Interpretacja indywidualna
Sygnatura: IBPBII/1/415-798/14/MZ
Organ: Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach
Data wydania: 2014-10-23
Teza: Czy od uzyskanego na podstawie ugody sądowej zadośćuczynienia za naruszenie praw osobistych należy zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych?
Słowa kluczowe: podatek-podatek dochodowy-podatek dochodowy od osób fizycznych; przychód; zadośćuczynienie; zwolnienie
Przepisy: [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 2-art. 10; [PIT] Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych-Rozdział 3

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawczyni, przedstawione we wniosku z 11 lipca 2014 r. (data wpływu do Biura – 18 lipca 2014 r.), uzupełnionym 10 października 2014 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązku zapłaty podatku od zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie ugody sądowej – **jest prawidłowe.**

UZASADNIENIE

W dniu 18 lipca 2014 r. wpłynął do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie m.in. obowiązku zapłaty podatku od zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie ugody sądowej.

Z uwagi na fakt, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych, w piśmie z 1 października 2014 r. znak: IBPB II/1/415-598/14/MZ, IBPB II/1/415-797/14/MZ, IBPB II/1/415-798/14/MZ wezwano Wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku. Wniosek uzupełniono 10 października 2014 r. (uiszczenie dodatkowej opłaty).

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawczyni przed Sądem prowadzi spór o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia za naruszenie praw autorskich, polegające na wykorzystaniu w publikacjach wydawanych przez pozwanego utworów tekstowych i muzycznych autorstwa Wnioskodawczyni, bez jej zgody. Strony w dniu 10 lipca 2014 r. zawarły ugodę sądową, mocą której pozwany zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wnioskodawczyni kwoty 30.000 zł tytułem odszkodowania w wysokości trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (zwanej w dalszej części „pr. aut.”), wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu opóźnienia w płatności, a także kwoty 4.903,96 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie praw osobistych Wnioskodawczyni, zgodnie z art. 78 ust. 1 zdanie trzecie pr. aut. W dacie składania niniejszego wniosku ww. kwoty nie zostały jeszcze Wnioskodawczyni przekazane.

Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą pod firmą X, jednakże kwoty wynikające z ww. ugody nie dotyczą bezpośrednio działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawczynię.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1.  Czy z tytułu uzyskanego odszkodowania i zadośćuczynienia o jakim mowa w poz. 68 niniejszego wniosku, Wnioskodawczyni zobowiązana jest do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych?
2.  W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 1 – od jakiej kwoty Wnioskodawczyni powinna uiścić podatek dochodowy od osób fizycznych i czy powinna to uczynić według stanu prawnego obowiązującego według daty zawarcia ugody czy też według przepisów z daty wymagalności, uwzględniając przy tym koszty uzyskania przychodu w wysokości 50%?

Ad. 1

W ocenie Wnioskodawczyni należności, które ma uzyskać od przeciwnika procesowego objęte są zwolnieniem przedmiotowym od podatku od osób fizycznych.

Wnioskodawczyni wskazała, że zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Według Wnioskodawczyni, w pierwszej kolejności, w odniesieniu do odszkodowania przewidzianego ugodą sądową z dnia 10 lipca 2014 r. zastosowanie znajdzie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z zastrzeżeniami przewidzianymi w tym przepisie.

Z kolei wedle art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) pr. aut., twórca może żądać od osoby, która naruszyła jego autorskie prawa majątkowe, w przypadku, gdy naruszenie jest zawinione, potrójnej wysokości stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu.

Wysokość odszkodowania, o jakim mowa w ugodzie sądowej z dnia 10 lipca 2014 r. została ustalona na podstawie ww. przepisu, a zatem – w ocenie Wnioskodawczyni – korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. l pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie godzi się dodać, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie zachodzi żaden z wyjątków wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a)-g).

Według Wnioskodawczyni, należy odnotować, iż nie ma w tym wypadku znaczenia fakt, że prowadzi ona działalność gospodarczą, bowiem okoliczność ta nie została wskazana w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a)-g) jako wyłączająca uzyskanie prawa do zwolnienia od podatku, a nadto że odszkodowanie wynikające z ugody sądowej nie jest związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Wnioskodawczynię,

Zdaniem Wnioskodawczyni nie będzie ona również zobowiązana do uiszczenia podatku dochodowego z tytułu uzyskania zadośćuczynienia przewidzianego ugodą z dnia 10 lipca 2014 r. Wskazuje na to treść art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zadośćuczynienie przewidziane ugodą sądową znajduje podstawę prawną w art. 78 ust. 1 zdanie trzecie pr. aut., natomiast jego wysokość niewątpliwie została w treści tej ugody wskazana. Nie dotyczy ono działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawczynię, bowiem tego rodzaju zadośćuczynienie należne jest twórcy jako podmiotowi aktu twórczego, któremu z tytułu stworzenia utworu przysługują do niego niezbywalne prawa osobiste. Nie dotyczy ono również korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, bowiem charakter zadośćuczynienia uregulowanego w art. 78 ust. 1 zdanie trzecie pr. aut. jest tego rodzaju, że ma stanowić rekompensatę moralnego uszczerbku doznanego wskutek naruszenia praw autorskich.

