cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Odùduwà
Mọ́remì àti àwọn Ùgbò
Lẹ́yìn tí àwọmọ Odùduwà gbogbo ti túká kúrò ní Ifẹ̀ láti lọ dá ìlú àti ìletò tiwọ̀n sílẹ̀, ó ṣòro láti tukọ̀ ìlú náà fún olórí tó wà níbẹ̀ nígbà náà, fúndìí èyí, àwọn ìpèníjà oríṣiríṣi ni ó dojú kọ Ilé-Ifẹ̀ lásìkò yí. Àwọn ẹmẹ̀wà Ọbàtálá tí ó jẹ́ ẹni tó ti darí Ifẹ̀ ṣáájú Odùduwà ni a gbọ́ wíoé wọ́n sọra wọn di  agbọ́n onígàn oró tí wọ́n sì ń gbẹẹ̀mí àwọn ènìyàn lọ́nà àìtọ́, léte àti gbẹ̀san gbígba agbára tí Odùduwà gba agbára lọ́wọ́ Obàtálá. Wọn yóò múra gẹ́gẹ́ bí àlùjọ̀nú nígbà tí wọn yóò wọ àwọn kiníkan tó dàbí ewé, lọ́nà tí hóò dẹ́rù ba àwọn ènìyàn gidigidi, wọn yóò ma dáná sunlé tí wọn yóò ja àwọn ọlọ́jà lólẹ láàrín ọjà. Lásìkò yí ni ọmọba bìnrin Mọ́remí Ajasoro, tí ó jẹ́ ọmọba bìnrin ní ìlú Ọ̀fà, tì ó wá láti ìran Ọlálọmí Ọlọ́fà gangan, tí ó jẹ́ ẹni tì ó tẹ Ìlú Ọ̀fà dó tí ó sìbtún jẹ́ adarí pàtàkì fún Ìbọ̀lọ́ ní ìlú Ọ̀yọ́, tí ó sì tún jẹ́ ìbátan Ọ̀rànmíyàn ni a gbọ́ wílé ó dá sí ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí ó sì sapá gidi láti pẹ̀tù sí wàhálà náà níoa ṣíṣe alamí àwọn níṣẹ́ búburú náà. Ó fara rẹ̀ sílẹ̀ láti jẹ̀ kí wọ́n fipá kó ọòun lẹ́rú. Nínú ìgbèkùn ẹrú rẹ̀ ni Ọba àwọn Ùgbò náà ti fẹ láti fi ṣaya. Ọba náà gbìyànjú láti ba múfẹ̀ẹ́ lẹyìn tí ó fẹ ytan ṣùgbọ́n Mọ́remí kọ̀ jálẹ̀ ní torí ó ti ládé orí tẹ́lẹ̀, àti wípé iṣẹ́ alamí ló wá ṣe kìí ṣe ọ̀rọ̀ ìfẹ́ ló kàn. Ó ní bí Ọba náà bá le dọ ìdí abájọ àwọn amòòkùn-sìkà náà fún òun, kíá ni òun yóò gbà fun lát lájọṣepọ̀. Ọba náà kọọ̀ jálẹ̀ láti ṣe ẹyí, ṣùgbọ́n ó ṣe ìfẹ́ inú Mọ́remi tí ó sì tú àṣírí náà si lọ́wọ́. Ó sọ fún Mọ́remí wí wípé ohun tí àwọn kórìíra jùlọ nígbà tí àwọn bá ti múra bí àlùjọ̀nnú náà bi iná, nítorí iná nìkan ló lè tú wọ́n láṣìírì, bí wọ́n bá sì ríná, àwọn yóọò sá lọ. Lẹ́yìn tí Mọ́remí ti gnọ́ àṣírí yìí tán ni ó bẹ̀rẹ̀ sí ń dọ́gbọ́n ọ̀nà tí yóò gbà sákúrò níbẹ̀. OnÓ ní kí wọ́n bá òun wá ọsàn tó pọ́ tí ó sì fi ṣe oògùn orun fún gbogbo àwọn olùgbé Ààfin náà. Lẹ́yìn tí wọ́n jí ni wọ́n ri wípé Mọ́eemí ti na pápà bora tí ó sì ti lọ tú àṣírí àwọn fún àwọn ènìyàn rẹ̀,. Báyìí ni àwọn Ifẹ̀ ṣe múra sílẹ̀ fún àÙgbọ́ lá ti bá wọn bami ìjà wò. Tí wọ́n sì ṣẹ́gun wọn.
Ipa tí Odùduwà kó nínú ìṣẹ̀dá áyé
Àwọb ìtàn ìbílẹ̀ kam di múlẹ̀ wípé Odùduqà jẹ́ ọkan lára àwọn Orisa tí Elédùmarè dẹẹ́ràn jùlọ nígbà ìwáṣẹ̀. Àwọn ìtàn wọ̀yí fi múlẹ̀ wípé Odùduwà ni Elédùmarè rán wá sáyé láti wádá ayé sorí ẹ̀kún omi. Iṣẹ yìí ni a gbọ́ wípé Ọbàtálá kùnà láti jẹ́ lẹ́ni tí a ti fún ní ìkarahun ìgbín, iyẹ̀pẹ̀, àti igi tíyóò fi tàn án ká fún iṣẹ́ pàtàkì náà. Ìtàn yí ni àwọn ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ Yorùbá gbàgbọ́ tí wọ́n sì fi ṣe ọ̀pákútẹ̀lẹ̀ ì)àgbọ́ wọn nípa ìṣẹ̀dá ayé. Wọ́n ma ń fi igbá àti ṣe àmì Ọbàtálá àti Odùduwà nígbà tí ọnọrí igbá ń rọ́pò Ọbàtálá tí ìyá igbá sì ń dúró fún Odùduwà gẹ́gẹ́ bíese Ọlọ́fin Ọ̀yẹ́tẹ  tí ó túmọ̀ sí ẹni tí gba igbá ìyè lọ̀dọ̀ Elédùmarè.
Àwọn ìtọ́ka sí
<references group="" responsive="">
4880 Tovstonogov
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2452 Lyot
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
23514 Schneider
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
21408 Lyrahaas
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
12258 Oscarwilde
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
660 Crescentia
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4270 Juanvictoria
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Mamerto Urriolagoitia
Mamerto Urriolagoitía Harriague (ojoibi ni Sucre ni December 5, 1895; o ku ni Sucre ni June 4, 1974) je Aare ile Bòlífíà tele lati 1949 de 1951.
Tabitha St. Germain
Tabitha St. Germain (August 11, 1976) jẹ́ òṣèré ará Kánádà.
3999 Aristarchus
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Antoine César Becquerel
Antoine César Becquerel (March 7, 1788 – January 18, 1878) je onimo sayensi ara Fransi ati asiwaju ninu eko isele onina ati yindinyindin (luminescent phenomena).
18027 Gokcay
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
652 Jubilatrix
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Shōmu
je Obaluaye Japan tele.
4373 Crespo
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
6131 Towen
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
31323 Lysá hora
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ìjọba Iwo
thumb|250x250px|Àwòrán àwọn ìlú Yoruba Ijoba iwó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn Ìbílẹ̀ àtijọ́ ní ìlú Iwo ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, Nàìjíríà. Ìjọba Yoruba náà, tí orúkọ ọba rẹ̀ jẹ́ "Oluwo of Iwo", ti wà láti ṣẹ́ńtúrì kẹrìnlá.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú ìtàn, àwọn ènìyàn Iwo wá láti Ile-Ife nibi ti wọ́n ti kó wá sí Iwó ní Ṣẹ́ntúrì kẹrìnlá. Wọ́n dá ìlú tí ó jẹ́ ìlú Iwó lọ́wọ́lọ́wọ́ kalẹ̀ láàrin ṣẹ́ńtúrì kẹrindínlógún sí ìkẹtàdínlógún.
Moji Afolayan
Moji Afolayan tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1969 (February 5, 1969) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá láti ìlú Ìbàdàn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Mojí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ bíbí olóògbé òní-sinimá àgbéléwò Adeyemi Afolayan tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ade Love nígbà ayé rẹ̀. Moji Afolayan fẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò, Razaq Olayiwola tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ojopagogo.
Iṣẹ́ Fíìmù Rẹ̀
Ní ọdún 2016, Afolayan tó ti ṣeré nínú ọ̀pọ̀ àwọn eré Nàìjíríà tí ó fi hàn pẹ̀lú Ojopagogo àti Dele Odule nínú eré fíìmù Yorùbá "Àrìnjó".
Ayé Rẹ̀
Ó ṣe ìyàwó sí Rasaq Olasunkanmi Olayiwola, òṣèré ọkùnrin ti ilẹ̀ Nàìjíríà tí gbogbo ayé mọ̀ sí orúkọ orí ìtàgé rẹ̀, "Ojopagogo".
Sophie Ndaba
Sophie Lichaba (bíi ni ọjọ́ kọkàndínlógbọ̀n oṣù kẹfà ọdún 1973), jẹ́ òṣèré ni orílẹ̀ èdè South Áfríkà.
