cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ọba Lájìwọwọ
Jìjì di aya Òòrẹ́
Ní ọjọ́ tó Òòrẹ́ fẹ́ gbé ohun tí Jìjì fẹ́ràn jù fún Jìjì, gọngọ sọ lọ́jọ́ náà. Ní kùtù hàì ọjọ́ náà, láfẹ̀mọ́jú ni oníṣẹ́ ti kan ìdílé Láṣòrè lára pé ẹnìkan tún ti fi ìpinnu rẹ̀ hàn láti gbé Jìjì níyàwó pẹ̀lú ohun tí Jìjì fẹ́ràn jù. Ọ̀rọ̀ náà tilẹ̀ ti sú àwọn ará ile Jìjì pàápàá’. Wọn ò kọ́kọ́ mú un lọ́kùn-ún-kúndùn rárá. Wọ́n tún ránṣẹ́ padà pé kí onítọ̀hún dá ara rẹ̀ lójú kí ó tó máa bọ̀, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, àwọn ò ní í jáde síta. Èyí táwọn ti fi àsìkò wọn ṣòfò lóró ọ̀rọ̀ Jìjì tit ó gẹ́ẹ́, alu-dùndùn kì í dárin....
jiji ati awon obi re
Jìjì àti àwọn Òbí rẹ̀
Ní ìlú Lápé-edé, ọmọbìnrin kan wá tó ń Jìjì. Adérónkẹ́ gan-an ni orúkọ àbísọ rẹ̀. Ṣùgbọ́n nítorí pé ó gbádùn láti máa kọ orin àlọ́-onítàn tó jẹ mọ́ ‘Jìjì’ tí í ṣe obìnrin inu àlọ́-onítàn yìí ni wọ́n ṣe ń pè é ní Jìjì. Orin náà lọ báyìí Jìjì aá gbọsàn, Eku lológeere, Ògìrì lọkọ ọbẹ̀, Ìrẹ̀ lẹrú wọn, Pínsínpínsín tàwọ̀sí o, Jìjì á gbọsàn. ...
Jìjì àti ẹbí Láṣòrè
Ìyá ló lọmọ ní tòótọ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tí àwọn Yorùbá máa ń sọ, ìyá lalábàárò, ìyá Jìjì tún tọ ọmọ rẹ̀ lọ pẹ̀lú ọ̀pẹ̀lọpọ̀ ẹ̀bẹ̀ àti àròyé ‘jọ̀wọ́ ọmọ mi Àṣàkẹ́. Kín lo ti ṣe ọ̀ràn ọkọ fífẹ́ yìí sí? Gbogbo àwọn ará ìlú ló ń bú wa. Àwọn ẹbí pàápàá ń sọ̀rọ̀ òdì. N ò sì bá wọn wí bí ẹní fọmọ fọ́kọ lóru. Ṣé tí ìwọ náà bá ti mú ọkùnrin kan wá, irú ọ̀rọ̀ yìí ìbá má ti wáyé. Ilé ọkọ lobìnrin í gbé, ilé ọkọ ni àdépẹ̀kun obìnrin.’...
Jìjì pako ọ̀rọ̀ sílẹ̀
Ọjọ́ tí a kò bá dá ni kì í pé, kò pẹ́, kò jìnnà tí ọjọ́ ìpàdé ẹbí Láṣòrè fi kò gẹ́gẹ́ bí ìpinnu wọn. Oníkálùkù jókòó sáyè rẹ̀. Láyọ̀ọ́nú tó jẹ́ olórí wọn náà ti bọ́ sórí àga rẹ̀. Gbogbo wọn ń tàkurọ̀ sọ, wọ́n ń retí ọmọ wọn tí wọ́n pè sí ìpàdé. Bàbá àti Ìyá Jìjì náà ti dé sí ìpàdé, àwọn náà ń wo ọ̀nà fẹ̀fẹ̀. Ohun kan ni wọ́n mọ̀ nípa Jìjì, òun náà ni pé kò jẹ́ tàpá sí ìpè ẹbí rẹ̀. Òpeni ní í ṣọlá, kì í tilẹ̀ í ṣe irú ìpè tí tẹbí-tará pè bí eléyìí lẹnìkan ò ní í dáhùn. Àfojúdi gbáà ni yóò jẹ́. Jìjì kò sì hùwà àfojúdi kan rí. Ìgbà tí Bàbá àti Ìyá rẹ̀ fẹ́ẹ́ kúró nílé ni Jìjì pàápàá ti ń múra lọ́wọ́. ...
Jìjì àti Ajénifújà
Ọkùnrin kan wà ní ìlú Lápá-edé, olówó ní í ṣe. Owó ti yarọ sí i lọ́wọ́. Nítorí owó tó ní yìí ni àwọn ènìyàn ṣe máa n pè é ní Ajénifújà, alówó-lódù-bíi-ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀. Nígbà tí ìròyìn kàn án nípa ohun tí Jìjì ń fẹ́ kí ó tó lè bá ọkùnrin kan lọ, inú rẹ̀ dùn púpọ̀. Ṣé ṣaájú àsìkò yìí lòun pàápàá ti gbìyànjú, tó ti nawọ́ fífẹ́ sí Jìjì, àmọ́ tónítibi kì í ṣe bí ẹni rí i. Kò sì fún un lésì kan gúnmọ́ nígbà náà. Báyìí tí Jìjì ti lanu fọhùn pé nǹkan tóun fẹ́ràn jù, tí ẹni náà sì mú un wá; ọ̀rọ́ ti bù ṣe. Ẹmọ́ ọ̀rọ̀ náà ti lójú òpó, kí aré bẹ̀rẹ̀ ló kù ...
Òòrẹ́ ní ìlú Ògìrììyàndá
Ní ìlú kan tí a ń pè ní Ògirììyàndá, Ọkùnrin kan wà níbẹ̀ tí wọ́n ń pe orúkọ rẹ̀ ní Òòrẹ́. Ìletò kan tí kò jìnnà sí Lápá-edé ni Ògìrììyàndá, fún ìdí èyí bí ènìyàn só fẹ́ẹ́ lásán, wọ́n á gbọ́ ní Ògìriìyàndá. Bí ẹnìkan sì húkọ́ lásán ní Ògìrììyàndá, gbogbo àwọn tó wa ní Ìlú Lapá-edé ló máa gbọ́ nípa rẹ̀. Gbogbo atótónù àti awuyewuye to ń lọ lórí ọ̀rọ̀ Jìjì ni àwọn ará ìlú Ògìrììyàndá mọ̀. ...
Débọ̀ Awẹ́ (2005), Jìjì Arẹwà Obìnrin  Straight-Gate Publishers Limited, ISBN 978-37163-1-X, oju-iwe 1-41
Debo Awe
link title
Billie Jean
"Billie Jean" je orin ijo pop R&B latowo akorin omo ile Amerika Michael Jackson. Jackson lo ko siwe ti Quincy Jones si se atokun re fun awo orin Jackson to n je Thriller ni 1982. Lakoko Jones ko fi be feran re, die lo ku ko yokuro ninu awo orin na leyin ijiyan to ni pelu Jackson nipa re.
Mikheil Saakashvili
Mikheil Nikolozis dze Saak'ashvili (მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი, ; ojoibi 21 December 1967) je ara orile-ede Georgia oloselu, ohun ni Aare ile Georgia lowolowo.
Arauca, Arauca
je ilu ni Kolombia ati oluilu apa Arauca Department.
Paul Johann Ludwig von Heyse
Paul Johann Ludwig von Heyse (15 March 1830 - 2 April 1914) je olukowe pataki ara Jemani. A bi Paul von Heyse ni Berlin, Jemani, o gba Ebun Nobel ninu Litireso ni 1910.
Ẹ̀bùn Ọ́skà
Àwọn Ẹ̀bùn Akádẹ́mì tàbí Ẹ̀bùn Ọ́skà jẹ́ ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù tí American Academy of Motion Picture Arts and Sciences ma ń fún olùdarí eré, òṣèrè àtí olùkọ̀tàn fún iṣẹ́ takuntakun ní ilé iṣẹ́ fíìmù. Ayẹyẹ ẹ̀bùn yìí jẹ́ ìkan lára àwọ́n ayẹyẹ èbùn tó lókìkí jùlọ ní gbogbo àgbáyé. Osì tún jẹ́ Ayẹyẹ ẹ̀bùn tó pẹ́ júlọ tí ó si ma ń dàgbeléwò lórí ẹ̀rọ amóùnmáwòran ní orílẹ̀ èdè tó ju igba lọ. Aẁọn ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù bi tiẹ̀ ni Grammy Awards (fún orin), Emmy Awards (fun amóùnmáwòran), àti Tony Awards (fún tíát̀à)
Baruch Samuel Blumberg
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Franki Bùrúndì
Burundian franc je owonina ni Afrika.
Olùkọ̀wé
Olùkọ̀wé tabi onkowe ni enikeni ti se ise akosile.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Násáráwá, Ìpínlẹ̀ Násáráwá
wa ni Naijiria
Òfurufú
thumb|Bode larin ojude Ile-aye ati ofurufu, ni [[Kármán line, 100 km (62 mi) ati exosphere ni 690 km (430 mi).]]
