cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Janet Gaynor
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Plato
Plato's sophistication as a writer is evident in his Socratic dialogues; thirty-six dialogues and thirteen letters have been ascribed to him. Plato's writings have been published in several fashions; this has led to several conventions regarding the naming and referencing of Plato's texts.
Mary Pickford
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Martin Chalfie
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Omar Abdirashid Ali Sharmarke
Omar Abdirashid Ali Sharmarke (Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, عمر عبد الرشيد علي شرماركي) (ojoibi June 18, 1960) je oloselu ara Somalia ati Alakoso Agba ile Somalia lowolowo.
Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìdánilóró September 11, 2001
Awon eniyan 2,973 tikomowo tikomose ati awon oludaniloro 19 ni won ku nitori isele yi. Ogunlogo awon to ku nibe je omolu, ninu won ni awon ara orile-ede 70 wa. Lapapo mo awon wonyi, iku enikan latowo arun ige ni awon onimo ilera so pe o je nitori fifarakan eruku lati iwolule Gbongan Idunadura Agbaye.
Isele/Ijangbon
thumb|left|Map showing the attacks on the World Trade Center. thumb|The World Trade Center Towers on fire and the collapse of the South Tower thumb|View of the World Trade Center shortly after both towers fell Kutukutu ni aro ni ojo 11 osu kesan odun 2001, awon afipagboko mokandinlogun gba idari baalu merin ti won n lo si San Francisco ati Los Angeles lati Boston, Newark, ati Washington, D.C. (Papa Oko-ofurufu Kakiriaye Dulles). Ni ago 8:46 a.m., baalu Ifoloke 11 ti American Airlines fikolu Ile Ariwa ti Gbongan Idunadura Agbaye, o je titele pelu Ifoloke 175 ti United Airlines to kolu Ile Guusu ni ago 9:03 a.m.
Awon afipagboko keji fi baalu Ifoloke 77 American Airlines kolu Pentagonu ni ago 9:37 a.m. Ifoloko kerin, eyun Ifoloke 93 United Airlines jalulole leba Shanksville, Pennsylvania ni ago 10:03 a.m, leyin ti awon oluwoko ninu baalu yi bere ija pelu awon afipagboko. Won gba pe awon oludaniloro na fe fi lo kolu boya Kapitol (ile to je ti Igbimo Asofin Orile-ede Amerika) tabi White House.
Roger Y. Tsien
je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìdánilóró September 11, 2001
Isele/Ijangbon
Ninu ifoworowanilenuwo ti Yosri Fouda, an oniroyin al Jazeera se, Khalid Sheikh Mohammed ati Ramzi Binalshibh so pe baalu kerin to je fifipagba fe lo kolu Kapitol, ki se White House lo fe kolu. Won tun so pe nibere Al-Qaeda gbimo lati fo baalu ti won ba gba lati fi kolu awon ile-ise atomu (nuclear) ki se lati kolu Gbongan Idunadura Agbayer ati Pentagonu, sugbon won pinu lati mo kolu awon ile-ise ilo agbara inu atomu "nigbayi na" nitori iberu pe ose e se ko "mo se e dari mo".
Lati fipagba awon baalu wonyi, awon oludaniloro na lo ohun ija lati gun ati/tabi lati pa awon awako baalu, awon osise inu baalu ati awon arinajo. Esi iwadi lati awon ipe telifonu lati inu awon baalu na fihan pe awon afipagboko na lo obe lati gun awon osise inu baalu ati arinajo kan ninu baalu kan nibe. Awon arinajo miran se ipe telifonu nipa lilo telifonu ati telifonu alagbeka,  won si pese ekunrere ohun to un sele, ninu re nipe awon melo kan ninu awon afipagboko wa ninu awon baalu ohun, pe ata tabi iru awon ifon kemika  noxious, bi efuufu ataju tabi ifon ata je lilo, ati pe won ti fi obe gun awon.
Igbimo 9/11 fihan pe awon oludaniloro yi ra ohun ija oloro. Osise inu baalu ninu Ifoloke 11, arinajo kan ninu Ifoloke 175, ati awon arinajo ninu Ifoloke 93 so pe awon afipagboko na ni bombu, sugbon ikan ninu awon arinajo so pe ohun ro pe awon bombu yi ki se gidi. Ko si ifihan bombu ni ibi ijalule awon baalu yi, be sini Igbimo 9/11 gbagbo pe awon bombu na ki se gidi.
Ninu Ifoloke 93 ti United Airlines, akoole apoti dudu fihan pe awon osise inu baalu ati awon arinajo gbiyanju lati gba idari baalu na latowo awon afipagboko leyin ti won gbo pelu ipe telifonu pe awon baalu afipagba bi baun na ti je fifikolu ile laaro ojo na. Gege bi iwe adako ero akoole Ifoloke 93 se fihan, ikan ninu awon afipagboko pase lati yi baalu na leyin to ti han si pe won yio pofo idari baalu na si awon arinajo. Laipe leyin eyi, baalu na jalule sori papa nitosi Shanksville ni Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania, ni ago 10:03:11 a.m. asiko ibe (4:03:11 UTC). Khalid Sheikh Mohammed, olusagbajo awon isele yi, so ninu iforowanilenuwo ni 2002 pelu Yosri Fouda pe ibi ti Ifoloke 93 fe lo kolu ni Kapitol, ti won fun ni oruko amioro  "Eka-eko eto Ofin".
Ile meta to je ti Gbongan Idunadura Agbaye wo lule nitori ikuna afidimule lojo isele yi. Ile to wa ni guusu (2 WTC) wo lule ni ago 9:59 laaro, leyin to jona fun iseju 56 ninu ina ti ikolu baalu Ifoloke 175 ti United Airlines fa. Ile to wa ni ariwa (1 WTC) wo lule ni ago 10:28 laaro, leyin igba to jona fun bi iseju 102. Nigbati ile 1 wo lule,  jagbajanti to fon sori Ile 7 Gbongan Idunadura Agbaye to wa ni tosi re  (7 WTC) fa ibaje si, o si je ko gbana je. Ina yi jo fun opo wakati, o si fa ibaje si isokan ifidimule ile na to mu lati wo loke ni ago 5:20 nirole to si je ki o wo lule patapata ni ago 5:21 nirole.
Marie Dressler
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Norma Shearer
thumb|Norma Shearer je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Tógò
thumb|Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Tógò Ami opa ase ile Togo
Àsìá ilẹ̀ Tógò
Àsìá ilẹ̀ Tógò
Helen Hayes
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Napoleon Bonaparte
Napoléon Bonaparte (15 August 1769 – 5 May 1821) jẹ́ olórí ológun àti adarí òṣèlú àti ọmọ bíbí ìlú Corsica ní ilẹ̀ Faranse. Ó di ìlú-mọ̀ọ́ká ní àsìkò ìyípadà ìṣèjọba ilè Faranse, tí ó sì léwájú àwọn ìjangbara oríṣiríṣi ní àsìkò ogun. Gẹ́gẹ́ bí Napoleon I, òun ni ọba ilẹ̀ Faranse láti ọdún 1804 sí ọdún 1814, àti 1815. Napoleon ṣe àkóso ìjọba ilẹ̀ Yuroopu àti àgbáyé fún bí ọdún mẹ́wá, nígbà tí ó ń léwájú nínú àwọn ogun oríṣiríṣi tí a mọ̀ sí Napoleonic Wars. Ó ja ọ̀pọ̀lọpọ̀ ogun, tí ó sì borí àwọn ogun tí ó sì mu láti gba àwọn ilé lọ́pọ̀lọpọ̀ fún ìjọba Faranse, tí ó sì darí ilẹ̀ Yuroopu lápapọ̀ ṣáájú kí ìjọba rẹ̀ tó ṣubú ní ọdún 1815. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn adarí ní orílẹ̀ àgbáyé tí wọ́n sì ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìṣèjọba rẹ̀ jákè-jádò àgbáyé. Ó sì wà nínú àwọn adarí tí ó gbayì jùlọ ní inú ìtàn àgbáyé.
Kọ̀mpútà
thumb|right|[[IBM PC ti 1981, to je adako fun bi awon komputa adani se ri loni.]] Kọ̀mpútà tabi ero onisiro je ero onitanna to n samulo ounpese gege bi akojopo awon ilana kan ba se so.
Kotte
thumb|Kotte.
Sri Jayawardenapura Kotte (ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ in Sinhalese ati ஸ்ரீ ஜயவர்த்தனபுரம் கோட்டை ni Tamil), bakanna gege bi Sri Jayawardenapura tabi Kotte කෝට්ටේ, ni oluilu ijoba orile-ede Sri Lanka.
Ken Nnamani
Kenneth Ugwu Nnamani je alagba asofin ile Nigeria tele to soju fun Ipinle Enugu lati 2003 de 2007. Omo egbe oloselu People's Democratic Party (PDP) loje. Ni 2005 o di Aare Ile Alagba Asofin Naijiria titi di 2007.
