cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isidor Isaac Rabi
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Maigatari
Agbegbe Ijoba Ibile Maigatari je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
John Dewey
John Dewey (October 20, 1859 – June 1, 1952) je amoye omo Orile-ede Amerika.
Archibald Hill
A. V. Hill, christened Archibald Vivian (which names he detested) CH OBE FRS (26 September 1886 – 3 June 1977) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Igbó Olódùmarè
Igbo Olodumare ni oruko iwe ti D.O. Fagunwa ko.
Eléyìí jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìwé ìtàn àròso tí D.O. Fagunwa kọ. Ó sọ ìtàn Olówó-ayé àti ìrìnàjò rẹ̀ ní Igbó olódùmarè. Ó sọ bí ó ṣe dé ọ̀dọ̀ bàbá-onírùngbọ̀n yẹnkẹ àti bí ó ṣe rí òpin Òjòlá-ìbínú
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Maiha
wa ni Naijiria
Advanced Systems Format
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
.vi
.vi je ile Àwọn Erékùsù Wúndíá ti Amẹ́ríkà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Maiyama
Agbegbe Ijoba Ibile Maiyama je ijoba ibile ni Ipinle Kebbi towa ni Nigeria.
Audio Video Interleave
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Ahmed Nazif
Ahmed Nazif (أحمد نظيف, ) (born July 8, 1952 in Alexandria) served as the Prime Minister of Egypt from 14 July 2004 to 29 January 2011, when his cabinet was dismissed by President Hosni Mubarak in light of a popular uprising that led to the Egyptian Revolution of 2011. Nazif was Acting President of Egypt from 5 March to 15 April 2010, when President Mubarak delegated his authorities to Nazif while undergoing surgery in Germany.
Thutmose 3k
Thutmose III
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Makarfi
wa ni Naijiria
.vg
.vg ni amioro orile-ede ti top-level domain lori Internet (ccTLD) fun British Virgin Islands.
Percy Williams Bridgman
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Bẹ́rílíọ̀mù
Bẹ́rílíọ̀mù ni ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà tó ní àmì-ìdámọ̀ Be àti nọ́mbà átọ̀mù 4. Nítorípé bẹ́rílíọ̀mù yíówù tó bá jẹ́ kíkódájọpọ̀ ní inú àwọn ìràwọ̀ kì í pẹ́ tí ó fi túká, nítoríẹ̀ ó jẹ́ ẹ́límẹ̀ntì tó sọ̀wọ́n gidigidi ní àgbàlá-ayé ati ní Ilẹ̀-Ayé. Ó jẹ́ ẹ́límẹ̀ntì olójú-ìsopọ̀ mẹ́jì tó ṣe é rí nínú ìdàpọ̀ mọ́ àwọn ẹ́límẹ̀ntì míràn nìkan nínú àwọn àlúmọ́nì. Àwọn òkúta iyebíye pàtàkì kan tí wọ́n ní bẹ́rílíọ̀mù nínú ni bẹ́rìlì (òkúta odò, ẹ́míràldì) àti bẹ́rìlìoníwúrà. Tó bá dá wà, ó jẹ́ ẹ́límẹ̀ntì mẹ́tàlì alkalínì ilẹ̀ tó ní àwọ̀ irin-idẹ, tó lágbára, fífúyẹ́ àti rírún wẹ́wẹ́.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Makoda
wa ni Naijiria
Paul Samuelson
Paul Anthony Samuelson (May 15, 1915 – December 13, 2009) je aseoro-okowo ara orile-ede Amerika.
DivX Media Format
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Itokasi
DivX
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Malam Madori
Agbegbe Ijoba Ibile Malam Madori je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Jolly Nyame
(à pè já -Jolly Tavoro Nyame) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Naijiria, láti ìjọba ìbílẹ̀ Zing, ní Ìpínlẹ̀ Tàràbà. A bi ni ọjọ́ kẹẹdọgbọn, oṣù Kejìlá ọdún 1955. Ó ti fi ìgbà kan jẹ́ gomina Ipinle Taraba (ọjọ́ kọkàn-dín-lọ́gbọ̀n, oṣù karùn, ọdún 1999 títí di ọjọ́ kọkàn-dín-lọ́gbọ̀n, oṣù karùn, ọdún 2007).
.vc
Itokasi
Toppdomän
Adeyemi Afolahan
Adeyemi Afolahan (bíi Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá Ọdún 1947) jẹ́ alábójútó àkọ́kọ́ ìpínlẹ̀ Taraba, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n yàán ní ọdún 1991 lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n dá ìpínlẹ̀ Taraba sílẹ̀.
Jẹ́mánì
Awon ipinle
Jemani pin si awon ipinle 16 (Bundesländer), awon wonyi si tun je pinpin si agbegbe ati ilu 439 (Kreise) ati (kreisfreie Städte).
François Tombalbaye
thumb|Ngarta tombalbaye François Tombalbaye, bakanna bi Ngarta Tombalbaye (June 15, 1918 – April 13, 1975) je Aare orile-ede Tsad tele.
Otto Fritz Meyerhof
Otto Fritz Meyerhof ForMemRS (April 12, 1884 – October 6, 1951) jẹ́ onímọ̀ sáyẹ́nsì Jemánì ti ologun ati isomi ara eni tó gba ẹ̀bun  Nobel fún ìwòsàn ati fisioloji ni odun 1922.
A bi Otto Fritz Mayerhof ni ilu Hannover ni Theaterplatz 16A (eyi ti o to di Rathenaustrasse 16A), osi je omo si awon obi juu oloro
Ògbójú Ọdẹ nínú Igbó Irúnmọlẹ̀
Ògbójú Ọdẹ nínú Igbó Irúnmọlẹ̀ jẹ́ ìwé ìtàn-àròsọ tí ọ̀mọ̀wé D.O. Fagunwa kọ ní ọdún 1938. Ó jẹ́ ìwé ìtàn-àròsọ tí a kọ́kọ́ kọ ní èdè Yorùbá, tí ó sì jẹ́ ọ̀kan lára ìwé ìtàn tí a má a kọ́kọ́ kọ ní èdè Àfíríkà. Ó sọ̀rọ̀ nípa ìgbòkègbodò ògbójú Ọdẹ kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Àkàràògùn, àti ohun tí ojú rẹ̀ rí lóríṣiríṣi nínú ìrìn-àjò rẹ̀ nínú igbó. Àwọn nkan bí idán, iwin, ẹbọra àti àwọn òòṣà orísirísi ṣe fìtínà rẹ̀ nínú igbó tí òǹkọ̀wé pè ní igbó irúnmọlẹ̀. Ó jẹ́ ìwé ìtàn-àròsọ méèrirí tí a ka ní èdè Yorùbá. Ìwé ìtàn àròsọ tí ó tẹ̀lẹ́ ìwé yí láti ọwọ́ònkọ̀wé kan náà ni Ìgbó Olódùmarè. Ọ̀jọ̀gbọ́n Wọlé Sóyinká ṣe ògbufọ̀ ìwé ìtàn àròsọ Ògbójú Ọdẹ nínú Igbo Olódùmarè sí èdè Gẹ̀ẹ́sì. Like Igbo Olodumare, it was adapted for the stage, in both English and Yoruba.
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (ọjọ́ìbí 5 June 1942) ni olóṣèlú ará Guinea Ibialágedeméjì tó ti jẹ́ Ààrẹ ilẹ̀ Gínì Ibialágedeméjì láti ọdún 1979. Ó fi ipá gba ìjọba lọ́wọ́ arákùnrin bàbá rẹ̀, Francisco Macías Nguema, nínú ìfipágbàjọba ológun osù kẹjọ ọdún 1979, ó sì ti jẹ́ ààrẹ ibẹ̀ láoti ìgbà náà. Obiang dúró bíi Alága ẹgbẹ́ Ìṣọ̀kan Áfríkà láti 31 January 2011 dé 29 January 2012. Òhun ni ẹnìkejì tó jẹ́ olórí orílẹ̀-èdè tó pẹ́ jùlọ ní orí àga tí kìí ṣe ọba ní àgbáyé. Ni Oṣu kọkanla ọdun 2021, Teodoro Obiang Nguema Mbasogo ni a yan ni apejọ apejọ ẹgbẹ rẹ gẹgẹbi oludije fun saa kẹfa ninu idibo 2023.
