Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP1/443-139/10-4/AI
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2010-05-04
Teza: 1. Czy opłaty za zajęcie pasa drogowego pobierane na podstawie decyzji administracyjnych zgodnie z ustawą o drogach publicznych, należy traktować jako należności wynikające z czynności publiczno-prawnych, niepodlegające ustawie o VAT w myśl art. 15 ust. 6 ustawy? 2. Czy opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych pobierane na podstawie ustawy o drogach publicznych należy traktować jako należności wynikające z czynności publiczno-prawnych, niepodlegające ustawie o VAT w myśl art. 15 ust. 6 ustawy? 3. Czy w przypadku uznania czynności związanych ze zbieraniem opłat za parkowanie płatne telefonem komórkowym na konto firmy obsługującej wpłaty, jako zwolnione od podatku VAT, za termin obowiązku podatkowego należy uznać datę dokonania wpłaty przez parkującego na konto firmy obsługującej ten system płatności?
Słowa kluczowe: drogi-pas drogowy-zajęcie pasa drogowego; gmina; opłata; organ-organ władzy publicznej; parking; parking-opłata parkingowa; podatnik; usługi-usługi parkingowe; zadania-zadania statutowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 2-art. 8; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział III-Rozdział 1-art. 15

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Zarządu Dróg i Komunikacji, przedstawione we wniosku z dnia 3 lutego 2010 r. (data wpływu 8 lutego 2010 r.), uzupełnionym pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. (data wpływu 4 maja 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania opłat pobieranych na podstawie ustawy o drogach publicznych – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 8 lutego 2010 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania opłat pobieranych na podstawie ustawy o drogach publicznych. Powyższy wniosek uzupełniono pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. o wskazanie Wnioskodawcy wniosku.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Prezydent Miasta jest zarządcą dróg publicznych gminnych, zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), który realizuje zadania przy pomocy zarządu dróg, tj. Zarządu Dróg i Komunikacji będącego jednostką budżetową Gminy (art. 21 ww. ustawy). Zgodnie z ustawą o drogach publicznych Zarząd Dróg i Komunikacji pobiera opłaty za parkowanie na drogach publicznych w rejonie płatnych miejsc postojowych (art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy). Opłaty za parkowanie na drogach publicznych pobierane są od osób fizycznych poprzez parkomaty i za pomocą telefonu komórkowego. Ponadto, z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Zarządu Dróg i Komunikacji wydaje decyzje o zajęciu pasa drogowego, za które to zajęcie pobierana jest opłata (art. 40 ww. ustawy).

Opłaty te zgodnie z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego uznawane są jako czynności zwolnione od podatku VAT i ujmowane są w deklaracji VAT-7 w części C poz. 1 jako dostawa towarów i usług zwolnionych od podatku VAT. Skutkuje to koniecznością spełnienia wymogów w zakresie ewidencji stawianej usługom podlegającym ustawie o VAT (fakturowanie „ewidencja na kasie fiskalnej”).

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy opłaty za zajęcie pasa drogowego pobierane na podstawie decyzji administracyjnych zgodnie z ustawą o drogach publicznych, należy traktować jako należności wynikające z czynności publiczno-prawnych, niepodlegające ustawie o VAT w myśl art. 15 ust. 6 ustawy?
2.  Czy opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych pobierane na podstawie ustawy o drogach publicznych należy traktować jako należności wynikające z czynności publiczno-prawnych, niepodlegające ustawie o VAT w myśl art. 15 ust. 6 ustawy?
3.  Czy w przypadku uznania czynności związanych ze zbieraniem opłat za parkowanie płatne telefonem komórkowym na konto firmy obsługującej wpłaty, jako zwolnione od podatku VAT, za termin obowiązku podatkowego należy uznać datę dokonania wpłaty przez parkującego na konto firmy obsługującej ten system płatności?

