cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atúmọ̀-èdè: Létà A
absorb (v) fàmu: The dry Gari absorbed water easily. (Gaàrí gbígbẹ náà fa omi mu).
abundant (adj); lọ́pọ̀; rẹpẹtẹ: There was an abundant rain last year. (Òjò rò rẹpẹtẹ ní èṣí
abura (n) ẹ̀yà igi kan: Olu made his furniture with abura (Olú kan àga rẹ̀ pẹ̀lú igi abura).
abuse (v); èébú: ìlòkílò: The teacher abused his power. (Olùkọ́ náà ṣI agbára lò).
acacia (n); ẹ̀yà igi kan: The old man rests under acacia tree. (Bàbá arúgbó náà ń gbatẹ́gùn lábẹ́ ogo kaṣíà).
Isabel Martínez de Perón
Isabel Martínez de Perón je Aare orile-ede Argentina tele.
Atúmọ̀-èdè: Létà A
academy (n); Ilé ẹ̀kọ́ gíga: He attends Baptist Academy. (Ó ń lọ sí ilé ìwé gíga ìjọ onítẹ̀bọmi).
Ijare
je ìlú ní Nàìjíríà.
Atúmọ̀-èdè: Létà A
accent (v); àmì ohùn: (Yorùbá is an accent language. (Èdè Yorùbá jẹ́ èdè Olóhùn).
accept: (v); tẹ́wọ́gbà: I accepted the doctors advice: (Mo gba imọ̀ràn dókítà).
acceptable (adj); ìtẹ́wọ́gbà: This work you have done is not acceptable, please do it again. (Iṣẹ́ tí o ṣe kò jẹ́ ìtẹ́wọ́gbà. Jọ̀wọ́, lọ tun ṣe.
access (n); ọ̀nà, àjè: I have access to the library. (Mo lè wọ ilé ìkàwé).
accident (n) èsì, ìjàmbá: There was an accident yesterday. (Ìjàmbá kan sẹlẹ̀ lánàá).
accommodate (v) fún láàyè: You could accommodate another student in your room (Ó le fún akẹ́kọ̀ọ́ mìíràn láàyè nínú yàrá rẹ).
accompany (v); Bálọ, Bárìn, Bákẹ́gbẹ́: He accompanied Bọla to Lagos. (Ó bá Bọ́lá lọ sí Èkó).
accomplish (v) ṣe parí: I accomplished two hours work before dinner. (Mo parí iṣẹ́ wákàtí méjì kí oúnjẹ ọ̀sán tó tó).
accord (n); ọkàn naa; ifowosowopo: We are in accord about this matter. (A wà ní ọkàn naa nípa ọ̀rọ̀ yìí).
account (n) ìṣirò, ìròyìn: Edwin gave an exciting account of the football match. (Edwin ṣe ìròyìn ìdíje bọ́ọ̀lù orí pápá).
accurate (adj) déédé: My watch is more accurate than yours. (Aago mi ṣe déédé ju tìrẹ). accuse (v) fi sùn: The teacher accused Tálá of stealing. (Olùkọ́ náà fi ẹ̀ṣùn kan Tálá pé ó jalè).
accustom (v) mọ́lára, sọdàṣà: She is accustomed to eating beef. (Ó mọlára kí ó máa jẹ ẹran).
ache (v) fífọ́, ríro: Her head ached all night (orí fọ́ọ ní gbogbo òru).
achieve (v) ṣetán, ṣerere: He achieved success in his studies. (Ó ṣe rere lẹ́nu ẹ̀kọ́ rẹ̀).
acid (n) ohun tó kan tàbí nínú: Some acid dropped onto Maria’s skirt and made a hole in it.
acknowledge (v) Jẹ́wọ́, gbà: They acknowledged Olu as the cleverest student. (Wọ́n gbà pé Olú ni akẹ́kọ̀ọ́ tó mọ̀wé jùlọ).
acquaintance (n); ojúlùmọ̀: He is an acquaintance of mine (Ojúlùmọ̀ mi ni).
acquit (v) dáláre, dásílẹ̀ The suspect was acquitted by the court (Ilé ẹjọ́ dá arúfin náà sílẹ̀).
acre (n); gburè ilè, sarẹ: The acre of land belongs to the Chief. (Olóyè ló ni gburè ilẹ̀ náà.
across (adj); rékọjá: My friend lives in the house across the street. (Ilé tó wà ní ìfòná títì ní ọ̀rẹ́ mi ń gbé).
act (v) ìṣe, òfin: Killing the lion was an act of bravery. (Iṣé akin ni pípa kìnìún).
active (adj) yára: My little brother is very active, he never sits still. (Àbúrò mi ọkùnrin yára púpọ̀ kì í wò sùù).
actor (n); Òṣèré ọkùnrin: Hubert Ogunde was a a famous actor. (Gbajúmọ̀ òṣèré ni Ògúndé ń ṣe láyé àtijọ́).
actress (n); òṣẹ̀ré obìnrin: Liz Benson is one of the Contemporary actress. (Ọ̀kan lára àwọn òṣèrébìnrin ìwòyí ni Liz Benson ń ṣe).
actual (adj); nítòótọ́, pàápàá, gan-an: He is the actual person that stole the goat. (Òun gan an ló jí ewúrẹ́ náà).
A.D. Lẹ́yìn ìkú Olúwa wa: This Church was built in 1950 A.D. (A kọ́ ìlé ìjọsìn yìí ní ẹgbẹ̀rún méjì ọdún ó dín díẹ̀ lẹ́yìn ikú Olúwa wa).
adapt (v); bádọ́gba: mólára, wà fún: It is sometimes difficult to adapt to town life. (Ó máa ń ṣòrọ nígbà míràn kí ìgbé ayé ìgboro tó mómi lára).
add (v); fikún: There were seven eggs in the basket I added three, so now there are ten. (Ẹyindìyẹ méje ló wà nínú apẹ̀rẹ̀, mo fi mẹ́ta kún un, ní bá yìí ó ti di mẹ́wàá. adder (n); paramọ́lẹ̀: Adder is a poisonious snake. (Ejò olóró nì paramọ́lẹ̀).
address (n); bá sọ̀rọ̀, kọ̀wé sí: Always address elders with respect. (Máa bá àwọn àgbà sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ọ̀wọ̀).
adequate (adj); tó: There is an adequate amount of food for everyone. (Oúnjẹ tó tó wà fún gbogbo ènìyàn).
adjective (n) Àpèjúwe: She sang a beautiful song. (Ó kọ orin dádùn).
adjust (v) tún ṣe, tò léṣẹsẹ: Olù adjusted his trousers. (Olú tún ṣòkòtò rẹ̀ ṣe).
administer (v); ṣàkóso: The government administers the Country. (Ìjọba ń ṣàkóso orílẹ̀, èdè).
administrator (n); alákòóso: The Principla is the administrator of the school. (Ọ̀gá ilé ìwé ni alákòóso ìlé ìwé náà).
admiral (n); Olórí ọkọ̀ ogun: My brother is an admiral. (Olórí ọkọ̀ ogun ojú omi ni ẹ̀gọ́n mi).
admire (v); jọmi lojú, yìn; wuyì lójú: I admire his Kindness. (Ìwà rere rẹ̀ jọmi lójú).
admit (v) gbà sílẹ́, jẹ́wọ́: He admitted his failt. (Ó jẹ́wọ́ àìṣe déédé rẹ̀).
adult (n); àgbà: Olu is now an adult. He can take decisions on his own. (Olú ti dàgbà báyìí. Ó lè dá romú, kí ó sì ṣe ìpinnu lórí ohun tí ó kàn án.
advance (v); ìlọsíwájú, àgbàsílẹ̀ owó. We are more advanced in techonology. (A ti lọ síwájú nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ).
advantage (n); àǹfààní: There are lots of advantages in doing good. (Àǹfààní púpọ̀ ló wà nínú síṣe rere).
adventure (n); ìdáwọ́lé: He went into a lot of adventures in order to learn more. (Ó dáwọ́lé oríṣìíríṣìí ń kan kí ó lè ní ìmọ̀ si).
adverb (n); ọ̀rọ̀ àpọ́nlé: She sang a song beautifully today. (Ó kọrin dáradára ló nìí.
