Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPB2/4511-1-1213/15-2/MKI
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2016-02-26
Teza: W jaki sposób należy ustalić koszty dotyczące sprzedaży lokalu w sytuacji ponoszenia wydatków wynikających z umowy dożywocia potwierdzonych rachunkami oraz tych na których poniesienia brak dowodów.
Słowa kluczowe: koszt-koszty uzyskania przychodów; nieruchomości-sprzedaż nieruchomości; umowa-umowa dożywocia
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 1-art. 9; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 4-art. 22

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, z późn. zm.) oraz § 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni przedstawione we wniosku z dnia 26 listopada 2015 r. (data wpływu 27 listopada 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia udziału we współwłasności nieruchomości nabytej na podstawie umowy dożywocia - **jest nieprawidłowe**.

UZASADNIENIE

W dniu 27 listopada 2015 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia udziału we współwłasności nieruchomości nabytej na podstawie umowy dożywocia.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawczyni w lipcu 2012 r. nabyła odpłatnie w drodze umowy dożywocia udział wynoszący 1/3 we współwłasności lokalu mieszkalnego, z którym związany jest także udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz współwłasność części budynku i urządzeń, które nie służą tylko do użytku właścicieli lokali.

Na podstawie umowy dożywocia nabywcy (tj. nabywcy, którzy na podstawie umowy dożywocia objęli 2 udziały po 1/3, w tym wnioskodawca) solidarnie zobowiązali się do:

*   dostarczenia zbywcy wyżywienia, ubrania, światła, wody i opału,
*   zapewnienia zbywcy odpowiedniej opieki, pomocy i pielęgnowania w chorobie lub niedostatku,
*   załatwienia wszelkich spraw dotyczących zbywcy,
*   umożliwienia zbywcy korzystania z przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w zakresie jaki uzna za stosowny,
*   sprawienie zbywcy własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego miejscowym zwyczajom, a także roztoczenie później opieki nad grobem zbywcy.

Wartość rynkowa każdego z udziału, w tym udziału Wnioskodawczyni wynoszącego 1/3, w umowie aktu notarialnego określono na 100.000 zł.

Koszty notarialne ponieśli nabywcy po 1/3. Łączne koszty wyniosły 7.926 zł.

Zbywcą lokalu była osoba posiadająca od 2006 r. orzeczenie orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, której pobyty w szpitalach w latach 2010-2013 potwierdzone są kartami informacyjnymi. Była osobą samotną nieposiadającą rodziny.

Osoba ta (przyjaciółka) nad którą sprawowana była opieka przez wiele lat, także przed zawarciem umowy dożywocia, zmarła w kwietniu 2015 r.

Sprzedaż przedmiotowego lokalu nastąpiła 5 października 2015 r. za kwotę 320.000 zł z czego 106.666 zł Wnioskodawczyni otrzymała jako kwotę stanowiącą 1/3 udziału, a zatem w związku z obowiązującymi przepisami może ona podlegać opodatkowaniu zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zainteresowana zaznacza, iż sprzedaży dokonano przed upływem 5 lat wyłącznie z uwagi na wiek Wnioskodawczyni (79 lat) oraz stan zdrowia, a także podeszły wiek współwłaścicieli i ich zdrowie bowiem śmierć któregokolwiek z współwłaścicieli i objęcie udziału przez ewentualnego spadkobiorcę przedłuża okres zwolnienia o następne 5 lat dla tej osoby.

Z tytułu opieki nad dożywotnikiem Wnioskodawczyni poniosła wydatki. Były to wydatki udokumentowane poniesione na:

*   lekarstwa za okres od sierpnia 2012 r. do 2014 r. (1/2, tj. 6.465 zł). Za rok 2015 Wnioskodawczyni nie posiada faktur,
*   wizyty lekarskie i sprzęt rehabilitacyjny (1/2, tj. 507 zł),
*   prąd za okres od sierpnia 2012 r. (1/2, tj. 240 zł),
*   czynsz (1/3, tj. 4.840 zł),
*   koszty pogrzebu i zmiana tablicy nagrobkowej (1/2, tj. 3.608 zł).

