cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borne
Borne is 'n gemeênte en plekke in de provincie Overiessel. De gemeênte ei 25.000 inweuners, de plekke 22.000.
Schraevenpolder
Stikje in dialect van Schreavenpolder
'n Téêkenlappe was wee hlad iets aors. 't Abc van kruussteekje mie róód en blauw dmc-haeren en twi soorten letters, de siefers van nul toet neehene, verschillende randjes en twi kêêr de naem van de maekster mie 't jêrtal weire a borduurend op de téêkenlappe ezet. Ok 'n overhóóijertje van matting moch verzie worre van 'n rand van róód-blaeuwe kruussteekversieruhhe.
Texel
Texel is 'n gemeênte en eiland in de provincie Noord-'Olland mie 14.000 inweuners.
Lienks nae buten
links|thumb|Satellietfoto Texel links|thumb|De Slufter links|thumb|Prins Hendrikpolder. 1847-1848.
Californische condor
De Californische condor (Gymnogyps californianus) is een hier uut de orde van de roôfveugels (Falconiformes) en de femielje van de hieren van de Nieuwe Waereld (Cathartidae). In 't wild leven vriewè hin Californische condors mi omdan ze bieni uutesturven zien deur verhiftigd eetn en de jacht. Vanuut sommihe dierntunen, buvobbeld die van San Diego, heln kweêkprohramma's, winae an ze uutezet worn in 't wild.
Sint-Petersburg
Nae Moskou is Sint-Petersburg de groôste stad van Rusland. De stad is een van de belangriekste zeêheavens van 't land.
Heografie
't Verschil mie geolohie is da de geolohie zen eihen bezigouw mie de fysische en ok de chemische eihenschapp'n van de aerdkoste.
Ehud Olmert
Z'n vôhganger was Ariel Sharon en z'n opvolger was Benjamin Netanyahu.
Beynost
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Beynost 'n inweunersantal van 4 063. De bevolkiengsdichteid bedroe 383,3 mins'n per km².
Florida
Beschrieving
thumb|Florida op een kaerte uut [[1591.]] thumb|Florida, satellietfoto
Plekke
Bekende plekke in Florida bin onder aondere:
Kuuftinamoe
Eetn
De kuuftinamoe zen dieet besti uut zaeden, blaeren, fruit en insect'n, 't an ze vin'n op de hrond. Zelf wor de kuuftinamoe ok vaok bejohen deur de mens voe 't eetn.
Dalfsen
Dalfsen is in 2001 vergroôt mie de gemeênte Nieuwleusen.
Billiat
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Billiat 'n inweunersantal van 411. De bevolkiengsdichteid bedroe 30,0 mins'n per km².
7 september
7 september is d'n 250e of 251e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de Gregoriaonse kalender.
Kerke
thumb|De Nieuwe Kerke in [[Zurrikzeê van buten]] thumb|De Nieuwe Kerke van binn
Liemers (streek)
Gemeênten
² In 'n aondere indelieng oôrt 't oôssen van Montferland bie d'n Achteroek en Ouwe Iesselstreek helemael.
Peeëlijntje
De lijnen naar Weumelinge en Wolfersdiek wiere in 1942 op'eheven en op'ebroken. De lijnen nae Hoedjeskerke en Bossele bleve toet an 1972 voo goederenvervoer in gebruuk. De westeleke lijn van Schrabbekerke in de richting van Bossele wier uut'ebreid tot haevenspoorlijn (Ouwe Sloelijn) nae 't Sloegebied mae is nae ingebruukneming in 2007 van de Nieuwe Sloelijn op'ebroken deu GMB infra west zuud.
Reillanne
Geograofische informaotie
Reillanne lei op de coördinaot'n 43°52’ 0’’ N 5°39’ 36’’ L (43,88; 5,66). 't Oppervlak omslit 38,55 km².
Limburg (Nederland)
Geografie
Limburg, voraol Zuud-Limburg, oor dikkels beschreve as 't meêst "butenlands" uutziende stikje van Nederland. Dat komt voraol deu 't euvelachtige landschap. In 'n land dat vo 't groôste deêl stikke vlak is en vo de elt onder of mae juust bove zeêniveau leit valt 't landschap zeker op: 'n Groôt deêl van Zuud-Limburg leit naemelik meer as onderd meter bove zeêniveau. De Vaelserberg, mee 322 meter 't oôgste punt van Nederland en nie verre van 't Drielandenpunt mee België en Duutsland is 't oôgste punt van Nederland. Naer 't noôrden toe oort 't landschap vlakker.
Inweunerantal
D' ontwikkelieng van 't inweunerantal:
Geschiedenisse
In 1794 wier 't eêle gebied bie Frankriek gevoegd. 't Goeng deêl uutmaeken van de departementen van de Nedermaes en van de Roer. 't Oorde nie bie de Bataofse Republiek of 't Konienkriek Olland, omdat 't as eên van de Zudelike Nederlanden wier beschouwd. Mee de vurmienge van 't Konienkriek van de Nederlanden in 1815 kwam d'r eên groôte provincie rond de Maes, die-a eêrst naer eur oôdstad Mestricht zouw gae eête maer op initiatief van d'n Konienk Limburg genoemd wier, naer 't ouwe Ertogdom Limburg (dit lag zudeliker en 't omvatte maer 'n klein stikje van de nieuwe provincie Limburg). In 1830 schaerde deêze provincie d'r eige achter de Belgse opstand, maer om-at 'r in Mestricht 'n Ollands garnizoen gelegerd wier bleef deêze stad be'ouwe. Bie de vree in 1839 wier de provincie Limburg lanks de Maes verdeêld: 'n westelik stik vò België, 'n oôstelik vò Nederland. 't Zou nog lang diere vòdan de Limburgers d'r eige echte Nederlanders zouwe voele. De provincie ao zelfs 'n stuitje zittienge in d'n Duutsen Bond.
Sombreffe
Sombreffe (Waels: Sombrefe) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Naemen. D'r weune 8.400 mins'n (2022).
20 juni
20 juni is d'n 171e of 172e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de Gregoriaonse kalender.
Poôl'n
Steden
Den oôdstad van Poôl'n is Warschau (Warszawa). Ienkele hroôte Poôlse steed'n zien:
Politiek
In Poôl'n is der sins 1989 een twikaemerstelsel, dat a verdeêld is in een Oôheruus en een Laeheruus. 't Laeheruus, de Sejm, besti uut 460 en 't Oôheruus, 't Senaot, uut 100 leed'n. Sins 1991 is der een stelsel van evenredihe vertehenwoôrdihieng. Den udihe president is Lech Kaczyński.
Wervers'oof
Wervers'oof (Nederlands: Wervershoof, Westfries: Wûrversouf / Wûrsouf / Souf) is 'n plekke in de hemeênte Medemblik (Noord-'Olland) mie 8.100 inweuners (2022).
Vereênigde Staeten
Geschiedenisse
Bie de verkiezingen van 2020 wier Joe Biden verkooze tot nieuwe president. Ie kreeg meer kiesmannen as z'n rivaol Donald Trump.
Wervers'oof
Toet 2011 wast 'n eige hemeênte.
Vereênigde Staeten
Staeten
De 50 staeten binne de volgende:
Keessie Bok
Levensbeschrieving
In 2011 binne z'n wiekels eslote, in verkocht an een projectontwikkelaer. In 2012 binne deer nieuwe wienkels 'eopend.