advertise (v) kéde, polówó;  The supermarket was advertising salt at a good price. (ilé ìtàjà náà ń polówó iyọ̀ ní owí pọ́ọ́kú).
advise (v); dárúmọ̀ràn, dámọ̀ràn; ìmọ̀ràn: She advised me to beware of dog. (Ó gbàmí nímọ̀ràn wípé kí n ṣọ́ra fún ajá).
aerial (n); lójúsánmọ̀, lójúọ̀run: The aerial of my radio is fanlty. (Ọ̀pá redio mi kò dára).
aeroplane (n); bààbú, ọkọ ofurufu: There was a plane crash at Abuja. (Ìjàmbá ọkọ̀ òfúrufú ṣẹlẹ̀ ní Àbújá).
affair (n); ìṣe: The party was a very noisy affair. (Ayẹyẹ náà jẹ́ aláriwo).
affect (v); mú lọ́kàn, kàn: This new rule will not affect me as lam leaving the school. (Òfin tuntun yìí kò kàn ní torí pé mò ń fi ilé ìwé náà sílẹ̀.
affectionate (adj); nífẹ̀ẹ́: Her mother writes her long, affectionate letters. (Ìyá rẹ̀ kọ lẹ́tà ìfẹ́ gígùn si).
afford (v); ní agbára láti ṣe ǹkan. My father says he can’t afford a car. (Bàbá mí ní àwọn kò ní agbára láti ra ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́).
afraid (adj); bẹ̀rù, fòyà, kọmimú: Olu says he’s not afraid of lion. (Olú sọ wí pé òun kò bẹ̀rù kìnìún). after (prep); lẹ́yìn, tẹ̀lé: Tomorrow is the day after today. (Ọ̀la ni ó tẹ̀lẹ́ òní). Ọ̀sán (n) afternoon: Come again this afternoon. (Padà wá ní ọ̀sán yìí).
afterwards (adv); Nígbèyìn: We want to the film and afterwards we walked home together. (A lọ síbi sinimá, nígbẹ̀yìn a jọ rìn lọ sílé).
again (adv); ẹ̀wẹ̀, lẹ́ẹ̀kejì: I liked the book so much that I read it again. (Mo gbádùn ìwé náà tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ tó jẹ́ pé mo tún un kà).
against (prep); lòdìsí: Our teacher is against bad habits. (Olùkọ́ wa lòdìsí ìwà ìbàjẹ́).
agbádá (n) agbádá: The agbada he put on made him look twice his age. (Agbádá tí ó wọ̀ mú u dàbí àgbàlagbà).
age (n); Ọjọ́ orí: Mary’s age is eight. (Ọjọ́ orí Maria ti tó ọdún mẹ́jọ).
age (v); dàgbà, gbó: He has aged because of hard labour. (Ó ti gbó nítorí ìṣẹ́ agbára).
Owóníná
thumb|right|Owo wewe Owóníná le je ohun ti won fi n se kara-kata ni awujo, ilu, ipinle tabi orile-ede kan fun apere naira Nàìjíríà tabi owo wewe ati owo odidi owo ohun ti won je apa didimu ipese owo orile-ede kan. Apa keji ipese owo je awon ti won je fifipamo si ile-ifowopamo
Atúmọ̀-èdè: Létà A
agent (n) Aṣojú: My father is a postal agent. (Aṣojú ilé ìṣẹ́ ìfìwéránṣẹ́ ni bàbá mi).
Alákòóso àgbà
thumb|Àwòrán àwọn alákòóso àgbà ilé Yúróòpù. Ipo alákòóso àgbà lo gajulo ninu awon ipo alákòóso ìjọba ninu eka ijoba apase ninu sistemu alapejosoju.
Atúmọ̀-èdè: Létà A
agnostic (n); aláìgbàgbọ́: Olú is an agnostic. (Aláìgbàgbọ́ ni Olú).
ago (adv); kọjá, sẹ́yìn: We came to live here six years ago. (A dé síbí ní ọdún mẹ́fà sẹ́yìn).
agony (n); inira, ìrora: The wounded man was in agony. (Inu ìrora ni ọkùnrin tí ó ṣèṣe n nì wà).
agree (v); sàdéùn, fohùnsọ̀kan: I agree with you. (Mo fohùn sọ̀kan pẹ̀lú rẹ).
agriculture (n); iṣẹ́ àgbẹ̀: Agriculture is important because we all have to eat. (Iṣẹ́ àgbẹ̀ ṣe pàtàkì nítorí wí pé gbogbo wa ni a máa jẹun).
ahead (adv); ní wájú: We shall have to cross that river ahead of us. (A máa rékojá odò tí ó wà ní wájú wa).
ahmadiyya(n); Ẹ̀yà èṣìn mùsùlùmí: Alhajì Yusuph is of Ahmadiyya Sect. (Ẹ̀yà Ahmadiyya ni Alhaji Yésúfù).
aid (n) ìrànlọ́wọ́: A dictionary is an aid to learning English. (Ìwé asọ̀tumọ̀ jẹ́ ìrànlọ́wọ́ fún kíkọ́ èdè gẹ̀ẹ́sì). aid (v); gbọwọ́, Olùgbọ̀wọ́: He aided the criminal. (Ó ṣe Olùgbọ̀wọ́ ọ̀daràn náà).
aim (v); Èrò, fojúsùn: He aimed to be the best football player in the school. (Ó gbèrò láti jẹ́ òṣèré orí pápá tí ó dára jùlọ ní ilé ìwé).
aim (n); fojúsùn: He aimed at the lion. (Ó fojúsun kìnìún náà).
air (n); Afẹ́fẹ́: The air is refresling. (Afẹ́fẹ́ náà tura).
Pópù Conon
Pope Conon jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
George Town, Àwọn Erékùṣù Káímàn
je oluilu ni Ariwa Amerika.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Paragúáì
thumb|right je ti orile-ede.
Nahas Angula
Nahas Gideon Angula (ojoibi 22 August 1943 ) ni Alákóso Àgbà ile Namibia. O gun ori aga ni March 21 2005, Aare Hifikepunye Pohamba lo yansise.
Toyin Falola
Tòyìń Òmòyẹ́ńì  Fálọ̀là ( á  bì nì ọ̀jọ́ kìńì  óṣù kiìńì ọ̀dùń 1953 nì  ìlù  Ibadan). Fálọ̀lá jẹ́ òlùkọ̀táń ọ̀mọ́ ìlẹ̀ Naijiria áti ọ̀jọ̀gbọ̀ń  ńìńù ẹ́kọ̀ ìmọ̀ Aláwọ̀dùdù  (Afrika). Lọ̀wọ̀lọ̀wọ̀, ò jẹ́ òlùdárí Jácọ̀b átì Frances Sange Monssiker chair ńìpá ìńù rere sì ènìyáń (Humanitarian) èyì tì ò wá nì ìlè -ẹ́kọ̀ gìgá  yùńífásìtí  Austìń tì ò wá nì ilu  Texas. Fálọ̀lá gbá òyè akọ̀kọ́ ti yùńìfásítì (B.A). Ò tùń gbá òyé ìmọ̀ ìjìńlè (Ph.D) ńì ọ́dùń 1981 ńìńù íwé ítáń (History) Ni ílé-ẹ́kọ̀ gìgá yùńìfásítì tì Ọ̀báfẹ́mì tì òwá ńì ílè-ìfílè-òrìlẹ́dẹ̀ Ńáìjìríá. Fálọ̀lá ọ̀mọ̀ ẹ́gbẹ́ ájùmọ̀ṣé tì ò gá jùlọ̀ nìpá iwe  itan  átì tì ìlé-ẹ́kọ̀ gìgá nìpá ìwé kìkọ̀ sí ẹ́ńìyáń tì òrìlẹ́ èdé Ńáìjírìá. Ìwé tì ò kọ̀já ẹ́gbẹ́rùń káń ńì Fálọ̀lá tì kò titè.
