cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thucydides
thumb|200px|Ere ori Thukydidis ni [[Royal Ontario Museum, Toronto]] Thukydidis (Thucydides) (c. 460 BC – c. 395 BC) (Θουκυδίδης) je Griiki olukoitan ati olukowe Itan Ogun awon ara Peloponesi, to so nipa ogun orundun 5 kJ larin Sparta ati Athens titi de odun 411 kJ. Thukydidis je mimo bi baba "itan onisayensi" nitori awon ona to lo lati sakojo idi ati igbeyewo nipa itori ati ifa lai menu ba ipa awon olorun, gege bo se je lilasile ninu ibere si ise re.
Bobby Benson
Bernard Olabinjo "Bobby" Benson (11 April, 1922 - 14 May, 1983 ) je olorin omo ile Naijiria.
Thucydides
Won tun pe bi baba eka-eko realisimu oloselu, to n fojuwo awon ibasepo larin awon orile-ede pe won da lori agbara kuku eto.
Shehu Musa Yar'Adua
Shehu Musa Yar'Adua (March 5, 1943 – December 8, 1997) je omo orile-ede Naijiria to je onisowo, jagunjagun ati oloselu. Nigba ijoba ologun Ogagun Olusegun Obasanjo, Yar'Adua ni o je igbakeji olori orile-ede gege bi Oga Gbogbo Omose Ologun. Yar'Adua ku ni ogba ewon ni ojo 8 osu 12, 1997 leyin atimole re lowo ijoba ologun Ogagun Sani Abacha nitori akitiyan re fun ijoba arailu.
Shehu Musa Yar'Adua ni egbon Aare Naijiria tele Umaru Yar'Adua.
Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀
Yar'Adua wa lati ilu Katsina lati idile oba. Baba Musa Yar'Adua, je oluko,won je oye Minisita fun ọrọ Eko  lati 1957 si 1966 nigba Naiijiria Orilẹ -ede Akọkọ won je oye Tafidan Katsina ni ilu Katsina ati Mutawallin Katsina (keeper of the treasury). Baba to bi baba Yar'Adua's, Malam Umaru je Mutawalli, aburo  e  Umaru Yar'Adua, je olori ede ti Naiijiria  lati 2007 to 2010.
Yar'Adua ka ile-ẹkọ ni Sẹkọndiri Katsina Middle School ati Katsina Provincial School (ti je Government College, Katsina) awon ati  Muhammadu Buhari jo je ọmo ile -iwe naa.
Bobby Benson
Itokasi
bi Bernard Olabinjo Benson ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹrin ọdun 1921 ni Ikorodu, Ipinle Eko, sinu aristocratic family. Arakunrin rẹ agbalagba T. OS Benson (1917–2008) yoo di oloṣelu aṣeyọri. Lakoko ti o wa ni ile -iwe alakọbẹrẹ o tun kọ iṣẹṣọ, ṣugbọn lẹhin ti o kuro ni ile -iwe o di afẹṣẹja fun igba diẹ, lẹhinna ọkọ oju -omi ni Ọgagun Iṣowo. Ni ọdun 1944, o fi ọkọ oju omi rẹ silẹ ni Ilu Lọndọnu, nibiti o ti ṣe iṣafihan ere idaraya rẹ pẹlu Negro Ballet, ni irin -ajo ni ọpọlọpọ awọn olu ilu Yuroopu. | url = http: //www.championsfornigeria.org/cfn/index.php? aṣayan = com_content & view = nkan & id = 129: iranti-bobby-benson-of-africa & catid = 1: tuntun & Itemid = 2 | akọle = Ranti Bobby Benson ti Afirika | onkowe = Benson Idonije | author-link = Benson Idonije | akede = Awọn aṣaju Fun Naijiria | ọjọ wiwọle = 3 Oṣu kọkanla ọdun 2009 | archive-url = https: //web.archive.org/web/20110725154552/http: //www.championsfornigeria.org/cfn/index.php? aṣayan = com_content & view = article & id = 129: ìrántí-bobby-benson-of -afirika & catid = 1: tuntun & Ohun kan = 2 | ọjọ pamosi = 25 Oṣu Keje 2011 | url-status = ti ku }} O pade iyawo rẹ, Cassandra (idaji ara ilu Scotland ati idaji Caribbean ni ipilẹṣẹ), lakoko ti o wa ni Ilu Gẹẹsi, ati ni ipadabọ si Nigeria ni 1947 wọn ṣe idasilẹ Bobby Benson ati Cassandra Theatre Party.
Awọn iṣe wọn pẹlu orin to ṣe pataki, nibiti o ti ṣe gita ati saxophone lakoko ti iyawo rẹ jo. Da lori gbajumọ ti orin rẹ, o ṣẹda Igbimọ Bobby Benson Jam, ẹgbẹ ijó kan ti o dun golifu, jive, sambas ati calypsos. Ni awọn ọdun 1950, o gbooro ẹgbẹ rẹ si awọn ọmọ ẹgbẹ 11, pẹlu apakan ipè kan, o bẹrẹ si ṣere ni aṣa giga giga olokiki. Ikọlu nla akọkọ wọn ni “Awakọ Takisi”, atẹle nipasẹ ọpọlọpọ awọn miiran.
Benson jẹ olutayo ati apanilerin bii akọrin, oṣere nla kan. O ni ifihan lori NTA ni awọn ọdun 1970, nibi ti o ti ṣe bi apanilerin ati alalupayida, bakanna bi ṣiṣere ati orin. O di ọrẹ ti B.B. Ọba ati Hugh Masekela. Benson ṣe agbekalẹ Caban Bamboo, ile -iṣere olokiki olokiki kan nigbamii yipada si Hotẹẹli Bobby. O ni ọpọlọpọ awọn iyawo, ati awọn ọmọ mẹwa. Benson ku ni Lagos ni ọjọ Satidee, ọjọ 14 oṣu karun 1983.
Orin
Bobby Benson bẹrẹ nipasẹ ṣiṣapẹrẹ orin ẹgbẹ nla nla, ṣugbọn nigbamii ṣafihan awọn akori Afirika, bi aṣaaju-ọna ti orin Highlife ni Nigeria. Orin rẹ “Awakọ Takisi” di ikọlu Ayebaye ni Iwo -oorun Afirika, ti ọpọlọpọ awọn akọrin miiran bo, ti o dapọ mọ ara Karibeani ati awọn aṣa jazz. Awọn ikọlu miiran ni “Gentleman Bobby” ati “Iyawo se wo lose mi”, “Mafe”, “Nylon Dress” ati “Niger Mambo”.
Legacy
Orisirisi awọn akọrin olokiki ti bẹrẹ ṣiṣere ni ẹgbẹ Benson, pẹlu Roy Chicago, Sir Victor Uwaifo, Bayo Martins ati Zeal Onyia. Victor Olaiya bẹrẹ bi ipè pẹlu ẹgbẹ Bobby Benson, o si di ọkan ninu awọn akọrin Naijiria akọkọ lati ṣe ere giga pẹlu ẹgbẹ rẹ “Awọn ologbo Itura”. Ẹrọ orin miiran pẹlu ẹgbẹ Benson ti o lọ si igbesi aye giga ni Eddie Okonta, pẹlu “Lido Band” rẹ. Awọn imotuntun Benson ni aṣa orin tun ni ipa lori itankalẹ ti olokiki orin Jùjú.
“Awakọ Takisi”, lilu nla rẹ, ati “Niger Mambo”, orin aladun Afirika pẹlu lilu Latin, ni a bo pẹlu awọn itumọ oriṣiriṣi nipasẹ awọn oṣere Amẹrika bii Stanley Turrentine ati Jackie McLean. Randy Weston bo “Niger Mambo” ni iṣẹ adashe kan lori awo-orin 1978 rẹ  Rhythms-Sounds Piano , ti n ṣapejuwe nkan naa bi aṣoju gangan ohun ti a pe ni “ara igbesi aye giga” ni Iwo-oorun Afirika.
Benson tun ni awọn ifowosowopo orin pẹlu olokiki agbaye ati itan arosọ orin Eddy Grant, ti o duro ni Eko ti o ṣe ni Hotẹẹli Bobby fun ọpọlọpọ ọdun. Ifowosowopo yii duro fun ọpọlọpọ ọdun, gbigba Grant laaye lati ni anfani lati gba ararẹ si aṣa Naijiria. Nitorinaa, Grant ni anfani lati sọrọ ati ṣe igbasilẹ ọpọlọpọ awọn orin aṣeyọri ati awo -orin ni Yoruba ati Pidgin English.
Mamluk Sultanate (Cairo)
The Mamluk Sultanate of Egypt was the final independent Egyptian state prior to the establishment of the Muhammad Ali Dynasty in 1805. It lasted from the overthrow of the Ayyubid Dynasty until the Ottoman conquest of Egypt in 1517. The sultanate's ruling caste was composed of Mamluks, soldiers of predominantly Kipchak Turkish/Cuman, and Circassian slave origin. While Mamluks were purchased, their status was above ordinary slaves, who were not allowed to carry weapons or perform certain tasks. Mamluks were considered to be "true lords", with social status above freeborn Egyptian Muslims. Though it declined towards the end of its existence, at its height the sultanate represented the zenith of Egyptian and Levantine political, economic, and cultural glory in the Islamic era.
