cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibà Zika
Ìdẹ́kun àti ìtọjú
Lára ìdẹ́kun ni díndín àwọn ìbújẹ ẹ̀fọn kù ní àwọn agbègbè tí àrùn ti wáyé. Lára ipá ni lílo ogùn apẹ̀fọn, bíbo ọ̀pọ̀ ara pẹ̀lú aṣọ, àwọ̀n apẹ̀fọn, àti rírí pé kòsí omi adágún nítorí ibí ni ẹ̀fọn ti ń bísi. Kòsí oogùn ìwosàn kan gbòógì. Àwọn òṣìṣé ìlera Bùràsílí gbaninímọ̀ràn ní ọdún 2015 pé kí àwọn òbí ronú mímú oyún kúrò nítorí ìtànkálẹ̀ asì gbaninímọ̀ràn pé àwọn aláboyún kò gbọdọ̀ rin ìrìn-ajò lọ ibi tí àjàkálẹ̀ àrùn wà. Níwọ̀n ìgbà tí kòsí ìtọjú kan pàtó, paracetamol (acetaminophen) lèṣe ìrànwọ́ pẹ̀lú àwọn aamì. Admission to the hospital is rarely needed.
Aurelio Mosquera
je Aare orile-ede Ekuador tele
Federico Páez
thumb|Federico Páez je Aare orile-ede Ekuador tele
Mariano Suárez
je Aare orile-ede Ekuador tele
Julio Teodoro Salem
je Aare orile-ede Ekuador tele
Dawood Zandi Afghooni Fiske da
Búkan (Persian: شارۆچکه‌ی بۆکان; Kurdish: bokan; tun Romanized bi Būkān, Bokan, ati Bowkān) je ilu kan ni ati olu ti Búkan County, Oorun Azerbaijan ekun, Iran. Ni 2006 ikaniyan, awọn oniwe-olugbe wà 14.340, ni 3.488 awọn idile. Bi ti 2012, awọn oniwe-olugbe ti a ni ifoju-lati wa ni nitosi 17.773 ni 4.543 awọn idile.
Búkan ti wa ni be ni guusu Adagun Urmia nipa 1.300 mita loke okun ipele. O wa da ni Oorun Azarbaijan ti Iran. Ti ilu ti wa ni o le je lori oorun ile ifowo pamo ti Sīmīnarūd (Tk. Tatahūčāy), mo ni tibile bi Čōmī Bōkān, lori ni opopona laarin awọn Saqqez ati Miandoab
Juan Gualberto González
thumb|Juan Gualberto González je Aare orile-ede Paraguay tele.
Salvador Jovellanos
thumb|Salvador Jovellanos Guanes je Aare orile-ede Paraguay tele.
José Gaspar Rodríguez de Francia
thumb|José Gaspar Rodríguez de Francia je Aare orile-ede Paraguay tele.
Albino Jara
thumb|Albino-jara je Aare orile-ede Paraguay tele.
José Patricio Guggiari
thumb|jose patricio guggiari odun 1904 je Aare orile-ede Paraguay tele.
Àsìá ilẹ̀ Sérbíà àti Montenégrò
Àsìá ilẹ̀ Sérbíà àti Montenégrò
Ellis Clarke
Sir Ellis Emmanuel Innocent Clarke, TC, GCMG (28 December 1917– 30 December 2010) lo je was the second and last Gomina-Agba keji ati to gbeyin orile-ede Trinidad ati Tobago ati Aare ile Trinidad ati Tobago akoko. Clarke je ikan ninu awon apilele adehun ijogbepo igba Ilominira Trinidad ati Tobago ni 1962.
Juan Álvarez
thumb|Àwòrán Ogagun JJuan Álvarez je Aare orile-ede Meksiko tele.
Pedro María de Anaya
thumb|Àwòrán Pedro María Bernardino Anaya Álvarez je Aare orile-ede Meksiko tele.
Vicente Fox
je Aare orile-ede Meksiko tele.
David J. Wineland
David Jeffrey Wineland (ojoibi February 24, 1944) je asefisiksi elebun Nobel ara Amerika to unsise ni ibi-idanwo fisiksi ni National Institute of Standards and Technology (NIST). Ninu awon ise to unse ni itesiwaju ninu isiseiwoju, agaga ifi laser mu ioni tutuninu apẹ̀rẹ̀ Paul ati ilo awon ioni inu apere lati samulo isise komputa quantum. O gba Ebun Noble ninu Fisiksi ni 2012, pelu Serge Haroche, fun “awon ona tuntun idanwo to se lo lati se iwon ati ifowoyipada awon sistemu quantum kookan”, to je nipa iwadi eruku imole, eyun awon fotoni.
