cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olókukù ti Òkukù
OLÓKUKÙ TI ÒKUKÙ
Mo síbá olá lómo ode a máa súngi so
Baba mi Àdìsá lásáré mi èkan kìí se lásán
Bí baba ò bá ti lé nìkan
Nkan ní baba lo
Ará ibú aró ará àgbón ìgbe
Ará omi kúnkún tí yayaba lénu
Ìrókò tété modé ò gbodò sa
Láganjú à n gbó à n té é n gbopa bí ò lèrin
E bá n ká relé o
Ìsèsù bí mo kówè lotìn
Ará ìbálàmóto
E bá n kárelé ìbálàmóko
Omo orunkúnkún tí jósán gbáa
Mo dàgbà n è tíì bòrò loyè
Omo èkè ò jé wí felékèé nòdí
Babà mi èsìkà won ò pera è níkà
Sápé lode èké n jó
Omo won n jó wón n bá ní kòyi
Èké ò tètè mò pé tòun là n wi
Baba Lápéri Àrèmú Oyèuemí Babà mi
Àrèmú enisànpònná se léwà lajàsé
Tálájogún wá n wó bí ení gbón ni
Ègùn Àjàsé wá n tirí wó tònà
Ó ní bárèmú ò bá kú ló tán
Baba Lápérí
E bá n kárelé ará odò kòbini
É bá n kárelé ará odò kòbìyàn
É bá n kárelé ará odò mòtólání
Omo oríaré àdé sùnyàn ni wón máa n poba
Babà mi àgbàlagbà lajò
Ònjó àbú bànté
Orí aré arókó po wá bì ságbàdo lára babà mi abàgbàdo sòsò legàn
Elékùlé ànpàdé
Ó ti took Omówálé se
Omo ajímá sé n sé sègí babà mi ò jiníkìtùkùtù se hùn
Ò sùn jáláte sùn mójúmó
Mójúmó sìn bá yowó dúdú á yowó pupa
Omo òwàrà
Àlàdé tó ti fón sègo dà á gbó
Ajímosìn-in nítorí aséwé nítorí aségi
Ó ni nótorí ìlàpá ti won n wògbè sùà sùà
E bá n kárelé o
Ìsèsún ará odò orò
Zhores Alferov
Zhores Ivanovich Alferov (Жоре́с Ива́нович Алфёров, ; Жарэс Іва́навіч Алфёраў; ojoibi March 15, 1930) je onimosayensi ara Rosia to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Olókukù ti Òkukù
OLÓKUKÙ TI ÒKUKÙ
Olúrónke abilé kiri mò níbòkun
Babà mi abòlè kiri mò nílè jèsà
Ìbá mómo è rè Jèsà nímòkun nì bá kú sí
Oko Lálété
Ará omo kúnkún tí yayaba lénu
Ìsèsó ará odò orò
Omo p’ptí wón kesè sùsú Oba
Omo bó di gúngùn ógùn
Olúrónké Obá ní bó di giga ó ga
Omo à pè á joyè ogun ará ibú aró o
Níbo nilé yín o
Ìsèsún tí mo kómè n ò kójó tí mo wá kójó tán tójó wá n yomí lénu
Odò Òtìn le mò
E ò mo bú aró o
Ibú aró n be Òkóyè kólé
Odò Otìn le mò
E ò ma bú owó o
Ibú owó n be Òkóyè kólá
Eníkòyí omo agbònyìn
Eníkòyí omo agbòn ti è rikú sá
Yánbídolú omo alérí ikú kangun
Òsèsèkòyí omo agbonyìn
Yánbídolú lóòtó ègin
Omo awí bée bógun lo
Èsó wón n rode rèé kólé
Nígba tó níkòyí é fid é olè kólé è lo
Omo akú omo oru
Omo akú bi ó dí
Omo akú bi ti tèntèré eye ò gbodò dé
Omo akú tán gurí è gún sòyìn
Òsèsèkòyí eníkòyí dìde
Yánbìdolú ogún tó lo
Òsèsèkòyí wón n rode rèé kólé
Nígbà ti Èníkòyí é ti dé olè kólé è lo
Yánbídolú omo a kú tapó torun
Òsèsèkòyí omo agbònyìn
Eníkòyí o ì dìde
Omo a wí bée bógun lo
Òsèsèkòyì omo akúmó yànyìn kórí
Yánbídoyí olóòótó ègímo
Alérí ikú kangan
Òsèsèkòyí omo agbònyín
Eníkòyí dìde Yánbídolú ogún wá ti lo
Àsìá ilẹ̀ Fanuatu
je asia orile-ede.
Olókukù ti Òkukù
OLÓKUKÙ TI ÒKUKÙ
Òsèsèkòyí omo agbòntíè ríkú sá
Èsó ò délé pé ogún tó lo
Èsó ò fara rogi
Òsèsèkòyí gbapó gbofà tán ogún wá le
Eniíkòyí wo ló ti ì le ogún tó lo
Ìdí òyélù a ròkún
Ìdi oyélù a ròsà
Ìdí oyélù a rèkòyi ilé
Onikoyi ò í dìde ogun Oba tó lo
Òsèsèkòyí omo àgbonyìn
Yánbídoyí olóòótó èyin
Omo awí lée bógun lo.
ISO 5775
je opagun kariaye.
Carlos Delgado Chalbaud
je Aare ile Venezuela tele.
Phraya Manopakorn Nititada
Phraya Manopakorn Nititada je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Freetown
right|270px|thumb|Freetown seen from Spot satellite
Freetown je oluilu orile-ede Sierra Leone. O je ilu ebute ni eti Òkun Atlántíkì to budo si Agbegbe Apaiwoorun ile Sierra Leone pelu iposieniyan to je 1,070,200.
La Marseillaise
je orin oriki orile-ede
ISO 5776
je opagun kariaye.
Phraya Phahon Phonphayuhasena
thumb|Phraya Pahol Phraya Phahon Phonphayuhasena je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Babafemi Badejo
ÌBẸ̀RẸ̀PẸ̀PẸ̀ AYÉ
Babafemi Badejo jẹ́ onímọ̀, òǹkọ̀wé àti aṣojú ọmọ Orílẹ̀èdè  Nàìjíríà. Wọ́n bí Ọ̀jọ̀gbọ́n Babafemi Adesina Badejo ni ọjọ́ kẹrìn, Oṣù Ẹ̀rẹnà, Ọdún 1955 ní Ìjẹ̀bú. Ó lọ sí Iléẹ̀kọ́ àkọ́bẹ̀rẹ̀ St. Saviours, Ereko Ìjẹ̀bú. Ó ṣe tán ní Iléẹ̀kọ́ Girama Ìjẹ̀bú-Òde, ní Ìjẹ̀bú-Òde kí ó tẹ̀síwájú láti lọ sí Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ Èkó láti gba oyè ẹ̀kọ́ nínú Sáyẹ̀nsì Òṣèlú. Bákan náà ó parí oyè Ph.D rẹ̀ nínú Sáyẹ̀nsì Òṣèlú ní Yunifásítì California, Los, (UCLS), USA ní ọdún 1982, ó gba oyè ẹ̀kọ́ nínú Èkọ́ ìmọ̀ òfin LL.B ní Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ ti ìlú Èkó, Nàìjíríà ní oṣù Sẹ́ẹ́rẹ́ ọdún 1990. Ó di ọmọ ẹgbẹ́ àwọn Amòfin (Nigerian Bar)  gẹ́gẹ́ bí Amòfin àti agbẹnusọ ní ọjọ́ kejìlá, Oṣù Ọ́pẹ, Ọdún 1990
ẸBÍ
Ọ̀jọ̀gbọ́n Babafemi Badejo gbé Adejumoke Odusanya ní  ọjọ́ kẹsàn-án, Oṣù Ọ̀wàrà, Ọdún 1977, wọ́n ni ọmọ mẹ́rin àti àwọn ọmọọmọ. Wọ́n jùmọ̀ dá Yintab Private Academy sílẹ̀, Iléẹ̀kọ́ fún àwọn ọmọ láti àkọ́bẹ̀rẹ̀ títí dé sẹ́kọ́ndìrì.