Katharine Hepburn
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Sìnáì
thumb|280px|Map of the Sinai Peninsula with country borders shown. Sinai tabi Peninsula Sinai; سيناء sīnā'a; Hebrew סיני) je peninsula onigunmeta kan ni Egypt to je be 60000 km2. O dubule si arin Omiokun Meditareani si ariwa, ati Omiokun Pupa si guusu, be sini ohun nikan ni apa ile Egypti to budo si Asia niyato si Africa. Lapapo mo oruko onibise re, awon ara Egypti tun pe ibe ni "Ile Fayrous" ("Land of Fayrouz"), toduro lori oro ede Egypti Ayejoun "Dumafkat", to ni itumo kanna. Peninsula na je pinpin si ile-gomina Egypti meji, o si ni olugbe bi egbegberun 1.3 awon eniyan.
Claudette Colbert
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
M. K. O. Abíọ́lá
Igbesi Aye re
Moshood Abíọ́lá ni àkọ́bí  bàbá àti ìyá rẹ̀ lẹ́yìn ìkúnlẹ̀ ọmọ kẹtàlélógún, ìdí èyí ní ó fàá tí wọ́n fi dúró títí di ẹ̀yìn ọdún mẹ́ẹ̀dógún (15 years) kí àwọn òbí rẹ̀ tó fún lórúkọ rẹ̀ “Kasimawo”. Moshood fakọyọ nínú ìmọ̀ ìdágbálé (entrepreneur) láti ìgb̀a èwe rẹ̀, ó bẹ̀rè iṣẹ́ igi-ṣíṣẹ́ tà láti ọmọ ọdún mẹ́sàán. Ó ma ń jí ní ìdájí lọ sóko igi láti wági tí yóò tà ṣáájú kí ó tó lọ sị́ ilé-ìwé kí òun àti bàbá rẹ̀ tó ti rúgbo pẹ̀lú àwọn àbúrò rẹ̀ kó lè rówó ná. Nígb̀a tí ó t́o ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún (15 years), ó dá ẹgbẹ́ eré kan kalẹ̀ tí wọ́n ma ń kọrin kiri láti lè rí óúnjẹ jẹ níbi ìnáwo èyíkéyìí tí wọ́n bá lọ. Láìpẹ́, ó di gbajú-gbajà níbi orin rẹ̀ tó ń kó kiri, ó sì di ẹni tí ó ń bèrè fún owó iṣẹ́ kí wọ́n tó kọrin lóde ìnáwó kòkan. Àwọn owó tí ó ń rí níbi eré rẹ̀ yìí nị́ ó fi ń ran ẹbí rẹ̀ lọ́wọ́ tí ó sì ń san owó ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí ìjọ Onítẹ̀bọmi tí ó wà ní Abéòkúta. Abíọ́́lá jẹ́ Olóòtú ìwé ìròyìn ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ ilé-ìwé wọn tí ó ń jẹ́ The Trumpeter tí Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ sì jẹ́ igbákejì rẹ. Ó dára pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ National Council of Nigeria and the Cameroons ní ìgbà tí ó di ọmọ ọdún mọ́kàndínlógún nítorí ìfẹ́ tí ó ní sí ètò òṣèlú àwa arawa lábẹ́ àsíá Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ olùdásílẹ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú Action Group.
Ni odun 1960, Moshood gba sikolashipu ijọba lati ka iwe ni  University ti  Glasgow ni ilu Scotland ni bii ti o gba oye ni  isiro sebe sebe o   o je oye oniṣiro iwiregbe. Moshood di Ẹlẹgbẹ ti Institute of Chartered Accountants of Nigeria (ICAN) (ICAN).
Zaire
Olominira ile Saire (République du Zaïre ) ni oruko orile-ede oni to n je Olominira Toselu ile Kongo larin 27 October 1971, ati 17 May 1997.
Itokasi
コンゴ民主共和国
Kgalema Motlanthe
Kgalema Petrus Motlanthe (bibi  19 July 1949) je oloselu ara ile Guusu Afrika to di Aare ile Guusu Afrika larin 25 September 2008 ati 9 May 2009, lati se imupari akoko keji Thabo Mbeki ti o siwo ise gege bi Aare.
Motlanthe tún jẹ́ Igbakeji Aare si Jacob Zuma to je Aare ile Guusu Afrika láti 2009 títí di 2014.
Bette Davis
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Ìlú Kuwaiti
Ìlú Kuwait ni Ìlú ìlú orílẹ̀-èdè Kuwait.
Ilẹ̀ọba Prússíà
zieindeireikirg utterich miriwg korinkerg ainri karin eomerite oosloderich
Itokasi
Prússia Kungariket Preussen
Vivien Leigh
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Ìyọkúrò
right|thumb|180px|"5 − 2 = 3" (pipe, "arun din ni eji dogba si eta") right|thumb|180px|An example problem Ìyọkúrò ni ikan ninu ona ise isiro; idakeji re ni iropo, to tumo si pe ti a ba bere pelu nomba yiowu, ti a si seropo nomba kan ti a si tun seyokuro nomba kanna ti a ropo, a o pada de ori nomba ti bere pelu. Iyokuro se kosile pelu ami iyokuro.
Àkójọ àwọn ìpínlẹ̀ Nàìjíríà bíi ìpọ̀síènìyàn
thumb|250px|Map of Nigerian states by population density thumb|250px|Map of Nigerian states by total population
Àgbàjọ Tòkòwò àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọòrùn Áfríkà
Àgbàjọ Tòkòwò àwọn Orílẹ̀-èdè Ìwọòrùn Áfríkà (Economic Community of West African States; ECOWAS tabi EKOWAS) je adipo awon orile-ede meedogun ni agbegbe Iwoorun Afrika to je didasile ni May 28, 1975, pelu itowobowe Adehun ilu Eko. Ise re ni lati segbesoke asepo okowo.
Ẹ̀bùn Nobel nínú Lítíréṣọ̀
thumb|right|250px|[[Sully Prudhomme|René-François-Armand Prudhomme (1839–1907), a French poet and essayist, was the first person to win the Nobel Prize in Literature, in 1901, "in special recognition of his poetic composition, which gives evidence of lofty idealism, artistic perfection and a rare combination of the qualities of both heart and intellect."]]
Ẹ̀bùn Nobel nínú Lítíréṣọ̀ (Nobelpriset i litteratur) jẹ́ ẹ̀bùn ọlọ́dọọdún, láti 1901, tí wọ́n máa ń fun àwọn oǹkọ̀wé láti orílẹ̀-èdè yìówù tí wá, gẹ́gẹ́ bí ogun Alfred Nobel ṣe sọ, o se "ninu papa litireso ise pataki lona to daa" (ni ede Sweden: den som inom litteraturen har producerat det utmärktaste i idealisk riktning). Akademi Swidin lo n pinnu tani, ti onitoun ba wa, yio gba ebun na ninu odun kan, won si n sekede oruko onitoun ninu osu kewa odun.
1790
Ọdún
Ginger Rogers
Ginger Rogers (July 16, 1911 – April 25, 1995) je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo ni 1940.
Lee Myung-bak
Lee Myung-bak (ojoibi 19 December 1941 ni Osaka, Japan) je oloselu omo Korea to je Aare orile-ede Guusu Korea lowolowo lati 2002. Ki o to bo si ipo aare, o je oludari agba ile-ise Hyundai Engineering and Construction, ati baale ilu Seoul.
Joan Fontaine
thumb|Joan Fontaine Rebecca ọdún 1940 je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Mobutu Sese Seko
Mobutu Sésé Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga (14 October 1930– 7 September 1997), to gbajumo gege bi Mobutu tabi Mobutu Sésé Seko, oruko abiso Joseph-Désiré Mobutu, lo di olori orile-ede Zaire (loni gege bi Olominira Toselu ile Kongo) leyin igba to fipagbajoba lowo Joseph Kasavubu.
Èdè Esperanto
thumb|Jubilea simbolo
Esperanto
ábídí ESPERANTO
thumb| wòrán / ábídí - Alfabeto de Esperanto
ábídí ESPERANTO - ALFABETO
thumb| ábídí ESPERANTO - Alfabeto de Esperanto
õpõ, ìlöpo méji - Pluralo
(Pluralo / õpõ, ìlöpo méji  ) -j : grandaj domoj
ìní, àröpò orúkô - posedaj pronomoj
(deklinacio)
õrõ ìÿe - Verbo; àtijô Preterito
Preterito/ àtijô:      -is:
õrõ ìÿe - Verbo; ôjô iwájúìgbà tí mböëhìn-ölaôjô mírànìgbóÿeàsìkò-ôjô iwájú / Futuro
Futuro / ôjô iwájúìgbà tí mböëhìn-ölaôjô mírànìgbóÿeàsìkò-ôjô iwájú  -os:
õrõ ìÿe - Verbo; (õrõ ìÿe)/ (ipòìwàkání); Kondicionalo
Kondicionalo/(õrõ ìÿe)/ (ipòìwàkání):   -us
õrõ ìÿe - Verbo; àÿç ológun - Imperativo
Imperativo -u
(bérè, tọrọ, bi-lêrè) gbólóhùn örö / demanda frazo
Demanda frazo:  Ĉu ?
