Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB2-3.4014.257.2023.4.BZ
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2023-10-13
Teza: Wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych umowy cash-poolingu.
Słowa kluczowe: cash pooling; umowa-umowa pożyczki
Zagadnienia: Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1. Przedmiot opodatkowania -Czynności podlegające opodatkowaniu-Czynności cywilnoprawne
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1-ust. 1

**Interpretacja indywidualna**

**– stanowisko prawidłowe**

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

**Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej**

1 sierpnia 2023 r. wpłynął Państwa wniosek z 1 sierpnia 2023 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek dotyczy m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy cash poolingu. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – w piśmie z daty wpływ: 25 września 2023 r. Treść wniosku jest następująca:

**Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem**

1) Zainteresowany będąca stroną postępowania:

X. Sp. z o.o.

NIP: (…)

**Opis zdarzenia przyszłego**

Wnioskodawca - X Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, utworzoną zgodnie z przepisami prawa polskiego. Wnioskodawca posiada siedzibę na terytorium Polski, podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce (jest polskim rezydentem podatkowym) oraz jest zarejestrowany jako czynny podatnik podatku od towarów i usług (“VAT”) w Polsce.

Wnioskodawca jest spółką należącą do międzynarodowej Grupy (…) (“Grupa”). Wnioskodawca, w celu zwiększenia efektywności zarządzania środkami pieniężnymi oraz poprawy płynności finansowej, przystąpi do funkcjonującego w ramach Grupy transgranicznego systemu wspólnego zarządzania płynnością finansową (“System”). Podstawą funkcjonowania Systemu jest umowa o wspólnym zarządzaniu płynnością finansową – (…) (“Umowa”).

Umowa została zawarta na czas nieokreślony pomiędzy: A.J.I. z siedzibą w Szwecji występującym w imieniu swoim oraz pozostałych uczestników systemu w roli (…) (“Agent”) oraz Bank z siedzibą w Szwecji („Bank SE”) działającym w imieniu własnym oraz Bank z siedzibą w Polsce (“Bank PL”) (zwani dalej łącznie “Bankami”). Pozostałymi uczestnikami Systemu są wyłącznie spółki kapitałowe z siedzibą w Polsce należące do Grupy Wnioskodawcy (zwani dalej łącznie “Uczestnikami”). Żaden z Uczestników Systemu nie zawierał odrębnej umowy cash poolingu z Agentem. Aktywność Uczestników w Systemie oparta jest wyłącznie na zawiązanej wspólnie Umowie (umowa wielostronna/formularz uczestnictwa).

Wnioskodawca oraz Agent nie prowadzą działalności o charakterze finansowym. Agent nie posiada również siedziby ani stałego zakładu dla potrzeb podatku dochodowego od osób prawnych (”CIT”) ani stałego miejsca prowadzenia działalności dla potrzeb VAT na terytorium Polski. Agent nie jest zarejestrowany do celów VAT w Polsce.

Podstawę funkcjonowania cash poolingu będą stanowić rachunki bankowe, otwarte i prowadzone przez Bank PL dla Uczestników na podstawie odrębnie zawartych umów (“Rachunki”). Rachunek główny wykorzystywany przez Uczestników zasadniczo do dokonywania bieżących rozliczeń pieniężnych w ramach prowadzonych przez nich działalności gospodarczych został otworzony w złotówkach (PLN), natomiast rachunki dodatkowe/pomocnicze zostały otworzone w walutach innych niż złotówki, tj. w euro, (EUR) funtach brytyjskich (GBP) i dolarach amerykańskich (USD).

Na moment składania tego wniosku, wymienione wyżej rachunki nie zostały jeszcze włączone do Systemu. Jednocześnie, w Banku SE prowadzony jest rachunek konsolidacyjnych (“Rachunek Główny Agenta”), na którym ewidencjonowane są wpływy i wypływy środków pieniężnych od/dla Uczestników.

