cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
23296 Brianreavis
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Jaiz Bank
Jaiz Bank Plc, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn bánkìì tí ó ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ bánkìì ìsìlámù tí kò rọ̀gbọ̀kú lé ìjọba. Ó jẹ́ bánkíì àkọ́kọ́ fún ìdínwó ní orílé-èdè Nigeria tí olú ìyá ilé iṣẹ́ wọn wà ní Abuja, olú ìlú Nigeria. Ní December ọdún 2012, bánkíì yìí jẹ́ elétò ìsúná alábọ́dé ní Nigeria. Ní ìgbà yí, gbogbo owó inú àsùnwọ̀n wọn jẹ́ US$88.8 million (NGN:14.1 billion) léyìí tí àwọn alága ìgbìmọ̀ máa ń pín owó tó tó US$63.6 million (NGN:10.1billion). Bánkìì yí ní ẹ̀ka ilé iṣẹ́ mẹ́ta dín lọ́ gbọ̀n. Tí wọ́n sì ní káàdi ATM àti èto Bánkìì ayélujára, ìbára-ẹni-sọ̀rọ̀ alátẹ̀jíṣẹ́.
Ìtàn
Wọ́n dáa ṣílẹ̀ ní 2003, gẹ́gẹ́ bí JAIZ International Pls. Ní ọjọ́ kọkànlá November 2011, Jaiz gba ìwé eri
5089 Nádherná
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Jaiz Bank
Ìtàn
ẹ̀rí láti ọwọ́ Central Bánkìì ilẹ̀ Nàìjíríà. Láti máa sise gẹ́gẹ́ bí Bánkìì tí ó wà ní àrówótò. Ní ọjọ́ kẹfà January 2012, ilé ìṣe Bánkìì yí bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ilé ìṣe aladani JAIZ Bank pls ni ọ́fíìsì ní Abuja, Kaduna àti Kano.
In 2013, Jaiz Bank tàn kálẹ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà, àti láàrin àwọn ìlú kéréje kéréje ilẹ̀ náà.
22870 Rosing
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
677 Aaltje
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
5819 Lauretta
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
19442 Brianrice
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Dìgbòlugi
Dìgbòlugi jẹ́ kòkòrò àkóràn àrùn tí o ń fa ohun líle àrùn ọpọlọ nínu ènìyàn àti àwọn ẹlẹ́jẹ̀ gbígbóná ẹranko míìràn. Lára àwọn amì àkọ́kọ́ rí ni ibà àti ara rínrìn ní àwọn ibi tó hàn síta. Ọ̀kan tàbí méjì àmì tí ó máa ń tẹ̀lé àmì yíi níwọ̀nyí: Ìrìn hánran-hànran, ìdùnnú àìlékoníjànu, ìbẹ̀rù omi, àìlegbé àwọn ẹ̀yà ara kan, ìpòrúúru, àti àìlèrántí ohun. Lẹ́hìn tí àmì jẹyọ, dìgbòlugi sábà máa ń jásí ikú. Àkókò láárin ìgbà kíkó àrùn yíi àti ìgbà tí àmì jẹyọ jẹ́ láàrín oṣù kan sí mẹ́ta. Síbẹ̀síbẹ̀, àkókò yìi léjẹ̀ ókéré ọsẹ̀ kan sí ju ọdún kan. Àkókò dálé ọ̀nàréré tí kòkòrò àkóràn gbọ́dọ̀ rìn láti dé ẹ̀yà ara bí ọpọlọ àti egungun ẹ̀hìn.
Dìgbòlugi ń ran ènìyàn láti ara eranko míìràn. Dìgbòlugi lèràn nígbà tí eranko tí ó ní lára fèkanná ha tàbí bu ẹranko tàbí ènìyàn míìràn jẹ. Itọ́ láti ara ẹranko tí ó ní àkóràn náà léṣòkùnfà dìgbòlugi nígbà tí itọ́ bá kan ibi itọ́ ẹranko tàbí ènìyàn míìràn. Ọ̀pọ̀ dìgbòlugi nínu àwọn ènìyàn jẹ́ òkùnfà ìgéjẹ ajá. Ju 99% ìṣẹ̀lẹ̀ dìgbòlugi ní àwọn orílẹ̀ èdè tí ajá ti ń ní dìgbòlugi, ìbùjẹ ajá ni o ń fà. Ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà, àdán ni ó sábà maa ń fa dìgbòlugi, ó kérésí ìdá 5% dìgbòlugi lára àwọn ènìyàn ni o ń wá láti ọ̀dọ̀ ajá. Àwọn eku kìí sábà ní dìgbòlugi. kòkòrò àifójúrí dìgbòlugi maa ń lọsí ọpọlọ nípa àwọn ọ̀nà yíì ẹ̀yà ara bí ọpọlọ àti egungun ẹ̀hìn. Alè ṣàwarí àrùn yíi lẹ́hìn tí àwọn àmì rẹ̀ bá farahàn.
Dìgbòlugi ńfa ikú lágbayé lọ́dọọdún bi 26,000 sí 55,000. Ju ìdá 95% ikú wọ̀nyíi ń ṣẹlẹ̀ ni Asia àti Africa. Dìgbòlugi wà ní orílẹ̀ èdè 150 ní àwọn ojú ilẹ̀ ayé yàtọ̀ sí Antarctica. Ju bílíọ́nù 3 àwọn ènìyàn ni o ń gbé ní ẹkùn lágbàyé níbi tí dìgbòlugi ti ń ṣẹlẹ̀. Ní ọ̀pọ̀ Europe àti Australia, ara àdán nìkan ni dìgbòlugi wà. Ọ̀pọ̀ àwọn orílẹ̀ èdè erékùsù ni kòní dìgbòlugi.
1925 Franklin-Adams
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
3728 IRAS
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Dele Aiyenugba
Bamidele Mathew Aiyenugba (ojoibi November 20, 1983 in Jos, Nigeria) jé agbá bóòlù-elésè omo Naijiria.
117439 Rosner
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
11974 Yasuhidefujita
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
11374 Briantaylor
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
18818 Yasuhiko
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
12623 Tawaddud
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Jagua Nana
Jagua Nana ni ìwé àkàgbádùn tí Cyprian Ekwensi kọ ní ọdún 1961. Wọ́n kọ́kọ́ gbé ìwé yí jáde ní ọdún 1975, lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Heinemann African Publisher.
Ìwé yí da lórí iyè-méjì tí ó ń ṣẹlẹ̀ẹ̀ nínú ayé obirin tí ó jẹ́ olówò nàbì tí ó ti ń dàgbà (Jagua Nana) tí ó jẹ́ olú-èdá ìtàn. The novel is set in the city of Lagos. Oríṣiríṣi àyẹ̀wò ni wọ́n ti fi ìwé yí ṣe pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ ònkọ̀wé Charles Dickens, àwọn ayẹ̀wò wọ̀nyí da lè ìgbé ayé àwọn ènìyàn ní inú àwọn ìlú tó ti lajú àti àríwísí nípa ìsòro àwọn ènìyàn tí ó ń gbé nínú àwọn ìlú wọnyí. Critics of the work in the 1980s noted that the novel relies heavily on stereotypical depictions of women, hampering its depiction of life in Africa.
23168 Lauriefletch
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4211 Rosniblett
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Àtòjọ àwọn obìnrin agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ọmọ Nàìjíríà lókè òkun
Èyí ni '''Àtòjọ àwọn obìnrin agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ọmọ Nàìjíríà lókè òkun ''' tí wọ́n ti gbà bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gba fún ọkọ̀ agbábọ́ọ̀lù obìnrin tí Nàìjíríà láti ọdún 1991.
18125 Brianwilson
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
10822 Yasunori
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Oògùn Àjẹsára
Oògùn àjẹsára tàbí Abẹ́rẹ́ Àjẹsára jẹ́ agbo kan tí a ṣe láti fúni ní ààbò tó péye kúrò lọ́wọ́kòkòrò, àrùn ati  àìsàn tí ó fẹ́ wọlé sí agọ́ ara. Àwọn ohun tí wọ́n fi ńnṣe oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára yí ni díẹ̀ lára àwọn légbé-n-légbé tí ó lágbára jùlọ àmọ́ tí kò ní agbára mọ́ ní asìkò tí wọ́n fẹ́ ṣamúlò rẹ̀ tàbí kí wọ́n kúkú pa légbé-n-légbé yí ṣáájú kí wọ́n tó ṣamúlò rẹ̀. Àwọn légbé-n-légbé tí wọ́n ṣamúlò yí ni wọ́n yóò lò láti fi ṣe láti fi kún àwọn èròja mìíran tí yóò sì ma ṣiṣẹ́ ìdẹ́rùba fú èyíkéyí àìsàn àti àrùn tí ó fẹ́ fipá wọ inú àgọ́ ara ènìyàn tàbí ẹranko Fífún  ènìyàn kan ní oògùn àjẹsára ni ìgbésẹ̀ tí a ń pè ní "gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára". Lára àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí wọ́n múná dóko ni abẹ́rẹ́ àjẹsára fún àrùn rọpá-rosẹ̀, àìsàn òtútù ìta, òtútù àyà àrùn HPV àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ọ̀gbẹ́ni Edward Jenner ni ó ṣe ìdásílẹ̀ gbólóhùn "abẹ́rẹ́ àjẹsára ati gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára " ni wọ́n fàyọ láti inú ọ̀rọ̀ (Veriolae).
