cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dampleux
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Dampleux 'n inweunersantal van 380. De bevolkiengsdichteid bedroe 46,3 mins'n per km².
Washington
Zie ok: Washington D.C., 'oôdstad van de Vereênigde Staeten
thumb|Kaerte van Washington
D'n 'oôdstad van Washington is Olympia. Groôste stad is Seattle.
In Washington weunen 7.536.000 mensen (2018) op 'n oppervlakte van 185.000 km².
Op 11 november 1889 trad Washington as 42e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
Lurs
Lurs is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Lurs lei op de coördinaot'n 43°58’ 0’’ N 5°53’ 23’’ L (43,9705555556; 5,88972222222). 't Oppervlak omslit 22,48 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Lurs 'n inweunersantal van 388. De bevolkiengsdichteid bedroe 16,9 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Versonnex (Ain)
Versonnex is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Versonnex 'n inweunersantal van 1 941. De bevolkiengsdichteid bedroe 329,0 mins'n per km².
Arrancy
Arrancy is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Arrancy lei op de coördinaot'n 49°29’ 0’’ N 3°45’ 19’’ L (49,4927777778; 3,75527777778). 't Oppervlak omslit 5,57 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Arrancy 'n inweunersantal van 50. De bevolkiengsdichteid bedroe 9,4 mins'n per km².
Douvres
Geograofische informaotie
Douvres lei op de coördinaot'n 45°59’ 0’’ N 5°22’ 0’’ L (45,9833333333; 5,36666666667). 't Oppervlak omslit 5,26 km².
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Gurneys sukerveugel
}
De Gurneys sukerveugel (Promerops gurneyi) is eên van de twi soôrten Afrikaânse sukerveugels (Promeropidae), die an allin voekomm'n in zudelijk Afrika. De Gurneys sukerveugel kom voe in Zuud-Afrika, Eswatini, Lesotho, Zimbabwe en Mozambique. De Gurneys sukerveugel is nie te vinn'n in 't uterste zuden van Zuud-Afrika.
Habitat
De Gurneys sukerveugel leef vurral in subtropische of tropische bossen, vurral droôhe bossen, droôhe savann'n en hebied'n mie mediterraonse vehetatie. Ok de Gurneys sukerveugel kom, net as de Kaâpse sukerveugel, in de buurte van protea's voe.
Kenmerken
Gurneys sukerveugels èn een lange staert bie hele tupjes op 't leste, een hele stuut, en een lichthele buuk en kele. Der bost en krune zien roôd. De rik, de staert en de kaeken zien onopvall'nd bruun. Ze èn ok een lange snaevel voe 't eetn van de nectar.
Afrikaonse naem
Den Afrikaonse naem voe de Gurneys sukerveugel is rooiborssuikervoël.
Edirne
Edirne is een heavenstad in Turkije. De stad telt circa 160.000 inweuners.
Rieswiek
Rieswiek kan verwieze nae:
Zeêland
thumb|De Campveerse toren in [[Ter Veere (plek)|Ter Veere]] thumb|Slot Moermond thumb|[[Oôsterscheldekerieng]] thumb|Zeêuws landschap bie [[Ter Veere (plek)|Ter Veere]]
Papoeataelen
De term Papoeataelen is in feite een verzaemelplekke van taelen in 't wessen van de Hroôte Oceaon die an nie be'oôrn toet de Austronesische of de Australische taelen. Bieni aolle Papoeataelen worn esproken op Nieuw-Hunea, een bitje op de Solomoneilan'n en ok op een paer eilan'n van Indonesië. Ok wor der eên Papoeataele esproken in Australië.
Zeêland
Zeêland (Ollands: Zeeland) is 'n provincie van Nederland, die-a in 't zuudwess'n van 't land leit. Ze grenst an Zuud-Olland, Noord-Braebant en de Belgse provincies West-Vlaonderen, Oôst-Vlaonderen en Antwerpen. Mee 391.124 inweuners op 1 jannewari 2023 is 't de provincie mee de minste inweuners. Oôdstad is Middelburg. De taele voe ongeveer zesteg percent van de bevolkienge is 't Zeêuws.
Papoeataelen
Phyla
In verheliekieng mie de Austronesische taelen is ni de Papoeataelen weinig onderzoek verricht; toch zien der een antal afzonderlijke hroep'n (phyla) verwante tael'n ondekt. 't Hroste phylum is 't Trans-Nieuw-Hunea-phylum uut de oôglan'n van Papoea tot an Papoea-Nieuw-Hunea.
Zeêland
Geografie
De geografie van de provincie is wè uniek in Nederland: vo 't groôtste deêl bestaet et uut gewezen eilanden en uut waeter. Daervan is vanzelf de naem ofkomstig. De vomaelige eilanden bin Schouwen-Duveland, Noôrd-Beveland, Flupland, Tole, Walchren en Zuud-Beveland. 't Zuden van de provincie eêt Zeêuws-Vlaondere en is vasteland, awast is 't alleêne mee 'n tunnel of over Belgisch land te bereiken. De waeterwegen bin de Grevelienge, de Schelde (zie Oôsterschelde), de Onte (ok wel Westerschelde) en nog 'n antal kleinere waeterwegen, zoôas 't Veerse Meer. Westelek van de provincie lope de zeêaermen uut in de Noôrdzeê. Zeêland is voo het groôste deel vlak en leit net iets boven of onger NAP. Dat komt deu de inpolderingen op angeslibde gebieden, die aoltied net boven waeter stakke. Alleêne in Zeêuws-Vlaonderen tegen de grens mee Belhië ligt het lang iets ‘oôger tot 3 meter boven NAP en natuurlijk de dunenrij langs de kust. Het oôgste punt van Zeéland leit bie Valkenisse op 49 meter boven NAP. Ok de dunen bie Aemstie bin vrie oôge, tot 43,5 meter boven NAP. Op Zeêuws-Vlaonderen en Noord-Beveland bin de dunen vee laeger. Een aor gebied in Zeêland wa-a flienk boven NAP leit is het opgespoten Sloegebied, wa groôtendeels op vuuf meter boven NAP leit.
Papoeataelen
Indeêlieng
Abinomn (isolaot) Amto-Musantaelen (2) Bayono-Awbonotaleen (2) Burmeso (isolaot) Busa (isolaot) Heêlvienkbaoitaelen (33) Guahibantaelen (5) Karkar-Yuri (isolaot) Kibiri (isolaot) Kwomtari-Baibaitaelen (6) Left Maytaelen (7) Laeg-Mamberamotaelen (2) Oôst-Veugelkoptaelen (3) Oôst-Papoeataelen (36) Sepik-Ramutaelen (104) Skotaelen (7) Torricellitaelen (48) Trans-Nieuw-Huneataelen (552) West-Papoeataelen (26) Yale (deur Würm als Heêlvienkbaoitael heclassificeerd isolaot)
Zeêland
Geschiedenisse
't Gebied wat-a noe Zeêland is wier al vò 't begin van de jaertellienge beweund. D' oudste sporen bin gevonden op de Kouter bie Nieuw-Naomen en in de dunen bie Aemstie. In d'n Romeinsen tied weunde d'r Kelten. Vee is d'r nie van bekènd, mae dr wor steêds meer gevonden. Me weête dat 'n belangrieke regionaole cultus die van de godinne Nehalennia was. Deêze godinne wier, zoôas gebleke is uut in Zeêland gevonde votiefsteênen, ok deu de plaetselike Romeinen vereêrd. Op Walchren was 'n Romeinse vlootbaosis en bie Aerenburg een castellum (fort). Toet an de derde eêuwe was 't gebied lang nie zoô waeterriek as laeter.
