cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Àwọn Àdúgbò Ìlú Àkúrẹ́
27.	Ondo road-Ó jẹ́ ọ̀nà tí ó lọ sí Ondo.
28.	Orítáọ́bẹ́lẹ́:- Ó jẹ́ orítá mẹta ó sí tún jásí ibi tí ilé ẹ́rọ gbóhúngbáróyè Àkúré.
29.	Iròwò:- Jẹ́ orúkọ Ilú kekéré kan láyé àtijọ ìlú yìí wà lára Àkúrẹ́.
30.	Àrákàlẹ́:- Jẹ́ òkìtí Ibẹ̀ ni wọn ti rí àwọn ènìyàn tí ó dí òkìtì láyé àtijọ́. Ibẹ̀ sí ní wọn ti má jẹ́ oyè jù.
Roberto María Ortiz
Jaime Gerardo Roberto Marcelino María Ortiz Lizardi (September 24, 1886 – July 15, 1942) je Aare orile-ede Argentina tele.
Pópù Hormisdas
Pope Hormisdas jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Ramón Castillo
Ramón Castillo je Aare orile-ede Argentina tele.
Mauritáníà
Mauritania tabi Orile-ede Olominira Onimale ile Mauritania je orile-ede ni apa ariwa iwoorun Afrika.Olu Ilu orile ede Mauritania ni Nouakchott, ni Eba, eti okun Atlantiki.
Yunifásítì ìlú Jos
jé yunifásítì ìjoba ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó bèrè bí ogba yunifásitì ìlú ibadan ní osù kokanla, odún 1971. Ní odun 1975, ìjoba ologun ìgbànáà da kalè gegebi yunifásitì, òjògbón Gilbert Onuaguluchi sì jé olori àkókò yunifásitì náà. Orúko olori yunifásitì náà lówólówó ní Òjògbón Tanko Ishaya
Sádíìkì
Omo ebi kan ni eleyii je fun ebi ede ile Aafirika kan ti oruko re n je Afro-Asiatic (Afuro-Esiatiiki). Awon ede ti o wa ninu Chadic yii to ogojo (160) awon ti o si n so awon ede wonyi to ogbon milionu. Awon ti o n so o bere lati iha ariwa Ghana (Gana) titi de aarin gbungbun Aafirika. Hausa ni gbajumo ju ninu awon ede ti o wa ni abe ipin Chadic. Oun nikan ni o wa ninu ipin yii ti o ni akosile ti o peye. Lara awon ede miiran ti o wa ni ipin yii a ti ri Anga, Kotoko ati Mubi.
Yunifásítì ìlú Màídúgùri
Yunifásítì ìlú Màídúgùri jé yunifásítì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí ó wà ní ìlú Maiduguri ní Ipinle Borno. A da kalè(pèlú àwon yunifásitì mefa miran) ni odun 1975, olori yunifásitì náà ni òjògbón Aliyu Shugaba
Ahmed Ouyahia
Ahmed Ouyahia (أحمد أويحيى) (ojoibi July 2, 1952) je oloselu omo ile Algeria, ohun si ni Alakoso Agba ile Algeria lati osu kefa odun 2008 wa.
Arturo Rawson
thumb|Arturo Franklin Rawson Arturo Rawson je Aare orile-ede Argentina tele.
Ilẹ̀ ọbalúayé
Ilẹ̀ ọbalúayé ni an pe awon agbegbe kakiri aye ti won n je jijoba lelori tabi mimojuto latowo oba kan tabi ijobaenidie.
Àkólì
Acholi tabi Akoli jẹ́ èyà kan ní apá àríwá ilẹ̀ Uganda àti ní apá gúúsù ilẹ̀ Sudan. Èdè wọn ni Èdè Akoli.
Brazzaville
Brazzaville ni oluilu Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ilẹ̀ Kongo.
Guinea
Guinea (, lonibise bi Orile-ede Olominira ile Guinea République de Guinée), je orile-ede kan ni Iwoorun Afrika. Mimo teletele bi Guinea Faranse (Guinée française), nigba miran loni bi Guinea-Conakry lati seyato re si Guinea-Bissau to wa legbe re. Conakry ni oluilu, ibujoko ijoba olomoorile-ede ati ilu ttobijulo.
João Café Filho
João Fernandes Campos Café Filho (February 3, 1899 - February 20, 1970) je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Pedro Pablo Ramírez
thumb|Pedro Ramírez Pedro Pablo Ramírez je Aare orile-ede Argentina tele.
Yunifásítì ìlú Uyo
thumb|Fáṣítì Uyo.
ni yunifásítì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Yunifásítì ìlú Port Harcourt
thumb|Fáṣítì Ìpínlẹ̀ Port Harcourt. Yunifasiti ilu Port Harcourt jé yunifásítì ìjoba tí okale sí ìlú Port Harcourt, ìpínlè Delta ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Nìjẹ̀r
Nijẹr ( tabi ˈnaɪdʒər; ) fun onibise gege bi Orile-ede Olominira ile Nijer je orile-ede ni apa iwo oorun.
Yunifásítì Usman Dan Fodio
ni yunifásítì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
.ac
.ac
Pópù Felix 4k
Pope Felix IV jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Carlos Coimbra da Luz
thumb|Carlos Coimbra da Luz je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Edelmiro Julián Farrell
thumb|Edelmiro Farrell Edelmiro Julián Farrell je Aare orile-ede Argentina tele.
Àkójọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Benin
Àtòjọ Àwọn Ààrẹ orílẹ̀-èdè Olómìnira Benin
Juan Perón
thumb|200px|Juan Perón Juan Perón je Aare orile-ede Argentina tele.
Agustín Pedro Justo
Agustín Pedro Justo Rolón tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kejì ọdún 1976 jẹ́ Ààrẹ  apàṣẹwàá orílẹ̀-èdè Argentina tẹ́lẹ̀ láàrin ọdún 1932 sí 1938, ó sì tún jẹ́ olóṣèlú pẹ́lú ni. Justo kòpa nínú ìdìtẹ̀-gbàjọba ti ọdún 1930, lẹ́yìn èyí ni ó di Ààrẹ pẹ́lú ìdìbò èrú. Ó jẹ Ààrẹ láàrín ọdún 1930 sí ọdún 1943. Òun ni ó da country's central bank sílẹ̀ tí ó sì da gbígba owó-orí sílẹ̀ pẹ̀lú.
Ó yan olórí ìjọba Marcelo Torcuato de Alvear, pẹ̀lú ìrírí rẹ̀ lábẹ́ ìjọba alágbádá, ati ipa rẹ̀, wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bíi 1931 campaign. Wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kọkànlá ọdún 1931, pẹ́lú Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú (Partido Demócrata Nacional), Radical Civic Union (Unión Cívica Radical) (UCR), àti Socialist Independent Party (Partido Socialista Independiente). Wọ́n fi ẹ̀sùn ìṣèrú ìbò tí wọ́n fún lórúkọ patriotic fraud kàn án láàrín ọdún 1931 àti 1943. Lásìkò yí, àwọn olóṣèlú alátakò bíi Yrigoyen tí ó wá láti ẹgbẹ́ ìṣèlú Radical Civil Union. gbénáwojú ìṣèjọba rẹ̀. Iṣẹ́ takuntakun tí Mínísítà fún ọ̀rọ̀ ilẹ̀ òkèrè rẹ̀ Carlos Saavedra Lamas, ni ó jẹ́ àṣeyọrí pàtàkì fún ìṣèjọba rẹ̀, amọ̀ wọ́n fi ẹ̀sùn àjẹbánu rẹpẹtẹ kan ìṣèjọba rẹ̀ pẹ̀lú bí ó ṣe jọ̀wọ́ ètò ọrọ̀ Ajé orílẹ̀-èdè sọ́wọ́ àwọn British pàá pàá jùlọ ní ìgbà kejì rẹ̀ ọ̀gbẹ́ni Julio A. Roca Jr. ṣe  tọwọ́ bọ̀wé àdéhùn Roca-Runciman Treaty.
Nípa rẹ̀
Wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kejì ọdún 1976 ní ìlú Concepción del Uruguay, ní ẹkùn Entre Ríos Province. Bàbá rẹ̀ Agustín,ti fìgbà kan rí jẹ́ Gómìnà fún ẹkùn Corrientes Province, kò pẹ́ púpọ̀ tí ó sì fi di ìgbà kejì Ààrẹ orílẹ̀-èdè náà. Ó kópa nínú ìṣèlú orílẹ̀-èdè rẹ̀ títí ó fi bí ọmọ rẹ̀ Justo tí òun àti ẹbí rẹ̀ tó kó lọ sí Buenos Aires. Iya rẹ̀ Otilia Rolón, ní ó wá láti inú ẹbí Corrientes. Nígbà tí Justo wà ní ọmọ ọdún mọ́kànlá, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ Colegio Militar de la Nación (National Military College). Ó sì dra pọ̀ mọ́ àwọn akẹgbẹ́ rẹ̀ tókù nínú Revolución del Parque, níbi tí wọ́n ti gba àwọn ohun ija fún àwọn ajìjangbara, wọ́n mú wọn amọ́ wọ́n da wọn sílẹ̀ẹ̀ láìpẹ́. Ó jáde nílé ẹ̀kọ́ yí pẹ̀lú ipò ensign.