Ignacio Comonfort
thumb|Àwòrán Ignacio Comonfort je Aare orile-ede Meksiko tele.
Francisco León de la Barra
je Aare orile-ede Meksiko tele.
Pascual Ortiz Rubio
je Aare orile-ede Meksiko tele.
Emilio Portes Gil
thumb|Emilio Portes Gil je Aare orile-ede Meksiko tele.
Òbí ilẹ̀ àwọn Alákóso Àgbà ilẹ̀ Kánádà
je Alakoso Agba orile-ede Kanada tele.
Joe Clark
thumb|200px|Joe Clark je Alakoso Agba orile-ede Kanada tele.
Pierre Trudeau
thumb|200px|Pierre Trudeau je Alakoso Agba orile-ede Kanada tele.
Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ C
Okùnfà
Kòkòrò-àrùn hepatitis C náà jẹ́ àìlèfojúrí, tí ó ní èèpo, onífọ́nrán kan, fáírọ́ọ̀sì RNA. O jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹbí kòkòrò-àìrùn hepacivirus  Flaviviridae. Àwọn oríṣi jẹnotaipu HCV méje pàtàkì ní n bẹ. Ní ilẹ̀ Amẹrika, jẹnotaipu 1 n fa ìdá àádọ́rin ninu ọgọ́rùn ún àwọn àìsàn, jẹnotaipu 2 n fa ìdá ogún ninu ọgọ́rùn ún àwọn àìsàn, tí ìyòókù ìdá kan ninu ọgọ́rùn ún n fa àwọn àìsàn míràn. Jẹnotaipu 1 ni ó tún wọ́pọ̀ jùlọ́ ni Gúùsù Amẹrika àti ni ilẹ Europe.
Beji Caid el Sebsi
je olori orile-ede.
Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ C
Bí aìsàn Ṣe n tàn kálẹ̀
Ọ̀nà àkọ́kọ́ tí àìsàn n gbà tàn kálẹ̀ ní àwọn orílẹ̀-èdè ti wọn ti gòké-àgbà ni gbígba abẹ́rẹ́ sínu iṣan-ara (IDU). Ní àwọn orílẹ̀-èdè ti n gòké-àgbà ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ níbẹ̀ ni nípa gbígba ẹ̀jẹ̀ sí ara àti àwọn ọ̀nà ìtọ́jú aláìsàn tóléwu Ìdá ogún ninu ọgọ́rùn ún ọ̀nà yóòkù tí àìsàn gbà tàn kálẹ ni ó sì farasin síbẹ̀; sùgbọ́n ọ̀pò ninu àwọn ọ̀nà lè máa ṣe ẹ̀yìn gbígba abẹrẹ sinu iṣan ara, IDU.
Forbes Burnham
Linden Forbes Sampson Burnham (20 February 1923–6 August 1985) je Alakoso Agba ati Aare orile-ede Guyana tele.
Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ C
Fífi ojú ẹni mọ ìtọ́jú-ìlera
Gbígba ẹ̀jẹ sí ara, èròjà ẹ̀jẹ̀, àti gbígba ẹ̀yà ara tuntun láì ya fọto HCV a màa mú ewu nlá àìsàn yìí lọ́wọ́. Ilẹ̀ Amẹrika ni o fìdí yíya fọto náà lélẹ̀ ní ọdún 1992. Láti ìgbà náà sí ni ina àìsàn náà ti n jó lọ sílẹ̀ sí ẹni kan pere nínú igba ènìyàn fún ẹ̀jẹ̀ gbìgbá to one in 10,000 to 10,000,000 per units of blood. Ewu kékeré yìí sí wà nítorí pé àlààfo bí i ọdún mọkanla sí àádọ́rin ọdún nín bẹ láàrin olùfẹ̀jẹ̀sílẹ̀ tí o lè ní àìsàn hepatitis C àti bí ẹ̀jẹ̀ wọn ṣe lè fihàn pé wọn ní i. Àwọn orílẹ̀-èdè kan sì wà tí wọn kò tí ì máa ya fọto ẹ̀jẹ̀ fún àyẹ̀wo àìsàn hepatitis C nítorí iye owó tí ó máa ná wọn.
