cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valdis Zatlers
Valdis Zatlers (ojoibi 22 March 1955) ni Aare orile-ede Latvia keje lowolowo. O bori ninu idiboyan aare 2007 to waye ni 31 May 2007. O bo si ori aga ni 8 July 2007.
Malcolm X
Malcolm X (May 19, 1925– February 21, 1965), abiso Malcolm Little bakanna bi El-Hajj Malik El-Shabazz (الحاجّ مالك الشباز) je omo ile orile-ede Amerika.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yakurr
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bali
Agbegbe Ijoba Ibile Bali je ijoba ibile ni Ipinle Taraba towa ni Nigeria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yala
wa ni Naijiria
Léon Faucher
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bamat
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
.dz
.dz ni amioro orile-ede (ccTLD) fun Algeria.
Itokasi
Toppdomän
Mohammed Daggash
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Odò Bẹ́núé
thumb| Odo Benue duro ni guusu ila-oorun lati [[Jimeta .]] right|thumb| Maapu ti o toka si agbada omi Odò Benue. '''Odò Benue (Faransé: la Bénoué), tí a mọ̀ sí Odò Chadda tàbí Tchadda, jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn odò tí ó ń sùn sínú Odò Niger. Odò yìí gùn tó ìwọ̀n ẹgbèje (Àádọ́rinlẹ́gbẹ̀rin) ìsun jágere dáadáa lásìkò ẹ̀ẹ̀rùn. Fún ìdí èyí, ó jẹ́ ọ̀nà pàtàkì ní àgbègbè tí ó ti ń ṣàn.'''
Ojú-ilẹ̀
Ó máa gbéra láti Adamawa Plateau ní apá Àríwá Cameroon, ní apá ìwọ̀-oòrùn tí yóò ti gba ìlú Garoua àti amù-ìsọlọ́jọ̀ Lagdo ṣàn lọ sí apá gúúsù Nàìjíríà tí àwọn òkè Mandara, yóò gba Jimeta, Makurdi kí ó tó wà pàdé Odò Niger ní Lọ́kọ́ja.
Àwọn ìsun-omi ńláńlá ni Odò Faro àti Gongola àti Mayo ní Kebbi, èyí tí ó so Odò Logone (lára odò Chad) lásìkò omíyalé. Àwọn ìsun-omi yòókù ni Odò Taraba àti Odò Katsina Ala. Níbi tí odò tí ń pàdé, odò Benue jù tí Niger lọ pẹ̀lú ìwọ̀n. Ìdásílẹ̀ gbòógì kí ó ti di ọdún 1960 jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ó lé irínwó (3,400) ìwọ̀n cubic ní ìṣẹ́jú àáyá (120, 000 cu ft/s) fún odò Benue tí Niger sì jẹ́ (2,500) ní ìṣẹ́jú àáyá (88,000 cu ft/s). Ni gbogbo ọdún yẹn, ìsun omi dinku torí pé kò sí omi.
Omíyalé wáyé ní odò Benue ní oṣù Òwàrà, 2012 tí ó fa àlékún púpọ̀ bá àwọn ejò olóró ní ẹ̀kùn Duguri,  ìjọba Ìbílẹ̀ Alkaleri, Ìpínlẹ̀ Bauchi.
undefined undefinedi 2500 m3/s
Mòsámbìkì
Mozambique, fun ibise Olominira ile Mozambique (Moçambique tabi República de Moçambique, ), je orile-ede ni apaguusuilaorun Africa to ni bode mo Okun India ni ilaorun, Tanzania ni ariwa, Malawi ati Zambia ni ariwaiwoorunt, Zimbabwe ni iwoorun ati Swaziland ati Guusu Afrika ni guusuiwoorun.
Abe Portugal ni Mozambique wa tele. Bèbè gúsù-ìlà-oòrùn Aáfíríkà ni Mozambique wa. Ó tóbi ju Portugal gan-an lọ. Àwọn ìlú tí ó wà ní bèbè Mozambique bíi Laurence Marquis (tí ó jẹ́ olú-ìlú Mozambique) àti Beira ni àwọn ọkọ̀ ojú omi ti ń gúnlẹ̀. Ọkọ̀ ojú irín ni ó so àwọn ìlú wọ̀nyí mọ́ àwọn ilẹ̀ tí ó kan Mozambique gbàngbàn. Àwọn ènìyàn tí ó wà ní Mozambique tó 7,376,000. Púpọ̀ nínú wọn ni ó jẹ́ Bantu. Púpọ̀ nínú wọn ni ó ń ṣiṣẹ́ ní South Africa níbi tí wọ́n ti ń wa ohun àlùmọ́-ọ́nni ilẹ̀ (minerals). Àwọn mìíràn ń ṣe iṣẹ́ àgbẹ̀. Wọ́n ń gbẹ òwú, kaṣú, ìrèké àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Orí ilẹ̀ pẹẹrẹ ni wọ́nm ti ń gbin àwọn wọ̀nyí. Orí òkè ni wọ́n tí ń gbin tíì (tea). Vasco da Gama ni ó ṣe àwárí Mozambique ní 1498. Àwọn ara Portugal bẹ̀rẹ̀ síí wá sí ibẹ̀ ní nǹkan bí 1500. Mozambique sì bẹ̀rẹ̀ síí ṣe pàtàkì fún òwò ẹrú. Àwọn ilé-iṣẹ́ (companies) ni ó ń darí ilẹ̀ yìí láti 1891 sí 1942. Ọdún 1942 ni ìjọba Portugal bẹ̀rẹ̀ síí darí ilẹ̀ yìí. Ní 1960 àti 1970, Portugal kó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọ ogun lọ sí Mozambique láti bá àwọn tí ó ń jà fún òmìnira jà.
Dogon
Dogon Àwọn ènìyàn bíi ìdajì mílíọ̀nù tí a bá pàdé ní ilẹ̀ Mali àti Burkina Faso ni wọ́n n sọ èdè yìí. Bendor-Samuel àti àwọn ìyókù (1989) ni ó gbé àtẹ yìí kalẹ̀. Ínú àtẹ yìí, a rí ‘Proto Dogon’ ti o pín ṣi ìsọ̀rí mẹfa. Àwọn ìsọ̀rí náà nìwọ̀n yìí
(a)	Plain 			- 	Jamsay tegu, Toro teju, Tene ka, Tomo ka
(b)	Escarpment 		Toro sọọ, Tombaco sọọ, Kamba sọọ
(d)	West			-	Dulerí dom, Ẹjẹngẹ dó
(e)	North west		-	Bangeri Me
(ẹ)	North Platean	-	Bondum dom. Dogul dom
(f)	Ìsọ̀rí kẹfà ni Yanda dom, Oru yille àti Naya tegu.
Iye àwọn tí ó ń sọ èdè yìí jẹ 100,000. (Ọ̀kẹ́márùn-ún) Orílẹ̀ èdè tí wọn tí ń sọ èdè yìí ni Mali, ati Burkina Faso
Mande
Ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà ni àwọn ènìyàn tí ó ń sọ èdè yìí Sodo sí jùlọ. Àwọn ìhú tí a sì ti rí àwọn tí èdè wọn pẹ̀ka láti ara orí èdè yìí ni Mali, Cote d’Ivoire, Sierra Leone, Liberia, Burkina Faso, Senegal, Gambia, Guinea Bissau, Mauritania, Banin, Ghana, Togo ati Nigeria (Dwyer 1989; Kastenholz 1991/2). Ó tó ènìyàn bíi mílíọ̀nù mẹ́wàá sí méjìlá tí wọ́n ń sọ ọ́. Ẹ yẹ àtẹ ìsọ̀rí yìí wò. Nínú àtẹ yìíu a rí ‘Proto-Mande’ tí ó pín sí ìwọ̀ oòrùn àti ìlà oòrùn ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀. A wá rí ìwọ̀ oòrùn fúnrarẹ̀ tí ó tún wá pín sí ààrín gbùngbùn tàbí Gúúsù-ìwọ̀ oòrùn àti Àríwá ìwọ̀ oòrùn. Láti ara ààrín gbùngbùn tàbí Gúúsù-ìwọ̀ oòrùn ni a ti rí: Mandaing ati Koranko, Vai àti Kono, Jogo (Ligbi, Nnmu, Atumfuor, Wela) àti Jeri, Sooso àti Yalunka, Kpelle, Loomu, Bandi, Mande ati Loko. Láti ara àríwá-ìwọ̀ oòrùn ni a ti rí Sorogama àti Tieyaxo, Tiema Cewe, hainyaxo, Soninke (Azer), Bobo (Sya), Dzuun (Samogo-Guan) àti Sembia, Jo (Samogo-Don). Ní ìlà Oòrùn a rí : Mano, Dan (Yakuba, Gio) àti Tura (Wen), Guro (Kweni) àti Yanre, Mwa àti Wan (Nwa), Gban àti Beng (Gan). Bákan náà, ni a rí: Bisa, Sane (Samogo-Tongan, Maya) àti San (South Samo, Maka), Busa (Bisa, Boko), Shanga àti Tyenga
Mandinga
Èdè Ndebele Apágúúsù
Èdè Southern Ndebele (isiNdebele or Nrebele in Southern Ndebele)
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yamaltu/Deba
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bade
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
.ec
.ec je ti ile Ẹ̀kùàdọ̀
Krumen
Orílẹ̀-èdè Cote d’Ivoire àti Liberia ni a ti lè rí àwọn ènìyàn tí wọ́n ń sọ èdè yìí. Ó tó ènìyàn bíi mílíọ̀nù kan sí méjì tí wọ́n ń sọ èdè yìí. Tí a bá wo àtẹ ìsàlẹ̀ yìí, a ó ṣe alábápàdé àwọn èdè bíi Kuwaa, Tiegba, Seme àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ lára orí èdè ‘Kru’. Nínú àtẹ yìí a rí ‘Proto-Kru’ tí ó pín sí ìsọ̀rí mẹ́ta. Àwọn ìsọ̀rí náà nìwọ̀n yìí
(a)	Ìlà-oòrùn 	-	 Godie àti Kouya, Dida, Kwadia, Bakwe ati Wane.