Òfurufú tabi ojú òfurufú tabi inu ofurufu
Leland H. Hartwell
Leland Harrison "Lee" Hartwell je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Násáráwá, Ìpínlẹ̀ Kánò
thumb|Ẹnubodè Ìlú àtijọ́ ti Ìlú Kano èyítí wọ́n tún ṣe ní ọdún 2014 lẹ́hìn kíkọ́ afárá Rabiu Musa Kwankwaso. wa ni Naijiria
Kwame Anthony Appiah
Kwame Akroma-Ampim Kusi Anthony Appiah (tí a bí ní 8 May 1954) jẹ́ amòye, olùdámọ̀ràn nípa ọ̀rọ̀ àṣà, àti òǹkọ̀wé tó nífèẹ́ sí ọ̀rọ̀ ìṣèlú àti ìmòye ọlọ́gbọ́n. Appiah jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n ní Laurance S. Rockefeller University, Professor of Philosophy ní Princeton University, kí ó tó kó lọ sí New York University (NYU) ní ọdún 2014. Wọ́n fi Appiah joyè ààrẹ American Academy of Arts and Letters ní oṣù kìíní, ọdún 2022.
Chester Himes
Chester Bomar Himes (29 July, 1909 – 12 November, 1984) je olùkọ̀wé omo orile-ede Amerika.
Barranquilla
thumb|left je ilu ni Kolombia ati oluilu apa Atlántico Department.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ìlàòrùn Ndokwa
wa ni Naijiria
John Mbiti
John Samuel Mbiti (ibi 30 November 1931) je amoye ati Woli ara ile Kenya
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Násáráwá-Egon
wa ni Naijiria
Orin hip hop
Orin hip hop je eka orin odeoni.
0.999...
Ninu Mathimatiiki 0.999... ( a tun le ko bayi 0,\bar{9} tabi 0,\dot{9}) je nọ́mbà tóúnyípo to dọ́gba pére mo nomba 1. Lede miran ami-idamo «0,999...» ati «1» duro fun nomba gidi kanna.
Ojúọ̀run
Ojúọ̀run ni ipele awon ẹ̀fúùfù to le seyika ohun alara
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nembe
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ìwọ̀orùn Ndokwa
wa ni Naijiria
Philip Showalter Hench
Philip Showalter Hench (28 Oṣù Kejì 1896 – 30 Oṣù Kẹta 1965) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Ìṣedọ́gba
Nínú mathimatiiki ìṣedọ́gba jẹ́ ìdọ́gba tó so ọ̀pọ̀iye mímọ̀rí pọ̀ mọ́ ọ̀pọ̀iye àìmọ̀rí tí à únwá. Ojútùú fún ìṣedọ́gba tó ní iye àìmọ̀rí n yíò jẹ́ ọ̀pọ̀ n tó mú kí ìṣedọ́gba náà ó jẹ́ òọ́tọ́.
Howard Martin Temin
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Franki CFA Àrin Áfríkà
je owonina ni Afrika.
Ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 25, Ọdun 2023, ipade minisita ti Economic and Monetary Community of Central Africa (Cemac) ati Faranse waye. Ni pataki, koko-ọrọ ti CFA franc ni a jiroro. Ni apa Faranse, iṣeduro ti a pese si CFA franc, ati idaniloju iyipada rẹ, ni a fiyesi bi fekito ti iduroṣinṣin aje fun agbegbe naa. Faranse wa “ṣii” ati “wa” lati lọ siwaju lori atunṣe ti ifowosowopo owo ni Central Africa, gẹgẹbi o ti ni anfani lati waye ni Iwọ-oorun Afirika. Faranse sọ pe o ti ṣetan lati gba awọn igbero CEMAC..
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ngala
wa ni Naijiria
Horst Köhler
Horst Köhler (, ojoibi 22 February 1943 ni Heidenstein, Generalgouvernement, Skierbieszów loni, Poland) je oloselu ara Jẹ́mánì ti Isokan Toseluaralu Elesinkristi, ati Aare ile Jemani lati 2004 de 2010.
Ìwo Orí ilẹ̀ Áfríkà
Ìwo Orí ilẹ̀ Áfríkà je agbegbe ile ayé ni Afrika.
Maurice Maeterlinck
Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck, also called Comte (Count) Maeterlinck from 1932, ( in Belgium, in France; 29 August 1862 – 6 May 1949) je was a Belgian akoere-oritage, akoewi, ati alayoka ede Faranse ara Belgium to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Gerhart Hauptmann
thumb|Gerhart Hauptmann je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Bola Abimbola
je olorin ara Naijiria.
Tadeus Reichstein
(Pólándì: Tadeusz Reichstein) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Apáàríwá Amẹ́ríkà
je agbegbe ile ayé.
Rabindranath Tagore
Rabindranath Tagore (7 May 1861 – 7 August 1941), sobriquet Gurudev, je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Bob Marley
Robert "Bob" Nesta Marley (6 February, 1945 – 11 May, 1981) je olorin reggae omo ile Jamaika.
Franki Kóngò
je owonina ni Kongo ni Afrika.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Muṣin
Muṣin jẹ́ Ìjọba ìbílẹ̀ kan ní in Ìpínlẹ̀ Èkó. ó jẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ tí ó wà ní apá Gúúsù Ìpínlẹ̀ Èkó ní ẹ̀gbẹ́ Ìlú Ìkẹjà. Muṣin jẹ́ ìlú tí èrò pọ̀ sí jùlọ, látàrí apáọ̀jù èrò yí, ó jẹ́ kí ìwà ọ̀bùn àti ẹ̀gbin ó rẹ̀sẹ̀ walẹ̀ láàrín àwọn olùgbé ibẹ̀, àwọn ilé tí ó wà níbẹ̀ kò fi bẹ́ẹ̀ kájú òṣùwọn. Gẹ́gẹ́ ètò ìkànìyàn ọdún 2006 ṣé ṣe fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wipe àwọn olùgbé Muṣin tó 633,009 níye.
Quincy Jones
Quincy Delight Jones, Jr.  (ojoibi March 14, 1933) je ara ile Amerika to je alakoso orin, atokun awo orin, eleto orin, alasopo orin filmu, atokun telifisan, ati afonfere. Larin adota odun to fi sise ninu ise faaji, Jones gba idaloruko fun Ebun Grammy ni igba 79 to je eni akoko to gba eyi, 27 awon Ebun Grammy, ti Ebun Akikanju Grammy ni 1991 je ikan ninu won. O gbajumo gege bi atokun awo orin Thriller, ti Michael Jackson gbe jade ni 1982, eyi to ta iye to je 110 legbegberun kakiriaye, ati atokun ati alakoso orin ore anu “We Are the World”.
King Sunny Adé
Sunny Adé dá ẹgbẹ́ olórin àkọ́kọ́ rẹ̀ sílẹ̀ ní ọdún 1967, tí ó pè ní African Beats. Lẹ́yìn tí ó di onílùúmọ̀ọ́nká ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó dá ẹgbẹ́ akọrin rẹ̀ sílẹ̀ ni àkókò 1970, Sunny Ade bá ilé-iṣẹ́ Island Records ṣiṣẹ́ ní 1982 tí àwọn àwo rẹ̀ Juju Music (1982) àti Synchro System (1983) sì jẹ́ àgbà wọlé ní káríayé. Synchro System yìí ló mu wọlé gẹ́gẹ́ bíi ọ̀kan lára àwọn tí wọ́n du ipò Grammy, tí ó mu jẹ́ olórin àkọ́kọ́ láti Nàìjíríà tí yóò dé irú ipò bẹ́ẹ̀.
Iṣẹ́ àwo rẹ̀ tí ó pè ní Odù náà jẹ́ ìtẹ́wọ́gbà fún Grammy.
Sunny Ade ni ó jẹ́ alága ẹgbẹ́ olórin ti Nàìjíríà ní àkókò yìí.
Romain Rolland
je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
King Sunny Adé
Abẹ́lẹ
Adé ni a bí ní Òṣogbo sí ìdílé ọba ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti Ondo. Nítorí náà ṣe ni Ọba Olóyè Ọmọọba ti àwọn ará ìlú Yorùbá. Bàbá rẹ̀ jẹ́ organist ilé ìjọsìn, tí ìyá rẹ̀ jẹ́ oniṣowo kan.Adé fi ile-iwe grammar silẹ ni Ondo labẹ ete ti lilọ si Ile-ẹkọ giga Eko.
O gba bi ọkan ninu awọn akọrin pop olorin akọkọ ti Afirika lati ni aṣeyọri kariaye, a ti pe ni ọkan ninu awọn akọrin ti o ni agbara julọ ti gbogbo akoko. n Oṣu Kẹta ọdun 2017, o ti yan ajẹkù fun ipolongo Bibẹrẹ Pẹlu Me. minisita fun Alaye ti orilẹ-ede Naijiria Lai Mohammed .King Sunny ni ipa nipasẹ aṣáájú-ọna Juju Tunde Nightingale ati awọn eroja ti o ni agbara alailẹgbẹ lati ‘So wa mbe’ ara ti juju.
