Interpretacja indywidualna
Sygnatura: ILPP2/443-24/12-4/EN
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu
Data wydania: 2012-04-03
Teza: Czy w opisanym stanie faktycznym z tytułu otrzymywania prowizji za czynności pośrednictwa w zawieraniu umów ubezpieczenia stosuje się stawkę 23%?
Słowa kluczowe: ubezpieczenia; usługi-usługi pośrednictwa; zwolnienie-zwolnienie przedmiotowe
Przepisy: [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział II-Rozdział 1-art. 5; [VAT][WIS] Ustawa o podatku od towarów i usług-Dział VIII-Rozdział 2-art. 43

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 29 grudnia 2011 r. (data wpływu 2 stycznia 2012 r.) uzupełnionym pismem z dnia 27 marca 2012 r. (data wpływu 2 kwietnia 2012 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie stawki podatku – **jest nieprawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 2 stycznia 2012 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie stawki podatku. Przedmiotowy wniosek uzupełniono pismem z dnia 27 marca 2012 r. (data wpływu 2 kwietnia 2012 r.) o brakującą opłatę.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawczyni prowadzi działalność w zakresie usług turystycznych. Jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Dodatkowo Zainteresowana zawarła umowę agencyjną o usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego w odniesieniu do działalności prowadzonej przez Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji

W związku z tym umowa (tzw. umowa agencyjna) zobowiązuje Wnioskodawczynię w szczególności do następujących czynności:

1.  Pozyskiwanie klientów,
2.  Wykonywanie czynności przygotowawczych prowadzących do zawarcia umów ubezpieczenia,
3.  Doręczenie klientom, bez wezwania, tekstu ogólnych warunków ubezpieczenia,
4.  Zawieranie umów ubezpieczenia wyłącznie przy wykorzystaniu elektronicznego systemu rezerwacji,
5.  Przyjmowanie od ubezpieczonego wpłat składek ubezpieczeniowych za pokwitowaniem z tytułu zawartych umów ubezpieczeniowych,
6.  Rozliczenia się z Towarzystwem z zainkasowanych składek ubezpieczeniowych w terminie do 7 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni,
7.  Przekazywanie klientowi polisy ubezpieczeniowej,
8.  Wykonywanie umowy ubezpieczenia, w szczególności poprzez:
    *   Utrzymanie kontaktu z klientami, w tym pośredniczenie przy wymianie korespondencji z klientami,
    *   Nadzorowanie terminowości uiszczenia składek przez klientów,
    *   Udzielanie pomocy klientom w ramach procesu likwidacji szkód ubezpieczeniowych,
9.  Obsługa klientów w zakresie związanym z kontynuacją zawartych umów ubezpieczenia.

Wraz z zawarciem umowy Towarzystwo udziela Zainteresowanej pełnomocnictwa do wykonywania w imieniu i na rzecz Towarzystwa czynności faktycznych oraz czynności prawnych związanych z zawieraniem i wykonywaniem umów ubezpieczenia.

Umowa agencyjna zawiera w § 1 ust. 2 oświadczenie strony świadczącej usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego:

1.  że jego podstawa działalności nie jest działalnością w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego, oraz że
2.  umowa jest zawierana jako uzupełnienie usług świadczonych przez agenta.

Umowa mówi, że w związku z oświadczeniem o którym mowa powyżej zgodnie z § 3 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym, do pośrednictwa ubezpieczeniowego przewidzianego umową, nie stosuje się przepisów tej ustawy.

Towarzystwo zobowiązuje się w zamian za wykonywanie przez Zainteresowaną czynności agencyjnych zapłacić na warunkach i zasadach wynikających z umowy wynagrodzenie prowizyjne (prowizję).

Co miesiąc Wnioskodawczyni wystawia fakturę za usługi pośrednictwa. Podstawą opodatkowania usług pośrednictwa jest kwota prowizji pomniejszona o kwotę podatku.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w opisanym stanie faktycznym z tytułu otrzymywania prowizji za czynności pośrednictwa w zawieraniu umów ubezpieczenia stosuje się stawkę 23%?

Zdaniem Wnioskodawczyni, z uwagi na fakt, iż nie posiada ona statusu agenta ubezpieczeniowego stosuje stawkę podstawową 23%.