Robert Borden
thumb|Sir Robert Laird Borden, ọdún 1915 je Alakoso Agba orile-ede Kanada tele.
Jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀ C
Oògùn Lílò
Awọn ti o ni akoran segesege ẹdọ HCV to daju gbọdọ lọ fun itọju. Itọju tó wà bayi jẹ apapọ pegylated interferon ati ogun asodisi kokoro ribavirin fun ọsẹ 24 tabi 48, ti o da lori irufẹ HCV. Abajade to yanranti nṣẹlẹ fun àádọta si ọgọta ninu ìdá ọgọrun awọn eniyan ti a ṣetọju. Àpapọ yala boceprevir tabi telaprevir pẹlu ribavirin ati peginterferon alfa nse iranlowo fun aṣodisi kὸkὸrὸ fun irúfẹ ẹjẹ 1 ti abajade arun jẹdọjẹdọ C.  Awon abayọri fun itọju wọpọ; idaji awọn ti a tọju ni, ami ìdánimọ àrùn ayỌkęlę; ati irírí kẹta ní ìṣÒro imọlára. Itọju ni oṣu mẹfa akọkọ dara ju itọju lẹhin ti àrùn jẹdọjẹdọ C ba ti lewu. Bi eniyan kan bani akoran titun ti ko si tii kuro lẹhin oṣu mẹjọ si mejila, a gba iru ęni bęę niyanju lati lo pegylated interferon fun Ọsę mẹrinlelogun. Fun awọn ti o ni talasémíà (a blood disorder), ribavirin dara, ṣugbọn yoo fa gbigba ẹjẹ.
Ẹ̀kọ́ ìtànkálę àrùn
Laarin 130 ati 170 milionu eniyan, tabi ~3% ida męta ninu Ọgọrun awọn eniyan agbaye, ni o ni arun jẹdọjẹdọ to lewu. Laarin 3-4 miliọnu eniyan ni o ni arun yii lọdọọdun, ati ju 350,000 eniyan ni o n ku lọdọọdun lati ọwọ arun ti o jẹmọ arun jẹdọjẹdọ C. Iye-nísirò ti pọ gidigidi ni 20th century lori adapọ IDU ati ipoogun intravenous tabi lilo ohun oogun laifọ.
Wilfrid Laurier
thumb|Àwòrán ọlọ́lájùlọ Sir Wilfrid Laurier je Alakoso Agba orile-ede Kanada tele.
Essam Sharaf
je olori orile-ede.
Kim Hwang-sik
je olori orile-ede.
Mahamadou Issoufou
(1952-) je olori orile-ede.
Kúrùpù
Awọn aami aisan
Awọn aami aisan miiran ni ninu ibà, coryza (awọn  aami aisan  to wọpọ  fun otutu), ati egungun igbaya ti o sa wọle. Dida itọ́ lẹnu tabi ìwò alaisan nṣe afihan awọn ipo aisan miiran.
Mohamed Said Fofana
je olori orile-ede.
Rosario Fernández
je olori orile-ede.
Simonetta Sommaruga
je olori orile-ede.
Sialeʻataongo Tuʻivakanō
je olori orile-ede Tonga.
Willy Telavi
je olori orile-ede.
Hugh Shearer
jẹ́ Alákóso Àgbà orílẹ̀-èdè Jamaika tẹ́lẹ̀.
Streptococcal pharyngitis
Ọna-ọfun to ndun ni ti kokoro ti a ko le f’oju lasan ri nfa maa ntan nipasẹ ifarakora pẹkipẹki pẹlu alaisan kan. Lati rii daju wipe eniyan kan ni ọna-ọfun to ndun ni ti kokoro ti a ko le f’oju lasan ri nfa eyiti o ndun ni, ayẹwo kan ti a npe ni mimu awọn nkan ẹlẹmi dagba lori nkan amu nkan ẹlẹmi dagba l’ode ara lati inu ọna-ọfun (throat culture)fun iwadi ṣe pataki. Lai ṣe ayẹwo yii papa ẹwẹ, a le mọ nipa ọna-ọfun to ndun ni ti kokoro ti a ko le f’oju lasan nfa nipasẹ awọn aami aisan. Ni eyiti o jọ bẹẹ tabi ti a mọ daju, awọn apakokoro(antibiotics)(awọn oogun ti o npa bakiteria) le dẹkun aisan naa lati ma l’ewu gan-an ati lati mu ara pada bọ s’ipo ni kiakia.
