cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nàìjíríà
Ìtàn Ìṣẹ̀ǹbáyé
Ní apá gúúsù ìlà-oòrùn Nàìjíríà, Ìlú-ọba Nri tí àwọn Igbo gbòòrò láàrin ọ̀rúndún 10wa títí de 1911. Eze Nri ni ó jọba Ìlú-ọba Nri. Ilu Nri jẹ́ gbígbà gẹ́gẹ́ bí ìpilèsè àsà ígbò. Nri àti Aguleri, níbi ti ìtàn àrísọ ìdá Igbo ti bẹ̀rẹ̀, wà ní agbẹ̀gbẹ̀ ìran Umueri, àwọn tí wọ́n sọ pé ìran àwọn dé ilẹ̀–ọba Eri fúnra rẹ̀.
Ìgbà Àmúsìn
thumb|right|250px|[[Benin city in the 17th century with the Oba of Benin in procession. This image was pictured in a European book, Traduite du Flamand, in 1668. ]] Àwọn Portuguese Empire ni wọ́n jẹ́ ará Europe àkọ́kọ́ tó bẹ̀rẹ̀  ìsòwò ní Nàìjíríà  tí wọ́n sì sọ èbúté Eko di Lagos tí wọ́n mú látara orúkọ ìlú Lagos ní Algarve. Orúkọ yìí lẹ̀ mọ́bẹ̀ bí àwọn ará Europe míìràn náà ṣe bẹ̀rẹ̀ síní sòwò níbẹ̀. Àwọn ará Europe ṣòwò pẹ̀lú àwọn ẹ̀yà abínibí ní ẹ̀bá–odò, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ owo eru níbẹ̀, èyí tó pa ọ̀pọ̀ àwọn ẹ̀yà abínibí Nàìjíríà lára. Lẹ́yìn tí ogun Napoleon bẹ̀rẹ̀, àwọn ará Britani fẹ ìsòwò dé àárín Nàìjíríà.
Ni 1885, ìgbẹ́sẹ̀lé Ìwọ̀oòrùn Áfríkà látọ́wọ́ àwọn ará Britain gba ìdámọ̀ káríayé. Nígbà tó sì di ọdún tó tẹ̀lé e, ilé-iṣẹ́ Royal Niger Company jẹ́ híháyà lábẹ́ Sir George Taubman Goldie. Ní 1900, àwọn ilẹ̀ tí ilé-iṣẹ́ yìí ní di ti ìjọba Britain.
Ni January 1901, Nàìjíríà di sísọ–di–ọ̀kan gẹ́gẹ́ bíi ìlànà àláàbò. Nàìjíríà sì di ara Ilẹ̀–ọbalúayé Britain tó wà lára alágbára nígbà náà.
Lerthai
Lerthai je Oba ile Thailand tele.
Nàìjíríà
Ìgbà Àmúsìn
Ní 1914, àgbègbè náà di sísọ-di-ọ̀kan gẹ́gẹ́ bíi Ìmúsìn àti Aláàbò ilẹ̀ Nàìjíríà (Colony and Protectorate of Nigeria). Fún àmójútó, Nàìjíríà di pínpín sí ìgbèríko apá-àríwá, apá-gúúsù àti Ìmúsìn Èkó. Okòwò ayé òde òní tẹ̀̀ síwájú ní wàrànsesà ní gúúsù ju ní àríwá lọ, ipa èyí  hàn nínú ayé olóṣèlú Nàìjíríà òde òní. Ní ọdún 1936 ni òwò ẹrú ṣẹ̀ṣẹ̀ di fífòfin lù.
Lẹ́yìn Ogun Agbaye Eleekeji gẹ́gẹ́ bíi èsì fún ìdàgbà isonibinibi Nàìjíríà àti bíbéèrè fún òmìnira, àwọn ìlànà–ìbágbépọ̀ tó rọ́pò ara wọn tí wọ́n jẹ́ sísọdòfin látowọ́ Ìjọba Britain mú Nàìjíríà súnmọ́ Ijoba-ara-ẹni tó dúró lórí aṣojú àti àpapọ̀. Nígbà tó fi di àárín ọ̀rúndún 20ji, ìjàgbara fún òmìnira jà káàkiri Áfríkà.
Lẹ́yìn Òmìnira
Ní ọjọ́ kìíní, oṣù Ọ̀wàrà, ọdún un 1960, Nàìjíríà gba òmìnira lọ́wọ́ orílè-èdè Sisodokan Ilu-oba. Ilẹ̀ Olómìnira tuntun yìí mú kí ọ̀pọ̀ nínú àwọn ọmọ orílè-èdè kí ẹ̀yà tiwọn ó jẹ́ èyí tó lágbára jù lọ. Ìsèjọba àwa-ara-wa Nàìjíríà tuntun jẹ́ àjọ̀sepọ̀ àwọn ẹgbẹ́.
Nigerian People's Congress ni ẹgbẹ́ tí àwọn ará Àríwá tí wọ́n tún jẹ́ Mùsùlùmí ń darí.smi ti Ahmadu àello ati Abubakar Tafawa Bewa to di Alakosoàkọ́kọ́ ẹ́yì òmìnira. Àti ẹgbẹ́ èyítiAlákòóso Àgbà ti awon tíỌmọ Ígbòwọ́n jẹ́ ẹlẹ́sìn Kìrìstẹ́nì ń jẹ́ ìdarí National Council of Nigeria and the Cameroons, NíNC) ti Nnamdi Aie, to di Gomina-bínibí aàkọ́kọ́ ní ko ni 1960,órí olí i.òNi átakò lataẹgbẹ́ iìlọsíwájú siwaju Action Groupwà,Ati àwọn Yorùbá ti Obafemi Awṣe woórí olori.
Ìpinnu ọdún 1961 fún Apáagúúsù Kameroon láti darapọ̀ mọ́ orílè-èdè Kameroon nígbàtí Apáàríwá Kameroon dúró sí Nàìjíríà fa àìdọ́gba nítorí pé apá àríwá wá tóbi ju Apáagúúsù lọ gidigidi. Nàìjíríà pínyà lọ́dọ̀ Britani pátápátá ní 1963 nípa sísọ ara rẹ̀ di ilẹ̀ Apapo Olominira, pẹ̀lú Azikiwe gẹ́gẹ́ bi Aare àkọ́kọ́. Rògbòdìyàn ṣẹlẹ̀ ní Agbegbe Apaiwoorun lẹ́yìn ìbò 1965 nígbà tí i Nigerian National Democratic Party gba ìjọba ibẹ̀ lọ́wọ́ ọ AG.
Ìjọba Ológun Àkọ́kọ́
Àìdọ́gba yìí àti ìbàjẹ́ ètò ìdìbòyàn tí olóṣèlú fà ní 1966 dé àwọn ìfipágbajọba ológun léraléra. Àkọ́kọ́ ṣẹlẹ̀ ní Oṣù Ṣẹrẹ ti àwọn ọ̀dọ́ olóṣèlú alápáòsì lábẹ́ ẹ Major Emmanuel Ifeajuna àti Chukwuma Kaduna Nzeogwu. Ó kù díẹ̀ kó yọrí sí rere - àwọn olùfipágbàjọba pa Alákòóso Àgbà, Sir Abubakar Tafawa Balewa, Asolórí Agbègbè Apáàríwá Nàìjíríà, Sir Ahmadu Bello, ati Asolórí Agbègbè Apáìwọ̀oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà, Sir Ladoke Akintola. Bó tilẹ̀ jẹ́ báyìí, síbẹ̀síbẹ̀, àwọn olùfipágbàjọba náà kò le bẹ̀rẹ̀ síní ṣe ìjọba nítorí ìṣòro bí wọn yíó ti ṣé, nítorí èyí Nwafor Orizu, adelédè Ààrẹ jẹ́ mímú dandan láti gbé ìjọba fún Ile-ise Ologun Adigun Naijiria lábẹ́ ẹ Apàṣẹ Ọ̀gágun JTY Aguyi-Ironsi.
Òfin
Irúfẹ́ òfin mẹ́rin ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ló wà ní Nàìjíríà.
Equal-loudness contour
je opagun kariaye.
Nàìjíríà
Òfin
Nàìjíríà ní ẹ̀ka ìdájọ́ ọ ti Ilé-Ẹjọ́ Gíga jùlo ilẹ̀ Nàìjíríà, ó jẹ́ èyí tó lágbára jù lọ.
Ìbásepọ̀ Òkèrè
Ní kété tí ó gba òmìnira ní 1960, Nàìjíríà sọ Ìsọ̀kan Áfríkà di ààrin-gbùngbùn òfin òkèèrè rẹ̀, Ó sì kópa ńlá nínú u ìgbógun ti ìjọba Ìyàsọ́tọ̀-Ẹlẹ́yàmẹ̀yà ní South Africa. Ìyapa kan kúrò ni ìbáṣepọ̀ pẹ́kípẹ́kí tí Nàìjíríà bá Israel ṣe yípo gbogbo 1960s. Israel sonígbọ̀wọ́ àti àmójútó fún kíkọ́ àwọn ilé asòfin Nàìjíríà.
