cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Augustus Otunba Payne
Ogunyemi Ebikunle Ajose
Rẹ̀mí Fàní-Káyọ̀dé
V.A. Déhìmọ̀
Won di looya ni 1950
Àwọn àdúgbò ìlú Mọdákẹ́kẹ́
Àwọn àdúgbò ìlú Mọdákẹ́kẹ́ àti ìtumọ̀ wọn
62.	Àdúgbo:	Àgbója Ìtumò:		Ìtàn so fún wa pé àwon tó wà ni ilé Àgbójà máa ń bínú púpò tó fi jé pet í enìkan bá yan ènìyàn je lójú won, wón lè so ìjà náà di ti won pátápátá, kò sì sí ibi tí wón ti lè gbá pé wón ń jà ní àdúgbò tó tì wón, tí won kò ní débè láti loo jà. Òpèbé aríjà sorò ló mú won di ìlé àgbójà. 63.	Àdúgbo:	Òsúnaró Ìtumò:		Isé owó tí wón ń se ló mú ki wón máa pe àdúgbò won ni òsúnaró. Isé aró rife ni wón fi sísé òjó won, bí ó tilè jé pé isé aró ríre yìí kò wópò láàrin won mó
John Augustus Otunba Payne
Ogunyemi Ebikunle Ajose
J.A. Adéfarasìn
Àwọn àdúgbò ìlú Mọdákẹ́kẹ́
Àwọn àdúgbò ìlú Mọdákẹ́kẹ́ àti ìtumọ̀ wọn
74.	Àdúgbo:	Bérí Ìtumò:		Ìtàn so fún wa pé, wón le nílé béré yìí láyé àtìjó, Ìbèrù yìí ni wón gbìn sókàn àwon ènìyàn láti má jè é kí àwon omodé máa ta félefèle lo sí àdúgbò won láti se ohunkóhun. Ìdí nìyí tí wón fi ń pè wón nílé bérí.
76.	Àdúgbo:	Móńdé Ìtumò:		Wón ní ní ayé àtijó, wón ní ilé kan soso tó wà ni àdúgbò yìí pa amò ni wón fi kó ilé náà, fún ìdí èyí tí ènìyàn bá ti ńlo ibè won a ní ilé monde, ilé móńdé. Ìdí nìyí tí wón fi só dilé móńdé.
John Augustus Otunba Payne
A.G.O. Agbaje
Akinọlá Àgùdù
Lítíréṣọ̀
“Literature enumerate the future thought of an individual (Human being)
John Augustus Otunba Payne
A.G.O. Agbaje
B. Olówófóyèkù
O. Ajose-Adeogun
A. E. Molajo
Ayọ̀ Richards
O.B. Akin Olugbade
O.B. Akin Olúgbadé
A.F.O. Dábírí
J.A. Ọdẹ́kù
Y.A. Jìnádù
Magistrate akoko ni ile Naijiria
Ọmọ Yorùbá nì Májísíréètì kìíní ní ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó jẹ́ ọmọ Nàìjíríà ni Sir Olumuyiwa Jibalaru. Ọdún 1938 ni ó di Majísíréètì yìí.
Olayinka Sule
Itokasi
In 1983 Lt. Colonel Sule was military attache to the permanent mission of Nigeria to the United Nations. Promoted to Colonel, Sule was the first Administrator of Jigawa State, Nigeria after it was formed from part of Kano State in August 1991. He handed over to the elected civilian governor Ali Sa'ad Birnin-Kudu in January 1992 at the start of the Nigerian Third Republic. In 1996 he was General Officer Commanding (GOC) the 1st Mechanised Division of the Nigerian Army. He retired from the army that year.
Kenneth Hall
Sir Kenneth Octavius Hall ON, GCMG, OJ (ojoibi 24 April 1941)
Ronald McNair
Ronald Ervin McNair, Ph.D.  (October 21, 1950 – January 28, 1986) je omo Afrika Amerika asefisiksi ati arinlofurufu fun NASA. McNair ku nigba igbera Oko-alobo Ofurufu Challenger ni iranlose STS-51-L.
Howard Cooke
Sir Howard Felix Hanlan Cooke, ON, GCMG, GCVO, CD, K.St.J (ojoibi November 13, 1915) je Gomina-Agba ile Jamaica lati August 1, 1991 titi de February 15, 2006.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Aiyedire
Agbegbe Ijoba Ibile Aiyedire wà ní Ipinle Osun ni orílé-èdè Naijiria. Ibujoko re wa ni Ile-Ogbo.
Samarium
Samarium je apilese kemika to ni ami-idamo Sm ati nomba atomu 62.
Ibrahim Mahmud Alfa
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Kaduna tele.
Koisaanu
Oju=iwe kiini
Naro, 				14,000,		Botswana, Namibia =Ikx’aull’ein 		2,000,			Namibia, Botswana
Oju-iwe keji
Àpẹẹrẹ:-
Ẹ̀rún tàbí àfòmọ́ ẹ̀yìn ni wọn n lo fún ìyísódì (Khoekhoe tam; G//ana  G/ui àti ‡Haba tàmátema) n lò ẹ̀rún fún ìyísódì nígbà tí (kxoe //Am. Buya-bé) n lo afọmọ ẹyin, nígbà mìíràn wọ́n n lo méjèèjì. Ètò Ọ̀rọ̀ Ètò ọ̀rọ̀ tí àwọn èdè Khoisan ti à ń sọ wọ̀nyí máa ń lò ni (Svo-Subject-Verb-Object) Olùwà ọ̀rọ̀-ìṣe àti àbọ̀ tàbí (Sov-Suject-Object-verb).
Ọ̀rọ̀ Èdè (Vocabulary)
ÀKỌ́SÍLẸ̀ Ọ̀pọ̀ àwọn èdè wọ̀nyí ni kò ni àkọsílẹ̀ ṣùgbọ́n Nama ati Naro ni àkọsílẹ̀ àti ohun èlò ìkọ́ni. Nama ní pàtàkì ti wà ní àkọsílẹ̀ láti ọjọ́ pípẹ́.
Mahmoud Ahmadinejad
Mahmoud Ahmadinejad (, Mahmūd Ahmadinezhād ; ojoibi 28 October 1956 ) ni Aare orile-ede Onimale Olominira ile Irani
Amẹrísíọ̀m
Amẹrísíọ̀m tabi Americium je apilese alasopapo to ni ami-idamo Am ati nomba atomu 95. Gege bi apilese onide alagbararadio, americium je aktinidi ti o je bibosowo Glenn T. Seaborg ni 1944 nigba to n digbolu plutonium pelu awon neutroni be sini o je apilese teyinuraniom kerin to je wiwari. Won soloruko fun orile Amerika, ni ibaramu mo europium.
Lawal Kaita
Lawal Kaita. jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti gómìnà Ìpínlẹ̀ Kàdúná tẹ́lẹ̀.
Síríà
Síríà (سورية Sūriyya or سوريا Sūryā; ; Sûrî), lonibise bi Orileominira Arabu Siria (الجمهورية العربية السورية Al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah ), jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Apá ìwòorùn Asia, ó ní ibodè pẹlú Lebanon àti Omi-òkun Mediteraneani ní ìwọ̀oọ̀rùn, Turkey ní àríwá, Iraq ní ìlàoòrùn, Jordan ní gúúsù, àti Israel ní gúúsù-ìwọ̀oòrùn.
Àsìá ilẹ̀ Bósníà àti Hẹrzẹgòfínà
Àsìá ilẹ̀ Bosnia and Herzegovina.
Jalal Talabani
Jalal Talabani (جەلال تاڵەبانی Celal Tallebanî, جلال طالباني Jalāl Tālabānī; born November 12, 1933) is the sixth and current President of Iraq, a leading Kurdish politician. He is the first non-Arab president of Iraq, although Abdul Kareem Qasim was half Kurdish.
Félix Faure
Félix François Faure je Aare ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Shagari
Agbegbe Ijoba Ibile Shagari je ijoba ibile ni Ipinle Sokoto ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Shagari
Tanko Ayuba
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Kaduna tele.
Àsìá ilẹ̀ Brasil
Àsìá ilẹ̀ Brazil.
Àwọn orin ilẹ̀ Yorùbá
Ìwúlò orin Yorùbá
Orin apala
T.M. Ilésanmí
Bí a bá wo àkójọpọ̀ àwọn iṣẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n yìí, a ó rí pé ẹni tí ó fẹ́ràn ìwádìí ṣíṣe lórí àwọn àkóónú nílẹ̀ Yorùbá, àṣà, ìṣe, èdè, lítíréṣọ̀ alohùn àti àwọn nǹkan yòókù tí ó sódo sínú àmù èrò ìjìnlẹ̀ ní àwùjọ Yorùbá. Ó fẹ́ràn láti máa ṣe iṣẹ́ àṣekára, ó sì jẹ́ ẹni tí ó ṣe é fọkàntán. Àràbà ni láwùjọ akadá, ẹ̀ká Yorùbá kò lè gbàgbé iṣẹ́ ribiribi tí ó ti ṣe láti mú ìdàgbàsókè bá àwùjọ wa.
Àwọn àdúgbò ìlú Iléṣà
ILÉSÀ
6.	Àdúgbo:	Ìdí àyàn Ìtumò: 		Igi ààyàn kan wà ní agbègbè yìí tele èyí ló fàá tí won fi so àdúgbò yìí ní ìdí àyàn.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Shinkafi
wa ni Naijiria
Àwọn àdúgbò ìlú Iléṣà
ILÉSÀ
11.	Àdúgbo:	Òkè-Padre Ìtumò: 		(Páàdì) Ibi yìí ni àwon Òyìnbó ìjo Rátólíkì tí a gbà pé won mu ìgbàgbó wá ń gbé nígbà yen ni òkè-Páàdì.
13.	Àdúgbo:	Bámúso Ìtumò: 		Òtè ló gbé àwon tó kókó de adugbo yìí dé ibè torí pé wón ń gbèrò láti yan olóyè láàrin ara won, Owá gbó èyí ló bá lé won kúrò ni ibi tí won ti wá télè.