IṢẸ́
Ní ọjọ́ 2, Oṣù Ọ̀wàrà, ọdún 1991,  Mínísítà fún àwọn ọ̀rọ̀ ajẹmọ́lùú tí Orílẹ̀èdè Nàìjíríà buwọlù ìkópa rẹ̀ nínú ìkẹ̀rìndínláàdọ́ta àpérò tí Ẹgbẹ́ UN gbogbogbòò gẹ́gẹ́ bíi amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹ̀ka iṣẹ́ sí àárẹ̀ Orílẹ̀èdè tẹ́lẹ̀ Olusegun Obasanjo ní èròngbà fún ipò akọ̀wé Àjọ Ìṣọ̀kan àgbáyé (UN). Ó fi iṣẹ́ sílẹ̀ ní Yunifásítì Ìjọba Àpapọ̀ ti ìlú Èkó ní ọdún 1996, láti lọ gba iṣẹ́ ajẹmọ́ àlàáfíà ìlú ni Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé (UN), níbi tí ó ti fẹ̀yìntì ní ọjọ́ kọ̀kànlélọ́gbọ̀n, Oṣù Ẹ̀rẹnà, Ọdún 2017. Gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé (UN). Nígbà tí ó wà ní ìlú Nairobi, Kenya ní ọ́físì ajẹmósèlú Somaila, lára ọdún mọ́kànlá tí o ló ó ṣisẹ́ ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbègbè atakora lára wọn ni Somalia, Liberia, Guinea Bissau àti Darfur Sudan.
ÌTỌ́KASÍ
1.   Listnerd (20 February 2014). "Most famous Writers from Nigeria". Rankly. Retrieved 12 September, 2021. Check date values in: |access-date= (help)
Nyaknno, Osso (28 November 2016). "BADEJO, Dr. Babafemi". Biographical Legacy and Research Foundation Nigeria Blerf's WHO'S WHO IN NIGERIA (Online). Retrieved 12 September 2021
Ephraim, Solutions (March 4, 2018). "Celebrate Dr. Babafemi Badejo on His Birthday". Ephraim Solutions Entertainment Blog. Retrieved 12 September 2021.
Crouch, Winston (June 1987). A History of the Department of Political Science University of California, Los Angeles 1920-1987. Available online: Department of Political Science, Los Angeles. pp. p.79.
Olusegun, Obasanjo (2014). My Watch; Early Life and the Military. OOPL: Kachifo Limited Prestige imprint. pp. 369–378. ISBN 978-978-53163-0-8
1.   The Humanitarian (1 August 2005). "UN envoy to facilitate dialogue within divided gov't". The Humanitarian. Retrieved 13 September 2021.
1.   The Humanitarian (1 August 2005). "UN envoy to facilitate dialogue within divided gov't". The Humanitarian. Retrieved 13 September 2021.↵↵2. Voice of America Archive (31 October 2009). "Somali Officials Discuss Relocation of Government". VOA Archive. Retrieved 12 September 2021.
1.   Voice of America Archive (31 October 2009). "Somali Officials Discuss Relocation of Government". VOA Archive. Retrieved 12 September 2021.
1.   Babafemi, Badejo (2019). Persistence of Corruption in Nigeria: Towards a Holistic Focus. In Sunday Bobai Agang et.at., (eds.), A Multidimensional Perspective on Corruption in Africa: Wealth, Power, Religion and Democracy,. Available Online: Newcastle upon Tynes: Cambridge Scholars publishing.
1.   Babafemi, Badejo (2020). The State of Anti-Corruption in Nigeria: 2015-2019. In, Chris Jones, Pregala Pillay and Idayat Hassan, (eds.), Fighting Corruption in African Contexts: Our Collective Responsibility. Available Online: Newcastle upon Tynes: Cambridge Scholars Publishing.
Babafemi, Badejo (2020). Rethinking Security Initiatives in Nigeria. ABC Books, Amazon, Yintab Strategy Consults website: Yintab Books. ISBN 978 9789799909
1.   Guardian (31 May 2020). "Rethinking Security Initiatives". Guardian. Retrieved 12 September 2021.
Juan Crisóstomo Falcón
'''"' je Aare ile Venezuela tele.
Babafemi Badejo
ÌTỌ́KASÍ
1.   Bled Strategic Forum, 2019. 2-3 September 2019. Bled, Slovenia. Speaker on panel discussing “Rules-Based International Order or the Return of Geopolitics” https://2019.bledstrategicforum.org/bled-strategic-forum-2019/
Oslo Peace Centre, Norway, June 2019
1.   CEO Africa (17 March 2020). "Chrisland University Appoints Badejo as first Professor". CEO Africa. Retrieved 12 September 2021.
Lily, Chen. "BELL OF WORLD PEACE AND LOVE RINGS AT UN HQ FOR THE FIRST TIME". Federation of World Peace and Love. Retrieved 12 September 2021.
1.   Sote, Kayode (2019). The Ijebu Nation: & Regberegbe (age grades) in its True Perspectives. Lubservices. pp. 415–416. ISBN 978-32173-2-1.
Reviewed Work: Raila Odinga: An Enigma in Kenyan Politics by Babafemi Badejo. Review by: Susanne D. Mueller Cited as Mueller, Susanne D. The International Journal of African Historical Studies, vol.42, no. 1, 2009, pp.134-136. JSTOR, www.jstor.org/stable/40282443 Accessed 12 September 2021
Itokasi
https://www.ceoafrica.com/viewnews.php?tabnews=77935
https://au.int/en/newsevents/20200520/african-humanitarian-agency-afha-member-states-and-recs-validation-meeting
https://www.africanbookscollective.com/books/rethinking-security-initiatives-in-nigeria
https://thenationonlineng.net/tackle-corruption-to-make-afcfta-work-says-diplomat/amp/
https://www.uneca.org/events/regional-integration-and-trade/virtual-expert-group-meeting-subregional-studies-interlinkages
Chris Jones, Pregala Pillay and Idayat Hassan, (eds.), Fighting Corruption in African Contexts: Our Collective Responsibility, (Newcastle upon Tynes: Cambridge Scholars Publishing, 2020), Chapter 2.
https://lawcarenigeria.com/the-nba-corruption-and-the-rule-of-law-by-babafemi-badejo/
https://thenationonlineng.net/why-theres-leadership-failure-in-nigeria-by-ex-un-chief/
Tavisupleba
je orin oriki orile-ede
Àsìá ilẹ̀ Sàmóà Amẹ́ríkà
thumb|right je asia orile-ede.
Charles Bodunde
je olukowe omo ile Naijiria.
Ọgbọ́n
Ìmọ̀ Ọgbọ́n je eko lori imudaniloju ati amujade.
Westminster
Westminster je adugbo ni ilu London, ni Ilegeesi.
ISO 5964
je opagun kariaye.
Rómulo Gallegos
'''"' je Aare ile Venezuela tele.
Àsìá ilẹ̀ àwọn Erékùṣù Cook
je asia orile-ede.
Deutschlandlied
je orin oriki orile-ede
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck (1 April 1815 – 30 July 1898) je asiwaju ara Prussia/Jemani ti opin orundun 19th, ati eni pataki ni aye igbana. Gege bi Ministerpräsident, tabi Alakoso Agba ile Prussia lati 1862–1890, o samojuto iparapo ile Jemani. O seilale Ile Obaluaye Jemani ni 1871, o si di Kansilo akoko ibe, o si solori ibe titi di igba ti won le kuro ni 1890. Ona isediplomati re Realpolitik ati ona to fi agbara joba je ki wo o fun ni oruko ""Kansilo Lile" ("The Iron Chancellor").
