cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀
Jàgídíjàgan ní apá ìwọ̀ oòrùn Nàìjíríà
Nígbà tí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà gbòmìnira ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 1960, Awólọ́wọ̀ di Olórí Ẹgbẹ́ Alátakò (Opposition Leader) sí ìjọba Abubakar Tafawa Balewa àti Ààrẹ Nnamdi Azikiwe ní Ìlú Èkó. Àìṣọ̀kan tó wà láàárín òun àti Samuel Ládòkè Akíntọ́lá tó dípò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí fìdí hẹ Olórí Ìjọba ní Agbègbè Ìwọ̀ Oòrùn mú ni ó dá fàá ká ja tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún 1962. Ní oṣù kọkànlá ọdún yìí, Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà fi ẹ̀sùn kan Awólọ́wọ̀ wí pé ó dìtẹ̀ láti dojú ìjọba bolẹ̀. Lẹ́yìn ìgbẹ́jọ́ ó tó oṣù mọ́kànlá, ilé-ẹjọ́ dá Awólọ́wọ̀ àti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú rẹ̀ méjìdínlọ́gbọ̀n lẹ́bi ẹ̀sùn ìdìtẹ̀, wọ́n sì rán wọn lẹ́wọ̀n ọdún mẹ́wàá. Ọdún mẹ́ta péré ni ó lo ní ẹ̀wọ̀n ní ìlú Kàlàbá tí ìjọba ológun Yakubu Gowon fi dá sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹta oṣù kẹjọ ọdún 1966. Lẹ́yìn èyí Awólọ́wọ̀ di Alákòóso Ìjọba Àpapọ̀ fún Ọrọ̀ Okòwò. Ní ọdún 1979 Awólọ́wọ̀ dá ẹgbẹ́ òṣèlú kan, Ẹgbẹ́ Òṣèlú Ìmọ́lẹ̀, sílẹ̀.
Aláìsí
Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ ṣaláìsí ní ọjọ́ àìkú ọjọ́ kẹsàn-án oṣù karùn-ún ọdún 1987 ní ìlú Ìkẹ́nnẹ́. Lẹ́yìn ikú Awólọ́wọ̀ Ìjọba Àpapọ̀ yí orúkọ Ilé Ẹ̀kọ́ Gíga Ilé-Ifẹ̀ padà sí Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ University. Bẹ́ẹ̀ sì ni àwòrán rẹ̀ wà lórí owó Ọgọ́rùn-ún náírà fún ìṣẹ̀yẹ gbogbo ohun tó ṣe fún ìdàgbàsókè ilẹ̀ Yorùbá àti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lápapọ̀.
Hymne Monégasque
je orin oriki orile-ede
Sri Lanka
Sri Lanka tabi Olominira Toselu Sosialisti ile Sri Lanka je orile-ede erekusu ni Guusu Asia.
Quetzal
je owonina ni Afrika.
Theodor W. Hänsch
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Eleazar López Contreras
thumb|Eleazar López Contreras '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Hermógenes López
thumb|Àwòrán Hermógenes López '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Isuikwuato
Isuikwuato je ilu ni Agbegbe Ijoba Ibile Isuikwuato ni Ipinle Abia ni apaguusuilaorun Naijiria.
Philip Effiong
Philip Efiong (also spelled Effiong, November 18, 1925 – November 6, 2003) je omo ologun to tifeyinti lati Ile-ise Ajagun Oripapa Naijiria ati ikan ninu awon asagun orile-ede Biafra alaisimo nigba Ogun Abẹ́lé Nàìjíríà nigba to di Igbakeji Aare ile Biafra si Odumegwu Ojukwu ati Aare ile Biafra fun ojo marun leyin ti Ojukwu salo. Efiong ni eni ti o teriba Biafra fun Naijiria.
Sarit Thanarat
thumb|Sarit Thanarat Sarit Thanarat (Thai: สฤษดิ์ ธนะรัชต์, ), (June 16, 1908 - December 8, 1963) je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Sanya Dharmasakti
thumb|Sanya Dharmasakti Sanya Dharmasakti je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Jaime Lusinchi
thumb|Jaime Lusinchi '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Kukrit Pramoj
Kukrit Pramoj je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Lempira
je owonina ni Afrika.
Oj, svijetla majska zoro
je orin-ìyìn orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Montenegro.
Victorino Márquez Bustillos
thumb|Ààrẹ Victorino Marquez Bustillos '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Tíátà
thumb|Tíátà thumb|right|Gbangan Tiata Tíátà jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó wáyé lati inú èdè Gíríìkì tí o túmọ̀ sí ibì ìwòran ó sì tún ní ẹ̀ka bí eré ìtàgé tí ó túnmọ̀ sí pé, nígbàtí ènìyàn kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ bá kó ara wọn jọ ní àkókò kan tábì sí ìbìkan láti dá àwọn ènìyàn lárayá. Nípa ìtúmọ̀ tí ó gbòòrò yí, lati ìgbà tí ènìyàn ti wà láyé ni tíátà ti wà to bẹ́ẹ̀ gẹ ti ó se sajejuwe ìgbé ayé ènìyàn nítorí Ìfé àwọn ènìyàn si ìtàn sísọ. Lati ipinlẹ̀ṣẹ̀ tíátà, ni ó ti ń mú orísiirísi àrà dání. A sì máa ń ló àwọn èròjà bi ọ̀rọ̀, ìṣesí, orin, ijọ́ àti ìwòran papọ̀ mọ́ eré ìtàgé sínú tíátà. Tíátà ayé ìsinsìnyí ni ó tún kún fún òtítọ bí ó tilẹ́ jẹ́ pé ó pín sí oríṣiiríṣi ọ̀nà. Tíátà àkọ́kọ́ ní a se ní ẹ̀gbẹrún ọdún méjì sájú ikú Olúwa wa sẹ́yìn, ni ó jẹ́ eré ìtara nípa ilẹ̀ Ígíbítì ìgbanì. Ìtàn nípa Ọlọ́run órísírì ni wọ́n fi ń se tíátà ni ọdọdún lati sin Ọlọ́run ósírísì wọn yi títi di ìgbà yé ọ̀làjú, èyí wá fi hàn nípa ìbásepọ̀ tí ó wa láàrín tíátà àti ẹ̀sin. Àwọn ará Gíríkì ìgbanì ni ó kókó ṣe àgbékalẹ̀ tíátà gẹ́gẹ́ bí ìṣe, wọ́n sì túnmọ̀ tíátà sí oríṣirí ọ̀nà bí eré ti adùn kẹ́yìn rẹ̀, eré ti ìbànújẹ́ kẹ́yìn rẹ̀ àti eré tí ó se àpèjúwe àwùjọ. Ṣùgbọ́n láyé òde òní, tíátà ṣíṣe ti gba ìgbà ọ̀tun, tí à ń se sínú fánrán fún àgbéléwò àwọn ènìyàn fún ìgbádùn. Tíátà ṣíṣe ti wá da iṣẹ́ òòjọ́ àwọn kan lóde òní. Tíátà àṣà àti iṣe tí àwọn òsèrè máa ń lò latí ṣe ìgbélékè àṣà àti ìṣe tí ó ti dòkú, pàápàá ní ilẹ̀ Áfíríkà. Nípa tíátà ni a ti mọ̀ pàápàá ni ilẹ̀ Yorùbá àwọn àṣà ati iṣe wa, tí ó ti sọnù nítorí àṣà àti ìwà àwọn òyìnbó ti gba àṣà àti ìṣe wa lọ́wọ́ wa. Ọ̀kan nínú ìṣọ̀rí tíátà ni, tíátà nípa àwùjọ àti òsèlú. Tíátà nípa àwùjọ nì àwọn eléré ìtàgé fi ń se ọ̀pọ̀lópọ̀ àyípadà sí àwọn àlébù àti kùdìẹ̀-kudiẹ tó kù nínú àwùjọ wa lónìí. Nípà tíátà ṣíṣe yálà nípa eré ìtàgé tàbí ti àgbéléwò ni àtúnṣe ti ń bá ọ̀pọ̀lọpọ̀ ayé tí ó wà ní ìkòríta ìríjú, tí wọn kó si mọ ohun tó yẹ lati ṣe. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ olósèlú ni bá tí sọ ayé di tàwọn nìkan, bí kò bá sí ti àwọn aléré ìtàgé tábì ti àgbéléwò tí óun pi ìwà ìbàjẹ́ wọn léde. Tíátà tí ó ti wà lati bí ọ̀pọ̀ ọdún ṣẹ́yìn, ló ti gbá àtúnṣe nípa ìdàgbàsókè tí ó ti dé báa ní ayé òde òní. Tíátà ṣ̣iṣe yálà ti eré ìtàgé tàbí ti àgbéléwò ló wà fún ẹ̀kọ́, ìtọ́sọ́nà ati fún ìṣàtúnṣe àwùjọ tí a wà lónìí.
Newfoundland àti Labrador
right|thumb|Ibudo Newfoundland ati Labrador wa ni Kanada Newfoundland àti Labrador (pronounced ; Terre-Neuve-et-Labrador, Irish: Talamh an Éisc agus Labradar, Terra Nova) je igberiko kan ti orile-ede Kanada ni eti Atlantiki orile-ede yi ni apaariwailaorun Ariwa Amerika. Igberiko yi ja si apa meji: erekusu Newfoundland lookan etiodo apailaorun, ati Labrador to wa lorile ni ariwaiwoorun erekusu eyun.
Het Wilhelmus
je orin oriki orile-ede
Michael Echeruo
Michael Joseph Chukwudalu Echeruo tí wọ́n bi ni ọjọ kẹrinla oṣù kẹta ọdún 1937 je olukowe, ọjọgbọn,alariwisi awọn iwe lítíréṣọ̀ ọmọ ìlú Umunumo, ìjọ́bá Ehime-Mbano, Ipínlè Imo ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Tanin Kraivixien
thumb|Tanin Kraivixien Odun 2011 Tanin Kraivixien je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Balboa
je owonina ni Afrika.
Córdoba Nikarágúà
je owonina ni Afrika.
Carl Wieman
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Àsìá ilẹ̀ Tokelau
thumb|right je asia orile-ede.