Zdaniem Wnioskodawcy, mimo, że zgodnie z interpretacją Naczelnika Urzędu Skarbowego opłaty za zajęcie pasa drogowego oraz opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych gminnych Zainteresowany traktuje jako czynności zwolnione od podatku VAT lecz podlegające ustawie o VAT i wykazuje w deklaracji VAT-7 w części C poz. 1, dochody te są należnościami wynikającymi z czynności publiczno-prawnych i nie podlegają ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) zgodnie z art. 15 ust. 6 tej ustawy. Opłaty te mają na celu wymuszenie na użytkowniku drogi zachowania polegającego na minimalizacji wykorzystywania drogi do innych celów niż przejazd pojazdów.

W przypadku uznania tych opłat jako zwolnione od podatku VAT lecz podlegające ustawie o VAT, istnieją trudności w dokumentowaniu obrotu oraz określeniu daty obowiązku podatkowego. W przypadku decyzji administracyjnych termin zapłaty, który byłby datą obowiązku podatkowego w warunkach prawa do odwołania się od decyzji, jest niemożliwy do określenia. Natomiast firma obsługująca parkomaty opróżnia je, wpłaca kwotę na swoje konto, informuje o dacie opróżnienia parkomatu i uzyskanej kwocie, a następnie w terminie siedmiu dni przelewa zebraną kwotę na konto Zarządu Dróg i Komunikacji. W przypadku regulowania opłaty za pomocą telefonu komórkowego, Wnioskodawca otrzymuje na koniec miesiąca zestawienie dokonanych wpłat na konto firmy obsługującej i w ciągu siedmiu dni od zakończenia miesiąca firma przelewa zebrane środki na konto Zarządu Dróg i Komunikacji.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają:

1.  odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2.  eksport towarów;
3.  import towarów;
4.  wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5.  wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Przez dostawę towarów – stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 ustawy – należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast świadczenie usług, to w myśl art. 8 ust. 1 ustawy, każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z powyższego wynika, iż opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i są wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Stosownie do treści art. 15 ust. 6 powołanej ustawy nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 224, poz. 1799), zwalnia się od podatku VAT czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia organu władzy publicznej, jak i urzędów obsługujących te organy odwołując się jedynie do odrębnych przepisów nakładających obowiązek realizacji zadań o charakterze publicznym na te organy.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt SK 18/00 pojęcie „władzy publicznej” w rozumieniu art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) obejmuje wszystkie władze w sensie konstytucyjnym – ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Należy podkreślić, że pojęcia organu państwa oraz organu władzy publicznej nie są tożsame. W pojęciu „władzy publicznej” mieszczą się bowiem także inne instytucje niż państwowe lub samorządowe, o ile wykonują funkcje władzy publicznej w wyniku powierzenia czy przekazania im tych funkcji przez organ władzy państwowej lub samorządowej. Wykonywanie władzy publicznej dotyczy wszelkich form działalności państwa, samorządu terytorialnego i innych instytucji publicznych, które obejmują bardzo zróżnicowane formy aktywności.

Pojęcie „działania” organu władzy publicznej nie zostało konstytucyjnie zdefiniowane. W pojęciu tym mieszczą się zarówno zachowania czynne tego organu, jak i zaniechania. W zakresie działań czynnych organu władzy publicznej mieszczą się indywidualne rozstrzygnięcia, np. decyzje, orzeczenia i zarządzenia.

Opłata parkingowa za parkowanie na drogach publicznych oraz opłaty i kary za zajęcie pasa drogowego stanowią dochód gminy i mieszczą się w dochodach własnych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Dochodami publicznymi są daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty (…) oraz inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw.

Powyższe potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt P 6/02 orzekł, że opłaty za parkowanie wchodzą w skład danin publicznych w rozumieniu art. 217 Konstytucji.

Jak wynika z powyższego opłata za parkowanie pojazdów na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz opłaty i kary za zajęcie pasa drogowego, będące dochodami publicznymi, są świadczeniami o charakterze publicznoprawnym, czyli mają charakter daniny publicznej, co w konsekwencji wyklucza opodatkowanie tych czynności podatkiem od towarów i usług.