Andrew Johnson
Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875) je oloselu ara Amerika ati Aare ibe tele.
Eduardo Lonardi
Eduardo Lonardi je Aare orile-ede Argentina tele.
Aakrá
Aakrá (Accra ni ede Geesi) je oluilu ile Ghana.
José Eduardo dos Santos
José Eduardo dos Santos (ojoibi August 28, 1942 ) ni Aare ile Angola lowolowo, o bo si ori aga ni odun 1979 until 2017. Ohun na tun ni Aare egbe oloselu Popular Movement for the Liberation of Angola (MPLA).
Sámúẹ́lì Johnson (ọmọ Yorùbá)
thumb|Samuel Johnson. Samuel Johnson (24 June 1846 - 29 April 1901) je alufa ijo Anglikani omo Yoruba ti o ko itan Yoruba pelu akole A History of the Yorubas from the Earliest Times to the Beginning of the British Protectorate ti won tejade ni odun 1921 leyin iku re.
Yunifásítì ìlú Adó-Èkìtì
jé yunifásítì tí o kalè si Ado-ekiti, ìpínlè Ekiti, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. A da kalè ní odun 1982. Oruko olori yunifásitì náà lówólówó ní Òjògbón Edward Olanipekun
Yunifásitì Covenant
Yunifásitì Covenant jẹ́ yunifásitì aládàáni kan tí ó wà ní ìpínlẹ̀ Ògùn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Nereu Ramos
thumb|Nereu Ramos. Aare orile-ede Brazil laarin ọdun 1955 ati 1956. je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Mathieu Kérékou
Mathieu Kérékou, bakanna bi Ahmed Kérékou, (ojoibi 2 September 1933 ) je Aare orile-ede Benin lati 1972 de 1991 ati lati 1996 de 2006.
Yunifásítì Ajayi Crowther
ni yunifásítì ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Samuel Johnson (ìṣojútùú)
Samuel Johnson le tokasi:
Pópù Jòhánù 2k
Pope John II jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Ngugi wa Thiong'o
Ngugi wa Thiong'o (ojoibi 5 January, 1938) je olukowe omo ile Kenya
.ae
.ae
Pópù Agapetus 1k
Pope Agapetus I jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀
Pedro Eugenio Aramburu
Pedro Eugenio Aramburu Cilveti je Aare orile-ede Argentina tele.
Ilẹ̀ Ọbalúayé Sọ́ngháì
Ile Ìjoba Songhai, tàbí Ile Ìjoba Songhay, je ile-ijoba ni iwoorun Afrika ní ìgbàkan rí. Lati ibere orundun 15th titi de opin orundun 16th, Songhai je ikan ninu awon ile ìjoba Afrika tí ò tobi julo ni itan aye. Oruko re wá lati oruko awon eya eniyan to siwaju nibe, eyun awon Songhai. Oluilu re wa ni ilu Gao, nibi ti ile-ijoba Songhai kekere kan ti wà lati orundun 11th. Ibujoko agbara re wa ni koro apa Odo Oya ni orile-ede Niger loni ati Burkina Faso.
Dọ́là Austrálíà
thumb|A fifty dollar Australian note thumb|A one hundred dollar Australian note
The Australian dollar (sign: $; code: AUD) is the currency of the Commonwealth of Australia, including Christmas Island, Cocos (Keeling) Islands and Norfolk Island, as well as the independent Pacific Island states of Kiribati, Nauru and Tuvalu.
Àkójọ àwọn ilẹ̀ ọbalúayé títóbijùlọ
Awon ile obaluaye titobijulo gege bi iposi ile won
For context, note that the total land area of the Earth is 148.94 million km2.
Record-breaking empires
These are empires that reached record-breaking sizes in their time, each one having a larger landmass than (or equal to) the previous record-holding empire before it.
Medieval empires
250px|thumb|right|[[Mongol Empire at its greatest extent.]] 250px|thumb|right|[[Ming Empire at its greatest extent.]] thumb|250px|The expansion of the [[Caliphate. {{legend|#a1584e|Expansion under Muhammad, 622-632}} {{legend|#ef9070|Expansion during the Rashidun Caliphate, 632-661}} {{legend|#fad07d|Expansion during the Umayyad Caliphate, 661-750}}]] thumb|250px|right|[[Chola Empire under Rajendra Chola c. 1030 C.E.]] 250px|thumb|right|[[Sassanid Empire at its greatest extent.]]
Modern empires
250px|thumb|right|[[British Empire at its greatest extent.]] 250px|thumb|right|[[Russian Empire at its greatest extent.]] 250px|thumb|right|[[Spanish Empire at its greatest extent.]] 250px|thumb|right|All territories and spheres of influence ever held by the [[French colonial empire|French Empire]] 250px|thumb|right|Anachronous map of the [[Portuguese Empire.]] 250px|thumb|right|[[Qing Dynasty|Qing Empire at its greatest extent.]] 250px|thumb|right|[[Ottoman Empire territories acquired between 1300 and 1683.]]
Largest empires by population
Population estimates are unknown for many other ancient empires not listed here.
Percentage of world population
250px|thumb|right|[[Achaemenid Empire in the 5th century BC.]]
name=Maddison/>
Gíríìsì
Gíríìsì (Ελλάδα, Elláda, ; Ἑλλάς, Hellás, ), bakanna gege bi Hellas ati fun ibise bi Helleniki Olominira (Ελληνική Δημοκρατία, Ellīnikī́ Dīmokratía, ), je orile-ede kan ni guusuapailaorun Europe, o budo si apaguusu opin Balkan Peninsula. Griisi ni ile bode mo Albania, Olominira ile Makedonia ati Bulgaria si ariwa, ati Turki si ilaorun. Okun Aegeani dubule si ilaorun re, the Okun Ioniani si iwoorun, ati Okun Mediterraneani si guusu. Griisi ni o ni etiodo kewa togunjulo ni agbaye toje 14880 km ni gigun, ti o ni opolopo iye awon erekusu (bi 1400, 227 ni ibi ti aon eniyan ngbe), ninu won ni Crete, Dodecanese, Cyclades, ati awon Erekusu Ioniani. Bi ogorin ninu ogorun ile Griisi ni o je ti awon oke, ninu ibi ti Oke Olympus ni o gajulo to je 2917 m.
Griisi je orile-ede adagbasoke to ni Human Development Index giga,   Griisi ti je omo egbe Isokan Europe lati 1981 ati Isokan Okowo ati Owonina Europe lati 2001, NATO lati 1952, ati Ile-ise Ofurufu Europe lati 2005. Bakanna o tun je omo egbe latibere Isodokan awon Orile-ede, OECD, ati Agbajo Ifowosowopo Okowo ni Okun Dudu. Atensi ni oluilu re; awon ilu pataki miran nibe tun ni Thessaloniki, Patras, Heraklion ati Larissa.
Awon Periferi ati ibile
Fun amojuto, Griisi ni periferi metala ti won je pipin si ibile mokaleladota (nomoi, singular nomos). Bakanna ni agbegbe idawa kan wa to n je Oke Athos (Agio Oros, "Oke Mimo"), to ni bode mo periferi Central Macedonia.
Juscelino Kubitschek de Oliveira
thumb|Juscelino Kubitschek de Oliveira. Aare orile-ede Brasil tẹ́lẹ̀ je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Cape Town
Cape Town: Ni ajọṣepọ ti a pe ni Ilu Ilu, o jẹ ilu ti o tobi julọ ti igberiko Western Cape ati pe o jẹ apakan ti agbegbe ilu ilu Cape Town. Ile-igbimọ aṣofin ti South Africa wa ni Cape Town. Awọn olu-ilu miiran meji miiran wa ni Gauteng (Pretoria olu-ilu alakoso nibiti Alakoso ṣe da) ati ni Ipinle Ọfẹ (Bloemfontein olu-ilu idajọ nibiti Ile-ẹjọ Giga julọ ti wa). Ilu naa ni a mọ fun ibudo rẹ, fun eto adamo rẹ ni Cape Floristic Region, ati fun awọn aami-ilẹ bii Tabili Tabili ati Cape Point. Cape Town jẹ ile fun 64% ti olugbe olugbe Western Cape. Ilu naa ni orukọ Orukọ Oluṣapẹrẹ Agbaye fun ọdun 2014 nipasẹ Igbimọ Kariaye ti Awọn awujọ ti Oniru Iṣẹ.