Postsilaboj
Postsilabo - 	Mallonga klarigo( àlàyéìtumöìlàdìàwíyéàsôyé)
(àfikúnàkôkúnìtànká)/ Sufikso
--
a
--
b
---
ĉ
-
d
(1 litro da lakto) (litr/o)- [l]; 1 l = 1 dm3) / wàrà;(peco da pano -  ) (peco - êlà, apá, ìrépé, ìjàýjá, ègé, èbù)/  pano - àkàrà òyìnbóonjçbúrêdì);(La riĉulo havas multe da mono),(mono - owó); --
e
---
f
---
g
---
h
--
j
---
ĵ
--
k
--- ---
l
-- --
m
---
n
--- ---
-
o
thumb|  oriento -  O; okcidento - W ; nordo - N; Sudo - S
--- --
p
--- ---
--
r
-- -
ŝ
---
t
thumb|(arĝento - fàdákà;  Silbertafel Reiss 3 rem; [[1888 Zeughaus, Reiss-Engelhorn-Museen, Mannheim, Jẹ́mánì]] thumb|manĝosalono - yàrá oúnjç; tagmanĝo, lunĉo, (meztagmanĝi) -  onjç ösán ;  vespermanĝo - oúnjç alë; paro - ènìyàn méjì põ, tôkôtaya; (2) -
-
u
--
v
--
z
(..6.01.2011 - ìfàpêtítíàìdúróìbálôítësíwájú)
Itokasi
-
Greer Garson
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Fair Antigua, We Salute Thee
' ni orin-iyin orile-ede ti Antigua
Malé
thumb|Malé- Maldives.
Jennifer Jones
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Manama
Manama je oluilu, ati ilu totobijulo ni orile-ede Bahrain.
Líktẹ́nstáìnì
'Ilẹ̀ Ọmọ-ọba Líktẹ́nstáìnì ( Fürstentum Liechtenstein, Principality of Liechtenstein) je orile-ede kekere ni Europe.
Hope, Arkansas
Hope je ilu kekere kan ni Hempstead County, ni ipinle Arkansas, ni orile-ede Amerika. Gege bi idiye 2008 ti United States Census Bureau, gbogbo iye awon eniyan ilu ohun je 10,378.
Ìpínlẹ̀ Rivers
Ìpínlẹ̀ Rivers tí a tún mọ̀ bíi Rivers, ni ìkan nínú àwọn ìpínlẹ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà 36. Gẹ́gẹ́ bí dátà ìkanìyàn tó jáde ní ọdún 2006 ṣe fihàn, ìpínlẹ̀ náà ní iye ènìyàn 5,198,716, èyí sọ ọ́ di ìpínlẹ̀ tó ní iye èniyàn púpọ̀jùlọ kẹfà ní Nàìjíríà. Olúìlú àti ìlú tótóbijùlọ rẹ̀ ni Port Harcourt. Ìlú Port Harcourt ní Nàìjíríà gẹ́gẹ́bí gbọ̀ngàn àwọn ilé-iṣẹ́ epo. Ìpínlẹ̀ Rivers jámọ́ Òkun Atlantiki ní gúúsù, ó ní bodè mọ́ àwọn ìpínlẹ̀ Imo and Abia ní àríwá, ìpílẹ̀ Akwa Ibom ní ìlàòrùn, àti àwọn ìpínlẹ̀ Bayelsa àti Delta ní ìwọ̀òrùn. Ìpínlẹ̀ Rivers ní ọ̀pọ̀ ẹ̀yà tí nínú wọn ni: àwọn Ikwerre, àwọn Ijaw, àwọn Ògóni àti àwọn ẹ̀yà púpọ̀ míràn. Orúkọ fún àwọn ará ìpínlẹ̀ yìí ni "Riverians" tàbi "àwọn ará Rivers".
Apá inú ìpínlẹ̀ náà jẹ́ ẹgàn tútù olóoru.
Ítàn Ìdásílẹ̀
Ìpínlẹ̀ Rivers gba orúkọ rè nípase awọn odò ti o la kojá.
Ijọba Ìbílẹ̀
Awọn ijọba íbílẹ̀ tí ó wà nì ìpínlẹ̀ Rivers jẹ́ mẹ́tàlẹ́lógún tí alága ìbílẹ̀ n se akoso gbogbo ìbílè na:
Awọn èdè
Awọn orísìrísí èdè tí ó wa ní ìpínlè Rivers nítítò Ijọba ìbílẹ̀ ìpínlè Rivers:
Ingrid Bergman
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
March On, Bahamaland
' ni orin-iyin orile-ede ti Àwọn Bàhámà
Joan Crawford
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Abrahamu
Abrahamu (, إبراهيم, Ibrahim, ) ni eni tí ó dá ilẹ̀ àwon Júù sílè. Wọ́n bí i ní Ur. Ọmọ Terah ni Abram. Ó sí ló sí Haran ní gusu Mesopotama pẹ̀lú bàbá rẹ̀, Ìyàwó rẹ̀ Sarah àti Lot tó jẹ́ ‘nephew’ rẹ̀ Nígbà tí ó lọ sí Kénáànì, ó gbọ́ ìpè Jehovah pé ibẹ̀ ni ilẹ̀ ìlérí fún àwọn ènìyàn rẹ̀. Ó gba ìlérí Ọlọ́run yìí. Lẹ́yìn ìgbà tí ó ti gbé Egypt ní àsìkò ìyàn tí òun àti Lọ́ọ̀tì sì ti pínyà ní Bethon, ó lọ dó sí Hebrian. Nígbà tí Jehovah yí orúkọ rẹ̀ sí Abraham èyí tí i ṣe baba orílẹ̀ èdè púpọ̀, Jehovah ṣe ìlérí fún un pé òun yóò fún ní ọmọ tí yóò jogún rẹ̀. Jehovah dán an wò pé kí ó pa Isaac ọmọ rẹ̀ fún ìrúbọ. Bí ó ti fẹ́ẹ́ ṣe é ni Jehovah fi ọ̀dọ́ àgùntan kan rọ́pò ọmọ yìí. Láti ọ̀dọ̀ ìyàwó rẹ̀ Ikejì, Keturah, ó bí ọmọkùnrin mẹ́fà. Wọ́n sin ín síu iho (cave) Machpelah.
Hubert Maga
Coutoucou Hubert Maga (August 1916 – May 8, 2000) je ara orile-ede Benin ati Aare ile Benin tele.
In Plenty and In Time of Need
ni orin-iyin orile-ede ti Barbados
Loretta Young
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Gwendolyn Brooks
Gwendolyn Elizabeth Brooks (June 7, 1917 – December 3, 2000) je olukowe omo orile-ede Amerika. Won yan bi Poet Laureate Consultant in Poetry to the Library of Congress in 1985.
Igba ewe
Gwendolyn Elizabeth Brooks je bibi ni June 7, 1917, ni Topeka, Kansas fun David Anderson Brooks ati Keziah Wims, o je akobi. Iya re je oluko tele ki o to fi se sile lati setoju awon omo re, baba re, to je omo eru to ja ninu Ogun Abele, je asona nitoripe ko ni owo lati losi ile-eko onisegun lati di dokita. Nigbati Brooks di omo ose mefa, won ko lo si Chicago, Illinois, nibi to ti dagba.
Òkè Abu
Oke Abu je ibi togajulo ni Ori Aravalli to wa ni ipinle Rajasthan ni apaiwoorun India.
Theodor Svedberg
Theodor H. E. ("The") Svedberg (30 August 1884 – 25 February 1971) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Àkójọ orúkọ àwon àpilẹ̀sẹ̀
See also
List of elements by name Liste des éléments par nom Orodha ya elementi 이름 순 원소 목록 Kémiai elemek listája betűrendben Lijst van elementen op naam 元素の名前順一覧 മൂലകങ്ങളുടെ പട്ടിക (നാമക്രമത്തില്‍) Lista de elementos por ordem alfabética Алфавитный список химических элементов Lista över grundämnen efter namn รายชื่อธาตุเคมีเรียงตามชื่อ 元素名称列表
Joseph Kasavubu
Joseph Kasa-Vubu (1910 [other sources have 1913, 1915 and 1917] – March 24, 1969) lo je Aare akoko (1960–1965) orile-ede Olominira ile Kongo, loni to n je Olominira Toselu ile Kongo.
Yaba
je ìlú ní Nàìjíríà.
àwòrán
<Gallery> Ojuelegba Bridge view, Ojuelegba, Lagos.jpg Ojuelegba bridge.jpg Ojuelegba Link Bridge from Ikorodu Road.jpg Ojuelegba Link bridge.jpg Ojuelegba, Lagos, Nigeria 03.jpg Ojuelegba, Lagos, Nigeria 06.jpg Ojuelegba, Lagos, Nigeria 07.jpg Ojuelegba, Lagos, Nigeria 09.jpg Ojuelegba, Lagos, Nigeria 10.jpg View of Ojuelegba Under bridge, Yaba, Lagos-Nigeria.jpg View of Barracks, Ojuelegba.jpg </Gallery>
Land of the Free
ni orin-iyin orile-ede ti Belize
Manila
Ilu ti Manila (Lungsod ng Maynila), tabi Manila lasan, ni oluilu orile-ede Philippines.
