cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
קערפער שפראך
קערפער שפראך איז א קאמיוניקאציע מיטל, ניצענדיג די קערפער מיט אדער אן די מויל שפראך.
RAM זיכרון
קליין|250px|RAM RAM זיכרון (ר"ת Random Access Memory - צופעליק צוטריט זכרון) וואס מען רופט אין אלגעמיין קאמפיוטער זיכרון איז א קאמפיוטער באשטאנדטייל וואס איז באשטימט צו אנהאלטן די דאטן (ווי קאמפיוטער פראגראמען) וואס לויפן אויפן קאמפיוטער בשעת ווען דער קאמפיוטער ארבעט. אנדערש איז א הארטער דיסק וואס האלט-אן דאטן אויך ווען דער קאמפיוטער איז פארלאשן.
די מאסן פון זיין געהאלט רעכנט זיך אין ביטן לויט'ן ביינערי צאל.
טרויאנישער קריג
די אורזאך איז געווען אלס דעם וואס פאריס האט פארכאפט די פרינצעסין, די שיינע העלענע וואס איז געווען די ווייב פון מענעלאוס פון ספארטא.
אפרים שטערן
אפרים שטערן איז א איש החסד והמעש, ער איז פון די אנפירער פון דער "עדה החרדית" אין ירושלים, און איז דער רוח החיים פון דער סאטמארער קהילה אין ירושלים. ער פירט אן מיט דעם מפעל הצדקה והחסד "עונג שבת ויום טוב", וואס שיקט ארום שבת פעקלעך פאר טויזנטער משפחות מדי שבוע בשבוע, ובפרט פאר א יום טוב ווי שבועות, סוכות, און פסח, ווען מען שפארט אפ אפאר ריזיגע גאסן און טיילט אויס צענדליגער פראדוקטן פאר איבער צען טויזנט משפחות, אויף אים זאגט מען אז דאס וואס סשטייט אין דער הגדה "כָּל דִכְפִין יֵיתֵי וְיֵיכֹל" גאנץ כלל ישראל זאגט עס און אפרים שטערן איז עס מקיים בפועל, ער גייט שוין אן מיט די אקטיוויטעטן פאר ארום פערציג יאר, היינטצוטאגס האבן שוין פילע אנגעהויבן נאכצומאכן זיינע אקטיוויטעטן.
אנקעטע
אנקעטע איז א אויספרעג מוסטער וואס מען פארבינדט זיך צו די מענטשן פון א פאלק אויספרעגן זייער מיינונג אדער מעשה. און אויב מער פון פופציג פראצענט ענטפערן איין וועג איז דאס א רעזולטאט פון א אנקעטע.
טעלעגראם
די טעלעגראם איז געווען דער ערשטער וועג וויאזוי מען האט געשיקט מעלדונגען עלעקטראניש צו א ווייטן ציל דורך קאדן און קלאנגען.
אזארטשפיל
אזארטשפיל קען מען געפינען אין קאסינאס, ווי אויך זענען דא שפילן ווי למשל קארטן שפיל און טריק-טראק.
דזשארדזשיע
קליין|250px|א שחורה שקלאף רוהט זיך אפ אין דזשארדזשיע אין יאר 1832דזשאָרדזשיע איז איינע פון די 50 שטאַטן אין דרום־מזרח פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע. זי האט פלארידא צו דרום, אלאבאמא צו מערב, טענעסי און צפון קאראליינע צו צפון, און דרום קאראליינע צו מזרח. צו דרום־מזרח האט דזשארדזיע א בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן.
אתרא קדישא
זומער 1998, אין פארלויף פון ברוקירן דעם עוזי נרקיס שאסיי אין ירושלים, האט מען געטראפן קברים אויף דער ליניע פונעם פלאנירטן שאסיי, נאענט צו פסגת זאב. הרב יוסף שלום אלישיב האט איבערגעגעבן זיין דעה אז מען קען אריבערפירן די קברים מיט געוויסע באדינגונגען. קעגן אים האבן געהאלטן דער בית דין פון דער עדה החרדית אז ס׳איז נישט פאראן קיין היתר לויט דער הלכה צו באוועגן די קברים. אויך די רבנים משולם דוד און מאיר, קינדער פונעם בריסקער רב, האבן מיטגעהאלטן, אויך ווען לויט דער הלכה מעג מען באוועגן די קברים, זאל מען דאס אבער נישט טון וועגן א חשש אז מען ווען ניצן דעם היתר ווען מען דארף נישט.
אופקים
פרי יארן
אופקים איז געגרינדעט אום 19 אפריל 1955, און די ערשטע איינוואוינער זענען געווען אימיגראַנטן פון מאַראָקאָ און טוניסיע.
טעלעגראם
מורס האט זיך ארומגעשפילט מיט זיין נייע טעלעגראם פאר יארן ביז ער האט געקענט ארויסשיקן א מעסעדזש אזוי ווייט ווי 20 מייל. ווייטער ווי 20 מייל זענען די סיגנאלן געווען צו שוואך אז עס זאל קענען גענוי אראפצייכנען די קאודס. מורס האט ווייטער געארבעט ביז ער האט באוויזן צו מאכן א מאשינקע וועלכע ער האט אראפגעשטעלט ביי די ווייטקייט ענדע פון די שטארקייט פון די סיגנאלן און מיט דעם האט ער געשיקט די סיגנאלן פאר נאך 20 מייל און אזוי ווייטער.
מעזשביזש
אויך האט ער געזוכט און געטראפן דעם ארגינעלן פלאץ וואו דער בעל שם טוב האט געהאט זיין בית המדרש אינמיטן דער שטאט, דער בנין איז נאך געשטאנען, אבער דאס גאנצע בית המדרש האט ער איבערגעבויט פאר א הערליכן בית המדרש אויפן אלטן שטייגער וויאזוי עס האט אויסגזען אמאל.
טעלעגראם
(עס מוז דא באמערקט ווערן אז די טעלעגראמס האבן נאך דעמאלט נישט געארבעט ווייערלעס. עס האט זיך געמוזט ציען א לאנגע ווייער ביז א גענויער ארט מען זאל אהין קענען שיקן א טעלעגראף. אריבער א וואסער איז נישט געווען אין באטראכט).
פייזער
אין 2020, ווען דער קאראנאווירוס האט געבוזשעוועט, איז פייזער געווען איינס פון די פירנדע פירמעס וועלכע האבן זיך געיאגט צו ערצייגן א עפעקטיווער וואקסין, און אום נאוועמבער 9, 2020, האט די פירמע מיט פרייד געמאלדן אז זיי האבן ערצייגט א וואקסין וועלכער איז איבער 90% אפעקטיוו.