Fifi idi ọna-ọfun to ndun ni ti kokoro ti a ko le f’oju lasan ri nfa mulẹ
Akojọ abuda ti a npe ni iye Sẹntọr ti atunṣe (modified Centor score)ni a nlo lati mọ bi a ti nṣe abojutọ awọn eniyan ti wọn ni ọna-ọfun ti o ndun ni. Eyi dale lori abuda ọna ayẹwo ti iwadi nipa imọ ijinlẹ ti oyinbo marun, iye Sẹntọ naa nṣe itọkasi bi ọna-ọfun ti o ndun ni ṣe le waye si.
Ìwò
Awọn aami aisan ọna-ọfun to ndun ni ti kokoro ti a ko le f’oju lasan ri nfa maa nsan nipa ṣiṣe abojuto rẹ tabi aiṣe abojuto rẹ, laarin ọjọ mẹta si marun. Ṣiṣe abojuto pẹlu oogun apakokoro maa ndin ewu awọn aisan ti o l’ewu ku ati titan kaakiri aisan naa. Awọn ọmọde le pade si ile-iwe lẹyin wakati mẹrinlelogun (24 hours) ti wọn ba ti lo oogun apakokoro.
Mikhail Myasnikovich
Mikhail Uladzimiravich Myasnikovich (Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч, ; Михаил Владимирович Мясникович; ojoibi 6 May 1950) je oloselu ara Belarusi ati Alakoso Agba ile Belarusi, to je yiyansipo latowo Aare Alexander Lukashenko leyin idiboyan aare 2010.
Jean-Bertrand Aristide
thumb|Jean-Bertrand Aristide je Aare orile-ede Haiti tele.
Prosper Avril
jẹ́ Ààrẹ orílè-èdè Haiti tẹ́lẹ̀.
Bùkọ̀lá Awóyẹmí
Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Wọ́n bí Bùkọ́lá Arugbá ní ìpínlẹ̀ Kwara lọ́dún 1988. Láti ìgbà èwe ni Bùkọ́lá tí fẹ́ràn láti di eléré tíátà. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ iṣẹ́ Tíátà ní ifáfitì ìjọba àpapọ̀ ní Ìlọrin, University of Ilorin. Nígbà tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ ló ti ń gbìyànjú láti máa ṣeré tíátà, ṣùgbọ́n ìràwọ̀ rẹ̀ kò tàn àfi ìgbà tí ó kópa nínú sinimá àgbéléwò tí Túndé Kèlání dárí lọ́dún 2008,tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Arugbá. Lẹ́yìn náà o tún kópa nínú "Poisonous Affair" àti àwọn sinimá-àgbéléwò gbankọgbì mìíràn lédè Yorùbá. "Ìgbà Ǹ Bá Jó" ni sinimá àgbéléwò àkọ́kọ́ tí Bùkọ́lá Àwoyẹmí ṣe agbátẹrù rẹ̀ fún ara rẹ̀ lọ́dún 2013.
Monpoint Jeune
je Aare orile-ede Haiti tele.
Florvil Hyppolite
thumb|Àwòrán Florvil Hyppolite je Aare orile-ede Haiti tele.
Cincinnatus Leconte
Jean-Jacques Dessalines Michel Cincinnatus Leconte je Aare orile-ede Haiti tele.
Laide Bakare
tí wọ́n bí ní Ọjọ́ keje oṣù kẹwàá ọdún 1980 (7th October 1980) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olóòtú àti oníṣòwò ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Àtòjọ àwọn ifáfitì aládàání lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà
Àwọn wọ̀nyí ni àtòjọ àwọn Ifáfitì Aládàání tí National University Commission, (NUC) tí Ìjọba Àpapọ̀ fún láṣẹ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. A ṣe àtòjọ yìí nípa àtò álúfábẹ́ẹ̀tì.
Mọsún Fìlání
Ìgbà-èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Wọ́n bí ní ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Ṣùgbọ́n Ìpínlẹ̀ Èkìtì ni àwọn òbí rẹ̀ tí ṣẹ̀ wá. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ márùn-ún tí àwọn òbí rẹ̀ bí. Mọsún lọ sí ilé ìwé gíga ìkẹ́kọ̀ọ́ nípa olùkọ́, Abeokuta College of Education, bẹ́ẹ̀ náà ó kàwé gbàwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ ètò okoòwò ṣíṣe ní ifáfitì Tai Solarin University of Education.