Ìmúnádóko àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára
Gbígba abẹrẹ ajẹsara jẹ́ ohun tí kò léwu tí kò sì mú ìpalára dání láti fi kojú àrùn kárùn tàbí àìsàn èyíkéyí. Síbẹ agbára àwọn abẹ́rẹ àjẹsára yí ní àkùdé, bákan náà ni agbaára wọn gbára lé àwọn nka mélòó kan.  Lára wọn ni: Àìsàn náà fúnra rẹ̀, ( abẹ́rẹ́ àjẹsára lè má ṣiṣẹ́ nígbà tí a bá gbàá fún àrùn tàbí àìsàn tí kò bá mu). Bí wọ́n bá ń ṣe iṣẹ́ ìwádí lọ́wọ́ (àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí wọ́n ti pèsè sí lè má bá àrùn kan tabí òmíràn tí wọ́n ń ṣe ìwádí rẹ̀ lọ́wọ́). Títẹpẹlẹ mọ́ ìgba abẹ́rẹ́ àjẹsára lóòrè kóòrè fún àrùn tàbí àisàn kan, kódà bí àrùn bá ti kásẹ̀ nílẹ̀ tán pátá. Bí won tẹle iṣeto gbigba abẹrẹ ajẹsara daradara. Àdámọ́ ara ẹnì kòọ̀kan. Abẹ́rẹ́ àjẹsára tún lè má ṣiṣẹ́ lára àwọn ènìyàn kan tàbí òmíràn látàrí àdámọ́ ara kálukú. Àwọn okùnfà míràn tún ni "ọjọ́-orí, ẹ̀yà ati àbùdá ara tí wọ́n ń pè ní (jẹ̀nẹ́tíìkì) àti bèé bẹ́ẹ̀ lọ.
Bí ẹni tí a fún ní abẹ́rẹ́ àjẹsára bá sì tún lùgbàdì àìsàn tàbí àrùn tí wọ́n torí rẹ̀ fun ní abẹ́rẹ́ fun, ó dájú wípé àìsàn náà kò ní gbilẹ̀ lára onítòhún tó ẹni tí kò gba abẹ́rẹ́ àjẹsára rárá.
Àwọn akíyèsí wọ̀nyí ṣe pàtàkì nípa fífi ìmúná-dóko oògùn àjẹsára nínú ètò ìfúni lábẹ́rẹ́ àjẹsára. Gbígbé ìlànà ìtọpinpin sí ìmúná-dóko iṣẹ́abẹ́rẹ́ àjẹsára lára àwọn ènìyàn nígbà tí a bá ti fún wọ n gègẹ́ bí a ṣe ṣàláyé ré nínú ìpolongo wa gbogbo. Ìfojúsóde fún àwọn àrùn míran tó bá tún ṣẹ́ yọ lásìkò ìfúni ní abẹ́rẹ́ àjẹsára. Mí ma ṣe ìmúlò ìfúni ní abèrẹ́ àjẹsára lóòrè kóòrè, kódà bí àrùn bá kásẹ̀ nílẹ̀ tán.
Àwọn ewu tó rọ̀ mọ
Gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára ní ìgbà èwe kò léwu nínú rárá. Bí ewu bá tilé wà, ìwọ̀nba ni yóò mọ. Lára awọn eu tí ó lè ṣẹ́ yọ ni :ara gbífvóná, ìrora ojú abẹ́rẹ́ tí wọ́n fi gún oògùn náà, ati iṣan ríro. Ẹ̀wé, àwọn èròjà tí wọ́n fi pèsè abẹ́rẹ́ àjẹsára lè fa ara ríro fún àwọn kọ̀ọ̀kan.
Ìpínsísọ̀rí oògùn àjẹsára
Abẹ́rẹ́ àjẹsára ní àwọn ohun-àrà kan tí wọ́n wà láàyè, èyí tótikú, èyí tí kòṣiṣẹ.
(a) Èyí tí kò ṣiṣẹ́ Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára mìíràn ní àwọn ohun àrà tí kò ṣiṣẹ́ tí wọ́n fi kẹ́míkà, iná tàbí tí wọ́n sá sí Oòrùn láti lè jẹ́ kí ó kú. Àpẹrẹ irúfẹ́ àwọn abẹ́rẹ́ yí ni abẹ́rẹ àjẹsára àrùńrọpá-rọsẹ, ̀ abẹ́rẹ́ àjẹsára àrùn  jẹ̀dọ̀jẹ̀dọ̀,  abẹ́rẹ́ àjẹsára àrùn dìgbòlugi àti àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára àrùn òtútù àyà.
(b) Èyí tí wọ́n dín kù Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára mìíràn ni àwọn kòkòrò alààyè tí wọ́n ti dín agbára wọn kù. Àwọn wọ̀yí ma ń jẹ́ kánká bí a bá lòó, ṣùgbọ́n ó ṣeé ṣe kí lílò wọn ó léwu fún ẹni tí ìlera mẹ́hẹ.
(d) Èyí tí ó ní májèlé Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára onímájèlé tí wọ́n ṣe láti ara àwọn májèlé tí kò ṣiṣẹ́ mọ́ tí ó sì ń fa àrùn sí àgọ́ ara  dípò kí ó ṣokùnfà ìlera tó péye. (e) Ẹlẹ́yọ-kékeré Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí ó bá jẹ́ ẹyọ kékeré ma ń  lo àwọn légbé-n-légbé kékèké kan láti fi ṣẹ̀dá abẹ́rẹ́ àjẹsára tí ó ìmúná-dóko. (ẹ) Alásopọ̀ Àwọn kòkòrò bakitéríà kan ní èròjà "polisakaridi" tí wọ́n fi bo àwọn légbé-n-légbé kan tí wọn kò lágbé rárá láti ṣiṣẹ́ìdáàbò bo fún àwọn ọmọ ogun ara (hormone) nínú ẹ̀yà ara. (f) Àwọn àgbéyẹ̀wò Lọ́wọ́lọ́wọ́ báyí, oríṣiríṣi àgbéyẹ̀wò ati iṣẹ́ ìwádí ni ó ń lọ lọ́wọ́ láti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tuntun mìíràn tí wọn  yóò ma lò káti fi kojú àìsàn tàbí àjàkálẹ̀ àrùn. Púpọ̀ nínú àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára ni wọ́n ti ṣẹ̀dá pẹ̀lú àwọn ohun-èlò tí kò ṣiṣẹ́ tàbí àwọn èyí tí wọ́n ti  dín agbára  wọn kù,  àwọn ẹ̀yà sìntẹ́tíìkì ni wọ́n ma ń lò jùlọ láti fi ṣe abẹ́rẹ́ àjẹsára sìntẹ́tíìkì.
Ìjọra oògùn àjẹsára
Púpọ̀ nínú àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára lè jẹ́ èy tí a ṣẹ̀dá léte àti fi kojú àìsàn kan gbòógì kan ṣoṣo, amọ́ kò ní lè ṣiṣẹ́ fún ìtọ́jú àrùn mìíràn yàtọ̀ sí àìsàn tí a ṣẹ̀dá rẹ̀ fún, àwọn ìsọ̀rí abẹ́rẹ́ àjẹsára yí ni wọ́n jẹ́ oníṣẹ́ ẹyọ kan ṣoṣo. Nígba tí àwọn irúfẹ́ abẹ́rẹ́ àjẹsára ke jì jẹ́ abẹ́rẹ́ àjẹsára gbogbo-nìṣe. Irúfẹ́ àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára yí wà fún ìtọ́jú oríṣ àrùn méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ìsọ̀rí abẹ́rẹ́ yí ni wọ́n ń jẹ́ oníṣẹ́ púpọ̀ nígbà tí a bá fún àwọn ènìyàn.
Hẹtẹropítíìkì
Àwọn irúfẹ́ abẹ́rẹ́ àjẹsára tí wọ́n wà ní ìsọ̀rí yí ni wọ́n fi ẹ̀yà ara àwọn légbé-n-légbé tí wọ́n ti kú tàbí àwọn èyí tí wọn kò lè fa àìsàn sí àgọ́ ara ènìyàn nígba tí wọ́n bá fúni.
Ìdàgba-sókè ọmọ ogun ara
Àwọn ọmọ ogun ara(hormone) ma ń rí gbogbo ohun tí kò bá ti sí nínú ẹ̀jẹ̀ tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àlejò tàbí àtọ̀hún-rìn-wá, wọn sì ṣe tán láti pa wọ́n run kúrò nínú ara. Ìgbakúùgbà tí wọ́n bá ti kẹ́fín sí ìwọlé àrùn tàbí àìsàn ní inú ara, wọn yóò nti ṣe tán láti bá wọn wọ̀yá ìjà. Wọ́n ma ń gbógun ti àrùn nípasẹ̀: (1) Pípa àrùn náà ṣáájú kí ó tó inú àgọ́-ara.
(2) Ṣíṣàwárí àti dídá àwọn apá ibi cẹ́ẹ̀lì tí àrùn náà wà mọ̀ nínú ara ṣáájú kí wọ́n tó di púpọ̀. Ọ̀nà ìtọ́jú oògùn àjẹsára Oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára ma ń ní àwọn ohun-èlò kan tí ó lágbára, tí ó sì ma ń jẹ́ kí wọ́n tètè ṣiṣẹ́ míá nínú àgó-ara. Ẹ̀wẹ̀, wọ́n aì le fi nkan tí kìí jẹ́ kí nkan ó bàjẹ́ sínú rẹ̀ kí ó lè wà fún ìgba pípẹ́ Àgbékalẹ̀ oògùn àjẹsára Ó tọ́ mí àwọn ìkókó, òpónló, ọmọ ọ́wọ́ àti àwọn ògo wẹẹrẹ wa ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ń gba abẹ́rẹ́ oògùn àjẹsára láti ìgbà tí ara wọn bá ti gbó débi tí yóò ṣiṣẹ́gbe ààbò tó péye tí abẹ́rẹ́ àjẹsára fẹ́ fún wọn. nígbà tí àlékún ìdáàbò bó yóò tún mú kí àwọn ọmọ ogun ara wọn túbọ̀ jí pépé siwájú si. Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ni ó ń ṣokùnfà ìṣàgbékalẹ̀ gbígba a bẹ́rẹ́ àjẹsára lọ́nà tó lọ́ọ̀rìn fún àwọn ọmọdé láti ìgba èwe lóòrè-kóòrè. Àwọn oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára kan wà tí wọ́n yà sọ́tọ̀ fún àwọn ọmọ gẹ́gẹ́ bí ọjọ́-orí wọn bá ṣe pọ̀ sí, bẹ́ẹ̀ kẹ̀, àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára mìíràn náà tún wà tí wọ́n yà sọ́tọ̀ tí ènìyàn lè gbà ní ẹ̀mejì tàbí jù bẹ̀ẹ́ lọ láìmọye ìgbà kí onítọ̀hún ó tó jáde láyé láti lè kojú àwọn àìsàn kan tí wọ́n sábà m ń kọlu ènìyàn bí apẹẹrẹ́: Àìsàn kòkòrò tàtánọ́ọ̀sì, àrùn rọpá-rọsẹ̀, àrùn influenza, àrùn òtútù ìta ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Bákan náà, àwọn oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára tí a ṣàdáyanrí rẹ̀ fún àwọn àgbalagba ni ó dá lé àwọn àìsàn bíi: àrùn influenza, àrùn òtútù àyà.