O jẹ olukọni ni abẹwo ni Ile-ẹkọ giga Obafemi Awolowo, Ile-Ife ati olugba ti aṣẹ ti Federal Republic.
Ere ori itage
Ni awọn ọdun 1970 ati ọdun 1980 Adé bẹrẹ irin-ajo irin-ajo ti Ilu Amẹrika ati Yuroopu. Iṣe ipele rẹ ni a ṣe afihan nipasẹ awọn igbesẹ ijó onijagidijagan ati agbara gita. Itusilẹ agbaye ti Juju Orin ati irin-ajo ti o tẹle ni “o fẹrẹ ṣọkan lapapọ nipasẹ awọn olototo (ti ko ba jẹ awọn alabara) nibi gbogbo” A ṣàpèjúwe Adé ni The New York Times bi “ọkan ninu awọn oludari ẹgbẹ nla agbaye”, ninu Igbasilẹ bi “ẹmi ti afonifoji titun, ariwo rere ti a yoo nilati fun akoko diẹ lati wa”  ati ni Sokoto
Apopo ti awọn ohun
==== Ọmọ ilu Yoruba, orin Sunny Adé ni ijuwe laarin, laarin awọn ohun-elo miiran, ilu ilu ti sọrọ - ohun-ede abinibi si awọn gbongbo ile Yoruba rẹ, gita ati ohun elo eleke rẹ julọ si orin. sunny Adé pẹlu ẹgbẹ́ rẹ ṣe ẹ̀rọ àrà ọ̀tọ̀ rẹ
Itokasi
==
Franki Rùwándà
je owonina ni Afrika.
Angela Merkel
Angela Dorothea Merkel (omo Kasner, ojoibi 17 July 1954) ni Kansilo orile-ede Germany.
Yunifásítì Harvard
Yunifasiti Harvard je yunifasiti aladani ni ilu Cambridge ni Ipinle Massachusetts ni Amerika.
thumb|left|250px
Verner von Heidenstam
thumb|1916 je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Edward Calvin Kendall
Edward Calvin Kendall (8 Oṣù Kẹta 1886 – 4 Oṣù Kàrún 1972) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nganzai
wà ní Nàìjíríà. Orí ẹ̀ka rẹ̀ sì wà ní ìlú Gajiram.
Ambrose Akinmusire
je olorin ara Naijiria.
Escudo Kepu Ferde
je owonina ni Afrika.
Salawa Abeni
Sàláwà Àbẹ̀ní Álídù ni wọ́n bí ní (5 May 1961), ó jẹ́ olórin ọmọ orílẹ̀ èdè Nàj̀íríà. Ó wá láti Ìjẹ̀bú etí-Òsà nị́ ìpínlẹ̀ Ògùn. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin wákà kikọ nígbà tí ó ṣe orin tó sọọ́ di ìlú-mọ̀ọ́ka tí ó pè àkọ́lé rẹ̀ ní 'Late General Murtala Ramat Mohammed, ní ọdún 1976, lábẹ́ ilé iṣẹ́ (Leader Records). Orin yìí ni ó jẹ́ orin àkọ́kọ́ tí obìnrin yóò kó jáde lédè Yorùbá tí ó sì tà iye tí ó lé ní Mílíọ́nù kan ní ilẹ̀ Nàìjíríà.
Àbẹ̀ní kò dá iṣẹ́ orin rẹ̀ dúró lábẹ́ ilé-iṣẹ́ 'Leader' títí di ọdún 1986, nígbà tí ó fòpin sí ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ẹni tí ó nilé iṣẹ́ Leader Records, ìyẹn Lateef Adepoju. Ó fẹ́ Olóyè Kollington Àyìnlá, tí ó sì dara pọ̀ mọ́ ilé iṣẹ́ ọkọ rẹ̀ tí ó sì wà pẹ̀lú ilé iṣẹ́ náà títí di ọdún 1994.
Ouagadougou
Ouagadougou je oluilu orile-ede Burkina Faso.
Salawa Abeni
Aláàfin Ọ̀yọ́, Ọba Làmídì Adẹ́yẹmí ní ọdún 1992 dé Sàláwà Àbẹ̀ní ládé "Queen of Waka Music". Orin  Wákà ní ó jẹ́ orin tí ẹ̀sìn Islam kópa tó pọ̀ nínú rẹ̀  (Islamic-influenced) tí a fi àdàpọ̀ orin ìbílẹ̀ èdè Yorùbá gbé kalẹ̀. Ṣáájú Àbẹ̀ní Sàláwà,  Batile Àlàkẹ́ ni ó kọ́kọ́ kọ orin náà tí ó sì sọọ́ di àgbọ́ málè lọ fún àwùjọ Yorùbá; ẹ̀ka orin yìí (Waka) ti wà tipẹ́ ṣáájú  jùjú àti fuji.
Rúkè rúdò lórí ọ̀rọ̀ rẹ̀
Nị́gbà tí Sàláwà ń bá ilé iṣẹ́ ìròyìn kan sọ̀rọ̀. Oríṣiríṣi rúkè-rúdò ló wáyé nígbà tí gbajú-gbajà olórin náà ń gba àwọn ènìyàn níyànjú láti yàgò fún ìwà "Akọ sí Akọ" tí ó sì di ẹ̀bi ìwà náà lé ìwà lílò ògùn olóró lórí. Ọ̀pọ̀ àwọn lámèyítọ́ ló sọ wípé Àbẹ̀ní sọ̀rọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú "Àìmọkan". Ṣùgbọ́n arábìnrin kan Ọlájùmọkẹ́ Òrìságunà tí ó jẹ́ onípolówó ló tún fan rere ọ̀rọ Sàláwà wípé: 'lábẹ́ òfin ilẹ̀ Nàìjíríà tí ó sì tún dá lórí òfin ilẹ̀ Bríténì wípé "ìbálòpọ̀ akọsákọ jẹ́ ìwà ọ̀daràn tí ó sì tọ́ sí ìjìyà lábẹ́ òfin ilẹ̀ Nàìjíríà láti ọmọ ọdún mẹ́rìnlá lọ sókè  yálà kí wọ́n t̀i wọ́n mọ́lé tàbí kí wọ́n yẹjú wọn". Èyí jẹyọ nínú fídíò rẹ̀ tó fi léde nínú àpo YouTube Olajumoke Sauce 7:  ní oṣù Kejì ọdún 2018.
Karl Adolph Gjellerup
thumb|Karl Adolph Gjellerup je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ngaski
Agbegbe Ijoba Ibile Ngaski je ijoba ibile ni Ipinle Kebbi towa ni Nigeria.
Àdájọba
Àdájọba tabi Ìdọ́bajẹ (monarchy) je iru ijoba kan nibi ti gbogbo agbara oloselu wa patapata tabi ni oloruko lowo enikan tabi awon eyan kan. Gege bi ohun oloselu, oludajoba ni olori orile-ede, won wa nipo yi titi di igba ti wo ba ku tabi sakuro lori ite, be sini "o je yiyasoto kuro lodo gbogbo awon omo egbe orile-ede miran." Eni toun solori ijoba adajoba ni aunpe ni adobaje tabi oludajoba. Iru ijoba yi lo wopo laye nigba ijoun ati oju dudu.
Lowolowo, awon orile-ede 44 ni won ni oludajoba gege bi awon olori orile-ede, 16 ninu won je Ile Ajoni ti won gba Queen Elizabeth II gege bi olori orile-ede won.
Àkójọ àwọn orílẹ̀-èdè bí àwọn ènìyàn wọn se pọ̀sí
List
Figures indicated by "UN estimate" are based on the July 1, 2009 estimate by the United Nations Department of Economic and Social Affairs – Population Division.
Tony Allen (musician)
je olorin ara Naijiria.
Dalasi
je owonina ni Afrika.
Reggae
Reggae je eka orin ti o koko bere lati ile Jamaika.
Henrik Pontoppidan
thumb|Henrik Pontoppidan ọdún 1917 je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nguru
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ngor-Okpala
Agbegbe Ijoba Ibile Ngor-Okpala je ijoba ibile ni Ipinle Imo ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Umuneke Ngor
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ningi
wa ni Naijiria
Karolos Papoulias
Karolos Papoulias (Κάρολος Παπούλιας, ; ojoibi June 4, 1929 - Oṣu kejila ọjọ 26, Ọdun 2021) ni Aare orile-ede Griisi.
Carl Spitteler
thumb|Carl Spitteler ọdún 1919 je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Cartagena, Colombia
Cartagena je ilu ni Kolombia ati oluilu apa Bolívar Department.
Gbọ̀ngàn Amẹ́ríkà
jẹ́ agbègbè ilẹ̀ ayé.
UNICEF
UNICEF ni ede geesi duro fun United Nations Children's Fund (Ajo Isokan awon Orile-ede fun awon Omode).
Renato Dulbecco
Renato Dulbecco (February 22, 1914 – February 19, 2012) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Franki Guinea
je owonina ni Afrika.
Ayinde Bakare
je olorin ara Naijiria.