Eben-Haëzerkerke (Ouwdurp)
thumb|260px|De kerreke vanof d'n toren tende 2012. thumb|260px|Bouw van de constructie 20 september 2012 thumb|260px|Domenee H. Lassche dienende Ouwdurp van 2005 tot 2010 De Eben-Haëzerkerreke is een kerkgebouw van de Hersteld Hervormde Kerke in Ouwdurp. De bouw is estart in meie 2012 en 't gebouw is in gebruuk genome op weunsdag 28 juni 2013. 't Gebouw heit 1.071 zitplekken in is deermee de groôste kerke van Goereê-Overflakkeê. De spits van de kerke is 30,5 meter hoôge.
Dinkelland
Dinkelland is in 2001 ontstô uut 'n saemenvoegieng van de gemeênten Denekamp, Oôtmarsum en Weerselo.
Australische vliehenvangers
De femielje van de Australische vliehenvangers (Petroicidae) is een middelhroôte femielje van onheveêr 45 veugels die an aollemille in Australazië leven. Sommihe leven mè in een zeêr klein hebied, buvobbeld de Chathamvliehenvanger (Petroica traversi), die a allaen op de Chathameilan'n leef.
Broeien
Der nissen èn de vurm van een kommetje en deze worn deur de wuufjes ebouwd. Vaok worn ze in de vurke van een takke ezet of in een laehe plante. 't Nist wor bekleêd mie mos en vaok ok de buut'nkant as camouflage voe roôfdier'n.
Tanzânia
Tanzânia is 'n land in Afrika.
België
Natuur
Belhië ei, ondanks da 't 'n klein land is en 'n hroôte bevolkiengsdichteid ei, vee bos, onheveer 20%. Eên van de onherepste Belhische stikk'n natuur, binne d' Ardenn'n in 't zuudoôst'n mie 'n 'oôgte toet bienae 700 meter. Dit kom ok deur de laehe bevolkiengsdichteid in dit hebied. In Wallonië is 'n derde van 't oppervlak bebost.
Demohrafie
thumb|Taelen De Belhische bevolkienge besti uut drie hemienschapp'n: de Vlaomiengen, de Waolen en de Brusselaers. De eêste hroep is Nederlands spreek'nd en vurm de hroste hroep, de twidden spreek Frans en is de twidden. De Brusselaers zien een krusieng iertussen vanwehe de twideêlieng in 't oôdstedelijk hewest. Vadder is der 'n kleine hroep Duutstaelihen an de hrens mie Duutsland. Onheveer 'n derde van de bevolkieng is butenlands (afkomst of nationaliteit).
Revest-du-Bion
Bevolkienge
In 2005, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Revest-du-Bion 'n inweunersantal van 518. De bevolkiengsdichteid bedroe 12,1 mins'n per km².
Filain (Aisne)
Geograofische informaotie
Filain lei op de coördinaot'n 49°27’ 0’’ N 3°33’ 23’’ L (49,46; 3,55638888889). 't Oppervlak omslit 4,78 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Filain 'n inweunersantal van 89. De bevolkiengsdichteid bedroe 18,9 mins'n per km².
U2
U2 is 'n Ierse rockband mee Bono (Paul David Hewson), zing'n en gitoar, d'n Edge (David Howell Evans) op d'n gitoar, d'n piano, d'n zang en soms oek d'n bas, Adam Clayton op bas en soms oek gitoar, en Larry Mullen jr op d'n drums. D’n bezetting is altiid al ’t zelfde gewist, en das ‘eel biezonder in de popgeschiedenis. Zelfs d’n manager, geluudsprutsters en zo vadder ziin bie U2 grotendeels ’t zelfde geblev’n.
D’n band is politiek actief veu d’n mensenrechten en steunt wrêêd vee goede doel’n, deu middel vàn benefietconcert’n en inzamelingsacties. ’t Benefietconcert Live Aid, op 13 juli 1985, was d'n echte doorbraok van d'n groep. In september 1997 speelde d'n band in 't kaoder van d'n Popmart-toer in Sarajevo. Dit et een bindend effect op de verschillende etnische bevolkingsgroep'n in Bosnië-Hercegovina gehad.
Geschiedenis
Nao 't album The Unforgettable Fire (1984) wier D'n Joshua Tree (1987) uutgebracht, deu vêêl'n beschouwd as 't 'oogtepunt in 't oeuvre van U2. 't Album beriikte zo wè in Engeland als in d'n Verenigde Staten d'n èrste plaots in de hitliisten en er wieren wereldwiid meer dàn vuuf'ntwintig miljoen ex'mplaor'n van verkocht.
De Elevation-tour, volgend op het album All That You Can't Leave Behind (2000), was vee kleinschaliger. Dit album was wè weer ouderwets succesvol. D'r ging'n biina twaolve miljoen ex'mplaor'n van over d'n toonbank. In Nederland scoorde U2 veu 't eerst 'n nummer êên hit. Sterker nog, ze scoord'n d'r twee (Beautiful Day en Elevation).
22 juli
22 juli is d'n 203e of 204e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de Gregoriaonse kalender.
Grifformeerde Gemeênten
De Grifformeerde Gemeênten (GG en Gergem) is een bevindelijk grifformeerde kerke mie 107.931 leden op 1 jannewoari 2021. In 1953 binne de Grifformeerde Gemeênten in Nederland of'escheije van de Grifformeerde Gemeênten.
Konho-Brazzaville
Konho-Brazzaville is 'n land in Afrika.
Cuijk
thumb|Kaerte
Boissey (Ain)
Boissey is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Hengelo
kan verwieze nae:
Riek (biologie)
Een riek in de biologie is 'n taxon, ok wè rang, in de classificaotie van de weetnschap. Der zien zes riek'n, mè vroeher wiern der mè drie onderscheien: de beêsten, plant'n en mineraolen. Tehenwoôrdig worn deze zes riek'n onderscheien:
Nijmeegse Vierdaegse
De Nijmeegse Vierdaegse is 'n jaerlijkse kuiertocht van vier daegen in juli in de Gelderse stad Nijmegen en rondom in de streêken 't Riek van Nijmegen, de oôstelijke Betuwe en 't Land van Cuijk. 't Is de groôtste meêrdaegse kuiertocht in de waereld mie meêr as 40.000 deêlnemers uut meêr as 70 lan'n.
De Nijmeegse Vierdaegse begint altoos op de dorden dissendag in juli. Begin en eind binne in Nijmegen. De afstaanden binne 30, 40 of 50 km. De eêrste tocht vond plaets in 1909. Sins 1925 is Nijmegen de vaste startplekke. D' 'onderdste editie wast in 2016. In 2023 voeng de 105e editie plaets.
Onderstamme (biologie)
Een onderstamme of substamme (Latiens: subphylum) is 'n taxon, ok wè rang, binn'n de taxonomie. De onderstamme zit herankeêrd tussen derboven een stamme en deronder een klasse. Nie aolle stamm'n zien verdeêld in substamm'n.
Utrecht (gemeênte)
Utrecht (Utrechts: Ut(e)reg) is 'n gemeênte en stad in de provincie mee dezelfde naem. 't Is de oôdstad van de provincie en mee 361.700 inweuners (2022) de vierde stad van Nederland. 't Oppervlak bedraegt 99 km² (daevan 5 km² waeter). De gemeênte onderscheit gin aore durpskernen, mae de ouwe durpen Vleuten, De Meern en Haarzuilens bin nog dudelik te erkennen.
