cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
משה דוד טענדלער
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
קאליפארניע
קליין|מרכז| חותם קליפורניה קליין|קאליפארניע אין די פאראייניגטע שטאטן קאַליפארניע איז איינע פון די פופציג שטאטן פון אמעריקע. איר הויפטשטאט איז סאקראמענטא.
טראנספארט
קליין|300px|גלענדייל אויטאסטראד א גרויסער טייל פון קאליפארניע איז באדעקט מיט אויטאסטראדן און שאסייען; מען דארף נישט צאלן צו פארן אויף זיי.
היי טעק (פארום)
עס איז דארט א וויכטיג ארט פאר היימישע פראגראמער'ס, היימישע קאמפיוטער  טעקנישאן'ס, היימישע ביזנעס'לייט, און סתם היימישע קאמפיוטער באנוצער
שווייץ
שווייץ איז באקאנט פאר איר וואונדערבארע לאנדשאפט, מיט א סך בערג און אזערעס.
געאגראפיע
די שווייץ באדעקט א שטח פון 41,285 ק"מ² איבער די צפון אן דרום זייטן פון די אלפן; 60% פונעם שטח פון דער שווייץ געפינט זיך ביי די אלפן, אין צענטער און דרום פון לאנד. די שטעט און שטעטלעך זענען מערסטנס אין צפון. די באפעלקערונג פונעם לאנד איז אומעגעפער 7.9 מיליאן, וואס גיט א באפעלקערונג ענגקייט פון 190 מענטשן אין א ק"מ². דער גרעסטער קאנטאן, גראבונדן, וואס ליגט אינגאנצן אין די אלפן האט א באפעלקערונג ענגקייט פון נאר 27 מענטשן אין א ק"מ².
די שווייץ ליגט צווישן די גארטל־ליניעס 45° און 48° N (צפון), און לענג 5° און 11° E (מזרח). זי אנטהאלט דריי טאפאגראפישע שטחים: די שווייצער אלפן צו דרום, דאס שווייצער מיטללאנד, און די זשורא בערג אין צפון. די אלפן זענען א הויכע בארגקייט וואס ליגן אריבער דעם צענטראל־דרום טייל פונעם לאנד און נעמען אריין אומגעפער 60% פונעם גאנצן שטח פונעם לאנד. אין די הויכע טאלן פון די שווייצער אלפן געפינען זיך א סך גלעטשערס, וואס באדעקן אינגאנצן א שטח פון 1,063 ק"מ².
פאליטיק
קליין|400px|די קאנטאנען פון דער שווייץ די שווייצער קאנפֿעדעראציע איז א פֿעדעראלע רעגירונג, צעטיילט אויף 26 קאַנטאנען: * די קאנטאנען, אזוי גערופן האלב-קאנטאנען, האבן נאר איין דעלעגאט (אנשטאט צוויי) אין דער שווייצער שטאטן ראט.
יידן אין דער שווייץ
יידן האבן אנגעהויבן וואוינען אין דער שווייץ אין אנהייב פונעם 13טן יארהונדערט.
אין די צייטן פון די חתם סופר האט געדינט פאר א רב אין קהילת עטלינגה אין שווייץ און פאר לאנד'ס רב הגאון מוהר"ר אברהם ז"ל, אין תשובת חתם סופר איז דא א תשובה צי איהם, וז"ל חלק ב (יורה דעה) סימן קעה "החיים והשלום יחדיו יהיה תמים לחכם מחוכמים מארי דאברהם דתלי' תני' בדלו תני' בבחירתא כוותי' ה"ה הרב המאה"ג חו"ש בעל פיפיות המפורסם כערוגת הבשם כש"ת מהו' אברהם ני' אב"ד דק"ק ענטלינגה ומדינת שווייץ יע"א."
קולטור
יערלעך קומען פאר דער לוצערנער פעסטיוואל, דער מאנטרע דזשעז פעסטיוואל און דער לאקארנא אינטערנאציאנאלער פילם פעסטיוואל.
כפרות
שלאגן כפרות באצייכנט א מנהג ישראל וואס מען רעכט אפ צווישן ראש השנה און יום כיפור אלץ א סגולה מכפר צו זיין אויף די עבירות פון א גאנץ יאר. טייל זענען מקפיד צו פראקטיצירן דעם מנהג "כפרות" ערב יום כיפור דוקא.
מקור
עס איז נישט קלאר פון וואו דער מנהג שטאמט גענוי, אבער עס ווייזט אויס צו זיין גאר אן אלטער, און עס ווערט שוין געברענגט אין די שריפטן פון די גאונים פון בבל. ביי די ראשונים טרעפט מען עס אבער נאר ביי די חכמי אשכנז, און נישט ביי די חכמי ספרד ווי דער רי"ף און רמב"ם.
ביי די מקובלים
ענליכע ווערטער שטייט פון של"ה אין סידור שער השמים.
פיש
ס'איז דא אויך אזעלכע וואס שלאגן כפרות מיט א פיש.
אין פאלקלאר
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:יום כיפור
צאל (שטייעראמט)
דער צאל איז אן אגענטור אין רוב לענדער וועלכע קאנטראלירט דעם לאנד'ס האנדל ביי די גרענעצן, בארטן, און לופטפעלדער.
הייזשעקונג
אז איינער פארכאפט מענטשן הייסט ער א היידזשעקער. מ'קען היידזשעקן א קאר (קארדזשעקן), א לאסטאויטא אדער א שיף.
אין די טעראר עפאכע אין וועלכן מיר לעבן, איז באקאנט געווארן דאס היידזשעקן עראפלאנען.
זאקארפאטיע גובערניע
היסטאריע
די הויפט יידישע קהילות אין דעם געגנט זענען געווען אין מונקאטש, אונגוואר און חוסט. ביי דער דייטשער אקופאציע (מערץ 1944 - דעצעמבער 1944) האט מען פארטריבן כמעט די גאנצע באפעלקערונג; ווייניג פון זיי האבן איבערגעלעבט דעם חורבן. די גובערניע איז געשאפן געווארן דעם 22סטן יאנואר, 1946, נאך ווען טשעכאסלאוואקיי האט אפגעטרעטן קארפאטארוס צו דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק, א טייל פונעם ראטן פארבאנד
שטעטלעך אין זאקארפאטיע גובערניע
קאַטעגאָריע:אוקראינע קאַטעגאָריע:קארפאטארוס
העלט קעיר
קאטעגאריע:געזונט קאַטעגאָריע:מעדיצין
המודיע
אין אנהייב פלעגט דאס ערשיינען אין אידיש אין פוילן, אבער היינט צוטאגס איז דאס נישט פארהאנען אויף דער אידישער שפראך צוליב דעם וואס אין די אגודה קרייזן רעדט מען אזוי פיל יידיש.
סיסטעם
סיסטעם איז דער צוזאמשטעל און גאנג פון קלענערע זאכן וואס איז געווענליך טיאונגען, וואס צוזאמען טוען זיי צילן צו אין זאך.
שטיין
די וויסנשאפטלעכע שטודיע פון שטיין ווערט גערופן פעטראלאגיע.
אברהם פרידמאן
ביאגראפיע
ער איז א פראליפֿישער שרייבער, און ער פלעגט יארן ארבעטן פאר דער איד ביז איינמאל איז אים איינגעגעסן געווארן אז ער האט נישט געטארט שרייבן צופיל פאליטיק ווייל זיי האבן געוואלט זיין א פרומע צייטונג. האט ער געעפענט זיין אייגענע צייטונג די צייטונג.
פארגעוואלדיגונג
לעגאליטעהט
פארגעוואלדיגונג, איז דער ערגסטער פארעם פון סעקסואל באלעסטיגן. אין דער מאדערענער וועלט איז דאס סעקסועל באלעסטיגן פארעכענט אלס גאר א שוידערלעכע טראמא און מ'דארף ווערן האספיטאלזירט פון פארשידענע פיזישע און פיסיכילאגישע ליידונגן. און דער פארגעוואלדיגער ווערט גאר הארב באשטראפט, מיט א גאר לאנגע טורמע טערמין.
אידישקייט
ביי א פרוי אבער איז שוין נישט דא די שאדן פארן טאטען דערפאר דארף מען אים גארנישט צאלן, און וויבאלד דאס מערהייט פרויען זענען שוין געווען פארהייראט אויב זיי זענען מער פון 12 און האלב יאר אלט, רעדט דער תורה נישט דערוועגן.
התקווה
‫left|200px הימנון התּקווה (פֿון העברעאיש: די האָפֿענונג) איז דער נאַציאָנאַלער הימן פֿון דער מדינת ישׂראל. דער טעקסט פֿונעם הימן איז דער ערשטער קופּלעט מיטן רעפֿרען פֿון אַ ‫פּאָעמע‬ "תקװתּנו", װאָס איז געשריבן געװאָרן דורך נפתלי הערץ אימבער אין 1878. די מעלאָדיע שטאַמט פֿון אַ רומענישן ניגון, װאָס אַלײן קומט פֿון אַן ‫איטאַליעניש‬ ליד פֿון 16טן י״ה.
העלפאנד
חילוקים צווישן דעם העלפאנד און דעם אפריקאנישן העלפאנד:
שוועדן
די אפיציעלע שפראך איז שוועדיש, זייט דעם 1טן יולי 2009; פריער האט שוועדן נישט געהאט קיין אפיציעלע  שפראך. שוועדן האט פינף אפיציעלע מינדערהייט שפראכן: פיניש, יידיש, סאמי, מעאנקיעלי און ראמאני.
געאגראפיע
שוועדן, מיט א שטח פון 449,964 קוואדראט ק"מ, איז דאס 55סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט, דאס 4טע גרעסטע אין אייראפע (אויסשליסנדיק אייראפעאישן רוסלאנד) או דאס גרעסטע אין צפון אייראפע. דער העכסטער פונקט איז קעבנעלקייסע, הויך 2,111 מעטער איבערן ים פלאך.
