cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vieu-d'Izenave
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Dizy-le-Gros
Dizy-le-Gros is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Dizy-le-Gros lei op de coördinaot'n 49°37’ 0’’ N 4°1’ 23’’ L (49,63; 4,02305555556). 't Oppervlak omslit 19,96 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Dizy-le-Gros 'n inweunersantal van 789. De bevolkiengsdichteid bedroe 39,3 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Goes
thumb|Groôte of Maria Magdalenakerk thumb|De waetertoren thumb|Westerkerke thumb|De televisietoren
Goes, ok wè Hoes, (Nederlands: Goes) is 'n stad en gemeênte in Zeêland, op 't eiland Zuud-Beveland. Buten de stad Hoes bestaet de gemeênte nog uut de durpen Èndewehe, Sraskerke, Sreinskinders, Kattendieke, Kloetehe, Oud-Sabbehe, 't Wulleminadurp en Wolfersdiek. De gemeênte ao in 2023 onheveer 39.000 inweuners, daer-an de meêste van in Stad weune. Goes ei ok een zusterstad, Panevėžys in Litouw'n. Goes stit bekend as Ganzestad. In 't waepen van de stad komt ok een ganze voo.
Stadsfuncties
Goes is 'n belangriek verzurgiengscentrum vò Zuud-Beveland en ok wè vo eêl Zeêland. Zoô is der Emergis gevestegd, de instellieng vò geêstelike gezondeidszurge, en staet der ok 'n psychiatrisch ziekenuus. De zendmaste zendt de landelike Nederlandse zenders uut. Goes eit 'n station an de lijn Vlissienge-Rozendael. Voe vee bedrieven is Goes antrekkeliker as Middelburg of Vlissienge, om-at 't vanuut de Randstad sneller te berieken is. Blikvanger van Goes is de televisiezendmaste in Goes-Noord en de Maria-Magdalenakerke in 't centrum. Groôste kerke is echter de Sionkerke an de Louise de Collignylaen. Bekend bin ok de tiejewaetermeule 't Soepuus en de waetertoren, de 'oôgsten van Nederland.
Attilly
Geograofische informaotie
Attilly lei op de coördinaot'n 49°51’ 0’’ N 3°10’ 10’’ L (49,8575; 3,16944444444). 't Oppervlak omslit 11,81 km².
Goes
Stadsfuncties
Het wienkelcentrum van Goes is het groôste van Zeêland.
Geschiedenisse
Goes oor vò 't eêrst vermolde in 976 as Curtagosum, wat-a vo "korte Gos" moe stae; gos is ierbie 'n waeternaem, de naem van de kreêke daer 't durpje an lag. Daenae ontwikkelt 't z'n eige lanksaem tot 'n plekke van betekenisse, en in 1420 kriegt 't stadsrechten.
Attilly
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Attilly 'n inweunersantal van 401. De bevolkiengsdichteid bedroe 34,0 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Thierry Baudet
frameless|rechts
Thierry Henri Philippe Baudet (Heemstede, 28 jannewari 1983) is een politicus en schriever. In 2015 richtte um Forum vò Democraotie (FVD) op as denktank; in 2016 wier FVD omgevurmd tot politieke partij mie Baudet as baes. Nae de Twidde Kaemerverkiezingen van 2017 nam Baudet op 23 maerte van dat jaar as FVD-fractievòzitter zitting in de Twidde Kaemer.
Toerisme
thumb|right|200px|'t Strand is eên van de heliefste toeristische plekk'n Toerisme is 't mie ricreatieve of zaokelijke doelèn'n reizen. Toerissen kunn'n belangstellieng ène voe een aore cultuur of natuur van de lan'n die an ze bezoek'n of voe de steeën en hebied'n, 't klimaot. Vroeher was toerisme een luxehoed dat a allaen voe de rieke bestemd was; nieuwe taelen leêrn en varre wig haene.
Toerisme is noe eên van de mist belangriekste economische takk'n van de waereld. In sommihe lan'n is 't zelfs de belangriekste bron van inkomsen. Toerisme kan ok nehatief worn, der is dan spraeke van ricreaotiedruk.
Soôrten toerisme
Der zien 'n oôp verschill'nde soôrten toerisme, wivan ier een paer:
Goes
Geschiedenisse
Van Goes is 't volgende spotlie'ie bekend:
Kingston
thumb|rechts|250px|D'n haeven van Kingston
Goes
Geschiedenisse
Nae de oôrlog wor Goes uut'ebreid mee verschie weunwieken. In 1976 gebeurd d'r een groôte ramp bie Goes, zie 't artîkel: Treinramp bie Goes.
Gooik
thumb|Liggienge
Goes
Verkeer en vervoer
Goes liet an de A58, wa voo de bereikbaorheid vanuut wes'en (Vlissienge en Middelburg) en oôs'en (Berrehe op Zoom en Roosendaal) zurgt. Vanuut het noor'n (Zurrikzeê en Rotterdam) is Goes bereikbaar via de N256. Goes ao een stasjon an de Zeeuwse lijn.
Gooik
Gooik is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 9.400 mins'n (2023).
Kingston
Kingston is d'n 'oôdstad van Jamaica, 't ei 937.700 inweuners. In 1907 hingen d'r meêr dan duzend mensen dood na 'n aerdbeving.
Goes
Stadskaert
Kaertbeêld van de stad Goes in 2017: left|400px
Gemeênteraod
De gemeênteraod sins 1990:
¹ 1990-1998: CU = GPV + RPF
Burgemeêsters
thumb|[['t Soepuus]] thumb|De Koornbloem thumb|Stadsgrachte
Lienks nae buten
center|750px|thumb| Haevene van Goes
Échenevex
Échenevex is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Échenevex lei op de coördinaot'n 46°18’ 0’’ N 6°2’ 10’’ L (46,3088888889; 6,03611111111). 't Oppervlak omslit 16,44 km².
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Mane (Alpes-de-Haute-Provence)
Mane is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Mane lei op de coördinaot'n 43°56’ 0’’ N 5°46’ 6’’ L (43,9391666667; 5,76833333333). 't Oppervlak omslit 22 km².
Bevolkienge
In 2007, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Mane 'n inweunersantal van 1 350. De bevolkiengsdichteid bedroe 63 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Ambérieux-en-Dombes
Ambérieux-en-Dombes is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Ambérieux-en-Dombes lei op de coördinaot'n 45°59’ 57’’ N 4°54’ 12’’ L (45,9991666667; 4,90333333333). 't Oppervlak omslit 15,92 km².