Ponadto były ponoszone inne wydatki na opłatę rachunków za gaz i częściowo za prąd, jednak nie jest możliwe przedstawienie rachunków dokumentujących ich wysokość – nie odnaleziono ich i brak jest możliwości uzyskania ich od dostawcy bowiem po zawarciu umowy dożywocia, z uwagi na zamieszkanie zbywcy w lokalu i jej wyraźne życzenie nie dokonano zmiany umów. Oprócz powyższych wydatków z uwagi na niską emeryturę (2012 r. -1400 zł, 2013 r. - 1490 zł, 2014 r. - 1520 zł, która nie pokrywała kosztów pielęgnacji chorej (leżącej), środków czystości, przewozu chorej taksówkami, specjalnego żywienia, zgodnie z umową dożywocia, miesięcznie Wnioskodawczyni dokładała zbywcy lokalu do emerytury 300 zł (przez 32 miesiące) gotówką. Potwierdzenia otrzymania Zainteresowana nie żądała z uwagi na stan zdrowia chorej. Ponoszone będą także zgodnie z aktem notarialnym, koszty związane z opieką nad grobem. Wydatki te ponoszone będą także po sprzedaży lokalu.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1.  W jaki sposób należy ustalić koszty dotyczące sprzedaży lokalu w sytuacji ponoszenia wydatków wynikających z umowy dożywocia potwierdzonych rachunkami oraz tych na których poniesienia Wnioskodawczyni nie posiada dowodów?
2.  W jaki sposób podatek dochodowy powinien zostać wyliczony w sytuacji, gdy oprócz kosztów notarialnych Wnioskodawczyni poniosła wydatki w wysokości 1/2 związane z opieką, określone w umowie dożywocia na podstawie której nabyto lokal?

Zdaniem Wnioskodawczyni przy ustalaniu poniesionych kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży powinno się uwzględniać zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wszystkie poniesione wydatki, w tym wydatki na które nie ma faktur, czy też potwierdzenia otrzymania.

Wysokość wydatków poniesionych na prąd i gaz, na które brak dowodów powinna być wyliczona na podstawie przeciętnych kosztów miesięcznych wynikających z posiadanych faktur (gaz, prąd).

Natomiast wydatki związane z kosztami pielęgnacji chorej – na podstawie oświadczenia Wnioskodawczyni.

Wysokość wydatków związanych z opieką nad grobem powinna zostać ustalona przy uwzględnieniu miesięcznych przeciętnych kosztów utrzymania grobu liczonych do końca 2020 r. (5 lat od daty zgonu). Obecnie wynoszą one 50 zł miesięcznie (znicze, kwiaty, drobne naprawy) i w tej wysokości miesięcznie powinny zostać przyjęte na cały pięcioletni okres.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednym ze źródeł przychodów jest odpłatne zbycie, między innymi:

1.  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2.  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3.  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że jeżeli sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw majątkowych określonych w tym przepisie następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie zostaje dokonane w wykonaniu działalności gospodarczej, stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak z powyższego wynika, dla opodatkowania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości podatkiem dochodowym od osób fizycznych istotne znaczenie ma data nabycia nieruchomości i forma prawna jej nabycia.

Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni w drodze umowy dożywocia nabyła w 2012 r. udział w ww. nieruchomości.

Sprzedaż przedmiotowego udziału w nieruchomości nastąpiła w 2015 r., czyli przed upływem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy.

Wobec tego, stwierdzić należy, że odpłatne zbycie ww. udziału w nieruchomości, nabytego w 2012 roku – stanowi dla Wnioskodawczyni źródło przychodu, do którego opodatkowania zastosowanie znajdują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 30e ust. 1 i art. 45 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a)-c) podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku i jest płatny w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.

Stosownie do art. 30e ust. 2 ww. ustawy, podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.

W myśl art. 30e ust. 4 ww. ustawy po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3 (PIT-39), wykazać:

1.  dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub
2.  dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.

Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł - na podstawie art. 30e ust. 5 ww. ustawy.

W myśl art. 45 ust. 1 ww. ustawy, podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, z zastrzeżeniem ust. 7 i 8. Natomiast na podstawie art. 45 ust. 1a pkt 3 tejże ustawy, w terminie określonym w ust. 1 podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30e (PIT-39).

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej.

Pojęcie kosztów odpłatnego zbycia (sprzedaży), o których mowa we wcześniej cytowanym art. 19 ustawy nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie, należy zatem stosować językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty sprzedaży nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez sprzedającego, które są konieczne, aby transakcja sprzedaży mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością), np. związane ze zbyciem koszty wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, prowizje pośredników w sprzedaży nieruchomości, koszty ogłoszeń w prasie związane z zamiarem sprzedaży nieruchomości.