Òfin Òkèère Nàìjíríà rí ìdánwò ní 1970s lẹ́yìn tí orílẹ̀-èdè náà jáde kúrò nínú Ogun Abẹ́lé nísọ̀kan. Ó dúró ti àwọn akitiyan tó lòdì sí ìjọba àwọn òyìnbó péréte ní ẹkùn Gúúsù Áfríkà. Nàìjíríà dúró ti ẹgbẹ́ ẹ African National Congress pẹ̀lú u bó ṣe pọkàn pọ̀ nínú ìpinnu rẹ̀ nípa ìjọba South Africa àti àwọn ipa ológun wọn ní Gúúsù Áfríkà. Nàìjíríà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀dádáálẹ̀ ẹgbẹ́ ẹ Organisation for African Unity (tó di African Union) Ó sì ti ní ipa tó kàmọ̀nmọ̀ ní Ìwọ̀oòrùn Áfríkà àti ní Áfríkà lápapọ̀. Nàìjíríà ṣe akitiyan ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní Ìwọ̀oòrùn Áfríkà, ó sì tún ṣe aṣáájú fún Economic Community of West African States (ECOWAS) àti ECOMOG (pàápàá nígbà ogun abẹ́lé ní Liberia àti Sierra Leone) – tí wọ́n jẹ́ ẹgbẹ́ ọrọ̀-ajé àti ti ológun ní sísẹntẹ̀lé.
Pẹ̀lú ìdúró tó so mọ́ Áfríkà yí, Nàìjíríà rán àwọn ikọ̀ lọ sí Congo ní ìtẹ̀lé àṣẹ Àjọ àwọn Orílẹ̀-èdè kété lẹ́yìn òmìnira (ó sì ti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ láti ìgbà náà). Nàìjíríà tún ṣe ìtìlẹyìn fún orísìírísìí ẹgbẹ́ ẹ Áfríkà àti àwọn ìdìde fún ìjọba tiwa-n-tiwa ní àwọn 1970s, tó fi mọ́ kíkó ìtìlẹyìn jọ fún MPLA ní Angola àti SWAPO ní Namibia, àti ṣíṣe ìtìlẹyìn fún àtakò sí àwọn ìjọba eléèyan pérété ti àwọn Potogí ní Mozambique àti Rhodesia. Nàìjíríà sì jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Non-Aligned Movement. Ní ìparí oṣù Belu ní 2006, Nàìjíríà ṣe àkójọ ìpàdé e Áfríkà àti Gúúsù Amẹ́ríkà ní Abuja láti fi gbé nǹkan tí àwọn olùkópa kan pè ní ìbáṣepọ̀ "Gúúsù–Gúúsù" lórísirísìí ọ̀nà lárugẹ. Nàìjíríà tún jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Ilé-Ẹjọ́ Ìwàọ̀daràn Káríayé àti Àjọni àwọn Orílẹ̀-èdè. Wọ́n yọọ́ kúrò nínú u tàsọgbẹ̀yìn fún ìgbà díẹ̀ ní 1995 nígbà ìṣèjọba Abacha.
Nàìjíríà ti jẹ́ olùkópa takuntakun nínú ọjà epo àgbáyé láti 1970s,ó sì jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹ OPEC, èyí tó darapọ̀ mọ́ ní 1971. Ipò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi òǹtà epo gbòógì jẹyọ nínú àwọn ìbáṣepọ̀ mímì pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè tó ti dàgbà sókè, pàápàá Amẹ́ríkà, àti pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣì ń dàgbà sókè.
Láti 2000, ìsòwò láàrin Ṣáínà-Nàìjíríà ti ga sókè sí i. Ìpọ̀síi nínú u òwò ti lé ní mílíọ̀nù 10,384 dọ́là láàrin orílẹ̀-èdè méjèèjì láàrin 2000 sí 2016. Àmọ́, òwò láàrin Sáínà àti Nàìjíríà ti di ọ̀rọ̀ òṣèlú ńlá fún Nàìjíríà. Èyí jẹyọ nínú u pé ìtàjáde àwọn Sáínà jẹ́ ọgọ́rin nínú u ọgọ́rùn-ún gbogbo òwò. Èyí mú àìdọ́gba wá, pẹ̀lú u bí Nàìjíríà ṣe ń kó ọjà ìlọ́po mẹ́wàá wọlé ju ti Sáínà lọ. Bẹ́ẹ̀, ọrọ̀-ajé Nàìjíríà ti ń farati àwọn ìkówọlé ọjà olówó-pọ́ọ́kú láti fi gbéra, èyí sì mú ìdínkù wá nínú u Ìsòwò Nàìjíríà lábẹ́ irú ètò bẹ́ẹ̀.
Mulungu dalitsa Malaŵi
Mlungu dalitsani Malaŵi je orin oriki orile-ede Malawi.
Pour l'Afrique et pour toi, Mali
je orin oriki orile-ede
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Mauritáníà
je orin oriki orile-ede
Norman Foster Ramsey, Jr.
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Ram Khamhaeng Olókìkí
Ram Khamhaeng the Great je Oba ile Thailand tele.
Motherland
je orin oriki orile-ede
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Akogun Òsogbo àgbàlagbà oyè
Omo Folásodé Lólá.
Salátìléyìn Oba Morónkólá.
A bi baba j’oba.
Òsà Àkàndé lalátìléyìn Oba.
Morónkólá a bi baba j’Oba
Ìyálóde Òsogbo.
Wolfgang Paul
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Omo Adélékè.
Antonio González de Aguilar, 8th Marquis of la Vega de Armijo
thumb|Antonio Aguilar y Correa, ọdún 1892 je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Luis González-Bravo y López de Arjona
thumb|Retrato de Luis González Bravo je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
N náà ló salátìléyìn Oba.
Nguanamthom
Nguanamthom je Oba ile Thailand tele.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Morónkólá a bi baba j’Oba.
José Giral
thumb|José Giral ọdún 1936 je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Standard pipe thread Brítánì
je opagun kariaye.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Àti awo àti Ògbèrì.
Won ò tètè mò pé.
Pé Lápàdé lobá kàn.
Omo Aládéyófin.
Clement Attlee
thumb|200px|Clement Attlee ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Àlàmú Òkín j’Oba ìlú tòrò kin kin.
Hymne Chérifien
je orin oriki orile-ede
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Àlàmú omo Mátànmí lósogbo.
Mótànmí aní Kanngúndù
Omo àkógbé alágbàborò.
Mufúolájé baba Mówunní.
Amúgbùrùwá fúo.
Baba Olúgbèjà.
Láyànféélé baba Oyin dà.
Lithai
Lithai jẹ́ Ọba ilẹ̀ Thailand tẹ́lẹ̀.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Olá aláyélúwà j’Oba káyé ó leè rójú.
Ò joyè lógun omo Oba.
Nàìjíríà
Ìbásepọ̀ Òkèrè
Ní ìtẹ̀síwájú pẹ̀lú u òfin òkèèrè tó so mọ́ Áfríkà, Nàìjíríà mú àbá wá fún níná owó kan náà ní Ìwọ̀oòrùn Áfríkà tí á máa jẹ́ Eco lábẹ́ ẹ èrò pé náírà ló máa wò ó dàgbà ṣùgbọ́n ní ọjọ́ kọkànlélógún, oṣù Ọ̀pẹ, 2019; Ààrẹ Alassane Ouattara ti Ivory Coast pẹ̀lú u Emmanuel Macron àti púpọ̀ nínú àwọn orílẹ̀-èdè UEMOA, kéde pé àwọn kàn máa yí orúkọ CFA franc padà ní kàkà kí àwọn rọ́pò rẹ̀ bí wọ́n ṣe rò tẹ́lẹ̀. Ní 2020, wọ́n ti gbé ètò owó o Eco náà tì di 2025.
Emeka Agbayi
je olukowe omo ile Naijiria.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Ò joyè tán fará è módò.
Pátria Amada
je orin oriki orile-ede
Nàìjíríà
Iṣẹ́ Ológun
Iṣẹ́ ológun Nàìjíríà ní Ilé-Isẹ́ Ológun Akogun,Ilé-Isẹ́ Ológun Ojú Omi, àti Ilé-Isẹ́ Ológun Ojú Afẹ́fẹ́.
Miguel Ángel Rodríguez
ni Aare orile-ede Kosta Rika tele.
Nàìjíríà
Iṣẹ́ Ológun
Lọ́pọ̀lọpọ̀ ìgbà,Ilé-Isẹ́ Ológun Nàìjíríà ti kópa nínú Ìgbèrò Àlàáfíà ní Áfríkà. Ilé-Isẹ́ Ológun Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí i ìkan nínú ECOMOG ti kópa gẹ́gẹ́ bí i olùfbèrò àlàáfíà ní Liberia ní 1990, Sierra Leone ní 1995, Ivory Coast àti Sudan.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Ará níu gbe ni.
ISO 259
je opagun kariaye.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ṣèíhẹ́lẹ́sì
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ṣèíhẹ́lẹ́sì je ti orile-ede Ṣèíhẹ́lẹ́sì.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Egbàá ò gbe ni.
ISO 233
je opagun kariaye.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Àtélewó kì í pé Lájobí.
Lójó Mátànmí n fò de sòkan.
Nàìjíríà
Jíógíráfì
thumb|left|250px|Nigeria relief map Nàìjíríà wà ní apá Ìwọ̀oòrùn Áfríkà ní Ikun-omi Guinea, àpapọ̀ ilẹ̀ ẹ rẹ̀ sì fẹ̀ níwọ̀n 923,768 km2 (356,669 sq mi), èyí jẹ́ kó jẹ́ orílẹ̀-èdè 32ji tó tóbi jù lọ lágbàáyé lẹ́yìn in Tanzania. Ibodè rẹ̀ pẹ̀lú Benin tó 773 km, ti Niger tó 1497 km, ti Chad tó 87 km àti ti Kamẹrúùnù tó 1690 km; bákan náà àlà etí-odò rẹ̀ tó 853 km. Ibi tó ga jù lọ ní Nàìjíríà ni Chappal Waddi ní 2419 m (7936 ft). Àwọn odò gbangba ibẹ̀ ni Odo Oya àti Odo Benue tí wọ́n já pọ̀ ní Lokoja, láti ibi tí wọ́n ti sàn lọ sínú Okun Atlantiki láti Delta Naija.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Baba béeni àtànpàkò kò yara è lótò o.