Bright Chimezie
Bright Chimezie tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 1960 (1st October 1960) jẹ́ gbajúmọ̀ olórin ìgbà kan ọmọ bíbí Ìgbò lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ìlà ìpè
Ibi tí a ti lè lo ìlà ìpè
A lè lo ìlà ìpè ní orí ẹ̀rọ ìléwọ́, sátáláìtì,, agogo ọrùn ọwọ́, ẹ̀rọ kọ̀mpútà tàbí àwọn ẹ̀rọ ayàwòrán tí óníkàápá irú rẹ̀.
Àsálà
Àsálà ni èso igi èyíkéyí nínú àwọn ẹ̀yà igi tí àwọn gẹ̀ẹ́sì ń pè ní Juglans. Àsálà jẹ́ ọ̀kan lára èso jíjẹ nígbà tí ó bá ti gbó.
Judy Sheindlin
Judith Susan Sheindlin ( née Blum;) ni abí ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù Kẹwàá, ọdún 1942. Ó jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà, amòfin àti akọ̀wé. Sheindlin ti gba àmì-ẹ̀yẹ ìdáni lọ́lólá ti Day-time Emmy Award ní ọdún 1996.
Ilà kíkọ nílẹ̀ Yorùbá
Ìwúlò Ilà
Kókó ilà kíkọ nílẹ̀ Yorùbá ni kí wọ́n lè mọ ènìyàn mọ́ ìdílé rẹ̀ ní gbogbo ibi tí ó bá lọ. Ilà yí lè jẹ́ ti ìdílé Ìyá tàbí ti Bàbá àmọ́ lọ́pọ̀ ìgbà, ti ìdílé bàbá ni wọ́n sábà ba ń kọ fún ọmọ. Lára Ìwúlò Ilà tún ni láti fi ṣe ọ̀ṣọ́ tàbí ṣe ara lóge àti lọ́jọ̀. Wọ́n tún máa ń lo Ilà láti fi so ẹ̀mí ẹ̀mí ọmọ àbíkú ró kí ó má ba kú tàbi padà sọ́dọ̀ àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ mọ́. Bí ó bá tilẹ̀ gbìyànjú láti padà, tàbí àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ wá mu tipá-tipá ilà yí ni yóò jẹ́ kí wọ́n kọ̀ọ́ sílẹ̀, nítorí ilà náà yóò dúró gẹ́gẹ́ bí àmì tí yóò jẹ́ kí irúfẹ́ ọmọ náà ó yàtọ̀.
Pele
Ilà pélé ni ilà mẹ́ta-mẹ́ta sórí ẹ̀kẹ́ kọ̀ọ̀kan.
Owu
Owu ni ilà mẹ́fà lórí ẹ̀kẹ́ kọ̀ọ̀kan, tó sì wọ́pọ̀ láàárín àwọn ará Òwu, tó jẹ́ ọ̀kan lára ìlú tó gbajúmọ̀ ní Abẹ́òkúta, ẹ̀ka Ìpínlẹ̀ Ògùn. Olóyè Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ kọ ilà Owu
Abaja
Abaja máa ń jẹ́ ilà méjìlá, mẹ́fà ló máa ń wà ní ẹ̀kẹ́ kọ̀ọ̀kan. Èyí máa ń wọ́pọ̀ láàárín àwọn Oyo. Òun sì ni ọba Lamidi Adeyemi III, tó fìgbà kan jẹ́ Aláàfin Ìlú Ọ̀yọ́ Àwọn ilà mìíràn ta ní ní èdè Yorùbá ni Ture, Mande, Bamu àti Jamgbadi.
Ògógóró
Àwọn orúkọ mìíràn tí wọ́n ń pe ògógóró
Akpeteshie lórílẹ̀ èdè Ghana, Omi sapele, pàrágà, kain-kain, Sùn gbalaja, éégún inú ìgò, jẹ́ díè lára àwọn onírúurú orúkọ tí àwọn ènìyàn máa ń pe ògógóró káàkiri ilẹ̀ Yorùbá àti Áfíríkà. Àwọn orúkọ mìíràn tí onírúurú àwọn ènìyàn tún máa ń pè é ní ufofop ní Calabar, rọ́birọ́bi ní Abẹ́òkúta, baba erin Iléṣà, òyìnbó gọ̀, majidun, etonto lédè Àdàmọ̀dì Gẹ̀ẹ́sì, wuru, àwọn Ijaw, Udi Ogagan àti Agbakara Bini, Agbagba Urhobo,àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Hilda Dokubo
Hilda Dokubo tí a tún mọ̀ sí Hilda Dokubo Mrakpor jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ àwọn ọ̀dọ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó ti fìgbà kan jẹ́ olùgbaninímọ̀ràn pàtàkì lórí ọ̀rọ̀ ọ̀dọ́ fún Gómìnà àná ìpínlẹ̀ Rivers, Peter Odili.