Ìtàn sókí nípa oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára
Kí wọ́n tó ṣàwárí oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára látarí ìbúrẹ́kẹ́ àrù cowpox àti small pox lára àwọn màlúù, ni wọ́n ti ri wípé àrùn yí ṣeé kojú nípa ṣiṣẹ́ ìyàsọ́tọ̀ àwọn kòkòrò tí ó ń fa àrùn yí, ní èyí tí wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀ ní nkan bí ọ̀rùndún mẹ́wàá (10th centuries) sẹ́yìn ní ilẹ̀ China. Ní ìparí ọdún 1760, Edward Jenner gbọ́ wípé àwọn òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ti ń pèsè wàra kan kò lùgbàdì àrùn smallpox nítorí wípé wọ́n ti kọ́kọ́ lùgbàdì àrùn cowpox tẹ́lẹ̀. Nígbà tí ó di ọdún 1796, ọ̀gbẹ́ni Jenner yí gbìyànjú, ó gba díẹ̀ lára ọyún ní àtẹ́lẹwẹ́̀ àwọn òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ wàrà tí wọ́n ti kó àrùn cowpox tẹ́lẹ̀ yí, ó wá gún ọmọdé kùnrin yí ní oògùn àjẹsára ti smallpox ní nkan bí ọ̀sẹ̀ mẹ́fà siwájú, lẹ́yìn èyí  ó fi ọyún tí ó ti gba tí ó sì ní kòkòrò àrùn cowpox sí ara ọmọdé kùnrin ọmọ ọdún mẹ́jọ kan lásìkò àjakálé àrùn smallpox, àmọ́ ìyàlẹ́nu ibẹ̀ ni wípé ọmọdé kúnrin yí kò lùgbàdì àjàkẹ̀ àrùn lásìkò náà. Lẹ́yìn èyí, ọ̀gbẹ́ni Jenner kéde wípé oògùn àjẹsára tí òun ṣàwárí rẹ̀wípé ṣiṣẹ́ fún tọmọdé tàgba. Ìsọ̀rí oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára ni ọ̀gbẹ́ni Louis Pasteur ní ọdún 1880. Lẹ́yìn èyí, oríṣiríṣi abẹ́rẹ́ àjẹsára ni wọ́n tún ṣàgbékalẹ̀ tí ó sì ní àṣeyọrí rẹpẹtẹ,  bíi abẹ́rẹ́ àjẹsára  ti àrùn gbọ̀fungbọ̀fun, àìsàn òtútù ìta, gẹ̀gẹ̀, ati aìsàn rùbẹ́là. Àṣeyọrí ùlá gbáà ni ìṣàwárí abẹ́rẹ́ àjẹsára ati ìdàgbà-sókè tí ó níṣe pẹ̀lú àrùn rọpárọsẹ̀ tí wọ́n ń pè ní (polio) tí ó ma ń dàmú àwọn ọmọdé ní 1950 tí àrùn smaloox sì di ohun ìgbagbé ní ọdún  1960 àti 1970. Ní nkan bí ọ̀rùndún ogún (29th century), ọ̀gbẹ́ni  Maurice Hilleman ni ó gbajúmọ̀ jùlọ nínú àwọn onímọ̀ tí wọ́n ṣe àwárí oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára. Púpọ̀ nínú iṣẹ́ ìwádí nípa lórí ìṣèwádí àti ìṣàwárí oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára ni ó jẹ́ wípé ó gbára lé àtìlẹyìn owó láti ọ̀dọ̀ ìjọba, ilé ẹ̀kọ́ yunifásitì, àti àwọn ilé-iṣẹ́ aládàáni tí wọn kò ní ohun ṣe pẹ́lú ìjọba. kí ó tó kè jẹ́ àṣeyọrí. Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára kìí ṣe fún títà, ó wá fún ìlera gbogbo ènìyàn n Gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára gbèrú si ní ará tó kọjá. Ní àfikún, gígún abẹ́rẹ́ àjẹsára fún àwọn ẹranko ní ànfaní méjì : Àkọ́kọ́,fún ààbò  àwọn ẹranko nípa àrùn àti ààbò fún àwọn ènìyàn nípa àkóràn àrùn lati ọ̀dọ̀ àwọnẹranko.
Àwọn Olùdásílẹ
Ìforúkọsílẹ̀ àwọn olùdásílẹ̀ ni ọnà tí ìdàgba-sókẹ̀  abẹ́rẹ́ àjẹsára tún lè jẹ́ ìdènà fún ìdàgba-sókè  àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára tuntun. Lára awọn ìṣòro tí ìdàgbà-sókè abẹ́rẹ́ ajẹsára tún ń kojú gẹ́gè bí ̣bí àjọ̣ elétò Ìlera Agbáyé ti sọ, ìdènà ńlá tí ó lágbára jùlọ fún ìsọ di púpọ̀ ni agbègbè orílẹ̀-èdè tí kò tíì dagbà-sókè dára dára tí wọn kò sì ní owó tí wọ́n lè fi ṣe ìdàgba-sókè oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára láti fi kojú àjàkálẹ̀ àrùn.
Àwọn ọnà ìfijíṣẹ́
Ríṣiríṣi ọ̀na ni wọ́n ti là kalẹ̀ láti mú ìdàgbà-sókè bá àwọn ọnà tí a ń gba jẹ́ kí àwọn wnìyan ó ní ànfàní sí ètò ìfúni ní abẹ́rẹ́ àjẹsára lọ́nà tí ó múná-dòko. Lára àwọn ọ̀na pàtàkì tí a fi ń fi àwọn oògùn abẹ́rẹ́ àjẹsára yí jíṣẹ́ fún àwọn ènìyàn ni ìlò ìlanà ìmọ̀ ẹ̀rọ tẹkinọ́lọ́jì ti ìgbàlódé ti àtọ́lá (abẹ́rẹ́ àjẹsára tí a ń ẹ̀ sí ẹnu). Ìlana fífúni ní abẹ́rẹ́ àjẹsára sí ẹnu ma ń sisẹ́ púpò bí àwọn oníṣẹ́ ìlera tí wọ́n yọ̀nda ara wọn fún isẹ́ takun takun yí bá ti gba ìdánilẹ́kọ̀ọ́ dára dára. Nígbà tì ìwádí lórí lílo ìlànà ìfúni ní abẹ́rẹ́ àjẹsára pẹ̀lú abẹ́rẹ́ ṣì ń lọ lọ́wọ́.
Àwọn ohun tó ṣẹlẹ̀
Orísirísi ọ̀nà ni Ìdàgbà-sókè nípa ìwádí abẹ́rẹ́ àjẹsára tí ó n lọ lọ́wọ́, àwọn ni:
22656 Aaronburrows
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
20566 Laurielee
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Bola Kuforiji-Olubi
Oloye Bola Kuforiji-Olubi (September 28, 1936 - December 3, 2016) jẹ ọmọ orile- ede Naijiria kan, alakoso ati tele wa, oṣiṣẹ banki ati minisita ti iṣowo ni Federal ( Federal Minister of Commerce). Ní àfikún sí oríṣìíríṣìí oyè olóyè, ó di ti Ọ̀tunba Ayọ̀ba ti Ìjẹ̀bú-Ode mú.
Ẹkọ ati ẹgbẹ
O kọ ẹkọ lati Yunifasiti ti London ni 1963 pẹlu B. Sc iyin ni aje. O jẹ alabaṣepọ ti Institute of Chartered Accountants, England ati Wales 1977, ICAN Nigeria 1976, Awọn ile-iṣẹ ti Ilu Awọn Alakoso British Chartered (ACIS 1964). Ile-iṣẹ isakoso ti Naijiria (FMIN) 1985 ati Awọn Alakoso Oludari British.
Awọn ọlá
Kuforiji-Olubi je eni to gba awon ola ati ami-eye wonyi:
7890 Yasuofukui
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
22566 Irazaitseva
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ugonna Umerou
Ugonna Umerou jẹ́ òṣèrébìnrin àti aṣàpẹẹrẹ ohun-ẹ̀ṣọ̀ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni ó ni ilé-ìtajà aṣo tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ House of Nwaocha.
Jared Leto
Jared Joseph Leto (tí a bí ní ọjọ́ kẹrindínlógbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1971) jẹ́ òṣèré àti olórin ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ nínú iṣẹ́ òṣèré tí ó ti ń ṣe fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, àwọn àmì ẹyẹ bi Academy Award àti Golden Globe Award. Pẹ̀lú pẹ̀lú, ó gbajúmọ̀ fún iṣẹ́ orin kíkó gẹ́gẹ́ bi ara àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rock band Thirty Seconds to Mars.