Àsìá ilẹ̀ Wallis àti Futuna
Flag of Wallis and Futuna je asia orile-ede.
Isaías Medina Angarita
thumb|Isaías Medina Angarita '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Prem Tinsulanonda
thumb|Prem Tinsulanonda Prem Tinsulanonda je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Yemen
Yemen je orile-ede ni Asia.
Alexandre Dumas, bàbá
Alexandre Dumas, bàbá, ibi Dumas Davy de la Pailleterie (24 July 1802 – 5 December 1870) je olukowe omo orile-ede Fransi. Awon eniyan mo fun iwe to ko, ninu won ni The Count of Monte Cristo ati The Three Musketeers. Awon iwe re ti di ere to po ju 200, ton lo ni ore ede to ju 100. Iwe to ko gbeyin ni The Knight of Sainte-Hermine, shungban oku ki oto pari e,ni 2005 awon alakawe pari e fun.
Labrador
thumb|right|Maapu Labrador Labrador je agbegbe lariwa oto ninu igberiko Newfoundland àti Labrador ti orile-ede Kánádà. O ni apa to wa lorile igberiko yi, to je yiyasoto lodo erekusu Newfoundland pelu Strait of Belle Isle.
Polandi Ko Ti Pofo
Mazurek Dąbrowskiego (, "Dąbrowski's Mazurka" Poland Ko Ti Pofo) je orin oriki orile-ede Pólándì.
Dọ́là àwọn Bàhámà
je owonina ni Afrika.
A Portuguesa
je orin oriki orile-ede
Aláṣẹ Ìjọba Orílẹ̀-èdè Palẹstínì
Aláṣẹ Ìjọba Orílẹ̀-èdè Palestine (Palestinian National Authority)
José Ruperto Monagas
thumb|José Ruperto Monagas '''"' je Aare ile Venezuela tele.
José Gregorio Monagas
thumb|Jose Gregorio Monagas '''"' je Aare ile Venezuela tele.
Itokasi
José Gregorio Monagas
Chatichai Choonhavan
thumb|Chatichai Choonhavan ni ọdún 1976. Chatichai Choonhavan jẹ́ Ààrẹ Alákòóso lórílẹ̀-èdè Thailand tẹ́lẹ̀.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Albáníà
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Albáníà wa lati ibi Asia ile Albania. O da lori edidi Gjergj Kastriot Skanderbeg. Emblemu to wa lori asa olori-meji je koto Skanderbeg, ti iwo obuko billy unpe.
Florin
thumb|300x300px|Góólù florin tàbí "Beiersgulden", tí wọ́n parun ní Holland lábẹ́ John tí Bavaria thumb|300x300px|Góólù florin tàbí "Philippus goudgulden", tí wọ́n parun ní Dordrecht lábẹ́ Philip the Fair. Florin tí ó jẹyọ lati ìlú Florence (tàbí Firenze) ní Italy, wọ́n máa ń sábà pèé ní (fiorino d'oro) owó góólù tí wọ́n parun ní ọdún 1252. Wọ́n yá ìgúnrégé owó yìí ní àwọn orílẹ̀ èdè míràn àti pé wọ́n lo ọ̀rọ̀ florin, fún àpẹẹrẹ, ní ìbáṣepọ̀ sí  Dutch guilder (àgékúrú sí FI) àti sí owó onírin àkọ́kọ́ tí  Edward III of England tẹ̀ jade ní ọdún 1344 – tí iye tẹ̀ kúsí ṣílínì mẹ́fà.
Àwọn àdúgbò ìlú Àkúrẹ́
ÀKÚRẸ́: Àdúgbò
1.	Àdégbọlá :- Ó jẹ́ ibi tí àwọn Ọlọ́lá má gbé jù ní ayé àtijọ́. Ó sí tún jẹ́ orúkọ ènìyàn.
2.	Ìkóyí :- Ó jẹ́ ibi tí wọn ti má kó àwọn ìkó jo sí
3.	Ayédùn :- Itúmọ̀ rẹ nipé ó jẹ́ orúkọ Akọni kan ní ìlú. Ẹni yìí ní ó má jagun fún nígbà náà
4.	Òkè Àró:- Jẹ́ àwọn àdúgbò tí má sé ayẹyẹ Ọdún bí égún àti bẹ́ẹ̀ lọ ní ayé atijó.
5.	Ìsólọ̀ :- Ó jẹ́ Ọba ti ogun lẹ́ wá sí Àkúrẹ́ ibi tí ó tẹ́ dó sí ni à pè ní ìsọ́lọ́,
6.	Ẹrẹ̀kẹ̀sán:- Ó jẹ́ orukọ́ ọjá Ọba Àkúrẹ́. Ọjá yìí nìkan ni Ọba tí má se ọdún òlósùnta fún ọjọ́ méje.
7.	Gbogí:- Ó jẹ ibi tí wọn tí sé orò omi yèyé láyé àtijọ́, ó sí tún jẹ́ aginjù tí àwọn ẹranko búburú má gbé.
8.	Ẹringbo:- Ibẹ̀ ní wọn ti má sin orísìíríṣìí àwọn ẹranko tí ó lágbára láwùjọ.
9.	Ìjọ̀kà:- Jẹ́ Ọ̀kan lárà àwọn orúkọ̀ ilẹ̀-iwé girama tí ó wá, ìdí níyí tí wọn fí pé orúkọ àdúgbò náà ní ìjọ̀kà
10.	Olúwàlúyí :- jẹ́ ibi tí ènìyàn ńlá kan tẹ́dó sí
11.	síjúwádé:- Jẹ́ ibi tí ọmọ-ọba Ilé-Ifẹ́ tẹ́dó sí, orúkọ́ rẹ si ni wọn fí pé.
12.	Osínlé :- Ibẹ́ jẹ́ ibi tí àwọn òrìṣà sínlẹ̀ sí tàbí tí wọn rí sí. Ibẹ̀ sin i wọn wọlẹ̀ sí
14.	Ìrò – Ó jẹ́ ibi tí wọn tí má sé orò láyé àtijọ́.
Anand Panyarachun
thumb|Anand Panyarachun Anand Panyarachun je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Àwọn àdúgbò ìlú Àkúrẹ́
15.	Òkè ìjẹ́bú:- Ibi tí òkè pọ̀ sí jù ni Àkúrẹ́ ìdí níyí tí wọn fí pé ní ibi tí òkè fi ìdí sí
16.	Ìdí àágbá:-jẹ ibi tí wọn má kó goro jọ sí.
17.	Ọjà osódí:- jẹ́ ibi tí àwọn àgbààgbà olóyé ìlú má gbé láyé àtijọ́ ibẹ sì ni wọn tí má ṣe ìpàdé fún ètó ìlú.
18.	Alágbàká:- jẹ Ibi tí omi ÀKÚRẸ̀ tí pín sí yẹ́lẹ́yẹ́lẹ́, ibẹ̀ ní orirún omi tí sàn lọ si oríṣìíríṣìí ọ̀nà.
19.	Ijọmu :- Ó jẹ́ orúkọ́ ibi tí ìjọ kọ́kọ́ tí bẹ́rẹ̀, ìdí nìyí tí wọn fí pé ní ìjọmu.
20.	Àrárọ́mì:- Ibẹ̀ ní àrálépó kọ́kọ́ tẹ̀dó sí. Ó sí tún jẹ ibi tí ó gba jù ní Àkúrẹ́.
21.	Àlá:- jẹ ibi tí orirún omi ÀKÚRẸ́ ibẹ̀ sí ni omi mejiji Àkúrẹ́ tí pádé.
22.	Odò ìjọ́kà:- ò jẹ̀ orúkọ́ àdúgbó tí ó lágbárá, ibẹ̀ sí ní àwọn àkínkánjú alejo ma tẹ̀dó sí
23.	Ọba Adésida road:- Jẹ orúkọ ọba Ìlú Àkùrẹ́.
24.	Ìlésá garage:- jẹ́ ibi tí ó já sí’ ọ̀nà ilésá.
25.	Owódé :- jẹ́ ibi tí ó gbájúmọ́ ibẹ̀ sí ní ọ̀dọ́ ńgbé jù.
26.	Isìnkàn:- Jẹ́ ibi tí wọn má sín òkú àwọn olóyé ńlá ńlá sí ní ayé àtijọ́.
27.	Ondo road-Ó jẹ́ ọ̀nà tí ó lọ sí Ondo.
28.	Orítáọ́bẹ́lẹ́:- Ó jẹ́ orítá mẹta ó sí tún jásí ibi tí ilé ẹ́rọ gbóhúngbáróyè Àkúré.
29.	Iròwò:- Jẹ́ orúkọ Ilú kekéré kan láyé àtijọ ìlú yìí wà lára Àkúrẹ́.
30.	Àrákàlẹ́:- Jẹ́ òkìtí Ibẹ̀ ni wọn ti rí àwọn ènìyàn tí ó dí òkìtì láyé àtijọ́. Ibẹ̀ sí ní wọn ti má jẹ́ oyè jù.
Àwọn Erékùṣù Kánárì
Awon Erekusu Kanari (Islas Canarias, ; 28.1°N, -15.4°W) je awon ile okan ti orile-ede Spain ti won je okan ninu Spanish Agbajo Adaduro ti Spain ati Agbegbe Ode ninu European Union. Ile okan yi budo si eti ariwaiwoorun bebe orile Afrika, 100 km iwoorun bode to fa ija larin Morocco ati Western Sahara. Iwo okun to yapa lati ebado Kanari lo n mo gbe awon oko oju-omi lo si Amerika. Awon erekusu ibe lati eyi to tobijulo si eyi kerejulo ni wonyi: Tenerife, Fuerteventura, Gran Canaria, Lanzarote, La Palma, La Gomera, El Hierro, Alegranza, La Graciosa ati Montaña Clara.
Jeografi
Map of the Canary Islands|left|thumb|420px
Jeografi adanida
Awon erekusu ati awon oluilu won niyi:
Suchinda Kraprayoon
Suchinda Kraprayoon je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Dọ́là Bárbádọ̀s
je owonina ni Afrika.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Àndórà
je ti orile-ede.