דזשארדזשיע
די הויפט און די גרעסטע שטאט איז אטלאנטא. אנדערע גרויסע שטעט זענען אויגוסטע, סאוואנאה און קאלומבוס.
מעכל אבערלענדער
עס איז ארויסגעקומען אויף אים סירובים און התראת סירובים פון אפאר בתי דינים ובתוכם פון טארטקוב'ער בי"ד און פון בי"ד בית יוסף נאווהארדאק. אבער ער האט אויך געווינען אסאך דין תורה'ס לטובתו.
מתתיהו מילער
ביאגראפיע
אין די שפעטערע 1990ער יארן איז ער געווארן נתקרב צו אידישקייט דורך חב"ד, נאכדעם וואס זיין נשמה האט געפלאקערט מיט ספיריטואלע אינספיראציע דורך זיין מוזיק. אין 2001 איז ער געווארן א פולשטענדיגער בעל תשובה, און האט אנגעהויבן שפילן מיט דער אידישער קאפעליע פא-דלית.
אקדמות
ווער און ווען האט מען עס מחבר געווען
עס איז מקובל אז די מעשה האט מיט דעם סמבטיון.
מתתיהו מילער
ביאגראפיע
לינקס|מתתיהו
מתתיהו ווערט פאפולער
מתתיהו איז היינט א פאפולערער רעגיי זינגער און איז באקאנט אין גאנץ אמעריקע. זיינע אלבאמען זענען א צעכאפעניש.
קוואדראט
קאַטעגאָריע:געאמעטריע
פונט
קאַטעגאָריע:וואג
קאלענדאר
געשעעניש, טעאראטישער, און געמישטע קאלענדארן
א טעארעטישער קאלענדאר איז א קאלענדאר וואס איז געבויט אויף רעכענונגען וואס איז באוואוסט. ווי דער היינטיגער אידישער לוח וואס איז געבויט אויף דער רעכענונג פון די זון און לבנה, די מעלה פון אזא קאלענדאר איז אז מען ווייסט פון פאראויס ווען א געוויסער טאג גייט זיין, די חסרון איז אז אויב א מהלך אויף וואס דער קאלענדאר איז געבויט טוישט זיך, דאן ווערט דיערקאלענדער אויס פינקטלעך.
פראגע צייכן
עס קוקט אויס אזוי: ?
סידור
דער סידור איז שוין אריבער הונדערטער ווערסיעס, ביז עס איז אנגעקומען צו די סידורים וואס מיר ווייסן היינט, די ערשטע באקאנט זענען פון די גאונים רב סעדיה גאון און רב האי גאון.
ראק מוזיק
קאַטעגאָריע:מוזיק זשאנערס
ווארשע
טראנספארט
די הויפט באן סטאנציע איז ווארשע צענטראל באן סטאנציע וואס באדינט סיי אינלענדישע פארקער צו אלע וויכטיגע שטעט אין פוילן און סיי אינטערנאציאנאלע צילן. ס׳זענען פאראן נאך פינעף וויכטיקע באן סטאנציעס אין ווארשע.
די וואַרשעווער קהילה
וואַרשע פֿאַרמאָגט רײַכע און אַלטע ייִדישע געשיכטע. דווקא דאָ, פֿאַרן חורבן, האָבן זיך באַזעצט אַ סך חסידישע רביס - דער מאָדזשיצער, דער וואַָרקער, דער ראַדאָמסקער, דער נאָוואָמינסקער ליגן אויפֿן אָרטיקן בית־עולם אויף דער גענשער גאס (געגרינדעט אין 1806 יאָר). פֿון 1936 ביז דער צווייטער וועלט מלחמה, האָט די ועד ראשי השוחטים דמדינת פולין וליטא געפלעגט צוזאַמען קומען אין ווארשע. בעת דער צווייטער וועלט־מלחמה איז דער אַנדערער בית־עולם, אויף זײַט ווײַסל, חרובֿ געוואָרן, ווי אויך אַרום 400 שולן און בתּי־מדרשים. די איינציקע, וואָס שטייט ביז הײַנט, איז די שול אויפֿן נאָמען פֿון זלמן און רבֿקה נאָזשיק - וווּ געפֿינט זיך איצט די וואַרשעווער קהילה.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע *
שובבי"ם
קאַטעגאָריע:פאסט-טעג קאטעגאריע:סעקס
אנגעשטעלטער
איינגעשטעלטער אדער ארבייטארער איז איינער וואס ארבעט פאר א צווייטן, און האט נישט קיין אייגענע ביזנעס ווערט געווענליך אנגערופן אן ארבעטארער.
אהרן טענדלער
טענדלער
קוקי
קוקי אדער קיכעלע איז א נאמען פאר די שטיקלעך אינפארמאציע וואס ווערט אפגעהיטן אין קאמפיוטער פון אלע וועב סייטס וואס מ'האט באזוכט אויפן אינטערנעט דורך דעם בלעטערער.
קאַטעגאָריע:אינטערנעט
שאף
די צוויי הויפט צילן וואס די שאף ווערט באניצט פאר ביי מענטשן געוויינלעך, זענען: א. אראפנעמען זייער וואל צו מאכן דערפון מאנטלען און דאכענעס א.א.וו. און ב. אויך צו עסן זייער פלייש.
וואטיקאן
אין גמרא און אין מדרש שטייט אז אין רוים איז דא כלים פון בית המקדש, ר' יוסי האט געזעהן דעם פרוכת פון קדשי הקדשים און געזען ווי עס איז דערויף דא סימנים פון בלוט וואס מען האט דערויף געשפריצט, דעריבער איז דא וואס זאגן אז היינט צו טאג זענען זיי באהאלטן אין די קעלערן פון דעם וואטיקאן, די כלים זענען אהין געברענג דורך די רוימער וואס האבן חרוב געמאכט דאס הייליג לאנד און דעם בית המקדש ווי עס שטייט 'ואת כלי בית ה' וכו'.
על שארפטאן
פון זיינע ווערטער קעגן אידן
ער איז שוין געלאפן פיל מאל פאר פאליטישע אמטן אין ניו יארק סיטי, ווי מעיאר, פרעזידענט, אבער האט נאך קיינמאל נישט געוואונען.
