Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ITPB2/436-287/14/DSZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy
Data wydania: 2015-03-05
Teza: Cesja wierzytelności przyszłych zawarta celem zabezpieczenia przyszłych wierzytelności Wnioskodawcy.
Słowa kluczowe: cesja; podatek-podatek od czynności cywilnoprawnych; wierzytelność; zabezpieczenie
Przepisy: [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1; [PCC] Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych-Rozdział 1-art. 1a

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 3 grudnia 2014 r. (data wpływu 5 grudnia 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych cesji wierzytelności – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 5 grudnia 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych cesji wierzytelności.

We wniosku tym przedstawione zostało następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca (dalej także: „Podatnik”) produkuje elementy ogrodzeń ze stali (bramy, płoty). Zapewnia również sprzedaż i montaż swoich wyrobów jako podwykonawca (np. zamówienia publicznego). Kontrahentem Wnioskodawcy jest Wykonawca, który podpisuje z Wnioskodawcą jako Podwykonawcą umowę o dostawę i montaż ogrodzeń.

Wnioskodawca wskazuje, że Wykonawcy często proponują jako zabezpieczenie Jego wierzytelności cesję (przelew) swoich własnych, przyszłych wierzytelności wobec zamawiającego. Wykonawca ma zatem zapłacić za towar i montaż wyrobów Wnioskodawcy, a w takim przypadku cesja traci ważność, tj. wraca do cedenta. Gdyby jednak Wykonawca nie dokonał zapłaty w uzgodnionym terminie, wówczas Wnioskodawca miałby prawo skorzystać z cesji i wystąpić o zapłatę do zamawiającego (Inwestora). Umowa cesji nie zwalniałaby jednak cedenta z długu wobec cesjonariusza, tj. w przypadku braku zapłaty przez Inwestora odpowiedzialność Jego i Wykonawcy byłaby solidarna. Takie zabezpieczenie, jak podkreśla Wnioskodawca, byłoby interesujące, gdyby dokonanie opisanej czynności przelewu (cesji) nie podlegało podatkowi od czynności cywilnoprawnych, którym byłby obciążony jako cesjonariusz.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy przelew przyszłej wierzytelności cedenta celem zabezpieczenia (także przyszłej) wierzytelności cesjonariusza (wynikającej z odrębnego stosunku prawnego pomiędzy cedentem a cesjonariuszem) podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych?

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podatkowi temu podlegają określone w nim (wymienione enumeratywnie) czynności cywilnoprawne. Przelew (cesja) wierzytelności nie jest w nim wymieniona, niemniej jednak, zdaniem Wnioskodawcy, podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem, gdyby została dokonana z wykorzystaniem formy prawnej wymienionej w tym przepisie (np. w formie sprzedaży lub zamiany).

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że opisana przez Niego cesja (przelew) nie będzie dokonywana ani w formie prawnej sprzedaży, ani w formie prawnej zamiany, ani nie będzie miała cech żadnej innej czynności cywilnoprawnej wymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Wnioskodawca wskazuje, że w przypadku, gdy cedent zapłaci należność kwota wierzytelności będącej przedmiotem przelewu wróci do cedenta, a więc de facto nie dochodzi do żadnej trwałej transakcji pomiędzy stronami. Jeżeli natomiast cedent nie zapłaci i zapłaty dokona Inwestor, wówczas wierzytelność zostanie przeniesiona na cesjonariusza, ale będzie to stanowiło inne świadczenie (cesję) zamiast wykonania zobowiązania (zapłaty), o którym mowa w art. 453 Kodeksu cywilnego.

Reasumując, zdaniem Wnioskodawcy przelew przyszłej wierzytelności cedenta celem zabezpieczenia (także przyszłej) wierzytelności cesjonariusza (wynikającej z odrębnego stosunku prawnego pomiędzy cedentem a cesjonariuszem) nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 z późn. zm.) podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1.  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2.  umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3.  (uchylona),
4.  umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5.  umowy dożywocia,
6.  umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7.  (uchylona),
8.  ustanowienie hipoteki,
9.  ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10.  umowy depozytu nieprawidłowego,
11.  umowy spółki;

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jednocześnie o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikację pod względem prawnym.