16.	Àdúgbo:	Ìsònà Ìtumò: 		Ibi tí àwon tó ma n se isé onà pò jù sí láyé àtijó, ìtàn so fún wa pé ibè ni won ti máa n hun òpá àse àti ìlèkè owá, tí àwon ìyàwó rè àti àwon olóyè.
36.	Àdúgbo:	Adétí Ìtumò: 		Àgékúrín fún “A dé etí owá” mí èyí, ibè ni àwon ará ìbòkun dúró sé nígbà tí ogun parí tí wón fé wá dúpé lówó owá-omo-Ajíbógun tó ràn wón lówó láti ségun àwon Ìlàré.
46.	Àdúgbo:	Omi-Oko Ìtumò: 		Àdúgbò tí omi tí àwon ènìyàn máa ń pon ní ayé àtijó, omo yìí wà ní ìtòsí ibi tí wón máa ń dá oko sí, èyí ni wón fi máa ń pè é ní omi-oko.
53.	Àdúgbo:	Òkè-omi-irú Ìtumò: 		Òmi kan wà ní ibí yìí tí wón ti máa ń fo irú ní ayé àtijó, ìgbà tí àwon ènìyàn téèrè sin í kólé omi irú.
58.	Àdúgbo:	Ìfòfín Ìtumò: 		Òmi kan wà ní àdúgbò yìí télè tí àwon ènìyàn ti máa ń do nǹkan, torí omi yìí ni wón se so àdúgbò yìí ní Ìfofín.
Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà
Ekiti
ENUGU
Gombe
Akko, Balanga, Billiri, Dukku, Funakaye, Go Kaltungo, Kwami, Nafada, Shomgon, Yamlatu/Deba.
Kaduna
Birnin Gwari, Chikun, Giwa, kajuru, Igbabi, Ikara, Jem’a, Kacha, Kaduna North, Kaduna South, Kagarko, Kauru, Kubau, Kudan, Lere, Makarfi, Sabon Gari, Sanga, Zangon Kataf, Zaria.
Katsina
Bakori, Batagarawa, Batsari, Baure, Bindawa, Charanchi, Dan-musa, Dan dume, 9. Danja, Daura, Dutsi, Dutsinma, Faskari, Funtua, Ingawa, Jibia, Kafur, Kaita, Kankara, Kankia, katsina (Katsina), Kurfi, Kusada, Mai’adua, Malumfashi, Mani, Mashi, Matazu, Musawa, Rimi, Sabuwa, Safana, Sandamu, Zango.
Kwara
Asa, baruten, Edu, Ekiti, Ireposun, Ilorin Easat, Ilorin South, Ireposun, Ilorin West Kiyamo, Moro, Offa, Oke-Ero, osin, Oyun, Pategi.
Yobe
ZAMFARA
Ètò ìsèlú
Ètò ìsèlú
ISO 8807
je opagun kariaye.
Yusuf Olatunji
Àwọn àkójọ orin rẹ̀
1970 Yusufu Olatunji and His Group In Action Vol. 6 (Philips PL 6386007)(CD; Premier Music [Lagos] PLCD 009 [as Vol. 6 Oye Kani Fura]) [A] Nofiu Lashoju / Datemi Lare / O Ye Kani Fura / Egbe Fourteen Members / Egbe Ifelodun Kenta [B] Itoko Area / Chief Waidi Awoleshu / Adegoke Ajao / Egba Boys Society / R. Ayandeyi Akangbe
1973 Yusufu Olatunji and His Group Vol. 15 (Philips / Phonogram PL 6361031)(CD; Premier Music [Lagos] PLCD 018[as Vol.15 Onitire])(CD; Zareco [Lagos] no number [as Vol.15 Oni 'Tire]) [A] Jimoh Olojo (Itire) / Sunmonu Akanbi Olori / Karimu Olota / Nuru Alowonle / Egbe Ifelajulo (Ijemo) [B] Wahabi Ayinla Adetoun / Aminu Alamu Bello / Jimoh Ishola Amodu / Alhaji Ganiyu Elekuro / Egbe Obaniba Siri
? Yusufu Olatunji and His Group Vol. 17 (Philips / Phonogram PL 6361050)(CD; Premier Music [Lagos] PLCD 010 [as Vol.17 Yegede]) [A] Orin Yusufu Olatunji / Kuburatu Adebisi Edioseri / Egba Ilupeju (Kemta) [B] Sule Esinlokun / Awon Oba Eko /Basiratu Salawe Akanni /Sherifatu Asake / Late Sidi Ereko.
1975 Yusufu Olatunji and His Group Vol. 22 (Zareco ORSL 1711)(CD; Olatunji [Lagos] CMP008 [as Vol.22 Iwa]) [A] IWA / Shewu Bakare / Alhaja Musili Ashake / Egbe Ajisafe Oshogbo [B] Lamina Ojugbele / Alhaji Abasi Olisa / Fatai Are-Ago / Ailara Amodemaja / Egbe Ifelodun (Oke-Bode)
1978 Yusufu Olatunji and His Sakara Group Vol. 30 (Zareco ORSL 1729) [A] Alhaji Samusi Ayorinde / Alhaji Musitafa Oyeleke / Sufianu Ogunwolu / Raufu Ajani Raji [B] Alhaji Muraina Ajadi / Jimo Ishola Amodu / Nofisatu Iya Iebeji / Egbe Irepudun Ibadan
1987 Yusufu Olatunji and His Sakara Group Baba O 5 (Zareco ORSL 1742) [A] Waidi Orelope / Larimu Seriki / Rabiu Shodunke / Shitu Dokunmu [B] K. Dawodu / Jimoh Asuni / Jimo Subulade / Alhaji Lemboye / James Kodaolu / Oredegbe Kaduna
Alexandre Millerand
je Aare ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Shongom
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Àkúrẹ́
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Shomolu
thumb|Ọjà Alade ní Ṣómólú, Ìpínlẹ̀ Èkó. wa ni Naijiria
Iya Abubakar
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
D. O. Fagunwa
Ìgbé ayé rẹ̀
Wọ́n bí Fágúnwà ní ìlú Òkè-Ìgbò, ní Ìpínlẹ̀ Òndó. Bàbá rẹ̀ ni ọ̀gbẹ́ni Joshua Akíntúndé Fágúnwà nígbà tí ìyá rẹ ń jẹ́ Rachel Òṣunyọmí Fágúnwà. Bàbá bàbá re ni Fáníyì Arójò, tí ó jẹ́ jagun-jagun. Ọmọ ọmọ Fa ni yi yí ni Égúnṣọlá Asungaga Bèyíokú, tí ó jẹ́ adífálà ní ìlú Origbo, ìlú tí ó wà ní ẹ̀gbẹ́ ìlú Ipetumodu. Nígbà tí Ìyá ìyá rẹ̀ ń jẹ Ṣayọadé Olówu, tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú ọmọ bíbí Òwú ṣáájú kí wọ́n tí gbéra lọ sí ìlú Abẹ́òkúta. Asungaga yí ni ó kò lọ sí ìlú Ilé-Ifẹ̀ látàrí bí Àbíkú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé òun gan gan fúnra rẹ̀ náà jẹ́ Àbíkú. Nígbà tí ó dé ìlú Ilé-Ifẹ̀ ní àárín ọdún 1870,Ó di Oníṣègù àti Babaláwo fún Ọba Ọọ̀ni ti Ilé-Ifẹ̀ Ọlọ́gbẹ́nlá. Kẹ́yìn tí ogun Ifẹ́ ati Òndó parí, púpọ̀ nínú àwọn jagun-jagun ni wọ́n pàgọ́ sí Abúlé kan tí wọ́n ń pè ní "Oko-igbó" tí ó di Òkè-Ìgbò nísìín. Asungaga bí ọmọ padà bí ọmọ mẹ́rin tí wọ́n gbẹ̀yìn rẹ̀. Àwọn ni: Ifatosa, Akintunde Fagunwa ( tí ó padà yí orúkọ rẹ̀ padà sí Joshua), Ifabunmi àti "Philip" Odugbemi.
Àìní
Òsì jẹ́ ìpìnlẹ̀ tàbí ipò nínú èyí ti ènìyàn kò  ní  àwọn orísun ìnawọ̀  àti àwọn nǹkan pàtàkì fún idiwọn ìgbé ayé  kan. Ó Ṣì le ni í orisirisi àwùjọ, aje, ati òsèlú okùnfà àti ipá. Nígbà tí o ba n ṣe ìṣirò òs̀i ni àwọn ìṣirò tàbí ètò-ọ̀rọ̀ ajé àwọn ìwọ̀n àkọ́kọ́ méj̀i wa: òsì pípé ṣe ̀afiẃe owó oya si iye t́i ó nílò láti pàdé àwọn ìwúl̀o tí ara ẹni, ǵẹgẹ́ bi óunjẹ, aṣọ, ̀̀ati ibugb́e ; wiwọn osi ojulumo nigbati eniyan ko ba le pade ipele ti o kere julọ ti awọn ajohunše igbe, ni akawe si awọn miiran ni akoko kanna ati aaye. Itumọ ti osi ibatan yatọ lati orilẹ-ede kan si ekeji, tabi lati awujọ kan si ekeji.
Àwọn àdúgbò ìlú Ilé-Ifẹ̀
ILÉ-IFẸ̀
8.	Àdúgbo:	Oyárò Ìtumò: 		Ìtàn so wípé oya ni ó rò sí àdúgbó yìí
15.	Àdúgbo:	Edènà Ìtumò: 		Orúko àdúgbò yíi wá nipa sè wípé ó jé Ogbà tí olórun fí Adámù àti Éfà sin i ìsèdálè ayé gégébí ase mò.
29.	Àdúgbo:	Igbó-ìtàpá Ìtumò: 		Jé ibi tí won má ń sin àwon tí ó bá kú pèlú Oyún si.