(b)	Ìwọ̀-oòrùn	 -	Grebo complex, Guere complex, Bassa, Klao
Umaru Dahiru
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yankwashi
Agbegbe Ijoba Ibile Yankwashi je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Lucky Igbinedion
Lucky Nosakhare Igbinedion ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹtàlá oṣù Karùn ún, ọdún 1957, jẹ́ ọmọ bíbí àti gómìnà Ìpínlẹ̀ Ẹdó nígbà kan rí lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP, ní ọdún 1999 sí ọdún 2007. .
Valdis Dombrovskis
Valdis Dombrovskis (ojoibi 5 August 1971) oloselu ara Latfia lowolowo to je Alakoso Agba ile Latfia. Teletele o sise bi Alakoso Inawo ati bi Omo Ileasofin Europe fun New Era Party.
Émile Ollivier
thumb|Émile Ollivier ní ọdún 1870 je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Barkin Ladi
Agbegbe Ijoba Ibile Barkin Ladi je ijoba ibile ni Ipinle Plateau ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Barkin Ladi
.ee
.ee je ti orile-ede Estonia.
.eg
.eg
Danladi Abdullahi Sankara
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yauri
Agbegbe Ijoba Ibile Yauri je ijoba ibile ni Ipinle Kebbi towa ni Nigeria.
Adámáwá-Ubangi I
Èdè tí ó gbòòrò ni èdè Adamawa-Ubangi. Ipẹ̀ka rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láti apá Gúsù-Ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà títí dé Àríwá-Ìwọ̀ oòrùn Sudan. Àpapọ̀ iye àwọn tí ó ń sọ èdè Adamawa tó mílíọ̀nù kan àti ààbọ̀-Crozier àti Blench (1992); Grimes (1996). Mílíọ̀nù méjì lé lẹ́gbẹ̀rún lọ́nà ọ̀ọ́dúnrún ni Barreteau àti monino (1978) tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí àwọn tó ń sọ èdè Ubangi. Èyí túmọ̀ sí pé àpapọ̀ àwọn tí ó ń sọ èdè Adamawa-Ubangi ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀pẹ̀ jẹ́ mílíọ̀nù mẹ́rindín ní ẹgbàá lọ́nà ọgọ́rùn-ún láì ka àwọ̣n tí ó ń sọ èdè Sango mọ́ ọ.
Nínú àtẹ yìí a rí ‘Proto-Adamawa-Ubangi’ tí ó pín sí ọ̀nà méjì ní ìbẹ̀rẹ̀ àpẹẹrẹ̀. (a)	Adamawa
(b)	Ubangi
Adamawa - eléyìí tún pín sí àwọn àwọn ìsọ̀rí mìíràn bíi: Leko, Duru, Mumuye/Yendang ati Nimbari; Ubum, Bua, Kim, Day; Waja, Longuda, Jen, Bikwin, Yungur. Bákan náà ni a rí: Ba (Kwa), Kam, Fali.
Ubangi  	-   Gbaya; Banda, Ngbandi, Sere, Ngbaka àti Mba; Zande.
Charles Cousin-Montauban, Comte de Palikao
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
ISO 11170
je opagun kariaye.
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci
Gyang Dalyop Datong
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
.es
.es
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bassa, Ìpínlẹ̀ Kogí
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Tupele-Ebi Diffa
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Letsie 3k
thumb|Letsie 3k.
ISO/IEC 11179
je opagun kariaye.
Saad Hariri
Saadan Rafiq al-Hariri (سعد الدين رفيق الحريري; ojoibi 18 April 1970) ni Alakoso Agba ile Lebanon lowolowo.
Èdè Fenda
Venda, bakanna bi ', tabi ', je ede Bantu ati ede ibise ni South Africa.
ISO/IEC 11404
je opagun kariaye.
Pakalitha Mosisili
thumb|Pakalitha Mosisili
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bassa, Ìpínlẹ̀ Plateau
Agbegbe Ijoba Ibile Bassa je ijoba ibile ni Ipinle Plateau ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Bassa.
Albert, 4th duc de Broglie
thumb|Atelier Nadar - Albert, duc de Broglie je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yenagoa
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yenagoa wà ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Nọ́mbà ìdádúfgbò mọ̀ rẹ̀ ni 561.
Àwọn ìtọ́kasí
Yenagoa
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Igor Stravinsky
thumb|Igor Stravinsky
Igor Fyodorovich Stravinsky (Игорь Фёдорович Стравинский, Igor' Fjodorovič Stravinskij) (17 June 1882 – 6 April 1971) jẹ́ olu ọ̀kọrin, atẹdùrù, àti Adarí orin ọmọ orílẹ̀-èdè Rọ́ṣíà, ó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú Ọ̀kọrin tí ó nípa jùlọ nínú orin ní sẹ̀ńtúrì ogún tó kọjá.
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Èyí ni Àtòjọ àwọn Gómìnà àti àwọn Olùmójútó ti Ìpínlẹ̀ Òndó. Ìpínlẹ̀ Òndó jẹ́ dídásílẹ̀ láti apá ti Ìpínlẹ̀ Ìwọ̀orùn ní 17 Mar 1976.
Umar Usman Dukku
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Batagarawa
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Ernest Courtot de Cissey
Ernest Louis Octave Courtot de Cissey je Alakoso Agba ile Furansi tele.
ISO 11783
je opagun kariaye.
Ẹ̀fọn
Ara àwon kòkòrò tí ó n fò ni èfọn. Wón tún máa ń pè é ní yànmùyánmú. Àwọn ẹ̀fọn burú gan-an ni nítorí pé wọ́n máa ń tan àìsàn ká. Ẹ̀fọn tí ó bá jẹ́ akọ kò léwu. Ẹ̀fọn tí ó bá jẹ́ abo ni ó máa ń fa ẹ̀jẹ̀ ènìyàn tàbí ti ẹranko mu. Ibi tí ó ti ń fa ẹ̀jẹ̀ mu yìí ni ó ti máa ń tan àìsàn ká. Àwọn ẹ̀fọn kan máa ń tan malaria ká. Àwọn kan máa ń tan ibà apọ́njú ká. Orí omi ni àwọn ẹ̀fọn máa ń yé sí. Lẹ́yìn òṣẹ̀ kan sí márùn-ún, ẹyin yìí yóò pa yóò di ‘larvae’, eléyìí ní yóò di ‘pupae’ kí ó tó wá di ẹ̀fọn lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta. A le fín oògùn sí ẹ̀fọn láti pa á tàbí kí a máa jẹ́ kí ó rí omi yé sí tàbí kí a máa sin àwọn ẹja kan tí ó máa ń jẹ ẹyin wọ̀nyí. Ti a ba fe sun, a le fi awon yi beedi wa po ki efon ma baa ri aye wole lati je wa.
Gege bi imo se fi lole, abo efon ni o maa n fa aisan iba lara eniyan.
Adego Erhiawarie Eferakeya
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
.eu
.eu je ti orile Isokan Europe (EU).
Àwọn èdè Bàntú
Àwọn èdè Bàntú (technically Narrow Bantu languages) je idipo to je ikan niu awon ede ibatan Niger-Congo.
Àwọn Ẹ́mírétì Árábù Aṣọ̀kan
Àwọn Ẹ́mírétì Árábù Aṣọ̀kan je orílẹ̀-èdè ìjọba àpapọ̀ to ni Emireti 7 wonyi:
ISO 11784 & 11785
je opagun kariaye.
Yayi Boni
Thomas Yayi Boni (ọjọ́ìbí 1 July 1952) jẹ́ gbajúmọ̀ onímọ̀ ìfowópamọ́ àti òṣèlú àti Ààrẹ orílẹ̀-èdè Benin láti ọdún 2006 sí 2016. Ó gba ìjọba lẹ́yìn tí ó wọlé nínú ìdìbò Ààrẹ ti orílẹ̀-èdè Benin lọ́dún 2006. Bẹ́ẹ̀ náà, lótún wọlé lẹ́ẹ̀kan si lọ́dún nínú ìdìbò Ààrẹ orílẹ̀-èdè náà lọ́dún 2011. Ní àkókò yìí, òun ni wọ́n yàn gẹ́gẹ́ bí Alága àjọ àwọn orílẹ̀-èdè Adúláwò, African Union láti ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 2012 sí ojo kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní ọdún 2013.
Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, Patrice Talon ati Thomas Boni Yayi, tí wọ́n jẹ́ ọ̀rẹ́ kòríkòsùn olóṣèlú kẹ̀yìn sí ara wọn, tí wọ́n sì di ọ̀tá nítorí òṣèlú. Nígbà kan tí wọ́n pàdé nínú ààfin Marina ní Cotonou láti jíròrò ìtẹ̀síwájú ìlú wọn, ìmọ̀ wọn kò jọ rárá lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò ìṣèjọba, pàápàá jùlọ ọ̀rọ̀ lórí ìtúsílẹ̀ àwọn òṣèlú tí wọ́n wà lẹ́wọ̀n.