In de middeleêuwen steeg de zeêspiegel en kreeg 't waeter vrie spel waerdeur vee land onderliep. Zeêland wier toen 'n echten archipel. In de middeleêuwen ore deêle van Zeêland as Scaldemariland ("Scheldeland") en Sunnonmariland ("Zonnemaere-land") angegeve. 't Eêne besloeg naebie eêl de Zeêuwse eilanden, 't aore liep van Vore-Putten tot 'n stikje op Schouwen. In dien tied waere d'r vee kleine eilandjes, die dikkels nie groôter waeren as de kern en 't butengebied van eên tegenwoordig durp (vandaer dan vee durpsnaemen op -isse, "eiland", endege). Dat gold nie alleêne vo Schouwen, Duveland en Tole, maer ok vo Zeêuws-Vlaonderen, wat-a pas roend 1500 vasteland wier. Deu bediekiengen groeiden de eilandjes langzaem toet groôtere eilanden anmekaore.
In deêzen tied stoeng Zeêland vee onder invloed van aore meugen'eden. In 841 veroverde de Vikiengen Walcheren, dat-a 'n eêuwe lang 't middelpunt van 'n Vikiengriek wier. In 1012 kreeg de graef van Vlaonderen de landen beweste (=bezuje) de Schelde in leên (Walchren, Noôrd- en Zuud-Beveland en Zeêuws-Vlaonderen dus). Schouwen-Duveland en Tole oôrde bie Olland. Zoô roend 1090 kreeg de graef van Olland de gebieden beweste Schelde ok in leên. Daedeu wier dit gebied in de volgende eêuwen 't toneel van twisten tussen Olland en Vlaonderen. 't Verdrag van Brugge uut 1167 vozag in 'n condominium (machtsdeelienge) in dit gebied: de inkomsten zouwe tusse Vlaonderen en Olland verdeêld ore. De graeven van Olland waeren 't ier nie mee eens en prebeerden steês weer eel Zeêland in anden te kriegen. Uutendelienge lukte dat Floris V in 1295: toen dee de Vlaemse graef Gwide van Dampierre afstand van z'n rechten. Nae d'n doôd van Floris, eên jaer laeter, erriep 'n dat weer; in 'n volgenden oorlog die-a toet 1323 dierde lukte 't Vlaonderen toch niet d'r iets van vromme te winnen.
Feitelik wier Zeêland iermee 'n deêl van Olland. Onder Bourgondische overeêrsienge kwam d'r eên stad'ouwer vo Olland en Zeêland saeme. In 't riek van Kaorel V ao 't gin eigen 'Of en Rekenkaemer, mae wel eige Staeten. In 1572, tiedens d'n Tachentegjaeregen Oôrlog, was Vlissienge eên van de eerste steeën die-an deu de Waetergeuzen ingenome wieren (op 6 april 1572, vuuf daegen nae D'n Briel). Aore steeën volgde pas laeter, soms zelfs pas nae beleg. D'r kwam vee verzet tege 't calvinisme en ier en daer bleef op 't platteland 't katholicisme beschermd bestae; vandaer dan d'r noe nog 'n paer katholieke durpen bin op Zuud-Beveland.
't Zeêland van de Republiek was 'n welvaerend gewest, mischien wè 't riekste van eêl 't land. Daedeu ao 't vee geld af te draegen an de Generaliteit (11% toet 1616; daenae 9%). De landbouw bloeide as vanouds en in de zeêvaert aodde Middelburg, Ter Veere en Vlissienge vee in te briegen. Middelburg ao 'n kaemer in zoôwel de VOC as de WIC. Deu 't blokkeren van d'n aeve van Antwerpen kon ok d'n andel bloeie. In de achttiende eêuwe wier 't allemael vee minder; be'alve Vlissienge sliepe alle steeën feitelik in. Zeêuws-Vlaonderen was al dien tied 'n Generaliteitsland wat-a nie bie Zeêland oorde en gin stemme in de Staeten-Generaol ao. Sommerdiek oorde d'r weer wè bie.
Van 1798 toet 1801 was Zeêland onderdeel van 't Departement van Schelde en Maes. Op 10 maerte 1810 kwam 't bie Frankriek. Vanaf 1814 kreeg de provincie de vurm die-a ze noe nog eit. In 1940 bleef Zeêland van alle Nederlandse provincies 't langste be'ouwe: mee de capitulaotie van 14 meie wier die provincie uutgeslote. Tole viel op de zestiende, Schouwen-Duveland op de zeventiende en Walcheren wier op de achttiende meie opgegeve. Ok bie de Bevrieïenge ao Zeêland 't zwaer te verdieren, voraol deudat de Britten in 1944 d'n diek bie Waschappel bombardeerden en eel Walcheren onder (zout) waeter liep. Schouwen-Duveland en Tole bleve toet an 5 meie 1945 in Duutse anden.
In de nacht van 31 januaori op 1 februaori 1953 gebeurde De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland, wat-a glad elemaele onderliep, zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge.
Lieste van Zeêuwstaelige schrievers
Vee literatuur is t'r nog nie verschene in 't Zeêuws, mae noe en dan kom t'r wat uut. 'n Paer uutgeverije è d'r eige d'rmee bezigge'ouwe, en in 't blad Noe is ok aorig wat te vinden. 'Ieronder vin je 'n lieste van lui die Zeêuws 'ebbe geschreve. Liedteksten telle nie mee.
Zeêland
Provincie
Oliefkleur bin partijen van Gedeputeerde Staeten.
Lieste van Zeêuwstaelige schrievers
Ok Franca Treur mag nie onvermolde bluve. Eur boeken bin in 't 'Ollands geschreve, mae d'r is vee Zeêuwsen taelinvloed in te vinden.
Zeêland
Provincie
¹ 1999: GL mie Delta Anders
² PvZ = Partij vò Zeêland, toet 1998 Zeêuws-Vlaomse Volkspartij (ZVV)
Saint-Pourçain-sur-Besbre
Saint-Pourçain-sur-Besbre is 'n hemeênte in 't departement Allier, in de rehio Auvergne, in Frankriek.
Sino-Tibetaonse taelen
Indeêlienge
De volhende taelen/taelfemieljes be'oôrn toet de Sino-Tibetaonse taelfemielje:
Saint-Pourçain-sur-Besbre
Geograofische informaotie
Saint-Pourçain-sur-Besbre lei op de coördinaot'n 46°28’ 0’’ N 3°38’ 14’’ L (46,4761111111; 3,63722222222). 't Oppervlak omslit 32,99 km².