Àjọ MAMSER
MAMSER jẹ́ gbólóhùn ìgé-kúrú fún (Mass Mobilization for Self Reliance, Social Justice, and Economic Recovery) Ó jẹ́ ìgbésẹ̀ òṣèlú láti dáni lẹ́kọ̀ọ́ ní orílẹ̀ èdẹ Nàìjíríà, tí Ààrẹ Babángídá buwọ́ lù gẹ́gẹ́ bí ìlànà kan pàtàkì tí ẹ̀ka ètò ìṣèlú lábẹ́ ììjọba tí Dr. Samuel Joseph Cookey jẹ́ adarí rẹ̀. Iṣẹ́ ẹ̀ka yìí láti ṣèjìròrò pẹ̀lú àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti láti jábọ̀ fún Armed Forces Ruling Council, lórí ọ̀nà tí ìjọba lè gbà láti mú ìgbà ọtun bá ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Wọ́n dá MAMSER kalẹ̀ ní ọjọ́ Kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́fà, ọdún 1987.
Kókó èròngbà MAMSER ni láti ṣúgbàá ètò iṣẹ́ ọ̀tun ìjọba. Ó rún jẹ́ ọ̀nà àrà láti ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Nàìjíríà lórí ètò ìṣèlú, láti kó wọn jọ kí wọ́n lè gbaradì àti kópa nínú ètò ìṣèlú àti ìtàkurọ̀sọ ìṣèlú tí ó ń bọ̀ lọ́nà lásìkò ìgbà náà, pàá pàá láti mú ìdàgbà-sókè bá àwọn ohun èlò tí abá ṣe lábẹ́lé fúnra wa ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Lára àwọn ìlànà MAMSA nìwọ̀n yí:
Ọ́n yí orúkọ MAMSER oadà sí NOA, ìyẹn (National Orientation Agency) tí àjọ náà sì tàn ká dé ìjọba ìbílẹ̀ 774 ní ilẹ̀ Nàjíríà, tí aláṣẹ àgbà pátápátá fún àjọ náà sì jẹ́ Dr. Garba Abari, ilé iṣẹ́ àjọ náà wà ní  Old Secretariat, Area 1 Garki, Abuja.
Ìdábẹ́ fún ọmọbìrin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà
Ìdábẹ́ fún ọmọbìrin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ àṣà tí wọ́n ti fòfin dè. Ààrẹ tẹ́lẹ̀ Goodluck Ebele Jonathan buwọ́ lu òfin tí ó fòpin sí àṣà yí ní oṣù karún ọdún 2015. Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni àṣà dídábẹ́ fún ọmọbìnrin tí wọ́pọ̀ jù ní gbogbo àgbáyé. Síbẹ̀síbẹ̀, ó ti ń dínkù. Ọ̀kànlélógójì nínú ọgọ́rún obìrin ní wọ́n ti dábẹ́ fún. Àṣà yìí wọ́pọ̀ ní gúúsù, ìwọ̀ oòrùn gúúsù, gúúsù ìlà oòrùn Nàìjíríà. Mẹ́tàdínlọ́gọ́rin nínú ọgọ́rún obìrin ní wọ́n ti dábẹ́ fún ní gúúsù, márùndínláàádọ́rin nínú ọgọ́rún obìrin ní wọ́n ti dábẹ́ fún ní ìwọ̀ oòrùn gúúsù tí wọ́n sì ti dábẹ́ fún méjìdínláàádọ́rin obìrín ní gúúsù ìlà oòrùn Nàìjíríà. Àṣà yìí kò wọ́pọ̀ ní àríwá Nàìjíríà, àti pé àwọn Fúlàní kìí dábẹ́ fún ọmọ wọn. Ìdí pàtàkì tí wọ́n fi ń dábẹ́ fún ọmọbìrin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni láti díku ìkúdùn ìbálòpọ̀ àti láti dẹ́kun ìwà àgbèrè ṣ́íṣe.
Oríṣi mẹ́rin ni ìdábẹ́ fún ọmọbìrin tí ó wà ní orílè èdè Nàìjíríà. Àwọn ni oríṣi àkọ́kọ́ (clictoridectomy), oríṣi kèji (sunna), oríṣi kẹta (infibulation) àti àwọn ọ̀nà míràn tí wọ́n maa ṇ́ gbà dábẹ́ bíi gúngún, fífá, títọ àti gígé idọ èyí tí ó sì máa ń fa ìpálára.
Àyẹ̀wò
Àyẹ̀wò lóri ìbágbépọ̀ àti ìlera ti ọdún 2003 fihàn pé méjìlá nínú ọgọ́rún ọdọ́mọbìrin tí ọjọ́ orí wọn wà láàrín 15-19 ni wọ́n ti dábẹ́ fún tí bíi mẹ́tàdínlógojì nínú ọgọ́rún ni wọ́n gé idọ rẹ̀. Látàrí ìṣirò yìí, dídábẹ́ fún ọmọbìrin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láàrín obìrin tí ó ti bàlágà kúsí mẹ́tàlá nínú ọgọ́rún ní àríwá ìlà òòrùn, mẹ́sán lé díẹ̀ ní ọgọ́rún ní àárín àríwá, kòpé ìdákan tán nínú ọgọ́rún ní àríwá ìwọ̀ oòrùn, bíi mọ́kànlélógójì nínú ọgọ́rún ní gúúsù ìwọ̀ oòrùn, bíi márùnlélọ́gbọ̀n ní gúúsù, bíi mẹ́rìnléláàdọ́ta olé díẹ̀ ní  gúúsù ìwọ̀ oòrùn. Àyẹ̀wò yìí fihàn pé bíi méjìdínlọ́gbọ̀n olé diẹ̀ nínú ọgọ́rún àwọn obìrin tí ó ń gbé ní ìgboro ní wọ́n ti dábẹ́ fún tí ó sì jẹ́ wípé mẹ́rìnlá nínú ọgọ́rún àwọn obìrin tí ó ń gbé níabúlé ni wọ́n ti dábé fún. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tí ó ń dábẹ́ fún obìrin ní orílè èdè Nàìjíríà jẹ́ obìrin tí kò ní ìmọ̀ púpọ̀ tàbí ìmọ̀ rárá nípà abẹ́ dídá.
29203 Schnitger
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
23817 Gokulk
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
9781 Jubjubbird
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2319 Aristides
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
96747 Crespodasilva
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Madeleine Peters
Madeleine Marie Peters (March 30, 1996) jẹ́ òṣèré ará Kánádà.
5984 Lysippus
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Suinin
thumb|Emperor Suinin ìkọkànlá je Obaluaye Japan tele.
Frantz Fanon
Frantz Fanon (July 20, 1925 – December 6, 1961) jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Faransé oníwọsàn ààrùn ọpọlọ, amoye, olujidide àti oǹkọ̀wé tí àwọn ìwé rẹ̀ dá lórí àwọn Ẹ̀kọ́ ìgbà eyin imusin, critical theory ati Marxism.
7781 Townsend
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
5592 Oshima
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
5156 Golant
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
9732 Juchnovski
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Mustafa El Haddaoui
Mustafa El Haddaoui (Ni ede larubawa: مصطفى الحداوي) ni a bini ọjọ keji dinlọgbọn, óṣu july ni ọdun 1961 ni ilu Casablanca jẹ akọṣẹmọṣẹ agbabọọlu afẹsẹgba to ti fi ẹyinti.
Àṣèyọri
Mustapha lo ọpọlọpọ igba rẹ gẹgẹbi àkọṣẹmọṣẹ agbabọọlu afẹsẹgba ni ilu france. Arakunrin naa wa lara awọn elere to kopa ninu Cup FIFA agbaye to waye ti ọdun 1986 ati 1994. Mustapha dije ninu Olympic ti Summer nibi to ti ṣoju fun órilẹ ede Morocco ni ọdun 1984
Razaq Olayiwola
tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Òjòpagogo jẹ́ Gbajúmọ̀ òṣèré ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni ọkọ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò, Mojí Afọláyan.
8760 Crex
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Àkójọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Túrkì
Àkójọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Túrkì ti orile-ede Túrkì.
Itokasi
President de Turquia
897 Lysistrata
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Kurt Warner
Kurtis Eugene Warner (June 22, 1971) ...
13569 Ōshū
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Erica Nlewedim
Erica Ngozi Nlewedim tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá Osú kẹta Ọdún 1994 jẹ́ ọmọ orílẹ̀ ède Nàìjíríà, àríwòse, gbajúgbajà asàfihàn orí amóhùnmáwòran àti alákóso Beluxia hair.
Ó jáwé olúborí níbi ìdíje àwọn ọmọbìrin tí ó rẹwà jùlọ ní orílẹ̀ ède Nàìjíríà ní ọdún 2014 tí wọ́n sì yán láti jẹ́ ọ̀kan lára akópa nínú gbajúgbajà Ètò "Big Brother Naija (season 5) (Lock Down Edition)"
Ìgbésí ayé àti Ẹ̀kọ́ rẹ̀
A bí Erica sínú ẹbí Eric Ike Nlewedim ní Umuahia ní ìpínlẹ̀ Abia ní agbègbè ilà oòrùn Nàìjíríà. Ó dàgbà sí ìlú Èkó. Ó jẹ́ akẹ́ẹ̀kọ́ jáde ilé ẹ̀kọ́ girama Victory Grammar School tí ó sì tẹ̀ síwájú ẹ̀kó rẹ̀ ní ilé ẹ̀kọ́ gíga Covenant University níbi tí ó ti kẹ́ẹ̀kọ́ jáde gẹ́gẹ́ bí alámòójútó òwò síse, ó sì tún tẹ̀ síwájú láti lọ kẹ́ẹ̀kọ́ ní Met Film School ní London.