Ìgbésí ayé rẹ̀ ni ìbẹ̀rẹ̀ àti iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ilé-ìfowópamọ́
Wọ́n bí Thomas Boni Yayi ní àgbègbè Tchaourou, ní ìjọba-ìbílẹ̀ Borgou Department lápá ìlà-oòrùn orílẹ̀ èdè Benin, tí a mọ̀ nígbà kan rí ní orílẹ̀ èdè Dahomey. Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ olú-ìlú àgbègbè náà, Parakou kí ó tó tẹ̀síwájú láti kàwé gboyè ìkejì nínú imọ̀ ètò ọ̀rọ̀-ajé ní National University of Benin. Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti tún kàwé gboyè kejì òmíràn nínú imọ̀ imọ̀ ètò ọ̀rọ̀-ajé bákan náà ní Cheikh Anta Diop University ní Dakar, lórílẹ̀ èdè Senegal, ó kàwé gboyè dókítà nínú imọ̀ ètò ọ̀rọ̀-ajé àti òṣèlú ní University of Orléans, lórílẹ̀-èdè France àti ní Paris Dauphine University lọ́dún 1976.
Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀, Boni ṣiṣẹ́ nílé ìfowópamọ́ fún ìgbà pípẹ́. Láti ọdún 1975 sí 1979, ó ṣiṣẹ́ ní Benin Commercial Bank kí ó tó dára pọ̀ mọ́ Central Bank of West African States (BCEAO) gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ láti ọdún 1977 sí 1989. Láti ọdún 1992 sí 1994, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùgbaninímọ̀ràn sí Ààrẹ orílẹ̀ èdè Benin lásìkò náà, Nicéphore Soglo. Lọ́dún 1994, ó fi ipò náà sílẹ̀ láti di Ààrẹ ilé-ìfowópamọ́ West African Development Bank (BOAD).
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Batsari
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Yayi Boni
Ìgbésí ayé rẹ̀ ni ìbẹ̀rẹ̀ àti iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ilé-ìfowópamọ́
Ó bẹ̀rẹ̀ ìjọba rẹ̀ ni ọjọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 2006. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni wọ́n tú yáyá tú yàyà nínú ìdìbò náà tí gbogbo ènìyàn gbà pé kò sí àbòsí nínú rẹ̀.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bauchi
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
ISO/IEC 11801
je opagun kariaye.
Hóséà Ehinlanwo
jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti ọmọ Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà Nàìjíríà tẹ́lẹ̀
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Baure
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
ISO 11898
je opagun kariaye.
Eme Ufot Ekaette
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bayo
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Louis Buffet
Louis Joseph Buffet je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Jules Simon
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Láọ̀s
Laos (,, or ), tabi Orile-ede Olominira Oloselu Ara ile Laos je orile-ede ni Guusuilaoorun Ásíà.
Mas’ud El-Jibril
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
ISO 11940
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Yola
je ijoba ibile ni Ipinle Adamawa ni Naijiria
Mangbetu
thumb|Aya Oba Nenzima ti ile Mangbetu Mangbetu
Louis Armstrong
Louis Daniel Armstrong (August 4, 1901 – July 6, 1971) oruko alaje Satchmo tabi Pops, je afonfere jazz ati akorin ara Amerika lati New Orleans, Louisiana.
Lunda
Àwọn ẹ̀yà yìí wà ní orílẹ̀ èdè Congo, Zambia àti Angola, èdè wọn sì jẹ́ ẹ̀yà ti Bantu. Wọ́n dín díẹ̀ ní ọ̀kẹ́ mẹ́sàn-án wọ́n sì múlé gbe ẹ̀yà Yaka, Suku, Chokwe abbl. A rí àgbẹ̀, apẹja àti onísòwò tààrà ni orílẹ̀ èdè yìí. Mwaat Yaav ni ọba wọn, àwọn ìjòyè náà sì wà. Baálẹ̀ kọ̀ọ̀kan náà sì sà ṣùgbọ́n ìsákọ́lẹ̀ pọn dandan. Wọ́n máa ń dífá alágbọ̀n ṣùgbọ́n wọ́n gbàgbọ́ nínú nzambi.
Luwaluwa (Lwalwa)
LWALWA
Luwaluwa
Àwọn ènìyàn yìí tó bíi ọ̀kẹ́ kan ní iye, ẹ̀yà èdè Bantu sì ni wọ́n ń sọ. Àdúgbò Congo ni wọ́n wà, wọ́n sì múlé gbe Salampasu, Mbagani, Kete, Lunda, Luba àti Chokwe. Wọn a máa ṣe àgbẹ̀ àti ọdẹ wọn a sì máa ṣe iṣẹ́ ọnà. Wọ́n ní ìgbàgbọ́n nínú Olódùmarè (Mvidie Mukulu) àti ẹlẹ́dàá (Nzambi) ṣùgbọ́n wọ́n máa ń wárí fún àwọn alálẹ̀.
Àwọn èdè Bẹ́núé-Kóngò
Ẹ̀ka méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni èdè yìí ni: Ìwọ̀-oòrùn àti Ìlà oòrùn Benue-Congo. Àwọn orílẹ̀ èdè púpọ̀ ni ó ní àwọn èèyàn tí wọ́n ń sọ èdè yìí, ó sì sodo sí apá gúúsù ilẹ̀ Nigeria dáadáa. Bẹ́ẹ̀ náà ni ìlú bíi Cameroon, Congo, CAR, DRC, Tonzania, Uganda, Kenya, Mozambique, Angola, Rwanda, Burundi, Namibia, Zambia, Malawi, Zimbabwe, Gabon, Lesotho, Samalia àti àwọn èdè yìí kalẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí Grimes (1996) ṣe wádìí rẹ̀, èdè Yorùbá àti Igbo ni ó tóbi jùlọ nínú ẹ̀ka èdè tí a pè ní Benue-Congo, ìsọ̀rí ìwọ̀ oòrùn Benue-Congo ni ó sì pín àwọn èdè wọ̀nyí sí. Àtẹ náà nìyí. Fig 2.11. Nínú àtẹ yìí a rí ‘Proto-Benue-Congo’ ti o pín sí ìsọ̀rí meji pàtàkì.
(a)	Ìwọ̀ oòrùn Benue Congo
(b)	Ìlà oòrùn Benue Congo
Ìwọ̀ oòrùn Benue Congo:- Ó pín sí YEAI (Yoruboid, Edoid, Akokoid, Igboid); Akpes; Ayere-Ahan; NOI (Nupoid, Ọkọ, Idomoid). Ìlà oòrùn Benue Congo :- Ó pín sí ìsọ̀rí mẹ́ta pàtó.
(a)	Àárín gbùngbùn orílẹ̀-èdè Nàìjíráà:- Ó pín sí: Kainji, Àríwá-Ìwọ̀ Plateane, Beromic, Àárín gbùngbùn Plateane, Ìlà-oòrùn Gúúsù Plateane, Tarok, Jukunoid.
(b)	Ukaan
(d)	Bantoid-Cross:- Lábẹ́ èyí ni Bantoid ti yapa. Nígbà tí a sì rí Cross River ní abẹ́ Bantoid-Cross. Láti ara Cross River ni Bandi ti wá yapa. Nígbà tí a wá rí Delta-Cross lábẹ́ Cross River. Ní ìparí, ó fihàn gbangba wí pé èdè Niger-Congo tóbi tààrà àti wí pé orílẹ̀ èdè Áfíríkà ni ó pẹ̀ka sí ọ̀pọ̀ nínú àwọn èdè yìí ni ó gbalẹ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀ ṣùgbọ́n a rí lára wọn tí ìgbà ti fẹ́rẹ̀ tan lórí wọn. Àwọn wọ̀nyí ni èdè mìíràn ti fẹ́ máa gba saa mọ lọwọ Àwọn ìdí bíi, òṣèlú, ogun, òlàjú àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ni ó sì ṣe okùnfà èyí. Ní pàtàkì jùlọ, gbogbo èdè yìí náà kọ́ ni àwọn Lámèyítọ́ èdè fi ohùn ṣe ọ̀kan lé lórí lábẹ́ ìsòrí tí wọ́n wa ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni ‘ẹbí’ rẹ fi ojú hàn gbangba. Ní ìparí, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀mọ̀wé ni wọ́n ti ṣe iṣẹ́ ìwádìí lórí rẹ̀ ṣùgbọ́n ààyè sì tún sí sílẹ̀ fún àwọn ìpẹ́ẹ̀rẹ̀ túlẹ̀ láti ṣe iṣẹ́ ìwádìí àti lámèyítọ́ lórí ẹ̀kà èdè Niger-Congo.