Utrecht is in 1954 vergroôt mie de gemeênte Zuilen (grotendeels) en in 2001 mie de gemeênte Vleuten-De Meern en de plekke-polder Rijnenburg van de gemeênte Nieuwegein.
Hendrik-Ido-Ambacht
Hendrik-Ido-Ambacht kent een groôt antal kerken. Opvallend binne vooral de groôte reformatorische kerken, onder meer een Grifformeerde Gemeênte, een Grifformeerde Gemeênte in Nederland en een Vrieje Oud Grifformeerde Gemeênte. De Petrakèrreke (Petrakerk) van de Grifformeerde Gemeênte telt 1620 zitplekken, maar is te kleine voor deze groeiende gemeênte eworren.
Martelange
Martelange (Lëtzebuergesch: Maartel, Waols: Måtlindje) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Luxemburg. D'r weune 1.900 mins'n (2022).
Hardinxveld-Giessendam
Hardinxveld-Giessendam kent een groôt antal kerken. Opvallend binne vooral de groôte reformatorische kerken, onder meer een Grifformeerde Gemeênte, twee Hersteld Hervormde Kerken in een Oud Grifformeerde Gemeênte in Nederland.
Da Lat
Da Lat is een hemêente in de provincie Lam Dong, in de rehio Tay Nguyen, in Vietnam.
Terschure
thumb|Terschure liet in 't west'n
Champenois
't Is 'n Romaonse taele die wor 'esproke in 't west'n van de rehio Grand Est, in 't uuterste oôst'n van de rehio Hauts-de-France, in 't uuterste oôst'n van de rehio Île-de-France en in 't uuterste noordwest'n van de rehio Bourgogne-Franche-Comté, maer ok in 't uuterste zuudoôst'n van de Belse provincie Naemen in de gemeênte Vresse-sur-Semois en in 't uuterste zuudwest'n van de Belse provincie Luxemburg in 't west'n van de gemeênte Bouillon.
Sanna Marin
Sanna Marin (Helsinki, 16 november 1985) was van 10 december 2019 toet 20 juni 2023 premier van Finland. Ze is sociaoldemocraotisch en op'evolgd deu Petteri Orpo.
Isaac Newton
thumb|right|Isaac Newton Sir Isaac Newton (4 jannewari 1643 – 31 maerte 1727) was 'n Iengelse weêtenschapper en filosoof.
Wêrken
Postuum uut'egeven:
Tellin
thumb|Liggienge
Thionville
thumb|Kaerte
Bourg-en-Bresse
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Fontaine-lès-Clercs
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Fontaine-lès-Clercs 'n inweunersantal van 274. De bevolkiengsdichteid bedroe 51,7 mins'n per km².
Ellesdiek
Stikje int dialect van Ellesdiek
Fragment uit 'Cobie, een verhaal uut 1953, het jaer van de waetersnoad':
Nederasselt
Nederasselt is 'n plekke in de gemeênte Heumen, provincie Gelderland, mie 840 inweuners (2022).
Kloôster (durp)
thumb|rechts|250px|Kerke van Kloôster thumb|rechts|250px|Meule van Kloôster Kloôster (Nederlands: Kloosterzande) is 'n durp in de gemeênte 'Ulst in de provincie Zeêland. Kloôster ao 3000 inweuners in 2012. Kloôster was de oôdplekke van de voormalihe gemeênte Ontenisse. Korte bie Kloôster lit Perkpolder. Naodat de boôt in 2003 uut Perkpolder verdween kwam 't durp meer geïsoleerd te lihhen. D'r stit ok nog een ouwe meule uut 1744.
De kerke komt uut de 13e eêuw en is as kloôsterkappel deu de monniken van Ten Dunen 'ebouwd. Een aore bezienswaordig'eid ist Pand Collot uut 1868 dat is 'ebouwd deu de aodeleke femilie Collot d'Escury.
Mulhouse
thumb|Liggienge thumb|Kaerte
Zurrikzeê
Geschiedenisse
In de Tachtigjaerige Oôrlog wier Zierikzee op 8 augustus 1572 deu de heuzen innenome. In september 1575 landden Spaense troepen op Schouwen en Duveland, en nehonne het beleg van Zurrikzeê (1575-1576). De stad gaf z'n eihe over op 29 juni 1576, maer vier maen'n laeter vertrokke de Spaense soldaot'n vanwehe achterstallige betaeliengen.
Krammer
De Krammer is de naem vò 'n waeter tussen Goereê-Overflakkeê en Flupland.
Schrabbekerke
Meule
't Hróóte boovenwiel zit an d'n iesderen as en dirran zitte wee de ieken. Rond da boovenwiel zit de remvelluhhe oftwel de ange, die a je van buiilen bie de vanglouwe los kan lichte (de vanglichte). Da's nöha 'n hevoelswerk, dir a je nöha wat ervaeruhhe in mó è, want di daoit toch aoltied zó'n ton of tiene mie hank deur de ronte (zowat ondert kielemeter in d'uure an d'uutênden van de wieken). Bie veest'ard remmen kunne de stêên en de kammen overbelast worre en ze kunne ze ofbreeke en dan è'jêêle hröóte hank, dat êêl de kappe mie wiekenkruus en aol d'r ofvliegt, a je tenminste 'n hoeie vang eit, die a hoed pakt. 't Is ok meuheluk a t'n deur de vange lapt mei 't nóódlottuhhe hevolg, dat 'n in d'n brand hit. Want da's out op out en deur de vrievuhhe wor dat loei'êêt, zodat 'r brand ontstit. Dirrom is sturmachtug, buiug weer zó hevaerluk. De snel'eid van de meule mó je reehele deur d'oeveeleid zeil, dat a je voorleit. Zó è je: a. in de volle top zeilen; b. zeilen; d. en dat is mie vier volle 't êêste lientje of mie aolve 't sturmzeiltje en e. dan kunne d' onderste windborren d'r noh uut. In 't leste heval sitt'n in z'n blóóte bêênen. A 't êêl ard sturmt dan ka je 't wiekenkruus ok noh 'n bitje uut de wind zette, dus nie pal op de wind, dan hitt'n d'r van eihens lanks en is 't nie zó sterk.
Mè bie te weinug wind ao de meule vroeher ajeren nog 'n ulpmotor en die stoeng in 't motorkot nest de meule. Toet kort nae d'n lesten oorlog wast'r 'noliemoter, 'n êênsielinder, die 'n lange driefrieme 't binnewerk van de meule kon andrieve. Laeter is t'r 'n eelektriese motor van 30 pk voe in de plekke ekomme (toet 1969). Vanof dien tied is de meule vrêêd in in verval erocht, mè in neehentientwêêentachtug is t'n helukkug êêlemille erestereerd deur de hemêênte Bossele, die a 't noe ok in eihendom eit.'En 't is noe 'n trekpleister voe aol de toeristen, die ier komme, eworre.
Aristoteles
250px|rechts|thumb|Aristoteles Aristoteles (Grieks: Ἀριστοτέλης, Aristotélēs) (Stageira, 384 v.Chr. - Chalkis, 322 v.Chr.) was 'n Griekse filosoof uut de oud'eid.
Archeolohie
thumb|200px|right|Oudheden in het Louvre in [[Paries]] thumb|200px|right|Eeste vuustbiele beschreven deu John Frere (1800)
Sedan
thumb|Kaerte
Sedan is 'n stad in Noord-Frankriek. 't Leit in de rehio Grand Est an de Maes vlakbie Belhië. D'r weune 25.000 mins'n (2019).