Isẹ́
Àríwóse
Erica bẹ̀rẹ̀ isẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú ìfẹ́ tí ó ní sí isẹ́ àríwòse tí ó sì ní ilé isẹ́ rẹ̀ Beluxia hair. Isẹ́ Àríwòse rẹ̀ àkọ́kọ́ wá láti ọ̀dọ Natures Gentle Touch tí ó se èròjà ẹ̀sọ́ irun kí ó tó lọ darapọ́ mọ́ ìdíje àwọn ọmọbìrin tí ó rẹwà jùlọ ní orílẹ̀ ède Nàìjíríà ní bi tí ó ti sojú ìpínlẹ̀ kogi. Ó gba ẹ̀yẹ ẹni tí ó rẹwà jùlọ nínú àwòrán.
Isẹ́ eré síse
Ní ọdún 2015 lẹ́yìn tí ó jáde ilé ẹ̀kó Met Film School, ó bẹ̀rẹ̀ isẹ́ tí ó yàn láàyò tí ó sì kópa ìsáájú nínú eré oníse ''Secrets and Scandals. Ó ti kópa nínú àwọn eré lórísirísi bí Royal Castle àti Being Farouka. Erica kó ipa takuntakun nínú eré aláwàdà Hire a Woman níbi tí orúkọ rẹ̀ tí ń jẹ́ Nifẹmi. Àwọn àgbà òsèré ilẹ̀ Nàìjíríà bí Alexx Ekubo, Nancy Isime, Uzor Arukwe ni ó kópa nínú eré náà. Ó tún kópa pàtàkì nínú eré Made in Heaven tí gbajúgbajà òsèré bí Richard Mofe-Damijo, Toyin Abraham and Ayo Makun kópa níbẹ̀.''
Àfihàn orí Amóhùnmáwòrán
Ní ọdún 2020 Erica kópa nínú Èto "''Big Brother Naija (season 5) (Lock Down Edition)". Wọ́n já kúrò làárín wọn ní ọjọ́ kẹfà osù kẹ̀sán ọdún 2020. Lẹ́yìn èyí, wọ́n sètò owó U.S dollars ($100K) fún nípasẹ̀ GoFundMe, tí àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ báa dá owó tó tó fourteen thousand U.S dollars. kí ó tó kúrò, Erica tọrọ àforíjì lọ́wọ́ àwọn tí ó ti sẹ̀ wípé ìdààmú ìmọ́lára tí òhún dojúkọ ló jẹ́ kí òhun wu àwọn ìwà tí òhun wù sí wọn.''
Isẹ́ tí ó bu òǹtẹ̀ lù
Erica bu òǹtẹ̀ ìsowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn ilé isé bí Aaron Cosmetics, Access Bank plc and Maltina.
Ibà
Ibà (Fever) jé ìlosókè igba die ti ìwọn otutu ara(eyi ti a mò sí "temperature) ju bi ose ye lọ. Ìwon otutu ara to ye wa laarin 36°C sí 37°C. Ibà fún rarè ki se aìsàn sugbon ibà le jé àìmì aìsàn, nitorina, ibà ki ṣe idi fun ijaya, ṣugbọn aisan ti o wa ní idi ibà náà le nílò itọju ilera, sùgbón sa, òpòlopò oni imo eto ara gbogbo pe bi iba ba koja ojó meji tàbí meta, oda kí ènìyàn lo rí dókítá. [1 ] [2 ]
Neil Armstrong
Neil Alden Armstrong (August 5, 1930 – August 25, 2012) jé arinlofurufu, pailoti idanwo, oniseero ojuofurufu, ojogbon yunifasiti, Awabaalu, ati eni akoko to fi ese kan Osupa.
Ibà
Àwon aìsàn tàbí nkan to le fa ibà pèlú:
Open Amẹ́ríkà 1968 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Virginia Wade bori Billie Jean King 6–4, 6–2 ni ipari lati gba ife-eye tenis Awon Obinrin Enikan ni Open Amerika 1968.
2934 Aristophanes
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
6990 Toya
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Open Amẹ́ríkà 1968 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Awon asayan
Awon agba tenis asayan je titojo nisale. Virginia Wade lo yori lodun na.
3329 Golay
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Open Amẹ́ríkà 1969 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
30836 Schnittke
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ibà
Ibà le fa orí fífó, ara gbígbòn, lilagun jù, ìrora isan, ailera ara ati bebe lo.
Ibà je àìmì aìsàn ti owo po, ara ònà ti a fi wadi re ni nílo òsùnwàn ìgbóná(ti awon oyinbo n pe ni "thermometer"). Ònà itoju ma saba je títójù aìsàn ti o fa iba. Bi oti e je pe àwon òògùn bi paracetamol[3 ] le din awon àìmì ibà ku, imọran pataki ni lati kan si dokita ṣaaju lilo eyikeyi òògùn.
Wo eléyí náà
• Ako ibà
12845 Crick
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Sujin
thumb|Àwòrán Emperor Sujin je Obaluaye Japan tele.
3593 Osip
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Eusebio Guilarte Vera
thumb|Eusebio Guilarte Vera - Ààrẹ ilẹ̀ bolivianischer '''"' je Aare ile Bòlífíà tele.
4955 Gold
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Claire Corlett
Claire Margaret Corlett (July 9, 1999) jẹ́ òṣèré ará Canada.
185641 Judd
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2871 Schober
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4986 Osipovia
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
12357 Toyako
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Lawrence Anini
Lawrence Nomanyagbon Anini (c. 1960 – March 29, 1987) Jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàjíríà tí ó jẹ́ adigun-jalè aṣèrùbàlú ilẹ̀ Ìbìní (Benin) ní ọdún 1980s, òun pẹlú abẹ́sinkáwọ́ rẹ̀ Moday Osunbor. Ìjọba mú Lawrence Aníní látàrí àwọn ìwà ìbàj̣ẹ́ rẹ̀, wọ́n sì paá.
Ìgbésí Ayé rẹ̀
Wọ́n bí Lawrence Aníní ní abúlé kan tí kò ju ǹkan bí ogún ibùsò lọ láti Ìlú Bìní (Benin) tí ó jẹ́ olú ìpínlẹ̀  Ẹdó (Edo State). Aníní, ni gbogbo ènìyàn tún pè ní 'The Law' tàbí 'Obvigbo'. Ó ṣe àtìpo  wá sí ilè Ìbìní nígbà kékeré rẹ̀, tí ó sì ḳọ́ bí wọ́n ṣe ń wa ọkọ̀ lẹyìn èyí ni ó di awakọ̀ Agbérò (Taxi Driver) tó yanrantí. Ó di gbajú-gbajà ní ibùdókọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó lè darí ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ gànfẹ̀ ọlọ́kọ̀ náà. lẹ́yìn-ò-rèyìn, ó bèrè iṣẹ́ tí ó lodì sí òfin, tì ́ó sì di ọ̀daràn nípa bíbá àwọn ọdaràn ènniyàn bi: àwon ikọ̀ bàbá ìsàlẹ̀ àti àwọn adigun-jalè kó ẹrù òfin. Kò pẹ́, ló pinnu láti dá dúró gégé bíi ọ̀gá láyè ara rẹ̀ tí ó sì fa àwọn ènìyàn bíi : Monday Osunbor, Friday Ofege, Henry Ekponwan, Eweka and Alhaji zed zed tàbí Zegezege mọ́ra láti bá wọn ṣiṣẹ́ pọ̀. Wọ́n kọ́kọ́ bèrè níbi jíja ọkọ̀ gbà, alọ́ni-lọ́wọ́gba ińú ọkọ̀-èrò. lẹ́yìn èyí ni ó pẹ̀ka rẹ̀ dé abúlé àti ìletò pẹ̀lú gú́sù àti àríwá ilẹ̀ Ìbìní.
ìkúnlápá tí àwọn Ọlọ́pàá ń ṣe fún ọ̀gbẹ́ni Aníní ni a gbàgbọ́ wípé ó jẹ́ kí ìwà ìdún-kokò àti ìṣẹ̀rùbàlú rẹ̀ ó peléke sí nị́ 1986, nígbà tí ọwọ́ tẹ méjì lára àwọn abẹ́ṣin-káwọ́ rẹ̀ tí wọ́n sì fojú balé ẹjọ́ tí ilé ẹjọ́ sì fì ìyà tó tọ́ jẹ wọ́n pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn ọlọ́pàá nípa fí fìdí òkodoro ẹjọ́ múlẹ̀ nílé ẹjọ́ láì wo ọ̀pọ̀lọpọ̀ owó àbẹ̀tẹ́lẹ̀ tí Aníní ti fún wọn. Látàrí ìwà àgbẹ̀yìn-bẹbọ-jẹ́ tí àwọn ọlọ́pàá hù sí yìí ló jẹ́ kí ó fa ìbínú yọ ní oṣú August 1986 nípa ṣíṣàkọlù sí ilé ìfowó-pamọ́ ní èyị́ tí ọlọ́pàá kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ (Nathaniel Egharevba)  àti àwọn mélòó kan pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sínú àkọlù náà ní fọná-fọnṣu. Nínú oṣù yí kan náà ni àwọn ọlọ́pàá méjì kan náà tún tókú lá lọ́wọ́ ìbọn Aníní nígbà tí wón ń gbìyànjú láti da ọkọ́ rẹ̀ dúró ní ojú pópó. láàrín oṣù mẹ́ta, Aníní ti gbẹ̀mí lẹ́nu ọlọ́pàá mẹ́sàán.