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart|200px|thumb|right
Wọ́n bí Mozart ní 1756. Ó kú ní 1791. Ó jẹ́ ọ̀kan nínú tí ó máa ń ‘Compose’ orin. Gbajúgbajà ni nínú iṣẹ́ yìí. Láti nǹkan bí ọmọ ọdún mẹ́ta ni ó ti ní etí inú fún orin. Láìpé sí ìgbà yìí ni ó ti bẹ̀rẹ̀ sí níí lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ irin iṣẹ́ tí wọ́n fi ń kọrin. Salzburg ní Austria ni wọ́n ti bíi. Ìlú yìí ni bàbá rẹ̀ ti ń ṣiṣẹ́ orin kíkọ ní ààfin Archbishop ti Salzburg. Ọmọ ọdún mẹ́fà ni Mozart nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ orin gan-an. Ó bá bàbá rẹ̀ àti à̀ǹtí rẹ̀ ṣe ìrìnàjò lọ sí ìlú Òyìnbó. Àǹtí rẹ̀ yìí náà mọ orin-ín kọ gan-an ni. Gbogbo ènìyàn ló ń gbé wọn gẹ̀gẹ́ ní gbogbo ibi ti wọ́n lọ. Ìgbà yìí ni Mozart ti bẹ̀rẹ̀ síí kọ orin fún ara rẹ̀. Kò sí irú orin tí Mozart kò lè kọ. Ó ń kọ opera, choral music, orchestral music àti chamber music. Ara àwọn opera tí ó kọ ni ‘The Marrcege of figaro’ ‘Dio Giovanni’ àti The Magic Flute’. Nínú wọn, the Magic Flute ni ó gbajúmọ̀ jù. Lára àwọn symphonies bí ogójì tí ó kọ ‘Jupiter’ tàbí ‘Symphony C major’. ‘Symphony ni G minor’ àti ‘the Symphony in E flat major’ ni ọ̀pọ̀ sọ pé ó dára jù lára iṣẹ́ rẹ̀. Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ mìíràn tí ó lápẹrẹ ni ‘Eine Kleine Nachtmusik’ ti ó jẹ́ ‘serenade’ àti ‘Sinfonia Concertante’ tí ó jẹ́ ‘concerto’ fún violin àti viola. Lékèé gbogbo iṣẹ́ tí ó ṣe yìí, kò lówó. Ọmọ ọdún márùndínlógájì péré ni nígbà tí ó kú wọ́n sì sin ín sí ibi tí wọ́n máa ń sin àwọn òtòsì sí ní Vienna.
.fj
.fj
ISO 11941
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bebeji
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
ISO/TR 11941
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bekwarra
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Èdè Sotho Apáàríwá
Northern Sotho
Gaëtan de Rochebouët
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Yorro
Agbegbe Ijoba Ibile Yorro je ijoba ibile ni Ipinle Taraba towa ni Nigeria. Ibujoko re wa ni ilu Yorro.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bende
Agbegbe Ijoba Ibile Bende wa ni Ipinle Abia ni Nigeria.
ISO 12006
je opagun kariaye.
Emmanuel Paulker
Emmanuel Paulker (bíi ní Ọjọ́ karùndínlógún Oṣù kẹwá Ọdún 1955) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àárín Balyesa ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2007 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party.
William Henry Waddington
jẹ́ Ààrẹ Alákòóso orílẹ̀-èdè Faransé tẹ́lẹ̀.
Joy Emodi
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bichi
thumb|Ẹnubodè Bichi Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Albert Einstein
Albert Einstein (14 March 1879–18 April 1955) je onimosayensi to ko ipa pataki ninu sayensi ni orundun 21ko.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bida
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Èdè Sotho Apágúúsù
Sesotho (Sotho, Southern Sotho, tabi Southern Sesotho )
Ita David Ikpeme
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.
ISO 12207
je opagun kariaye.
Charles de Freycinet
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Mahafali
Mahafali	Àwọn ènìyàn yìí lé ní mílíọ̀nù kan àti ààbọ̀, wọ́n ń gbé ní apá Gúúsù ìwọ̀ oòrùn Madagascar. Àgbẹ̀ àti darandaran sì ni wọ́n; wọ́n gbajú gbajà fún fínfín àti kíkun ibojì/sàréè. Wọ́n ní ìgbàgbọ́ nínú òrìṣà àkúnlẹ̀bọ, asòdì sí ẹ̀kó kristiẹni ni ìjọba wọn tẹ́lẹ̀, wọn kò ní àǹfààní láti gbọ́ nípa orúkọ Jesu. Nísisìyí ẹ̀sìn òmìnira ti wà ṣùgbọ́n ojú ọ̀nà tí kò dára ń pa ìtànkálẹ̀ ìhìnrere lára.
Marco Polo
Marco Polo (c. 1254 – January 9, 1324) was a Venetian merchant traveler from the Venetian Republic whose travels are recorded in Il Milione, a book which did much to introduce Europeans to Central Asia and China. He learned about trading whilst his father and uncle, Niccolò and Maffeo, travelled through Asia and apparently met Kublai Khan.
.fm
.fm ni amioro orile-ede fun top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Federated States of Micronesia, to je adipo awon erekusu ni Okun Pasifiki.
Itokasi
Toppdomän
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Yola
Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Yola je agbegbe ijoba ibile ni ipinle Adamawa State, ni orile ede Naijiria. Ijoba ibile yi naa tun ni awon olugbe agbegbe naa mo si Jimeta ti o je igberiko fun Ariwa Yola.
Maasai
Maasai je eya awon eniyan ni Apailaoorun Afrika. Wọ́n wà ní àdúgbò orílẹ̀ èdè Tanzania àti Kenya, wọ́n sì fẹ́ẹ̀ tó ọ̀kẹ́ mẹ́tàdínlógún ààbọ̀ ní iye. Èdè wọn ni OI Maa wọ́n sì múlé gbe Samburu, Kikuyu, Kamba, Chaga, Meru abbl. Darandaran tààrà ni wọ́n. wọn a sì máa sín ìlẹ̀kẹ̀ gan-an. Ọjọ́ orí ni wọ́n máa fi ń ṣe ìjọba ní ilẹ̀ yìí, obìnrin wọn kìí sìí pẹ́ ní ọkọ ṣùgbọ́n ọkùnrin gbọ́dọ̀ ní owó lọ́wọ́ kí ó tó fẹ́ aya. Ní àsìkò ayẹyẹ pàtàkì, màálù ni wọ́n máa ń fi rúbọ.
Sunday Tuoyo
je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.
ISO 12234-2
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bindawa
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Àkúrẹ́
Akure je ilu ni Naijiria ati oluilu ipinle Ondo ni apa iwo oorun.
.fo
.fo ni amioro orile-ede top-level domain (ccTLD) fun awon Erekusu Faroe.
Àkúrẹ́
A kò le sọ pàtó ọdún tàbí àkókò tí wọn tẹ ìlú Àkúrẹ́ dó, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí Arífálò (1991) ṣe wòye, ó ní Àkúrẹ́ fẹ́rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìlú tí ó pẹ́ tí wọn ti tẹ̀dó ni ilẹ̀ Yorùbá Akurẹ is probably lone of the oldest towns in Yorubaland.
(Arífálò 1991; o,1.2)
.fo
Itokasi
Toppdomän
Àkúrẹ́
Ìtàn sọ fún wa pé, Aga, ẹni tí a tún wá mọ orúkọ rọ̀ bí Alákùnrẹ́ ni ó kọ́kọ́ tẹ ìlú Àkúrẹ́ dó. Orúkọ̀ bàbá rẹ̀ ni ìyàngèdè. Ìtàn sọ fún wa pé, Ẹ̀pé, ní ẹ̀bá ìlú Òǹdó ni ó kọ́kọ́ fi ṣe ibùgbé lẹ́yìn tí wọn kúrò ní Ilé-Ifẹ̀. Alákùnrẹ́ tẹ̀ síwójú láti dá ibùgbé tirẹ̀ ní. Ní àsìkò yìí, ohun ọ̀ṣọ́ ọwọ́ rẹ̀ tí á ń pè ní ‘Àkún’ gé. Ó pe ibẹ̀ ní ‘Àkún rẹ́’ nítorí ìtumọ̀ ‘gé’ ni ‘rẹ́’ ní èdè Àkúrẹ́. Eléyìí ni ó wá di ‘Àkúrẹ́’ títí dòní yìí. Alákùnrẹ́ sì jókòó gẹ́gẹ́ bí olórí ìlú. A kì í pè é ní ọba ní àsìkò yẹn bí kò ṣe ‘Ọmọlójù’. Ó lo ipò rẹ̀ bí olórí ìlú àti ọmọ Odùduwà ní ìlú Àkúrẹ́. Ní àsìkò yìí ni àwọn ọmọ Odùduwà ń jẹ ọba káàkiri ilẹ̀ Yorùbá. A gbọ́ pé, Àjàpadá Aṣọdẹ́bọ̀yèdé tí o jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ Odùduwà kúrò ní ìlú Òṣú, ó sì dúró sí ìlú kan tí wọn ń pè ní ‘Òyè’nítòsí Ẹ̀fọ̀n-Alààyè. Rògbòdìyàn, Ìṣòro, ogun àti àìfọkànbalẹ̀ kọ lu ìgbé – ayé Àjàpadá pẹ̀lú ara ìlú ‘Òyè’ náà. Ó wá di dandan fún Àjàpadá láti kúrò ní ìlú ‘Òyè’fún ààbò. Òun àti àwọn alátìlẹ́yìn rẹ̀ dórí kọ ilẹ̀ àìmọ̀rí fún ibùgbé. Àjàpadá gbáradì, ó kó àwọn ènìyàn rẹ̀, ó sì ṣe gẹ́gẹ́ bí akíkanjú àti ògbójú ọdẹ. wọ́n rìn títí tí wọn fi dé igbó Àkúrẹ́, ibí ni wọ́n ti bá wọn pa erin. Erin tí Àjàpadá pa fún àwọn ará ìlú Àkúrẹ́ fún àwọn aré ìlú ní ìwúrí àti ìbẹ̀rù, nítorí pé, ọdẹ tí ó bá pa erin jẹ́ ọdẹ abàmì àti akíkanjú ọdẹ. Àwọn ará ìlú Àkúrẹ́ wá gba Àjàpadà gẹ́gẹ́ bí akíkanjú ọdẹ tí yóò lè ní agbára láti gba ará ìlú rẹ̀ ní ọjọ́ mìíràn tí ogun tàbí ọ̀tẹ̀ bá dé. Àwọn ará ìlú Àkúrẹ́ fún Àjàpadá ní orúkọ ‘Aṣọdẹbóyèdé’. Àjàpadá tí à ń pè ní Aṣọdẹbóyèdé wá ní iyì gidi tí àwọn ará ìlú sì fẹ́ràn rẹ gan-an. Àwọn ará ìlú wá gbé Àjàpadá ga ju Alákùnrẹ́ tí o kọ́kọ́ dé ìlú Àkúrẹ́ lọ. Alákùnrẹ́ náà ṣàkíyèsí pé, àwọn ará ìlú fẹ́ràn Àjàpadá ju òun lọ, ó wa dàbí ẹni pé wọ́n rí ‘ọkọ́ tuntun gbé àlòkù èṣí dànù’. Alákùnrẹ́ wá já ọwọ́ rẹ̀ nínú irọ́kẹ̀kẹ̀ àti akitiyan láti jẹ́ ọba fún ìlú Àkúrẹ́ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òun gan-an ni ẹni kìíní tí ó kọ́kọ́ tẹ ìlú Àkúrẹ́ dó. Itàn sọ fún wa pé Alákùnrẹ́ fi tọ̀wọ̀tọ̀wọ̀ kúrò fún Àjàpadá Aṣọdẹbóyèdé. Àjàpadá Aṣọdẹbóyèdé wá jẹ́ ọba ìlú Àkúrẹ́ kìíní, gbogbo ayé gbọ́, ọ̀run sì mọ̀. Iwádìí fi hàn wá pé, Àjàpadá yìí jẹ́ ọmọ Ẹkùn, Ẹkùn sì jẹ́ ọmọ Òdùduwà1. Òdùduwà tí ó jẹ́ bàba Ẹkùn ni ó tọ́jú Àjàpadá dàgbà nítorí Ẹkùn tètè kú. Àjàpadé jẹ́ ọmọ rere, ó sì fẹ́ràn láti máa ṣeré káàkiri ààfin Òdùduwà, àwọn ènìyàn a sì máa pè é ní ‘Àjàpadá Ọmọ Ẹkùn. A gbọ́ pé Odùduwà fún Àjàpadá ní ẹ̀wù oògùn kan tí wọn ń pè ní ‘Ẹ̀wù Ogele’ tí Òduduwà fúnra rẹ̀ fi ń ṣe ọdẹ, nígbà tí Àjàpadá pinnu láti dá ibùgbé tirẹ̀ ní.
