cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afghanistan
Heografie
In 't zuden van 't land lihhen de woestijn'n, hierin lihhen onder aore de rehio's Seistan en Rehistan. In 't noôrn lihhen onder aore de oôglan'n van Badakhshan en 't Afghaonse Turkestan. In 't land zien ok eênihe rivier'n te vin'n die an deur 't centraole bergland loôpen of over de vlakt'n stroômen. In 't noôrn stroôm de Koendoez, in 't oôssen de Kabul mie ienkele zierivier'n dervan, in 't wessen de Hariroed en de Helmand, in 't zuden lihhen hin rivieren, dit hebied is hroôtendeêls woestijnachtig.
Ienkele hroôte steeën in Afghanistan zien:
Heschiedenisse
Afghanistan ei een roerihe heschiedenisse. 't Ei te maeken ehad mie vee invall'n deur onder aore de Perzen, Macedoniërs, Arabier'n, Turken en Monhoôln. Ze vurmen een zwak heheel omdan ze pas sins 1919 een vereênigd Afghanistan hoengen vurmen deur de saemenvoehieng van aolle Aghaonse stamm'n.
In 2001, bie den inval van de Vereênigde Staeten op der zoektocht ni Osama bin Laden, wier de toen 'eêrsende talibanreherieng ofezet en in 2004 wier ok een nieuwe hrondwet inesteld. Een nieuwe reherieng onder leidieng van den uudihe president Hamid Karzai wier anesteld. Ok was sins 2001 den ISAF anwezig in Afghanistan en der waeren sins 2006 Nederlanse troep'n heleherd in de kamp'n Tarin Kowt en Deh Rawod. Op 15 auhustus 2021 hebben de Taliban de oôfstad Kabul veroverd en daermee opnieuw de macht oor Afghanistan gekregen.
Demohrafie
Afghanistan ken verschill'nde bevolkiengshroep'n, wivan de hrossen die van de in 't centraole hedeêlte weun'nde Afgaonen (35%), ok wè Pathaonen, is. In 't centraole en noôrdoôstelijke hedeêlte weun'n Tadzjiek'n (25%), in 't noôrn de Oezbeek'n (13%) en langs de hrens mie Turkmenistan leven nomaodische Turkmeen'n. Ok leven der de Hazari in 't centraole oôgland en de Beloetsji in 't uterste zuden. Vadder zien der nog de Aimak, Nuristani en de Kirhiezen. De miste Afghaonen zien moslim, wivan een hroôte meêdereid soenniet en onheveêr 2 miljoen, wivan hoofdzaekelijk Hazari, sji'iet.
De sociaole levensomstandighee'n in Afghanistan zien ronduut slecht. Op de secundaire school'n wor slechs 10% van de vrouwen ineschreven. De totaole heletterdheid bedraeg 36%, in 2005 was 85% van de vrouwen analfabeet. 30% van de school'n is beschadigd, 50% beschik mè over schoôn waeter en nog gin 40% beschik over acceptabele hyhiëne. Deur de slechte levensomstandigee'n sturf 20% van de kinders voe der vuufde levensjaer. 1 op de 7 kinders sturf a voe der eêste jaer vanwehe ondervoedieng en ziektes.
Der worn verschill'nde taelen hesproke, wivan Daorisch (Afghaons Perzisch, 50%) en Pashtu (35%) de twi mist hesproken taelen zien. Aore taelen zien Beloetsji, Oezbeeks en Turkmeens.
Politiek en bestier
Sins den ofzettieng van de taliban is der binn'n de politiek van Afghanistan vee ewiezigd. In 2004 kwam der een nieuwe hrondwet, opesteld deur de 502 lee'n tell'nde Loya Jirga. Ok is der noe spraeke van een presidensjeel systeem mie twi vice-president'n. Daorisch en Pashtu heln noe as offisjele tael. Reheriengsleider en staetsoôd waeren Hamid Karzai en Ashraf Ghani. Sins 19 auhustus 2021 is Hibatullah Akhundzada van de Taliban staetsoôd.
Economie
Afghanistan is een erm land mie een BNP per oôd van 150 toet 180 $ per jaer. Economische acitiviteit'n bestaen vurral uut akkerbouw en veeteêlt. Afghanistan is vurral bekend om zen opiumteêlt. In 2002 produceern Afghanistan 3400 ton opium en 't is dibie varruut de hroste opiumproducent van de waereld. Voe de talibanreherieng was 't antal zelfs nog oôher, mè noe wor ok deur de reherieng-Karzai eprobeerd de opiumproductie te stopp'n mè bie hebrek an alternatief wil dit nog nie lukk'n.
De munteêneid van Afghanistan is de afghani (AFN). Eên afghani was in oktober 2006 €0,156. In 2005 voern Afghanistan voe $471 miljoen uut, wironder opium, wolle, ketoen, lapis lazuli en tapijt'n. Deze product'n wiern uutevoerd ni India (22%), Pakistan (21%), de Vereênigde Staeten (14,6%), 't Vereênigd Konienkriek (6,3%), Denemarken (5,5%) en Finland (4,3%). Tevens wier der voe $3,87 miljard inevoerd, oôdzaekelijk aerdolieproduct'n en levensmiddeln uut lan'n as Pakistan, de VS, Duutsland en India.
Tagalog
Tagalog is 'n Austronesische taele en de mist esproken taele van de Filepijn’n. 't Filepijns is ok op 't Tagalog ebaseerd. Tagalog is den oôrsproenkelijke taele van de Tagaolen, een volk 't a leef in 't hebied rondom Manilla, de Filepijnsen oôdstad. 't Woôrd Tagalog kom van tagá = herkomst en ílog = rivier.
Finland
Finland is ìn van de Scandinavische lan'n in Noôrd-Europa. Ut land eet officieel Rippebliek Finland en den oôdstad van Finland is Helsinki. Aore belangrieke plekk'n bin Oulu, Lahti, Kuopio en Jyväskylä. Ut land is helegen tussen Rusland en Zweden. Ten zuuden van Finland gescheie deur de Finse golf ligt Estland.
Tagalog
Sprekers
Heschat wor da'n der zò 'n 20 miljoen mensen 't Tagalog as moerstaele ène en dan 50 miljoen mensen de taele as twidde taele ène. 't Tagalog is waereldwied bekend eworn deur 't nummer Anak (Tagalog voe 'kind') van Freddie Aguilar.