Bevolkienge
In 2005, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Ambérieux-en-Dombes 'n inweunersantal van 1 442. De bevolkiengsdichteid bedroe 91,3 mins'n per km².
Ambérieu-en-Bugey
Ambérieu-en-Bugey is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Ambérieux-en-Dombes
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Ambérieu-en-Bugey
Geograofische informaotie
Ambérieu-en-Bugey lei op de coördinaot'n 45°57’ 47’’ N 5°21’ 15’’ L (45,963084; 5,354118). 't Oppervlak omslit 24,6 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Ambérieu-en-Bugey 'n inweunersantal van 11 436. De bevolkiengsdichteid bedroe 464,9 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Fitna (film)
thumb|184px|Heert Wulders
2006
is 'n jaer op de Gregoriaonse kalender.
Fitna (film)
'Fitna' ok we 'd'n Koranfillum van Heert Wulders' enoemd is'n zestien minuutn' durende fillum korten fillum die ni ineg uutstel op 't internet verscheên op 27 maert 2008. Fitna betekend in d'n breêdste zin van weurd beproeving. Van eursprong betekend 't letterlijk zoiets ast veritten int'vier van houd en zulver om te kieken of a 't echt tis.
2006
Op andere kalenders: enz.
Hebeurtenisse
jannewari
feberwari
maerte
april
meie
juni
juli
auhustus
september
oktober
november
december
D'r valle in dit jaer 39 verkeersdoôden in Zeêland.
Jo Cals
thumb|Jo Cals (1966)
Jozef Maria Laurens Theo (Jo) Cals (Roermond, 18 juli 1914 - Den Haeg, 30 december 1971) was een Nederlands politicus vò de KVP. Van 1966 tot 1966 wast'um premier van Nederland.
Étrez
Geograofische informaotie
Étrez lei op de coördinaot'n 46°20’ 0’’ N 5°11’ 8’’ L (46,335; 5,18555555556). 't Oppervlak omslit 12,15 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Étrez 'n inweunersantal van 642. De bevolkiengsdichteid bedroe 53,1 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Ovezande
Ovezande (ok wè 't Klompedurp genoemd) is een klein durp in de hemeênte Bossele. In 2006 a 't durp 1213 inweuners. Ovezande is gelehen op 't vòmaeleg eiland Zuud-Beveland.
Châteauneuf-Miravail
Châteauneuf-Miravail is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Châteauneuf-Miravail lei op de coördinaot'n 44°9’ 0’’ N 5°43’ 38’’ L (44,1630555556; 5,72722222222). 't Oppervlak omslit 19,7 km².
Bevolkienge
In 2005, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Châteauneuf-Miravail 'n inweunersantal van 74. De bevolkiengsdichteid bedroe 3,9 mins'n per km².
Panama
thumb|rechts|250px|Liggieng van Panama
Panama (spriek uut panaamaa) is een land in Noord-Amerika. D'n oôdstad is Panama-Stad. In Panama weunen 3.559.408 mensen. Het land liet op de plekke weer Noord-Amerika ansluut op Zuud-Amerika. Panama is vooral bekend vanwege het Panamakanaol.
Dohis
Dohis is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Dohis lei op de coördinaot'n 49°45’ 0’’ N 4°8’ 11’’ L (49,7622222222; 4,13638888889). 't Oppervlak omslit 8,1 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Dohis 'n inweunersantal van 111. De bevolkiengsdichteid bedroe 14,1 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Villars-les-Dombes
Villars-les-Dombes is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Villars-les-Dombes lei op de coördinaot'n 46°0’ 0’’ N 5°1’ 0’’ L (46,0; 5,01666666667). 't Oppervlak omslit 24,63 km².
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Pepingen
thumb|Liggienge
Pepingen is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 4.600 mins'n (2023).
Myasthenia Gravis
Myasthenia Gravis is een ziekte van de spieren waorbie d'n overdrach van't signaal van zenuw ni de spier is anetast. D'n aorzaak liht um dr'in da jun afweersysteem antilichaamen maakt tehen d'n acetylcholinereceptor. Deze receptor zou normael esproke acetylcholine binden dat deur de zenuw in de synapsspleet wor loshelaten. Deurda je antilichamen maekt tehen de receptor is 't signael verstoord en worre je spiere slap as 'n scheuteldoek.
Behandeling
Patienten die an myasthenia gravis lieen kunnen beandeld worre mie immuunsuppresiva cyclosporine of azathioprine. 'N andere behandeling ist wegvange van d'n antilichamen. Da wor plasmaferese enoemd.
1848
is 'n jaer op de Gregoriaonse kalender.
Johann Sebastian Bach
thumb|Johann Sebastian Bach
Bach wier heboorn uut 'n muzikaol heslacht wirin an over 7 heneraoties meer dan 100 musici zaot'n.
Ambléon
Ambléon is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Ambléon lei op de coördinaot'n 45°45’ 0’’ N 5°36’ 6’’ L (45,75; 5,60166666667). 't Oppervlak omslit 5,88 km².
Bevolkienge
In 2008, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Ambléon 'n inweunersantal van 123. De bevolkiengsdichteid bedroe 21 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
De Klomp
thumb|De Klomp liet in 't west'n
De Klomp is 'n plekke in de gemeênte Ede, provincie Gelderland, mie 470 inweuners (2022).
De Klomp liet in de Gelderse Vallei en an de rand van de provincie Utrecht.
Usain Bolt
thumb|rechts|250px|Usain Bolt (2012)
Usain Bolt (Trelawny, 21 auhustus 1986) is 'n sprinter uut Jamaica, um is reherend wereldkampioen in olympisch kampioen op d'n 100 en 200 meter sprint.
Um ei 6 olympische medailles gewonnen.
Jan de Hoop
thumb|Jan de Hoop in 1989 Jan de Hoop, (Rotterdam, 18 december 1954) is 'n nieuwsleêzer voe RTL nieuws. Sinds 1989 presenteert um 't ontbijtnieuws.
Dildo (plekke)
Dildo is een durpe in Canada op Newfoundland, 't ei 1200 inweuners.
Trivia
'T heb een hrappige naame omda je ok een seksobject heb henaamd de dildo.