1.	Ohun èlò ọdẹ ti wọn fi irin ṣe ni o ń jẹ́ ‘Àjà’. Ibi náà ni orúkọ Àjàpadá tí ṣúyọ tí o túmọ̀ sí ‘A fi ajà pá ẹdá (Àjàpadá)
2.	Èyí tí ó túmọ̀ sí pé, mo fi adé yìí fún ọ láéláé.
Àjàpadá ọmọ Ẹkùn Aṣọdẹbóyèdé, Déjì kìíní ní ìlú Àkúrẹ́ jẹ́ akínkanjú ògbójú ọdẹ ni gbogbo ìgbésì ayé rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ Weir (1934)1 ogójì ọba ni ó ti jẹ ní ìlú Àkúrẹ́ láti ìgbà tí ìtàn ti bẹ̀rẹ̀. Ọba mẹrìn sì ti jẹ lẹ́yìn àkókò tí Weir ṣe ìwádìí tirẹ̀. Àpapọ̀ ọba tí ó ti jẹ ní Àkúrẹ́ jẹ́ mẹ́rìnlélógójì2. À rí igbọ́ pé obìnrin méjì ni ó wà nínú wọn.3 Obìnrin kìínì ni Èyé – Aró ti ó jẹ ọba ní ọdún 1393 títí di ọdún 1419 A.D. Ohun tí o fà á tí oyè fi kan obìnrin yìí nip é, òun nìkan ni ifá rẹ fọ rere láàrin àwọn tí wọn dárúkọ fún ifá rẹ fọ rere láàrin àwọn tí wọn dárúkọ fún Ifá. Àwọn Àkúrẹ́ sì fẹ́ tẹ̀ lé ohun tí Ifá sọ nítorí pé wọn ti fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọba jẹ tí wọn kò pẹ lórí oyè. Ifá sọ pé obìnrin yìí yóò pẹ́ lórí oyè àti pé àsìkò rẹ̀ yóò tuba tùṣẹ. Obìnrin kejì tí ó jẹ ọba ní Èyémọhin, ó wà lórí oyè ni ọdún 1705 títí di ọdún 1735. A gbọ́ pé nígbà tí wọn tún dá ifá ní àsìkò yìí, ifá kò mú ọmọkùnrin ọmọ-ọba kọọkan, bí kò ṣe ọmọ-ọba-bìnrin yìí. Eléyìí ni ó mú kí àwọn ará Àkúrẹ́ fi ọmọ-ọba-bìnrin yìí jẹ ọba.
1.	Wo: N.A. C. Weir 1934 Akurẹ District Intelligence Report. Filo 41, 30014 Nigerian National Archives Ìbàdàn.
2.	Wo Àfikún ‘I’ fún orúkọ àwọn ọba tí ó ti jẹ ní ìlú Àkúrọ́.
Ọba Adéṣidá Afúnbíowó ni a gbọ́ pé, ó pẹ́ láyé jù gẹ́gẹ́ bí ọba ìlú Àkúrẹ́. Ó lo bí ọgọ́ta ọdún láyé (1897 -1957.) Àkíyèsí: A ko iṣẹ́ yìí láti inú àpilẹ̀kọ fún Oyè Ẹ́mè ti F.A Àjàkáyé
A.F Àjàkáyé (1998) ‘Ìlò Orin Láwùjọ Àkúrẹ́ Àpilẹ̀kọ fún Oyè Ẹ́meè, DALL, OAU, Ifẹ̀ Nigeria. Àṣamọ̀ Èròngbà iṣẹ́ yìí ni láti ṣe ìwádìí sí ohun tí àwọn ará Àkúrẹ́ máa ń lo orin fún ní àwùjọ wọn. Ó jẹ́ ọ̀nà láti ṣẹ̀dámọ̀ àwọn orin àwùjọ Àkúrẹ́, láti ṣàlàyé ìṣẹ̀ṣe àwọn orin wọn àti láti ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn kókó tí orin máa ń dá lé. Ìlò orin ní àwùjọ Àkúrẹ́ tí iṣẹ́ ìwádìí yìí dá lé ni èròngbà láti sí ọ̀nà titun sílẹ̀ fún àtúpalẹ̀ lítíréṣọ̀ lọ́nà láti mú kí àwọn orin wọ̀nyí yé ni dáradára. Ó tún jẹ́ ọ̀nà láti ṣí ọ̀nà titun sílẹ̀ fún ìwádìí lórí lítíréṣọ̀ alohùn pàápàá ti àwùjọ Àkúrẹ́ tí ó jẹ́ pé iṣẹ́ ìwádìí kò ì tí pọ̀ lórí rẹ̀. À ṣe àkójọ-èdè-fáyẹ̀wò láti ọdọ̀ àwọn ọ̀kọrin. Apohùn ìṣẹ̀nbáyé àti àwọn abínà-ìmọ̀. A ṣe àdàkọ àwọn orin tí a gbà jọ, a sì ṣe àgbéyẹwò àwọn iṣẹ́ tí wọn ti wà nílẹ̀ lórí orin ní àwọn agbègbè mìíràn. A ka àwọn ìwá tí ọwọ́ wa tẹ̀ ní agbègbè náà, a sì rí ọ̀kọ́ tó wúlò fún wa lórí orí ọ̀rọ̀ tí iṣẹ́ wa yìí dá lé. Iṣẹ́ ìwádìí yìí fi hàn pé àkọ́jinlẹ̀ orin nípa síṣe àtúpalẹ̀ kókó ohun tí à ń lo orin fún pọn dandan kí a tó le ní òye iṣẹ́ ọnà àti Ìtumọ̀ orin ní àpapọ̀. Ìṣẹ́ yìí tún jẹ́ kí ń ní ìmọ̀ nípa ìtàn Ìṣẹ̀dálẹ̀, ẹ̀sìn àti ètò ìṣèlú àwọn ará Àkúrẹ́. Iṣẹ́ yìí tún fi hàn pé ẹ̀sìn ní o máa ń bí àwọn orin ẹ̀sìn ní àwùjọ Àkúrẹ́ àti pé àṣà àti ìṣe àwùjọ ni ó máa ń ṣe okùnfà fún àwọn orin aláìjọmẹ́sìn.
Alámòjútó: 	Ọ̀mọ̀wé A. Akínyẹmí.
Makonde
Makonde Èdè Bàntú ni wón ń so, wón sì wà ní Tanzania àti Mozambique. Àwon Mwera, Makua àti Mabia ni àwon alámùúlégbé won. Isé won sì ni àgbè, ode àti igbá fínfín. Abúlé kòòkan ni ó sì ní baálè tirè, àwon alálè ni wón sì máa ń bo bíi Olórun ti won.
Muammar al-Gaddafi
Muammar Muhammad Abu Minyar al-Gaddafi (مُعَمَّر القَذَّافِي Muʿammar al-Qaḏḏāfī ;[variations] (7 June 1942 – 20 October 2011), to saba je titokasi bi Colonel Gaddafi, ti je olori Libya lati eyin ifipagbajoba ologun to sele ni 1 September 1969 nigba to gbajoba lowoe Oba Idris ile Libya to si sedasile Orileolominira Arabu Libya. Leyin odun 42 lori ijoba o je ikan ninu awon olori topejulo lori aga.