30	Àdúgbo:	Jétanwo Ìtumò: 		(Enuwa Square) Eni tí ó te agboolé náà dó ni orúko rè ń jé Jétawo, Ìdí nìyí tí wón fi so ilé náà ní jétawo.
55.	Àdúgbo:	Olókó Ìtumò: 		Ilé Olókó jé ilé tí a mò sí ilé àgbède tí ó jé pé isé okó ní isé tí won. Kò wá sí orúko tí àwon ènìyàn lè fi pè wón, wón bá so ilé won ní ilé Olókó.
62.	Àdúgbo:	Baba-Elégún Ìtumò: 		Ní ìgbà àtijó Okùnrin kán wà tí ó jé elégun tí àwon ènìyàn máa ń pè ní Baba-Elégun, nínú ilé náà ìdí nìyí tí àwon ènìyàn fi ń pe agbo ilé náà ni ilé Baba-Elégún.
68.	Àdúgbo:	Olóni Ìtumò: 		Ní agbo ilé yìí ni wón ti ń sin òni, ìdí nìyí tí a fi ń pe agbo ilé náà ní ilé Olóní.
71.	Àdúgbo:	Dáódù Ìtumò: 		Agbo ilé yìí ní ayé àtijó ni àkóbí oba tí à ń pè ní Dáódù kó ilé sí, ìdí nìyí tí wón fi ń pe agbo ilé náà ní ilé Dáódù.
82.	Àdúgbo:	Alaro Ìtumò: 		Ilé yìí ni ilé tí eni tí ó máa ń lu aro wà tí ó ń gbé, tí àwon ènìyàn sì ń pe agbo ilé rè ní ilé Alaro
97.	Àdúgbo:	Dógbónya Ìtumò: 		Ògbón ni ibè ń jé ògbón Oya yen wón ti ibì kan ya wá ni wón wá te ibè dó ni wón fi kó ilé síbè bíwón se bèrè sí pè wón ni ògbón-oya.
98.	Àdúgbo:	Ìlórò Ìtumò: 		Àwon ará ilé òpá ni wón, níbè ni wón tí so pé àwon ń lo si oko àwon ni olórò ni wón fi ń pé gbogbo ibè ni ìlórò.
103.	Àdúgbo:	Iyékéré Ìtumò: 		Ìdí tí wón fi ń pé ni yèèkéré ni pé nígbà tí enití ó te ibè dó bèrè si pin ilé fún won ní won bèrè sí so pé yèèkéré ìdí èyí ni won fi ń pen i ìyékéré.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Sókótó
Agbegbe Ijoba Ibile Ariwa Sokoto je ijoba ibile ni Ipinle Sokoto ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Sokoto
Philippe Pétain
thumb|Philippe Pétain Henri Philippe Benoni Omer Pétain je Aare ile Furansi tele.
Ìjẹ̀ṣà
Ìtàn
Tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa ojúlówó àwọn ọmọ Yorùbá ni ilẹ̀ Yorùbá òde-òní ìjẹ̀sa jẹ́ ọ̀kan pàtàkì lára ojúlówó ọmọ Yorùbá tí kò se fí ọwọ́ rọ́ sẹ́yìn nínú ìtàn àwọn Yorùbá. Oríìsíìsí ìtàn ni a sì gbọ́ nípa orírun Ìjẹ̀sà gẹ́gẹ́ bí ojúlówó Yorùbá kó dà a ti lè gbọ́ wí pé olórí àwọn Ìjẹ̀sà jẹ òkan lára àwọn ọmọ méjèje tí Odùduwà bí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìtàn ni a gbọ́ nípa ìsẹ̀dálẹ̀ Ìjẹ̀sà. Ó sì dàbí ẹni pé o sòro díẹ̀ láti sọ pe ọ̀kan ni fìdí múlẹ̀ jùlọ.
Ọ̀pá Ẹ̀fọ̀n-Aláayè wọ́n ku mẹ́ta gege”
Àwọn oyè pàtàkì ní Ìjẹ̀ṣà
(9)	Bajimọ
Ẹ̀sìn àwọn Ìjẹ̀sà
Ẹ̀sìn Kìrìsìtẹ́nì náà ni a ti rí Ìjọ Àgùdà (Catholic), Ìjọ onítẹ̀bomi (Baptist) Ìjọ Elétò (Methodist) Ajíhìnrere Kírísítì (Christ Apostelic Church) kérúbù àti séráfù (Cherubim and Seraphim) àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.
Ètò Ẹ̀kọ́
Àwọn Ìjẹ̀sà ní Ìmọ̀ tí ó gbámúsé ní pa ètò ẹ̀kọ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn Ìjẹ̀sà ni o di ipò gíga mú ní ilé isẹ́ ìjọba fún àǹfàní ìmọ̀ ẹ̀kọ́ wọn. tị́tí di àkòkò yìí ó tó nǹkan bí aadọta ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ tí ó wà ní igboro ilésà, ilé ẹ̀kọ́ girama méjìdínlógún àti ilé ìwé ẹ̀kọ́sẹ́ olùkọ́ onípòkejì méjì. Ni àfikún, ìjọba tún ti dá ilé- ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́sẹ́ olùkóni, fún ilé ẹ̀kọ́ giga sílẹ ni llésà ni ọdún 1977(Osun State College of Education) Àwọn òrìsà ilẹ̀ Ìjẹ̀sà Owari, Owaluse, Oludu, Oluaye, Ajitafa, Ogun, Omi/Osun. Sùgbọ́n àwọn òrìsà kò se bẹ gbilẹ̀ mọ́ ni ilẹ̀ Ìjẹ̀sà. Ọ̀kan soso lalè ri níbú wọn ti o dàbí ẹni pé wọn sin se ọdún rẹ.
Orin sákárà
Àwọn ohun èlò eré Jùjú
Igbagbo Yoruba nipa ajodun ibile
Èrò àti ìgbàgbọ́ Yorùbá nípa àjọ̀dún ìbílẹ̀
Agbalogbabo lori orin Yoruba
Èdè Akaanu
Èdè Akan
Baháí
thumb|Ilé ìjosìn ti Baháí Bahai Ẹ̀sìn kan tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1863 tí ó ń mú gbogbo èyí tí ó dára lára èsìn mìíran lò tí ó sì ń mú kí gbogbo àwọn ènìyàn ayé para pọ̀. Àwọn tí ó ń sin ẹ̀sìn yìí ni wọ́n ń pè ní Bahais.
Haruna Ishola
Iṣẹ́ orin kíkọ
Ìlú Ibadan ni wọ́n bí wọn sí, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Àwo-orin akọ́kọ́ tí Ishola ṣe jáde ní ọdún 1948. Ní ọdún 1955, wọ́n tún orin náà gbà sílẹ̀ lẹ́yìn tí ọba Adeboye wàjà nínú ìjàmbá ọkọ̀ òfurufú kan. Orin tí wọ́n tún kọ yìí mú wọn gbajúmọ si. Haruna Ishola bẹ̀rẹ̀ sí kọ orin àpàlà, tí ó si tún ń gba á sílẹ̀ ní ọdún 1955, èyí sì sọ ọ́ di olókìkí si. Nínú orin rẹ, ó máa ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn òwe Yorùbá àti ẹsẹ Kuraani. Ni ọdún 1950, o fi Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ kun orin rẹ̀, ó sì kọ orin "Punctuality is the Soul of Business" fún Decca Records.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Tafa
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Anaocha
Agbegbe Ijoba Ibile Anaocha je ijoba ibile ni Ipinle Anambra ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Neni.
Wákàtí
thumb Wákàtí jẹ́ ẹyọ àsìkò. Ìṣẹ́jú ọgọ́ta ni ó wà nínú wákàtí kan.
Àdúgbò Èkó, Ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà
Ìtumò:	Ibí ni won sin àwon Ológun tí wón ti won ti kú, wón sìn o àre ńlá kan sí bè tí ó je sójà ológun.
Charles de Gaulle
O salo si Ilegeesi o si soro lori eto radio ti BBC se ni 18 Osu kefa, 1940, nibi tto ti unso fun awon ara Fransi pe ki won koju ija si Jemani Nazi and organised the Free French Forces with exiled French officers in Britain.
Joseph Olatunji Ajayi
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Abergavenny
Abergavenny je ilu oja ní ilè Welsi. Ìlú náà wà ní ibi tí odo Ilok àti Gavenny ti pàdé. Máìlì márùn-ún ni ìlú yìí sí Monmouth, ní apá ìwọ̀-oòrùn. Àwọn ènìyàn tó ń gbé ìlú yìí ní 1961 jẹ́ 9,625.
Luis Walter Alvarez
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Gbólóhùn Yorùbá
'Gbólóhùn èdè Yorùbá ni a lè pè ní odidi ọ̀rọ̀ tí ó pé, tí ó ní olùṣe ati abọ̀ nínú tí ó sì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú lẹ́tà ńlá. Síńtáàsì ni èka kan nínú gírámà èdè tí ó níí sè pèlú bi a se ń so òrò pò tí ó fi ń di gbólóhùn àti bí a se ń fún gbólóhùn yìi ní ìtumò. Síntáàsì ní òfin ìlànà ti elédè máa ń tèlé nígbà tí ó bá ń so èdè rè yí yàtò si ìlò èdè. Ìmò èdè ni ohun tí elédè mò nípa èdè rè sùgbón ìlò èdè ni ohun ti elédè so jáde ní enu. Elédè lè se àsìse nípa ìlò èdè sùgbón eléyìi kò so pé elédè yìí kò mo èdè rè. Òpò ìgbà ni ènìyàn làákàyè elédè sá féré bóyá látaàrí òhún jíje tàbí mįmu ti ó le máa mú elédè so kántankàntan. Kì í se pé elédé yìí kò mo èdè rè mo, ó mò ón. Àsìse ìlò èdè ni ó ń se. Nìgbà ti opolo red bá padà sípò, yóò so òrò ti ó mógbón lówó.