Iṣẹ́ rẹ̀
Nígbà ìsìnlú, iṣẹ́ àgùnbánirọ̀ ni Dokubo kópa nínú sinimá àgbéléwò àkọ́kọ́ tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Evil Passion lọ́dún 1992. Láti ìgbà náà ló ti di gbajúmọ̀ òṣèré ìlúmọ̀ọ́kà nínú sinimá àgbéléwò, tí ó sìn ti ṣe olóòtú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò lédè Gẹ̀ẹ́sì àti Ìgbò. Lọ́dún 2015, Dokubo gba àmìn ẹ̀yẹ tí Africa Movie Academy fún ipa ẹ̀dá ìtàn tí ó kó nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Stigma.
Àtòjọ àwọn gbajúmọ̀ òṣèlú-bìnrin ọmọ Yorùbá
List of Yoruba Women in Politics (from en.WP)
J •	Omobola Johnson •	Simi Johnson
E •	Efunsetan Aniwura •	Wuraola Esan •	Patricia Etteh
R •	Funmilayo Ransome-Kuti
F •	Abimbola Fashola
Anafilasisi
Ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara
Eto ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara ni ninu awọn nkan ti o nfa ni taara bi sẹẹli ṣe njọwọ granuli fun awọn sẹẹli masiti ati basofili. Eyi ni ninu awọn nkan bii nkan ti a fi nwo bi nkan ṣe ri ninu ara, opioids, iwọn gbigbona tabi tutu (gbigbona tabi tutu), ati gbigbọn.
Ni gbogbo agbaye, awọn eniyan ti o to 0.05–2% ni o ni anafilasisi ni ipo kan igbe aiye wọn ati pe iye yii jọ wipe o npọ sii. Ọrọ naa wa lati ἀνά ana, Giriki lodi si, ati φύλαξις filasi,idaabobo.
Ṣiṣayẹwo nkan ti ara korira
Ṣiṣayẹwo nkan ti ara korira le ṣe iranlọwọ nipa mimọ ohun ti o nfaa. Ṣiṣayẹwo nkan ti awọ-ara korira (fun apẹẹrẹ patch testing) wa fun awọn ounjẹ kan ati oró. Ṣiṣayẹwo ẹjẹ fun IgE ni pato le wulo lati jẹrisi wara-olomi, ẹyin, ẹpa, ẹpa igi ati awọn nkan ti ara korira ninu ẹja. Ṣiṣayẹwo awọ-ara wa lati jẹrisi awọn nkan ti ara korira bii pẹnisilini ṣugbọn ko si fun awọn itọju miiran. Iru anafilasisi ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara ṣee mọ nipa itan ati ikọlu si nkan ti ara korira nikan, ti kii si ṣe nipa ayẹwo awọ-ara ati ayẹwo ẹjẹ.
Abojuto
Awọn eniyan ti o le tete ni anafilasisi ni agba ni imọran lati ni "eto iṣẹ fun nkan ti ara korira si", awọn obi ni agba ni imọran lati fi to awọn ile-iwe awọn ọmọ wọn leti nipa ikọrira ara ati awọn nkan ti o ye ki wọn ṣe bi pajawiri anafilatiki ba ṣẹlẹ. Eto iṣẹ maa nni ninu lilo fifun ara ẹni ni abẹrẹ efinifirini, igbani niyanju lati wọ ẹ̀gbà-ọwọ́ itaniji to niiṣe pẹlu iṣegun oyinbo kan, ati imọran lati yẹra fun awọn ohun ti o nṣe okunfa. Ọna abojuto to nlo ajẹsara ara ẹni wa fun awọn ohun ti o nṣe okunfa lati dena anafilasisi ọjọ iwaju. Ẹkọ onilọpọ ọdun nipa didinku tabi mimu kuro bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan ninu ọra ni ati ri wipe o munadoko lodi si awọn kokoro ti njẹ ni nigbati dinku tabi mimu kuro bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan lati ẹnu munadoko fun ọpọlọpọ ounjẹ.