אסטערויד
אנטפלעקונג
קליין|די ערשטע צען אסטערוידן וואס מען האט אנטפלעקט, אין פארגלייך צו דער לבנה קליין|[[243 Ida and its moon Dactyl. Dactyl is the first satellite of an asteroid to be discovered.]] דער ערשטער אסטערויד וואס מען האט אנפלעקט, צערעס, האט מען געקלערט צו זיין א נייער פלאנעט. דערנאך האט מען אנטפלעקט נאך ענלעכע קערפערס, וואס מען האט דעמאלסט געמיינט אז זיי זענען ליכטפונקטן, ווי שטערן, אבער קלאר נישט שטערן צוליב זייערע באוועגונגען. צוליב דעם האט דער אסטראנאם סיר וויליאם הערשל פארגעשטלעט דעם טערמין "אסטערויד", אויף גריכיש: ἀστεροειδής, וואס באדייט ׳אזוי ווי א שטערן', און גענומען פון אוראלט גריכיש  אסטער 'שטערן, פלאנעט'. אין דעם אנהייב פונעם צווייטן העלפט פונעם ניינצנטן יארהונדערט, האט מען נאך געניצט די טערמינען "אסטערויד" און "פלאנעט" גלייך.
יהודה גלאנץ
יהודה גלאנץ (געב' דעם 19טן מערץ 1958) איז א פרומער אידישער זינגער, א בעל תשובה. ער קומט פון ארגענטינע, דרום אמעריקע.
אילת
באפעלקערונג
לויט צו אַ באַריכט געדרוקט דורך ישראל פּאָליצייַ אין אויגוסט 2010, ראַנגט אילת, ישראל, ערשט אין היציקע פארברעכן, מיט פינף באשעדיקונגען פּער טויזנט איינוואוינער.
מנחה
מיינט איר קרבן מנחה?
מעטאפאר
צום ביישפיל; אויסבעטן א גוט יאר, אויסבעטן דעם געלעגער, אויסבייטן געלט, אויסביטן דעם הוט מיט א אנדערע.
צען מכות
דם
דם אלע וואסערן זענען געווארן בלוט, אבער פאר די אידן איז געווען וואסער, די אידן זענען געווארן זייער רייך, ווייל אויב א גוי האט באצאלט געלט האט ער געקענט באקומען וואסער.
יוגנטרוף
אויך מאכן זיי יעדע פאר וואכן א צוזאם קום פון יידיש ליבער אין די פריוואטע הייזער אדער שולן פון חברים.
אושפיזין (פילם)
אושפיזין איז א פילם וואס מאלט אראפ דעם לעבנסשטייגער פון א ברסלבער חרדישער בעל תשובה קינדערלאזער איד אין ארץ ישראל, און וואס ער האט מיטגעמאכט במשך פון איין יום טוב סוכות.
מקווה
א מקוה אין [[טירת צבי| קליין|250px]] א מקווה איז א פֿארזאמלונג פֿון וואסער וואו מען קען זיך טובל'ן.
אייוועלט
היסטאריע
אייוועלט איז געגרינדעט געווארן אפריל 25, 2007 דורך "קרעמער" (א ניק). ארגינעל איז דאס געווען א פארום אויפן העברעאישן וועבזייטל היידפארק מיטן נאמען "היימישע קרעטשמע". שפעטער האבן זיי זיך געעפנט אן אייגן זייטל מיטן אומזינסטן סאפטוועיר phpBB, גערופן "אידישע וועלט" און צוגעלייגט אסאך אפטיילונגען פון היסטאריע, ידיעות התורה און טעכנאלאגיע אא"וו.
מקווה
געבוי פון א מקווה
און ס'איז דא וואס מאכן דערנעבן א "בור אצל בור" און דאס אליינס צוטיילט מען אין צוויי, וואס ווערט גערופן "בור על גבי בור".
20סטער י"ה
דער 20סטער יארהונדערט איז די צייט צווישן די יארן 1901 - 2000.
מקווה
מקוה איד
מקווה איד איז דער טיטל פון איינעם וואס גיבט זיך אפ מיט די מקווה, נעמט די איינטריט געלט, רייניגט די מקוה, אויך איז איינגעפירט אז דער מקוה איד האט א שטיקל געוועלבל וואס פארקויפט תשמושי קדושה און וויין מיט בראנפן א.ד.ג.
דוד שי
ער דינט אלס איר אומאפיציעלער טאטע, בורר, און ראש-המדברים זינט דער גרינדונג פון דער העברעיש וויקיפעדיע.
וועבלינקען
קאטעגאריע:ישראלים
ניו יארק סיטי
געאגראפיע
ברוקלין ליגט אויפן מערבדיקן שפיץ פון לאנג איילענד און האט די גרעסטע באפעלקערונג (2.6 מיליאן) פון אלע פינף באראס. ברוקלין האט א לאנגן בארטן וואס שליסט איין קאני איילענד. די צוויי גרעסטע שטאטגערטנער אין ברוקלין זענען מארין פארק און פראספעקט פארק.
דוב ווייס
אין יאר ה'תשמ"ט, האט אים זיין שווער אויפגענומען, אלס רב פון קרית צאנז ירושלים, אויך שטייט ער היינט אין שפיץ פון מרכז התורני "באר מים חיים" אין ירושלים, א כולל ווו הונדערטער יונגעלייט לערנען זיך רבנות מיט הוראה, און א ישיבה פאר חשובע בחורים "בני עליה".
שענק
ס'איז דא וואו מ'בעט א דעקינג פארן אריינגיין ביי דער טיר.
פישל הערשקאוויטש
ביאגראפיע
קאַטעגאָריע:עסטרייכער רבנים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:דיינים קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג
משמרת הצניעות
רבנים וואס טייל באקאנטע משמרת הצניעות עסקנים פארופען זיך אויף זיי
קאַטעגאָריע:חרדישע ארגאניזאציעס קאטעגאריע:משמרת הצניעות קאטעגאריע:סעקס
נערוו
קליין|250px|די געלע נערוון אין א האנט א נערוו (פון לאטייניש nervus נערוואוס) איז א בינטל (אדער עטלעכע בינטלען) ניוראנען (נערוו צעלן) וואס גייען צוזאמען פאראלעל, איינגעוויקלט אין נערוון געוועב. די ניוראנען וואס קומען צוזאמען אין נערוון פירן אינפארמאציע צווישן דעם קערפער פון א מענטש און זיין צענטראל נערוון-סיסטעם. די צענטראל נערוון-סיסטעם באשטייט פונעם מוח און דעם חוט השדרה. דער חוט השדרה איז דאס גרויסע בינטל נערוון וואס גייט פונעם מוח צום רוקן, און פירט אלע אינפארמאציע פונעם מוח צו די נערוון אינעם קערפער.
דויערהאפטיקייט
אויסדויער אדער דויערהאפטיגקייט איז א נאכנאנדיגער עקשנות און סבלנות ביי פיזישע איבונגען וואס די נערוון סיסטעם און דאס הארץ און אטעמען האלטן אן טראץ די שווערע ארבעט פון די מוסקלען וואס פארברענען אקסיזשען און גלוקאז און מ'דארף אויך פטור ווערן פון די אפפאל.