Usman Albishir
Usman Albishir je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Paragúáì
As of 2009 the population was estimated at 6.3 million. The capital and largest city is Asunción. The official languages are Spanish and Guaraní, both being widely spoken in the country, with around 92% of the general population speaking Spanish and 98% speaking Guaraní.
Kuwere
ỌRỌ̀ AJÉ WỌN
IṢẸ̀ ỌNA WỌN
Awọn KWERE máa ń gbéji rèbété.
Ẹ̀sìn WỌN
Àwọn Ẹyẹ
Àwon Eye
7.	Igún/Igúnnugún
17.	Tin-ín tin-ín
ISO 10006
je opagun kariaye.
Èkánná
thumb|right|200px|Anatomy Èkánná ri bi iwo ni ori ika-owo tabi ika-ese omo eniyan.
Ahmed Ibrahim Lawan
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bí Lawan ní ọjọ́ kejìlá, oṣù kìíní, ọdún 1959 ní Gashua, tó jẹ́ apá Àríwá ilẹ̀ Nàìjíríà nígbà ìsìnrú àwọn aláwọ̀ funfun. Ó parí ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní ilé-ìwé Sabon Gari, ní Gashua ní ọdún 1974 àti ilé-ìwé gírámà ní Government Secondary School, Gashua ní ọdún 1979 kí ó tó gboyè ní University of Maiduguri ní ọdún 1984. Lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Fáṣítì, ó sin orílẹ̀-èdè rẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Benue kí ó tó gboyè masters ní ng from the Ahmadu Belloàti oyè ọ̀jọ̀gbọ́n ní ng/GIS from Cranfieldní ọdún iversàti in 1. espectively.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Tudun Wada
wa ni Naijiria
Ilẹ̀ Ọba Bakuba
ÌTÀN WỌN
- Ìlù ìbílẹ̀ tí
Ivar Giaever
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Laka
Laka
ÀÀYÈ WỌN
ISO 10303
je opagun kariaye.
Kiwahu
ÀÁYÈ WỌN
Betsileo
Àwọn Betsileo jẹ ẹ̀yà ará àwon Àfíríkà tí wọ́n ń gbe ní Madagascar, àgbẹ̀ ni wọn, wọ́n máa ń gbé nínú ahéré ti wọ́n fi ewé ṣe, wọ́n ń ṣe iṣẹ́ gbẹ́nàgbẹ́nà, ó jẹ́ ìkan nínú àwọn èdè Malagasy.
Kiwahu
Ède Akàn ti ẹ̀yà Twini wọn ń fọ̀
Youssouf Ouédraogo
Youssouf Ouédraogo (25 oṣù ọ̀pẹ, Ọdún 1952 – 18 oṣù Bélú, Ọdún 2017)  jẹ́ Olóṣèlú ni Burkinabé. Ní ọdún 1992, Ó di Alakoso Agba orile-ede ìyẹn Puraimu Minisita Burkina Faso   láti ọdún 1983. Ó sin ìlú láàárín 16 oṣù Ogúdù, Ọdún 1992 sì 22 oṣù ẹrẹ́nà, Ọdún 1994. Ouédraogo jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Alákòóso Congress for Democracy  and Progress (OCP), O tún sin ìlú gẹ́gẹ́ bí Minisita Ìpínlẹ̀ fún ọ̀rọ̀ ilẹ̀-òkèèrè, ìyẹn Minister of State for Foreign Affairs ní oṣù ṣẹ́ẹ́rẹ́, ọdún 1999 sì Ogúdù, ọdún 2007.
STEP-NC
je opagun kariaye.
Abubakar Tanko Ayuba
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Aran
Ekóló.
Adebáyò Faleti
Adébáyọ̀ Àkàndé Fálétí (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá 1930) jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Akéwì, Olùkọ̀tàn, àti eléré orí-Ìtàgé, bákan náà ni ó tún jẹ́ oǹgbufọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì sí èdè Yorùbá, ó sìn tún jẹ́ Omíròyìn orí Ẹ̀rọ asoro-ma-gbesi Radio, Olóòtú ètò orí Tẹlifíṣọ̀n TV, àti Olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ ẹ̀rọ Amóhùnmáwòrán àkọ́kọ́ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ Afíríkà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Western Nigeria Television (WNTV).
Adébáyọ̀ Fálétí náà ló ṣe ògbufọ̀ orin àmúyẹ orílẹ̀-èdè Naigerian National Anthem láti èdè Gẹ̀ẹ́sì sí èdè abínibí Yorùbá. Bákan náà ni ó tún ṣe oǹgbufọ̀ fún ohun tí Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí lásìkò Ológun, ìyẹn Ibrahim Babangida sọ, pẹ̀lú tí Ààrẹ-fìdíhẹ nígbà ayé Ológun kan rí Chief Ernest Shoneka, nípa lílo èdè Yorùbá tó gbámúṣé. Fálétí ti tẹ Ìwé-Atúmọ èdè Dictionary Yorùbá ní èyí tí ó ní àbùdá ògidì Yorùbá nínú. Adébáyọ̀ Fálétí ti gba onírúurú àmì-ẹ̀yẹ ìdánilọ́lá oríṣiríṣi nílẹ̀ yìí àti lókè Òkun pẹ̀lú.
Kiwahu
-	Wọ́n ń hun aṣọ̣(Aṣọ kéúté tó gbajúmọ̀ jù ní ilẹ̀ Àfírikà
Bangubangu
èdè yìí fún àpẹẹrẹ ní Zulu, íyàngà túmọ̀ si dókítà, nígbà tí ìyángá
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ukanafun
wa ni Naijiria
ISO 10487
je opagun kariaye.
Iléṣà
ÀWỌN ÌLÚ ÌJẸ̀SÀ
(20)	Ifẹ̀wàrà
(23)	Ìbòkun
(30)	Ìtagúnmodu
(32)	Òmò
ÀWỌN OYÈ PÀTÀKÌ NI ÌJẸ̀SÀ
(1)	Léjòfì
ÀSÀ ÀWỌN ÌJẸ̀SÀ
Lára àwọn ohun tí a ti le kíyèsí àsà dada ni
Luba
Ijọba ńlá Luba ti bẹ̀rẹ̀ ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún kan ààbọ̀ ọdún sẹ́yin 1,500. Ìjọba yìí ń gbòòrò láti Upemba tí Í ṣe ààrin gbuńgbún Lube. Wọn fẹ̀ dé iòkè Tangayika lábẹ́ llnngh Sungu tí í ṣe olorí wọṅ ní 1760-1840. Ó gbòòrò de apá àríwá àtiu gusu ní 1840 lábẹ́ iiungo kablee. Igbà tí olórí yà papòdà ni awọṅ Láíubáwó amúnilérú àti àwọn òyìbó anúnisìn sọ ìjọba ńlá wọn di yẹpẹrẹ.
IṢẸ́ ỌNA WỌṄ
Thomas Sankara
Aare
Ifipagbajoba ti Blaise Compaoré gbajo so Sankara di Aare ni August 4, 1983, nigba to je omo odun 33. Itileyin fun coup d'état wa latowo Libya ti o ku die nigbana ki o gbogun ti France ni Chad
Ifikupa
On October 15, 1987 Sankara was killed with twelve other officials in a coup d'état organised by his former colleague, Compaoré. Deterioration in relations with neighbouring countries was one of the reasons given by Compaoré for his action. Prince Johnson, a former Liberian warlord allied to Charles Taylor, told Liberia's Truth and Reconciliation Commission (TRC) that it was engineered by Charles Taylor. After the coup and although Sankara was known to be dead, some CDRs mounted an armed resistance to the army for several days.
Sadiiki
Gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ New man (1992:253) ó ṣọ́ pe o to nǹkan bi ogóje èdè Chadic gẹ́gẹ́ bí maapu ṣeṣe àfihàn ó tanka èka mẹ́fa nínú ajúwe lati adagun odo Chad nibi tí orúkọ ìdílé ti sẹ̀ wa ti a ṣi ń sọ ni apá kan nìjìríà, Chad Cameroon orílẹ̀ èdè Arìngbùngbùn ilẹ́ Áfíríkà olómìnira àti Niger. Èyí tí ó dára ju tí ó si tan káàkiri ti á ń ṣọ ní èdè Chadic tí a mo si Hausa, tí ó jẹ pe ti á ba fi mìlọnu àwọn tí wọn ń ṣọ èdè kejì ti a ba wo ìgbéléwọ̀n náà a ó ri gẹ́gẹ́ bí èyí to tóbi jù nínú àwọn adúláwọ̀ to n ṣọ èdè náà tì ó sì je pé à yọ Arabiki kúrò ninú rè. Àwọn yòókù tí wọn ń sọ èdè Chadic kò jú ẹgbẹ̀rún kan nìgbà tó o jẹ́ pé àwọn yòókù ko ju perete lọ Newman(1977) wọn pin àwọn Chadic si mẹrin
Ẹ̀gbá
Ìtàn Ẹ̀gbá
Èyí tí ó wá burú jù níbẹ̀ ni ti IKÚ Ẹ́GẸ́ tó jẹ olóyè ifẹ̀ kan. Lámọ́di asíwájú Ẹ̀gbá kan ló páa nígbà tí ǹ dìtẹ̀ mọ ọn. Sùgbọ́n àwọn ọ̀tá kò sàì pa òun náà sán. Ọ̀tẹ̀ àti tẹ̀ǹbẹ̀lẹ̀kun tí wọn ń dí mọ́ àwọn Ẹ̀gbá yìí ló mú wọn pinnu láti kúrò ní ibùjókòó wọ́n. Àwọn babaláwo wọn gbé ọ̀pẹ̀lẹ̀ sánlẹ̀, wọn rí odù òfúnsàá. Wọ́n kifá lọ wọ́n kifá bọ̀, wọ́n ní wọn yóò dé Abẹ́òkúta, àwọn aláwọ̀ funfun yóò sì wá láti bá wọn dọ́rẹ̀ẹ́. Àwọn babaláwo wọn náà ni Tẹ́jú osó láti Ìkìjà Òjo (a ń-là-lejì- ogbè) ara Ìlúgùn àti Awóbíyìí ará irò. 1830 Sódẹkẹ́ lo sáájú pẹ̀lú àwọn Ẹ̀gbá Aké. Balógun Ìlúgùn kó Ẹ̀gbá òkè-ọnà kẹ́yìn. Wọn kò rántí osù tí wọ́n dé Abẹ́òkúta mọ́ sùgbọ́n àsìkò òjò ni.