Dọ́là Bẹ̀rmúdà
je owonina ni Afrika.
Raymond Davis, Jr.
Raymond (Ray) Davis, Jr. (October 14, 1914 – May 31, 2006) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Deşteaptă-te, române!
je orin oriki orile-ede
Iṣẹ́ Àgbẹ̀
'Iṣẹ́ Àgbẹ̀' jẹ́ iṣẹ́ kan tí a ń ṣe láti fi gbin ohun ọ̀gbìn tàbí Ire oko tàbí sísìn ohun ọ̀sìn láti fi bọ́ ènìyàn àti ẹranko.
Yorùbá gbágbọ̀ pé, iṣẹ́ àgbẹ̀ jé iṣẹ́ ilẹ̀ wa. Ṣùgbọ́n jù èyí lọ, iṣẹ́ àgbé ti wà láti ìgbà tí ayé ti wà. Bí a bá sì ń sọ nípa ọ̀rọ̀ àgbẹ̀, kìí ṣe iṣẹ́ oko nìkan là ń sọ. Iṣẹ́ àgbẹ̀ pín sí oríṣirísi ònà bíi: àgbẹ̀ aroko bọ́dúndé, àgbẹ̀ ọlọ́sìn, àgbẹ̀ ẹlẹ́ja, àgbẹ̀ Olóyin, àgbẹ̀ oní-fúláwà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Kò sì sí ọ̀kan nínú ìṣọ̀rí iṣẹ́ àgbẹ̀ yí tí kò ní èrè tàbí ànfàní fún Olórí-kò-jorí, fún àwùjọ, fun àwọn ilé-iṣẹ́ àti fún orílẹ̀-èdè lápapọ̀. Kí a kúkú sọ pé, láìsí iṣẹ́ àgbẹ̀, kò lé sí ènìyàn nítorí pá oúnjẹ ni ọ̀rẹ́ àwọ̀.
Àwọn ọ̀nà tí a ń gbà ṣiṣẹ́ àgbẹ̀
Ní ayé àtijọ́ àwọn àgbẹ̀ aláròojẹ nìkan ni ó wà, ṣùgbọ́n láyé òde òní iṣẹ́ àgbẹ̀ ti gbounjẹ fẹ́gbẹ́ ó sì ti gbàwò bọ̀. Lónìí ati rí àgbẹ̀ aládà-ńlá, alápapò se, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
Pàtàkì àti ìwúlò iṣẹ́ àgbẹ̀
Ní ilẹ̀ Aláwọ̀-dúdú àti ní àgbáyé lápapọ̀, ára àwọn pàtàkì iṣẹ́ àgbẹ̀ ni pé, nípa iṣẹ́ àgbẹ̀ ni ati máa ń mú oúnjẹ jade fún gbogbo ènìyàn àti fún àwọn ẹranko pẹ̀lú. Yorúbà a máa pòwe pe: bí óunjẹ bá ti kúrò nínú ìṣẹ́, ìṣẹ́ bùṣe. Láìsí óunjẹ yoo ṣòro fún ènìyàn lati máa gbé ní àlàáfíà, nítorí pé okun tinú la fi ń gbé tìta. Iṣẹ́ àgbẹ̀ ni ń mú oúnjẹ wá; óunjẹ ní sì ń mú ìlera wá, ara-líle sì ni ogùn ọrọ̀. Ó túnmọ̀ sí pé, láìsí iṣẹ́ àgbẹ̀ tó jẹ́ orísun ìpèsè fún ohun àmúlò ilé-iṣẹ́ ńlá àti kékeré, láìsí àwọn ohun àmúlò wọ̀nyí kò le ṣe é ṣe fún ilé iṣẹ́ lati máa ṣiṣẹ́. Bí kò bá sí ilé iṣẹ́, kò ní sí iṣẹ́ fún àwọn ènìyàn lati se. Èyí tí ó tún túmọ̀ sí pé, iṣẹ́ àgbẹ̀ jẹ́ ọ̀nà sí ìpèsè iṣẹ́ fún àwọn ènìyàn. Nínú àbájádèe àwọn aláyẹ̀wò nípa iṣẹ́ àgbẹ̀, wọ́n sọ pé, ó tó ìpín bi ọgọ́ọ̀rin ènìyàn tí wọ́n n ṣiṣẹ ni ọ̀nà kan tàbí òmíran nípa iṣẹ́ àgbẹ̀. Ṣùgbọ́n pẹ̀lú àwọn ànfàní tí ó kóra jọpọ̀ sínú iṣẹ̀ àgbẹ̀ yí, àwọn ènìyàn sì kóòríra iṣẹ́ àgbẹ̀ síbẹ̀.
Meechai Ruchuphan
Meechai Ruchuphan je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Werner Heisenberg
Werner Heisenberg (5 December 1901 – 1 February 1976) je ara Germany to je onimo fisiyiki oniro to se afikun pataki si isise ero atasere ti o si gbajumo fun titenumo opo aidaju fun iro atasere. Bakanna, o tun se afikun pataki si fisiksi inuatomu, iro papa atasere, ati fisiksi eleruku.
Heisenberg, pelu Max Born ati Pascual Jordan, se ilalele apoti nomba fun isise ero atasere ni 1925. Heisenberg gba Ebun Nobel ninu Fisiyiki ni 1932.
Leyin Ogun Agbaye Keji, o di oludari Kaiser Wilhelm Institute for Physics, to yi oruko si Max Planck Institute for Physics. Ohun ni oludari ile-ekose yi titi ti won fi gbe lo si Munich in 1958, nibi ti won ti fe po si, ti wo si tun yi oruko re si Max Planck Institute for Physics and Astrophysics.
Heisenberg je aare German Research Council, alaga Commission for Atomic Physics, alaga Nuclear Physics Working Group, ati aare Alexander von Humboldt Foundation.
Máìlì
Máìlì je eyo iwon
Dọ́là àwọn Erékùṣù Káímàn
je owonina ni Afrika.
José Tadeo Monagas
José Tadeo Monagas Burgos (28 October 1784 - 18 November 1868) je Aare ile Venezuela tele.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Arméníà
je ti orile-ede.
Chuan Leekpai
Chuan Leekpai je Alakoso Agba ile Thailand tele. Chuan leekpai je oṣelu, o si je Aare ile agba Asofin ti ilu Thailand ati Agbenuso fun asofin lati odun 1992 si ojo kekandilogun, osu Ebibi odun 1997
Peso Kúbà
je owonina ni Afrika.
Orin-ìyìn Orílẹ̀-èdè Àjọṣepọ̀ Rọ́sìà
Orin-iyin Orile-ede Ajosepo Rosia (Государственный гимн Российской Федерации, "Gosudarstvenny Gimn Rossiyskoy Federatsii") ni oruko orin-iyin orile-ede ile Rosia.
John L. Hall
thumb|John L. Hall je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
John C. Mather
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Inno Nazionale della Repubblica
je orin oriki orile-ede
Peso convertible
je owonina ni Afrika.
Ìránì
Ìránì tabi Orílẹ̀-èdè Olómìnira Onímàle ilẹ̀ Ìránì je orile-ede ni Apaiwoorun Esia.
Peso Dómíníkì
je owonina ni Afrika.
Onírúiyepúpọ̀
Nínú mathimatiki, onírúiyepúpọ̀ kan (polynomial) je ìgbékalẹ̀ọ̀rọ̀ kan tó ní ìgún adópin tó jẹ́ dídá pẹ̀lú àwọn ayípadà (tí wọ́n tún jẹ́ aláìmọ̀) àti àwọn olùsọdipúpọ̀, nípa lílo àwọn ìmúṣe ìròpọ̀, ìyọkúrò, ìsọdipúpọ̀, àti àwọn nọ́mbà odidi agbènọ́mbàga aláìjẹ́ olòdì. Fún àpẹrẹ, x2 − 4x + 7 jẹ́ onírúiyepúpọ̀ kan, sùgbọ́n x2 − 4/x + 7x3/2 kìí ṣe onírúiyepúpọ̀, nítorípé ọ̀rọ̀ rẹ̀ kejì jẹmọ́ pínpín pẹ̀lú x tó jẹ́ ayípadà àti nítorípé ọ̀rọ̀ rẹ̀ kẹta ní agbènọ́mbàga tí kìí ṣe nọ́mbà odidi.
Àwọn onírúiyepúpọ̀ jẹ́ lílò nínú ọ́pọ́lọpọ́ ibi nínú mathimatiki àti sáyẹ́sì. Fún àpẹrẹ, wọn únjẹ́ lílò láti dá àwọn ìṣedọ́gba onírúiyepúpọ̀, tó ún ṣàmìọ̀rọ̀ ọ̀pọ̀ ìṣòro, láti ìṣòro áljẹ́brà alákọ́bẹ̀rẹ̀ dé ìṣòro tó lọ́jú nínú sáyẹ́nsì; wọ́n únjẹ́ lílò láti túmọ̀ àwọn ìfiṣe onírúiyepúpọ̀, tí wọ́n le ṣelẹ̀ lọ́pọ̀pọpọ́ ibi bóyá láti nínú kemistri àti fisiksi de oro-okowo àti sáyẹ́nsì àwùjọ; wọ́n únjẹ́ lílò nínú kalkulosi àti ìtúwò onínọ́mbà láti ṣe ìsúnmọ́ àwọn ìfiṣe míràn. Nínú mathimatiki gíga, àwọn onírúiyepúpọ̀ únjẹ́ líló láti dá àwọn òrùka onírúiyepúpọ̀, ajọttúmọ̀ pàtàki nínú áljẹ́brà afòyemọ̀ àti jẹ́òmẹ́trì oníáljẹ́brà.