Zeêland
Provincie
⁴ ZL = Zeêland Lokaal, sins 2019 bie PvZ
Krabb'n
Krabb'n (Brachyura) bin 'n groep van kreeftachtige beêst'n van de orde tienpoôters (Decapoda).
Zeêland
Provincie
't College van Gedeputeerde Staeten in 't tiedvak 2023-2027 bestaet uut:
Krabb'n
Krabb'n ein 'n kopborststik en 'n klein achterlief dat a omgeklapt zit tegen ulder buuk. Z'ein 'n stevig rikpantser, 'n gesegmenteerd buukpantser en vuuf paor gelede poôt'n. 'n Paor van ulder poôt'n is uutgegroeid toet schaer'n, d'andere worn gebruukt bie 't loôp'n, zwemm'n en graev'n. Met ulder schaer'n kunn'n z'ulder proôi verscheur'n en ulder verdedig'n.
Zeêland
Provincie
Vuuf gedeputeerden:
Commissaoris van de Konieng:
Gemeênten
Zeêland is opgedeêld in dertien gemeênten. Vroeger bin 't d'r meêr gewist; de leste veranderienge ei plaesgevonde in 2003, as de gemeênten Sluus-Aerenburg en Wòstburg toet de nieuwe gemeênte Sluus wiere saemegevoegd.
Kiek uut: ze stae ier genommerd naer ulder Ollandse naem.
300px|links
Ziet ok: Liest van ouwe gemeênten in Zeêland.
Waeterschappen
Vroeger waere d'r vee waeterschappen en polders in Zeêland, mae vanaf 1996-2012 waere d'r nog maer tweê waeterschappen: 't Waeterschap Zeêuwse Eilanden en 't Waeterschap Zeêuws-Vlaonderen. De naemen spreke vò d'r eige. Sins 2012 is 'ter nog mar ien waeterschap in Zeêland, Waeterschap Scheldestroômen.
Justitie
Zeêland viel tot 2013 saeme mee 't arrondissement Middelburg, wat-a ressorteert onder 't Gerechts'of van D'n Aegt. In 2013 wier het arrondissement Middelburg saemengevoegd mee Breda en ontstong de Rechtbank Zeeland-West-Brabant. Van de tweê locaties van het arrondissement, Middelburg en Terneuzen bluuft alleêne Middelburg ope.
Godsdienst
Zeêland stae bekènd as 'n sterk grifformeerd gebied, en inderdaed bin d'r nog relatief vee mensen kèrkelik, daeronder eel wat an'angers van de Grifformeerde Gemeênten. Volges schattiengen is op dit moment nog zoô'n 30% van de bevolkienge protestants - dat wil zeie, bie 'n protestants kèrkgenoôtschap angeslote - ; dae komme nog 20% katholieken en 2% moslims bie. De katholieken bin geconcentreerd in zuudelik en oôstelik Zeêuws-Vlaonderen (Land van Ulst) en een paar durpen op Zuud-Beveland.
Taele
thumb|Straetnaembord thumb|[[Rienkrieën in Kloetehen]]
In 't groôste deel van Zeêland oor Zeêuws gepraot. T'rwiel deze streektaele in de steeën, voraol in Middelburg en Vlissienge, sterk achteruut gaet, ouwt ze d'r eige aoreg op 't platteland. Uutschieters bin meêstal vissersplekken zoôas Erremu, Bru en Waschappel, mae' ok in de traditionele boerendurpen oor de taele an de joengeren deugegeve.
In 't Land van Ulst en 'n paer grensdurpen uut 't Land van Aksel oor gin Zeêuws maer Oôst-Vlaems gesproke. De dialecten uut de reste van Zeêuws-Vlaonderen ore soms toet 't Zeêuws, dan weer toet 't West-Vlaems gerekend omdat ze wezenlijk van allebei wat è.
Folklore
Bie toeristen stae Zeêland ôk bekènd om z'n folklore. Awast raeke de drachten lanksaeman in onbrûûk, in Zeêland è ze opvallend lang stand'ehouwe, wa' d'rûût bliekt da' d'r noe nog aoltied ouwe vrouwen in dracht te zieën bin. Helegend'eden daerop die drachten vee massaolder ore angetrokke bin bevobbild 't rienkrieën, 'n ouwe boeretraditie die-a elk jaer vee toeristen trekt en wiran vee Zeêuwse boeren meedoeë. Iervôh gebrûke ze ouwerwesse Zeêuwse boerewerkpaeren, die-an dikkels speciaol iervo 'efokt ore.
De Kwaejen Hoek
De Kwaejen Hoek is een duungebied in natuurgebied op Goereê, kortebie D'n Oôsdiek. Hieronder wa voorbeelden van ter plekke voorkommende flora in fauna:
Zeêland
Verkeêr en vervoer
thumb|D'n [[Zeêlandbrugge]]
't vervoer in Zeêland 'ebeurt 't mist via d'n Rieksweg 58 en d'n provinsiale wehen. Vroeher 'ing 't miste vervoer oôver 't waeter.
Bruggen, deltawaerken en tunnels
D'n Oôsterscheldekering is mie 'n lengte van 8 kilometer 't 'roôtste Deltawerk. 't is angelegd vanwe'e De Ramp. D'n Zeêlandbrugge is 'n aor waeterkundig bouwwerk, 't verbind Noôrd-Beveland en Schouwen-Duveland mie mekore en was zelfs 'n stuitje langste brug van de Waereld. Zuud-Beveland en Zeêuws-Vlaonderen 'ôre verbonden deu d'n Westerscheldetunnel.
Trein
Deu Zeêland ligt ok d'n Zeêuwsche Lijn, deêze spoorweg loôpt van Vlissienge via Middelburg, Hoes en Berrehe nì Roosendael. Vadder bin d'r een antal goederenlijnen zowè in het Sloehebied as bie Terneuzen. Tot 1952 was ok in Zeêuws-Vlaonderen persoônenvervoer via het spoor.
Toerisme
't Toerisme in Zeêland bestit zoôwel uut dagjesmensen as uut mensen die er langer meê verkansie gaen. D'r is in Zeêland veê strand en campings, maer oôk steê as Vlissienge, Veere, Zurrikzeê en Middelburg die veê mensen trekke. Andere plekke as Iese en Bru bin voorà bekend de mossels en d'oesters. In Zeêuws-Vlaonderen trekke Sluus, Bresjes en Philippine vee Belhen.
Rieswiek (Noord-Braebant)
thumb|Liggienge
Schouwen-Duveland
thumb|Schouwen-Duveland deu Blaeu rond 1645 thumb|De [[Oôsterscheldekering]] thumb|De [[Zeêlandbrugge]] thumb|[[Slot Moermond in Renisse]] thumb|Slot [[Aemstie]]
Rieswiek (Noord-Braebant)
Rieswiek (Nederlands: Rijswijk, Braebants: Rijsik / Rijzek) is 'n plekke in de gemeênte Altena (Noord-Braebant) mie 1.900 inweuners (2022).
Toet 1973 wast 'n eige gemeênte. Sinsdien wast deêl van de gemeênte Woudrichem en sins 2019 is 't bie de nieuwe gemeênte Altena.