אשקלון
אין יאר 644, האבן די מוסלמענער פארענדיקט זייער איינעמען דאס לאנד, און אַשקלון איז אריבער צו אראבישער הערשאפט. אין די שפעטערע יארן זענען פארגעקומען עטלעכע קאמפן, דורכאויס די קרייצצוג מלחמות, צווישן די קריסטן און די אַראַבער. וואס צום סוף האט סאלאך א דין, פארטריבן די קריסטן פון לאַנד, און די מוסלמענער האבן גענצליך פארניכטעט די אלטע שטאט, צוזאמען מיטן פארט.
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אזיע
גלאבאלע אנווארעמען
קליין|250px|דורכשניטלעכע גלאבאלע טעמפעראטור פון 1856 צו 2020 גלאָבאַלע אָנװאַרעמען איז א טערמין וועלכע ווערט גענוצט צו באצייכענען דאס קלימאט טויש אין וועלכן מיר געפינען זיך היינט.
לויט ווי וויסנשאפטלער זאגן איז די גלאבאלע טעמפרעאטור געשטיגן נאכאנאנד זינט די וועלט איז אריין אין די אינדוסטריאלע רעוואלוציע און מען האט אנגעהויבן אויסשפייען שעדליכע שיגעון גאזן וועלכע בלייבן שטיין אין די אטמאספערע און לאזן נישט די היץ פון די זון צוריק ארויסגיין אין קאסמאס. גלאבאלע אנווארעמען איז דער אבזערווירטער פארמערונג אין דער טעמפאראטור פון דער וועלט.
פארט אבער זעט מען פיל מאל וואו עס שטעלט זיך ארויס אז עס ווערט גאר קעלטער פון סיי ווען און עס ברעכט רעקארדס אויך פארקערט, דאן זאגן זיי אז אפילו מיטן טעריא פון גלאבאלע אנווארעמען מעג זיין קאלט אויך און אפילו ברעכן רעקארד קעלט, אבער דאס באדייט אז פראצענטואל וועט זיין ווייניגער קאלטע טעג דורכ'ן גאנצען ווינטער ווי א יאר בעפאר.
גלאבאלע אנווארעמען ווערט געשאפן
די עלעמענט האט די זעלבע עפעקטן ווי קארבאן דיאקסייד און אין צוגאב קען זיך דאס האלטן לאנג אן אויסוועפן און ווען אסאך זאמעלט זיך אן ווערט עס אויסגעשפיגן צו די אטמאספערע דורך פארשידענע וועגן. וויסנשאפֿטלער שפעקולירן אז די סארט עלעמענט זאמעלט זיך אן אונטער די ערד דורך אלע לענדפילס און אפפאלן און קומט זיך צוזאמען אין די אקעאנען וואו עס האלט זיך פריש פון די קעלט פון די וואסער אין גרויסע אייזבערג. ווען די אייזבערג ברעכן זיך אפ ווערט אויפאיינמאל אויסגעשפיגן אסאך פון די עלעמענט וועלכע האט א שנעלע עפעקט אויף די אטמאספערע.
דער קיאטא אפמאך
צי פאסירט גלאבאלע אנווארעמען יא אדער נישט, איז אבער איין זאך זיכער אז די לופט אין די גרויסע שטעט איז שמוציגער און געדיכטער און אויב מען וועט דאס ווייטער לאזן אזוי אנגיין וועט עס נאר ערגער ווערן און קען האבן געזונטהייט עפעקטן אויף מענטשן און ספעציעל אויף קינדער.
באר שבע
טראנספארטאציע
ישראל באנען האט צוויי באן סטאנציעס אין דער שטאט, באר שבע צפון באן סטאנציע, וואס איז נאנט צום אוניווערסיטעט, און די שפיטאל, און באר שבע צענטראלע באן סטאנציע, וואס איז אין צענטער פון דער שטאט, און דער ביי געפונט זיך די צענטראלע אויטאבוס סטאנציע.
עדגער בראנפמאן
קאטעגאריע:ביליאנערן קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאטעגאריע:צדקה קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
שלמה ריסקין
ביאגראפיע
ער איז פארהייראט און האט פיער קינדער.
אקטאבער
*
יבנאל
די מחלוקת קעגן מוהרא"ש
קאטעגאריע:ישובים אין ישראל
אחד מי יודע
אחד מי יודע איז א פיוט וואס מען זאגט אין סוף ליל הסדר. עס איז געשריבן אין לשון קודש געמישט מיט אראמיש. זיין געשטעל איז 13 פראגעס אויף א פארעם פון: "אחד מי יודע", "שנים מי יודע" אא"וו, און די ענטפערס זיינען: "אחד אלוהינו", "שני לוחות הברית" אא"וו.
פאציענט
קאַטעגאָריע:מעדיצינישע טערמינען
כ"ג אייר
יארצייטן
23. ijjár
נערוון בראך
קאטעגאריע:קרענק
אטלאנטיק סיטי
היסטאריע
אזוי ווי די שטאט האט זיך געפלאגט מיט אסאך ארימקייט און קרימינאלן האבען די וואוטערס אין א פריוו אפצושטעלן דאס, (1976) געשטימט צו בארעכטיגען דאס אויפבוי פון קאסינא'ס
נתניה
רעפערענצן
*
טביה דער מילכיקער
הײַנטיקע קינדער
דער קצב לייזער־וואָלף, אַ גרויסער גביר – כאָטש אַ היבשער עם־הארץ, רעדט זיך צונויף מיט טביה'ן ער זאָל עם פאַרקנסנען זײַן עלטסטע טאָכטער צייטל. דערווײַלע ווײַזט זיך אויס אַז צײטל וויל גאָר חתונה האָבן מיט מאָטל קאַמזויל – דער אָרימער שנײַדער. טביה איז מסכים, און ער פאַלט אײַן אויף אַ המצאה כדי אײַנצורעדן גאָלדען: אינמיטן נאַכט כאַפּט ער זיך אויף ווי פון אַ בייזן חלום, און טענה'ט אַז לייזער־וואָלפס ערשטע פרוי פרומע־שרה, האָט עם שטרענג געוואָרנט ניט צו געבן זײַן טאָכטער פאַר איר געוועזענעם מאַן, אַניט – וועט זי שטאַרבן נאָך אַ וואָך דרײַ.