Z tych względów obie należności wskazane w ugodzie – tj. odszkodowanie oraz zadośćuczynienie – według Wnioskodawczyni korzystają ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego ustawą.

W ostatniej kolejności należy wskazać, iż zwolnienie od podatku dochodowego obejmie też należność uzyskaną z tytułu zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania. skoro bowiem zwolnieniu od podatku dochodowego podlega należność główna (tj. odszkodowanie), uznać należy, iż zwolnieniem tym objęte będą również odsetki za opóźnienie w zapłacie tej należności.

Ad. 2

W przypadku nieprzychylenia się przez Organ do ww. argumentacji, w ocenie Wnioskodawczyni ewentualna podstawa wymiaru podatku dochodowego powinna odnosić się nie do całej kwoty uzyskanego odszkodowania, ale do jego 1/3 części. Z treści art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) wynika, że odszkodowanie ma zostać przyznane w potrójnej wysokości stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu.

Wnioskodawczyni ma uzyskać tytułem odszkodowania 30.000 zł. Rzeczywiste wynagrodzenie, jakie możnaby uzyskać zawierając umowę na korzystanie z utworu, wyniosłoby zatem 10.000 zł. Zdaniem Wnioskodawczyni wymiar ewentualnego podatku powinien dotyczyć tej niższej kwoty.

Dodatkowo w ocenie Wnioskodawczyni ma ona możliwość zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu, o czym stanowi art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Na wstępie zaznacza się, że przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawczyni tylko w części odnoszącej się do obowiązku zapłaty podatku od zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie ugody sądowej. W pozostałym zakresie wniosku wydano odrębne rozstrzygnięcia.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z treści tego przepisu wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy bądź, od których Minister Finansów zaniechał poboru podatku, w drodze rozporządzenia.

Na podstawie art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W treści art. 10 ust. 1 ww. ustawy zostały określone źródła przychodów, gdzie m.in. wymienia się inne źródła (pkt 9). Zgodnie z art. 20 ust. 1 ww. ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Zauważyć należy, że powołany wyżej przepis wymienia określone rodzaje przychodów stanowiące pewien katalog o charakterze otwartym, a tym samym nie rozstrzyga w sposób ostateczny co jest przychodem z „innych źródeł”. Użycie przez ustawodawcę zwrotu „w szczególności” przesądza, że przedmiotowy katalog nie ma charakteru zamkniętego, wyczerpującego. Innymi słowy, przychody niemieszczące się w źródłach przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ww. ustawy i niewymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych przewidzianych w tej ustawie stanowią przychody z innych źródeł. Zatem o przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Tym samym do tej kategorii należy zaliczyć różnego rodzaju zadośćuczynienia.

Jednakże na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1.  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2.  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3.  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4.  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6.  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7.  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Należy przy tym podkreślić, że zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, objęte są tylko te zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich zadośćuczynień, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa.

Stosownie natomiast do art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1.  otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2.  dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Oznacza to, że na mocy tego przepisu wolne od podatku są inne zadośćuczynienia niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów prawa, otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej z wyjątkami wymienionymi powyżej.

Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631, z poźn. zm.) twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub – na żądanie twórcy – zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.

Z treści wniosku wynika, że Wnioskodawczyni wniosła do Sądu pozew o zapłatę m.in. zadośćuczynienia za naruszenie jej praw autorskich przez Stronę, która w wydawanych przez siebie publikacjach wykorzystała utwory tekstowe i muzyczne autorstwa Wnioskodawczyni, bez jej zgody. W dniu 10 lipca 2014 r. Strony zawarły ugodę sądową, na podstawie której Strona pozwana – zgodnie z art. 78 ust. 1 zdanie trzecie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – zobowiązała się do zapłaty na rzecz Wnioskodawczyni kwoty 4.903,96 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jej praw osobistych.

Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, jednakże kwoty wynikające z ww. ugody nie dotyczą bezpośrednio tej działalności.

Mając na uwadze przedstawione zdarzenie przyszłe oraz powołane wyżej przepisy prawa, należy zatem stwierdzić, że zadośćuczynienie należne Wnioskodawczyni na podstawie ugody sądowej z 10 lipca 2014 r. w związku z naruszeniem praw osobistych, jest zadośćuczynieniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem zostało ono otrzymane na podstawie ugody sądowej i nie znajdą do niego zastosowania wyjątki przewidziane w ww. przepisie, gdyż nie zostało ono przyznane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i nie dotyczy korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zatem zadośćuczynienie to będzie korzystać ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym Wnioskodawczyni nie będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z przychodem uzyskanym z tytułu przedmiotowego zadośćuczynienia.

W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawczyni należało uznać za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.