Àdírẹ́ẹ̀sì IP
Àdírẹ́ẹ̀sì Prótókóòlù Íntánẹ́ẹ̀tì (Àdírẹ́ẹ̀sì IP) ni àlẹ̀mọ́ ìtò-nọ́mbà tí ó jẹ́ yíyànsílẹ̀ fún ẹ̀rọ kọ̀ọ̀kan tó sopọ̀ mọ́ ẹ̀rọ-àsopọ̀ kọ̀mpútà kan tó únlo Prótókóòlù Íntánẹ́ẹ̀tì fún ìbánisọ̀rọ̀. Àdírẹ́ẹ̀sì IP kan únṣe ìṣẹ́ mẹ́jì pàtàkì: ìṣe ìdámọ̀ ẹ̀rọ-agbàlejò tàbí ìfojúkojú ẹ̀rọ-àsopọ̀ àti ìṣe àdírẹ́ẹ̀sì ibùdó.
Internet Protocol version 4 (IPv4) ṣe ìtumọ̀ àdírẹ́ẹ̀sì IP kan gẹ́gẹ́ bí nọ́mbà oní 32-bit. Sùgbọ́n, nítorí bí Internet ṣe ti tóbi tó àti ìdínkù àwọn àdírẹ́ẹ̀sì IPv4 tó wà, ọ̀nà tuntun mìíràn fún IP (IPv6), tó ún lo 128 bits fún àdírẹ́ẹ̀sì IP, jẹ́ ṣíṣe àjọhùnsí ní ọdún 1998. Ìlò IPv6 ti bẹ̀rẹ̀ láti àrin ìgbà ọdún 2000.
Àwọn àdírẹ́ẹ̀sì IP ún jẹ́ kíkọ àti híhàn ní ọ̀nà tó ṣe é rí kà fún ọmọ ènìyàn, fún àpẹrẹ, gẹ́gẹ́ bí nínú IPv4, àti  nínú IPv6. Ìtóbi ìṣọ̀nà ìfikúnwájú fún àdírẹ́ẹ̀sì jẹ́ yíyànsílẹ̀ nínú CIDR notation nípa síṣe ìfikúnlẹ́yìn àdírẹ́ẹ̀sì pẹ̀lú nọ́mbà àwọn bit pàtàkì, f.a.,, tó jẹ́ ìkannáà mọ́ subnet mask tí wọ́n únlò látì ìbẹ̀rẹ̀.
ISO 6166
je opagun kariaye.
Juan Vicente Gómez
'''"' je Aare ile Venezuela tele.
José Gil Fortoul
thumb|Gil Fortoul BNV '''"' je Aare ile Venezuela tele.
ISO 6344
je opagun kariaye.
Herbert Kroemer
Herbert Kroemer (ojoibi August 25, 1928) je onimosayensi omo Jemani ara Amerika to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Àsìá ilẹ̀ Polinésíà Fránsì
je asia orile-ede.
Lofsöngur
je orin oriki orile-ede
Himnusz
je orin oriki orile-ede
Tawee Boonyaket
thumb|Tawee Boonyaket Tawee Boonyaket je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Pedro Gual Escandón
thumb|Pedro Gual Escandón '''"' je Aare ile Venezuela tele.
ISO 6346
je opagun kariaye.
Àsìá ilẹ̀ Guam
thumb|right je asia orile-ede.
Antonio Guzmán Blanco
'''"' je Aare ile Venezuela tele.
ISO 6425
je opagun kariaye.
Khuang Abhaiwongse
Khuang Abhaiwongse (May 17, 1902 - March 15, 1968; Thai ควง อภัยวงศ์) je Alakoso Agba ile Thailand tele.
David Hume
David Hume (7 May 1711 [26 April O.S.] – 25 August 1776) je amoye, akotan, onimo oro-okowo, ati alaroko ara Skotlandi, to gbajumo fun iseiriri ati iseiyemeji onimoye re.
Olùsọdipúpọ̀
Ninu mathimatiki olùsọdipúpọ̀ (Coefficient) ni akopa alassodipupo ninu oro igbekaleoroexpression kan (tabi ninu eseese kan); lopo igba o le je nomba, sugbon bo ba se je ki i se ayipada inu igbekale na. Fun apere ninu awon oro meteta akoko nitelentele ni awon olusodipupo 7 (éje), −3 (ẹ́ta), ati 1.5 (ókan àtìpín àrún) (ninu oro keta ko si ayipada, bi be olusodipupo gan ni oro fun ra re; a unpe ni oro adurosinsin tabi olusodipupo adurosinsin ti igbekaleoro na). Oro to gbeyin, eyun y ko ni olusodipupo kankan niwaju pato, sugbon a mu pe o ni olusodipupo 1, nitoripe isodipupo re pelu akopa na ko le yipada. Olusodipupo le je nomba, bi ti apere oke yi, sugbon won tun le je paramita inu isoro ti a fe wa ojutu, bi leta bi a, b, ati c ninu nibi ti a ti mo pe awon wonyi ki se ayipada sugbon olusodipupo.
Il Canto degli Italiani
je orin oriki orile-ede
Luis Herrera Campins
thumb|Luis Herrera Campins '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Àwọn Ìpínlẹ̀ Nàìjíríà
Awon Ìpínlẹ̀ Orile ede Naijiria je merindinlogoji(36):''' Agbegbe: <li> Agbègbè Olúìlú Ìjọba Àpapọ̀ </ol>
Olumbe Bassir
je olukowe omo ile Naijiria.
Àsìá Hawaii
thumb|right je asia orile-ede.
Dievs, svētī Latviju!
je orin oriki orile-ede
John Evans Atta Mills
John Evans Fifii Atta Mills (21 July 1944 – 24 July 2012) je Aare ile Ghana lati 2009 de igba iku re ni 2012.
Àmìọ̀rọ̀ ANSI escape
je opagun kariaye.
Jack Kilby
Jack St. Clair Kilby (November 8, 1923 – June 20, 2005) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Newark
Newark le toka si:
Ìlú Ayétẹ̀
Onírúurú Àròfọ̀
Gboyega
Alaba
Pridi Banomyong
thumb|Pridi Panomyong (Ọ̀mọ̀wé ọkùnrin) Pridi Banomyong je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Ìlú Ayétẹ̀
Ayete
Ìlú Ayétẹ̀ Ojú-ìwé 17.
Kò sẹ́ni tí ò níí kú,
Kò sẹ́ni tí ò níí rọ̀run.
Ẹ jọ̀wọ́ ẹ má fi kú yọ̀ wá;
Ẹní bá wáá fẹ́ kó yá,
Ilu Tapa ni Ibarapa
Tapa
Ibarapa
Ìlú Tápà ní Ìbàràpá Ojú-ìwé 18.
Ẹ tẹ́tí ẹ gbọ́n ná, jànmán-àn mi,
Ìrọra àtòkèwá lèmí fẹ́;
N ò fówó lásán;
Ìrọra lèmí fẹ́, n ò foníjàngbàn àlejò.
Nítorí bí “Agbọ́nmi ti í wó lé ẹja”,
Ojaa warawara
Oja
Warawara
Ọjàa Wàràwàrà Ojú-ìwé 19-20.
Kò sẹ́ni tí ò níí kù,
Kò sẹ́ni tí ò níí rọ̀run.
Ẹ jọ̀wọ́ ẹ má fi kú yọ̀ wá;
Gbogbo wa la sá jọ ń lọ.
Ẹní bá wáá fẹ́ kó yá,
Irora atokewa
Iro ara
Ìrọra Àtòkèwá Ojú-ìwé 21.
Ẹ tẹ́tí ẹ gbọ́ ná, jànmán-àn mi,
Ìrọra àtòkèwá lèmí fẹ́;
N ò fówó lásán;
Tí “Apàjùbà í bal é àpáròó jẹ́”;
Tí “Olùgbóńgbó tìǹlà í ṣẹ́gun ògúlúǹtu”;
Bi ala
Ala
Bí Àlá Ojú-ìwé 22.