Noôrd-Korea
thumb|rechts|250px|Liggieng van Noôrd-Korea thumb|rechts|250px|[[Pyongyang]] Noôrd-Korea is 'n land in Azië, d'n 'ôodstad is Pyongyang en d'n leider is Kim Jong Un. Het land telt ruum twintig meljoen mênsen. Noôrd-Korea is 't land dat 't meêste uutgeeft an defensie, 't ei een groôt leger. Noôrd-Korea ist leste echt communistische land ter waereld. Tot 1950 was 't een land bie Zuud-Korea. Nae de Koreaonse oorlog (weerbie 2-3 meljoen mênsen omkwamme) ist land verdeêld in een communistisch noor'n en een kapitalistisch zuujen. Noôrd-Korea wier gesteund deu China en de Sovjetunie, mar nae de val van het iesdere gerdien trok het z'n eige trug. In de jaeren '90 waere d'r zelfs 'ongernoôd'n. Christenen en aorsdienkende wiere en worre vervolgd. Intussen ontwikkelende 't land z'n eige kernwaepens, waer-a dan weer deu het Westen sancties wiere op'eleid. Vee Noôrd-Koreanen probere het land te verlaeten, mar de overied treed deer 'ard tegenop. Toch weune d'r alleêne al in China zo'n 250.000 vluchteliengen uut het land.
Noôrd-Korea grenst an Zuud-Korea en China en voe een klein stikje an Rusland. Het klimaot is gemaetigd, mar in de bergen en in 't noor'n kan 't goed koud worre in de winter. D'r valt dan ok vee sneeuw in de noôrdelijke provincies.
Finland
Finland wor ok we 't land van de duuzend meere henoemd, me in werkelijkhied bin dr onheveer 188.000 meren. 't hroste meer is 't Saimeer. In't zuudoosten lihhen ontelbaer vee meren as huvulg van den iestijd die a de beudum ier a uutheschuurd.
Afghanistan
Klimaot
Afghanistan ei een continentaol steppeklimaot; 't hroste hedeêlte van 't land is droôhe. Der is spraeke van eête, droôhe zeumers en kouwe winters. Rehen val oôdzaekelijk in de centraole berghebied'n en in 't oôssen. In 't zuden en in 't uterste noôrn heêrs een woestijnklimaot.
Finland
't land is een democratiesche rippebliek mie 'n hekozen president. 't presidentschap in Finland duur zoon 6 joar plus een eventuele herverkiezing. Da betekend dat a nie meugelijk is meer dan 12 joare president te weeze.
Afghanistan
Bestierlijke indeêlieng
Afghanistan wor inedeêld in 34 provincies.
Finland
Finland a zoon 3,7 miljoen heeteluchtbaden. Die bin uuthevond'n in Finland ten tijde van de strenge winters. Laeter beweerde Zweee dat a hulder zelluf d'n heteluchtbade adden uutevond'n, maer da komt deurda toen a 't heteluchtbad wier uutevonden Finland in handen was van Zweee.
Turkije
Turkije, officieel in 't Turks Türkiye Cumhuriyeti (Rippebliek Turkije), is 'n land in West-Azië.
Finland
Externe verwieziengen
links|thumb|Pielinen
Turkije
't Hrens in 't noôrn an Zwarte Zeê, in 't noôrdwessen an Bulharije en Griek'nland, in 't noôrdoôssen an Georhië, in 't oôssen an Armenië, Aâzerbeidzjan en Iran, in 't zuudoôssen an Syrië en Irak, in 't zuden an d'n Middelandse Zeê en in 't wessen an d'n Egeise Zeê.
In d'n Eersten Weareldoorlog is d'r een genocide op de Armenen epleegt deu de Turken. Hierbie kwamme meer as 1,5 miljoen Armenen omme. Deze Armeênse Genocide wor nog steeds ontkend deu Turkije. Een aor conflict wao nog aoltied nie is opgelost bin de Koerden ist oôs'n van 't land. De eêste president van het huujege Turkije was Mustafa Kemal Atatürk.
De bevolkieng tel onheveêr 85.000.000 mensen (2022). De officiële landstaele is Turks. Den oôdstad van Turkije is Ankara en de groôste stad is Istanbul. Ut noor'n van Cyprus wor deu Turkije sins 1974 bezet 'ehouwen.
Op 25 feberwari 2009 stortende vlucht 1951 van Turkish Airlines vlak voo de landing op Schiphol neer. Nehen van de 135 inzittenden kwammen deerbie om 't leven.
Zie ok
300px|links|thumb|Uus in [[Pontus]]
Vescours
Vescours is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Vescours lei op de coördinaot'n 46°28’ 0’’ N 5°1’ 32’’ L (46,4755555556; 5,02555555556). 't Oppervlak omslit 12,48 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Vescours 'n inweunersantal van 193. De bevolkiengsdichteid bedroe 15,7 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Dercy
Dercy is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Dercy lei op de coördinaot'n 49°42’ 0’’ N 3°41’ 9’’ L (49,7041666667; 3,68583333333). 't Oppervlak omslit 11,17 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Dercy 'n inweunersantal van 384. De bevolkiengsdichteid bedroe 34,0 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Castellet-lès-Sausses
Castellet-lès-Sausses is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Castellet-lès-Sausses lei op de coördinaot'n 43°59’ 0’’ N 6°45’ 50’’ L (43,995; 6,76388888889). 't Oppervlak omslit 53,91 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Castellet-lès-Sausses 'n inweunersantal van 106. De bevolkiengsdichteid bedroe 1,8 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Klein Maoriekerke
Klein Maoriekerke is een gehucht of buurtschap bieni percies in 't midd'n tussen de durpskern'n van Melis, Aegte en Grieps. Offisjeel oort 't durp bie Melis. Vroeher oorn 't durp bie de hemeênte Maoriekerke die a in 1966 was evurmd, mè deze hemeênte wier op 1 jannewari 1997 opeheven. Tehenwoôrdig oor 't durp bie de hemeênte Ter Veere.
Naem
't Gehucht Klein Maoriekerke eêten voeda de helieknaemihe hemeênte der kwam in 1966 hewoon Maoriekerke. In 1966, bie de komst van de hemeênte, hiengen de mensen 't gehucht echter Klein Maoriekerke noem'n. Sins 1997, bie de komst van de hemeênte Veere, eêt 't durp offisjeel wee Maoriekerke, mè in de volksmond is 't nog steeds Klein Maoriekerke. Dit gehucht bestea ut boerderiën en vriesteande ofjes. Tegenwoordig bin d'r vee minicampings en andere badhast activiteiten aanwezig.
Vliedberg
In Klein Maoriekerke is ok een vliedberg te vin'n, naemelijk Vliedberg Klein Maoriekerke. Dezen vliedberg is 2,4 meter oôhe en sti op de kruusieng van de Kelderweg en de Mariekerkseweg.
Werkendam
thumb|Liggienge
Werkendam (Braebants: Wèrrekendam / Wérkendèm) is 'n plekke in de gemeênte Altena (Noord-Braebant) mie 11.000 inweuners (2022).
Abadi
De Abadi (Motu:Gabadi, Kabadi) is 'n taele en volk van ca. 4500 man dat a in onheveêr elf durpjes leef op Papoea Nieuw-Hunea, een stikje ten noôrdwessen van Port Moresby, ten noôrn van Galley Reach. De miste Abadi werk'n in Port Moresby en verkoôp'n di der opbriengsen uut de tuun.