Saint-Julien-d'Asse
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Chicago
Lienks nae buten
links|miniatuur
6 november
6 november is d'n 310e of 311e dag (bie een schrikkeljear) van 't jaer in de gregoriaanse kalender.
Saint-Julien-du-Verdon
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Albert Einstein
Hie kreeg de Nobelpries voh Natuurkunde in 1921 voh z'n verkloaring van 't foto-elektries effekt en ok z'n beschrieving van de Brownse beweging was 'n belangrieken deurbraek. Vadder heit um nog eschreven over kwantummechaniek, Statistiese Thermodynamiek, kosmologie, theorie over straeling (fotonen en de theorie achter de laser) en de veldentheorie.
Albert Einstein wier in ne Joodse femilie 'eboren in 't Duutse Keizerriek. Deerna weunde um in Itâlië, Zwitserland en t toenmaelige Oostenriek-Honharije. In 1933, toe-a Adolf Hitler in Duutland an de macht kwam, verhuusde um nae de Vereênigde Staeten. In 1955 was 'n uut de tied.
Fontaine-lès-Vervins
Geograofische informaotie
Fontaine-lès-Vervins lei op de coördinaot'n 49°51’ 0’’ N 3°54’ 9’’ L (49,8541666667; 3,9025). 't Oppervlak omslit 19,74 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Fontaine-lès-Vervins 'n inweunersantal van 903. De bevolkiengsdichteid bedroe 45,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Limburg (België)
Der weune bienae 0,9 meljoen mins'n in Belgisch Limburg.
Zoogdieren
Voortplantieng
De voortplantiengsorhaan'n van zoogdieren zien zeêr heavanceêrd. Der vin een inwendihen bevruchtieng plekke en de vruchte ontwikkel zen eihen vervolhens in 't moederlichaem. De vruchte wor bie varrewig de miste zoogdieren mie voediengsstoffen vanuut ut bloed van de moeder evoed deur een placenta. Iermie onderschei'n zoogdieren der eihen van eierlevendbèr'nde reptielen en ok van de vissen, om'an vrucht'n van die beêsten evoed worn deur in de dooier anweezihe voediengsstoffen. Bieni alle zoogdieren zien levendbèr'nd, behalve de snaeveldier'n (Monotremata). Zoogdieren èn der naem te dank'n an de wieze wirop an de wuufjes der jongen eet'n heven. Dit doen ze via moedermelk. Iervoe èn de wuufjes specjale melkklier'n, bieni altied an den onderkant van 't beêst. 't âantal melkklieren verschil per soôrt, 't lig ter an oevee jongen a een soôrt per keer voortbrieng. Ut moederdier en ut vâderdier bescherm'n de jong'n tehen eventuele vijan'n, sommihe beêsten doen dit deur een hol te hraeven. Bie sommihe bêesten kunn'n de jongen a direct ni de heboorte loôp'n. Ze èn dan nog wè moedermelk noôdig. Mistal is der ok een echte moederband tussen de jong'n en de moeder.
Indeêlieng
De zoogdieren worn inedeêld in bieni 30 orden, die an besteên uut ruum 5500 soôrten. Ier de orden op een rijtje:
Brégnier-Cordon
Bevolkienge
In 2005, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Brégnier-Cordon 'n inweunersantal van 659. De bevolkiengsdichteid bedroe 59,4 mins'n per km².
Oôsterwolde
Oôsterwolde kan verwieze nae:
Sandomierz
Zustersteeën
Sandomierz ei drie zustersteeën, naemelijk:
Saint-Jurs
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Free Presbyterian Church of Scotland
De groep weunt verspreid deur Schotland, vooral op de Buuten-Hebriden, Skye, in op de Schotse Hoaglanden. De gemeênten binne veak mar kleine. Een bekende domenee was Donald Maclean.
Song-dynastie
Zudelijke Song-dynastie
De keizers van de Zudelijke Song-dynastie zien:
Paliseul
thumb|Liggienge
West-Vlaonderen
West-Vlaonderen / West-Vlaenderen (Nederlands: West-Vlaanderen, Frans: Flandre-Occidentale, West-Vlaems: West-Vloandern) is n provincie in 't westen van België. Oôdstad is Brugge.
1997
Gebeurtenissen
december
Bîkerke
thumb|left| Kerk van Bîkerke, mie standbeeld van een Walcherse boerinne op de voôrgrond
Saint-Lions
Geograofische informaotie
Saint-Lions lei op de coördinaot'n 43°59’ 0’’ N 6°24’ 1’’ L (43,9861111111; 6,40027777778). 't Oppervlak omslit 11,55 km².
Bîkerke
Verhael over Bîkerke
"Jie bin zeker Jan..? wier beantwoord mee: "Neê, ik bin Izak.." En dan viel er even een stilte.!
Kamp'n
Weunplekken
¹ alleen verspreide 'uuzen
² deêls in gemeênte Zwartewaeterland
1971
Gebeurtenissen
april
meie
Itâlië
Inweuners
Itâlië eit zo'n 57 miljoen inweuners. Vanaf de jaoren 90 daolde het aotal inweuners deurdat 'r minder huus ebore werre dan dat'r mensen overleê. De leste paer jaore groeit d'n bevolking weer deurda er mensen van buuten Itâlië binnenkommen.
New Jersey
In New Jersey weunen 9.033.000 mensen (2018) op 'n oppervlakte van 23.000 km².
Woiwodschap Święty Krzyż
Święty Krzyż ei een inweunertal van 1.263.176 man (2014) en ei een oppervlakte van 11.711 km². Den oôdstad is Kielce. Den anhrenzende woiwodschapp'n zien in volhorde van noôrd ni west: Mazovië, Lublin, Subkarpaot'n, Klein Poôl'n, Silezië en Łódź.
Bestierlijke indeêlieng
Święty Krzyż is onderverdeêld in 14 powiats; wivan eên stedelijken en dertien landelijke. Vadder is 't verdeêld in 102 gmina's. De powiats wirin a Święty Krzyż is onderverdeêld zien:
Plekk'n in Święty Krzyż
9. Staszów (15,499)
17. Kazimierza Wielka (5,730)
Briord
Geograofische informaotie
Briord lei op de coördinaot'n 45°47’ 0’’ N 5°28’ 0’’ L (45,7833333333; 5,46666666667). 't Oppervlak omslit 12,29 km².
Meix-devant-Virton
Meix-devant-Virton (Gaumais: Minch-duvant-Vèrtan / Maiche-duvant-Vièrtan) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Luxemburg. D'r weune 2.800 mins'n (2022).
Cottonwood (Alabama)
Cottonwood is 'n plekke in Alabama, Vereênigde Staeten. In 2006 'ao de stad 1.172 inweuners, 't oppervlak beslit 14,3 km².
West-Europa
miniatuur|Locaotie van West-Europa
Rome
Mythe
Ezô schreevn ze 't veroal van Romulus en Remus, 'n twilienk van Mars en Rhea Silvia, die deur e wolvinne ezoogd zyn. 't Is uutendelik Romulus die in 753 v.Chr. Rome sticht up de 7 euvels van Rome (Palatyn, Aventyn, Capitool, Quirinoal, Viminoal, Esquilyn en Celio).
Sport
In 1960 bin de Olympische Speel'n in Rome 'ewist.
1976
thumb|Fleur Agema.