David Baltimore
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Njaba
thumb|Agbègbè ìjọba Ìbílẹ̀,Njaba. Agbegbe Ijoba Ibile Njaba je ijoba ibile ni Ipinle Imo ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Nneasa
Anatole France
Anatole France (16 April 1844—12 October 1924), born François-Anatole Thibault, je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Njikoka
Agbegbe Ijoba Ibile Njikoka je ijoba ibile ni Ipinle Anambra ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Abagana.
Jacinto Benavente
je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
T. M. Aluko
Timothy Mofolorunso Aluko (14 June, 1918 - 1 May, 2010) je olukowe ara ile Naijiria.
Ígbèsi Àyè Àràkunrin naa
Aluko jẹ ọmọ yóruba ti à bini Ilesha ni ilẹ naigiria. Arakunrin naa jẹ óriṣiri ipó to si fẹyinti ni ọdun 1978. T. M. Aluko ku ni ọjọ akọkọ, óṣu May ni ọdun 2010 ni ilu èkó.
Ami Ẹyẹ ati Idanilọla
Alukó gba ami ẹyẹ ti OBE ni ọdun 1963 pẹlú ami ẹyẹ ti OON ni ọdun 1964.
Adé Bantu
je olorin ara Naijiria.
Segun Adewale
Ṣẹ́gun Adéwálé jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n bí ní ọdún (1955) jẹ́ olórin, tí ọ̀pọ̀ sì gbà wípé òun ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó kọ orin Yi-Pọọ̀pù tí ó jẹ́ àdàlú orin funk, jazz, jùjú, régè àti Afró.
Ìgbé Ayé ré
Ọmọba Ṣẹ́gun Adéwálé ni wọ́n bí sí ilé ọÓba tí òun náà sì jẹ́ ọrùn ìlẹ̀kẹ̀ pẹ̀lú nílùú Ògbómọ̀ṣọ́ ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Adéwálé filé sílẹ̀ nítorí wípé àwọn òbì rẹ̀ méjẹèjì lòdì sí iṣẹ́ orin tí ó yàn láàyò láti ṣàtìpó ní ìlú Èkó láti máa kórin rẹ̀ lọ. Nì ìlú Èkó yí ni ó ti pàdé olórin orin jùjú tí a mọ̀ sí S.L Atọ́lágbé àti I.K Dáìíró ní ọdún (1970). Adéwálé jẹ́ ọmọṣẹ́ lẹ́yìn akọrin Prince Adékúnlé òun oẹ̀lú ọ̀kórin Afro-Jùjú Sínà Peters. Ní ọdún 1977, òun àti Ṣínà Peters dá ègbẹ́ orin tiwọn sílẹ̀ tí wọ́n pè ní "Shina Adéwálé and the Superstars International". Wọ́b gbé àwo orin mẹ́sàán jáde kí wọ́n tó túká ní ọdún 1980, káti kọ dá ẹgbẹ̀ tiwọn sílẹ̀. Nígbà tí ó fi ma di ọdún 1984, Ṣẹ́gun Adéwálé ti si gbajúgbajà olórin Yo-Pop.
Tunja
thumb|Montages ti Tunja, Colombia. Tunja je ilu ni Kolombia ati oluilu apa Boyacá Department.
Warren G. Harding
Warren Gamaliel Harding
Dọ́là Làìbéríà
je owonina ni Afrika.
Ìwọ̀n Ẹyọ Akáríayé SI
thumb|right
Ìwọ̀n Ẹyọ Akáríayé SI ti a mo bi iwon SI nisoki (lati ede fransi to je Le Système international d'unités) je ona iwon metriki.
Noel DaCosta
je olorin ara Naijiria.
Arvid Carlsson
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Orílẹ̀-èdè kọ́múnístì
Orílẹ̀-èdè kọ́múnístì (communist state) je orile-ede alaseorile to ni iru ijoba ti iwa re je ti ijoba egbe oloselu kan tabi ijoba egbe oloselu togbaleju to je egbe oloselu komunisti to si di ero-oro oselu komunisti mu gege bi ilana opo orile-ede.
Manizales
Manizales jẹ́ ilú ní Kolombia àti olúìlú apá caldas Department.
Wikimedia
Wikimedia Foundation, Inc.
Paul Greengard
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Léònè
je owonina ni Afrika.
Alamu Atatalo
Àlàmú Tátalọ̀ ni olùdásílẹ̀ orin ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀. Orin tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ orin ìbílẹ̀ Yorùbá. Àlàmú jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn, ó sì gbajúmọ̀ gidi ní gbogbo ilẹ̀ Yorùbá látàrí ìwọ́hùn àti ìṣọwọ́ lè orin sákárà rẹ̀ ní àsìkò ọdún 1950 sí ọdún 1960. Amọ́ iyì rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ń wọmi nígbà tí àwọn alátakò rẹ̀ parọ́ mọ lórí ẹ̀sùn tí kò mọ ohunkóhun nípa rẹ̀. Ó lo tó nkan bí ọdún mẹ́wàá kí ó tó ri ara rẹ̀ fọ̀ mọ́ kúrò nínú àkóbá náà láì sinmi. Lẹ́yìn tí ó bọ́ nínú ọ̀ràn, ó padà sórí ọpọ́n, ó sì gbapò rẹ̀ padà gẹ́gẹ́ olórí àti olùdásílẹ̀ orin Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ nígbà tí ó gbé àwọn àwo orin tó ń hoorù jáde lsbẹ́ ilé-iṣẹ́ agbórinjáde LP Records ní à àárín ọdún 1970. Orin Sẹ̀kẹ̀rẹ̀ rẹ̀ àti orin àwúrèbe ti Alhaji Dauda Epo-Akara ni ó gba ìgboro Ìbàdàn kan lásìkò yí ṣáájú kí orin Fújì tó wọlé dé wẹ́rẹ́ láti ẹnu olóyè Alhaji Sikiru Ayinde Barrister.
Dobra
je owonina ni Afrika.
Arméníà
Arméníà (Հայաստան, siso Hayastan, ), fún iṣẹ́ọba bíi Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Arméníà (Հայաստանի Հանրապետություն, Hayastani Hanrapetut’yun, ), je orile-ede oke-ile ti ile yika ni agbegbe Kafkasu ni Eurasia. O budo si oritameta Apaiwoorun Asia ati Apailaorun Europe, o ni bode mo Turki ni iwoorun, Georgia ni ariwa, de facto Nagorno-Karabakh Republic alominira ati Azerbaijan ni ilaorun, ati Iran ati ile Azerbaijani Nakhchivan ni guusu.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nkwerre
Agbegbe Ijoba Ibile Nkwerre je ijoba ibile ni Ipinle Imo ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Nkwerre
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Nnewi
Agbegbe Ijoba Ibile Ariwa Nnewi je ijoba ibile ni Ipinle Anambra ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Nnewi.
Harare
Harare je oluilu orile-ede Zimbabwe ni Afrika.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ìwọòrùn Nkanu
thumb|Àgbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀, Ìwọ̀ oòrùn Nkanu. Agbegbe Ijoba Ibile Iwoorun Nkanu je ijoba ibile ni Ipinle Enugu towa ni Nigeria. Ibujoko re wa ni ilu Agbani.
Eric Kandel
Eric Kandel jẹ́ onímọ́ ìjìnlẹ̀ tó gba Ẹ̀bùn Nobel fún Ìwòsàn.
Franki Kòmórò
je owonina ni Afrika.
Martins Yellowe
Martins Yellowe Ibiapaye (1946-2009) je Alagba ni Ile Alagba Asofin Naijiria lati 1999 de 2003 ati lati 2003 de 2007.
Hakeem Osagie
Hakeem Iguodalo Bello Osagie
Lọ́yà ni, ‘Petroleum Economist ni ó sì tún jẹ́ ‘financial technocrat’. A bí i ní ọjọ́ kọkiàndínlọ́gbọ̀n oṣù kéjì ọdún 1952. Èkó ni a ti bí i. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí ó lọ ni King’s College, Lagos 1966-1971, Oxford University, Oxford 1973-1976, Cambridge University, Cambridge 1976-1979, Havad Business School, USA 1978-1980, Nigerian Law School 1981-1982. Òun ni ó jẹ ‘special assistant to the presidential adviser on petroleum and energy’ abe Sheu shegari. Òun ni akọ̀wé Nigerian Liquefied Natural Gas (NLNG) committee tí ó ṣètò bí NLNG project ṣe bẹ̀rẹ̀. Ilé-iṣẹ́. Lóóyà Udoma àti Bello Osagie ni ilé-iṣẹ́ lọ́ọ́yà wọn.
Władysław Reymont
Władysław Stanisław Reymont (Kobiele Wielkie, May 7, 1867 – December 5, 1925, Warsaw) je aseweitan ara Polandi ati elebun Nobel ninu Iṣẹ́ọnàmọ̀ọ́kọmọ̀ọ́kà odun 1924.
thumb|Władysław Reymont.