ÈTÒ ÌSÈLÚ ÀTI TI ỌRỌ̀ AJÉ ILẸ̀ Ẹ̀GBÁ
Ẹ̀gbá United Board of Management 1865-1898
ISẸ́ ÀWỌN Ẹ̀GBÁ
Orísìírìsìí isé ajé ni àwọn Ẹ̀gbá n mú se nínú ìlú. Yàtọ̀ sí isẹ́ àgbẹ̀ tó jẹ́ tajá tẹran ló ń seé wọ́n fẹràn láti máa da aró, wọ́n mọ̀ nípa àdìrẹ ẹlẹ́kọ dáadáa. Wọ́n tún nífẹ̀ẹ́ si òwò síse. Àwọn àbọ̀ ilẹ̀ sàró ni ó jẹ́ kí ọ̀rọ̀ òwò síse yìí túbọ̀ gbilẹ̀ tó bẹ́ẹ̀. Kò sí ìlú kan tí kò ní ọjà tirẹ̀, sùgbọ́n àwọn ọjà ń lá kan wà tó ti di ti gbogbo gbo. Irú àwọn ọjà báyìí ni Ìtọ̀kú, Ìta Ẹlẹ́gà, ọjà ọba àti Ìbẹ̀rẹ̀kòdó. Paríparí rẹ̀ àwọn Ẹ̀gbá fẹ́ràn láti máa kọrin lásán.yálà kíkọ tà gẹ́gẹ́ bí alágbe tàbí ìfẹ́ láti máa kọrin lásán. Gbogbo ohun tó sì ti sẹlẹ̀ sí àwọn baba ńlá wọn ni wọ́n máa ń mú lò nínú orin wọn pàápàá.
.cd
.cd
Obì
Obì (Cola sp.) ti awon oyinbo pe ni Kola nut
Lẹ́bánọ́nì
Lẹ́bánọ́nì tabi Órile-ede Olominira ile Lẹ́bánọ́nì je orile-ede ni Arin Ilaoorun.
Jean Baptiste Gay, vicomte de Martignac
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ìlàòrùn Atakunmosa
Agbegbe Ijoba Ibile Ilaorun Atakunmosa je ijoba ibile ni Ipinle Osun ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Iperindo.
Kusitiiki
(i) 	Àwọn ẹ̀ka ẹgbẹ́ Àríwá wọn dúró fún saho (144) àti Afari (1,200)
Àyèọmọìlú
thumb|Àwòrán adarí ẹgbẹ́ àtakò Ìpínlẹ̀ Australia àti àwọn ọmọọ̀lú. Àyèọmọìlú ni ipo jije omoilu alawujo, oloselu tabi awujo onibinibi pato kan.
Ijewiwa ni ayeomoilu ninu iro adehun alawujo gbe pelu re, awon eto ati ojuse. Aṣe àyèọmọìlú ni imoye pe awon omoilu gbodo sise fun idaraju awujo won nipa kikopa ninu okowo, ise igboro, ise aladase, ati iru igbera baun lati mudara igbesiaye fun gbogbo omoilu.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Awka
Agbegbe Ijoba Ibile Guusu Awka je ijoba ibile ni Ipinle Anambra ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Awka.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Awka
Agbegbe Ijoba Ibile Ariwa Awka je ijoba ibile ni Ipinle Anambra ni Naijiria.
Anote Tong
Anote Tong (ni Chinese, 湯安諾; pinyin: Tāng Ānnuò — oruko ebi re je ti Saina sugbon o ti je gbigba bi Gilbertese latowo awon eniyan Kiribati) (ojoibi June 11, 1952) ni Aare orile-ede Kiribati.
Sylvia Plath
Sylvia Plath (October 27, 1932 – February 11, 1963) A bí Plath ní ọdún 1933. Ó kú ní 1963. Ọmọ ilẹ̀ Àmẹ́ríkà ni ṣùgbọ́n Jámànì ni àwọn òbí rẹ̀ ti wá. Nígbà tí ó di ọmọ ọdún mẹ́sàn-án ó ní ‘shock’ nítorí ikú bàbá rẹ̀ tí ó jẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n nínú Bàọ́lọ́jì ní University ti Bosston. Gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ sí i yìí ni ó ń hàn nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ewì tí ó kọ. Ó ṣiṣẹ́ ní Àmẹ́ríkà àti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Ó fẹ́ akéwì ọmọ ilè Gẹ̀ẹ́sì tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ted Hughes. A Alvarez ni ó tẹ́ ìtàn ikú tí ó kú ní rèwerèwe jáde.
Omi
Omi jẹ́ ohun tí ó ṣe pàtàkì fún gbogbo ohun ẹlẹ́mìí. Omi ò lóòórùn, kò ní àwọ̀ àti bẹ́ẹ̀ ni kò ní adùn, ó jẹ́ èròjà tó pọ̀ nínú afẹ́fẹ́, ilẹ̀ àti òkun. Omi tún wà nínú ara gbogbo ohun ẹlẹ́mìí tí ó ma ń yòrò.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Warri
wa ni Naijiria
Mykola Azarov
Mykola Azarov (Микола Янович Азаров, Mykola Yanovych Azarov; ibi gege bi Nikolay Yanovich Pakhlo (Николай Янович Пахло) December 17, 1947, Kaluga, Russia) ni Alakoso Agba orile-ede Ukraine lati March 11, 2010.
Bindo Jibrilla
Bindo Jibrilla jẹ́ oníṣòwò, olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àárín Adamawa ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin láti Ọdún 2011 sí Ọdún 2015 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Labour Party.
Édouard Mortier
thumb|Dubufe - Marshal Mortier je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Effiong Dickson Bob
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Badagry Local Government
Agbègbè Ìjọba Ìbílè Badagry jẹ́ ìkan lára agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Babura
The postal code of the area is 732. i
Yisa Braimoh
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Kurmanbek Bakiyev
Kurmanbek Saliyevich Bakiyev (Kyrgyz: Курманбек Сали уулу Бакиев (Kurmanbek Sali Uulu Bakiev), èdè Rọ́síà: Курманбек Салиевич Бакиев; ojoibi 1 August 1949) je oloselu to je second Aare keji ile Kyrgyzstan lati 2005 de 2010.
John Ewerekumoh Yeri
John Ewerekumoh Yeri je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Edo tele.
André-Marie Ampère
André-Marie Ampère FRS (20 January 1775 – 10 June 1836) je onimosayensi omo orile-ede Fransi ti o je gbigba gege bi oluwari isetannagberingberin.
.do
.do
Emmanuel Bwacha
Emmanuel Bwacha jẹ́ olóṣèlú àti aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Odò Bẹ́núé
Ojú-ilẹ̀
Ìròyìn kan ní 2013 sọ pé ó lé igba èèyàn ti oró ejò ti pá ní ẹ̀kùn yìí. Iléwòsàn ìjọba ní Kaltungo, Ìpínlẹ̀ Gombe ní Nàìjíríà ní ibùdó ìtọ́jú tó súnmọ́ jù. "Ẹni tí orí bá kó yọ tí ó dé Kaltungo fún ìtọ́jú yóò padà láàárin sílé ọjọ́ méjì.
Krumen
(d)	Ìsọ̀rí kẹ́ta ni àwọn bíi Kuwaa, Tiegba, Abrako, Seme.
ISO/IEEE 11073
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Baruten
thumb|Mọ́ṣáláṣí Suno Boni, kosubosu, baruten, kwara Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Wahab Dosumu
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Mangbetu
Àwọn ènìyàn yìí wà ní abala àríwá Congo, wọ́n sì tó ọ̀kẹ́ méjì ni iye. Èdè mangbetuti ni wọ́n ń sọ, wọ́n sì múlé gbe àwọn Azande, Mbuti àti Momvu. Ọ́ jọ pé orílẹ̀ èdè Sundan ni wọ́n ti sẹ̀ wá; àgbẹ̀, ọdẹ àti apẹja sì ni wọ́n. Òrìṣà Kilima tàbí Noro ni wọ́n ń bọ gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́dàá, wọn a sì máa bọ Ara náà.
.fk
.fk
ISO 11992
je opagun kariaye.
ISO/IEC TR 12182:1998
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Billiri
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Àkúrẹ́
1.	Oríṣiríṣi èrò ni ó wà nípa orúkọ àti iye ọmọ Òdùduwà. Wo: T. A. Ládélé a.y. Àkòjọpọ̀ Iwádìí Ìjìnlẹ̀ Àsà Yorùbá. Ibadan’, Macmillan Nigeria Publishers Ltd. 1986, o.i. 1-2. Ohun méjì ni ó mú kí Òdùduwà ṣe èyí, èkínní ni ìwà akíkanjú tí Àjàpadá fi hàn nígbà tí o fi ‘Àjà’1 kékeré pa eku ẹdá nínú ilé àìlujú nígbà èwè rẹ. Èkejì ni ìfẹ́ tí Òdùduwà ní sí Ẹkùn tí ó jẹ́ bàbá fún Àjàpadá. Ẹkùn sì tètè kú, ‘Ọmọ́rẹ̀mílẹ́kún’ ni Àjàpadá jẹ́ sí Odùduwà. Ẹ̀bùn ẹ̀wù yìí nìkan kò tẹ́ Àjàpadá lọ́rùn, ó bẹ Odùduwà fún àwọn ohun ọrọ̀ míràn, èyí wá jẹ́ kí Òdùduwà tún rob í baba Àjàpadá ti jẹ́, ó sì wọ ilé lọ, nígbà tí o máa jáde, ó jáde pẹ̀lú ẹwà iwà mímọ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọba. Ó gbé adé kan lọ́wọ́, ó súre fún Àjàpadá, ó sì sọ fún Àjàpadá pé, ‘mo fi adé yìí jì ọ́’ Mo fi adé jì ọ́, ni ó wá di ‘Déjì’tí o jẹ́ orúkọ oyè ọba ìlú Àkúrẹ́, gẹ́gẹ́ bí ẹni tí Òdùduwà fi adé jì2. Adé yìí jẹ ìtọ́kasí pé ọmọ ọba ni Àjàpadá.