System, do którego przystąpił Wnioskodawca, ma charakter cash poolingu rzeczywistego i będzie funkcjonować w strukturze jednowalutowej (transfery środków pomiędzy rachunkami dokonywane będą pomiędzy rachunkami prowadzonymi w danej walucie, np. złotówkach). Oznacza to, że pieniądze Uczestników zostaną zdeponowane przykładowo w polskiej walucie w Banku PL. Następnie zostaną przelane do Banku SE na rachunek bankowy prowadzony w tej samej walucie tj. PLN. Bank SE i Bank PL świadczą usługi zarządzania płynnością finansową, które obejmują kompleksowe rozliczenia transakcji oraz wszelkie inne operacje niezbędne do wykonania Umowy (szczegóły poniżej). Na moment składania wniosku, nie zostały dokonane jeszcze żadne transakcje pomiędzy Rachunkami Wnioskodawcy w Rachunkiem Głównym Agenta.

Cash pooling przyjmie formę tzw. zero-balancing cash pooling, która opiera się na mechanizmie zerowania sald, tj. polega na przenoszeniu całości lub części sald kredytowych (dodatnich) zgromadzonych na rachunkach Uczestników na Rachunek Główny Agenta, a także pokrywaniu całości lub części sald debetowych (ujemnych) wykazywanych na tych Rachunkach z Rachunku Głównego Agenta.

W ramach zero-balancing cash pooling nastąpi faktyczny transfer pieniędzy pomiędzy Rachunkami Uczestników. Wyżej wymienione transfery dokonywane będą w ramach, tzw. sweepingu (automatycznego przelewu) codziennie, a ich celem jest doprowadzenie Rachunku Uczestnika do salda zerowego (lub innego określonego na stałe w Umowie). Rachunki Uczestników będą każdego dnia zerowane, a wszelkie nadwyżki deponowane na Rachunku Głównym Agenta, a ujemne salda pokrywane z Rachunku Głównego Agenta. Gdy środki danego Uczestnika zostaną przelane na Rachunek Główny Agenta, dany Uczestnik otrzyma odsetki od środków przekazanych w ramach Systemu. W momencie uznania rachunku Uczestnika środkami z Rachunku Głównego Agenta, Uczestnik ten będzie zobowiązany do zapłaty odsetek, co oznacza, że w związku z uczestnictwem w systemie cash poolingu w ramach Grupy, Wnioskodawca może być zobowiązany do zapłaty odsetek efektywnie na rzecz innych Uczestników w związku z uzupełnieniem jego negatywnego salda na Rachunku. Generalnie planuje się, że wszystkie nadwyżki będą skutecznie pokrywane z sald Uczestników, a nie ze środków własnych Agenta, mimo że przelew będzie dokonywany z Rachunku Głównego Agenta. Niemniej, nie można wykluczyć sytuacji, w której nadwyżki finansowe należące do Agenta będą wykorzystane do tego celu. W konsekwencji, może dojść do sytuacji, w której: odbiorcą rzeczywistym odsetek wypłacanych za pośrednictwem Rachunku Głównego Agenta będą Uczestnicy, lub odbiorcą rzeczywistym odsetek wypłacanych za pośrednictwem Rachunku Głównego Agenta będzie Agent.

Zgodnie z umową, rolą Banków będzie obsługa techniczna Systemu, zapewnienie infrastruktury informatycznej niezbędnej do jego funkcjonowania oraz dokonywanie transferów pomiędzy Uczestnikami cash poolingu. Jednocześnie system, za pomocą którego Banki wykonują operacje przenoszenia środków (które w innym przypadku musiałyby zostać przeprowadzone ręcznie) działa automatycznie, bez udziału Uczestników - w oparciu o wyrażoną przez nich wcześniej zgodę. Równocześnie, Agent jest odpowiedzialny za reprezentację pozostałych Uczestników wobec Banków. Agent nie wykonuje żadnych innych czynności poza czynnościami formalno-technicznymi, które służą do wykonania usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową, w szczególności nie dokonuje rozliczeń finansowych Rachunków. Czynności Agenta obejmują m.in. bieżący kontakt z Bankiem SE w zakresie realizacji przez niego usługi cash poolingu oraz negocjowanie z Bankiem SE wysokości opłat i kosztów związanych z realizacją Umowy.