Ṣìkágò
Ṣíkágò (, locally also  ), jẹ́ ìlú ńlá kan tí ó gbòòrò tí ó sì jẹ́ ìlú tí  èrò pọ̀ sí jùlọ ní Orílẹ̀ èdè America tí olú ìlú wọn jẹ́ Illinois, ó sì tún jẹ́ ìlú kẹta tí èrò pọ̀ sí jùlọ níorílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, nígbà tí ìlú New York City àti Los Angeles wà ní ipò kiní àti ìkejì pẹ̀lú iye ènìyàn ti wọ́n tó 2,746,388  níye gẹ́gẹ́ bí òǹkà iye ènìyàn ọdún 2020 , ní orílẹ̀-èdè Amẹríkà ti ṣe sọ it is also the most populous city in the Midwestern United Stat́es and the fifth most populous city in North America. Chicago is the county seat of Cook County, the second most populous county in the U.S., while a small portion of the city's O'Hare International Airport also extends into DuPage County. Chicago is the principal city of the Chicago metropolitan area, defined as either the U.S. Census Bureau's metropolitan statistical area (9.6 million people) or the combined statistical area (almost 10 million residents), often called Chicagoland. It is one of the 40 largest urban areas in the world.
Ìjọba ìbílẹ̀ Dẹ́ltà
Delta
Aniocha North (Issele Uku), Aniocha South, Bomadi (Bornado), Burutu (Burutu), Ethiopia East (Isiokolo), Ethiopia West (Oghara), Ika North East (Owa Oyibu), Ika South (Agbor), Isoko North (Ozoro), Isoko South (Oleh), Ndokwa East (Aboh), Ndokwa West (Kwale Awo-iadmu), Okpe (Orerokpe), Oshimili North, Oshimili South, Patani (Patani), Sapele (Sapele), Udu (Otor Udu), Ughelli North (Ugheli), Ughelli South (Jeremo Town), Ukwuani, Uvwie (Efferun), Warri South (Warri), Warri North (Koko) Warri South-West.
.sn
.sn je ti Senegal.
Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́
Matthew Àrẹ̀mú Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ GCFR (Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹta ọdún 1937) jẹ́ gbajúmọ̀ àgbà olóṣèlú, ajagun-fẹ̀yíntí àti Ààrẹ àná orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Orúkọ bàbá rẹ̀ ni Amos Àdìgún Ọbalúayésanjọ́ "Obasanjo" Bánkọ́lé, ìyá rẹ̀ sìn ń jẹ́ Àṣàbí.Ọbásanjọ́ jẹ́ ọmọ bíbí Òwu ní ìlú Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìyá rẹ̀ kú ní ọdún 1958, bàbá rẹ̀ sìn kú bákan náà ní ọdún 1959.
Ìgbà èwe rẹ̀
Wọn bi Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ni Ojo Kaarun, Oṣù Kẹta, ọdun mẹtadinlojilẹdẹgbẹwa (1937) fún Amos Obaluayesanjo Bankole ati Asabi lilu Ìbògùn Ọláogun. O jẹ akọbi awọ̀n obi re, wọn bi ọmọ mẹjọ tẹle, ṣugbon arabirin kan loni ti ò kù. O di omo orukan nigba ti o pe omodun mejilelogun. Ile iwe Saint David Ebenezer School ni Ibogun ni  oloye obasanjo ti ka iwa alakobere( primary school education),ni odun 1948. Oloye Obasanjo jé ògágun tó tifèyìntì  kúrò nínú iṣẹ́ Ológun ilè Nàìjíríà ati olóṣèlú  ọmọ ilè Naijiria. Oun ni Ààre ilè Naijiria lati odún 1999 títí dé ọdún 2007. Èyí ni ìgbà iketa tí Obasanjo yíò jé Ààre orílè-èdè Nàìjírìa. O ti koko je Aare laye Igba ijoba ologun laarin odun 1976 sí 1979.
Ìfẹ̀yìntì rẹ̀
Lẹ́yìn tí ó fẹ̀yìntì, ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àdáṣe tirẹ̀, ìyẹn ní iṣẹ́ àgbẹ̀. Ilé-iṣẹ́ àgbẹ̀ rẹ̀, (Obasanjo Farms) gbòòrò; tó fẹ́rẹ ma sí abala iṣé àgbẹ̀ tí kò sí níbẹ̀. Láàrín ọdún 1976 sí 1999, Obasanjo di ẹni mímọ̀ ní gbogbo àgbáyé. Akinkanju ni ninu eto oselu agbaye. O wa ninu awon Igbimo to n petu si aawo ni awon orile-ede to n jagun, paapaa ni ile adulawo. O je ogunna gbongbo ninu egbe kan to koriira iwa ibaje, iyen ni Transparency International. Ni odun 1999, Obasanjo tun di Aare alagbada fun orile-ede Naijiria, labe asia egbe PDP. A tun fi ibo yan an pada gege bi Aare lekeji ni 2003.. Okan pataki ninu awon afojusun ijoba Obasanjo ni igbogun ti iwa jegudujera (Anti-Corruption). Obasanjo gbiyanju dida ogo Naijiria pada laarin awon akegbe re ni agbaye (Committee of nations). O tun iyi owo naira to ti di aburunmu bi omi gaari se, gbigbowo-lori-oja (inflation) si dinku jojo. Iye owo afipamo-soke-okun (external reserves) Naijiria ti ga gan-an ni, o to $40 billion bayii. Obasanjo tun fidi awon banki wa mule gbogbo, pipo ti won po yanturu tele ti dinku, won o ju meeedogbon lo mo bayii. Eyi mu ki awon eniyan ni igbekele ninu fifi owo pamo si banki, won si tun le ya owo fun idagbasoke okowo won gbogbo. Lara awon eto ti ijoba Obasanjo n se ni tita awon ogun ijoba fun awon aladani (privatisation policy). Eto yii ku die kaato. Idi ni pe awon olowo lo le ra awon ogun bee, talika kankan ko le ra won.
Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2021, Ẹgbẹ Afirika yan Olusegun Obasanjo gẹgẹbi Aṣoju giga fun Alaafia ni Iwo Afirika.
Daniel Carleton Gajdusek
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Florencia, Caquetá
thumb|Av. Paseo de los Fundadores lati agbegbe Juan XXIII si aarin ti ilu ti Florencia Florencia je ilu ni Kolombia ati oluilu apa Caquetá Department.
Ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Torile-ede Áfríkà
ANC ni ede geesi duro fun African National Congress (eyun Egbe Igbimo Torile-ede Afrika). ANC je egbe oselu ni ile Guusu Afrika.
Ìwé Ọbadíàh
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Yopal
Yopal je ilu ni Kolombia ati oluilu apa Casanare Department.
Álvaro Colom
Álvaro Colom Caballeros (ojoibi 15 June 1951-23 January 2023) ni Aare orile-ede Guatemala fun igba 2008–2012 ati olori egbe oloselu alawujo-toloseluarailu National Unity of Hope (UNE).
W. E. B. Du Bois
William Edward Burghardt Du Bois (Osu Keji 23, 1868 – Osu Kejo 27, 1963) je ara Amerika to je alakitiyan awon eto araalu, Pan-Afrikanisti, onimo oro-awujo, olukowe itan, oludako, ati olootu. David Levering Lewis to je olukowe itan koole pe, "Nigba ajo ise re fun ojo pipe, W. E. B. Du Bois gbiyanju gbogbo ojutu to se e se si isoro iseleyameya orundun ogun —igbowo eko, propaganda, ilopo, ipinu funraeni tomoorile-ede, awon eto omoniyan, isepinya asa ati okowo, iselu, isekomunisti kariaye, ikoreyinodi, itileyin orile-ede agbaye keta."
Du Bois pari eko re ni Harvard, nibi to ti gba iwe-eri omowe (Ph.D) ninu Itan; leyin re o di ojogbon itan ati oro-okowo ni Atlanta University. O di olori Egbe Omoorile-ede fun Iresiwaju awon Eniyan Alawo (NAACP) ni 1910, o si di oludasile ati olootu iwe-olosoosu NAACP The Crisis. Du Bois bo si akiyesi tomoorile-ede nigba to tako ero Booker T. Washington lati faramo ipinya Jim Crow larin awon alawofunfun ati alawodudu ati igbaetokuro lowo awon alawodudu igbana, o sakitiyan dipo re fun iposi isoju oloselu fun awon alawodudu lati le ba semudaju awon eto arailu, ati idasile elite awon Alawodudu ti won yio sise fun ilosiwaju eya awon omo Afrika Amerika.
Itan ebi
William Edward Burghardt Du Bois je bibilomo ni ojo 23 Osu Keji odun 1868, ni Great Barrington, Massachusetts, fun Alfred Du Bois ati Mary Silvina Burghardt Du Bois. O dagba ni Great Barrington, ilu to kun fun awon omo Anglo-Amerika. Ebi Mary Silvina Burghardt je ikan larin awon olugbe alawodudu olominira iye die ni Great Barrington, nitori ile ti won ni latojo pipe ni ipinle na. Ebi won wa lati iran asiwaju lati Hollandi ati Afrika. Tom Burghardt, to je eru tele (o je bibilomo ni Iwoorun Afrika larin odun 1730) gba ominira re nipa iwofa (1780) bi ajagun alailokun ninu egbe ajagun Kaptein John Spoor. Gege bi Du Bois se so, opo ninu awon iran asiwaju iya re ni won ko ipa pataki ninu itan agbegbe ibe.