Sístẹ̀mù Òrùn
upright=1.5|thumb|Awon eyi pataki ninu ona eto toorun (lati apaotun de apaosi): [[Òrùn, Mẹ́rkúríù, Àgùàlà, Ilẹ̀-ayé & Òṣùpá, Mársì, Júpítérì, Sátúrnù, Úránù, Nẹ́ptúnù.]]
Mamluk Sultanate (Cairo)
Itokasi
Chiến binh Mamluk
Congo Free State
The Congo Free State was a large area in Central Africa which was privately controlled by Leopold II, King of the Belgians. Its origins lay in Leopold's attracting scientific, and humanitarian backing for a non-governmental organization, the Association internationale africaine. Using first the multi-national AIA, then the "Committee for Studies of the Upper Congo" (Comité d'études du Haut-Congo), and finally the International Association of the Congo (Association internationale du Congo), Leopold secured control of most of the Congo basin. Unlike the multinational AIA, the AIC was Leopold's personal vehicle. As the sole shareholder and chairman, he increasingly used it to gather and sell ivory, rubber, and minerals in the upper Congo basin (though it had been set up on the understanding that its purpose was to uplift the local people and develop the area). He gave the AIC the name Congo Free State in 1885. The state included the entire area of the present Democratic Republic of the Congo and existed from 1885 to 1908. The Congo Free State eventually earned infamy due to the increasingly brutal mistreatment of the local peoples and plunder of natural resources, leading to its abolition and annexation by the government of Belgium in 1908.
Under Leopold II's administration, the Congo Free State became one of the greatest international scandals of the early twentieth century. The report of the British Consul Roger Casement led to the arrest and punishment of white officials who had been responsible for killings during a rubber-collecting expedition in 1903 (including one Belgian national for causing the shooting of at least 122 Congolese people).
Àkójọ àwọn orílẹ̀-èdè bíi Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè (olórúkọ)
{| style="font-size:85%;"
E tun wo
Lys van lande volgens BBP (nominaal) قائمة الدول حسب الناتج المحلي الإجمالي Страни по БВП (по номинална стойност) Llista de països per PIB (nominal) Verdens landes BNP Liste der Länder nach Bruttoinlandsprodukt Κατάλογος χωρών κατά ΑΕΠ List of countries by GDP (nominal) es:Anexo:Países por PIB (nominal) fa:فهرست کشور‌ها بر پایه تولید ناخالص داخلی Liste des pays par PIB (nominal) 명목 국내총생산순 나라 목록 Daftar negara menurut PDB (nominal) Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði) Elenco di nazioni per PIL (nominale) lt:Sąrašas:Šalys pagal nominalųjį BVP Országok GDP szerinti listája (nominális) Senarai negara mengikut KDNK (nominal) Lijst van landen naar BNP 国の国内総生産順リスト (為替レート) Liste over land etter BNP List vun de Länner na dat Bruttobinnenlandprodukt pt:Anexo:Lista de países por PIB nominal Listă de ţări în funcţie de PIB Список стран по ВВП (номинал) Luettelo valtioista bruttokansantuotteen mukaan Lista över länder efter BNP மொத்த தேசிய உற்பத்தி அடிப்படையில் நாடுகள் பட்டியல் దేశాల జాబితా – నామినల్ జి.డి.పి. క్రమంలో รายชื่อประเทศตามค่าจีดีพี Ülkelerin GSYİH'ya (nominal) göre sıralanışı فہرست ممالک بلحاظ خام ملکی پیداوار 各國國內生產總值列表 (國際匯率)
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Perú
je orin orile-ede
Mohammed Naji al-Otari
Muhammad Naji al-Otari (محمد ناجي عطري Muḥammad Nājī al-`Uṭrī also Etri, Itri and Otri) (ojoibi 1944) ni Alakoso Agba orile-ede Syria lati 2003.
Joseph Addison
Joseph Addison je olukowe omo Ile Geesi Wón bí Addison ní 1672. Ó kú ní 1719. Ònkòwé ni Addison olósèlú sì ni pèlú. Ó kópa nínú ‘Taller’ òun àti Steele ni wón sì jo dá ‘Spectator’ sílè.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Urugúáì
je orin orile-ede
Richard Laurence Millington Synge
Richard Laurence Millington Synge (born Liverpool, October 28, 1914, died Norwich, August 18, 1994) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Àwọn ọmọ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin látin Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
The Nigerian National Assembly delegation from Oyo comprises three Senators representing Oyo South, Oyo Central, Oyo North and fourteen Representatives representing the following federal constituencies: Ona-Ara/Egbeda, Iseyin/Kajola/Iwujola/Itesiwaju, Ibadan North- East/South- East, Lagelu/Akinyele, Ibarapa East/Ido, Ibadan North, Oluyole, Atigbo/Saki East/Saki West, Ibadan North West/South West, Ibarapa Central/Ibarapa North, Afijio/Atiba/Oyo East/Oyo West, Ogo-oluwa/Surulere Oluyole, Ogbomosho-North/South/Orire, and Olurunssogo/Orelope/Irepo.
Òkòwò àgbáyé
Òkòwò àgbayé
Althea Gibson
Althea Gibson (August 25, 1927 – September 28, 2003) je obinrin elere idaraya eni iye 1 lagbaye ara Amerika to je obinrin omo Afrika Amerika akoko to kopa ninu idije tenis lagbaye ati eni akoko to bori lati gba ife eye Grand Slam ni 1956. Won unpe nigba miran bi "Jackie Robinson ti tenis" nitoripe o mu opin wa si iwa "eleyameya ninu tenis."
Igbesiaye
A bi ni August 25, 1927 ni Silver, Clarendon County, South Carolina fun Daniel ati Annie Bell Gibson, Althea ni awon aburo meji, Daniel Jr. (to je mimi bi "Bubba"), ati Mildred ti se obinrin.
Gloria al Bravo Pueblo
je orin orile-ede
J. E. A. Wey
Joseph Edet Akinwale Wey (ojoalaisi 12 December 1990) je omose ologun ojuomi orile-ede Naijiria to figba kan je, bi olori Ile-ise Ologun Ojuomi Naijiria, adipo Alakoso Oro Okere, ati Oga Gbogbo Omose Ologun ni Ibujoko Togajulo, eyi to so di de facto Igbakeji Aare ile Naijiria nigba ijoba Yakubu Gowon. O fi tipatipa feyinti nigba ti Murtala Mohammed fitipagbajoba lowo Gowon.
Edmund Barton
Sir Edmund (Toby) Barton, GCMG, KC (18 January 1849 – 7 January 1920) je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
Ẹ̀rúndún
Ẹ̀rúndún ni igba asiko to dogba mo egberun odun.
Nicole Kidman
Nicole Mary Kidman, AC (ojoibi 20 June 1967) je osere. akorin ati atokun filmu omo Australia Amerika. Kidman gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Àsìá ilẹ̀ Tsílè
je asia orile-ede
Hermann Staudinger
thumb|Hermann Staudinger Hermann Staudinger je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Emomalii Rahmon
Emomalii Rahmon (Tajik: ; ; Russian: Эмомали Рахмон) (ojoibi October 5, 1952) ti wa ni ipo olori orile-ede ile Tajikistan lati 1992, ati gege bi Aare lati 1994.
Kòmórò
Àwọn Kòmórò tabi Kòmórò tabi Orílẹ̀-èdè ile àwọn Kòmórò tabi Orílẹ̀-èdè Ìrẹ́pọ̀ ilẹ̀ àwọn Kòmórò je orile-ede ni Afrika.
B
ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl am bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz
Èrò mi l'órí ẹ́kọ́
Èrò mi l'órí ẹ́kọ́ (1693) ni ìwé kan tí àmoye omo ilé Gèésì, John Locke kò. Fún ogórun - ọdún kan ó jẹ́ ìwé pàtàkì nípa òrò ẹ́kọ́ ni ilé Britani. A yí padà sí orísirísi èdè pàtàkì ni orílè Yúrópù ni arin ogórun - ọdún èjìdínlógún, bé sí ni òpòlopò omòwe ni orílè Yúrópù ni won tókasí ipa rè ni òrí òrò ẹ́kọ́ ni bé. Okan nínú won ni Jean-Jacques Rousseau.
Oqil Oqilov
Okil Ghaybulloyevich Okilov or Oqil Oqilov (Tajik: Оқил Оқилов, Oqil Oqilov tabi عاقل غیب‌الله‌یویچ عاقلف) (ojoibi 2 February 1944) ni Alakoso Agba orile-ede Tajikistan lati 20 December 1999.
Sámbíà
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Zambia  jẹ́ Orílẹ̀-èdè tileyika kan ni Apaguusu Afrika. Awon Orílẹ̀-èdè tó súnmọ ni Orílẹ̀-èdè Olómìnira Toseluarailu ile Kongo ní àríwá, Tanzania ni ariwa-ilaorun, Malawi ni ilaorun, Mozambique, Zimbabwe, Botswana, ati Namibia ni guusu, ati Angola ni iwoorun. Oluilu re ni Lusaka, tó bùdó sí apá gúúsù-arin ibe.
Àkójọ àwọn èdè ilẹ̀ Áfríkà
This is a list of African languages by classification.