W ocenie Zainteresowanej, nie posiadając statusu agenta ubezpieczeniowego, a jedynie wykonując czynności agenta ubezpieczeniowego nie może korzystać ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, jako usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych.

Zdaniem Wnioskodawczyni nie spełnia ona warunku podmiotowego określonego w art. 7 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym.

Na podstawie art. 7 ust. 1 ww. ustawy, agentem ubezpieczeniowym jest przedsiębiorca wpisany do rejestru agentów ubezpieczeniowych i wykonujący działalność agencyjną na podstawie umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń.

W opinii Zainteresowanej nie wykonuje ona czynności ubezpieczeniowych w rozumieniu art. 3 ust. 3-5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Czynność ubezpieczeniowa, w ogólnie przyjętym rozumieniu, charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Stosownie do art. 5a ustawy, towary lub usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, jeżeli dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne.

W art. 41 ust. 1 ustawy postanowiono, iż stawka podatku od towarów i usług wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Jednakże, zgodnie z art. 146a pkt 1 ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

Podkreślić także należy, iż zarówno w treści ustawy, jak i przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi, bądź zwolnienie od podatku.

Według art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy, zwalnia się od podatku usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji.

Zgodnie z art. 43 ust. 13 ustawy, zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41 (art. 43 ust. 14 ustawy).

Stosownie do art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347.1 ze zm.), państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, wraz z usługami pokrewnymi świadczonymi przez brokerów ubezpieczeniowych i agentów ubezpieczeniowych.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zwolnienia, o których mowa w art. 13 VI Dyrektywy, stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii, które służą unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych państwach członkowskich (wyrok z dnia 10 marca 2011 r. w sprawie C-540/09 Skandinaviska Enskilda Banken, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).

Należy odnotować na samym początku, że terminy używane do określenia zwolnień od podatku przewidziane w artykule 13 Dyrektywy muszą być wiernie interpretowane, jako że stanowią wyjątki od ogólnej zasady, która mówi, że podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika (patrz w szczególności sprawa 348/87 Stichting Uitvoering Financiele Acties (1989) ECR 1737, paragraf 13 i sprawa C-287/00 Commission v Germany (2002) ECR I-5811, paragraf 43).

Jest ustalonym prawem precedensowym, że zwolnienia te stanowią niezależne pojęcia prawa wspólnotowego, którego celem jest uniknięcie rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych Państwach Członkowskich.

W związku z powyższym, tut. Organ wydając interpretację w stanie prawnym od dnia 1 stycznia 2011 r. określa ich zakres z wykorzystaniem treści zapisów prawa unijnego i krajowego oraz orzecznictwa sądów.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawczyni prowadzi działalność w zakresie usług turystycznych. Jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Dodatkowo Zainteresowana zawarła umowę agencyjną o usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego w odniesieniu do działalności prowadzonej przez Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji. Ww. umowa (tzw. umowa agencyjna) zobowiązuje Wnioskodawczynię w szczególności do wykonywania następujących czynności:

*   Pozyskiwanie klientów,
*   Wykonywanie czynności przygotowawczych prowadzących do zawarcia umów ubezpieczenia,
*   Doręczenie klientom, bez wezwania, tekstu ogólnych warunków ubezpieczenia,
*   Zawieranie umów ubezpieczenia wyłącznie przy wykorzystaniu elektronicznego systemu rezerwacji,
*   Przyjmowanie od ubezpieczonego wpłat składek ubezpieczeniowych za pokwitowaniem z tytułu zawartych umów ubezpieczeniowych,
*   Rozliczenia się z Towarzystwem z zainkasowanych składek ubezpieczeniowych w terminie do 7 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni,
*   Przekazywanie klientowi polisy ubezpieczeniowej,
*   Wykonywanie umowy ubezpieczenia, w szczególności poprzez: utrzymanie kontaktu z klientami, w tym pośredniczenie przy wymianie korespondencji z klientami, nadzorowanie terminowości uiszczenia składek przez klientów, udzielanie pomocy klientom w ramach procesu likwidacji szkód ubezpieczeniowych,
*   Obsługa klientów w zakresie związanym z kontynuacją zawartych umów ubezpieczenia.