Ìlọ́nilọ́wọ́-gbà Aníní
Nínú àkọlù tí ó wáyé ní August 1986,  Aníní àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ kolu ilé ìfowó-pamọ́ First bank, Sabongida-Ora, níbi tí wọ́n ti kó ẹgbẹ̀rún méjì #2,000. ṣùgbọ́n bí owó tí wọn jíkó yìí kò ṣe tó mutí fún wọn nà́́à ni wọ́n pa ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ ènìyàn nínú àkólu náà pèlú. Nígbà tí ó di oṣù September 6 ọdún yìí kan náà ikọ̀ Aníní já ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ Pijó 504 (Peugeot 504) kan gbà lọ́wọ́ ọ̀gbẹ́ni Albert Otoe tí wọ́n sì ṣekú paá tí wọ́n sì gbé òkú rẹ̀ pamọ́ síbìkán, ẹni tí ó jẹ́ awakọ̀ igbákejì ọ̀gá àgbà ọlọ́pàá pátápátá (Assistant Inspector of Police), Christopher Omeben. lẹ́yìn  ǹkan bí oṣù mẹ́ta lẹ́yìn ikú awakọ̀ yìí ni wọ́n tó rí òkú rẹ̀ ní ibùsò méèdógún ní òpópónà márosẹ̀ Benin sí Agbo. Ní ọjọ́ kejì tí Aníní àti àwọn ikọ̀ rẹ̀ gba ọkọ̀ ọgá ọlọ́pàá yìí ni ó tún fi ọkọ̀ Pàsáàtì tí ó jẹ́ wípé ó já gbà ló tún fi já ọkọ̀ Pijó 504 mìíràn gbà nítòsí ilé àjọ FEDECO, ní Bìní.
Ọjọ́ meji lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ yí, àwọn ikọ̀ Aníní pa ọlọ́pàá méjì ní ìjọba ìbílẹ̀ Orhiowon ní ìpínlẹ̀ náà. Nínú oṣù yí bákan náà, àkọlù mẹ́ta ó̀tọ̀ọ̀tọ̀ tún wáyé ní eyi tí ó ń tọ́ka sí iṣẹ́ ọwọ́ Aníní, lára àwọn tí wón gbẹ́mìí mì  nínu akolú náà ni Frank Unoarmi, ẹni tí ó ṣíṣẹ́ pẹ̀lú ìwé ìròyìn Nigerian Observer, Ìyáfin Rèmí Ṣóbánjọ, onímọ ìjìnlẹ̀ Ìṣirò, àti bí wọ́n ṣe tún já ọkọ̀ Mèsí-Olóyè (Mercedes Benz kan tí ó jẹ́ tí Ọba Ovie tí ìlú Ugheli. Ṣáájú kí oṣù Sepetember 1986 ó tó tẹnú-bepo, Aníní ya wọ ilé epo kan ní òpópónà Wire Road, Bìní níbi tí ó gba owó ọjà tí wọ́n tà lọ́jọ́ náà, tí ó sì yìnbọn fún ọ̀kàn lára àwọn òṣìṣé ibẹ̀, lẹ́yìn èyí ni ó bèrè sí ní fọ́n owó fún àwọn ènìyàn kí won lè jẹ́ kó rọ́nà lo.Àkọlù Aníní tí ó paba-n-barì jùlọ ni èyí tí ó wáyé ní àyájọ́ ọ̀jọ̀ Òmìnira Ilẹ̀ Nàìjííríà (October 1,1986) nígbà tí Kọmíṣánà àwọn Ọlọ́pàá fún ìpínlẹ̀ Ìbìní Casmir Igbokwe nígbà tí ikọ̀ Aníní dènà dèé tí ó sì kù gín-ń-gín kí wọ́n fi ọta ìbọn já imú kọmíṣánà náà dànù. Ṣùgbọ́n ewú  hu ọ̀gá ọlọ́pàá náà pẹ̀lú egbò oríṣiríṣi lára rè.Bákan náà, ṣáájú àkọlù sí ọ̀gá ọlọ́pàá yìí ni àwọn ọmọlẹ́yìn  Aníní ti fìbọn gbẹ̀mí ọlọ́pàá kan láàrín ìgboro Bìní.
"Òfin" gẹ́gẹ́ bí ìnagijé rẹ̀, ó gbìyànjú láti sá mọ́ àwọn ọlọ́pàa ́lọ́wọ́ pẹ̀lú bí ó ṣe fi ọkọ̀ rẹ̀ sí àwà-sẹ́yiǹ láti Agbo (Delta State) títí dé ìgboro Ìbìní (Edo State). Bákan náà ní oṣù October 21 ọdún 1986, Aníní àti àwọn ẹ̀gbẹ́ adigunjalè rè gba ẹ̀mí akọ́ṣé-mọṣé oníṣègùn òyìnbó kan ọ̀gbẹ́ni A.O Emojeve nígbà tí ẃn yinbọn fun nị agbègbè Textile Mill ní ìgboro Ìbìní. Síwájú síi, wón digun-jalé ní ilé ìfowó-pamọ́ African Continental Bank tí wọ́n sì kó ǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́tàdín-láàdọ́ta náírà #46,000. Ní ọjọ́ kejì ̀akọlù yìí, Aníní sọ ara rẹ̀ di bàbá kérésì pèlú bí́ ó ṣe ń fọ́n owó fún ọ̀pọ̀ àwọn bàbá-lójà àti ìyá-lọ́jà ní abúlé kan tí ó wà ní ìtòsí́ Ìbìní. Báyìí ni òkìkí Aníní bère sí ń tàn ká bí ìràwọ̀ ọjọ́ kẹrìnlá, tí ó sì fẹ́rẹ̀ tẹ̀wọ̀n ju ti Ishola Oyènúsì ìgárá ọlọ́ṣà tí ń kólé ọba lójú-mọmọ, tí ò lògbà ní 1970s àti ti ìgárá ọlọ́ṣà Youpelle Dakuro, tí ó jẹ́ arógun sá ọmọ ogun ilẹ̀ Nàìjííríà kan tí ó wà nídìí ìdigun-jalè ọ̀sán gan-gan kan tó wáyé ní ìgboro Èkó ní 1978, nínú àkọlù-kọgbà tí ọlọ́pàá méjì ti sọ èmị́ wọn nù. Bákan náà ni a tún gbọ́ wípé Aníní kọ oríṣiríṣi lẹ́tà sí àwọn ilé-iṣé ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ tí ó sì ń dínbọ́n gẹ́gẹ́ bí olóṣèlú lạ́ti ṣàfihàn ìwà ìdigun-jalè rẹ̀ gbogbo.
Olórí orílẹ̀-èdè ìgbà náà láyé ológun Ọ̀gágun Ibrahim Babangida wá ń kọminú púpọ̀ lórí bí adigun-jalè afẹ̀mí ṣòfò Aníní ṣe ń da ìlú rú, ló bá pàṣe pé kí àwọn ọmọ ogun ilè ó ṣe àwárí rè tòun tàwọn ìsọmọgbè rè ní eye-ò-sọkà. Báyìí ni àwọn ọlọ́pàá bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣe ìwádìí ọ̀tẹlèmúyẹ́ lóríṣiríṣi ní ìpínlẹ̀ Bende tí àwọn afurasí náà ń gbé lásìkò náà. Lásìkò yìi gan ni gbogbo Nàìjííríà wá wà ní ìbẹ̀rù tí wọ́n sì ń kọminú lórí àwọn adigun-jalè náà pẹ̀lú iṣẹ́ ọwọ́ wọn.
pẹ̀lú gbogbo ìdààmú-dàabo àwọn ọlọ́pàá lórí mímú àwọn ìgárá ọlọ́s̀à náà ló já sí pàbó. Ẹ̀wẹ̀, ń ṣe ni wọ́n tún gbèrú si. Sị ìyàlẹ́nu, ń ṣe ni àwọn ará agbègbè Bẹ́ndẹ̀ ṇ sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìgárá ọlọ́ṣà náà gẹ́gẹ́ bí ẹni tí apá ìjọba kò lé ká, nígbà tí Olórí orílẹ̀-èdè Ọgágun Ibrahim Babangida kọjú sí Ọ̀gá àgbà àwọn ọ́lọ́pàá yán-yán  Etim Inyang lẹ́yìn ìpàdé àpéjọpọ̀ àwọn ológun ìyẹn Armed Forces Ruling Council pé ọ̀gbẹ́ni, Aníní tí mo ní kí o mú fún mi ń kọ́?
BÍ wọ́n ṣe mú Aníní
Lẹ́yìn ò rẹ̣yìn Superintendent Káyọ̀dé Uanreroro ló ṣakin, ó sì fi wa egbò dẹ́kun sí ìwà ìṣẹ̀rùbàlú Aníní àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀. Ọ̀gá ọlọ́pàá yì mú ògbóntagì ọlọ́ṣ̀a yìí ní December 3, 1986, ní ojúlé kẹrìndínlógún òpópónà Oyemwosa, tí ó dojú kọ ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀r̀ẹ Iguodala, Bìní. Anini ni o wa pelu awon obinrin mefa. Awon olopaa ya wo inu ile ti Anini fi se ibuba naa latari ofofo ti awon aladuugbo se fun awon olopaa. Oga olopaa naa lo mu Anini pelu iko awon olopaa mewa pere. Oga olopaa naa lo kan ilekun iyara ti Anini wa ti oun naa si si lekun woorowo leni ti o wo pata nikan. Won mu Anini sikun ti oun naa ko si bawon janpata pupo, sugbon ohun ti a gbo ni wipe ore-binrin re kan lowo si bi awon olopaa se ri mu. Obinrin naa ti ba awon ogun ati awon nkan agbara re kan je saaju ki awon olopaa to de. N se ni oro naa dabi ti Samsoni inu bibeli ni. Iyalenu lo je fun Anini fun ra re bi won se ba lojiji, ti oun naa si fe da bi ogbon nigba ti won beere lowo re ibi ti Anini wa, oni: "Ahh, o ti sa pamo si abe ibusun ni iyara keji"  bi o se so bayi tan o gbiyanju lati koja lara oga olopaa naa, sugbon iyen da lowo ko nigba ti o kan oga olopaa naa ni igbo, amo asise nla gbaa ni fun. Uanrenroro sare fi ese te atanpako ese re mole, o fa ibon yo o si ro bajinatu si ni koko-se. Anini gbiyanju lati bo mo won lowo sgbon awon olopaa toku mu so bi eran ti won si n yin ibon fun ni kose-kose debi wipe kokose re ohun fere ja kuro lara re latari ojo ibon ti o baa nibe. Anini kee tirora tirora, awon olopaa tun wa beere lowo re wipe : " Se iwo ni Anini?" oun naa wa fesi wipe : "Wo omo iya mi, mi o ni tan e, mi o si ni paro fun e,emi ni Anini.