Lítíọ̀mù
thumb|Lítíọ̀mù Lítíọ̀mù ni metali múlọ́múlọ́ fàdákà-funfun to wa ni ẹgbẹ́ mẹ́tàlì álkálì ti awon ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà. Àmì-ìdámọ̀ rẹ̀ ni Li, tó sì ní nọ́mbà átọ̀mù 3. Labe awon ipo opagun o je ide tofuyejulo ati apilese alaralile kiki die julo. Bi gbogbo awon ide alkali, lithium je adarapomora gidigidi, o si le gbana. Nitori idi eyi, inu epo alumoni lo ma unje fifipamosi. Nigba toba je gige, lithium ri bi luster onide, sugbon ti afefe tutu ba fe si oju re yio je kiakia to a dull silvery gray, then black, tarnish. Because of its high reactivity, lithium never occurs free in nature, and instead, only appears in compounds, usually ionic ones. Lithium occurs in a number of pegmatitic minerals, but is also commonly obtained from brines and clays. On a commercial scale, lithium is isolated electrolytically from a mixture of lithium chloride and potassium chloride.
Yohanna Dickson
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Taraba.
Edward Victor Appleton
thumb|220px| je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àpapọ̀ Sósíálístì ilẹ̀ Yugoslafia
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àpapọ̀ Sósíálístì ilẹ̀ Yugoslafia (Socialist Federal Republic of Yugoslavia; SFRY) je orile-ede Yugoslafia to wa lati igba Ogun Agbaye Keji (1943) titi di igba to je tituka deede ni 1992 larin awon Ogun Yugoslafia. O je orile-ede sosialisti ati ile apapo to ni awon orile-ede olominira mefa: Bosnia ati Herzegovina, Kroatia, Macedonia, Montenegro, Serbia, ati Slovenia. Serbia, bakanna, tun ni igberiko aladawa meji ti Vojvodina ati Kosovo.
Félix Malloum
je Aare orile-ede Tsad tele.
Liza Minnelli
Liza May Minnelli (jẹ́ òṣèré ará ìlú Amẹ́ríkà, akọrin, oníjó, àti oníjó ìhun. Tí a mọ̀ fún wíwá ipò àṣẹ ìtàgé rẹ̀ àti ohùn orin "alto" tí ó lágbára, Minnelli wà láàrín ẹgbẹ́ tí ó ṣọ̀wọ̀n ti àwọn òṣèré tí wọ́n fún ní Emmy, Grammy (Grammy Legend Award), Oscar, àti Tony (EGOT). Minnelli jẹ́ ohun tí a mọ̀ sí Knight of the French Legion of Honour.
Ọmọ obìnrin sí òṣèré àti akọrin Judy Garland àti olùdarí Vincente Minnelli, Wọ́n bí Minnelli ní Los Angeles, ó lo apá kan ti ìgbà èwe rẹ̀ ní Scarsdale, New York, ó sì kó lọ sí New York City ní ọdún 1961 níbití ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré ìtàgé orin, òṣèré ilé alẹ́ alẹ́, àti olórin ìbílẹ̀ tí à ń pè ní pop music. Ó ṣe akọ́bẹ̀rẹ̀ ìpele alámọ̀dájú rẹ̀ ní ọdún 1963 Off-Broadway revival of Best Foot Forward, ó sì gba Ààmì Ẹ̀yẹ Tony fún òṣèré tí ó dára jùlọ ní Orin kan fún kíkópa ní Flora the Red Menace ní ọdún 1965, èyítí ó ṣe àmì si ìbẹ̀rẹ̀ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ìgbésí ayé pẹ̀lú John Kander àti Fred Ebb. Wọ́n kọ́, wọ́n ṣe àgbéjáde tàbí ṣe ìtọ́sọ́nà ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn iṣẹ́ ìpele iwájú ti Minnelli àti jara tẹlifísàn àti ṣe ìrànlọ́wọ́ ṣẹ̀dá ènìyàn ìpele rẹ̀ ti olùgbàlà àṣà, pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ àsọyé iṣẹ́-ṣíṣe ti àwọn orin ìwàláàyè (“New York, New York”, “Cabaret”, ati "Maybe This Time"). Papọ̀ pẹ̀lú àwọn ipa rẹ̀ lórí ìpele àti ìbòjú, ènìyàn yìí àti àṣà ìṣe rẹ̀ ṣe alábàpín sí ipò Minnelli gẹ́gẹ́ bí ààmì òníbàjẹ́ tí ò pé (tí a lè pè ní gay icon)
Bórọ̀nù
Bórọ̀nù ni ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà kan tó ní àmì-ìdámọ̀ B àti nọ́mbà átọ̀mù 5. Nítorípé bórọ̀nù jẹ́ dídá pátápátá pẹ̀lu ìtúká ìrànká kọ́smíkì tí kò sì jẹ́ pẹ̀lù núkléùkíkódájọpọ̀ oníràwọ̀, kò fi bẹ́ẹ̀ pọ̀ ní inú sístẹ́mù òrùn àti nínú ìgbẹ́lẹ̀ Ayé. Bórọ̀nù wọ́jọ ní Ayé pẹ̀lu ìtúsómi àwọn àdàpọ̀ rẹ̀ tí wọ́n wọ́pọ̀, èyun ùn àwọn àlùmọ́nì bóràtì. Àwọn wọ̀nyí únjẹ́ wíwà láti inú ilẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ gẹ́gẹ́bí ìṣágbẹ, bíi bóráksì àti kẹ́rnítì. thumb|Bórọ̀nù Bórọ̀nú, tó jẹ́ títòpọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ mẹ́tálọ́ìdì, tí kò darapọ̀ bíi kẹ́míkà kò sí ní Ilé-Ayé. Ní ilé-iṣẹ́, ó ṣòro látí dá bórọ̀nù ògidì nítorípé oúndá èròjà míràn tí wọ́n ní kárbọ́nù tàbí àwọn ẹ́límẹ̀ntí míràn díẹ̀ nínú. Orísi àwọn àllótrópù bórọ̀nù lówà: bórọ̀nù amorphous boron is a brown powder and crystalline boron is black, extremely hard (about 9.5 on the Mohs scale), and a poor conductor at room temperature. Elemental boron is used as a dopant in the semiconductor industry.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Malumfashi
wa ni Naijiria
Mak 'Kusare
je ara Naijiria
Noël Milarew Odingar
Noël Milarew Odingar (1932 – 4 May 2007) je Aare orile-ede Tsad tele.
Walter Mbonu
jẹ́ ará orílẹ̀-èdè Nàìjíríà
Emere
Emere
Olatinwo Adeagbo
Adeagbo
Ọlátìńwò Adéagbo Fátokí (1991) Emèrè. Ìbàdán, Nigeria: Heineman Educational Books Nig. PLC. ISBN 978-129-234-2. Ojú-ìwé 53.
Ohun tó gbé mi dé ìdí à ń kọ ìwé yìí ni ìgbàgbọ́ àti ihà tí àwọn ènìyàn kọ sí àwọn ọmọ tí à ń pè ní Emèrè. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ rí àwọn ọmọ wọ̀nyìí gẹ́gẹ́ bí Àbíkú, Ẹlẹ́gbẹ́, Ọ̀gbáńje, Ọmọ Ìyanu, Abáfẹ́fẹ́rìn-ọmọ Ẹlẹ́mìíkẹ́mìí-ọmọ àti Adíwọ̀n-ọmọ. Àwọn orúkọ wọ̀nyìí fi hàn pé ìṣòro ńlá wà láti dá Emèrè mọ̀. Lọ́wọ̀ọ́ ìgbà tó sì jẹ́ pé a ko le fi Ògún rẹ̀ gbárí pé Emèrè nìyìi, mo wá lọ sí Àròjinlẹ̀ ọkàn, mo pe kọ́lọ́fín ọpọlọ jáde, mo wá rí i pé Emèrè jẹ́ Àjíǹde-òkú tó ń pọ́n ọ̀bẹ sùn, tó tún fapò rọrí. Gbogbo ara ni wọ́n fi ṣe agbára. Ẹ̀mí àìrí tó sì ń bá wọn lò jẹ́ èyí tó ṣòro láti ṣàpèjúwe. Ọmọ kàyéfì ni Emèrè. À ní Àdánwò-ọmọ ni wọ́n, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì dúró fún tibi-tire tó bá bá àwọn lọ́kọláyà tó bá lùgbàdì wọn. Ní ti agbára, wọ́n ní agbára ju Àjẹ́ àti Oṣó lọ. Ẹ̀yìn Ìyà mi, apani-má-hàá-Ogún, ìbà! Pẹ̀lú fàájì ni Emèrè ṣe ń wọ inú obìnrin-kóbìnrin. Taa ni yóò yẹ̀ ẹ́ lọ́wọ́ rẹ̀ wò? Wọ́n ní agbára láti yí padà tàbí taari ọmọ inú aboyún jáde nígbà tí wọ́n bá fẹ́ lo ààyè ibẹ̀. …
Kárbónì ọlọ́ksíjínìméjì
Karboni oloksijinimeji
Musa Usman
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Ignacio Milam Tang
Ignacio Milam Tang (ọjọ́ìbí 20 June 1940 ) ni olóṣèlú ará Gínì Ibialágedeméjì tó jẹ́ Alákóso Àgbà ilẹ̀ Gínì Ibialagedeméjì láti osù keje ọdún 2008 di osù karùún ọdún 2012. Ó jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ ọ̀ṣèlú Democratic Party of Equatorial Guinea (PDGE). Láti osù karùún ọdún 2012 di osù kẹfà ọdún 2016, ó jẹ́ Igbákejì Ààrẹ Èkínní ilẹ̀ Gínì Ibialágedeméjì, ó jọ wà nípò yí pẹ̀lú ọmọ ọkùnrin Ààrẹ Obiang's, Teodorín.