Itokasi
List of African languages
Jaja Wachuku
Jaja Anucha Wachuku (1 January 1918 - 7 November 1996) je oloselu omo ile Naijiria.
Ẹ̀rúndún 4k
1k 2k 3k 4k 5k
Àsìá ilẹ̀ Kòlómbìà
Àsìá ilẹ̀ Kòlómbìà je asia orile-ede Kòlómbìà
Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 1930
The Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 1930 je idije agbaye akoko fun boolu elese kariaye - Ife Eye Agbaye FIFA. O waye ni orile-ede Uruguay lati 13 July de 30 July.
Atọ́ka Ìdàgbàsókè Ènìyàn
2019 UN Human Development Report (inequality-adjusted).svg (idagbasoke giga), toundagbasoke (idagbasoke arin), ati aitodagbasoke (idagbasoke kekere). Statistiki na je kikopojade lati inu data lori igbe àdúródè, eko ati per-capita GIO tenikookan (gege bi olutoka iru igbesiaye) to je gbigbajo latowo awon orile-ede kookan to si je sise pelu formula yi:
nibi ti ati  je iye kikerejulo ati gigajulo ti ayipada x le ni, ni telentele.
Itokasi
လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း
Àjọni àwọn Orílẹ̀-èdè
Egbe Àjọni àwọn Orílẹ̀-èdè
Michelle Obama
Michelle LaVaughn Robinson Obama (ọjọ́-ìbí 17 January, 1964) jẹ́ aláwọ̀dúdú ọmọ ilẹ̀ Amerika; agbẹjọ́rò ni, òhun sì ni ìyàwó Barack Obama to je Aare ile Amẹ́ríkà.
Apágúúsù Áfríkà
thumb|370px|right Iha Guusu Afrika
Alfred Deakin
je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
Èdè Kánúrí
say what
=say what
Olú Agúnlóyè
Olu Agunloye ‘Geophysicist’ ni Dr Olú Agúnlóyè ‘ administrator’ sì ni. Wón bí Dr Agúnlóyè ní ojó kerìndínlógún osù késàn-án odún 1948. Wón bí i ní Erusu-Àkókó ní ìpínlè Ondó. Ó kàwé ní University of Ibadan láàrin 1971 sí 1974, Unversity of Reading, U.K ní 1974 àti Massachusetts Institute of Technology. Òun ni Corps Marshall àti Chief Executive, Federal Road Safety Commission télè. Òun sì ni Minister of State for Defence fún àwon Navy télé.
Àsìá ilẹ̀ Ẹ̀kùàdọ̀r
Àsìá ilẹ̀ Ẹ̀kùàdọ̀ je asia orile-ede Ẹ̀kùàdọ̀
Arizona
thumb|left|200px
Ilé-ìgbìmọ̀ Aṣòfin Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ile-igbimo Asofin Ipinle Oyo ni apa ijoba Ipinle Oyo to n se ofin ni ipinle na gege bi ilana-igbagbepo Naijiria 1999 se so.
Paul Dike
je omo ologun orile-ede Naijiria.
Martin Luther Agwai
Ogagun Martin Luther Agwai(ojoibi 8 Osu Kokanla 1948) omo ologun orile-ede Naijiria.
Linus Pauling
Linus Carl Pauling (February 28, 1901 – August 19, 1994) je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Òṣùpá
thumb|Òṣùpá thumb|Òṣùpá ati [[Ilé-ayé]]
Òṣùpá (aami: ) jẹ́ olùyípo (satellite) ilẹ̀-Ayé. Arinidaji jíjìnnà sí láti ilẹ̀-ayé títí dé orí òṣùpá jẹ́ kìlómítà 384,403. Ìwọ̀n ìdábùú òbírí yìí fi ìlọ́pò ọgbọ̀n jù ti ilẹ̀-ayé. Ìlà-àárín òṣùpá jẹ́ kìlómítà 3,474 - tó jẹ́ pé díẹ̀ ló fi jù ọ̀kan nínú mẹ́rin lọ sí ti ilẹ̀-ayé. Èyí sì jẹ́ pé kíkún-inú (volume) òṣùpá jẹ́ ìdá àádọ́ta péré ti ilẹ̀-ayé. Fífà ìwúwosí rẹ̀ jẹ́ ìdá mẹ́fà sí ti ilẹ̀-ayé. Òṣùpá ń yípo ilẹ̀-ayé ní ẹ̀ẹ̀kan láàárín ọjọ́ 27.3 (1 oṣù; ọjọ́ mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n ó lé ní wákàtí mẹ́ta).
Ìwọòrùn Áfíríkà
thumb|370px|right Ìwọ̀orùn Áfríkà tàbí Apáìwọ̀oòrùn Afíríkà ní àgbègbè ilẹ̀ Afíríkà tó sún mọ́ ìwòoòrùn jù lọ ní ilẹ̀ Áfíríkà.
Màkáù
Màkáù
Cyril Norman Hinshelwood
Cyril Norman Hinshelwood je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Andrew Fisher
je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
C
ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz
100 (nọ́mbà)
Ni igba atijọ, o le ṣe apejuwe bi ọgọrun kukuru tabi ogun marun lati le ṣe iyatọ Gẹẹsi ati lilo Jamani ti “ọgọrun”.
Halle Berry
Halle Berry (ojoibi August 14, 1966 ) je osere, ologe tele ati alewa ara Amerika. Berry gba Emmy, Obiriki Oniwura, SAG, ati NAACP Image Award fun Introducing Dorothy Dandridge be sini o tun gba Ebun Akademi fun Obinrin Osere Todarajulo be ni o si jedidaloruko fun Ebun BAFTA ni 2001 fun isere re ninu Monster's Ball, lati di obinrin akoko omo Afrika Amerika to gba ebun fun Osere Obinrin Todarajulo.
Àrin Áfríkà
thumb|370px|right Apa Arin Afrika
Nikolay Semyonov
Nikolay Semyonov je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Àsìá ilẹ̀ Gùyánà
Jẹ́ àsíá orílẹ̀-édé, ó jẹ̀ àmì òpá áṣẹ àti ogun. Àsíá yìí jẹ́ aláwọ̀ márùn ùn; Pupa, Funfun, Èsúrú, Dúdú àti awọ̀ Ewéko. Áwọ̀ pupa tí ó dúró fún àyípadà dáradára, àwọ̀ funfun tí ó dúró fún odò àti omi kanga tí ó mọ́, ésúrú tí ó dúró fún wààrà àti ọrọ̀ orílẹ̀-èdè náà, Dúdú dúró fún ìfaradà àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè náà àti àwọ̀ ewéko tí ọ ó dúró fún ètò ọ̀gbìn tí ọ́ fi ẹsẹ̀ múlẹ̀.
Vincent du Vigneaud
thumb|Dr. Vincent du Vigneaud Vincent du Vigneaud je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Àsìá ilẹ̀ Paragúáì
Àsìá ilẹ̀ Paragúáì je asia orile-ede
Arkansas
Ipinle Arkansas
Genevieve Nnaji
Ìgbà èwe rẹ̀
Ìlú Èkó ni Genevieve Nnaji dàgbà sí. Òun ni àbílékẹrin ọmọ nínú àwọn ọmọ méjọ tí òbí rẹ̀ bí, ọ̀mọ̀wé sì ni àwọn òbí rẹ̀. Bàbá rẹ̀ siṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi onímọ̀ iṣẹ́-ẹ̀rọ (engineer) nígbàtí ìyá rẹ̀ sì jẹ́ olùkọ́. Ò lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Methodist Girls College ní ìlú Yaba, lẹ́yìn rẹ̀ ó wọlé sí ilé-ẹ̀kọ́ Fàsítì ìlú Èkó. Níbẹ̀ lówà tó ti bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣiṣẹ́ díẹ̀ díẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi òṣèré ni Nollywood.
Iṣẹ́ ọwọ́
Nnaji bẹ̀rẹ̀ ìṣèré rẹ̀ láti ọmọdé ninu eré tẹlifísọ̀n Ripples nígbà tójẹ́ ọmọ ọdún méjọ. Ó tún ṣe ìpolówó ọjà bíi méèló kan nínú èyí tó jẹ́ fún Pronto àti ọṣẹ ìfọsọ Omo. Ní 2004 ó di aṣojú fún ọsẹ ìwẹ̀ Lux, ìbáṣe ìgbọ̀wọ́ tọ́ fa èrè ínlá wá fun.
Ni 1998 nígbà tójẹ́ ọmọ ọdún 19 wọn ṣe àmúhàn rẹ̀ sí àwọn olólùfẹ́ sinima-agbelewo ni Nàìjíríà pẹ̀lú filmu tó ún jẹ́ Most Wanted. Lẹ́yìn rẹ̀ ó tún ṣe àwọn sinima-agbelewo bíi Last Party, Mark of the Beast àti Ijele. Ó ti kópa nínúu filmu tó tó 80 ni Nollywood.
Nnaji ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn fún iṣẹ́ rẹ̀. Ìkan nínú wọn jẹ́ gẹ́gẹ́ bíi òṣèré obìnrin tó dárajùlọ fún 2001 ní City People Awards, ó sì tún gba ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bíi Òṣèré-bìnrin tó dára jùlọ ní 2005 nínú àwọn Ẹ̀bùn Akadẹ́mì sinima-agbelewo ilẹ̀ Áfríkà.