De Abadi èn een hroôt deêl van der traditie be'ouwen, mè ze èn ok de beschikbaereid over vorzieniengen as has, waeter en elektriciteit. Vee Abadi haen ok ni schole, zelfs wè ni den universiteit.
De taele
Der taele, ok Abadi enoemd, wier in 2003 bie een tellieng deur 2121 mensen esproken. Heschat wor dan der ok zo'n 4500 zien die an de taele spreek'n. Abadi wor esproken deur aolle leeftiedshroepen, mè vee jongern haen Tok Pisin of Iengels spreek'n. De indeêlieng van 't Abadi is as volgt:
Standdaerbuten
thumb|Liggienge
Standdaerbuten (Nederlands: Standdaarbuiten) is 'n plekke in de gemeênte Moerdiek (Noord-Braebant) mie 2.300 inweuners (2022).
Toet 1997 wast 'n eige gemeênte.
Druillat
Druillat is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Druillat lei op de coördinaot'n 46°4’ 0’’ N 5°19’ 0’’ L (46,0666666667; 5,31666666667). 't Oppervlak omslit 20,6 km².
Bevolkienge
In 2005, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Druillat 'n inweunersantal van 1 082. De bevolkiengsdichteid bedroe 52,5 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Zweden
Zweden of Koninkriek Zweden (Zweeds: Konungariket Sverige) is een koninkriek in Noôrd-Europa mee een hoeie tien meljoen inweuners. 't Is gelegen in Scandinavië. De'n uudige koning is Kârel XVI Gustaaf. De'n ôofdstad is Stockholm, de twidde stad is Goteborg. Uuteraard is de meest 'esproken taele ut Zweeds. Zweden beslit de oôsteleke helt van 't Skandinavisch schiereiland in grens in 't west'n an Noorwegen en in 't oôst'n an Finland. Naer 't zuujen komt 'land tot verbie de 55e breedtegraad, 't heit een kleiner andeel in de arctische gebieden van Noord-Scandinavië dan z'n beie buurlan'n. In 't zuujen wor't deur een smalle zeêstraete van Denemarken 'escheie. De ofstand van 't noor'n nae 't zuujen bedraegt 1.572 kilometer. De groôste breedte is ongeveer 500 kilometer.
Zweden is een ontzettend riek land en loopt wereldwied voorop mee vee zaeken as internetansluutingen, vrouwenrechten enz. De leste jaeren binne d'r wel wat problemen mee immigranten, zoas in Malmö. Zweden is mee Denemarken verbonde door middel van een brugge.
Externe verwiezingen
<Gallery> Moose-Gustav.jpg|Een eland in 't elandenpark Grönåsen Tarfala.jpg|Vlakbie de Kebnekaise in Lapland Gamla Stan swe.jpg|Zicht op Gamla Stan in Stockholm Zweden.jpg|Meer bie de kust in Midden-Zweden </Gallery>
Deuillet
Deuillet is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Deuillet lei op de coördinaot'n 49°37’ 0’’ N 3°21’ 44’’ L (49,6308333333; 3,36222222222). 't Oppervlak omslit 3,76 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Deuillet 'n inweunersantal van 183. De bevolkiengsdichteid bedroe 48,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Malijai
Malijai is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Malijai lei op de coördinaot'n 44°2’ 0’’ N 6°1’ 52’’ L (44,0466666667; 6,03111111111). 't Oppervlak omslit 26,56 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Malijai 'n inweunersantal van 1 628. De bevolkiengsdichteid bedroe 61,2 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Giessenlan'n
thumb|Liggienge voormaelige gemeênte thumb|Kaerte voormaelige gemeênte
Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge was in 1986 de nieuwe gemeênte Giessenlan'n ontstaen.
Giesenlan'n is in 2019 mie de gemeênte Meulewaerd as de nieuwe gemeênte Meulelan'n saemengegaen.
't Riviertje de Giessen stroômt deur de voormaelige gemeênte.
Maleisië
thumb|rechts|250px|Liggieng van Maleisië 250px|thumb|[[Kuala Lumpur]] 250px|thumb|Cameron 'oôglan'n Maleisië is 'n land in Azië, d'n 'oôdstad is Kuala Lumpur. Het land bestit uut twee delen, een vasteland weer-a de meêste mênsen weune en een deel wa-a op het eiland Borneo is gelegen. Het westelijk deel (Malakka) maekt 40% uut van de oppervlakte, mae 'ier weunt 85% van aole inweuners. Malakka is tot de 19e eêuw een Nederlanse kolonie gewist, daernae is 't in Britse 'an'n gekomme.
In Maleisië weune 29.628.392 mensen, d'n taele is Maleis. Kuala Lumpur is de groôste stad, ienkele aore groôte steên bin:
Sri Lanka
thumb|rechts|250px|Liggieng van Sri Lanka Sri Lanka is 'n land in Azië, d'n 'oôdstad is Sri Jayewardenapura Kotte. Groôste stad is Colombo. In Sri Lanka wonen 21.675.648 mensen.
Kârel XVI Gustaaf
200px|thumb|Kârel XVI Gustaaf Kârel XVI Gustaaf (1946) is sins 19 september 1973 konieng van Zweden.
Gezin
Kârel Gustaaf is het vuufde kind en de ênige zôon van prins Gustaaf Adolf en z'n wuuf Sibylla van Saksen-Coburg en Gotha. Ie eit vier zusters: Margarêtha (1934), Birhitta (1937), Dêsirêe (1938) en Kristina (1943). Karel Gustaaf is een volle neef van de Deense kôningin Margaretha II. Ze n'è vier kinder'n: Prinses Victoria, Prins Karel Filip en Prinses Madeleine.
Verplihtienge
Kârel Gustaaf eit een ceremôniële taak, maer moe wè staesbezoeken afleggen.
Aelburg
thumb|Liggienge
Aelburg (Nederlands: Aalburg, Braebants: Aolburg) is 'n voormaelige gemeênte in Noord-Braebant mie 13.000 inweuners (2018).
Aelburg was in 1973 ontstô uut 'n saemenvoegieng van de gemeênten Eethen, Veen en Wiek en Aelburg en is in 2019 opgegaen in de nieuwe gemeênte Altena.
't Gemeêntehuus stond in Wiek en Aelburg.
Carolus Linnaeus
thumb|300px|Carolus Linnaeus Carolus Linnaeus (Råshult, 23 meie 1707 - Uppsala, 10 jannewari 1778), ok Carl von Linné eheêten toen a 't en van aodel wier, was een Zweedsen bioloog-arts. Carolus Linnaeus was deheen'n die a 't systeem van de binomiaole nomenclatuur invoern, een systeem wibie a an plant'n, beêsten en steên'n een genusnaem en een soôrtnaem wor eheven.
Levensbeschrievieng
Linnaeus wier heboren in Råshult as kind van Nils Ingemarsson Linnaeus en Christiana Brodersonia. Zen vaoder was doomnie en eihlijk zou Linnaeus ok doomnie worn, mè uutèndelijk hoeng 't een toch heneeskunde studeern.