Amen Oyakhire
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Taraba tele.
Enhanced VOB
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Muhammad Ali Pate
je ara Naijiria
.us
.us je ti orile-ede Amerika
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mangu
Agbegbe Ijoba Ibile Mangu je ijoba ibile ni Ipinle Plateau ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Mangu.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mani
wa ni Naijiria
Frederick Banting
Sir Frederick Grant Banting, KBE, MC, FRSC (November 14, 1891–February 21, 1941) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Kinshasa
Kinshasa je oluilu ati ilu to tobijulo ni Orile-ede Olominira Oloselu ile Kongo.
Goukouni Oueddei
je Aare orile-ede Tsad tele.
Patrick Blackett, Baron Blackett
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Maradun
wa ni Naijiria
Flash Video
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Orílẹ̀ èdè America
Orílẹ̀-èdè Ìṣọ̀kan àwọn Ìpínlẹ̀ Amẹ́ríkà tabi Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà (USA tabi US ní sọ́kí ní gẹ̀ẹ́sì), tàbí Amerika ni soki, jẹ́ orílé-èdè ijoba àpapò olominira pèlú iwe-ofin ibagbepo tí ó ni adota ipinle, agbegbe ijoba-apapo kan ati agbegbe merinla, ti o wa ni Ariwa Amerika. Ilẹ̀ re fe lati Òkun Pasifiki ni apa iwoorun de Òkun Atlántíkì ni apa ilaorun. O ni bode pelu ile Kanada ni apa ariwa ati pelu Meksiko ni apa guusu. Ipinle Alaska wa ni ariwaiwoorun, pelu Kanada ni ilaorun re ati Rosia ni iwoorun niwaju Bering Strait. Ipinle Hawaii je agbajo erekusu ni arin Pasifiki. Orile-ede awon Ipinle Aparapo tun ni opolopo agbegbe ni Karibeani ati Pasifiki.
Pelu 3.79 egbegberun ilopomeji maili (9.83 million km2) ati iye to ju 309 egbegberun eniyan lo, awon Ipinle Aparapo je orile-ede totobijulo keta tabi kerin bii apapo iye aala, ati iketa totobijulo bii aala ile ati bi awon olugbe. O je kan ninu awon orile-ede agbaye to ni opolopo eya eniyan ati asapupo, eyi je nitori ikoreokere lati opo awon orile-ede. Okowo awon Ipinle Aparapo ni okowo orile-ede to tobijulo lagbaye, pelu idiye GIO 2009 to je $14.3 egbegberunketa (idamerin GIO oloruko lagbaye ati idamarun GIO agbaye fun ipin agbara iraja).
Awon eniyan abinibi ti won wa lati Asia ti budo si ori ibi ti orile-ede awon Ipinle Aparapo wa loni fun egberun lopo odun. Awon olugbe Abinibi ara Amerika din niye gidigidi nitori arun ati igbogunti leyin ibapade awon ara Europe. Orile-ede awon Ipinle Aparapo je didasile latowo awon ileamusin metala ti Britani to budo si egbe Okun Atlantiki. Ni ojo 4 Osu Keje, 1776, won se Ifilole Ilominira, eyi kede eto won fun iko araeni ati idasile isokan alafowosowopo won. Awon ipinle asagun yi bori Ileobaluaye Britani ninu Ogun Ijidide Amerika, eyi ni ogun alamusin fun ilominira akoko to yori si rere. Ilana-ibagbepo ile awon Ipinle Aparapo lowolowo je gbigba bi ofin ni ojo 17 Osu Kesan, 1787; itowobosi ni odun to tele so awon ipinle di apa orile-ede olominira kan na pelu ijoba apapo to lagbara. Awon Isofin awon Eto, to ni atunse mewa si ilana-ibagbepo ti won semudaju awon eto ati ainidekun araalu, je titowobosi ni 1791.
Ni orundun 19th, awon Ipinle Aparapo gba ile lowo France, Spain, Ileoba Aparapo, Mexico, ati Rosia, o si sefamora Ile Olominira Teksas ati Ile Olominira Hawaii. Ijiyan larin awon ipinle ni Guusu ati awon ipinle ni Ariwa lori awon eto awon ipinle ati igbegun oko eru lo fa Ogun Abele Amerika ti awon odun 1860. Isegun ti Ariwa dena ipinya, o si fa opin oko eru ni Amerika. Nigba ti yio fi to awon odun 1870, okowo orile-ede awon Ipinle Aparapo ile Amerika ni eyi ti o tobijulo lagbaye. Ogun Spein ati Amerika ati Ogun Agbaye Akoko so Amerika di orile-ede alagbara ologun. Leyin Ogun Agbaye Keji o di orile-ede akoko to ni ifija inuatomu, o si tun di omo egbe tikoye ni Ileigbimo Abo Agbajo awon Orile-ede Aparapo. Opin Ogun Koro ati Isokan Sofieti mu ki awon Ipinle Aparapo o di orile-ede alagbara nikan to ku. Amerika siro fun idameji ninu marun inawo ologun lagbaye be sini o tun je akopa asiwaju ninu okowo, oloselu ati asa lagbaye.
Orisun itumo
Ni 1507, Martin Waldseemüller ayamaapu ara Jemani pese maapu lori ibi to ti pe oruko awon ile ti won wa ni Ibiilaji Apaiwoorun bi "Amerika" lati inu oruko oluwakiriri ati ayamaapu ara Italia Amerigo Vespucci. Awon ibiamusin Britani tele metala koko lo oruko orile-ede yi ninu Ifilole Ilominira, bi "Ifilole alafenuko awon Ipinle aparapo ile Amerika" ("unanimous Declaration of the thirteen united States of America") to je gbigba mu latowo "Awon Asoju awon Ipinle aparapo ile Amerika" ("Representatives of the united States of America") ni ojo 4 Osu Keje, 1776. Ni ojo 15 Osu Kokanla, 1777, Ipejo Olorile Keji gba awon Ese-oro Ikorapapo, to so pe, "Oruko Ijekorapapo yi yio je 'Awon Ipinle Aparapo ile Amerika'" ("The Stile of this Confederacy shall be 'The United States of America.'") Awon iwe adehun lari Fransi ati Amerika odun 1778 lo "Awon Ipinle Aparapo ile Ariwa Amerika ("United States of North America"), sugbon lati ojo 11 Osu Keje, 1778, "Awon Ipinle Aparapo ile Amerika" ("United States of America") lo je lilo lori awon owo fun pasiparo, latigbana eyi lo ti je oruko onibise re.
Awon araalu awon Ipinle Aparapo ile Amerika la mo bi awon ara Amerika.
Jeografi
left|thumb|Aworan aruleyin to unfihan [[topography|ojuile orile-ede Amerika]] Amerika ni bode po mo Kanada, to gun lapapo to 8895 km (pelu bode larin Kanada ati Alaska to to 2477 km), o tun ni bode mo Meksico, to gun to 3326 km. Iye apapo igun bode Amerika je 12,221 km. Bakanna etiodo mo Atlantiki, Pasifiki ati Ikun-omi Meksiko na tun ni iye apapo to to 19,924 km.
Aala ori ile Amerika je 9,161,924 km2 pelu aala ori omi to to 664,706 km2, gbogbo aala ile Amerika je 9.82663 egbegberun km2.
Ifagun ariwa-guusu re lati bode mo Kanada ati bode mo Meksiko je 2,500 km, ifagun ilaorun-iwoorun lati eti Okun Atlantiki de Psifiki je 4,500. Orile-ede Amerika dubule si arin ilagbolojo apaariwa 24 ati 49 ati larin ilaninaro apaiwoorun 68th ati 125, be sini o pin si akókò ilẹ̀àmùrè merin.
Idaile ati iwoile
Aala orile-ede Amerika ni ilafiwo to yato pato. Awon oke ileru bi Cascade Range, ati oke alokoro bi Rocky Mountains ati Appalachian Mountains wa lati Ariwa de Guusu. O ni odo bi Odo Misissipi ati Missouri. O ni opo ile gbigbe ati ile koriko.