7199 Brianza
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Jared Leto
Lẹ́yìn ìgbà tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ òṣèré nínú fíìmù My So-Called Life (1994), Leto ṣeré nínú How to Make an American Quilt (1995), ó sì gbajúmọ̀ fún ipa rẹ̀ nínú fíìmù Prefontaine (1997). Ó tún ṣeré nínú àwọn fíìmù bi The Thin Red Line (1998), Fight Club (1999), Girl, Interrupted (1999) àti American Psycho (2000). Leto gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìyìn ipa rẹ̀ nínú Requiem for a Dream (2000). Lẹ́yìn èyí, ó bẹ̀rẹ̀ sí ń gbajúmọ́ isẹ́ orin kí ó tó padà sí isẹ́ òṣèré pẹ̀lú Panic Room (2002), Alexander (2004), Lord of War (2005), Chapter 27 (2007), àti Mr. Nobody (2009). Ó gba àmì-ẹ̀yẹ Academy Award for Best Supporting Actor fún ipa rẹ̀ nínú Dallas Buyers Club (2013). Láàrin ọdún 2016 sí 2022, ó ṣeré nínú àwọn fíìmù bi Suicide Squad (2016), Blade Runner 2049 (2017), The Little Things (2021), House of Gucci (2021), àti Morbius (2022).
1906 Naef
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
19487 Rosscoleman
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
7714 Briccialdi
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Chika Oduah
Chikaodinaka Sandra Oduah tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 1986 jẹ́ akọ̀ròyìn ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ìlú America tí ó sì jẹ́ olóòtú ìròyìn lórí afẹ́fẹ́, akọ̀wé, ayàwòrán. Ó gba àmì-ẹ̀yẹ CNN Multichoice African Journalists Award ní ọdún 2016. Látàrí ipa tó kó lórí ìròyìn àwọn ọmọ Chibok tí Boko Haram gbé pamọ́. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn akọ̀ròyìn lágbàáyé láti lọ sí ìlú náà ni apá Àríwá - ìlà oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Akitiyan rẹ̀ náà ló mu gba àmì-ẹ̀yẹ ti Trust Women Journalist of the Year láti ọwọ́  Thomson Reuters Foundation ní ọdún 2014.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ètò-èkó rẹ̀
Ẹ̀yà Igbo ni Oduah ti wá. Òun ló dàgbà jù lọ láàárín ọmọ méje tí àwọn òbí rẹ̀ bí. A bí sínú ìdílé onígbàgbọ́ ti Dr. Emmanuel àti Mercy Oduah ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 1986 ní Ogbaru nílùú Anambra State. Ó sì tẹ̀lé àwọn òbí rẹ̀ nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún méjì tí wọ́n kúrò ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti lọ sí Metro Atlanta ní United States. Ó dára pọ̀ mọ́ ìwé-ìròyìn VOX nígbà tí ó wà nílé ìwé.
Ní ọdún 2004, Oduah ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Center for Pan-Asian Community Services ní Doraville, Georgia níbi tí ó ti ń kọ́ àwọn ọmọdébìnrin tí wọ́n sá àsálà fún ẹ̀mí wọn láti Sudan, Afghanistan, Liberia, Iraq, Bosnia, Rwanda àti South Sudan. Láàárín ọdún 2004 sí 2008, ó lọ sí Georgia State University níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ nípa fíìmù, anthropology àti broadcast journalism tí ó sì ti gboyè Bachelor of arts degree nínú Anthropology àti Bachelor of arts degree kejì nínú telecommunications. Nígbà tó wà ní Georgia State University, òun ni igbákejì ààrẹ fún University's chapter of the Society for Professional Journalists. Ó sì jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Medill School of Journalism nígbà kan rí níbi tó ti gboyè Master of Science degree lọ́dún 2010 lẹ́yìn tó kẹ́kọ̀ọ́ lórí Broadcast journalism.
Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Ní ọdún 2009, ó ṣiṣẹ́ ayàwòrán nílùú Atlanta ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ akàròyìn lórí afẹ́fẹ́ àti olóòtú agbétò sórí afẹ́fẹ́ fún K24 ní Nairobi, Kenya níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ fún Jeff Koinange lọ́dún 2010. Ó tún ṣiṣẹ́ fún National Broadcasting Corporation àti Sahara Reporters gẹ́gẹ́ bíi akọ̀ròyìn.
Oduah padà sórílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ́dún 2012, ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ akọ̀ròyìn àti agbéròyìnjáde lórí afẹ́fẹ́ tí ó dá dúró fún Al Jazeera. Ó tún ṣiṣẹ́ pẹ̀lú CNN àti Associated Press. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ó jẹ́ akọ̀ròyìn fún Voice of America àti English language channel fún France 24. Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò rẹ̀ pẹ̀lú ìlúmọ̀ọ́ká olórin D’Banj fún Sahara TV jẹ́ èyí tí ọ̀pọ̀ èèyàn wò tí ó sì bí èrò lóríṣiríri. Wọ́n tí ṣàgbéjáde ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ Chika Oduah sí orí ẹ̀rọ ìgbéròyìnjáde lóríṣiríri bíi New York Times, The Guardian, Al Jazeera, The Daily Beast, CNN àti The Huffington Post.
Ní ọdún 2014, Oduah di ìlúmọ̀ọ́ká látàrí iṣẹ́ tó ṣe lórí àwọn ọmọ Chibok tí wọ́n gbé pa mọ́, èyí sì mu gba àmì-ẹ̀yẹ ti Trust Women fún Journalist of The Year Award láti ọwọ́ Thomson Reuters Foundation. Ọkàn lára àwọn àgbéjáde iṣẹ́ rẹ̀ lórí The Atlantic tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ In the Land of Nigeria's Kidnapped Girls ló mu gba àmì-ẹ̀yẹ Livingston Awards for Young Journalists lọ́dún 2015.
Ààtò àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
Òun ló gba àmì-ẹ̀yẹ African Story Challenge award lọ́dún 2015 láti ọwọ́ African Media Initiative àti International Center for Journalists látàrí iṣẹ́ rẹ̀ lórí ìtànkálẹ̀ májèlé ní Nàìjíríà. Èyí náà ló bí àmì-ẹ̀yẹ Dow Technology & Innovation Reporting Award ní CNN MultiChoice African Journalist Awards lọ́dún 2016. Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹta ọdún 2016, ó wà lára àwọn obìnrin tí YNaija kà kún ọgọ́rùn-ún obìnrin tí ayé wọn wunni.
10188 Yasuoyoneda
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Chika Oduah
Ààtò àwọn àmì-ẹ̀yẹ rẹ̀
Ní ọdún 2018, ó gba àmì-ẹ̀yẹ Percy Qoboza Award, èyí tó jẹ́ àmì-ẹ̀yẹ ọdọọdún tí The National Association of Black Journalists ní United States máa ń fún àwọn akọ̀ròyìn tó tayọ tó sì ní ẹ̀mí Percy Qoboza.
2603 Taylor
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
982 Franklina
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
1646 Rosseland
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
21571 Naegeli
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Chibuzor Okonkwo
Chibuzor Okonkwo (ojoibi 16 December 1988) je agba boolu-elese ara Naijiria to ungba boolu lowolowo fun Enugu Rangers.
4029 Bridges
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2845 Franklinken
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ikosi
Ikosi ilu nla ni ijoba ibile Kosofe ni ipinle Eko.
Awọn olugbe agbegbe naa fi owo-ori wọn ranṣẹ si Oluranlọwọ agbegbe ti ileto si Ikeja, Ọgbẹni EJGibbond nipasẹ Oloye Yesufu Taiwo, Onikosi lẹhinna ni ọdun 1939. Nàìjíríà. Oba ti ilu Ikosi no ni oba ti ilu Kosofe.
Ikosi, olu ile ise isakoso ti awon abule meje ti o je Kosofe, ni won da sile ni orundun marundin logun, lati owo Aina Ejo, omo keje ti Akanbiogun, ijoye ati jagunjagun Ile-Ife ti o tele ni Iwaye Quarters ni Ota (Ogun State). . Lẹ́yìn náà ó kúrò ní Ota láti lọ gbé ilẹ̀ wúńdíá.
Tunde Kelani
Túndé Kèlání ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejì, ọdún 1948 (born 26 February 1948),jẹ́ gbajú gbajà olùgbéré jáde,ayàwòrán, adarí eré àti  Onímọ̀ nípa Sinimá ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ni TK. Ohun tí TK mọ̀ọ́ṣe ju ni kí ó gbe eré tí ó polongo àṣà àti ìṣe Yorùbá tí ó nítàn tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nínú, àkọsílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti ìmóríwú, tí ó si tún ń dà ní lára ya nínú àṣà Yorùbá jáde nílẹ̀ Nàìjíríà Yorùbá.
Ikosi
Awọn ọmọ abinibi Ikosi jẹ ti Awori ti iran Yoruba ati pe wọn gbanimora won de feeran alaafia. Àṣà ìbílẹ̀ sọ pé orúkọ 'Ikosi' jẹ́ ọ̀rọ̀ kúkúrú nínú ọ̀rọ̀ náà 'Kosi Kosi' tó ń tọ́ka sí ọ̀rọ̀ àwọn àlejò àkọ́kọ́ fún àwọn àlejò pé wọn kì í kó nǹkan wọn jọ lọ́wọ́ àwọn àlejò. Àgbẹ̀ ni wọ́n.
Tunde Kelani
Ìgbé ẹwà Yorùbá rẹ̀ ga
Tk tún ma ń gbìyànjú nínú ọ̀pọ̀ eré orí ìtàgé tí ó ba gbé jáde láti ṣàmúlò àṣàyàn èdè Yorùbá yó dángájíá láàrín ìtàn eré aládùn rẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Bí àpẹrẹ, nínú sinimá : Kò ṣé Gbé, Ólekú, Thunder Bolt (Ẹdun Àrá), The Narrow Path, White Handkerchief, Màámi àtiDazzling Mirage.