Ìgbéwò
onírúiyepúpọ̀ kan le jẹ́ òdo, tàbí kó jẹ́ kíkọ bíi àròpọ̀ ìkan tàbí ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ aláìjẹ́ òdo. Iye àwọn ọ̀rọ̀ gbọ́dọ̀ jẹ́ adópin. Àwọn ọ̀rọ̀ náà ní nọ́mbà adúróṣinṣin (tó únjẹ́ olùsọdipúpọ̀ ọ̀rọ̀ náà) tó le jẹ́ sísọdipúpọ̀ pẹ̀lú nọ́mbà adópin kan ti àwọn ayípadà (tó únjẹ́ ṣíṣojú pẹ̀lú lẹ́tà). Àyípadà kọ̀ọ̀kan le ní agbènọ́mbàga tọ́ gbọ́dọ̀ jẹ́ nọ́mbà odidi aláìjẹ́ olódì, èyun pé, nọ́mbà àdábá kan. Agbènọ́mbàga tó wà lórí ayípadà kan nínú ọ̀rọ̀ kan làúnpè ní ìyí ayípadà náà nínú ọ̀rọ̀ náà, ìyí ọ̀rọ̀ náà yíò jé àròpọ̀ àwọn ìyí àwọn àyípadà nínú ọ̀rọ̀ náà, bẹ́ẹ̀sìni ìyí onírúiyepúpọ̀ kan yíó jẹ́ ìyí ọ̀rọ̀ tí ìyí rẹ̀ bá tóbijùlọ. Nítorípé, ìyí ayípadà kan tí kò ní agbènọ́mbàga lórí jẹ́ ókan. Ọ̀rọ̀ tí kò ní àyípadà kankan ní únjẹ́ ọ̀rọ̀ adúróṣinṣin, tàbí "adúróṣinṣin" lásán. Ìyí ọ̀rọ̀ adúróṣinṣin jẹ́ 0. Olùsọdipúpọ̀ ọ̀rọ̀ kan le jẹ́ nọ́mbà yìówù láti inú àkójọpọ̀ pàtó kan. Tí àkójọpọ̀ náà bá jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn nọ́mbà gidi, á so wí pé "àwọn onírúiyepúpọ̀ tó wà lórí àwọn nọ́mbà gidi". Àwọn irú onírúiyepúpọ̀ tó tún wọ́pọ̀ ni àwọn onírúiyepúpọ̀ tó ní àwọn olùsọdipúpọ̀ oninomba odidi, àwọn onírúiyepúpọ̀ tó ní àwọn olùsọdipúpọ̀ alọ́jú (complex coefficients), àti àwọn onírúiyepúpọ̀ tó ní àwọn olùsọdipúpọ̀ tí wọ́n jẹ́ nọ́mbà odidi ìfiwọ̀n nọ́mbà àkọ́kọ́ p kan. Nínú ọ̀pọ̀ àwọn àpẹrẹ nínú abala yìí àwọn olùsọdipúpọ̀ jẹ́ nọ́mbà odidi. Fún àpẹrẹ:
jẹ́ ọ̀rọ̀ kan. Olùsọdipúpọ̀ rẹ̀ jẹ́ –5, àwọn ayípadà jẹ́ x àti y, ìyí x jẹ́ éjì, bẹ́ẹ̀sìni ìyí y jẹ́ ókan. Olùsọdipúpọ̀ rẹ̀ jẹ́ –5, àwọn ayípadà jẹ́ x àti y, ìyí x jẹ́ éjì, bẹ́ẹ̀sìni ìyí y jẹ́ ókan.
Ìyí gbogbo ọ̀rọ̀ yìí jẹ́ àròpọ̀ àwọn ìyí àwọn ayípadà kọ̀ọ̀kan inú rẹ̀, nítorí èyí nínú àpẹrẹ òkè yí ìyí rẹ̀ jẹ́ 2 + 1 = 3.
Kùrìtíbà
Kùrìtíbà je ilu ni Apaariwa ile Brasil ati oluilu ipinle Parana.
2010
2010 new year's card by David Revoy.jpg
Onírúiyepúpọ̀
Ìgbéwò
Onírúiyepúpọ̀ jẹ́ àrópọ́ kan àwọn ọ̀rọ̀. Fún àpẹrẹ, ìgbékalẹ̀ọ̀rọ̀ ìsàlẹ̀ yìí jẹ́ onírúiyepúpọ̀:
Ó ní àwọn ọ̀rọ̀ mẹ́ta: àkọ́kọ́ ní ìyí éjì, èkejì ní ìyí ókan, bẹ́ẹ̀sìni ìkẹ́ta ní ìyí òdo. Níhìín "− 5x" dúró fún "+ (−5)x", nítorí bẹ́ẹ̀ olùsodipúpọ̀ ọ̀rọ̀ tó wà ní àrin jẹ́ −5.
Nínú àwọn onírúiyepúpọ̀ tí wọn ní ayípadà kan, àwọn ọ̀rọ̀ wọn únjẹ́ títò gẹ́gẹ́ bíi ìyí wọn, bóyá ní bi "àwọn agbára x ṣe ún kéré sí", pẹ̀lú ọ̀rọ̀ tó ní ìyí títóbijùlọ níbẹ̀rẹ̀, tàbí ní bí "àwọn agbára x bá ṣe ún pọ̀ sí". Onírúiyepúpọ̀ nínú àpẹrẹ òkè yìí jẹ́ kíkọ ní bí àwọn agbára x ṣe ún kéré sí. Ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ ní olùsọdipúpọ̀ 3 (ẹ́ta), ayípadà x, àti agbénọ́mbàga 2 (éjì). Nínú ọ̀rọ̀ kejì, olùsọdipúpọ̀ jẹ́ –5, ìgbénọ́mbàga jẹ́ ókan. Ọ̀rọ̀ kẹta jẹ́ nọ́mbà adúróṣinṣin. Nítorípé ìyí onírúiyepúpọ̀ aláìjẹ́ òdo gbọ́dọ̀ jẹ́ ìyí ọ̀rọ̀ tó ní ìyí tótóbijùlọ, onírúiyepúpọ̀ ìgbékalẹ̀ọ̀rọ̀ òkè yìí ní ìyí éjì.
Àwọn ọ̀rọ̀ méjì tí wọ́n bá ní àwọn ayípadà tí wọ́n ní àwọn agbára kannáà únjẹ́ "àwọn ọ̀rọ̀ kannáà". Àwọn onírùiyepúpọ̀ únjẹ́ ríròpọ̀ nípa lílo àwọn òfin commutative,  associative, àti distributive law, nípa sísopọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ kannáà. Fún àpẹrẹ tí àti  nígbànáá  tí a le tún túnkọ báyìí.
Àwọn òfin mẹ́ta yìí náà là únlò láti fi ṣe ìṣọdipúpọ̀ àwọn onírúiyepúpọ̀, nípa fífi ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ti onírúiyepúpọ̀ kan ṣe ìsọdipúpọ̀ ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan onírúiyepúpọ̀ kejì. Fún àpẹrẹ tí P=2x+3y+5 àti nígbànáà tí a le tún túnkọ báyìí
Àròpọ̀ tàbí àsọdipúpọ̀ àwọn onírúiyepúpọ̀ méjì únjẹ́ onírúiyepúpọ̀.
Àwọn ọ̀nà míràn
Ní gbogbogbò ìgbékalẹ̀ọ̀rọ̀ yìówù ṣe é gbàrò pé ó jẹ́ oníríiyépúpọ̀ tó bá jẹ́ dídá pẹ̀lú àwọn ayípadà àti àwọn adúróṣinṣin nípa lílo ìròpọ̀, ìyọkúrò, ìsọdipúpọ̀
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Austríà
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Austríà, bo tile je laisi okun jija, ti unje lilo latowo Orileominira ile Austria lati 1919.
Andrés Narvarte
Andrés Narvarte (1781, in La Guaira – 31 March 1853, in Caracas) je Aare ile Venezuela tele.
Bože pravde
je orin oriki orile-ede
Zdravljica
je orin oriki orile-ede
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Azerbaijan
je ti orile-ede.
Nad Tatrou sa blýska
je orin oriki orile-ede
Masatoshi Koshiba
thumb|Masatoshi Koshiba je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Cyprian Ekwensi
jẹ́ òǹkọ̀wé ọmọ Orílẹ̀èdè Nàìjíríà.
ÌBẸ̀RẸ̀PẸ̀PẸ̀ AYÉ ÀTI Ẹ̀KỌ́
Cyprian Odiatu Duaka Ekwensi jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Ìgbò tí wọ́n bí sí ìlú Minna, Ìpínlẹ̀ Niger. Ọmọ bíbí ìlú Nkwelle Ezunaka ní Ìjọba ìbílẹ̀ Oyi, Ipinle Anambra, Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ ni David Anadumaka, apàlọ́ àti ọdẹ aperin. Ekwensi lọ sí Government College ní Ìbàdàn, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Achimota College ní Ghana àti Iléẹ̀kọ́ ìmọ̀ ajẹmọ́-igbó Ìbàdàn, leyin náà ló ṣisẹ́ gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ asọ́gbó fún ọdún méjì. Bákan náà ló lọ sí Ilé-ẹ̀kọ́ṣẹ́ Yaba Technical Institute, àti Iléẹ̀kọ́ nípa oògùn ní ìlú Èkó, Lagos School of Pharmacy àti Iléẹ̀kọ́ Chelsea nípa oògùn  ní Yunifásítì ti London. Ó siṣẹ́ Olùkọ́ ní Kọ́lẹ́jì Igbóbì (Igbóbì College)
ẸBÍ
Ekwensi fẹ́ Eunice Anyiwo, wọ́n sì bí ọmọ márùn-ún pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọọmọ, lára wọn ni Cyprian Ikechi Ekwensi tí wọ́n sọ nù orúkọ bàbá bàbá rẹ̀ àti Adrianne tí i ṣe ọmọọmọ tí ó dàgbà jù
IṢẸ́
Wọ́n yan Ekwensi ní olórí ajẹmọ́-àwòmọ́ ní Iléeṣé Iroyin Orílẹ̀èdè Nàìjíríà (Nigerian Broadcasting Corporation), bákan náà ni ẹ̀ka ìròyìn yàn án sípò ni àsìkò ìjọba Olómìnira àkọ́kọ́. Ó padà di olùdarí ẹ̀ka náà. Ó fi iṣẹ́ sílẹ̀ ní ọdún 1966 ṣáájú ogun Abẹ́lé. Ó kó àwọn ẹbí rẹ̀ padà sí Enugu. Bákan náà ló jẹ́ alága Àjọ fún ìpolongo ìlú Biafra.