Joseph Cook
jẹ́ alákòóso àgbà fún orílẹ̀-èdè Austrálíà tẹ́lẹ̀.
Genevieve Nnaji
Iṣẹ́ ọwọ́
Ní 2004, ó tọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú ilé ìṣẹ́ àwo-orin ilẹ̀ Ghana, EKB Records láti gbé àwo-orin àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde tó ún jẹ́ One Logologo Line, àdàlú orin R&B, Hip-Hop àti Urban.
Billy Hughes
je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
Àkójọ àwọn yunifásítì ní Nàìjíríà
Federal Polytechnic kaduna, kaduna state
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Idemili
Agbegbe Ijoba Ibile Guusu Idemili je ijoba ibile ni Ipinle Anambra ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Ojoto.
Taofeek Oladejo Arapaja
Taofeek Oladejo Arapaja je oloselu omo ile Naijiria ati Igbakeji si Gomina Ipinle Oyo, Adebayo Alao-Akala lati 2007. Teletele, o je asoju ni Ile-igbimo Asofin Naijiria fun Ibadan South-West/Ibadan North-West Constituency lati 2003 de 2007 ati Alaga, Agbegbe Ijoba Ibile Guusu-Iwoorun Ibadan ni 1999 de 2003.
Ajagun Ojúòfurufú Nàìjíríà
Ile-ise Ajagun Ojúòfurufú Nàìjíríà ni apa jagunjagun ojuofurufu ti ile-ise ologun Naijiria.
Àsìá ilẹ̀ Perú
je asia orile-ede
Genevieve Nnaji
Iṣẹ́ ọwọ́
Ní 2008 ni ó ṣí ilé ìránsọ rẹ̀ tó ún jẹ́ "St. Genevieve", èyí tó ún ṣọrẹ ìdámẹ́ẹ̀wá èrè rẹ̀.
Ní Nollywood, Genevieve Nnaji jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn tí owó iṣẹ́ wọn pọ̀jùlọ.
Osasco
Osasco je ilu ati ibile ni guusuilaorun Ipinle São Paulo ni Brazil.
De facto
De facto ni ede Latini tumosi looto.
Ìpínlẹ̀ Kogí
Ìpínlẹ̀ Kogí jẹ́ ìpínlẹ̀ kan ní àáríngbùngbùn àríwá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó pín ààlà sí ìlà-oòrùn pẹ̀lú àwọn Ìpínlẹ̀ Ekiti àti Kwara, sí àríwá ní agbègbè olú-ìlú, sí àríwá-ìlà-oòrùn pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Nasarawa, sí àríwá-ìwọ̀ oòrùn pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Niger, sí  gúúsù-ìwọ̀ oòrùn pẹ̀lú àwọn Ìpínlẹ̀ Edo àti Ondo, sí gúúsù-ìlà-oòrùn pẹ̀lú àwọn Ìpínlẹ̀ Anambra àti Enugu, àti sí ìwọ̀ oòrùn  pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Benue. Ó jẹ́ ìpínlẹ̀ kan ṣoṣo tí ó pín ààlà pẹ̀lú àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́wàá mìíràn orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Orúkọ Hausa fún odò—kogi. Wọ́n dá Ìpínlẹ̀ Kogí sílẹ̀ látara àwọn apá kan ìpínlẹ̀ Benue, ìpínlẹ̀ Niger, àti ìpínlẹ̀ Kwara ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹ́jọ, ọdún 1991. Orúkọ inagijẹ ìpínlẹ̀ "Confluence State"-(Ìwọ̀núbọ̀nú ìpínlẹ̀) náà látàrí ìdàpọ̀ odò Niger àti odò Benue wáyé ní tòsí olú-ìlú rẹ̀ tí ń ṣe Lokoja.
Jakaya Kikwete
Jakaya Mrisho Kikwete (ọjọ́ìbí 7 October 1950) jẹ́ olóṣèlú ará Tànsáníà àti Ààrẹ ẹ̀kẹrin Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìṣọ̀kan ilẹ̀ Tànsáníà lati 2005 de 2015.
Ìpínlẹ̀ Kogí
Laaarin àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́rìndínlógójì ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ìpínlẹ̀ Kogi jẹ́ ìpínlẹ̀ ẹlẹ́ẹ̀kẹtàlá tí ó gbòòrò jùlọ ní ààyè tàbí agbègbè àti ẹlẹ́ẹ̀kejìlá ní iye pẹ̀lú ènìyàn tí ó tó mílíọ́nnù mẹ́rin-àbọ̀ gẹ́gẹ́ bí àbájáde ọdún 2016.
Alexander R. Todd, Baron Todd
thumb|220px|Alexander R. Todd, Baron Todd Alexander R. Todd, Baron Todd je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Àsìá ilẹ̀ Sùrìnámù
Àsìá ilẹ̀ Sùrìnámù.
Anthony Oguguo
Anthony E. Oguguo je omo ologun orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Imo tele.
Reese Witherspoon
Laura Jeanne Reese Witherspoon (ojoibi March 22, 1976), to gbajumo lasan bi Reese Witherspoon, je osere, atokun filmu ati telifisan ara Amerika to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo ni 2005.
NATO
NATO to duro ni ede Geesi fun North Atlantic Treaty Organization (Ajo Adehun Ariwa Atlantiki)
Ọ̀ni Nílò
Ọ̀ni Nílò (Crocodylus niloticus) je iru ọ̀ni ti Afrika to wopo si Somalia, Ethiopia, Uganda, Kenya, Egypt, Zambia and Zimbabwe.
Open Austrálíà
thumb|Rod Laver Arena je ikan ninu awon papa ibi ti Open Australia ti unwaye. Open Australia je ikan ninu awon idije Grand Slam merin to uwaye ninu ere-idaraya alagbase Tenis. O unwaye lodoodun ni Australia labe ase Tennis Australia, teletele tounje Egbe Ajose Tenis Australia (Lawn Tennis Association of Australia, LTAA) beesini idije akoko re waye lori papa isere kriket ni Melbourne ni 1905. Loni won unpe ibe ni Albert Reserve Tennis Centre.
Itan
Open Australia koko bere bi Idije-eye Australasia (Australasian Championships) ko to wa di Idije-eye Australia (Australian Championships), ni 1927 to si di Open Australia (Australian Open) ni 1969. . Open Australia di sisi sile, eyun open, fun awon osise agba tenis ni odun 1969, odun kan leyin ti awon idije Grand Slam meta yioku ti di open fun awon osise agba tenis.
Helen Mirren
Dame Helen Lydia Mirren, DBE (née Mironoff; 26 July 1945) je osere ara Ilegeesi to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Àsìá ilẹ̀ Trínídád àti Tòbágò
Àsìá orile-ede Trínídád àti Tòbágò je gbigba fun lilo nigba ti o gba ilominira lowo Britani Olokiki ni 31 August 1962.
Ìlaòrùn Áfríkà
thumb|370px|right Iha tabi '''Apa Ilaoorun Africa jé ïhà tó sumo apa ilà oòrùn jù, àwon orílè-ede tówà ní ìlà-oòrùn Afrika ní: Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Burundi, Eritrea,Ethiopia, Somalia, Comoros, Mauritius, Seychelles, Sudan, Djibouti, Eritrea, Madagascar, Malawi, Réunion, Somaliland, Ìlà-oòrùn Afrika ní olùgbé to sumó 464,911,091 ni 2022
Dòmíníkà
Dòmíníkà tabi Orílẹ̀-èdè Àjọni ilẹ̀ Dòmíníkà je orile-ede erekusu ni karibeani.
Yunifásítì Ìpínlẹ̀ Ábíá
thumb|Yunifásítì Ìpínlẹ̀ Abia.
Yunifasiti Ipinle Abia
L. L. Zamenhof
thumb|200px|Families Zamenhof and Michaux at the first Esperanto Congress, Boulogne 1905
Jaroslav Heyrovský
Jaroslav Heyrovský je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Charlize Theron
Charlize Theron ( General American English pronunciation: ; Afrikaans pronunciation: ; ojoibi 7 August 1975) je osere ati ologe aso ara Guusu Afrika to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Ìbéèrè pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀
Wọ́n bíi Theron sì ìlú Benoni ni orílẹ̀ èdè South Áfríkà, òun nìkan sì ni àwọn òbí rẹ bí. Ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹfà, ọdún 1991, bàbà Theron tí ó jé ọ̀mùtí gbèrò láti pa Charlize àti ìyá rẹ, o yín ìbon fún wọn, ṣùgbọ́n kò bá wọn, ìyá Charlize bá gbé ìbon tirè ó sì fi pá ọkọ rẹ̀. Ilé ẹjọ́ dá láre, nítorí pé ó fẹ́ pèsè abo fún ohun àti ọmọ rẹ̀. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ tí Putfontein Primary school  àti National School of Art ni ìlú Johannesburg.