Lati ibi ni won ti mu lo si ile agbara awon olopaa ni bi ti apase awon olopaa pata pata ti n duro lati fidi ododo re mule pe looto ni won ri Anini mu. fu asiko ti Anini fi wa ni ahamo awon olopaa, ede adamodi geesi ni o fi n soro tori ko lo si ile-iwe kankan. Bayii ni o bere si ni tu awon asiri kan fun awon olopaa nipa awon ise laabi ti oun ati awon iko re ti seyin, o tun fidi re mule wipe igbakeji re Osunbo lo yinbon fun Oga awon olopaa ipinle naa tele iyen Akagbosu
Won gbe Anini lo si ogba itoju awon ologun latari ojo ibon ti won ro si ni koko-se, leyi to sokunfa ki wo bi won se ge ese naa kuro. won ri igbakeji re Osunbof naa m ni ojo aje ose keji nigba ti won tu gbogbo ibuba awon olosa naa. Won ri nkan ogun to lagbara orisirise ko paa pa julo eyi ti Anini ma n wo sidi re nigba ti o ba digun-jale lowo. O seni laanu wipe Anini Iberu to n ko jini-jini oun iberu ba gbogbo ilu wa deni ti o sunkun bi omo owo nigba ti won fi si ahamo ti ko si ni anfani lati tawo si awon ohun ija oloro re, ti o si n jewo awon ese re bi oponu. O ya opo eniyan lenu wipe Anini le di ko tonkan loju muju-muwa.
Bí àṣírí Ìyámù àti àwọn mìíràn ṣe tú
Laipe ti owo te Anini ati awon isongbe re, n se ni won bere si ni tu awon asiri ikoko to wa laarin awon ati awon olopaa to je agbode-gba fun won bi won se n tu awon asiri ise abenu olopaa fun awon ni ipinle naa ti won si tun n gba awon ni imoran ona ti awon le gbe ise laabi awon gba ti owo ko fi ni ba won rara. Anini daruko oga olopaa Iyamu gege bi eni ti olopaa to ma n ko ibon ati awon ohun ija oloro miiran fun awon lasiko ise buburu won.
Anini ko sai menu baa wipe Iyamu ma n dara po mo won lati pin ninu gbogbo ohun ti won ba ri ko bo lati ibise won. O te siwaju nipa bi Iyamu se gbimo lati pa Igbakeji alamojuto agba awon olopaa iyen Christopher Omeben, ni eyi ti o je pe awako re Otue ni won ri pa. Sergent Iyamu ti Anini ati awon omoleyin re ma n saba pe ni 'Baba' ni o ti ko ile alaruru si igboro Benin pelu orisirisi ohun to ti ri pin ninu gbogbo ohun ti awon olosa naa ti n ri ko lateyinwa.
Ìgbẹ́jọ́ àti ìdájọ́ iḱú Aníní
Wọ́n gbe Anini dé ilé ẹjọ́ lórí aga arọ látàrí ẹsẹ̀ rẹ̀ ti wọ́n ba gé kúrò títí wọ́n fi parí ìgbẹ́jọ́ rẹ̀. Ọ̀gbẹ́ni Iyamu ní tirẹ̀ jiyàn wípé òun kò mọ Anini rí débi wípé òun yóò ba dòwò pọ̀, ṣùgbọ́n Anini kọ̀ jálẹ̀ wipe iró ni Iyamu ń pá, ó sìn bú Iyamu wipe: 'òpùrọ́ aláìlójúgì. Ṣùgbọ́iẹ́ígbà Bíe ọ́n ṣrììdájọ́ò ìí, íwájọ́niwájọ́ adajìdíamẹ̀s úlẹ̀-Aípéeẹjọ́leóeóò tùlọa í álegbàgbéebí nọ́nigáońo ọ̀rọ̀iìwàtọ̀daràtiọí ̣pílẹ̀l- èdèàáìí, Adájọ́ wípé òóòá ẹ́íìrántí júburú-án aọrỌjọ́reọkàndínlógúA ninṣùyoẹ diọdúi male gbagbe ti won ba n sọ́no iwẹ̀yìnarọn ni àgbá ede yii, sugbon yoo je iranti to buru julo. Mo si mo wipe perete tabi ki a ma ri eni ti yoo fun omo re ni iru Anini yii. Ojo kokandinlogbon, osu keta odun 1987 (March 29,1987) ni won fi eyin won ti agba.
6203 Lyubamoroz
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Sukō
je Obaluaye Japan tele.
Open Amẹ́ríkà 1970 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
3101 Goldberger
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
6123 Aristoteles
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
1140 Crimea
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
24277 Schoch
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Sushun
je Obaluaye Japan tele.
Guido Vildoso
thumb|Guido Vildoso '''"' je Aare ile Bòlífíà tele.
6381 Toyama
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Daddy Showkey
Daddy Showkey tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ John Odafe Asiemo tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Daddy Showkey jẹ́ gbajúmọ̀ olórin orílè-èdè Naijiria. Irúfẹ́ orin tó ń kọ ni a mọ̀ sí ghetto dance. Ó gbajúmọ̀ ní Ajegunle, ní ọdún 1990 sí 1999. Orúkọ àbísọ rẹ̀ ni John Odafe Asiemo àmọ́, orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jé Daddy Showkey káàkiri gbogbo ghetto nígbà náà. Ó wá láti ìlú Olomoro, ní apá Gúúsù Isoko, ní ìpínlẹ̀ Delta.
Àwọn ìfọwọsí-ìwé rẹ̀
Ní ọdún 2018, Daddy Showkey jẹ́ asojú fún ilé-iṣẹ́ Real Estate Management Revelation Property Group ní ipinle Eko.
Ó wà lára àwọn gbajúgbajà oṣèré bíi Alex Ekubo, Ikechukwu Ogbonna, Belindah Effah, Mary Lazarus àti Charles Inojie.
Alákàn
Alákàn tàbí Akàn tí wọ́n ń dà pè ní decapod ní èdè Gẹ̀ẹ́sì jẹ́ ẹranko tí ó lè gbé lórí ilẹ̀ àti inú omí. (βραχύς = short, οὐρά / οura = tail ) Ẹranko yí ma ń gbé nínú pàlà pálá ihò ilẹ̀ tàbí abẹ́ àwọn ewéko ní etí omi. Bákan náà ni kò sí ibi tí wọn kò sí ní orílẹ̀ àgbáyé pátá.
24261 Judilegault
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Alákàn
Ìrísí rẹ̀
Alákàn jẹ́ ẹranko tí gbogbo egungun ara rẹ̀ wà ní ìta tí àwọn ẹran rẹ̀ sì sá pamọ́ sí inú ihò egungun ara rẹ̀. Ó sábà ma ń ní ẹsẹ̀ mẹ́fà; mẹ́ta lọ́tùn ún mẹ́ta lósì, bẹ́ẹ̀ ni ó ní kiní kan bí ìlédìí kọ̀kan lọ́tún àti lósì, tí ó sì tún ní ọwọ́ méjì níwájú tí ọwọ́ náà sì tún ní ẹ̀mú (pincer) tí ó fi ma ń dáàbò bo ara rẹ̀ lọ́wọ́ ewu.
Oríṣi Akàn tó wà
Oríṣríṣi akàn tí ó wà ni ó ní orúkọ tí wọ́n ń oè wọ́n ní agbègbè tí wọ́n bá wà ní orílẹ̀ àgbáyé. Lára orúkọ àti oríṣi akàn tí ó wà ni:
10259 Osipovyurij
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2757 Crisser
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
216439 Lyubertsy
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4527 Schoenberg
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Mandraka Dam
Mandraka Dam jẹ́ ìdídò lórí odò Mandraka ní tòsí Mandraka ní Ẹkun Analamanga tí Madagascar. Ilé-iṣẹ Faranse ní o kọ ìdídò náà ní ọdún 1956 ó si ṣẹda Lake Mandraka.
4423 Golden
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
8775 Cristata
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn ní Zimbabwe
Ọ̀pọ̀ àwọn àfisùn ni ó ti wà nípa rírẹ́ ẹ̀tọ́ àwọn ọmọ ènìyàn je ní Zimbabwe lábẹ́ ìjọba Robert Mugabe àti ẹgbẹ́ òsèlú rẹ̀, ZANU-PF, láàrin ọdún 1980 sí 2017.