Zuud-Korea
thumb|rechts|250px|Liggieng van Zuud-Korea Zuud-Korea is 'n land in Azië, d'n 'ôodstad is Seoel en d'n leider is Park Geun-hye. Zuud-Korea ei 50 miljoen inweuners. Tot 1950 was 't 1 land bie Noôrd-Korea
Schouwen-Duveland
Schouwen-Duveland (Nederlands: Schouwen-Duiveland) is 'n gewezen eiland en gemeênte in de provincie Zeêland. Ze leit tussen de Oôsterschelde in 't zujen en de Grevelienge in 't noôrden. Mee Noôrd-Beveland is 't verbonde deur de Sturmvloedkeêrienge en de Zeêlandbrugge, mee Goeree-Overflakkee deur de Greveliengedam en de Brouwersdam en mee Flupland deur de Flupsdam. De gemeênte ao in 2023 onheveer 35.000 inweuners en eit 'n oppervlak van 488 km2 (daevan is 260 km2 waeter).
D'r bin tweê steden op Schouwen-Duveland, Zurrikzeê en Brouwes'aeven. Aore plekken bin Aemstie, Briepe, Bru, Burg, Burgsluus, Dreistur, Elkerzee, Ellemeet, Kerkwerve, Looperskapelle, Merjaen, Nieuwerkerk, Nieuwerkerke (ôk schutje genoemd), Noordgouwe, Noordwelle, Oôsterland, Ouwerkerk, Renisse, Schaerendieke, Schoddebozze, Sêêskerke, Sturjalland en Zunnemaire.
Middeleeuwen
In middeleêuwen waere Schouwen en Duuveland tweê aparte eilanden. D'r tussendeur liep een breêje geule, die bie Zierikzeê de Gouwe wier enoemd en die meer nae 't noorden varder gieng as Sunnemare. Zeêland ao in die tied nie aIleên regelmaetig te maeken mi vee schae dù sturmvloeden, mar ok omdat et een twistappel was tussen Vlaenderen en 'Olland, wier er vee verinneweert. De Zeêuwen zelf waere verdeêld. Vlaemsgezinden onder Jan van Renisse stonge tegenover de volgeliengen van Wolfert van Borsele en Witte van Aemstie. Dien lesten was zelf as bastaerd van de Graef van Olland, Floris V, een bitje buuten de boôt evaolle bie d' erfenisse. De Graef van Henegouwen, Jan van Avesnes, was nae de moord op Floris V as Jan I ok Graef van Olland ore.
Jim Morrison
thumb|Jim Morrison, 1969
Schouwen-Duveland
Middeleeuwen
Jan van Renisse was verbanne uut Zeêland, en Witte van Aemstie oa aolles van em in kunne pikke, omdat Wolfert van Borsele Jan van Renisse valselijk beschuldigd ao van betrokken'eid bie de moord op Floris V. Laeter, toen 't uutkwam wier Wolfert "elyncht".
Majastres
Majastres is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Schouwen-Duveland
Middeleeuwen
Jan van Renisse was een groôte strateeg en een belangrieke anvoerder van de Vlaemingen bie de Guldensporenslag bie Kortriek. Ie speelde een beslissende rolle in de eindstried en liet vee Franse ridders in 't stof biete. De Vlaemingen wonne die slag en krege toen an de zuudkant een stuitje rust en woue toen in 't noorden schoôn schip maeke.
Jim Morrison
James Douglas (Jim) Morrison (Melbourne (Florida), 8 december 1943 – Paries (Frankriek), 3 juli 1971) was 'n Amerikaons zanger en acteur. Um is wereldwied bekend onger de bienaemen The Lizard King of ok wè Mr. Mojo Risin.
Barrême
Barrême is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Majastres
Geograofische informaotie
Majastres lei op de coördinaot'n 43°54’ 51’’ N 6°17’ 23’’ L (43,914167; 6,289722). 't Oppervlak omslit 29,85 km².
Schouwen-Duveland
Middeleeuwen
In 1303 dronge ze Zeêland binne en sloege ze beleg vò Zierikzeê. In maerte 1304 kwam daer een ende an omdat er een waepenstilstand eslote wier. Nae ofloap daevan, in de zomer, kwaeme de Vlaemingen wì trug. D'Ollandse oôfdmacht onder leiding van Willem van Oostervant, de laetere Graef Willem III, van oôrsprong een 'Enegouwer, zat op Duuveland, saeme mit Utrechtenaers onder Bisschop Gwijde,ok een 'Enegouwer. De Vlaemse schepen liete, toen ze de Gouwe opvoere, nie duudelijk merke wat ze van plan waere en voerde toen ineêns bliksemsnel een landing uut op Duuveland. De verwarring bie d'Ollanders was groôt; Gwijde wier evange enome en Willem trok mî zijn leger trug op Zierikzeê dat 't wì zwaer te verduren kreeg.
Een paer wekenlang wier 't zonder onderbrekiengen besturmd. Toen dat nie ielp blokkeerden de Vlaemingen aolle toegangen en gienge varder Olland in. Zonder vee tegenstand liepe z' aolf Olland onder de voet. Witte van Aemstie was tussendeur uut Zierikzeê ontsnapt nae Kennemerland en Jan van Renisse dee z'n best in Olland en veroaverde ok de stad Utrecht. Alleên Aerlem en Dordrecht ielde dae stand. Ok Zierikzeê bleef as een middeleêuwse egelsteling in anden van d' Ollandse Graef.
De Vlaemingen ao vermoedelijk toch tevee ooi op der vurke enome, Ollandse steden kwaeme in opstand en de Vlaemingen drope of uut Olland en Utrecht. Vòdat de Vlaemingen bie ons trug trokke wier er in de Gouwe op 10 en 11 Auhustus 1304, nog zwaer evochte tussen Fransen en Vlaemingen. De Fransen stonge onder leiding van admiraal Rainier Grimaldi. Z'en vloôt bestong uut 30 Franse, 8 Spaanse en 5 Ollandse koggen en 11 galeien uut Genua. De Vlaemse vloot, onder leiding van Gwijde van Namen, bestong uut schepen van aollerlei nationaliteiten; koggen uut Vlaenderen, Bayonne (dat toen Engels was) en de Hanzesteden. Ok Spanjaerden, een Zweed en nog een paer aore deeje mee. In totaal kwam 'n toch mà op oagstens 37 groôte schepen. Wél vochte een eêleboel kleinere schepen mit um mee. En dat was in z'n voordeêl; bie ebbe liepe vee Franse schepen vast op ondiepten en leek 't erop of de Vlaemingen zoue winne. Mì de laetere vloed kwaeme de Franse schepen los en keerde de kansen. De aoren ochend waere, mischien deur 't werk van een spion, de Vlaemse schepen uut mekoare edreve. De Franse vloot, in slagorde, kon der toen gauw een ende anmaeke en Zierikzeê was vrie.
Barrême
Geograofische informaotie
Barrême lei op de coördinaot'n 43°57’ 0’’ N 6°22’ 7’’ L (43,9541666667; 6,36861111111). 't Oppervlak omslit 37,05 km².