Ojuojo
thumb|Maapu ojuojo ni Amerika Ojuojo duro lori ibudo. Lati ileolooru ni Florida titi de tundra ni Alaska. Opo ibi ni won ni ooru ni igba eerun ati otutu ni igba oye. Awon ibomiran tun wa bi California ti won ni ojuojo Mediteraneani. Ojuojo oloro ko wopo. Awon ipinle ti won bode mo Ikun-omi Meksiko ni iji are prone to hurricanes, and most of the world's tornadoes occur within the country, mainly in the Midwest's Tornado Alley.
Aina Owoniyi
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Taraba tele.
Mustapha Amin
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Lol Mahamat Choua
Lol Mahamat Choua (1939-2019) je Aare orile-ede Tsad tele.
.uk
.uk je ti Ilẹ̀ Ọba Àsọdọ̀kan.
Usim Nduka
je ara Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mariga
wa ni Naijiria
General Exchange Format
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Andrus Ansip
Andrus Ansip (ojoibi 1 October 1956) ni o je lowolowo Alakoso Agba orile-ede Estonia.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Makurdi
je ijoba ibile ni Ipinle Benue to wa ni Naijiria.
Emmanuel Nnadozie
je ara Naijiria
Morgan Freeman
Morgan Freeman (ojoibi June 1, 1937) je osere, oludari filmu ati asealayye ara Amerika. Freeman ti gba has received Academy Award nominations for his performances in Street Smart, Driving Miss Daisy, The Shawshank Redemption and Invictus and won in 2005 for Million Dollar Baby. He has also won a Golden Globe Award and a Screen Actors Guild Award.
Báháráìnì
Bahrain tabi Ile-Oba Bahrain	Ní ọdún 1995, àwọn ènìyàn tí ó ń gbé orílẹ̀-èdè yìí tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀ẹ́dégbẹ̀ta àti ààbọ̀ (555,000). Èdè Lárúbááwá (Arabic) ni èdè ìjọba ní ibẹ̀. Àwọn èdè kan tún wà tí wọ́n ń sọ níbẹ̀. Àwọn èdè náà ni fáàsì (farsi) tí àwọn tí ó ń sọ ó ẹgbẹ̀rún méjìdínláàádọ́ta (48, 000); Úúdù (Urdu) tí àwọn tí ó ń sọ ọ́ tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogún (20,000) àti àwọn èdè fílípíìnì (Phillipine) mìíràn tí àwọn tí ó ń sọ wọ́n tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogún (20,000). Èdè Gẹ̀ẹ́sì ti ń gbayì ní ilẹ̀ yìí sí i gẹ́gẹ́ bí èdè òwò àti èdè ìṣe àbẹ̀wò sí ìlú (tourism).
Hissène Habré
thumb|Àbẹ̀wo iṣẹ́ ti Ààrẹ Hissein Habre ti orílẹ̀-èdè Chad. je Aare orile-ede Tsad tele.
Mohammed Goni
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Hideki Yukawa
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Una Nwajei
je ara Naijiria
.ua
.ua
Jean Alingué Bawoyeu
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Marte
wa ni Naijiria
Jibril Yakubu
Lt. Colonel (retired) Jibril Bala Yakubu je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Zamfara tele.
Joseph Yodoyman
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Matroska
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Maru
wa ni Naijiria
Anthony Nwakaeme
thumbnail je ara Naijiria
.tw
.tw
Asheik Jarma
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mashegu
wa ni Naijiria
Girma Wolde-Giorgis
thumb|Girma Wolde-Giorgis.
Cuba Gooding, Jr.
Cuba M. Gooding, Jr. (ojoibi January 2, 1968) je osere ara Amerika to gba Ebun Akademi fun osere Okunrin Didarajulo Keji.
Girma Wolde-Giorgis
Girma Wolde-Giorgis (ojoibi December 1924 ni Addis Ababa) ni Aare orile-ede Ethiopia lowolowo lati October 8, 2001.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mashi
wa ni Naijiria
MPEG program stream
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Ojiako Ezenne
je ara Naijiria
Delwa Kassiré Koumakoye
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Obi ilẹ̀ Onitsha
je ara Naijiria
.m2ts
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Fidèle Moungar
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Bukar Ibrahim
Bukar Abba Ibrahim (born October 1950) je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Yobe tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Matazu
wa ni Naijiria
John James Rickard Macleod
John James Rickard Macleod FRS (6 September 1876 – 16 March 1935) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Koibla Djimasta
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Richard Okonye
je ara Naijiria
Willem Einthoven
Willem Einthoven (Semarang, May 21, 1860 – Leiden, September 29, 1927) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel fun Iwosan.
Musa Mohammed
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Yobe tele.
MPEG transport stream
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mayo-Belwa
wa ni Naijiria
Abubakar Waziri
Abubakar Waziri je omo orile-ede Naijiria ati Gomina won ipinle Bendel ati Borno tele.
Abdul Mumini Aminu
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Louis Gossett, Jr.
Louis Cameron Gossett, Jr. (ojoibi May 27, 1936) je osere ara Amerika to gba Ebun Akademi fun osere Okunrin Didarajulo Keji.
Nassour Guelendouksia Ouaido
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
MXF
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
.tt
.tt je ti awon ile Trinidad ati Tobago
Usman Faruk
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
Nana Olomu
je ara Naijiria
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Sósíálístì ilẹ̀ Kroatíà
Orile-ede Olominira Sosialisti ile Kroatia (Socialist Republic of Croatia to unje kikekuru bi SR Croatia; ede Kroatia: Socijalistička Republika Hrvatska, SR Hrvatska) je orile-ede sosialisti ati orile-ede alabagbepo alaselorile ti Orile-ede Olominira Sosialisti Apapo ile Yugoslafia tele. Ohun lo siwaju Orile-ede Olominira ile Kroatia ode oni. O di apa Apapo Toseluarailu Yugoslafia ni 1943. Ni 1990, o je titundasile bi Kroatia, o gba sistemu egbe oloselu pupo ati okowo oja ainidekun mu (free market economy).
Umaru Mohammed
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
Ogg
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Lomé
Lomé je oluilu orile-ede Togo.
Ìjọ Jéésù Lótìítọ́
Ìjọ Jéésù Lótìítọ́ ti a dá s’ílẹ̀ ní ìlú Beijing, Shaina ní ọdún 1917, jẹ́ ìjọ t’ó dá dúró nínú àwọn oní-pẹ́ntíkọ́stì. Ìjọ yìí faramọ́ ìkọ́ni “ọ̀kan soso l’Ọlọ́run”. Wọ́n gbàgbọ́ pé ọ̀kan l’Ọlọ́run àti pé Jésu jẹ́ Ọlọ́run. Ìjọ yìí kọ ìkọ́ni “mẹ́tal’ọ́kan” pé kò tọ́, kò sì dọ́gba láti s’àpèjúwe Ọlọ́run. Ìjọ gbà pé ìkọ́ni “mẹ́tal’ọ́kan” kò wá láti inú Bíbélì nìkan sùgbọ́n láti inú àwọn orísirísi àfikún lẹ́yin àkojo Bíbélì, èyí tí àwọn olùtèlé “ọ̀kan soso l’Ọlọ́run” kà sí èrò èniyàn lásán, tí kò ní àsẹ ìmísi Ọlọ́run bíi ti Bíbélì.
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kà á sí ìjọ àwọn ará Sháínà, “Ìjọ Jéésù Lótìítọ́” lóde òní tí ó n tàn kálẹ̀ àgbáye bí a ti n wàásù ìhìnrere Jéésù kárí ayé. Iye àwọn olùtèlé “Ìjọ Jéésù Lótìítọ́” jẹ́ ẹgbèrún lọ́nà ẹgbàá mẹ́jọ èniyàn ní orílẹ̀ kọ́ntínẹ́ntì mẹ́fà ní àgbáyé.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mbo
wa ni Naijiria
Gado Nasko
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
Nagoum Yamassoum
thumb|Nagoum Yamassoum je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Meles Zenawi
Meles Zenawi Asres (Ge'ez: መለስ ዜናዊ አስረስ Mäläs Zenawi Äsräs; 8 May 1955 – 20 August 2012, abiso bi Legesse Zenawi Asres) ni Alakoso Agba orile-ede Ethiopia. Lati 1985, ohun ni alaga Tigrayan Peoples' Liberation Front (TPLF), ati lowolowo olori Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF).
Tim Robbins
je osere ara Amerika.
Robin Williams
Robin McLaurin Williams (July 21, 1951 – August 11, 2014) je osere ara Amẹ́ríkà.
.tr
.tr ni ami orile-ede Internet ti top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Turkey.
Itokasi
Toppdomän
Shehu Kangiwa
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
QuickTime
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Isidore Okpewho
je ara Naijiria
AWON IWE TO KO
The Victims
The Last Duty
Tides
Call Me By My Rightful Name (2004)
The Epic in Africa: Toward a Poetics of the Oral Performance
Jack Lemmon
je osere ara Amerika.