Èdè Yorùbá
Èdè Yorùbá Ni èdè tí ó ṣàkójọpọ̀ gbogbo ọmọ káàárọ̀-oò-jíire bí, ní apá Ìwọ̀-Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà, tí a bá wo èdè Yorùbá, àwọn onímọ̀ pín èdè náà sábẹ́ ẹ̀yà Kwa nínú ẹbí èdè Niger-Congo. Wọ́n tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ẹ̀yà Kwa yìí ló wọ́pọ̀ jùlọ ní sísọ, ní Ìwọ̀-Oòrùn aláwọ̀-dúdú fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún. Àwọn onímọ̀ èdè kan tilẹ̀ ti fi ìdí ọ̀rọ̀ múlẹ̀ pé láti orírun kan náà ni àwọn èdè bí Yorùbá, Kru, Banle, Twi, Ga, Ewe, Fon, Edo, Nupe, Igbo, Idoma, Efik àti Ijaw ti bẹ̀rẹ̀ sí yapa gẹ́gẹ́ bi èdè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tó dúró láti bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ọ̀dún sẹ́yìn. Ọ̀kan pàtàkì lára àwọn èdè orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni èdè Yorùbá. Àwọn ìpínlẹ̀ tí a ti lè rí àwọn olùsọ èdè Yorùbá nílẹ̀ Nàìjíríà ni Ìpínlẹ̀ Ẹdó, Ìpínlẹ̀ Òndó, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Ìpínlẹ̀ Èkó, àti Ìpínlẹ̀ Ògùn. Ẹ̀wẹ̀ a tún rí àwọn orílẹ̀-èdè míràn bí Tógò apá kan ní Gúúsù ilẹ̀ Amẹ́ríkà bí i Cuba, Brasil, Haiti, Ghana, Sierra Leone,United Kingdom àti Trinidad, gbogbo orílẹ̀-èdè tí a dárúkọ wọ̀nyí, yàtọ̀ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, òwò ẹrú ni ó gbé àwọn ẹ̀yà Yorùbá dé ibẹ.
Èdè Yorùbá jẹ́ èdè kan ti ó gbalẹ̀ tí ó sì wuyì káàkiri àgbáyé. Ìtàn sọ fún wa pé ìbátan Kwa ní èdè Yorùbá jé, kwa jẹ́ ẹ̀yà kan ní apá Niger-Congo. A lè sọ pé àwọn tí wọ́n ń sọ èdè Yorùbá yàtọ̀ sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lé ní Ọgbọ̀n mílíọ̀nùn tàbì jù bẹ́ẹ̀ lọ.
Ọ̀nà tí èdè Yorùbá pín sí
Èdè Yorùbá gbajú-gbájà ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti káàkiri àgbánlá ayé lápapọ̀. Àwọn nǹkan tí ó ń gbé èdè Yorùbá níyì tí ó fi di àrí má leè lọ àti àwòpadà sẹ́yìn nìwọ̀yín:
Òwe
Òwe ni ọ̀kan lára àwọn ọnà-èdè tí àwọn Yorùbá mán ń gbà láti kó ẹwà bá ohùn ènu wọn. Oríṣiríṣi ọ̀nà ni a le gbà pa òwe:
(a) A le pa òwe gẹ́gẹ́ bí àwọn elédè ti ń pa á tàbí bí gbogbo ènìyàn ti ń pá gan-an. Bí àpẹẹrẹ: Àíyá bẹ́ sílẹ̀ ó bé áré, (igi ọ̀ún ni kò ga).
(b) À lè pa òwe dà, bí àpẹẹrẹ: Ojú kìí ti eégún kí ọmọ alágbàá ma kọrí sóko.
(i) Ojú kì í ti eégún nínú aṣọ
(ii) Ohun tí n tán lọdún eégún, ọmọ alágbàá a kọri sóko.
2. Akànlò èdè
3. Lílò àmìn ohùn (´-`).
Ìlò-èdè Yorùbá
Lára àwọn èròngbà kan gbòógì tí ìlò èdè Yorùbá yíì ni pé mo fẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ èdè Yorùbá lo dáradára nítorí náà a wo ìjúba ni awùjọ Yorùbá, a wo ààtò, Ìtúmọ̀, ìlò, àti àgbéyẹ̀wò àwọn òwe, àkànlò èdè àti ọ̀rọ̀ àmúlò mííràn. A wo èdè àmúlò nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ àti igba ti a ba kọ èdè Yorùbá silẹ. A wo ẹ̀bùn sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀. A sí wo ìlànà ati òté tó de sísọ̀rọ̀ ni àwùjọ Yorùbá. A wo ìwúrẹ láwùjọ Yorùbá. A wo aáyan àròkọ kikọ. Lábẹ́ àròkọ, a wo arokọ wọ̀nyí: alapejuwe, ajemọroyin, alalaye, alariiyan, ìsòròǹgbèsì, onisiipaya, ajẹmọ́-ìsonísókí-ìwé ati arokọ onileta. A wo bi a ṣe n se agbekale isẹ to da le girama, iwe atumọ, ọ̀rọ̀ àpilẹ̀kọ, àbọ̀ ìpàdé, ìjábọ̀ ìwádìí, ìwé ìkéde pélébé àti eyí ti a fi n se ìpolongo ti a máa ń tẹ̀ mọ́ ara ògiri. Èdè Yorùbá ni ibamu pẹlu asa obínibí Yorùbá. Ó yẹ kí a mọ ọ̀rọ̀ í dá sí. Ó yẹ ki a mọ ọ̀rọ̀ sọ, ki á si mọ ọ̀rọ̀ ọ́ kọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìgbà ti a bá ka ìwé kékeré yìí.
Bí èdè Yorùbá ṣe di kíkọ sílẹ̀
Kí àwọn òyìnbó tó gòkè odò dé, kò sí ètò kíkọ ati kíka èdè Yorùbá. Gbogbo ọ̀rọ̀ àbáláyé tí ó ti di àko sílẹ̀ lóde òní,nínú ọpọlọ́ àwọn baba ńlá wa ni wọ́n wà tẹ́lẹ̀. Irú àwọn ọ̀rọ̀ àbáláyé báyìí a máa súyọ nínú orin, ewì àti ìtàn àwọn baba wa. Nígbà tí a kọ́ ń pe gbogbo àwọn ẹ̀yà tí èdè wọ́n papọ̀ yìí ní Yorùbá tàbí Yóòbá, wọn kò fi tara tara fẹ́ èyí nítorí pé àwọn ẹ̀yà Yorùbá ìyókù gbà pé àwọn Ọ̀yọ́ nìkan ni Yorùbá. Nígbà tí àwọn òjíṣẹ́ Ọlọ́run aláwọ̀ funfun tó wá wàásù nípa kírísítì ṣe àkiyèṣí pé èdè wọ́n bá ara wọn mu ni wọ́n bá pè wọ́n ní Yorúbà tàbí Yóòba. Àwọn Yorùbá ti a ko l’éní lo si ilẹ̀ Amẹ́ríkà tí a sì wá dá padà sí sàró lẹ́hìn tí òwò ẹrú tí tán ni àwọn òyìnbó Ìjọ C.M.S. kọ́kọ́ sọ di onígbàgbọ́.
Àbùdá èdè Yorùbá
Àbùdá èdè Yorùbá ni ó máa jẹ́ kí á mọ ohun tí èdè jẹ́ gan-an. Orísirísi ni àwọn àbùdá tí èdè Yorùbá ní. Èdè Yorùbá kógo àbùdá wọ̀nyí já.
(1) Ohun tí a bá pè ní mi gba to aobdubdi lnfjbfi gibh knjèdè gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí a fí ìró èdè gbé jáde. Ìró yìí ni a le pè ní ariwo tí a fi ẹnu pa. A ó ṣe àkíyèsí pé èyí yàtọ̀ sí pípòòyì, ijó ọlọ́bọ̀ùnbọ̀un, dídún tàbí fífò tata tàbí jíjuwó alákàn sí ara wọn.
(2) Èdè nílò kíkọ́ ọ fún ìgbà pípẹ́ díẹ̀ kí ènìyàn tó le sọ ọ́. Ó ti di bárakú tàbí àṣà fún wa pé a gbọ́dọ̀ kọ́ ọmọ tí a bá ṣẹ̀ṣẹ̀ bí ni èdè. Àkiyèsí àti ìwádìí yìí ni àwọn eléde gẹ̀ẹ́sì ń gọ́ka sí nígbà tí àwọ́n ba sọ pé “Language is Culturally transmitted”. Ọmọ tí a bá ṣẹ̀ṣè bí tí a kò kọ́ ní èdè, àti àwùjọ jẹ́ kòríkòsùn.
(3) Ìhun ni èdè ènìyàn gùn lé tàbí dálé. Bí a ṣe hun ọ̀rọ̀ pọ̀ nínú gbólóhùn ṣe pàtàkì kíkà iye ìró èdè nínú gbólóhùn kò fi ibi kankan ní ìtúmọ̀.
A lè sọ pé ìyàndá ṣubú
ìyàndá ẹlẹ́mu ṣubú
Ó ṣubú
Ìyàndá tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣubú.
Ìyípadà orírsirísi ló le wáyé sí gbólóhùn wọ̀nyí tí yóò sì da ètò wọn ní, síbẹ̀síbẹ̀, yóò ní ìtumọ̀. Irú àbùdá yìí ni onímọ̀ ẹ̀dá-èdè ń pè ní “Structure dependence”.
(4) Gbogbo èdè kọ̀ọ̀kan ló ní àwọn ìró èdè tirẹ̀ tí a ń pè ní (Fóníìmù {phonemes}). Foniimu yìí sún mọ́ ti àwọn ẹranko ṣùgbọ́n ó sì tún rọ̀ jut i ẹranko lọ. Ó yàtọ̀ láti èdè kan sì òmíràn. Bí a bá mú fóníìmù yìí lọ́kọ̀ọ̀kan. kì í dá ìtumọ̀ ní kó wúlò ìgbà tí a bá kàn án pọ̀ mọ́ fóníìmù mìíràn gan-an ló máa ṣìṣẹ́. Bí àpẹẹrẹ:- ìró èdè /a/ /b/ /d/ /e/ /ẹ/ kò dá ìtumọ̀ ní, àfi tí abá kàn wọ́n papọ̀ lọ́nà orísirísi. A lè se àkànpọ̀ kí á ri ọ̀rọ̀ bí : abẹ, baba, adé, alẹ́ abbl. Irúfẹ́ àkiyèsí àti ìwádìí yí ni àwọn onímọ̀ ẹ̀dà-èdè ń pe gẹ̀ẹ́sì rè ní “duality” tàbí “double articulation” ìwádìí fihàn pé àwọn ẹyẹ àti ẹranko tí wọ́n ní ìró èdè kò pò, iye èdè tí òkọ̀ọ̀kan ní kò pọ̀ pẹ̀lú. Bí àpẹẹrẹ adìyẹ ní ìró èdè bí ogún, ti mààlúù jẹ́ mẹ́wàá ṣùgbọ́n kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ ní ọgbọ̀n.
(5) Èdè jẹ́ ohun ètò tí a máa ń lò láti ṣe àròyinlẹ̀.
Judy Holliday
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Jane Wyman
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
O Canada
ni orin-iyin orile-ede ti Kanada
Heinrich Otto Wieland
Heinrich Otto Wieland je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Adolf Otto Reinhold Windaus
Adolf Otto Reinhold Windaus je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Shirley Booth
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
La Bayamesa
ni orin-iyin orile-ede ti Kuba
Noble patria, tu hermosa bandera
ni orin-iyin orile-ede ti Kosta Rika
Àkójọ àwọn ìpínlẹ̀ Nàìjíríà bíi ọjọ́ ìdásílẹ̀
The following table presents a listing of Nigeria's states and the dates of their creation.
Arthur Harden
Arthur Harden je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Juan Carlos Àkọ́kọ́ ilẹ̀ Spéìn
Juan Carlos I (baptized as Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias; ojoibi 5 January 1938) ni Oba ile Spain lowolowo.
Boolu-afesegba
Bọ́ọ̀lù-àfẹsègbá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn eré-ìdárayá tó ní ṣe pèlú fífi ẹsẹ̀ gbá bọ́ọ̀lù. Eré-ìdáraya h yìí pẹ̀ka sóríṣiríṣi ọ̀nà, ara rẹ̀ la ti rí association football, gridiron football tàbí American football tàbí Canadian football, Australian rules football, rugby union pẹ̀lú rugby league àti Gaelic football. Oríṣi ẹ̀ka bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá wọ̀nyí ní nǹkan tó pa wọ́n pọ̀, tí a mọ̀ sí kóòdù bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá
Oríṣiríṣi ìtọ́kasí ló wà fún bọ́ọ̀lù ìbílẹ̀ tí wọ́n ń gbá káàkiri àgbááyé. Ó sì ní òfin tó de wọ̀n, àwọn òfin yìí ti wà láti sẹ́ńtúrì kọkàndínlógún. Ìtànkálẹ̀ British Empire mú kí àwọn òfin yìí tàn káàkiri eré náà.
Ní ọdún 1888, wọ́n ṣe ìdásílẹ̀ The Football League ní England, èyí sì jẹ́ ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá alámọ̀dájú àkọ́kọ́. Ní sẹ́ńtúrì ogún, ọ̀pọ̀lọpọ̀ bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá lọ́ríṣiríṣi wá di ìlú-mọ̀ọ̀nká, tí wọ́n sì ń gbá káàkiri orílẹ̀-èdè ní àgbááyé.
Muscat
Muscat (Arabic: مسقط, Masqaṭ) ni oluilu ati ilu titobijulo ni orile-ede Oman.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè El Salfador
ni orin-iyin orile-ede ti El Salvador
Ìlú Òbè-nlá
ÌTÀN ÌṢẸ̀DÁLẸ̀ ÌLÚ ÒBÈ-ŃLÁ
Olúbákin ni orúkọ ẹni àkọ́kọ́ tí ó jẹ Olúbo ní òde Ugbo. Ìtàn sọ pé àtọmọdọ́mo Sẹ̀pẹ̀lúwà tí ó jẹ́ Awùjalẹ̀ ìkejìdínlógún ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú ni Olúbákin jẹ́. Olúbákin àti àbúrò rẹ̀ tí wọ́n jọ jẹ́ ọmọ bàbá ni wọ́n jọ dunpò Awùjalẹ̀ ìkẹtàdínlógójì ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú lẹ́yìn tí Ọba Morógbèsọ̀, Awùjalẹ̀ ìkejìlélogojì. Òródùdùjoyè ni orùkọ àbúrò olúbákin tí wọ́n jọ du oyè náà. Yorùbá bọ̀, wọ́n ní, “Ohun gbogbo lọ́wọ́ orí, orí la fi ń mú ẹran láwo” Òródùdùjoyè tí ó jẹ́ àbúrò ni àwọn afọbajẹ yàn dípò Olúbákin tí ó jẹ́ ẹ̀gbọ́n gẹ́gẹ́ bí i Àwùjalè tuntun ti ilẹ̀ Ìjẹ̀bú. Bí àbúrò Olúbákin ṣe gun orí oyè kò ṣàìdá họ́ùhọ́ù àti yànpọnyánrin sílẹ̀ láàárin àwọn méjèèjì.
Olúbákin gbé ẹgbẹ́ ọmọ ogun ọlọ̀tẹ̀ dìde sí àbúrò rẹ̀ pẹ̀lú èrò àti gba ìjọba padà sọ́wọ́ araarẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni ti oyè náà tọ́ sí. Àṣẹ̀yìnwá-àṣẹ̀yìnbọ̀, ìṣẹbọ-ìṣoògùn, bí a ti lá á rì í láyé. Àwọn ọmọ ogun ọlọtẹ tí Olúbákin gbé díde kò lè sẹ́gun ti àbúrò rẹ̀ Òródùdùjoyè. Látàrí èyí, ó pinnu láti fi ìlú sílẹ̀ fún àbúrò rẹ̀. Kàkà kí kìnnìún ṣe akápò ẹkùn kálukú á máa dọ́dẹ ṣẹ.
Gbogbo ìsapá àti akitiyan Òródùdùjoyè láti tu ẹ̀gbọ́n rẹ̀ lójú já sí pàbó lẹ́yìn tí ó rò pé ó sàn kí wọ́n yanjú ọ̀ràn náà ní ìtùnbí-ìnùbí. Ibùdó àkọ́kọ́ tí Olùbákin tẹ̀dó sí lẹ́yìn tí ó kúrò ní Ìjẹ̀bú ni wọ́n ń pè ní Èhì títí di òní yìí. Lẹ́yìn tí ó kúrò níbẹ̀, ó forí lé ìha ìlà-oòrùn Ugbò, ó sì tẹ̀dó sí ibi tí wọ́n ń pè ní ode-Sèpèlúwà lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n tẹ̀dó tán. Ọ̀gangan ibí yìí ni ọ̀kan lára àwọn ọmọ Olúbákin ti a mọ̀ sì Ọ̀rọ́tọ́ ti papòdà. Ó ṣeni láàánú pé Ọ̀rọ̀tọ̀ kò bí ọmọ kankan sáyé kí ó tó re ibi àgbà ń rè. Nítorí náà bàbá rẹ̀ pinnu láti yí orúkọ òde-sèpèlúwa padà sí ti ọmọ rẹ̀ ti ó kú síbẹ̀. Láti ìgbà náà wà ni wọ́n ti ń pe ibẹ̀ ní Òde-Ọ̀rọ́tọ̀ títí o fi di òní yìí. Olúmọ̀dàn tí òun náà jẹ́ ọmọ Olúbákín ni ó ṣalábápàdé ọmọbìnrin kan létí òkun níbi tí wọ́n ti lọ máa ń ṣe ohun kan tí wọ́n ń pè ní ‘ìpé’ lóko. Ìsẹ̀lẹ̀ yìí gan-an ni ó padà wá yọrí sí bí Olúbákin àti Ọ̀rọ́nmàkin ṣe gbà láti jọ máa ṣe ìjọba pọ̀ ní Ugbo níbi tí Ọranmàkin ti wà sáájú kí Olúbákin tó dé sí àgbègbè náà, gẹ́gẹ́ bí Ọlájà Ugbò. Ó jẹ́ ìyàlẹ́nu fún Olúmọ̀dàn ọmọ Olúbákin pé àwọn kan tún wà ní tosí, tí àwọn tí ó wà ní Òde-Ọ̀rọ́tọ̀ kò mọ̀ nípa wọn tẹ́lẹ̀. Ọjàludé ni orúkọ ọmọbìnrin ti Olúmọ̀dàn bá pàdé ń jẹ́. Ọmọ Olúgbò tí a pè ní Òrọ́nmakin lẹ́ẹ̀kan ni. Àwọn méjèèjì bẹ̀rẹ̀ sí yan ara àwọn lọ́rẹ̀ẹ́ ṣùgbọ́n kò sí ọmọ láti inú ìbáṣepọ̀ wọn jálẹ̀ gbogbo ọdún tí àwọn méjèèjì fi wà lórí erùpẹ̀. Ìbáṣepọ̀ Olúmọ̀dàn àti Ọjàludé ni ó mú àjọṣepọ̀ tí ó wà láàárín Olúbákín àti Ọ̀rọ́nmakin wáyé. Wọ́n kó ijọba pọ̀, nitori pé kò fi bẹ́ẹ̀ sí èrò púpọ̀ ní àgbègbè náà nígbà yẹn. Nígbà tí Olúbákin jẹ Olubo ní Òde Ugbò, àwọn ọmọ rẹ̀ kan àti lára àwọn tí ó tẹ̀lé e wá láti Èhin kò kúrò ní Òde-Ọ̀rọ́tọ̀. Lẹ́yìn ikú Olúbákin, Olúmọ̀dàn ọmọ rẹ̀ ni ó jẹ Olúbo tẹ̀lé e. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún kọjá lẹ́yìn náà, ọ̀kan lára àwọn àtọmọdọ́mọ Olúbákin tí wọ́n wà ní Ọ̀rọ́tọ̀ pinnu láti wásẹ́ ẹja pípa síwájú ìhà-ila-oòrùn òde-ọ̀rọ́tọ̀ ìgbàyẹn, látàrí àkíyèsí rẹ̀ pé àwọn ẹyẹ ńlá-ńlá máa ti apá ìhà ibẹ̀ yẹn wá. Á ní láti jẹ́ pé omi ńlá kan wà lápá ibẹ̀ ti ẹja pọ̀ sí, nítorí àwọn ẹyẹ máa ń dọdẹ ẹja ní irú àgbègbè bẹ́ẹ̀. Akíkanjú okùnrin ni kúlájolú jẹ́. Ó kó àwọn kan mọ́ra wọ́n sì bẹ̀ rẹ̀ ìrìn-àjò si apá ìlà-oòrún òde-ọ̀rọ́tọ̀. Nígbẹ̀yìn wọ́n ṣàwárí omi náà tí ó kún fún ògìdigbo ẹja ńláńlá. ‘Agbárà’ tàbí ‘ọrà’ ńlá ti àwọn ẹja wọ́ sí yìí ni wọ́n ń pè ni “ebe” láàárín àwọn Ìlàjẹ ìgbà yẹn. Kúlájolú tẹ̀dó sí ibi tuntun yìí ti wọ́n fi ìrísí sọ lórúkọ. Láti inú ‘èbè-ńlá’ ni Òbè-ńlá ti súyọ lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Bí ibùdó àwọn àtọmọdọ́mọ Olúbákin ti ń gbọ̀rẹ̀gẹ̀jigẹ̀ sí i, wọ́n yàn láti fi òpin sí ìjọba alájùmọ̀ṣe tí Olùbákin dá sílẹ̀ pẹ̀lú Olúgbo, wọ́n kórajọ sí Òbe-ńlá, wọ́n sì sọ ibẹ̀ di ibùdo Olúbo gẹ́gẹ́ bí i ọba aládé.
Iwe ti a yewo
YUNIFÁSÍTÌ ỌBÁFẸ́MI AWÓLỌ́WỌ̀ ILÉ-IFÈ, NIGERIẠ LÁTI ỌWỌ́ OWÓYẸLÉ OYÈKÀNMÍ KEEN OSÙ Ọ̀PẸ̀, 2007
Mòngólíà
Mongolia je orile-ede ni arin Ásíà
Hans von Euler-Chelpin
Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin (15 February 1873 – 6 November 1964) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Isle of Beauty, Isle of Splendour
ni orin-iyin orile-ede ti Dominika
Hail Grenada
ni orin-iyin orile-ede ti Grenada
Idi Amin Dada
Idi Amin Dada (c.1925 – 16 August 2003) je oga ologun ati Aare orile-ede Uganda lati 1971 de 1979.
God Save the Queen
"God Save the Queen"
Bandar Seri Begawan
Bandar Seri Begawan, (Jawi: بندر سري بڬاوان ) idiye awon eniyan je 27,285 (ni 2002), ni oluilu ati ilutitobijulo ni orile-ede Sultanu Brunei.
Audrey Hepburn
Audrey Hepburn (oruko abiso Audrey Kathleen Ruston; 4 May 1929 – 20 January 1993) je osere ara Britani to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Kabul
thumb|Kabu- olú àwọn Ìpínlẹ̀ Afghanistan.
Sourou-Migan Apithy
je ara orile-ede Benin ati Aare ile Benin tele.
Grace Kelly
thumb|Grace Kelly je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
José Luis Rodríguez Zapatero
José Luis Rodríguez Zapatero  (ojoibi August 4, 1960 ni Valladolid, Castile and León) ni Alakoso Agba orile-ede Spein.
Olómìnira ilẹ̀ Kóngò (Léopoldville)
Orile-ede Olominira ile Kongo (République du Congo) je aladawa olominira to je didasile leyin igba ti imusin Kongo Belgiomu gba ominira ni 1960. Oruko yi lo je titi di 1 August 1964, nigba ti won yi si Olominira Toselu ile Kongo, lati yatosoto si orile-ede keji toni bode mo to n je Olominira ile Kongo, imusin Kongo Fransi tele.
Topeka
Topeka (Kansa: Tó Ppí Kˀé) ni oluilu fun ipinle Kansas ni orile-ede Amerika ati ibujoko Ibile Shawnee.
Joanne Woodward
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Srinivasa Ramanujan
Srīnivāsa Aiyangār Rāmānujam FRS, daada bi Srinivasa Iyengar Ramanujan (சீனிவாச இராமானுஜன் or ஸ்ரீனிவாஸ ஐயங்கார் ராமானுஜன்) (22 December 1887 – 26 April 1920) je ara   India olusemathimatiki ati akekofunraeni to, lai gba eko alagbese kankan ninu mathimatiki ogidi, ko ipa pataki si ituwo onimathimatiki, iro nomba, awon eseese alailopin ati awon ida aromoniso. Talenti Ramanujan je siso, latowo eni pataki olusemathimatiki ara Ilegeesi G.H. Hardy, pe o wa niduro kanna bi ti awon olusemathimatiki bi Euler, Gauss, Newton ati Archimedes.
A bi ni Erode, Tamil Nadu, India, Ramanujan koko pade mathimatiki alagbese nigba to to omo odun 10. O fi ebun re ori re han, won si fun ni awon iwe lori trigonometry agbega ti S. L. Loney ko.
Carl Bosch
Carl Bosch je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Tahirou Congacou
je ara orile-ede Benin ati Aare ile Benin tele.
Himno Nacional de Guatemala
ni orin-iyin orile-ede ti Guatemala
Simone Signoret
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Friedrich Bergius
Friedrich Bergiusje onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Họ̀ndúràs
ni orin-iyin orile-ede ti Honduras
Denzel Washington
Denzel Hayes Washington, Jr. (ọjọ́ ìbí Ọ̣jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá Ọdún 1954) jẹ́ òṣèré àti olùdarí eré ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà. Washington ti gba ẹ̀bùn Oscar àti ẹ̀bùn Wúrà Róbótó ní ẹ̀méèjì.
La Dessalinienne
ni orin-iyin orile-ede ti Haiti
Àwọn àmì ọ̀pá àṣẹ Áfríkà
right|250px
African countries have the following coats of arms or national emblems:
Justin Ahomadégbé-Tomêtin
thumb|Ipade ti Alakoso Agba Israeli Lefi Eshkol ati iyawo rẹ Miriam Eshkol pelu Alakoso Agba Dahomey Justin Ahomadégbé-Tomêtin nigba abewo won si ilu Parisi, ọjọ kẹta oṣu keje ọdun 1964. je ara orile-ede Benin ati Aare ile Benin tele.
Jean-Baptiste Hachème
je ara orile-ede Benin ati Aare ile Benin tele.
Mahinda Rajapaksa
Percy Mahendra Rajapaksa; to gbajumo bi Mahinda Rajapaksa (Sinhala:, ; ojoibi November 18, 1945) ni Aare ikefa orile-ede Sri Lanka lowolowo.
Àkójọ àwọn orílẹ̀-èdè Ásíà
right|220px|thumb|Asia This is a list of Asian countries, including sovereign states and dependencies.
Susan Hayward
thumb|Susan Hayward nínú Smash Up je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Roza Otunbayeva
Roza Isakovna Otunbayeva (Роза Исаковна Отунбаева, Роза Исаковна Отунбаева; ojoibi August 23, 1950) ni Aare orile-ede Kyrgyzstan. Won bura re ni July 3, 2010, leyin to ti dipo bi olori igbadie leyin ijidide April 2010 to fa lilekuro Aare Kurmanbek Bakiyev lori aga. Otunbayeva je alakoso oro okere tele ati olori ipade ileasofin fun Egbe Toseluaraalu Awujo ile Kyrgyzstan.
Otunbayeva ni obinrin akoko ti yio je Aare orile-ede omo egbe CIS/SCO.
Sophia Loren
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Atom
Átọ̀mù je eyo kan ipile èlò ni a mo si ohun to kere julo fun awon apilese (element). Bo tile je pe atomu ni ede Griki tumosi eyi ti ko se fo si wewe, imo atomu nisinyi ni pe awon ohun abeatomu miran tun wa:
Akowa ati alaigbara ni won po ti won kun inu inuikun atomu (atomic nucleus) a si n pe won ni abikun (nucleons). Nigbati atanna si parapo da ìsú atanna to yipo inuikun.
Atomu je ipilese ti ẹ̀kọ́ egbò (chemistry) duro le lori, be ni won si kopamo (conserve) ninu adapo elegbo (chemical reaction).
Atomu ati eyo
Fun awon elefufu (gas) ati onisisan (liquid) ati onilile (solid) eleyo (molecular) (fun apere omi ati suga), eyo je ipin to kere julo ohun ti o ni idamo elegbo.
Harold Urey
Harold Urey je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Jamaica, Land We Love
ni orin-iyin orile-ede ti Jamaika
Anne Bancroft
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Himno Nacional Mexicano
ni orin-iyin orile-ede ti Meksiko
Alphonse Alley
Alphonse Amadou Alley (April 9, 1930 – March 28, 1987) je ara orile-ede Benin ati Aare ile Benin tele.
Bishkek
Bishkek (ni Kyrgyz ati ede Rosia: Бишкек), tele gege bi Pishpek ati Frunze, ni oluilu ati ilu titobijulo ni orile-ede Kyrgyzstan.
Usman dan Fodio
thumb|Àwòrán iṣẹ́-ọnà ìwé kíkọ ti Usman dán Fodio. Shaihu Usman dan Fodio (عثمان بن فودي ، عثمان دان فوديو), bibi Usuman ɓii Foduye, (won tun pe ni Shaikh Usman Ibn Fodio, Shehu Uthman Dan Fuduye, tabi Shehu Usman dan Fodio, 1754 - 1817) lo je oludasile Sokoto Caliphate ni 1809.
Ẹ̀kùàdọ̀r
Ẹ̀kùàdọ̀r tabi Orile-ede Olominira ile Ekuado tabi Orile-ede agedemejiaye je orile-ede ni Guusu Amerika.
Julie Andrews
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Naypyidaw
Naypyidaw jẹ́ olú ìlú Ìpínlẹ̀ Myanmar (Burma). thumb|Naypyidaw.
Salve a ti, Nicaragua
ni orin-iyin orile-ede ti Nikaragua
Ratnasiri Wickremanayake
Ratnasiri Wickremanayake ((රත්නසිරි වික්‍රමනායක, ரத்னசிறி விக்க்றேமனயகே) ojoibi May 5, 1933) je oloselu ara Sri Lanka ati Alakoso Agba ile Sri Lanka tele lati 2005 de 2010. Lowolowo o je omo Ileasofin ile Sri Lanka.
Patricia Neal
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Àwọn Ogun Napoleon
OGUN NAPOLEON
Ìjàgbara tí a ń pe ní revolution tí ó ṣẹlẹ̀ ní France jẹ́ kí Fance ní ọ̀tá púpọ̀ ní ìlú Òyìnbó. Èyí ni ó sì fa ogun tí ó ṣẹlẹ̀ láàrin 1792 sí 1815 tí ó fẹ́rẹ̀ máa dáwó dúró. Ní àsìkò ogun yìí, ilẹ̀ Faransé ní Ọ̀gágun kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Napoleon Bonaparte. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ogun ni Napoleon ṣẹ́. Lẹ́yìn ìgbà tí ó ti ṣẹ́gun wọ̀nyí, ó sọ ara rẹ̀ di emperor ní 1804. Lẹ́yìn ìgbà tí ó ti di olórí ilẹ̀ Faransé tán ó tún fẹ́ di olórí gbogbo ìlú Òyìnbó. Nítorí ìdí èyí, gbogbo ìlú Òyìnbó ni ó wá gbógun tì í kí àbá rẹ̀ yìí má baà lè ṣẹ. Àwọn ìlú tó ń bá ilẹ̀ Faransé jà nígbà náà ni Austria, Prussia, Russia, Britain àti Spain. Àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Faransé pọ̀ gan-an ni. Wọ́n ṣẹ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ogun. Àwọ́n eléyìí tí ó ṣe pàtàkì jù ni ogun Marengo àti Hohenlinden ní 1800 ti Austerlitz ní 1805 àti ti Jena ní 1806. Ìṣẹ́gun yìí fún Napoleon ní agbara láti máa darí ilẹ̀ ìlú Òyìnbó. Ṣùgbọ́n sá, àwọn ológun ojú omi ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì lágbára gan-an ni. Ọ̀gá wọn ni Lord Nelson. Wọ́n ṣẹ́gun ọmọ ogun ilẹ̀ Faransé ní ogun Nile ní 1798. Èyí ni kò jẹ́ kí ilẹ̀ Faranse rí ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gbà. Inú bí Napoleon, kò jẹ́ kí àwọn ọja ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì kọjá sí àwọn ilẹ̀ ìlú Òyìnbó mìíràn mọ́. Àìrí ọjà ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì yìí dá wàhálà sílẹ̀ fún àwọn ilẹ̀ yòókù. Spain yarí. Ó gbógun ti Napoleon. Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì lọ ran Spain lọ́wọ́. Ẹni tí ó ṣaájú ọmọ ogun ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì lọ ni Arthur Wellesley tí ó padà wá ń jẹ́ Duke of Wellington. Wọ́n ṣẹ́gun àwọn ìja kan. Ó ṣe, Russia dara pọ̀ mọ́ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Spain. Napoleon ṣígun lọ sí Russia ṣùgbọ́n gbogbo ọmọ ogun rẹ̀ ni ó kí sí ọ̀hún. Torí gbogbo ìṣẹ̀gun wọ̀nyí, Bsritain, Prussia, Sweden, Russia àti Astria para pọ̀ láti bá ilẹ̀ Faranse jà. Wọ́n ṣẹ́gun. Wọ́n wọ Paris ní 1814. Ní 1815, wọ́n lé Napoleon lọ sí Elba. Ó sá àsálà ó sì wá bá ọmọ ogun Britain àti Prussia jà ni Waterloo. Wọ́n ṣẹ́gun Napoleon wọ́n wá lé e lọ sí St Helena.
Frankie Lymon
Franklin Joseph "Frankie" Lymon (September 30, 1942 – February 28, 1968) je akorin rock and roll ati rhythm and blues omo ile Amerika.
Dhaka
thumb|300px|right| Shahid Sriti Stombho - Sohrawardy Uddan.
O Land of Beauty!
ni orin-iyin orile-ede ti Saint Kitts àti Nevis
Himno Istmeño
ni orin-iyin orile-ede ti Panama
Aisan Down
thumb|Omodékùnrin omo odún méjo tí ó ní Aisan Down Aisan Down je aisan opolo ti n so awon to ba ni di ode. A n pe loruko John Langdon Down, eni ti o koko se alaye aisan yi ni odun 1866.
Ìlàoòrùn Pakístàn
Ilaorun Pakistan (পূর্ব পাকিস্তান Purbo Pakistan, Mashriqī Pākistān) je igberikokan ni Pakistan larin 1947 ati 1971; loni o je orie-ede alominira ile Bangladesh.
STS-130
STS-130
Mẹ̀ndẹ̀lẹ́fíọ̀m
Mẹ̀ndẹ̀lẹ́fíọ̀m tabi Mendelevium je apilese alasopapo to ni ami-idamo Md (Mv teletele) ati nomba atomu 101.
Sons and Daughters of Saint Lucia
ni orin-iyin orile-ede ti Saint Lucia
Einsteiniom
Einsteiniom tabi Einsteinium je apilese alasopapo onide. Lori tabili igba, o je sisoju pelu ami-idamo Es ati nomba atomu 99. Ohun ni apilese teyinuraniom keje, ati aktinidi. O je sisoloruko leye fun Albert Einstein.
Joseph Orji
je Gomina Ipinle Gombe lati October 7, 1996 titi de August 1998.
Mohammed Bawa
Mohammed Bawa (6 April 1954 – 26 May 2017) je Gomina Ipinle Gombe lati August 1998 titi de May 1999.
Frédéric Joliot-Curie
Jean Frédéric Joliot-Curie (19 March 1900 – 14 August 1958) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri. thumb|left|Irène Curie + Frédéric Joliot (1934)
Barbra Streisand
Barbra Joan Streisand (born April 24, 1942) je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Solomon Linda
Solomon Popoli Linda (1909 – 8 October, 1962) je olorin, alasopo orin ati akorin omo Zulu ara ile Guusu Afrika.
Forged from the Love of Liberty
ni orin-iyin orile-ede ti Trínídád àti Tòbágò
St Vincent Land So Beautiful
ni orin-iyin orile-ede ti Saint Vincent àti àwọn Grẹnadínì
Ronald Venetiaan
Ronald Runaldo Venetiaan (ojoibi June 18, 1936) je oloselu to di served as the 6th and 8th Aare 6k ati 8k orile-ede Suriname.
Fẹ́rmíọ̀m
Fẹ́rmíọ̀m tabi Fermium je apilese aladipapo pelu ami-idamo Fm ati nomba atomu 100. Gege bi apilese teyinuraniom onide alagbraradio giga ti eseese aktinidi, fermium nje dida nipa ddigbolu plutonium pelu awon neutroni o si je sisoloruko fun Enrico Fermi onimofisiyiki inuatomu. Fermium ni apilese teyinuraniom kejo.
Abubakar Habu Hashidu
je Gomina Ipinle Gombe lati May 29, 1999 titi de May 29, 2003.
Kàlẹ́ndà Gregory
Kalenda Gregory ni kalenda ti o n je lilo julo kakiri.
The Star-Spangled Banner
ni orin-iyin orile-ede ti USA
Ìwọ̀orùn Pakístàn
Iwoorun Pakistan ni oruko egbe iwoorun (1955–1970) orile-ede Pakistan titi de 1971, nigbati egbe ilaorun di alominira gege bi Bangladesh.
Àwọn Fúlàní
Eya Fulani tàbí Áwon omo Fulani tàbí Fula tàbí Fulani lásán jẹ́ ẹ̀yà abínibí Kansas ní ilè Adúláwò. Wọ́n wà lára àwọn ẹ̀ya tí ó tóbi jù ló ni ilè Adúláwò pẹ̀lú iye ènìyàn tí ó lé ní Ogójì Mílíọ̀nù.
Dili
Dili (deelee), spelled Díli ni Potogi, je oluilu ati ilu titobijulo ni East Timor.
Dushanbe
thumb|Dushanbe- olú àwọn ìlú Ìpínlẹ̀ Tajikistan.
Èdè Látìnì
Ede Latini je ede Indo-Europe ayejoun ti won n so ni ile Romu ati ni ileoba Romu.
Frederick Lugard
}}
Frederick John Dealtry Lugard, 1st Baron Lugard (22 January 1858 – 11 April 1945), tí wọ́n mọ̀ sí Sir Frederick Lugard láàárín 1901 àti 1928, jẹ́ jagunjagun British, alágbàṣe , olùwákiri Áfíríkà àti alámòójútó ìjọba amúnisìn. Ó jẹ́ Gómìnà Hong Kong tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀ rí (1907–1912), gómìnà ìkẹyìn Southern Nigeria Protectorate (1912–1914), kọmíṣọ́nà gíga àkọ́kọ́ (1900–1906) àti Gómìnà ìkẹyìn (1912–1914) Northern Nigeria Protectorate]] àti Adarí gómìnà Nàìjíríà (1914–1919) àkọ́kọ́.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé àti ẹ̀kọ́
Wọ́n bí Lugard ní Madras (Chennai nísìnyí) ní India, ṣùgbọ́n wọ́n tọ́ ọ ní Worcester, England. Ó jẹ́ ọmọkùnrin Reverend Frederick Grueber Lugard, àlùfáà àwọn ológun Bírítéènì ní Madras, àti ìyàwó rẹ̀ kẹtà Mary Howard (1819–1865), ọmọbìnrin Reverend John Garton Howard tí ó kéré jùlọ (1786–1862), ọmọkùnrin kékeré ọmọọnílẹ̀ láti Thorne àti Melbourne nítòsí York. Arákùnrin bàbá rẹ̀ ni Sir Edward Lugard, Adjutant-General in India láti 1857 sí 1858 àti Permanent Under-Secretary of State for War ní ilé-iṣẹ́ ogun láti 1861 di 1871. Lugard kẹ́kọ̀ọ́ ní Rossall School àti Royal Military College, Sandhurst. Orúkọ 'Dealtry' jẹ́ ìmọrírì Thomas Dealtry, ọ̀rẹ́ bàbá rẹ̀.
Ìṣèlú
thumb|Òsèlú Ìṣèlú tabi òṣèlú ni igbese bi awon idipo eniyan kan se n sepinnu. Oro yi je mimulo si iwuwa ninu awon ìjọba abele.
ÌSÈLÚ NILE YORUBA
Ní àwùjọ Yorùbá, á ní àwọn ọ̀nà ìsèlú tiwa tí ó dá wa yàtọ̀ sí ẹ̀yà tàbí ìran mìíràn. Kí àwọn Òyìnbó tó dé ní àwa Yorùbá ti ni ètò ìsèlú tiwa tí ó fẹsẹ̀múlẹ̀. Tí ó sì wà láàárin ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn. Yàtọ̀ sí tí àwọn ẹ̀yà bí i ti ìgbò tí ó jẹ́ wí pé àjọrò ni wọn n fi ìjọba tiwọn ṣe (acephalous) tàbí ti Hausa níbi tí àsẹ pípa wà lọ́wọ́ ẹnìkan (centralization).
Ètò òsèlú Yorùbá bẹ̀rẹ̀ láti inú ilé. Eyi si fi ipá tí àwọn òbí ń kò nínú ilé ṣe ìpìlẹ̀ ètò òsèlú wa. Yorùbá bọ̀ wọn ní, “ilé là á tí kó èsọ́ ròdé”. Baba tí ó jẹ́ olórí ilé ni ó jẹ́ olùdarí àkọ́kọ́ nínú ètò ìsèlú wa. Gbogbo ẹ̀kọ́ tó yẹ fún ọmọ láti inú ilé ni yóò ti bẹ̀rẹ̀ sí kọ́ wọn. Bí i àwọn ẹ̀kọ́ ọmọlúàbí. Tí èdèàiyèdè bá sẹlẹ̀ nínú ile, bàbá ni yóò kọ́kọ́ parí rẹ̀. tí kò bá rí i yanjú ni yóò tó gbé e lọ sí ọ̀dọ̀ mọ́gàjí agbo-ilé. Agbo-ilé ni ìdílé bíi mẹ́rin lọ sókè tó wà papọ̀ ni ojú kan náà. Wọn kó ilé wọn papọ̀ ní ààrin kan náà. Tí mógàjí bá mọ̀ ọ́n tì, ó di ọdọ olóyè àdúgbò. Olóyè yìí ni ó wà lórí àdúgbò. Àdúgbò ni àwọn agbo-ilé oríṣìíríṣìí tí ó wà papọ̀ ní ojúkan. A tún máa ń rí àwọn Baálè ìletò pàápàá tí wọ́n jẹ́ asojú fún ọba ìlú ní agbègbè wọn. Àwọn ni ọ̀pá ìsàkóso abúlé yìí wà ní ọwọ́ wọn. Ẹjọ́ tí wọn kò bá rí ojúùtú sí ni wọ́n máa ń gbé lọ sí ọdọ ọba ìlú. Ọba ni ó lágbára ju nínú àkàsọ̀ ìsàkóso ilẹ̀ Yorùbá. Àwọn Yorùbá ka àwọn Ọba wọn sí òrìṣa Ìdí nìyí tí wọn fí máa ń sọ pé:
Ọ̀kan tí ó lé nínú rẹ̀ tí ó fi jẹ́ òkànlénú tàbí ọ̀kàn-lé-ní-rinwó (401), àwọn ọba ni. Wọn a ní.
KÁBÌYÈSÍ ALÁṢẸ. ÈKEJÌ ÒRÌṢÀ
Ọba yìí ní àwọn ìjòyè tí wọn jọ ń ṣèlú. Ẹjọ́ tí ọba bá dá ni òpin. Ààfin ọba ni ilé ẹjọ́ tó ga jù. Ọba a máa dájọ́ ikú. Ọba si le è gbẹ́sẹ̀ lé ìyàwó tàbí ohun ìní ẹlòmíì. Wọ́n a ní: Ọba kì í mùjẹ̀ Ìyì ni ọba ń fi orí bíbẹ́ ṣe.
A rí àwọn olóyè bí ìwàrèfà, ní òyọ́ ni a ti ń pè wọ́n ní Ọ̀yọ́-mèsì. Ìjòyè mẹ́fà tàbí méje ni wọn. Àwọn ni afọbajẹ. A rí àwọn ìjòyè àdúgbò tàbí abúlé pàápàá tí ó máa ń bá ọba ṣe àpérò tàbí láti jábọ̀ ìlọsíwájú agbègbè wọn fún un.
A tún ń àwọn ẹ̀ṣọ́ tí ó ń dáàbò bo ọba àti ìlú. Àwọn ni wọn ń kojú ogun. Àwọn ni o n lọ gba isakọlẹ fọ́ba. A tún ní àwọn onífá, Babaláwo àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ètò òsèlú wa tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ yìí ni ó mú kí ó sòro fún àwọn òyìnbọ́ láti gàba tààrà lórí wa (Indirect rule). Àwọn ọba àti ìjòyè wa náà ni wọn ń lò láti ṣèjọba lórí wa. Ó pẹ̀ díẹ̀ kí wọ́n tó rí wa wọ.
Maggie Smith
thumb|Dame Maggie Smith je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Doha
thumb|Maljlis Al Tawoon St, Doha- Qatar.
Àwọn Ilé-iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà
Àwọn Ilé-iṣẹ́ Ológun ilẹ̀ Nàìjíríà tàbí Àwọn Ilé-iṣẹ́ Jagunjagun Nàìjíríà ní àwọn ilé-iṣẹ́ jagunjagun Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ Nàìjíríà, ó sì ní ẹ̀ka ilé-iṣẹ́ meta.
Glenda Jackson
je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
MP3
MPEG-1 Audio Layer 3, to gbajumo bi MP3
Itokasi
[[Ẹ̀ka:M
Tẹ́nìs
Tẹ́nìs je a ere idaraya kan to le sele larin awon atayo meji (enikan soso) tabi lari egbe meji ti won ni atayo mejimeji (àwon meji). Atayo kookan unlo raket lati gba boolu oniroba koja ori awon si ori papa olodi re.
MP3
Itokasi
.
P3]]
Aruba Dushi Tera
ni orin-iyin orile-ede ti Aruba
La Borinqueña
ni orin-iyin orile-ede ti Puerto Riko