כ"ז אלול
יארצייטן
27. elúl
יצחק זעליג מארגנשטערן
רעפערענצן
ברוך גוטער, לכל דרכיו משכיל אין אהבת דוד (ברוקלין, ניו יארק, תשס"ז)
יואל לעבאוויטש
ביאגראפיע
זיין בילד איז ערשינען אויפן הויפּט בלאַט פון דער אידישער אויסגאבע דער בליק, ווי אויך אין דער צײטונג המודיע און ידיעות אחרונות מיט אַ פולן אַרטיקל איבער זײנע װערק.
קאסעטעס
לעבאוויטש האט שוין ארויסגעגעבן צוויי קאסעטעס אויפן סטיל פון הומאר, איינע - מיין געלע באס, די צווייטע - בונדאש, וואס איז צעכאפט געווארן צווישן דעם דארשטיגן ציבור אויפן נאטורליכע הומאר און קאמעדיע.
רודי דזשוליאני
ראדאלף וויליאם "רודי" דזשוליאני (געב' 28סטן מיי 1944) איז א געוועזענער מעיאר פון ניו יארק סיטי.
און אויך פאר דעם וואס ער איז געוועזן א מפורסמדיגער פראסעקיוטער וואס האט אריינגעשליידערט אין טורמע מאפיע און אויסגעראטן שווינדל און קארופציע פון די גרעסטע מאכטפולסטע ארגאניזאציעס.
זיין שטרענגקייט האט אים טאקע אראפגעפירט אין די אויספרעגן בעפאר די סעפטעמבער 11 אטאקעס צוליב די מערערע אינצידיענטן פון פאליציי ברוטאליטעט און זיין קאלטקייט לגבי די ליידן פון די באגריוועטע קרימינאלן.
טארנאפאל
טאַרנאפאל איז די הויפטשטאט פון דער טאַרנאפאלער גובערניע.
אויטאמאביל
דאס פליענדיגע רעדל
פון די אלע 4 זעצן גיבט נאר די דריטע די קראפט פאר דעם מאטאר, כדי דער מאטאר זאל באלאנסירן די קראפט אזוי אז די פיסטאן זאל קענען אדורך מאכן אלע זעצעס, איז באהאפטן א פליענדיגע רעדל ביי די עק פון די ראד. די פליענדיגער רעדל איז א רעדל וואס וועגט גאנץ אסאך און וויבאלד ניוטאן לאו אוו מאשען זאגט אז איעדע זאך וויל בלייבן אין די סיטואציע וואס עס איז, און עס איז א שווערע זאך, און עס איז נישט דא וואס זאל דאס אפשטעלן פון זיך דרייען, דערפאר גיבט דאס די קראפט פאר די ראד זיך צו דרייען און אריינשטיפן און ארויפשלעפן די פיסטאן נאך דריי מאל.
כ"ט אלול
היסטארישע געשעענישן
200px|קליין|[[הלל צייטלין]]
קובא
געאגראפיע
האיטי געפינט זיך 77 ק״מ מזרח פון קובא און דזשאמייקע (140 ק״מ) און די קיימאן אינזלען זענען דרום פון קובא.
קלימאט
אום 8טן סעפטעמבער 2017 האט הוראגאן אירמא געשלאגן דעם אינזל, מיט ווינטן גיך 260 קילאמעטער א שעה, ביים קאמאגוע ארכיפעלאג; דער שטורעם האט דערגרייכט ציעגא דע אווילא פראווינץ ביי האלבער נאכט און האט ווייטער געהאקט קובא דעם נעקסטן טאג. די גרעסטע שאדן זענען געווען אין די אינזלען צפון פונעם הויפט אינזל. שפיטעלער, מאגאזינען און פאבריקן זענען געווארן געשעדיקט; א גרויסער טייל פונעם צפון בארטן איז געבליבן אן עלעקטריע. קרוב צו א מיליאן מענטשן, כולל טוריסטן, האט מען געדארפט עוואקואירן. שפעטערדיקע באריכטן האבן געוויזן אז 10 מענטשן זענען אומגעקומען בשעת דעם שטורעם, פון זיי זיבן אין דער הויפטשטאט האוואנע, בעיקר פון געביידעס וואס זענען איינגעפאלן. טייל פון דער הויפטשטאט זענען געווארן פארפלייצט.
רעוואלוציע
חילוק צווישן פוטש און רעוואלוציע
אמאל איז א פוטש בלוטיג צוליב שלאכטן און אמאל קען עס אויסגעפירט ווערן אן א שאס ווי עס איז געווען דער פאל אין טיילאנד אין ענדע 2006. דער פרעמיער מיניסטער איז געווען אויסערן לאנד ווען זיין מיליטער האט ארומגערינגלט די רעגירונג געביידעס און איבערגענומען די לייצעס ביז א נייע רעגירונג וועט ערוועלט ווערן.
דענמארק
עקאנאמיע
דער דורכשניט לוין פאר אן ארבעטער אין 2004 איז געווען 300,000 דענישע קראנען א יאר (40,000 איירא).
יו-עס קאסטומס ענד בארדער פראטעקשן
פליכטן
אין געוויסע פלעצער איז עס א פשוט'ער גורל וועלכע דער קאמפיוטער וויילט אויס. יעדער דורכגייער דרוקט אויף א קנעפל און אויב דער קנעפל ווערט גרין קען מען גיין און אויב עס ווערט רויט מיינט עס אז יענער דארף ווערן אונטערגעזוכט.
קאמף קעגן שמוגלער
אין נארמאלע אומשטענדן אויב מענטשן דארפן א פראדוקט פון אויסלאנד און עס איז נישט פאראן צובאקומען אין לאנד וועט א פירמע דאס אימפארטירן צו סופלייען די פארלאנג. אויב דער פארלאנג דערפאר איז הויך וועט דער אימפארטירער נישט האבן קיין פראבלעם מיט די טאריפן ווייל זי וועט קענען בעטן גענוג א הויכע פרייז אז אלע שטייערן זאלן געדעקט ווערן והכל על מקומו יבא בשלום. די מענטשן וועלן זיין צופרידן, די פירמע וועט מאכן געלט, און די רעגירונג וועט זיך דערקוויקן מיט די טאריפן צו באלאנסירן די טרעיד.
דער דוטי פרי באדייט
אויב ברענגט מען מער וויפיל מען איז ערלויבט וועט קאסטומס אפשאצן די ווערט אויף די העכסטע פרייז און בעטן די העכסטע שטייער ראטע און אראפרעכנען די 400$ צו וועלכע מען איז ערלויבט. נאך $1,000 פאלט די שטייער אריין אין די נארמאלע שטייער קאטעגאריעס.
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
מיטוואך, ר"ח מנחם אב
left|thumb|100px|אידענעס ווערן מוסלומענער...
מיטוואך, ט"ו אב
left|thumb|100px|ליבערמאן אויס דעמאקראט... 29'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
מיטוואך כ"ט אב (אויגוסט 23)
left|thumb|100px|ד' מינים ביליגער דאס יאר...
חדשות אנש
לעצטענס האט מען דארטן פארבאטן צו שרייבן סיי וואס איבער דעם סאטמאר מחלוקת צוליב אסאך שוועריקייטען דאס צו קאנטראלירן.
דונער
א דונער איז א שטארקע גערודער וואס ווערט גערוישט נאך א בליץ, די גערויש ווערט פון דעם וואס די בליץ ווארעמט דאס פלאץ ארום זיך מיט 30,000 C° (דהיינו 54,000 F°), די צושפרייטונג פון די היץ און דאס צוזאמען צי ווען עס ווערט קאלט ברענגט צו דעם גערודער.
קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע קאַטעגאָריע:וועטער
טיטאניום
די מאטריאל איז אויסגעטראפן געווארן אין יאר ה'תקנ"א (1791) אין ענגלאנד אבער עס האט גענומען איבער 100 יאר (ה'תר"ע) ביז מען האט עס באוויזן צו ברענגען צו פראדוקציע און באנוץ.
קול מבשר
מיטארבעטער
די געזונטהייט אפטיילונג ווערט געפירט דורך דער גרינדער און פירער פון עטליכע וויכטיגע וואוילטעטיגע ארגאניזאציעס הרב הערשל מייזעלס.
ארנאלד שווארצענעגער
ארנאלד אלאיס שווארצנעגער (דייטשיש: Arnold Alois Schwarzenegger, געבוירן 30סטן יולי 1947) איז אן עסטרייכער-אמעריקאנער קערפער-בויער, אקטיאר און פאליטיקער. ער איז דער יעצטיגער און 38ער גובערנאטאר פון קאליפארניע.
משה רובאשקין
זיין ערוויילונג צו פירן קרוין הייטס. האט געדארפט אריינברענגען שלום צווישן אלע רבנים אין קרוין הייטס בית דין הויפטזאכליך צווישן די צוויי קעגנער רב אברהם אזדאבא און רב אהרן יעקב שוויי, זינט ער האט אסאך געלט האט יעדער דרך ארץ געהאט פאר אים. און אנפאנג האט ער טאקע צוזאמגעברענגט די רבנים אויף איין טיש פאר א פאטא אפ, אבער די שלום האט נישט צולאנג אנגעהאלטן.
נדה
נדה אין הלכה
דורך אויס די צייט פון ווען די פרוי הויבט אהן צו זעהן בלוט ווערט זי אנגערופען א נדה און זי איז טמא פאר קדשים און אסור פאר איר מאן. דאס איז אלס ביז ווען זי גייט אין מקוה. זי מעג אבער נישט גיין אין מקוה גלייך זי דארף ערשט צו ווארטן אז די טעג פון נדה זאל אריבער גיין (לייען ווייטער וועגן דעם).
קאסמאלאגיע
ביזן 20סטן יארהונדערט האט מען געמיינט אז דער אוניווערס גייט נישט ווייטער ווי דער מילכיקער וועג, אבער מאדערנע טעלעסקאפן ווייזן שטערן און גאלאקסיעס וואס זענען א סך ווייטער.