Áwòń Íṣẹ̀ Ìkẹ́kọ̀ átí Áwọ̀ń Ámì Ẹ́yẹ̀
Ìwádì tì Ọ̀jọ̀gbọ̀ń Tòyìń Fálọ̀lá  ńì ifẹ̀ sì jù ńì ìtáń áláwọ̀ dùdù  látì bì  ọ̀dùń 19th cẹ́ńtùrì ńìpà tì ìṣẹ́ ìlẹ́ ékò tì  ìlù Ìbádáń; awọ̀ń ágbégbé tì ò ńì ifẹ́ sì pẹ́lù  ńì Afrìká, Látì Amérìká átì òrìlẹ́ édé Ámẹ́rìká. Lárá áwọ̀ń ékọ̀ tì Ọ̀jọ̀gbọ̀ń Fálọ̀lá tì kò ńì ìfíháń(Introduction) sì Íṣẹ́báyè (Traditional) Àfrìká, èyì tì á pìlẹ́ ṣé fùń awọ̀ń akẹ́kọ̀ Ni òríṣìrìṣí ìpìńlẹ́ ńìńù ẹ́kọ̀ imọ̀ Áfrìká. Ati èpìstòmòlọ̀gíẹ́s tì Áfrìká.
Fálọ̀lá bẹ́rẹ̀ íṣẹ́ òlùkọ̀ńì rẹ́ ńì Párì ọ̀dùń 1970. Ńìgbátì ó má fì dì ọ̀dùń 1981, Fálọ̀lá tì dì òlùkọ̀ńì ńì ìlè ẹ́kọ̀ gìgá yùńìfásìtí tì ò fìdí  kálẹ́ sì ìlé ìfẹ́ ńi ìlẹ́ Ńáíjìríá. Ò daraọ̀ mọ̀ ẹ́ká íkọ̀wé tì òwá ńì yùńìfásítì tì Texas tí ó wá ńí Áùstìń ńì ọ̀dùń 1991. Ò tùń gbá ìṣẹ́ òlùkọ̀ álákọ̀kọ̀ díẹ́ ńì yùńífásítì tí Cámbrídgé nì òrìlè ede Eńgláńdì.
Ọ̀jọ̀gbọ̀ń Fálọ̀lá Ti gba ọ̀rìṣìrìṣì awọ̀ń aye ìbùyíńfùń Ti do ki ta Ati awọ̀ń Amin ẹ́yẹ̀ Ni órìṣìrìṣì agbegbe ni agbaye, lara wọ̀ń Ni ami ẹ́yẹ̀ Ti Lincolń, Amin ẹ́yẹ̀ Ti She iku Áńtá Diòp, Amin ẹ́yẹ̀ Ti Ámístád, Amin ẹ́yẹ̀ ti SIRAS fun ìráńlọ̀wọ̀ ti ò tá yò fùń ìkẹ̀kọ̀ Lori Áfrìká, ami ẹ́yẹ̀ fùń distinguished Africanist, ami ẹ́yẹ̀ Ti Je an Holloway ti ílé ẹ́kọ̀ gìgá fásìtì tì Texas tì ò wá ńì ìlù Austìń fùń òlùkọ̀ńì tì ò dárá jùlọ̀ tí chancellor's Council átì ámì ẹ́yẹ̀ tì táyò lò career Research. Fálọ̀lá tùń gbá hòńórárí ìyì tí dòkìtà lẹ́tá (doctors of letter) látí òwò ìlè ẹ́kọ̀ gìgá fásìtí tì ìkọ̀ṣẹ́ ọ́gbìń ńì ílù ábẹ́okùtá(FUNAAB) ńì ọ̀dùń 2018.
TOFAC
Ńì òrìlẹ́ édé Ńáìgírìá, ápèrò káń wá tì áwọ̀ń ákòjọ̀pọ̀ ẹ́gbẹ́ Ìbádàń Cultural Studies geohp sọ̀ ńì òrùkọ̀ Tòyìń Fálọ̀lá. Ọ̀jọ̀gbọ̀ń Ádémọ̀lá Dasylva ńì òlùdárì ákòjọ̀pọ̀ ẹ́gbẹ̀ yì. Ápérò tì á pé òrùkò rẹ́ ńì Tòyìń Fálọ̀lá International Conference on Africa átì Africa Diaspora (TOFAC), ńì ò kọ̀kọ̀ wáyé ńì ìlù èkò ńìpásẹ́ Centre for Black African Arts átì Civilization+CBAAC),labè sò álákòsò ágbà, ọ̀jọ̀gbọ̀ń Tùńde Bábáwálé.
Ìlú Guatẹmálà
je oluilu ni Ariwa Amerika.
João Baptista de Oliveira Figueiredo
João Baptista de Oliveira Figueiredo (tí ; ni a bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kìíní ọdún 1918, ó sìn kú ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù Kejìlá ọdún 1999) jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Brasil ati Aare orile-ede Brasil tẹ́lẹ̀.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sùrìnámù
je ti orile-ede.
Pópù Jòhánù 7k
Pope John VII je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Tancredo Neves
right|thumb je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Pópù Jòhánù 6k
thumb|Pópù Jòhánù ìkẹfà Pope John VI je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Fort-de-France
thumb|250px|Fort Saint Louis seen from the sea thumb|250px|The frigate [[FS Ventôse|Ventôse can be seen behind the old fort]]
Fort-de-France ni oluilu Martinique tii se ipinpa okere Fransi ni Karibeani ni Ariwa Amerika.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Perú
thumb|right je ti orile-ede.
.aw
.aw
.au
.au je ti orile-ede Australia
Jorge Rafael Videla
Jorge Rafael Videla je Aare orile-ede Argentina tele.
.ax
.ax
Ààrẹ
thumb|Àwòrán Ààrẹ méje orílẹ̀-èdè Switzerland.
Pópù Sisinnius
thumb|Pópù Sisinnius Pope Sisinnius je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Gustavia, Saint Barthélemy
thumb|Gustavus, Saint Barthelemy. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Skopje
Skopje je oluilu orile-ede Makedonia.
Pópù Gregory 2k
Pope Gregory II jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Ikerre
je ìlú ní Nàìjíríà.
Leopoldo Galtieri
thumb|Leopoldo Galtieri Leopoldo Galtieri je Aare orile-ede Argentina tele.
Roberto Eduardo Viola
thumb|Roberto Viola Roberto Eduardo Viola je Aare orile-ede Argentina tele.
Ìlọ́poméjì mítà
thumb|Ìlọ́poméjì Mítà. Ìlọ́poméjì mítà (ilopomeji metre) ni eyo dida SI fun ifesi ti ami-idamo rre je m2 (33A1 ninu Unicode). O je titumo gege bi ifesi anigunmerin ti awon egbeegbe re ni iwon mita kan pere.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Trínídád àti Tòbágò
je ti orile-ede Trinidad ati Tobago.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Iwajowa
Agbègbè Ìjoba Ìbílè Ìwàjowá` jé agbègbè ìjoba ìbílè ní Ipinle Oyo. Iwere-ile ní ibùjókò rè wà.
Àwon abúlé
Nómbà ìforúkosílè mótò bẹ̀rè pèlú: <tt>WEL</tt>
Àmìòrò ìfílètàránse: 202
Nọ́mbà tíkòsí
Ninu imo Mathematiki, nọ́mbà tíkòsí (imaginary number) ni a mo si nomba tosoro ti alagbarameji (square) re je nomba gidi alapaosi. Rafael Bombelli ni o se itumo won ni odun 1572. Laye igbana ko seni to gba pe awon nomba ba hun wa, gege bi won se ro pe odo ati nomba apaosi ko si tabi ko wulo. Descartes ni o koko pe won be ninu iwe re isiro alawonile (La Geometrie]] lati fi re won sile
.az
.az
Ankara
Ankara ni oluilu ile Turki ati ilu titobijulo keji nibe leyin Istanbul. Ilu yi ni igasoke 938 m, be sini ni 2007 iye awon eniyan ibe to 4,751,360, lapapo mo awon agbegbe mejo ti won wa labe imojuto ilu na. Ankara tun je oluilu Agbegbe Ankara.
Ikire
je ìlú ní Nàìjíríà.
Hamilton, Bẹ̀rmúdà
Hamilton je oluilu Bẹ̀rmúdà ni Ariwa Amerika.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Ibarapa
Agbegbe Ijoba Ibile Ariwa Ibarapa je agbegbe ijoba ibile ni Ipinle Oyo. Ayete ni ibujoko re wa.