Ìbẹ̀rẹ̀ aye rẹ̀
Nígbà èwe rẹ̀, wọ́n mu lọ sí Abẹ́òkúta, láti máa gbé pẹ̀lú àwọn òbí òbí rẹ̀. Àwọn ọgbọ́n, ìmọ̀ Òun òye tí ó rí kójọ láti ọ̀dọ̀ àwọn òbí óbí rẹ̀ tí wọ́n kún fọ́fọ́ nibi àṣà Òun ìṣe Yorùbá yí àti ìrírí rẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ tí ó ní London Film School nibi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ni ó fun ní ànfàní láti wà ń ipò tí ó wà lónìí.
Ikosi
Aina Ejo oludasile ijọba Ikosi bi Taiwo ati Kehinde ni ọdun 1795, Kehinde bi Bakare Onikosi, Rufai Oloyede ati awọn miiran Taiwo-Olowo bi Jesufu Oke Taiwo, Joseph Ogunlana Taiwo, Funmilayo Taiwo ati ẹni ti o kẹhin ti o di Ọba ofin Ikosi igbalode akọkọ - Oba Adegboyega Taiwo (Akeja Oniyanru I) ti won bi ni 1901 ti o si joba laarin 1996 ati 2006. Oun ni Alaga ofin ati Oba Bashua ti Somolu jẹ igbakeji alaga ti Igbimọ Oloye ti ijọba ibilẹ Somolu titi di ọdun 1996. Nígbà tí ìjọba ìbílẹ̀ Kosofe dá sílẹ̀, ó fi ipò alága mú kó tó di pé wọ́n fi Oba Bashiru Olountoyin Saliu, Oba ti Oworonshoki, tí ó fi ipò rẹ̀ sípò fún un lọ́dún 1998. Oba Adegboyega Taiwo (Akeja Oniyanru I) eni to gori aga re je Oba Samuel Alamu Kehinde Onikosi (Edun-Arobadi 1) on Tuesday 24 July 2007.
Olugbe ati iye ọrọ-aje ti Ikosi jẹ awọn ero akọkọ nigbati a ṣẹda Ikosi/Isheri LCDA.
Ikosi ni akọwe ti Igbimọ Idagbasoke Ikosi-Isheri ati ile si ọja eso ati ẹfọ ti o tobi julọ ni Ilu Eko, eyiti a ṣẹda ni ọdun 1979.
Opopona nla meji ni bode Ikosi ni ipinle Eko. Opopona Eko-Ibadan n ṣiṣẹ bi iṣọn-ẹjẹ ti o so Eko si awọn ẹya miiran ti orilẹ-ede naa. Opopona Eko-Ikorodu tun rin lati Jibowu nipasẹ Ikosi si Ikorodu. Koodu Ifiweranṣẹ fun Ikosi jẹ 100246
Ijo all Saints' Anglican Parish, olu ile-iṣẹ ti Ikosi Archdeaconry ti Diocese ti iwo orun eko ti Ile- ijọsin ti Nigeria (Anglican Communion) duro ni ọtun ni opopona Lagos-Ibadan.
Ikosi jẹ aaye ti TV Continental (eyiti o jẹ GOTEL UHF 65 tẹlẹ), ibudo tẹlifisiọnu ati Redio Continental 103.3FM (eyiti o jẹ LINK FM tẹlẹ), ile-iṣẹ redio kan. Ile-ẹkọ giga ti Lagos State Polytechnic ti wa ni Ikosi tẹlẹ. Ile-iṣẹ fun Idagbasoke Isakoso (CMD) tun wa ni Ikosi.
Awọn ọmọ ilu Ikosi ni Prince Olaolu Taiwo (Igbimọ ni Orilẹ-ede Keji), Prince Atanda Jimoh (tun jẹ igbimọran nigbana), Prince Alamu Taiwo ti o jẹ ohun elo lati gbe Ile ijọsin All Saints' Parish Anglican Church, Major Kayode Taiwo ( Rtd)., Arc (Prince) Ademola Taiwo, ti o je akowe tele (PPUD) ni ijoba ipinle Eko.
Hon Prince Owolabi Taiwo tun jẹ igbimọ, lẹhinna o dide si ipo Alakoso ti Ikosi Local Govt., Ipinle Eko. Awọn igbasilẹ fihan pe ọmọ-alade Ikosi ti o wa ni gbangba kọ lati ṣe idiwọ idagbasoke Ikosi/Isheri fun ere ti ara ẹni nigba ti o wa ni ọfiisi nitorina o jẹ ki o jẹ olori igbimọ ti o gbajumo julọ ati ọkan ninu awọn igbimọ ti o lagbara julọ ati ti o duro ni ilu Eko. Ìpínlẹ̀.
AWON ALASE ASEJE IKOSI
Aina Ojo-
Alamu Oloyede-2007-till date
Memry Savanhu
Memry Savanhu (tí a tún le kọ bíi Memory Savanhu ) jẹ́ òṣèré Nollywood ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Sìmbábúè, olùgbéré-jáde, àti olùṣòwò tí ó n gbé ní ìlú Èkó, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, lẹ́hìn tí ó kó kúrò ní ìlú Lọ́ndọ̀nù. Ó ṣe àkọ́kọ́ ipa fíìmù rẹ̀ nínu eré tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́ Distance Between ní ọdún 2008. Ó ti wá ṣe bẹ́ẹ̀ kópa nínu ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù Nollywood láti ìgbà náà tó fi mọ́ One Fine Day, On Bended Knees àti  '76. Òun ni olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ agbéréjáde kan tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ Memkay Productions.
Ètò ayé àti ẹ̀kọ́ rẹ̀
A gbọ́ wípé orílẹ̀-èdè Sìmbábúè ni wọ́n bí Savanhu sí, ó sì sọ di mímọ̀ pé ẹ̀yà Zezuru ni òún jẹ́. Ó kọ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ eré ṣíṣe ní ìlú Lọ́ndọ̀nù àti ìmọ̀ fíìmù ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga New York Film Academy tí ó wà ní Abu Dhabi, UAE.
Iṣẹ́ rẹ̀
Savanhu ṣe àgbéjáde àkọ́kọ́ fíìmù rẹ̀ tí àkọ́lé rẹ̀ n ṣe Distance Between ní ọdún 2008. Olùdarí eré náà ni Izu Ojukwu tí àwọn olùkópa síì pẹ̀lú Rita Dominic, Mercy Johnson, Kalu Ikeagwu àti Yemi Blaq. Lára àwọn eré rẹ̀ míran tí ó gbé jáde ni One Fine Day, Cougars Reloaded, Catwalq àti On Bended Knees. Ní ọdún 2016, ó kópa gẹ́gẹ́ bi "Eunice" nínu eré Izu Ojukwu kan tító dá lóri ìtàn ogun tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́  '76. Àwọn olùjọkópa rẹ̀ tún pẹ̀lú Rita Dominic, Ramsey Nouah, Chidi Mokeme, Ibinabo Fiberesima àti Daniel K. Daniel. Fíìmù náà jáde ní 3 Oṣù Kọkànlá, Ọdún 2016.
Ní ọdún 2014, wọ́n yàán fún àmì-ẹ̀yẹ "Best Actor UK Female" níbi ayẹyẹ Zulu African Academy Awards (ZAFAA), tí ó wáyé ní Ìlú Lọ́ndọ̀nù fún ipa rẹ̀ nínu fíìmù Maria's Vision.
Ní ọdún 2015, wọ́n tún yàán fún àmì-ẹ̀yẹ Sìmbábúè International Women Awards (ZIWA) tí ó wáyé ní ìlúBirmingham tí ó wà ní UK ní Oṣù Kẹẹ̀wá ọdún náà, gẹ́gẹ́bí ìwé ìròyìn The Herald ti Sìmbábúè ti ṣe gbe síta.
Ọ̀rọ̀ ayé rẹ̀
Ìwé ìròyìn Pulse Nigeria jẹ́ kó di mímọ̀ wípé Savanhu ti kọ ọkọ rẹ̀ sílẹ̀, ó sì ti ní àwọn ọmọ méjì.
Bahia Mouhtassine
Bahia Mouhtassine (ti a bi ni ọjọ ketalelogun Oṣu Kẹjọ ọdun 1979) jẹ osere tẹnisi alamọdaju orilẹ-ede Morocco tẹlẹ. Iṣẹ rẹ jẹ ti gbe de ipo No.139, ti o gba ni ọjọ kerinlelogun Oṣu Kẹfa ọdun 2002. O jẹ elere idaraya ti o ga julọ ni ipo ti orilẹ-ede Morocco.
Igbesiaye
Mouhtassine jẹ oṣere orilẹ-ede Morocco obinrin akọkọ lati ṣe ifihan ni idije Grand Slam kan. O padanu ni ipele akọkọ ti 2002 Australian Open ati 2003 French Open si owo Omo orilẹ-ede Spain Anabel Medina Garrigues ati Czech Zuzana Ondrášková, ni atele.
Tọ́lá Ọládòkun
Ọwọ́mitọ́lá Oládòkun tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ìka lọmọ Ejò jẹ́ gbajú gbajà òṣèré orí-ìtàgé Yorùbá, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n bi ní ìlú Ìgàngàn tí ó jẹ ọ̀ was ọ̀kan lára àwọn ìlú Ìbàràpá méjèèjé ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti ti Girama ní Ilé-Ẹ̀kọ́ Methodist Primary School tí ó wà ní Ìlú Ìgàngàn.
Bahia Mouhtassine
Igbesiaye
Ninu iṣẹ rẹ, Mouhtassine gba ami eri ITF Women's Circuit mọkanla ni ti aladase ati mesan ni ti eleeyanmeji.O tun gba ọpọlopo ìdíje ni Irin-ajo WTA, o tun gba ami- ẹri goolu mẹfa ni ere Pan Arab ati goolu kan ni ere Mẹditarenia, nigbati o nsoju orilẹ-ede Morocco. Oriire Iṣẹ nla ti Mouthassine wa ni Grand Prix SAR La Princesse Lalla Meryem ni Casablanca ni ọdun 2004. O naa Katarina Srebotnik ẹni-kẹta ti o da ju, ti o wa ni ipo 183 ti o fi julo soke rẹ, ni awọn eto ere idaraya. O tun ti lu Sania Mirza ni ITF ni Rabat ni ọdun 2004.