Seksualiteit
Seksualiteit is 'n complex van hevoelns en 'andelienge die a 'n mens kan ervaern of uutvoern; dit ang saemen mie lichaemelijke hevoelns mie betrekkieng op 'n aore persoôn. Sommihe mensen hebruukn 'n aore diffenitie en zien seksualiteit as de lus ni heslachshemienschap tussen mensen en de heslachshemienschap zellef.
Belang'n en taboe
Seksualiteit is in 't leven aoltied bluvend van belang voe 't kriehen van guus, de bevestiging tussen 'n relatie, en 't beleven van genot. In bepaalde cultuurn is oorspronklijk praten over seksualiteit taboe, nog strikter is 't bie 't celibaot in de Romse Kerke. Veel relighuize heroeperiengen zien van meênienge da geslachtsgemeenschap ook alleen binnen 't huwelijk plekke kan vin'n.
Holf van Guinee
thumb|325px|Kaerte Holf van Guinee thumb|325px|Sattelietfoto Holf van Guinee De Holf van Guinee is een vrie breên inamme van den Atlantischen Oceaon in 't wessen van Afrika. In de Holf van Guinee lihhen twi baoien, naemelijk de Baoie van Benin in 't noôrdwessen en de Holf van Bonny in 't noôrdoôssen. De Holf van Guinee lop ruwwig van Kaop Lopez in Gabon tot Kaop Palmas in Liberia.
Uutmon'nde rivier'n
In de Holf van Guinee mon'n een hroôt antal rivier'n uut, wironder de rivier de Niher, bekend van 't land Niher, de Kongo, de Volta en de Sanaha.
Eilan'n
In de Holf van Guinee lihhen ok een hroôt antal vulkaonische eilan'n, wivan a 't hroste hedeêlte deêl uut mik van Equatoriaol Hunea. Deze eilan'n lihhen op een breuke wivan an ok de Mount Cameroon en 't Adamawahebergte deêl uut maeken. De vulkanische eilan'n in de Holf van Guinee zien van lienksboven ni rechsonder: Bioko, Príncipe, São Tomé en Annobón. Een aor eiland is Corisco.
Hoôg Soeren
Hoôg Soeren liet op de Veluwe.
Holf van Guinee
Olie
De Holf van Guinee verberg hroôte hoeveelheden ruwen olie, omdan de rivier'n die an uutmon'n in de holf hroôte hoeveelheden orhaonisch sediment, zoas blaeren, ofzett'n, en zò voe eên van 's waerelds hroste hoeveelheden ruwen olie ezurgd ène.
Meise
thumb|Liggienge
Meise is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 20.000 mins'n (2023).
Wisconsin
thumb|Kaerte van Wisconsin
Wisconsin is 'n staet van d'n Vereênigde Staeten.
D'n 'oôdstad van Wisconsin is Madison. Groôste stad is Milwaukee.
In Wisconsin weunen 5.814.000 mensen (2018) op 'n oppervlakte van 170.000 km².
Op 29 meie 1848 trad Wisconsin as 30e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
Villebois
Villebois is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Villebois lei op de coördinaot'n 45°50’ 0’’ N 5°26’ 9’’ L (45,84861111; 5,43583333). 't Oppervlak omslit 14,46 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Villebois 'n inweunersantal van 1 055. De bevolkiengsdichteid bedroe 73,3 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Aubencheul-aux-Bois
Aubencheul-aux-Bois is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Aubencheul-aux-Bois lei op de coördinaot'n 50°1’ 0’’ N 3°15’ 56’’ L (50,0294444444; 3,26555555556). 't Oppervlak omslit 2,11 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Aubencheul-aux-Bois 'n inweunersantal van 272. De bevolkiengsdichteid bedroe 129,5 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Châteauneuf-Val-Saint-Donat
Châteauneuf-Val-Saint-Donat is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Châteauneuf-Val-Saint-Donat 'n inweunersantal van 348. De bevolkiengsdichteid bedroe 16,5 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Aubenton
Aubenton is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Aubenton lei op de coördinaot'n 49°50’ 0’’ N 4°12’ 17’’ L (49,8366666667; 4,20472222222). 't Oppervlak omslit 23,7 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Aubenton 'n inweunersantal van 713. De bevolkiengsdichteid bedroe 30,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Manosque
Manosque is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Manosque lei op de coördinaot'n 43°50’ 0’’ N 5°47’ 2’’ L (43,8341666667; 5,78388888889). 't Oppervlak omslit 56,73 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Manosque 'n inweunersantal van 19 603. De bevolkiengsdichteid bedroe 345,7 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Victor Marijnen
thumb|Victor Marijnen (1963)
Victor Gerard Marie (Vic) Marijnen (Arnhem, 21 feberwari 1917 - Den Haeg, 5 april 1975) was een Nederlands politicus vò de KVP. Van 1963 tot 1965 wast'um premier van Nederland.
Um was van 1968 toet 1975 burhemeêster van Den Haeg.
Évosges
Évosges is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Évosges lei op de coördinaot'n 45°57’ 0’’ N 5°29’ 56’’ L (45,9616666667; 5,49888888889). 't Oppervlak omslit 12,08 km².
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Haerlemmermeer
Haerlemmermeer / Aerlemmermeer is 'n hemeênte en droôgmaekerie in de provincie Noord-'Olland mie 162.000 inweuners.
Haerlemmermeer is in 2019 vergroot mie de hemeênte Haerlemmerliede en Spaernwoude.
In 't noôrdoôssen van de hemeênte lig de internasjonaole lucht'aeven Schip'ol. De hemeênte Haerlemmermeer is omheven deur 'n riengvaert.
Heografie
Haerlemmermeer is eên van de hrottere hemeênten van Nederland en besti uut zessentwintig durpskern'n. Heograofisch hezien is 't een divers hebied vanwehe de anwezigeid van industrie, platteland, hightechindustrie enzòvoôrt.
Dwars deur de hemeênte lop den Oôdvaert en om de hemeênte ene lop de Riengvaert van Haerlemmermeer. De polder wor nog steeds droôhe ehouwen deur vijf hemaeln. Divoe wor 't et deursneen deur een strek systeem van ofwaeteriengskanaol'n.
Sins 11 juli 1855 is Haerlemmermeer 'n aparte hemeênte. Sins 1867 sti 't hemeênte'uus in Oôddurp.