טעלעוויזיע
קליין|250px|אַ גאר אַלטע טעלעוויזיע פונעם יאָר ה'תשי"ט (1959) טעלעוויזיע איז אַ טעלעקאָמוניקאַציע סיסטעם וואָס ווייזט ווידעאָ: רירנדיקע בילדער ווי די נייעס, פילמען, ספאָרט אא"וו.
גאון
דער ווארט גאון קען מיינען איינע פון די מנהיגי ישראל און די תקופת הגאונים,
אינעם מאדערענעם העברעאיש
אין עברית מיינט דער ווארט 'גאון' א געניאלער מענטש, וואס אויף ענגליש רופט מען א דשיניעס, צום ביישפיל אלבערט איינשטיין איז באטיטלט אין עברית א גאון, כאטש וואס עס קלינגט זייער ענליך איז עס אין גאנצן אן אנדערע באגריף ווי די וואס די פרומע אידן נוצן דאס ווארט גאון. ביידע באדייטן זענען זייער ווייט פון דעם טרוקענעם אפטייטש וואס מיינט שטאלץ.
סקול בארד
די געזעצן גיווענליך פארלאנגען א גוטע און אומזיסטיגע חינוך פאר אלע קינדער אפגעזעהן ווי קליג, ווי ווייס, ווי שווארץ, ווי קאטויליש, ווי אידיש, דאס קינד אדער זיין פאמיליע איז. ווי אויך ערלויבט דאס געזעץ אז א סקול באורד קען מחליט זיין וואס עס פעלט אויס נאכצוקומן די פארלאנגען פון די געזעץ. ווי למשל קען די סקול באורד מחליט זיין אז מען גייט צושטעלן סקול באסעס פאר אלע קינדער.
קאַטעגאָריע:בילדונג
סידי
לינקס|150px סידי (ר"ת פון ענגליש CD - Compact Disc) איז א רעקארד-דיסק פארמאט וואס מען קען אויף איר היטן דיגיטאלישע אינפארמאציע ווי פון א קאמפיוטער אדער מוזיק. דאס פארבייט די אלט-מאדישע קאסעטעס און פאטיפאן פלאטעס.
ווי אזוי ארבעט דאס
קאַטעגאָריע:איינשפייכלערונג מיטלען
בית שאן
געשיכטע
די שטאָט ווערט דערמאנט אין די אכטונגס־שריפטן מיטן נאמען "אַשאַן". בית שאן ווערט דערמאנט אין דער רשימה פון די נצחונות פון טהוטמאָסע ווו אויף זיין אקציע צו ארץ ישראל אין ישראל אין 1468 פאר דער ציווילער רעכענונג. פון דעמאלסט ביזן 12טן יאָרהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג איז די שטאָט געווען אונטער מצרישער הערשאפט, און מען האט געפונען דארט דאס הויז פונעם מצרישן גובערנאטאר. אין דער שטאָט האט מען געטראפן אַ סטאַטוע פון ראַמעסעס דער דריטער.
עדיפוס
די מיטאלאגיע דערציילט אז עדיפוס איז געווען א קינד צו זיין טאטן לאיאס, דער קעניג פון טעביי, און צו זיין מאמען יאקאסטא. ווען עדיפוס איז געבוירן געווארן האט דער מגיד עתידות אראקעל פון דעלפי געזאגט נבואה אז עדיפוס וועט אין זיין עלטער מארדן זיין טאטע און ליגן מיט זיין מאמען. עדיפוסס עלטערן האבן באשלאסן גערן צו איבערגעבן זייער קינד צו א פאסטאך, זאל אראפווארפן דאס קינד פון א הויכע בארג. אבער דער פאסטאך מיט זיין דערבארעמדיקייט האט דאס נישט געטון, און האט איבערגעגעבן דעם קינד צו אן אנדער פאסטאך פון קארינאטוס. דער פאסטאך פון קארינאטוס האט איבערגעגעבן דעם קינד צו די אומפרוכפערדיקע קעניגן פון קארינאטוס.
ארעסט
ארעסט איז ווען די פאליציי כאפט איינעם און לייגט אים אריין די הענט אין קייטלעך צו טראגן אין טורמע פאר א געוויסער פארברעך.
ניי
נייע זאך מיינט אז דאס איז דאס ערשטע מאל נארוואס איצט רעלאטיוו פריש באשאפן געווארן און ארויסגעקומען לאור עולם. דא איז די פארקערטער ווי אלט.
הורדוס אנטיפאס
הורדוס אַנטיפאַטער (גריכיש: Ἡρῴδης Ἀντίπατρος, Hērǭdēs Antipatros; געבוירן פריער פון 20 פאַר דער ציווילער רעכענונג – געשטאָרבן נאָך  39 לויט דער ציווילער רעכענונג), באַקאנט מיטן בײַנאמען אַנטיפאַס, איז געווען אן ערשטן־יאָרהונדער הערשער איבער גליל און פעראיע.
רייז
היסטאריע
רייז פלעג וואקסן אין די אלטע צייטן אין דרום כינע און אינדיע. בערך אינעם ערשטן יארהונדערט האט מען געברענגט רייז קיין יאפאן. שפעטער איז רייז געווארן פארשפרייט פון אינדיע אין דרום אייראפע און אפריקע.
וואקסן רייז
מען פלאנצט רייז אין א פלאכן פעלד פיל מיט וואסער. איידער מען שניידט די תבואה דארף דאס וואסער רינען אראפ פונעם פעלד. אמאל פלעג מען פלאנצן רייז אין א פעלד נאר יעדן אנדער יאר אדער יעדן דריטן יאר, אבער היינט ניצט מען קונסטמיסט און מען פלאנצט רייז אין א פעלד יעדן יאר.
קאלינג קארד
קאלינג קארד שווינדל
3)	קאלינג קארטעלך זאל מען נאר קויפן פון א געשעפט און נישט דורך די טעלעפאן אדער אינטערנעט ווייל געוויסע אזלעכע פירמעס זענען פשוט'ע רויבערס און די קארטלעך קומען קיינמאל נישט אן אדער קומט עס אן און די קאוד ארבעט נישט. אויסער דעם זענען פאראן פירמעס וועלכע בעטן א דעליווערי טשארדזש און רעכנען דאס שפעטער אראפ פון די מינוטן.
מאלצייט
די מאלצייטן עסט מען אממיינסטן אין שטוב אדער אין א רעסטאראן. אבער דאס איז לאוו דווקא—מען אויך עסן די מאלצייט ביי א פיקניק, ביים ברעג ים אדער א בארבעקיו.
גרויס
אויך רופט מען אן אלס שפאט איינער וואס מאכט א ברייטעל פון עפעס וואס מען ווייסט שוין. אדער געבט צופיל כבוד פאר א פשוטער מענטש, אז דאס איז נישט קיין גדולה.