Bahia ti fẹyìntì lẹhin ti o padanu ni ipele akọkọ ti 2007 Grand Prix SAR La Princesse Lalla Meryem si Vania King.
Ipa tí àjàkálẹ̀ àrùn kòrónà ti ọdún 2019-2020 ní sí àwùjọ
Ìpìlẹ̀
Títí di ọdún 2020, pípọ̀si àwọn èéfín tó ń jáde ní ilé-iṣé greenhouse ti yọrí sí ìdìde nínú ìwọ̀n òtútù lágbàáyé. Èyí sì nípa lóríṣiríṣi tí ó tún fa yíyọ́ áísìì. Ìṣe àwọn èèyàn náà fa ìbàjẹ̀ àyíká lóríṣiríṣi. Ṣáájú àjàkálẹ̀ àrùn náà, àwọn ìgbésẹ̀ tí ó wà nílẹ̀ tí a sì ní làti fí lọ àwọn elétò ìlera bí a bá ní ìṣòro àjàkálẹ̀ àrùn ni ìséraẹnimọ́lé àti jíjìnà síra ẹni. Àríyànjiyàn ta láàrin àwọn olùṣèwádìí látàri pé bí ètò ọrọ̀-ajé bá lọlẹ̀ díẹ̀, àbájáde rè yóò fa ìdínkù nínú global warming, ìdọ̀tí afẹ́fẹ́ àti omi tí á sì mú kí agbègbè wà lálàáfíà.
Ìdọ̀tí afẹ́fẹ́
Látàri ipa tí ìtànkálẹ̀ àrùn kòrónà ní lórí ìrìn àjò àti ilé-iṣẹ́, ìdọ̀tí afẹ́fẹ́ ti dínkù ní àwọn agbègbè kan. Ìdínkù nínú ìdọ̀tí afẹ́fẹ́ le mú ìdínkù bá climate change àti àwọn ewu tó wà nínú ìtànkálẹ̀ àrùn náà. Àmọ́ kò ì sí ìdánilójú irúfẹ́ ìdọ̀tí afẹ́fẹ́ tó wọ́pọ̀ sí ewu inú climate change àti covid-19. Àjọ tó ń rí sí ṣíṣe ìwádìí lórí ìpèsè iná àti ìmọ́tótó afẹ́fẹ́ ti sọ ọ́ di mímọ̀ pé àwọn ọ̀nà láti dẹ́kun ìtànkálẹ̀ àjàkálẹ̀ àrùn náà b́ii ìséraẹnimọ́lé àti ìdíwọ́ nínú ìrìn àjò ti yọrí sí ìdínkù ìdá mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n nínú ọgọ́rùn-ún èéfín kábọ́ọ̀nù tí ìlú China ń gbé jáde. Ní oṣù àkọ́kọ́ tí gbogbo ilé wà ní títì pa, ìlú China ṣe àgbéjáde ìdiwọ̀n tó tó igba mílíọ́ọ̀nù ton kábọ́ọ̀nù ju èyí tí wọ́n gbé jáde ní ọdún 2019 látipasẹ̀ ìdínkù nínú súnkẹrẹfà ojú òfuurufú, àtúnṣe epo rọ̀bì àti èédú. Ọ̀kan lára àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó ń rí sí ètò ilé-ayé ṣàlàyé pé ìdínkù yìí á gba ẹ̀mí àwọn èèyàn tó tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀tàdínlọ́gọ́rin là. Síbẹ̀síbẹ̀, Sarah Ladislaw láti àjọ Strategic and international studies ṣe àríyànjiyàn pé a ò gbọdọ̀ rí ìdínkù nínú àwọn èéfín yìí gẹ́gẹ́ bí àǹfààní nítorí ìgbìyànjú ìlú China láti mú kí ìdàgbàsókè dé bá ètò ọrọ̀-ajé àti ìṣòwò wọn le yorí sí ìjàm̀bá tó máa le ju tàtèyìnwá lọ. Láàrin ọjọ́ kìínì oṣù kìíní sí ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹta ọdún 2020, European Space Agency ṣàkíyèsi pé ìdínkù dé bá èéfín nitrous oxide láti ara ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, àwọn ẹ̀rọ amúnáwá àti ilé-iṣé ní agbègbè Po Valley ní apá àríwá Italy. Ìdínkù yìí wáyé lákòókò tí gbogbo ilé àti ilé-iṣẹ́ wà ní títì pa lágbègbè náà. NASA àti ESA ti ń ṣàmójútó ìdínkù àwọn èéfín wònyí lákòókò tí àjàkálẹ̀ àrùn náà kọ́kọ́ wáyé ní ìlú China. Súnkẹrẹfà nínú ètò ọrọ̀-ajé látàri àjàkálẹ̀ àrùn náà fa ìdínkù nínú ìdọ́tí ní àwọn agbègbè kan pàápàá ní Wuhan ní ìlú China. Ìdínkùn náà wọ ìdá mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n nínú ọgọ́rùn-ún. NASA lo irinṣẹ́ kan tí a mọ̀ sí Ozone monitoring instrument (OMI) láti ṣàtúnpalẹ̀ àti láti ṣàkíyèsí ozone layer àti àwọn ìdọ̀tí tó ń ba agbègbè jẹ́ bíi NO2, aerosols àti àwọn mìíràn. Irinṣẹ́ yìí ran NASA lọ́wọ́ láti ṣàmójútó àti láti ṣètunmọ̀ àwọn èsì tó ń wọlé látàri ìtìpa lágbàáyé.
Àwọn ọ̀nà omi àti àwọn nǹkàn ẹlẹ́mìí inú omi
Látàri àjàkálẹ̀ àrùn náà, ìdínkù ti dé bá ẹja títà àti iye tọ́ ń tà á[19], èyí sì mu kí àwọn ẹja inú omi ó máa ṣègbádùn ara wọn. Rainer Froese ti sọ ọ́ di mímọ̀ pé àwọn ẹja inú omi yóò tóbi si nítorí ìdínkù ti dé bá ẹja pípa. Ó sì ṣàlàyé pé nínú omi Europe, àwọn ẹja bíi herring le di ìlọ́po méjì nínú òṣùwọ̀n.
Ìwádìí àti ìdàgbàsókè
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìdínkù fún ìgbà díẹ̀ wáyé ní ti èéfín kábọ́ọ̀nù káàkiri àgbáyé, International Energy Agency ṣe ìkìlọ̀ pé wàhálà tó dé bá ètò ọrọ̀-ajé látàri àjàkálẹ̀ àrùn náà le fa ìdíwọ́ tàbí ìdádúró àwọn ilé-iṣé tó fẹ́ dókòwò pẹ̀lú àwọn ilé-iṣé green energy. Síbẹ̀síbẹ̀, àfàgùn àkókò ìyàsọ́tọ̀ ti mú kí àwọn iṣẹ́ ọ̀nà jíjìn gbòrò si. Gẹ́gẹ́ bí àbájádè àìmọ̀ tẹ́lẹ̀, àwọn aṣọ ìbòjú tí àwọn èèyàn ń sọ sílẹ̀ káàkiri ń dákún ìṣòro ìdọ̀tí àyíká. European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) ṣe ìkéde pé ìdínkù tí ó dé bá ìrìn àjò ojú òfuurufú le mú kí àwọn àfojúsùn ojú ọjọ́ tọ̀nà. Èyí sì wáyé nítorí ìlò Aircraft Meteorological Data Relay (AMDAR) fún ìṣòwò, èyí sì jé irinṣẹ́ kan tó gbòógì láti ri pé àwọn àfojúsùn ojú ọjọ́ tọ̀nà. Àjọ ECMWF ṣe àsọtẹ́lẹ̀ pé  èsì àwọn AMDAR máa díkù pẹ́lù ìdá márùn-úndínláàádọ́rin tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ látàrí ìdínkùn tí ó dé bá lílo ọkọ̀ òfuurufú.
Òṣèlú
Àjàkálẹ̀ àrùn náà ti fa ìsúnsíwájú àpéjọ ti 2020 United Nations Climate Change Conference lẹ́yìn tí wọ́n sọ ibi tí àpéjọ náà á ti wáyé di ilé-ìwòsàn. Àpéjọ yìí ṣe pàtàkì gan-an nítorí àjọ àgbáyé ti ṣètò láti gba àbá orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan kalẹ̀ fún Paris Agreement. Àjàkálẹ̀ àrùn náà mú ìdíwọ́ bá fífi èrò orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan hàn nítorí ọ̀rọ̀ àrùn náà ni gbogbo orílẹ̀-èdè ń gbọ́. Ìwé ìròyìn Times magazine sọ ọ́ di mímọ̀ pé èrò láti tún ètò ọrọ̀-ajé lágbàáyé bẹ̀rẹ̀ tún le fa àfikún àwọn èéfìn kábọ́ọ̀nù. Àmọ́ olùdarí fún International Energy Agency ṣàlàyé pé ìdínkù nínú iye owó epo ròbí lásìkò àjàkálẹ̀ àrùn náà le jẹ́ àǹfààní ńlá láti dẹ́kun ṣíṣe ìrànlọ́wọ́ lórí ọ̀rọ̀ epo ròbì.
Ipa àtúnṣe àwọn àsọtẹ́lẹ̀
Àtúnbẹ̀rẹ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń pèsè gáàsì àti àwọn ọkọ̀ ìrìnà ni a rí gẹ́gẹ́ bí ìṣẹ̀lẹ̀ tó máa mú kí ìpèsè gáàsì pọ̀ si.