Ekwensi tí kọ ogúnlọ́gọ̀ àwọn ìtàn kéékèèké, eré onísẹ́ fún rédíò àti tẹlifíṣàn àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé ìtàn àròsọ pẹ̀lú àwọn ìwé ọmọdé.
IKÚ
Ekwensi di olóògbé ni ọjọ́ kẹrìn, Oṣù Ọ̀wàrà  Ọdún 2007 ní Niger Foundation ní ìlú Enugu níbi tí ó ti lọ ṣe iṣẹ́ abẹ fún àìsàn tí wọ́n kó sọ di mímọ̀. Ẹgbẹ́ àwọn Òǹkọ̀wé fẹ́ fún ní àmì ẹ̀yẹ ṣáájú ikú rẹ̀, wọn padà fi ṣe ìyẹ́sí fún un lẹ́yìn ikú rẹ̀
ÌTỌ́KASÍ
"Cyprian Ekwensi dies at 86". Daily Trust online. 6 November 2007. Retrieved 21 November 2007.
"Nigeria Today Is Like A Yarn By Cyprian Ekwensi -". The NEWS. 1 December 2021. Retrieved 6 March 2022.
Adenekan, Shola (11 November 2007). "Prolific Writer Who Chronicled Modern Life in West Africa". The New Black Magazine online. Retrieved 21 November 2007.
Gérard, Albert S. (1986). European-Language Writing in Sub-Saharan Africa. John Benjamins Publishing Company. p. 654. ISBN 963-05-3834-2.
CHUKA NNABUIFE (29 October 2009). "Authors convention begins in Minna". Nigerian Compass. Retrieved 9 November 2009.[permanent dead link]
"Ekwensi, Cyprian". Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience. Running Press. 2003. pp. 226–227. ISBN 0-7624-1642-4.
Gérard, p. 656.
"Jagua Nana's Daughter". Michigan State University Press. Archived from the original on 10 May 2007. Retrieved 21 November 2007.
"ANA plans post humous award for Ekwensi". The Tide Online. Rivers State Newspaper Corporation. 11 November 2007. Archived from the original on 17 July 2011. Retrieved 21 November 2007.
José Antonio Páez
José Antonio Páez Herrera (13 June 1790 – 6 May 1873) je Aare ile Venezuela tele.
Dọ́là Jamáíkà
je owonina ni Afrika.
Gourde
je owonina ni Afrika.
Du gamla, Du fria
je orin oriki orile-ede
Marcha Real
je orin oriki orile-ede
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
This is a list of administrators and governors of Benue State. Benue State was formed on 1976-02-03 when Benue-Plateau State was divided into Benue and Plateau states.
Kíkisí
Ipọn
Matimatiiki re:
Ninu eyi ti:
Psalmu Swítsàlandì
je orin oriki orile-ede
Gulden Ántíllès àwọn Nẹ́dálándì
je owonina ni Amẹ́ríkà.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Bẹ̀lárùs
je ti orile-ede.
Laibikita otitọ pe awọn ara ilu Belarusi pin idanimọ ati ede ti o yatọ si ara wọn tẹlẹ, wọn ko ni aṣẹ ọba tẹlẹ ṣaaju 1991, ayafi lakoko asiko kukuru kan ni ọdun 1918 nigbati Olukọni Eniyan ti Belarus kukuru lo ẹṣin bi apẹrẹ rẹ. Awọn aami ara ilu Belarus alailẹgbẹ ko ṣẹda bi abajade ti ofin ajeji ti awọn agbegbe Belarus nipasẹ Prussia, Polandii, Lithuania, ati Russia titi di ọgọrun ọdun 20.
Sàhárà
thumb|right|Satellite image thumb|A natural rock arch in south western Libya Sahara je aginjù to kun fun yerupe
Èdè Gẹ̀ẹ́sì
Èdè Gẹ̀ẹ́sì
İstiklâl Marşı
je orin oriki orile-ede
Ilẹ̀ Ọbalúayé Rómù Mímọ́
Holy Roman Empire
Edgar Adrian
Edgar Douglas Adrian nịọgbọ́njo osu kọkànlá Ọdún 1889 (11-30-1889). A bi I ni ilú Hampstead, London, England. O kú ní ọjọ́ kẹ̣rin oṣú kẹjọ ọdún 1977 (ní ìgbà naa o jẹ́ ọmọ dun mẹ́ta-di-ni-aadọrun-un). O jẹ́ ará ìlu British tí o jẹ́ onímọ ifero mo-ise-ohun-ẹlẹ́mi ati ólùgbà ebùn íyibíye ọlọ́lá ni ọdún 1932 fún ìmọ ìse ohun ẹlẹmi ti oun àti Sir Charles Sherrigbon jùmọ̀ jẹ́ fún ìmúlò oun kan nínú ara tí o má gbé ìròyin làtí ibi opolo de ibi-ti-o kú lárá.
Ọmọ Alfred Douglas Adrian, onimọran ofin fún igbimọ ijọba ibíle tí BriitiṣI (British) ni ojogbon Edgar je. Ọ̀jọ̀gbọ́n Edger Adrian lo si ile-ìwe West Minister, o si ká sáyẹ́ǹsì adándá ni ilé-ìwé gíga ti Kémíbiriijì. O si wa ni ibè fún opolopo odun. O parí kí kọ́ ìmọ̀ egbógi ni ọdun 1915. Iṣé aseparí fun eko wọn ti ile-wosan ni o se ni ile-Iwosan ti St. Bartholemew’s ni London nigba ogun agbaye kiini, O se ìtọ́jú àwọn ológun. Ọ̀jọgbọ́n Edger pada si Kémíbirììji ní ọdun 1919, ni igba ti o di ọdun 1925. Ọ̀jọ̀gbọ́n Adrian Baron fẹ́ Arabirin HESTER AGNES PINSENT ni ọjọ́ ḳẹrin-la osu kẹta ọdun 1923 (14-6-1923). Won bi ọmọ mẹ̣́ta (ọmọ obinrin kan àti awọn Ibejí miiran). Ọ̀jọ̀gbọ́n Adrian se awárì elétirìiki nínú ẹ̀yá ara níbí isan.
Shche ne vmerla Ukrainy
je orin oriki orile-ede
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Bẹ́ljíọ̀m
je ti orile-ede Bẹ́ljíọ̀m.
Orin-ìyìn Pontifical
je orin oriki orile-ede
Dọ́là Trínídád àti Tòbágò
je owonina ni Trínídád àti Tòbágò.
Hen Wlad Fy Nhadau
je orin oriki orile-ede
Riccardo Giacconi
Riccardo Giacconi (ojoibi October 6, 1931) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Surayud Chulanont
thumb|General Surayud Chulanont Surayud Chulanont je Alakoso Agba ile Thailand tele.
George Smoot
George Fitzgerald Smoot III (ojoibi February 20, 1945) je ara Amerika aseseedaonirawo, aseoroidaye, elebun Nobel, ati eni to gba ebun owo $1 million lori idije ori TV (Are You Smarter Than a 5th Grader?). O gba Ebun Nobel fun Isiseeda ni 2006 fun ise re lori COBE pelu John C. Mather tto fa iwon "ida ara dudu ati anisotropy ti Iranka iruonikekere agbaye."
Aginjù
thumb|right|250px|[[Erg Chebbi, Moroko]] thumb|right|250px|Oke ni [[Aginjù Judea.]] Aginjù ni is a barren area of apá ilẹ̀ gbígbẹ tí kò sí ìsú-òjò rárá, nítórí bẹ́ẹ̀, ìgbésíayé le fún àwọn ọ̀gbìn àti ẹranko níbẹ̀. Àìsí ewéko jẹ́ kí orí ilẹ̀ kó mọ́ nìí àbò rárá, ilẹ̀ le là tàbí kó fọ́. Bíi ìdá kan nínú mẹ́ta ilẹ̀ ilé-ayé ni wọ́n jẹ́ ọ̀gbẹlẹ̀ tàbí ọ̀gbẹlẹ̀ díẹ̀.
Londonderry Air
je orin oriki orile-ede
Buchi Emecheta
Buchi Emecheta je olukowe omo ile Naijiria ta bini óṣu July ọdun 1944 to si ku ni ọjọ kàrunlèèlogun, óṣu January ni ọdun 2017. Aràbinrin naa bẹrẹ si ni gbe ilẹ UK lati ọdun 1962 nibi to tin kọ lóri plays, itan ati nipa awọn ọmọde
Ígbèsi Àyè Àràbinrin naa
Buchi Emecheta ni à bini óṣu july, ọdun 1944 si ilú Eko fun Alice Okwuekwuhe Emecheta ati Jeremy Nwabudinke. Awọn óbi arabinrin naa wa lati Umuezeokolo. Ibusa ni Ipinlẹ Delta. Baba olukọwè naa jẹ óṣiṣẹ ti Railway ati Amọ ikan
Alexei Alexeyevich Abrikosov
je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Buchi Emecheta
Ígbèsi Àyè Àràbinrin naa
Arabinrin naa wa lara ọmọ ẹgbẹ ti ilè british secretary advisory council race ni ọdun 1979
Ni ọdun 1960, Arabinrin naa fẹ Sylvester Onwordi to si bi ọmọ ọkunrin ati óbinrin. Onwordi lọsi ilè iwè ni ilú london ti Emecheta ati awọn ọmọ rẹ si darapọ mọ ni ọdun 1962. Larin ọdun mẹfa, Emecheta bi ọmọ mààrun; ọmọ óbinrin mẹta ati ọmọ ọkunrin meji. Igbèyawó arabinrin naa koro to si kun fun jagidigan eleyi lo mu kuro lọdọ ọkọ rẹ to si awọn ọmọ rẹ dani.
Ẹkọ
Nitóri ipó tiwọn fi awọn óbinrin sini awujọ, aburó Buchi ló kọkọ lọsi ilè iwè ṣugbọn lẹyin arọwa fub awọn óbi buchi ni ó to lọsi ilè iwè missionary ti awọn óbinrin lẹyin ọdun kan ni Emecheta gba ẹkọ ọfẹ lati lọsi ilè iwè methodist ti awọn óbinrin ni Yaba. Buchi gba B.Sc. lori imọ sociology ni ọdun 1972 ni ilè iwè giga ti london lẹyin naa lo gba PhD ni ilè iwè giga naa ni 1991.