Nàìjíríà
Jíógíráfì
Bákan náà, Nàìjíríà jẹ́ gbọ̀ngán pàtàkì fún orísìírísìí ẹranko àti nǹkan abẹ̀mí pàtàkì. Agbègbè tó ní àwọn orísìírísìí labalaba jùlọ láyé ni agbègbè Calabar ní Ipinle Cross River. Àwọn ọ̀bọ agbélẹ̀ ń gbé ní Gúúsù-Ìlà-oòrùn Nàìjíríà àti Kamẹrúùnù nìkan.
Manuel García-Prieto, 1st Marquis of Alhucemas
thumb|Manuel García Prieto je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Nàìjíríà
Àwọn Ìpínlẹ̀
Nàìjíríà jẹ́ pípín sí mẹ́rìndínlógójì ipinle 36 pọ̀mọ́ Agbègbè Olúìlú Àpapọ̀ kan; àwọn wọ̀nyí náà jẹ́ pípín sí agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ 774.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Òde gbangba kò sé dààsè sí.
Nàìjíríà
Àwọn Ìpínlẹ̀
Ìlú mẹ́fà ní Nàìjíríà ni àwọn oníbùgbé tó tó ẹgbẹẹgbẹ̀rún kan tàbí púpọ̀ jùlọ: Èkó, Kano, Ibadan, Kaduna, Port Harcourt àti Benin.
ISO 259
Itokasi
Sulat Inebreo
Nàìjíríà
Okòòwò
Nàìjíríà jẹ́ ọ̀kan láàrin àwọn ọjà tó ń gbéra sókè nítorí àwọn nǹkan àlùmọ́ọ́nì púpọ̀ tó ní, ìnáwó, ìbánisọ̀rọ̀, òfin àti ìrìnnà àti pàsípàrọ̀ ìpínwó (Ilée-pàsípàrọ̀ Ìpínwó Nàìjíríà) tó jẹ́ èkejì tó tóbi jù lọ ní Áfríkà. Nàìjíríà ní 2007 jẹ́ 37th lágbàáyé ní Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè. Gẹ́gẹ́ bí Economic Intelligence Unit àti Ilé-Ìfowópamọ́ Àgbáyé ṣe sọ. Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè tí Nàìjíríà fún ìpín agbára ìrajà tí jẹ ìlọ́po méjì láti $170.7 legbegberunkeji ní 2005 dé $292.6 legbegberunkeji ní 2007. Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè fún ẹnì kọ̀ọ̀kan ti fò láti $692 fún ẹnì kọ̀ọ̀kan ní 2006 dé $1,754 fún ẹnì kọ̀ọ̀kan ní 2007.
Harold Macmillan
thumb|200px|Harold Macmillan Maurice Harold Macmillan, 1st Earl of Stockton ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Nàìjíríà
Okòòwò
Lẹ́yìn ìjíròrò ìjọba Nàìjíríà ní October 2005, Nàìjíríà àti àwọn aṣínilówó Paris Club fi ẹnu kò pé Nàìjíríà le ra gbèsè rẹ̀ padà pẹ̀lú ìdínwó tó tó 60%. Nàìjíríà lo èrè tó jẹ níbi epo láti san gbèsè 40% tó kù, èyí jẹ́ kí $1.15 lẹ́gbẹẹgbẹ̀rún kejì ó lé sílẹ̀ lọ́dún láti ṣe ètò ìdín àìní. Nàìjíríà di orílẹ̀-èdè àkọ́kọ́ ní Áfríkà láti san gbogbo gbèsè (tí ìdíye rẹ̀ jẹ́ $30 lẹ́gbẹẹgbẹ̀rún kejì) tó jẹ Paris Club padà ní April 2006.
Apá Okòòwò
Nàìjíríà jẹ́ orílẹ̀-èdè 8th tó ń ta epo pẹtiró láyé, bẹ́ẹ̀ sì ni òun ni ìkẹẹ̀wà tó ní ìpamọ́ epo pẹtiró.
Ìkọ́ni
ÌKỌ́NI: TEACHING
Manuel de Godoy
thumb|Àwòrán Manuel Godoy (ọdún 1767 sí ọdún 1851) je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Nàìjíríà
Apá Okòòwò
Nàìjíríà jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹ OPEC. Epo petroleomu kó ipa pàtàkì nínú u okòòwò Nàìjíríà tó ṣírò fún 40% Gbogbo Ìpawó Orílẹ̀-èdè (GIO) àti 80% iye owó tí ìjọba ń pa.
Nàìjíríà jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ọjà fún Ìbánisọ̀rọ̀-ọ̀ọ́kán tó ń dàgbà sókè kíákíá jù láyé, àwọn ilé-isẹ́ ìbánisọ̀rọ̀-ọ̀ọ́kán bí i MTN, Etisalat, Airtel àti Globacom ni ibùjókòó tó tóbi jù lọ tó sì lérè jù lọ ní Nàìjíríà.
Nàìjíríà ní apá okòòwò ìṣefúnni oní-ìnáwó dídàgbà gidi, pẹ̀lú àdàlù àwọn ilé-ìfowópamọ́ abẹ́le àti káríayé, àwọn ilé-isẹ́ ìmójútó ohun ìní, Ilé-isẹ́ Adíyelófò, àwọn ilé-isẹ́ brokerage, àwọn àjọ aládàáni equity àti àwọn ilé-ìfowópamọ́ ìnáwọlé.
Bákan náà, Nàìjíríà tún ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan àlùmọ́ọ́nì àti ìmúlò bíi ẹ̀fúùfù aládàánidá, èédú, bauxite, tantalite, wúrà, tin, irin inú-ilẹ̀, òkúta dídán, niobiomu, òjé, ati sinki.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Lásojú ìlú kan diè-lójú òde.
Ìkọ́ni
Kíní a mọ̀ sí ìkọ́ni? Ìkọ́ni túmọ̀ si ìlànà ti àhún gbà láti fii òye hàn láti ìran kan dé òmíràn àti láti ènìyàn sí elòmíràn. Ní ìdàkejì ẹ̀wẹ̀, ìkọ́ni lèè túmọ̀ sí ìbáwí tàbí ìtọ́sọ́nà láti ọ̀dọ̀ ẹnití ó ju ẹni lọ. Àmọ́ ki a máa fi ọ̀pá pọ̀ọ̀lọ̀pọọlọ pa ejò, ìkọ́n tòní dá lórí ti Òye, Ìmọ̀ tàbí Èkó. Tí bá ní kí a woo bi ìtàn ìkọ́ni sé bẹ̀rẹ̀, a máa tó ọ̀pọ̀lọpọ̀ odún sẹ́yìn. Akòleè sọ pàtó ibi ti ìkóni ti bẹ̀rẹ̀, nítorí pé orílẹ̀ èdè kọ̀ọ̀kàn àti àkójọpọ̀ àwọn ènìyàn níbikíbi lóní ìlànà ti wọ́n ń gbá kọ́ àwọn ènìyàn tiwọn. Ṣùgbọ́n orílẹ̀ ẹ̀dẹ̀ bíi Gíríìsì (Greece) tí ìsirò ti bẹ̀rẹ̀, ilẹ Lárúbáwá (Arabia), ile isrẹẹli ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, wa nínú àwọn irú ènìyàn tí ó tayọ nínú ètò ìkọ́ni. Àmọ́ ètò ìkọ́ni bí a sè mọ̀ ti di àtọwọ́dọ́wọ́ débi wípé olúkúlùkù lóti gbàá ti wọ́n sì ti fi tún orílẹ̀ èdè wọn tò. Bí a ti se ń kọ́ni se ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ láwùjọ, bí ati se lèe kọ́ ọmọdé yàtọ̀ sí bí ati se lèe kọ́ ọ̀dọ́ lángba bẹ́ẹ̀ ni ti ọ̀dọ́ langba náà yàtọ̀ sí ti àgbàlàgbà. Gbogbo wa lamọ̀ wí pé ọmọdé a máa tètè kọ́ ẹ̀kọ́ láti ibi àwòrán, àwọ̀ àti àfihàn. Nítorí ìdí èyí, àwọn ìwé tí alákọ̀bẹ̀rẹ̀ bíi aláwìíyé dára púpọ̀ fún ẹ̀kọ́ àwọn ọmọdé. Ẹ̀wẹ̀, tí àwọn ọmọdé wọ̀nyí bá déé ilé ẹ̀kọ́ girama ìlànà kíkọ́ àti mímọ̀ wọn yóò ti yàtọ̀ díẹ̀ sí ti ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ̀rẹ̀. Ní pele yìí, a óò tí máa fi yé wọn bá wọ́n se leè fi ọwọ́ ara wọn see àwọn ohun tí wọ́n ń kó wọn wọ̀nyí, bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni wọn oo ti máa gbáradì fún ilé ẹ̀kọ́ gíga. Ní ilé ẹ̀kọ́ girama ẹ̀wẹ̀, àwọn ohun ti àwọn akẹ́kọ̀ óò máa há sórí – àkósórí àwọn akẹ́kọ̀ yóò din kù, yàtọ̀ sí tii ilé ẹ̀kọ́ ‘Jéléósimi’. Ǹjẹ́ tí abá dé ilé ẹ̀kọ́ gíga, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìyàtọ̀ ni yóò ti wà nínú bi ase ń kọ́ni. Ilé ẹ̀kọ́ gíga ilé ọgbọ́n, ilé ẹ̀kọ́ gíga ilé òmìnira. Ní ilé ẹ̀kọ́ gíga akẹ́kọ̀ ní àǹfààní lati se ohun tówùú nígbà ti ó bá fẹ́ tí kòsì olùkọ́ tí yóò yẹ̀ẹ́ lọ́wọ́ wò. Ìkọ́ni nílé ẹ̀kọ̣́ gíga yàtọ̀ gédégédé sí ti ilé ẹ̀kọ́ girama tàbí alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀. Ní ilé ẹ̀kó gíga, akẹ́kọ̀ ló nílò láti se isẹ́ jù, nítorí péé; ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, olùkọ́ yóò kàn wá láti tọ́ akẹ́kọ̀ sọ́nà ni, akẹ́kọ̀ ni yóò se ọ̀pọ̀lọpọ̀ isẹ́ fún ra rẹ̀. Ìkọ́ni ni orílẹ̀-èdè yi ti dojú kọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìsòro tí ósì ti ń se àkóbá fún ètò ọrọ̀ ajé àti ìdàgbà sókè ilẹ̀ yí. Tí abá ni kí áwòó láti ìgbà ìwásẹ̀ fún àpẹẹrẹ, ètò ìkọ́ni dára ni ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ̀rẹ̀, èdè Yorùbá ni afi hún kọ́ akẹ́kọ̀ láti ilẹ̀ kí àtó kii èdè òmíràn bọ̀ọ́, àmọ́ ni báyìí èdè gẹ̀ẹ́sì ni afi ń kọ́ akẹ́kọ̀ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn si ń sọ èdè Yorùbá nílé. Èyí lómú kí ó jẹ́ wípé ọ̀pọ̀lọpọ̀ kò leè sọ èdè Yorùbá kó já gaara láì má fii èdè gẹ̀ẹ́sì kọ̀ọ̀kan bọ̀ọ́, bẹ́ẹ̀ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ kò sì leè sọ èdè gẹ̀ẹ́sì dáradára. Ọ̀rọ̀ wa dàbíi “ẹni tí ófi àdá pa ìkún, ikún sálọ àda tún sọnù”. Kí ń tó fí gègéèmi sílẹ̀, gbogbo wa lamọ̀ wí pé ni àìsí ìkọ́ni kòleè sí ìmọ̀, ni àìsí ìmọ̀ láti ìran kan dé òmíràn; kò leè sí ìdàgbà sókè, ni àìsí ìdàgbà sókè ẹ̀wẹ̀, kò leè sí ìlosíwájú, ìlú tí kò bá sì ní ìlosíwájú ti setán láti parun ni. Fún ìdí èyí a óò ri péé ìkọ́ni jẹ́ ohun kan gbógì tí a kò leè fi seré ní àwùjọọ wa.