Trogons
Trogoniformes (Trogons en Quetzals)
Trogons eetn insecten en fruit. Trogons èn korte, dikke snaevels, zwakke poôten en een breeë en lange staert. Der vlucht is flienk, desondanks vliehen ze hin hroôte afstan'n. Trogons trekk'n ok nie. Trogons zien vaâk opvallend hekleurd, en de wuufjes èn een aâr verenkleêd dan de ventjes. Opvall'nd is dan de miste metaalhroen en helderroôd zien ekleurd. Vee trogons èn ok een kaele oogrienge, die a hekleurd is. De twi teên'n an elke poôt wiezen bie trogons ni achter.
Middeleêuwen
Zeêland
De Vlaominge veroverden eêl Walchern en de aore Zeeûwse eilanden. Alleêne Zurrikzeê wist stand te houden. Behun juli wier een waopenstilstand 'esloten, weerbie graef Jan II de eilan'n toet an de Maes ofstong aen Gwijde van Naemen, mie uutzondering van Zurrikzeê, dat nie mocht worre verstèrkt.
Saint-Léger (België)
thumb|Liggienge
Eemsdelta
Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge is in 2021 de nieuwe gemeênte Eemsdelta uut de ouwe gemeênten Appingedam, Delfzijl en Loppersum ontstaen.
't Gemeêntehuus stoôt in deêze drie plekken.
Hasselt (Nederland)
thumb|Liggienge
Wikipedia
Heschiedenis
Den eêssen Wikipedia is behonn'n op 15 jannewori 2001, en wè in 't Iengels. Dees Wikipedia is ok de hrôôtste, mie mier as 6.680.000 artikels in 2023. Den eêssen aorstaelihe Wikipedia, de Fransen, kwam op 23 maerte 2001. Op 19 juni 2001 behon de Nederlandstaelihe versie. Sins 1 oktober 2006 is ok de Zeêuwse versie van Wikipedia online (Zeêuwstaelihe Wikipedia), in september 2012 weare d'r al meer dan 3.300 artikels.
Alken
kan verwieze nae:
Niue
Heografie
Niue ei een oppervlak van 260 km2, lig op zen oôgsen 65 neter eb der weunen in 2007 1.492 minsen. Niue lig 700 kilemeter ten oôssen van Tonga en is eên van de hroste koraelatoll'n ter waereld. 't Eilanje besti uut kalksteên mie steile kliffen an de kustlien.
Uden
thumb|Kaerte
Zuud-'Ollandse eilan'n
thumb|350px|right|De Zuud-Ollandse eilan'n in 1825 Onger de Zuud-Ollandse eilan'n oôr ’t deêl van de Rien-Maes-delta wat in de provincie Zuud-Olland leit, erekend.
Noordlaren
Lienks nae buten
links|thumb|De hunebed, vlakbie [[Drenthe]]
Certines
Certines is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Costa Rica
Politiek en bestier
Costa Rica is een democraotische rippebliek. 't Staetsoôd is dus een president, momenteel Oscar Arias Sanchez, die a voe 4 jaer verkozen wor. Der zien 2 vice-president'n. Der is een eênkaemersysteem en 't parlement besti uut 57 leed'n. 't Parlement ei een wethevende functie.
Aywaille
Aywaille (Waels: Aiwêye) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Luuk. D'r weune 13.000 mins'n (2022).
Dhaka
thumb|Liggienge
Schoôn'eidsspecialiste
Salon
Een schoôn'eidsspecialiste werkt meêstal in een salon. De meêste schoôn'eidsspecialistes werke an 'uus.
1963
is 'n jaer op de Gregoriaonse kalender.
Protestantse Kerke in Nederland
D'r binne 1.577.429 leden in 2022. In 2004 wiere d'r onheveêr 2,6 meljoen leden.
Ceyzérieu
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Burchard van Avesnes
Burchard van Avesnes was 'n ridder uut Avesnes (Frankriek). 'Ie is voraol bekend deu zien trouwe mee Margaretha van Constantinopel (= Margaretha van Vlaondere), de laetere gravinne van Vlaondere.
Waeterloo
thumb|Liggienge
Brussels Oôdstedelijk Hewest
Parlement
¹ sp.a-Spirit in 2004, one brussels-sp.a in 2019
Muziek
De muziek oort, nog meêr as aore kunstvurmen, ingedeêld in genres. Daerbie bin d'r tweê utersten: 'n indeêlienge nae stiel en cultuur en 'n indeêlienge nae toepassienge. Bie 't eêrste oort de muziek ingedeêld in Westerse muziek, Afrikaonse muziek, Indiaose muziek, enzo vadder. Bie 't tweêde ei-je 't over kunstmuziek, amusementsmuziek, volksmuziek en Toegepaste muziek. Toch is geên van deze tweê indeêlienge bie ons gebrukelik: meêstal spreke ze van klassieke muziek, popmuziek, Wereldmuziek en jazz en blues. Bie die indeêlienge staet 't Westen wè glad in 't centrum: alle aore muziek dan de westerse oort ineêne onder Wereldmuziek weggezet!
Julianatop
De Julianatop (Bahasa Indonesia: Puncak Mandala) is een berg in de Indonesische provincie Papoea, 't voormaelige Nederlands Nieuw-Guinea. Met 4760 meter is het één van de hoôgste bergen in de provincie. In de Nederlandse koloniaole tied wier de top in 1959 voo 't eerst beklommen deu de leden van de Nederlandse Sterrengebergte-expeditie.
12 oktober
12 oktober is d'n 285e of 286e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de Gregoriaonse kalender.
Christeleke Grifformeerde Kerken in Nederland
thumb|Christeleke Grifformeerde kerke in [[Werkendam]]
Wasschappel
Etymologie
Wasschappel, is, net eênder as Oôskappel, vernoemd nae 'n kapel die-a ier stieng. Deêze tweê kapellen bediende 'n groôt deel van noordelik Walcheren, di-a toen nog gin plekken van beteêkenisse en dideur ok gin kerken waeren. Een ander uutlei vô de naeme is, da vroeger een kaap een kappel wier enoemd. De rest van Walcheren zei dirom nog oaltied Westkappel. Het hae dan oak nie om de westelukke kapel, mè om de westelukke kap pel.
Barneveld
Lienks nae buten
<Gallery> BAG woonplaatsen - Gemeente Barneveld.png|Weunplekken Huize De Schaffelaar.JPG|De Schaffelaar </Gallery>
Cambridge
Bekend is de Universiteit van Cambridge.
Aelbrecht van Beieren
'Uwelijk'n
Op 28 juli 1353 trouwen Aelbrecht mie Margaretha van Brieg, den dochter van Lodewiek I van Silezië-Liegnitz. Saemen krehen ze zeven huus:
Ramskapelle (Knokke-Heist)
Ramskapelle is een deêlgemeênte van 'Eist. D'r weune 838 mins'n (2021). Saomn mee Westkapelle, Oôstkerke en 'Eist zelf. Gefuseerde durpen mee een stikje zelfstandigeid en een burgemeêster. In aolle vier de durpen van 'Eist kieze ze die mee de kermesse.
Oxford
Bekend is de Universiteit van Oxford.
Ramskapelle (Knokke-Heist)
Ramskapelle ei 'onderdvuuftig huuzen, mee een café in 't midden en de kerke d'r nest. Ramskapelle leit an de Riante Polderroute, een fietsroute daer as ze je bie de VVV van Sluus van aolles over kunne vertelle. En de deurgaende weg van Sluus nae Brugge is oôk nie verre weg. A je nae Westkapelle rechtsaf slaet richtieng 'Eist, rie je zò 't durp in.