Voeda 't een promoveern, wivoe a 't een ni Nederland kwam, ei 't een eêst een reize emikt ni Lapland voe zen studie, wirover a 't een 't boek Florula lapponica eschreven ei. Ie promoveern mie zen proefschrift an den universiteit van Hadderwijk.
In zen Systema Naturae, een twidde boek, publiceern die zen hedachte van de natuur in drie verschill'nde rieken, de steên'n, plant'n en beêsten.
Assis-sur-Serre
Assis-sur-Serre is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Assis-sur-Serre lei op de coördinaot'n 49°41’ 0’’ N 3°33’ 34’’ L (49,6888888889; 3,55944444444). 't Oppervlak omslit 8,04 km².
Carolus Linnaeus
Levensbeschrievieng
Van 13 september 1735 tot 7 oktober 1737 verbleef Linnaeus in 't zeumeruus van zen vriend George Clifford, die a ok een passie voe vreemde plant'n a. Een vriend van deze Clifford was Herman Boerhaave, een are bekende botaonicus. In deze tied wier Linnaeus 'ortulanus en liefarts van Boerhaave. In 1738 keern Linnaeus trug ni Zweden wir a 't een oôgleraar was.
Assis-sur-Serre
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Assis-sur-Serre 'n inweunersantal van 266. De bevolkiengsdichteid bedroe 33,3 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Carolus Linnaeus
Vernoemde plante
thumb|right|220px|'t [[Linnaeusklokje (Linnaea borealis)]]
Linnaeus ei ok een plante die a ni zen vernoemd is, ´t Linnaeusklokje (Linnaea borealis). Linnaeus beschreef ´t Linnaeusklokje in de Flora Lapponica, voe ´t eêst maeken die kennis mie ´t Linnaeusklokje op zen reize ni Lapland. Linnaeus wor vaok ok eteêkend mie een Linnaeusklokje in zen an´n.
Beschreven beêsten
Dit zien ienkele van de beêsten die an deur Linnaeus beschreven zien:
1672
1672 was een jaer in de 17e eêuwe.
Gebeurtenisse
frameless|links
Jamaica
thumb|rechts|250px|Liggieng van Jamaica
Jamaica (spriek uut dzjamaika) is een land (eiland) in 't Caribisch-hebied. D'n oôdstad is Kingston. In Jamaica weunen 2.909.714 mensen. Bob Marley en Usain Bolt komme ok uut Jamaica.
Vereênigde Araobische Emiraoten
thumb|rechts|250px|Liggieng van de Vereênigde Araobische Emiraoten De Vereênigde Araobische Emiraoten is 'n land in Azië, d'n 'oôdstad is Abu Dhabi. 'T land bestaet uut 7 emiraoten. In de Vereênigde Araobische Emiraoten wonen 8.264.070 mensen.
Vésines
Vésines is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Vésines lei op de coördinaot'n 46°21’ 0’’ N 4°52’ 0’’ L (46,35; 4,86666666667). 't Oppervlak omslit 3,9 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Vésines 'n inweunersantal van 113. De bevolkiengsdichteid bedroe 29,0 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Saint-Rémy-en-Rollat
Saint-Rémy-en-Rollat is 'n hemeênte in 't departement Allier, in de rehio Auvergne, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Saint-Rémy-en-Rollat lei op de coördinaot'n 46°11’ 0’’ N 3°23’ 31’’ L (46,1841666667; 3,39194444444). 't Oppervlak omslit 20,84 km².
Bevolkienge
In 2005, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Saint-Rémy-en-Rollat 'n inweunersantal van 1 543. De bevolkiengsdichteid bedroe 74,5 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Dhuizel
Dhuizel is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Dhuizel lei op de coördinaot'n 49°21’ 0’’ N 3°37’ 9’’ L (49,3661111111; 3,61916666667). 't Oppervlak omslit 6,81 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Dhuizel 'n inweunersantal van 97. De bevolkiengsdichteid bedroe 14,5 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Den Briel
thumb|Liggienge in Zuud-'Olland thumb|Kaerte voormaelige gemeênte thumb|De Groôte of Sint-Catharijnekerreke van Den Briel
Den Briel of D'n Briel (Ollans: Brielle) is 'n vestiengsta'ie en voormaelige gemeênte op Voorne-Putt'n in Zuud-'Olland. D'r weune 14.000 meêssen (2022). Den Briel is in 2023 opgegaen in de nieuwe gemeênte Vore an Zeê.
Dit kleine sta'ie spelende een belangrieke rol in de Nederlanse geschiedenisse, toe op 1 april 1572 de stad z'n eige as eêrste overgevende an de Geuzen. Dit wast eêrste groôte waepenfeit van Nederlanse kant in de Tachentigjaerige Oôrlog
Leater wier 't een slaeperig sta'ie. De Briele Maes verzande steeds varder en in de 19e eeuw wiert Kanaol deur Voorne 'egraeve, weerdeur Den Briel in een uuthoek kwam te liggene. Nae anleg van de Nieuwe Waeterwegt kwam d'r himmaele gin schip meer langs. In de jaeren '50 van de twintigste eêuwe wier voor de poorte van Den Briel d'n Europoort an'eleid. Dat heit ut anzicht vant sta'ie gin goed 'edea. A'j noe an komt rieje vanaf Flakkeê over de N57 zie je een woud van hoôgspanniengsmas'n, febriekpupen en windmeules, weertussen de eêns zo majestueuze toren van Den Briel stoôt.
In de jaeren '50 wor de Brielse Maos himmeale of'edamt. Den Briel komt dan ant Briele Meer te liggene. In de tweêde helt van de twintigste eêuwe ist sta'ie iets uut'ebreid mit een antal wieken, mar qua inweuners wiert overvleugeld deu Hellevoet en Spiekenisse. Rond Den Briel is aok wat glastuunbouw te vindene.
Onger Den Briel vielen de plekken Zwartewaol en Vierpolders.
1648
1648 was een jaer in de 17e eêuwe.
Den Briel
Gemeênteraed
De voormaelige gemeênteraed van Den Briel bestond uut zeventien zetels. Hieronger stoot de saemenstellieng van de gemeênteraed sins 2006:
1648
Gebeurtenisse
frameless|links
Den Briel
Kaerten
Kaerten van Den Briel.
Klimbudelbeêsten
De orde van de klimbudelbeêsten (Diprotodontia) is een orde van de zoogdieren (Mammalia).
Taxonomie
De orde Diprotodontia wor as volgt inedeêld:
Wekerom
thumb|Wekerom liet in 't noôrd'n
Wekerom (Nedersaksisch: Wekerum) is 'n plekke in de gemeênte Ede, provincie Gelderland, mie 2.800 inweuners (2022).
Wekerom liet an de rand van de Veluwe.