Iṣẹ́
Ó bere iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi oníjó, nígbà tí ó wa ni ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógún, ó gbà iṣẹ́ mọ́dẹ́lì ni ìdíje tí wọ́n ṣe ní Salerno, èyí sì jẹ kó lọ sí ìlú Milan ni orílẹ̀ èdè Italy. Lẹ́yìn tí ó parí iṣẹ́ mọ́dẹ́lì náà, ó lọ sí ilé New York City, níbẹ̀ sì ni ó ti kọ́ bí wọn ṣe jó, àmọ́ ó padà sèse ni orúkún rẹ̀, èyí sì fà á tí kò fi lè jọ mọ́.
Tim Berners-Lee
Timothy John "Tim" Berners-Lee, OM, KBE, FRS, FREng, FRSA (born 8 June 1955, bakanna bi "TBL"), je onise-ero ati onimosayensi komputa ati ojogbon MIT ara Britani to je didalawin fun imdasile World Wide Web, nigba to dero re ni Osu Keta 1989. Ni 25 Osu Kejila 1990, pelu iranlowo Robert Cailliau ati odo akeko kan ni CERN, o se ibanisoro ayorisirere larin ero ipe HTTP kan ati ero iwofa itakun lori Internet.
L. L. Zamenhof
Ludwig Lazarus Zamenhof (Ludwik Łazarz Zamenhof) (oruko abiso Leyzer Leyvi Zamengov, 15 Osu Kejila, 1859 – 14 Osu Kerin, 1917) je ara Polandi oniwosan oju, onimo ewa-oro, ati oludasile ede Esperanto, ede akanse fun ibanisoro kariaye.
Àsìá ilẹ̀ Urugúáì
Asia ile Uruguay je asia orile-ede Uruguay
James N.J. Aneke
James N.J. Aneke je omo ologun orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Imo tele.
California
Ipinle Kalifọ́rníà
Marion Cotillard
Marion Cotillard (ojoibi 30 September 1975) je osere ara Fransi to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
F
right|F
fa fb fc fd fe ff fg fh fi fj fk fl fm fn fo fp fq fr fs ft fu fv fw fx fy fz
Àsìá ilẹ̀ Fenesuela
je asia orile-ede
Àṣà ilẹ̀ Áfríkà
thumb| Awọn Pyramids Nla ti Giza, Egipti thumb| Kano, Orílè èdè Nàìjíríà thumb| Tingatinga jẹ ọkan ninu awọn ti o ni ipoduduro pupọ julọ ti awọn kikun ni Tanzania, Kenya ati awọn orilẹ-ede to yi ka Àsà ilẹ̀ Áfríkà pọ̀ loriṣiriṣi, tí ò sí ni idapọ awọn orilẹ-ede pẹlu ọpọlọpọ awọn ẹya ti ọkọọkan ni ihuwasi alailẹgbẹ wọn lati orílẹ̀ Afirika. O jẹ esìn àwọn onírúurú ènìyàn ti o ngbe ni orílè Afirika ati awọn ara ilu Afirika. Ní àkótán, Àsà ní akojọpọ awọn agbara iyasọtọ ti o jẹ ti ẹgbẹ kan ti eniyan kan. Lára àwọn ànímọ́ wọ̀nyí ni àwọn òfin, ìwà rere, ìgbàgbọ́, ìmọ̀, iṣẹ́ ọnà, àṣà, àti àwọn ànímọ́ mìíràn tí ó jẹ́ ti awọn ènìyàn àwùjọ náà. Afirika ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede ti ẹya gbogbo pẹlu awọn agbara oriṣiriṣi bii èdè, awọn awopọ, ìkíni ati awọn ijó. Gbogbo awọn eniyan Afirika pin lẹ́sẹsẹ ti wọ́n si ni awọn ami aṣa eyítí o mú Asa Afirika yatọ si iyoku ní àgbáyé. Bí àpẹẹrẹ, awọn ìsésí awujọ, ẹ̀sìn, iwa, awọn iṣelu, eto-ọrọ aje, ati awọn iwulo ẹwa gbogbo ṣe alabapin si Asa Afirika. Awọn ikosile aṣa pọ lọpọlọpọ laarin Afirika, pẹlu ọpọlọpọ awọn oniruuru aṣa kii ṣe ni awọn orilẹ-ede oriṣiriṣi nikan ṣugbọn laarin awọn orilẹ-ede kọ̀kan. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àṣà ìbílẹ̀ Áfíríkà yàtọ̀ síra, síbẹ̀, nígbà tí wọ́n bá kẹ́kọ̀ọ́ jinlẹ̀ nípa rẹ̀, wọ́n rí i pé wọ́n ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àfiwé; fun apẹẹrẹ, awọn iwa ti wọn wu, ìfẹ́ ati ibowo wọn fun aṣa wọn, bakannaa ọwọ ti o lagbara ti wọn n mu fun awọn agbalagba ati awọn ẹni pataki, bi awọn ọba ati awọn ìjòyè.
Afirika ti ní ípa ni orílè yooku, awọn orilẹ yooku na si ti nipa lori orile Áfíríkà. Eyi ni a le ṣe afihan ni ifarakanra lati ṣe deede si agbaye ode oni ti n yipada nigbagbogbo dipo ki o duro fidimule ninu aṣa aimi wọn.
Akopọ itan
Afirika pin si ọ̀pọ̀lọpọ̀ awọn aṣa ati eya. Isọdọtun aṣa ti orílẹ̀ naa tun ti jẹ abala pataki ti orilẹ-ede lẹhin-ominira, pẹlu idanimọ iwulo lati lo awọn orisun aṣa ti Afirika lati jẹki ilana ti eto-ẹkọ, to nilo ẹda ti agbegbe ti o ni agbara ni ọpọlọpọ awọn ọna. Ni asiko yi, ipe fun itọkasi ti o tobi pupọ lori iwọn aṣa ni gbogbo awọn ẹya ti idagbasoke ti di ohun ti o pọ si. Lakoko ijọba Roman ti Ariwa Afirika (awọn apakan ti Algeria, Libya, Egypt, ati gbogbo Tunisia), awọn agbegbe bii Tripolitania di awọn olupilẹṣẹ ounjẹ fun olominira ati ijọba naa. Eyi ṣe ipilẹṣẹ ọrọ̀ pupọ ni awọn aaye wọnyi fun ọdun 400 ti wọn fisin awon ariwa yi. Awọn ara Faranse gba ọmọ Afirika gẹ́gẹ́ bi Faranse ti eniyan yẹn ba fi aṣa Afirika wọn silẹ ti o gba ọna ati iṣẹṣe Faranse.. thumb|200x200px| Yombe (Louvre, Paris)
Ìtàn ati ẹsin
right|thumb| Mossalassi aringbungbu gbogbò tí o wà ni [[Nouakchott, Mauritania]] Gẹgẹbi gbogbo awọn aṣa eniyan, itan-akọọlẹ Afirika ati ẹsin duro fun ọpọlọpọ awọn awujọ ti awọn oriṣiriṣi aṣa ni Afirika. Bii gbogbo awọn ọlaju ati aṣa, awọn arosọ iṣan omi ti n wa kaakiri ni awọn ara oriṣiriṣi ẹyà ti Afirika. Asa ati ẹsin ni ibatan to jinlẹ̀ ninù aṣa Afirika. Ni Etiopia, awọn Kristiẹniti ati musulumi dá awọn abala pataki aṣa ara Etiopia pẹlu awọn aṣa ijẹẹmu ati ilànà. left|thumb| Awọn ọmọkunrin ati ọmọbirin [[Kẹ́nyà|Kenya ti n ṣe ijó itan aṣa kan]] Awọn itan-akọọlẹ tun ko ipa pataki ni ọpọlọpọ ọna awọn aṣa Afirika. Awọn itan ṣe afihan idanimọ aṣa, ati titọju awọn itan ti Afirika tí yoo ṣe iranlọwọ lati tọju gbogbo aṣa. Itan sísọ jẹ igbega ati idanimọ asà. Ni Afirika,awọ́n ẹgbẹ to ni asa ṣẹ̀dá itan nipasẹ ati lati so ìtàn awon ara orílè na. Awọn ẹgbẹ oriṣiriṣi ni Afirika ni awọn aṣa tabi awọn ayẹyẹ ti o yatọ fun itan-akọọlẹ, eyiti o ṣẹda oye ti iṣe ti ẹgbẹ aṣa kan. Sí àwọn ará ìta tí ń gbọ́ ìtàn ẹ̀yà kan, ó pèsè ìfòyemọ̀ àti ìjìnlẹ̀ òye sí àwọn ìgbàgbọ́, ojú ìwòye, àti àṣà agbègbè na. Fun awọn eniyan agbegbe na, o gba wọn laaye lati yika iyasọtọ ti ẹgbẹ wọn. Wọ́n ń fi ìfẹ́-ọkàn àti ìbẹ̀rù ènìyàn hàn, bí ìfẹ́, ìgbéyàwó, àti ikú. Awọn itan-akọọlẹ ni a tun rii bi ohun elo fun ẹkọ ati ere idaraya. Ìtàn n pese ọgbọn lati ni oye awọn akoko kan lati oriṣiriṣi awọn iwoye ati pe o tun ṣe afihan pe gbogbo awọn iṣoro ati awọn aṣeyọri wa waye ni gbogbo aṣa ati jakejado awọn akoko oriṣiriṣi ti itan. Wọn pese ọna fun awọn ọmọde lati loye ohun elo ati agbegbe awujọ. Gbogbo itan ni o ni ọgbọ́n lati kọ eniyan, gẹgẹbi isẹ-rere se ma n bori ibi. Ni ọ̀pọ̀ ìgbà, ohun kikọ akọkọ ti itan yoo jẹ ẹranko ti n sọrọ, tabi ohun ti ko ni ẹda yoo ṣẹlẹ si ihuwasi eniyan. Botilẹjẹpe awọn itan-akọọlẹ wa fun ere idaraya, wọn mu oye ti ohun-ini ati igbega wa si awọn agbegbe ilẹ̀ Afirika.