Schouwen-Duveland
Inpolderiengen
De verzandieng en anslibbieng gienge vlug en in 1374 wiere deur middel van tweê dammen Dreister en Schouwen mì mekaore verbonde en ontstong Noordgouwe. Noe konne de boeren van Dreister en ok Noordgouwe mì; paerd en waegen nae De Stad (Zierikzeê). 't Zuudoôstelijke stikje van Noordgouwe lag 't oagst, was zanderig en eêt noe Schoddebos. Vroeher wier 't nog deur iedereên Schorrebozze enoemd; een naem die prachtig angeeft oe onze vorouwers in de 14e eêuw der tegenan'keke. In nog geên dertig jaer was de noe doôdloapende Sunnemare zòvaâre an'eslibd dat de polder Zonnemaire in 1401 bediekt kon oôre. In 1513 wier Slot Moermond voor de dorde keer op'ebouwd. De dieken die van Schoddebos in noôrdelijke richting nae de Grevelienge liepe, bleve daernae tot 1953 binnendieken.
Majastres
Bevolkienge
In 2006, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Majastres 'n inweunersantal van 2. De bevolkiengsdichteid bedroe 0,07 mins'n per km².
Schouwen-Duveland
Verbindiengen voo de Deltawêrreken
De vervoers­mogelijkeden vanof ons eiland waere vô die tied erg modern. ’t Was zelfs op'enome in de vlieg­route Rotterdam – Knokke. De vlieg­vel­den Aemstie in Souburg waere tussen­stations. In de luchtvaert wier in de dertiger jaeren nog veel op zicht evloge. Zô waere der langs de belangriekste routes luchtvaertlichten ebouwd, een soôrt kleine viertorens midden in ’t land. Dreister en Wulleminadurp bezaete alletwêe zô’n kunstwerk vô de route Rotterdam – Londen.
Majastres
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Schouwen-Duveland
Verbindiengen voo de Deltawêrreken
Ok de militaire luchtvaert was op Schouwen nie onbekend. Vanof vliegveld Aemstie wier der boven de Grevelienge vôr ons durp druk ’oefend. Der lag daer een vlot as doel, waerop mit Fokker tweêdekkers wier edoke. In 1939 sloeg der nog zô’n Fokker in de polder Bloôis te pletter. Daebie kwam een zeune van de toen zeer bekende dichter Clinge Doôrenbos om ’t leven, ie scheen an’t stunten ewist te wezen vor een vriendinnetje van em in Brouwsaeven.
Hét vervoermiddel in die voôroôrlogse jaeren was de fiets. Er waeren der zô veel van in der waere toen nog zô weinig auto’s dat ze’t slachtoffer van de Belasting waere. Iedere fiets most een fietsplaetje è, een kopere straokje mit in’esloge letters in ciefers. De in die tied veel voôrkômende werkelôzen krege der eên gratis. Mâ dan zat der wel een gaetje in want iedereên most kunne zie da je d’er nie vô betaeld ao!
Christelek-Historische Unie
De CHU steunde veural op leden van de Nederlandse Hervormde Kerke.
Schouwen-Duveland
Verbindiengen voo de Deltawêrreken
Op ’t station in de Roosestraete kwam d’er een ende an d’ uren durende RTM-reize in stapte j’ over op ’t plaesselijke RET-vervoer; de Electrische Tram in plekke van d’ ons zô bekende stoomtrem. Overdonderd wier je dû de drukte, de vele eren in mevrouwen, de Maesbruggen, ’t Witte Uus in de wienkels van de Nieuwe Binnenweg. Laeter kwam d'r een directe verbindieng tussen Ziepe en Flupland.
Christelek-Historische Unie
In 1980 eie de CHU, de ARP en de KVP officieel 't CDA 'evormd.
Zeêtels in de Twidde Kaemer (vanof 1946)
Naedat 't antal Twidde Kaemerzeêtels wier veroôgd van 100 nae 150:
Schouwen-Duveland
Oorlog
Dat bleek een stuitje laeter wel erg optimistisch te wezen; zelf verdween ze een paer daegen laeter naer Iengeland en nog een paer daegen varder capituleerde ons leger. Alleên Zeêland vocht nog deur. Vor ons eiland duurde dat mà kort. Evochte wier d’er ôk nie. Eêst wiere onze fietsen die buute stongen estole deur Nederlandse soldaoten. Een paer uren laeter kwaeme de Duitsers die ’t zelfde deeje mit de nog over’ebleve fietsen.
De eêste Duitser die m’n zaege, een jonge knul mit een Totenkopf embleem op z’n kraege, liep geliek dae nae toe om te kieken of aolles goed was. De vuufde colonne of luchtfoto’s ao d’r werk dus goed edae.
De volgende weken was iedereên op zoek nae z’n fiets. Biena iedereên vond die wì trug. We woonden nog op een eiland en de sociale controle was nog groôt, ôk ao de meêsten van ons nog eêrbied vor ’t miene en ’t joewe.
An de draedomroep ao m’n nie vee meer. Aol ’t nieuws wier vortan nogal aordig ekleurd. De radio wienkels deeje goeie zaeken. Je zag overal op de daeken kopere draedjes verschiene. Dat was een teken dat er wì een radio mit meêstal de kortegolf was an’eschaft om nae Radio Oranje uut Engeland te kunne luustere. Omdat de taelekennis nog nie groôt was, wier d’er ok vee nae den Belg eluusterd, die ok vanuut Engeland uutzond.
Barrême
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Barrême 'n inweunersantal van 497. De bevolkiengsdichteid bedroe 13,7 mins'n per km².
Schouwen-Duveland
Oorlog
Op ons durp waere in’t begin gin Duutsers, die zaete vooraol in de Westoek bie ’t vliegveld. Ok in Zierikzeê liepe d’r een paer rond. Dae was de Kommandantur en d’r laege ok een paer boôten van de Kriegsmarine. De groôste veranderienge was de verduusterienge. As’t donker was mocht er gin straeltje licht nae buute schiene. Ok de koplampen van auto’s en fietsen krege een kappe op mit een klein garretje derin. Ok de Amsterdamse tied wier of’eschaft, we krege vortan de Duitse tied; dae zat 40 minuten verschil tussen. Alleên de tied op de torenklokke wier an’epast. Vorloapig bleef iedereên mit onze eige tied rekene.
Op mooie zomeraevenden zat iedereên buute om de toestand te bespreken. Eêle zwermen vliegtuugen kwaeme tussen licht en donker vanuut ’t oôsten over om Engeland te bombarderen. De staerten ienge nae benee, zwaer van de bommen.
Barrême
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Schouwen-Duveland
Oorlog
Voral de Westoek wier daerom vol’ebouwd mit bunkers. Iedereên kreeg inkwartiering. De errebeiers gienge ’n elke dag mit de tram naer Aemstie om te werke an de Atlantik Wal.
De tram ree ok langs de Kloôsterweg tussen Noordgouwe en Schoddebos. Dae kon je ’m mit een goeie wind bieouwe of jeneige mee laete slepe. De tram zat dikkels vol mit Armeniers die onze kunsten prachtig vonde. Dat waere een soort Duitse ’ulptroepen, die Stalin nog erger vonde dan Hitler.