Ojú Ìwé: 	Oókàn-dín-láàádọ́ọ̀sàn-án
Jules Ferry
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yunusari
Agbegbe Ijoba Ibile Yunusari je ijoba ibile ni Ipinle Yobe to wa ni Naijiria.
Turkey
Turkey tabi Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Túrkì je orile-ede ni Europe ati Ásíà.
D'banj
Ìbẹ̀rẹ̀ orin kíkọ
Femi Oyebanjo, tí ń ṣe ẹ̀gbọ́n D'banj ló sọ D'banj di ẹni tó nífẹ̀ẹ́ orin kíkọ. Femi kú nígbà tó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún nínú ọkọ̀ òfurufú kan tó já. Ìfẹ́ tí D'banj ní sí orin kíkọ borí ìtakò tó dojuhkọ láti ọ̀dọ̀ àwọn òbí rẹ̀. Oh tiraka láti gba àṣẹ lọ́wọ́ àwọn òbí rẹ̀, ìtàn yìí wà nínú orin rẹ̀ kan All Da Way.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yusufari
wa ni Naijiria
Bassey Ewa-Henshaw
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Adekunle Ajasin
Michael Adekunle Ajasin (28 November 1908 - 3 October 1997) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.
.gd
.gd
Léon Gambetta
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Birnin-Gwari
Agbegbe Ijoba Ibile Birnin Gwari wa ni Nigeria.
ISO 13399
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Biriniwa
Itokasi
?
Emily Deschanel
Emily Erin Deschanel je osere ara ile Amerika.
Dahiru Bako Gassol
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Boki
thumb|Ọjà ìla-òòrùn Boki, Wula, Ìpínlẹ̀ Cross River Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Menes
Menes je Farao ni ile Egipti.
René Waldeck-Rousseau
thumb|Pierre Waldeck-Rousseau Pierre Marie René Ernest Waldeck-Rousseau je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Abdulmumini M. Hassan
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Kọ́lá Akínlàdé
5. Ọmọ́tọ́ṣọ̀ọ́ ní sítọ́ọ̀. Káyọ̀dé ni orúkọ akọ̀wé rẹ̀. Ó ti tó ọdún mẹ́fà kí Akin Ọlọ́fín-íntótó ọmọ Olúṣínà àti Ọmọ́tọ́ṣọ̀ọ́ ti rí ara wọn mọ kí wọn tún tó rí ara wọn yìí. Àbúrò Orímóògùnjẹ́ ni Ilésanmí tí òun àti Olófìn-íntótó jọ wá ṣe ìwádìí ní ilé-Ifè. Ọ̀rẹ́ Orímóògùnjẹ́ ni Ajíṣefínní tí ó ń ta kòkó. Bíọlá ni orúkọ ẹni tí ó ń ta ọtí Lóòótọ́, oníṣèègùn ni Ọ̀sanyìnnínbí síbẹ̀, kò wọ ẹgbẹ́ àwọn Oníṣèègùn tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ẹgbẹ́ ìlera loògùn Ọrọ̀. Awóyẹmí ni orúkọ ẹni tí ó bá àwọn Ọlọ́fìn-íntótó níbi tí wọ́n ti ń gbádùn lọ́dọ̀ Ọmọtóṣọ̀ọ́. Ilésanmí àti Ọlọ́fin-íntótó sọ nípa ara wọn pé àwọn mọ ilẹ̀ tẹ̀ múyẹ́ (Ẹ rántí pé iṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀lmúyẹ́ ni wọ́n ń ṣe). Ajúṣefínní, ọ̀rẹ́ orímóògùnjẹ́ ni ó bá Orímóògùnjẹ́ ra ilẹ̀ tí ó ń kọ́ ilé sí. A ó rántí pé kòkó ní Ajíṣefínní ń tà. Ọwọ́ Òṣúnlékè ni wọ́n ti r ailẹ̀ tí Orímóògùnjẹ́ fi ń kólé náà. Ẹgbẹ̀ta náírà (N600.00) ni wọ́n ra ilẹ̀ náà. Káyòdé akòwé Ọmọ́tọ́ṣọ̀ọ́ sùn ní ẹnu iṣẹ́ Ìgbà tí wọ́n bi í pé kí ló dé tí ó fi sùn ni ó dáhùn pé olè ajẹ́rangbe tí àwọn ń lé ní òru ni kò jẹ́ kí àwọn sùn dáadáa. Ó yẹ kí á ṣe àkíyèsí pé Oníṣèègùn Ọ̀sanyìnnínbí ni olórí àwọn olè ajẹ́rangbé yìí gẹ́gẹ́ bí a ó ṣe rí i kà ní iwájú. Ẹran tí ó ń jí gbé yìí wà lára ohun tí ó jẹ́ kí àwọn ènìyàn fura sí Ọ̀sanyìnnínbí pé òun ló jí owó Orímóògùnjẹ́ gbé níbi tí ó tí ń tọ́jú rẹ̀ nígbà tí ó ń ṣe àìsàn. Ẹran mẹ́ta ni wọ́n bá ní ilé àwọn olè wọ̀nyí nítorí pé wọ́n ti jí méjì tẹ́lẹ̀. Nítorí pé Ọ̀sanyìnnínbí jẹ́ ọ̀gá fún àwọn olè wọ̀nyí, wọ́n mú un lọ sí Àgọ́ ọlọ́pàá tí ó wà ní Morèmi ní ilé-Ifè.
Dúró: Dúró ni àkọ́bí ọmọ Àkàngbé Orímóògùnjẹ́. Ilé-ẹ̀kọ́ girama ni ó wà. Ọdún kan ni ó kù kí ó jáde. Òun ni ó kọ ìwé sí Akin Olúṣínà pé kí ó wá bá òun wádìí owó bàbá òun tí wọn kò rí mọ́. Àdùnní ni orúkọ ìyá rẹ̀ òun nìkan ni ó sì bí fún bàbá rẹ̀. Àdùnní yìí tí kú ní ọdún mẹ́ta ṣáájú bàbá rẹ̀. Ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún (17) nì Dúró. Àbúrò mẹ́rin ni ó ní. Àwọn náà ni Àdùkẹ́, Ọmọ́wùmí, Oládípò àti Bándélé.
Rárà
II. ÌGBÀ TÍ A MÁA Ǹ SUN RÁRÀ Jákèjádò ilẹ̀ ẹ Yorùbá, ó ní ìgbà tí a máa ń sába ń kéwì. Gẹ́gẹ́ bí mo ti sọ nínú ọ̀rọ̀ àkọ́sọ àti bí òwe àwọn Yorùbá tí ó sọ wí pé “Ẹ̀ṣẹ́ kì í ṣẹ́ lásán”, bákan náà ni fún rárà, a kì í déédé sun rárà láìjẹ́ pé ó ni nǹkankan pàtàkì tí à ń ṣe.
Murtala Muhammad
Igbesi aye
Murtala kò faramó ìjoba ológun Johnson Aguiyi Ironsi tí ó fipá gbà joba ni osù kìíní odún 1966 nínú èyí tí wón pa òpòlopò olórí Nàíjíríà tó jé omo apá gúúsù lónà tó burú jáì! Fún ìdí èyí ó kópà nínú ìfipá - gbà ijòba tó wáyé ni July 21, 1966. Wón fipá gba papakò òfurufú ìkejà; èyí tí wón ti yí orúko rè sí Murtala Mohammed International Airport làti fi yé. Ó kókó fé fi ìfipá gbà ijoba yìí gégé bíi igbésè fún àwon ara gúúsù láti ya kúrò lára Nàíjíríà sùgbón ó da àbá yìí nù nígbèyìn.
Murtala Mohammed yo òpòlopò àwon ògá ise ijoba tí ó ti wà níbè láti ìgbà ìjoba Gowon. Ó tún mú kí àwon ará ìlú ni ìgbèkèlé nínú ìjòba alápapò. Ó lé ni egbàárùn (10,000) òsísé ìjoba tí Murtala yo lénu isé nítorí àìsòótó lénu isé, àbètélè, jegúdú-jerá, síse ohun ìní ìjoba básubàsu, àìlèsisé-lónà-tó ye tàbí ojó orí láìfún won ní nkankan. Fífòmó Murtala kan gbogbo isé ìjoba pátápátá, bí àwon olópàá, amòfin, ìgbìmò tó n mójútó ètò ìléra, ológun, àti Unifásitì. Àwon olórí isé ìjòba kan ni wón tún fi èsùn jegúdú jerá kàn, tí wón sì báwon dé ilé ejó. Murtala tún fó egbàárùn owo-ogun sí wéwé. Ó fún àwon alágbádá ni méjìlá nínú ipò méèdógbòn ti amojútó ìgbìmò isé ìjoba. Ìjoba àpapò gba àkóso ilé isé ìròyìn méjì tí ó tóbi jù lo lórílè èdé yìí. Ó jé kí gbígbé ìròyìn jade wa làbé ìjoba àpapò nìkan. Murtala mú gbogbo Yunifasiti tó wà lábé ìjoba ìpínlè sí abé àkoso ìjoba àpapò.
Láìrò télè, ògágun Murtala dèrò òrun ni ojó ketàlá osù kejì, odún 1976. Wón da lónà nínú mótò rè, nígbà tí òun ti mósálásí bò nínú ìfipá-gbà-joba tí ó jé ìjákulè nígbèyìn. Owó te àwon òlòtè tó pa á, sùgbón kì lé tó pa òsìkà ohun rere á tí bà jé. Murtala Ramat Mohammed ti fayé sílè. Èpa kò bóró mó. Ká tó rérin ó digbó, ká tó rèfon ó dò dàn, ká tó réye bí òkín Murtala Ramat Mohammed ìyén di gbére.