Irin-ajo
Cape Town ni ilu ẹlẹẹkeji ti o pọ julọ ni Guusu Afirika, ati olu ilu orilẹ-ede naa. O jẹ ọkan ninu awọn ilu aṣa pupọ julọ ni agbaye. Cape Town ti yika nipasẹ iseda: ilu naa jẹ gaba lori nipasẹ Tabili Mountain, awọn ibuso diẹ lati aarin ni Cape of Good Hope, ati ileto ti Boulders Penguins, Chapman’s Peak Drive kọja nipasẹ awọn agbegbe ti o fanimọra pẹlu awọn eti okun ala gẹgẹbi Camps Bay. Aarin naa ndagbasoke ni ayika Omi-omi ti ode oni ati Greenmarket Square ti itan, ti awọn agbegbe agbegbe aṣoju yika. Afefe ti nhu, ipo ti o fanimọra, awọn ifalọkan adayeba ti a ko le gbagbe, itan ti o kun fun ifaya: eyi ni kaadi iṣowo ti Città de Capo fi fun awọn alejo, ti yoo jẹ ẹwa nipasẹ ẹwa ilu yii ti o le ni ifọkanbalẹ ni ipo ti julọ lẹwa ati ki o fanimọra ni agbaye.
Dodoma
Dodoma je oluilu orile-ede Tanzania.
Samuel Johnson
Samuel Johnson (18 September 1709 [ O.S. 7 September]– 13 December 1784)
Pópù Silverius
Pope Silverius jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
.af
.af je ti orile-ede Afghanistan
Pópù Vigilius
Pope Vigilius jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
.ag
.ag je ti ile Antigua ati Barbuda
Pítsílẹ́mu
thumb|Agbègbè ìbílẹ̀ Augustín Ross, Pítsílẹ́mu.
Pichilemu (Small forest, ) je ilu kekere leba odo igbadun tobudo si arin orile-ede Tsili bakanna o tun je oluilu Igberiko Cardenal Caro.
Pópù Pelagius 1k
Pope Pelagius I jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Festus Mogae
Festus Gontebanye Mogae (ojoibi 21 August 1939) lo je Aare orile-ede Botswana lati 1998 titi de 2008.
Pópù Jòhánù 3k
Pope John III jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
.ai
.ai je ti ile Anguilla.
Àkójọ àwọn àmìọ̀rọ̀ ìpè tẹlifónù orílẹ̀-èdè
thumb|500px|Awon amioro ipe kariaye Amioro ipe telefonu fun awon orile-ede
Elédùmàrè
Elédùmarè Yorùbá gbàgbọ́ wípé elédùmàrè ni ó dá ayé àti ọ̀run pẹ̀lú gbogbo ohun tí ń bẹ nínú wọn. Yorùbá sì gbàgbọ́ wí pé kò sí ohun tí elédùmarè kò lẹ se, òhun ni wọ́n fí ń ki elédùmarè wí pé "ọba àìkú, Ọba àtíyìn,  aláyé gbẹlẹgbẹlẹ  bí ẹni láyin,  Ọba atẹ́lẹ̀ bi ẹni tẹ́ní,  Ọba atẹ́ sánmọ bí ẹni tẹ́sọ,   àlọrun-làye-alàye-lọrùn,   olọwọ́ gbọgbọ ti yọ ọmọ rẹ̀ nínú ọ̀fìn   atẹrẹrẹ káríayé." Bí a bá ti ojú inú wò ó á ri wí pé àwọn oríkì yìí fib í olódùmarè se jẹ́ hàn láwùjọ Yorùbá. Ohun tí a ń so ni wí pé ọ̀pọ̀ ìtàn iwásẹ̀ ló sọ wípé bi olódùmarè se dá ayé àti ọ̀run. Èrò Yorùbá ni pé kọ̀ síohun ti a lẹ̀ fi wé elédùmarè nitorí àwọn àwòmọ́ tàbí àbùdá rẹ̀ tó tayọ awari ẹ̀dá. Fún àpẹẹrẹ, ẹlédàá, àlẹ̀mí, oun ló ni ọsán àti òru, ọlọ́jọ́ òní, òní ọmọ ọlọ́rin ọ̀la ọmọ ọlọ́run ọ̀tunla ọmọ ọlọrin, ìrèmi ọmọ ọlọrin, òrún ni ọmọ ọlọ́rin. Yorùbá máa ń sọ wí pé iṣẹ́ ọlọ́run tóbi tàbí àwámárídì ni iṣẹ́ olódùmarè. ọ̀rúnmìlà lọ́ fẹ̀yìntì, ó wo títítítí ó ní ẹ̀yin èrò òkun, ero ọ̀sà ǹ jẹ́ ẹ̀yin ò mọ̀ wí pé iṣẹ́ elédùmarè tòbí. Olódùmarè gẹ́gẹ́ bí alágbaára láyé àti lọ́run a dùn ń se bí ohun tí elédùmarè lọ́wọ́ sí a sòro se bí ohun tí elédùmarè kò lọ́wọ́ sí, a lèwí lese, asèkanmákù, ohun tí Yorùbá rò nípa elédùmarè ni wí pé kò sí nǹkan tí kò le se àti wí pé ohunkíhun tí ó bá lọ́wọ́ sí ó di dandan kí ó jẹ́ àseyọrí àti àseyege. Ní ọ̀nà míràn Yorùbá tún gbàgbọ́ wí pé ọlọ́run nìkan ni ó gbọ́n, ìdí ni ìyí tí Yorùbá fi máa ń sọ ọmọ wọn ní Ọlọ́rungbọn elédùmarè rí óhun gbogbo, ó sì mọ ohun gbogbo arínúríde, olùmọ̀ràn ọkàn. Yorùbá gbàgbọ́ wí pé ojú ọlọ́run ni sánmọ̀ Yorùbá sọ wí pé amùokùn sìkà bí ọba ayé kòrí o, Ọba ọ̀rùn ń wò ọ́, ki ni ẹ̀ ń se ní kọ̀kọ̀ tí ojú ọba ọ̀run kò tó. Yorùbá gbàgbọ́ wí pé elédùmarè ni olùdájọ́ ìyẹ ni wí pé elédùmarè ni adájọ́ tó ga jù láyé àtọ̀run, òun ni ọba adákẹ́ dájọ́, àwọn òrìṣà ló, máa ń jẹ àwọn orúfin níyà ṣùgbọ́n ọlọrun ló ń dájọ́. Bí àpẹẹrẹ ní ìgbnà kan láyé ọjọ́un àwọn òrìṣà fẹ̀sùn kan ọ̀rúnmìlà níwájú elédùmarè, lẹ́yìn tí tọ̀tún tòsì wọn rojọ́ tán elédùmarè dá ọ̀runmìlà láre. Odù ifá kan ọ báyìí wí pé Ọ̀kánjúà kìí jẹ́ kí á mọ nǹkanán-pín, adíá rún odù mẹ́rìndínlógún níjọ́ tí wọ́n ń jìjà àgbà lọ ilé elédùmarè, nìgbà tí àwọn ọmọ irúnmọlẹ̀ mẹ́rìndínlógún ń jìjà tani ẹ̀gbọ́n tan i àbúrò, wọ́n kí ẹjọ́ lọ sí ọ̀dọ̀ elédùmarè, níkẹyìn elédùmarè dájọ̀ wí pé èjìogbè ni àgbà fún àwọn Odù yókù. Yorùbá gbàgbọ́ wí pé onídájọ́ ododo ni elédùmarè ìdí nì yí tí Yorùbá fi máa ń sọ wí pé ọlọ́run mún-un tàbí ó wa lábẹ́. Pàsán ẹlẹ́dùmarè Ní ọ̀nà míràn Yorùbá gbàgbọ́ wípé ọta àìkú ni elédùmarẹ̀ Yorùbá máa ń sọ wípé rẹ̀rẹ̀kufẹ̀ a kì í gbọ́ ikú elédùmarè. Ẹsẹ ifá kan ìyẹn ni ogbè ìyẹ̀fún sọ fún wa wí pé: -
Rèròfo awo àjà ilẹ̀
Ló dífá fún elédùmarè
Tí ó sọ wí pé wọn ò ní gbọ́ ikú rẹ laalaa.
Ní àkótán Yorùbá gbàgbọ́ wí pé ọba tó mọ́ Ọba tí je ni èérí ni elédùmarè ń se. Òun ni àwọn Yorùbá ń pè ní alálàfunfun ọ̀kàn àwọn Yorùbá gbàgbọ́ wí pé bí àwọn ángẹ́lù ti jẹ́ olùrànlọ́wọ́ fún elédùmarè lóde ọ̀rùn bẹ́ẹ̀ náà ni àwọn òrìṣà jẹ́ orùrànlọ́wọ́ fún elédùmarè lóde ayé. Awọn òrìṣà wọ̀nyí sì ni wọ́n jẹ́ alágbàwí fún àwọn ènìyàn lọ́dẹ̀ elédùmarè.