Bí àlá ni gbogbo ayé rí,
Bí òjìjìji ni gbogbo afẹ́ ayée wa.
Ṣùgbọ́n kì í ṣòfifo.
Bẹ́ẹ ni kì í ṣòfìfo.
Wíwá-ọlà-nínúu-làálàá,
Ogede aye
Aye
Ọ̀gẹ̀dẹ̀ Ayé Ojú-ìwé 23.
Bọ́gẹ̀dẹ̀ ayé ti ń bàjẹ́ bẹ́ẹ̀ ló ń pọ́n,
Báṣọ ayé ṣe ń gbó bẹ́ẹ̀ ló ń tàn.
Bá a bá rántíi kú,
La máa ń sinmi aré-sísá,
Àsìkò tá a bá rọ̀nà ọ̀run wò,
Gba tire
Tire
Ire
Gba Tìrẹ Ojú-ìwé 24.
Kó sẹ́ni tí ó fi ọ́ ṣe yẹ̀yẹ́,
Tó o bá gba ohun tÓlú pè ní tìrẹ.
Taa ha lẹni tí ó fi ọ́ ṣẹ̀fẹ̀?
Kò sẹ́ni tó jẹ́ fi ọ́ pòṣé,
Tó o bá gba hun tó dé bá ọ.
Ogun nla
Ogun ńlá Ojú-ìwé 25.
Ogun ńlá kan ń ṣẹlẹ̀ látàrí,
Tó jé isó gidi.
Àní isó inú ẹ̀kú,
Tó jẹ́ àramọ́ra gidi.
Èyí-ó-wù-mí-ò-wù-ọ́,
Èyí-ó-wù-ọ́-ò-wú-mí,
Ogun
Ọtí lójú ogun Ojú-ìwé 26.
Ifá kan wáa jẹ dé,
Ẹ bi mí:
Ẹ ní “Fáa kí ni?”
Ifá “Ọtí nílé ayé”
Tibitire
Ibi
Ire
Tibi Tire Ojú-ìwé 27-28.
Àìlera ni bàbá ìlera,
Àìsàn sì lokùnfà ìwòsàn.
Ẹní paraa rẹ̀ ní líle ṣánṣán,
Ó lè jọ́gàá aláìlera.
Ẹní lóun ò nílòò ìwòsàn
Ó le máa fakùn àìsàn mọ́dò
Ipade ore merin
Ore
Ìpàdé Ọ̀rẹ́ Mẹ́rin Ojú-ìwé 29.
Lágbájá ń wá owó kágbó,
Gbogbo wọn ń sá kíjokíjo.
Lágbájá pàdé Owó-tàbíyì,
Tẹ̀mẹ̀dù pàdé Ọlà-tàbí-ẹ̀yẹ;
Owo airi
Ọwọ́ Àìrí Ojú-ìwé 30.
Kò sẹ́ni tó mọ lé ayé tán,
Kò sẹ́ni ó mọ bi à ń rè gan-an.
Iṣẹ́ tó ń ṣe ò lóùnkà;
Nínú-un ká ṣiṣẹ́ láyé,
Ori to sunwon
Orí tó sunwọ̀n Ojú-ìwé 30-31.
Orí tí ò sunwọ̀n a bà lú jẹ́,
Orík tó bá sunwọ̀n a tún un ṣe.
Orí tí ò sunwọ̀n ní í tú lùú,
Orí tó pé a bá ní kó o jọ.
ẹní rórí tó sunwọ̀n tí kò yìn ín,
Ẹ jẹ́ ó re lé Olórí-wíwú-tutu.
Odikeji arokan
Òdìkejì Àròkàn Ojú-ìwé 32.
“Àròkàn, Àròkàn, Àròkàn,
“Àwọn ló ń bÁsúu-ùndákẹ́ sáyé.
“Àwọn ni baba ńláa rẹ,
“Àwọn ni babaláwo tó mọ̀ ọ́n kì.
“Òun gan-an lAmúlẹ́nubíabẹ”
O kari aye
Folasayo Dele-Ogunrinde
(1968 - 2013) je olùkọ̀wé ati awọn ẹya òṣeré omo ile Naijiria.
Ìlú Ayétẹ̀
Òdìkejì Àròkàn Ojú-ìwé 32.
Aye
Ó kárí Ayé Ojú-ìwé 33-34.
Ẹni ó lówó tí ò ní Àmúmọ́ra
Ẹni tí ò lówó tó mà ní Àmúṣayé,
Olúkálukú a mọ hunt i ń bá un fínra.
Kò wọ́n òpìjẹ̀;
Kò wọ́n Ayáwo,
Kò sì wọ́n Awínni.
Iduro o si
Ìdúró ò sí Ojú-ìwé 35.
Ọmọ ayé kúkú ti gbódó mì.”
Un ni Lákáṣegbé wí tó fi ṣojú yáwú,
Biyi Bandele
(Ọjọ́ kẹtàlá Oṣù Ọ̀wàrà Ọdún 1967 ni wọ́n bí i, tí ó sì kú ní ọjọ́ kejè, Oṣù Ògún, Ọdún 2022). Òǹkọ̀wé, àti òṣeré ọmọ Nàìjíríà ni.
Ìlú Ayétẹ̀
Ìdúró ò sí Ojú-ìwé 35.
Ó lóun ò níí rojú mọ́ láéláé,
Ó lérè ojú-ríro-kókó ò sí ní bì kankan.
Ponun Saint Helena
je owonina ni Afrika.
Ìlú Ayétẹ̀
Ìdúró ò sí Ojú-ìwé 35.
Adura fun irin gbere
Eric Allin Cornell
thumb je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Ìlú Ayétẹ̀
Ìdúró ò sí Ojú-ìwé 35.
Irin gbere
Irin
Àdúrà fún Ìrìn Gbẹ̀rẹ̀ Ojú-ìwé 35-36.
“Arìnrìngbẹ̀rẹ̀ ni yóò móyè délé,
Ìrókò ga gíga ńlá,
Ó ga jAgbọ́teku-rò-fẹ́yẹ.
Àyànmọ́ wọn ò tó wà.
Ṣe un wọ́n bá ṣe ni jíjẹ.
Ayanmo o to iwa
Ayanmo
Iwa
Àyànmọ́ ò tó ìwà Ojú-ìwé 37.
Bó o lórí lọ́wọ́,
Bó ò níwà pẹ̀lú ẹ̀;
Apẹ lórí tó o ń gbé kiri.
Ìwà níí mú ni í là,
Ìwà níí sọ ni í datọrọjẹ.
Oro idaraya
Idaraya
Ọ̀rọ̀ Ìdárayá Ojú-ìwé 38-39.
Àpárá dùn lẹ́gbẹ́,
Àwàdà wuyì lọ́gbà.
Eré sunwọ̀n láwùjọ ẹgbẹ́ ẹni.
Wọ́n ní “Bá a bá rọ́lọ́rọ̀ ẹni tán,
Sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ là á dà kalẹ”.
Igbagbe Oloosa
Oloosa
Ìgbàgbé Olóòṣà Ojú-ìwé 40-41.
Wọ́n ní “Bí kúu lé ò pa ni,
“Tòde ò rí ni gbé mì.”
Tó ń ṣè gbàgbé pọ̀ mọ́ gbàgbọ́.
Tó ń fouńjẹ ajá féhoro jẹ.
Ìyàwó Olóòṣà sì rèé;
Umaru Dembo
je olukowe omo ile Naijiria.
Ìlú Ayétẹ̀
Ìgbàgbé Olóòṣà Ojú-ìwé 40-41.
Oju ti ra
Ojú ti rà Ojú-ìwé 42.
Kàkà kó ní “Ojú ti là”,
“Ojú ti rà” ló wá sẹ́ẹ̀kẹ́ẹ̀ Gbìrà.
Wolfgang Larrazábal
thumb|Wolfgang Larrazábal '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Ìlú Ayétẹ̀
Ojú ti rà Ojú-ìwé 42.