יהושע רובין
left הרב יהושע רובין, איידעם פונעם פריערדיגן באבאווער רב, רבי נפתלי צבי האלבערשטאם זצ"ל, איז היינט רב פון דער באבוב 45 קהילה, וואס שטייט אונטער דעם נשיאות פון רבי מרדכי דוד אונגאר.
געאמעטריע
געאמעטריע האט אָנווענדונגען צו פֿיל פֿעלדער, איינשליסנדיק קונסט, ארכיטעקטור און פֿיזיק, ווי אויך צו אנדערע צווייגן פון מאטעמאטיק.
אריה לייב גלאנץ
ווען ער איז געפלויגן פון די זאלוינים האט ער אויסגענוצט זיינע פאליטישע קשרים צו באקומען א שטעלע ווי א טשאפלאן אין איינע פון די טורמעס אין ניו יארק דערמיט ווייטער ארויסהעלפנדיג אין עסקנות, אבער קיין ברויט אין שטוב האט ער נישט געהאט.
אום דעצעמבער 2011 איז הרב גלאנץ בא'קנס'ט גאווארן מיט $2,500 פארן אקצעפטירן א זילבערנעם בעכער און טאץ אלץ שוחד.
שמחה פעלדער
ער איז געווען א פארוואלטונג פראפעסער אין טורא קאלעזש בעפאר דעם.
קאַטעגאָריע:עסקנים קאטעגאריע:פרומע פאליטיקער קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
לארע שלעזינגער
זי איז געגט.
זי האט זיך מגייר געוועזן על פי הלכה און יארן לאנג זיך געפירט ווי א פרומע אידענע לכל דבר, געשיקט איר זון אין א מאדערן ארטאדאקסישער ישיבה און בלויז געגעסן כשר.
מיקראסקאפ
קליין|250px|א מיקראסקאפ פון יאר 1879 א מיקראסקאפ איז א ספעציעל פארגרעסערונגס גלאז וואס פארגרעסערט א זאך טויזנטער מאל גרעסער, אזוי אז עס ערמעגליכט צו קענען זען גאר מיקראסקאפישע באשטאנדטיילן וואס א מענטשליך פליישיג אויג קען נישט אויפכאפן.
ציוויליזאציע
קולטורעלע אידענטיטעט
קאַטעגאָריע:געזעלשאפט
ז' אב
די טעג ווען ז' אב קען געפאלן:
רבי אלעזר הקליר
קאַטעגאָריע:רבנים קאַטעגאָריע:פייטנים
וואודרידזש
עס געפינט זיך אין די קעטסקילס און דורכאויס די זומער חדשים איז עס פול מיט אידן וועלכע קומען אין קאנטרי זיך אביסל אויסלופטערן.
דער וואודרידזשער רב איז רבי יצחק לעבאוויטש, וואס האט דארט די בית מדרש הגדול דקהל יראים וואודרידזש. און א מקוה. ווי עס קומט פאר 3 מנינים א טאג שחרית, מנחה און מעריב יעדן טאג און יאר.
מח-קרענק
די אפטיילונג פון מעדיצין וואס באהאנדלט מח-קרענק איז פסיכיאטריע.
פעלדהיים
היסטאריע
פעלדהיים פארלאג איז געווען דער ערשטער ארויסצוגעבן ספרים מיט פראפעסיאנעלע גראפיק. אויך האט ער פיאנירט פארעפנטלעכן ביאגראפיעס פון היינטיקע חרדישע פערזענלעכקייטן ווי רבי אריה לעווין (A Tzaddik in Our Time) און ר' יעקב יוסף הערמאן (All For the Boss).
פעלדהיים האט אויפגעשטעלט אן אפטייל אין ישראל אויף בית הדפוס גאס, ירושלים, אין 1960.
אויסגאבעס
טייל פון זייערע אויסגאבעס אויף ענגליש:
סובסטאנץ
דער ווארט סובסטאנץ קומט פון א לאטיינישער ווארט סובסאטאנציע וואס מיינט שטייענדיג אונטער.
לופטרער
אידישקייט
קאַטעגאָריע:אברים
קאטפארד באן סטאנציע
קאַטפֿארד  איז א סטאנציע אויף דער -  ליניע אין דעם פארשטאט פון קאטפארד, אין דער לאנדאנער בארא פון לואישעם, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און איז אין טראוולקארט זאנע 3. די סטאנציע איז גאנץ נאנט צו קאטפארד בריק באן סטאנציע אויף דער מיטן קענט ליניע.
אהרן רוקח
"רבי אהר'לע בעלזער", ווי ער ווערט אנגערופן אין דער אלגעמיינער חסידישער וועלט, האט געזען בעלז בתפארתה פאר דער צווייטער וועלט מלחמה און בעלז בחורבנה נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, און נאך דער מלחמה האט ער מיט זיינע לעצטע מענטשליכע כוחות שווער געארבעט אויפן ווידער-אויפבלי פון דעם בעלזער חסידות.
זיין פאמיליע
זיינע קינדער זענען געווען: נאך זיין פטירה האט ער נישט איבערגעלאזט קיין קינדער (אלע זענען אומגעקומען אין דעם חורבן אייראפע).
זיין פלאץ האט ערפולט זיין פלומעניק, זון פון זיין ברודער רבי מרדכי, דאס איז דער היינטיגער רבי ישכר דוב רוקח.
מינעראל
זיי געפינען זיך בעיקר אינטערן ערד פלאך דארטן זענען זיי אויסגעפארעמט געווארן אין משך פון פילע יארן אין פארשידענע געאלאגישע פראצעסן.
גסיסה
סימנים פון גסיסה
קאטעגאריע: סאציאלאגיע קאטעגאריע: מעדיצין
דוב הייקינד
ביאגראפיע
הייקינד איז געבוירן געווארן אין וויליאמסבורג, ברוקלין; זיין פאטער איז געווען א וויזשניצער חסיד.
ער איז א פרומער ייד, און זיין אהבת ישראל האלט אים אין איין ערוויילן אויף די חסידים זיי צו פארטערטען אין דער ניו יארק אסעמבלי אין אלבאני, הויפטשטאט פון ניו יארק שטאַט.
מילכיגס
צום אלעם ערשטן מילך,
אזוי אויך איז דא אסאך פראדוקטען וואס ווערט דערינען אריינגעמישט מילך ווי צום ביישפיל: שאקאלאד, אייז קרעם, און נאך...,
היינטצוטאג'ס איז מילכיג'ס א גרויסע אינדארסטריע הויפזענדליך חלב ישראל קאַטעגאָריע:עסנווארג
חיים יעקב לעבאוויטש
זיין כאריזמא און עסקנות האט אים גאר נאנט געמאכט מיט די גרעסטע פירער פון דער אידישער וועלט גאר ווייט ארויס פון די גרעניצן פון חרדים און חסידים. פון זיי וועט גערעכענט פרעמיער מיניסטארן און כנסת דעפוטאטן, יעדער איינער וואס איז אין שפיץ פון מאכט, אנגעהויבן פון ביבי נתניהו, יוסף יצחק אהראנסאהן, יוסף יצחק גוטניק, ארקאדי גיידאמאק, און אזוי ווייטער.
וואג
Tương tác hấp dẫn
אריזאנער ווייץ
"אריזאנער ווייץ" לעזונג
אלע רבנים וואס זענען געווען ביים שניידן, און אזוי אויך אלע בעקערייען וואס ניצן דעם ווייץ זאגן אז עס איז נישט געווען קיין שום חמצ'דיג ווייצל בשעת'ן שניידן אין קיין איינע פון די יארן.
די ערעורים
אויך אויף דער טענה פון מסורה, זאגן זיי אז מ'געפין מיר און קיין שום פוסק בעולם וואס זאל שרייבן אפי' ברמז אז עס איז דא א קפידא דוקא צו נעמען ווייץ פון רעגענדיגע ערטער, נאך מער זאגן זיי אז עס איז קיין שום חדשות, אמער, אנשי ארץ ישראל פלעגן דורי דורות שניידן ווייץ אין מצרים, וואו דער נילוס טרינקט אן די פעלדער ווי מ'זעהט און די מדרשים.
יוסף שלום אלישיב
יונגע יארן
אין זיינע לעצטע יארן האט ער געפירט די גאנצע חרדישע וועלט, זייענדיג דער גרעסטער כוח אין די ליטווישע תורה קרייזן. זיין גבאי איז געווען רב אפרתי וואס ער שרייבט און רעדט אין זיין נאמען, בשעת ווען הרב אלישיב זיצט ווייטער פארשפארט און לערנט פאר זיך אן קיין איין אפיציעלע פובליק שטעלע.
קבלה
קבלת האר"י
אין שו"ת חיים שאל ח"ב סי' י' שרייבט ער אזוי: ואני בעוניי איני חש לסודות שלא גילה רבינו האר"י ז"ל עצמו, וגם כי הרמ"ז ז"ל גדול כבודו עטרה בראש כל אדם, מכל מקום אני בער ולא אדע כי מה שלא גילה האר"י רבינו הגדול ז"ל אשר למד עם אליהו זכור לטוב, באלו אמרו שלא לסמוך ושב ואל תעשה עדיף.
ספרי קבלה
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:תורה קאַטעגאָריע:מיסטיק * קאַטעגאָריע:מעשה בראשית
ערכים
ערכים איז א קירוב רחוקים סעמינארן ארגאניזאציע וואס איז מסדר איבער דער וועלט צוזאמקומען פון פרייע אידן זיי זאלן הערן דרשות פון רעדנער איבער אידישקייט. אפט מאל איז דאס אין האטעלן מיט די גאנצע משפחות אזוי ארום פאלט אויס א שינוי אין דער גאנצער משפחה אויפאמאל וואס איז גרינגער אזוי צו טוישן דראסטיש זייער לעבנסשטייגער נאך די סעמינארן איז גרייט עסקנים צו כשרן די קיך פון די הייזער. און עקסטערע פרויען צו לויפן מיט די פרויען אין מקוה און אזוי ווייטער עס זאל תיכף מאכן א טויש און די התעוררות זאל פארבלייבן אלס קבוע.