Albanië
Albanië (Albanees: Shqipëria), officieel de Rippebliek Albanië, is 'n land in 't wessen van de Balkan. Den oôdstad is Tirana. Albanië hrens in 't noôrn an Montenehro en Servië, in 't oôssen an Noôrd-Macedonië en Kosovo en in 't zuudoôssen an Hriek'nland. In 't wessen hrens 't et an de Adriaotische en de Ionische Zeê. Albanië is een van de ermere lan'n van Europa.
Heschiedenisse
In 1916 wier Albanië bezet deur beie Oesteriek-Honharije en Bulharije, respectievelijk in 't noôrn en 't oôssen van 't land, en behon Montenehro de stad Shkodër te belehern. In 1922 waeren aole volkern, as lessen de Italiaonen, wihetrokk'n en in 1925 wier Albanië een rippebliek. In 1928 wier 't een konienkriek en dit duurn tot den Italiaonse beleherienge in 1939. Van 1944 tot 1961 was Albanië een satellietstaetje van de Sovjet-Unie.
In 1968 brak Albanië mie 't Warschaupact en sloot 't et een bondhenootschap mie China, en 't land wier communistisch. Pas in 1992 kwam der een democraotie in Albanië.
Demohrafie
Mede deur 't onherbergzaeme hebied is de bevolkieng in Albanië weinig verscheien. 95% van de bevolkieng is etnisch Albanees, 3% is Hrieks en ok zien der siheuners. De bevolkieng is overwehend islamitisch of atheïstisch, 20% is Albanees-orthodox en 10% Roôms-Katholiek. Pas vanaf 1990 zien kerk'n en moskee'n toe-estaene.
De officiële taele van Albanië is Albanees, ok worn Macedonisch en Hrieks esproken. Ten noôrn van de rivier de Shkumbin wor 't Gehische dialect esproken, ten zuden 't Toskische dialect.
Economie
Albanië is een van de ermste lan'n van Europa en 60% van de werkènde mensen werk in de landbouw. In de diensensector werk slechs een klein percentaoge mensen. In Albanië hel een oôg werkeloôseidsciefer, oewel a dit sins den overhang van planeconomie ni markteconomie sterk is edaeld. Voeheen was aolles staetseihendom, mè sins 1992 is dat eprivatiseerd.
Vanuut Albanië worn onder are product'n as tarwe, petaoten en ketoen verandeld en ok vee delfstoffen as koper, olie, bauxiet en aordhas. De belangriekste handelspartners van Albanië zien Italië, Duutsland, Macedonië en Hriek'nland. De munteêneid is de lek (ALL), verdeêld in 100 qindarta. 1 lek is onheveêr €0,008.
Bestierlijke indeêlieng
Albanië is onderverdeêld in 12 prefectuur'n die an op ulder burte wee onderverdeêld zien in 36 district'n. De prefectuur'n zien:
Politiek
't Udihe politieke systeem van Albanië is een rippebliek mie 1 Kaemer, wivan de leed'n deur 't volk voe vier jaer worn verkozen. De president wor voe vuuf jaer deur 't parlement verkozen, de premier wor deur de president anesteld. Den udihe president van Albanië is Bamir Topi.
Verkeer en vervoer
't Wehennet van Albanië besli 18.000 km, iervan is 5.400 km heasfalteerd. In 2006 wiern drie nieuwe snelwehen aneleid: 1 noôrd-zuud van Hani i Hotit ni Sarandë, 1 oôst-west van Bilisht ni Durrës en 1 van Durrës ni Kukës.
't Spoôrwehennet van Albanië meet 677 km spoôr, mè de staet van de spoôrwehen is slecht. Ok is der in Tirana de Tirana Rinas Mother Teresa-luchtaeven, en tevens is der Kukës Airport. Verbindiengen per veerboôt zien der vanuut Sarandë ni Korfu, vanuut Durrës ni Bari (Italië) en vanuut Durrës of Vlorë ni Brindisi (Italië).
Natalia Oreiro
300px|right|thumb|Natalia Oreiro Natalia Oreiro, geboren als Natalia Marisa Oreiro Iglesias, (Montevideo, 19 meie 1977) is 'n zangeres uut Uruguay.
Nilo-Saharaonse taelen
thumb|300px|right|Kaerte bie de verspreidieng van Nilo-Saharaonse taelen in Afrika.
De Nilo-Saharaonse taelen zien een taelfemielje van 't Afrikaonse continent. Nilo-Saharaonse taelen worn esproken in Ethiopië, Sudan, Oehanda, Kenia en Tanzania. De naem Nilo-Saharaons du derop dan deze taelen vurral rond 't stroômhebied van de Nijl en in hroôte stikken van de Sahara worn esproken.
Indeêlienge
Linhuïssen zien 't et over de interne classificaotie van de Nilo-Saharaonse subfemieljes nog nie eêns. Wè is 't er een dudelijk onderscheid evurmt tussen de Saharaonse taelen (buvobbeld Kanuri) en de Nilotische taelen (buvobbeld Kalenjin en Duka).
De taelkundihe Christopher Ehret zett'n ze in 'n hedittaileerd schema, as volgt:
Château-Arnoux-Saint-Auban
Château-Arnoux-Saint-Auban is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Château-Arnoux-Saint-Auban lei op de coördinaot'n 44°5’ 0’’ N 6°0’ 33’’ L (44,0941666667; 6,00916666667). 't Oppervlak omslit 18,34 km².
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Château-Arnoux-Saint-Auban 'n inweunersantal van 4 970. De bevolkiengsdichteid bedroe 271,6 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Échallon
Échallon is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Échallon 'n inweunersantal van 663. De bevolkiengsdichteid bedroe 24,1 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Noorwegen
Lanschapp'n en Heohrafie
't Hroste deêl van Noorwegen wor bedekt deur 't Scandinavisch Oohland. De oôgste bergen bevin'n zich tussen Oslo en Trondheim. Ier lihhen de Glittertind en de Galdhoepiggen, die an bie 2500 meter de oôgste toppen zien. Tussen de fjorden vin je vaak de fjells, da sien onbeweunde rotsige oôgvlaktes. Ok is Noorwegen beroemd om zun uutestrekte gletsjerhebieden. 't Hroste is de Jostedalsbreen, mie een oppervlak van 815 km2 t op in ni hroste van Europa. Noorwegen ei oengeveer 15.000 eilan'n, wivan der oengeveer 2.000 beweund worn.
Provincies en inweuners
Noorwegen besti uut 11 provincies wivan an Oslo en Hordaland de dichs bevolkte zien. Ier even de provincies op un rijtje:
Noorwegen aj in 2017 5.267.146 inweuners, mie naeme in de regio's Oslo en Akershus steeg 't inweunertal snel. 't Hroste deêl van de bevolkieng is geconcentreerd an de kust in zuudn en de valleien in t zuudn. Ier lihhen ok de hroste steden as Oslo, Bergen, Drammen, Kristiansand en Stavanger. In 't noorn lihhen steedn as Hammerfest, Narvik, Tromsø en Bodø. De miste inweuners zien Noren, mè in t noôrn zien d'r ok de Samen en de Kvenen, un Finse mindereidshroep.