Awon abule
Nomba iforukosile moto bere pelu: <tt>AYT</tt>
Amioro ifiletaranse: 201
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Urugúáì
thumb|right je ti orile-ede.
Pópù Gregory 3k
thumb|Pópù Gregorius ìkẹta Pope Gregory III je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
.ba
.ba
Ẹgbẹ́ Rẹ̀públíkánì (USA)
Ẹgbẹ́-òṣèlú Rẹ̀púbílíkánnì (Republican Party) jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú meji pàtàkì lónìí ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.Àwọn alátakò okowò ẹrú ló dá ẹgbẹ́ òṣèlú yìí sílẹ̀ lọ́dún 1854. Wọ́n pè é ní GOP tó dúró fún Grand Old Party, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹgbẹ́ òṣèlú yìí kéré sí ẹgbẹ́ rẹ̀ kejì lọ́jọ́ orí, àwọn ènìyàn gbà á gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ òṣèlú pàtàkì lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà
Kingstown
thumb|Kingstown. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Olúyọ̀lé
Agbegbe Ijoba Ibile Oluyole je agbegbe ijoba ibile ni Ipinle Oyo. Idi-Ayunre ni ibujoko re wa.
Awon abule
Nomba iforukosile moto bere pelu: <tt>YRE</tt>
Amioro ifiletaranse: 200
José Sarney
José Sarney de Araújo Costa (ojoibi 24 April 1930 ni Pinheiro, Maranhão) je agbejoro, olukowe ati oloselu ara Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ogo-Oluwa
Agbegbe Ijoba Ibile Ogo Oluwa je agbegbe ijoba ibile ni Ipinle Oyo. Ajaawa ni ibujoko re wa.
Awon abule
Nomba iforukosile moto bere pelu: <tt>AJW</tt>
Amioro ifiletaranse: 210
Reynaldo Bignone
thumb|Reynaldo Bignone Reynaldo Bignone je Aare orile-ede Argentina tele. Ó jé Ààré olirè èdè Argentina làti Oṣù Kèje 1982 si Oṣù Kejìlá 10 1983
A bi ní ọjọ okan lé lógún Oṣù Kíní ọdún 1928 ó sì kú ní ọjọ keje Oṣù Kẹta ọdun 2018.
.bb
.bb
Marigot, Saint Martin
je oluilu ni Ariwa Amerika. thumb|Marigot_Saint_Martin
Pópù Zachary
Pope Zachary jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Àrúbà
je ti orile-ede.
Iṣẹ́ẹ̀rọ onítanná
Iṣẹ́ẹ̀rọ onítanná (Electrical engineering) ni papa eko iseero to un da lori agbeka ati imulo itanna, isiseonina ati iseonigberingberin onina. Papa eko yi koko di ise sise ni opin orundun okandinlogun leyin isodidunadura telegrafu itanna ati ipese agbara onitanna. Loni o ti de oro bi agbara, isiseonina, awon sistemu ijannu, igbese alamioro ati awon ibanisoroelero.
Iseero onitanna le tun je mo iseero onina. Iseero onitanna je gbigba pe o da lori awon isoro to je mo awon sistemu onitanna gbangba bi ifiranse agbara itanna ati ikojannu oko, nigbati iseero onina da lori agbeka awon sistemu onina kekere bi komputa ati awon asoyipo olodidi. Tabi, a le so pe awon oniseero onitanna unda ise won lori lilo itanna lati fi safiranse okun onitanna, nigbati awon oniseero onina unda ise won lori lilo itanna lati se igbese aroye. Loni, ko fi be si iyato larin awon mejeji nitori idagbasoke to ti ba isiseonina agbara.
Pópù Páúlù 1k
thumb|Pópù Páúlù ìkínní Pope Paul I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Surulere, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Agbegbe Ijoba Ibile Surulere je agbegbe ijoba ibile ni Ipinle Oyo. Surulere ni oluilu re. Awon abule:
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Orelope
Agbegbe Ijoba Ibile Orelope je agbegbe ijoba ibile ni Ipinle Oyo. Igboho ni oluilu re.
Awon abule:
Ìpínlẹ̀ Adámáwá
Ìpínlẹ̀ Adamawa (Fula: Leydi Adamaawa 𞤤𞤫𞤴𞤣𞤭 𞤢𞤣𞤢𞤥𞤢𞥄𞤱𞤢) jẹ́ ìpínlẹ̀ kan ní agbègbè àríwá-ìlà-oòrùn orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó pín ààlà pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Borno sí àríwá ìwọ̀-oòrùn, Gombe sí ìwọ̀-oòrùn, àti Taraba gúúsù-ìwọ̀-oòrùn nígbàtí ààlà ìlà-oòrùn rẹ̀ di apákan ààlà orílẹ̀ èdè pẹ̀lú orílẹ̀ èdè Cameroon. Orúkọ rẹ̀ jẹ yọ látara ìtàn emirate ti Adamawa, pẹ̀lú olú-ìlú ẹ́míréétì tẹ́lẹ̀rí ti Yola tí ó jẹ́ gẹ́gẹ́ bí olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Adamawa. Ìpínlẹ̀ náà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpínlẹ̀ oríṣiríṣi àkóónú ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pẹ̀lú áwọn ọ̀wọ́ ẹ̀yà onílùú tí ó lé ní ọgọ́rùn-ún. Wọ́n dáa sílẹ̀ ní ọdún 1991 nígbàtí ìpínlẹ̀ Gongola tẹ́lẹ̀rí túká di ìpínlẹ̀ Adamawa àti ìpínlẹ̀ Taraba.
Láàárín àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́rìndínlógójì ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ìpínlẹ̀ Adamawa jẹ́ ìpínlẹ̀ ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ tí ó gbòòrò jùlọ ní ààyè tàbí agbègbè àti ṣùgbọ́n ẹlẹ́ẹ̀kọkàndínlógún ní iye pẹ̀lú ènìyàn tí ó tó mílíọ́nnù mẹ́rinlé-ní-ìdámẹ́rin gẹ́gẹ́ bí àbájáde ọdún 2016.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Ántíllès àwọn Nẹ́dálándì
thumb|right je ti orile-ede.
Pópù Stephen 2k
Pope Stephen II je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Fernando Collor de Mello
je omo orile-ede Brasil ati Aare orile-ede Brasil tele.
Nuuk
thumb|Nuuk. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Oranjestad, Àrúbà
thumb|Oranjestad, Aruba. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Pópù Stephen 3k
thumb|Àwòrán Pópù Stephen ìkẹta Pope Stephen III je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Brades
thumb|WelcomeCenterBrades. je oluilu ni Ariwa Amerika.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ona Ara
Agbegbe Ijoba Ibile Ona Ara je agbegbe ijoba ibile ni Ipinle Oyo. Akanran ni oluilu re.
Alaga to di ibo wole gegebi alakoso nibe ni Ogbeni Biliaminu Ogundele. Ohun ni ogba ipo lowo araare gegebi alaga-fidihe, eyiti gomina ipinle Oyo yen lati mule lowo ki ibo too de ni ibere odun 2018 yi. Eni toti wa nibe tele gegebi alaga-fidihe ni Ogbeni Sina Adeagbo.
Awon abule:
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ori-Ire
Agbègbè Ìjọba Ibilẹ Orí Ire jẹ́ agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Ìkòyí-Ilé ni olú-ìlu rẹ.
.bd
.bd je ti orile-ede Bangladesh.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ori-Ire
Awon abule:
.bd
Itokasi
Toppdomän
Nọ́mbà
thumb|Awon nómbà
Nọ́mbà jẹ́ ohun afòyemò tó dúró fún iye tàbí ìwòn. Àmì-ìsojú fún nọ́mbà ní àn pé nì àmìnọ́mbà (numeral). Nì èdè ojojúmọ́, à n lo àwọn àmìnọ́mbà bí àkólé (fún àpẹrẹ nọ́mbà tẹlífònù, nọ́mbà ilé). Nínú ìmọ̀ ìṣirò ìtumò nọ́mbà tí s'àkomọ̀ àwọn nọ́mbà afóyemọ̀ bí idà (fraction), nọ́mbà apáòsì (negative), tíkòníònkà (transcendental) àti nọ́mbà tósòro (complex).