Àṣìṣee rẹ̀ sì wáá wúlò gidi!
Biyi Bandele
Ó ti kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé ìtàn àròsọ, ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú  The Man Who Came in From the Back of Beyond ní ọdún 1991, bákan náà ni ó kọ àwọn eré onísẹ́ kí ó tó wá gbájúmọ́ fíìmù ṣíṣe. àkọ́já ewé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi olùdarí  dárí ni Half of a Yellow Sun ní ọdún 2013, tí ó jẹ́ ìwé ìtàn àròsọ Chimamanda Ngozi Adichie
Oben am jungen Rhein
je orin oriki orile-ede
Erékùṣù Newfoundland
Erékùṣù Newfoundland (Terre-Neuve, Talamh an Éisc) jẹ́ erékùṣù ti orile-ede Kanada tó wà ní wa ni 15 km lati ẹ̀bá odó ìlà Oòrùn Àríwá Amẹ́ríkà, àti ibi tó kún jùlọ ní ni ìgbèríko Kanada tí Newfoundland àti Labrador wà. Orúkọ ọ́ṣìṣẹ́ ìgbèríko ọ̀hún tẹ́lẹ ni "Labrado" kí wọ́n tó yi padà sí "Newfoundland àti Labrado" ní ọdún 2001.
Thawal Thamrong Navaswadhi
thumb|Thawal Thamrong Navaswadhi Thawal Thamrong Navaswadhi je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Ìlú Ayétẹ̀
Ojú ti rà Ojú-ìwé 42.
Nígbà ojú ṣì wà lórúnkún,
Nígbà ojú ṣẹ̀ṣẹ̀ gbó tí kò tíì rà,
Aajo ara
Aajo
Aájò Ara Ojú-ìwé 43-44.
Aájò ara bẹ̀rẹ̀ lórí ìmọ́tótó,
Tautiška giesmė
je orin oriki orile-ede
Ìlú Ayétẹ̀
Aájò Ara Ojú-ìwé 43-44.
Ìmọ́totó tó borí àrùn mọ́lẹ̀;
Bọ́yẹ́ ti í borí ooru.
Àsìá ilẹ̀ Kalẹdóníà Tuntun
je asia orile-ede.
Ìlú Ayétẹ̀
Aájò Ara Ojú-ìwé 43-44.
Oúnjẹ àtàtà ti í ṣare lóore.
Aye yi
Ayé yí Ojú-ìwé 45.
Òbìrì, ayé yí dà sí tìgbà kan.	Ọmọ ò sin baba bíi tìjọ́sí mọ́,
Baba ló wá ń sin ọmọ bíí rẹ́rẹ.
Biyi Bandele
Ìbẹ̀rẹ̀ ayé rẹ̀
Yorùbá ni àwọn òbí Bandele, ìlú Kafancha ní Kaduna ni wọ́n bí i sí ní ọdún 1967. Bàbá rẹ̀ Solomon Bandele-Thomas jẹ́ àgbà-ọ̀jẹ̀ tí ó ṣe ìpolongo Burma ní ogun àgbáyé kejì nígbà tí Naijiria ṣì wà lábẹ́ àkóso àwọn Bìrìtìkó. Ọdún méjìdínlógún àkọ́kọ́ ìgbésí ayé ni Bándélé lò ni àárín-gbùngbùn àríwá Orílẹ̀èdè kí ó tó wá lọ sí ìlú Èkó, ní ọdún 1987, ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa eré onísẹ́ ni Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ Ilé - Ifẹ̀[1], [4]ó kọ ìwé ìtàn àròsọ rẹ̀ àkọ́kọ́. "[5]Ó gbégbá orókè nínú idije International Student Playscript ní ọdún 1989 pẹ̀lú iṣẹ́ rẹ̀ tí wọ́n kò tẹ̀ jáde Rain[6] kí ó tó gba àmì ẹ̀yẹ British Council Lagos Award ní ọdún 1990 fún àkójọpọ̀ ewì. Ó lọ sí Ìlú London ní ọdún 1990, ní ọmọ ọdún méjìlélógún pẹ̀lú ìwé iṣẹ́ ìtàn srosoyrẹ̀ méjì. Wọ́n tẹ àwọn ìwé rẹ̀ jáde, Royal Court Theatre sì fún ní...  Ní ọdún 1992, ó gba àmì ẹ̀yẹ Arts Council of Great Britain Writers Bu Bursar ithenáti tẹ̀síwájú nínú ìwé kíkọ rẹ̀ [8].
IṢẸ́
Iṣẹ́ kíkọ Bándélé kó àkóyawọ́ lórí ìtàn àròsọ, tíátà, ìròyìn, tẹlifíṣàn, fíìmù àti rédíò. Ó siṣẹ́ pẹ̀lú Royal Court Theatre àti Iléeṣé Royal Shakespeare, bákan náà ló kọ iṣẹ́ dírámà orí rédíò àti fíìmù fún tẹlifíṣàn. [10]Lára àwọn iṣẹ́ rẹ̀ ni: Rain;[11] Marching for Fausa (1993); Resurrections in the Season of the Longest Drought (1994); Two Horsemen (1994) tí wọ́n yàn gẹ́gẹ́ bí eré tí ó peregedé jùlọ ní London ní ọdún 1994. Death Catches the Hunter àti Me and the Boys (tí wọ́n tẹ̀ jáde nínú fọ́lọ́mù kìn-ín-ní, ọdún 19951995); àti Oroonoko, Aphda Behn èyí jẹ́ ìṣe àtúndá ìwé náà adaptation [12] ní ọdún 1997, ó ṣe àṣeyọrí Ìwé Chinua Achebe "Things fall apart" gẹ́gẹ́ bí dírámà. Àwọn ìtàn Brixton. Bandele ṣe iṣẹ́ àtúndá ìwé ìtàn àròsọ tara rẹ̀ The Street sí eré ìtàgé,  The Street ní ọdún 1999, tí wọ́n fi lọ́lẹ̀ ni ọdún 2001 premiered in 2001, tí ó sì jáde nínú fọ́lọ́mù kìn-ín-ní àti eré onísẹ́ rẹ̀ Happy Birthday Mister Dekaand was published in  tí ó gbé jáde ní 1999. Bákan náà ni ó ṣe iṣẹ́ àtúndá Lorca Yerma ní ọdún volume with 2001.
Ó siṣẹ́ Olùkọ́ òǹkọ̀wé pẹ̀lú Iléeṣé Tíátà Talawa ni odun 1994 sí 1995, [14],bákan náà ló ṣisẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ọ̀ǹkọ̀tàn eré onísẹ́ pẹ̀lú Royal National Theatre Studio ní ọdún 1996 [15]. Ọmọ ẹgbẹ́ Wilson ni Kọ́lẹ́jì Churchill, Yunifásítì Cambridge  ní 2001."[16]. Bákan náà ló kópa gẹ́gẹ́ bí Royal Literary Fund Resident Playwright ni Tíátà Bush ní ọdún 2002 sí 2003. [1] [17]. Bandele ti kọ lórí ipa tí iṣẹ́ John Osborne - Back in anger lórí rẹ̀, tí ó rà ní san-án díẹ̀ díẹ̀ ní ojú irin ní Apá Àríwá Nàìjíríà.
Octavio Lepage
je Aare ile Venezuela tele.
Biyi Bandele
IKÚ
Bandele kú ní ìlú Èkó ní ọjọ́ kejè, Oṣù Ògún, Ọdún 2022 ni ọmọ ọdún mẹ́rinléláàdọ́ta. Okùnfà ikú rẹ̀ kò tíì di mímọ̀.
Panamá
Panamá, fun tonibise bi orile-ede Olominira ile Panama (República de Panamá; ), je orile-ede ni Arin Amerika.