Isidore Okpewho
African Oral Literature: Backgrounds, Character, and Continuity
Once Upon a Kingdom: Myth, Hegemony, and Identity
RealMedia
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Haroun Kabadi
thumb|Haroun Kabadi je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele. Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, Haroun Kabadi ni a yan gẹgẹ bi alaga ti Igbimọ Igbimọ Orilẹ -ede, ile igbimọ aṣofin ti o yan nipasẹ ijọba ijọba lati igba iku Idriss Déby ni Oṣu Kẹrin ọdun 2021.
Pascal Yoadimnadji
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Mohammed Maina
jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Borno tẹ́lẹ̀.
Garba Mohammed
(1944-2021) je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
Adoum Younousmi
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Cecil Frank Powell
Cecil Frank Powell, FRS (5 December 1903 – 9 August 1969) je onimosayensi ara Britani to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Miga
Agbegbe Ijoba Ibile Miga je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Ẹ̀sìn Islam
right|thumb Ẹ̀sìn Ìmàle tabi Ẹ̀sìn Islàm (الإسلام al-’islām, ) jẹ́ ẹ̀sìn àlááfíà,ìrọ̀rùn àti ìjupá-jusẹ̀ sílẹ̀ fún Ọlọ́run aṣẹ̀dá gbogbo ayé nípa ṣ́iṣe ìfẹ́ àti títèlé àṣẹ rẹ̀ yálà o tẹ́ ọ lọ́rùn tàbí kò tẹ́ ọ lọ́rùn. Ó tún jẹ́ ẹ̀sin tí Ọlọ́run tún fi ránṣẹ́ sí gbogbo ayé látọwọ́ àwọn òjíṣ̣́e rẹ̀ tó ti rán wá ṣáájú ànọ́bì Muhammad ọmọ Abdullah (kí ìkẹ́ àti ọlà Ọlọ́hun ó ma bá a). Òun sì ni ẹ̀sìn òtítọ tí ẹ̀sìn mìíràn kò lè jẹ́ ìtẹ́wọ́gb̀a ní ọ̀dọ̀ Ọlọ́hun (Allah) yàtò sí òun nìkan. Ọlọ́hun (Allah) sì ti ṣe é ní ẹ̀sìn ìrọ̀rùn tí kò sí ìṣòro kankan tàbí wàhálà níbẹ̀. Kò si ohun tí ó kọjá agbára wọn, bẹ́ẹ̀ sì ni kò sí ìjẹni nípá fún àwọn tí wọ́n gba èsìn náà. Bẹ́è sì tún ni ẹ̀sìn náà kò la ohun tí ó kọjá agbára wọn bọ̀ wọ́n lọ́rùn. Ìsìlámù ni ẹ̀sìn tí ó ṣe pé ìmọ̀-Ọlọ́hun ni (al- Taoheed) ní ìpìl̀ẹ rè, òdodo ni òpó rẹ̀, ó dá lórí déédé,otito. Òhun sì ni ẹ̀sìn tí ó gbópọn tí ó jẹ́ pé ó ń darí gbogbo ẹ̀dá sí ibi gbogbo ohun tí yó̀o jẹ́ ànfààní fún wọn ní ọ̀run àti ayé wọn. Bẹ́ẹ̀ náà ni ó sì tún ń kì wọ́n nílọ̀ nípa gbogbo ohun tí yó̀o ṣaburú fún wọn yálà láyé ni tàbí ọ̀run. Òhun ni ẹ̀sìn tí Ọlọ́hun (Allah) fi ṣe àtúnṣe àwọn àdì-ọ́kàn àti àwọn ìwà àìdáa kan. Òhun náà ni Ó fi ṣe àtúnṣe ìsẹ̀mí ayé àti ti ọ̀run. Òun ni Ọlọ́hun (Allah) fi ṣe ìrẹ́pọ̀ láàrin àwọn ọkàn tí ó kẹ̀yìn sí ara wọn àti àwọn ojúkòkòrò tí ó fọ́nká. Nípasẹ̀ èyí ni Ó fi yọ àwọn ohun tí a kà sí iwájú yìí nínú òkùnkùn biribiri ìró, tí Ó sì ṣe ìfinimọ̀nà rẹ̀ lọ sí ibi òtítọ́, tí Ó sì tọ́ ọ sí ọ̀nà lọ sí ibi ọ̀nà tí ó yè kooro.
Ẹ̀sìn Islam Ní Ṣókí
Ni soki, ise ISLAM wa lati se aseyori awon ohun ti o n bo wonyii :
Ni akotan, a lee rokirika awon ohun ti esin islam pe ni lo si ibe ninu awon koko ti o n bo wonyii:
(1) Gbigba Olohun (Allah) gbo
Eyi le e je be e pelu awon nikan ti o n bo wonyii:
(2) Nini igbagbo ninu awon molaaika
Awon molaaika ni awon eru Olohun kan ti won je eni aponle gegebi won ti je eda Olohun (Allah). Bakannaa, won je oluse ibaada (ijosin) fun Olohun de oju ami won si tun je atele ase re ni perepere. Olohun (Allah) fi awon ise (ojuse) orisirisii fun okookan won. Ninu won ni Jibiriilu eni ti a se afiti ise mimo ti o ba n waye lati odo Olohun (Allah) si odo eni ti O ba fe ninu awon anabi Re ati awon ojise Re ti si. Ara won si tun ni Miikailu eni ti o wa fun alaamori riro ojo ati awon koriko ti n hu. Bee naa ni ara won ni Isiraafiilu eni ti o wa fun fifon fere ni asiko ti Olohun (Allah) ba fe ki gbogbo eda o sun oorun asun- fonfon- n-tefon ti yoo kase ile aye nile ati nigba ti o ba tun fe ki won dide (lati jabo nipa igbesi aye won). Ara won si tun ni molaaika iku eni ti ojuse re je gbigba awon emi ni asiko ti Olohun (Allah) ba ti ni asiko re to.
(3) Nini igbagbo si awon iwe mimo Olohun (tira)
Olohun (Allah), Oba ti o tobi ti o si gbon-un -gbon julo so awon iwe kale fun awon ojise Re eyi ti ona mimo, rere ati daradara wa ninu re. Awon ti gbedeke re waye ninu awon tira yii ni wonyii:
(4) Nini igbagbo si awon ojise Olohun pata laiko da enikan si
Olohun (Allah) ti ran awon ojise kan si awon eda Re.
Eni akoko ninu awon ojise naa ni anabi Nuhu nigbati anabi Muhmmad (ki ike ati ola Olohun o ma a baa ati gbogbo awon ojise ti o siwaju re)si je olupinnu won. Gbogbo awon ojise Olohun pata -ti o fi mo anabi Isa- je eda abara ti ko si nkankan ninu jije Olohun ni ara won. Awon paapaa je eru Olohun (Allah) gegebi awon eda yoku naa ti je eru Olohun sugbon ti Adeda won se aponle fun won pelu riran won ni ise mimo si awon eda abara yoku. Ni akotan, Olohun (Allah) ti pari gbogbo ise ti o fe ran si aye pelu ise-imona ti o fi ran anabi Muhammad (ki ike ati ola Olohun o maa baa).O si ti ran an si gbogbo eniyan laiko da enikan si. Nitori naa, ko si anabi kankan mo leyin anabi Muhammad (ki ike ati ola Olohun o maa baa).
(5) Nini igbagbo nipa ojo ikehin
Ojo agbehinde ni ojo ikehin ti ko ni si ojo kankan leyin ojo naa mo. Ojo naa ni Olohun (Allah) yoo gbe gbogbo eniyan dide ni aaye pada lati seku titi ayeraye ninu ile onidera (alujonna)tabi ninu ile iya (ina) atanijoni.
Ninu igbagbo si ojo ikehin jasi nini igbagbo si gbogbo ohun ti yoo sele leyin iku ni eyi ti o ko ibeere (fitino) saaree ati idera pelu ijiya re sinu. Ati ohun ti yoo tun sele leyin eleyii gegebi agbehinde, iseripadabo si odo Olohun ati isiro ise ti eda gbe aye se. Leyinwa-igba-naa, ni imorile ile ibugbe ayeraye eyi ti i se alujonna tabi ina.
(6) Nini igbagbo si kadara(akoole)
Ohun ti oun n je kadara ni nini igbagbo pe Olohun (Allah) ni O pebubu gbogbo ohun ti n be, Ohun ni O si da gbogbo eda ni ona ti mimo Re ti siwaju re ti ariwoye Re si fe bee. Gbogbo awon alaamori ni o ti je mimo ni o si ti wa ni akoole ni odo Re. Olohun (Allah) fe gbogbo ohun ti n sele ni o je ki o maa sele bee, Oun paapaa ni o si daa.