Pópù Benedict 1k
Pope Benedict I jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Ìwó
Ìlú Ìwó je ilu ni Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ni Naijiria.
Pascoal Ranieri Mazzilli
thumb|Pascoal Ranieri Mazzilli je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Ian Khama
Seretse Khama Ian Khama tabi Ian a Sêrêtsê {ojoibi 27 February 1953 ) ni Aare orile-ede Botswana lati ojo kinni osu kerin odun 2008. Ni Oṣu Kẹrin ọdun 2022, idajọ ti orilẹ-ede rẹ pe Ian Khama. Olori orilẹ-ede tẹlẹ jẹ ẹsun, laarin awọn ohun miiran, ohun-ini ohun ija ti ko ni ofin. Ẹjọ naa bẹrẹ lati ọdun 2016.
Gao
Gao je ilu kan ni orile-ede Mali bakanna o tun je oluilu fun Agbegbe Gao ni eba Odo Oya, iye awon eniyan ibe je 57,978 ni 2005. Bakanna ohun tun ni oluilu ibi ayika ayika Gao.
Itan
Lati igba to ti je didasile, Gao je gbongan fun idunadura ati ikeko, bakanna o tun je oluilu fun Ile Obaluaye Songhai. O ri bi okanna, ati asa kanna mo awon ilu idunadura Kakiri-Sahara ni Timbuktu ati Djenne.
Las Vegas
Las Vegas ni ilu toni awon eniyan topojulo ni Ipinle Nevada, ni Amerika, ibujoko ijoba Ibile Clark, ati ilu to gbajumo fun igbadun kariaye fun tele, shopping ati onje todara. Las Vegas, to pe ara re ni Oluilu Aye fun Faaji, gbajumo fun awon iye ile kasino ati awon igbaun bi be. O ti di ilu nibi ti awon eniyan un feyintisi, o je ilu 28 ti awon eniyan posi ni orile-ede Amerika peli idiye eniyan to to 558,383 ni 2008.
.al
.al je ti ile Albania
Maputo
Maputo ni oluilu orile-ede Mòsámbìk.
João Goulart
thumb|200px|right|João Goulart je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Pópù Gregory 1k
Pope Gregory I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Seretse Khama
Seretse Khama, (1 July 1921– 13 July 1980) je oloselu ara orile-ede Botswana ati Aare ile Botswana akoko ni odun 1966 titi di ojo to di alaisi ni ojoketala osu keje odun 1980.
Pópù Pelagius 2k
Pope Pelagius II jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Pópù Boniface 3k
Pope Boniface III jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
.zm
.zm je ti orile-ede Zambia.
Pópù Boniface 4k
Pope Boniface IV jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Nọ́mbà tẹlifónù ní Nàìjíríà
Oniru ipe
xxx xxxx        Awon ipe ninu amioro agbegbe kan
01 xxx xxxx     Awon ipe lode Eko
+234 1 xxx xxxx Awon ipe lode Nigeria
009             International Direct Dialing code
Kepu Ferde
Orile-ede Olominira ile Kepu Ferde je orile-ede erekusu ni arin Okun Atlantiki nitosi eba odo apaiwoorun Afrika.
Artur da Costa e Silva
thumb|Artur da Costa e Silva brazilian Ààrẹ orílẹ̀-èdè Brazil laarin ọdún 1967 àti ọdún 1969. je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Humberto de Alencar Castello Branco
thumb|200px|Humberto de Alencar Castelo Branco je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Victoria, Ṣèíhẹ́lẹ́sì
thumb|200px|left|Victoria's centrally located clock tower Victoria (nigba miran won npe ni Port Victoria) ni oluilu ile Seychelles (oun ni oluilu Afrika to kerejulo). O budo si egbe ariwa-apailaorun erekusu Mahé, to je erekusu gbangba ni isupoerekusu na. Ilu na koko je didasile bi ibujoko ijoba alamusin Britani. Ni 2009, olugbe re je 25,000 (fun Victoria Berekete, lmupo mo awon itosi-ilu), ninu apapo olugbe 84 000. Victoria ni Papa Ofurufu Akariaye Seychelles (to je pipari ni 1971.)
Àwọn Àdúgbò Oyé-Èkìtì
Adugbo Oye-Ekiti
1.	Ijisẹ:- 	Àdúgbò ti a n pen i Ijisẹ ni o fẹ ilu Ọye do lati Ile Ifẹ wa. Wọn pa erin ibi ti ẹrin náà ku si iba ni wọn pe ni atẹba ẹni to pa erin náà ni ọlọta aburo ijise ibi ti wọn pa erin náà si ni wọn pe ni ijisẹ. Ijisẹ lo pa àwọn ara Ọyẹ wa lati ile ifẹ pe wọn ti ri ibi tí wọn magbe. Ijisẹ ni orisu ilu Ọyẹ lati ile-ifẹ wa.
3.	Ọmọdọwa:-	Ibi jẹ agbegbe ti ọba ilu maa n gbe.
4.	Ire:- 	Aburo Oloye ni Àdúgbò to wa ni Iyeni, Ọde ni se idi ti o fi ń de ade ogun
5.	Ulọdo:-	Ibe ni wọn ti se ọdẹ
6.	Ilẹsẹ:- Àdúgbò yi kọ de igọsi ko si de ilu Ọyẹ wọn wa ni arin meji.
7.	Ilẹdara:- Orukọ ti àdúgbò yi jẹ wa lati ile-ifẹ wa ni wọn tun jẹ ni ìgba ti wọn de ilu Ọyẹ.
8.	Odo:- ibi ti àdúgbò yi deto si je egbe odọ.
9.	Iwaro:-		Oni imọlẹ kan ti wọn máa ń jo ni ibẹ ìdí ti wọn fi pe ni ìwarọ ni yẹn.
10.	Ijagun:-	Awọn ti on jagun ni wọn gbe ni àdúgbò yìi.
11.	Oke-Ọfa:-	Apa oke ni àdúgbo naa wa
12.	Ayegbaju:-	Wọn tun pe àdúgbò yi ni odo-oje nitori pe ẹgbẹ odo ni ilu náà wa.
13.	Ẹgbẹ:-		 Ọ̀nà mẹta ni àwọn ara ẹgbẹ ti si wa ki wọn to wa si mọ àwọn ara ijisẹ.
14.	Ijagẹmọ:-	Àwọn ara àdúgbò yin i a mọ si ologun tàbí onija láti ìle-ifẹ wa. Igbati wọn de ilu Ọyẹ wọn sit un pe wọn ni ijagẹmọ nitorí ija wọn.
16.	Ilupeju:-	Ireko ilu Ọyẹ ni, àwọn ni wọn máa ń sin ọba Ọyẹ wọn máa ń pe jọ si ilu Ọyẹ láti ba ọba ji roro, ìdí ti wọn fi pe wọn ni ilupeju.
17.	Orisunmíbare:- Wọn jẹ àdúgbò ti o ko owo ati oríṣìíríṣìí dukiya wa si ilu Ọyẹ, àwọn ara Ọyẹ ri pe ọlọrọ ni wọn jẹ ni wọn se pe wọn ni orísunmibare.
18.	Esọ sin :- 	àdúgbò yi ti wọn pe ni esọ sin jẹ ara àwọn ti ogun ko wa lati ile- ifẹ.
19.	Ile ya o :- 	Ogun ko wọn láti Iyao wa si ìlú Ọyẹ ti wọn wa ya ile gbe ni ilu Ọyẹ ni wọn fi ń pe ni ile-yao.
20.	Ileesa:- 	Wọn jẹ àdúgbò to ji náà si ìlú nitorí wọn ko ogùn ba ilu púpọ̀.
21.	Ilẹmọ:- 	O wa lati ile-ifẹ wa si ilu Ọyẹ wọn si kin jẹ iyọ ni àdúgbọ̀ yi.
22.	Ipamọ:- 	wọn jẹ ọmọ ìya si ilẹmọ, wọn jẹ ara ilẹmọ ìdí ti wọn fi ń pe ni ilẹmọ ni yen.
23.	Idọfin:- 	Ọ̀nà mẹrin ni àwọn ara àdúgbò yi ti si wa kì wọn to para po wa si Ijisẹ.
24.	Irare:-		Ilare ni wọn jẹ ni ilẹ-Ifẹ wọn wa ń jẹ́ irare ni ìgbati wọn de ilu Ọyẹ.
25.	Oke ìyin-Araroni:- 	Ọ̀nà mẹta ni wọn ti si wa
26.	Iyeni:- 	jẹ àdúgbò ti wọn ti jẹ orogun ni ilu Ọyé.
27.	Asara:-	àdúgbò yìí jẹ ibi àwọn ìransẹ ọba ń gbe.
28.	Oloyagba:-	Iya gba ni ogun tí ki wọn wa sí ilu Ọyẹ ni wọn se ń jẹ oloyagbe. 29.	Ibẹru:- 	Ọlota ni aburo Ijise lati ile ifẹ wa nígbati wọn de Ọyẹ iberu ati Ijisẹ wa yapa o sit un jẹ àdúgbò ti o bẹru ogun tàbí ija púpọ̀.