Àwọn ònà ìṣèṣirò nọ́mbà bí àropò, ìyokúrò, ìsodípúpò, àti ìṣepínpín ní a n sewadi wón nínú ẹ̀ka ìmọ̀ ìṣirò tí a mò sí aljebra afòyemọ̀ (abstract algebra), níbití a tí n sewadi àwọn ònà nọ́mbà afóyemọ̀ bí ẹgbẹ́ (group), òrùka (ring) àti pápá (field).
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ àwọn Erékùṣù Falkland
thumb|right je ti orile-ede.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Atumo-Ede (English-Yoruba): P
Oju-iwe Kiini
profanation, n. ìbàjẹ́, ìsọdi àìmọ́ ài`lọ́wọ̀ fún
profane, adj. (He used profane words) ó lo àwọn ọ̀rọ̀ àìmọ́
profane, v.t. sọ di àìmọ́ (They profane the name of God) Wọ́n sọ orúkọ Ọlọ́run di àìmọ́
profanity, n. ìbàjẹ́ àìlọ́wọ̀ (A string of profanities came from his lips) Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìbàjẹ́ ńm ti ẹnu rẹ̀ jáde
profess, v.t. and i. jẹ́wọ́ sọ ní gbangba (He professes islam) Ó jẹ́wọ́ ẹ̀sìn Mùsùlùmí
profession, n. ìjẹ́wọ́, ìpè, ìṣe (He is a lawyer by profession) Iṣẹ́ agbẹjọ́rò ni ìpè rẹ̀
professor, n. ọ̀jọ̀gbọ́n, olùkọ́ ńlá ní ilé ẹ̀kọ́ gíga, olùkọ́ àgbà ní ilé ẹ̀kọ́ gíga. (He is professor of Yorùbá language) Òjọ̀gbọ́n èdè Yorùbá ni
proffer, v.t. fi bùn, fi tọrẹ, là hàn
proficiency, n. ìlọsíwájú, ìmípé (He obtained a certificate of proficiency) Ó gbe èwé-ẹ̀rí ìmúpe
proficient, adj. yíyẹ, tító, pípé
profile, n. àwòrán orí tàbí ojú, àwòrán ẹ̀gbẹ́ orú tàbí ojú (I saw a portrait drawn in profile) Mo rí àwòrán tí wọ́n ya ẹ̀gbẹ́ orí sínú rẹ̀
profit, n. èrè, àǹfààní (He gained profit in his studies) Ó jẹ àǹfààní ẹ̀kọ́ rẹ̀
profit, v.t. and i. jèrè (It profited him nothing) Kò jèrè kankan nínú rẹ̀
profitable, n. ní èrè (It was a profitable investment) Okòwò tí ó bí èrè ni
profligate, adj. nínà-ánkúnàá, nífẹ̀ẹ́kúfẹ̀ẹ́, níwà burúkú (He was profligate of his inheritance) Ó ná ogún rẹ̀ nínà-ánkúnàá
profligate n. oníwà búburú, orúfẹ̀ẹ́kúfẹ̀ẹ́ (He was a profligate person) Oníwà búburú ènìyàn ni
profound, adj. jinlẹ̀, jinlẹ̀ ní ìmọ̀ (He has a profound interest in the case) Ó ní ìfẹ́ tí ó jinlẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ náà
profoundness, profundity, n. ìjìnlẹ̀, ìmọ̀ ìjìnlẹ̀, jínjinlẹ̀ (They talked about the profundity of his) Wọ́n sọ̀rọ̀ nípa jínjinlẹ̀ ìmọ̀ rẹ̀
profuse, adj. pọ̀ rékọká (He gave gratitude to God) Ó fi ọpẹ́ tí ó pọ̀ rekọjá fún Ọlọ́run
progenitor, n. baba ńlá (Odùduwà wa the progenitor of the Yorùbá) Odùduwà ni baba ńlá àwọn Yorùbá
progeny, n. ìrandíran, ọmọ (The Yorùbá are the progenies of Odùduwà) Ọmọ Odùduwà ni àwọn Yorùbá
prognosis, n. ìmọ̀tẹ́lẹ̀, ìsọtẹ́lẹ̀ programme, n. ìwé ètò ohun tí a ó ṣe ní ìpàdé, ewé iṣẹ́, ètò (What are the programmes for tomorrow?) Kí ni àwọn ètò fún ọ̀la? progress, n. ìlọsíwájú, ìmúsàn (He made progress in his studies) Ó ní ìlọsíwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ progress, v.i. lọ síwájú, mú sàn (The work is progressing steadily) Iṣẹ́ náà ń lọ síwájú dáadáa
progressive, adj. ń lọ síwájú (Ours is a progressive political party) Ẹgbẹ́ òṣèlú tí ó ń lọ síwájú ni tiwa
prohibit, v.t. kọ̀ fún, dá dúró, ṣòfun, dí lọ́nà, dá lẹ́kun. Kà léèwọ̀ (Smoking is prohibited in our house) Wọ́n ka sígà mímu léèwọ̀ ní ilé wa
prohibition, n. ìkọ̀fún, ìdádúró, ìdínà. ìdálẹ́kun. èèwọ̀, ìsọ̀fin (There is a prohibition against the use of dirty water in that house) Èèwọ̀ wà fún ìlò omit í kò dára nínú ilé yẹn
prohibitive, adj. ìdádúró. kíkọ̀fún (They paid a prohibitive tax) Owó-orí tí ó nílò kíkọ̀fún ni wọ́n ń san
project, n. ìrò, ìgbèrò (He talked about the project to establish a new school) Ó sọ̀rọ̀ nípa ìgbèrò láti dá ilé-ẹ̀kọ́ tuntun sílẹ̀
project, v.t. and i. yọrí jáde, gbìrò (He is projecting a new school) Ó ń gbìròilé-ẹ̀kọ́ tuntun
profilic, adj. ní ìbísí, híhù, léso, kún fún (She is as prolific as rabbits) Ó ní ìbísí bíi ti ehoro
Pópù Leo 3k
Pope Leo III jẹ́ Póòpù Ìjọ Kátólìkì tẹ́lẹ̀.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
prologue, n. ọ̀rọ̀ ìṣáájú (I read the prologue to the book) Mo ka ọ̀rọ̀ ìṣáájú ìwé náà
prolong, v.t. fà gùn, mú pẹ́ sí i, dúró títí, falẹ̀, mú pẹ́ (He prolonged his holiday) Ó mu ìsinmi rẹ̀ pẹ́ sí i
promenade, n. ìgbafẹ́fẹ́, ọ̀nà ìrìn ní gbàngba
promenade, v.t. and i. rìn, gba afẹ́fẹ́ (He promenade his children along the coast) Ó mú àwọn ọmọ rẹ̀ rìn ní etí òkun
prominence, n. ìyọrí, ìhàn ketekete, híhàn ketekete, ìyọrí soke (He brought it into prominence) Ó mú un wá sí ìyọrí sókè
prominent, adj. yọrí, hàn ketekete, lókìkí (He occupied a prominent position) Ipò tí ó lókìkí ni ó wà
promiscuous, adj. dàpọ̀, dàrúdàpọ̀
promise, n. ìlérí (He kept his promise) Ó mú ìlérí rẹ̀ ṣẹ
promise, v.t. and i. ṣe ìlérí (He promised to be here) Ó ṣe ìlérí láti wá síbí
promising, adj. ní ìrètí pé yóò dárá, fúnmi ní ìrètí (It is a promising result) Èsì ìdánwò tí ó fúnmi ní ìrètí ni
promontory, n. ìyọrí ilẹ̀ nínú òkun, ṣóńṣó ilẹ̀. ògógóró
promote, v.t. gbé ga, gbé lékè, sún síwájú (I was promoted to the rank of a clerical officer) Wọ́n gbé mi ga sí ipò akọ̀wé
promotion, n. ìgbélékè, ìsún síwájú. Ìgbéga (He gained promotion) Ó ní ìgbéga prompt, adj. múra, kánkán, ṣe tán, láìdára dúró, ní kán-ń-kánsì (He gave a prompt reply to my letter) Ó dá èsì ìwé mi padà ní kán-ń-kánsì
prompt, v.t. sún ṣe, mú ọ̀rọ̀ sí ìrántí (When prompted you to do it? Kí ló sún ọ ṣe é?