Ponadto, Agent zobowiązany jest do zapewnienia aby na Rachunku Głównym Agenta zawsze znajdowały się środki umożliwiające Bankom wykonywanie usług zgodnie z Umową. W przypadku braku wymaganych środków, ewentualne przyznanie dodatkowych środków przez Bank może mieć miejsce na podstawie odrębnych ustaleń/umów zawartych pomiędzy Bankiem i Agentem. Jeżeli z jakiegokolwiek powodu na Rachunku bądź Rachunku Głównym Agenta wystąpi saldo debetowe, które nie zostanie wyrównane, Agent będzie odpowiedzialny za jego pokrycie (z uwzględnieniem ewentualnych należnych odsetek i innych kosztów związanych z udzielonym finansowaniem).

Z tytułu pełnienia wymienionej wyżej funkcji Agentowi nie przysługuje wynagrodzenie zarówno od Uczestników, jak i od Banków.

W związku z udziałem w transakcji cash poolingu Wnioskodawcy mogą przysługiwać odsetki (jeżeli saldo wewnętrzne jest dodatnie), wypłacane z Rachunku Głównego Agenta, których ekonomiczny ciężar ponoszą Uczestnicy, których saldo jest ujemne. Wnioskodawca będzie zobowiązany do dokonywania na rzecz Banku PL opłat zmiennych, np. opłat za transakcje/płatności. W związku z uczestnictwem w Systemie, Agent zobowiązany jest do ponoszenia na rzecz Banku SE wszystkich opłat stałych związanych z prowadzeniem Systemu. Opłaty te nie są w żadnej części przenoszone na Uczestników Systemu. Jednocześnie Uczestnicy Systemu nie dokonują bezpośrednio między sobą rozliczeń z tytułu uczestnictwa w Systemie. Jakiekolwiek rozliczenia dokonywane są za pośrednictwem Rachunku Głównego Agenta. Uczestnicy nie wykonują także jakichkolwiek innych czynności na swoją rzecz w ramach struktury cash poolingu. Należy zauważyć, że Agent w ramach Grupy może być zaangażowany w roli agenta również w innych strukturach cash poolingu, obejmujących podmioty spoza Polski (nie będące rezydentami podatkowymi w Polsce). Jednakże środki z innych struktur cash poolingu nie będą przeznaczone do finansowania niedoborów innych Uczestników (w tym Wnioskodawcy).

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo, że opisane we wniosku czynności dokonywane w ramach umowy cash poolingu nie spełnią definicji którejkolwiek czynności wymienionej w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz że, w ramach Umowy nie będą Państwo zaciągać pożyczek w rozumieniu art. 720 Kodeksu cywilnego ani nie będą brać środków finansowych w depozyt nieprawidłowy w rozumieniu art. 845 Kodeksu cywilnego.

Podali Państwo także dane Banku z siedzibą w Szwecji, który będzie uczestniczył w cash poolingu, tj.:

(…) ; (…) ; Szwecja

Zaznaczamy, że przywołując za Państwem treść opisu zdarzenia przyszłego pominęliśmy tę jego część, która znajduje się w treści uzupełnienia, a odnosi się wyłącznie do zagadnień dotyczących podatku od towarów i usług.

**Pytanie**

Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w świetle art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, czynności realizowane w ramach Umowy cash-poolingu będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

**Państwa stanowisko w sprawie**

Państwa zdaniem, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w świetle art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych czynności realizowane w ramach Umowy cash-poolingu nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Ustawodawca wprowadził zatem zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Należy stwierdzić, że umowa cash poolingu pozostaje umową nienazwaną. Powszechnie obowiązujące przepisy nie zawierają przepisów odnoszących się do tego typu umowy. Tym samym katalog czynności podlegających opodatkowaniu wskazany w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych nie przewiduje wprost umowy cash pool. Niemniej jednak powszechnie przyjmuje się, iż o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji także o podleganiu opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikację pod względem prawnym. Tym samym, jeśli umowa określa prawa i obowiązki stron, które odpowiadają tym właściwym dla czynności prawnej objętej opodatkowaniem podatkiem od czynności cywilnoprawnych, to pomimo odmiennego nazewnictwa umowa taka może podlegać podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Podobieństwo do umowy pożyczki