6922 Yasushi
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Yéwándé Akinọlá
Yéwándé Akinọlá tí a bí ní ọdún 1984 jẹ́ onímọ̀ ẹ̀rọ àgbà tó ń ṣiṣẹ́ lórí ìpèsè omi. Ó ń ṣiṣẹ́ fún Laing O'Rourke gẹ́gẹ́ bíi Pricincipal Engineer. Ó sì máa ń ṣolóòtú ètò orí afẹ́fẹ́ kan lórí ìmọ̀ ẹ̀rọ ní Channel 4 àti National Geographic.
Ètò-èkó rẹ̀
Ọdún 1984 ni a bí Akinọlá sórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó máa ń ya ilé kékeré nígbà tí ó ṣì wà lọ́mọdé. Bàbá rẹ̀ ni J. M Akinola, tí ó jẹ́ Permanent Secretary ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí. Akinọlá kẹ́kọ̀ọ́ lórí Engineering Design and Appropriate Technology ní University of Warwick tí ó parí ní ọdún 2007. Nígbà tí ó ṣì wà ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga, ó jẹ́ mechanical engineer fún Thames Water. Ní ọdún 2007, ilé-iṣẹ́ Arup gbà á síṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi Design Engineer. Nígbà tó ṣì ń ṣiṣẹ́ náà, ó gboyè master's degree ní Cranfield University lọ́dún 2011.
Iṣẹ́ tó yàn láàyò
Akinọlá ni olùdásílẹ̀ Global Emit Project, tó máa ń kọ́ àwọn ọ̀dọ́ lọ́kùnrin àti lóbìnrin tí ó nífẹ̀ẹ́ sí ìmọ̀ ẹ̀rọ tó sì máa ń tọ́ wọn sọ́nà.
Lọdún 2010, Akinọlá ṣagbátẹrù ètò Titanic: The Mission for Channel 4 àti National Geographic Society. Ní ọdún 2012, ó jẹ́ adájọ́ fún ètò Queen Elizabeth Prize for Engineering Lọ́dún 2012 bákan náà, ó wà lára àwọn tí wọ́n yàn fún IET Young Woman Engineer of the Year Award, òun sì ni ó gba àmì-ẹ̀yẹ náà. Ó sì ti jẹ́ olóòtú fún CBeebies àti Yesterday TV. Akinọlá ti hàn lórí rédíò BBC rí. Ní ọdún 2014, Akinọlá ṣe Rainwater Harvesting System.
Ní ọdún 2013, Akinọlá ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Girl Guiding ní UK láti gba àwọn ọ̀dọ́mọbìnrin níyànjú kí wọ́n jẹ́ onímọ̀ ẹ̀rọ. Wọ́n ṣàfihàn Akinọlá nínú ìkéde "Designed to Inspire" ti Royal Academy of Engineering. Wọ́n tún ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìkéde "Create The Future" ti QEPrize lọ́dún 2014. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí wọ́n pè láti sọ̀rọ̀ ní ayẹyẹ ti Ada Lovelace lọ́dún 2016. Wọ́n ṣàfihàn rẹ̀ nínú ìkéde "Portrait of an Engineer" ti Institution of Engineering and Technology lọ́dún 2017.
Ààtò àwọn àmì-ẹ̀yẹ tó ti gbà
1998 - Nigerian National Mathematics Award
2009 - UK’s Society of Public Health Engineers Award for Young Rising Star
2012 - Exceptional Achiever Award by the Association for Black Engineers (AFBE-UK)
2012 - Young Woman Engineer of the Year from the IET
2013 - Management Today’s top 35 women under 35
2014 - PRECIOUS Award for Outstanding Woman in STEM
23113 Aaronhakim
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
6749 Ireentje
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
19029 Briede
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Ascariasis
Ascariasis jẹ́ àrùn tí kòkòrò ajọ̀fẹ́ tí a npé ní aràn alára rógódó Ascaris lumbricoides nṣe òkùnfà rẹ̀. Àkóràn àrùn náà kò ní ààmì àìsàn kankan lára marundinlaadọrun nínú ọgọrun (85%) àwọn ènìyàn tó ti ní àrùn náà, pàápàá bí iye àwọn aràn náà bá kèrè. Àwọn ààmì àìsàn a má a pọ̀ síi pẹ̀lú iye aràn tó wà lára, lára irú àwọn ààmì bẹ́ẹ̀ sì ni àìlèmíkanlẹ̀ àti ibà ní ìbẹ̀rẹ̀ àìsàn náà. Àwọn ààmì àìsàn bíi inú wíwú, inú rírun àti ìgbẹ́ gbuuru lè tẹ̀lé èyí. Àwọn ọmọdé ni ó má a nsábà ní àkóràn àrùn náà, láàárín àwọn ọmọdé bẹ́ẹ̀, àkóràn àrùn náà tún lè ṣe òkùnfa àìlẹ́ranlára, àìtó èròjà oúnjẹ lára àti àwọn ìṣòro nípa ẹ̀kọ́-kíkọ́.
Àkóràn àrùn náà a má a wáyé nípasẹ̀ jíjẹ oúnjẹ tàbí mímu omi tí ẹyin aràn tí à npè ní Ascaris náà, èyítí ó ti inú ìgbọ̀nsẹ̀ jáde wá, bá ti kó sí, tí ó sì ti sọ di àìmọ́. À ó pa àwọn ẹyin náà nínú ìfun, àwọn aràn náà a sì gbẹ́ ihò sínú ògiri ikùn ènìyàn, wọn a sì gba ibẹ̀ lọ sínú àwọn ẹ̀dọ̀fóró nípasẹ̀ ẹ̀jẹ̀. Níbẹ̀ wọn yóò wọ inú àwọn àpò atẹ́gùn inú ẹ̀dọ̀fóró, wọn yóò sì ṣàn lọ sókè nínú ọ̀nà-ọ̀fun, níbití a ó ti wú wọn jáde bí ikọ́, tí a ó sì gbé wọn mì. Àwọn ìdin náà yóò sì gba inú ikùn kọjá fún ìgbà kejì sínú ìfun níbití wọn yóò ti dàgbà sí aràn nlá.
Ìdènà àrùn náà níí ṣe pẹ̀lú ìmọ́tótó, èyítí ó kan mímú ìlọsíwájú bá níní ànfàní sí ilé-ìyàgbẹ́ àti dída ìgbẹ́ nù ní ọ̀nà tí ó tọ́. Ọwọ́-fífọ̀ pẹ̀lú ọṣẹ farahàn bí ààbò tó péye. Ní àwọn agbègbè ibití iye ènìyàn tó ju méjìlélógún nínú ọgọrun (20%) lọ ti ní àkóràn àrùn náà, a dámọ̀ràn pé kí a ṣe ìtọ́jú gbogbo ènìyàn láti ìgbà dé ìgbà ní tẹ̀lé-n-tẹ̀lé. Wíwáyé àrùn náà lára ẹnití ó ti níi rí jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀. Kò sí àjẹsára. Àwọn ìtọ́jú tí Àjọ Ìlera fún Àgbáyé dámọ̀ràn ni àwọn egbògi bíi albendazole, mebendazole, levamisole tàbí pyrantel pamoate. Àwọn egbògi mìíràn tó tún má a nṣiṣẹ́ ni tribendimidine àti nitazoxanide.
<!—Àtànká àti Ìṣàkóso àtànká àrùn --> Iye àwọn ènìyàn tó tó bílíọ̀nù 0.8 sí 1.2 káàkiri àgbáyé ni ó ní àrùn ascariasis, tí àwọn àwùjọ tó sì ní àrùn náà púpọ̀ jùlọ sì jẹ́ àwọn ará Gúsù Sahara Afirika, Amẹrika Latini, àti Eṣia. Èyí mú kí àrùn ascariasis jẹ́ ẹ̀yà àkóràn aràn ajọ̀fẹ́ nípasẹ̀ iyẹ̀pẹ̀ ilẹ̀ tó wọ́pọ̀ júlọ. Ní ọdún 2010, ó ṣe òkùnfà ikú àwọn ènìyàn tó tó 2,700, èyítí ó wálẹ̀ láti ènìyàn 3,400 tó kú ní ọdún 1990. Oríṣi aràn Ascaris mìíràn a má a ran àwọn ẹlẹ́dẹ̀.
103422 Laurisirén
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Citibank
Citibank, NA (NA dúró fún “ Association Orilẹ-ede ”) jẹ́ onírànlọ́wọ́ ilé-ìfowópamọ́ AMÉRÍKÀ àkọ́kọ́ tí àwọn iṣẹ́ ìnáwó ti ìlú ìlú Citigroup. Citybank tí a dá ní 1812 bí City Bank of New York, àti kí ó tó di First National City Bank of New York. Báńǹkì náà ní àwọn ẹ̀ka 2,649 ní àwọn orílẹ̀-èdè 19, pẹ̀lú àwọn ẹ̀ka 723 ní Amẹ́ríkà àti àwọn ẹ̀ka 1,494 ní ìlú Meksiko tí ó ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ Banamex onírànlọ́wọ́ rẹ̀ wá ní ògidì ní àwọn agbègbè ìlú mẹ́fà: New York, Chicago, Los Angeles, San Francisco, Washington, DC, àti Miami.
Ó jẹ́ ìpìlẹ̀ bí Ìlú Bank ti New York ó sì di National City Bank of New York. Ó ti ní ipa pàtàkì nínú àwọn ìfúnmọ́ ogun. Ó ti ní ipa nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àgbáyé pẹ̀lú ìkọlù AMẸ́RÍKÀ ti Haiti.