Ẹ̀rọ Ìbánisọ̀rọ̀
Ẹ̀rọ Ìléwọ́ Ìbánisọ̀rọ̀ jẹ́ ohun èlò ẹ̀rọ ìgbàlódé tí ẹni méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lè fi bá ara wọn sọ̀rọ̀, yálà nípa ohùn tàbí ìkọ̀wé ránṣẹ́ sí ara wọn, bí wọ́n bá tilẹ̀ wà lọ́nà jíjìnnà réré sí ara wọn. Ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ tí ẹ̀rọ yìí wà fún ìbánisọ̀rọ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ìmọ̀ tí gorí ìmọ̀, Ẹ̀rọ Ìléwọ́ Ìbánisọ̀rọ̀ tí wà fún oríṣiríṣi nǹkan ju ìbánisọ̀rọ̀ lásán lọ.
Ìtàn ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀
Ìgbàgbọ́ lóri ìwáríì ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ dúró sí àríyànjìyàn. Pẹ̀lú òmíràn ìwári n lá irú bí Tẹlefisan, ínà gílóbù àti kọmuputa. OríṣiríṣI àwọn oludàsìlẹ́ tó ṣe aṣájú iṣẹ́ idánwò lóri àtagbà ohùn lóri okùn-irin àti àtún-ṣe lóri ìrò ọ̀kọ̀ọ̀kan míiràn. Antonio Meucci, Johann Philipp Reis, Elisha Gray, Alexander Graham Bell àti Thomas Edison, nínú àwọn omìíran, gbogbo wọ́n tí gbá iyin pẹ̀lú iṣẹ́ aṣájú lóri Ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀. Ìtan ìbẹ̀rẹ̀ Ẹ̀rọ ìbánisọ̀rò jẹ́ èyí tí ó ní àńyànjìyàn, tí o dàbarú ira ti ẹ̀tọ́. Ìpasẹ àkópọ̀ àwọn ẹ̀jọ́ ni wọ́n fí pinnu àwọn ère silẹ̀ nígbangba fún àwọn ènìyàn. Àwọn Bell àti Edison ní wọ́n dá púpọ̀ nínu ìtàn ẹ̀ro ìbánisọ̀rọ̀.
Ìwúlò rẹ̀
Ó wúlò nígbà tí nńkan àìbámọ̀ bá ń ṣẹ lẹ̀
Ó n gbà ènìyàn là nínù ewu.
Ó dín kùn ìgbà tí ènìyàn fí ń kọ lẹ́tà sí ẹnìkejì
Ó dara làtí fí kan sárá sí ènìyàn.
Ìṣòro rẹ̀
Ó le láti mó jú tó
Ó maa ń tètè bà jẹ́ ó ní owo lórí
Thanom Kittikachorn
thumb|General Thanom Kittikachorn ọdún 1960 Thanom Kittikachorn je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Ẹ̀rọ Ìbánisọ̀rọ̀
Ìṣòro rẹ̀
IPARI: Ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ dára fún gbogbo iṣẹ́ láti fig be gòkẹ̀, ó sì dára fún ọ rọ̀ ajẹ́ ilẹ̀ waa.
Ìlú Ayétẹ̀
Ayé yí Ojú-ìwé 45.
Ìyá ọmọ ló wá ń sin ọmọ dé bi tó ga.
Dọ́là Kánádà
je owonina ni Afrika.
Ìlú Ayétẹ̀
Ayé yí Ojú-ìwé 45.
Owó ti kúrò ní Àpèṣẹnukótó,
Ojulari
Ojúlarí Ojú-ìwé 46-47.
Bábá kan bàbà kàn,
Ó wà lẹ̀gàn níjọ́sí,
Ó lórí lọ́wọ́, ó láya tó dáa.
Aya ọ̀hún sunwọ̀n, ó yẹ̀nìyàn.
Ṣùgbọ̀n ó pẹ́ korí tóó dá a.
Ó tojú sú gbobgo àdúgbò.
Ìlú Ọ̀dájú Ojú-ìwé 48.
Ẹ̀kọ́, ìlú ọ̀dájú.
Èkó, ìlú ìmọtara.
Yorùbá bọ̀ wọ́n ní ‘Òjú níí rójú ṣàánú’
Èkó ní ‘Alátiṣe níí màtiṣe’
Ká fòsì wẹ̀tún;
Eda naa n da nnkan
Ẹ̀dá náà ń dá nǹkan Ojú-ìwé 49.
Kí lènìyàn wà láyé fún?
TẸ́lẹ́dàá, fi ṣẹ̀dá ènìyàn?
TẸ́lẹ́dàá, ṣẹ̀dá ènìyàn?
Tó sì fún wọn lágbára?
Ó ní ki wọn ó má dá hun ti wọ́n fẹ́,
Yàtọ̀ sénìyàn tó já raa wọn,
Ons Heemecht
je orin oriki orile-ede
Pote Sarasin
thumb|Pote Sarasin ọdún 1957 Pote Sarasin je Alakoso Agba ile Thailand tele.
John Pepper Clark
John Pepper Clark-Bekederemo (ojoibi April 6, 1935 tosi ku ni ọjọ mẹtala óṣu October ọdun 2020) je olukowe omo ile Naijiria. Arakunrin naa ni órukọ rẹ ma njade nigba toba kọ iwè gẹgẹbi J.P. Clark ati John Pepper Clark.
Igbesi Ayè Arakunrin naa
John ni a bisi Kiagbodo,ilú naigiria fun Baba rẹ to jẹ ọmọ ilè Ijaw ati Iya rẹ to jẹ ọmọ ilẹ Urhobo. Nigba ti arakunrin naa jade lati ilè iwè giga ti Ibadan ni ó ṣiṣẹ gẹ̀gẹbi Officer ti Information ni ministry ti information ati research fellow ni Institute ti imọ ẹkọ ilẹ Africa ni ilè iwè giga ti Ibadan.
Ni ọdun 1982, John ati Iyawó rẹ Ẹbun Odutola (Professor ati óludari tẹlẹ ri) da theatre ti PEC Repertory silẹ ni ilú eko.
Clark ku si ilè iwosan to wa ni eko ni ọjọ kẹkatala óṣu October ni ọdun 2020.
Ẹkọ
Clark lọsi ilè iwè Native Authority ni Okrika ni ijọba ibilẹ ti Burutu, ilè iwè ti Ijọba ni Ughelli lẹyin ló tẹsiwaju lọsi ilè iwè giga ti Ilú Ibadan lati kẹẹkọ lọri imọ ede gẹẹsi. Arakunrin naa fun aimoyè ọdun lóti jẹ professor ti èèdè gẹẹsi ni ilè iwè giga ti Eko to si fẹyinti ni ọdun 1980. Clark tigba ipó professor ni ilè iwè giga ti Yale ati Wesleyan ni ilú United States.
Ami Ẹyẹ ati Idanilọla
Clark gba Ami Ẹyẹ ti National Order of merit ti ilẹ naigiria lati ọdọ ilè iwè giga ti Howard lóri iwè rẹ "The ozidi Saga ati Akójọpọ Ere ati Ewi lati ọdun 1958-1988.
Ìlú Ayétẹ̀
Ẹ̀dá náà ń dá nǹkan Ojú-ìwé 49.
Alaininnkan-anse
Aláìníkan-án-ṣe Ojú-ìwé 50-51.
Ifá ní Ṣòtítọ́ọ́ọ́,
Má mà ṣè kà ènìyàn o o.
Ṣòtítọ́ o o ò,
Ẹní bá ṣòtítọ́ọ́ọ́
Ni ó tẹlẹ̀ yí pẹ́ o o.’
Oga nla
Ọ̀gá ńlá Ojú-ìwé 52-53.
Ẹyẹ kan,
Ẹ̀yẹ̀ kàn,
A máa jẹ́ Ọ̀gá-ńlá.
Inúu pápá ló ń gbé kiri.
Ebe
Ẹ̀bẹ̀ Ojú-ìwé 54.
Òkun layé o, ọ̀rẹ́ẹ̀ mi.