Leuthai
Leuthai je Oba ile Thailand tele.
Ìkọ́ni
Ẹ̀kọ́ dára púpọ̀
Álvaro de Figueroa, 1st Count of Romanones
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Ìkọ́ni
Ẹ̀kọ́ lóni ayé táawà yi sẹ́
Ẹ̀kọ́ lóhún gbéni dépò gíga
Namibia, Land of the Brave
je orin oriki orile-ede
Rita Aghadiuno
je olukowe omo ile Naijiria.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Siẹrra Léònè
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Siẹrra Léònè je ti orile-ede Sierra Leone.
Ìkọ́ni
Ẹ̀kọ́ lóhún gbéni dépò ọlá
Alec Douglas-Home
thumb|200px|Alec Douglas-Home Alexander Frederick Douglas-Home, Baron Home of the Hirsel ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Mu'azu Babangida Aliyu
Mu'azu Babangida Aliyu jè olóṣèlú ọmọ ilẹ̀ Nàíjíría àti gómìnà ìpínlẹ̀ Niger láti ọdún 2003.
Nàìjíríà
Apá Okòòwò
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn nǹkan àlùmọ́ọ́nì inú ilẹ̀ wọ̀nyí pọ̀ dáadáa, àwọn ilé-isẹ́ akó-àlùmọ́ọ́nì tí ó mú wọn jáde ò sí.
Florencio García Goyena
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Ìkọ́ni
Ẹ̀kọ́ dára púpọ
Nàìjíríà
Apá Okòòwò
Iṣẹ́ Àgbẹ̀ jẹ́ èyí tó ń mú owó òkèèrè wọlé fún Nàìjíríà tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀.
Nígbà kan, Nàìjíríà ló ń ta Ẹ̀pà, Kòkó àti Epo Ọ̀pẹ tó pọ̀ jùlọ sí òkè-òkun àti olùpèsè pàtàkì Coconut, Èso ọsàn, Àgbàdo, Ọkà Bàbà, Ẹ̀gẹ́, Iṣu àti Ìrèké. Bí i 60% àwọn ará a Nàìjíríà ni wọ́n ń ṣiṣẹ́ àgbẹ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni ilẹ̀ tó ṣe é dáko sì wà ṣùgbọ́n tí wọn kò fi bẹ́ẹ̀ pọ̀ gidi.
Ìkọ́ni
ÌTỌ́KASÍ (REFERENCE)
i.	D.F. Odunjọ		 - 	‘Alawìye Apa keta’
Nàìjíríà
Apá Okòòwò
Nàìjíríà ní àwọn ilé-isẹ́ àgbẹ̀ṣe bí i Leather àti Ìhun Aṣọ ní Kano, Abeokuta, Onitsha àti Èkó. Ilé-isẹ́ Ato-ọkọ̀-pọ̀ bí i Peugeot láti Fransi àti Bedford láti Britani tó jẹ́ apá kan lára ilé-isẹ́ ọkọ̀ láti orílẹ̀-èdè Amerika, General Motors;nísìn-ín, àwọn ẹ̀wù t-shirt, ike àti oúnjẹ alágolo.
Saileuthai
Saileuthai je Oba ile Thailand tele.
Nàìjíríà
Ìsùpọ̀ Iye Àwọn Èèyàn
Nàìjíríà ni orílẹ̀-èdè tí èèyàn pọ̀sí jùlọ ní Áfríkà bó tilẹ̀ jẹ́ pé iye tó jẹ́ gangan kò ì jẹ́ mímọ̀. Àjọ Ìṣọ̀kan Àwọn Orílẹ̀-èdè díye pé iye àwọn èèyàn tó wà ní Nàìjíríà ní 2009 jẹ́ 154,729,000, tí 51.7% nínú u wọn ń gbé ní ìgbèríko tí 48.3% sì ń gbé ní ìlú-ńlá ;àti iye ènìyàn 167.5 ní agbègbè ìlọ́po méjì kìlómítà kan.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sòmálíà
je ti orile-ede.
La Nigérienne
je orin oriki orile-ede
Tolu Ajayi
je olukowe omo ile Naijiria.
Harold Wilson
thumb|200px|Harold Wilson James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Jerome Isaac Friedman
thumb|Jerry Friedman ni Valencia, nígbà ìṣẹ̀lẹ̀ Rey Jaime, oṣù okudu ọdún 2016 je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Ìkọ́ni
ii. B. Onibonoje 		– 	‘Iwe Ikọni Yorùbá
Segun Akinlolu
je olukowe omo ile Naijiria.
Nàìjíríà
Ìsùpọ̀ Iye Àwọn Èèyàn
Nàìjíríà ni orílẹ̀-èdè kẹjọ tí ó ní àwọn ènìyàn tó pọ̀ jùlọ láyé. Òǹkà ní 2006 fi hàn pé iye ènìyàn tí ọjọ́-orí wọn wà láàrin ọdún 0-14 jẹ́ 42.3%; láàrin ọdún 15-65 sì jẹ́ 54.6%. Òṣùwọ̀n ìbímọ pọ̀ gidi ju òṣùwọ̀n ikú lọ, wọ́n jẹ́ 40.4% àti 16.9% nínú ènìyàn ẹgbẹ̀rún (1000) ní tẹ̀léǹtẹ̀lé.
ISO 269
je opagun kariaye.
ISO 306
je opagun kariaye.
Nàìjíríà
Ìsùpọ̀ Iye Àwọn Èèyàn
Nàìjíríà ní bí i ẹ̀ya 250 pẹ̀lú orísìírísìí èdè pẹ̀lú àṣà àti ìṣe orísìírísìí. Àwọn ẹ̀yà ènìyàn tó tóbi jùlọ ni Hausa/Fulani, Yoruba ati Igbo ti àpapọ̀ wọn jẹ́ 68% nígbàtí Edo, Ijaw, Kanuri, Ibibio, Ebira, Nupe àti Tiv jẹ́ 27%,tí àwọn yòókù jẹ́ 7%.Ó jẹ́ mímọ̀ pé Ààrin ìbàdí Nàìjíríà ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀yà bí i Pyem, Goemai, àti Kofyar.
Ìkọ́ni
iii. White Shear 		– 	‘ Teaching skills’
Uthong
Uthong je Oba ile Thailand tele.
Borommapan
Borommapan je Oba ile Thailand tele.
ISO 302
je opagun kariaye.
Edward Heath
thumb|200px|Edward Heath ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Àwìrì omo selé oko owó e dan.
Àwìrì tanwì oko owo e dan.
P'tite fleur aimée
je orin oriki orile-ede
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Ò gbó èlùbó Òsèlú orí emo oko Arinkékànbi.
Alátise ò rómo róye.
Ò rómo róye baba Olúgbèjà.
Oba ò rómo ìlekò.
Ò joyè jogún omo Oba.
O joyè tán fará è módò.
James Callaghan
thumb|200px|James Callaghan Leonard James Callaghan, Baron Callaghan of Cardiff ni Alakoso Agba orile-ede Britani tele.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
B’Oobásùn bóobá jí.