30.	Imijẹ:-	 	Àdúgbò yii wa láti ilu Itapu iṣẹ ọdẹ ni baba ń la wa n se. Iṣẹ yii lo se wa si ilu Ọyẹ ìdí ti wọn fi tẹ̀dó si ìlú Ọyẹ ni èyí.
Pópù Adeodatus 1k
Pope Adeodatus I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Argẹntínà
thumb|right Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Argẹntínà je ti orile-ede Argentina.
Aurélio de Lira Tavares
thumb|right Aurélio de Lira Tavares (November 7, 1905, João Pessoa - November 18, 1998) je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Pópù Boniface 5k
Pope Boniface V jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Àkójọ àwọn ìlú ní Nàìjíríà
Àkójọpọ̀ Àwọń Ìlú Ní Nàìjíríà
Èyí ni àkójọpọ̀ àwọn ìlú àti olú-ìlú ni Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Nàìjíríà. Àwọn ìlú mẹ́rìnlá tí ó ní ọ̀pọ̀ olùgbé ni a ṣe àfihàn wọn dáadáa.
Pierre Nkurunziza
Pierre Nkurunziza (18 December 1964 – 8 June 2020) jẹ́ olóṣèlú àti Ààrẹ ilẹ̀ Bùrúndì láti ọdún 2005 títí di ìgbà tó ṣe aláìsí ní ọdún 2020.
Drake
Aubrey Drake Graham (ọjọ́ ìbí: 24 Osu Kewa, 1986), jẹ́ akọrin àti àti òṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè Canada tó gbajúmọ̀ pẹ̀lú orúko Drake.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Bòlífíà
je ti orile-ede Bòlífíà.
.am
.am je ti ile Armenia
Pópù Jòhánù 4k
Pope John IV je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Brasil
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Brasil je ti orile-ede Brazil.
Pópù Severinus
thumb|Àwòrán Pópù Severinus Pope Severinus je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
Àtòjọ Àwọn Agbẹjọ́rọ̀ tí wọ́n jẹ́ Ọmọ Yorùbá
1880	Christopher Alexander Sapará Williams Òun ni ọmọ Nàìjíríà tí ó kọ́kọ́ di Lọ́ọ́yà
1892
Rotimi Olusomoha Aládé
1900
Basseterre
thumb|Basseterre. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Àkójọ àwọn ìlú ní Tsílè
Ayoka yi ni akojo awon ilu ni Tsile.
Blaise Compaoré
Blaise Compaoré (pípè: Bleis Kompaore) (ojoibi February 3, 1951 ) lo ti je Aare ile Burkina Faso 1987-2014.
Arturo Frondizi
Arturo Frondizi je Aare orile-ede Argentina tele.
Arturo Frondizi Ércoli (October 28, 1908 – April 18, 1995) jẹ́ agbẹjọro, oniroyin,olùkó, olóṣèlú ará orílè-èdè Argentina journalist, tì wọ̀n sípò arẹ orílè-èdè Argentina láàrin ọjọ́ kinní oṣù kàrún ọdún 1958 sí ọjọ́ kokandinlogbon oṣù kẹta ọdún 1962 nígbà tí wón gbà ijọba lọ́wọ́ rẹ̀.
Ìgbésíayé
Wón bí Arturo Frondizi ní ìlú Paso de los Libres, Argentina ní ọdun 1908. Ọmọ Isabella Ércoli de Frondizi ati Giulio Frondizi ní se.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
John Augustus Otunba Payne
1905
E.J. Alexander Taylor
1909
John Akinọla Òtúnba Payne
1910
Sir Adéyẹmọ Alákijà 1913	Ọláyímíká Alákijà
Ithiel K Ladipọ Doherty
Olaseeni Moore 1921	E. A Franklin
Alfred Latunde Johnson
Pópù Honorius 1k
Pope Honorius I jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
E.M.E. Àgbètì
T.A. Dolierty
1922
Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Púpọ̀ nínu àwọn ará ìpínlè Ọ̀yọ́ jẹ́ Yorùbá, ti èdè Yorùbá sì jẹ èdè tí wọ́n n sọ julọ ní ìpínlè náà.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
S.H.A. Baptist.
1923
Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ṣèyí Mákindé jẹ́ gómìnà ìpínlẹ́ Ọ̀yọ́.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
Ayọ̀délé Williams
Steven Bánkọ́lé Rhodes
A.O.D. Dòsùnmú
Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ilé ẹ̀kọ́ gíga
Awọn ilé ẹ̀kọ́ gíga wọ̀nyí ni wón wa ni ìpínlè Oyo;
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
Adébíyí Désàlú
1924
C.A. Harrison Ọbáfẹ́mi
Muhammed Lawal Basil Agusto
A. O. Àbáyọ̀mí
I.O. Caxton Martins
Rufus Adékúnlé Wright
Adégúnlẹ̀ Ṣóẹ̀tán
1925
F.O. Lucas
A. O. Thomas
Albert Horatus Akíntúndé Doherty
1926
J. Ọmọliyì Coker
Isaac Kúshìkà Roberts
F. Tátúndé Vincent
T. Ẹkúndayọ̀ Kusimo Ṣórìnọ́lá
Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ìṣẹ̀lú
Nípa didrarí Ìjọba ipinlẹ naa, Gómìnà tiwantiwa ní wọn ó yàn láti kè darí àti láti lè sisẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ilé Ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ ilé Ọ̀yọ́. Olú ilé Ìpínlẹ̀ jẹ́ Ìpínlè Ìbàdàn.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
Akínbọ́nà Sólúadé
1928
Samuel Ayọ̀délé Thomas
Frances Edney Euba
1929
Ọmọ́sànyà Adéfólú
Richard Adé-Ẹ̀yọ̀ Doherty
Hezekiah Ajayi Johnson (Alias Onibuwe)
Àlàbá Akéréle
1930
Abíọ́lá Akínwùmí
1931
Ògúnyẹmí Ẹbíkúnlé Ajọ́ṣẹ̀
1933
Olúwọlé Ayọ̀délé Alákijà
1934
Adébíyí Májẹ́kódùnmí
Ọlájídé Ọláríbigbé Alákijà
1936
Akinọlá Adésọ̀gbìn
1940
1941
Ọladipọ Moore
John Idowu Conred Taylor
1942
Christian Adéṣẹ́gun Wilson
Ọlátúndé Balógun
Bọ̀dé Thomas
1944
Àlàbí Taylor
1946
John Adéjùmọ̀ Kester
Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Iṣẹ́ Ọ̀gbìn
Iṣé oko tàbí isẹ́ ọ̀gbìn jẹ́ Olú iṣẹ́ kàn pàtó tí àwọn ará ilè Ọ̀yọ́ máa ń ṣe. Ojú ojó àti afẹ́fẹ́ ìlú Ọ̀yọ́ jẹ́ òun kàn tí ó jẹ́ kí àwọn oún ọ̀gbìn wà lọ́pọ̀ yanturu, àwọn náà wà ní ọlọ́kan- ọ̀jọ̀ kan, lórísirísi bí: Iṣu, Àgbàdo, Ẹ̀gẹ́, Ọ̀gẹ̀dẹ̀, Kòkó, Epo pupa, Ẹ̀pa Kàsú,. Bẹ́ẹ̀ náà síni, àwọn Ìjọba ní oko ògbìn ní àwọn àgbègbè bìí, Ìséyìn, ìpàpó, Ìlọrà, Ògbómọ̀ṣọ́, Èrúwà, Iresaadu, Ìjàìyè, Akúfó àti Lálúpọn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ amọ̀ wà, Kaolin àti aquamarine. Àwọn Oko ẹran nlánlá tún wà ní Ṣakí, Fáṣọlá àti Ibàdàn, oko ìfúnwàrà ni Monatan ní Ìbàdàn àti ètò Ìdàgbàsókè Ọ̀gbìn ní ìpínlè Ọ̀yọ́ tí olú ilé iṣé é wà ni Ṣakí. Àìmọye Ilé isé ọ̀gbìn tió jẹ́ tòkè òkun àti tiwantiwa ní ó wà ní ìpínlè náà.[{citation needed|date=December 2022}}
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
funsọ Blaize
Akíntóyè Tẹ́júosó
Ọbájẹ́nu Awólọ́wọ̀
1947
H.O. Davies
Ọlájídé Ṣómólú
S.A. Adéọba
Victor Ìlòrí
C.O. Awóyẹlé
Pópù Theodore 1k
thumb|Pópù Theodorus ìkínní Pope Theodore I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