Odò tún layé pẹ̀lú;
Bí olórúkọọ́ jórúkọ.
Orí, wáá dá wa pé, jọ̀wọ́:
Káyé má mu wá lómi.
Afefe laye
Afẹ́fẹ́ Layé Ojú-ìwé 55.
Bí ò sí afẹ́fẹ́
Ẹnì kan ò pẹ́ láyé.
Bí ò sì sí òòrùn
Ilè kàn ò gbẹ bòrọ̀bọ̀rọ̀.
Afẹ́fẹ́ tó fẹ́.
Tá a rí fùrọ̀ adìyẹ;
Ebo adarudurudu
Adarudurudu
Rudurudu
Ẹbọ Adárúdurùdu Ojú-ìwé 56.
Ọ̀rọ̀ dọ̀rọ̀ àwa araa wa –
Gbogbo àgbààgbà tó wà nílẹ̀ yí
Ẹ dákun, ẹ bá mi gbérò yìí yẹ̀ wò.
Èrò ọ̀hùn ò déédéé tu yọ látàríi kékeré Ọ̀jẹ̀-
Kékeré Ọ̀jẹ̀ tí ń kẹ́ṣà-pípè.
Àgbà Ọ̀jẹ̀ ló ti kéwì ṣáájú,
Oju o tori
Ojú ò tórí Ojú-ìwé 57.
Ojú ẹ̀dá ò tórí –
Ó ṣe,
Ó pọ̀;
Ó mà ṣe o!
Ṣé bẹ́dàá bá dẹjú rẹ̀
Yóò rímú.
Àkàntì Ojú-ìwé 58.
Àkàntì tí ẹ rí yìí
Mo fẹ́rẹ́ pa á
Ǹjó ṣeé sè mọ́bẹ̀?
Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ gbó
Njó ṣeé ká jẹ?
Ka sora
Ká Ṣọ́ra Ojú-ìwé 59.
Igba aláàmù níí fọwọọ́ tògiri;
Un nilé fi í fúró sán-ún.
Ùn lògiri fi í ní bàlẹ̀-ọkàn.
Omi ní ń bẹ lẹ́yìn ẹja
Un lẹja fi joyè abìwẹ̀gbàdà.
Owere eniyan meji pere
Òwèrè Ènìyàn méjì péré Ojú-ìwé 60-61.
Alàgbà kan ń bẹ nífẹ̀ Oòyè
Amọ́bíọjọ́ ní í jẹ́;
Ó mọ́ níkùn tán, ó tún mọ́ lóde ara.
Òun ló kọ́ wa lọ́rọ̀ kan, àjímáarán;
Ó kọ́ wa lọ́rọ̀ kan, àjígbéyẹ̀wò -.
Ó lénìyàn méjì péré
Igbaradi ebo ayipada
Ìgbaradì: Ẹbọ Àyípadà Ojú-ìwé 62.
Omí parade
Omí dọtí.
Àgbàdó paradà
Ó dògì.
Àdúrà fún wọn Ojú-ìwé 1
Bí mo ti tajú kán-án,
Ni mo bá rọ́mọ kékeré kan.
Ó ní “Ẹ̀yin babaláwo ayé, ẹ mà kúù dúró,
“Ẹ̀ kúù dúró tÌbádùnmọ́pẹ́,
“Ẹ kú àìgbò lẹ́yìn ọmọ je-n-jele.
“Bó bá jẹ́ mo dáyé wá ṣé ǹ bá ti tán,
“Bó sì jẹ́ mo nìkan rìn, mà ti rìn jùnù.
Mo kíi yín fún iṣẹ́ẹ yín,
Ìwúlò Ewì Ojú-ìwé 2.
Béwì kéré tá `o rí rú ẹ̀ rí,
Ká má fojúdewì ló tọ̀nà,
Ká kúkú rò ó wò ló tọ́,
Torí béwì kéré bá ò rí rú ẹ̀ rí,
Aboyún ọ̀rọ̀ ní ń bẹ ní kùn-un rẹ̀.
Ewì le wèrò òmùgọ̀ tí à ń rò lọ́wọ́,
Kó bá ni sọ ọ́ dọgbọ́n tó jinná gidi.
Èrò Ọkàn Ojú-ìwé 3
Mélòómélòó òjò ló ti rọ̀ látàrí;
Tó rọ̀ níbẹ̀, tílẹ̀ sì ti fi mu?
Mélòómélòó lèrò tó ti sọ sí ni lọ́kàn;
Tó sọ sí ni lọ́kàn ṣùgbọ́n tí ò dúró rárá?
Mélòómélòó lèrò tó ti sọ lódòo kùn,
Tó sọ níbẹ̀, tó sì tún mòòkùn lọ bí ẹja?
Ìwọ̀n ẹja tá a bá fiwò gbé ńkọ́,
Ṣéun náà la lè jẹ.
Ìwọ̀n ẹja tá a bá fàwọ̀n kó,
Àsìá ilẹ̀ Niue
thumb|right je asia orile-ede.
Ìlú Ayétẹ̀
Èrò Ọkàn Ojú-ìwé 3
Ṣóun náà la lè tà.
Má ṣe bẹ́ẹ̀ Ojú-ìwé 4-5.
Wọ́n ní “Ṣe bó o ti mọ,
“Ṣenu ní wọ̀n-ọn tòkèlè;
“Ṣòkèlè ní wọ̀n-ọn tọ̀fun
“Dá ṣọ pé-ń-pé o mú bo ra rúgúdú,
Max Planck
Max Planck (April 23, 1858 – October 4, 1947) je onimosayensi ara ile Germany.
Ìlú Ayétẹ̀
Má ṣe bẹ́ẹ̀ Ojú-ìwé 4-5.
“Bágbọ̀n bá ga lágajù,
“Sá fẹ́kọ inú ẹ̀ wéréwéré.
“Nítorí pẹ́ni ó ju ni lọ tefétefé
Láaróyè Ojú-ìwé 6.
Ló fÈṣù sílé ayé;
Pé kó máa báráyé fínra.
Ẹ̀sù kò ní bìkan àgbámú,
Ibikíbi ló le fi gúnni.
Eji lÈṣù, kò bẹ́nìkan ṣọ̀rẹ́,
Láaróyè kò bẹ́nìkan ṣọ̀tá,
Ọrọ̀ gidi Ojú-ìwé 7.
Bó o lówó bó ò lọ́rọ̀ láyé,
Ṣe bówó báńsá lo kó jọ.
Ìgbà tó o kówó ka lẹ̀ẹ́-lẹ̀,
Bónílé wọlé dé ńkọ́?
Ti taa ni kóhun tó o ní ó jẹ́ gidi?
Bónílé bà dé ńkọ́?
Ṣùgbọ́n bó o rí ná tó o sì rí lò láyé,
Tálàáfíà sùn ẹ́ bọ̀,
Ìlú Ìgàngàn Ojú-ìwé 8-10.
Ọmọ kékee ilé, ẹ sáré wá.
Àgbà tí ń bọ̀ lọ́nà, ẹ tẹsẹ̀ mọ́rìn
Àwaa kékeré ìwòyí tó mú létè bí ìṣó;
Kí lohun tá a fẹ́ẹ́ wí fáyé?
À ní kí lohun tá a fẹ́ẹ́ sọ sóde?
Ìtàn ló sọ fún wa nílẹ̀ yi.
Raúl Leoni
thumb|Raúl Leoni ọdún 1965 '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Ìlú Ayétẹ̀
Ìlú Làǹlátẹ̀ Ojú-ìwé 11.
Bá a bá fa gbùrù,
Gbùrù á mà fa nǹkan.
Ó le dún létí bí “Ìlú Ọ̀tẹ̀”.
Làǹlá ò mà mà lọ́tẹ̀ ńnú rárá,
Làǹlá ló tẹ bi wọ́n ń gbé ni.
Làǹlá ò fẹ́gàn rárá,
Ìlú Èrúwà Ojú-ìwé 12.