Michael Bamidele Otiko
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele
ISO 14644-7
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Brass
Itokasi
calle har en liten balle o en jävligt tajt bajja
Apiiri
Apiiri
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bunkure
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Àkójọ àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Itokasi
אירופה
Manhattan Project
The Manhattan Project ni oruko amioro fun iseowo to waye nigba Ogun Agbaye Keji lati seda bombu atomu akoko. Orile-ede Amerika lo lewaju iseowo yi pelu ikopa Britani ati Kanada.
.hk
.hk
.hm
.hm
Eégún
Eegun
Báyìí a ti mọ̀ bí eégún ṣe kọ́kọ́ dé inú ayé nígbà ìwáṣẹ̀.
BÍ EÉGÚN ÀTI ÒGBÉRÈ EÉGÚN ṢE DÉ ÌLÚ OǸDÓ Gẹ́gẹ́ bí yóò ti hàn níwájú, kì í ṣe èdè tí àwọn ará Oǹdó ń fọ̀ lẹ́nu ni wọ́n fi ń kógbèérè: èdè Ọ̀yọ́ ni wọ́n ń lò. Èyí jẹ́ ìtọ́kasí kan láti fi hàn pé láti Ọ̀yọ́ ni eégún ti kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ kí ó tó tàn ká gbogbo ilẹ̀ Yorùbá. Ní ayé àtijọ́, nígbà tí ogun àti ọ̀tẹ̀ pọ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ni ogún kó láti ìlú kan dé òmíràn. Àwọn mìíràn lè ṣe àtìpó níbẹ̀ fún ìgbà díẹ̀ kí wọn ó sì padà sílé nígbà tí wọn bá ti ra ara. Àwọn mìíràn a tilẹ̀ kúkú jókòó sí ìlú náà wọn a sì fẹ́ Ìyàwó níbẹ̀. Bẹ́ẹ̀ àṣà kò ṣeé fi sílẹ̀ bọ̀rọ̀. Àwọn ènìyàn wọ̀nyí kò gbàgbé ẹ̀sìn wọn bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì ń gbé e
STS-82
STS-82 je iranlose atunse si Hubble Space Telescope pelu Oko Alobo Discovery. O gbera lati Kennedy Space Center, Florida, ni 11 Osu Keji, 1997 o si pada si aye ni 21 Osu Keji, 1997 ni Kennedy Space Center.
Àtòjọ àwọn Igbákejì Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Àkíyèsí
Office of Vice President filled under provisions of 25th Amendment
STS-85
thumb|Ẹgbẹ́ aṣàgbékalẹ̀ STS- 85.
Paul Dirac
Dirac pin Ebun Nobel ninu Fisiksi fun 1933 pelu Erwin Schrödinger, "fun sisawari awon iru iro atomu tuntun to wulo."
STS-86
STS-86 ni iranlose Oko-alobo Ofurufu Atlantis si ibudo oko lofurufu Mir.
Ponna
AṢÀMỌ̀ Pọ́n-na inú àwọn àṣàyàn ìwé Yorùbá kan ni kókó ohun tí iṣẹ́ yìí dá lé lórí. Iṣẹ́ yìí tún ṣe àlàyé lórí àjọṣepọ̀ ààrin Ṣàkání-Ìtumọ̀, afọ̀ àti ìtumọ̀ nítorí pé bí atọ́nà ni wọ́n jẹ́ sí ara wọn. Bákan náà ni a pín àwọn Pọ́n-na tí a rí nínú àwọn ìwé Yorùbá díẹ̀ sí ìsọ̀rí. Ẹ̀yìn èyí ni a wá ṣe àfiwé pọ́n-na pẹ̀lú àwọn ẹ̀yà Ìtumọ̀ mìíràn tó ń bá a ṣé orogún. A fi ọ̀rọ̀ wá àwọn ọmọ Yorùbá tó ń lo èdè náà lẹ́nu wò kí ìtumọ̀ tí a ń fún afọ̀ tí àwa kà sí pọ́n-na má baà dà bí àtorírò tiwa lásán. A wo àwọn ìwé tí ó jẹ mọ́ ewì, ọ̀rọ̀ geere àti eré onítàn kí a lè baà kó gbogbo ẹ̀yà ìwé Yorùbá já. Orí òṣùwọ̀n àjùmọ̀ṣe Kress àti Odell lórí ìṣẹ̀dà òye-ọ̀rọ̀ ni a gbé iṣẹ́ yìí kà. A kíyèsí I wí pé àwọn àkíyèsí tí ó jẹ mọ́ ti gírámà àti sẹ̀máńtììkì máa ń pa ìtumọ̀ afọ̀ kan dà. A sì tún kíyèsí i wí pé ìlò àfikún ẹ̀yán wà lára aáyan elédè láti pèsè ṣàkání-ìtumọ̀. Iṣẹ́ yìí tún pín pọ́n-na sí ìsọ̀rí. Òṣùwọ̀n tí a lò ni àyè tí a bá àwọn ibùba pọ́n-na, Ìrísí Ṣàkání-ìtumọ̀, Ìṣẹ̀dá-ọ̀rọ̀ àti àbùdá odo ìtumọ̀ onípọ́n-na. a rí i wí pé àbùdá pọ́n-na kì í ṣe ohun tó yé tawo-tọ̀gbẹ̀rì, a wá fi wé àwọn oríṣìí ẹ̀yà-ìtumọ̀ mìíràn bíi gbólóhùn aláìlárògún, ẹ̀dà òye-ọ̀rọ̀, ààrọ̀ àti gbólóhùn aláìnítumọ̀-pàtó. Iṣẹ́ yìí rí i wí pé ara àbùdá èdè ni àwọn pọ́n-na kan jẹ́, ó lè má jẹ́ àmì àìgbédè-tó olùsọ̀rọ̀. Èyí mú kí a tọ́ka àkọtọ́ tó péye, Ìṣẹ̀dà òyè ọ̀rọ̀ àti ìlò ṣàkání-ìtumọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n ìyọní-pọ́n-na. A fi orí iṣẹ́ yìí tì si ibi wí pé kì í ṣe gbogbo ìgbà ni pọ́n-na máa ń jẹ́ àkómẹ́rẹ̀ fún àsọyé àti àgbọ́yé. Èyí ló sún wa dé ibi pé kí a ṣe àlàyé díẹ̀ lórí ìlò tí a ń lo pọ́n-na láwùjọ gẹ́gẹ́ bí ó ṣe hàn nínú àwọn ìwé tí a ṣàyàn
Common Criteria
je opagun kariaye.
Nelson Mandela
Ìgbà èwe
Rolihlahla Mandela ló jẹ́ ọmọ àkọ́kọ́ nínú ẹbí rẹ tó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ níbi tí olùkọ́ rẹ̀ Miss Mdingane ti fún un lórúkọ Gẹ̀ẹ́sì "Nelson".
Senusret 3k
Senusret III je Farao ni ile Egipti.
Richard Mentor Johnson
thumb|Richard Mentor Johnson. je oloselu ara Amerika ati Igbakeji Aare Amerika tele.
Èdè
4.	Aríwo yìí gbọ́dọ̀ ní ìlànà ìlò tí yóò ní bí a ti ṣe ń lò ó.
7.	A lè so èdè lẹ́nu, a sì le kọ́ sìlè.
(1)	Ìfé sísú
(5)	Imú yínyín
Gbogbo ariwo ti a kà sílẹ̀ wọ̀nyí kì í ṣe èdè nítorí pé;
Àwọn Ìwé àmúlò
Fatusin, S.A (2001), An Introduction to the Phonetics and Phonology of English. Green-Field Publishers, Lagos.
.iq
Itokasi
Toppdomän
Bùrkínà Fasò
O je omo-egbe Ìṣọ̀kan Áfríkà, Agbajo awon Orile-ede Saheli ati Sahara, La Francophonie, Agbajo Ifowosowopo Onimale ati Agbajo Olokowo awon Orile-ede Iwoorun Afrika.
Ife
Ife
Mohammed Tukur Liman
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Àyàn
Ayan (Drummer)
ISO 639-1
Àwọn Ìtọ́ka sí
ISO 639 ISO 639
ISO 15924
je opagun kariaye.
Ìpèsè
(a)	Ìpèsè:- Ìlù yi funra rẹ lo tóbi jù nínú mẹ́rèẹ̣́rin. Igi la fi n gbẹ ẹ. Ó sì gbà tó ẹsẹ bata ti a fi bo o loju mọ ara igi ti a gbẹ ti a si da ìho sinu rẹ.
Hannibal Hamlin
thumb|Hannibal Hamlin, Igbákejì Ààrẹ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà tẹ́lẹ̀ lati ọdún 1860 si ọdú 1865. je oloselu ara Amerika ati Igbakeji Aare Amerika tele.
Nebiriau 1k
Nebiriau I je Farao ni ile Egipti.