Awọn aṣọ
left|thumb|207x207px| asọ [[Ashanti Kente]] Gẹgẹbi awọn iru orin ti afonifoji Nile ati Iwo ti Afirika, Orin Ariwa Afirika ni asopọ ti o sunmọ pẹlu orin Aarin Ila-oorun ati lo awọn ipo aladun ti o jọra ( maqamat ). O ni ibiti o pọju, lati orin ti Egipti atijọ si Berber ati orin Tuareg ti awọn alarinrin aginju. Orin iṣẹ ọna ti ẹkun naa ni fun awọn ọgọọgọrun ọdun tẹle ilana ilana orin alalarubawa ati ara ilu Andalusian. Awọn iru asiko ti o gbajumọ pẹlu Raï Algerian. Orin Somali jẹ deede pentatonic, ni lilo awọn ipolowo marun fun octave ni idakeji si iwọn heptatonic (akọsilẹ meje) gẹgẹbi iwọn pataki. Ni Ethiopia, orin Amxaara ti awọn oke-nla nlo eto modal ipilẹ kan ti a npe ni qenet, ninu eyiti awọn ọna akọkọ mẹrin wa: tezeta, bati, ambassel, ati anchihoy. Awọn ipo afikun mẹta jẹ awọn iyatọ lori oke: tezeta kekere, pataki bati, ati kekere bati. Diẹ ninu awọn orin gba orukọ qenet wọn, gẹgẹbi tizita, orin iranti.
Awọn ede
Áfíríkà jẹ ilé si bi ìdámẹ̀ta awọn ede àgbáyé, nibikibi laarin awọn èdè ẹgbẹ̀rùn ati ẹgbẹ̀wá. Awọn èdè Niger-Congo ngbe ni arin gbongbo, ariwa, gúúsù, ìlà oòrùn Africa eyi pẹlu ede Bantu.
Tanko Zubairu
Tanko Zubairu je omo ologun orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Imo tele.
Frederick Sanger
Frederick Sanger, OM, CH, CBE, FRS (ojoibi 13 Osu Kejo 1918) je omo Ilegeesi onimo kemistrialaaye ati elebun Nobel emeji ninu Kemistri. Ohun ni eni kerin (ati enikan soso to wa laaye) to gba Ebun Nobel meji. O gba Ebun Nobel ninu Kemistri ni 1958 ati 1980.
Adelard ará Bath
Adelard ara Bath tabi Adelard de Bada (Latin: Adelardus Bathensis) (c. 1080 – c. 1152) je omowe ara Ilegeesi ni orundun 12th scholar. O gbajumo fun ise akoko re ati fun iyipadaede awon iwe sayensi pataki ni iworawo, itorawo, imoye ati mathimatiki latede Griki ati Larubawa si ede   Latin lati atejade Larubawa, latibe ni won ti mu won wa si Apaiwoorun Europe. O keko ni Tours, o soluko fun gba die ni Laon, layin re lo rinajo lo si Apaguusu Italia, Syracuse ni Sicily, ati Antioch ni Asia Kekere. O budo si Bath ni Ilegeesi ni odun 1122. O je eni igba kanna pelu William ara Conches, o si je eni to mo sode eye to si mo fere fan.
Jacob Bernoulli
Jacob Bernoulli tí a mọ̀ bákan náà sí James tàbí Jacques (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1654, tí ó sìn di olóògbé ní Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹjọ ọdún 1705) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Switzerland àti ọ̀kan lára àwọn onímọ̀ Ìṣirò pàtàkì tó pọ̀ nínú ẹbí Bernoulli.
Àsìá ilẹ̀ àwọn Erékùṣù Falkland
je asia orile-ede
E
right|E
ea eb ec ed ee ef eg eh ei ej ek el em en eo ep eq er es et eu ev ew ex ey ez
Ayé
Ayé, tàbí Ilé-ayé jẹ́ pálánẹ́ẹ̀tì kẹta ní ìbẹ̀ẹ̀rẹ̀ láti ọ̀dọ ọ̀run, ó sì jẹ́ èyí tí ó tóbi jùlo nínú àwọn pálánẹ́ẹ̀tì tí wọ́n ní ilẹ̀ tí ó ṣe é tẹ̀. 16px|🜨
Ilé-ayé jé pálánẹ́ẹ̀tì àkọ́kọ́ tí ó ní omi tó ń sàn ní òde ojú rẹ̀. Bẹ́ẹ̀ sìni Ilé-ayé nìkan ni pálánẹ́ẹ̀tì tí a mọ̀ ní àgbáńlá ayé. Ojú-òrun (atmosphere) jẹ́ kìkì nitrogen àti oxygen tí ó ń dà àbò bo ilé-ayé lọ́wọ́ àtaǹgbóná (radiation) tó léwu sí ènìyàn. Bákan náà ojú-òrun kò gba àwọn yanrìn-òrun láàyè láti jábọ́ sí ilé-ayé nípa sísun wọ́n níná kí wọ́n ó tó lè jábọ́ sí ilé-ayé.
thumb|center|Òṣùpá ati Ilé-ayé
Achike Udenwa
Achike Udenwa je omo ologun orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Imo tele.
Kwasi Wiredu
Kwasi Wiredu (1931-2022) je ikan pataki ninu awon onimoye ile Afrika. A bi ni Kumasi ni Ghana.
Kate Winslet
Kate Elizabeth Winslet, CBE (ojoibi 5 October 1975) is an English actress. je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Ọkọ̀ òfurufú
Ọkọ̀ òfurufú jẹ ọkọ oju-ọrun ti irinṣẹ jet engine n gbe fò loju ofururu. Oko ofurufu wa ni iwon ati ipele orisirisi, on oniruuru iye (apa) ti o n gbefo loju orun. A le fi oko furufu se ise ero kiko lati ibikan si omiran, bakan naa ni awon omo ogun oju-orun ma n loo lati fi sise won gbogbo àwọn bàlúù yí náà ni àwọn awakọ̀ òfurufú ma ń gbé ń fò. Àmọ́ àwọn ọkọ̀ òfurufú kékèké kan tí wọ́n ń pè ní dúróónù ni wọ́n ma ń fò lókè láì rí awakọ̀ kankan. .
Awon egbon ati aaburo kan ti a mo si Wright brothers ni won se awari imo ti won fi se oko ofurufu baalu akoko ti won si fi o ni odun 1903. gege bi oko ofurufu nla ti o wuwo ju afefe lo ti o si le da fo. won gbe ise won kale s'ori ise akanse ti George Caylry se lati odun 1799 nigbati o se agbekale ero baalu igbalode ti o si se awon omiran lati maa gbe awon eniyan fo lati ibikan si omiran ati ise omo ile Germany akoko ninu ise igbe eniyan fo ninu oko ofurufu Otto Lilienthal. ohun naa se ise iwadi ijinle l'ori awon oko ofurufu ti o wuwo ju afefe lo l'aarin odun 1867 ati 1896. awom igbiyanju Lilienthal lati fo ni odun 1891 ni a ri gege bii ibere fifo awon omo eniyan. Leyin igba perete ti a fi loo ninu ogun agbaye akoko (World War I), imo ijinle ninu oko ofurufu te siwaju.
Oko ofurufu ni ifesemule ti o nipon ninu awon ogun gboogi ogun agbaye keji (World War II). Oko ologun ofurufu akoko je ti omo ile Jamani ti a mo si Heinkel He 178 ni odun 1939. Won se ifilole Oko ofurufu elero pupo ni odun 1952 ti oruko re si n je de Hailland Comet. Oko ofurufu nla Boeing 707 je oko ofurufu elero pupo akoko ti o gbajugbaja ni lilo kaakiri orile agbaye. O wa ni enu ise fun odun ti o le die ni aadota, lati odun 1958 titi di odun 2013 ka fi mo ni bee.
Taliban
Awon Taliban (طالبان ṭālibān, to tumosi "awon akeko"), tabi Taleban, je Egbe igbesekankan oloselu asemale Sunni to sejoba orile-ede Afghanistan lati 1996 titi digba ti won je lile kuro ni opin 2001 nigba Operation Enduring Freedom.
G
right|G
ga gb gc gd ge gf gg gh gi gj gk gl gm gn go gp gq gr gs gt gu gv gw gx gy gz
Melvin Calvin
Melvin Calvin je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Max Perutz
Max Ferdinand Perutz je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Stanley Bruce
Stanley Melbourne Bruce, 1st Viscount Bruce of Melbourne, CH, MC, FRS, PC (15 April 1883–25 August 1967) je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
Ọ̀gẹ̀dẹ̀ àgbagbà
Ọ̀gẹ̀dẹ̀ àgbagbà (Musa × paradisiaca), jẹ́ èso kan lára èso igi oko nínú ìran Musa tó ṣe é sè jẹ, bójẹ lásán, dín, yan tàb lò fún Ó jẹ bí òkèlè. Ó yàtọ̀ sí àwọn ọ̀gẹ̀dẹ̀ wẹẹrẹ tó ṣe é fi ṣe ìpanu.
