Interpretacja indywidualna
Sygnatura: 0111-KDIB1-3.4010.751.2024.1.JKU
Organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Data wydania: 2025-01-31
Teza: Spółka powinna skorygować zeznanie CIT-8 za rok 2022, pomniejszając przychody i koszty związane ze zbyciem prawa użytkowania wieczystego gruntu i wykazać przychód dopiero w roku 2024, kiedy to doszło do prawidłowego zawarcia umowy.
Słowa kluczowe: akt-akt notarialny; korekta-korekta przychodu; nieruchomości-sprzedaż nieruchomości; przychód-powstanie przychodu; umowa-nieważność umowy; umowa-umowa sprzedaży
Zagadnienia: Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2. Przychody-Korekta przychodu; Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2. Przychody-Przysporzenia stanowiące przychód-Pieniądze i wartości pieniężne
Przepisy: [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12-ust. 1-pkt 1; [CIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych-Rozdział 2-art. 12-ust. 3

## Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 grudnia 2024 r. wpłynął Państwa wniosek z tego samego dnia o wydanie interpretacji
    indywidualnej.
    Treść wniosku jest następująca:
    Opis stanu faktycznego
    X Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako: „Wnioskodawca” lub „Spółka”) jest
    przedsiębiorstwem (...), które wykonuje zadania własne Gminy m.in. (...). Jedynym
    wspólnikiem Spółki jest Gmina Y (dalej jako: „Gmina”). Spółka była użytkownikiem
    wieczystym gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, oddanego w użytkowanie
    wieczyste do dnia (...) 2089 r. Przedmiotowa nieruchomość to działka (...), położona w (...),
    wpisana do księgi wieczystej (...).
    W 2022 roku Spółka dokonała sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu za cenę
    netto (...) zł, do której doliczono VAT w kwocie (...) zł, co łącznie dało wartość brutto (...) zł.
    Zbycie w/w prawa wieczystego użytkowania gruntu odbyło się w ramach przetargu
    pisemnego nieograniczonego. Z regulaminu przetargu wynikało, że nabywca jest
    zobowiązany do zapłaty ceny najpóźniej na 1 (jeden) dzień przed zawarciem umowy
    sprzedaży. Transakcja została dokonana na podstawie aktu notarialnego i rozliczona
    zgodnie z postanowieniami zapisanymi w tym dokumencie, tzn. w dniu poprzedzającym
    podpisanie aktu notarialnego Spółka otrzymała od Kupującego kwotę (...) zł tytułem
    zapłaty za prawo użytkowania wieczystego gruntu, co zostało potwierdzone fakturą VAT.
    W dniu zawarcia umowy notarialnej Kupujący dopłacił brakującą kwotę (...) zł. Na
    podstawie powyższych dokumentów, po otrzymaniu zapłaty od Kupującego Spółka na
    zasadach ogólnych rozpoznała przychód z tytułu zbycia prawa użytkowania wieczystego
    gruntu. Ponadto strony oświadczyły, że przedmiot umowy sprzedaży jest już w posiadaniu
    nabywającej spółki. Czynności wynikające z podpisania aktu notarialnego, przenoszące
    własność zostały również potwierdzone wpisem do księgi wieczystej w dniu (...) r. nr (...).
    Działając w zaufaniu do czynności zawartej przed notariuszem Spółka po podpisaniu aktu
    notarialnego zaprzestała opłacania podatku od nieruchomości, a od 2023 r. opłaty za
    wieczyste użytkowanie gruntu, będąc w przekonaniu, że prawo użytkowania wieczystego
    zostało skutecznie przeniesione na Kupującego. Jednocześnie nabywca dokonywał
    płatności podatku od nieruchomości oraz opłat za wieczyste użytkowanie gruntu będąc
    przekonany, że jest pełnoprawnym właścicielem nabytego prawa.
    W (...) 2024 r. Wnioskodawca został poinformowany przez notariusza, że zawarta w 2022 r.
    umowa sprzedaży jest nieważna z mocy prawa, ponieważ nie dochowano obowiązków
    wynikających z prawa pierwokupu nieruchomości przez gminę. W celu naprawienia błędu,
    (...) 2024 r. strony w celu konwalidacji czynności objętej aktem notarialnym z (...) 2022 r.
    ponownie podpisały akt notarialny dotyczący sprzedaży prawa użytkowania wieczystego
    gruntu.
    W związku z zaistniałą sytuacją Spółka powzięła wątpliwość, czy powinna dokonać korekty
    przychodu i zeznania rocznego CIT-8 za 2022 rok.