Toerisme
Een aore trekpleister is 't Haerlemmermeerse Bos, wir an elk jaer evenement'n zoas Mystery Land, de Concours Hippique of de Floriade worn ehouwen.
Voedienge
250px|thumb|right|Hroentekraem Voedienge (ok eetn) is 'n verzaemelnaem voe aolles wat a 'n orhanisme tot z'n eihen neem om zen stofwisselienge haende 't ouwen. Dit zien aoltied orhaonische stoffen. Mie deze stoffen kunn'n orhanism'n innergie opwekk'n zodan aolle processen in zen lief haende bluven en 't betreffende orhanisme ok kan hroein en 'erstelln.
Autotroof of heterotroof
Der zien verschill'nde meniern om an voedienge te komm'n, 'n orhanisme kan heterotroof, dus zen voedsel aeln van 'n aor orhanisme, mè ok autotroof zien, wat a beteêken dan de betreffende orhanism'n in staet zien om uut een anorhaonische stof een orhaonische stof te maekn. Bieni aolle orhanism'n zien heterotroof, mie uutzonderienge van de plant'n, alhen en sommihe bacteriën.
Ada van 'Olland
Ada (1188 - 1223) was graevinne van 'Olland en Zeêland vanaf 1203. Ada was 'n dochter van Dirk VII van 'Olland en Aleid van Kleef. Toen-a 'eur vaoder in 1203 stierf was Ada de leste nog levende dochter. Om de positie van Ada te verstevihen liet 'eur moeder de 15-jaerige Ada nog vò de begraevenisse van 'eur vaoder trouwe mee Lodewiek II van Loon.
Willem I van 'Olland
Der ome Willem I van 'Olland erken'n Ada echter nie as graevinne en riep zen eihen uut toet hraef van 'Olland. Ierbie kreeg 'een steun van edeln uut Kennemerland wideur a onder aore Lodewiek II van Loon moes vluchen.
In de Burg van Leien
Toen a de vaor van Ada wier behraeven, wier se in 't nauwe edreven deur mann'n van Willem I van 'Olland bie Leien. Dirop verschuuln ze der eihen in de Burg van Leien die a nae een beleg van de burghraef van Leien, Philips van Wassenaer, wier inenoom'n. Ada wier deur der ome vastezet op Tessel.
Claims
In 1207 kreeg Lodewiek Ada vrie, mè Ada was der claim op 't hraefschap kwiet. Ze probeern 't nog trug te kriehen, mè in 1213 mossen ze der claim definitief opheven. Ada stierf kinderloôs in 1223 en ze lig behraeven in den Abdie van Herknrode.
Montfort
Montfort (Limburgs: Mofert) is 'n plekke mee stadsrechten in Nederlands Limburg. D'r weune 3.100 mensen (2022) en 't leit in de gemeênte Roerdaelen.
Toet 1991 wast 'n eige gemeênte.
Wenum-Wiesel
thumb|Wenum-Wiesel liet in 't noôrd'n
Wenum-Wiesel is 'n plekke in de gemeênte Aepeldoorn, provincie Gelderland, mie 2.200 inweuners (2022).
Wenum-Wiesel liet an de rand van de Veluwe.
Tremelo
thumb|Liggienge
Tremelo is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 15.000 mins'n (2023).
Hawaii
thumb|Kaerte van Hawaii
Hawaii is 'n staet van d'n Vereênigde Staeten.
D'n 'oôdstad van Hawaii is Honolulu. Groôste stad is ok Honolulu.
In Hawaii weunen 1.420.000 mensen (2018) op 'n oppervlakte van 28.000 km².
Op 21 auhustus 1959 trad Hawaii as 50e staet toe tot de Vereênigde Staeten.
Zelzaote
thumb|Liggienge
Zelzaote (Oôst-Vlaoms: Zelzoade, Nederlands: Zelzate) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Oôst-Vlaonderen. 't Leit an de grenze van België en Nederland. In de gemeênte weunn om en by de 13.000 mins'n (2022). Zelzaote was toet 2011 verbroederd mee de (voormaelige) Greuningse gemeênte Delfzijl.
De gemeênte grens an de Nederlandse gemeênte Terneuzen.
Ambronay
Ambronay is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Ambronay lei op de coördinaot'n 46°0’ 23’’ N 5°21’ 40’’ L (46,0063888889; 5,36111111111). 't Oppervlak omslit 33,55 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Ambronay 'n inweunersantal van 2 219. De bevolkiengsdichteid bedroe 65,7 mins'n per km².
Veêrdienste van Wolfersdiek nae Kortjeen
250px|thumb|Ier vearende de veêrdienst 250px|thumb|Wolfersdiek en omheving in [[1960. De veersteigers an weerskan'n van het Veerse Meer bin hoed te ziejen.]] De Veêrdienste van Wolfersdiek nae Kortjeen was een veêrdienste over het Veerse Meer tussen de plekken Wolfersdiek en Kortjeen. De dienst wier ongerouwen due de Provinciaole Stoômboôtdiensten in Zeêland.
Geschiedenisse
Op 1 jannewari 1913 namme de 'eren van het provinciebestier de veêrdienst voor ulder rekening, deur het veerrecht te 'uren van de ambachtseerlijkeden van Wolfersdiek en Kortjeen. Er bestong naemelijk een veerrecht van Wolfersdiek nae Kortjeen mae ok een veerrecht voor Kortjeen nae Wolfersdiek. De schippers van aollebei de kanten hao een 'oôgaers. De 'uur van het veerrecht was 450 gul'n in het jaer. De schippers kregen salaris van de PSD en mosten de inkoms'n ofdraege. Er wier een nieuwe moterboôt gebouwd voo de veêrdienst, de Zuidvliet.
In september 1925 wier nae overleg de bouw van een nieuwe moterveêrboôt anbesteed an scheepswerf Boele in Ridderkerke. In december 1926 kwam deze nieuwe veêrboôt genaemd Zandkreek in dienst op het veer. Zowè de Kortjeense als Wolfersdiekse schipper 'ao een 'oogaers, die verkocht wiere.