Yunifásítì Àmọ́dù Béllò
Yunifásitì Ahmadu Bello (ABU) jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga àgbà ti ìjọba apapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà tí wà ní ìlú Zaria ní Ìpínlẹ̀ Kaduna ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Wọ́n dá ilé-ẹ̀kọ́ yí sílẹ̀ ní ọjọ́ Kẹrin oṣù Kẹwàá, ọdún 1962.
Plánẹ́tì
right|thumb|Awon Planeti mejeejo
Pílánẹ́tì gẹ́gẹ́ bí i Ẹgbẹ́ìrẹ́pọ̀ ìmọ̀ Òfurufú Káàkiriayé (IAU) ṣe ṣè'tumọ̀ rẹ̀ jẹ́ ohun òkè-ọrùn tí ó ń yí ￼ìrànwọ́ ká tàbí aloku ọ̀run tí tíwúwosí rẹ̀ jẹ́ kí ó rí róbótó, tí kò tóbi púpọ̀ láti yíyọ́ ìgbónáinúikùn (anthothermonuclear fusion) láàyè nínú rẹ̀, tí ó sì ti gba àwọn oríṣiríṣi ìdènà kúra cartele dé santata lọ́nà tí ó ń gbà kọjá.
Àwọn Pílánẹ́tì tí ó wà nínú Ètò Òòrùn
Gẹ́gẹ́ bí (IAU) ṣe sọ, pílánẹ́tì mẹ́jọ ni wọ́n wà nínú ètò òòrùn. Àwọn nìwọ̀nyìí bí wọ́n ṣe ń jìnnà sí Òòrùn:
Àsìá ilẹ̀ Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà
jẹ́ àsíá orílẹ̀-èdè Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà.
Itokasi
Flag of Bosnia and Herzegovina
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ifako/Ijaye
wa ni Naijiria
Sunni
Awon Sunni ni eka awon musulumi to pojulo laye, won 85% gbogbo awon 1.5 legbegberunkeji elesin islam.
Colorado
Ipinle Kolorado
H
right|H
ha hb hc hd he hf hg hh hi hj hk hl hm hn ho hp hq hr hs ht hu hv hw hx hy hz
Louis Pasteur
Louis Pasteur ( December 27, 1822 – September 28, 1895) je ara Fransi aseogun ati onimo baiolojibintin to je bibi ni Dole.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ifedore
wa ni Naijiria
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ifedayo
Agbegbe Ijoba Ibile Ifedayo je ijoba ibile ni Ipinle Osun ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Oke-Ila.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Nàìjíríà
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Nàìjíríà ni asa dudu pelu ila funfun meji ti won tenu po bi Y. Awon wonyi duro fun odo nla meji ni Naijiria: Odò Benue ati Odò Niger.
Àsìá ilẹ̀ Kroatíà
Àsìá ilẹ̀ Kroatíà je asia orile-ede ni Europe.
Natalie Portman
Natalie Portman (ojoibi Natalie Hershlag; נטלי הרשלג; June 9, 1981) is an actress with dual American and Israeli citizenship. je osere to gba Ebun Akademi bi Obinrin Osere Todarajulo.
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (29 September 1936 - 12 June 2023) je oloselu omo Italia ati Alakoso Agba ile Italia lati May 2008 de 12 November 2011 fun igba keta. bakanna o tun je onisowo olowoegbegberunmeji.
Ṣ
Ṣ
Ìpínlẹ̀ Plateau
Ìpínlẹ̀ Plateau jẹ́ Ìpínlẹ̀ ìkejìlá tí ó wà ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó tòní jùlọ. Ìpínlẹ̀ yí wà ní àárín gbùngbùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí àwọn òkè àpáta orísiríṣi sì yi ka, pàá pàá jùlọ ìlú Jos tí ó jẹ́ olú ìlú fún Ìpínlẹ̀ náà. Ìnagijẹ tí wọ́n ń pe Ìpínlẹ̀ yí ni Ilé Àlááfíà àti abẹ̀wò, ìdí ni wípé Ìpínlẹ̀ náà kún fún orísiríṣi ohun mère-mère tí ó ń wu ojú rí bíi iṣàn omi, àpáta láriṣiríṣi, òkè ńlá-ńlá ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Iye àwọn olùgbé ibẹ̀ jẹ́ mílíọ́nù mẹ́ta àti abọ̀.
Alumíníọ̀mù
Alumíníọ̀mù tabi aluminomu (e wo spelling labe) je apilese kemika kan ninu adipo boron to je funfun bi fadaka to se mo. O ni ami-idamo Al ati nomba atomu 13. Ko le yo ninu omi fun ra ara re. Aluminiomu je onide to po repetejulo ninu igbele Aye, ati iketa to po repetejulo nibe leyin oksijini ati silikoni. Ohun ni o je bi 8% bi iwuwo oju ile Aye. Aluminiomu ndarapomora mo awon kemika yioku kiakia gidigidi nitorie ko le da wa fun ra re gege bi onide. Bibeeko, a le ri ni didapo mo orisirisi awon alumoni bi 270. Orisun aluminiomu ni adalu irin bauxite.
Ìpínlẹ̀ Plateau
Àwọn Ẹnu Ààlà
Ìpínlẹ̀ Plateau wà ní àárín gbùngbùn ilẹ̀ òkè ọya, ó sì jẹ́ ìkan lára àwọn ẹkùn mẹ́fà tí wọ́n pín ilẹ̀ Hausa sí. Tí sare ilẹ̀ wọn sì tó 26,899 iye ìwọ̀n bí Ìpínlẹ̀ náà fi gùn ní òró tó 08°24'N and longitude 008°32' and 010°38' east. Wọ́n sọ Ìpínlẹ̀ yí ní orúkọ rẹ̀ Jos Plateau tí ó jẹ́ agbègbè kan tí òkè pọ̀ sí jùlọ ní Ìpínlẹ̀ náà. òkúta ati àpáta oríṣiríṣi ni wọ́n pọ̀ jàntìrẹrẹ ní àárín igbó àti ijù.
Jiọ́lọ́jì
Ìpínlẹ̀ Plateau jẹ́ ibi tí oríṣiríṣi òkúta pọ̀ sí, pàá pàá jùlọ àwọn àfọ́kù àpáta tí wọ́n gbọ̀n sílẹ̀. Àwọn òkúta tí a ti mẹ́nu bá yí yóò tó mílíọ́nù lónà 160 níye, èyí sì mú kí Ìpínlẹ̀ Plateau ó yàtọ̀ ní ìrísí. Bákan náà ni àwọn òkè òun pẹ̀tẹ́lẹ̀ pọ̀ níbẹ̀ látàrí bí òkè ṣe pọ̀ sí. Ẹ̀wẹ̀, ìsẹ̀lẹ̀ ìrúsókè iná láti inú àpáta (volcano) mú kí orísiríṣi ohun àlùmọ́nì pọ̀ níbẹ̀ ju àwọn Ìpínlẹ̀ tó kú ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ.
Diego Velázquez
Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (June 6, 1599 – August 6, 1660)
Garba Ali Mohammed
Garba Ali Mohammed je omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Niger tele.
Michelangelo
thumb|Self portrait as the head of [[Judith and Holofernes|Holofernes from the Sistine Chapel ceiling]] Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (6 March 1475 – 18 February 1564), mímọ̀ lásán bíi Michelangelo, jẹ́ ọmọ ìgbà àtúnbí iṣẹ́-ọnà tí Italia tó jẹ́ ayàwòrán, àgbẹ́gi lére, architect, eléwì, àti oníṣé-ẹ̀rọ.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ifelodun, Ìpínlẹ̀ Kwárà
wa ni Naijiria
John Kendrew
John Kendrew je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Quincy, Massachusetts
Quincy je ilu kan ni ipinle Massachusetts ni orile-ede Amerika.
Òrùn
right|thumb|Òòrùn Òòrùn ni ìràwọ̀ tó wà láàárín ètò òòrùn. Ilẹ̀-ayé àti àwọn ohun mìíràn (àwọn pílánẹ́ẹ̀tì yoku, oníràwọ̀, olókùúta, òkúta iná àti eruku) wọ́n ń yípo òòrùn, tó ṣe fúnra rẹ̀ nìkan ni ìtóbi 99.8% gbogbo Ètò Òòrùn. Okun láti inú òòrùn gẹ́gẹ́ bíi ooruntitan ń pèsè fún àwọn ohun ẹlẹ́mìí lọ́nà tí a mọ̀ sí ikommolejo (photosynthesis), bẹ́ẹ̀ ni òòrùn ló ń sọ bí ìgbà àti ojú-ọjọ́ ṣe ń rí.
Ọ̀gẹ̀dẹ̀
thumb|'[[Cavendish banana|Cavendish' bananas are the main commercial cultivar|alt=Grocery store photo of several bunches of bananas]] Ọ̀gẹ̀dẹ̀ ni oruko wiwopo fun awon ogbin elegbo ti iran Musa ati fun eso won. Awon ogede un wa lorisirisi itobi ati awo nigba ti won ba ti pon.