Windows Me
left|thumb|250px| Windows Me דעסקטאפ Windows Me איז א גראפיקעל יוזער אינטערפעס (GUI) אפערירן סיסטעם וואס איז דערשינען דעם 14טן סעפטעמבער 2000, ארויסגעגעבן דורך מייקראסאפט, עס ערזעצט Windows 98, און זי איז די לעצטע פון דריי אפערירן סיסטעמען פון די ווינדאוס 9X פאמיליע, וואס איז געבויעט אויף דעם DOS אפערירן סיסטעם.
איבערבליק
Windows Me איז געווען א שטיקל דורכפאל פאר מייקראסאפט, עס איז ארויס געקומען 7 חדשים נאך Windows 2000 און וויבאלד Windows 2000 (דער NT קערל) איז נאך נישט גרייט פאר די קאנסומער ווייל רוב קאמפיוטער שפילערייען פון יענער צייט און אסאך קאנסומער פראגראמען האבן נאך נישט געארבעט מיט Windows 2000, האט מייקראסאפט ארויס געגעבן Windows Me אבער עס איז נישט געווען צו שטארק סטאביל, און עס האט געהאט פארשידענע פראבלעמען, ממילא איז עס נישט געווארן צו אויפגעכאפט.
אנאניזם
אנאניזם אויך באקאנט אלץ מעסטורבעיטן אדער זיך אויסרייבן איז די אקט פון מוציא זרע זיין נישט אין א פרוי׳ס פּוסי נאר לבטלה
ליידן
ליידן איז א שטאט אין האלאנד.
קליין
פלעצער
קאטעגאריע:משפחה נעמען
ענטוזיאזם
ענטוזיאזם איז א אויפגעהייטערטער גיסטע כלפי א נייע פרישער קאנצעפט.
גרענעץ
א גרענעץ איז אן אויסגעצייכענטער ליניע וועלכע טיילט אפ די טעריטאריע צווישן שטעט און לענדער.
גרענעץ קאנטראל
גרענעצן ווערן קאנטראלירט דורך א ספעציעלער אגענטור, די צאל אגענטור, וואס איז פאראנטווארטליכט פאר אלעס וואס גייט אריין און ארויס פון לאנד. זיי אינספעקטירן אלע פראדוקטן און סחורה וואס קומט אריין אויס מורא פאר דראגס אדער שעדליכע כעמיקאלן. אלעס וואס גייט ארויס ווערט אויך קאנטראלירט צו מאכן זיכער אז קיינער שמוגעלט נישט ארויס וואפן וואס איז פארבאטן צו פארקויפן צו אנדערע לענדער.
גרעניצן פון געוויסע לענדער
אז איר וועט דורכבלעטערן אייער אטלאס וועט איר באמערקן אז אלע מדינות (חוץ פון די וואס זענען גענצליך ארומגענומען מיט ים) באזיצן מערערע גרעניצן. צום ביישפיל: די פאראייניגטע שטאטן פארמאגט צוויי אקינות גרעניצן – דער אטלאנטיק אויף מזרח און דער פאסיפיק אויף מערב, און צוויי לאנד גרעניצן ‏–‏ דער אומגעבויטע כותל אויף דרום און דער הייוועי קיין טאהש אויף צפון.‏
רוסלאנד איז שוין א שטיקל גרעניץ אדיקט. אין צוגאב צו דער פאסיפיק אויף מזרח און דער ארקטיק און אנדערע טייכן אויף צפון, גרעניצט זיך דער וואדקע-בער מיט 14 שכנים: קים דזשאנג-אן, כינע, ‏מאנגאליע, קאזאקסטאן, אזערביזשאן, גרוזיע, אוקריינע, בעלארוס, פוילן, ליטע, לאטוויע, עסטאניע, פינלאנד, און נארוועגיע.
(אגב. ווי אויבן ערווענט, געפונען זיך נאך צוויי חצי-לענדער וואס זיצן אין אן אנדערע לאנד. די צוויי זענען וואטיקאן סיטי, וואס באשטייט פון א פאר געסלעך אין רוים הבירה; און סען מארינא. ביידע שטעט זענען א חלק פון איטאליע, אבער פירן א זעלבסשטענדיגע רעגירונג ווירטשאפט.)
פתח תקוה
פתח תקוה איז א שטאט אין דעם צענטער דיסטריקט פון ארץ ישראל, די שטח איז גרויס 39,000 דונעם. געגרינדעט 1878, ס'האט באקומען די נאמען שטאט אין 1937. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין פתח תקווה 179,400 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 3.3 פראצענט. רוב זענען אידן.
קענגורו
קליין|250px|ניי געבורין זשאוי זייגט כאטשיג ער איז אפט מאל 9 ביז 12 פיס הויך, אבער ווען ער ווערט געבוירן איז ער אזוי גרויס ווי א פליג און עס קלעבט זיך אן צו זייגן אויף אכט חדשים ביז זי ווערט ערוואקסן.
ברעד פיט
קאריערע
און 1988, די ערשטע מאהל געווען אין א געהעריגע פילם פארדינט פאר דעהם א וואך $1,523 פאר זיבן וואכן. ביז 1991 ווי ער האט אנגעהויבן מיטען שפיץ ארויף געווען אין דריי פילמען, אקאדעמיע פריז געוואונען אין 1995, באוואוסט פון די פילמען "קעמף קלוב" (1999), "מיסטער און מיסז סמיט" (2005), "די אשענס" און נאך.
אשר אנשיל יונגרייז
ביאגראפיע
הרב אשר אנשיל איז געווען א זון פון ר' שמואל הלוי יונגרייז זצ"ל, סעטשער רב, און זיין ווייב  מרים ייטל (געב׳ ווינער).
חופשת קיץ
דער פילם ביי דער פארמעסטונג
אויך ביי דער טרייבעקא-קינא-פעסטיוואל-פארמעסטונג איז דאס באלױנט געווארן װי דער בעסטער דערציילערישער פילם, און האבן געשיינקט פאר דעם רעזשיסאר "דוד וולך" א סומע פון 50,000 דאלאר.
צבי הירש ראזנבוים
רבנות
ער האט שטארק אידיאלאגיש געקעמפט קעגן די ציונים און קעגן דער אגודת ישראל באוועגונג. ער האט נישט אנטייל גענומען אין די בחירות, און ווען די ציונים האבן באפרייט דעם כותל המערבי האט ער גע'אסר'ט פאר זיינע חסידים גיין אהין.
גער (הויף)
וועבלינקען
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
בוענאס איירעס
היינט וווינען דארט ארום 250,000 יידן.