Resource Interchange File Format
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Ẹ̀sìn Islam
IKEJI: Awon òpó Ẹsin Imale
thumb|[[Kaaba, ni Mekka Saudi Arabia, ni ibujoko esin Islam. Awon musulumi kakiri agbaye unpade nibe lati gbadura ni isokan.]] Esin ISLAM je ohun ti a mo lori awon origun marun kan to je pe eniyan ko lee je musulumi tooto ayafi ti o ba ni igbagbo ninu awon origun naa ti o si n se okookan ninu re. Awon origun naa ni wonyi :
Ijeri
Ijeri (igba-tokantokan) pe Olohun (Allah) nikan ni Oba (ti a a josin fun) ati pe ojise Olohun ni anabi Muhammad (ki ike ati ola Olohun o maa baa) i se. Ijeri yii ni kokoro ISLAM ati ipilese re ti gbogbo eka yoku duro le lori.
Itumo a i si oba miran leyin Olohun (Allah) ni pe ko si eni ti o leto pe ki a ma a se ijosin fun ju oun nikan lo.Oun nikan ni apesin tooto. Gbogbo elomiran ti a ba n dari ijosin si odo re yato si Oun je iwa ibaje ti ko si lese nile bi o ti wu ki o mo. Ohun ti o n je Olohun Oba ninu agboye awa musulumi ni eni ti a a josin fun.
Itumo ijeri (ifaramo) pe anabi Muhammad (ki ike ati ola Olohun o maa baa) je ojise Olohun ni gbigba a ni ododo ninu gbogbo ohun ti o fun ni ni labare re, titele e ninu gbogbo oun ti o pa lase ati jijinna si gbogbo ohun ti o ko fun ni lati se ti o si jagbe mo a i fe be e.
Irun kiki
Eyi ni awon irun ti a ma a n paara kiki re ni eemarun lojumo. Olohun (Allah) se e ni ofin lati lee je ifun Olohun ni iwo o Re lori awon eru Re, idupe fu Un lori ideraa Re ati okun idapo laarin musulumi ati Olohun Adeda re. Eyi ti yoo ma a ba A ni gbolohun ninu re ti yoo si ma a gbadura si I ninu re. Ti awon irun yii yo o si je akininlo fun un nipa sise ibaje ati sise aburu.
Epeli Nailatikau
Epeli Nailatikau, LVO, OBE, MSD, OStJ, (ojoibi July 5, 1941) (bakanna bi Na Turaga Mai Naisogolaca) je oloye ni Fiji ati lowolowo Aare ile Fiji.
Ẹ̀sìn Islam
Irun kiki
Olohun (Allah) si ti se imudaniloju daradara esin, igunrege igbagbo ati laada aye ati ti orun fun eni ti o ba n ki irun wakati maraarun daadaa. Ni ipase awon irun yii ni ibale-okan ati ibale-ara ti yoo je okunfa orire aye ati ti orun yoo fi sele fun eni ti o ba n kii deede.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mbaitoli
thumb|Agbègbè ìjọba Ìbílẹ̀, Mbaitoli. Agbegbe Ijoba Ibile Mbaitoli je ijoba ibile ni Ipinle Imo ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Nwaorieubi
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Michika
thumb|Àwòrán ti ìlú Michika, Ìpínlẹ̀ Adamawa, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní oṣù Karùn ún ọdún 2016 wa ni Naijiria
.tl
.tl
Ẹ̀sìn Islam
Itore aanu (Saka)
Eyi ni ore atinuwa kan ti eni ti o ba ni owo ti o ti wo gbedeke ti ilana ISLAM se afilele re yoo ma a san ni odoodun fun awon eni ti o leto si gbigba re ninu awon alaini ati awon miran. A ni lati mo daju gbangba pe itore aanu yi i ko je dandan fun alaini ti ko si gbedeke owo yii ni owo re. Eni ti o je dandan fun ni awon oloro ti yoo je pipe fun esin won ati ifaramo ISLAM won .Ti yoo si tun mu ilosiwaju ba iwasi won ati ihuwasi won pelu. Eyi si tun je ona kan pataki lati mu iyonusi ati iyojuran aye kuro lara won ati lara dukia won. Ati lati se afomo fun won kuro nibi aburu pelu lati se ikunlowo fun awon talaka ati awon alaini lawujo ati lati se igbeduro ohun ti yoo mu nkan tubatuse fun awon gan an alara paapaa. Paripari gbogbo re, oore aanu yii ko koja ebubu kan kinkinni ninu ohun ti Olohun (Allah) se fun won ninu owo ati ije- imu.
Aawe gbigba
Eleyi yoo ma a je ohun ti yoo ma a sele ninu osu kan soso lodoodun. Osu yen si ni osu Ramadan alaponle, eyi ti se osu kesan an ninu osu odun hijira (odun ti a n fi osupa mu ka). Ninu osu yii ni gbogbo awon musulumi yoo se ara won ni osusu-owo ti won yoo si kora duro nibii kosee-mase-kosee-mato won gegebi i jije, mimu ati wiwole to aya eni ni asiko osan. Iyen ni pe kikoraduro yo o wa lati asiko idaji hai (yiyo alufajari) titi di irole pata (asiko wiwo oorun). Olohun (Allah) yoo wa a fi pipe esin won ati igbagbo ati amojukuro nibi laifi won jiro ikoraduro yii fun won. Bee si ni pipe won yoo si lekun gegebi nkan daradara miran yoo ti je tiwon ninu awon oore lantilanti ti o ti pa lese sile fun eleyii ni ile aye nihaayin ati ni orun.
Djidingar Dono Ngardoum
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Ísráẹ́lì
{{Infobox Country Medīnat Yisrā'el دَوْلَةُ إِسْرَائِيلَ {{ar icon}} Dawlat Isrā'īl State of Israel The Hope {{Coord|31|47|N|35|13|E}} }} Israel (, Yisra'el; إِسْرَائِيلُ, Isrā'īl) tabi Orile-ede Israel je orile-ede ni Arin Ilaoorun.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Mikang
Agbegbe Ijoba Ibile Mikang je ijoba ibile ni Ipinle Plateau ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Tunkus
Ẹ̀sìn Islam
Irinajo si ile mimo (haji)
Ohun naa ni imura giri lo si ile Olohun (Allah) Olowo lati lo josin fun Un ni asiko kan pato gegebi o tise wa ninu ilana Islam. Olohun (Allah) ti see ni oranyan fun eni ti o ba ni ikapa bee ni igba isemi ni eekan soso. Ninu asiko haji yii ni gbogbo musulumi jakejado aye yoo kojo si aaye ti o loore julo lori ile, ti gbogbo won yoo maa se ijosin fun Olohun kan soso nibe ,ti won yoo si gbe ewu orisikan - naa wo. Ko ni i si iyato laarin olori ati ara ilu, olowo aye ati mekunnu pelu funfun ati dudu ninu won.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Minjibir
wa ni Naijiria
Ẹ̀sìn Islam
Irinajo si ile mimo (haji)
Gbogbo won yo o ma a se awon ise ijosin mimo kan ti o ti ni akosile. Eyi ti o se koko julo ninu re je kikaraduro ni aaye ti a mo si Arafa ati rirokirika ile Oluwa (Kaaba) abiyi ti o je adojuko gbogbo Musulumi ni asiko ijosin won pelu ilosoke-losodo laarin oke Safa ati Moriwa. Awon anfaani aye ati orun olokan -o - jokan ti ko se e ka tan ni o wa ninu re.
IKETA : IHSAN
Eleyi tumo si pe ki Musulumi maa sin Olohun re pelu igbagbo ati esin ododo gegebi eni-wipe o n wo Olohun Adedaa lojukoroju, bi o tile je pe ire kori I dajudaju Oun n ri o. Bakanaa, ki o rii daju wipe oun se ohun kohun ni ibamu pelu ilana (Sunnah) ojise e Re; annabi Muhammad (ki ike ati ola Olohun ki o baa).
Bakan- naa ni ISLAM tun feto si igbesi aye awon eni ti o gba a lesin yala ni iwasi won ni eyo kookan ni o tabi nigbati won ba wa nijonijo ni ona ti oriire aye ati torun yo o fi je tiwon. Nitori idi eyi ni o fi se fife iyawo ni eto fun awon atele re ti o si se won lojukokoro lo sibe. O si se sina sise ati iwa pansaga ni eewo fun won ati awon isesi-i-laabi miran. Bee ni o si se dida ibi po ati sisaanu awon alaini ati talika ni oranyan pelu amojuto won. Gegebi o ti senilojukokoro lo si ibi gbogbo iwa to dara ti o si se e ni oranyan, bee gege ti o si kininilo nipa gbogbo iwa buruku ti o si se e ni eewo. Siwaju sii, o se kiko oro jo lona mimo gegebii owo sise tabi yiyafunnilo ati ohun ti o fara pe eleyii ni eto. Ni idakeji ewe, o se owo ele (riba) ati gbogbo owokowo ati ohun ti o ba ti ni modaru ati awuruju ninu ni eewo.