Rieswiek (Zuud-'Olland)
Rieswiek is 'n gemeênte en stad in de provincie Zuud-'Olland mie 57.000 inweuners.
Religie
Anangers op wereldschaol
Ier zie je 'n lieste van 't antal mensen 't a zei een bepaolde hodsdienst an te angen. Deze hehevens zien van 2015:
20 november
20 november is d'n 324e of 325e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de Gregoriaonse kalender.
Riessen
Riessens
Het Riessens kent drie woôrdgeslachten: masculien, feminien, en neuter (ofwè mannelijk, vrouwelijk en onzijdig). Nederlands kent ter verglieking slechts tweê bepaelde lidwoôr'n (de en het) en zelfs mar één onbepaeld lidwoôrd (een). Int Rijssens hangt het gekozen lidwoôrd of vant geslacht vant woôrd. Dit komt tot uuting in de bepaelde en onbepaelde lidwoôr'n en anwiezende voornaemwoôr'n.
Filosofie
Verschill'nde stroômieng'n
Binn'n de filosofie zien een oôp verschill'nde stroômieng'n te onderscheien. Ier een paer verschill'nde stroômieng'n binn'n de Griekse filosofie:
28 april
28 april is d'n 118e of 119e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de Gregoriaonse kalender.
Jalhay
thumb|Liggienge
Jalhay (Waels: Djalhé) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Luuk. D'r weune 8.700 mins'n (2022).
Lieste van hemeênt'n in Allier
B
Bagneux - Barberier - Barrais-Bussolles - Bayet - Beaulon - Beaune-d'Allier - Bègues - Bellenaves - Bellerive-sur-Allier - Bert - Bessay-sur-Allier - Besson - Bézenet - Billezois - Billy - Biozat - Bizeneuille - Blomard - Bost - Boucé - Bourbon-l'Archambault - Braize - Bransat - Bresnay - Bressolles - Broût-Vernet - Brugheas - Busset - Buxières-les-Mines
L
La Celle - La Chabanne - La Chapelaude - La Chapelle - La Chapelle-aux-Chasses - La Ferté-Hauterive - La Guillermie - La Petite-Marche - Laféline - Lalizolle - Lamaids - Langy - Lapalisse - Laprugne - Lavault-Sainte-Anne - Lavoine - Le Bouchaud - Le Brethon - Le Breuil - Le Donjon - Le Mayet-d'École - Le Mayet-de-Montagne - Le Montet - Le Pin - Le Theil - Le Vernet - Le Veurdre - Le Vilhain - Lenax - Lételon - Liernolles - Lignerolles - Limoise - Loddes - Loriges - Louchy-Montfand - Louroux-Bourbonnais - Louroux-de-Beaune - Louroux-de-Bouble - Louroux-Hodement - Luneau - Lurcy-Lévis - Lusigny
Champagne-en-Valromey
Champagne-en-Valromey is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Champdor
Champdor is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Heers
Heers (Limburgs: Hiër) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Limburg. D'r weune 7.500 mins'n (2022).
Champdor
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Oôskappel
Oôskappel is genoemd naer 'n kapel die-a ier in de vroege Middeleêuwen gestae moet ebbe, en saeme mee 'n westeliker kapel (Weskappel) de bevolkienge van dit deêl van 't eiland onder'ieuw. Weskappel groeide in de eêuwen daernae uut tot 'n klein vestiengstadje maer Oôskappel bleef 'n boerendurp. Pas in de twintigste eêuwe kwam daer veranderienge in, toen-at 't toerisme 'n groôte rol goeng spele.
Bru
Bru (Ollands: Bruinisse) is 'n durp in d'n gemeênte Schouwen-Duveland. 't ao op 1 januaori 2016 3.891 inweuners. Bru is 'elegen an de Rieksweg 59. In 1967 wier ier de Greveliengendam 'eopend nae Flakkee, de eerste verbindieng van Schouwen mee de buutenwereld. Toet an 1997 was Bru een eihe gemeênte. Nae vee protest ging Bru op in Schouwen-Duveland. Landelek stit Bru even as Iese bekend as mosseldurp. Bru is een eihegereid durp en ulder noeme d'r eige ok we de Republiek Bru. Het is nog aoltoos een kerkelijk durp. Vee inweuners binne lid van de Grifformeerde Gemeênte in Nederland. De Grifformeerde Gemeênte in Nederland van Bru wier in 1847 deu Pieter van Dieke, een oefenaer uut Flupland gesticht. De gemeênte scheidde zich in 1953 of van de synodale Grifformeerde Gemeênte. Van 1948 tot 1960 was Frans Mallan 'ier doômenee. Vadder bin d'r nog een 'Ervormde Kerke en een Grifformeerde Kerk. Van vars is Bru te 'erkennen an de kraene van Scheepswurf Duuvendiek. An den diek woont dn familie Slingerland.
North Carolina
D'n 'oôdstad van North Carolina is Raleigh. Groôste stad is Charlotte.
Op 21 november 1789 trad North Carolina as 12e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
Terneuzen (gemeênte)
In de meêste durpen praote ze 't Land-van-Aksels, 'n Zeêuws/West-Vlaoms dialect, maer in 'n paer durpen oort Oôst-Vlaoms gebruukt.
Gemeênteraod
¹ erindeêlieng
Meêuwen
De meêuwen (Latien Laridae) bin 'n femielje van veugels uut de orde Steltloôperachtegen. D'r ore onheveêr 120 soôrten bie; biolohen bin 't d'r nie over eêns welke veugels an d'r aparte soôrten bin en welke ondersoôrten. De meêuwen ène naebie aol de zeê in ulder biotoop (en bie de Noôrdzeê komme vee soôrten vò), mae sommege soôrten bin ok in 't binneland te vinden. Volwasse meêuwen èn 'n groôtendeêls wit veêrekleêd, dikkels mie hrieze vleuhels en mie ier en di (vleuhelpunt'n, soms de kop) zwarte stikjes.
Johannesburg
Johannesburg is een stad in Zuud-Afrika.
Bologna
Bologna is een groôte stad in 't noôr'n van Itâlië.
Beyne-Heusay
Beyne-Heusay (Waels: Binne-Heuzea) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Luuk. D'r weune 12.000 mins'n (2022).
Gedeputeerde Staeten
De Commissaoris van de Konienk is veuzitter en lid van de Gedeputeerde Staeten.
Bok van Blerk
Biografie
In maerte 2006 komt het album “Jy praat nog steeds my taal” uur. Hetzelfde album wier in oktober 2006 weer uurgegeve, noe onger de naem De la Rey. Koos de la Rey waseen held uut de Twidde Boerenoorlog. Het lied roopt op tot een nieuw volksbewustzien onger Afrikaners in een post-Apartheid Zuud-Afrika wirin 't Afrikaans gemarginaliseerd is.
David Luteijn
Van oktober 1999 toet meie 2000 wast'um waernemend Commissaoris van de Konienginne van Zuud-'Olland.
Indonesië
Op 26 december 2004 vong een zeer zwaere zeêbeving plaes in de Indische Oceaon bie Indonesië, die een tsunaomi veroorzaekende die zich in verscheie richtingen over de Indische Oceaon verplaesende.