Alfred Du Bois, lati Haiti, ni iran Huguenot lati Fransi ati Afrika. Baba-baba re ni Dr. James Du Bois ti Poughkeepsie, New York. Ebi Dr. Du Bois's gba ebun ile pupo ni Bahamas fun itileyin ti won fun Oba George 3k nigba rogbodiyan Ijidide Amerika. On Long Cay, Bahamas, James Du Bois bi awon omo pupo pelu awon eru re. Nigba to dari de New York ni 1812, James mu John ati Alexander na wa, ti won je meji ninu awon omokunrin re, lati le ba lo si ile-eko ni Connecticut. Leyin ti James Du Bois ku, awon omokunrin alawodudu re je kikolomo latodo awon ebi re bi be o fi tipatipa fi ile-eko sile lati sise. Alexander di onisowo ni New Haven o si gbe Sarah Marsh Lewis niyawo, won si bi opo omo. Larin ewadun 1830 Alexander lo si Haiti lati lo gba ijemogun re. Ibe ni o ti bi Alfred omokunrin re ni bi odun 1833. Alexander pada si New Haven lai mu omo yi lowo tabi iya re na.
Ìwé Jónà
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Ìṣekọ́múnístì
Ìṣekọ́múnístì (Communism) je idimule awujo kan nibiti awon ipele eniyan kosi ati ti awon ohun ini wa labe idari gbogbo eniyan, o tun je imo oye oloselu ati irinkankan awujo to un sakitiyan ati to fe seda iru awujo bayi.
Karl Marx so pe isekomunisti ni yio je itage ti yio dopin ninu awujo, ti yio sele latowo ijidide proletari ati leyin igba ti itage ti yio fa agbara apese, ti yio mu opo awon oja ati ipese wa.
Mogadishu
Mogadishu je oluilu orile-ede Somalia.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nsit-Atai
wa ni Naijiria
Àrin Amẹ́ríkà
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 20em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"> Central America
Àrin Amẹ́ríkà je agbegbe ile ayé.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Nnewi
Àgbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Ńnéwi jẹ́ ọ̀kan lára ìjọba-ìbílẹ̀ mọ̀kànlélógún tí ó wà Ìpínlẹ̀ Anambra ní orílè-èdè Nàìjíríà. Ìlú Ukpor ni Olú-ìlú ìjọba-ìbílẹ̀ Gúúsù Ńnéwi. Wọ́n dá a sílẹ̀ ní ọdún 1991 pẹ̀lú àwọn ìjọba ìbílẹ̀ mọ̀kànlélógún yòókù. Àwọn olùgbé ìjọba-ìbílẹ̀ náà tó mílíọ́nù kan. Iṣẹ́ ̀agbẹ̀ àti kárà kátà ni àwọn olùgbe ibe yàn laa ayó .Esin igbabo ni esin wa
Àwọn gbajúmọ̀ ìlú tí wọ́n wà ní ìjọba ìbílẹ̀ Gúúsù Ńnewi
Yàtọ̀ sí olú-ìlú ìjọba ìbílẹ̀ náà, àwọn ìlú gbajúmọ̀ tí wọ́n tún wà lábẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Gúúsù Ńnéwi ni; Ekwulumili, Amichi, Azigbo, Unubi, Ezinifite, Osumenyi àti Utuh.
.sm
.sm je ti San Marino.
Itokasi
Toppdomän
Apágúúsù Cone
je agbegbe ile ayé.
Grazia Deledda
je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Ìwé Míkà
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
.sl
.sl
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nsit-Ibom
wa ni Naijiria
Franki Djìbútì
Àyọkà Ọ̀rọ̀
je owonina ni Afrika.
Mikronésíà
Mikronésíà je abeagbegbe ni Oseania, to ni egbegberun awon erekusu kekeke ni apaiwoorun Okun Pasifiki. O yato si Melanesia to wa ni guusu re, ati Polynesia to wa ni ilaorun re. Awon Filipini ati Indonesia wa ni iwoorun re.
Amẹ́ríkà Gẹ̀ẹ́sì
je agbegbe ile ayé.
.sk
.sk
Ìwé Náhúmù
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Ìsọ̀kan Sófìẹ̀tì
Ìsọ̀kan awon Orile-ede Olominira Sofieti ti Sosialisti
Itokasi
Sovet Sosialist Cömhüriätlär Berlege
.si
.si
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Áràbù Sàhráwì
Orile-ede Sahrawi Arabu Olominira Toseluarailu (SADR) (الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية, República Árabe Saharaui Democrática) je orile-ede ti awon die gba to fowogbaya lori gbogo agbegbe Apailaorun Sahara, amusin ile Spein tele. SADR je lilasile latowo Polisario Front ni February 27, 1976. Ijoba SADR lowolowo n joba lori agbegbe bi 20% to fowogbaya fun. O pe awon agbegbe to wa labe ijoba re ni "Agbegbe Ominira" tabi "Aaye Ainidekun." Orile-ede Morocco lo n sejoba awon agbegbe yioku to si pe ibe ni igberiko Apaguusu. Ijoba SADR gba pe awon agbegbe to wa labe ijoba orile-ede Moroko je "Agbegbe Idurolelori (Occupied Territory) " nigbati Moroko gba pe agbegbe kekere to wa labe SADR je "Aaye Idasi (Buffer Zone)."
Sigrid Undset
je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nsit-Ubium
thumb|Liílà oòrùn ní Nsit-Ubium. wa ni Naijiria
Daimler AG
Daimler AG (teletele bi DaimlerChrysler; fwb: DAI) je ile-ise to un se oko ni Germany.
Bujumbura
Bujumbura ni oluilu orile-ede Burundi.
Nàúrù
Nàúrù (Nauruan: Naoero) ...
Ìwé Sẹfaníàh
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Ìwé Hábákkúkù
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Numan
wa ni Naijiria
Paul Nurse
Sir Paul Maxime Nurse je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Kabiné Komara
Kabiné Komara (ojoibi 1950) (won tun pe oruko lorisirisi ona bayi Kabinet, Kabineh, Kabinè) is je Alakoso Agba orile-ede Guinea.
Ijọba ti ọdun 2021 Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, Kabiné Komara mu atilẹyin rẹ wa si ijọba ijọba ti o ṣe ikọlu ijọba ni Guinea.
George Bernard Shaw
George Bernard Shaw (Ọjọ́ Kerin-dín-lọ́gbọ̀n Oṣù Keje, Ọdún 1856 sí Ọjọ́ Kejì Oṣù Kọkànlá Ọdun 1950), tí a mọ̀ ní ìfarahàn rẹ̀ láti pè é nírọrùn; Bernard Shaw, jẹ́ òǹkọ̀wé àwọn eré òṣèré ará ìlú Irish, alárìwísí, olóṣèlú àti alákitiyan olóṣèlú. Ipa rẹ̀ lórí ìtàgé àwọn ìlà oòrùn, àṣà àti ìṣèlú gbòòrò láti àwọn ọdún 1880 sí ìgbà ikú rẹ̀ àti kọjá ìgbà ikú rẹ̀. Ó kọ̀wé díẹ̀ síi ju ọgọ́ta àwọn eré, pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ pàtàkì bíi Man and Superman (1902), Pygmalion (1913) àti Saint Joan (1923). Pẹ̀lú sàkání kan tí ó ṣàfikún méjéèjì; 'satire' òde òní àti àpèjúwe ìtàn. Shaw di olùdarí eré ìdárayá ti ìran rẹ̀, àti ní ọdún 1925 ó gba ẹ̀bùn ẹ̀yẹ ( Nobel prize in Literature ).
Birr
thumb|right|250px|Owo [[Ethiópíà 1/100 birra. 1897.]] je owonina ni Afrika.
George Bernard Shaw
Tí a bí ní Dublin, Shaw kó lọ sí Ìlú London ní ọdún 1876, níbi tí ó tiraka láti fi ìdí ara rẹ̀ múlẹ̀ bí òǹkọ̀wé àti alátinúdá àràmàndà, ó sì bẹ̀rẹ̀ ìlànà líle ti ẹ̀kọ́-ara ẹni. Ní àárín àwọn ọdún 1880, ó ti di alárìwísí ìtàgé àti orin tí wọ́n bọ̀wọ̀ fún. Ní àtẹ̀lé ìjídìde ìṣèlú kan, ó darapọ̀ mọ́ Fabian Society tí ó kẹ́kọ̀ọ́ ìwé-ẹ̀kọ́, ó sì di ìwé pẹlẹbẹ olókìkí jùlọ rẹ̀. Shaw tí ń kọ́ àwọn eré fún àwọn ọdún ṣáájú àṣeyọrí àkọ́kọ́ ti gbogbo ènìyàn, Arms and the Man ní ọdún 1894.
Lusaka
Lusaka je oluilu ati ilu t'otobijulo ni orile-ede Zambia.