Àlàmú Òkín, Móojúbà baba à re.
Morónkólá abí baba j’Oba.
A bi àgbàlá tó ìkookò sáré.
Àgbàlá Àlàmú ju oko baba elòmíràn lo.
Estanislau Figueras
thumb|Estanislao Figueras je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Èmòilègùnlè baba Gbógbéjó.
Baba Ládàpò.
Bàbá à mi Àlàmú.
A à mo ibi tí yó mo ilé yìí dé.
Àlàmú Òkín.
Bó parí òkanmòkan.
Morónkólá abi baba j’Oba.
Kábíyèsaí Oba Òsogbo
Oba to léducátìon.
Tó lógbón lórí.
Ilẹ̀ Ọbalúayé Rómù
Ilẹ̀ Ọbalúayé Rómù (Roman Empire) tabi Ileo Róòmù ní ìgbà eyin toloselu to sele ni Romu Atijo, tó jẹ́ ti ìjọba apàṣẹ-wàá tó ní àgbègbè káàkiri Europe àti yípo àgbègbè Mediterranean. Oro yi bere si je lilo lati juwe ile ijoba Romu nigba ati leyin obaluaye ibe akoko Augustus.
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Kábíyèsí Oba Òsogbo.
Ilẹ̀ Ọbalúayé Rómù
Itokasi
Starověký Řím
Àtáọ́ja Òṣogbo
ATAOJA OSOGBO
Iyìolá omo Mákànjúolá.
Oba tó léducátìon.
Iyìolá omo Ládéjobi.
Henry Way Kendall
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Èdè agbègbè
Ede agbegbe ni ede to je siso ni agbegbe orile-ede orileijoba kan, boya o agbegbe kekere, boya apapo ipinle tabi igberiko, tabi nibi totobi ju bayi lo.
ISO 4217
thumb|280px|[[Exchange rates display at a Bureau de change listing currency names in English and their ISO 4217 codes.]] right|280px|thumb|An [[airline ticket showing the price in the ISO 4217 code "EUR" (bottom left) and not the currency sign €]]
ISO 4217 je amioro fun owonina.
Ẹ̀yà ènìyàn
Ẹ̀yà ènìyàn (tàbi ethnicity) tabi eya elede je adipo awon eniyan ti awon ara won mora won si ara won, nipa asa itan kanna, to je ede kanna, asa kanna (won si tun le ni esin kanna) ati ise ibatan kanna (to bamu mo itan endogamy).
Bukola Saraki
Abubakar Bukola Saraki, MBBS, (ojọ́ ìbí rẹ̀ ni ni ọjọ kọkandinlógún, osù kọkànlá, ọdún 1962) jẹ́ olósèlú kan ní ilé Nàìjíría. Ó jẹ́ Ààrẹ Ketàlá ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin orílé èdè Nàìjíríà láti ọdún 2015-2019, àti pé òun náà ni Ààre kẹjọ fún ilé ìgbìmò asòfin ní orílé Èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ Gómìnà ní ìpínlè Kwara láti ọdún 2003 títí dé 2011 lábé àwọn ọmọ ẹgbẹ PDP ( People Democractic Party) ó sì tún jẹ́ aṣojú  Central Senatorial District tí ìpínlẹ̀ Kwara ní láàrin ọdún 2011 sí 2019, ó lọ ṣáà àkókò lábẹ́ abé ẹgbẹ́ òsèlú People Democratic Party àti ṣáà kejì lábẹ́ ẹgbẹ́ òsèlú All Progressive Congress.
Ìdílé
Wọn bí Saraki ni ọjọ kọkàndínlógún oṣù Kejìlá ní ọdún 1962 ní Lọ́ǹdònù tí ìyá rẹ̀ ń jẹ́ Florence Morenike Sàràki àti bàbá rẹ̀ Olusola Saraki, tí òun náà nígbà kan rí tí jẹ́ Adarí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní orílé èdè Nàìjíríà. Bukola Saraki fẹ Toyin Saraki (née Ojora), tí wọn sì jọ bí ọmọ Mẹ́rin.
Ètò Ẹkọ
Sàràki jáde ní ilé ìwé Ẹkọ gíga King's College, ni Lagos, níbi tí o tí jáde ní ọdún 1978. Ó kúrò níbẹ ó lọ sí Cheltenham College, èyí tí o jẹ́ ilé ìwé (boarding school) ni United Kingdom láti 1979 titi dé 1981. Tí o túnbọ̀ tẹsiwaju láti lọ kàwé sí ní Fásitì tí wá ní London ni ilé ìwòsan tí London Medical college láti ọdún 1982 tí tí dì 1987 ní bí tí o tí kàwé gbọyè Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀ Iṣé Ṣiṣe
Saraki ṣíṣe ní ilé ìwòsan Rush Green ni Essex gẹ́gẹ́ ní Oníwòsàn ní ọdún 1988 sí òdun 1989. Saraki tun je Olùdarí ilé iṣẹ ìfowópamọ́si ní orílé Èdè Nàìjíríà tí orúkọ ilé ìfowópamọ́si náà sì ń jẹ Société Générale (Nig) Ltd láti ọdún 1990 si 2000. ní ọdún 2000, Ààrẹ Olusẹgun Õbásanjọ́ fí Saraki jẹ́ Olùrànlọ́wọ́ pàtàkì sí ààrẹ lórí bí àṣẹ ń náwó.
Chimamanda Ngozi Adichie
Chimamanda Ngozi Adichie (
Ọjọ́ kẹẹ̀dógún, Oṣù Ọ̀wàrà, Ọdún 1977 ni wọ́n bí Chimamanda Ngozi Adichie. Òǹkọ̀wé ni lára àwọn iṣẹ́ rẹ̀ ni ìwé ìtàn àròsọ, Ìwé ìtàn àròsọ kúkúrú àti ìwé ìtàn àròsọ ajẹmọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ gidi. Wọ́n ṣe àpèjúwe rẹ̀ nínú "Times in Literary Supplement"  gẹ́gẹ́ bíi ẹni tí ó tayọ jùlọ nínú àwọn Òǹkọ̀wé elédè Gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n jẹ́ ọ̀dọ́, tí ó sì ṣe àṣeyọrí láti fojú àwọn ọwọ́ ìran òǹkàwé tuntun mọ́ra sí lítíréṣọ̀ Áfríkà, pàápàá jùlọ ní ibùdó rẹ̀ kejì Nàìjíríà.
Ẹ̀kọ́ àti ìṣe rẹ̀
Adichie tí kọ àwọn ìwé Purple Hibiscus ní ọdún 2003, Half of a Yellow Sun ní ọdún 2006 àti Americanah ní ọdún 2013, Àkópọjọ̀ ìtàn kúkúrú The Thing Around Your Neck ní ọdún 2009 àti ìwé àrokọ̀ gígùn We should All Be Feminist ní ọdún 2014. Àwọn ìwé rẹ̀ tí ó jẹ́ tuntun ni Dear Ijeawele, or A Feminist Manifesto in Fifteen Suggestion ní ọdún 2017, Zikora ní ọdún 2020 àti Notes on Grief ní ọdún 2021. Ní ọdún 2008, ó gba àmì ẹ̀yẹ ètò MacArthur Genius Grant. Òun ló gba àmì ẹ̀yẹ PEN Pinter Prize ní ọdún 2018
Ní ọdún 2003, Adichie parí ẹ̀kọ́ òye ìjìnlẹ̀ nínú àròkọ àtinúdá ní Yunifásítì John Hopkins.
Ẹbí rẹ̀
Ọdún 2009 ni Adichie fẹ́ Ivara Esege, oníṣègùn òyìnbó ọmọ Nàìjíríà. Wọ́n bí ọmọbìnrin kan ní ọdún 2016. Adichie ń pín àsìkò rẹ láàárín United States àti Nàìjíríà, níbi tí ó ń kọ́ àwọn èèyàn nípa àròkọ.
Àwọn ìwé tí ó kọ tàbí kópa
Brockes, Emma (4 March 2017). "Chimamanda Ngozi Adichie: 'Can people please stop telling me feminism is hot?'". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 22 August 2017.
"Chimamanda Ngozi Adichie". Front Row. 3 May 2013. BBC Radio 4. Retrieved 18 January 2014.
"Chimamanda Ngozi Adichie Biography | List of Works, Study Guides & Essays | GradeSaver". gradesaver.com.
Luebering, J.E. "Chimamanda Ngozi Adichie | Biography, Books, & Facts". Encyclopedia Britannica. Retrieved 19 May 2021.
Nixon, Rob (1 October 2006). "A Biafran Story". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 15 September 2012.
Rwanda Nziza
je orin oriki orile-ede
Tìmì tí Èdè
Timi ti Ede
Timi Ede
Ede
Toyese
Laoye
TIMI EDE
Òrúmo gégé láoyè ako ekùn akùnyùngbà.
Gbóyè ólá Àkànjí ì mi Láoyè tó tóyèse.
Àgbàdá tolómù omo kélébe.
Àre lágbà lóyè bí ògèdè.
Àkànjí omo Àjénjù
Àyà mi kò pé méjì, n bá fi òkan fún omo Ojo.
Ò ránmo ní isé fàyàtí.
Àkànjí ì jí lo.
Ìgbà tí ò sí láyé mó tó kú.
Fólórunsó, Ajífòní baba
Baba Bólánlé Oláníyì
Ajítòní Ajàgbé.
Olá à re ì ‘dèra ni
Fólórunsó omo lórí demo
Àjàgbé omo Béllò
Àjítòní aran ee deyin.
Béèni àgbo o won
A sì ti àn ti ròrò ti ròrò
Fólórunsó omo lórí demo.