Rẹ̀mí Fàní-Káyọ̀dé
T.O.S. Benson
L.O. Fádípè
V.A. Déhìmọ̀
G.B.A. Coker
E.A. Caxton-Martins
1948
M.O. Oyàmádé
J.O. Kassim
O.A. Akántóyè
A.O. Lawson
Àtàndá Fàtáì-Williams
O. Akínkúgbé
Abíọ́dún Akéréle
M.A. Adésànyà
V.O. Ẹ̀san
Basheer Agusto
1949
C.O. Madarikan
A.O. Lápitẹ́
D.O. A. Ògúntóyè
G.S. Sówèmímọ̀
1950
Adé Mummey
S.O. Lámbò
Adégbóyèga Adémọ́lá
S.L. Akíntọ́lá
L.J. Dòsùmú
Isin Shotire
D.M.O. Akínbíyi
C.O. Ògúnbánjọ
A. Òkúbádéjọ.
Ayọ̀ Òkúsàga
Oláyínká Ọlámosu
O.O. Ọmọlolú
H.M. Àllí-Balógun
A.M.A. Akinloyè
1952
A.G.O. Agbájé
Akinọlá Àgùdù
J.O. Ajíbọ́lá
B. Olówófóyèkù
E.B. Craig
E.O. Ayọ̀ọlá
1953
O. Ajọ́sẹ̀-Adéògún
S.A Ògúnkẹ́yẹ
D.O. Coker
Adéníran Ògúnsànyà
S.L. Dúrósarọ́
A.R. Bákàrè
S.B. Adéwùnmí
Adénẹ́kàn Adémọ́lá
S.D. Adébíyí
Adédàpọ̀ Adérẹ̀mí
O. Ọ̀ráfidíyà
Ayọ̀ Richards
Àdùkẹ́ Moore
E.O. Fákáyòdé
G.B.A. Akínyẹdé
Andrew Ajíbọ́lá
1954
Írẹ́lándì
Írẹ́lándì tabi Orile-ede Olominira ile Irelandi je orile-ede ni apaariwa iwoorun Europe
Lọ́ọ́yà Ọmọ Yorùbá
O.B. Akin Olúgbadé
A.F.O. Dábírí
S.A. Awólèsì
A. Adésidà
Kẹ́hìndé Ṣófọlá
Adédòkun Hastrup
J.A. Ọdẹ́kù
Búsàrí Òbísẹ̀san
O.A. Fájẹ́misìn
D.O. Ògúndìran
Y.A. Jìnádù
S.O. Abudu
1959
B.O. Babalákin
Y.O. Àdìó
Ọláyínká Ayọ̀ọlá
Àbáyọ̀mí Olówòfóyèkù
Òbìnrin Nàìjíríà tí yóò gba oyè Senior Advocate of Nigeria’ nịmọ ọ tí ó jẹ́kọ́àkó  Yorùbá nị̀mọ. ỌolankẹMrs Folake S ‘Attorney-General’ tị tí yóò jẹkọ́ Nàìjíríà àkọ́mọ‘O  Nàìjíríạ̀ilè ni Dr  di ‘President of̣kọ́ Aáfíríkà tí yóò kọ́ ilẹ̀mọlawale Elias Òun ni ọTeshim O  Yorùbá nịmọthe International Court of Justices’. O di ‘Knight’ nị sọkọ́n yóò kọ́ Nàìjíríà tí wọmọyà ọLó  Yorùbá nịmọSir Kitoyi Ajasa. O
.an
.an je ti ile Netherlands Antilles.
Pópù Martin 1k
Pope Martin I jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Abak
je ìlú ní Nàìjíríà.
Àwùjọ
thumb|Àwùjo àtijó
Ní ilẹ̀ Yorùbá ati níbi gbogbo ti ẹ̀dá ènìyàn ń gbé, ìbágbépọ̀ ẹ̀dá ṣe pàtàkì púpọ̀. Bí ẹnìkan bá ní òun ò bá ẹnikẹ́ni gbé, tí kò bá gbé nígbó, yóó wábi gbàlọ. Ṣùgbọ́n, àwa ènìyàn lápapọ̀ mọ ìwúlò ìbágbépọ̀. Orísirísi àǹfàní ni ó wà nínú ìbágbépọ̀ ẹ̀dá.
Bí ọ̀pọ̀ ènìyàn bá n gbé papọ̀, ó rọrùn lati jọ parapọ̀ dojú kọ ogun tàbí ọ̀tẹ́ tí ó bá fẹ́ wá láti ibikíbi. Yorùbá bọ̀ wọ́n ní àjòjì ọwọ́ kan ò gbẹ́rù dórí. Bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ló ṣe rí fún àwùjọ-ẹ̀dá. Gbígbé papọ̀ yìí máa ń mú ìdádúró láì sí ìbẹ̀rù dání nítorí bí òṣùṣù ọwọ̀ ṣe le láti ṣẹ́, bẹ́ẹ̀ ni àwùjọ tó fohùn ṣọ̀kan. Èyí jẹ́ oun pàtàkì lára ànfàní tó wa nínú ìṣọ̀kan nínú àwùjọ-ẹ̀dá. Nídà kejì, bí ọ̀rọ̀ àwùjọ-ẹ̀dá ba jẹ́ kónkó-jabele, ẹ̀tẹ́ àti wàhálà ni ojú ọmọ ènìyàn yóó máa rí. Nítorí náà, ó dára kí ìṣọ̀kan jọba ni àwujọ-ẹ̀dá.
Ìdàgbàsókè tí ó máa ń wà nínú àwùjọ kò sẹ̀yìn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ bí àti ránmú un gángan ò ti sẹ̀yìn èékánná. Ó yẹ kí á mò pé nítorí ìdàgbàsókè ni ẹ̀dá fi ń gbé papọ̀. Bí igi kan ò ṣe lè dágbó ṣe, bẹ́ẹ̀ náà ni ẹnìkan ò lè dálùúgbé. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló máa ń dá Ọgbọ́n jọ fún ìdàgbàsókè ìlú. Bí Ọgbọ́n kan kò bá parí iṣẹ́, Ọgbọ́n mìíràn yóó gbè é lẹ́yìn. Níbi tí orísirísi ọgbọ́n bá ti parapọ̀, ìlọsíwájú kò ní jìnnà si irú agbègbè bẹ́ẹ̀. Gbogbo àwọn nǹkan wọ̀nyí jẹ́ ànfàní tó wà ní àwùjọ-ẹ̀dá tí kò sì ṣe é fi sílẹ̀ láì mẹ́nu bà.
Nínú ẹ̀kọ́ nípa àwùjọ-ẹ̀dá, a tún máa ń sọ̀rọ̀ nípa ìsòro tó ń kojú ìbágbépọ̀ ẹ̀dá. Kò ṣe é ṣe kó máa sì wàhálà láwùjọ ènìyàn. A kò lè ronú lọ́nà kan ṣoṣo, nítorí náà, ìjà àti asọ̀ máa ń jẹ́ àwọn nǹkan tí a kò lè ṣàì má rì í níbi ti àwọn ènìyàn bá ń gbé. Wàhálà máa ń fa ọ̀tẹ̀, ọ̀tẹ̀ ń di ogun, ogun sì ń fa ikú àti fífi dúkàá sòfò. Àwọn nǹkan wọ̀nyí jẹ́ ara àwọn ìṣòro tó n kojú àwùjọ-ẹ̀dá. Kò sí bí ìlú tàbí orílè-èdè kan kò se ní ní ọ̀kan nínú àwọn àwọn ìṣòro wọ̀nyí.
Ṣùgbọ́n, a gbódò mọ̀ wí pé awọn ànfàní àti awọn ìṣòro wọ̀nyí ti wà láti ìgbà pípé wá. Tí a bá wo àwọn ìtàn àtijọ gbogbo, a ó ri pé gbogbo àwọn nǹkan wònyí kò jẹ́ tuntun. Ọgbọ́n ọmọ ènìyàn ni ó fi ṣe ọkọ̀ orí-ìlẹ, ti orí-omi àti ti òfúrifú fún ìrìnkèrindò tí ó rọrùn. Àwùjọ-ẹ̀dá ti ṣe àwọn nǹkan dáradára báyìí náà ni wọ́n ń ṣe àwọn ohun tí ó lè pa ènìyàn lára. Fún àpẹẹrẹ, ìbọn àti àdó-olóró. Àwọn ohun ìjà wọ̀nyí ni wọ́n lò ní ogun àgbájé kìnní tí o wáyé ní Odun 1914 sí 1918 àti ti èkejì ní odún 1939 sí 1945. Gbogbo àwọn nǹkan wọ̀nyí ló ti wà tí ó sì tún wà síbè di òní.