Op 1 oktober 2005 wiern op t Indonesische eiland Bali ienkele bomanslaehen epleegt. Deze anslaehen hebeurn in de plekn Kuta en Jimbaran. De iste twi explosies vonn'n plekke om 18:50 bie twi resterantjes in Jimbaran en rond 19:00 lokale tied von een explosie plekke in Kuta bie resterant Raja. De plekkn lihhen oengeveer 30 kilemeter van mekaren vandaen. In totaal vieln 22 dodelijke slachtoffers. Onder de dooie warn drie Australiers, een Japanner en veertien Indonesiers, en de daders. 't Antal gewon'n kwam op 134.
Vanuatu
Geschiedenisse
Eêst wier Vanuatu beweund deur Melanesiërs. Der zien zelfs opgraeviengen die an hetuugen van een eeuwenlange beweunieng. De ouste opgraevieng dateer van 2000 voe Christus. Vast sti da 't eiland Malo rond 1400 voe Chr. bluuvend beweund wier duer mensen van de Lapita-cultuur, wat a vernoemd is ni een archeologische vonst op Nieuw-Caledonië. Dit Lapita-volk vestihen zen eihen op de kleinere eilan'n en ze brochen verkens, hon'n en pluumvee mee. De eêste Europeanen die an ankwaâmen in Vanuatu, kwaâm'n in 1606. Een Spaânse expeditie heleid deur twi Portugezen, Luis Váez de Torres en Pedro Fernández de Quirós, beriekt'n Vanuatu. Ze dochen echter da't et een deêl van Australië was. In 1768 wiern de Nieuwe Hebriden wee herontdekt deur Louis Antoine de Bougainville. End de 18e eeuw begon'n de Europeanen Vanuatu te bebouwen, nida James Cook 't uudige Vanuatu in 1774 de naem 'de Nieuwe Hebriden' eheven a.
Politiek
Vanuatu ei een ínkaemerparlement van 52 leêden. Deze worn elke 4 jaer deur de bevolkieng ekozen. De overeid en de saemenlevieng van Vanuatu stuut vaâk op probleem'n omda sommihe Iengels en sommihe Frans spreken. De rechtspraâk is ebaseerd op de Britse wet.
Rennes
Rennes is 'n stad in Frankriek en den oôdstad van de rehio Bretagne.
Armenië
thumb|left|250px|Een hedeporteerde Armeênse moeder met hur dooie [[guus in de woestijn nabij Aleppo in 1917]] In d'n Eersten Weareldoorlog is d'r een genocide op de Armenen epleegt deu de Turken. Ierbie kwamme meer as 1,5 miljoen Armenen omme. Deze Armeênse Genocide wor nog steeds ontkend deu Turkije. Nea die oorlog behorende Armenië tot 1991 bie de Sovjetunie.
Benelux
thumb|Kaerte
Jan Kousemaeker
Dien raoren Agestien, Middelburg 1967, p. 14-15
''Bouwen smaerden zelf t bròòd. Krupvet of stroopvet. En achteruut smaere, weet je. De krumels spetterden tegen de zolderbalken, bie wieze van spreken. Je zou nog gloove dat z n scheuteltje vet s Zitterdags nog voller zou weze dan s Maendags, van aol de krummels die t n d r regelmaetig biestreek. Ie gebruukten misschien d n elft van t stooksel van n ander. Je mò rekeken, n vrouw was t r nie over de vloer, dus overdag oefden ze nie te stoken.''
''Dien Bouwen was vrèèd schappelijk. Nersten dee n tied voe. Nog nie om een kommetje te drienken. Laeter ae k dien Agestien koffie zie drienke, -zò gemèèn gloeiend èèt kost t nie weze, of ie slurpten t zò op. Dee d r gewoon gin tied voe om t in z n scheuteltje te gieten of te blaezen, of te wachten tot t n bitje kouwer was. Je mot t nie gloove, weet je. Kokend gieng t nae binnen. Da de mensen wè zeie: Ágestien, jongen, je verbrandt je slokdèrm.''
Dien raoren Agestien, Middelburg 1967, p. 75-76
''Jewannes zetten z n kruwaegen neer en ie stoeng kieken zoo varre as n kieke kon. En dat is n ende. Glòòf dat vrie. De weg kroenkelden en draoiden op n onmeugelijke meniere. Ier en daer lag n oeve onder de snèèuw en gien d r ròòk op uut de schouwe.''
Azië
Groôte lan'n is Azië binne China in Rusland. Vee lan'n binne flienk in opkomst de leste jaeren. De hoôgste berg ter waereld, de Mount Everest is 'elegen in Azië, in Nepal. Dizze is 8.848 meter hoôge.
Glabbeek (Vlaoms-Braebant)
Glabbeek is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 5.400 mins'n (2023).
Winston Churchill
Churchill was premier van 't Vereênigd Konienkriek van 10 meie 1940 toet 26 juli 1945 (as groôte tegenspeler van de Duutse dictator Adolf Hitler tiedens de Twidde Waereldoôrlog) en van 1951 toet 1955.
Estland
miniatuur|Estland 2021 Estland (Estisch: Eesti) is een land in 't noor'oôsten van Europa. Estland grens an Rusland in Letland. Ten noor'n van Estland gescheie deur de Finse golf ligt Finland. D'n oôdstad is Tallinn, vroeher Reval enoemd. Estland is ietwat groôter dan Nederland, mar d'r weune slechts 1,3 miljoen mensen. De teale Estisch is weer verwant an 't Fins.
Graefschap 'Olland
't Graefschap 'Olland was een graefschap wivan a 't hebied onheveêr overeênkom mie de provincies Noord-'Olland en Zuud-'Olland zonder de Zuud-'Ollandse eilan'n en mie de eilan'n Terschellieng, Vlieland, Urk en Schokland, die an laeter zien overekomm'n nae aore provincies. Dit graefschap ontstoeng rond 900 uut de afzonderlijke graefschappen Kennemerland en Rienland en eêtn oôrsproenkelijk Friesland.
Goereê
thumb|Toren van Goereê
Goereê, soms oak Goerie, (Ollans: Goedereede) is 'n stadje op Goereê-Overflakkeê. As eênige op Goereê-Overflakkeê heit de plekke in et verlejen stadsrech'n ekrege. Dit beurende in 't jaer 1312. Laeter is de welvaert van de plekke goewdeels inezakt mar d'r weune noe toch weer om in naebie de 2.000 mêssen. In Goeree stoôt oak 't gemeêntehuus van de voormaelige gemeênte Goereê.
2012
Hebeurtenissen
D'r valle in dit jaer 15 verkeersdoôden in Zeêland.
Lieste van taelen (alfabetisch)
E
Edolo - Eitiep - Elepi - Elkei - Elu - Endenees - Enga - Erave - Ere - Ese - Esperanto - Estisch - Etruskisch - Ewage-Notu - Ewe - Eyak
Q
Quechua
1958
thumb|[[Tillevisie in 1958]]
1959
thumb|Anleg van de Veersegatdamme bie [[D'n Polder in 1959]]
Brussel
Lienks nae buten
links|thumb|Groôte Mart
Kortenberg
thumb|Liggienge
Noôrd-Bevelands
't Maek mee 't Walchers en 't Zuud-Bevelands 't Midden-Zeêuws uut. 't Trekt vòraol vee op 't Walchers. Vedders bin d'r ok zekers Schouwen-Duvelandse invloeden in te vinden. Verschillen in dialect tussen de durpen bin d'r wè, mae nie zoô vee.
Svores
't Svores (Ollans: Oostvoorns) is 't dialect van 't durp Svore (Oostvoorne) in de voormaelige Zuud-Ollandse gemeênte Wesvore (Westvoorne) en z'n directe omgevienge (in elk geval in De Tinte). 't Is gin Ollands maer 'n Zeêuws dialect.