Bá a bá kọ́ gbọ́ “Èrúwà”,
Ó jọ “Bí-èrú-wà” létí
Ṣùgbọ́n ní gàsíkíyá, èrú-ṣíṣe kọ́ nì pìlẹ̀ ìlú,
À ní, èrú-ṣíṣe ò sí lọ́rọ̀ọ tiwọn.
Èrú iṣu ló pọ̀ níbẹ̀ rí,
Tí wọn ń tà férò ọ̀nà.
Wọ́n wá ń polówó iṣu tó tú dáadáa.
Georg Cantor
Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor (pipe /ˈkʰæn-tɔ̝ː(ɚ)/  KANN-tor; German: /ɡ̥eˈɔʁk (ˈfɛʁdinant ˈluːtvɪç ˈfiːlɪp) ˈkʰantɔʁ/  (March 3 1845 – January 6, 1918) je onimo mathimatiiki ara Jemani to gbajumo gege bi oluda ero akojopo, to je ero ipilese ninu mathematiiki. Cantor sedasile pataki idojuko ikookan larin awon akojopo, o setumo awon akojopo alailopin ati awon akojopo agunrege, to si fihan pe awon nomba gidi "po lopolopo" ju awon nomba adaba lo. Looto, agbesiro Cantor so pe "ailopin awon ailopin" wa. O tumo awon nomba onikoko ati eleto ati isiro won. Ise Cantor se pataki nipa oye won, ohun gangan na si mo eyi.
Ìlú Ayétẹ̀
Ìlú Igbó-Ọrà Ojú-ìwé 13.
Ìdèrè jẹ́ ìlú pàtàkì,
Tó ṣe kókó gan-an ní Bàràpá;
Tó jẹ́ ẹ̀yà Oòduà kan.
Ẹ̀gàn àtàwàdà ni wọ́n ń sọ̀rọ̀ “ọ̀bọ Ìdèrè”.
Kò mà mà sọ́bọ ní Dèrè ní pàtó,
Kẹ́nu ó má dilẹ̀ ni wọn ṣe ń wa hun sọ.
Ìdèrè lówó,
Ìdèrè sì níyì;
Ìlú Ìdèrè Ojú-ìwé 14-16.
Ayétẹ̀ jẹ́ ìlú pàtàkì,
Tó dúró gedegbe ni Bàràpá;
Tó jẹ́ ìlú olóríire.
Ayé, ìyá Onídèrè àkọ́kọ́,
Ṣóun ló tẹ̀ lú yìí dó;
Kó rí bi máa n ara lọ.
Kí ìlú Ìdèrè ó má nìkan rìn.
Iwe ti a yewo
Olúgbóyèga Àlàbá (1993) Onírúurú Àròfọ̀  Onibonoje Press & Book Industries (NIG.) LTD. ISBN 978-145-497-0.
Denes nad Makedonija
je orin oriki orile-ede
Peso Mẹ́ksíkò
je owonina ni Afrika.
L-Innu Malti
je orin oriki orile-ede
Àsìá ilẹ̀ Erékùṣù Norfolk
je asia orile-ede.
Roy J. Glauber
Roy Jay Glauber (ojoibi September 1, 1925) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Dọ́là Bẹ̀lísè
je owonina ni Afrika.
Limba noastră
je orin oriki orile-ede
Stephen King
Stephen Edwin King (ojoibi September 21, 1947) je olukowe ara orile-ede Amerika.
Colón
je owonina ni Afrika.
Francisco Linares Alcántara
thumb|Sketch Linares Alcántara '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀
Jeremiah Obáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ tí a bí ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹta (Ẹrẹ́nà) ọdún 1909, ti o sí ku lọjọ́ kẹ́sàn-án oṣù karùn-ún (Èbìbí) ọdún 1987, jẹ́ olósèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti ẹ̀yà Yorùbá. Awólọ́wọ̀ jẹ́ olórí fún àwọn ọmọ ilẹ̀ Yorùbá àti ọ̀kan nínú àwọn olóṣèlú pàtàkì ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Ìgbà èwe
A bí i ní ọjọ́ kẹfà oṣù kẹta ọdún 1909 ní Ìkẹ́nnẹ́ tó wà ní ìpínlẹ̀ Ògùn lónìí. Ọmọ àgbẹ̀ tí ó fi iṣẹ́ àti oògùn ìṣẹ́ sọ ara rẹ̀ di ọ̀mọ̀wé, Awólọ́wọ̀ lọ ilé ẹ̀kọ́ Anglican àti Methodist ní Ìkẹ́nnẹ́ àti sí Baptist Boys' High School ní Abẹ́òkúta. Lẹ́yìn rẹ̀ ó lọ sí Wesley College ní Ìbàdàn tí ó fi ìgbà kan jẹ́ olú-ìlú Agbègbè Apáìwọ̀òrùn Nàìjíríà láti ba di Olùko. Ní ọdún 1934, ó di olùtajà àti oníròyìn. Ó ṣe olùdarí àti alákòóso Ẹgbẹ́ Olùtajà Àwọn Ọmọ Nàìjíríà (Nigerian Produce Traders Association) àti akọ̀wé gbogbogbòò Ẹgbẹ́ Àwọn Awakọ̀ Ìgbẹ́rù Ọmọ Ilẹ̀ Nàìjíríà (Nigerian Motor Transport Union).
Awólọ́wọ̀ tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó sì gba ìwé ẹ̀rí kékeré ní ọdún 1939, kí ó tó lọ láti gba ìwé ẹ̀rí ẹ̀kọ́ gíga nínú ìmọ̀ owó ní ọdún 1944. Ìgbà yìí náà ló tún jẹ́ olóòtú fún ìwé ìròyìn Òṣìṣẹ́ Ọmọ Ilẹ̀ Nàìjíríà (Nigerian Workers). Ní ọdún 1940 ó di akọ̀wé Ẹgbẹ́ Ọ̀dọ́ Àwọn Ọmọ Ilẹ̀ Nàìjíríà (Nigerian Youth Movement) ẹ̀ka Ìbàdàn, ibi ipò yìí ni ó ti ṣolórí ìtiraka láti ṣe àtúnṣe Ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Ìdámọ̀ràn Fún Àwọn Ọmọ Ìbàdàn (Ìbàdàn Native Authority Advisory Board) ní ọdún 1942.
Ìṣèlú
Ní ọdún 1944 ó lọ sí ìlú Lọ́ńdọ́nù láki kọ́ ẹ̀kọ́ nínú ìmọ̀ òfin bẹ́ẹ̀ ni ó sì dá Ẹgbẹ́ Ọmọ Odùduwà sílẹ̀. Lẹ́yìn ìgbà tó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ọdún 1947 ó darí padà wálé láti wá di agbẹjọ́rò àti akọ̀wé àgbà fún Ọmọ Ẹgbẹ́ Odùduwà. Lẹ́yìn ọdún méjì, Awólọ́wọ̀ àti àwọn aṣíwájú Yorùbá yòókù dá ẹgbẹ́ òṣèlú Action Group sílẹ̀, èyí tí ó borí nínú ìbò ọdún 1951 ní Agbègbè Ìwọ̀ Oòrùn Ilẹ̀ Nàìjíríà. Láàárín ọdún 1951-54 Awólọ́wọ̀ jẹ́ Alákòóso Fún Iṣẹ́ Ìjọba àti Ìjọba Ìbílẹ̀, ó sì di Olórí Ìjọba Agbègbè Ìwọ̀ Oòrùn Ilẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1954 lẹ́yìn àtúnkọ Ìwé Ìgbépapọ̀ Àti Òfin (constitution).Gẹ́gẹ́ bí Olórí Ìjọba Agbègbè Ìwọ̀ Oòrùn Ilẹ̀ Nàìjíríà, Awólọ́wọ̀ dá ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ sílẹ̀ fún gbogbo ọ̀dọ́ láti rí i pé mọ̀ọ́kọ-mọ̀ọ́kà gba le ka.