Hodsdienst
De staetskerke van Noorwegen is de Lutherse kerke, mè in Noorwegen is hewoon vrieheid van godsdienst dus bi j vrie om jen eihen hodsdienst te belijen. De konieng zelluf benoem de bisschoppen en are geêstelijken. Un strômieng die an in Noorwegen ontstaen is is die van de Noorse broeders.
Nasjonale park'n
Ier èj un pèr nasjonale park'n op un rijtje:
Fjorden
Ier ep je een rijtje mie ienkele bekende Noorse fjorden:
Nasjonale beêst
Ut nasjonale beêst van Noorwegen is de Noorse boskatte. De Noorse boskatte is alflangaerig en vin zun oorsprong in de Noorse bossen en rond de boedderieen. De Noren bin vreêd groôs op der katte.
Zeêuws volkslied
Geen dier'der plek voor ons op aard,
Geen oord ter wereld meer ons waard,
Ons toelacht veld en bos en tuin.
Waar steeds d' aloude Eendracht woont,
En welvaart 's landsman's werk bekroont,
Waar klinkt des Leeuwen forse stem:
"Ik worstel moedig en ontzwem"
Na-Denétaelen
thumb|325px|Na-Denétaelen De Na-Denétaelfemielje is eên van de oorsproenkelijke Amerikaonse taelfemieljes. Warschienlijk is de femielje een subfemielje van de Dené-Jenisejische taelen. Saemen mie de Alhischen en den Uto-Azteeksen taelfemielje is de Na-Dené eên van de drie hroste taelfemieljes van Amerika, en de femielje is dan ok hoed bestudeêrd.
Zeêuws volkslied
Het land, dat fier zijn zonen prijst,
Na-Denétaelen
Indeêlienge
De Na-Denétaelen zien wee onder te verdeêln in twi subfemielje, wivan den eêssen slechs besti uut eên taele, 't Tlingit, een taele die a deur zo'eên 700 mensen op een paer eilan'n voe de Canadese kust wor esproken. Den aore subfemielje is 't Athabaskisch-Eyak, die an wee onder te verdeêln zien in de verschill'nde Athabaskische taelen en 't pas in 2008 uutesturven Eyak (nog 1 spreker). Toet de Athabaskische taelen be'oôrn taelen as Navajo en Apache. In aore hevall'n wor nog een derde takke van de Na-Denétaelen eziene, die van de Haida, mè dezen is omstreeën, de missen zien 't Haida as 'n isolaot.
Zeêuws volkslied
Van Bestevaer en Joost de Moor,
Bob Marley
thumb|Bob Marley (1980)
Zeêuws volkslied
Dat immer hoog in ere houdt,
Bob Marley
Bob Marley, spreek uut Bob Marlie, (1945-1981) was 'n Reggae-artiest uut Jamaica. Ie et vee hits hehad waoronder: Three little birds, Get up stand up en I shot the sherrif.
Zeêuws volkslied
Den onverschrokken Naerebout.
Gij Zeeland, zijt ons eigen land,
Wij dulden hier geen vreemde hand,
Die over ons regeren zou,
Aan onze vrijheid zijn wij trouw.
Wij hebben slechts één enk'le keus:
"Oranj' en Zeeland!", da's de leus!
Met lijf en ziel: Goed Zeeuws, goed rond.
Tekst: D.A. Poldermans
Roofdier'n
De roofdier'n (Carnivora) bin een orde uut de zoogdieren die an vurnaemelijk vleês eetn. Ze komm'n an der prooi'n deur te jaehen (slupen of sprint'n e.d.), deur te steeln of ok hewoon in de vurm van aes. Bie roofdier'n kan echter ok een stik van 't menu uut plantaordig spul bestaene.
De bekenste roofdier'n bin de katachtehen (Felidae), die an ok bieni allin vleês eetn en dus een hoed voebeêld van vleêseters bin. Toet de Carnivora beoor'n echter ok beêsten as zeê'on'n, walrussen en stienkdier'n. Voebeêl'n van beêsten uut de Carnivora die an hlad hin vleês eetn bin de reuzenpanda (bamboe) en de rolstaertbeer.
Binn'n de roofdier'n bin 't et nie allin landbeêsten die an de dienst uut maeke, der bin ok zeêbeweuners bie. Vroeher wiern deze beêsten in een aparten orde eplekt, de Pinnipedia. De landroofdier'n wiern toen in den orde Fissipedia eplekt. Voebeêl'n van zeêroofdier'n bin walrussen en zeê'on'n.
Taxonomie
De orde Carnivora wor inedeêld in de volhende femieljes en onderordes:
Paese
Paese(n) is 'n christelek feêst weerbie de opstandieng van Jezus Christus wor herdocht.
Deze hebeurtenis staet beschreve in 't Nieuwe Testamant van de Biebel, o.a. in 't Evanhelie van Lucas oôdstuk 24.
Paese(n) bestaet uut Eêste en Twidde Paesdag en is altied op 'n zoondag en maendag in (maerte of) april. 't Vaolt ruum drie maenden nae Kossemisse en twee daegen nae Goeie Vriedag, veertig daegen voô Hemelvaert en vuuftig daegen voô Pienkstern.
Weêtenswaerdigheid
Paese is anders dan vuuftig, zestig jaer vrom. Het is meêr waerelds eworre. A je Paese intikt op Google dan krieg je eêst aanbiedingen om een weekend naè een park te gaen. 't Kost bienae niks. Pas daènae kriieg je tekst en uutleg over de oorsprong en beteêkenisse van Paese. Op Eintjeszand is t'r zelfs een rommelmart op eêste Paese. Zôiets op Twidde Paese kan wè. Dat is een dag van vrolijkheid en mie de fiets d'r op uut. Naè de kermis in Answest bevoorbeeld. 't Was d'n eêste kermis van 't jaer in Zuud-Beveland.
Tiejens paese bin d'r regelmaetig anslaegen op christenen zoas in Niheria en Indonesië en in 2019 in Sri Lanka.
Domburg
260px|thumb|Centrum 260px|thumb|Strange bie Domburg 260px|thumb|Badpaeviljoen in [[1979]] Domburg is een badplekke naebie in 't puntje van Walcheren, in de gemeente Ter Veere. Di komme vee toeristen uut binne- en butenland. 't Lei onderan de dunen en achter de dunen is 't strange. D'r bin vee 'otels, wienkels en 'n zwembad.
Wat-an me zeker wete, is da Walchren a in de Romeinse tied 'n beweund hebied was, mee Domburg as belangrieke andelsplekke. De vermoedelijke naeme van Domburg was in dien tied 'Walacria', wat den oorsproenk van de naeme Walchren verklaert. In 1647 bin resten evonden van 'n an de godin Nehalennia hewiede tempel. D'r waere ôk altaren evonden. Die bin deu kooplieden an de godin opgedraegen, uut dankbaarheid vo ulder be'ouwe vaert. Domburg krieg stadsrechte in 1223. Toet 1997 was Domburg 'n eige gemeênte. Ok 't durp Oôskappel oorde d'r toen (sins 1966) bie.