שטאַל
left|thumb|250px|פערד אין א שטאל שטאל איז דער פלאץ וואו מען טוט איינארדענען בהמות, ווי דארט טוען זיי זיך אויפהאלטן, ווי שלאפן, עסן, א.ד.ג.
אוב
עס שטייט אזוי אין מדרש אז רבי עקיבא האט געזאגט פארן הער פון רוים, ווען ער האט איהם געפרעגט א באווייז אז שבת איז אנדערש ווי אנדערע טעג, האט איהם געזאגט ער קען גיין קוקען דעם סאמבטיון, און ער קען זיך עס איבערצייגן ביי אראפ ברענגן א נשמה פון אוב, דער הער האט עס פרויבירט ער האט געברענגט זיין טאטע אראפ יעדען טאג און איהם אויסגעפרעגט, ווען עס איז געקומען שבת, איז ער נישט אראפ געקועמן, האט איהם זיין זוהן געפרעגט טאטע זייט דיין טויט היטסטו שבת ? האט איהם דער פאטער געזאגט: ווער עס היט עס נישט אויף די וועלט, דער היט עס אויף יענער וועלט.
טעראבייט
איין טעראבייט באשטייט פון 1024 גיגאבייטס.
איין גיגאבייט באשטייט פון 1024 מעגאבייטס.
איבן רושד
זײַן פילאָזאָפישע שיטה
איבן־רושד האָט געפּרואווט פאַרענטפערן אַריסטאָס פילאָזאָפיע אַז עס זאָל קיין סתירה ניט זײַן צום איסלאַם. לויט זײַן מיינונג, זײַנען רעליגיע און פילאָזאָפיע צוויי שליאַכן וועלכע פירן צו איין און דעם זעלבן אמת. ער איז געבליבן געטרײַ דער טראַדיציאָנעלער אַריסטאָטעלישער מסורה, און האָט שטאַרק אַטאַקירט איבן־סינאַ'ן וואָס ער האָט אַרײַנגעמישט עלמענטן פון דעם איסלאַמישן קאַלאַם אין זײַן פילאָזאָפיע. ווי אַריסטאָ, האָט ער געגלייבט אַז דער אוניווערס איז אַ קדמון (דאָס הייסט, אַז ער האָט אייביק עקזיסטירט און איז קיינמאָל ניט באַשאַפן געוואָרן), און האָט אויך באַהויפּטעט אַז דער מענטשלעכער זעל באַשטייט פון צוויי טיילן - דער פּערזענלעכער זעל וועלכע שטאַרבט צוזאַמען מיטן גוף; און דער געטלעכער טייל, וועלכער איז אַ געמיינזאַמער נשמה פאַר דער גאַנצער מענטשהײַט (ווי די שיטה פון איבן־באַדזשאַ, להיפוך פון איבן־סינאַ).
יד לאחים
יד לְאַחִים-פעילים איז א חרדי'שע ארגאניזאציע וואס גיבט זיך אן צו באקעמפן קריסטלעכע מיסיאנערן און אנדערע וואס ווילן שמדן יידן, אזוי אויך שיצן אידישע פרויען פון אריינפאלן מיט אראבישע מענער. יד לאחים איז געגרינדעט געווארן אין תש"י דורך שלום דוב ליפשיץ, וואס איז דעמאלסט געווען א בחור.
װעלט געזונט ארגאניזאציע
די װעלט געזונט ארגאניזאציע, (ענגליש: World Health Organization אין קורצן: WHO) איז געגרינדעט געווארן אלס א ספעציאליזירטע אגענטור פון די פאראייניגטע פעלקער (יו-ען) אין 1948. די ארגאניזאציע האט זיך אפיציעל דעקלערט אום אפריל דעם זיבעטן יענעם יאר נאכדעם וואס מער ווי העלפט פון די יו-ען מיטגלידער האבן אונטער געשריבן איר קאנסטיטוציע. וויבאלד די ארגאניזאציע האט געהאט גרויסע דערפאלג איז דער טאג באצייכנט געווארן אין די יו-ען אלס די וועלט'ס געזונטהייט טאג.
די ארגאניזאציע'ס ארבעט
אין די לעצטע יארן האט די װעלט געזונט ארגאניזאציע ווידער ארויסגעוויזן איר געלונגענעם ארבעט מיט'ן אויסברעך פון די מיסטעריעזע מחלה וועלכע די וויסנשאפטלער האבן אנגערופן סארס. די מחלה, וועלכע האט זיך אנגעהויבן אין כינע, האט שנעל אריבער געשפרייזט קיין אזיע און אויך קיין קאנאדע און האט געדראעט די גאנצע וועלט. וויבאלד די ארגאניזאציע האט נישט קיין מאכט אינצוטיילן די רעגירונגן וויאזוי צו רעאגירן צו די מחלה האט איר געדויערט זייער לאנג ביז זיי האבן באוויזן אריינצודרינגן אין די ריזיגע כינע און אויסגעפארשט וואו די מחלה איז געבוירן געווארן. די ארגאניזאציע'ס רעקאמענדאציעס און קאמף פלענער האבן אבער ריזיג געארבעט ווען קאנאדע און עטליכע אזיעאנער לענדער האבן באוויזן צו פארטרייבן די מחלה פון זייערע טעריטאריעס דורך איינצוימען און אויסשליסן די אנגעשטעקטע. סארס איז היינט א פארגאנגענהייט נאר א דאנק די ארבעט פון די װעלט געזונט ארגאניזאציע און לויט די ארגאניזאציע וואלט די מחלה געקענט פארמיטן ווערן איבער דריי פערטל אויב די כינעזער רעגירונג וואלט קאאפערירט און מודיע געווען די וועלט פון אירע ערשטע פעלער. די ארגאניזאציע האט ליסטעס פון אינפארמאציע פאר אלע מענטשן וואס פארן אוועק צו אנדערע אומבאקאנטע לענדער וואס זיי זאלן טאן צו פארמיידן די מעגליכקייט פון איבערכאפן קראנקייטן. די ארגאניזאציע גיט יעדעס יאר איבער די אלע רעקאמענדאציעס צו אלע רעגירונגן און די מענטשן וועלכע ווילן פארן קענען דאס אנפרעגן ביי זייערע רעגירונגן אדער ביי די װעלט געזונט ארגאניזאציע זעלבסט.
ערד-פלאנעט
כעמישער צוזאמענשטעל
די מאסע פון דער ערד איז אומגעפער 1024 × 5.98 ק"ג. אין אלגעמיין, איז די ערד צוזאמענגעשטעלט פון אייזן (32.1%), וואסערשטאף (30.1%), סיליציום (15.1%), מאגנעזיום (13.9%), שוועבל (2.9%), ניקל (1.8%), קאלציום (1.5%) און אלומיניום (1.4%). די איבעריקע 1.2% שליסט איין א סך אנדערע כעמישע סובסטאנצן. סובסטאנצן וואס זענען זייער אומגעוויינטלעך (ווי למשל גאלד און פלאטין) זענען זייער טייער.
היץ
טיף אין דער ערד איז זייער הייס. דאס קומט בעיקר פון ראדיאאקטיוויטעט פון איזאטאפן פון קאליום-40, אוראניום-235, אוראניום-238 און טאריום-232. די וויסנשאפטלער קלערן אז אינמיטן דער ערד איז די טעמפעראטור ביז C° 6,000.
פינטלען
left|thumb|250px|א אויגן בלינק פינטלען מיט די אויגן איז דער וואונק מיטן אויג וואס דאס אויגנלעדל מאכט זיך צו און עפענט זיך צוריק, פון זיך אליינס אויטאמאטיש אן קיין שום אנשטרענגונג.
אויגן-לעדל
קאַטעגאָריע:אויג
יד שרה
די הויפטקווארטיר געפינט זיך אין צענטרום פון דער שטאט ירושלים.
בר כוכבא
בר כוכבא איז געווען דער נאמען וואס רבי עקיבא האט געגעבן צו שמעון בר כוסיבא (כוזבא) וואס האט אנגעפירט די ווידערשטאנד מיט די רוימים אין דער צייט פון נאכן חורבן בית שני.
זיין טויט
די גמרא זאגט אז די חכמים האבן געוואלט וויסן צו ער איז טאקע משיח, האבן זיי געברעגנט א משפט פאר אים און געזעהן צו ער איז מורח ודאין, דאס הייסט צו ער קען מיט זיין הרגשה מרגיש זיין ווער עס איז גערעכנט, ווייל דאס איז איינער פון די סימנים פונעם אמת'ן משיח ער איז מורח ודאין ווי עס שטייט אין פסוק ישעיה לא למראה עיניו ישפוט וכו'. ווען זיי האבן געזעהן ער קען דאס נישט האבן זיי אים גע'הרג'ט.
קאנאלא אויל
געאגראפישע אויסשפרייטונג
Canola Канола
אסמאניע
אין 2013, האבן געוואוינט דארט 244,195 מענטשן.
כעמישע סובסטאנץ
טייל טיפישע כעמישע סובסטאנצן קענען זיין בריליאנט, גאלד, זאלץ, נאטריום און צוקער.
כעמיקאלן זעלבסט זענען צוזאמענגעשטעלט פון מיליאנען פיצעלע אטאמען וועלכע זענען ווייטער צוזאמענגעשטעלט פון דריי עלעמענטן: עלעקטראנען, פראטאנען, און נייטראנען.
דאדולא
קאטעגאריע:טעראריסטן קאטעגאריע:טאליבאן
ווייט לעיק
צווישן זיי סאטמאר באנגעלוי קאלאני (לפידות), קראון הייטס קאנטרי, און נאך.