prompter, n. aṣínilétí
promptitude n. ìmúra gírí
promptness, n. kíákíá, ní kán-ń-kánṣì
promulgate, v.t. kéde, tàn kálẹ̀, wí kiri
promulgation, n. ìtànkálẹ̀, ìkéde
prone, adj. fà sí, tẹ̀ sí (Some people are accident prone) Àwọn ènìyàn kan máa ń fà sí àgbákò
proness, n. ìfàsí, ìtẹ̀sí
prong, n. ẹ̀gún, ohun èlò bí àmúga, àmúga (He bought a three-pronged fork) Ó ra fọ́ọ̀kì oní-àmúga mẹ́ta
prong, v.t. fi gún
pronounce, v.t and i. pè, sọ̀rọ̀ (How do we pronounce b-r-o-o-m?) Báwo ni a ṣe ń pe ọ-w-ọ̀?
pronunciation, n. ìpe, ìsọ̀rọ̀ (Study the pronunciation in Yorùbá) Kọ́ ìpe èdè Yorùbá
proof, n. àmì, ẹ̀rí (Is there any proof that you were at home?) Ǹjẹ́ ẹ̀rí wà pé o wà nílé?
prop, n. ìtìlẹ́yìn (He is the pop of his parents at old) Òun ni ìtìlẹyìn àwọn òbí rẹ̀ ní ọjọ́ ogbó wọn
propaganda, n. ọ̀nà ìtànkálẹ̀ (It was a political propaganda) Ọ̀nà ìtànkálẹ̀ òṣèlú ni
propagation, n. ìdàgbà. Ìwú, ìpọ̀ sí, ìtànkálẹ̀ (He talked about the propagation of disease by insect) Ó sọ̀rọ̀ nípa bí àwọn kòkòrò ṣe ń ṣe ìtànkálẹ̀ aìsàn propel, v.t. tì síwájú, lé síwájú, wà (bí àjẹ) (The boat is propelled by oars) Àjẹ̀ ni wọ́n fi ń wa ọkọ̀ ojú onu náà
propeller, n. àjẹ̀-ọkọ̀
propensity, n. itẹ̀sí, ìfàsí, ìfẹ́ sí (He has a propensity to exaggerate.) Ó ní ìfẹ́ sí sísọ àsọdùn.
proper, adj. yẹ, tọ́, dára. (Nothing is in its proper palce.) Kò sí nǹkan kan tí ó wà ní àyè ibi tí ó tọ́ sí i.
properly, adv. ní yíyẹ, ní títọ́, dáradára. (The telephone is’t working properly.) Telifóònù náà kò ṣiṣẹ́ dáadáa.
property, n. diun ìní, ìtásí (That building is government property.) Ohun ini ìjọba ni ilé yẹn.
prophecy, n. ìsọtẹ́lẹ̀ (She was behieved to have the gift of prophecy.) Wọ́n gbàgbọ́ pé ó ní ẹ̀bùn ìsọtẹ́lẹ̀
prophesy, v.t. and i. sọ tẹ́lẹ̀ (The event was prophesied in the Old testament.) Wọ́n ti sọ ìṣẹ̀lẹ̀ yẹn tẹ́lẹ̀ nínú Májẹ̀mu Láéláé.
prophet, n. alásọtẹ́lẹ̀, wòlíì (He is a prophet.) Wòlíì ni.
prophetess, n. wòlíì obìnrin  (She is prophetess.) Wòlíì obìnrin ni.
propitiate, v.t. là níjà, ṣe àtùtù, tù lójú, (Sacrifices were made to propitiate the gods) Wọ́n rúbọ láti tu àwọn òrìṣà lójú.
propitiation, n. ètùtù, ìtùlójú.
proportion, n. ipò onírúnrú nǹkan sí ara wọn, òṣùwọ̀n, ìwọ̀n. (He slept in a room of fairly generous proportion.)Ó sùn nínú yàrá tí ìwọ̀n rẹ̀ tóbi díẹ̀.
propose, v.t. dá ìmọ̀ràn, mú wá fún ìfiyèsí, dá lábàá. (What would you propose?) Kí ni o máa dá lábàá. proposition, n. ìmúwá fún ìfiyèsí, ìmọ̀ràn, àbá (He read my business proposition.) Ó ka àbá mi lórí òwò.
propound, v.t. gbìmọ̀, gbèrò (He propounded a theory of Linguistics.) Ó gbèrò ìmọ̀ ẹ̀dá èdè kan.
proprietor, n. oluwa, olóhun, ẹni tí ó ni nǹkan, olùdásílẹ̀. (He is the proprietor of our school.) Òun ni olùdásílẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ wa.
propriety, n. ìṣedéédé, ìbámu (The school had acted in accordance with all legal proprietice.) Ilé-ẹ̀kọ́ náà tí gbé ìgbésè ní ìṣedéédé pẹ̀lú ohun tí ó jẹ mọ́ òfin.
prose, n. ọ̀rọ̀ geere, ìwé tí a kọ ní ọ̀nà ọ̀rọ̀ sísọ tààra tí kì í ṣe lọ́nà ti orin. (He taught us about prose diction.) Ó kọ́ wa nípa irúfẹ́ ìlò-èdè nínú ọ̀rọ̀ geere.
prosecute, v.t. lépa, bá rojọ́, pè lẹ́jọ́, pẹjọ́ (The police decided not to prosecute) Àwọn ọlọ́pàá pinnu láti má pẹjọ́.
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Tòṣèlúaráìlú ilẹ̀ Kóngò je orile-ede ni Apa Arin Afrika.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
prosecutor, n. abánirojọ́, apenilẹ́jọ́, agbẹ́jọ́rò. (He is the state prosecutor.) Òun ni agbẹjọrò ìjọba.
proselyte, n. aláwọ̀ṣe (He made a proselyte of one of them.) ó sọ ọ̀ken nínú wọn di aláwọ̣̀ṣe.
prospect, n. ìfi ojú sí ọ̀nà, híhàn, ìwò, ìrí si ìrètí ohun rere. (There is a reasonable prospect that his debts will be paid.) Ìfi ojú sọ́nà tí ó mọ́gbọ́n dání wà pé àwọn gbèsè rẹ̀ yóò di sísan.
prosper, v.t and i. ṣe rere, ṣe aásìkí, lọ déédéé fún, lọ déédéé. (The economy prospered under his administration.) Ètò ọrọ̀ ajé ń lọ déédéé ní abẹ́ àkóso rẹ̀. prosperity, n. àlàáfíà, aásìkí (The country is enjoying a period of prosperity.) Ilẹ̀ náà ń gbádùn àkókò àláàfíà.
prosperously, adv. régérégé
prostitute, n. pánṣá gà obìnrin, àgbèrè, aṣẹ́wó. (She is a prostitute.) Panṣágà obìnrin ni.
prostitute, v.t. tà fún ìwà búburú, lò ní ìfẹ́kúùfẹ́ (He prostitude his honour.) Ó ta ọ̀wọ̀ rẹ̀ fún ìwà búburú.
prostitution, n. ìfi àgbèrè àti páńṣágà ṣ òwò ṣe, fífi àgbèrè àti páńṣágà ṣe òwò ṣe. (Prostitution is bad.) Ìfi àgbèrè àti páńṣágà ṣe òwò ṣe kò dára.
prostrate, v.t. dábùúlẹ̀, dọ̀ọ̀bálẹ̀, dojúbolẹ̀. (The slaves prostrated before their master.) Àwọn ẹrú náà dọ̀ọ̀bálè níwájú ọ̀gá wọn.
prostration, n. ìdáàbúlẹ̀, láìní agbára, ìdọ̀ọ̀bálẹ̀ (They were carried off in a state of prostration.) Wọ́n gbé wọn lọ ní ipò ìdọ̀ọ̀bálẹ̀.
protection, n. ààbò. (He was under police protection.) Ó wà ní abẹ́ ààbò àwọn ọlọ́pàá.
protect, n. aláàbò (I regard him as my protector.) Mo kà á sí àláàbò mi.