W podobnej kwestii wypowiedział się ETS w wyroku z dnia 16 września 2008 r. C-288/07, który orzekł, że zgodnie z art. 4 ust. 5 akapit pierwszy Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej; ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC), krajowe, regionalne i lokalne organy władzy i inne podmioty prawa publicznego, nie są uważane za podatników w związku z działalnością, które podejmują i transakcjami, które zawierają jako organy władzy publicznej (…) aby przepis ten mógł zostać zastosowany muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki, to znaczy działalność musi być wykonana przez podmiot prawa publicznego i musi być ona wykonywana jako organ władzy publicznej. „Dalej w cyt. wyroku Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że jedynie w drodze odstępstwa od owej zasady ogólnej, niektóre rodzaje działalności o charakterze gospodarczym nie podlegają podatkowi VAT. Jedno z tych odstępstw zostało przewidziane w art. 4 ust. 5 akapit pierwszy Szóstej Dyrektywy, na podstawie którego działalność wykonywana przez podmioty prawa publicznego działające w charakterze organów władzy publicznej nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem. Odstępstwo to przewiduje głównie działalność wykonywana przez podmioty prawa publicznego, działające w charakterze organów władzy publicznej, która będąc działalnością gospodarczą, jest ściśle związana z wykonywaniem prerogatyw władztwa publicznego. W tych okolicznościach nieopodatkowanie podatkiem VAT tych podmiotów z tytułu tej działalności najprawdopodobniej nie ma skutku antykonkurencyjnego, ponieważ działalność ta jest prowadzona przez sektor publiczny na zasadzie wyłączności”. Jednocześnie należy nadmienić, iż przepis art. 4 ust. 5 akapit pierwszy Szóstej Dyrektywy znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującym przepisie art. 13 ust. 1 zdanie pierwsze Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.

W myśl art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), gmina posiada osobowość prawną i wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 6 ust. 1 cyt. ustawy do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy).

Jak stanowi przepis art. 9 ust. 1 powołanej ustawy, w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

Na podstawie art. 30 ust. 1 ww. ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Do zadań wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należy m. in. gospodarowanie mieniem komunalnym (art. 30 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy).

Z danych przedstawionych we wniosku wynika, że Prezydent Miasta jest zarządcą dróg publicznych gminnych i realizuje zadania przy pomocy zarządu dróg, tj. Zarządu Dróg i Komunikacji będącego jednostką budżetową Gminy – będącego Wnioskodawcą. Zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych Zarząd Dróg i Komunikacji pobiera opłaty za parkowanie na drogach publicznych w rejonie płatnych miejsc postojowych. Opłaty za parkowanie na drogach publicznych pobierane są od osób fizycznych poprzez parkomaty i za pomocą telefonu komórkowego. Ponadto, z upoważnienia Prezydenta Miasta, Dyrektor Zarządu Dróg i Komunikacji wydaje decyzje o zajęciu pasa drogowego, za które to zajęcie pobierana jest opłata (art. 40 ww. ustawy).

Przenosząc powyższy stan faktyczny na grunt przepisów ustawy o podatku od towarów i usług należy stwierdzić, że pobierane przez Wnioskodawcę na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.):

1.  opłaty za zajęcie pasa drogowego pobierane na podstawie decyzji administracyjnych wydawanych przez zarządcę drogi – Zarząd Dróg i Komunikacji,
2.  opłaty za parkowanie pojazdów na drogach publicznych pobierane od osób fizycznych poprzez parkomaty i za pomocą telefonu komórkowego, przez komórkę organizacyjną, tj. Zarząd Dróg i Komunikacji,

nie są wynagrodzeniem dla zarządcy wynikającym z zawartych umów cywilnoprawnych za świadczenie wzajemne, lecz stanowią opłatę mającą charakter daniny publicznej, będącą dochodem własnym Gminy.

Analiza powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje, że opłaty pobierane na podstawie ustawy o drogach publicznych są daninami publicznymi. Działania zarządców dróg w zakresie pobierania ww. opłat mieszczą się zatem w zakresie czynności o charakterze publicznoprawnym i wynikają z wykonywania przez jednostki państwowe władztwa publicznego.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie opłaty pobierane przez zarządcę dróg - Zarząd Dróg i Komunikacji na podstawie ustawy o drogach publicznych korzystają z wyłączenia od opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.

Z uwagi na powyższe, pytanie trzecie dotyczące terminu powstania obowiązku podatkowego stało się bezprzedmiotowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.