מילך
אין תנ"ך
ארץ ישראל ווערט באצייכנט אין תנ"ך 21 מאל ווי "ארץ זבת חלב ודבש" - לאַנד פון מילך און האָניג, א שילדערונג וואס קומט לערנען וועגן איר רייכקייט און פרישקייט. אין דער מכילתא דרשב"י, פרק י"ג, פסוק ה' זאגט רבי אלעזר: "חלב", דאס איז דער מילך פון פרוכט, זאגט רבי עקיבא: "חלב", דאס מיינט זיכער מילך. אינעם פאַרקערטן זינען ערשיינען מילך און האָניג אין ישעיה'ס נבואה פונעם חורבן: "והיה מרב עשות חלב יאכל חמאה, כי חמאה ודבש יאכל כל הנותר בקרב הארץ" (ישעיהו, ז', כ"א–כ"ב). אין ספר יואל ערשיינט דער מילך אין א נבואה פון נחמה, "והיה ביום ההוא יטפו ההרים עסיס, והגבעות תלכנה חלב, וכל־אפיקי יהודה ילכו מים" (יואל, ד', י"ח).
אין הלכה און מנהג
פון די מצוה וואס שטייט אין דער תורה דריי מאל: "לא תבשל גדי בחלב אמו" האבן חז"ל געלערנט, אז די קאָמבינאַציע פון ​​בשר בחלב איז אסור צו קאכן, עסן און הנאה האבן. דערפון האבן אויך ארויסגעלערנט פארשידענע מפרשים פון תנ"ך, אז עס איז פאראן א מנהג כנעני און אפילו א געצנדינעריי, אין וועלכן מען האט געקאכט א ציג אין מילך.
חז"ל זאגן אז דאס וואס מ'מעג טרינקען מילך פון א טהור'ע בהמה און חיה איז א חידוש ווייל עס איז געמאכט פון בלוט, און מען נעמט אויך פון בהמות אן שחיטה.
שיכון סקווירא
שבת אין סקווירא
ממש יעדע וואך קומען אין סקווירא אויף שבת קבוצות פון ישיבות און אנדערע. עס איז דא א באזונדערער "מפעל הכנסת אורחים" וואס פלאצירט די אורחים.
מצווה
צאל מצוות
*
טאליבאן
די טאליבאן ווערט אנגעפירט דורך דעם מולא מוכאמעד אמאר. קאטעגאריע:טאליבאן
נטילת ידיים
ווען
קאטעגאריע:תרי"ג מצוות קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
מאקדאנעלדס
זייער עסנווארג איז בעיקר האמבורגערס. קליין|280px|right|לענדער מיט מאקדאנאלדס
זשוס פאר זשיסעס
זשאוס פאר זשיסעס (אידן פאר יושקא) איז די גרעסטע קריסטליכע מיסיאנערן גרופע וואס זייער ציל איז איבערצורעדן דוקא אידן צו ווערן קריסטן.
משה גרילאק
בעולם הכתיבה
שפעטער האט ער געדינט אלס דער רעדאקטער פון דער העברעאישער משפחה מאגאזין פאר לאנגע יארן. ער האט דארט געהאט א וועכנטליכער קאלום, צו וועלכן גאר אסאך ליינער האבן ארויסגעקוקט.
תפוז יידיש
דער פֿאָרום איז אַ װירטועלע קהילה אין װעלכע ײִדישיסטן רעדן זיך צונױף איבער אַלע ענינים װעגן ײִדיש און ײִדישקײט אונטערן נאָמען "תּפוז ײִדיש".
קאַטעגאָריע:אינטערנעט קאַטעגאָריע:יידישיסטן
יצחק לעבאוויטש
רבנות
אין יאר ה'תשל"ו האט ער געגרינדעט זיין ישיבה ישרש יעקב אין זיין בית המדרש אויף 146 ראטלעדזש סטריט אין וויליאמסבורג, די נאמען ישרש יעקב נאך זיין זיידע הגה"ק רבי יעקב שפירא זצ"ל אב"ד טערצאהל, אבער ער האט אייביג שטארק געוואלט מקיים זיין וואס עס שטייט אין פרקי אבות ״הוה גולה למקום תורה״ צו לערנען תורה מיט די בחורים אוועק פון די געמיינע שטאטישע גאסן אויף א רואיגן ארט.
מלכות ישראל
מלכות ישראל די מלוכה אין צפון זייט פון ירושלים, איר הויפטשטאט איז געוועזן שכם, פנואל, תרצה און שומרון.
כרפס
ס'איז דא וואס נוצן קארטאפל, טייל נוצן רעטעך. יעדערער טוט וויאזוי ער האט געזען ביי זיין פאטער.
יידישע גראמאטיק
אקוזאטיוו און דאטיוו
רוב ווערבן גייען מיטן אקוזאטיוו. למשל: אבער טייל ווערבן גייען סיי מיט אקוזאטיוו סיי מיט דאטיוו, לויט דעם ענין:
מורה נבוכים
איבערזעצונגען
אביסל נאכדעם האט רבי יהודה אלחריזי געמאכט אן אייגענעם איבערטייטש אויפן פארלאנג פון די שפאנישע יודן, א גרינגערן ווי פון אבן תיבון, אבער ווי עס הייסט איז עס נישט אזוי פונקטליך איבערגעזעצט.
פירושים
קאַטעגאָריע:חקירה ספרים
רודאלף קאסטנער
מיטגעארבעט מיט די נאציס
עס זענען דא מיינונגס פארשידנהייטן, צו קאסטנער איז א העלד פאר'ן ראטעווען יודען אדער גאר א מערדער, ווייל דורך זיין האנדלונג זענען אסאך מער יודען - אין די זעלבע צייט - פארשיקט און ערמארדעט געווארן. און היינט ווייסט מען שוין, אז דאס האט פאסירט ווייל ער האט מיטגעארבעט מיט די נאציס פאר פאליטישע אינטערעסן. דערצו, האט זיך ארויסגעשטעלט אז מערסטענס יודען וואס האבן זיך געפונען אויפ'ן קאסטנער-טראנספארט, זענען געווען זיינע פערזענליכע פריינד אינעם ציוניסטישע פירערשאפט.
די צוויי אנטלאפענע האבן געוואלט דערמיט איבערגעבן צו ווארענען די יודען אין אונגארן זיך אויסצוהיטן באצייטנס, אבער קאסטנער האט דעם באריכט נישט פארשפרייט צו אלע יודען, און ס'דא וואס זאגן, אז ער האט געהאלטן אז ס'וואלט נאר ערגער געמאכט - לויט זיין מיינונג.
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה
שפעטער האט דער ריכטער זיך אויסגעדרוקט; קאסטנער האט זיך פארקויפט די נשמה פאר'ן שטן... און ס'איז ווידער ארויפגעברענגט געווארן צו די בג"ץ, ווי די הויכע ריכטער האבן זיך אפגערעדט אויף די נידריגע ריכטער. און שפעטער האט מען גערעכט געגעבן פאר גרינוואלד, און קאסטנער האט געוואלט אפעלירן דעם געריכט, און ס'געווארן זייער היציג אין לאנד.
מתתיהו סאלאמאן
ער איז פאר דרייסיג יאר געווען דער משגיח אין דער גייטסהעדער ישיבה.
אהרן יעקב שוויי
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:קרוין הייטס קאַטעגאָריע:ליובאוויטש
קאמפיוטער ווירוס
דעריבער איז זייער וויכטיג אויפצופאסן נישט עפענען צוהעפטן פון קיין איפאסט אפילו איר איר געטרויט דעם שיקער ווייל ער האט דאס געקענט באקומען פון אן אנדערן אומוויסנדיג.
אהוד אלמערט
ביאגראפיע
אין מיי 2014 האט מען אים פאראורטיילט אויף זעקס יאר טורמע און א קנס פון א מיליאן שקל פאר נעמען שוחד אין דער האלילאנד פרשה.
שפיגל
אן אויטאמאביל דארף האבן שפיגלען צו דערלויבן זיין שאָפֿער צו זען וואס פאסירט הינטער אים.
מאגנעט
נאך אן אינטערסאנטער זאך וואס איז דא אין א מאגנעט איז דאס יעדע מאגנעט ציט צו די שפיצן פון די וועלט. ד.ה. יעדע זייט פונעם מאגנעט ציט צו אן אנדער שפיץ. איין זייט צום נארט פאל אין די אנדערע צום סאוט פאול. דאס איז ווייל ביי די עקן פון די וועלט זענען דא גרויסע מאגנעטישע בערג וואס ציט יעדע מאגנעט (פארשטייט זיך נאר איין זייט. ווייל די אנדערע זייט ציט צו די פארקערטע ריכטונג) צו זיין זייט אפילו ער איז טויזענטער מייל אוועק.
ארטאדאקסישע יידנטום
אין ארץ ישראל און אייראפע זענען רוב רעליגיעזע יידן - ארטאדאקסן. אין אמעריקא זענען רוב רעליגיעזע יידן - קאנסערוואטיווער אדער רעפארמער.
ספרדים
ספרדישע געגענטער
קאַטעגאָריע:עדות *
יום טוב
ווען דער בית המקדש איז געשטאנען האט מען יעדן יום טוב מקריב געווען ספעציעלע קרבנות אויפן מזבח.
סאמאליע
לעצטע היסטאריע
בעפאר דעם צווייטן וועלט קריג איז סאמאליע געווען אונטער דעם פאראייניגטן קעניגרייך אבער שוין מיט שוואכע קאנטראל זינט ענדע יארן פון 1800. נאך דעם קריג האבן ענגלאנד און איטאליע געהאט קאנטראל אויף טיילן פון סאמאליע. אין יאר 1960 האט די יו-ען באשטעטיגט סאמאליע אלס א זעלבסטשטענדיג לאנד אין אפֿריקע.