Joseph Lyons
Joseph Aloysius Lyons je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
Àsìá ilẹ̀ Kíprù
Àsìá ilẹ̀ Kíprù je asia orile-ede Kíprù
Rembrandt
thumb|Rembrandt.
Àsìá ilẹ̀ Tsẹ́kì Olómìnira
je asia orile-ede Tsẹ́kì Olómìnira.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Igabi
wa ni Naijiria
.lb
.lb je ti orile-ede Lebanon.
Itokasi
Toppdomän
Shitao
thumb|Àwòrán kíkùn Shitao.
Giorgio Napolitano
Giorgio Napolitano (ojoibi 29 June 1925) je oloselu ara italia ati Aare ile Italia lowolowo lati 2006 wa.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ifelodun, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun
Agbegbe Ijoba Ibile Ifelodun je ijoba ibile ni Ipinle Osun ni Naijiria. Ibujoko re wa ni Ìkìrun.
.la
.la je amioro orile-ede Internet ti top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Laos.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ifo
Agbegbe Ijoba Ibile Ifo je ijoba ibile ni Ipinle Ogun to wa ni Naijiria.
.la
Itokasi
Toppdomän
Àsìá ilẹ̀ Dẹ́nmárkì
Àsìá ilẹ̀ Dẹ́nmárkì je asia orile-ede Denmark
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ido-Osi
Agbègbè Ìjoba Ìbílè Ìdó-Òsi jé ìjoba ìbílè ní Ìpínlè Èkìtì tó wà ní Nàìjíríà. Ibùjókò ó rè wà ní ìlú u Ìdó-Òsi.
Ìtókasí
Ìdó-Òsi wà ní Ìpínlè Èkìtì, l'órílè èdè Nàìjíríà.
Stella Obasanjo
Stella Obasanjo (14 November 1945 – 23 October 2005) ni Iyaafin Akoko ile Naijiria lati 1999 titi di ojo iku re ni 23 osu kewa, 2005. Ohun ni iyawo aare totikoja Olusegun Obasanjo.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ido-Osi
Ìtókasí
Ìjoba ìbílè ná à kún fún àwon ìlú àti ìletò àtètèdáyé tí ó kúndùn-un èkó kíkó, tí wón sì ní ìdáméwà á àkójopò o àwon òmòwé gíga yíká órílè èdè ná à, tó sì tún jé òkan nínú u agbègbè ìjoba Ìpínlè Èkìtì. Ó sún mó àwon agbègbè ìjoba mìíràn bí i Mòbà, Ìjerò, Ìlejeméje àti Adó. Ìjoba Ìbílè yì í ní àwon ìlú wònyì í l'ábé e rè: Àayè, Ìdó, Ùsì, Ayétòrò, Ìlógbò, Òsi, Ìfàkì, Òrìn, Odò-Orà, Òkè-Orà, Ìlógbò, Igbólé, àti àwon ìletò kéréje-kéréje bí i: Ìpólé, Òbajì, Odò Obà-Aládélúsì Òkálàwá, Òkè Esè, Tèmigbolá, Òrìn, Àayè, Ìfisìn, Òrà. Olú ilé işé Ìjoba Ìbílè yì í ni wón fi s'odo si Ìdó Èkìtì, tí ilé ìşàkóso sì wà ní àárín-in ìlú Ìdó àti Ùsì. Láàrín-in àwon akegbé e rè ní Ìpínlè Èkìtì, Ìdó-Òsi ní awon onímò ìwe dunjú l'átàrí i àtètèdá a ìlé ìjosìn àti ilé èkó alákòóbèrè s'ílù ú Ùsì Èkìtì ní kété tí ilé èkó o ti Adó Èkìtì, tí ń şe Olú-Ìlù Ìpínlè ná à, gbin'lè. Lára àwon ènìyàn pàtàkì àti òtòkùnlú ìlú láti Ìjoba Ìbílè ná à lati rí gómìnà Ìpínlè ná à télè rí, [Olúşégun Òní], enití ó wá láti ìlú Ìfàkì.
Èdè Pashtó
Pashto (Naskh: پښتو - ; tabi transliterated Pakhto, Pushto, Pukhto, Pashtu, Pathani or Pushtu), tabi bakanna bi Afghani, je ede Indo-Europe ti won so agaga ni Afghanistan ati apaiwoorun Pakistan.
Karl Ziegler
Karl Waldemar Ziegler (November 26, 1898 – August 12, 1973) was a German chemist who won the Nobel Prize in Chemistry in 1963, with Giulio Natta, for work on polymers. je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Theodor Adorno
Theodor Wiesengrund Adorno (September 11, 1903 – August 6, 1969) je omo ile Jemani to je onimo oro-awujo, amoye, ati onimo oro-orin. O je okan ninu ara Ile-eko Frankfurt irojin awujo bakanna mo Max Horkheimer, Walter Benjamin, Herbert Marcuse, Jürgen Habermas, ati awon miran. Ohun na tun lo je Oludari Orin fun Radio Project lati 1937 de 1941, ni U.S.
Ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà
450px|thumbnail|right|[[Tábìlì ìgbà awon apilese egbo]] Ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà (chemical element) kan tabi ẹ́límẹ̀ntì ni soki ni iru átọ́mù ti nomba atomu re n fi han (iye protoni to wa ninu nukleu re).
Apere elimenti to gbajumo ni háídrójìn, náítrójìn ati kárbọ̀nù. Ni apapo 118 ni iye awon apilese ti ati se awari won titi de odun 2007, ninu awon eyi 94, eyun plutoniumu ati ni sale lo, wa fun ra ara won ni orile aye.
I
right|I
ia ib ic id ie if ig ih ii ij ik il im in io ip iq ir is it iu iv iw ix iy iz
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Igalamela-Odolu
wa ni Naijiria
Ìjọ ilẹ̀ Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì
Ìjọ ilẹ̀ Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì
.kg
.kg je ti ile Kyrgyzstan.
Giulio Natta
Giulio Natta je onimo sayensi to gba Ebun Nobel ninu Kemistri.
Irin
thumb|225px|Afárá irin thumb|225px|Okùn irin Irin je àdàlú ni pataki julo idẹ pelu akoonu adú larin 0.2 and 1.7 or 2.04% ni iwuwosi. Adu ni o dinwoju lati se adalu mo idẹ sugbon a tun le lo adalu awon apilese miran manganisi, kromiomu, banadiomu ati wolframu. Adu ati awon apilese miran n sise bi imule sinsin lati dena ifo ninu atomu ayonu.
Oprah Winfrey
Oprah Gail Winfrey (orúkọ àbísọ rẹ̀ ni Orpah Gail Winfrey; a bi ní ọjọ́ kàndínlọ́gbọ̀n oṣù kínní ọdun 1954) jẹ́ asọ̀rọ̀ lórí ẹ̀rọ ìmóhùnmáwòrán, òsèrẹ́binrin àti Olùkọ̀wé ọmọ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Àwọn ènìyàn mọ́ fún àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ lórí The Oprah Winfrey Show, èyí tí wọ́n ma ń gbé sí afẹ́fẹ́ láti Chicago, ìwọ̀rọ̀ wé ọ̀rọ̀ orí ìmóhùnmáwọ́ràn fún ọdun meedọ́gbọ̀n, láti ọdun 1986 sí ọdun 2011. Àwọn ènìyàn fún Oprah ní orúkọ "Queen of All Media", Òun ni ará Africa mó Amerika tí olówó julọ ni ayé òde òní. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà ni wọ́n ti pé ní obìnrin tí ó níyì julọ ní àgbáyé.
Ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀
Wọ́n bí Orpah Gail Winfrey ní ọjọ́ kàndínlọ́gbọ̀n oṣù kínní ọdun 1954; orúkọ rẹ̀ àkọ́kọ́ ni Orpah àwọn òbí rẹ̀ fun ní orúkọ yìí tẹ̀lẹ́ ẹnìkan nínú ìwé Rutu ti inú ìwé mímọ́, orúkọ yìí sì ni ó wà lórí ìwé ẹrí ìbí rẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn ma ń ṣì orúkọ rẹ̀ pè, tí wón sì ma ń pè ní "Oprah". Ìyá tí ó bí jẹ́ omidan tí kò tí gbéyàwó, ó bi ní Kosciusko, Mississippi.
K
right|K
ka kb kc kd ke kf kg kh ki kj kk kl km kn ko kp kq kr ks kt ku kv kw kx ky kz
Àsìá ilẹ̀ Estóníà
Àsìá ilẹ̀ Estóníà je asia orile-ede Estonia.
John Curtin
je Alakoso Agba orile-ede Austrálíà tele.
Musa Inuwa
Dr. Musa Inuwa (1948 – 16 January 2010) je omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Niger tele.
L
right|L
la lb lc ld le lf lg lh li lj lk ll lm ln lo lp lq lr ls lt lu lv lw lx ly lz
Leonhard Euler
Leonhard Euler (April 15, 1707 – September 7, 1783) je onimo isiro ati onimo fisisi omo orile-ede Switzerland ti o gbe gbogbo ojo aye re ni Russia ati Jẹ́mánì.