Bru
Geschiedenisse
In de 18e eêuwe was Bru een welvaerend durp. Dat kunne wulder lezen int boek 'De Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden, Beschrijving van Zeeland’. Dit wier in 1753 uut'egeven in Amsterdam. Deerin wort volgende vermeldover Bru: ''Het dorp Bruinisse is het grootste en treffelijkste Dorp des geheelen Eilands, leggende aan de Noordoostzyde van de Polder tegen het water, weinig minder dan derdehalf Uur van Zierikzee. Het is voorzien van een bekwaame Haven, daar gelaadene Schuiten kunnen af en aanvaaren, van welke een Veer op Battenoord is, hebbende de Haven, wegens hare goede gelegenheid, de overvaart op en van Herking en Battenoord, in 't land van Flakkee, geheel naar zich getrokken. Ook vaart 'er een Marktschuit van op Holland Voorts is 'er mede een Veer op Steenbergen, en nog in Zijpe, onder deze Heerlijkheid, een Veer op Filipsland en St. Annaland Het dorp legt meest langwerpig. Van de Haven loopt een ruime Straat regt uit op de Kerk, ten welken aanzien dit Dorp niet ongelyk is aan dat van Sommelsdyk. Bezuiden de Kerk heeft het ook een lange rechte Straat. De toegang tot dezelve wordt gemaakt door een regten weg, omtrent 150 Roeden lang, en wederzijds met Olmeboomen beplant. Voorts is het Dorp, rondsom het Kerkhof, ook betimmerd en alom wel bestraat. Honderd en negen huizen worden 'er te Bruinisse geteld, die allen wel onderhouden worden, en onder welken veele aanzienlyk zyn. Onder dezelven zyn ook een Brouwery en twee Bakkeryen, terwijl op de andere Dorpen niet meer, dan op ieder eene Bakkery, gevonden wordt. Buiten dit getal van Huizen zyn 'er drie en twintig Hofsteden te Lande. In 't jaar 1747 zyn 'er honderd een en zeventig weerbaare Mannen, boven de agttien en beneden de zestig jaaren oud, bevonden. Het getal der Ingezetenen, zoo jong als oud van beiderlei geslagt, wordt op zeven honderd gerekend. De Kerk, omtrent het midden des Dorps staande, is niet alleen ruim en groot, maar ook de regelmaatigste van geheel Duiveland Zy is voorzien van een vierkanten spitsen Tooren, hebbende twee Klokken en een Slaguurwerk, met twee Uurwyzers. ''Tot geryf der Ingezetenen en tegens gevaar van Brand, is aan de Noordzyde der Kerk een goede Regenbak. Van binnen heeft de Kerk een Konsistorie en een School. Voorts zyn in dezelve onderscheidene zitplaatsen voor den Heer Baljuw, Wet, Gezwoorens, Kerkmeesters en Kommies, alsmede een Grafkelder voor de Heer en Vrouwen. Ook is zy versierd met veertien Geslagtswapens der overleedene Heeren en Vrouwen, daar onder twee zyn van de laatstoverleedene Heeren Willem de Jonge en Anthony Nollens, van Marmer, met Beeld en Lofwerk heerlijk opgesierd, tegenover malkanderen in den muur uitmuntende. Voor de Hervorming was de Kerk den Apostel Jakobus toegewyd, en stond ter begeevinge van de Heer De Deken en 't Kapittel van St. Salvator te Utrecht, genoot twee deelen haarer Inkomsten. De Kerkeraad bestaat 'er uit een Predikant, vier Ouderlingen en twee Diakenen, waar van twee Ouderlingen en een Diaken jaarlyks afgaan. De Vermaaking geschiedt doorgaans op den tweeden Paaschdag, in een Collegium Qualificatum. Ruim tweehonderd Ledematen worden 'er thans geteld. Veertien Predikanten, de tegenswoordige daaronder begreepen, hebben sedert de Hervorming deeze Kerk bediend,- de eerste is geweest eenen Remeeus de Monier. In 'tjaar 1590, op den 10 van Zomermaand, zynde Pinxsterdag, hield men 'er het eerste H. Avondmaal.'' ''Weleer werdt op Bruinisse een jaarlykse Kermis gehouden op St. Jakob, ter oorzaak van gedagte Kerkwyding doch in 't jaar 1690 is dit, op verzoek van den Heer Willem de Jonge van Bruinisse, by Oktrooi van de Staaten van Zeeland, om, gelyk het Oktrooi zegt, zoo veel doenlijk alle overblyfselen van bygeloof te weeren, veranderd, en daartoe bepaald de naaste Week voor de Goesche Markt, in welke Week, van den eenen Zondag tot de anderen niemand te Bruinisse mag worden beslaagen of bekommerd over eenige Geldschulden. Ook moeten 'er des Donderdags in die Week, alle de Paarden der Parochie te Markt komen, op zekere boete. De voornaamste Handel der Ingezetenen van Bruinisse is de Meeneering, die 'er meer dan elders gedreeven wordt, en door welke, in zoo een klein begrip, twee Meestooven worden gaande gehouden.Voorts onderhouden zy zich met het bouwen van Koornland, hebbende, buiten de Dyken en Gorssen, weinige bekwaame Weiden, die naauwlyks, tot noodig voedzel van Paarden en Beesten, genoegzaam zyn. Sommigen vinden ook hun bestaan uit het visschen en verkoopen van Oesters, Mosselen en anderen Schulpvisch, waartoe hier doorgaans vijf en twintig, ja dertig Hoog-aarsen en andere Schuiten voor handen zyn. De Stoofpolder, aan de Oostzyde van Bruinisse tegen Wydaars en 't Zype leggende, en zynen naam ontleenende van de Meestoove van Bruinisse, bij dezelven staande, is in 't jaar 1621 eerstmaals bedykt.'' Op 5 jannewari 1945 wier Bru vanof Flupland 'ebombardeerd deu de geallieerden. 'Ierbij gingen tientallen weuningen en onger aore de kerke uut 1467, eertieds gewijd an Jakobus de Mindere, en korenmeule De Zwaluw uut 1866 verlore. Meule Het Hert uut 1772 was weges de straetegische liggiengk in 1943 op last van de Duutsers of'ebroken. In 1952 wier een nieuwe kerke in gebruuk 'enomen. Frans Mallan was ier dommenee tiejes de Waetersnoȏdramp van 1953. Nae d’n oorlog ae vee Bruenaers nog een vaerke in wier beest meestâ nae n’jaer dood e’stooke, in mee stroo e’brand, de kinders uut de buurte, kreege zweerte, sluven in kaontjes, de slachter aelde oak z’n daermen d’r uut want dae most de woste in. Stront van t’vaerke gieng op de mispit, mae dae gooide ze oak net zo makkelijk den beer uut t’uusje bie, de mis was voo tof want dan groeide de blomkool, de roapen, de spruten, de aerbezems in de doornappels véé beter. In 1967 wier ier de Greveliengendam 'eopend nae Flakkee, de eerste verbindieng van Schouwen mee de buutenwereld. Toet an 1997 was Bru een eihe gemeênte. Nae vee protest ging Bru op in Schouwen-Duveland. Bru stô bekend om z'n mosselschêpen, nae Iese eit Bru d'r de meêste schepen van Nederland. Varder kent Bru een antal scheepswurven, Maaskant, Padmos en Duvendiek.