לוד
די שטאט האט נישט קיין געוויילטן שטאטראט, נאר א קאמיטעט באשטימט פון דער רעגירונג. דער פארזיצער איז מאיר ניצן.
יוסף חיים זאנענפעלד
וועבלינק
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:עדה החרדית קאַטעגאָריע:ירושאלמער קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:מוהלים
יונג יידיש
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש קאַטעגאָריע:יידישיסטישע ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:ישראלדיגע ארגאניזאציעס
יעקב ישראל דעהאן
ער פארט קיין ארץ ישראל
ער האט דאן אויך באקומען א פאסטן אין דער רעגירונגס הויך שולע אין ירושלים אויף יוסטיץ.
אלס גענעראל סעקרעטאר פון אגודת ישראל אין ירושלים
מיט זיינע אלע באקאנטשאפאן אין רעגירונגס קרייזן און מיט זיינע באשרייבונגען האט ער אנגעפאנגן צו פארטייטיגן אגודת ישראל מיט וואס ער האט נאר געקענט, שרייבענדיג קעגן די פירערשאפט אין אויסלענדישע צייטונגן און טרעפנדיג זיך מיט רעגירונגס מענטשן אלס פאר די טובה פון אגודת ישראל און אידישקייט.
די פארדאכטונגען נאך זיין טויט
אזעלכע האבן אסאך גענוצט די פאקט אז ער האט געשריבן לידער וואס האבן זיך אנגענומען פאר די פרייהייט פון די סאציאלע באוועגונגען אלס א באווייז אז ער איז געווען א האמאסעקסואל, אבער אזעלכע האבן דאס אנגעווזיען אלס א לעכעריגע באווייז וויבאלד ער איז געווען אריינגעטאן אין ביידע סיי זיין לידער שרייבן אין סיי די סאציאלע באוועגונגען איז דאס גארנישט קיין באווייז און דאס האט ער נאר געשריבן לטובת הענין פון די פרייהייט.
זיין סעקסואלישע אידענטיטעט
מיט אדיל האב איך געריטן פערדן / מיט סאייד האב איך געטרונקט דעם פארבאטן וויין / מיט מאחמוד, מיט נאסיף איך צי אויס / מיין אבר, אומרויק אין איין אכזריותדיקן ווייטיק.
מנחם מענדיל האגער (בני ברק)
שוואנצונעס
אום חודש תמוז ה'תשע"ח האט רבי מענדיל געגעבן א דרשה פאר זיינע חסידים אין ניו יארק, און אין ארץ ישראל אין וועלכער ער האט פארלאנגט פון זיינע חסידים צו האבן הונדערט פראצענט געטריישאפט און איבערגעגעבנקייט צו אים, און ווער ס'קען נישט אויסהאלטן די ערפארדערונגען זאל ארויסנעמען זאפארט זיינע קינדער פון די מוסדות און זאל גייען זוכן פאר זיך אן אנדערע פלאץ. ער האט געזאגט אז ער וויל נישט האבן קיין "באטשיס" (א ווארט וואס שטאמט אורשפרינגליך פון אונגאריש און מיינט פעטער, אבער האט אויך א צוזעצליכע באדייטונג - "קאלטע חסידים"), און אז די וואס ווילן בלייבן זיינע חסידים מוזן איהם פאלגן אן קיין קושיות און בלינדערהייט זיין זיינע "שווענץ" ("געטרייע הייסע חסידים"). די דרשה וואס האט געדויערט אומגעפער צוויי שטונדען האט פאראורזאכט א שטורעם אין דער גאנצער חרדישער וועלט און האט מיטגעשלעפט מיט זיך צאלרייכע רעאקציעס (די מערהייט פון זיי איז רעאקציעס וואס קריטיקירן אפ לכאורה די גאנצע התנהלות פונעם רבי'ן און פונעם הויף "מרכז חסידי וויזשניץ", און א חלק שילדערן און פארגלייכן דעם הויף צו א סעקטע, צוליב די שטרענגע תקנות וואס זענען איינגעפירט דארט). דורכאויס דער דרשה האט רבי מענדיל געמאכט א ליד מיט די פאלגנדע ווערטער: "די שיטה הקדושה פונעם הייליגן ישועות משה, דהיינו שוואנצנות". ער האט באפוילן פאר זיינע חסידים צו זינגען דאס ליד אין פארזאמלונגען און אין יעדער אנדערער געלעגנהייט. שפעטער, איז דאס ליד פארשפרייט געווארן אומעטום, און ווערט היינט צו טאגס אפגעשפילט ביי פילצאליגע חתונות און אנדערע פאראנשטאלטונגען ארום דער חרדישער וועלט.
דיעטע
א דיעטע
פאר יעדע עקסטערע פונט פון וועלכע מען וויל פטור ווערן דארף מען פארברענען 3,500 קאלאריס און עס זענען פאראן צוויי וועגן וויאזוי דאס צו דעגרייכן. די ערשטע וועג איז דורך שאפן א דעפיציט פון קאלאריס וואס קומען אריין יעדן טאג און אזוי וועט דער קערפער אפנעמען דאס איבעריגע פון איר פעטנס רעזערוו אדער קען מען טאן איבונגן וואס וועט העלפן פארברענען עקסטערע קאלאריס און צעביסלעך וועט מען פטור ווערן פון די איבעריגע פלייש.
דער פראבלעם מיט א דיעטע
כמעט קיינער קען זיך נישט צוגעוואוינען צו א דייעט לעבן ווייל מען פייניגט זיך פשוטו כמשמעו. עסן וואלגערט זיך אויף די גאסן און וואו מען גייט און שטייט שמעקן די נארהאפטיגע עסן אריין אין די חושים נערוון און דער דייעט גייער קען עס נישט דורכטראגן. פארגעסט נישט אז דער פעשער מענטש גלוסט נאכמער פאר עסן ווי אנדערע און עס איז ממש נישט צום אויסהאלטן. מען קען נישט גיין אויף דייעט א גאנצן לעבן ווייל מען קען זיך נישט צוריק האלטן פון עסן עטליכע קיכלעך יעצט ארויס פון אויוון. יעדע קיכל איז ווייניגסטענס 50 קאלאריס.