Alaiye Ipari Nipa Esin Islam Ni Soki
Yato si ohun ti a ka siwaju yii, ISLAM se akiyesi aidogba awon eniyan ninu diduroto si oju ona ilana re ati siso eto awon eniyan miran. Nitori-idi-eyi ni o fi gbe awon ijiya amunisakuro-nibi-ese kale fun awon itayo -aala ti o ba waye ninu awon iwo Olohun (Allah ) Mimo; gegebii kikoomo (pipada sinu keferi leyin igba ti a ti gba ISLAM), sise sina, mimu oti ati bee bee lo.Gege bee naa ni o gbe awon ijiya adanilekun kale fun titase agere lori awon eto awon eniyan gegebii pipaayan, ole jija, piparo agbere mo elomiran, titayo aala nipa lilu elomiran tabi si see ni suta ati bee bee lo. O se pataki lati fi rinle pe awon ijiya kookan ti o fi lele yii se weku irunfin kookan la i si aseju tabi aseeto nibe. ISLAM tun seto, o si tun fi ala si ibasepo ti o wa laarin awon ara ilu ati awon adari won. O si se titele awon adari ni dandan fun awon ara ilu ninu gbogbo ohun ti ko ba si sise Olohun (Allah) ninu re. O si se yiyapa si ase won ati aigbo- aigba fun won ni eewo nitori ohun ti o le tara eyi jade ninu aapon ati rukerudo fun terutomo.
Ni akotan, a le e fowogbaya re pe ISLAM ti kakoja mimo asepo ti o yanran-un-tan ati ise ti o ye kooro laarin eru Olohun (eda) ati Adeda re ni abala kan, ati laarin omo eda eniyan ati awujo ti o n gbe nibe ninu gbogbo alaamori re ni abala miran. Ko si rere kan ninu awon iwa ati awon ibalo ayafi ki o je pe o ti se ifinimona awon atele re sibe ti o si se won lojukokoro nipa diduro tii gboin -gboin. Bee si ni ko aburu kan ninu awon iwa ati awon ibalo ayafi ki o je pe o ti ki won nilo gidigidi nipa atimasunmo o ti o si ko o fun won. Eyi ni o fi wa n han wa gedegbe pe esin ti ko labujeku kankan ni ISLAM je, esin ti o si dara ni pelu ti a ba gbe yiri wo ni gbogbo ona.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Misau
wa ni Naijiria
Ahmed Koulamallah
je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Yahaya Abdulkarim
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
VOB
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
George Clooney
George Timothy Clooney (ojoibi May 6, 1961) je osere filmu ara Amerika.
Ibrahim Dada
Ibrahim Dada je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Ahmed Muhammad Daku
jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjírìà àti Gòmínà ìpínlẹ̀ Sókótó àti i Kánò tẹ́lẹ̀
Audio Interchange File Format
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Tarja Halonen
(ojoibi 24 December 1943) ni Aare ikokanla ati lowolowo bayi orile-ede Finland. Ohun ni obinrin akoko lori ipo yi, teletele Halonen je ikan ninu omo ile igbimo asofin lati 1979 de 2000 nigbato fisile leyin idiboyan re gege bi Aare.
Gontchomé Sahoulba
thumb|Gontchomé Sahoulba je Alakoso Agba ijoba orile-ede Tsad tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Moba
Agbegbe Ijoba Ibile Moba je ijoba ibile ni Ipinle Ekiti towa ni Nigeria. Ibujoko re wa ni ilu Otun-Ekiti.
Au file format
ni ona igekurupapo faili fun lilo ninu Komputa.
Ìrìnkèrindò nínú Igbó Elégbèje
Irinkerindo ninu Igbo Elegbeje ni oruko iwe ti D.O. Fagunwa ko. Ìrìnkèrindò ni ìwé ìtàn-àròsọ yìí dá lé lórí. Ìwé yìí ni D. O. Fagunwa pè ní Apá Kẹ́ta Ògbójú Ọdẹ nínú Igbó Irúnmọlẹ̀. Nínú Ìrìnkèrindò nínú Igbó Elégbèje, a ìbẹ̀rẹ̀ ìrììnàjò sí òkè ìrònú, alábàá pàdé ẹlẹ́gbára, ìtàn òmùgọ́diméjì àti Òmùgọ́dimẹ́ta ìtàn wèrédìran àti ìgbéyàwó Ìrìnkèrindò
Irinkerindo wọle de Ojú-Ìwé 1-15
Aiyé kún fún ibùgbé ìyanu, ọba bí Ọlọ́rûn kò sí, Olódùmarè ní ńṣe alákǒso ohun gbogbo tí ńbẹ ní òde aiyé àti òde ọ̀run, ìyanu ní aiyé pàápàá jẹ́: aiyé kún fún ènìà ẹlẹ́sẹ̀ méji ati eranko ẹlẹ́sẹ̀ mẹ́rin,ejò afàiyàfà àti ẹja tí ńkákìiri inú omi, ẹiyẹ tí nkọrin bí fèrè àti alágẹmọ tí Olódùmarè wọ̀ ní onírúnrú asọ.Òkè àti pẹ̀tẹ́lẹ̀, oòrùn àti òsùpá, àwọ̀sánmọ̀ àti erùpẹ̀ ilẹ̀,gbogbo ìwọ̀nyí jẹ́ ìyanu.Bákannáà ní ọ̀rọ̀ sìsọ lásán yìí jẹ́ ìyanu, èyítí, mo sì gbọ́ ní ìjọ́sí ni mo ní kí nbá yín sọ lónǐ, ẹ̀nyin ọmọ ènìà..
Ìbẹ̀rẹ̀ ìrìnàjò sí òkè ìrònú tí mbẹ nínú igbó ẹlẹ́gbẹ́jẹ̀ Ojú-Ìwé 16-30
Ní òwúrọ̀ ọjọ keji, ko pẹ púpò ti mò lọ kí àlejò wà yi tán tí nóẉn fi wí fún mi pé onjẹ tí ṣetán, gbogbo wà lọ sí tábílì, a jẹun. Ìyàlẹ́nu l’o jẹ fún mi pe bi o tilẹ̀ ti jẹ́ pé nkò sọ fún púpọ̀ nínú àwọn ọ̀rẹ́ mi nípa okùnrin na tó wọnni, síbẹ̀ ogunlọ́gọ̀ àwọn ẹ̀nìà l’o ti gbọ́ nípa okùnrin na, kí o sí tó di pe a jẹun àrọ̀ tán lọ́jọ́ na àwọn ẹ̀nìà tí rọ́ de ilé wa. Bí a tí jẹun tán ní mò ko àwọn ohun ìkọ̀wé jáde tí mò bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́, on na sí bẹ̀rẹ̀sí ọ̀rọ̀ ísọ ní: ...
Alabapade ẹlẹgbara Ojú-Ìwé 31-37
“Lẹhin eyi, a kọju si ọn Igbo Elegbeje, a nlọ. A ko ri nkan abami kan ti o ṣe pataki fun ọjọ diẹ o to bi ọjọ mẹta ti a ti sin Gọngọṣutakiti ki o to dip e nkan miran tun de ba ni, bayi ni: “Bi a ti de ibi kan bayi ti o tẹju diẹ ti a duro ti a jẹun tan ni a dede gbọ ariwo ogunlọgọ awọn ọmọde ni apa ọna ibiti a nlọ ti ẉon nke bọ lapa ọdọ wa. Aiya mi ja pupọ nitori igbe yi nitori mo nbẹru ki ó má ba jẹ iwin buruku ti okiki rẹ̀ ti kan jakejado ode aiye ti a npe ni Ẹlẹgbara. Iwin buruku ni, bi ò ba nbọ awọn ọmọ rẹ̀ ti a npe ni ọmọ Ẹlẹgbara ni o ma nṣaju ti noẉn ma nkede bibọ̀ rẹ̀ fun gbogbo ohun alaye. ...
Ilu awọn èdìdàrẹ́ ni ibiti omugọdimeji ti nṣe ọba wọn Ojú-Ìwé 38-48
“Nigbati a kuro ni ibiti awọn ẹranko wọnyi wà ti a tubọ rin diẹ siwaju a ri ọna kekere kan bayi ti o yà ba apa osi lọ, Nwọn kọ àkọlé kan si ìyànà na, nkan ti ẉon si kọ ni eyi: ‘Ilu awọn Èdìdàrẹ́ nibiti Omugọdimeji ti nṣe ọba wọn.’ “Akọle yi yà wa lẹnu a si yà si ọna na ki a ba lọ wo bi ibẹ ti ri. Nigbati a rin si iwaju diẹ, a bẹrẹsi wo ilu na ni ọkankan ṣugbọn ọna ti a ntọ̀ lọ tubọ ndi kekere si i afi bi ẹni pe enia ko ngbe ilu na ni, nigbati o sa pẹ ṣa, a yọ si ilu yi....