Het vervoer van auto’s was in jaeren 20 vrêêd diere op de veêrdienst, in kranten wier dan ok vee geklaegd: ''Is het u bekend, dat men momenteel voor een Ford-auto van Wolphaartsdijk naar Kortgene f1.50 betaalt, en dat diezelfde wagen op het veer naar Terneuzen 20cts. minder kost, terwijl de afstand meer dan 50 maal grooter is?'' (De Zeeuw, 23 juli 1929. In de jaeren 30 gingen stemmen op een brugge nae Noord-Beveland te bòuwen. Pas op 1 jannewari 1940 wier het veerrecht gekocht en wier de verbindieng volledig een provinciale veêrdienst ok al laege de plannen vò een brug op de teêkentaefel. Op 8 meie 1940 wier de bòuw van een brugge anbesteed, de oorlog gooiende dinae roet in 't eten, zoôdat het niet tot uutvoering kwam. De veêrdienste van Wolfersdiek nae Kortjeen was vò auto’s de eênige verbindieng nae het eiland Noord-Beveland. Nae de oôrlog keeke de Noord-Bevelanders dan ok mee weemoed vromme nae de vooroorlogse periode toe de knoôp om een brugge te bouwen was deurgehakt. In de periode van de wederopbouw lagge de prioriteiten op aore plekken. De PSD besloot wè een nieuwe veerboôt te bestêllen en gaf in oktober 1951 de opdracht voo een nieuwe zielaedingsboot. Deze veêrboôt wier Noord-Beveland gedoôpt en kwam in 1952 in dienst. De Zandkreek wier noe de reserveboôt.
Op 1 oktober 1960 wier de Zandkreêkdam geopend en wier de veêrdienste van Wolfersdiek nae Kortjeen opge'even.
De Zandkreek
Een inwôner van Noord-Beveland 'aelt in ongerstoônd stikje 'erinneringen op an de Zandkreek:
De Zandkreek was de veerboot, die a van Kortjeen nae Wolfersdiek vaerde over 't tehenwoordige Veerse Meer. Die bóót ö 'n kappesiteit van 300 passezjiers en 9 auto's. De moter, die a t'r in zat was 'n vier cylinder twitakt, 'n Duutse diezelmoter. Op die bóót voere vier manschappen: 'n stuurman, 'n machinist, 'n kondukteur en 'n dèkknecht. Dan was t'r nog 'n rezèrve, die a dienst dee a t'r êên 'n vriejen dahö.
Je stong as veermansknècht zeven daehen achter mekoare, van 's ochens zèsse toet 's aevens ealve, 104 uren in de weeke. D'n achtsten dag kreeg je 'n vriejen dag en dan most de rezèrve invalle. 't Lóón da m'n verdiende was ƒ 17,50 in de weeke en m'n kreehe één weeke vekansie in 't jaer mee behoud van soldij. Ok dan most de rezèrve voo je invalle.
Die veerboot wier hepacht deu twi veerschippers. Eén an de Kurtjeense kant en êên an de Wolfersdiekse kant. An iedere kant ó ze 'n kefé, wir a de kondukteur nae achte 't geld van de kaertjes most brienge, d'êêne weeke bie d'n êênen en d'oare weeke bie d'n oaren. De rezèrve was in dienst bie de veerschipper an de Kurtjeense kant. At'n nie most vaere, most'n oal de pakjes die a mee de pont meekwaeme nae 't durp brienge.
'n Paer jaer laeter è ze de bóót langer hemaekt. Toen konne d'r 12 auto's mee. Dat was 'n êêle verbeterienge. Zö rond de jaeren '37, '38 kwaeme d'r oalmè méér auto's op 't eiland. Vornaemeluk op diesendaehen en oagdaehen was 't vee druk. 't Gebeurde wè's dat 'r verschillende auto's moste bluvve stae toe te volhunde reize.
Amfibieën
De klasse van de amfibieën (Amphibia) besti uut de sallemanders (Caudata), kikkers (Anura) en de wurmsallemanders (Gymnophiona). In totaâl bin dr oengeveer 6300 soôrten amfibieën.
Uud
De amfibieën kenmerken der eihen deur een zochte uud, die a waeter en zuurstof deurlit. Dezen uud biedt deurgaens ook weinig beschermieng tehen uutdrohieng, dus dirrum komm'n de miste amfibieën voe in vochtihe habitats. Mistal is dit in de buurte van zoet waeter. In zout waeter komm'n hin amfibieën voe. Een biezonder kenmerk van amfibieën is dan ze nie drienken, waeter wor via der deurlaetbère uud openomen. Om te vorkomm'n dan ze te vee waeter opnemen, èn ze klieren in der uud wiruut ze een sliem uut kunn'n scheien dat a de uud bedekt en zò as een beschermlaehe fungeer.
Temperatuur
Amfibieën bin, net as de reptielen, afankelijk van de omheviengstemperatuur voe der eihen lichaemstemperatuur. Ze bin vural hevoelig voe oververittieng en ze zoek'n dan ook vee koele plekken op. Vee beêsten ouen een winterslaep. Zò ok de amfibieën. Deze natuurlijke anpassieng bescherm der tegen omstandigheeën as temperatuurstijhieng en dalieng en een tekort an eet'n. Deze omstandigheeën zou'n zelfs fataâl voe een amfibie kunn'n wezen. A ter een periode van droôgte anbreek, ouen amfibieën een winterslaep, om an ze eel afankelijk bin van een ohe luchvochtigeid of waeter in de buurte. Ze trokk'n der eihen dan trug in een ondergrons ol of ze graeven der eihen in. Ze komm'n pas wé ni buutn a de rehentied vurbie is. De miste amfibieën bin dus actief bie rehenachtig weêr en dan ok bie de schemerieng of 's nachts.
Vijan'n
Amfibieën èn vee vijan'n, wironder reptielen, veugels en allerlei zoogdieren. In sommihe lan'n eten mensen ok amfibieën, mè de hroste bedreihieng is de vernietihieng van der leefhebied. As beschermieng tehen natuurlijke vijan'n èn bieni allemille de amfibieën de meuhlijkheid om gif uut te scheien, wat a in de miste hevallen ongevèrlijk is voe mensen. Gifkikkers echter kunn'n zò een zwèr gif uut scheien, dat a dodelijk is voe mensen. De plekke van wi at gif wor uut escheien, verschil bie elk soôrt, mè altied via klieren in de uud.