Naples
NAPLES|thumb|right|200px
Ìlú kan tí ó ṣe pàtàkì nínú ìtàn ni Naples. Gúsù ilẹ̀ Italy ni Naples wà. Àwọn ènìyàn tó ń gbé ibẹ̀ tó 1,278.000. Òun ni ìlú tí ó tóbi ṣe ẹ̀kẹ́ta ní ilẹ̀ Italy. Ó tẹ̀lé Rome àti Milan.
Àwọ́n ènìyàn, máa ń rin ìrìnàjò afẹ́ lọ sí ìlú yìí. Wọ́n máa ń kan ọkọ̀ ojú omi ńlá níbẹ̀. Wọ́n ní àwọn èso wọ́n sì ní àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó ń sọ epo dọ̀tun.
Àwọn Greek ni ó dá Naples sílẹ̀ ṣùgbọ́n ó bọ́ sí abẹ́ àṣẹ Róòmù ní sẹ́ńtúrì kẹ́rin ṣáájú ìbí Kírísítì. Ó dá dúró funra rẹ̀ ní sẹ́ńtúrì kẹ́jọ lẹ́yìn ikú olúwa wa. Lẹ́yìn èyí ni ó wá di olú-ìlú fún ìjọba Sialy àti Naples. Naples dara pọ̀ mọ́ Italy ní 1861.
Benito Mussolini
Benito Mussolini je oloselu omo orile-ede Italia. Wọ́n bí Benito ní 1883. Ó kú ní 1945. Òun ni ó dá Fasisti sílẹ̀ ní Italy. Òun ni ó darí Italy ní 1922 sí 1943. Agbára ni ó fi ń darí ilẹ̀ náà (a dictator). It Duce tí ó dúró fún olórí (the leader) ni àwọn èyìn rẹ̀ máa ń pè é. Mussolini àti ìgbìmọ̀ Fascist Party ni wọn jọ ń darí Italy. Wọn kò gba alátakò kankan láyè. thumb|left|Lati osi si otun, o le rii awọn ara ti ko ni igbesi aye ti oloselu Komunisiti tẹlẹ Nicola Bombacci, Duce Benito Mussolini, olufẹ oloootitọ rẹ Clara Petacci, minisita Alessandro Pavolini ati olokiki oloselu fascist Achille Starace, ni ifihan ni Plaza Loreto ni Ilu Milan ni ọdun 1945.
Gẹ́gẹ́ bí ajàfún-mèkúnnù (socialist) ni Mussohni ṣe wọ òṣèlú. Ó jẹ́ olóòtu ìwé-ìróyìn kan tí ó ń jẹ́ ní Avanti ṣùgbọ́n ní 1914, ó dá ìwé-ìroyìn tirẹ̀ sílẹ̀. Ó pè é ní IL Popolo d’Italia. Ní ọdún 1921 ni ó dá ẹgbẹ́ òṣèlú Fascist sile. Èrò tí ó ní nípa dídá ẹgbẹ́ òsẹ̀lú yìí sílẹ̀ ni láti lè tún Italy kọ́ kí ó sì sọ ọ́ di ìlú tí ó lágbára. Lẹ́yìn ìgbà tí àwọn Fascist rìn lọ sí Róòmù ní 1922 (‘Fascist March on Rome’), Ọba Victor Emmanuel III pe Mussoline láti wá gbé ìjọba tirẹ̀ kalẹ̀. Kò pẹ́ tí àwọn Fascist bẹ̀rẹ̀ síí darí ilẹ̀ Italy.
Àwọn ọmọ ogun Mussoline kọlu Ethopia ní 1905 wọ́n sì ṣẹ́gun ibẹ̀ lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjà tí ó gbóná. Kò pé tí Mussolini ní kí àwọn ọmọ ogun òun lọ ran General Franco lọ́wọ́ nínú ogun abẹ́lé ilẹ̀ Spain. Ní 1940, Italy bẹ̀rẹ̀ síí kópa nínú ogun àgbáyé kejì. Italy dúró gbá gbá gba ti Germany ṣùgbọ́n wọ́n ṣẹ́gun Italy. Won di ebi ifidírẹmi Italy yìí ru Mussolini. Wọ́n gba ìjọba lọ́wọ́ rẹ̀ wọ́n sì sọ ọ́ sí ẹ̀wọ̀n. Àwọn German gba á sílẹ̀ ó wa di olórí ìjọbá tí kò fẹsẹ̀ múlẹ̀ kan. Ní ọdún 1945, àwọn tí ó ń jà rí i mú, wọ́n sì pa á.
Imbarek Shamekh
Imbarek Shamekh
Àkójọ àwọn olórí orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Benin
Awon Olori Orile-ede ile Benin
(Dates in italics indicate de facto continuation of office)
Prolog
je opagun kariaye.
Aloysius Akpan Etok
Aloysius Akpan Etok jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àríwá-ìwọ oòrùn Ìpínlẹ̀ Ibom State ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin láti Ọdún 2007 sí Ọdún 2015 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party.
.fr
.fr je ti orile-ede Fransi
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Binji
Agbegbe Ijoba Ibile Binji je ijoba ibile ni Ipinle Sokoto ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Binji
Baghdadi Mahmudi
Ni Oṣu Kini ọdun 2022, Baghdadi Mahmoudi ti wa ni ẹwọn ni Ilu Libiya lẹhin ti o ti tu silẹ nipasẹ Tunisia ni ọdun 2012, o ti fẹrẹ gbe ẹsun kan si Tunisia ṣaaju awọn ile-iṣẹ Libyan ati niwaju ile-ẹjọ ọdaràn kariaye.
ISO 13216
tabi Isofix je opagun kariaye fun ijoko abo omo-owo ninu moto.
D'banj
Dapo Daniel Oyebanjo tí a bí ni ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹfà, ọdún 1980 ní Zaria, Ipinle Kaduna, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bíi D'banj jẹ́ akọrin àti oníṣòwò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni oludásílẹ̀ Mo' Hits Records, tí Don Jazzy jẹ́ aṣàgbéjáde orin ní ilé-iṣẹ́ náà. Ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ̀, díẹ̀ lára wọn ni; akorin ilè Africa tó dára jù lọ ní MTV Europe Music Awards 2007, akọrin toh dára jù lọ ní ọdún 2009 ní MTV Africa Music Awards 2009, òṣèré tó dára jù lọ ni àgbáyé ní 2011 BET Awards, àti akọrin ilẹ̀ Africa tó nh tà jù ní 2014 World Music Awards.
Oyebanjo mú orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ tí ń ṣe D'banj láti ara orúkọ àkọ́kọ́ rẹ̀, Dapo àti orúkọ bàbá rẹ̀, Oyebanjo. Ó di gbajúgbajà látara orin "Oliver Twist" tó kọ ní ọdún 2012.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
D'banj, tí àwọn èèyàn mọ̀ sí Kokomaster tàbí Bangalee, ni a bí ni ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹfà, ọdún 1980 ní Zaria, apá Àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ajagun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ oníṣòwò láti ìlú Shagamu, ní Ogun. D'banj ní àwọn àbúrò tó jẹ́ ìbeji, Taiwo àti Kehinde Oyebanjo.
Ìbẹ̀rẹ̀ orin kíkọ
Lẹ́yìn ikú ẹ̀gbọ́n rẹ̀, ó mú dùrù ẹ̀gbọ́n rẹ́, ó sì máa ń lò ó láti fi kọrin ní ilé-ilwé rẹ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló máa ń wá tẹ́tí si. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti lọ kọ́ mechanical engineering ní Lagos State University, àmọ́ kò parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ nítorí ìdaṣẹ́sílẹ̀ àwọn olùkọ́. Ó lọ sí ìlú London láti lọ parí ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ibẹ̀ ló ti pàdé Don Jazzy, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ aṣógbà ní ilé-iṣẹ́ náà. Don Jazzy ràn án lọ́wọ́ láti gbé orin àkọ́kọ́ rẹ̀ "Tolongo" jáde.
Àwọn ìtọ́kasí
blah blah blah
Detroit
Detroit ni ilu titobijulo ni ipinle ti Michigan ni Amerika ati ibujoko Ibile Wayne.
.ga
.ga
Mambila
Mambila Àwọn ènìyàn yìí wà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ati Kamẹrúùnù, wọ́n tó ẹgbẹ̀rún lọ́na mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n, wọ́n sì múlé ti àwọn ènìyàn bíi kaka, Tikong àti Bafum. Èdè Mambila, ẹ̀yà Bantu ni wọ́n sì ń sọ. Àgbẹ, ọde,̣ apẹja àti ọ̀ṣìn ẹran ni ìṣe wọn. Ẹ̀sìn Mùsùlùmí àti ti ìbílẹ̀ ni wọ́n ń ṣe papọ̀. Àwọn wọnyi wa ni Orílẹ́ èdè Nàìjíríà àti Kamẹrúùnù. wọn jẹ ẹya Bantu. Àwọn kaka, Tikong ati Bafun ni wọn jọ pààlà. Ẹsin ibilẹ ati ẹsin musulumi ni wọn n sin.
Akpor Pius Ewherido
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zaki
wa ni Naijiria
Ayogu Eze
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zango
wa ni Naijiria
Topic Maps
je opagun kariaye.