אין ענדע 2006 האבן איסלאמישע רעבעלן פרובירט איבערנעמען די רעגירונג און האבן געמאכט פארשריט אין אסאך שטעט. די גרופע איז אבער צוריק געטריבן געווארן דורך די עטאפיען מיליטער וועלכע האט באקומען שטיצע פון אמעריקע.
י' טבת
די טעג ווען י' טבת קען געפאלן זענען:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טבת
פיבער
דאס פיבער (פון ) איז א סימפטאם אז דער טעמפעראטור פונעם מענטש האט זיך געהויבן צו שטאפלען מער פון נארמאל, און דאס מיינט אז דער קערפער איז אויסגעטרוקנט אדער איז באטראפן פון אן אנדער מחלה ווי אינפעקציעס און ווירוסן וואס דער קערפער ארבעט איבער די מעגליכקייט דאס צו באקעמפן.
סאפטוועיר באג
קאַטעגאָריע:ווייכווארג
רב האי גאון
ער איז געווען דער רבי פון רבינו חננאל.
גארטל
מנהגים
אפילו די וועג וויאזוי מען טראגט און קניפט אן דעם גארטל איז פארהאן פילע מנהגים.
י"ח אב
יארצייטן
18. ab
עלות השחר
אין יידישקייט
לויט דער שיטת רבינו תם איז דאס 72 מינוט פארן זון אויפגאנג, און אזוי ווערט געפסקנט אין מגן אברהם אז פון עלות השחר ווערן גערעכנט די שעות זמניות פון טאג.
יוסף וואלדמאן
היסטאריע
ר' יוסף האט זיך צוגעשטעלט צו דער אפעזיציע נאכן אום ערפאלגרייכן קאנדידירן פאר קרית יואל שולע קאמיטעט ארום תשמ"ט ווי ער האט אנגעצויגן קנאפע זיבן הונדערט שטימען, וואס ער האט באקומען פון אממייסטענס, אפזיציאנערן אינערהאלב דעם סאטמאר שטעטל קרית יואל.
זייגער
זאמד זייגער
Ur
שפאקטיוו
א שפאקטיוו איז אן אפטישער אינסטרומענט וואס טוט גרעסער מאכן א ווייטערן אביעקט.
שפאקטיוו סארטן
די נומערן און בוכשטאבן וואס שטייען אויפגעשריבן אויף אלע שפאקטיוון מיינען די גרויסקייט פון דעם בילד וואס ווערט געמאכט ווען מען קוקט אריין אין דעם שפאקטיוו. MM מיינט מילי-מעטער. א געווענליכער שפאקטיוו וועט האבן צוויי אויפשריפטן איינע וואס צייגט די גרויסקייט פון דעם בילד. און די צווייטע די ווייטקייט פון דער לינז.
י"ט אב
געבוירן
קליין|100px|רבי שמעון שלום קאליש
אל קיידא
ארגאניזאציעס וואס געהערן צו אל קאידע
דער זיכערהייט ראט פון די פאראייניקטע פעלקער האבן געמאלדן אז אל-קאידא איז א טעראר ארגאניזאציע.
פראצעסאר
קליין|200px|דער פראצעסאר פענטיום 4 דער צענטראל־פראצעסאר איז א הארטווארג באשטאנדטייל אין א קאמפיוטער וואס פירט אויס די אנווייזונגען פון פראגראמען וואס זענען געשפייכלערט אין דעם זיכרון פונעם קאמפיוטער. מאדערנע מיקרא־פראצעסארן ווערן געבויט אויף אן איינצלנעם שפענדל.
קאַטעגאָריע:הארטווארג
ממעיינות התאחדותינו
אנגעהויבן האט עס זיך אלץ גאנץ א דיקע קונטרס'ל פון צווישן 16-24 זייטען און העכער, אין יאר תשס"ג איז עס איינגעשרינקען צו א דורכשניט פון 8 זייטען, און אין יאר תשס"ו איז עס ווידעראמאל געשרינקען צו קנאפע 4 זייטען, אזוי ווי אלע אנדערע וועכענטליכע גליונות.
לשון־רבים
לשון רבים אדער מערצאָל איז דאס ווארט אויף גראמאטיק פאר אסאך זאכן אדער נומערן.
עס איז קעגן בלויז איין זאך אדער נומער פון א יחיד אדער איינצעלער ענין.
מערצאל מיט -ס
מען רעדט אויס דעם מערצאל 'ס' כמעט אזוי ווי א 'ז'. (ענלעך צו ענגליש)
קינדער שפיל
עס אויך און כלליתדיג א ליסטע פון אלע שפילעריי פאר קינדער.
עמבער אלערט
left|thumb|250px|לייג דא א הסבר אויפ'ן בילד עמבער אלערט (Amber Alert) איז א מעלדונג סיסטעם צום פובליק ווען א קינד ווערט געקידנעפט וועלכע האט די קא-אפעראציע צווישן די פאליציי, מידיא, און טראנספארטאציע אפטיילונגן איבער גאנץ אמעריקע און קאנאדע.
מיסיע
עס קומען אריין ארום 800,000 באריכטן א יאר וועגן קינדער וואס פעלן וואס קומט אויס צו בערך 2,000 פער טאג. פארשטייט זיך אז דער גרעסטער טייל דערפון ווערט אפגעקומען מיט שרעק ווען דאס קינד קומט שפעטער אן אהיים אבער ארום א דריטל פון דעם זענען קינדנעפינגס. פיר פינפטלעך פון אלע קינדנעפינגס ווערן אויסגעפירט דורך פאמיליע מיטגלידער וועלכע באשליסן אז די קינדער ווערן נישט ריכטיג בא'הנדל'ט דורך זייערע עלטערן פאר סיי וועלכע סיבה. ארום איין פינפטל פון קינדנעפינגס ווערן אויסגעפירט דורך נישט פאמיליע מיטגלידער וואס קומט אויס צו בערך 400 קינדנעפינגס פער טאג.
אן אלערט ווערט פארשפרייט
דער הויפט ציל פון אן עמבער אלערט איז צו מודיע זיין פאר יעדן וועגן א קינדנעפינג וועלכע האט נארוואס פאסירט וויבאלד די ערשטע שטונדן נאך אן אינצידענט זענען די מערסט קריטישע שטונדן ווייל מיט יעדע מינוט וואס גייט פארביי וועט דער קינדנעפער זיין ווייטער פון דאס קינד'ס הויז און די שאנסן אז ער זאל נישט שעדיגן דאס קינד ווערט קלענער. לויט א שטודיע פון די דעפארטמענט אוו יוסטיץ זענען 74 פראצענט פון קינדנעפינג פעלער וועלכע האבן זיך אויסגעלאזט טראגיש פארגעקומען אין די ערשטע שטונדן. עס זענען פאראן איבער 150 עמבער אלערט סיסטעמען אין אלע סטעיטס און געגענטער וועלכע האבן זיך אלע זייערע אייגענע סטראטעגיעס וויאזוי צו פארשפרייטן דעם אלערט אין די ערטשע מינוטן. אבער אין גענעראל פאלגן זיי אלע נאך דעם סיסטעם וועלכע איז אויסגעטראפן געווארן אין טעקסאס.
דאס זעלבע ווערט דורכגעפירט צו די קאמיוניקאציע טאוולן. די פאליציי רופט אן די טראנספארטאציע אפישעלס וועלכע ערלעדיגן באלד אז אלע עלעקטראנישע הייעוועי סיינס זאל מעלדן דעם אלערט און לאזן דעם נומער וועלכע זאל גענוצט ווערן אין פאל איינער האט עפעס אינפארמאציע.
סוקסעס געשיכטעס
דאס לאנד האט גוט אויפגענומען די עמבער אלערט און נאך היינט איז עס א הויפט נייעס געשיכטע ווען עס ווערט גערופן אן עמבער אלערט, ספעציעל אין די סטעיט וואו די קינדנעפינג קומט פאר. די פאליציי און מידיא פירמעס באקומען טויזענטער טעלעפאן קאלס יעדעס מאל מען אלאמירט אן עמבער אלערט.
אט זענען די מערסט באקאנטע סוקסעס געשיכטעס א דאנק די עמבער אלערט סיסטעם:
די דריי געשיכטעס זענען אלע פארגעקומען אינעם זעלבן זומער ווען די עמבער אלערט האט אנגעהויבן באקאנט ווערן און די דריי אויבנדערמאנטע געשיכטעס זענען מיטגעהאלטן געווארן אין גאנצן לאנד. זינט דאן זענען שוין געווען נאך אסאך סוקסעספולע פאסירונגן וועלכע זענען געענדיגט געווארן מיט פרייד נאר א דאנק די עמבער אלערט סיסטעם.
לאסטאויטא
*
זשאן עדווארדס
ער איז זייער רייך און האט לעצטנס אריין געצויגן אין א הויז פון מולטי-מיליאן דאלער אין ווערד, אבער דאס שטערט אים נישט זיך אהער צושטעלן אלס דער פאפוליסט קאנדידאט פארן ארימאן, זיינע סלאגאנען און לאזונגן פון זיין קאמפיין איז אז דער ארימאן איז פארנאלעסיגט אין אמעריקע'ס רעגירונג. און דאס האט אים אויך געהאלפן צו אנהאלטן זיין קאמפיין פאנדרעיזינג די לעצטע פאר יאר וואס ער האט גערייזט און אויסגעהאלטן א טייערען שטאב פון געהילפן אפיציעל נישט פאר פאליטיק נאר צו העלפן ארימעלייט וואס דאן קען די געלט מער אריינפליסן און איז נישט אזוי רעגולירט ווי קאמפיין געלטער.
גאונים
שפעטערדיגע תקופה
אזוי צום ביישפיל איז בארימט רבי אליהו מווילנא אלס 'דער ווילנער גאון', צוליב זיין אויסטערלישער בקיאות און חריפות מיט וואס בלויז געציילטע האבן זיך געקענט פארמעסטן.
שמעון דזשיגאן
דזשיגאן איז געשטארבן אין יאר 1980 און צוזאמען מיט אים דער יידישער טעאטער אין תל אביב וואס ער האט אויפגעשטעלט אויף מענדעלע גאס.