Tim Hunt
Sir Tim Hunt, FRS (ojoibi Richard Timothy Hunt; 19 February 1943 in Neston, Cheshire) je asiseogun-alaye ara Ilegeesi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Moussa Camara
Moussa Dadis Camara (ojoibi 1964) je oga ologun tele ni Ise Ologun ile Guinea to di Aare orile-ede Guinea fun National Council for Democracy and Development (Conseil National de la Démocratie et du Développement, CNDD), eyi to fi tipatipa gba ijoba ni 23 December 2008 leyin iku Aare Lansana Conté. O ti kuro lori aga lati igba igbidanwo ipani to sele si ni 3 December 2009.
Ìwé Sẹkaríàh
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Shilling Kẹ́nyà
je owonina ni Afrika.
Thomas Mann
Thomas Mann (6 June 1875 – 12 August 1955) je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Argẹntínà
thumb|left|250px|Salta Argẹntínà	Nínú ètò ìkànìyàn 1995, iye àwọn ènìyàn tí ó wà ní orílẹ̀-èdè Ajẹntínà (Argentiana) lé díẹ̀ ní mílíọ̀nù mẹ́rìnlélógójì àti àti ààbọ̀ (46 245 668). Èdè Pànyán-àn ni èdè tí wọ́n fi ń ṣe ìjọba ní ibẹ̀. Àwọn èdè mìíràn tí wọ́n tún ń sọ ní orílè-èdè yìí lé ní ogún. Lára àwọn ogún èdè yìí ni àwọn èdẹ̀ tí wọ́n ń pè ní Àmẹ́rídíánà (Ameridian Languages) wà. Ara àwọn èdè. Àmérídíánà yìí ni ‘Guarani, Araucanian, Metaco àti Quechua’. Àwọn èdè tí ó tún wà lára ogún yìí ni èdè tí àwọn tí ó wá se àtìpó ń sọ. Lára wọn ni èdè Ítílì (Ìtahàn) àti Jámánì (Herman). Èdè Gẹ̀ẹ́sì ti ń gbilẹ̀ sí i ní orílẹ̀-èdè yìí gẹ́gẹ́ bí èdè fún òwò àgbáyé àti èdè àwọn tí ó ń ṣe àbẹ̀wò wá sí ibẹ̀ (International trade and tourism). Wọ́n ń lo èdè Gẹ̀ẹ́sì yìí pẹ̀lú èdè Pànyán-àn.
Manifẹ́stò Kómúnístì
thumb|right|200px|Manifẹ́stò Kómúnístì
Manifẹ́stò Ẹgbẹ́ Kómúnístì, to unje pipe bi Manifẹ́stò Kómúnístì, je titejade ni February 21, 1848, be sini o je ikan ninu awon iwe kukuru oloselu to nipa julo lagbaye. O je sisakoso latowo Apejo Komunisti o si je kiko latowo awon oludero komunisti Karl Marx ati Friedrich Engels, o selasile idi ati eto Apejo na. O sagbesile ona ija ipele eniyan (nigba atijo ati lowo) ati awon isoro isekapitalisti, kuku isotele bi isekomunisti yio seri ni ojowaju.
.se
.se
Orúkọ Àdúgbò ní Ila, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, Nàìjíríà
Ila
ILA
Ilé-Àwòrò-òsé: 	ìtàn ti a gbo nipa adugbo tabi agbo-ile yì so fun wa pe ilé. Àwòrò-òsé je ibi pàtàkì ti won ti ma n se orò, ò sì tun je ile-Olorisa.
Ìlé-Olúóde:                   A gbó pe ode ni ìran àwon wònyí n se láti ìgbà ìwásà. Ibe sì nì Olórí àwon ode n gbe.
Ile-Olutojokun: 	  Àwon ìdílé yi ni o ma ń joba ni ìlú-ìlá-òràngún.
Ile-Olorirawo: 	Adugbo ati Agbo-ile ni eyi je. Ìtan ti a si gbo nipa won núpé ìbè ni Olori awon awo tedo sì.
Ìjímògòdò: 	 	Akoni èdá kan ni o je, jagunjagun sin i pelu, oun lo te àdúgbò yì dó.
Ìgbonnìbí:	jé òkan nínú àwon oba akíkanjú ti o wolè ni ìlá. Níbi ti o wolè sin i a n pe ni Ìgbonnìbí loni yìí.
Ajagúnlá: 	Ode ni ajagunle nigba aye re, o si je jagunjagun O si bínú wolè lo ni.
Ògbún Ìperin: 	 Nibi ti a pa Erin sin i a n pe ni ìperin
Ògbún ìsèdó: 	Eyi tumò si ibi ti isé sodo si. Agbègbè yin i ìlú ma n lo gégé bi ojúbo isé.
Ilé- Olóòsà! A gbo pe wón ma n ko òrìsà pamó sì adugbó yií.
Ilé-Agbérùkóó: A gbó pe ìdílé yì ma n gbe èrúkó tà, ni won fi ma n pé wón ni agbérùkóó.
Ilé-Alápìnni:      Ìtàn so pe idile Oloje tabi eleegun ni won je. Àwon sin i Olórí gbogbo àwon eégún.
Ilé-Ìyálóde: 	Obìnrin ni o te idile yi do, O gbé fáàrí O sit un je akikanju obinrin láàrin ìlú.
Ilé-Akogun: 	Jagunjagun naa ni o te adugbo yi do Akogun sit un je Oloye pàtàkì ni ìlú
Ilé-Òjá-bèbè:  Isé abèbè ni wón yàn láàyò ni àdúgbò yì.
Ilé-Òdú: 	Èfó òdú ni won ma ngbin ni akoko ti won so orúko ile yii.
Ilé-Ajengbe: Isé Ìsègùn ni won ma n se ni ìdílé yi. Won sit un je akoni èdá kan.
Ilé-Obajisun: 	Ìdílé oba ni won jé won sì tun je Olóyè ìlú. Èfó òsùn pò púpò nì àdúgbò yìí
Ilé-Onílù: 	Àwon àyàn ni o te ile yìí do, ìdílé onilu ni àwon wonyi je
Ilé-Awúgbo: 	àwon ìdílé yi saba ma n gbìn erè kan ti a n pen i awúje, èyítí o ti gbilè ti won fi n pe won lórúko loni.
Ile-Èelemukan : Èkan po ni àdúgbò yìí
Ìle-Obajoko: 	   Idile yin i won ti ma n sábà fi Oba je, eyìti a mo si kugmaker.
Òkè-Ògbún:       Nígbàtí ìlú ko ti làjú àdúgbò yin i wón ma sábà ko gbogbo àwon òhun ìdòtí pamó si, o si je ògbun eyìti wòn so di oke-ògbún lòni yì.
Ilé-Àtèéré
Ilé-Àbálágemo:
Ilé-Asóyòò:
Ìwé Hággáì
ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Orúkọ Àdúgbò ní Ila, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, Nàìjíríà
ILA
Ilé-odogun: 	Ìdílé àwon jagunjagun ni won.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nwangele
thumb|Ìjọba Ìbílẹ̀ Nwangele ní Ìpínlẹ̀ Imo Agbegbe Ijoba Ibile Nwangele je ijoba ibile ni Ipinle Imo ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Amaigbo
Èdè Árámáìkì
Èka-èdè ìwò-oòrùn èdè yìí (Western dialect) ni èdè tí Jéésù Kristì àti àwon omo èyìn rè ń so. Èka-èdè kán tí ó wá láti ara èka-èdè yìí ni wón sì ń so ní àwon abúlé kan ní ilè Síríà àti Lébánóònù.
Ní nnkan bíi séńtúrì kéje ni èdè Lárúbáwá gba ipò èdè Árámáìkì. Èka-èdè apá ìwo-oòrùn èdè yìí tí a ń pè ní Síríàkì (Syricac) ni àwon ìjo Àgùdà ará fíríàkì (Syriac Catholic) ń lò.
Álúfábéètì méjìlélógún ni èdè yìí ní. Èdè yìí sì se pàtàkì nítorí pé láti ara rè ni Hébéérù, Lárúbáwá àti àwon èdè mìíràn ti dìde.
Darey
je olorin ara Naijiria.
Orúkọ Àdúgbò ní Ìjẹ̀bú-Rémo, Ìpínlẹ̀ Ògùn, Nàìjíríà
ÌJÈBÚ-RÉMO
Adugbò: 	Ìkénné Itumò:		Kòríkó ìkólé ti a ń pè ní ìken nì èdè Rémo ni ó wópò púpò ní agbegbe kan nì ayé ojoún. Nìgbà ti ó wà dì wí pé awoòn ènìyàn ń gbé abbègbè yìí bí ìlú ni won bá n so wí pé a tun ni ni ikèn néè o. èyí ti a wa se ìsúnkì gbólohùn náà sí ìkènné.
Adugbò: 	Sònyìndo Itumo: 		Òkunrìn jagunjagun kan ni àdúgbò yìí ni ó ka ení rè kan mo ibi ti ó tí n kínrin aya re ken leyin nigbati aránbìnrin náà ń wè ní ile iwe. Inu bi okunrin yìí pàápàá nitori pe erúbinrin náà kò sá nìgbà ti é rí ì. Èyí mu kì ó bínu pa ìyàwó rè àti erúbìnrin náà Nìgbà ti won sì bì í ìdí ti ó fi se béè o sàlàyé pé ń se ni erú yìí sànyín-dó. Lati ìgbà náà ni a ti ń pe adugbo ohun ní sànyìndó.