Charles Duclerc
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
ISO 13406-2
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zangon-Kataf
wa ni Naijiria
World Wrestling Entertainment
World Wrestling Entertainment, Inc. (WWE)
Abubakar Umar Gada
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
.gf
.gf
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Birnin-Kébbí
Agbegbe Ijoba Ibile Birnin Kebbi je ijoba ibile ni Ipinle Kebbi towa ni Nigeria.
Dmitri Mendeleev
Dmitri Ivanovich Mendeleev (also romanized Mendeleyev or Mendeleef; Дми́трий Ива́нович Менделе́ев ) (8 February 1834 – 2 February 1907), was a Russian chemist and inventor. He is credited as being the creator of the first version of the periodic table of elements. Using the table, he predicted the properties of elements yet to be discovered.
Hans-Adam 2k ilẹ̀ Líktẹ́nstáìnì
Hans-Adam 2k (Johannes (Hans) Adam Ferdinand Alois Josef Maria Marko d'Aviano Pius von und zu Liechtenstein; ojoibi 14 Osu Keji 1945, Zurich), ni Omoba ile Liechtenstein lorite lowolowo.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Biriniwa
thumb|Ọjà èso water melon tí ó wà ní Birniwa Agbegbe Ijoba Ibile Biriniwa je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria. Gbogbo agbegbe naa je kilomita 1.567, nigbati awon olugbe be je 142,329.
William Shakespeare
William Shakespeare (ojo iribomi 26 April, 1564 - 23 April, 1616) je akoewi ati akoere omo ile Geesi.
Orin-ìyìn orílẹ̀-èdè
Èyí ni orin tí orílẹ̀-ède kan máa ń kọ nígbà tí wọ́n bá ń ṣe ayẹyẹ. Wọ́n máa ń kọ ọ́ tí olórí orílẹ̀-èdè mìíràn bá wá bẹ̀ wọ́n wò. Wọ́n máa ń kọ ọ́ níbi tí àwọn ènìyàn bá pé jọ sí tàbí ibi òṣèlú tó bá ṣe pàtàkì. Ẹnìkan lè dá a kọ fún gbogbo ènìyàn tàbí kí gbogbo ènìyàn kópa nínu kíkọ rẹ̀. Ọ̀rọ̀ inú orin yìí máa ń yin orílẹ̀-èdè àti àwọn ènìyàn tí ó wà nínú rẹ̀. Orin yìí máa n sábàá sọ àwọn ohun ribiribi tí ilẹ̀ kan ti gbé ṣe. Bouget de I’Isle ni ó kọ orin ti ilẹ̀ Faranse ní àsìkò ogun ní 1792. Francis Scott Key ni o kọ ti ilẹ̀ Àmẹ́rìkà ní 1814. A kò mọ ẹni tí ó kọ ‘God save the Queen’ ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ṣùgbọ́n 1745 ni wọ́n kọ́kọ́ kọ ọ́. ‘Arise, O Compatriots’ ni ó bẹ̀rẹ̀ orin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí a ń lò lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí.
Jack Collison
Jack David Collison
Henri Brisson
Eugène Henri Brisson je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Klaus Tschütscher
thumb|Klaus Tschuetscher
Bode George
Olabode Ibiyinka George je agba oloselu omo bibi ipinle Eko ni apa iwo-oorun orile-ede Naijiria. A bii ni ojo kokanlelogun, osu kokanla odun 1945. O ti figba kan je Gomina ijoba ologun Ipinle Ondo ni odun 1988 si 1990. Titi di asiko yii, Bode George je omo egbe-oselu alatako People Democratic Party
Bello Jibrin Gada
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
110 film
je opagun kariaye.
Krypton
Kryptọ̀nù?
Sunday Abiodun Olukoya
Sunday Abiodun Olukoya je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.
René Goblet
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Birnin-Magaji/Kiyaw
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
ISO 13407
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zaria
Agbegbe Ijoba Ibile Zaria je ijoba ibile ni Ipinle Kaduna to wa ni Naijiria. Ibujoko re wa ni ilu Zaria
ISO 13407
Itokasi
ISO 13407
ISO 13485
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zurmi
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Biu
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zing
Agbegbe Ijoba Ibile Zing je ijoba ibile ni Ipinle Taraba towa ni Nigeria. Ibujoko re wa ni ilu Zing.
Aminu Sule Garo
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Birnin Kudu
thumb|Kilasi kẹtàlélọ́gbọ̀n ilé-ẹ̀kọ́ sẹ́kọ́ndírì ti ìjọba ní Birnin Kudu. Agbegbe Ijoba Ibile Birnin Kudu je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
ISO 13490
je opagun kariaye.
.gh
.gh je amioro orile-ede fun top-level domain ti Internet (ccTLD) fun ile Ghana.
Alois ilẹ̀ Líktẹ́nstáìnì
<br style="clear: right;" />
Charles Floquet
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
ISO 13567
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Zuru
Agbegbe Ijoba Ibile Zuru je ijoba ibile ni Ipinle Kebbi towa ni Nigeria.
.gi
.gi
Abdullahi Ibrahim Gobir
jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Naijiria àti asojú Ìlà Òòrùn Sokoto ní Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bodinga
Agbegbe Ijoba Ibile Bodinga je ijoba ibile ni Ipinle Sokoto ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Bodinga
Satty Davies Gogwim
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
Kòréà Gúúsù
Kòréà Gúúsù, fun onibise gege bi Orile-ede Olominira ile Korea (ROK) (대한민국, ), je orile-ede ni Ilaorun Asia, to budo si ilaji apaguusu Korean Peninsula. O ni bode mo Saina ni iwoorun, Japan ni ilaorun, ati Ariwa Korea ni ariwa. Oluilu re ni Seoul. Guusu Korea dubule si agbegbe ojuojo lilowooro pelu awon oke. Agbegbe bo itobi to je 100,032 ilopo awon kilomita mole, o si ni iye eniyan to ju egbegberun 50 lo.
Antimony
Antimony (stibium) is a chemical element with symbol Sb and atomic number 51. A lustrous gray metalloid, it is found in nature mainly as the sulfide mineral stibnite (Sb2S3). Antimony compounds have been known since ancient times and were used for cosmetics; metallic antimony was also known, but it was erroneously identified as lead. It was established to be an element around the 17th century.
ISO/IEC 13568
je opagun kariaye.
Chris Tucker
Christopher "Chris" Tucker (born August 31, 1971) je òṣeré ati aláwàdà ara ile Amerika, to gbajumo nitori isere re bi Detective James Carter ninu filmu alapameta Rush Hour ati bi Smokey ninu filmu odun 1995 Friday.
Pierre Tirard
Pierre Emmanuel Tirard je Alakoso Agba ile Furansi tele.
ISO 13584
je opagun kariaye.
John Dramani Mahama
John Dramani Mahama (ojoibi 29 November 1958) je Aare ile Ghana ati Igbakeji-Aare orile-ede Ghana tele. O je didiboyan ni idiboyan odun 2008. Teletele o ti je omo Ile-igbimo asofin fun Bole-Bamboi ati omo Ile-igbimo asofin Gbogbo Afrika lati Ghana. O ti je Alakoso Eto Ibanisoro labe ijoba Aare Jerry Rawlings.
Anthony Onyearugbulem
Anthony Ibe Onyearugbulem (1955–2002) je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bogoro
thumb|Àwòrán Bogoro, ituri, DRC ti ọjọ́ Thursday, ogúnjọ́ oṣù kíní ọdún 2022. Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
Iodínì
Iodine (, , tabi  ; lati ιώδης iodes meaning violet (or purple), je apilese kemika to ni ami-idamo I ati noma atomu 53.
ISO 13616
je opagun kariaye.
Formula One
Formula One tabi Formula 1 tabi F1 je idije isare moto ti FIA n se imojuto re.
.kz
.kz je ti orile-ede Kasakstan.
.ky
.ky ni amioro orile-ede lori Internet fun top-level domain (ccTLD) fun Cayman Islands.
Itokasi
Toppdomän
Alexandre Ribot
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
ISO 14000
je opagun kariaye.
Léon Bourgeois
je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bomadi
Agbegbe Ijoba Ibile Bomadi je ijoba ibile ni Ipinle Delta ni Nigeria.
ISO 14031
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Boluwaduro
Agbegbe Ijoba Ibile Boluwaduro je ijoba ibile ni Ipinle Osun ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Otan Aiyegbaju.
Kofi Abrefa Busia
Kofi Abrefa Busia (Ọjọ́ kọkànlá Oṣù keje Ọdún 1913 – Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọn Oṣù kejọ Ọdún 1978) jẹ́ alákóso àgbà orílẹ̀-èdè Ghana lati Ọdún 1969 sí Ọdún 72.
Latvian Hockey League
Latvian Hockey League
Dalia Grybauskaitė
Dalia Grybauskaitė (pronounced, ojoibi 1 March 1956) je oloselu ara orile-ede Lituéníà ati lowolowo Aare ile Lituenia to bo si ori aga ni 12 Osu Keje, 2009. Teletele ohun ni Igbakeji Alakoso Oro Okere, Alakoso Eto Inawo ati Olugbimo Europe fun Eto Inawo ati Isuna. Grybauskaitė ni obinrin olori orile-ede akoko ile Lituéníà.
Horsepower
je opagun kariaye.
ISO/IEC 14443
je opagun kariaye.
.gm
.gm
.gl
.gl je ti ile Greenland.
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Apáìwọ̀òrùn
This is a list of administrators and Governors of Western State, Nigeria, including the former Western Region. In 1976-02-03, Western State was divided into Ogun, Ondo, and Oyo states.