Ami Ẹyẹ ati Idanilọla
Arabinrin naa gba idanilọla lóri literature rẹ to si gba ẹbun ti Jock Campbell ni ọdun 1978 fun iwè rẹ ti akọlè naa jẹ "Ẹrú Óbinrin". Buchi wa lori magazine ti Granta to da lóri awọn ólukọwè ọdọ to darajulọ ti ọdun 1983.
Buchi gba doctorate ta fi da lọla lori literature lati ọdọ ilè iwè giga ti Farleigh Dickinson ni ọdun 1992.
Ni óṣu September, ọdun 2004 Buchi wa ninu Awóran ti "A Great Day in London" to da lóri awọn ólúkọwẹ alawọ dudu ati funfun to kopa ninu itẹsiwaju literature ti ilẹ british.
Ni ọdun 2005, Buchi ni a da lọlà OBE lóri iṣẹ ribi ribi tó ṣè lori literature.
Tú alfagra land mítt
je orin oriki orile-ede
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà
je ti orile-ede.
Thaksin Shinawatra
thumb|Adarí ìgbìmọ̀ ìjọba ti Thailand, Thaksin Shinawatra wa ni ipade kan ní Pentagon. Thaksin Shinawatra je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Samak Sundaravej
thumb|Samak Sundaravej Samak Sundaravej je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Boliviano
je owonina ni Afrika.
Mòrókò
Mòrókò tabi Ílẹ̀ọba Mòrókò je orile-ede ni Apa Ariwa Afrika
Rosemary Esehagu
je olukowe omo ile Naijiria.
Peso Argẹntínà
Peso Argẹntínà jẹ́ owóníná ní orílẹ̀ èdè Argẹntínà pẹ̀lú àmì ìdánimọ $ tí ó máa n wà lẹ́yìn iye owó bí ó ṣe wà fún àwọn ìlú tókù tó ń lo owó dólà. Ó pín sí ọnà ọgọ́òrún. Kóòdù ISO 4217 ẹ̀ jẹ́ ARS. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ owóníná ilẹ̀̀ Argẹntínà tí wọ́n tí ná kọjá ni woṇ́n ti pè ní "peso".
Georgia
Georgia je orile-ede ni agbegbe Kafkasusi ni Euroasia.
Peso Tsílè
thumb|right|250px|Peso Tsílè 1875, [[Fàdákà|Fadaka.]] je owonina ni Chile.
Belfast
Belfast ni oluilu ati ilu titobijulo ni Apaariwa Irelandi, orile-ede kan ninu awon apa Sisokan Ile-oba.
Peso Kòlómbìà
je owonina ni Afrika.
Chielozona Eze
je olukowe omo ile Naijiria.
Chaovarat Chanweerakul
thumb|Chaovarat Chanweerakul Chaovarat Chanweerakul je Alakoso Agba ile Thailand tele.
Vera Ezimora
je olukowe omo ile Naijiria.
Aderinola Richardson
je olukowe omo ile Naijiria.
Kwame Nkrumah
Kwame Francis Nwia Kofie Nkrumah ((21 September, 1909 - 27 April, 1972) je oloselu ati Alakoso Agba akoko fun orile-ede Ghana lati March 6, 1957 titi di 1 July 1960. Nkrumah je oloselu pataki ni ile Afrika be sini o se ipolongo fun iferan larin gbogbo awon omo Afrika kakiri.
MacAulay Oluseyi Akinbami
je olukowe omo ile Naijiria.
S.M. Raji àti J.I. Ogunranti
S.M Raji, J.I. Ogunranti
Ọ̀pẹ̀ ń fọ dídùn 1 Orin Ifá
Akojopo orin Ifa ajemodu
Àkójọ̀pọ̀ orin Ifá Ajẹmọ́dù Ojú-Ìwé 91-110.
Lílé:	Olówó tutu dodo ó ó ó
Ẹ̀là tutu nini in in.
Ilé Olúwẹri kì í gbóná
Ẹ̀là tutu nini in in,
Orin Yorùbá Ojú-Ìwé 1-3.
Orin ni èso àṣà ìsẹ̀ǹbáyé àti ìtàn àwùjọ ènìyàn. Káàkiri ilẹ̀ adúláwọ̀ ni ẹ̀mí orin àti ijó ti jẹ́ ẹ̀mí ìgbésí ayé. Sọ́sọ́sọ́ ni ìrinlẹ̀ àti ìmúnilọ́kàn wọn máa ń wọ gbogbo ìgbésí ayé àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí ẹnì kọ̀ọ̀kan, ní ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ àti ní àwùjọ. Orin rí bí i díńgí tí a fi ń tún ìwà ènìyàn ṣe.
Orin Ifá Ojú-Ìwé 4-5.
Oríṣìíríṣìí ọ̀nà ni a le gbà mọ ohun tí à ń pè ní orin Ifá. Orin Ifá ni orin tí Ọ̀rúmìlà máa ń kọ nígbà ayé rẹ̀. Bí Baba ń lọ, bí ń bọ̀, ẹnu rẹ̀ kì í dákẹ́. Bí ò ki Ifá, yóò máa sun Ìyẹ̀rẹ̀-Ifá. Bí ò sun ìyẹ̀rẹ̀-Ifá, yóò máa kọ orin Ifá.
Alex Ibru
Alexander Uruemu Ibru (March 1, 1945 - 20 November 2011) je onisowo omo ile Naijiria, ohun tun ni oludasile iweroyin ojojumo The Guardian Newspapers ti o dasile ni 1983.
S.M. Raji àti J.I. Ogunranti
Orin Ifá Ojú-Ìwé 4-5.
Òrúnmìlà àti orin Ifá 6-7 Kò sí bí a óò ti perí ajá tí a kò ní perí ìkòkò tí a fi ṣè é. A ò le sọ̀rọ̀ nípa orin-Ifá kí á yọ ti Ẹ̀dú sílẹ̀. Bí Ọbàtálá; Ọbàtárìṣà; Ọba Tapatapa tí í bá wọn gbóde ìrànjé ti ní orin tirẹ̀ náà ni Orò: Yínni-yínni gbín-ín-kin; Ọ̀gọ̀gọ̀ rumọ̀-rumọ̀.Ó rumọ̀ láyé. Ó tún rumọ̀ lọ́run ní orin tí wọn fi ń yìn ín.
Ìwúlò orin Ifá Ojú-Ìwé 8-9. Ohùn ẹnu Yorùbá tó dùn, tó dún, tó sì jinlẹ̀ ni Orin Ifá. Ẹlòmìíràn le gbàgbé ara rẹ̀ síbi tí ó bá ti ń wòran eré-Ifá. Síṣe-léré rẹ̀ ni kò tó wò ni? Ìwọ́hùn inú orin ibẹ̀ ni ò tó wò ni? Àbí àwọn ọ̀rọ̀ kàǹ-kà tí ń kọ́ni lọ́gbọ́n tí ó kún inú rẹ̀ fọ́fọ́fọ́?
Àkóónú inú orin Ifá Ojú-Ìwé 10. Àkóónú orin Ifá kò gbọdọ̀ kọjá àwọn nǹkan tó ń bẹ láàrin àwùjọ tí bí i. Àwọn nǹkan bí ọ̀rọ̀ ìbà jíjú, oríkì, ètò ìṣèlú, èto owó àti ohun mìíràn tó jẹ àwọn ènìyàn lógún, àwọn nǹkan tó jẹ́ bárakú fún wọn, ìmọ̀ràn àti àwọn ohun tó ń ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ àti èyí tó ti ṣẹlẹ̀ sẹ́yin.
Ìgbékalẹ̀ orin Ifá Ojú-Ìwé 11. Àwọn tó ń fi ojú ààtò wo lítírésọ̀ sọ pé kò sí ohun tó dára tí kò ní ààtò tó dára. Orin náà ní ẹjẹ́wọ̀n-ọ́n bí a bá fẹ́ kó dùn, kó dún, kó sì pẹ́ lọ́kàn ẹni. Ènìyàn ò gbọdọ̀ máa to nǹkan lódìlódì. Ẹni tó bá gbé ìyá igbá lé ọmọrí igbá tit ò ó lódì.
Èwọ́ Ojú-Ìwé 12. Irú ẹ̀wọ́ ìlù yìí ni à ń lù sí orin tí a fi ṣe àpẹrẹ lókè yìí. Gẹ́gẹ́ bí orúkọ rẹ̀, ìlú yìí gbọ́dọ̀ máa wọ́ nílẹ̀ ni.
Jàbàtá Ojú-Ìwé 12. Irú òrin Ifá ìsàlẹ̀ yìí ni a máa ń kọ sí i pé:- Lílé: 	Ẹ wáà báni ṣe é é é, Ẹ̀yín ará ọ̀run un un, Ẹ wáà báni ṣe é è e, 			Ẹyín ará ọ̀run un un un, Ẹ̀yín ín alááṣekù; Ẹ wá báni ṣe é é.
Mẹ́tamẹ́ta Ojú-Ìwé 13. Irú orin-Ifá ìṣàlẹ̀ yìí ni a máa ń kọ sí i pé: Lílé: 	Àṣẹ̀ṣe o ò o; 			La ó bọ káá wa tó ó bọ̀rìṣà o; 			Ikin ẹni, àṣẹ̀ṣe
Ẹ̀sá Ojú-Ìwé 13-14. Ẹ̀ka ìlù yìí máa ń le díẹ̀. Ẹni tí ń lu kon-kon-kolo yóò máa ṣá agogo lọ ní tirẹ̀ ni. Onípapapa náà ò sì ní í dáwọ́ dúró. Ènìyàn le mú irú ìlù yìí le. A sì tún le mú un dẹ̀. Ibí yìí gan-an ni òógùn ti ń bọ́ kíkan-kíkan lára ọmọ Awo tó bá le jó ju òkòtó lọ. Ohùn ẹni tí ń dárin le pin nígbà tí alágogo bá lé e láré kọjá ibi agbára rẹ̀ mọ.