Ustalenie kosztów uzyskania przychodu odbywa się natomiast zgodnie z art. 22 ust. 6c lub 6d ww. ustawy w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 908 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) – jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Przedmiotem świadczenia ze strony zbywcy (dożywotnika) jest więc przeniesienie własności nieruchomości. Nabywca nieruchomości zobowiązuje się natomiast do świadczeń określonych w art. 908 Kodeksu cywilnego. Umowa o dożywocie ma charakter umowy zobowiązującej, odpłatnej i wzajemnej.

Z powyższego wynika, że umowa o dożywocie ma charakter odpłatny, zatem do ustalenia kosztów uzyskania przychodu zastosowanie znajdzie art. 22 ust. 6c ww. ustawy, w myśl którego koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)–c), z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.

Zgodnie z art. 22 ust. 6e ww. ustawy, wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesione opłat administracyjnych.

W tym miejscu wypada wspomnieć, że wszelkie przepisy wprowadzające odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania, która to zasada ma swe źródło w art. 84 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) należy interpretować ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.

Kosztem uzyskania przychodu w analizowanej sprawie co do zasady mogą być zatem jedynie faktycznie poniesione i udokumentowane wydatki, jakie nabywca poniósł na rzecz dożywotnika. Kosztem nabycia mogą być więc jedynie wydatki policzalne w chwili zbycia nieruchomości nabytej w drodze umowy o dożywocie.

Zainteresowanej przysługuje prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków zrealizowanych na rzecz dożywotnika jedynie za okres wskazany w umowie dożywocia oraz na cele w niej określone, tj. jak wynika z wniosku: na lekarstwa, opiekę, wizyty lekarskie, sprzęt rehabilitacyjny, prąd, czynsz, koszty pogrzebu, zmiana tablicy nagrobkowej dożywotnika. Natomiast warunkiem zaliczenia wspomnianych kosztów jest posiadanie przez Wnioskodawczynię stosownych dokumentów potwierdzających, co najmniej: sprzedającego - wystawiającego dokument, kupującego, wartość i przedmiot transakcji oraz miejsce i datę jego wystawienia.

Jeśli chodzi o sposób dokumentowania poniesionych wydatków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, należy podkreślić, że obowiązek udowodnienia, że określony wydatek został poniesiony przy spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów podatkowych ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; spoczywa na podatniku, który wywodzi z tego określone skutki prawne. Z koniecznością wykazania wydatków w toku ewentualnego postępowania podatkowego winien liczyć się podatnik, skoro wydatki zamierza zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Podatnik winien zatem wykazać w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych fakt wydatkowania środków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów na ww. cel w określonym czasie. W związku tym to podatnik winien zadbać o posiadanie dokumentów, które mogą potwierdzić fakt dokonania stosownych wydatków.

Zatem biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że na gruncie opisanego we wniosku stanu faktycznego Zainteresowanej przysługuje prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów ze sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze umowy dożywocia – jedynie tych wydatków, które zostały właściwie udokumentowane.

Natomiast nie można się zgodzić, że do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć te wydatki, na które Zainteresowana nie posiada dokumentów potwierdzających ich poniesienie. Nie można uznać za prawidłowe twierdzenie Wnioskodawczyni by do kosztów uzyskania przychodów można było zaliczyć poniesione wydatki na podstawie wyliczeń, szacunków, wartości przeciętnych lub oświadczeń Wnioskodawczyni. Nie można przyznać również Zainteresowanej prawa zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na podstawie szacunków, miesięcznych przeciętnych kosztów utrzymania grobu liczonych do 2020 roku, których Wnioskodawczyni jeszcze nie poniosła ponieważ koszty takie są kosztami planowanymi i niepewnymi, których Zainteresowana może w ogóle w przyszłości nie ponieść.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Końcowo, należy wskazać, że wydając interpretację w trybie art. 14b Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów nie przeprowadza postępowania dowodowego, w związku z czym jest związany wyłącznie opisem stanu faktycznego, bądź zdarzenia przyszłego, przedstawionego przez Zainteresowaną i stanowiskiem Zainteresowanej.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.