Magnus Ngei Abe
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Ẹfọ̀n-Alààyè
Èyí ni pé ìtàn ìwáṣẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ ti pẹ́, ó ń sọ nípa ènìyàn akọni àti awọn nǹkan to yi i ka bí ìrìnàjò láti ibi kan sí èkejì, ogun jíjà ati bí wọn ṣe tẹ ìlú dó. Encyclopaedia Britanica (1960:54) ṣàlàyé pé ìtàn ìwáṣẹ̀ jẹ́ ìtàn nípa àṣà tí ó ń ṣàlàyé nípa ènìyàn, ẹranko, òrìṣà àti ẹ̀mí àìrí. Irú ìtàn yìí kì í sọ àkókò gan-an tí ìṣẹ̀lẹ̀ ṣẹ́ ṣùgbọ́n wọn jẹ́ kí ìtàn ní kókó àti ìṣẹ̀lẹ̀ tí a kò lò rí nínú ìtàn lásán. Ìtàn ìwáṣẹ̀ máa ń jẹ ọ̀nà kan pàtàkì láti ṣàlàyé ìgbé ayé tó ti kọjá. Ò máa ń sọ nípa bí àwọn ènìyàn ṣe dé sí ilẹ̀ kan ati ìdí tí àwọn kan fi jẹ gàba lórí àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀. Volume Library (267) tilẹ̀ sọ pé o yẹ kí ìgbàgbọ́ wa rọ̀ mọ́ ìtàn ìwáṣẹ̀ nítorí ó jẹ́ mọ́ àṣà bí o tilẹ jẹ́ pé kò sí ẹni tó mọ ìbẹ̀rẹ̀ ìtàn bẹ́ẹ̀ ṣùgbọ́n ohun ti a mọ̀ nip é ìtàn ìwáṣẹ̀ ti wáyé lásìkò tó ti pẹ́.
Kànnà-n-gó
Igi ti a fi se kànnàngó kéré jù igi ti a fi se ìsaaju. Ṣùgbọ́n gbogbo ohun ti ìsaájú ni náà ni kannango ni. Bì a ba tẹ kọ̀ngọ́ bọ kànnàngó, o n dun leti kerekere ju ìsaájú.
ISO 15926
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Chibok
Agbegbe Ijoba Ibile Chibok wa ni Nigeria.
The Trial
The Trial (Der Prozess)
Gúdúgúdú
Ìlù yìí kò se gbé kọ́ apá bi ti àwọn yòókù ọrùn la máa ń gbé e kọ́ nígbà tí a bá ń lùú. Bí o ti kéré tó ipa tí ó ń kó nínú ìlù dùndún kò kéré. Kerekere ní ń dún nígbà gbogbo nítorí pé awọ ojú ìlù náà kò dẹ̀ rárá.
Àpíntí
(b)	Omele tabi Emele: Igi ni a fi n gbe oun náà, ṣùgbọ́n o kere pupọ̀ ju iya-ìlù lọ.
(d)	Agogo: Irìn la fi nṣe agogo ti a n lu si apinti. Awọn alagbẹdẹ lo n see.
Kóstá Rikà
Itan
Ki Columbus o to wa ibe ri awon omo abinibi ile Kosta Rika je apa were part of the Agbegbe Arin kariaye to budo si awon agbegbe idasa Mesoamerika ati Andes. Eyi ti je siodotun lati kopo ipa agbegbe Isthmo-Colombian. Ibi yi ni awon asa abinibi Mesoamerika ati Guusu Amerika ti pade.
Ahmose 1k
Ahmose I je Farao ni ile Egipti.
ISO/IEC 17799
je opagun kariaye.
Àpíìrì
Aré yi wọ́pọ̀ lágbègbẹ̀ Èkìtì. Ó yàtọ̀ sí ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ ti a kọ́kọ̣́ sàlàyé rẹ̀ nítorí pé a kìí lu aro, koso, àti bẹ̀mbẹ́ síi. Kìkì ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ là ń lù nìbi ti a ba nsere apíìri. Orìṣii ṣẹ̀kẹ̣̀rẹ̀ mẹ́ta là ń lù si apiiri.
Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀
Orísirísi ònà ni àwon ìlú kankam n pe sèkèrè ìlú Cuba n peé ní "chekere" wón sì tún pèé ní "aggué(abwe). Bákan náà Brazil n pèé ní"xequerê".
STS-105
Àkókò ìgbéṣe: ọjọ́ 11, wákàtí 21, ìṣẹ́jú 13, ìṣẹ́jú-àáyá 52.
Ìgè
Olátúnjí Ọ̀pádọ̀tun
Ìgè
Iké ṣeé yẹ̀ lẹ́yìn ẹni
Àwọn ewí àkàkọ́gbọ́n: Ìrẹ̀lẹ̀
Títí tí n ó fi kú
Oríkì Iṣẹ́ àárọ̀ Yorùbá: Ọdẹ
Ìdágìrì àwọn ìmàdò
Bwa
Bwa tabi Bwaba (lọ́pọ̀) je eya kan ni arin ile The places left unconquered were raided by the Bamana, which led to a weakening of the Bwa social and political systems. Burkina Faso ati Mali. Iye àwon ènìyàn eya yi je je 300,000 lapapo.
Yusuf Musa Nagogo
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Osorkon 2k
Osorkon II je Farao ni ile Egipti.
Paul Reynaud
Igbe-aye rè àti ipa rè nínú oselu
Abí Reynaud sí Barcelonnette, Alpes-de-Haute-Provence, orúko baba àti ìyá rè ni Alexandre Reynord àti Amelie Reynord(orúko baba Amelie ni Gassier). Reynaud kó nipa ìmò-òfin ní ilé-ìwé Sorbonne. Léyìn to keko gboyè ní ilé-ìwé Sorbonne, Reynaud wo inú oselu.
Ṣókúwé
alt=CHOKWE ART|thumb|CHOKWE ART Ṣókúwé je eya eniyan ni Apa Arin Afrika. Ìran àwọn tí o ń sọ èdè yìí wá ní orílẹ̀ èdè olómìnira Congo àti Portuguese. Àwọn alábàgbéé wọn ni Luba-Lunda. Orílẹ̀ èdè Angola ni á tí ń sọ èdè yìí. Iye àwọn ènìyàn tí ó ń sọ èdè yìí jé 455, 88. Lára ẹbí Niger-Cong0 ni èdè yìí wa, ẹka rẹ si ni Bantu.
Ojúọ̀run ayé
Itokasi
Homoszféra
Methane
Methane
Tùnísíà
Tunisia je orile-ede to kerejulo to budo si eba oke Atlas. Guusu orile-ede na je kiki aginju Sahara, pelu eyi to to je kiki ile olora ati eti okun 1300 km. Awon mejeji ko ipa pataki igba atijo, akoko pelu ilu Carthage awon Punic, leyin re bi igberiko ile Romu ni Africa, to gbajumo bi "apere onje /bread basket" ile Romu. Leyin re, Tunisia bo so wo awon Vandals ni orundun 5k LK, awon Byzantine ni orundun 6k, ati awon Arabu ni orundun 8k. Labe Ileobaluaye Ottomani, Tunisia je mimo bi "Iluoba Tunis/Regency of Tunis". O bo sowo ibiabo Fransi ni 1881. Leyin ominira ni 1956 orile-ede na di "Ileoba Tunisia" leyin ijoba Lamine Bey ati Iran-oba Husainid. Pelu ifilole Orile-ede Olominira ara Tunisia ni July 25, 1957, olori aseolorile-ede Habib Bourguiba di aare akoko.
Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà
Ní títóbi, ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ni ó pọwọ́lé ìlú Iléṣà ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà, òun si ni olú ìlú fún ìjọba ìbílẹ̀ Obòkun ọ́un kí wọn tó tún un pín sí ọ̀nà mẹ́rin; síbẹ̀ náà òun ni olú ìlú fún ìjọba ìbìlẹ́ ààrin gùngùn obòkun.
Síwájú sí i, oríṣìíríṣìí ọ̀nà tí ó bá òde òní mu ni wọ́n ti là sí àárín ilú láìní ọwọ́ ìjọba kankan nínú fún ìdàgbàsókè àti ìlọsíwájú ìlú wọn. Fún àpẹẹrẹ Ilé - Ẹ̀kọ́ gíga (Grammar Schoo) méji tí ó wà ní ilú náà, òógùn ojú wọn ni wọ́n fi kọ̀ wọn, bẹ́ẹ̀ náà ni Modern School wọn. Ọjà ilú, ilé-ìfìwé rànṣẹ́ àti gbàngàn ìlú ti o nà wọn tó àádọ́ta àbọ̀ ọ̀kẹ́ naira: Àwọn ọ̀nà títí tí wọ́n bójú mu tí wọ́n sì bá ti òde òní mu náà ni wọ́n ti fi òógùn ojú wọn là láìsí ìrànlọ́wọ́ ìjọba kankan.
John Nance Garner
thumb|Àwòrán John Nance Garner jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà àti Igbakeji Ààrẹ Amẹ́ríkà tẹ́lẹ̀.
Ìlú Ìrèlè
Odú Ifá tó tẹ Ìrèlè dó
Ọ̀bàrà á ṣẹ
ORÍKÌ ÌLÚ ÌRÈLÈ
Ọpẹ ni ti Malòkun".
ÌTỌSẸ̀ Ọ̀RỌ̀
3 Gbáǹgbà àti Àjànà = Orukọ ènìyàn.
7 Àgbá Malòkun = Orúkọ ìlù kan ni tí wọ́n ń lù ní ọjọ́ ọdún Malòkun.
8 Ìpòbà = Orúkọ omi kan ní ìlú Benin
10 Ohúmọ = Orúkọ omi kan ni.
Ìgbìrà
Èdè yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èdè Náíjíríà. Àwọn tí wọ́n ń sọ ọ́ jẹ́ mílíọ̀nù kan. Wọn wà ni àgbègbè Ebira ní ìpínlẹ̀ Kwara, Edo, Okene àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ẹ̀ka èdè tí ó wà ní abẹ́ rẹ̀ ni Okene (Hima, Ihima) igbara (Etunno) Ebira ní ìsupọ̀ ẹ̀ka èdè, wọ́n ń lò ó ní ilé ìwé.
Pierre Messmer
Pierre Messmer (1916-2007) je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Daniel Amokachi
Daniel Owefin Amokachi alaje re ni "The Bull" (ojoibi December 30, 1972 ni Kaduna) je agbaboolu-elese omo orile-ede Naijiria.
Bohemia
Bohemia (Čechy; ; Czechy; Bohême; Bohemia) je agbegbe kan ni Arin Europe to duro si ibi ti orile-ede Tseki wa loni.
Alloysius Agu
Alloysius Uzoma Agu (ojoibi July 12, 1967) je agbaboolu-elese omo orile-ede Naijiria.