Lákòótán, ẹ̀kọ́ nípa àwùjọ-ẹ̀dá jẹ́ ẹ̀kọ́ tó lárinrin. Ohun kan tí a gbọ́dọ̀ mọ̀ nip é, kò ṣe é ṣe kí ẹ̀dá máa gbe ní ẹyọ kọ̀ọ̀kan. Ìdí ni pé gbígbé papọ̀ pẹ̀lú ìsọ̀kan àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ló lè mú ìtẹ̀síwájú àti ìdàgbà-sókè wá
Timbuktu
Timbuktu (Timbuctoo) (Koyra Chiini: Tumbutu; Tombouctou) je ilu ni Agbegbe Tombouctou, ni orile-ede Mali ni Iwoorun Afrika. O je gbigbega nigba ijoba mansa kewa ni Ile Obaluaye Mali, eyun Mansa Musa. Ibe ni Yunifasiti Sankore ati awon madrasas miran wa, bakanna ibe ni o je gbongan oye ati oro emin to yun je ibi ti imale ti fon kakiri ni Afrika ni orundun 15th ati orundun 16th. Awon mosalasi ninla meta ibe, Djingareyber, Sankore ati Sidi Yahya, je lati atijo. Botilejepe won je titunse ni gbogbo igba, awon oso yi ni ewu sisodiasale.
Pópù Eugene 1k
thumb|Pópù Eugene ìkínní Pope Eugene I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Tsílè
je ti orile-ede Chile.
Arturo Umberto Illia
thumb|Arturo Umberto Illia Arturo Umberto Illia je Aare orile-ede Argentina tele.
Augusto Hamann Rademaker Grünewald
Augusto Hamann Rademaker Grünewald (Rio de Janeiro, May 11, 1905 - September 13 1985) je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Juan Carlos Onganía
thumb|Juan Carlos Onganía Juan Carlos Onganía je Aare orile-ede Argentina tele.
Guinea-Bissau
Guinea-Bissau tabi Orile-ede Olominira ile Guinea-Bissau (República da Guiné-Bissau, ) budo si Iwoorun Afrika. O ni bode mo Senegal ni ariwa, ati Guinea ni guusu ati ilaorun, ati mo Okun Atlantiki ni iwoorun.
Aala ile re to 37000 km2 pelu awon olugbe ti idiye won to 1,600,000.
Guinea-Bissau je ara ileoba Gabu nigbakan, to je apa Ileobaluaye Mali; awon apa ileoba wa titi di orundun kejidinlogun, nigba ti awon miran si je apa Ileobaluaye Portugal. Nigba na lo wa di ibiamusin Portugal toruko re unje Guinea Portugi ni orundun 19th. Leyin ilominira, to je fifilole ni 1973 to si je didamo ni 1974, oruko oluilu re, Bissau, je fifikun mo oruko orile-ede lati dena iaru po mo Orile-ede Olominira ile Guinea.
14% nikan awon olugbe ni won mo ede onibise, Portugi so. Awon 44% uso Kriol, ede to da lori Portugi, awon yioku unso awon ede abinibi Afrika. Awon esin kanka ibe ni esin Islam ati awon esin ibile Afrika.
O je omo egbe Isokan Afrika, Agbajo Okowo awon Orile-ede Iwoorun Afrika, Agbajo Ipejo Onimale, Isokan Latini, Agbajo awon Orile-ede Ede Portugi, La Francophonie ati South Atlantic Peace and Cooperation Zone.
Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè tenikookan re je ikan larin awon tokerejulo lagbaye.
Awon agbegbe ati apa ile Guinea-Bissau
Guinea-Bissau je pipin si awon agbegbe 8 (regiões) ati apa ibi aladawa kan (sector autónomo). Awon wonyi na tun wa je pinpin si apa metadinlogoji. Awon agbegbe ohun niyi:
Demografiki
thumb|left|Líla odò ni kekere ṣiṣan
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons jẹ́ ibùdó lórí Internet (Íńtánẹ́ẹ̀tì) fún ìkópamọ́ sí àwọn àwòrán, ìgboùn, àti àwọn fáílì amóhùnmáwòrán mìíràn. Ó jẹ́ iṣẹ́-ọwọ́ Wikimedia Foundation.
.ao
.ao
Márcio Melo
thumb|Márcio Melo. je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Kàsínò
thumb|[[Slot machines are commonplace in casinos]]
Kasino je ibi ti iru awon tete kan ti un sele. O wopo ki a ri awon kasino ni ile itura, ile onje, ile itaja, ninu oko oju-omi igbadun ati ni awon ibi ibewo miran. Awon kasino miran un gbalejo awon faaji live bi awada oniyeye, orin ori-itage, ati awon ere idaraya.
Itumo oro ati lilo
thumb|left|[[Casino da Póvoa, a Portuguese casino that opened in early 1930s]] "Kasino" gege bi oro wa lati ede Italia, gbongbo oro na ni "Casa" (ile) to tumo teletele si ile kekere. Oro yi yipada lati tumosi ile igbadun nibi ti ijo, orin ati tete ti n waye.
Apere awon iru kasino bayi wa ni Villa Giulia ati Villa Farnese. Ni ede italia odeoni, oro yi un tokasi ile asewo (bakanna bi "casa chiusa", to tumosi "ile titi"), nigbati ile tete un je kiko bi casinò pelu ami oro.
Ni orundun 19, itumo "kasino" tun je awon ile igboro nibi ti orisirisi igbadun bi tete, ere idaraya ti n sele. Apere iru ile bayi ni Newport Casino ni Newport, Rhode Island.
Ki se gbogbo kasino lo wa fun ayo tita. Copenhagen Casino je ile tiata, ibiyi ni opolopo awon eniyan pejo si fun ipade nigba Ijidide 1848 ni Denmark to so ibe di orile-ede oba olofin ibagbepo. Titi odun 1937 o si je tiata to gbajumo. Hanko Casino to budo si Hanko, Finland ki se fun tete. Ile alejo lo je fun awon alade lati Rosia ti won be ibe wo fun igbadun spa ni opin awon odun 1800, loni won n lo gege bi ile onje. Ibi to n je "Kasino", ni Avalon Harbor ni Erekusu Katalina, ko je fun ayo tita nitoripe ofin de tete nigbati won ko ni Kalifonia.
.aq
.aq
Kàsínò
Itan awon kasino
thumb|right|Casinos are everywhere in [[Macau. Pictured here are the Wynn Macau, Casino Lisboa and Grand Lisboa.]] A ko mo bi tete se bere. Awon omo Saina ni won koko se akosile re ni odun 2300 kJ, sugbon o je gbigba wipe imuse tete, lona kan tabi omiran, ti waye ni gbogbo awujo eniyan ninu itan. Lati ori awon Griiki ayeijoun ati awon ara Romu de ile Fransi nigba Napoleon ati Ilegeesi nigba Elisabeti, itan kun fun iroyin nipa tete tita.
Ikan ninu kasino akoko ti a mo ni Casinò di Venezia, ni Venice Italy larin 1638. O hun sise doni.Ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede ti wa ni idinamọ lati awọn iṣẹ ṣiṣe ṣiṣiṣẹ, nitorinaa wọn ti yọ ni kasino ti o wa ninu ọkọ oju-omi igbadun. Iru awọn Casino n ṣiṣẹ nigbati wọn ba wa ni okun ni awọn ita, nitorinaa wọn ko ofin nipasẹ ofin.
Tete ni kasino
thumb|Baccarat casino, [[Edmonton, Alberta]]
Pópù Adeodatus 2k
Pope Adeodatus II je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Abazu-Akabo
je ìlú ní Nàìjíríà.
Roberto M. Levingston
thumb|Ààrẹ Roberto M. Levingston Roberto M. Levingston je Aare orile-ede Argentina tele.
Pópù Donus
thumb|Pópù Donus Pope Donus je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Belmopan
thumb|Ilé-aṣòfin Belmopan.
Belmopan, pelu iye eniyan to je 16,400, ni oluilu ile Belize.
Adiele Afigbo
Adiele Eberechukwu Afigbo (born 22 November 1937 — 9 March 2009) je ojogbon onimo Itan omo ile Naijiria lati eya igbo.
Emílio Garrastazu Médici
thumb|Emílio Garrastazu Médici je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Alejandro Agustín Lanusse
thumb|Alejandro Agustín Lanusse Alejandro Agustín Lanusse je Aare orile-ede Argentina tele.