Voortplantieng
De miste amfibieën zetten eiers of. Dit hebeur mistal in de vurm van lange striengen, zoas buvobbeld kikkerdril. De eiers worn mistal in 't waeter ofezet, mè ok wè op 't land. Een pèr amfibieën briengen levende jongen ter wereld. Ienkele soôrten plehen broedzurg, in de vurm van 't bewaeken van de eiers. Are soôrten die an der eiers op 't land ofzetten, elpen de larven ut land te bereiken. Bie de vroedmeesterpadde draeg 't ventje striengen eiers mee die an om zun achterlief ewikkeld bin. De miste amfibieën zett'n echter der eiers of en kieken der nie mi ni om. Wunnir an de eiers uutkomm'n, lieken de miste amfibieën nie op der ouwers, wan ze onderhaen eêst een larvestadium, voedan ze der volwassen verschienieng annemen. In 't larvestadium eetn ze vaâk ok ar eet'n dan in 't volwassen stadium. Volwassen beêsten eetn dierlijk eet'n, terwijl an larven plantaârdig eet'n eetn.
Leeftied
De leeftied van amfibieën is verschill'nd. Sommihe amfibieën worn nie ouwer dan 1 jaer, mè der bin ok soôrten die an ouwer dan 20 jaer eworn bin. (in terraria) Dit is een stik ouwer dan de miste mensen vermoed'n.
Indeêlieng
Uutesturven
Dolignon
Dolignon is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Dolignon lei op de coördinaot'n 49°43’ 0’’ N 4°5’ 6’’ L (49,7319444444; 4,085). 't Oppervlak omslit 3,38 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Dolignon 'n inweunersantal van 45. De bevolkiengsdichteid bedroe 13,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Holsbeek
thumb|Liggienge
Holsbeek is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 10.000 mins'n (2023).
Châteauredon
Châteauredon is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Châteauredon lei op de coördinaot'n 44°0’ 0’’ N 6°12’ 55’’ L (44,0152777778; 6,21527777778). 't Oppervlak omslit 10,53 km².
Ugchelen
thumb|Ugchelen liet in 't midden
Ugchelen is 'n plekke in de gemeênte Aepeldoorn, provincie Gelderland, mie 6.300 inweuners (2022).
Ugchelen liet op de Veluwe.
Saint-Étienne-de-Vicq
Saint-Étienne-de-Vicq is 'n hemeênte in 't departement Allier, in de rehio Auvergne, in Frankriek.
Nüns taledavik
Saint-Étienne-de-Vicq lei op de coördinaot'n 46°10’ 0’’ N 3°32’ 3’’ L (46,1775; 3,53416666667). 't Oppervlak omslit 19,22 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Saint-Étienne-de-Vicq 'n inweunersantal van 431. De bevolkiengsdichteid bedroe 22,3 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Kees Ruusse
Kernelis Jewannes Ruusse is 'n bekende econoom uut Waerde. Deu de jaeren eit en verschillende economische boeken hepubliceerd, waeronder "Economie in vraehe en antwoord", een parodie op d'n Heidelberruhse Catehismus.
Biohrafie
Kees wier hebore as een eenvoudehe boerezeune, mà op d'n êen of andere maniere eit 'n et toch tot d'n universiteit heschopt. Ie studeerde economie, waerdeur 'n bie et Ministerie van Financiën in D'n Haeg hieng werreke. Ie begon as simpele controleur van de 'ondebelastieng, ma langzaeman werrekte'n z'n eihe op tot beleidsmaeker. Deu z'n economische kennis bin der in de jaeren tachentig diverse monetaire crisesen vókomme, da'j dat ma ont'oudt or. Mè omdat et een man is mee zo'n hoed arte, wilde ie wat mee ethiek hae hedoeë. Daerom wier t em economieleraer in Hoes, zòdat 'n wat meer mee mensen kon omhae in plekke van mee de 'onden waevan d'n Kees de belastiengen controleerde.
Châteauredon
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Aubigny-aux-Kaisnes
Aubigny-aux-Kaisnes is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Aubigny-aux-Kaisnes lei op de coördinaot'n 49°46’ 0’’ N 3°7’ 3’’ L (49,7741666667; 3,1175). 't Oppervlak omslit 3,72 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Aubigny-aux-Kaisnes 'n inwunersantal van 271. De bevolkiengsdichteid bedroe 73,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Hans Christian Andersen
miniatuur|Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen (Odense, 2 april 1805 – Kopenhagen, 4 augustus 1875) was 'n Deense schriever.
Losser
De gemeênte leit in Twente, tegen de Duusse grens. De grooste plekke is Losser.
De plekke Berguuzen is in 1955 overgegaen nae de gemeênte Oldenzael.
De Tankenberg, de 'oôgste 'berg' van Overiessel, leit in Losser.
Stad
thumb|Ter Veere, ca. 1700
Een stad is een groôte menseleke nederzettieng. Het verschil mee een durp is de groôtte en int verle'en of een plek stadsrechten 'ekrege ao. Laeter is dat minder belangriek 'eworre.
Stad is ok een ofkortieng die lokaol wel gebruukt wor voor het durp Stad an 't Haeriengvliet.
Hellevoet
Hellevoet of soms Hellevoetsluus (Ollans: Hellevoetsluis) is 'n stad en voormaelige gemeênte op Voorne-Putt'n. Van oorsprong ist 'n klein vestiengsta'ie, mar de leste jaeren ist flienk 'egroed en tegenwoordig telt het 39.000 inweuners (2022). Hellevoet is in 2023 opgegaen in de nieuwe gemeênte Vore an Zeê.
Vanwege de liggienk nabie de toegank tot Rotterdam wier de merìne in Hellevoet 'estasjoneerd. In het begin van de 19e eêuwe wier het droagdok Jan Blanken 'ebouwd. Oak kwam d'r een merìnehospitaol. Desondanks groeide Hellevoet nie echt. D'n Briel bleef aoltied de groôste plekke van 't eiland.
Nae den oorlog wier Hellevoet an'eweze as groeikern. Toe ging 't harde. Massa's Rotterdammers ontvluchtte d'r eige wieken, weer steeds meer butelanders kwamme weune en toge naer de nieuwe wieken van Hellevoet. Een nieuw wienkelcentrum kwam d'r over het Kanaol deur Voorne.
Ondanks dat Goereê-Overflakkeê korte bie Hellevoet leit mo de meêste Flakkeeënaers weinig van Hellevoet hao. D'r go aok weinig meênsen vant eiland op Hellevoet weune. Wel komme wienkele, vooral van de westkante van Flakkeê. Da goot ten koste van Menheerse. Mar de cultuurverschillen tussen Hellevoet en Flakkeê bluuve groôt.