In de lucht begon het ok te veranderen. De vliegtuugen kwaeme noe uut het westen. De Moffen krege noe een koekje van eige deeg, wat bienae iedereen prachtig vond. We krege in Zonnemaire drie oage masten mit aollemae kaebels; dat was een radiostation dat de Engelse vliegtuugen most opmerke en indere. We laege naemelijk midden tussen Oôst-Engeland en het Ruhrgebied mit de Duitse oorlogsindustrie. Zo noe en dan kwam er angeschote Engels vliegtuug leêge over en wier dan dikkels neer’eschote dù Duitse nachtjaegers.
De bezetting wier langzaemerand drukkender en grimmiger. We moste onze radio en aolles wat van koper was inlevere, de eêuwenoue kerkklokken wiere ok ’estole om om’esmolte ’t oren vò granaten an’t Oôstfront.
Iedereên boven de vuuftiene most altied een persoonsbewies bie z’n è en nae acht ure ’s aevens mocht je eêlemaele nie mì buute komme. Ok de distributie wier erger. Op ’ platteland viel’t nog wè mee wat ’t eten angaet. Om an stroope te kommen was eenvoudiger, daevô oefde je alleên mâ geraspte suukerpeejen te koken. Om an aerpelmeel te kommen was ok nie moelijk; daevô mos je aerpels raspe en mit water een paer weken laete stae en telkes omroere.
Ok de roakers krege ’t moelijk zodat er volop tabak ekweekt wier. Ons deeje dae nie an mee. Mit je bonkaerte van de distributie kreeg je, gloaf ik, 1 pakje Consi in de weke, as je teminste boven de achttiene was. Het binnenlandse nieuws wier d’r ok nie beter op. Regelmaetig stong d’r een Bekanntmachung van de Wehrmacht mit een lieste van terechtstelliengen in wegens sabotage. De Joden, die vornaemelijk in Zierikzeê woonden wiere of ’evoerd naer Amsterdam en laeter naar Westerbork en uuteindelijk nae Duitsland. Die leste bestemming wiste we pas nae den oorlog. De familie Labzowski, wae m’n moeder lappen stof kocht om te naoijen è m’n nooit mì trug ezie.
De Moffen krege ’t moelijker. In Rusland gieng het bie Stalingrad mis; het Duitse 6e leger onder von Paulus gaf zich op 2 februaorie 1943 over. In ’t zelfde jaor op 13 meie gaeve de restanten van’t Afrika Korps zich over. De anvoerder Rommel zat toen al wied en zied in Duitsland.
Ze begonne ’m al mà meer te kniepen voor een invasie, en ze waere benauwd dat achter de bunkers langs de kust parachutisten en (zweef)vliegtuugen zouwe kunne lande. Rommel begon toen ier de zaek op poôten zetten. Iedereên die nog nie as dwangarbeider nae Duitsland was of ’evoerd of nie gedwonge in de Arbeidsdienst zat, most boamen gae kappe. De stammem wiere in de polders ezet tegen zweefvliegtuugen. Ze krege de naem Rommelasperges. Rommel wier beschouwd as eên van de beste Duitse veldmaarschalken. Laeter wier ’n beschuldigd dat ie in ’t complot zat om Adolf Hitler op 20 juli 1944 te vermoôren en wier ’n edwonge om op 14 october 1944 zelfmoord te plegen. Om op die asperges trug te komen; soms vonde ze dat nog nie genoeg. Verschillende eilanden in de Delta wiere daorom onder waeter ezet. Op 5 meie 1945 wier Schouwen pas vrie. 'evochte tiejes de bevriejieng is ter nie. Wel is Bru flienk beschote vanof Flupland.
Weatersnoodramp
Mì die sturmvloed in feberwari 1953 wier Schouwen zwaer 'etroffen. Op 't eiland kwamme ruum 800 man omme. Ok nae de ramp bleef ut kritiek. Dieken die in al die eêwen gin waeter oefden te keren krege er noe volop mee te maeken en dikkels nog van de verkeerde kant ok. Vòraol de Schouwse Diek, de vroegere oôstelijke zeêdiek van Schouwen, kreeg 't zwaer te verduren en most op zijn steile kant noe de golfanval opvange bie sturmen uut westelijke richting. Mì militairen, dekzeilen, perkoenpaelen en zandzakken konde m'n bie een sturm effen vô Paese de zaek net boven waeter oue.
't Diekwaeter, waevan eigelijk nie meer van over was dan een klein geultje tussen schorren, speelde nog één keer een kwaelijke rolle in 1953. De in de luwte 'elege dieken derlangs waere niet berekend op zò'n oage waeterstand en braeke op verschillende plekken deur. Omdat ok an de zuudkant van de Vierbannenpolder de diek te leêge was, stroamde die polder van tweê kanten tegelieke vlug vol en verdronke 'onderde mensen in Capelle, Nieuwerkerke en Ouwerkerke.
Nae de ramp
In de jaeren trek nae de Ramp wieren de overbluufsels van middeleêuwse geulen of'eslote, zòas 't Diekwaeter zelf en op Thole de Pluumpot. Mi de ofsluuting van de Zandkreeke en 't Veêrse Gat was zòdoende de lengte van zeêweringen in Zeêland flienk verkort. De vardere kustverkortingen vanof de Oôsterscheldekering tot en mìt de Maeslantkering brochten laeter nog vee meêr veilig'eid in de Delta. In 1967 wier de Greveliengendam 'eopend nae Flakkee, nae de Zeêlandbrugge de eerste verbindieng van Schouwen mee de buutenwereld. Kenmerkend voor deze jaeren is de enorme opkomst van het toersime. Vooral Renisse wor een druk plekkie. In 1989 wier die dam ok an'esloten op de Flupsdam. De sluus bie Bru is ien van de drukste sluzen van Nederland, mar wor vooral voo recreaosievaert gebruukt. De sluus is de ienige verbindieng van de Greveliengen mee aore waeters. Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte Schouwen-Duveland in 1997. Een jaer eerder was 't ouwe waeterschap Schouwen, dat al eeuwenlang bestong op'ego in Waeterschap Zeeuwse Eilanden.
Gemeênteraod
De gemeênteraod van Schouwen-Duveland bestit uut 23 zetels. Hieronger stit de saomenstellieng van de gemeênteraod vanof 't ontstaen in 1997:
¹ Leefbaar Schouwen-Duiveland
Comoôr'n
250px|rechts|thumb|Kaertje van de eilan'n. De Comoôr'n bin een eilandengroep bie Afrika, ietsje boven Madagaskar. De belangriekste godsdienst is de islam. Tot 1975 was het een Franse kolonie. D'r weune onheveer 700.000 man.
Danizy
Danizy is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Artemps
Artemps is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Danizy
Geograofische informaotie
Danizy lei op de coördinaot'n 49°39’ 0’’ N 3°23’ 35’’ L (49,6652777778; 3,39305555556). 't Oppervlak omslit 4,49 km².
Esperanto
Esperanto - internacia lingvo - is eên kunsmaetihe taele.