פילגש
קאַטעגאָריע:תנ"ך קאַטעגאָריע:סעקס קאַטעגאָריע:חתונה
פרשת חיי שרה
שבת פרשת חיי שרה קען נאר געפאלן אין די טעג כ"ב חשוון, כ"ד חשוון, כ"ה חשוון און כ"ז חשוון.
שפראך
אקאדעמיקער האלטן אז צווישן 50% און 90% פון די שפראכן וואס מען רעדט אין אנהייב פונעם 21סטן יארהונדערט וועלן גאנץ מעגלעך אויסשטארבן ביזן יאר 2100.
אחוץ די סימבאלן פון א שפראך, האט זי אויך א גראמאטיק. מיט דעם ווערט די שפראך באררייכערט און קען אויסדרוקן קלארע פארהעלטענישן.
TheMarker
קאַטעגאָריע:צייטונגען ארויסגעגעבן אין ישראל קאַטעגאָריע:וועבזייטלעך
היסטאריע פון די יידן
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידן קאַטעגאָריע:היסטאריע
ইহুদি ধর্মের ইতিহাস
ש"ס פארטיי
היסטאריע
אין דעצעמבער 2014, האט ישי פארלאזט די ש״ס פארטיי, וואס ער האט געפירט מער ווי א יארצענדלינג. ער האט געמאלדן אז ער וועט פירן א נייע רעליגיעזע פארטיי אין די וואלן מערץ 2015. זיין נייע פארטיי, יחד, האט נישט דערגרייכט דעם וואלן־שוועל און זיי האבן נישט באקומען קיין מאנדאטן אינעם כנסת. אין די 2015 וואלן האט ש״ס באקומען 7 מאנדאטן.
ארקאדי גיידאמאק
ער איז געווארן רייך פון וואפן האנדל און נאך זאכן, וואס צוליב די פרייוועטיציע דורך קארופציע דילס נאכן צוזאמפאל פון קאמוניסטישען סאוויעטישען פארבאנד האט מען געקענט מאכן פיל געלט דורך שמירן.
סטאטיסטיק
300px|לינקס סטאַטיסטיק איז א װיסנשאַפֿט וואס נעמט צוזאם אינפארמאציע מיט מאָסן אין נומערן. סטאַטיסטיק איז געבױט אױף דער טעאָריע פֿון משמעותדיקײַט און פֿיל מאָל אױף פּראַקטישע השערות.
בירגער קריג
די פראנצויזישע ברודער קריג פון 1799, איז זייער באוואוסט אין דער יידישער וועלט, ווייל דאס האט אריינגעבלאזן א האפענונג אין די אייראפעאישע יידן.
חיים פנחס שיינבערג
ער גייט מיט איבער פופציג טלית קטן'ס כדי מרבה זיין מיט מצוות.
ירושלים
באנען
זייט 19טן אויגוסט 2011 פארט דער טראמוויי אויף דער רויטער ליניע.
שולעס
ירושלים האט שטאטישע שולעס וואס ווערן געפירט לויט דעם בילדונג מיניסטעריום אין מדינת ישראל, ווי אויךחרדישע חדרים און מיידל שולעס, און אויך אראבישע שולעס.
טוריזם
אין 2010 איז ירושלים גראדירט געווארן ערשטער פלאץ אין דער ליסטע פון "בעסטע שטעט פאר שפאצירן און פארוויילן" פונעם מאגאזין "Travel + Leisure", אין דער קאטעגאריע "אפריקע און מיטל מזרח". יענעם יאר איז ירושלים געווארן גראדירט דורכן TripAdvisor וועבזייטל אין זיבעטן ארט אין דער ליסטע פון בעסטע שטעט אין דער וועלט אין דער "קולטור און באזוכן טוריסטישע ערטער" קאטעגאריע. אזוי אויך איז די שטאט אויסגעקליבן געווארן צו זיין די הויפטשטאט פון אראבישער קולטור פאר 2009.
יוסף אשכנזי
זיינע קינדער
קאטעגאריע:גבאים
זעליג פליסקין
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין באלטימאר. ער האט געלערנט אין דער חפץ חיים ישיבה און אין בריסק. זיין פאטער איז געווען א תלמיד פון חפץ חיים אין ראדין און הרב פליסקין האט שוין אסאך געשריבן זכרונות פון זיין פאטער וואס ער האט אים פארציילט.
משולם פייש לאווי
זיין לעבן
דער ליזשענסקער און דער טאהש-מאנסי רבי פירן אויך אייגענע גרויסע ישיבות, כוללים, און מוסדות, און דער האדאסער רבי פירט זיין רביס'טווע איידל באשיידן אין וויליאמסבורג אין זיין טאטענ'ס ביהמ"ד. און דער ספינקא רבי/ראש הכולל שטייט בראש פון די כולל אין קרית טאהש קאנאדע.
טיילן געלט אויף צדקה
צ.ב.ש ווי אזוי ער האט פארטיילט די לעצטע פרוטה, אפילו אין די שווערסטע אומשטענדן ווען ער האט געמוזט אליין האבן געלט, און ווי אזוי ער האט אויסגעשפילט זיינע אייגענע גבאים און שטוב מענטשן וועלכע האבן איהם געוואלט אפהאלטן פון פארטיילן אזוי א סאך.
וועבלינקען
בילדער פון טאהשער רבי'ן
אוראלט גריכנלאנד
די גריכישע קולטור איז נישט געווען באגרענעצט צום דרום טייל פון די באלקאן לענדער, וואו מאדערנע גריכנלאנד געפינט זיך. די גריכן האבן איניציאירט א גרויסע קאלאניזאציע באוועגונג, וואס האט געברענגט א סך גריכן צו גרויסע טיילן פונעם מיטלענדישן ים. אחוץ די אינזלען פונעם אגאישן ים זענען אויך געווען גרויסע זידלונגען פון גריכן אין קליין אזיע צו מזרח און אין דרום טייל פונעם אפענינישן האלבאינזל און דעם מזרח זייט פון סיציליע אין מערב. די גריכן האבן זיך באזעצט אין אנדערע ערטער ווי למשל אויף די ברעגן פונעם שווארצן ים.
זלמן לייב טייטלבוים
רבנות
צום סוף פון זיין טאטנ'ס לעבן אין יאר תשס"ב, ווען ער איז שוין געווען אין טיפן עלטער פון 87 יאר! האט ער אונטערגעשריבן א צוואה פאר צוויי עדות אז זיין דריטער זון זלמן לייב זאל איבערנעמען די רביסטעווע אין וויליאמסבורג.
זיין קהילה
ר' זלמן לייב פירט די ישיבה גדולה אין גלענדעיל, קווינס ווי די ישיבה האט היינט אומגעפער ארום 1000 בחורים, און איז פאררעכנט היינט צוטאגס אלס די גרעסטע חסידיש'ע ישיבה גדולה אין דער גאנצער וועלט.
ברוקלין
לינקס|זיגל פון ברוקלין|100px ברוקלין (ענגליש: Brooklyn) איז איינע פון די פינף באראס אין ניו יארק סיטי, וואס געפינט זיך אינעם שטאַט ניו יארק אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. ברוקלין האט עטלעכע בריק און טונעל פארבינדונגען מיט דער בארא פון מאנהעטן אריבער דעם איסט ריווער, און די וועראזאנא נערויס בריק פארבינדט ברוקלין מיט סטעטן איילאנד.
פארינקס
קליין|250px|דער פארינקס דער פֿאַרינקס אדער גארגל איז דער טייל פון גענאק אינעווייניג אין האלדז פלאצירט ממש נעבן מויל און נאז רערן און העכער די וושט, שטימע קעסטל און לופטרער.
נעמן
ער איז געגאנגען צו אלישע דער נביא פון ממלכת ישראל זאל אים אויסהיילן פון זיין צרעת, און אלישע האט אים געזאגט גײ זיך באדן זיבן מאל אין ירדן, און דיין לייב וועט זיך אומקערן ווי א ניי-געבוירענער, און וועסט ווערן אויסגעהיילט.
קעז
left|thumb|250px|א נארהאפטיגע טאץ מיט כלערעליי קעזן קעז איז אן עסנווארג וואס ווערט פראדוצירט פון אויסגעטריקענטן/אויסגעארבעטן מילך פון א קו, שאף אדער א ציג.
עס זענען פארהאנען עטליכע ערליי פארמאטן אין קעז, ווייכע קעז (ווייס) און געלע קעז.
היינריך הימלער
left|thumb|180px|היינריך היממלער הײַנריך לוּיטפּאָלד הימלער (; י"א תשרי ה'תרס"א, י"א סיון ה'תש"ה), איז געווען אַ דײַטשער-נאַצישער קריגס פאַרברעכער, פון די אָנגעזעענסטע פיגורן אין נאַצי דײַטשלאַנד. ער איז געווען דער אָנפירער פון דעם עס עס און די געשטאַפּאָ, און האָט געדינט אַלס אינערן־מיניסטער פון דעם דײַטשן רײַך. הימלער איז פאַקטיש געווען דער וואָס האָט דורכגעפירט מיט דער „ענדגילטיקער לייזונג”, וואָס איז געווען פאַראַנטוואָרטליך פאַרן אָפּשיקן מיליאָנען אידן צו זייער טויט אין די פאַרניכטונגס לאַגערן.
אין וויטרא פערטיליזאציע
דאס באדייטעט, ווען א נקיבה'ס אייעלע ווערט ארויסגענומען פון איר גוף, און די פערטיליזאציע ווערט פראקטיצירט אין א קליינע גלאזערנע געשיר.
טור דע פראנס
דער געיעג איז פארגעקומען צום ערשטן מאל אין 1903. אין יאָר 1998 האָט מען אנטדעקט ביי א טייל ספארטלער אז זיי האבן געניצט א באזונדער דראג (וואס הייסט "דאָפּינג") וואס מאכט זיי טרייבן שנעלער, און צוליב דעם האט מען זיי פארשיקט פונעם געיעג.