Àwọn ìtọ́kasí
thumb| Wiwo ti igun ariwa ila-oorun ti awọn opopona William ati odi. Ile si apa ọtun ti o di Ilu Bank ti New York ile akọkọ ni 38 Wall Street, nigbamii ti a tun ṣe nọmba bi No.52. (Aworan nipasẹ Archibald Robertson, c. 1798)
Àtòjọ Àwọn Orílẹ̀-èdè Nílẹ̀ Asia Nípa Àgbègbè Wọn
Lábẹ́ yìí Àtòjọ Àwọn Orílẹ̀-èdè Nílẹ̀ Asia Nípa Àgbègbè Wọn ní àtò álúfábẹ́ẹ̀tì. Àpapọ̀ ìwọ̀n nípa ìbú àti Òró ilẹ̀ Éṣíà jẹ́ 44,579,000 km².
Àtẹ
Àkíyèsí: Àwọn kan nínú àwọn orílẹ̀ èdè yìí jẹ́ orílẹ̀ tí wọ́n wọnú ilẹ̀ mìíràn, tàbí tàn ká sí ilẹ̀ mìíràn yàtọ̀ sí Éṣíà. Àwọn wọ̀nyí ni a fi àmìn ìràwọ̀ (*) yìí fi ṣàfihàn wọn.
845 Naëma
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
12553 Aaronritter
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
8446 Tazieff
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4863 Yasutani
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
21548 Briekugler
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
8814 Rosseven
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
9106 Yatagarasu
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
24671 Frankmartin
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Whoopi Goldberg
Whoopi Goldberg (oruko abiso Caryn Elaine Johnson, November 13, 1955) je is an American alawada, osere, akorin-akoweorin, alakitiyan oloselu, ati olootu eto iforojomotoro-oro.
Ìgbèsi Àyé Àrabinrin naa
Whoopie ni a bini Manhattan, New York City ni óṣu November ni ọdun 1955. Iya óṣèrè lóbinrin Emma Johnson naa jẹ Nurse ati ólùkọ (1931-2010), baba rẹ Robert James (1930-1993) jẹ Baptist ati Clergyman. Whoopi ni a tọ ni ilè public project, Ilè Chelsea-Elliot ni New York City.
Ni ọdun 1970s, Goldberg ko lọ̀ si San Diego, California nibi to ti di waitress lẹyin naa ni óṣèrè lóbinrin naa kó lọ̀ si Berkeley nibi to tin ṣisẹ gegebi bank teller, cosmetologist ti mortuary ati bricklayer.
Goldberg fẹ ọkọ lẹmẹtahas been married three times. Óṣèrè lóbinrin naa ṣè igbeya pẹlu Alvin Martin lati ọdun 1973 dè 1979; Igbèyawò pẹlu David Claessen lati ọdun 1986 dè 1988; Igbèyawó pẹlu Lyle Trachtenberg lati 1994 dè 1995. Ni ọdun 1973, Goldberg bi ọmọ óbinrin Alexandrea Martin to pada di óṣèrè lóbinrin ati producer to si bi ọmọ mẹ̀ta .Iya Goldberg ku ni óṣu August, ọdun 2010 lori aisan stroke.
Ipà Óṣèrè lóbinrin ninu èrè àgbèlèwó
Goldberg se filmu akoko re pelu The Color Purple (1985) gege bi Celie, obinrin adulawo ti won seka si ni Guusu Amerika. O gba idaloruko fun Ebun Akademi fun Osere Obinrin Didarajulo be si ni o gba and won her first Ebun Wura Roboto re akoko fun ere re ninu filmu yi. Ni 1990, o sere bi Oda Mae Brown, abokusoro to unran okunrin oku kan lowo (Patrick Swayze) lati wa eni to seku pa ninu filmu Ghost. Ere re ninu filmu yi je ji o gba Ebun Wura Roboto re keji ati Ebun Akademi fun Osere Obinrin Keji Didarajulo. Awon filmu re miran tun ni Sister Act ati Sister Act 2, The Lion King, Made in America, How Stella Got Her Groove Back, Girl, Interrupted ati Rat Race, Star Trek: The Next Generation ati Jumpin' Jack Flash. Filmu to se gbeyin ni bi ohun fun Stretch ninu Toy Story 3.
Ẹkọ
Whoopi lọsi Ilè Iwè catholic, St Columba. Lẹyin naa ni óṣèrè lóbinrin naa kuró ni ilè iwè Washington Irving.
Ami Ẹyẹ ati Idànilọla
Goldberg ti je didaloruko fun Ebun Emmy 13 fun ise re lori telifisan. Ohun lo je atokun eto ere-ibere telifisan Hollywood Squares lati 1998 de 2004. O ti je olootu eto iforojomitoro-oro ori telifisan The View lati 2007. Goldberg ti gba Ebun Grammy kan, Ebun Emmy meji, Ebun Wura Roboto meji, Ebun Tony kan, ati Ebun Oscar kan. Bakanna, Goldberg tun gba Ebun Akademi Filmu Britani kan, four Ebun Asayan People's merin be sini o ti gba eye pelu irawo lori Ojuona Agbajumo Hollywood ati ikan larin awon eniyan die  ti won ti gba Ebun Oscar, Emmy, Grammy, ati Tony.
5029 Ireland
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Katja Seizinger
Katja Seizinger jẹ́ ògbóntagì eléré ìdárayá orí yìnyí, ọmọ orílẹ̀-èdè Russia.
2266 Tchaikovsky
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
2935 Naerum
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
3969 Rossi
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
13928 Aaronrogers
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
18238 Frankshu
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
4209 Briggs
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
12447 Yatescup
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Folashade Sherifat Jaji
Folashade Sherifat Jaji (ti a bi ni ọjọ́ kẹta oṣù kẹta ọdun 1957) jé osise ìjoba ati akowe fun ijoba ìpínlè Eko. O tún jé akowe fún ijoba Eko Lori eka to un ri soro owó fun awon osise ijoba to ti feyinti. O ran ijoba orílè-èdè Nàìjirià lowo láti mu iyipada rere ba owó ti a fi pamo fún ilo awon osise ìjoba.
Aaro Aye ati Eko re
A bi Sherifat ni March 3, 1957 ni Surulere, ìpínlè Eko, orílè-èdè Naijiria. O lo ilé-ìwé primari ni ilé-ìwé Anglican Girls Primary to wa ni Surulere, Ìpínlè Eko koto dipe o lo si Queen's college ni Yaba, níbi to ti gba iwe eri WAEC ni odun 1974. O GBA àmì-èye Bachelor of Science ni Yinifasoti ìlú Ibadan, ko to dipe o lo sìrún ìlú(agubaniro) ni okan lara awon ile oti ní Naijiria. O tun pada lo si Yunifasiti ìlú Eko fún àmì-èye master of business administration ni odun 1989.
Ise re
Sherifat bèrè isé ijoba ni October 27, 1980 koto dipe o bere si un sise ni ofici Gomina ipinle Eko, o sise ni ofici Gomina fun odun meji(1980-1982), o ya si eka ise ijoba miran koto dipe o tun pada si un sise ni ofici Gomina fún odun meje(1985-1992)
Ni March 1, 2011, o di akowe fun ijoba Eko ni eka to un ri si owo osise feyinti. Ni March 30 2019, a yan gegebi akowe gbogbogbo ijoba ipinle Eko
8181 Rossini
jẹ́ plánẹ́tì kékeré ní ibi ìgbàjá ástẹ́rọ́ìdì.
Complex Port ni Apapa
Itan
Ohun pataki kan ti o yori si idasilẹ Apapa Port Complex ni ipari ti oju -irin irin-ajo Iwọ -oorun pẹlu Eko gẹgẹbi ibudo akọkọ, lẹhinna, iwulo dide fun ohun elo kan lati kojọpọ ati gbigbe awọn ọja ni ọna boya ti Iwọ-oorun Naijiria ati awọn agbegbe Ariwa. Ṣugbọn ni akoko yẹn, ọpọlọpọ awọn ibudo adayeba ti o wa ni ilu Eko ko dara fun awọn ọkọ oju omi nitori wiwa ti iyanrin adayeba ati awọn omi nla, idena yii fa ki awọn ọja lọ si Eko ni igba miiran ti a dari si ẹnu ọna Forcados. Ni ọdun 1906, inawo olu-ilu nla kan ni eto isuna fun gbigbe ti ibudo Lagos ati kikọ awọn moles okuta meji lati jẹ ki iraye si awọn ọkọ oju omi okun, ni ọdun 1913, awọn iṣẹ imọ-ẹrọ ti pari ati pe awọn ọkọ oju omi ti n lọ si okun ni aye si ibudo Eko. Lọ́dún 1919, wọ́n nawọ́ ọkọ̀ ojú irin tó ní ẹsẹ̀ bàtà 180 sí Apapa, ibi tí wọ́n ti pinnu pé yóò jẹ́ pápákọ̀ òpópónà Ìwọ̀ Oòrùn. Ni ọdun 1926, lẹhin ipari ti awọn yara mẹrin ti o jẹ 1,800 ft ni gigun, Apapa bẹrẹ lati jẹ gaba lori awọn okun miiran ni Iddo ati Eko Island bibẹẹkọ gẹgẹbi awọn kọsitọmu ni gbigbe awọn ọja okeere. Laarin 1928 ati 1929, o mu 201,307 toonu ti awọn ọja okeere, ati laarin 1937 ati 1938, Apapa wharf ṣe itọju nipa 370,000 awọn ẹru ẹru, ni ọdun 1953, o mu sunmọ 700,000 tonnes. Lẹhin opin Ogun Agbaye II, awọn iṣẹ imọ-ẹrọ afikun ti o yori si isọdọtun ti ilẹ fun awọn ohun elo ilẹ gẹgẹbi awọn ebute ọkọ oju-irin, awọn ẹru ẹru ati awọn ohun elo aṣa. Ni asiko yii, iṣakoso ti eka ibudo naa ti tan kaakiri, Ẹka Marine ni o ni idiyele ti itọju aye, ibi ipamọ ati gbigbe awọn ọkọ oju omi, awọn ile-iṣẹ sowo ikọkọ ṣe awọn iṣẹ ina lakoko ti ile-iṣẹ ọkọ oju-irin tun ṣe awọn iṣẹ ibudo ni ipari rẹ.