Danizy
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Danizy 'n inweunersantal van 560. De bevolkiengsdichteid bedroe 124,4 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Artemps
Geograofische informaotie
Artemps lei op de coördinaot'n 49°45’ 0’’ N 3°11’ 26’’ L (49,7658333333; 3,19055555556). 't Oppervlak omslit 6,31 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Artemps 'n inweunersantal van 338. De bevolkiengsdichteid bedroe 53,7 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Eksterhanze
Den eksterhanze (Anseranas semipalmata) is de ienige soôrt uit de femielje Anseranatinae.
Kenmerk'n
De ventjes zien hrotter dan de wuufjes, mè 't duudlukste verschil is de schedelknobbel van 't ventje. Die schedelknobbel kan wè 4 cm ôhe worn. 't Verschil mie are eendachtihen is dan ze bieni hin zwemvliezen ène. Eksterhanzen leven bie 't waeter mè ze zwemm'n nie vee. Eksterhanzen ruien t ele jaer deur zodan ze 't ele jaer kunn'n vliehen. Ze slaepen vaak in een boôm of op un oogspanniengsmaste. Ze lèn maximaâl 16 eiers die an ni 26-30 daegen uitkomm'n. Eksterhanzen komm'n voe in Australië, ok op Tasmanië en in Nieuw-Guinea.
In Nederland
In Nederland worn deêze soôrten nie vee ehouen, wan 't zien tropische soôrten en ze zien nie winterard. Ze èn bieni hin zwemvliezen dus bevriezen dr poôten eel snel. De kuukens zien nie sò zelfstandig wan ze worn eest deur der ouwers evoert. Deur dan eksterhanzen bieni hin zwemvliezen èn kunn'n ze nie hoed zwemm'n, mè an den are kant wè hoed in de takkn zitten.
Fijnaert
thumb|Liggienge
Fijnaert (Noôrdwestoeks: De Féndert, Nederlands: Fijnaart) is 'n plekke in de gemeênte Moerdiek (Noord-Braebant) mie 5.600 inweuners (2022).
Scheppiengsverhaol van de Māori
thumb|300px|Rangi en Papa omelzen mekaor In 't behun waeren der allaen de periodes van te pō en te kore, ieruut kwamm'n Papa en Rangi voe. Den eênigste hod was Io Matua Kore, den opperhod.
De omhelzieng
Papa en Rangi hoengen ni mekaor toe en omielzen mekaor in de duusternis en ze krehen 200 mannelijke huus. Deze wiern de hoden van de Māori. De kinders wiern opeslootn in de omhelzieng van der ouwers in eêuwihe duusternis, en ze wouen 't licht ziene. Ze twufeln of an ze der vaor en moeder zouen dooien of dwiengen te scheien.
Klundert
thumb|Liggienge
Scheppiengsverhaol van de Māori
Voorstel toet scheidieng
Tūmatauenga, de hod van den oôrlog, zei: 'Laeten we onze ouwers dooien.' Mè Tāne zei dan ze der ouwers mossen scheien. Zen idee was da Rangi de lucht hieng vurmen en Papa de aerde. Aolle kinders stemm'n mie 't voorstel in, Tūmatauenga incluus.
Wullem I van 'Olland
Wullem I van 'Olland (ca. 1165 -4 feberwari 1222), biegenaemd de zot of de hek (warschijnlijk vanwehe z'n vechtlust), was sins 1203 graef van 'Olland en Zeêland. Zen vaor was Floris III en zen moeder Ada van Schotland. Zen jeugd broch Wullem deur in Schotland.
'Uwelijk'n en huus
Wullem I trouwen in 1197 in de plekke Stavoor'n (Friesland) mie Aleid van Gelre, den dochter van Otto I van Gelre. Uut dit 'uwelijk wiern de volhende vuuf kinders heboorn:
Klundert
Klundert (Noôrdwestoeks: De Klundert) is 'n stad in de gemeênte Moerdiek (Noord-Braebant) mie 5.900 inweuners (2022).
Scheppiengsverhaol van de Māori
Pohiengen om te scheien
Tāwhirimātea, de hod van de win'n en sturmen, was den eênigsen die a dit nie wou. Ie was benauwd da zen macht wier ineperkt en werkn de kinders tehen bie der pohiengen der ouwers te scheien. Aolle kinders probeern 't et: Rongomatane, Haumia-tiketike, Tangaroa, Tūmatauenga, niemand lukn 't et.
Klundert
Toet 1997 wast 'n eige gemeênte.
Scheppiengsverhaol van de Māori
De scheidieng
As lessen kwam Tāne-mahuta an de burte. Sterk as de kauri-boôm zetten die zen schoeren der tehenan en douwen ard voe een lange tied, winae an Rangi en Papa wiern escheien. Rangi wier op een paele etild, die a Pou-tu-te-Rangi enoemd wor. An deze paele zitt'n tien hono, wiran de tien hemels an vast zitt'n. In elk van de hemels liet Papa 20 van zen kinders plekken.
Syrische Burheroôrlog
In maerte van het jaer 2014, toe de oôrlog drie jaer an de gang was bleek dat er al meer as 146.000 doôden te betreuren waere. In meie van datzelfde jaer was dat al gestege tot meer as 162.000 doôden.
Wullem I van 'Olland
'Uwelijk'n en huus
Toen a Wullem op de vuufde kruustocht was, op 12 feberwari 1218, stierf zen vrouwe Aleid van Gelre. Toen a 't een in 1220 wee trugkwam, hertrouwen die bie Maria van Braebant, de weduwe van keizer Otto IV. Dit 'uwelijk bleef kinderloôs.
Scheppiengsverhaol van de Māori
Wraek
Iernae zahen de kinders voe 't eêst 't daglicht binn'nstroômen. Toen a dit hebeurd was, trok Tāwhirimātea ni de lucht om zen vaor te verhezelln. De udihe sturmen en win'n worn nog steeds veroôrzaekt deur Tāwhirimātea as wraak voe zen verheldieng.
Vesancy
Geograofische informaotie
Vesancy lei op de coördinaot'n 46°20’ 0’’ N 6°5’ 29’’ L (46,3494444444; 6,09138888889). 't Oppervlak omslit 10,7 km².
Vierpoôters
De vierpoôters (Tetrapoda) zien een superklasse van de Chordabeêsten. De preciezen eêssen auteur van de naem is onbekend. De vierpoôters worn tradisjoneel as volgt in de volhende klassen onderverdeêld:
Noordgouwe
250px|rechts|thumb|Durpskerke van Noordgouwe Noordgouwe is een durp in de gemeênte Schouwen-Duveland. Het ao in jannewari 2016 770 inweuners. Het is an'ewezen as beschermd durpsgezicht. Toet an 1961 was Noordgouwe een eigen gemeênte weertoe ok Schoddebozze horende, deerna horende het toet an 1997 bie de gemeênte Brouwes'aeven.
Land-van-Aksels
't Land-van-Aksels is 't dialect gesproke in 't midden van Zeêuws-Vlaonderen, dat wil zeie: in 'n deêl van de gemeênte Terneuzen, in Terneuzen, Oeke, Zaomslag, Sluuskil en Aksel. Deu de zudelikere kleurienge en de groôte verschillen mee 't Zeêuws van boven de Onte oor 't dialect ok wè bie 't West-Vlaoms ingedeêld; mae meêstal oort 't toch bie 't Zeêuws getrokke.