Fólórunsó.
Orí Oba ni ó bi wón.
Eni tí n bá Obá á je.
Tí n sòrò Oba léyìn.
Ori Oba ni ó bi wón.
Fólórunsó Àjàgbé Oládòkun.
Eni tí n bá Oba á je.
Tí n bá Oba á mú.
Àjàgbé mo gbà fún Oládòkun.
Tìmì Oba Ede
O kú mèye ìbàdàn.
Ajítòní baba wa.
Fólórunsó omo Béllò
Kò sí ibi owó ìjà erin ò mà mà tó.
Owó tó Sókótó.
Owó tó ìlorin.
Owó tó ìmèsí olójà òkè.
Àjàgbé owó tó ìlú Èbó.
Oláníyì ìwo lomo Eégúnjobí.
A ó lese tàì leè kó.
A ó le se tàì le kose kó o
A ó lese
Fólórunsó lerí yen.
Àlaré aláwàdà.
Àjàgbé lerí yen.
Àwàdà laré yìí.
Aremo n be lówó o e e e e
Aremo n be lówó.
Àwàdà laré yìí o.
Aremo n be lóó o eeeee
Aremo n be lóla.
ISO 428
je opagun kariaye.
Tìmì tí Èdè
TIMI EDE
Ikúmóruwá Olórun ló lóògùn.
Kò mò sónísègùn tó ju Olórun lo.
Olórun lo lóògùn
Ikúmoruwá, Àjàgbé Oladokun.
Iró, Iró. Iró ni wón n pa.
èké, èké ni won n sa.
Iró enìkan kì í bá Oba á jà, iró.
È báà pa àgùntàn, àgùntàn
Omo tí Olórun yó se, ó ti sé.
Àjàgbé Oládòkun.
Ìyá àjé kú è n yò sèsè
Omo tí àjé fi sílè, ó lè pani je.
A wí, wí, wí wón ò fé.
Won ò fé.
A fò fò, fò, won ò gbà.
Ramesuan
Ramesuan je Oba ile Thailand tele.
Segun Akinyode
jẹ́ ònkọ̀wé ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Tìmì tí Èdè
TIMI EDE
A bólù sílè a fi enu wí.
Àpótí alákàrà ká bí á wó.
Abánise mó sì bánise mo.
A jìnnà sátákètè kété kété.
Ojú ti babaláwo yín.
Ibi e gbé ojú lé ònà ò gba ibè lo.
Ikúnrúwá, Àjàgbé Oládòkun.
Kùkùté ò mira jìgì.
Ení mi kùkùté ara è lómì o.
Kùkùté ò mira jìgì,
Fólórunsó Àjàgbé Oládòkun
Kùkùté ò mira jìgi.
Eni ó mi kùkùté ara è lónìmo.
Fólórunsó Ajàgbé Oládòkun.
Orí Oba ni ó bi yín.
Eni tí n bá Oba á je
Ti n bá Oba léyìn.
Ajitòni.
Orí Oba ni ó bí yín.
ISO 639
je opagun kariaye.
Independência total
je orin oriki orile-ede
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
je ti orílẹ̀-èdè Guusu Afrika.
Le Lion rouge
je orin oriki orile-ede
Borommarachathirat 1k
Borommarachathirat I je Oba ile Thailand tele.
Thong Lan
Thong Lan je Oba ile Thailand tele.
Joaquín María de Ferrer y Cafranga
thumb|Joaquín María de Ferrer y Cafranga je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sudan
right|220px je ti orile-ede.
Orílẹ̀-èdè Yorùbá
ÀKÀNDÉ SAHEED ADÉBÍSÍ
ORÍLẸ̀-ÈDÈ YORÙBÁ Yorùbá gẹ́gẹ́ bí Orílẹ̀-Èdè jẹ́ àti-ìran-díran Odùduà pẹ̀lú gbogbo àwọn tí wọn ń sin Ọlọrun ni ọ̀nà ti Odùduà ń gbà sìn-ín; ti wọn si bá a jade kúrò ni agbedegbede ìwọ̀ oòrùn nígbà tí ìrúkèrúdò dé nipa ìgbàgbọ́ rẹ̀ yìí. Akikanjú yii pinnu láti lọ tẹ orílẹ̀ èdè miran dó nibi tí wọn yóò gbé ni àǹfàní ati sin Ọlọrun ni ọ̀nà ti wọn gbà pé ó tọ́ ti ó si yẹ. Bí wọn ti ń rìn káàkiri ni Yorùbá, bí Orìlẹ̀-Èdè n gbòòrò síi, ti ó si fi jẹ́ pé l’onii gbogbo àwọn ènìyàn tí wọn ń bá ni gbogbo ibi tí wọn ti ń jagun tí ó di ti wọn àti ibi tí wọn gbé ṣe àtìpó, tí wọn si gbé gba àṣà, ati ìṣe wọn, titi ti ọkunrin Akíkanjú, Akọni, Olùfọkànsìn, Olóógun, Àkàndá ẹ̀dá, yii fi fi Ile-Ifẹ ṣe ibùjókòó ati àmù Yorùbá. Ile-Ifẹ yii si ni àwọn Yorùbá ti fọ́nká kiri si ibi ti wọn gbé wà l’onii ti à ń pè ni ‘Ilẹ̀ K’áàrọ̀, O jí i re’. L’ónìí, kì í ṣe ibi tí a pè ni ‘Ìlẹ̀ k’áàrọ̀, O jí i ré’ yii nìkan ni àwọn Yorùbá wà gẹ́gẹ́ bi ẹ̀yà kan. Wọn fọ́n yíká Ilẹ ènìyàn dudu ni, àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíran l’ábẹ́run ayé.
Eyi ni ibi ti àwọn ẹ̀yà ti à ń pè ni Yorùbá wà l’onii:
1.	ORÍLẸ̀-ÈDÈ NÀÌJÍRÍÀ: Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Ògún, Èkó, Oǹdó, Kwara, Èkìtì ati Ọṣun. A sì tún ń ri àwọn Yorùbá diẹdiẹ ni àwọn ìpínlẹ̀ wọnyi:
(i)	Ìpínlẹ̀ Kano: Àwọn ẹ̀yà Yorùbá ti ó wà nibi ni àwọn tí à ń pè ní ‘Báwá Yorúbáwá ati Gogobiri:
(ii)	Sokoto: Àwọn ìbátan wọn tí ó wà nibi ni à ń pè ni Beriberi. Gẹ́gẹ́ bi òwe ti ó wí pé ‘Oju ni a ti ń mọ dídùn ọbẹ̀. Ilà oju àwọn ẹ̀yà yii fi ìdí ọrọ yii múlẹ̀.
(iii)	Ìpínlẹ̀ Ilẹ̀ Ìbínní dé etí Odò Ọya: Awọn wọnyi ni àwọn ìlú tí ọmọ Eweka gbé ṣe àtìpó ati ibi tí wọn jẹ oyè sí, àwọn bíi Onìṣà Ugbó, Onìṣà Ọlọ́nà àti Onìṣà Gidi (Onitsha), pàápàá jùlọ àwọn tí wọn ń jẹ oyè tí à ń pè ni Òbí. Àwọn kan sì tún ni ìran Ègùn bíi:
Ègùn Ànùmí ni ilẹ Tápà; Ègùn Àwórí ni Ẹ̀gbádò; Ègùn Àgbádárígì ní Ìpínlẹ̀ Èkó.
2. 	ORÍLẸ́ ÈDÈ BENIN, TOGO, GANA ATI SÀRÓ Awọn ni Ègùn ilẹ Kutonu, Ègùn Ìbàrìbá ilẹ Benin; Aina, Aigbe àti Gaa ni ilẹ Togo ati Gana; àti àwọn Kiriyó (Creoles) ilẹ Sàró (Sierra Leone).
3.	ORÍLẸ̀ ÈDÈ AMẸ́RÍKÀ Àwọn orílẹ̀ èdè tí ó wà l’áàrin Amẹ́ríkà ti àríwá àti ti gúúsù (Cuba, Trinidad and Tobago, Jamaica and other Caribbean islands); ati àwọn Ìpínlẹ̀ òkè l’ápá ìlà-oòrùn ti Amẹ́ríkà ti Gúúsù: (Brazil, etc). Bí ó tilẹ jẹ́ pé àwọn ọmọ Odùduà tàn kálẹ̀ bíi èèrùn l’ode oni, ẹ̀rí wa pé orílẹ̀ èdè kan ni wọ́n, ati pé èdè kan náà ni wọn ń sọ nibikibi tí wọn lè wà. Ahọ́n wọn lè lọ́ tàbí kí ó yí pada nínú ìsọ̀rọ̀ síi wọn, ṣùgbọ́n ìṣesí, ìhùwà, àṣà àti ẹ̀sìn wọn kò yàtọ̀; gẹ́gẹ́ bí àwọn baba wa sì ti máa ń pa á l’ówe, a mọ̀ a sì gbà pé; Bi ẹrú ba jọ ẹrú, ilé kan náà ni wọn ti wá’. Awọn idi pàtàkì ti ahọ́n àwọn ọmọ Yorùbá fi yí pada díẹ̀ díẹ̀ díẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé èdè Yorùbá kan náà ni wọn ń sọ niyi:
(a)	Bí àwọn akọni ti ń jade kúrò ni Ilé-Ifẹ̀ láì pada bọ̀ wá sile mọ́, ni wọn ń gbàgbé díẹ̀ nínú èdè ìbínibí wọn.