Omugọdimẹta g’ori oye ṣọpọnna gbe omugọdimeji lọ Ojú-Ìwé 49-54
Ibiti alejo mi sọrọ na fun mi mọ lọjọ ti a tun nkọwe na ni eyi, a ba da ọwọ duro lọjọ na, a ki awọn ti o wa gbọ ọrọ w ape ki noẉn ma lọ sile ki nwọn tun pada lọjọ keji. Ko pẹ pupọ ti ilẹ ọjọ keji si mọ ti gbogbo enia tun fi nrọ wọ ile mi, igbati awa na si jẹun tan, alejo mi tun bẹrẹ o nba itan na lọ o ni: “Ẹnyin ọrẹ mi, ibiti mo ba irohin na de lana ni iku Omugọdimeji. ...
Ẹbọra igberaga-ibanujẹ ati ahọndiwura iyawo rẹ̀ Ojú-Ìwé 55-59
“A kuro ní ilu awọn Edidarẹ lẹhin ti a ti gbe eti ibẹ fun odidi oṣu mẹta gbako, a kọ ori si ọna wa. Ẹ má jẹki eyi yà yin lẹnu pe a pẹ tobẹ̀ ni ilu kan ti a ko lọ si ibiti nwọ́n ran wa. Ọba papa ti fun wa ni aṣẹ bẹ ki a to kuro ni ile, o ti wi fun w ape bi a ba de ibikibi ti a ri i pe ohun ti a nfẹ ṣe yio gba ni to oṣu mẹfa tabi ju bẹ lọ ki a maṣe kanju, ki a ṣe e dada....
Maina Maaji Lawan
Maina Maaji Lawan jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Borno tẹ́lẹ̀. Wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àríwá Ìpínlẹ̀ Borno ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Nigeria Peoples Party ANPP.
Yakubu Mu'azu
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
Ìrìnkèrindò nínú Igbó Elégbèje
Wèrédìran ti ngbe ile òmùgọ̀parapọ̀ Ojú-Ìwé 71-75
“A kọju si ọna wa, a nlọ, a ko si ri nkankan ju bẹ lọ titi o fi di owurọ ọjọ kan bayi, ni nkan bi agogo mẹwa, ti a ri ọna kan ti o yà baa pa ọtun lọ. A ri akọle yi, o tọka si ọna na: ‘Eleyi ni ilu awọn Alaṣeju nibiti Ọba Alaiyeluwa Aláṣeté ti nṣe ọba wọn.’ “Orukọ ilu yi ko fa ni mọra, ṣugbọn bi ko ti fa ni mọra to yin a, a fẹ lati lọ mọ ibẹ, nitori a le lọ de ibẹ ki a ri ọgbọn diẹ kọ. ...
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Mubi
wa ni Naijiria
Bashir Salihi Magashi
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Sokoto tele.
Ìrìnkèrindò nínú Igbó Elégbèje
Igbeyawo Irinkerindo pẹlu aburo olókun iwin inu omi Ojú-Ìwé 76-100
“Ṣugbọn kini kan ko ni ṣai ya yin lẹnu nipa emi papa ẹ kò bi mi nkan na dan? On ni wipe lati igbati a ti kuro ni ibiti Ẹlẹgbara ti le wa, ọkan mi ko kuro lara obinrin ti o ṣe itọju mi nigbati Ẹlẹgbara fi le mi kọja oke odò. Gẹ́gẹ́ bi mo ti sọ ṣaju, nko fẹran obinrin ṣaju akoko na, nwọn tilẹ nma rùn si mi ni, nko si mọ ohun ti o fa ti fifẹ ti mo dede wa fẹran obinrin na ju ti itọju mi ti o ṣe nigbana lọ, ṣugbọn ki a má sa fa a gun lọ titi, gongo ori ẹmi mi ni ọmọ na duro le, ọrọ rẹ̀ ki isi ikuro lẹnu mi tobẹ ti o jẹ pe awọn ẹnikeji mi ma nfi mi ṣe yẹ̀yẹ́ ṣa ni....
Ilu itanjẹ-enia Ojú-Ìwé 101-108
“Ọpọlọpọ nkan ni a fi oju ri nigbati a kuro ni ilu yi tan ṣugbọn ko si aye nisisiyi lati sọ gbogbo wọn. Sibẹsibẹ na, nko gbọdọ ṣai sọ nkan ti o ṣẹlẹ si mi ni ilu ti a npe ni Itanjẹ-enia. “Ko si ẹniti o wà ni ode aiye yi ti ko ni agbelebu tireẹ̀ Agbelebu ki isi itilẹ fi ibi nkan rere silẹ. Mo ni agbelebu kan ninu irinajo yi, agbelebu na si ni igba kemi mi, Aiyédèrú-ẹ̀dá. Mo ro pe ẹ o ranti iru ọrọ buruku ti ó sọ niwaju Omugọdimeji ọba ilu awọn Edidarẹ, ẹ o si ṣakiyesi pe ọrọ rẹ̀ kò ju ati fi wa oju Omugọdimeji mọra lọ. ...
Ogun ibode igbo elegbeje Ojú-Ìwé 109-117
“Bayi ni ọkunrin na wi, mo si nfẹ ba a sọrọ ki ntúbọ wadi nipa nkan ti o sọ, ṣugbọn, were l’ó kọja, ko duro mọ. “Igbati o ṣe, a yọ si Igbo Elegbeje. Nkan ti a kọ ṣe akiyesi ni ọwọ̀n nla kan ti ó ba oju ọrun lọ, ti ó duro ni ẹnu ọna igbo na. Igbati ó ba ṣe ti a ba wo oke ọwọ̀n yi, a dabi oju enia. Ti o bat un ṣe, a dabi oju kiniun, igbati ó tun ṣe, a dabi oju ẹkùn. Bi ó ba sit un yi pada a dabi ori ejo nla, a ma yọ ahọn jade bérébéré lẹnu....
Bálíníìsì
Ọmọ ẹgbẹ́ ẹbí èdè Austronesian ni èdè yìí. Àwọn tí ó n sọ ọ́ fẹ́rẹ́ẹ̀ tó mílíọ̀nù mẹ́rin (3.8 million) ní erékùsù Báálì (Bali) ní In-indoníísíà (Indonesia). Àkọtọ́ Bálíníìsì àti ti Rómáànù (Balinese and Roman alphabet)ni wọ́n fi ń kọ èdè yìí sílẹ̀.
Lawal Haruna
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Ìjálá
Ìjálá sísun nípa Àkókó
Ìjálá fún àkókò kan nípa ìgbésí ayé àwùjọ kan ni èyí Ma ń sábà bá mu. Asùnjàlá tún lè yi padà bí Ó bá fẹ́ lòó fún àwùjọ mìíràn. Ìjálá tí Asùnjàlá bá sun Ma ń ṣàfihàn bí àwùjọ náà ṣe rí nípa ìrísí, ìhùwàsí àwọn ènìyàn ibẹ̀, àṣà, ìbáṣepọ̀ ètò ìṣèlú àti ètò ọrọ̀ ajé àwùjọ náà.
Victor Ozodinobi
Victor Afamefula Ozodinobi je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Borno tele.
Ìjálá
Ewì nípa ẹyẹ àti ẹranko
Eranko, ẹyẹ, igi àti àwọn ńkan mìíràn wọ̀nyí ni asùnjálá ma ń mẹ́nu bà nínú ìjálá nígbà tí ó bá wà láàrín àwọn Ọdẹ ẹgbẹ́ rẹ̀
Ihà tí àwùjọ kọ sí ewì alohùn
Nínú lítíréṣọ̀ Yorùbá, oríṣiríṣi ewì alohùn ni ó wà tí ó yàtọ̀ sí Ìjálá. Bí Yorùbá ṣe ní ìjálá, ni wọ́n ní ègè, ọfọ̀, àásán, ìyẹ̀rẹ̀, rárà, ẹ̀sà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
Oríkì nínú Ìjálá
Awon ohun ti o maa n je akejaala logun ni o wa ni ori yii. Won maa n fi ijala ki eniyan a kii sii sabaa mo eni ti o seda iru ijala bee. Bi apeere, ijala ti o je mo oba Abiodun ni o wa ni ori yii. Lile ke ijala naa daadaa ni oriyin fun eni ti o ke ijala kii se ti pe boya ohun ni o seda re.