Gégé bí àgbéjáde tí àjọ Amnesty International àti Human Rights Watch ṣe, Zimbabwe kò bọ̀wọ̀ fún ètọ́ sí ilé, oúnjẹ, àti àwọn ètọ́ míràn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìkọlù ni ó ti ṣẹlẹ̀ sí àwọn oníròyìn, olóṣèlú àtakò, àti àjà fún ètọ́ mẹ̀kúnù.
Àwọn ọlọ́pá ma ń sábà ṣe ìkọlù sí ìpéjọpọ̀ àwọn alátakò, àpẹẹrẹ rẹ̀ ni sí ìwóde Movement for Democratic Change (MDC) ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹta ọdún 2007. Ní ibi ìṣẹ̀lẹ̀ náà, adarí ẹgbẹ́ náà, Morgan Tsvangirai àti àwọn ọ̀kàndínládọ́ta míràn ni àwọn ọlọ́pá gbé, wọ́n sì tún nà wọ́n. Edward Chikombo, oníròyìn kan tí ó rán fọ́tò bí àwọn ọlọ́pá ṣe na àwọn oníròyìn náà sí ilé ìròyìn ní orílẹ̀ èdè míràn sọ èmí rẹ̀ nù nígbà tí wọ́n jí gbé tí wọ́n sì pá lẹ́yìn ọjọ́ díè lẹ́yìn tí ó rán fọ́tò náà. Lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n tú Morgan Tsvangirai sílẹ̀, ó sọ fún ìròyìn BBC pé òun ṣeṣe ní orí, òun sì tún sọ ẹ̀jẹ̀ nù. Adarí àgbà, Ban Ki-moon, European Union àti orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fi àìdùnú wọn hàn sí ọ̀rọ̀ náà.
664 Judith
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
1923 Osiris
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
793 Arizona
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Sutoku
jẹ́ Obaluaye tí orílè èdè Japan tẹ́lẹ̀.
4691 Toyen
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Gualberto Villarroel
thumb|Gualberto Villarroel López '''"' je Aare ile Bòlífíà tele.
16452 Goldfinger
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
5071 Schoenmaker
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Wema Sepetu
Wema Sepetu (bíi ni ọjọ́ kejìdínlógbọ̀n oṣù kẹsàn-án ọdún 1990) jẹ́ òṣèré lórílẹ̀ èdè Tanzania.
Iṣẹ́
Ní ọdún 2011, ó gbé eré Superstar kalẹ̀ tí ó sọ̀rọ̀ nípa ìtàn ìfẹ́ òhun àti Diamond Platnumz. Ní ọdún 2014, òun àti Van Vicker jọ gbé eré Day After Death jáde. Ní ọdún 2013, ó gbé ilé iṣẹ́ rẹ̀ kalẹ̀ tí ó pè ní Endless Fame Production.
8610 Goldhaber
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
23155 Judithblack
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
8961 Schoenobaenus
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Suzaku
je Obaluaye Japan tele.
Open Amẹ́ríkà 1971 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
1837 Osita
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Comfort Ekpo
Comfort Ekpo (tí a bí ní ọjọ́ Kejìlá oṣù kọkànlá ọdun 1954) jẹ́ Ọ̀mọ̀wé ọmọ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ó ti fi ìgbàkan jẹ́ adarí Yunifásitì ìlú Uyo.
Ìtàn ayé rẹ̀
Wọ́n bí Comfort Memfin Ekpo ní Uyo ní ọdun 1954. Àwọn òbí rẹ̀ ni Etim Udoh Isok àti Nyong Sam Akpan. Comfort ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bi olùkọ́ Sunday School teacher àti gẹ́gẹ́ bi ẹni tí ó ń ran olùkó lọ́wọ́ ní Yunifásítì ìpínlè Cross River láàrin ọdun 1983 sí 1991.
Patricia Mantey
Patricia Mantey jẹ agbabọọlu lobinrin ilẹ ghana ti a bini ọjọ 27, óṣu september ni ọdun 1992. Agbabọọlu naa ṣere fun River Angels F.C. gẹgẹbi goalkeeper.
7401 Toynbee
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Bill Irwin
William Mills "Bill" Irwin (April 11, 1950) jẹ́ òṣèré ará Amẹ́ríkà.
17844 Judson
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
20793 Goldinaaron
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ogun Abẹ́lé Siẹrra Lẹ́ónè
The Sierra Leone Civil War bere ni 23 March 1991 nigbati Revolutionary United Front (RUF), pelu itileyin latowo awon ajagun pataki National Patriotic Front of Liberia (NPFL) ti Charles Taylor, fe fi tipatipa leJoseph Momoh to je aare orile-ede Sierra Leone kuro lori ijoba, eyi fa ogun to pa awon eniyan to to 50,000.
Wuraola Esan
Olóyè Wuraola Adepeju Esan (tí a bí ní ọdún1909, tí ó sì kú ní ọdún1985) fìgbà kan jẹ́ olùkọ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ajàfẹ́tọ̀ọ́mọbìrin, àti olóṣèlú. Ó pa iṣẹ́ ìṣèlú rẹ̀ pọ̀ mọ́ àwọn adarí ìlú gẹ́gẹ́ bíi Iyalode ìlú Ibadan.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀
A bí Wuraola Adepeju Esan ní ọdún 1909 ní ìlú Calabar. Àwọn òbí rẹ̀ ò gbé ní ilẹ̀ Yoruba títí tí wọ́ fi dàgbà àmọ́, wọ́n mú ìtẹ̀síwájú bá àṣà Yoruba. Ilé-ìwé Baptist Girls College ní Abeokuta ni Esan ti kàwé alákọ̀ọ́bèrẹ̀, kí ó tó wá lọ sí United Mission ary College láti lọ gboyè níní iṣẹ́ olùkọ́ni. Láti ọdún 1930 títí wọ 1934, ẹ̀kọ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ló ń kọ́ àwọn ọmọ ní Missionary training school kan ni,́ Akure. Ní ọdún 1934, ó fẹ́ Victor Esan, wọ́n sì gbé ní ìpílẹ̀ Èkó fún ìgbà díẹ̀. Lẹ́yìn ọdún díẹ̀, wọ́n kón padà lọ sí Ibadan.
Iṣẹ́ òṣèlú rẹ̀
Bí ó tilè jé pé ètò-ẹ̀kọ́ ò fi bẹ́ẹ̀ ṣí sílẹ̀ fún àwọn obìrin láyé ọjọ́un, ó tiraka láti dá ilé-ìwé Ibadan People's Girls Grammar School kalẹ̀ ní ọdún 1944 ní Mọ̀leté. Èyí wà láti kọ àwọn obìrin ní ẹ̀kọ́ lóríṣiríṣi.
Ní ọdún 1950, ó darapọ̀ mọ́ òsèlú, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn obìrin tó wà ní action group.Nígbà náà lọ́hùn-ún, bí ó tilè jé pé àwọn obìnrin ní ipa ribiribi tí wọ́n ń kó nínú ìsèlú, àmọ́ wọn ò kìí fún wọn ní àǹfààní láti darí ìlú tàbí láti pàsẹ. Àmọ́ ṣáá, arábìnrin Esan tiraka láti gòkè nínú ìṣèlú, ó sì jẹ́ obìnrin àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Nigerian National Assembly, wọ́n sì yàn án láti jẹ́ Sénétọ̀ ti apá ìwọ̀-oòrùn ti ìlú Ibadan. Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ egbẹh National Council of Women Societies. Ní ọdún 1975, ó joyè Iyalode, tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ipò tó ga jù lọ ní Ibadan.
29348 Criswick
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
750 Oskar
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
3108 Lyubov
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2959 Scholl
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
10702 Arizorcas
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Park Ji-hyo
Park Ji-hyo je olorin omo orile-ede Kòréà Gúúsù.
Open Amẹ́ríkà 1972 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
20517 Judycrystal
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Jessica Nkosi
Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ ayé re
Wọ́n bí Jessica sì ìlú Empangeni. Ní ìgbà tí ó pè ọmọ ọdún mọ́kànlá, bàbà rẹ di aláìsí. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí University of KwasZulu-Natal, ó sì gboyè nínú eré ṣíṣe ni ọdún 2012.
Iṣẹ́
Ní ọdún 2013, Nkosi bẹ̀rẹ̀ ère ṣíṣe, ó kó ipa Qondisile nínú eré Isibaya, eré náà sì lọ jẹ́ kó di gbajúmọ̀. Ní ọdún 2017, ó ṣe Eve nínú eré Ayeye. Ní ọdún 2017, ó ṣe atọkun fún ètò A-List èyí tí BET gbé kalẹ̀. Ó ṣe atọkun fún ètò Our Perfect Wedding. Ó jẹ́ àmbásádọ̀ fun ilé iṣẹ́ Duran Tourism, Clinique àti Volvo.
10153 Goldman
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Wòlíì Àgbà
Wòlíì Àgbà (tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ Ayọ̀ Ajéwọlé) jẹ́ òṣèré apanilẹ́rìn-ín àti olórin. Wọ́n bi ní ogúnjọ́ oṣù kọkànlá ní ìlú Ìbàdàn, ibẹ̀ ni ó sì ti ṣe ìgbà èwe rẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́.
Ìgbà Èwe rẹ̀
Ijeda ní ìlú Ìjẹ̀sà ti Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ni ó ti wá, àmọ́ ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ni ó dàgbà sí. Ìlú Ìbàdàn yìí náà ni ó ti lọ ilé-ìwé alákòóbẹ̀rẹ̀ àti onípele kejì. Ó tẹ̀ síwájú láti lọ ilẹ́-ẹ̀kọ́ gíga, Leed City University ní ìlú Ìbàdàn ni ó ti gboyè nínú Economics.