't werd ook wel Aagtekerkenoord genoem.
Ulst (gemeênte)
Ulst (Nederlands: Hulst) is 'n Zeêuwse gemeênte die-a in 't oôste van Zeêuws-Vlaonderen leit. Ze eit ongeveêr 28.000 inweuners in 2023. Ulst is genoemd naer d'r belangriekste plekke: 't stadje 'Ulst. Aore kernen bin Absdaol (Absdale), D'n Aikant (Heikant), Grauw (Graauw), 't Jaogerke ('t Jagertje) en Schuddebus (Schuddebeurs) - die vurme saeme eên kern -, Kapellebrug, De Kling (Clinge), Kloôster (Kloosterzande), De Kruispouder (Kruispolder) - dit bestae uut vier buurten, naemelik Baoloek (Baalhoek), Duivenoek/Duvelsoek (Duivenhoek), Kruisdurp (Kruisdorp), Kruispouderaov'n (Kruispolderhaven) - Kuitaart, Lamswaerde (Lamswaarde), Nieuw-Naomen (Nieuw-Namen), Paol (Paal), De Snis (Ossenisse), 't Stiejn (Sint Jansteen), Ter'oôlen (Terhole), Usdijk (Hengstdijk), Veugelwaerde (Vogelwaarde), Walsoorden en Zandberg. Daenessens is t'r nog 't buurtje Noôrdstraot (Noordstraat). Zoô omvat de gemeênte 'Ulst ongeveer 't ouwe Land van 'Ulst. Eên bekende polder in deze gemeênte is de Hertogin Hedwigepolder.
De gemeênte 'Ulst grens an de Belse gemeênten Stekene, Sint-Gillis-Waes en Beveren in Oôst-Vlaonderen.
Vurmienge
De gemeênte 'Ulst zoô-an me ze noe kenne ontstoeng op 1 januaori 2003 uut de ouwe gemeênten 'Ulst en Ontenisse.
Cultuur
In de gemeênte 'Ulst oor gin Zeêuws gesproken. Wat-an ze d'r spreke bin Oôst-Vlaemse dialecten, die deur ulder liggienge kortbie Antwerpen wè wat op 't Braebants trekke.
De bevolkienge is, ongeweun vò Zeêland, in meerder'eid katholiek. Een bekende fihuur uut de gemeênte is Reinaert de Vos.
Gemeênteraod
De gemeênteraod bestit uut 21 zêtels. Hieronger stit de saomenstellieng van de raod sins 1990:
¹ erindeêlieng
² Groot Hulst-Gemeenschappelijke Belangen en Algemeen Belang Hulst bin sins 2008 'efuseerd onger de naom Algemeen Belang Groot Hulst.
Vieu
Vieu is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
J.J. Cale
J.J. Cale (spreek uut dzjie dzjie keel) is een muzikant uut d'n Vereênigde Staoten. Ie et nie zo vee hits hehad. Maar ze nummers bin vee hecoverd. Eric Clapton ze hits: Cocaine en After Midnight bin orihineel van J.J. Cale.
Opwiek
thumb|Liggienge
Opwiek (Nederlands: Opwijk) is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 15.000 mins'n (2023).
Meule
thumb|220px|Standerdmeule in [[Uden]] Een meule is een werktuug mie verscheie functies. Ie kan gebruukt worre om meel of olie te maeken, of voo het zaegen van hout en het oppompen van waeter. Een meule kan angedreven worre deu de wind, deu waeter of dieren (rosmeule).
Dwòfdplaote
thumb|250px|rechts|Zicht op Dwòfdplaote Dwòfdplaote of Dôôfplaote (Ollans: Hoofdplaat, in Zeêland boven de Onte zehhe ze Oôdplaete) is een durp in Zeêuws-Vlaonderen. Het is 'elegen in de gemeênte Sluus. Int durp, dat vlakbie de Onte leit weune ca. 850 mênsen. Het gehucht Nummer Jin valt ok onger Dwòfdplaote, evenas Slikplaote.
Dwòfdplaote is een jong durp, pas ontsto in 1781. Int durp binne een kattelieke en een protestante kerke. Vadder ister een korenmeule, De Hoop, 'enaemd. Het durp leit vrie eênzaem in uutgestrekte polders.
In 1953 bin d'r in Dôôfplaote gêên slachtoffers gevallen. Toet an 1970 wast een eihe gemeênte.
Tools
't Tools is 't Zeêuws van 't eiland Tole. In principe oor d'r 't dialect, of de dialecten, van eêl 't eiland mee bedoeld, maer 't kan ok slae op de tael van 't stadje Tole alleêne. 't Fluplands liek d'r vee op.
't Tools trekt nie zoô op 't kortbieë Zuud-Bevelands mae gaet voraol mee 't Schouwen-Duvelands en 't Noord-Bevelands mee. Verschillen bin mae kleine. Binnen Tole is t'r 'n tegenstellienge te vinden tussen 't zuudoôsten (Stad-Tole, Pòvlie en Schaerpenisse) en 't noordwesten (Setalland, Smerdiek en Staevenisse) van 't eiland. 't Vossemaers, onderdeêl van de zuudoôstelike groep, is volges berichten beïnvloed deu 't Braebants, juust zoô-as 't Braebants van Nieuw-Vossemaer dudelik Zeêuwse invloeden zou è. Vò de rest is t'r 'n scherpe grenze mee de Braebantse streektaelen, al bin d'r wè aoreg wat Tolenaers in of om Bergen gae weune en aorsom.
't Gebruuk van 't dialect lei op Tole nae 't schient nie zoô oôg as ergesten aors in Zeêland, mae van echte bedreigienge is gin spraeke.
Verlore Zeune int Tools
En Ie zeid'n: D'r was 'n man, die à twee zeunen ao. In d'n jongste van die twêêje, zeid'n tegen z'n vaoder: vaoder, heef mien m'n erfdêêl mè. In de vaoder haf 'm z'n dêêl. In nie vele daehen daenae, nam de jongste zeune aolles bie mekaore, in hieng op reize nae 'n var land, in dae maekt'n ie aolles op, want ie leefd'n mè raek.
In toen à aolles op was, kwam d'r 'n hrôôte 'ongersnôôd in dat land, in ie behon aarremoe te liejen. In ie hieng dae weg; in kwam bie êên van de maansen die attae weunden; in die stierden 'm nae z'n land om de vaarkes te waaien. En ie wild'n z'n buuk vulle mee 't eten van de vaarkes; mé van hêên maans kreehent. In tot z'n eihe kommende, zeit 'n: 'Oe veel aarebaaieres die à bie vaoder waarke, è vollop 't eten, en ik verhae van d'n 'onger.