protege, n. ẹni tí ó wà ní abẹ́ ìtọ́jú ẹlòmíràn. (He is a protégé of the musician.) Abẹ́ ìtọ́jú olórin náà ni ó wà.
protest, v.t. and i. tẹnu mọ́, kìlọ̀ (She protested her innocence.) Ó tẹnu mọ́ ọn pé òun kò jẹ̀bi.
protest, n. ìkìlò. Ìkóde, ìwọ́de. (The workers staged a protest.) Àwọn òṣìṣé ṣe ìwọ́de.
protract, adj. fà gùn, mú pẹ́ (It was caused by his protracted visit.) Àbẹ̀wò rẹ̀ tí ó fà gùn ni ó fà á.
protration, n. ìfàgùn, ìmúpẹ́.
protrude, v.t.and i. tì síwájú, yọ sóde. (His stomach protruded slightly.) Ikùn rẹ yọ sóde díẹ̀.
protuberance, n. ìwú, gegele, ìyọsóde.
proud, adj. gberaga. (He was too prous to join us.) Ó ti gbéraga jù láti dàpọ̀ mọ́ wa.
prove, v.t. and i. dánwò, rídìí, làdí (Prove your point.) Làdí ọ̀rọ̀ rẹ.
provender, n. sakasáka, koríko gbígbẹ.
proverb, n. òwe. (He read the book of proverbs.) Ó ka ìwé Òwe.
provide, v.t. and i. pèsè sílẹ̀, pèsè. (We provided the hungry children with rice and vegetables.) A pèsè ráìsì àti ẹ̀fọ́ fún àwọn ọmọ tí ẹbi ń pa.
providence, n. ìpèsè sílẹ̀ Ọlọ́run fún àwọn èdá Rẹ̀, Ọlọ́run (Bí Onípèsè) (He trusts in providence.) Ó ní ìgbékẹ̀le nínú ìpèsè sílẹ̀ Ọlọ́run fún àwọn ẹ̀dá rẹ̀
provident, adj. ní ìpèsè tẹ́lẹ̀, aroti ọ̀la, mojú owó, ìpèsè sílẹ̀ de ọ̀la (Our school has a provident.) ìpèsè sílẹ̀ de ọ̀la.
provider, n. apèsè, onípèsè, olùpèsè. (Olu is the family’s provider.) Olú ni olùpèsè fún eí náà.
province, n. ìgbèríkọ, ojú iṣẹ́, agbègbè. (Nigeria was divided intoprovinces.) Wọ́n pín Nàìjíríà sé agbègbè.
provincial, adj. ti agbègbè ìlú (The provincial government has many school.) Ìjọba ti agbègbè ilú náà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-ẹ̀kọ́
Ìtẹ̀léntẹ̀lé Cauchy
Ninu imo isiro, itelentele Cauchy, ti a s'oloruko fun Augustin Cauchy, je itelentele ti awon afida (element) re n sunmo ara won bi itelentele ohun ba se n po si. Ni soki, ti a ba jusile nomba pato afida lati ibere itelentele ohun, a le so ijinnasi togaju larin afida meji di kekere bo ba se wu wa.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
provision, n. oúnjẹ, èpèsè tẹ́lẹ̀, èsè. (I took with me a day’s provision.) Mo mú oúnjẹ fún ọjọ́ kan dání.
provocation, n. ìmúbínú, ìrusókè, ìtọ́, fórífọ́rí, ìrunú, ìfitínà. (She bursts into tears at the slightest provocation.) Lẹ́yìn ìfìtínà kékeré ẹkun ni ó máa ń bú sí.
Ìtẹ̀léntẹ̀lé Cauchy
Itelentele Cauchy fun awon nomba gidi
Itelentele kan,
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
provoke, v.t. mú bínú, rú sókè, tọ́, yọ lóhùn, fitínà. (Don’t provoke that dog.) Máà tọ́ ajá yẹn.
Ìtẹ̀léntẹ̀lé Cauchy
Itelentele Cauchy fun awon nomba gidi
fun nomba gidi je ti Cauchy, ti fun gbogbo nomba gidi alapaotun ti r > 0, nomba odidi N alapaotun yio wa fun won to je pe fun gbogbo awon nomba odidi m, n>N a ni
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
provoker, n. atọ́nu, amúnibínú
prow, n. iwájú ọkọ̀ ojú omi.
prowess, n. ìgbóyà, ìláyà, (He was praised for his sport prowess.) Wọ́n yìn ún fún ìgbóyà rẹ̀ nípa eré ìdárayá. prowl, v.t. and. i. rìn kiri wá ohun ọdẹ, rìn kiri láti wá ẹran fún pípa jẹ., (The lion prowled through the forst.) Kìnìrún náà ń rin kiri inú igbó láti wá ẹran fún pípa jẹ.
proximate, adj. súnmọ́, nítòsí, létí.
proximity, n. itòsí, etí (The proximity of the school to our house makers it very popular.) Itòsí ilé wa tí ilé-ẹ̀kọ́ náà wá jẹ́ kí ó lókìkí.
proxy, n. ìrọ́pò, ìdúró fún, ìgbọ̀wọ́, ìfènìyàn-ṣènìyàn. (It was a proxy vote.) Ìbò ìdúró fún mi ni.
prudence, n. òye, ọgbọ́n
prudent, adj. amòye, ọlọgbọ́n, mèrò. (It was a prudent decision.) Ìpinnu Ọlọgbọ́n ni. prune, v.t. rẹ́ lọ́wọ́, rẹ́wọ́, ké kúrò, wọ́n kúrò, gbà lọ́wọ́. (prune out unnecessary details.) Ké àwịn àlàyé tí kò wúlò kúrò. pry, v.i. bojú wò, wádìí, tọ pinpin. (Don’t pry into the matter.) Máà tọ pinpin ọ̀rọ̀ náà.
psalm, n. orin mímọ́ (He read the Book of psalms.) Ó ka Ìwé Orin Mímọ́.
Pópù Adrian 1k
thumb|Pópù Hadrianus ìkínní Pope Adrian I je Popu Ìjọ Kátólìkì tele.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
pshaw, inter. ṣíọ̀
puberty, n. àkókò tí ọkùnrin tàbí obìnrin ti dàgbà tán.
publican, n. agbowó ède.
publication, n. ìkéde, ìtẹ̀wé sóde. ìtẹ̀wé jáde, ìtèjáde. (He talked about the publication of his first book.) Ó sọ̀rọ̀ nípa ìtẹ̀jáde ìwé rẹ̀ àkọ́kọ́.
publicly, adv. ní gbangba (It was announced publicly.) Wọ́n kéde rẹ̀ ní gbangba.
publisher, n. eni tí ó ń tẹ ìwé títà, akéde.
publishing, n. ìkéde, ìfi nǹken lọ
pucker, v.t. and i. kí iweje, kájọ, kákò, wunjọ. (This short puckers.) Ṣáàtì yìí kájọ.
puddle, n. ọ̀gọ̀dọ̀ kékeré, kòtò kékeré.
puff, n. fifẹ̀, afẹ́fẹ́ kan.
puff, v.t. and. i. fẹ́ sókè, fẹ́ jáde. (He puffed smoke into my face.) Ó fẹ́ èéfin jáde sí mi lójú.
pugilist, n. ẹni tí ó ń fi ìkúùkùù jà, ẹni tí ó ń kan ẹ̀sẹ́
pugnacious, adj. oníjà. (He is a pugnacious man.) Oníjà Ọkùnrin ni.
pugnacity, n. ìwà oníjà.
pull, v.t. and i. fà (I will pull you.) N ó fà ọ́
pullet, n. ọmọ adìyẹ
pulley, n. ohun ẹ̀rọ láti fi gbé ohun tí ó wúwo sókè.
pulpit, n. àga ìdúró wàásù. (The plan was condemned from the pulpit.) Wọ́n bu ẹnu àtẹ́ lu ẹ̀rò náà láti orí àga ìdúró ìwàásù.
pulsate, v.t. and i. lù kìkììkì (He has a pulsating headache.) Orí fífọ́ rẹ̀ ń lù kìkììkì.
pulse, n. ìlù kìkì ti ọkàn, ẹ̀wà (The doctor felt his pulse.) Dókítà yẹ ìlù kìkì ọ̀kàn rẹ̀ wò.