Villemotier
Villemotier is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Villemotier lei op de coördinaot'n 46°20’ 0’’ N 5°19’ 16’’ L (46,3461111111; 5,32111111111). 't Oppervlak omslit 13,86 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Villemotier 'n inweunersantal van 508. De bevolkiengsdichteid bedroe 36,3 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Dommiers
Dommiers is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Dommiers lei op de coördinaot'n 49°19’ 0’’ N 3°12’ 36’’ L (49,3277777778; 3,21). 't Oppervlak omslit 7,24 km².
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Lieste van volksliederen
Een volkslied is ut nasjonoale lied van een land. Voor Nederland is dat ut Wilhelmus, een van de ouwste volksliederen van de weareld. Bienea aolle landen ebbe tehenwoordig een volkslied. Ok rehio's of provincies as Zeêland he een eige volkslied. In Zeêland is dat het Zeêuws volkslied. We kenne ok nog het Zeêuws-Vlaoms volkslied en het Flakkees volkslied, sommige durpen of steêen è zelluf oôk een eige volkslied.
Land-van-Kezands
't Land-van-Kezands is de naem vò de dialecten die gesproke ore in 't Land van Kezand, dat is ongeveer de moderne gemeênte Sluus. Van aolle Zeêuwse dialecten trekt dit 't meêste op 't West-Vlaoms; vandaer dat 't 'r ok wè ins bie oort ingedeeld. Toch bin d'r wè verschillen mee die lèste streektaele.
Verschillen mee 't Zeêuws van boven de Onte
De Zeêuwse aollefope vòklienker ae vò de Standerdnederlandsen aa oort ier 'n open achterklienker ao, mae nie zoô vò 'n r (vandaer Aerenburg). Van d'n uutgang -en oort alleêne de -n uutgesproke: werkng, laotn, roepm (lettergreepdraegende nasaol), uutgezonderd in Kezand. Deêze tweê elementen bin ok a bekend uut 't Land-van-Aksels. De typisch Vlaomse/zudelike verdubbelienge van 't woordje ik toet kik op sommege plekken: Dad ennekik gezie. 't Persoonlik vònaemwoord vò de tweêde persoon is gie, maer as 't nie de klemtoôn eit oort 't wee je en nie ge (dat is ok in vee West-Vlaomse dialecten zoô). D'r is maer eên soorte infinitief, aoltied op -en. Ok de eerste persoon ienkelvoud endegt op -en:  ik èn, ik maoken. De eê en oô ebbe ier de varianten ji en wò.
Verschillen mee 't echte West-Vlaoms
In de volgende diengen gaet 't Land-van-Kezands mee 't Kust-West-Vlaoms mee en verschilt 't mee 't continentaol-West-Vlaoms. 't Zeêuwse gos (Ollands gras) klienkt ier as gas in plekke van gès. De ao-klank in waoter kriegt ier gin naeslag (wat wè vòkomt in bevobbild 't Roeselaers: waoëter). De oe in moe kriegt ok gin naeslag. Verkleinwoorden ore nog mee -(t)je gevurmd en endege nie op -ken (vandaer Bresjes). Zoôas bove gezeid kriegt de eerste persoon ienkelvoud d'n uutgang -en.
Bie de volgende kenmerken is 't juust aorsom: die deêlt 't Land-van-Kezands mee 't continentaole West-Vlaoms. De aa in maken verandert nog altied in 'n ao (maoken), t'rwiel 'n vòbie Brugge 'n echten aa bluuft. D'n klienker in boôm eit gin naeslag. In de meêste durpen uut 't gebied oor ik ben gezeid en nie ik zi(e)n. 't Woôrdje ons (in 't West-Vlaoms en 't Land-van-Kezands noôit onderwerp!) komt ier ok vò, t'rwiel de kuste (en 't zujen van West-Vlaonderen) uus of nuus kenne.
Dialectbe'oud, cultivaotie
D'r is gin teken van bedreigienge as 't om deêze dialecten gaet. In dit sterk agraorische en dunbevolkte gebied is 't dialect nog eel vanzelfsprekend. D'r bin tweê zangers bekend geore mee werk in 't Land-van-Kezands: Piet Brakman en Ries de Vuyst. Ok Adrie Oosterling schrieft wè is 'n Zeêuws vesje.
Georhië
Georhië is een land in de Kaukasus 't a voe een stik in Europa lig en voe een stik in Azië. Dibie is 't et een zohenaemde transcontinentaole staet. Georhië hrens in 't noôrn an Rusland, in 't oôssen an Aâzerbeidzjan, in 't zuuden an Armenië en Turkije en in 't wessen an de Zwarte Zeê. Georhië is hericht op Europa, is lid van de Raed van Europa en voel zen eihen dan ok een Europees land.
Heografie
Georhië is eên van de Kaukasus-lan'n en wor in 't noôrn dan ok behrensd deur 't hebergte van de Kaukasus. Den oôgsen berg van Georhië is de Sjchara (5201 m). Georhië wor in twi elten edeêld deur de Likhi-bergkeet'n en 't minder berhachtihe Zuud-Georhië besti uut lavaplateaus mie ouwe vulkaânkehels. Are berhen as de Sjchara in Georhië zien onder are de Janga (5051 m), de Kazbek (5047 m) en de Tetnuldi (4852 m).
Hrenzen
De totaole hrenzen van Georhië (zie ierboven) beslaen 1970 km, wivan a 315 km an de Zwarte Zeê hrens. De overihe 1655 km hrens an de lan'n Rusland, Aâzerbeidzjan, Armenië en Turkije.
Klimaot
Georhië ei over 't alhemeên een subtropisch klimaot, mè an de elliengen en op de oôgtes van de Kaukasus is 't vee droôher en eêrs 't er een steppeklimaot.
Rivier'n
De langste rivier'n die an deur Georhië lope zien de volhende:
Waeter
Der is mè weinig waeter in Georhië, der zien allaenig ienkele meren en 't waeter van de Zwarte Zeê. De hroste meren van Georhië zien de volhende:
Milieuvervuulieng
Georhië ei te kamp'n mie verschill'nde milieuprobleem'n as luchtvervuulieng in Zuud-Georhië, vurral rond de stad Rustavi, waetervervuulieng in de Zwarte Zeê en de rivier de Kura, en bodemverontreinihieng in 't land deur zwaere chemicaoliën.