Szczegółowe określenie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych katalog czynności podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie. Oznacza to, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu nawet, gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.

Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że instytucję przelewu (cesji) wierzytelności regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.). Zgodnie z art. 509 § 1 ww. Kodeksu, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Przelew wierzytelności jest swoistą konstrukcją prawną, przewidzianą w ogólnych zasadach zobowiązań prowadzącą do zmiany osoby wierzyciela podczas, gdy przedmiot zobowiązania pozostaje ten sam. Umowy cesji wierzytelności należą do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umowy przenoszącej własność. Dodać należy, że cesja nie ma formy samoistnej umowy, dlatego też dla jej realizacji musi być dokonana czynność cywilnoprawna, na podstawie której nastąpi przeniesienie wierzytelności.

Z treści art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że czynnością stanowiącą podstawę cesji może być umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inne umowy zobowiązujące do przeniesienia wierzytelności.

Taką umową może być także umowa oparta na cywilnoprawnej konstrukcji świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum), uregulowana w art. 453 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.

Celem datio in solutum jest zatem wygaśnięcie istniejących pomiędzy stronami zobowiązań poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy. Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste dokonanie świadczenia przez dłużnika.

Z przedstawionego w niniejszej sprawie opisu zdarzenia przyszłego wynika, iż Wnioskodawca produkuje elementy ogrodzeń ze stali (bramy, płoty). Zapewnia również sprzedaż i montaż swoich wyrobów jako podwykonawca. W takich sytuacjach kontrahentem Wnioskodawcy jest Wykonawca, który podpisuje z Wnioskodawcą jako Podwykonawcą umowę o dostawę i montaż ogrodzeń. Wykonawcy często proponują jako zabezpieczenie wierzytelności cesję (przelew) swoich własnych, przyszłych wierzytelności wobec zamawiającego. Wykonawca ma zatem zapłacić za towar i montaż wyrobów Wnioskodawcy, a w takim przypadku cesja traci ważność, tj. wraca do cedenta. Gdyby jednak Wykonawca nie dokonał zapłaty w uzgodnionym terminie, wówczas Wnioskodawca miałby prawo skorzystać z cesji i wystąpić o zapłatę do zamawiającego (Inwestora). Umowa cesji nie zwalniałaby jednak cedenta z długu wobec cesjonariusza, tj. w przypadku braku zapłaty przez Inwestora odpowiedzialność Jego i Wykonawcy byłaby solidarna.

Jak już wspomniano powyżej, katalog czynności cywilnoprawnych, ujęty w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ma charakter zamknięty. Zatem czynności cywilnoprawne, które nie zostały w nim wymienione w sposób wyraźny, nie podlegają opodatkowaniu omawianym podatkiem.

Odnosząc zatem przedstawiony opis zdarzenia przyszłego do znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa uznać należy, że planowana przez Wnioskodawcę cesja wierzytelności przyszłych zawarta celem zabezpieczenia przyszłych wierzytelności Wnioskodawcy nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zarówno bowiem w sytuacji w której Wykonawca dokona zapłaty na rzecz Wnioskodawcy i kwota wierzytelności będąca przedmiotem przelewu wróci do cedenta, jak i w sytuacji gdy Wykonawca nie dokona zapłaty na rzecz Wnioskodawcy, a Wnioskodawca korzystając z cesji będzie miał prawo wystąpić o zapłatę do zamawiającego (Inwestora), umowa ta nie przyjmie postaci żadnej z czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Reasumując, stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym przelew przyszłej wierzytelności cedenta celem zabezpieczenia przyszłej wierzytelności cesjonariusza nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, należało uznać za prawidłowe.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, ul. Jana Kazimierza 5, 85-035 Bydgoszcz, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.