Iṣẹ́ ọwọ́ rẹ̀
Ní ọdún 2002 ni arákùnrin yìí bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe eré apanilẹ́rìn-ín, nígbà náà kò tíì sí ẹ̀rọ ayárabíàṣá. Eré orí ìtàgé tí ẹ̀gbọ́n rẹ̀ Fẹ́mi Ajéwọlé ṣe tí a mọ̀ sí Alfa Sule ni ó sọ wòlíì àgbà di ìlúmọ̀ọ́ká. Wọ́n sì jọ máa ń ṣe eré orí ìtàgé lóríṣirísi bí i ó ti gan pa, Orúkọ ńlá, Amos 3:3,Alfa Sule àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Nígbà tí ẹ̀rọ ayárabíàṣá dé, wòlíì àgbà bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àwọn eré apanilẹ́rìn-ín pẹ̀lú Délé sórí Instagram And Facebook. Èyí sì mú kí òkìkí rẹ̀ kàn si. Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré tí ó sì jẹ́ àwọn ẹ̀dá ìtàn bí í Pastor Johnson, ọmọ Ìbàdàn, bàbá Ìjọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
9717 Lyudvasilia
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Taishō
je Obaluaye Japan tele.
Open Amẹ́ríkà 1973 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
7305 Ossakajusto
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
20690 Crivello
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4714 Toyohiro
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
12514 Schommer
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Madagascar
Wọ́n kéde pé Ajàkálẹ̀ àrùn COVID-19 bẹ́ sílẹ̀ lórílẹ̀-èdè Madagascar lóṣù kẹta ọdún 2020.
Bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀
Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀.
Oṣù kẹta ọdún 2020
Ní olú-ìlú orílẹ̀-èdè Madagascar, Antananarivo ní wọ́n ti kọ́kọ́ kéde àwọn ẹni àkọ́kọ́ mẹ́ta tí ó lùgbàdì àrùn Covid-19 lórílẹ̀ èdè náà lógúnjọ́ oṣù kẹta. Obìnrin ni gbogbo wọn.
Lóṣù kẹta náà, odidi ènìyàn mẹ́tàdínlọ́gọ́ta ní wọ́ kéde pé wọ́n ní àrùn náà, gbogbo ló sìn wà nínú àìsàn náà títí oṣù náà fi parí.
Oṣù kẹrin ọdún 2020
Láàárin oṣù kẹrin, Madagascar tí ní odidi ènìyàn mọ̀kàndínlọ́gọ́fà, 121 tí wọ́n kéde pé wọ́n ní àrùn Covid-19, ṣùgbọ́n kò sí eni kankan tó kú.
Oṣù karùn-ún ọdún 2020
Lósù karùn-ún, Madagascar kéde àpapọ̀ ènìyàn tí iye wọn jẹ́ ókàndínlógóje (149) tí wọ́n ní àrùn Covid-19 ṣùgbọ́n kò sí ẹnikẹ́ni tó kú. Eni àkọ́kọ́ tí àìsàn náà pa ni wọ́n kéde lọ́jọ́ kẹrìndínlógún oṣù karùn-ún. Òkú náà tí wọ́n kò dárúkọ rẹ̀ jẹ́ òṣìṣẹ́ ìlera ọmọ ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́ta (57) tí ó ti ní àrùn ìtọ̀ ṣúgà àti ẹ̀jẹ̀ rúru.
Nínú oṣù yìí, ènìyàn 643 ni èsì àyẹ̀wò tí fihàn pé wọ́n ní àrùn náà. Àpapọ̀ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ní àrùn náà láti ìgbà tí ó bẹ́ sílẹ̀ ní Madagascar jẹ́ 771. Iye àwọn ènìyàn tí àìsàn náà ṣì ń bá jà títí di ìparí oṣù náà jẹ́ 597, ó jẹ́ ènìyàn 561 ti Wọ́n lé sí i láti oṣù kẹrin. Ènìyàn mẹ́fà ni àrùn náà sìn ti pa lóṣù karùn-ún.
Oṣù kẹfà ọdún 2020
Lọ́jọ́ kejì oṣù kẹfà, àjọ European Centre for Disease Prevention and Control ti kéde ikú ènìyàn mẹ́fà tí àrùn Covid-19 pa ní Madagascar.
Oṣù keje ọdún 2020
Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù keje, àpapọ̀ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ní àrùn náà jẹ́ 4867, èyí ju ìlọ́po méjì àwọn tí wọ́n ní àrùn náà lọ ní ìparí oṣù kẹfà. Lọ́jọ́ keje oṣù keje, ìjọba wọn tún pàṣẹ ìsémọ́lé tipátipá ní àárín gbùngbùn orílẹ̀-èdè náà láti lè dẹ́kun àjàkálẹ̀ àrùn náà sí í.
20135 Juels
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Madagascar
Àwọn ọ̀nà Ìdènà àrùn náà
Wọ́n kéde ìsémọ́lé tipátipá ni ìlú-ńlá méjì. Ìjọba kéde lọ́jọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹta pé ìdádúró gbogbo ìrìnnà ọkọ̀ òfuurufú jákèjádò orílẹ̀-èdè náà yóò wáyé fún odidi oṣù kan gbáko, èyí tí yóò bẹ̀rẹ̀ ní ogúnjọ́ oṣù kẹta ọdún 2020.
Lógúnjọ́ oṣù kẹrin ọdún 2020, Ààrẹ orílẹ̀-èdè Madagascar, Andry Rajoelina kéde egbògi tí wọ́n gbà pé ó ń wo àrùn Covid-19, tí wọ́n pe orúkọ rẹ̀ ní Covid Organic, tí ilé iṣẹ́ ìwádìí ìjìnlẹ̀, Madagascar Institute of Applied Research (MIAR), ṣe. Wọ́n ṣe àgbo náà láti ara ègbogi ewé dóńgóyárò, tí wọ́n ń pè ní artemisia àti àwọn ewé mìíràn. Wọ́n da àwọn ológun sí ìgboro láti pín àgbo náà fún àwọn ará ìlú. Ọ̀gágun, Colonel Willy Ratovondrainy kéde lórí ẹ̀rọ tẹlifíṣàn pé àgbo náà máa ń fún àwọn èròjà ara ní okun sí i. Bí ó tilẹ̀ wù kí ó rí, àjọ National Academy of Medicine of Madagascar (ANAMEM) fọhùn pé òun kò fara mọ́ ìgbésẹ̀ ìjọba lórí àgbo yìí, bẹ́ẹ̀ náà àjọ àgbáyé fún ìlera World Health Organization (WHO) kilọ̀ pé kò ì tí ì sí ìdánilójú ìwádìí ìjìnlẹ̀ tó fihàn pé àgbo, covid organic lè wo àrùn Covid-19 tí ìjọba orílẹ̀ èdè Madagascar kéde rẹ̀. Àjọ ilẹ̀ Adúláwò Áfíríkà, African Union bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò pẹ̀lú ìjọba orílẹ̀-èdè Madagascar láti ṣe àyẹ̀wò àgbo náà bóyá ó lè wo àrùn Covid-19 tàbí bóyá ó ní ìjàm̀bá kan tí ó lé fà lágọ̀ọ́ ara.
Ní àárín gbùngbùn orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú Antananarivo, ìjọba kéde ìsémọ́lé láti ọjọ́ kẹfà sí ogúnjọ oṣù kefa ọdún 2020 láti dènà àjàkálẹ̀ àrùn náà lọ́nà tó peléke sí í látàrí àwọn ènìyàn tuntun tí wọ́n ń kó àrùn náà.
3805 Goldreich
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
589 Croatia
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
20300 Arjunsuri
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
6010 Lyzenga
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Chang Myon
Chang Myon (Korea:장면, Hanja:張勉, August 28, 1899 – June 4, 1966) je alakitiyan ilominira ati oloselu ara Korea ati Igbakeji Aare ile Korea Guusu lati 1956 dee 1960 ati Alákòóso àgbà leemeji (1951-1952 ati 1960 - 1961).
7584 Ossietzky
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Momoko Kōchi
Momoko Kōchi jẹ́ òṣèré filmu àti atọ́kùn filmu ará Japan.
Open Amẹ́ríkà 1974 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
1614 Goldschmidt
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Miguel Abadía Méndez
thumb|Miguel Abadía Méndez '''"' je Aare ile Kòlómbìà tele.
Saworoide
Saworoide jẹ́ eré àgbéléwò tí Tunde Kelani darí àti tí Mainframe Films àti Television Production ṣe àgbéjáde rẹ̀ ní ọdún 1999.
Àkójọ
Saworoide ṣe àfihàn ètò àṣà yorùbá pípẹ́ kan ní ìlú Jogbo níbi tí èèyàn kò lè jẹ oba láìjé  pé èèyàn tó tọ́ lú ìlu saworoide.''
10606 Crocco
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
23212 Arkajitdey
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
9060 Toyokawa
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
1369 Ostanina
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
1353 Maartje
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Emperor Temmu
je Obaluaye Japan tele.
Charles Frank Bolden, Jr.
Charles Frank "Charlie" Bolden, Jr. (born August 19, 1946) lowolowo ni Olumojuto ile-ise NASA, o je ogagun agba afeyinti lati United States Marine Corps, ati arinlofurufu fun NASA tele.