Spitsberhen
Al vroeg in de 17e eêuw start op Spitsberhen de verwerkieng van walvisvet of blubber tot olie. In 1619 behinne Amsterdammers op het ten noôrwessen van Spitsbergen 'elegen kleine eilandje Amsterdam een traenkokerieje, Smeerenburg 'enaamd. Het is in de zeumermaen'n een drukke nederzetting. Hier wor blubber van groôte oeveelheên walvissen in enorme ketels omesmolten (ekoôkt). Zeêuwse walvisvaerders stichten anvankelek een eihe traenkokerieje, De Zeêuwse Uutkiek enaemd, op het eilandje Ytre Norskøya. Vanof 1623 vestige zich Vlissiengse, Middelburgse en Veêrse walvisvaerders ok in Smeerenburg.
Walchren
Walchren (Ollans: Walcheren) is 'n hebied en 'n schiereiland in 't westen van de provincie Zeêland en bestaet uut de drie hemeênten Middelburg, Ter Veere en Vlissienge. Walchren oort omslòte deu de Noôrdzeê, de Westerschelde, en 't Veerse Meer.<BR> Walchren is 'n voortzettienge van 't schiereiland Zuud-Beveland (an de hemeênten Bossele en Hoes).
Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland
260px|right|thumb|Oud Gereformeerde Gemeente te [[Urk.]] 260px|right|thumb|Oud Gereformeerde Gemeente te Wêrrekendam. De Oud Grifformeerde Gemeênten in Nederland (OGGiN) is een bevindelijk grifformeerde kerke mit circa 18.500 leden op 1 jannewari 2011. In Zeêland binne grôte gemeênten in Flupland in Stavenisse. Landelijk binne Urk, Barneveld in Krimpen an den IJssel de grôste gemeênten. In Zeêland zienge de Oud Grifformeerde Gemeênten nog uut de vertaeling van Datheen. Ok kenne de Zeêuwse gemeênten naebie aollemaele nog drie diensten op zoondag.
Staphorst
Gemeênteraed
² In 2019 uut college van B&W
Twidde Kaemerverkiezingen
¹ In 1952-1972: CU = GPV, in 1977-1998: CU = GPV + RPF
17 maerte
17 maerte is d'n 76e of 77e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer in de gregoriaanse kalender.
632
is 'n jaer op de Gregoriaonse kalender.
Frankriek
Bevolkienge
Toet 't ende van de jaeren '90 waere d'r 40 Franse steeën die meer as 100.000 inweuners aodde. 't Groôste deêl van de Franse bevolkienge weunt in of rond Paries. De belangriekste steeën in Frankriek bin Paries, Lyon en Marseille. Ongeveer 75% van de Franse bevolkienge weunt in stedelijke gebieden. Op 't platteland binne 'ele stikken weer bienae hin mensen weune.
Presidenten
Vierde Republiek:
Palestina (land)
thumb|Liggienge thumb|Kaerte
Opheusden
Vee inweuners binne lid van de Hersteld Hervormde Kerke, de Grifformeerde Gemeênten in Nederland of de Grifformeerde Gemeênten.
Burgerzeêuws
Geschiedenisse
't Burgerzeêuws moe in d'n tied van de Republiek onstae weze. In dien tied waeren Middelburg en Vlissienge belangrieke steeën en mieken Olland en Zeêland zaemen d'n dienst uut. Dialectverschillen waeren in die tied bie mensen van de betere stand normaol, mae sommige klanken en woorden wiere wè vò boers angezieë. Dat gold bevobbild vò de ae, die-a zoôwè in Zeêland as in Zuud-Olland vòkwam (en -komt). Die wier deu de stadsbeweuners dan ok losgelaete. Feitelik liekt dit proces 'n bitje op 't ontstaen van 't Stadsfries: de burgers paste d'r eige an de normen van 't Ollands an mae ieuwe wè kenmerke over van ulder eigen taele.
Peter Quaak
Um schrief liedjes in 't Zeêuws. Da doet um mee z'n bandje Van Talud.
Lieste van taelen (ni taelfemielje)
thumb|De hroôte taelfemieljes thumb|Taelfemieljes mie belangrieke subverdeêlienge Ier volg een (oewel incomplete) lieste van taelen die an op de waereld esproken worn. De hroep'n die an mie een asterisk zien aneheven zien hin taelfemieljes of worn allenig deur een mindereid an taelkundihen aerkend.
Hrieks
Nieuwhrieks; Tsakonisch
Chaodische taelen
Hausa
Amerindische taelen?
Quechua; Aymara; Pirahã
Nationaol-Sociaolistische Bewegieng
thumb|Vlagge
De Nationaol-Sociaolistische Bewegieng (Nederlands: Nationaal-Socialistische Beweging, ofkortieng: NSB) was 'n Nederlandse politieke partij.
Liechenstein
thumb|right|220px|Vlaag van Liechtenstein Liechtenstein is 'n klein land in Europa. De oôdstad is Vaduz. D'r weune om en de nabie de 36.000 Liechtensteiners in 't land. thumb|left|[[Kasteel van Vaduz]] Liechtenstein ligt in 't Rijndal in de Alpen. Van noord naer zuud is het land oôgstes 24 kilometer lang. Mee 'n oppervlak van 160,475 km² is Liechtenstein 't op viuf nae het kleinste land op aerde. De grenzen mee Oôsteriek en Zwitserland zien saemen 77,9 kilometer.
Van Talud
De band bestaot sins 2017. De leden binne Koen Capello (zang en gitaer), Robert Quaak (bas) en Peter Quaak (zang, gitaer en banjo). Ze zieng'n veunaemelijk in 't Zeêuws. Ulder muziek is te vin'n op YouTube en Spotify.
Noôrdzeê
Topografie
Buten de zevenmijlszoône was de Noôrdzeê eêuwenlank in niemand z'n bezit, mae naedan ze nae d'n Tweêden Wereldoorlog begonnen mee nao olie en gas te boren ontstieng de be'oefte an 'n verdeêlienge van de Noôrdzeê. In 1970 wier 'n verdrag opgesteld daer-a eên en ander in geregeld wier.
Veugels
Lanks en op de Noôrdzeê bin eêl 't jaer deur vee veugels te vinden. 'n Typische zeêveugelfamilie bin de meêuwen; soôrten die-an op of bie de Noôrdzeê vòkomme en dae foeragere bin de kolle, de sturmmeêuwe, de drieteênmeêuwe, de kleine mantelmeêuwe, de groôte mantelmeêuwe, de kokmeêuwe en de zwartkopmeêuwe, mee as zeldsaeme soôrten de dwergmeêuwe, de geelpoôtmeêuwe en de vorkstaertmeêuwe. Sterns bin d'r oôk vee (dwergstern, groôte stern, Noôrdse stern, visdieve mee de lachstern en reuzenstern af en toe op deurtocht). De Noôrdse sturmveugel oor oôk nogal is vò 'n meêuwe of stern angezieë, maer is d'r nie mee verwant. Van de strandloôpers komme de bonte strandloôper, de kleine strandloôper en d'n drienteênstrandloôper an zeê vò. Enden die an zeê leven bin de brilduker, de eiderende en de zeê-ende. Vedders broeie nog tweê plevieren, de bontbekplevier en strandplevier, an zeê.
Monaco
Monaco is 'n klein land in Europa.