Àdúgbò: 	Ajíno Itumò:		Nì ayé àtijó, òwúrò kùtùkùtù ni won máa ń ná ojà agbègbè kan báyìí ni ìlè Remo. Kèrèkèrè, awon ènìyàn bèrè sí ìlé ní í ko sí ibi ofà yii, wón sì ń gbé ibe. Bayìí ni won se so ojà náà ní Ajino ti àwon ènìyàn sì so adugbo náà nì Ajìwo titi di ìsìnsìnyí.
Adúgbo:	Ìmóbìdo Itumò:		Agbègbè ti a fi igi Obì pààlà tàbí sàmì sí. Àwon méjì ti ó ń jà du ààlà ilè ni o fa orúko yìí jáde nítorí awon tì ó nì ìlè salàyé wí pé ìgi obì ni àwon fì dó: ìlè àwon láti fi se idámo sí ilè elòmìíràn.
Adúgbò:	Ìdótun Itumò:		Ní asìko ogun ti awon Yorùbá ń ti ibi kan dé ibì kan ni àwon kan ko ara won jò láti te ìlú tìtun dó. Léyin ti awon ènìyàn ti n pò níbe ni wòn wa so ìbùdó won yìí ní ‘Ìdótùn’ èyí ti ó túmò sí ibùdó tìtun.
Àdùgbò:	Ìdómolè Itumò:		Nítorí àgbára àti ìwa ìpàǹle tàbí ìwà jàgídíjàgan okunrin kan báyìí ti a pe orùko rè ní Ìdó ni àsìkò Ojoun ni a se so oruko adugbo yìí ní Ìdómolè léyìn ikù okunrin yìí ni awon ènìyàn bérè sì fi okunrin yìí júwè adúgbò ré. Won a ní awon n lo sí Ìdó akínkayú nì tàbí okùnrin imolè nì. Báyìí ni a kuku so adúgbà di Ìdómolè.
Àdùgbó:	Ìròlù Ìtumò:		Léyìn ìgbà ti awon Yorùbá ken ti gbà latí parapò máa gbe pèlu ìrépò ni agbègbè kémo, yìí ni won kùkú wá pè è ní Ìrolù. Èyí túmo sì pé awon jo kò ó lù ni kí àwón tó ‘péjo síbè.
Àdúgbò:	Ìsarà Itúmò:		Òde nì awon tí ó parapò te ìlú ìsara dó. Kaluku awon ènìyàn wònyi ni won sì wá láti agbègbè òtòòtó. Nígbà ti ó wá dì wí pè ènìkan fé so ara re di olorí ‘àpàpàndodo ni won bá làá yée pe n se nì awon sa ara awon jo sibe! Ti won sì ‘sun orúkò náà kì di Isarà.
Òkun Pupa
Òkun Pupa (tun Okun Erythraean) jẹ orisun omi omi ti Okun India, ti o dubulẹ laarin Afirika ati Asia. Isopọ si okun jẹ ni guusu nipasẹ Babeli Mandeb ati awọn Gulf of Aden. Ni ariwa ni Okun Sinai, Gulf of Aqaba, ati Gulf ti Suez (eyiti o yori si Canal Suez) ni ariwa. Òkun Okun Pupa jẹ iṣiro ti Agbaye ti o ni agbaye. Okun ti wa ni abẹ nipasẹ okun Rift Sea ti o jẹ apakan ti Agbegbe Nla Rift. Òkun Okun pupa ni agbegbe ti o ni iwọn 438,000 km2 (169,100 mi2), [1] [2] jẹ nipa 2250 km (1398 mi) gun ati, ni aaye ti o tobi julọ, 355 km (220.6 mi) ni ibiti o tobi. O ni ijinle ti o ga julọ ti 3,040 m (9,970 ft) ni Central Suakin Trough, [3] ati iwọn ijinle 490 m (1,608 ft). Sibẹsibẹ, tun wa awọn abọ ijinlẹ ti o jinna, ti o ṣe akiyesi fun igbesi-aye okun wọn ati awọn awọ. Okun jẹ ibugbe ti o ju 1,000 awọn eya invertebrate, ati awọn awọ okuta adura 200 ati lile. O jẹ okun ti okun Tropical North.
Orúkọ Àdúgbò ní Ìjẹ̀bú-Rémo, Ìpínlẹ̀ Ògùn, Nàìjíríà
ÌJÈBÚ-RÉMO
Àdúgbò:	Ajítaádùn Itùmò:		Ìyá kan wà tí ó ń gbe àdúgbò yìí ni ayé ojoun. Kó sì ìgbà ti àwon ènìyàn dé òdò rè tí kìí ni oúnje àdi`dùn. Nìgbà ti ò dì wí pe gbogbo ènìyàn bere si fi ounje ìyà yìí júwè adúgbò naa ni wòn kúkú wa n pe adugbo yìí ní Ajítáádùn (Ají-ta-dídùn).
(see Yoruba Place Names)
.sd
.sd
Ìwé Málákì
thumb|Gaddo gaddi, Málákì. ni iwe ninu Bibeli Mimo.
Rupee Ṣèíhẹ́lẹ́sì
je owonina ni Afrika.
Cinnabar
Cinnabar
Sydney Brenner
thumb|Olùdásílẹ̀ BGI Wang Jian ń ṣe àfihàn olóògbé Nobel Laureate Sydney Brenner sí àyíká ilé-iṣẹ́ BGí ní Shenzheí ní oṣù kọkọ̀nlá ọdún 2010. je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
H. Robert Horvitz
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Erik Axel Karlfeldt
je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Àríwá Ásíà
je agbegbe ile ayé.
Gúúsù Ásíà
je agbegbe ile ayé.
.sc
.sc je ti ile Ṣèíhẹ́lẹ́sì
Itokasi
Toppdomän
Aristotulu
Aristotulu (Ἀριστοτέλης) onímoye araàyèíjòun omo ilé Gréésì, akékò Plato àti olùko Aléksanda Eni ńlá.
John Galsworthy
thumb|John Galsworthy ọdún 1867 sí ọdún 1933 je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
Shilling Sòmálíà
je owonina ni Afrika.
Gúúsù-Ìlàòrùn Ásíà
je agbegbe ile ayé.
Ivan Bunin
je olukowe to gba Ebun Nobel ninu Litireso.
John E. Sulston
Sir John Edward Sulston je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Luxembourg (ìlú)
The city of Luxembourg (Lëtzebuerg, Luxemburg), also known as Luxembourg City (Stad Lëtzebuerg, Ville de Luxembourg, Luxemburg Stadt), je ile awujo to je ilu, ati bakanna to je oluilu orile-ede Luxembourg.
Àrin Ásíà
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 20em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
Central Asia 200px|Map of Central Asia Àrin Ásíà je agbegbe ile ayé.
.sb
.sb je ti Erekusu Solomon
N'Djamena
N'Djamena je oluilu orile-ede Chad.
Paul Lauterbur
thumb|Paul Lauterbur ọdún 2003 je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Fluorínì
Fluorínì (,, tabi ) je apilese kemika pelu nomba atomu 9, to je sisoju pelu ami-idamo F. Fluorin da ide eyokan po mo ara re to ba wa bi apilese, eyi unfa owon F2 alatomumeji. F2 (fluorin) je efuufu pipon brown rodonrondon to undarapomora kiakia, onimojele. Fluorin alapilese ni o je eyi toun darapomora bi kemika ati alodiafinagbe julo larin gbogbo awon apilese. Fun apere, yio tete "jo" awon haidrokarbon nina ni igbonasi inuyara, ni iyato si bi awon haidrokarbon se un gbanaje pelu oksijin, to gbodo ni afikun okun pelu isana. Nitorie, fluorin owon lewu gidi, be ju awon halojin yiowu bi efuufu klorin onimajele lo.
.sa
.sa
Nítrójìn
Nítrójìn tàbí Náítrójìn ni ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà kan tó ní àmì-ìdámọ̀ N àti nọ́mbà átọ̀mù 7. Nítrójìn bíi ẹ́límẹ̀ntì jẹ́ ẹ̀fúùfù átọ̀mùméjì aláilawọ̀, aláìlóòórùn, aláìní-ìdámọ̀ N àti nọ́mbà átọ̀mù 7. Nítrójìn bíi ẹ̀límẹ̀ntì jẹ́ ẹ̀fúùfù átọ̀mùméjì aláilawọ̀, aláìlóòórùn, aláìníé-ìṣẹ̀wọ̀ aláìkópa ní oníkún. Nítrójìn jẹ́ wíwárí gẹ́gẹ́bí ohun inú afẹ́fẹ́ yíyàtọ̀, látọwọ́ oníṣègùn ará Skọ́tlàndì Daniel Rutherford, ní 1772. Nítrójìn wà nínú ẹ̀bí àwọn pníktójìn.