Slofákíà
Slofákíà tabi orile-ede Slofaki Olominira je orile-ede ni Europe.
Mao Zedong
Mao Zedong, o tun se e ko bi Mao Tse-tung (December 26, 1893– September 9, 1976), je ara Saina Han to je olujidide, asero oloselu ati olori egbe kommunisti leader. O siwaju Orile-ede Olominira Awon Ara Saina (PRC) lati igba idasile re ni 1949 titi di ojo iku re ni 1976. Awon ero re lori Isemarksi-Iselenin, ona ijagun ologun ati awon iru eto Kommunisti re lapapo la mo si Isemao.
.gl
Itokasi
Toppdomän
Henri ilẹ̀ Lúksẹ́mbọ̀rg
right|frameless
Bismuth
Bismuth je ipilese elegbogi to ni ami-idamo Bi ati nomba atomu 83.
Bello Hayatu Gwarzo
je oloselu ara Naijiria ati omo Ilé Alàgbà Nàìjíríà.
H.264/MPEG-4 AVC
je opagun kariaye.
MPEG-4 Part 14
MPEG-4 Part 14 tabi ISO 14496-14 je opagun kariaye.
ISO 14644
je opagun kariaye.
Andrius Kubilius
Andrius Kubilius (ojoibi 8 December 1956, Vilnius, Lithuanian SSR, Soviet Union) ni Alakoso Agba orile-ede Lithuania lowolowo lati 9 December, 2008.
Ẹ̀sìn
thumb|380px| thumb|Àwon ami-idamo esin 'Ẹ̀sìn ni igbagbo lori idie, eda, ati ise agbalaaye agaga bo se je nipa ida awon ohun ti oju koleri.
.gn
.gn je ti ile Guinea
Émile Combes
Émile Justin Louis Combes je Alakoso Agba ile Furansi tele.
Hassan Muhammed Gusau
Abí arákùrin Hassan Muhammed Gusau ní Ojo kejìlá osù kejìlá odún 1960 tí ó  sì wolé gégé bíi asòfin àgbà ní èka zamfara central constituency ti ìjoba Ìpínlẹ̀ Zamfara  ní orílè èdè Nàìjíríà tí ó sìgba ìjoba ní ojó kankàn  dín lógbòn  osù kaàrún odún 2007. Ó jé òkan lára omo  egbé All Nigeria Peoples Party (ANPP)  tí ó tùn jé alága egbé Peoples Democratic  Party (PDP) ní ìpínlè Zamfara  tí ó tún  jé omo egbé olùdámòràn fún egbé náà.
Ksenon
Ksenon je apilese kemika to ni ami-idamo Xe. Nomba atomu re je 54. O je Efuufu alade to wuwo, lai lawo tabi ni oorun, ksenoni wa ni ojuorun ni iye tasere.
Hor-Aha
Hor-Aha je Farao ni ile Egipti.
Moses Fasanya
Moses Fasanya je omo orile-ede Naijiria ati Gomina awon Ipinle Ondo ati Abia tele.
Jules Méline
je Alakoso Agba ile Faransé nígbà kan rí.
Polonium
Polonium je ipilese kemika pelu ami-idamo Po ati nomba atomu 84, ti Marie Skłodowska-Curie ati Pierre Curie se awari ni 1898.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Bonny
Agbèègbè Ìjọba Ìbílè Bonny jẹ́ ìjọba ìbí̀lẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Rivers ní orílẹ̀ èdè Naijiriatí Ibùjoòkó rẹ̀ wà ní Bonny.
Radon
Radon je ipilese elegbogi pelu ami-idamo Rn ati nomba atomu 86. Radọ̀nù?
Adamu Gumba
Adamu Gumba jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú Gúúsù Ìpínlẹ̀ Bauchi ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party.
Ó jẹ́ olórí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ti Bauchi.
Màríà (ìyá Jésù)
Màríà (èdè Aramaiki, èdè Heberu: מרים, Maryām Miriam; èdè Arabu:مريم, Maryam), ti awon omo leyin Kristi n pe ni Mariamo, Maria Wundia tabi Maria Mimo ati nigba miran Madonna, je obinrin Ju ara Nazareth ni Galilee, ti Majemu Tuntun  tokasi gege bi iya Jesu Kristi. Awon musulumi na un pe ni Maria Mimo tabi Syeda Mariam, to tumosi Màríà Ìyá Wa. Majemu Tuntun se apejuwe re bi wundia (Griiki παρθένος, parthénos). Awon Elesin Kristi gbagbo pe o loyun Jesu nipa Emin Mimo.
Astatínì
Astatínì tabi Astatine je apilese kemika alagbararadio pelu ami-idamo At ati nomba atomu 85. Ohun eyi towuwojulo keji ninu awon halojin. Botilejepe astatini nje mimuwaye nitori ijera alagbararadio ninu adanida, nitori short aabo emi kukuru re a le ri ni iye tintin. Astatini koko je mimuwaye latowo Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie, ati Emilio Segrè ni 1940. Odun meta koja ki o to dipe ipase astatini bakanna je wiwari ninu awon alumoni aladanida. Titi di aipe opolopo awon iwuwa aladanida ati kemika astatini je nipa sise afiwe mo awon apilese miran. Melo ninu awon isotopu astatini nje lilo bi olufonsita iwonwo alpha ninu awon imulo sayensi, be sini adanwo awon imulo oniwosan fun astatini 211 ti sele. Lowolowo astatini ni apilese aladanida to sowonjulo pelu idiye bi 30g ni o wa ninu igbele Aye.
Babatunde Fashola
Babatunde Raji Fashola (tí a bí ní 28 June, 1963) jẹ́ agbẹjọ́rò àti olóṣèlú órílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó ti fìgbà kan jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó fún sáà méjì láti ọdún 2007 sí ọdún 2015 lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́-òṣèlú All Progressives Congress. Olóyè Bola Tinubu ni ó jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó ṣáájú rẹ̀. Lodun 2015, Ààrẹ Muhammadu Buhari yàn-án gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún ètò iná-mọ̀nàmọ́ná, ilé ìgbé, àti iṣẹ́. Ààrẹ tún tún-un yàn lọ́dún 2019 sí ipò yìí kan náàsí ipò Mínísítà fún Agbára àti ìná mọ̀nàmọ́ná.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
A bí Fashola ní ọjọ́ 28 June, ọdún 1963, ní Ìpínlẹ̀ Èkó, ní Island Maternity Hospital, sínú ìdílé Ademola Fashola, tó fìgbà kan jẹ́ akọ̀ròyìn fún ìwé-ìròyìn Daily Times ti Nàìjíríà, àti Olufunke Agunbiade, to jẹ́ nọ́ọ̀sì.
Ilé-ẹjọ́ gíga
Wọ́n pè é sí ilé-ẹjọ́ gẹ́gẹ́ bíi agbẹjọ́rò àti onídùúró ti ilé-ẹjọ́ gíga ní November 1988 lẹ́yìn tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní Nigerian Law School, ní ìpínlẹ̀ Èkó láàárín ọdún 1987 àti 1988.
Àmi-ẹ̀yẹ rẹ̀
Fashola, tó jẹ́ ènìyàn kan tó gbajúmọ̀ ní Ilé-ẹjọ́ Gígajùlọ ilẹ̀ Nàìjíríà, ti gba àmì-ẹ̀yẹ àti ìwé-ẹ̀rí títayọ bíi Distinguished Alumnus Award tí ìgbìmọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gboyè ti Yunifásítì ìlú Benin fún un. Ó tún gba àmì-ẹ̀ye ti Lagos State public service club Platinum Award fún iṣẹ́ títayọ rẹ̀ sí ìdàgbàsókè. Bẹ́ẹ̀ náà ni ti Alliance for Democracy, "àmì-ẹ̀yẹ ti ìjọba ìbílẹ̀ Igbogbo Bayeku" ní ìbámu pẹ̀lú ìfarahàn àti iṣẹ́ rẹ̀ sí ẹgbẹ́ náà.
Babatunde Fashola tún jẹ́ alábòójútó àwọn akẹ́kọ̀ó ìmọ̀-òfin, tí Yunifásítì ìlú Benin, òun sì ni akẹ́kọ̀ọ́ kejì tó máa kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀-òfin ní Yunifásítì ìlú Benin, àti ọmọ ẹgbé Nigerian Law School àkọ́kọ́ tó kẹ́kọ̀ọ́ gboyè ní ọdún 1988, tí wọ́n fi joyè Senior Advocate of Nigeria. Fashola náà ni Chief of Staff àkọ́kọ́ tó gba irú oyè bẹ́è. Babatunde Fashola jẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ Nigerian Bar Association, International Bar Association àti Chartered Institute of Taxation of Nigeria.
Ní oṣù kẹwàá ọdún 2022, oyè ńlá tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan tí a mọ̀ sí oyè Commander of the Order of the Niger (CON) ni a tún fi dá a lọ́lá láti ọwọ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari.
.gp
.gp
ISO 14644-1
je opagun kariaye.
.gq
.gp
Jean-Claude Juncker
Jean-Claude Juncker ( Luxembourgish: ; ojoibi 9 December 1954) je oloselu ara Luxembourg, ati lowolowo Alakoso Agba ile Luksemborg lati 20 January 1995.
ISO 14644-2
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Borgu
Agbegbe Ijoba Ibile wa ni Nigeria.
ISO 14644-3
je opagun kariaye.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Boripe
Agbegbe Ijoba Ibile Boripe je ijoba ibile ni Ipinle Osun ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Iragbiji.
Kọ́lá Akínlàdé
Kola Akinlade