(b)	Ibikibi ti àwọn akọni yii bá sì ṣe àtìpó sí tàbí tẹ̀dó sí ni wọn ti ń ba ènìyàn. Otitọ ni wọn gba orí l’ọ́wọ́ àwọn ti wọn ń bá ti wọn sì ń di ‘Akẹ́hìndé gba ẹ̀gbọ́n’, ṣugbọ́n bi wọn bá ti ń di onile ni ibi ti wọn tẹ̀dó, tàbí ti wọn ṣe àtìpó si yii, ni wọn mú díẹ̀-díẹ̀ lò nínú èdè, àti àṣà wọn nitori pe bi ewé bá pẹ́ lára ọṣẹ bi kò tilẹ di ọṣẹ yoo dà bí ọṣẹ; àti pé ti ó bá pẹ́ ti Ìjẹ̀ṣà bá ti jẹ iyán, kì í mọ òkèlè ẹ̀ bù mọ́; òkèlè ti ó yẹ kí ó máa bù nlanla yoo di ródóródó. Eyí ni ó sì ń fa ìyàtọ̀ díẹ̀-díẹ̀ nínú ìṣesí àwọn Yorùbá nibikibi ti wọn bá wà l’ónìí.
(d)	Bi àwọn ọmọ Yorùbá ti ṣe ń rìn jinna sí, sí Ile-Ifẹ ni ahọ́n àwọn ẹ̀yà náà ṣe ń yàtọ̀. Awọn tó gba ọna òkun lọ ń fọ èdè Yorùbá ti ó lami, ti a sì ń dàpè ni ÀNÀGÓ, àwọn ti wọn sì gba ọna igbó àti ọ̀dàn lọ ń sọ ogidi Yorùbá, irú wọn ni a sì ń pè ni ará òkè.
Pàtàkì nínú àwọn ẹ̀yà Yorùbá ti ó kúrò ni Ile-Ifẹ ti ó sì gba apá òkè lọ nínú igbó ati ọ̀dàn niyi:
Ọ̀yọ̀; Ìjẹ̀ṣà; Àkókó; Èkìtì; Ọ̀wọ̀; Oǹdó; Ìgbómìnà; Ọ̀fà; Ìlọrin; àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ti o si gba ẹsẹ̀ odò lọ ni Ẹ̀gbá; Ẹ̀gbádò; Ìjẹ̀bú; Ìlàjẹ; Ikalẹ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Pierre-Gilles de Gennes
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Torcuato Fernández-Miranda
thumb|Torcuato Fernández-Miranda je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Swásílándì
je ti orile-ede.
Rama Ratchathirat
Rama Ratchathirat je Oba ile Thailand tele.
Odinaka Anudu
je olukowe omo ile Naijiria.
Gerhard Schröder
Gerhard Fritz Kurt Schröder (7 April 1944) ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Tànsáníà
je ti orile-ede.
Borommarachathirat 2k
Borommarachathirat II je Oba ile Thailand tele.
Olufunmi Aluko
je olukowe omo ile Naijiria.
Isiaka Aliagan
je olukowe omo ile Naijiria.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Tùnísíà
je ti orile-ede.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ùgándà
je ti orile-ede.
Raimundo Fernández-Villaverde, Marquis of Pozo Rubio
thumb|Raimundo Fernández Villaverde, de Franzen jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Spain ati Alákòóso Àgbà orílẹ̀ èdè Spain.
Intha Racha
Intha Racha je Oba ile Thailand tele.
Románíà
Románíà je orile-ede ni orile Europe
Helmut Kohl
200px|thumb|Helmut Kohl (1930-2017) ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Trailokanat
Trailokanat je Oba ile Thailand tele.
Ramathibodi 2k
Ramathibodi II je Oba ile Thailand tele.
Borommarachathirat 3k
Borommarachathirat III jẹ́ Ọba ilẹ̀ Thailand tẹ́lẹ̀.
Jónà Jang
Jonah David Jang je omo ologun toti feyinti ati oloselu omo ile Naijiria, ohun ni Gomina Ipinle Plateau lati odun 2007. Nigba ijoba ologun Ogagun Ibrahim Babangida o di Gomina awon Ipinle Benue ati Gongola.
Roger Penrose
ষ্টিফেন হকিং
Helmut Schmidt
thumb|Helmut Schmidt (1975) ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Georges Charpak
Georges Charpak (August 1, 1924 – September 29, 2010) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Baldomero Espartero, Prince of Vergara
thumb|Baldomero Espartero je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Bernardino Fernández de Velasco, 14th Duke of Frías
thumb|Bernardino Fernández de Velasco, Duke kẹrìnlá ti Frías je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Koste Seselwa
Koste Seselwa je orin oriki amoriya orile-ede Seychelles
Àsìkò Ìwọòrùn Áfríkà
Àsìkò Ìwọòrùn Áfríkà tí àwọn Gẹ̀ẹ́sì ń pè ní West Africa Time tí ìkékúrú rẹ̀ jẹ́ WAT''', ni akókò tí a ń ló ní agbègbè àárín gbùngbùn Ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Adúláwọ̀ bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé GMT) ni wọ́n ń ló ní orílẹ̀-èdè Benin tí òun náà wà ní inú ilẹ̀ Ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Adúláwọ̀. WAT yí fi wákàtí kan léwájú UTC (+1), èyí jẹ́ kí ó ṣe déédé pẹ̀lú Central European Time.  Púpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Adúláwọ̀ tí wọ́n ń ṣamúlò UTC ni akókò an ma ń jẹ́ (UTC +0).
Toyota
thumb|Ilé-iṣẹ́ ọkọ̀ Toyota.
Toyota Motor Corporation (Japanese: トヨタ自動車株式会社) Toyota Jidōsha Kabushiki-gaisha (tyo: 7203), tabi Toyota lasan, je ile-ise lorile-ede pupo ti ibujoko re wa ni Japan ati ile-ise asemoto titobijulo laye gege bi oja tita. Awon osise ni ile-ise Toyota to bi 320,808 eniyan kakiriaye.
Richard E. Taylor
Richard Edward Taylor, CC, FRS, FRSC (ojoibi November 2, 1929 ni Medicine Hat, Alberta) je ojogbon omo Kanada-Amerika ni Yunifasitu Stanford. Ni 1990, o pin Ebun Nobel ninu Fisiksi pelu Jerome Friedman ati Henry Kendall "fun iwadi asiwaju won nipa fifankiri awon elektroni lori protoni ati neutroni, to se pataki fun idagbasoke afijuwe quark ninu fisiksi atasere."
Olusegun Mimiko
Olúṣẹ́gun ní gómìnà alágbádá ẹlẹ́ẹ̀karùn-ún ní ìpínlẹ̀ Òǹdó, ní orílẹ̀-èdè Nàíjíríà láti 2009 sí 1017. Mimiko ti fi ìgbà kan jẹ́ mínísítà ìjọba àpapọ̀ fún ilé àti ìdàgbàsókè ìgbèríko, sẹ́kétírì sí ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo, bẹ́ẹ̀ náà ni ó jẹ́ gómìnà àkọ́kọ́ tí ó jẹ lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Labour party ní orílẹ̀-èdè Nàíjírià. Bákannáà ni ó jẹ komíṣọ́nà léèmejì fún ètò ìlera.
Ìlú Ondo ní ìpínlẹ̀ Ondo, apá Ìwọ̀-oòrù̀n gúsù orílẹ̀-èdè Nigeria. Àti kékeré ni ó ti nífẹ̀ẹ́ si òṣèlú, èyí sì farahàn nínú àwọn ipò tí ó dì mú nìgbà tí oh wà ní ilé-ìwé àwọn oníṣègùn òyìnbó ní University of Ife (tó di Obafemi Awolowo University lónìí).
Lẹ́yìn ìgbà tí ó parí agùnbánirọ̀, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ oníṣègùn òyìnbó. Ní ọdún 1985, ó dá ilé-iṣẹ́ MONA MEDICLINIC sílẹ̀ ní Ondo èyí ti ó dúró gẹ́gẹ́ bí ohun ètò ọ̀fẹ́ fún àgbègbè náà.
Akilu Aliyu
Alhaji Dr. Aliyu Akilu M.F.R tí a bí ní ọdún 1918 tí ó saláìsí ní ọjọ́ konkàndílógún osù kewá odún 1999 tí a tún mò sí Malam Akilu Aliyu tàbí Aqilu Aliyu ni ó jẹ́ akéwì, ònkọ̀tàn, ọ̀jọ̀gbọ́n àti olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó sì tún jẹ́ ọ̀kan pàtàkì láàrín àwọn akéwì ẹ̀yà Hausa lásìkò twentieth century.
Nípa rẹ̀
Wọ́n bí Akliu Aliyu ní ìlú Jega nínú abúlé kan tí wọ́n ń pè ní (Kyarmi) àmọ̀ tí ó ti di ìpínlẹ̀ Kebbi lóde òní. Akilu lo púpọ̀ ìṣẹ̀mí rẹ̀ ní ìlú Kano, níbi ti ó ti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ ẹ̀sìn Mùsùlùmí nígbà èwe rẹ̀. Ó wà ní ìlú Maiduguri fún àìmọye ọdún ṣááj̀ú kí ó tó padà sí ìlú Kano níbi tí ó wà títí ó fi fayé sílẹ̀. Ó jẹ́ olùkọ́ ìmọ̀ ẹ̀sìn Islam, akéwì àti aránṣọ. Òun ni ó dá ilé-ẹ̀kọ́ ̀Azare sílẹ̀ ní ìlú Miaduguri.
ISO 639-2
je opagun kariaye.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sámbíà
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sámbíà je ti orile-ede Sámbíà.
Russell Alan Hulse
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Borommarachathirat 4k
Borommarachathirat IV je Oba ile Thailand tele.
High We Exalt Thee, Realm of the Free
je orin oriki orile-ede
ISO 639-3
je opagun kariaye.
Itokasi
ISO 639
Eduardo Dato e Iradier
jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Spain àti Alákòóso-Àgbà orílẹ̀-èdè Spain.
ISO 639-5
je opagun kariaye.
Danbaba Suntai
Danbaba Suntai je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Taraba lati odun 2007.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sìmbábúè
je ti orile-ede.
Ratsadathirat
Ratsadathirat je Oba ile Thailand tele.
Willy Brandt
Willy Brandt, born Herbert Ernst Karl Frahm (18 December 1913 - 8 October 1992) ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Soomaaliyeey toosoo
je orin oriki orile-ede
ISO 639-6
je opagun kariaye.
Àpáta Zuma
Àpáta Zuma
Emilio Castelar y Ripoll
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Yodfa
Yodfa je Oba ile Thailand tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Áràbù Sàhráwì
thumb|right je ti orile-ede.
ISO/IEC 646
je opagun kariaye.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfríkà
je orin oriki orile-ede
Ifi Amadiume
je olukowe omo ile Naijiria.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sòmálílàndì
thumb|right je ti orile-ede.
Àpáta Aso
Àpáta Aso
Worawongsathirat
Worawongsathirat je Oba ile Thailand tele.
Mamman Bello Ali
Mamman Bello Ali (1958 – 27 January, 2009) je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Yobe lati odun 2007 titi de 27 January, 2009 nigba to di alaisi. Ki o to di Gomina o ti koko je Alagba ni Ile Alagba Ile Igbimo Asofin Naijiria lati 1999. O di alaisi ni 27 January, 2009 nipa aisan Leukemia
Santiago Casares Quiroga
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Nahnu Jund Allah Jund Al-watan
jé orin oríkì orile-ede
ISO 690
je opagun kariaye.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Puntland
je ti orile-ede.
Bertram Brockhouse
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Peter Anny-Nzekwue
je olukowe omo ile Naijiria.
Maha Chakkraphat
Maha Chakkraphat je Oba ile Thailand tele.
ISO 732
je opagun kariaye.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Zanzibar
je ti orile-ede.
Omikíkan
Omikíkan
Ike Anya
je olukowe omo ile Naijiria.
Mahinthrathirat
Mahinthrathirat je Oba ile Thailand tele.
ISO 764
je opagun kariaye.
G. O. Apata
je olukowe omo ile Naijiria.
Maha Thammarachathirat
Maha Thammarachathirat je Oba ile Thailand tele.
Kurt Georg Kiesinger
thumb|upright|Kurt Georg Kiesinger thumb|Kurt Georg Kiesinger ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Antonio Cánovas del Castillo
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Luis Carrero Blanco
thumb|Luis Carrero Blanco, ọdún 1963 je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Humat Al Hima
je orin oriki orile-ede
ISO 843
je opagun kariaye.
Oh Uganda, Land of Beauty
je orin oriki orile-ede
Ludwig Erhard
thumb|Ludwig Erhard ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Ibrahim Geidam
O je ara aba Bukarti ni Agbegbe Ijoba Ibile Yunusari ni Ipinle Yobe.
Joseph Goebbels
thumb|Joseph Goebbels ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ àwọn Erékùsù Kánárì
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ àwọn Erékùsù Kánárì je ti orile-ede àwọn Erékùsù Kánárì.
Martin Lewis Perl
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Naresuan
Naresuan je Oba ile Thailand tele.
Clifford Shull
thumb|Clifford Shull ọdún 1949 je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
José Canalejas
thumb|Don J. Canalejas je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Kurt von Schleicher
thumb|Kurt von Schleicher ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
ISO 1000
je opagun kariaye.
Elechi Amadi
Elechi Amadi (Ọjọ́ kejìlá, Oṣù Èbìbí, Odjny 1934 -  Ọjọ́ Kọkàndínlọ́gbọ̀n, Oṣù Òkudù, Ọdún 2016) jẹ́ òǹkọ̀wé àti jagunjagun ọmọ Orílẹ̀èdè Nàìjíríà. Ọmọ ẹgbẹ́ àwọn ológun ilẹ̀ Nàìjíríà ni tẹ́lẹ̀. Òǹkọ̀wé àwọn eré onísẹ́ àti ìtàn àròsọ ni tí wọ́n dálé ìgbéayé abúlé Adúláwọ̀, ìṣe, ìgbàgbọ́ àti àwọn ìṣẹ̀sìn ṣáájú ìbáṣepọ̀  ọ̀làjú òyìnbó. Iṣẹ́ Amadi tí ó peregede ní ìwé ìtàn àròsọ tí i ṣe igi àkọ́sẹ́ rẹ̀ "The Concubine"  tí wọ́n sọ pé òun ló tayọ jù nínú ìtàn àròsọ.'''.
IṢẸ́
IṢẸ́. Ó siṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí awọnlẹ̀ nígbà kan rí, ó sì padà ṣiṣẹ́ Olùkọ́ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ẹ̀kọ́, lára wọn ni Iléẹ̀kọ́ àwọn Ológun ilẹ̀ Nàìjíríà, ní ìlú Zaria láàárín ọdún 1963 -  1966. Ó siṣẹ́ olùkọ́ ní Iléẹ̀kọ́ olùkọ́ni tí Ìpínlẹ̀ Rivers bákan tí ó ti jẹ́  alákòóso agbo ẹ̀ka ìmọ̀ ajẹ́mọ́ṣẹ́ ọnà, bákan náà olórí ẹ̀ka ẹ̀kọ́ lítíréṣọ̀ àti Olùdarí ẹ̀kọ́ áṣekárí
IṢẸ́ OLÓGUN ÀTI ÒṢÈLÚ
Amadi ṣisẹ́ pẹ̀lú àwọn ológun, ó sì dúró níbẹ̀ lásìkò ogun Abẹ́lé Nàìjíríà, kí ó tó wá fẹ̀yìntì gẹ́gẹ́bí ọ̀gágun. Ìjọba Ìpínlẹ̀ Rivers yàn án sí oríṣìíríṣìí ipò: ọ̀gá àwọn òṣìṣẹ́ ní ọdún 1973 -  1983, kọmísọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ ní ọdún 1987 -  1988 àti kọmísọ́nà fún ilẹ̀ ati ilé ní ọdún 1989 sí 1990
Ọdún 1934 ni wọ́n bí Elechi Amadi ní Aluu, Ìjọba Ìbílẹ̀ Ikwere ní ìpínlẹ̀ Rivers, Nàìjíríà. Ó lọ sí Kọ́lẹ́jì Ìjọba ní ọdún 1948 -  1952, bákan náà ló lọ sí Survey School ní ìlú Ọ̀yọ́, ó tẹ̀síwájú sí Yunifásítì ti Ìbàdàn láàárín ọdún 1955 sí ọdún ọdún 1959, ó sì gba oyè ẹ̀kọ́ nínú Èkọ́ Físíìsì àti Èkọ́ Ìṣirò.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ceuta
je ti orile-ede.
Frederick Reines
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Leopoldo Calvo-Sotelo, 1st Marquis of la Ría de Ribadeo
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Stand and Sing of Zambia, Proud and Free
je orin oriki orile-ede
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Melilla
je ti orile-ede.
135 film
je opagun kariaye.
Itokasi
Format 35 mm
Franz von Papen
thumb|upright|Franz von Papen (1933) ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
Dámaso Berenguer, 1st Count of Xauen
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
Ekathotsarot
Ekathotsarot je Oba ile Thailand tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Plazas de soberanía
je ti orile-ede.
Si Saowaphak
Si Saowaphak je Oba ile Thailand tele.
Chetthathirat
Chetthathirat je Oba ile Thailand tele.
Eusebio Bardají y Azara
je oloselu ara Spain ati Alakoso Agba ile Spain.
ISO 1413
Itokasi
Shock resistant watch
Orin-ìyìn Òmìnira
je orin oriki orile-ede
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Madeira
thumb|right je ti orile-ede.
Songtham
Songtham je Oba ile Thailand tele.
Heinrich Brüning
thumb|Heinrich Brüning ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
ISO 1073-1
thumb|Matthew Skala OCR-A. je opagun kariaye.
Salvador, Bahia
Salvador da Bahia je ilu ni Brasil ati oluilu Ipinle Bahia.
Mítà
thumb|Mítà. Mítà je eyo tìpìlẹ̀ ìwọ̀n ìgùn ninu Sistemu Kakiriaye fun awon Eyo (SI).
Awon eyo mita ipin ati asodipupo ti a n lo ni wonyi:
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Mayotte
je ti orile-ede.
Sístẹ̀mù ìwọ̀n mítà
thumb|right|upright=1.5|Countries which have officially adopted the metric system. Only three nations have not officially adopted the International System of Units as their primary or sole system of measurement: [[Burmese units of measurement|Burma, Liberia, and the United States.]]
Sístẹ̀mù ìwọ̀n mítà je iwon sistemu alaayemewa ti orile-ede Fransi koko gba se ni 1791 to si ti di sistemu ìwọ̀n ẹyọ to wopo ti gbogbo awon orile-ede agbaye n lo.
Athittayawong
Athittayawong jẹ Oba ilẹ Thailand tẹlẹ.
Hermann Müller (olóṣèlú)
(18 May 1876 – 20 March 1931) ni Kánsílọ̀ orile-ede Jẹ́mánì tele.
ISO 1745:1975
je opagun kariaye.
Babatunde Awoyele
je olukowe omo ile Naijiria.
Louis Farrakhan
Louis Farrakhan (ojoibi Louis Eugene Walcott; May 11, 1933) je alakitiyan ati olori elesin musulumi Nation of Islam ara Amerika.