pulverize, v.t. and i. gún kúnná, lọ̀ (He pulverixed bones.)Ó gún àwọn egungun kúnná.
pump, n. ẹ̀rọ ìfa omi láti inú kànga. pump, v.t. fà sókè, fà sínú, fa afẹ́fẹ́ sí. (The engine was used for pumping water out of the well.) Wọ́n ń lo ẹ̀rọ náà láti fa omi sókè láti inú kànga.
pumpkin, n. elégédé.
punch, v.t. lu ihò, lù, nà, kàn ní ẹ̀ṣẹ́. (She punched him on the nose.) Ó kàn án ní ẹ̀ṣẹ́ ní imú.
punctilious, adj. Kíyè sí nǹken kínníkínní (He was a punctilious host.) Olùgbàlejò tí ó máa ń kíyè sí nǹken kínníkínní ni.
punctuality, n. ìṣe nǹken ní àkókò gam-an
punctually, adv. lákòókò gan-an (They always pay punctually.) Wọ́n máa ń sanwó lákòókò gan-an.
punctualte, v.t. fi àmì sí ìwé kíkà, bí àpẹẹrẹ “àmì ìdánudúró, .”
puncture, n. ihò kékeré.
pungent, adj. mú, tanilára. (He bought a pangent snuff.) Ó ra aáṣáà tí ó mú.
punish, v.t. je. Níyà, ṣẹ́ níṣẹ̀ẹ́ (He was punished for coming to school late.) Wọ́n jẹ ẹ́ níyà fún pípẹ́ dé ilé-ẹ̀kọ́.
punishment, n. ìyà, ìjìyà, (What is the punishment for murder?) Kí ni ìjìyà fún ìpànìyàn?.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Gúúsù Georgia àti Àwọn Erékùṣù Gúúsù Sandwich
thumb|right je ti orile-ede.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
punt, n. ọkọ̀ ojú omi kékeré
puny, adj. kékeré, aláìlera. (The lamb was a puny little thing.) Aláìlera ni ọ̀dọ́ àgùntàn náà.
pupil-Teacher, n. tíṣà kékeré tí ó ń kọ́ iṣẹ́ lábẹ́ẹ tíṣà àbà. (He is a pupil-teacher.) Tíṣà kékeré tí ó ń kọ́ iṣẹ́ lábẹ́ẹ tíṣà àgbà ni.
puppy, pup, n. Ọmọ ajá (He bought a puppy) Ó ra ọmọ ajá ken.
purchase, n. ohun tí a rà. (He filled his car with his purchases.) Ó kó àwọn ohun tí ó rà kún inú káà rẹ̀
purchaser, n olùrà. pure, adj. mọ́, dá ṣáká, funfun ní ìwà. (He bought a bottle of pure water.) Ó ra ìgò omit í ó mọ́ kan. purge, v.t. wẹ̀ mọ́, wẹ̀ (He was purged of sins.) Wọ́n wẹ̀ ẹ́ mọ́ kúrò nínú ẹ̀ṣẹ̀ purification, n. ìwẹ̀nùmọ́ (He bought a water purification plant.) Ó ra ẹ̀rọ tí wọ́n fi ń ṣe ìwẹ̀nùmọ́ omi.
purifier, n. aláwẹ̀mọ́
purify, v.t. wẹ̀ mọ́, sọ di mímọ́ (One tablet will purify the water in 10 minutes.) lògùn oníhóró ken yóò sọ omi yẹn di mímọ́ ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá.
purity, n. mímọ́, ìwà mímọ́ (They tested the purity of the water.) wọ́n yẹ mímọ́ omi náà wò.
purloin, v.t. jí jalè, (We purloined a couple of old computers from work.) A jí àwọn kọ̀ǹpútà mélòó kan tí o ti ogbó láti ibi iṣẹ́
purloiner, n. Olè.
purple, adj. ẹlẹ́sẹ̀ àlùkò, àwọ̀ àlùkò. (That is a purple flower.) Àdòdó aláwọ̀ àlùkò nìyẹn.
Gírámà Yorùbá
Gírámà èdè Yorùbá
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
purport, n. ìtumọ̀, ìdí, ìtorí. (What is the purport of what he sand?) Kí ni ìtumọ̀ ohun tí ó sọ?
Gírámà Yorùbá
Gírámà ni ￼ìmò nípa bí a ṣe ń lọ àwọn ọ̀rọ̀ pẹ̀lú ètò àti ìlànà ni èdè Yorùbá
Algebra
Algebra (lati Larubawa: الجبر, romanized: al-jabr, lit. 'ijọpọ awọn ẹya ti o fọ, tito egungun') jẹ ọkan ninu awọn agbegbe gbooro ti mathimatiki. Ni aijọju, algebra jẹ ikẹkọ awọn aami mathematiki ati awọn ofin fun ifọwọyi awọn aami wọnyi; o jẹ okun isokan ti o fẹrẹẹ jẹ gbogbo mathematiki.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
purpose, n. ète, èrò, ohun tí a ń lépa. (Our campaign’s main purpose is to raise money.) Ète ìpolongo wa ni láti kó owó jọ
purpose, v. pète, rò. (They purpose to make a further attempt.) Wọ́n pète láti gìdánwò sí.
Gírámà Yorùbá
(a) Ọ̀rọ̀ orúkọ
Algebra
Awon eka aljebra
Aljebra pin si orisirisi eka wonyi:
Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm
Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom jẹ́ ìpínlẹ̀ kan ní agbègbè ẹkù-ìjọba Gúúsù-Gúúsù orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó pín ààlà ní ìlà-oòrùn pẹ̀lú Ìpínlẹ̀ Cross River State, ní ìwọ̀-oòrùnon ìpínlẹ̀ Rivers àti Ìpínlẹ̀ Abia, àti ní gúúsù pẹ̀lú Òkun Atlantic. Ìpínlẹ̀ náà mú orúkọ rẹ̀ látara orúkọ odò Qua Iboe tí ó pín Ìpínlẹ̀ náà sí ọgbọọgba kí ó tó sàn wọ inú Bight ti Bonny. Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom yapa wá látara Ìpínlẹ̀ Cross River nínú ọdún 1987 pẹ̀lú olú-ìlú rẹ̀ Uyo pẹ̀lú àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ mọ́kànlélọ́gbọ̀n.
Gírámà Yorùbá
(b) Ọ̀rọ̀ arọ́pọ̀ orúkọ
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): P
Oju-iwe Kiini
purposeless, adj. àṣedànù, láìní àǹfààní, láìní ète, láìní ìpinnu, aláìní àǹfààní. (It was a purposeless destruction.) Ìparun aláìní àǹfààní ni.
Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm
Láàárín àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́rìndínlógójì ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ìpínlẹ̀ Akwa Ibom jẹ́ ìpínlẹ̀ ọgbọ̀n tí ó gbòòrò jùlọ ní ààyè tàbí agbègbè àti ẹlẹ́ẹ̀karùndínlógún ní iye pẹ̀lú ènìyàn tí ó tó mílíọ́nnù márùn-ún-àbọ̀ gẹ́gẹ́ bí àbájáde ọdún 2016. Ayé òde-òní Ìpínlẹ̀ Akwa Ibom ti ní olùgbé láti bí ọgọ́rùn-ún ọdún sẹ́yìn tí ó kúnfún àwọn oríṣiríṣi ẹ̀yà tí wọ́n jẹ́ àbátan Ibibio, Anaang, àti Obolo - Oron àwọn ènìyàn ní àríwá-ìlà-oòrùn, àríwá-ìwọ̀-oòrùn, àti agbègbè gúúsù Ìpínlẹ̀ náà, lẹ́sẹsẹ. Ní àkókò ìmúnisìn, Ohun tí a wá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpínlẹ̀ Akwa Ibom báyìí pín sí oríṣiríṣi ìlú-ìpínlẹ̀ bíi Ibom Kingdom àti Akwa Akpa kí ó tó padà di Ìpínlẹ̀ lẹ́bẹ́ àbò ìjọba aláwọ̀-funfun ní 1884 gẹ́gẹ́ bí apákan Oil Rivers Protectorate.
Agbara-Otor
je ìlú ní Nàìjíríà.