do warunków wcześniejszego rozwiązania umowy z dniem 23 marca 2011 r., za zapłatą na Pana rzecz odszkodowania w kwocie 170.528,04 zł netto.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny, jak również powołane regulacje ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy odrębne, wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie odszkodowanie otrzymane przez Pana jest ściśle związane z uzyskaniem korzyści przez wypłacającego (najemcę nieruchomości), w postaci uzyskania zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu, co stanowi świadczenie wykonane przez Pana na jego rzecz. Zatem istnieje związek pomiędzy wypłatą należności, a świadczeniem wzajemnym. Wobec powyższego należy uznać, iż w opisanym stanie faktycznym - w świetle regulacji zawartych w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 ustawy - mamy do czynienia z odpłatnym świadczeniem usług.

Reasumując należy stwierdzić, że otrzymana przez Pana kwota stanowi wynagrodzenie za usługę, która - zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.