Saint-Pourçain-sur-Sioule
Saint-Pourçain-sur-Sioule is 'n hemeênte in 't departement Allier, in de rehio Auvergne, in Frankriek.
Land-van-Aksels
De Zeêuwse klank ae vò de Standerdnederlandse aa komt ier nie vò, of 't zou vò 'n r moete weze. In plekke daervan klienkt 'r 'n ao. Van d'n uutgang -en oor alleêne de n uutgesproke (lettergreepdraegende nasaol eêt dat). Iet eiges vò 't Land-van-Aksels is dat 'r nog dudelik verschil oor gemaekt tussen de langen en korten ie: kieken is bezieë; kiêken is kuken. Toch stae de dialecten uut dit gebied korter bie 't aore Zeêuws as 't Land-van-Kezands. 't Woôrdje gie/hie komt ier bevobbild nie vò; dae zeie ze jie vò.
Drom
Drom is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Vesancy
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Land-van-Aksels
'n Bekende muziekact in 't Land-van-Aksels bin de Lamaketta's, die in de zeumer van 2006 'n plaetselike zeumer'it aodde mee Joehoe. Nog vee bekender, ok nationaol, wier Broeder Dieleman.
Drom
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Drom 'n inweunersantal van 163. De bevolkiengsdichteid bedroe 21,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Artonges
Artonges is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Artonges lei op de coördinaot'n 48°55’ 0’’ N 3°33’ 13’’ L (48,93; 3,55361111111). 't Oppervlak omslit 13,12 km².
Alken (veugels)
Alken (Alcidae)
De alken zien un femielje van 25 veuhels die an voorkommn op de zeêen op het noordelijk alfrond. De miste alken leven rond de pooln. De femielje Alcidae besti uut alken, papehaaiduukers en zeêkoeten. Ier de soôrten op un rijtje:
Noordgouwe
Geschiedenis
Noordgouwe is eên van de jongste durpen van Schouwen-Duveland. Toe 't waeter tussen Schouwen en Duveland verzandde en hier in 1374 een deel wier in'epolder, wier hier een durp 'esticht.
Artonges
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Artonges 'n inweunersantal van 145. De bevolkiengsdichteid bedroe 10,8 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Zeêuws-Vlaoms volkslied
De tekst van 't Zeêuws-Vlaoms volkslied is in 't 'Ollands geschreve.
Het volkslied is 'eschreven in 1917 door ds. J.N. Pattist en J. Vreeken.
Noordgouwe
Geschiedenis
Noordgouwe is een riengdurp, mee int midden de wat hoôger 'elegen Driekoningenkerke uut 1462. Rond de kerke loôpt een gracht. Het kloôster Sion van de orde der Kartuizers stong tussen 1434 en 1572 weer noe de Kloôsterwegt ni Schoddebozze loôpt. In 1577 wieren de stenen vant kloôster gebruukt voor herstel van de kerke. An de rieng stit nog een travalje.
Ten wêssen van Noordgouwe lag Uus de Pottere, een 16e-eeuws kasteeltje van Hendrik de Pottere, dat in de loôp der jaeren wier verbouwd tot een boerderieje.
Van 1763 toet an 1952 hao 't durp een meule. In 1902 kreeg Noordgouwe een streekziekenhuus dat in gebruuk was toet an 1957, toe in Zurrikzeê een nieuw ziekenhuus wier 'eopend. D'r zit noe in Kuuroord in.
Saint-Pourçain-sur-Sioule
Geograofische informaotie
Saint-Pourçain-sur-Sioule lei op de coördinaot'n 46°18’ 0’’ N 3°17’ 24’’ L (46,3083333333; 3,29). 't Oppervlak omslit 35,67 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Saint-Pourçain-sur-Sioule 'n inweunersantal van 5 266. De bevolkiengsdichteid bedroe 147,9 mins'n per km².
Afghanistan
Heografie
Afghanistan is 'n lan din Centraol-Azië en 't hrens an de ierbovenhenoemde lan'n. 't Land tel vele oôhe berhen en 't lig ok in 't noôrdoôstelijke hedeêlte van 't Oôhland van Iran. Den oôgsen bergtoppe is de Hindoekoesj mie meêr dan 7300 meter. Neffen berhen tel 't land ok vee vruchbaere valleien en vlakt'n.
Scheppiengsverhaol van de Māori
De eêste vrouwe
Noe an Rangi en Papa waeren escheien, was der een hemel en een aerde onstaene. Iernae besloot Tāne-mahuta zen eihen een vrouwe te maeken. Uut een hebied, Kurawaka Tāne enoemd, aelen die wat slik en vurmen ieruut een vrouwe. Ierin blaezen die leven en haf 't een heêst. Dit was Hine-ahu-one, de vrouwe hevurmd uut hrond.
Woudrichem
thumb|Liggienge
Woudrichem (Braebants: Woerkum / Woerkem) is 'n stad in de gemeênte Altena (Noord-Braebant) mie 4.700 inweuners (2022).
Scheppiengsverhaol van de Māori
De doôd
Tāne en Hine-ahu-one krehen een dochter henaemd Hine-titama. Toen a ze ouwer was, kreeg zie dochters van Tāne. Toen a ze een keêr allaen op aerde was en Tāne wig was, kwamm'n twi zeunen van Rangi en Papa, Te Ahuhu en Te Amarurangi, die an vertelln da Tāne der vaor was. Iernae vluchen ze beschaemd ni Te Reinga (Rarohenga), den onderwaereld. Van ieruut trok zie nog de levende zieln ni den onderwaereld. Vanaf ieran wier der naem ok Hine-nui-te-pō, vrouwe van de duusternis. Der twi dochters, Tahu-kumea en Tahu-whakairo, kieken bie Whare-o-Pohutukawa, een uus, toe oe an de zieln ni de onderwaereld haene.
Woudrichem
Toet 2019 wast 'n eige gemeênte.
Scheppiengsverhaol van de Māori
De theorie
Tāne, die a de hemel en de eêste vrouwe a eschaepen, maeken ok de vehetaotie. Toen a 't een zag oe nikt a Papa was, besloot een zen naekommeliengen ni de aerde te zen'n in de vurm van boômen. Onder ulder waeren onder aore Totara, Matai, Kowhai, Houi en Rata.
Woudrichem
Woudrichem wier in 1973 vergroôt mie de gemeênten Almkerke, Andel, Giessen en Rieswiek.
Scheppiengsverhaol van de Māori
De beêsten
De vissen en reptielen onstoengen op de volhende meniere: Toen a Tāwhirimātea in zen kwaedeid voe 't eêst zen whaitiri (dunder) liet oôrn, sprongen de vissen en reptielen uut de hemel en von'n der weg ni de aerde. De veugels (Tiki-auaha) onstoengen uut dezelfde 'wortel' as de vissen (Tiki-kapakapa) en de mens (Tiki-tohua), naemelijk die van de Tiki. Deze naemen zien as volgt te verklaeren: