cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ngozi Okonjo-Iweala
Iṣẹ́
Okonjo Iweala tí si ṣé fun ilé ifowopamo tí agbaye fún ọdún meedọgbọn, ó sì gbà ipò kejì gẹ́gẹ́ bí adarí. Ní ọdún 2010, ó di alaga fún Idà replenishment, èyí tí wọn fi fún $49.3 billion fún àwọn orílẹ̀ èdè tó tálákà jùlọ. Ní ìgbà tí ó wà ní ilé ifowopamo àgbáyé, ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Effective Development Cooperation with Africa. Okonjo ṣe minisita fún ọ̀rọ̀ owo ni Nàìjíríà ni ẹ méjì, ó sì tún ṣe minisita fún ètò ọ̀rọ̀ ilẹ̀ òkèèrè. Òun ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má kókó dé ipò náà. Óun lọ síwájú ìjíròrò pẹlu Paris Club, èyí tí ó fi jẹ ki wọn fagilé gbèsè $30billion tí Nàìjíríà jẹ. Ní ọdún 2003, ó gbìyànjú láti jẹ ki idagbasoke wá nínú owó ti Nàìjíríà gbà nípa títa èpò ròbì, ó ṣe òfin pé tí wọn ba tá iye owó kàn, pé kí wọn fi sì ilẹ̀ ifowapamo. Ó tun ṣe ìfihàn àwọn owó tí ipinle kàn kán gba sínú ìwé ìròyìn. Pẹlu àtìlẹyìn láti ọwọ́ ilé ifowopamo agbaye àti IMF tí ìjọba Nàìjíríà, ó dẹkùn jìbìtì tí àwọn kàn ṣe nípa gbígbà owó fún àwọn òṣìṣẹ́ tí kò sì. Ó di adarí fún ile ifowopamo agbaye ni osù Kejìlá ọdún 2007. Ní ọdún 2011, wọn tún fi jẹ minista fún ọ̀rọ̀ owó ni ìgbà kejì. Ó pèsè ìṣe fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ èèyàn nípa ètò Youth Enterprise with Innovation (YouWIN), ó sì rán àwọn obìnrin àti ọ̀dọ́ nípa ètò Growing Girls and Women in Nigeria (GWIN). Ó ri ọ̀pọ̀lọpọ̀ wàhálà nígbà tí wón fi owó lè epo ni 2012. Okonjo je ìkan lára àwọn alaga fún Global Commission for the Economy and Climate àti Partnership for Effective Development Cooperation. Ní ọdún 2015 - 2016, ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ International commission on Financing Global Education Opportunities. Okonjo - Iweala ni oludasile NOI-Polls àti Centre for the study of Economics of Africa (C-SEA). Ní ọdún 2012, ó du ipò olùdarí fún ilé iṣẹ́ ifowopamo tí agbaye. Ní ọdún 2019, ó dára pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ UNESCO's International Commission on the Future of Education. Ní ọdún 2020, olùdarí IMF, Kristalina Georgieva fi Okonjo ṣe ikan lára àwọn ònímoran fún àwọn ìdojúkọ nínú ètò ìmúlò wọn. African Union náà fi ṣe aṣojú pàtàkì fún wọn láti lè dẹ́kun ipa tí àrùn Corona Virus ni lórí ọ̀rọ̀ aje tí àgbègbè náà.
Marcolino Moco
je Alakoso Agba ile Angola tele.
Ayn Rand
right|thumb|273x273px|Ayn Rand (1943)
Ngozi Okonjo-Iweala
Ìdànimọ̀
Okonjo-Iweala gba òye ẹ̀yẹ láti ọwọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga merin lélógún tí University of Pennsylvania (2013), Yale University (2015), Amherst College (2009) Trinity College, Dublin (2007) Brown University (2006), Colby College (2007)., Northern Caribbean University, Jamaica, Abia State University, Delta State University, Abraka, Oduduwa University, Babcock University, Universities of Port Harcourt, Calabar, ati Ife (Obafemi Awolowo) ati Tel Aviv University.
Ayn Rand
je olukowe.
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá
Èyí ni àkójọpọ̀ àwọn alákòóso àti àwọn gómìnà Ìpínlẹ̀ Abia ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí a dá sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ (Ògún) ọdún (1991)láti ìgbà tí ó ti dá dúró kúrò lábẹ́ àkóso Ìpínlẹ̀ IMO.
* Military administrators appointed by the ruling dictators of their respective times.
Màmá Tèrésà
Màmá Tèrésà (oruko abiso Agnesë Gonxhe Bojaxhiu August 26, 1910–September 5, 1997) je omo ile Albania to je iya-ijo ninu Ijo Katholiki to di ara ile India
Famous Macedonia
je orin oriki orile-ede
Sani Daura Ahmed
je omo orile-ede Naijiria ati gomina Ipinle Yobe tele.
Yaka
Yaka
Ní gúsu apa iwo oòrùn Congo ti Zaire àti ní Angola ni àwon ènìyàn Yaka wà. òké méjìdínlógún (300.000) ni wón tó níye. Lára àwon aládúgbò won ni Suku, Teke àti Nkanu.’
Itan àtenudénu fìdí rè múlè pé àwon ènìyàn Yaka pèlú Suku jé ara àwon tí ó kógun ja ìlú ńlá Kongo ni egbèrún odún kerìndínlógún. Suku ti je òkan lára kéréjé èyà tó wà lábé Yakà rí./ Nípa síse ode ni ònà tí àwon okùnrin Yaka n gbà sapé won láti gbe ètò orò ajé. ‘Ajá ode sì jé ohun ìní pàtàkì láàrin àwon Yaka. Àgbe ni àwon obìnrin Yaka, wón si ma ń gbìn ègé, ànànmó, èwà àti erèé míràn.
Hino da Região Autónoma da Madeira
je orin oriki orile-ede
Jack Kerouac
je olukowe.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Guma
je ijoba ibile ni Ipinle Benue to wa ni Naijiria.
Gaha
je omo ologun ara Naijiria.
Zanzibar
Zanzibar je apa orile-ede Tanzania, ni Ilaorun Afrika.
Léopold Sédar Senghor
Léopold Sédar Senghor (9 October 1906 – 20 December 2001) je akoewi, oloselu ati ajiro asa omo ile Senegal to gori ipo gege bi Aare akoko orile-ede Senegal lati 1960 de 1980. O je ikan pataki lara awon onimo ijinle ni ile Afrika.
Marcel Proust
je olukowe.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gummi
wa ni Naijiria
Donald Duke
Donald Duke (ojoibi 30 September 1961 ni Calabar) lo je Gomina Ipinle Cross River, Nigeria lati 29 May 1999 titi di 29 May 2007. Je okan ninu awon oludari Voice of Nigeria ni 1991.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Erékùṣù ilẹ̀ Man
je orin oriki orile-ede
Ẹdun Oríòkun
Ẹdun Oríòkun (Colobus vellerosus)
Gamal Abdel Nasser
Gamal Abdel Nasser (جمال عبد الناصر; ; - January 15, 1918– September 28, 1970) ni Aare orile-ede Egypti lati odun 1956 de 1970.
Fernando da Piedade Dias dos Santos
Fernando da Piedade Dias dos Santos (ojoibi March 5, 1950), to gbajumo bi Nandó je Alakoso Agba ile Angola tele.
Azat u ankakh Artsakh
je orin oriki orile-ede
Elisabeti Kejì
Elisabeti Keji (abiso Elizabeth Alexandra Mary; 21 April 1926 - 8 September 2022) je ayaba oriite fun awon orile-ede meedogun(15)) ti won n pe ni Ile Ajoni: Canada, Australia, New Zealand, Jamaica, the Bahamas, Grenada, Papua New Guinea, the Solomon Islands, Tuvalu, Saint Lucia, Saint Vincent and the Grenadines, Belize, Antigua and Barbuda, and Saint Kitts and Nevis.  Ìjoba rè, tí ó wà fún odún aadorin àti osù méje jé isejoba tí o gùn jù ni isejoba orílè-èdè Britain.
Dan Archibong
Brigada Jeneral Dan Patrick Archibong (4 October 1943 - 11 March 1990) je omo ogun I'll Naijiria ti o si je Gomina ijoba ologun ti Ipinle Cross River lati Osu Seere 1984 titi di 1986.
Donald Etiebet ni eni ti o saaju Dan Archibong gori aleefa ni Ipinle Cross River ti Eben Ibim Princewill si gori aleefa leyin iku Dan Archibong.
A bi Dan Archibong ni ojo kerin, osu Obama, odun 1943 o si ku ni ojo kokonla, osu Erena, odun 1990 (4 October 1943 to 11 March 1990). O je omo odun merindinlaadota (46) ni igba iku re.
Dan Archibong fi aya; Arabirin Florence Dan-Archibong ati omo mefa (6) ti Arthur Javis Archibong si je okan ninu won.
Ile eko awon olugbeja ti Naijiria, NDA (Nigerian Defence Academy) ti ilu Zaria ni Ipinle Kaduna ni Dan Archibong ti k'awe gb'oye.
Ni Osu Seere odun 1964 ni NDA gba Archibong wole gege bi akeko sugbon rogbodiyan to wake ni orile ede Naijiria ni odun 1966 dii lowo lati pari eko re. O pada si NDA leyin ogun o si gba ase ni Osu Ogun, odun 1970 (August 1970).
Leyin igba ti o di Kolonel, a yan Archibong lati je Gomina ologun ti Ipinle Cross River ni Osu Seere, odun 1984 leyin iyoninipo to mu ki Jenera Muhammadu Buhari gba ijoba. Archibong je Gomina ologun Ipinle Cross River titi di odun 1986.
Archibong tun je oludari Ẹka ti awọn iwadi apapo ni Ologun Òfin ati Oṣiṣẹ Koleji ti Jaji lati ojo kerindinlogun, osu Seere, odun 1988 titi di ojo kini, osu Seere, odun 1990 (16 January 1988 to 1 January 1990) leyin igba ti o di Brigada.
O je olori osise si olori gbogbogbo ni asiko iku re. O ku ninu ijamba oko ni ojo kokonla, osu Erena, odun 1990 ni opopona Eko si Ibadan. Ko si eleri tabi awon ipalara miran, eyi ti o je ki awon iroyin atenudenu jade wipe iku re o ki n se ti ijamba rara.
Barraki Patrick Dan Archibong, Calabar ni a so leyin Dan Archibong sugbon leyin igba die, oruko re yi pada si oruko ilu.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gurara
thumb|Àwòrán láti iwájú ìṣàn omi Gurara wa ni Naijiria
2009
2009 new year's card by David Revoy.jpg
Dorothy Height
Dorothy Irene Height (March 24, 1912 – April 20, 2010) je omo Afrika Amerika olumojuto, oluko, ati social alakitiyan awujo. O je aare National Council of Negro Women fun ogoji odun, be si ni o gbebun Presidential Medal of Freedom ni 1994, ati Congressional Gold Medal ni 2004.
2009
2009 (ẹ́ẹ̀sánlélẹ́gbẹ̀rúnméjì tabi ẹ̀sánlélẹ́gbẹ̀rúnmèjì tabi ẹgbẹ̀rún méjì lé lẹ́ẹ̀sán) jẹ́ ọdún tówọ́pọ̀ tó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́bọ̀ nínú Kàlẹ́ndà Gregory.
Kalulu
Ndugu M’Hali tabi Kalulu (c.1865 – 1877) je omo Afrika oniwofa ati omo agbatoju si Henry Morton Stanley. O ku nigba odo sugbon nigba igbesiaye soki re o se abewo lo si Europe, Amerika ati Seychelles. O je yiyesi pelu iwe kan, o je yiyalaworan ni Madame Tussauds bee sini o je alejo nigba isinku Dr Livingstone.
Itan igbesiaye
M’Hali je bibi ni Afrika o si di alayanfe Henry Morton Stanley leyin ti won fifun ni Tabora ni Tanzania. Stanley fun ni ominira o si yi oruko re si Kalulu. Oruko re tele ni "Ndugu M’Hali" to tumosi "Arakunrin ore mi". Stanley pe ni Kalulu nitori pe o ro pe o tumoso ọmọ ẹtù sugbon awon miran ti so pe o je ehoro. Some see their relationship as homosexual but there is no firm evidence. Leyin igba ti Stanley sawari Dr Livingstone o pada si Ilegeesi o si mu Kalulu pelu re.
Zulu
Zulu Àwọn ènìyàn Zulu ni ẹ̀yà tó pọ̀jù ni orílè-èdè Gúúsù Áfríkà. A mọ̀ wọ́n mọ́ ìlẹ̀kẹ̀ alárànbàrà àti agbọ̀n pẹ̀lú àwọn ñǹkan gbígbẹ́. Wọ́n gbàgbọ́ pé àwọn jẹ́ ìran tó sẹ̀ lára olóyè kan láti agbègbè Cóńgò, ni ñǹkan ẹgbẹ̀rún ọdùn mẹ́rìndínlógún sẹ́yìn ni wọn tẹ̀síwájú sí Gúsú. Àwọn ènìyàn Zulu gbàgbọ́ nínú òrìṣà tó ń jẹ́ Nkulunkulu gẹ̀gẹ́ bí asẹ̀dá wọn òrishà yìí ko ní àjọsepọ̀ pẹ̀lú ènìyàn bẹ́ẹ̀ ni kò ní ìfẹ́ sí ìgbé ayé kọ̀ọ̀kan. Awọn ènìyàn Zulu pin sí méjì! àwọn ìlàjì ni inú ìlù nígbà tí àwọn ìlàjì yókù sì wà ní ìgberíko tí wọ́n ń ṣisẹ́ àgbẹ̀. Mílíònù mẹ́sàn-án ènìyàn ló ń sọ èdè Zulu. Èdè yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èdè ìjọba mọ́kànlá ilẹ̀ South Africa. Àkọtọ Rómàniù ni wọ́n fi ń kọ èdè náà.
Adágún
thumb|320px|right|Adágún odò Nahuel Huapi ní Bariloche ([[Argẹntínà)]] thumb|320px|right|Adágún odò Ẹlẹ́yẹlé ní [[Ibadan]]
Adágún tabi Adágún odò je iletutu to ni opo omi, lilo tabi didun ti won darapo ninu oju iho ninla lor ile ayé, to da bi pe ki san tabi pe o ni ibasepo pelu omi okun kankan. Ibu won ko fi be jin ti a ba se afiwe pelu awon òkun ati awon omi okun.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Àríwá Ossetia-Alania
je orin oriki orile-ede
Paramaribo
Paramaribo (àlàjẹ́: Par′bo) ni olú-ìlú àti ìlú tí ó tobí jùlọ ní orílẹ̀-èdè Suriname. Eti bebe odo Suriname ni agbegbe Paramaribo yi wa. Eniyan ti o to oji-le-nigba o le eyokan ni eto ikaniyan orile-ede Suriname ni odun 2012 se akosile re wipe o ngbe ni agbegbe Paramaribo. Ni apa ariwa-ila-oorun gusu Amerika ni agbegbe Paramaribo ti wa ri.
Virginia Woolf
Adeline Virginia Woolf (25 January 1882 – 28 March 1941) je olukowe, akoayoka, atewejade ati oluda ara Ilegeesi, o je gbigba bi ikan ninu awon aseodeonimodernist onimookomooka igba orundun 20.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Guri
Agbegbe Ijoba Ibile Guri je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Nathalia Dill
Nathalia Goyannes Dill Orrico (ojoibi 24 March, 1986) je osere ara orile-ede Brazil.
Se Canta
je orin oriki orile-ede
Agostinho Neto
António Agostinho Neto (September 17, 1922 – September 10, 1979) ni o je Aare akoko orile-ede Angola (1975–1979), o leri Popular Movement for the Liberation of Angola (MPLA) nigba ogun fun ilominira ati nigba ogun abele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gusau
wa ni Naijiria
Ọba Ìséyìn
Oba Iseyin
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Adéyerí omo Alájogun
Adéyerí omo wúràólá
Ìyàndá a-báni-sòrò-má-tannìje
À n bó’bo, òbó hun
Adéyerí omo alájogun
Òbo kìkì are rè.
A à féná à ní ò jò
Salihu Ibrahim
je omo ologun ara Naijiria.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
A féná tán
Oníkálukú n gbénu ú sá kiri
Àká baba ìrókò
Adéyení omo Alájogun ònà ìbàdàn la ò gbodò rìn
O n káà koko
Adéyení omo Alájogun
Òjò pa kòkò rè gbìn-gbìn-gbìn
Òjò tí ì bá pa tápà
A dòtúbáté
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Guzamala
wa ni Naijiria
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Omo Alájogun
Òbo kìkí are rè.
N ó k’aséyìn oba àrànse
Gbógun léye
Àsoba jagun
Oyinlolá Oláwóore
Peranborí
Peran bofá
Èdè Pẹ́rsíà
Èdè Pẹ́rsíà (local name: فارسی|فارسی Farsi )
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Oláwóore a bèyìn àrò gele-mò-gelé-mò.
Kò se é mú ròdá
Ò se é mú
Gbógunléye
Àsobajagun
Nlé Oláwóore
Baba enìkan ò gbin yánrin
Baba enìkan ò gbin gbòrò
Omo èjìdé Àgbé
Fúnra rè lóhù
Aséyìn Oba àrànse
A gbó onísé Oba má mà dúró
Omo èjìdé àgbé tí í gbónísé onjò
Tí í tún fìlà se ge-ge-ge
Oyinlolá
Oláwóore
Ekùn-abi-làà-làà-ìjà-layà
Láwóore ekun-abi-làà-làà ìjà-layà
Agbógbe má gbóyàn
Oba Àyínde
Láwóore Àbe
Afàdàmò-ragun-jànyìn-jànyìn
Oyinlolá omo Èjìde Àgbé
Dákun má gbéná
Oba àrànse
Láwóore
Nígbà tí ò sí mó
Aséyìn ò ti è parun
Sùkú-séré Adégbìté
Omo alálè-òrun
A-jó-kí-de-ó-ró
Baba ori dagogo
Àrán kún lé
Baba odún sàrìnnàkò ààlà yìgì
Ààlà yìgì baba ò dé títí dodún
Omo afòkú sòwò
Àbíkú oníjànmón
Baba ládépé
N-n-gb ó gbinrin lówó òtún
Sùkú-mì-séré
Mo se bálágbède òrun ní n lurin
Baba orí dagogo, n-n-gbó gbinrin
Lówó òsì, Adégbìte
Mo se bálágbèdè-òrun ló n lurin.
A-jó-kíde-á-ró baba orí dagogo
Ẹ̀bùn Booker
Ẹ̀bùn Man Booker fún Ìtàn Àròsọ tàbí Ẹ̀bùn Booker ní sókí jẹ́ ẹ̀bùn ìwé kíkọ.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Èmi-ò-tetè-mo-pówó-fá-gùn-má-ràjà-gún-gbe
Arówólóyè
Àríwá
thumb|250px|right|Àrìwá (N) / (North) (N) ni ibamu mo awon idana yioku. Àrìwá je ojuami tosepataki idaona jeografi.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Àbíkú oni jànmó
Àríwá
Kompasretning
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
O dèèkínní onísé ìbàdàn dé wón lógun jà ni
Mókín ilé
Arówólóyè Oba èse
Wón ní mo kí séríkí
Mo kí Balógun
Mo kótùn-ún
Mo kósì
Onísé ará ìbàdàn dé
Wón lógun jà ni mòkín ilé
Wón ní wón ó kí séríkí dáadáa
Wón ó kótùn-ún
Wón ó kósì ìbàdàn
O dèèketa èwèwè
Wón lógun jà ni Mòkín ilé
Oba èse
Wón lógun le fún séríkí
Ogún le fún Balógun
Ogun le fótun-ún
Kóso kó kí e má le è kó won
A-jó-kí-dé-ó-ró
Baba orí dagogo
Sèkèrè kó ní e má le è sétè
Tètè kò pé e má le è kójèbú
David Dacko
thumb|David Dacko ọdún 1962 je Aare orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwadabawa
Agbegbe Ijoba Ibile Gwadabawa je ijoba ibile ni Ipinle Sokoto ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Gwadabawa
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Járun-járun
Jósèèké jósèèké
Kó pé e má le è kójèbú
Abíkú oníjànmó
Ìgbà tí ò sí mó
Olúgbilé
Eléwu oyè
Òmùdún kókò
Oba asàwòlòlò
Oní jànmó alátise
Aberan nílé bí ode aperin
Afàlùkò-jèjèè
Jejèé-nílé-oníjànmó
Jejèé-lóde
Olugbile tó tó baba
Láwóore re i se
Aborí esin báá-báá lónà komu
Abìrù esin tìkòtìkò
Lónà ababja
Sèrùbàwón baba Àjíà
Ológòdo ègi
Aberun nlé bí ode aperin
Abdullahi Ibrahim (ológun)
Wing Commander (o ti feyinti) Abdullahi Ibrahim je Alamojuto Ijoba Ologun akoko Ipinle Nasarawa, Nigeria larin August 1996 ati August 1998 leyin idasile ipinle yi lati inu Ipinle Plateau nigba ijoba ologun Ogagun Sani Abacha.
Arusha
Arusha je ilu ni Tanzania
Abdullahi Ibrahim (ológun)
Ìgbésíayé
Kútọnu
Kutonu je ilu to tobijulo ni orile-ede Benin.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Rèwó-rèwó ní e má ti è rèwó mó
Ológòdo egi
Olúgbilé ni bá a bá lo
Emi ni í máa se ní wàye
Mo ní jà mo jùlo
N-n-jù-tòsun-lo
Òmùwè tí n wè lódò òsà
Hassan Kàtsínà
Hassan Kàtsínà je omo ologun ara Naijiria.
Gibson Jalo
thumb|right|Gibson Jalo
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Iba mi olúgbilé aláwòye
Òmùdún kókò oba asàwòlòlò
Ìfòròwánilénwò lóri àwon òrò tó ta kókó
Ìbéère: 	kín ni ìtumò gbólóhùn yìí “A à féná, à ní kò jò?
Ìdáhùn:	ìtumò rè ni pé nígbà ti ìnà kò ì jò ni à n dúró, tí iná bá ràn tán ènìyàn ó ho. Ìbéèrè:		kinni ìtúmò omo Alájogun. Ìdáhùn:	omo jagun jagun Ìbéèrè:		kín ló fa ‘ona ìbàdàn la ò gbodò rìn? Ìdáhùn:	Nítorí pé ológun jo ni wón. Ìbéèrè:		Abèyìn àrò gelemò-gelemò nkó? Ìdáhùn:	ó jé eni tí í máa n ni eran nílé ní gbogbo ìgbà tí ó sì máa n fi í se àlejò. Ìbéèrè:	kínni ìtumò Ekùn abi làà-làà ìjà layà?
Buka Suka Dimka
Ajagun  (ẹniti ó ṣe aláìsí ní ọj́ọ karùńdínlógún, osù karùń, ọdún 1976) j́ẹ ọmọ ogun oríléèdè Nàìjíríà. Ó kópa nínu ìgbìmọ̀ láti gba ìjọba oríléèdè Nàìjíríà lówo ̀Ọgágun Àgú̀iyí ̀Iróǹsí ní ọdún 1966. Ajagun Díḿkà sì túń kópa nínu ìgbìmọ̀ láti gba ìjoba lówo àrẹ oríléèdè, Ọgágun Murtala Ramat Mohammed ní ọj̣́o kẹtàlá, osù kejì, ọdún 1976. Ṣùgb́ọn, ìgbìm̀ọ yí k̀unọ̀ láti ṣe àseyọrí nínu gb́igba ìjọba fún ara wọn, b́i ́o ti l̀ẹ j́ẹ wípé, ìyànjú wọn ṣe ikú pa Ọgágun Murtala Ramat Mohammed.
Gibson Jalo
je omo ologun ara Naijiria.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Ìdáhùn:	Jagun-jagun tí ó le ni à n pè béè.
Iringa
Iringa je ilu ni Tansania
Buka Suka Dimka
Ipa ti o ko ninu idite gba'joba ni odun 1966
Dimka, then a lieutenant with the Nigerian Military Training College in Kaduna, was one of the many officers of northern Nigerian origin including Lt. Colonel Murtala Muhammed (coup leader whom Dimka conspired against and murdered ten years later), 2nd Lieutenant Sani Abacha, Lieutenant Muhammadu Buhari, Lieutenant Ibrahim Bako, Lieutenant Ibrahim Babangida, and Major Theophilus Danjuma among others), staged what became known as the Nigerian counter-coup of 1966 because of grievances they felt towards the administration of General Aguiyi Ironsi's government which quelled the 15 January 1966 coup. Dimka along with Lieutenant Dambo are alleged to have shot and killed Lieutenant Colonel Michael Okoro, Commander of the 3rd Battalion during the July mutiny. Another act of notoriety from the July mutiny was Dimka's pursuit and probable intent to murder his Brigade Major (Samuel Ogbemudia). Before the mutiny, Major Ogbemudia had detained Lieutenant Dimka for violating an order forbidding unauthorized troop movement. Under interrogation by Ogbemudia, Dimka complained of ethnic victimization and was subsequently released by Ogbemudia. Vexed by Ogbemudia's treatment of him, Dimka hatched a plot to kill Major Ogbemudia. Fortunately, Ogbemudia was tipped off by Major Abba Kyari and Colonel Hassan Katsina who provided an escape Landrover armed with an SMG gun. Dimka marshaled a group of northern soldiers who pursued Ogbemudia (sometimes shooting) all the way from Kaduna to Owo, Ondo State where Ogbemudia abandoned his Landrover (which had run out of fuel) and scaled a 6-foot fence into a dense jungle to escape Dimka and his soldiers.
Ikú
Lẹ́hìn ìgbà tí ilé ẹjọ́ àwọn ọmọ ogun oríléèdè dá Ajagun Díḿkà lẹ́ẹ̀bi, wọ́n yin ìbọn si ní ìta gbangban, ní ọj́ọ karùńdínlógún, osù karùń, ọdún 1976, l'ọ́gbà ẹ̀wọ̀n Kíríkirì, ní ìlú Èkó.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Ìbéèrè:	ìdí tí e fi n pè é ni Oba àrànse?
Ìbéèrè:	Omo aláte-òrun nkó?
Ìdáhùn:	Eégún baba won ni aláte-òrun tí a fi n pè é béè.
Ìbéèrè:	kin ni ìtumò àbíkú oni janmo?
Ìdáhùn:	E ni tí n dákú.
Ìbéèrè:	kín ni ìdí  tí a fi so pé ó se ori esin báá-báá Lónà kòmu?
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwagwalada
wa ni je ara àwon agbegbe ibile ìjoba tí o wà ní ilu Abuja, olú-ìlú Naijiria. Ìjoba ibile Gwagwalada ní ilé 1036km square àti olùgbé 158,618(gegebi ètò ìkà ènìyàn ti 2006)
Aliyu Kama
je omo ologun ara Naijiria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwandu
Agbegbe Ijoba Ibile Gwandu je ijoba ibile ni Ipinle Kebbi towa ni Nigeria.
Godswill Akpabio
Godswill Akpabio jẹ́ agbẹjọ́rò àti olósèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Naijiria, ohùn ni Ààrẹ ilé ìgbìmò Asòfin lọ́wọ́lọ́wọ́, òun sì ni Gómìnà Ipinle Akwa Ibom láti ọdún 2007 títí di ọdún 2015.
Alwali Kazir
je omo ologun ara Naijiria.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Ìdáhùn:	ìdí ni pé kòmu ni oko rè.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwaram
Agbegbe Ijoba Ibile Gwaram je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Vladimir Nabokov
Vladimir Vladimirovich Nabokov (Влади́мир Влади́мирович Набо́ков, ; 22 April 1899<sup id="fn_c_back">c – 2 July 1977) je olukowe omo Rosia-Amerika.
Ọba Ìséyìn
ORÌKÌ OBA ÌSÉYÌN
Ìbéèrè: 	òmùdún kókò a sàwòlòlò nkó?
Ìdáhùn: 	Oba tí ara tè ndán ni eléyìní.
Isa Yuguda
Isa Yuguda (ojoibi 15 June, 1956) je oloselu omo ile Naijiria, o si je Gomina Ipinle Bauchi lati odun 2007.
Bukoba
je ilu ni Tansania
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwarzo
wa ni Naijiria
Apá Atakora
Atakora je apa ijoba ibile ni apa ariwaiwoorun Benin.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Skọ́tlándì
je orin oriki orile-ede
Ilẹ̀ Ọmọ-ọba Sealand
je orin oriki orile-ede
Kigoma
je ilu ni Tansania
Gelem, Gelem
jẹ́ orin ìṣọ̀kan orílẹ̀-èdè Romani tí Žarko Jovanović ṣe àtinúdá rẹ̀. Ní ọdún 1971 ni wọ́n kọ́kọ́ ṣàmúlò orin yìí lẹ́yìn ogun àgbáyé kejì.
Akọ́dièyàn
Akọ́dièyàn (primate)  je ikan ninu ito bioloji Awon Akọ́dièyàn tabi Primates ( prī·mā′·tēz; Latin: "prime, first rank" ), ibe na ni prosimians (lamupo mo lemurs, lorises, galagos ati tarsiers ) ati  simians (awon obo ati awon aribieyan) wa. Ti a ba yo awon eniyan kuro ti wo wa ni gbogbo orile Aye opo awon akodieyan ungbe ni ibi olooru tabi ibi olooru die ti awon Amerika, Afrika ati Asia.
Ivo Josipović
Ivo Josipović [] (ojoibi 28 August 1957 ni Zagreb, PR Croatia, FPR Yugoslavia) ni Aare ile Kroatia lowolowo lati February 2010.
Moses Majekodunmi
Moses Adekoyejo Majekodunmi (August 17, 1916 - 11 April, 2012) je omo oloselu ara Nàìjíríà.
André Kolingba
thumb|Ààrẹ André Kolingba (Àárín Gbùngbùn olómìnira Áfíríkà) je Aare orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ìwọòrùn Gwer
Agbegbe Ijoba Ibile Iwoorun Gwer je ijoba ibile ni Ipinle Benue to wa ni Naijiria.
Hutu
Awon Hutu (IPA: Hūtū) je eya eniyan ni Arin Afrika agaga ni Rwanda ati Burundi.
Moshi
je ilu ni Tansania
Moja Republika
je orin oriki orile-ede Republika Srpska. Тамо гдје најљепша се зора буди Часни и поносни живе добри људи Тамо гдје се рађа нашег сунца сјај Горд и пркосан је мој завичај
За њега сви се сад помолимо Другу земљу ми немамо
У срцу мом само је један дом У срцу је велика моја република У срцу мом најљепша звијезда сја Моја република, Република Српска
Тамо гдје су наши преци давни Име уписали у сваки корак славни Тамо гдје се рађа нашег сунца сјај Горд и пркосан је мој завичај
Àwọn ọmọ Arméníà
Àwọn ọmọ Arméníà (հայեր
Muhammad Iqbal
je olukowe.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Gúúsù Ossetia
jẹ́ orin oríkì orílẹ̀-èdè
Anton Chekhov
Anton Pavlovich Chekhov (Анто́н Па́влович Че́хов, ; 29 January 1860 – 15 July 1904) was a Russian physician, dramatist and author who is considered to be among the greatest writers of short stories in history. His career as a dramatist produced four classics and his best short stories are held in high esteem by writers and critics. Chekhov practised as a doctor throughout most of his literary career: "Medicine is my lawful wife", he once said, "and literature is my mistress."
Moja Republika
У срцу мом је један дом У срцу је велика моја република У срцу мом најљепша звијезда сја Моја република, Република Српска
Lindi
Lindi je ilu ni Tansania
Timipre Sylva
Timipre Sylva je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Bayelsa lati odun 2007.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwiwa
Agbegbe Ijoba Ibile Gwiwa je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Ange-Félix Patassé
thumb|Ange-Félix Patassé je Aare orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Gabriel Suswam
Gabriel Suswam je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Benue lati odun 2007.
Székely Himnusz
je orin oriki orile-ede
Tooruktug Dolgay Tangdym
je orin oriki orile-ede
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Transnistria
je orin oriki orile-ede
Babati
je ilu ni Tansania
Philip Roth
Philip Milton Roth (ojoibi March 19, 1933) je olukotan aroso omo orile-ede Amerika
Abel Goumba
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Àwọn apá ilẹ̀ Benin
Benin is divided into 12 departments (French: départements), and subdivided into 77 communes. In 1999, the previous six departments were each split into two halves, forming the current 12. The new six departments have not been assigned a capital yet. * Formed in 1999
Àwọn Ajọọmọnìyàn
Ajọ́bọ (Ape) je eyikeyi ninu ébi gbangba Àwọn Aríbíèyàn (Hominoidea) ti awon akodieyan, ninu won na ni awon eniyan wa.
Labe sistemu iyasoto lowo awon ebi meji awon aribieyan lowa:
Itokasi
Daayeer Людиноподібні мавпи
Mbeya
je ilu ni Tansania
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gwoza
thumb|Ibùdó àwọn ènìyàn tí a fi ipá ṣí nípò (IDP camp) tí ò wá ní Gwoza, Durumi, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. wa ni Naijiria
Robert Walpole
thumb|Robert Walpole ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Hawul
wa ni Naijiria
Ìjímèrè
Ìjímèrè
Orin-ìyìn orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Tatarstan
je orin oriki orile-ede
Ali Modu Sheriff
Ali Modu Sheriff je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Borno lati odun 2003 de 2011.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Udmurtia
je orin oriki orile-ede
Abdul Rahman Mamudu
je omo ologun ara Naijiria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Hong
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Hadejia
thumb|Hadejia ní Ìpínlẹ̀ Jigawa, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Agbegbe Ijoba Ibile Hadejia je ijoba ibile ni Ipinle Jigawa ni Nigeria.
Morogoro
je ilu ni Tansania
Abdullahi Mohammed
je omo ologun ara Naijiria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ibaji
wa ni Naijiria
Elisabeth Domitien
thumb|Elisabeth Domitien je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Himne de València
je orin oriki orile-ede
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ibeju-lekki
wa ni Naijiria
Le Chant des Wallons
je orin oriki orile-ede
Victor Malu
Victor Samuel Leonard Malu (15 January 1947 – 9 October 2017) DSS mni fwc psc was Nigeria's Chief of Army Staff (COAS) from 1999 to 2001 and Force  Commander of the ECOMOG peace-keeping force in Liberia from 1996 to 1998.
Henri Maïdou
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
On Ilkla Moor Baht 'at
je orin oriki orile-ede
Tábìlì ìgbà (standard)
This is a standard display of the periodic table of the elements. For more information on its contents and history, see the article Periodic table.
Notes
Bernard Ayandho
thumb|Bernard Ayandho je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Mtwara (ìlú)
je ==
Ìkọ àkọlé
== ilu ni Tansania
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ibesikpo Asutan
wa ni Naijiria
Anthony Ochefu
je omo ologun ara Naijiria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ibeno
wa ni Naijiria
Spencer Compton, 1st Earl of Wilmington
thumb|Spencer Compton, Earl àkọ́kọ́ tii ilẹ̀ Wilmington ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Jean-Pierre Lebouder
thumb|Jean-Pierre Lebouder
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Simon Narcisse Bozanga
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Elsässisches Fahnenlied
je orin oriki orile-ede
Édouard Frank
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Musoma
thumb|Àwọn ilé ìtajà ní àyíká ibùdó ọkọ̀ akérò ti Musoma, Tansania. je ilu ni Tansania
Auferstanden aus Ruinen
je orin oriki orile-ede
Ìlú Quezon
Quezon City (Filipino: Lungsod Quezon), ni o ti je oluilu tele ati ilu titobijulo ni orile-ede Philippines.
Aliyu Modibbo Umar
Aliyu Modibbo Umar (15 November, 1958) je oloselu omo ile Naijiria to di Alakoso Eto Agbara ati Irinlile labe ijoba Aare Olusegun Obasanjo ni 23 May, 2003; Alakoso Eto Oro-aje ni July 2006 titi de July 2007 ati Alakoso Agbegbe Oluilu Apapo ile Naijiria titi de October 2008.
Pọ́rtúgàl
Pọ́rtúgàl ( Portugal), lonibise bi Orileominira Portugal (República Portuguesa), je orile-ede to budo si apaguusuiwoorun Europe lori Penisula Iberia. Portugal ni orile-ede to sunmo apa iwoorun julo ni Europe, be sini o ni bode mo Okun Atlantiki ni iwoorun ati ni guusu, bode mo Spain ni ariwa ati ilaorun. Awon isujo erekusu inu Atlantiki, eyun Azores ati Madeira je ara Portugal. Orile-ede yi gba oruko re lati ibi oruko ilu re totobijulo keji, Porto, ti oruko Latini re je Portus Cale.
Ori ile to wa ninu bode Orileominira Portugal loni ti je titedo leralera lati awon igba iwaju itanakole: latowo awon Gallaeci ati awon Lusitanians, o bo si inu Ileobaluaye Romu be sini awon eniyan elede Jemani bi Suevi ati awon Visigoths na tedo sibe, ni orundun 8k awon Mauri bori ibe. Nigba Reconquista awon Elesin Kristi, Portugal seda ara re bi ileoba alominira, tori ni won se unpe bi orile-ede-ajoba togbojulo ni Europe.
Ni orudnun 15k ati 16k, ntoripe o lewaju Igba Iwari, Portugal di ileobaluaye to nile kakiri Afrika, Asia, Oseania, ati Gusu Amerika, lati di ikan ninu awon alagbara itokowo, oloselu ati ologun lagbaye. Ileobaluaye Portugal ni ileobaluaye akariaye akoko ninu itan, ati eyi to pejulo ninu gbogbo awon obaluaye alamusin Europe. Sibesibe, ipo orile-ede ti je riresile gan titi to fi di orundun 19k, agaga leyin ilominira ile Brasil, to je imusin totobijulo re.
Ọ̀bọ
Ni ọdun 1812, ọgbẹni Geoffroy ṣe akojopo awon inaki ti o si pe won ni Catarrhini ti won je awon obo aye atijo. Awon inaki tuntun aye ode oni ni Geoffroy pe ni   Platyrrhini.
Gabriel García Márquez
thumb Gabriel José de la Concordia García Márquez (born March 6, 1927 ) je ara Kolombia adatanko, olukowe itan kekere, olukowe ere ori telifisan ati oniroyin, to gbajumo bi Gabo kakiri Latin America.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ibi
Agbegbe Ijoba Ibile Ibi je ijoba ibile ni Ipinle Taraba towa ni Nigeria. Ibujoko re wa ni ilu Ibi.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Ìsọ̀kan Sófìẹ̀tì
je orin oriki orile-ede
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ibiono-Ibom
wa ni Naijiria
Mwanza
Mwanza je ilu ni Tansania
Gilles Deleuze
je olukowe.
Alexander Ogomudia
Ogagun Alexander Odeareduo Ogomudia (Rtd) CFR DSS fwc psc(+) MSc FNSE (ojoibi 29 December 1949 in Uzere, Isoko South, Delta State) je omo ologun ara Naijiria.
Norman Mailer
Norman Kingsley Mailer (January 31, 1923 – November 10, 2007) je omo orile-ede Amerika to je onitan aroko, oniroyin, alaroko, akoewi, oluko ere, oluko filmu ati oludari filmu.
Enoch Derant Lakoué
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Jean-Luc Mandaba
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Idah
wa ni Naijiria
Èdè Ukraníà
Èdè Ukráníà
Liyel Imoke
Liyel Imoke je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Cross River lati 2007.
Ọba Ìkòyí
Oba Ikoyi
ORÍKÌ OBA ÌKÒYÍ
LÁTI ENU ALÀGBÀ OYEKALE ALADE OMO ISÉ FÓYÁNMU)
Ùn n lo ilé wa lóhun ò ò ò ò
Nílé ìkòyí omo erù ofà
Olóòótó omo gbáà, omo gbèdu
Yánbínlólú omo Arágáláká kee fikú pogun
1	Àrònì gbonra jìgì dagi erù oògùn nù
Omo gbélé
Omo gbégbèé
Omo gbé ijù, gbébi
Ò-gbódi-gbé-yàrá
O gbebadan ò kè pé, o gbákínmòórìn, o gbáawé
Joyce Carol Oates
thumb|Joyce carol oates 2014 je olukowe.
Orin-ìyìn Europe
je orin oriki orile-ede
Ọba Ìkòyí
ORÍKÌ OBA ÌKÒYÍ
O gbákínelé, o gbéléefón run
O gbélé kúata, òtè ò tán e e bibì làá dé si
Ó níbi táa bá gbé, ibe nilé eni
Jagunjagun lèrò ìkòyí jé, omo oba a jò lápó wòròwòrò
Ogun ló bámi ni gbo
Mo dolú igbó
N lé mi lóhùnún ma dòsó esin
Bí bá n rogun
Èrò òdàn bamii lódan mo dèrò òdàn
Ogun ló bámi pàlàpálá mee dòpá à bon
Àsé Olú nìkòyi jé omo eèru Ofa
Témi bá n lo sónà ihè mo mo on lé wa
Olúkòyí àfeji, àfeji n lo bí onikoye àfòjò àfòjò
Olúkòyí àfòjò àfòjò, un lo wa bí Olúkòyí èèrùn gan gan gan
2	Olúkòyí èèrun gang an gan
N ló bí Olúkòyí ìrìwòwò
Olúkòyí ìrì wòwò, un ló bi Oníkòyí òdá gbágbá
Olúkòyí òdá gbá gba, un ló bi Oníkòyí ò koko
Un ba won tó pón kángun síkoto níjóhun
Témi bá n sónà bè mo monú ilé wa,
Eléyun nì taa lóbí, taa lóbí ?
Un ló bí òkéré lèrù gan gang an
Òkéré-lèrù gan gan gan gàgbon n baba won àgbà took tó kori òde ìsálayé
N lé ìkòòòyí omo eerù ofà
Olóòtó omo gbáà omo gbèdu
Yánbíniólú omo arágálá efikú pogun
Témi bá n lo sónà be mo molé wa
Omo Oba ìjí peké-peké
N lé ìkòòyí omo erù ofà
Àwon ni, àwon lomo Oba ìjí pokùn-pokùn
Ìjí mó pokùn mó
Igi àtòrì ni ko yá mó on pa
Ìji mó pagi àtòrì mó
Igi àtòrì òun nigi àse
3	Igi àtòrì òun nigi òrìsà òwójì
Láwòójì n be nlé owínsí dara
Omírìn dara lóri ofa òòò
Ota rìn dara lóri omi ò ò ò
Làwa n pèkòyì omo eerú ofà
Olóòtó ègi yánbinlolu omo arágálá e fikú pogun.
Àrònì gbonra jìgì dagun erùù oògùn nù
N lé ìkòòyí omo eerù ofà
Àlà e wà bí, inú ilé gbogbo kààà sí nkan kan nítiwa
Omo sírò n togun
Omo gbàro n togun
Omo jìgan-jìgan láà rùkú alaigbodoràn mote serù bòtè
Mo letí mo fi n gbóràn láyé òòò
Enikéni kó mó rúmí gbajú òde baba mi lo olórí ogun
Àwa lomo òsèsè ‘kòyí
Tí mo réèrín gán án ni kú
Tú kí n dérin, elégbà ni mo di pèle níjó tí mo fi lo gán án ni ogun ìlànlá omo èrù oofà
Témi bá n lo sónà bè mo monlé wa
Ìkòyí omo eerù ooofà
4	Olóòtó omo gbáà, omo gbèdu
Èyin obìnrin ìkòyí e mó pagbòn lágbòn mó
Gbogbo obìnrin ìkòyí tí bá n pagbòn lágbòn wón n rán oko won léti ogun ni
Lóòotó ni béè ni òdòdò on yùn
Àkà kè wà bí, inú ilé gbogbo káà sí n kan ní tiwa ìlànlá omo gbáà erù ooofà
Olóòtó omo gbáà omo gbèdu yánbínlólú omo arágálá omo e fi kú pogun
Orin: 		Eruwa nil é omo agbòn, ta n níkòyí ò nílé Omo agbon ?
Ègbè:		Eruwa ni lé omo a
Lílé:		Ta n ni kòyí ò ni lé omo agbòn
Ègbè:		Èrùwà nilé omo agbòn
Lílé:		Ta n níkòyí ò nílé omo agbon?
Ègbè:		Èrùwà nilé omo agbòn on on.
Ìrìn mi gbèrè ó dilé wa lóhùn ún òòò
Àdesítèé oníkòyí òòò
Ìkòyí omo eerù oofà
Adésítèé loba tí nbe lé kòyí omo agbàawà
5	Olóòtó omo gbáà, omo gbèdu, yánbímilólú omo arágálá e fikú pogun,
Àrònì gbonra jìgì dabo erù oògùn nù
Okùnrin gbon gbon gbon bí ojó kanrí
Okùnrin gbòn gbòn gbòn bí eni fìbon tì
Ìsépo méjì omokùnrin
Adésítèé mo o bá tòde baba a re lo
Ìkòyí omo gbáà, omo gbedu yánínlólú omo arágálá e fi kú pogun
Tapó tapó là á  bomo ogun
Ìgbà ìkòyì ò tó déedé
Ègbè:		Tapó là á bómo ogun
Lílé:		Èsò kòyí ò rìkú sá
Ègbè: 		Tapó tapó làá bómo ogun
Lílé:		Àgbà à kòyì ò ríkú sá
Ègbè:		Tapó tapó làá bómo ogun
Lílé:		Àgbà kòyí ò ríkú sá
Lílé:		Àgbàà kòyì ò ríkú sá
Ègbè:		Taapó taapó làá bómo ogun un.
ÀWON ÌTUMÒ ÒRÒ TÍ Ó TA  KÓKÓ NÍNÚ OBA  ÌKÒYÍ
1	Olúkòyi je jagunngagun tí kì í gbélé kò se inú ìgbé. Ìdì nìyi to wón fi máa n so pé èrùwà nilé omo agbòn.
Europe (orin-ìyìn)
je orin oriki orile-ede Kosovo.
Gideon Orkar
je omo ologun ara Naijiria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Idanre
wa ni Naijiria
Gabriel Koyambounou
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Mùhammédù 6k ilẹ̀ Mòrókò
Mohammed VI (محمد السادس) ni Oba orile-ede Morocco lowolowo. Won bi ni 21 August 1963, o si gori ite ni July 1999.
Jean-Paul Ngoupandé
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Ìnàkí
Ìnàkí tàbí Ìnọ̀kí
Mkoani
jẹ́ ìlú kan ní Tansania tí ó wà ní erékùsù Pemba. Ó jẹ́ olú ìlú Pemba apá gúúsù. Mkoani ti wá di ẹ̀bádò tí ó kún jùlọ ní erékùsù Pemba látàrí ọ̀pọ̀ ọkọ̀ ojú omi tí ó wá láti Zanzibar tí ó máa ń dé síbẹ̀.
Bangladẹ́shì
(Bengali: বাংলাদেশ, ; Bangladesh), fun ibise gege bi orile-ede Olominira Araalu ile Bangladesh (Bengali: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ Gônoprojatontri Bangladesh) je orile-ede kan ni Guusu Asia. O ni bode mo India ni gbogbo awon egbe re ayafi fun bode kekere mo Burma (Myanmar) ni guusuilaorun ati mo Ebado Bengal ni guusu. Lapapo mo ipinle West Bengal ni India, o je agbegbe eya-ede Bengal. Oruko Bangladesh tumosi "Orile-ede ile Bengal" ni ede ibise Bengal.
Bangladesh ni orile-ede keje to lopo eniyan julo ati ikan ninu awon orile-ede to lopo eniyan kikijulo laye pelu osuwon aini giga. Sibesibe, GDP ti enikookan ti di emeji lati 1975, be sini osuwon aini ti re bi 20% lati ibere awon odun 1990. Bangladesh je ikan ninu awon orile-ede ti a npe ni okowo "Next Eleven". Dhaka, oluilu re, ati awon gbongan igboro ilu miran kopa ninu idagbasoke yi.
Fun jeografi, orile-ede yi gba ile olora Delta Ganges-Brahmaputra be sini oun ni omoyale lododun ojo monsoon ati iji birikiti. Bangladesh ni ile yepe eti-odo to gunjulo laye ni ti Cox's Bazaar. Oselu re ni oseluaralu ile-asofin. Bangladesh je ikan ninu Ajoni awon Orile-ede, OIC, SAARC, BIMSTEC, ati D-8. Gege bi Banki Agbaye se sakiyesi ninu Oro nisoki Orile-ede re ni July 2005, Bangladesh ti ni ilosiwa gidi ni idagbasoke eniyan ni apa imookomooka, idogba ako/abo ni ile-eko ati iresile ipoju awon eniyan. However, Bangladesh si nkoju awon isoro nla, ajakale iwaibaje awon oloselu ati osise ijoba, economic competition relative to the world, serious overpopulation, widespread poverty, and an increasing danger of hydrologic shocks brought on by ecological vulnerability to climate change.
Anthony Udofia
je omo ologun ara Naijiria.
Bangladẹ́shì
Itan
thumb|left|[[Somapura Mahavihara in Paharpur, Bangladesh is the greatest Buddhist Vihara in the Indian Subcontinent, built by Dharmapala of Bengal.]] left|thumb|[[Sixty Dome Mosque in Mosque city of Bagerhat was built in the 15th century and is the largest historical mosque in Bangladesh, as well as a World Heritage site.]] 200px|thumb|right|The [[Shaheed Minar, which commemorates the Bengali Language Movement, is a well known landmark in Bangladesh.]] thumb|right|[[Sheikh Mujibur Rahman (3rd person from right), founder of Bangladesh and Maulana Bhashani (4th person from right) in 1953.]] Awon iseku asaolaju ni agbegbe Bengal loseyin de egberun merin odun, nigbati ibe je titedo lowo awon Dravidian, Tibeto-Burman, ati awon Austro-Asiatic. Orisun oro Bangla" tabi "Bengal" ko je mimo, botilejepe won nigbagbo pe o wa lati Bang'', eya to n sede Dravidian to budo si agbegbe yi larin odun 1000 kJ.
Peter Obi
Peter Gregory Obi (19 July, 1961) je oloselu omo ile Naijiria, ohun si Gomina Ipinle Anambra laarin odun 2006 si odun 2014. O je omo egbe oloselu APGA ati People's Democratic Party(PDP) teleri. O fi egbe oselu PDP kalè ní May 2022 láti darapo mó egbe Labour Party(LA). Ni osu kanáà ni ódi oludije ipò àárè Naijiria ninú lábé egbé oselu Labour Party ni idibo ààre tó ún bo lodun 2023.
Ìpìlè Àti Èkó Rè
A bí Peter Obi si Onitsha ni 19 July, 1961. O lo ilé-ìwé sekondiri rè ní ilé-ìwé Christ The King College ni Onitsha. Ni odun 1980, a gbàá sile ìwé Yunifásitì ti Nàìjíríà, Nsukka, ósì gba àmì-èye nínú ìmò philosophy ní odun 1984. O padà lo ilé-ìwé onisowo ti Èkó
Ki o to wo oselu
Peter Obi je onisowo okunrin koto dipe ó wo oselu, Obi sope a bi oun sínú idile olutaja, òun náà si ún taja koto dipé obere sí ún sisé ní àwon ilé-isé, ó di ipo adari mu ní àwon ilé-isé bi: Next International Nigeria Ltd, Chairman and Director of Guardian Express Mortgage Bank Ltd, Guardian Express Bank Plc, Future View Securities Ltd, Paymaster Nigeria Ltd, Chams Nigeria Ltd, Data Corp Ltd and Card Centre Ltd., òun ni èni to kéré jù ninú àwon to ti je alaga ilé ifowopamo Fidelity ri.
Òsèlú
Ni odun 2003, Obi díje fún ipò Gomina ìpínlè Anambra sùgbón o fìdíremi fún alatako rè, Chris Ngige, èni tí o jé oludije lábé egbé oselu People's Democratic Party(PDP), Obi gbé oro náà lo ilé ejó Court of appeal, nibi ti wón ti rojo oro náà fun odun meta koto dipe wón yo Chris Ngige nípò lati gbe Obi wolé ní osu Keta, odun 2006,, ni osu Kokanla odun 2006, àwon omo egbé ìgbìmò asofin ti ìpínlè Anambra yo Obi nípò gomina, wón si fi igba kejì rè, Virginia Etiaba sípò Gomina, èyi mú kí Virginia jé Gomina obinrin àkókò ni orílè-èdè Nàìjíríà. Ilé ejó Court of Appeal tún da Peter Obi padà sipo Gomina, Virginia da agbara padà fún Peter Obi léyìn idajo ile ejó. Ni osù karun 2007, Peter Obi tún fi ipò Gomina sílè léyìn tí Andy Uba wolé gegebi Gomina ìpínlè Anambra, o tori oro yìí lo ilé ejo lekansi, o ni sáà ijoba rè to ye kó bèrè bi odun 2003 kí o sì pari ni odún 2007 bèrè ní odun 2006, nitori náà, kí ilé ejó jé kí sáà ìjoba rè di odún 2010(kí ó ba le lo odún merin ìjoba rè pé). Ilé ejó ti Supreme Court ti Nàìjíríà fi ase sí òrò yìí, èyi tí o mu kí a yo Andy Uba kuro nípò Gomina Anambra
Ni ojo keje, osù kejì, odun 2010(7 Feb 2010), àjo INEC(Independent National Electoral Commission) kéde Peter Obi gegebi olùjáwé olúborí fún ipò Gomina ninú idibo odun 2010. Èyí mú kí Obi lo odún merin si nípò Gomina Anambra. Ni ojo 17 March 2014, Obi fi ipò Gomina kalè, Willie Obiano sì di Gomina ìpínlè Anambra nigbana.
Idibo gbogbogbo odun 2019
Ni 12 October 2018, a yan Peter Obi gegebi ígbákejì oludije Atiku Abubakar, Atiku Abubakar jé olúdíje fún ipò ààré lábé egbé oselu People Democratic Party. Egbe oselu PDP gbé ipò keji ninú idibo gbogbogbo 2019.
Idibo gbogbogbo odun 2023
Ni 24 March 2022, Peter Obi kede ète rè láti díje fún ipò àárè lábé egbé oselu PDP sùgbón o padà ya si egbé oselu Labour Party(LP), labe egbé oselu náà ni o ti ún díje fún ipò àárè Nàìjíríà lowolowo.
Igbesi ayé rè
Obi fé Margaret Brown son Obi ní odun 1992, wón bí omo méjì, omokunrin kan àti omobinrin kan. Obi jé omo ìjo Catholic
Samuel C. C. Ting
Samuel Chao Chung Ting jẹ́ onímọ̀ sáyẹ́nsì tó gba àmì ìdálọ́lá Ebun Nobel nínú Físíìsì.
Henry Pelham
thumb|Henry Pelham ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Dangiwa Umar
Abubakar Dangiwa Umar je omo ologun ara Naijiria.
Abbas El Fassi
Abbas El Fassi (عباس الفاسي; ojoibi September 18, 1940) ni Alakoso Agba orile-ede Morocco lati September 19, 2007.
Emmanuel Uduaghan
Emmanuel Eweta Uduaghan (ojoibi 22 October 1954) ni Gomina Ipinle Delta lowolowo ni Nigeria lati May 29 2007, o je omo egbe oloselu People's Democratic Party (PDP). Ki o to di Gomina o je Asakoso fun Ilera ni Ipinle Delta ati Akowe fun Ijoba Ipinle Delta.
Michel Gbezera-Bria
jẹ Alákósó Àgbà orílè-èdè Olominira Arin Afrika tẹlẹ.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Àlgéríà
Àmì ọ̀pá àṣẹ Orile-Ede Àlgéríà je ti orile-ede Algeria.
Thomas Pelham-Holles, 1st Duke of Newcastle-upon-Tyne
thumb|Thomas Pelham-Holles, Duke àkọ́kọ́ ti ilẹ̀ Newcastle-upon-Tyne ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Martin Elechi
Martin Elechi je oloselu ara Naijiria ati Gomina Ipinle Ebonyi lati 2007.
Michel Foucault
Michel Foucault, oruko abiso Paul-Michel Foucault (15 October 1926 – 25 June 1984), je was a French amoye, onimo awujo, ati olukoweitan. O di ipo pataki mu ni Collège de France ati ni University at Buffalo ati ni University of California, Berkeley.
Mohammed Inuwa Wushishi
(Oṣu Kẹta ọdun 1940 - Oṣu kejila ọjọ 4, ọdun 2021) je omo ologun ara Naijiria.
Anicet-Georges Dologuélé
thumb|Anicet Georges Dologuele ọdún 2015
je Alakoso Agba orile-ede Olominira Arin Afrika tele.
Àkójọ àwọn èdè iṣẹ́ọba
Àwọn èdè iṣẹ́ọba àwọn orílẹ̀-èdè olómìnira
Èdè 116 ni wọ́n wà nínú ẹ̀ka yìí.
A
<cite id=A>
Afrikaans:
Albanian:
Amharic:
Arabic:
Armenian:
Assamese:
Aymara:
Azeri:
B
<cite id=B>
Basque:
Belarusian:
Bengali:
Bislama:
Bosnian:
Bulgarian:
Burmese:
C
<cite id=C>
Catalan:
Chinese (see also Sinitic languages):
Czech:
D
<cite id=D>
Danish:
Dhivehi:
Dutch:
Dzongkha:
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Ideato
thumb|Eyì ni Ilé ìjọba ìbílẹ̀ Ideato tí ó wà ní apá Àríwá ní ìpínlẹ̀ Imo Agbegbe Ijoba Ibile Ariwa Ideato je ijoba ibile ni Ipinle Imo ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Urualla
Àkójọ àwọn èdè iṣẹ́ọba
E
<cite id=E>
English (see also List of countries where English is an official language):
Estonian:
F
<cite id=F>
Fijian:
Filipino:
Finnish:
French (see also List of countries where French is an official language):
Frisian (West):
G
<cite id=G>
Gagauz:
Georgian:
German:
Greek:
Guaraní:
Gujarati:
H
<cite id=H>