Geschiedenisse
Toet 1991 maekende Georhië deel uut van de Sovjet-Unie. In 2008 kreeg ut mee Rusland an de stok. Een vòmaelihe president is Mikheil Saakashvili. Z'n vrouwe iet Sandra Roelofs en is een Zeêuwse. Ze komt uut Terneuzen.
Faramans (Ain)
Faramans is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Affligem
thumb|Liggienge thumb|Kaerte
Fucking
Trivia
'T heb een hrappige naame omda in het Engels fucking voorplanten is. Net als meej Maaskantje werd dit bord ok enkele kere hejat.
Ambutrix
Ambutrix is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Ambutrix lei op de coördinaot'n 45°56’ 23’’ N 5°20’ 20’’ L (45,9397222222; 5,33888888889). 't Oppervlak omslit 5,22 km².
Affligem
Affligem is 'n gemeênte in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 14.000 mins'n (2023).
Ambutrix
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Ambutrix 'n inweunersantal van 586. De bevolkiengsdichteid bedroe 112,7 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Kapelle
Kapelle, òk we Kapel'n ('t klienkt int Zeêuws as Kapaelle, mee een lange 'ae'), (Nederlands: Kapelle) is 'n gemeênte en groôt durp in Zeêland, op 't eiland Zuud-Beveland, tussen Goes en Reimerswaol in. De gemeênte beslaet 'n oppervlak van onheveer 50 km2 en ao in 2023 onheveer 13.000 inweuners, daevan d'r onheveer 9.400 (in 2022) in of roend 't durp zelf weunden. Nessens de oôdplaese leie in de gemeênte nog de durpen Biezelehe, Schore en Weumelinge en de buurschap Eversdiek. De gemeênte Kapelle grenst zoôwel an de Schelde as an de Onte.
Durpsfuncties
't Durp ei 'n klein antal functies, daeronder op sportgebied, die van belang vo de gemeênte bin. Ondanks dat de stad Goes zoô kortbie leit ka je zeie dat de gemeênte nog best zelfverzurgend is. Bie Kapelle leit 'n groôt industrieterrein daer-an onder meêr groenten uut eêl de regio verandeld ore. Bie Biezelehe staet 'n conservefabriek. Aol die industrieën draoie op de tuunbouw, die-a ier te plaese vee vokomt. D'r is zelfs een museum over de tuunbouw, het Fruitteeltmuseum.
Durpsanzicht
Kapelle oort gedomineerd deu de groôten toren bie de veertiende-eêuwse durpskerke, mee middeschip en noôrdkoôr uut de vuuftiende eêuw. Kapelle en Biezelinge zien gald elemaele anmekaore gegroeid; de eênige scheiing oort uutgemaekt door de spoorlien van Vlissienge nae Bergen, ok wè de Zeêuwse lijn henoemd. Juust buten 't durp leit d'r 'n Franse begraefplaese, daer-an de Franse soldaeten leie die-an bie d'n Duutsen inval in 1940 gesturven bin.
Gemeênteraod
De gemeênteraod sinds 1990:
Zusterstad
Kapelle ei ok een zusterstad, naemelijk Melton Mowbray, een stad in 't Iengelse hraefschap Leicestershire.
Asse
thumb|Liggienge
Asse is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 35.000 mins'n (2023).
Dirk VII van 'Olland
Dirk VII (11?? - Dordt, 4 november 1203) was graef van 'Olland en Zeêland vanaf 1190.
Dirk VII was de zeune van Floris III van 'Olland en Ada van Schotland. 'Ie volgde z'n vaoder op naedat dien in 1190 was gesturve tiedens de derde kruustocht.
1897
is 'n jaer op de Gregoriaonse kalender.
Bløf
thumb|Bløf in Emmen, 2006
Bløf is 'n Zeêuwse popband uut Middelburg. Ze bestaet uut Paskal Jakobsen (zank, gitaor), Peter Slager (basgitaor), Bas Kennis (toesen) en Norman Bonink (drums). De band wier in 1992 opgericht en in 1998 beroem mee Liefs uit Londen. Vanaf dien tied eien ze veele hits gescoore. In't 't jaer 2001 gieng drummer Chris Gotte dood deu 'n vekeersongeluk. Ie wier toen vervangen deu Norman Bonink.
Roeaan
thumb|Zicht op de stad
Panamakanaol
'T Panamakanaol is 'n kanaol dat d'n Groôte en d'n Atlantischen Oceaon. 'T ligt in Panama en is ruum 81 km lang. Vroeher hoorde 't bie de Vereênigde Staoten. Het kanaol is geopend in 1914. Eerder al 'en de Fransen een poging gedaen om deer een kanaol te graeven (1883), mae dat liep op niks uut. Het durende nog toet 1904 voo de aanleg wier 'ervat, naedat via een deu de Vereênigde Staotenn (onger president Theodore Roosevelt) gesteunde legeropstand de provincie Panama was ofgescheiden van Colombia en in november 1903 een onaf'ankelijke staot was uutgeroepen. Tweê weken laeter werd in het Witte 'Uus te Washington het Hay-Bunau Varilla Verdrag ongertekend tussen de Amerikaonse minister van Buutenlanse Zaeken John Hay en de Franse ingenieur Philippe-Jean Bunau-Varilla. In dat verdrag, waor gin Panamezen bie betrokken werden, wier vastgelegd dat 1400 km² Panamees grondgebied "voor eeuwig" an de Verenigde Staoten wier overgedragen. Het betrof een stroôke land van zo’n 8 kilometer an weersziejen van het toe 'alfvoltooide kanaol: de Panamakanaolzone. In 1999 wier dit gebied terug'egeven an Panama.
Domptin
Domptin is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Domptin lei op de coördinaot'n 49°1’ 0’’ N 3°16’ 40’’ L (49,0172222222; 3,27777777778). 't Oppervlak omslit 4,56 km².
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Corbières (Alpes-de-Haute-Provence)
Corbières is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Corbières lei op de coördinaot'n 43°45’ 0’’ N 5°45’ 7’’ L (43,7619444444; 5,75194444444). 't Oppervlak omslit 19,06 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Corbières 'n inweunersantal van 791. De bevolkiengsdichteid bedroe 41,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.