Ètò ohùn inú orin Ifá Ojú-Ìwé 15-17.
Ohun tó máa ń tètè hàn sí ènìyàn tó bá fẹ́ tú ìfun àti ẹ̀dọ̀ iṣẹ́ kan wò ni ohun tó jẹ etí lógún. Dídùn àti dídùn ibẹ̀. Ọ̀gbẹ̀rì akọrin-Ifá ni yóò máa fi oríṣìí ohùn kan náà gbe ara wọn. Bí ohùn òkè bá wà ní orí ìlà àkọ́kọ́, fún àpẹrẹ, ohùn tí ọ̀rọ̀ tí ó wá ní ìlà tí a óò fi gbè é gbọ́dọ̀ tako ti àkọ́kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀, ààrin tàbí ní ìparí.
Èto Èrò inú orin Ifá Ojú-Ìwé 18.
Ó ní irú àwọn ọ̀rọ̀ tí a le tò mọ́ ara wọn nínú orin Ifá.
Fún Àpẹrẹ:
Lílé: 	Ifá ni n ó ma sìn o o o,
Mo forin kọ o ò o,
Vitaly Ginzburg
Vitaly Lazarevich Ginzburg (Вита́лий Ла́заревич Ги́нзбург; October 4, 1916 – November 8, 2009) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Charles Dickens
Charles John Huffam Dickens
S.M. Raji àti J.I. Ogunranti
Èto Èrò inú orin Ifá Ojú-Ìwé 18.
Ifa ni n ó ma sìn,
Ponun àwọn Erékùṣù Falkland
Falkland Islands pound je owonina ni Afrika.
S.M. Raji àti J.I. Ogunranti
Èto Èrò inú orin Ifá Ojú-Ìwé 18.
Mo forin kọ.
Ọ̀pẹ̀ ni n ó ma sìn o ò o;
Ẹ má pa mí o ò o;
Ifá ni ó ma sìn
Bátànì orin Ifá Ojú-Ìwé 19.
Kì í ṣe gbogbo ìgbà ni ìlà kan inú orin-Ifá máa ń gbé èrò kan jáde. Ó le jẹ́ pé tí a bá ka ìlà orin méjì sí mẹ́ta ni a óò tó rí èrò tí orin kan gbé jáde. Ẹ jẹ́ kí á tún wo àpẹẹrẹ orin òkè yìí wò lẹ́ẹ̀kan sí i. A kò le mọ èrò ọ̀kọrin yìí tí a bá gbọ́ ìlà kìíní orin yìí láìgbọ́ ìlà kejì.
Orin Ifá aláàdáákọ Ojú-Ìwé 20
Àwọn orin-Ifá kan wà tí a kì í gbọ́ ju ohùn ẹnì kan lọ níbẹ̀. Àpẹrẹ irú orin bẹ́ẹ̀ ni orin tí Babaláwo ń kọ nígbà tí ó ń dáfá rẹ̀ ní òwúrọ̀ kùtùkùtù. Irú irin-Ifá aládàákọ báyìí náà ń fi ipò tí akọrin wà hàn.
Orin Ifá Alájùmọ̀kọ (Oní-lílé àti ègbè) Ojú-Ìwé 21-24.
Ó kéré parí, ènìyàn méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ ni wọ́n máa ń kọ irú orin yìí. Bí babaláwo méjì bá pàdé ara wọn, wọ́n le sun ìyẹ̀rẹ̀ Ifá. Wọ́n sì le kọrin ki Ifá. Àwọn ọmọ ìkọ́ṣẹ́ Ifá náà le kó ara wọn jọ lati máa fi orin-Ifá dá ara wọn lára yá. Tí wọn bá ń ṣe ìpàdè Awo tàbí tí wọn bá ń ṣọdún ifá, Irú bátànì orin Ifá yìí ni a sáábà máa ń lò jù.
Ìlànà tí Akọrin Ifá Máa ń tẹ̀lé Lójú Agbo Eré Ojú-Ìwé 25-30.
Ó dàbí pé ohun tó ṣe pàtàkì jù lọ nínú orin Ifá ní kíkọ ni ọ̀nà tí à ń gbà gbé e kalẹ̀ lọ́nà eré. Eré àwògbádùn ni eré orin Ifá ní kíkọ. Ó máa ń irú orin tí wọn fi ń irú orin tí wọn le fí kásẹ̀ eré nílẹ̀. Nígbà tí akọrin Ifá bá ń ṣiṣẹ́ tó gbà yìí lọ, ó níláti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìyẹ̀rẹ̀ Ifá ní sísun pé:
Ìsọ̀wọ́lò-èdè Inú Orin Ifá Ojú-Ìwé 31.
Kò sí ohun tí ale pè ní ewì ní ilẹ̀ Yorùbá tí a ò ní bá onírúurú ọnà-èdè níbẹ̀. Ó kàn jẹ́ pé àwọn ọnà-èdè wọ̀nyí ṣodo sínú orin-Ifá ju àwọn ohùn ẹnu Yorùbá yòókù lọ. Bí a bá sọ pé orin kan dára, èdè rẹ̀ ló wuyì. Èdè inú orin gbọ́dọ̀ fanimọ́ra.
Àkójọpọ̀ Orin Ifá Ojú-Ìwé 32-90.
Lílé: 	Atótó ó ó ó;
Atótó Arére, ẹ yáa dákẹ́
Ẹ ẹ dákẹ́.
Ègbè:	Ọ̀rúnmìlà o ò;
Aatótó ó ó ó;
Atótó ó ó Aaarére e e,
Ẹ yá a dákẹ́,
Ifá fẹ́ fọhùn,
Ẹ dákẹ́.
Iwe ti a yewo
S.M Raji, J.I. Ogunranti (2004) Ọ̀pẹ̀ ń fọ dídùn 1 Orin Ifá  Kingson Publishers. ISBN 978-42602-1-8.
Aliyu Magatakarda Wamakko
A bí Aliyu Magatakarda Wamakko ní ọjọ́ kínní, Oṣù Kẹ́ta, Ọdún 1953. Ní Ọdún 2007, nínú Oṣù kẹẹ̀rin wọ́n dìbò yàn-án sí ipò Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ṣókótó, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, lẹ́ni tó ń ṣe aṣojú ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party, (PDP). Ẹgbẹ́ yìí ni a mọ̀ sí ẹgbẹ́ Òní "umbrella".
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Kroatíà
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Kroatíà je àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ ti orílẹ̀-èdè Kroatíà.
Aliyu Magatakarda Wamakko
Ètò-ẹ̀kọ́ ati iṣẹ́ rẹ̀
Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ àwọn Olùkọ́ni tí a mọ̀ sí Teachers' College, nilùú Ṣókótó, láàrín ọdún 1968 sí ọdún 1972, léyìí tó lo ọdún márùn ún gbáko. Lẹ́yìn tó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ olùkọ́ni láàrín ọdún 1973 sí 1977, kó tó wá lọ sí Ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì, Univercity of Pittsburgh ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ó parí ẹ̀kọ́ Fásitì, ó sì gboyè B.Sc. ní oṣù kẹjọ, ọdún 1980. Ó padà sí Ilẹ̀ Nàìjíríà, o ṣiṣẹ́ akẹ́ẹ̀kọ́ níle ẹ̀kọ́ olùkọ́ni, ìyẹn Teachers' College. Wamakko, ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́ Ìjọba Ìbílẹ̀ Zumi mi gẹ́gẹ́ bíi igbákejì akọ̀wé. Wọ́n gbéga lẹ́nu iṣẹ́ rẹ̀ lọ sípò adelé akọ̀̀̀̀̀̀̀̀̀̀̀̀̀̀̀wé. Ó tún ṣiṣé ní ìjọba ìbílẹ̀ Kaura Namoda. Wọn yan sípò Alága ìjọba Ìbílẹ̀ Ṣókótó, láti ọdún 1986 sí ọdún 1987. Wamakko di ọ̀gá pátápátá ilé iṣẹ́ ibi Igbafẹ́ fáwọn arìnrìn-àjò àti ilé ìtura, ní Ṣókótó. Ní ọdún 1992, oṣù kẹ́ta, Wamakko ní ìgbéga sí ipò Olùdari àgbà fún àwọn àkànṣe iṣẹ́, ní ọ́fíìsì Gọ́mìnà, ní Ìpinlẹ̀ Ṣókótó.
Ètò ìṣèlú rẹ̀
Ní ọdún 1999, Wamakko di igbákejì Gómìnà Attahiru Bafarawa ti Ìpínlẹ̀ Ṣókótó nínú ẹgbẹ́ òṣèlú, All Nigeria Peoples' Party (ANPP). Ẹ̀wẹ̀, àwọn ará ìlú dìbọ̀ yan-an lẹ́lẹ́ kejì sípò Igbákejì Gómìnà, ní oṣù kẹ́rin, ọdún 2003. Ó kọ̀wé fipò Igbákejì Gómìnà sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹẹ̀dógún, oṣù kẹ́ta, ọdún 2006. Nínú oṣù kẹ́rin, ọdún 2007, ni Wamakko díje fún ipò Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ṣókótó lábẹ àsíá People's Democratic Party, ó sì jáwé olúborí. Ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n, oṣù kaàrún, ọdún 2007, ni Gómìnà Wamakko bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi Gómìnà.
Àmọ́ ṣá, ní oṣù kẹẹ́rin, ọdún 2008, ni ìwé ìpèjọ́ dé, tí wọ́n sì fagilé èsì ìdìbò Gómìnà Wamakko nítorí wípé, ó wà nínú ẹgbẹ́ All Nigeria Peoples Party, (ANPP), nígbà tí ó lọ díje dupò Gómìnà, tó sì pegedé lórí ẹgbẹ́ àsíá People's Democratic Party, (PDP). Ilé-ẹjọ́ pàṣẹ pe kí Abdullahi Balarabe Salame, bọ́ sípò adelé Gómìnà, láti ọjọ́ kọkànlá, oṣù kẹẹ̀rin, sí ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n, oṣù kaàrún, ọdún 2008, (11 April - 28 May 2008), ti àwọn elétò ìdìbò fi tún ètò ìdìbò míràn ṣe.