.ar
.ar
Pópù Leo 2k
thumb|Pópù Leo ìkejì Pope Leo II je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Lyndon B. Johnson
Lyndon Baines Johnson (August 27, 1908 - January 22, 1973) je Aare ikerindinlogoji orile-ede Amerika
Castries
je oluilu ni Ariwa Amerika.
Blanche Bruce
Blanche Kelso Bruce (1 Oṣù Kẹta, 1841 – 17 Oṣù Kẹta, 1898) je oloselu ara U.S to soju fun ipinle Mississippi gege bi Republikani ni Ile Alagba Asofin U.S lati 1875 de 1881 beesini ohun ni alagba asofin omo Afrika Amerika akoko to soju igba re tan. Hiram R. Revels, to wa bakanna lati Mississippi, ni omo Afrika Amerika to soju ni Kongresi U.S., sugbon ko soju igba re tan.
Igbesiaye
Bruce je bibi ni Prince Edward County, Virginia nitosi Farmville fun Pettis Perkinson, to je alawofunfun to ni oko ogbin ni Virginia, ati fun eru ile omo Afrika Amerika toruko re unje Polly Bruce. Itoju latowo baba re fi bee dara ti a ba fi we tawon miran. O fun leko po mo awon omo yioku re. Nigba ti Blanche Bruce je odo, o le sere pelu arakunrin obakan re. O je bibi si oko eru nitori ipo iya re, fun idi eyi baba re danidekun lona abofinmu, o si seto fun lati lo kose kan. Ni 1850, Bruce ko lo si Missouri leyin igba to di omo ise fun atewe kan. Leyin igba ti Union Army ko iwe-itoro re lati jagun ninu Ogun Abele, Bruce di oluko nile-eko, o si lo si Koleji Oberlin ni Ohio fun odun meji. Leyin na o lo sise bi asona lori oko-ojuomi lori Odo Mississippi. Ni 1864, o ko lo si Hannibal, Missouri, nibi to da ile-eko sile fun awon alawodudu.
Niigba Atunleko, Bruce di oloro nitori awon ile to ni Delta Mississippi. O je yiyansipo akorukosile awon adibo ati adye owoode fun Tallahatchie County koto di pe o bori ninu idiboyan fun sheriff ni Bolivar County. Leyin eyi o tun je yiyansipo si awon ipo miran nibe bi, agbwoode ati olubojuto eto eko, nigba kanna to tun se olotu iwe-iroyin labele. Ni Osu Keji odun 1874, Bruce je didiboyan latowo ile asofin ipnle Mississippi si Ile Alagba Asofin bi Republikani. Ni ojo 14 Osu Keji odun 1879, Bruce solori ipade Ile Alagba U.S., nipa be o di omo Afrika Amerika akoko (ati nikan to je eru tele) to bo sipo yi. Ni 1880, James Z. George je didiboyan lati ropo Bruce.
Ni Ipejo Onibinibi awon Republikani odun 1880 ni Chicago, Bruce do omo Afrika Amerika akoko to gba ibo kankan ni ipejo idaruko fun ipo ti egbe oloselu ninla kan nipa gbigba ibo mejo fun ipo igbakeji aare. Ni 1881, Bruce je yiyasipo latowo Aare James A. Garfield lati di Olukosile Eto Inawo (Register of the Treasury), eyi tun so Bruce di omo Afrika Amerika akoko ti itowobowe re wa lori owonina orile-ede Amerika. Bruce sise bi olukosile isele ni Ipinleagbegbe Kolumbia ni 1891–93, ati bakanna bi akorukosile ile akapo titi di igba to ku ni 1898.
Ni ojo 24 Osu Kefa odun 1878, Bruce gbe Josephine Beal Willson (1853–February 15, 1923) lati Cleveland, Ohio niyawo; oko ati iyawo rinajo lo si Europe fun osu merin fun ajo oloyin. Won bi omo won kan soso, Roscoe Conkling Bruce ni 1879. Won so loruko fun Alagba Asofin lati New York Roscoe Conkling, to je olufarawe fun Bruce ni Ile Alagba. Ni 2002, omowe Molefi Kete Asante fi oruko Blanche Bruce si inu akojo Awon omo Afrika Amerika 100 Olokikijulo.
Àmìọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè fún top-level domain
List of ccTLDs
right|thumb|World map with all ccTLDs.
Pópù Benedict 2k
Pope Benedict II jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Àmìọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè fún top-level domain
List of ccTLDs
* Foreign registration permitted
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ẹ̀kùàdọ̀r
thumb|right Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ẹ̀kùàdọ̀ je ti orile-ede.
Àmìọ̀rọ̀ orílẹ̀-èdè fún top-level domain
IDN
* Foreign registration permitted
Ernesto Geisel
thumb|200px|Ernesto Geisel je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Achalla
je ìlú ní Nàìjíríà.
Ìṣe Òfin àwọn Ẹ̀tọ́ Aráàlú 1964
thumb|250px|right|First page of the Civil Rights Act of 1964
Ìṣe Àwọn Ẹ̀tọ́ Aráàlú ti ọdún 1964 je ofin pataki ni orile-ede Amerika ti o fi ofin de iwa eleyameya n'ile eko, n'igboro ati l'enu ise. A da sile lati fi se ranlowo fun awon Ọmọ Afrika Amerika.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Gùyánà
je ti orile-ede Gùyánà.
Pópù Jòhánù 5k
Pope John V je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Héctor José Cámpora
Héctor José Cámpora Demaestre (March 26, 1909–December 18, 1980) je Aare orile-ede Argentina lati 25 May titi de 13 July 1973.
Raúl Alberto Lastiri
thumb|Raul Lastiri Raúl Alberto Lastiri je Aare orile-ede Argentina tele.
Cockburn Town
thumb|Ìlú Cockburn, Amẹ́ríkà. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Panamá
thumb|right je ti orile-ede.
Agbègbè àkókò
thumb|Àwọn ìlú tó ní irúfẹ́ àkókò-agbègbè kan náà. Àkókò-agbègbè jẹ́ àwọn àgbègbè ayé tí àkókò wọn papọ̀ tàbí jẹ́ ìkan náà.
Atúmọ̀-èdè: Létà A
Atumo-ede: Leta A
a (1A) kan: I gave him a dog. (Mo fun ní ajá kan). abandon (v); Kọ̀ sílẹ̀: He abandoned his job. (Ó kọ iṣẹ́ rẹ̀ sílẹ̀)
abbreviation (n);  ìkékúrú: Abbreviation is useful when taking lecture notes. (ìkékúrú wúlò tí a bá ń ṣe àkọsílẹ̀ ìdánilẹ́kọ̀ọ́.
ability (n); agbára tàbí òye: He has the ability to remember dates. (Ó ní òye ọjọ́ àti àkókò).
able (adj); lè, lágbár: He is able to do all thing. (Ó lè ṣe ohun gbogbo).
aboard (adv); nínú okò ojú omi tàbí òfúrufú; The captain welcomes you aboard this plane. (Adarí ọkọ̀ òfúrufú kì i yín káàbọ̀ sínú ọkọ̀.
abolish (v); parẹ́: Government has abolished the tax on agricultural products. (Ìjọba ti dá owó orí lori ohun ọ̀gbùn dúró.
above (adv); lókè: We watched the birds above (À ń wo àwọn ẹyẹ lókè).
abroad (adv); ẹ̀yìn odi, òkè òkun: My brother is studying abroad. (Ẹ̀gbọ́n mi ọkùnrin ń kàwé lókè òkun).
abrupt (adj); lójijì, láìròtẹ́lẹ̀: He shouted abruptly. (Ó kígbe lojijì).
abscess (n); ìkójọpọ̀ ọyún: The injection Joshua got from the nurse has formed abscess. (Abẹ́rẹ́ tí nọ́ọ̀sì fún Joshua ti di Ọyún).
absent (adj); kò sí, kò wá; He was absent from work last Tuesday. (Kò wá sí ibi iṣẹ́ ní ọjọ́ ìṣẹ́gun tó kọ́já).
Pópù Sergius 1k
Pope Sergius I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Djenné
Djenné (bakanna bi Djénné, Jenné ati Jenne) je ilu kekere kan ni agbegbe Delta Niger Inu ti arin orile-ede Mali. Ilu na gbajumo fun awon ile alamo ti won je kiko sibe agaga Mosalasi Olokiki Djenne to je kiko ni odun 1907 ni ori ibi ti mosalasi kan wa tele. Si guusu re ni a ti ri Djenné-Jéno, ibi ti ikan ninu awon ilu pipejulo ni sub-Saharan Africa wa. Djenné je siso di ikan ninu awon Ibi Oso Aye latowo UNESCO ni 1988.