'k Zà opstae in naer m'n vaoder haen, in 'k zà tehen z'n zaahe: vaoder, 'k hè hezondigd tehen d'n 'emel, in tehen joe. In 'k bin nie mêê waerd, dajje m'n zeune noemt: maek m'n mèr 'n aarrebaaier. In ie stond op in hieng naer z'n vaoder. In att'n nog varre weg was, zag z'n vaoder 'm, in die wier van binnen mee liefde bewohe; in liep nae z'n toe, viel 'm om z'n 'alles in kust'n 'm.
In z'n ouste zeune was op 't land; in att'n dichtbie 'uus kwam, ôôrd'nie ze zienge in leven maeke. In ie riep êên van de knechts, in vroeg an z'n, wat atter te doen was? In die knecht zei tehen z'n: je broer is trughekomme in je vaoder eit mestkalf laete slachtte, omdatt'n 'm wì hezond trughekrehe ei.
Mé toen wier 'n aarrug kwaed, in ie wild'n nie in 'uus komme. Toen hieng z'n vaeder nae buuten in smeekte'n 'm om binnen te kommen. Mè ie zeid;'n tehen z'n vaoder: Kiek 's, 'k waarke noe à zoovee jaer bieje, in aoltied ek naeje heluusterd in hedae wat ajje zei, in jei m'n nog nôôit 'n bokje heheve, om saemen mee m'n vrienden blieje te wezen. Mè noe at deze zeune gekommen is, die à z'n arfdêêl, dat à van joe afkomstig was, mee 'oeren ophemaekt eit, toen aaje v¿z'n 't mestkalf laete slachte. In ie zeid'n tehen z'n; M'n kind, jie bin aoltied bie m'n in aolles dat van mien is, is ok van joe. M'n moste daerom aerrug blieje weze, want je broer was astwaere dôôd, in is noe wì levend hôôre; in ie was verlore in is hevonde.
Athies-sous-Laon
Athies-sous-Laon is 'n hemeênte in 't departement Aisne, in de rehio Picardie, in Frankriek.
Geograofische informaotie
Athies-sous-Laon lei op de coördinaot'n 49°34’ 0’’ N 3°41’ 2’’ L (49,5738888889; 3,68388888889). 't Oppervlak omslit 15,44 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Athies-sous-Laon 'n inweunersantal van 2 153. De bevolkiengsdichteid bedroe 139,8 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Oveniere
Oveniern is de kunste van 't kwiekn van plant'n voe voedieng en voe schoeneid, mistal in of rond 't uus. 't Onderschei zen eihen vurnaemelijk van boernbedrieven deur de schaolhroôtte en de reeën wirrum a'je 't doe. 't Hrondhebied wir an deze plant'n ekwikt worn, eêt een tuun, dit kan buvobbeld een volkstuun of een hroentetuun wezen.
Oveniern op aore plekk'n
Oveniern vin ok plekke in nie-rissidensjele hroene hebied'n, wironder attractieparkn, heweune parkn, publieke tuun'n en rondom toeristische attracties en anhelehenheeën. In deze sitewaties worn de tuun'n vaok bie'ehouwen deur een hroep oveniers of opzichters.
Mallemoisson
Mallemoisson is 'n hemeênte in 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in de rehio Provence-Alpes-Côte d'Azur, in Frankriek.
Sport
Sport mò an een antal kenmerken voldoene wil 't een sport zien. Elke sport mò worn uutevoerd volhens een systeem van rehels, die an op plekke en tied kun'n verandern, elke sport ei een competisie-aspect, elke sport besti uut een fysieke of mentaole activiteit en elke sport besti diruut da 't een wor beoefend voe 't plezier van de mensen die an der an deêlnemen en de toeschouwers. Vaok wor een sport ok in hroepsverband uuteoefend, mè das nie aoltied 't heval.
Mallemoisson
Geograofische informaotie
Mallemoisson lei op de coördinaot'n 44°2’ 0’’ N 6°7’ 33’’ L (44,0427777778; 6,12583333333). 't Oppervlak omslit 6,04 km².
Sport
An sport wier a edaene in de Hriekse Oud'eid. De Ouwe Hriek'n beschouwen sport as noôdzaokelijk voe je en ze orhaniseern dan ok speêl'n wiran ze mekaore in kracht kon'n meetn, de eêste Olympische Speêl'n. Der zien veschrikk'lijk vee verschill'nde sport'n en ieronder is 't er dan ok een lieste van verschill'nde sport'n.
Vechtsport
Worstelen -- Zwaerdvechten
Waetersport
Duken -- Golfsurfen -- Kajakken -- Kanopolo -- Kanovaren -- Kitesurfen -- Onderwaterhockey -- Roeien -- Schoonspringen -- Snorkelen -- Speervissen -- Synchroonzwemmen -- Vissen -- Vrijduiken -- Wakeboarden -- Waterbasketbal -- Waterskiën -- Windsurfen -- Waeterpolo -- Zeilsport -- Zwemmen
Mallemoisson
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Châteaufort (Alpes-de-Haute-Provence)
Geograofische informaotie
Châteaufort lei op de coördinaot'n 44°16’ 0’’ N 6°1’ 1’’ L (44,2747222222; 6,01694444444). 't Oppervlak omslit 13,73 km².
Bevolkienge
In 2004, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Châteaufort 'n inweunersantal van 29. De bevolkiengsdichteid bedroe 1,9 mins'n per km².
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.
Roôsdaol
thumb|Liggienge
Roôsdaol (Nederlands: Roosdaal) is 'n gemeênte in de Belse provincie Vlaoms-Braebant. D'r weune 12.000 mins'n (2023).
Saint-Éloy-d'Allier
Saint-Éloy-d'Allier is 'n hemeênte in 't departement Allier, in de rehio Auvergne, in Frankriek.
Vieu-d'Izenave
Vieu-d'Izenave is 'n hemeênte in 't departement Ain, in de rehio Rhône-Alpes, in Frankriek.
Saint-Éloy-d'Allier
Geograofische informaotie
Saint-Éloy-d'Allier lei op de coördinaot'n 46°29’ 0’’ N 2°21’ 39’’ L (46,4880555556; 2,36083333333). 't Oppervlak omslit 12,83 km².
Vieu-d'Izenave
Geograofische informaotie
Vieu-d'Izenave lei op de coördinaot'n 46°4’ 0’’ N 5°31’ 48’’ L (46,0816666667; 5,53). 't Oppervlak omslit 23,73 km².
Saint-Éloy-d'Allier
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Saint-Éloy-d'Allier 'n inweunersantal van 69. De bevolkiengsdichteid bedroe 5,5 mins'n per km².
Vieu-d'Izenave
Bevolkienge
In 1999, vogges 't Bureau van de Statistiek'n in Frankriek, 'aod Vieu-d'Izenave 'n inweunersantal van 537. De bevolkiengsdichteid bedroe 22,6 mins'n per km².
Saint-Éloy-d'Allier
Bevolkienge
Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.