Anthony James Leggett
Sir Anthony James Leggett, KBE, FRS (ojoibi 26 March 1938, Camberwell, London, UK) je onimosayensi to gba Ebun Nobel ninu Fisiksi.
Dọ́là Gùyánà
Dola Guyana je owonina ni orile-ede Guyana ni orile Amerika.
Ìlàoòrùn Jẹ́mánì
Orile-ede Ilaoorun Jemani, tabi Orile-ede Olominira Toselu ti Jemani je orile-ede sosialisti to wa titi di 1990.
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Sókótó
This is a list of administrators and Governors of Sokoto State, Nigeria, which was formed on 3 February 1976 when North-Western State was split into Niger and Sokoto states.
Olaudah Equiano
Olaudah Equiano (c. 1745 – 31 March 1797), jẹ́ ọmọ bíbí Igbo tí wọ́n kó lẹ́rú nígbà okowò ẹrú.
Igbèsi Ayè Àràkunrin naa
Equiano ni a bini Essaka, Eboe ni ilẹ Benin ni ọdun 1745 to si kere julọ ninu awọn ọmọ ti baba rẹ bi. Equiano ni awọn ọga rẹ ninu oko ẹru sọ ni lórukọ lèèmeji, oun jẹ Michael nigba to wa ninu ọkọ óju ọmi ti awọn ẹru to gbè lọ si ilẹ́ america atipè ẹni to ra lẹru lakọkọ sọ ni Jacob.
Mary Guerin ati aburó rẹ to jẹ mọlẹbi fun ọgà to ra Equiano lẹru kọ ni èdè gẹẹsi. Ni óṣu December ọdun 1762, pascal ta Equiano lẹru fun Captain James Doran ti Charming Sally ni Gravesend nibi to ti lọ si Caribbean lẹyin naa ni Montserrat ni Islands ti Leeward nibi ti wọn ti ta arakunrin naa fun Robert King to jẹ olokowo ni Caribbean ṣugbon to wa lati ilu Philadelphia.
Ni ọjọ keje, óṣu April ọdun 1792, Equiano fẹ Sussanah Cullen ni ilè ijọsin ti St Andrew ni Soham, Cambridgeshire ti wọn si bi ọmọ óbinrin meji; Anna Maria (1793-1797) ati Joanna (1795-1857) ti wọn ṣè iribọ ọmi ni church ti Soham. Iyawó Equiano Susannah ku ni óṣu february ọdun 1796 ni ọmọ ọdun mẹrin lèèlọgbọn. Ọmọ óbinrin Equiano agba ku ni ọmọ ọdun mẹrin ni ọdun 1797 ti wọn sin si church ti St Andrew ni Chesterton, Cambridge. Joanna Vassa tọ jẹ ọmọ óbinrin keji ti equiano bi fẹ Henry Bromley ni 1821 ti wọn si awọn mejèèji si itẹ ti Abney Park ni Stoke Newington, London.
Equiano ku ni ọjọ kan lèèlọgbọn óṣu march ni ọdun 1797 ti wọn si sọ nipa iku rẹ ninu iwè iroyin ti ilẹ british ati america. Wọn si arakunrin naa si Whitefield Tabernacle ni ọjọ kẹfa óṣu April ọdun 1797.
Idanilọla
Equiano ni ṣè afihan rẹ ninu ere agbelewó ti Amazing grace lati ọdọ ólórin ilẹ senegal Youssou N'Dour ni ọdun 2006. Ni óṣu july, Equiano ni church ti England yẹ si fun ijagbara ninu óminira tita ati rira ẹru. Ni ọdun 2008, ere equiano ni awọn ọmọ ilè iwè ti Edmund waller mọ si Telegraph Hill, lower park ni New cross ni ilú London.
Ni ọdun 2022, cambridge yẹ Equiano si pẹlu sisọ Riverside Bridge si Equiano Bridge. Ni ọdun 2022, ere agbelewó nipa igbesi aye Olaudah Equiano waye lati ọdọ Radio ti BBC.
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Kíprù
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Kíprù je ti orile-ede Kíprù.
Guaraní Paragúáì
je owonina ni Afrika.
Hogan Bassey
Hogan "Kid" Bassey (1932-06-03 - 1998-01-26) je omo ile Naijiria. Oruko ti a so ni Okun Asuguo Bassey. Ní ọdún 1952, ọwọ́ Nàìjíríà kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ Hogan Bassey di world featherweight Champion ní ìlú òyìnbó.
Acre (ìpínlẹ̀)
Acre je ikan ninu awon ipinle ni orile-ede Brasil.
Àdúgbò Oyé-Èkìtì
Oyé-Èkìtì : Àdúgbò
1.	Ijisẹ:- 	Àdúgbò ti a n pen i Ijisẹ ni o fẹ ilu Ọye do lati Ile Ifẹ wa. Wọn pa erin ibi ti ẹrin náà ku si iba ni wọn pe ni atẹba ẹni to pa erin náà ni ọlọta aburo ijise ibi ti wọn pa erin náà si ni wọn pe ni ijisẹ. Ijisẹ lo pa àwọn ara Ọyẹ wa lati ile ifẹ pe wọn ti ri ibi tí wọn magbe. Ijisẹ ni orisu ilu Ọyẹ lati ile-ifẹ wa.
2.	Ọgbọ mẹta :- 	Ọ̀nà mẹta ni àwọn ara ọgbọ mẹta ti si wa ki wọn to tẹ̀dó si ilu Ọyẹ.
Nuevo sol
je owonina ni Afrika.
Àdúgbò Oyé-Èkìtì
4.	Ire:- 	Aburo Oloye ni Àdúgbò to wa ni Iyeni, Ọde ni se idi ti o fi ń de ade ogun
5.	Ulọdo:-	Ibe ni wọn ti se ọdẹ
6.	Ilẹsẹ:- Àdúgbò yi kọ de igọsi ko si de ilu Ọyẹ wọn wa ni arin meji.
Christmas
thumb|Àwòrán ìbí Jésù.
Àdúgbò Oyé-Èkìtì
7.	Ilẹdara:- Orukọ ti àdúgbò yi jẹ wa lati ile-ifẹ wa ni wọn tun jẹ ni ìgba ti wọn de ilu Ọyẹ.
Christmas
Ọdún Kérésìmesì(tí wọ́n ń pè ní Christmas ní èdè Gẹ̀ẹ́sì) jé ayẹyẹ ọdọọdún láti ṣe àjọyọ̀ ibí àti ìwà sáyé Jésù Kristi, èyí tí ó ma ń sábà wáyé ní ọjọ́ Kàrúndinlogbin oṣù Kejìlá(Dec 25). Bí ó tilè jẹ́ wípé àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ńṣe àjọyọ̀ yìí ní ọjọ́ Kàrún lélógún oṣù Kejìlá, àwọn Kristẹni míràn ṣe ayẹyẹ náà ní ọjọ́ míràn, bí àpẹẹrẹ, àwọn ìjọ ní órílẹ̀ èdè Armenia ṣe ajoyo náà ni ọjọ́ keje oṣù kini(Jan 6). Àwọn ìjọ míràn ní Armenia tí ó ún lo Kalenda Julian ṣe ayẹyẹ Kérésìmesì ní ọjọ́ kádinlogun oṣù Kínní ọdún(Jan 19), ọjọ́ kejìdínlógún sì jẹ́ ọjọ́ aisimi Kérésìmesì. Àwọn míràn tún ṣe ayẹyẹ yìí ní ọjọ́ kerinlelogun oṣù Kejìlá(Dec 24).
Àdúgbò Oyé-Èkìtì
8.	Odo:- ibi ti àdúgbò yi deto si je egbe odọ.
Christmas
Ìtàn Kérésìmesì sọ nípa àkọlé majẹmu titun inú Bíbélì, tí ó sọ nípa ibí Jesu nínú Bethlehem láti mú àsọtẹ́lẹ̀ nípa ibi rẹ̀ ṣe. .
Àdúgbò Oyé-Èkìtì
9.	Iwaro:-		Oni imọlẹ kan ti wọn máa ń jo ni ibẹ ìdí ti wọn fi pe ni ìwarọ ni yẹn.
Christmas
Nígbà tí Jósẹ́fù àti Maria ìyá Jesu wọ ìlú náà, ilé ibùsùn tí wón wò kò ní ìyára, èyí mú kí wón fi ibùjẹ ẹran lọ̀ wọ́n, ilé ibuje ẹran yìí ni a bí Jesu sí, àwọn áńgẹ́lì sì kéde ibí rẹ̀ fún àwọn oluso àgùntàn, tí àwọn Olùṣọ́ àgùntàn náà sì fi ọ̀rọ̀ nípa ibí rẹ̀ lédè. Gẹ́gẹ́ ìtàn Bíbélì, a bí Jésù nígbà isejoba Herod the Great. Ìtàn ìhìn rere Luku sọ nípa bí Jósẹ́fù àti Màríà ṣe fi Nazareti(ìlú wọn) kalẹ tí wón sì wá sí Bethlehemu láti wá san owó orí. Wọ́n pẹ́ kí wọ́n tó dé Bethlehemu, ìgbà tí wón sì dé ìbè, kò sí àyè mó ní ilé igbalejo. Wọ́n fi ilé ibùjẹ ẹran lọ̀ wọ́n, wọ́n sì kalè síbè, àìpé rẹ̀ ni wọ́n bí Jesu.
Àbá oríṣiríṣi ni ó wà nípa ijọ́ tí a bí Jesu, lẹ́yìn bi ọdún ọgọrun mẹ́rin tí wón bí Jésù, àwọn ìjọ pinu láti fi ọjọ́(ayẹyẹ) náà sí Dec 25. Nígbà tí oyún Èlísábẹ́tì pé oṣù mẹ́fà, Grabrieli farahàn Maria, ó sì sọ fún pé yó lóyún. Nkan pàtàkì láti mọ̀ ni pé kì í ṣe gbogbo ìjọ àkókó ni ó fọwọ́ si fífi ọjọ́ Kàrún lélógún oṣù Kejìlá ṣe ayẹyẹ Kérésìmesì.