חיים אלעזר שפירא
פאמיליע
חשוון ה'תרס"ז האט רבי חיים אלעזר געהייראט בזיווג שני מרת רחל פערל א טאכטער פון הרב יעקב משה סאפרין פון קאמארנא. זייער טאכטער:
יעקב אבינו
פון זלפה האט ער געהאט:
קאפיטאליזם
קליין|200px|[[אדם סמיט, גרינדער פון קאפיטאליזם]] קאפיטאליזם איז א פאליטישע מעטאד וואס באגרעניצט די רעגירונג פון זיך אריינמישן אין דער עקאנאמיע און סאציאלאגיע פון די בירגער און לאזן א פרייען מארק. לויט דעם מעטאד, האט יעדער בירגער א זכות אנצופירן זיין פארמעגן אויף א פאל אז די רעגירונג זאל זיך נישט מישן אין זיין פארמעגן צוליב עקאנאמישע אדער סאציאליסטישע סיבות. דער מעטאד האט זיך אנטוויקלט אין אייראפע צווישן דעם 16טן י"ה און דעם 19טן י"ה.
דריז
פארשידענע מינע דריזן
*
רבי מאיר
זיין צייט
עס איז געווען א תלמיד פון אלישע בן אבויה. און דערנאך א תלמיד פון רבי עקיבא
אין משניות
סדר טהרות - (הונדערט און פיר מאל):
מסכת סוטה
מסכת סוטה איז די פינפטע מסכתא פון סדר נשים אין משניות. די מסכתא האנדלט ארום הלכות סוטה.
מנחם גרשון לעבאוויטש
ר' מנחם גרשון לעבאוויטש איז דער הויפט מנהל המוסדות פון סאטמאר ארונים וויליאמסבורג.
טיש (חסידות)
זעט אויך
קאטעגאריע:חסידות
אלבאם
ווען די ערשטע פלאטעס זענען ארויסגעקומען, זענען נישט געווען גענוג גרויס פאר א לאנגן שטיק מוזיק. דערפאר האט מען געדארפט רעקארדירן עטלעכע פלאטעס פאר א גאנצער פיעסע. ד"ה די מוזיק איז געווען רעקארדירט אויף אן אלבאם פון פלאטעס. היינט ניצט מען דאס ווארט אלבאם אויך פאר איין פלאטע אדער סידי וואס אנטהאלט עטלעכע טראקן מוזיק וואס האבן א שייכות צוזאמען.
מסכת ביצה
נאמען פון דער מסכתא
מען איז געוואוינט צו רופן די מסכתא מיטן נאמן בֵיעא, אזוי ווי עס שטייט אין מגן אברהם.
משה יצחק ווערטהיימער
משה יצחק ווערטהיימער איז דער געווען פאר נאנט צו 10 יאר דער רעדאקטאר פונעם מאנאטלעכן זשורנאל דער בליק.
שארטלאנדס באן סטאנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
ביציקל
דאס בייזיק איז דערשינען געווארן אין 1919.
תנא דבי אליהו
עס איז מערקווירדיג אז דער ערשטער חלק פון תנא דבי אליהו האט איין און דרייסיג פרקים, און דער צווייטער חלק תנא דבי אליהו זוטא האט צוואציג פרקים, צזאמען איז עס איבער פופציג פרקים, דאס הייסט מען קען עס מסדר זיין יעדע וואך לערענן א פרק, און במשך און א יאהר צייט פארטיגט מען עס. מען דארף אבער געדענקקען אז עס איז דא קליינע פרקים און גאנץ גרויסע פרקים אזוי ווי פרק י"ח וואס איז ריזיג גרויס.
ראד
דער אינהאלט פון א ראד
די ערשטע זאך איז וויכטיג צו פארשטיין אז א ראד פון אן אויטא איז אנדערש ווי אלע אנדערע סארטן רעדער וואס פארמאגן לופט. א ראד פון א ביציקל איז א רינדיגע גומע וועלכע אנטהאלט אין זיך א גומענער באלאן וועלכע ווערט אנגעפילט מיט לופט. א ראד פון אן אויטא באשטייט פון צוויי טיילן: דער אייזערנער ראד און די גומענע דעק וואס הייסט די רייף. די רייף איז נישט קיין באלאן נאר איז ארויפגעלייגט מיט כוח אויף דעם ראד און צוליב איר שטייפע באהעפטיגוגנ קען די לופט נישט ארויסגיין (לופט איז נישט ווי וואסער).
מיר וועלן זיך נישט באציען צו דעם אייזערנעם טייל פונעם ראד נאר בעיקר אויף די רייף (גומענער טייל) וועלכע איז די הויפט טייל פון א ראד און דארט ליגט די גאנצע ארבעט. וויבאלד מיר וועלן נאר באטראכטן דעם טייל וועלן מיר דאס יא רופן ראד.
Body Plies = דער טייל איז צוזאמענגעשטעלט פון עטליכע שיכטן פון אנדערע מאטריאלן. די מערסט באנוצטע מאטריאל איז אן אויסגעארבעטע פאליעסטער אבער רוב רעדער פארמאגן מער ווי איין מאטריאל וועלכע פארמירן די שיכטן. די Body Plies זענען בעיקר געמאכט צו פארהאלטן די לופט עס זאל נישט ארויסגיין פון די דרוק וואס דער אויטא לייגט ארויף. ווי מער שיכטן אלס שטערקער איז די ראד און לויט דעם מעסט מען די סך הכל וואג וואס די רעדער מעגן טראגן אויף זיך. די רעדער פון קליינע אויטאס פארמאגן נאר צוויי שיכטן און די רעדער פון א פליגער פארמאגן 30 שיכטן.
ווען אלע קאמפאנענטן זענען צוזאמענגעשטעלט אינאיינעם לייגט מען אריין די רעדער אין א הייצונג מאשין וועלכע באהעפט איין טייל צו די צווייטע און עס ווערט איין שטיק. אויב איר וועט אריינקוקן אינעווייניג פון א ראד וועט איר גארנישט זען נאר שווארץ. איינמאל די ראד איז פארטיג קריצט מען אריין די פארשידענע פארעמען וועלכע געפינען זיך אויפ'ן פלאכן טייל פון די ראד וועלכע איז אנדערש אין יעדע ראד.
די נומערן
בעפאר מען ווייסט עפעס מער וועגן רעדער קוקט אייך אלעס אויס שווארץ אבער אויב איר וועט קוקן אביסל נענטער וועט איר באלד באמערקן אז עס זענען פאראן אסאך אויפשריפטן און נומערן אויף יעדע ראד. לאמיר זען וואס די אלע נומערן מיינען:
סארטן רעדער
אין גענעראל זענען פאראן דריי סארטן רעדער וועלכע געפינען זיך אויף אלע אויטאס אויפ'ן גאס. די מערסט גענוצטע ראד סארט איז די "אל סיזען" רעדער וועלכע זענען געמאכט צו נוצן פאר אלע סעזאנען ארום דעם יאר.
וויאזוי אימער, איז אבער פאראן ערטער וואו די רעדער זענען נישט גענוג גוט פאר די ווינטער און מענטשן טוישן צו ווינטער רעדער נאר פאר די ווינטער און טוישן דאס צוריק אנפאנג זומער.
דער פליכט פון די רעדער
עס איז וואונדערליך צו טראכטן אז 4 רעדער מיט אביסל לופט צונויפגעדריקט אינעווייניג קען האלטן אזויפיל שווערע טויזענטער פונט. אבער ווען מען ווייסט וויפיל לופט עס ליגט צונויפגעדרוקט אינעווייניג איז דאס שוין גארנישט קיין וואונדער. רוב רעדער אנטהאלטן 30 פונט לופט דרוק אין יעדע סקווער אינטש. די לופט אינעווייניג קען פשוט נישט ארויסגיין צוליב די שטארקע גומע וועלכע נעמט איר ארום.
בודאפעשט
די דוניי טייך וואס צוטיילט די שטאט, איז די לענגסטע טייך אין צענטראל אייראפע, דעריבער איז די טייך געווען א וויכטיקע טראנספארטאציע מיטל, אין אייראפע. בודאפעשט איז דערפאר געווארן א טרעפונגס פונקט פון טראנספארט, נישט נאר אין אונגארן. די שטאט געפונט זיך אין צפון פון לאנד, נאנט צו די גרעניץ מיט סלאוואקיי.
היסטאריע
די שטאט איז אויפגעשטעלט געווארן דורך דער רוימישע אימפעריע, אבער ארכעאלאגישע גראבונגען, צייגן אויף א באוווינטע ארט, פון יארן איידער די רוימער זענען אנגעקומען. ווען די מאזשיארן, האבן איינגענומען אונגארן, זענען סיי בודא, און סיי פעשט, שוין געווען אויפגעשטעלט. אין די מיטל אלטער, האט בודא דער דעמאלטדיקע הויפטשטאט דערגרייכט איר הויכפונקט, אונטער דער מאזשיארישע קעניג, מאטיאש האניאדי. דערנאך איז די שטאט געפאלן צו די אטאמאנישע אימפעריע, וועלכע האט פארוויסטעט די צוויי שטעט, פעשט איז געפאלן אין יאר 1526, און בודא מיט פופצן יאר שפעטער.
יידישע באפעלקערונג
די ארטאדאקסן האבן אויך א גרויסע בית המדרש, וואס ווערט גערופן די קאזינצי שול, וואס געפונט זיך אין יידישע קווארטאל, און האט אלע צוגעהערן פון א יידישע קהילה, ווי א שחיטה, א מקווה, א רעסטאראן מיטן נאמען חנהס רעסטאראן, וואס האט א גוטע הכשר. חב"ד פירט אויך אן יידישע אקטיוויטעטן, און זונטאג שולע, און אין די קאמפוס פון די אוניווערסיטעט.