Ola Rotimi
Ọláwálé Gladstone Emmanuel Rótìmí tí a mọ̀ sí Olú Rótìmí (13 Oṣù kẹrin 1938 – 18 Oṣù kẹjọ  2000),  jẹ́ ògbóńta  olùkọ̀tàn, ọmọ orìlé èdè Nàìjírìà àti olùdarí  tíátà. Wọn a má pèé ní "Okùnrin oní tíátà tí kò lábàwọń –òṣèré, olùdarí, onijo kòríógíráfì, àti oníṣẹ́-ọnà – tí ó ṣe àyè iṣẹ́, tí ọnà  kópa ní ìgbésí ayé rẹ̀". .Ola Rotimi ni ko iwe The Gods are not to blame
Ìgbà èwe rẹ̀
Rotimi jẹ́ ọmọ Samuel Gladstone Enitan Rotimi, ọmọ yorùbá ẹlẹ́rọ tí àwọn òyìnbó ń pè ní "steam-launch engineer" (ó jẹ́ olùdarí àti alagbéjáde àwọn òṣèré tí kò tí ì dí ògbóntà) àti Dorcas Adolae Oruene Addo, ọmọ Ijaw tí ó fẹ́ran eré ìtàgé. Wọ́n bíi sí ìlú Sapele ní Nàìjíría; Onírúúru àṣà ni àkòrí iṣẹ́ rẹ̀. Ó lọ sí ilé ìwé Cyprian ni ìlú Port Harcourt láti ọdún 1945 sí 1949, ilé ìwé  St Jude  láti ọdún 1951 sí 1952 àti ilé ìwé Methodist Boys High School ní ilú Èkó, kí ó tó rìriǹàjò lọ sí United States ni ọdún 1959 lati kọ́ ẹ̀kọ́ ni Boston University, níbi tí ó ti gba oyè àkọ́kọ́ ní áàtì (B A). Ní ọdún 1965, ó fẹ́ aràbìrin Hazel Mae Guadreau, tí ó kọ́kọ́ wá lati Gloucester; Hazel kàwé ní Boston University, níbi tí ó ti kọ́ ẹ̀kó ijó, ohún àti orin. Ní ọdún 1966, Olá gba oyè kejì (MA) lati ilé ìwé Yale School of Drama,níbi tí ó tí olùkọ́ eré kíkọ eré lítíréṣò.
Iṣẹ́ tíátà
Rotimi ma ń ṣàyẹ̀wò ìtàn Nàíjíríà àti àṣ̀à nínú irẹ́ rẹ̀. Wọn ṣe àfifàn eré rẹ̀ àkọ́kọ́, To Stir the God of Iron (gbejade ní 1963) àti Our Husband Has Gone Mad Again (gbejade ní 1966; tẹjade ní 1977) ní ilé ẹ̀kọ́ orí ìtàgé ti Boston University àti Yale University.
Lẹyìn ọ̀pọ̀ Odún
Nígbàtí ó padá sí Nàìjíríà ní bíi 1960, ṣisẹ́ olùkọ́ ni Yunifàsíti Ifẹ̀ ti wọ́n ń pè ní Ọbáfẹ́mi Awólòwọ̀ Yunifásit̀ì nísìn, níbi tí ó tí dà ilé iṣẹ́ Olokun Acting Company àti Port Harcourt sílẹ̀. Lápákan, nítoní ètò òṣèlú  Nàìjíríà, Rotimi lo púpọ̀ nínu 1990s ẹ́ ní Caribbean àti United States, níbi ti ó ti kọ́ akẹkọ ní ilé ìwé Macalester College ní St. Paul, ní Minnesota. Ni odún 2000, ó padà sí Ilè Ifẹ̀, ó darapọ̀ ẹ̀ka èkọ́ Ọbáfẹ́mi Awólòwọ̀ Yunifásit̀ì níbí tí ó tí ṣisẹ́ olùkọ́ tí ó fi kú. Hazel (ìyàwó rẹ́) kú ní Oṣù karun odún 2000, oṣù díẹ sí ìgbà tí Rotimi kú.
Àwọn eré tí ó ṣe ní The Gods Are Not to Blame (gbejade 1968; tẹ̀jade 1971), àtúnsọ Sophocles Oedipus the King, Kurunmi and the Prodigal (gbejade 1969; tẹ̀jade bíi Kurunmi, 1971), tí ó kọ fún Ife Festival of Arts; Ovonramwen Nogbaisi (gbejade 1971;tẹ̀jade 1974), nípa Oba Benin empire; àti Holding Talks (1979).
Open Amẹ́ríkà 1975 − Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Open Amẹ́ríkà Àwọn Obìnrin Ẹnìkan
Iyipada oju-ọjọ ni South Africa
thumb| Ìyípadà ojú-ọjọ yóò ní ipá lórí iṣẹ́-ọ̀gbìn ni South Africa (àwọn èso-àjàrà ti a tí gé ni Stellenbosch ) Ìyípadà ojú-ọjọ ní South Africa n yọrí si àwọn iwọn òtútù ti o pọ sí àti ìyípadà òjò. Ẹri fi hàn pé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ojú ọjọ ti o di gbajúmò nípa ìyípadà ojú-ọjọ. Èyí kọ́ni lọ mi nú fún awọn ọmọ orilẹ-ede South Africa nítorí ￼￼ ìyípadà ojú-ọjọ yoo ṣe àkóbá ní gbogbo ipò àti àlàáfíà ti orílẹ̀-èdè, fún àpẹẹrẹ pẹ̀lú àkíyèsí ￼àwọn orísun omi. Gẹgẹ bi ọpọlọpọ àwọn ẹ̀yà mìíràn ti àgbáyé, ìwádìí ojú-ọjọ fi hàn pé àwọn ìpè ni ja ni South Africa ní ìbátan pẹ̀lú ￼àwọn ọran àyíká jù ti ìdàgbàsókè lọ. Ipá ti o lágbára jùlọ yòò ṣe àkóbá fún omi tí ó pèsè, èyí tí o ni àwọn ìjàba tí ó ń ṣe fún ẹ̀ka iṣẹ-ogbin. Àwọn ìyípadà àyíká jásí ìjàmbá fún àwọn àgbègbè àti ipele àyíká ní àwọn ọ̀nà oríṣi àti àwọn ààyè, ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú iwọn afẹ́fẹ́, sì òtútù àti àwọn ìlànà ojú ọjọ, wí wá àbò oúnjẹ àti ẹrù àrùn.
Àwọn ipá oríṣiríṣi tí ìyípadà ojú ọjọ  lórí àwọn àgbègbè ìgbèríko ní reti láti pẹ̀lú : ógbèlè, ìdin kún àwọn orísun omi àti ìpín sí ẹyẹlé yẹ, ọ̀gbàrá, ìdin kún àwọn ọ̀rọ̀- ajé àti ìdin kún àwọn iṣẹ́ àṣà.
South Africa ṣe alábàápín si ọpọlọpọ   Awọn itujade, jíjẹ emitter 14th ti o tóbi jù lọ ti. Lókè àpapọ̀ àgbáyé, South Africa ni àwọn toonu tó ń lọ bíi 9.5 ti emissions per capita, ní ọdún 2015. Èyí jẹ́ ọ̀kan nínú ńlá nítorí ètò agbára rẹ ní èédú àti epo. Gẹgẹ bi apakan ti àwọn àdéhùn àgbáyé rẹ, South Africa ti ṣe àdéhùn láti ga àwọn itu jáde láàrin 2020 ati 2025.
10767 Toyomasu
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
5393 Goldstein
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Adéníyì Johnson
tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógbọ̀n oṣù kejì ọdún 1978 (27th February 1978) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ti ju ogún ọdún lọ tí ó ti ń ṣeré tíátà, ṣùgbọ́n ìràwọ̀ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ní tàn nígbà tí ó kópa nínú eré orí tẹlifíṣàn kan tí àkọ́lé "Tinsel". Gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, Tóyìn Àìmàkhù ni ìyàwó àkọ́fẹ̀ Adéníyì Johnson, ṣùgbọ́n kò pẹ́ tí ìgbéyàwó wọn foríṣánpọ́n.
Sékou Touré
Ahmed Sékou Touré (bamiran Ahmen Seku Ture) (January 9, 1922 – March 26, 1984) je asiwaju oloselu ara Afrika ati Aare orile-ede Guinea lati odun 1958 titi di ojo iku re ni odun 1984. Touré je enikan pataki larin awon asetomoorile-ede Guinea ti won kopa ninu igbominira orile-ede na lowo France.
Igba ewe
Sékou Touré je bibi ni January 9, 1922 sinu ebi awon eniyan Mandinka ni Faranah, French Guinea, lasiko tibe je ohun alamusin ile Fransi. He was an aristocratic member of the Mandinka ethnic group and was the great-grandson of the famous Samory Touré,, who had resisted French rule until his capture.
Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, ni akoko ayẹyẹ 50th ti ipakupa Oṣu Kẹwa ọdun 1971, awọn ibatan ti 70 Guineans ti o pa labẹ ijọba Sékou Touré beere lọwọ Alakoso Mamady Doumbouya fun isọdọtun ati isinku ti o ni ọla fun awọn olufaragba naa.
Masiela Lusha
Masiela Lusha (ojoibi October 23, 1985) je osere ara Amerika.
5935 Ostankino
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Santos Acosta
thumb|Manuel María de los Santos Acosta '''"' je Aare ile Kòlómbìà tele.
510 Mabella
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.