Umowa cash poolingu może być uznana za zbliżoną swą konstrukcją do umowy pożyczki wymienionej w katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu, określonym w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W myśl art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Zdaniem Państwa, konstrukcja umowy cash-poolingu nie wyczerpuje istotnych znamion pożyczki. W przedmiotowym systemie zarządzania płynnością Uczestnicy mogą posiadać chwilowo wolne środki finansowe, podczas gdy inni mogą posiadać niedobór tych środków. Dany Uczestnik systemu zarządzania płynnością, posiadając wolne środki, udostępnia je na swoim Rachunku. Następnie środki te są transferowane przez Bank SE (przy współudziale Banku PL) na Rachunek Główny Agenta. W przypadku natomiast wystąpienia chwilowych niedoborów środków finansowych, Uczestnik może skorzystać ze środków udostępnionych przez innych Uczestników. Z tytułu uczestnictwa w powyższych transakcjach dla Uczestników będących stroną umowy powstają zatem określone prawa i obowiązki względem udostępnianych wzajemnie środków pieniężnych, jednak nie dochodzi w tym przypadku do skonkretyzowania zobowiązania do przeniesienia określonej środków pieniężnych na określony podmiotu, powiązanego z obowiązkiem ich zwrotu.

System cash pool skonstruowany jest bowiem w ten sposób, że uczestnik, którego środki transferowane są na rachunek techniczny, nie wskazuje przez kogo i w jakiej wysokości środki te mają być wykorzystane. Podobnie, w przypadku otrzymania przez Uczestnika środków kompensujących niedobór środków pieniężnych na Rachunku – Uczestnik nie posiada informacji, od jakiego podmiotu i w jakiej wysokości pochodzą te środki.

Ponadto Umowa cash poolingu nie realizuje również ekonomicznego celu pożyczki. O ile ekonomicznym celem umowy pożyczki jest korzystanie przez ściśle określony czas z cudzego kapitału, w ściśle określonej wysokości, w celach inwestycyjnych lub konsumpcyjnych, zwykle za zapłatą pożyczkodawcy umówionego wynagrodzenia, o tyle celem Umowy cash poolingu jest zwiększenie efektywności zarządzania środkami finansowymi podmiotów z Grupy poprzez optymalne wykorzystanie nadwyżek środków pieniężnych na poszczególnych Rachunkach.

Podobnie umowa cash poolingu nie będzie stanowiła innej z czynności wymienionych w katalogu przedmiotowym wskazanym w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, tj. umowy depozytu nieprawidłowego.

Zgodnie z art. 845 Kodeksu cywilnego, przez depozyt nieprawidłowy rozumieć należy umowę, zgodnie z którą przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku. Do tego rodzaju umów stosuje się przepisy o pożyczce, z tym że czas i miejsce zwrotu określają przepisy o przechowaniu. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skoro zawarcie umowy cash poolingu nie zostało wymienione w ustawowym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a czynności tego typu nie można zakwalifikować np. jako umowy pożyczki czy też innej czynności tym katalogiem objętej, to tym samym – z powyższych przyczyn – czynności dokonywane w ramach umowy cash poolingu dotyczące zarządzania płynnością finansową nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nie mieszczą się one bowiem w katalogu czynności ściśle wymienionych jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Podsumowując, w Państwa opinii, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w świetle art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych czynności realizowane w ramach Umowy cash poolingu nie będą podlegały opodatkowaniu o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Na potwierdzenie stanowiska przywołali Państwo interpretacje indywidualne.

Jako przepisy dotyczące interpretacji wskazali Państwo art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 170 ze zm.).

**Ocena stanowiska**

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

**Uzasadnienie interpretacji indywidualnej**

Odstępuję od uzasadnienia prawnego tej oceny.

Zgodnie z art. 14c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.):

Interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.

Jednolity tekst ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny został opublikowany w Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.

**Dodatkowe informacje**

**Informacja o zakresie rozstrzygnięcia**

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ta interpretacja stanowi ocenę Państwa stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od towarów i usług wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie.

**Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji**

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

**Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania**

X. Sp. z o.o. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

\- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

\- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

**Podstawa prawna dla wydania interpretacji**

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r ustawy Ordynacja podatkowa.