## Pytanie

Czy Spółka powinna skorygować zeznanie CIT-8 za rok 2022, pomniejszając przychody i
    koszty związane ze zbyciem prawa użytkowania wieczystego gruntu i wykazać przychód
    dopiero w roku 2024, kiedy to doszło do prawidłowego zawarcia umowy, czy też nie ma
    obowiązku korygowania CIT-8 za rok 2022?
    Państwa stanowisko w sprawie

    Wnioskodawca stoi na stanowisku, że nie ma obowiązku korygowania zeznania CIT-8 za
    rok 2022 w związku z późniejszym unieważnieniem pierwotnego aktu notarialnego.
    Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz.U. z
    2023 r. poz. 2805, dalej zwana „ustawą o CIT”) nie zawiera definicji przychodu. W art. 12 tej
    ustawy wymienione zostały jednak przykładowe rodzaje przychodów, moment ich
    powstania i wyłączenia z katalogu przychodów.
    Jako zasadę ustawodawca przyjął, że przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14
    są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice
    kursowe (art. 12 ust. 1 ustawy o CIT).
    Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT za przychody związane z działalnością gospodarczą i
    działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także
    należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu
    wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Literalna wykładnia
    powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że do przychodów podatkowych zalicza się
    tylko takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe.
    W konsekwencji, do przychodów podatkowych, podatnik winien zaliczyć tylko takie
    przychody, które są mu należne. Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody lecz
    przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich
    otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe. Co do zasady
    więc, o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby
    prawnej decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób
    ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, a więc takie którymi może on
    rozporządzać jak właściciel.
    Kluczowym kryterium zaliczenia określonych przysporzeń do przychodów podatkowych
    jest ich trwałość, definitywność oraz bezwarunkowość. Przychody takie powinny stanowić
    faktyczne powiększenie majątku podatnika i umożliwiać mu rozporządzanie tym
    przysporzeniem jak właściciel.
    W przedmiotowym stanie faktycznym, zapłata całej ceny netto w wysokości (...) zł (plus
    należny VAT) przez Kupującego nastąpiła w 2022 roku, co zostało potwierdzone
    dokumentacją księgową oraz fakturą VAT. Fakt, że zapłata została uregulowana,
    potwierdza definitywny charakter przychodu po stronie Wnioskodawcy, który od tego
    momentu mógł swobodnie dysponować uzyskanymi środkami. W związku z tym należy
    uznać, że przychód stał się należny w 2022 roku i prawidłowo został rozpoznany w
    zeznaniu CIT-8 za ten rok.
    Dodatkowo, art. 12 ust. 3a ustawy o CIT, precyzuje moment powstania przychodu,
    wskazując, że następuje on z chwilą:
    - wydania rzeczy,
    - zbycia prawa majątkowego,
    - wykonania usługi, albo
    - najpóźniej w dniu:
        - wystawienia faktury,
        - uregulowania należności.
    W przedstawionym stanie faktycznym, uregulowanie należności za prawo użytkowania
    wieczystego nastąpiło w 2022 roku, co jest zgodne z przepisem art. 12 ust. 3a. Bez
    względu na późniejsze stwierdzenie nieważności pierwotnej umowy, środki pieniężne za
    zbycie prawa wieczystego użytkowania znajdowały się już w majątku Wnioskodawcy w
    sposób definitywny. To oznacza, że moment powstania przychodu podatkowego w 2022
    roku został określony zgodnie z obowiązującymi przepisami.

    Choć pierwotna umowa została w późniejszym terminie uznana za nieważną, nie wpływa
    to na obowiązek podatkowy, który powstał w 2022 roku w momencie otrzymania zapłaty,
    gdyż nabywca nie żądał zwrotu zapłaconej ceny, a ponadto władał daną nieruchomością
    jak właściciel ponosząc z tego tytułu wszelkie zobowiązania publicznoprawne.
    Wnioskodawca, dochowując należytej staranności na każdym etapie transakcji, nie miał
    obowiązku przewidywania błędu notariusza. Działając w dobrej wierze oraz w zaufaniu do
    organu publicznego zrealizował transakcję na podstawie prawidłowej zapłaty,
    dokumentując w/w czynność prawidłowo wystawioną fakturą VAT. Nieważność umowy
    cywilnoprawnej nie ma automatycznego wpływu na wcześniejsze skutki podatkowe, jeśli
    otrzymane przysporzenie miało definitywny charakter.
    Reasumując: w świetle art. 12 ust. 3 i 3a ustawy o CIT, Spółka prawidłowo rozpoznała
    przychód w 2022 roku, ponieważ:
    1. Cena została w pełni zapłacona, co potwierdziło trwałe i definitywne przysporzenie
    majątkowe.
    2. Powstał obowiązek podatkowy zgodnie z momentem otrzymania zapłaty, wskazanym w
    art. 12 ust. 3a.
    3. Nieważność umowy stwierdzona w 2024 roku nie cofa skutków podatkowych
    związanych z przychodem powstałym w momencie zapłaty w 2022 roku.
    4. Nabywca od (...) 2022 roku włada daną nieruchomością jak właściciel, gdyż prawo
    wieczystego użytkowania gruntu zostało mu wydane, a Wnioskodawca od daty wydania
    przedmiotu transakcji ((...) 2022) nie rościł sobie do tej nieruchomości żadnych praw.
    W konsekwencji, Spółka nie ma obowiązku korygowania CIT-8 za rok 2022 ani ponownego
    rozpoznania przychodu w 2024 roku.

## Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

## Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób
    prawnych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”, „updop”):
      przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący
      sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z
      innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art.
      24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
    Natomiast, zgodnie z art. 7 ust. 2 updop:
      dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b,
      art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego
      źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.
      Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest
      stratą ze źródła przychodów.
    Sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych nie
    jest przypadkowy i pozwala na wyprowadzenie wniosku o objęciu zakresem ustawy
    wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze
    finansowym powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów. Wystąpienie
    każdego zdarzenia powodującego wymierną korzyść po stronie podatnika skutkuje
    obowiązkiem opodatkowania osiągniętej nadwyżki ponad koszty jej uzyskania przez
    podatnika. Nie jest przy tym istotne źródło korzyści, chodzi bowiem o każdy przypadek
    powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na
    podatniku. Przyjęte rozwiązanie legislacyjne pozwala na stosowanie przepisów ustawy

    niezależnie od specyfiki podmiotów podlegających opodatkowaniu, zmieniających się
    okoliczności i rzeczywistości gospodarczej, jak również ewolucji różnego rodzaju
    instrumentów wykorzystywanych w obrocie gospodarczym.
    Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 updop:
      przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane
      pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
    W myśl natomiast art. 12 ust. 3 updop:
      za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji
      rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków
      kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1,
      uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane,
      po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
    Na podstawie art. 12 ust. 1 updop, można stwierdzić, że co do zasady przychodem jest
    każda wartość wchodząca do majątku podatnika, powiększająca jego aktywa, mająca
    definitywny charakter, którą może on rozporządzać jak własną.
    Z kolei przepis art. 12 ust. 3 updop, nakazuje ujmować do celów podatkowych przychody,
    które jeszcze nie zostały otrzymane przez podatnika, ale są mu należne, tj. stanowią
    przedmiot wymagalnych świadczeń. Świadczenie należne podatnikowi musi być przy tym
    skonkretyzowane i wynikać z treści zobowiązania, którego jest on stroną. O jego
    wymagalności można natomiast mówić od momentu, gdy podatnik jako wierzyciel ma
    prawo do dochodzenia spełnienia tego świadczenia, a dłużnik obowiązek jego realizacji.
    Regulacja opisana w art. 12 ust. 3 updop, dotyczy wyłącznie przychodów związanych z
    działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika i z działami specjalnymi produkcji
    rolnej.
    Zgodnie z art. 599 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.
    poz. 1061 ze zm.),
      § 1. Jeżeli zobowiązany z tytułu prawa pierwokupu sprzedał rzecz osobie trzeciej
      bezwarunkowo albo jeżeli nie zawiadomił uprawnionego o sprzedaży lub podał mu
      do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży niezgodnie z
      rzeczywistością, ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.
      § 2. Jednakże jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa
      lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy,
      sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.
    W odniesieniu do umowy sprzedaży jaką zawarliście Państwo w 2022 r. znajdzie
    zastosowanie powołany wyżej art. 599 § 2 Kodeksu cywilnego, co oznacza, że sprzedaż jest
    bezwarunkowo nieważna.
    Mamy zatem do czynienia z sytuacją, jakby w ogóle nie doszło do zawarcia umowy
    sprzedaży. Skutkiem tego jest uznanie, że po Państwa stronie nie powstał przychód z
    tytułu odpłatnego zbycia prawa użytkowania wieczystego gruntu.
    Odnosząc cytowane powyżej przepisy do przedstawionego we wniosku opisu stwierdzić
    należy, że skoro zawarta w 2022 r. umowa sprzedaży jest nieważna z mocy prawa, to
    winni Państwo dokonać korekty zeznania CIT-8 za 2022 r. i wykazać przychód w 2024 r.
    kiedy doszło do prawidłowego zawarcia umowy.
    Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.

## Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
    Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego,
    który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

    Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
    · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy
      z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze
      zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja
      będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do
      interpretacji.
    · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub
      zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem
      czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
      1) z zastosowaniem art. 119a;
      2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
      z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
      3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
    · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
      Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w
      decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej
      praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

## Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego
    Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa
    z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.
    U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
    Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę
    należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej
    (art. 53 § 1 PPSA):
    · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa
      Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
    · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres
      Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP
      (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
    Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia
    przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
    zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz
    powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

## Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji
    podatkowej.