Wraz z zawarciem umowy Towarzystwo udziela Zainteresowanej pełnomocnictwa do wykonywania w imieniu i na rzecz Towarzystwa czynności faktycznych oraz czynności prawnych związanych z zawieraniem i wykonywaniem umów ubezpieczenia. Towarzystwo zobowiązuje się w zamian za wykonywanie przez Zainteresowaną czynności agencyjnych zapłacić na warunkach i zasadach wynikających z umowy wynagrodzenie prowizyjne (prowizję). Co miesiąc Wnioskodawczyni wystawia fakturę za świadczone usługi pośrednictwa. Z umowy jaką Wnioskodawczyni zawarła z Towarzystwem wynika, iż w związku z faktem, że umowa jest zawierana jako uzupełnienie usług świadczonych przez agenta, to do pośrednictwa ubezpieczeniowego przewidzianego umową, nie stosuje się przepisów ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym. Zainteresowana nie posiada statusu agenta ubezpieczeniowego.

W związku z tym Wnioskodawczyni ma wątpliwości jaka stawką należy opodatkować wykonywane czynności pośrednictwa w zawieraniu umów ubezpieczenia.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzenia wykonawcze wydane na jej podstawie nie definiują pojęcia pośrednictwa, wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o podatku od towarów i usług.

Mając na uwadze, iż przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii podatkowych tut. Organ posłuży się definicją „pośrednictwa” sformułowaną przez ETS.

Zasadniczym kryterium, pozwalającym na ustalenie, czy dana osoba jest pośrednikiem ubezpieczeniowym, czy też nie, jest charakter wykonywanych przez nią czynności wewnętrznych. W sprawie C-124/07 pomiędzy J.C.M. Beheer B.V. a Staatssecretaris van Finansien TSUE zwrócił uwagę, że przepisy wspólnotowe nie zawierają żadnych wskazówek odnoszących się do stosunku pomiędzy brokerem lub pośrednikiem ubezpieczeniowym a stronami umowy ubezpieczeniowej, do której się przyczynił. Stwierdzenie posiadania statusu brokera lub pośrednika ubezpieczeniowego zależy zatem od cech badanej działalności.

Z kolei, w sprawie C-453/05 TSUE stwierdził, że „pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.

Na temat pośrednictwa wypowiadały się również krajowe sądy administracyjne. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. III SA/Wa 3996/08 wskazał, że: „przez usługi pośrednictwa (\`(...)\`) należy rozumieć zespół czynności, które mogą być zarówno czynnościami natury faktycznej, jak i prawnej, jeżeli w ich wyniku dojdzie do nawiązania stosunku prawnego (umownego) pomiędzy dostawcą towarów a ich odbiorcą (\`(...)\`) „działania w imieniu osób trzecich” (w tym przypadku dostawcy towarów) należy odnieść do wszelkich czynności faktycznych i prawnych składających się na usługę pośrednictwa, przy czym jest on spełniony nie tylko w przypadku posiadania pełnomocnictwa do zawierania umów, lecz również w przypadku istnienia umocowania ze strony dostawcy towarów do podejmowania w jego imieniu i na jego rzecz czynności pośrednictwa”.

Natomiast WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 372/08 wskazał, iż „umowa agencyjna może przybierać dwie postacie. Pierwsza polega na stałym pośredniczeniu przez agenta przy zawieraniu umów oznaczonego rodzaju na rzecz dającego zlecenie. W tym znaczeniu agent jest pośrednikiem, spełniającym często różne czynności faktyczne, aby w ich wyniku doprowadzić do zawarcia umowy określonego rodzaju. Druga zaś postać polega na stałym zawieraniu przez agenta, za wynagrodzeniem takich umów na rzecz dającego zlecenie; w tym przypadku agent jest nie tylko pośrednikiem, ale też pełnomocnikiem dającego zlecenie”.

Należy podkreślić, że zwolnienie usług ubezpieczeniowych absolutnie nie ma charakteru podmiotowego – usługi, które mają charakter ubezpieczeniowy korzystają ze zwolnienia niezależnie od podmiotu, który je świadczy.

Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów oraz opis sprawy wskazać należy, iż wykonywane przez Zainteresowaną na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji czynności pośrednictwa w zawieraniu umów ubezpieczenia, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na mocy art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.