א' סיון
ראש חודש סיון
בוקאווסק
געשיכטע
דער ערשטער אדמו"ר פון בוקאווסק איז געווען הרב מאיר יהודה שפירא (ה'תר"ו - י"ט תשרי ה'תרס"ח) וואס האט געהאט די דינאווער חסידים מיט זיך. נאך אים האט זיין זון הרב דוד שפירא (ה' שבט ה'תרל"ז - כ"ט שבט ה'תרפ"ד) איבערגענומען, און נאך אים זיין איידעם הרב משה טייטלבוים, וואס האט ווייטער געפריט די דינאווער חסידים אין בוקאווסק. ער איז געווען א געראטענער בעל תפלה און בעל מנגן. אבער די טיטעל בוקאווסקער רבי האט געירש'נט ר' דוד'לס עלסטער זון, הרב אלטר ראובן שפירא פון סאניק הי"ד.
צווישן די חסידישע שטיבלעך אין בוקאווסק זענען געווען א צאנזער שטיבל, א דינאווער שטיבל, א סאדיגורער שטיבל ווי אויך א שטיבל וואס האט געהייסן נאך רבי מענדעלע פון רימאנאוו.
ישראל יעקב פישער
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:עדה החרדית קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים פוסקים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
טויש
טויש באדייט א זאך וואס איז גענדערט געווארן פון איר פאריגע צורה
ה' סיון
יארצייטן
ה' בסיוון 5. siván
פניני השער
פון אירע שענסטע ארטיקלען איז די מאמר שערי מדע פון הרב משה נחום קרויס, ראש מערכת חקר ועיון בתלמוד, וואס ציעט צו זיך מייסטענס ליינער. אויך פארמאגט די גליון פיל אנדערע הערליכע אפטיילונגען, אבער בעיקר איז עס געשטעלט מפרסם צו זיין די דרושים ופלפולים פון הרב אהרן קרויס שליט"א, ראש הישיבה.
כנסת
אזוי ווי ישראל איז א דעמאקראטיע, האלט מען אלגעמיינע וואלן צום כנסת פון צייט צו צייט, אבער נישט מער ווי פיר יאר. די סיסטעם פון וואלן איז לויטן פארהעלטעניש איבערן גאנצן לאנד.
ברוך נתן האלבערשטאם
ער איז גאון אדיר, און גאר א שארפער, א שטרענגער קנאי און א גאר קלוגער מענטש.
ער איז גאר שטארק באהאוונט אין דער שיטה פון רבי יואל טייטלבוים פון סאטמאר, און ער טרעט אפטמאל אויף מיט דרשות איבער דער שיטה, און אקעגן די ציונים און אגודיסט'ן. ער איז אויסגעוועלט געווארן צו אויפטרעטן ביים גרויסן כינוס אין בארקלעיס סענטער אקעגן דעם גזירת הגיוס.
שמעון וויזנטאל
נאצי יעגער
וויזנטאל האט קיינמאל זיך נישט באשעפטיגט מיטן אפהאלטן פיזיש מלחמה פארברעכערס. זיין שיטה איז באשטאנען אויפן זאמלען יעדע קלענסטע פאפיר און מעגליכע אינפארמאציע איינצלהייטן וועגן די פארברעכערס, עס צוזאמענברענגען און דאקומענטירן אין זיינע באהאלטענע אפיסעס אין וויען, און עס אריבערפירן צו די נויטיגע אינסטאנצן כדי צו פארזעצן די פראצעדור, און דערנאך שטעלן דעם מענטש צו יוסטיץ. אין פילע פעלער האט ער זיך באנוצט מיט די מידיא מיטלען כדי צו בויען דעם דעת הקהל צו פארלאנגען די אינסטאנצן זאלן ארבעטן. אין טאטעל האט וויזנטאל אין זיינע מענטשן סוקסעסירט צו ברענגען צו יוסטיץ אומגעפער טויזענט מלחמה פארברעכערס.
לשון קודש
לשון קודש האט זיך אנטוויקלט במשך די דורות אין פארשיידענע וועגן, און פון איר האט זיך אנטוויקלט העברעיש.
יידיש ראדיא אין אויסטראליע
יידיש ראדיא אין אויסטראליע איז שוין מער ווי 30 יאר אלט און קען אויך געהערט ווערן אויף דער אינטערנעט און ווי א פאדקעסט. עס זיינען פאראן צוויי יידישע פראגראמען ביי צוויי באזונדערע ראדיא סטאנציעס. איינע איז די מלוחישע SBS ראדיא באדינונג, זוכט אןיף:http://www.radio.sbs.com.au/language.php?language=Yiddish די אנדערע איז א קהילה געשטיצט סטאנציע ZZZ, זוכט אויף: http://www.3zzz.com.au/staging/default.aspx און האט הנאה פון ט יידיש ווארט און ליד..
מרדכי שעכטער
ער איז געװען דער הױפּט־אינטערװיויִרער און מיטרעדאַקטאָר פֿון דעם ייִדישן שפּראַך־ און קולטור־אַטלאַס (קאָלאָמביע־אוניװערסיטעט) פֿון 1961 ביז 1970, װי אױך מיטרעדאַקטאָר פֿון דעם גרױסן װערטערבוך פֿון דער ייִדישער שפּראַך אין די 1980ער.
ווייטאג
עמאציאנאלער פיין: קען אבער מיינען ווי גילט און סתם פארלירן עפעס א גוטע זאך וואס מען גלוסט. א.א.וו. אויך ביי עמאציאנאלער ווייטאג, איז דאס צו שיקן א מעסדזש פארן מענטש צום געדענקן נישט צו טשעפענען קיין אנדערן ווייל עס טוט וויי, נישט צו באגנבענען קיינעם ווייל מען וועט זיך פארשעמען און האבן עמאציאנאלע ווייטאג.
קאטעגאריע:קערפער
יוסף מאיר טווערסקי
ר' יוסף מאיר'ל האט געהאט פיר טעכטער, אבער זיינע זין זענען אוועק יונגערהייט. ווען זיין טאכטער איז געווארן א כלה ביי (זיין פעטער) ר' דוד'ל סקווערער, האט אים ר' דוד געזאגט: מיין אנדער מחותן (ר' יעקב לייב פון טריסק) האט אויך נישט געהאט קיין זין איידער ער איז געווארן מיין מחותן. אויך דיר געב איך מיין ברכה אז דו זאלסט זוכה זיין צו א זון. זיין ברכה איז מקויים געווארן כ"ד אדר ה'תרנ"ה מיטן געבורט פון ר' אברהם יהושע העשיל. נאכדעם האבן די חסידים פון ר' יוסף מאיר פארזאמלט פאר'ן ארון הקודש און צוגעזאגט אז דאס קינד וועט ווערן מאכניווקער רבי, אלס סגולה פאר אריכות ימים.
יעקב לעבאוויטש
רבי יעקב הלוי לעבאוויטש אב"ד קאפיש זצ"ל בעל משנת יעקב אין וויליאמסבורג איז געווען א תלמיד פון רבי שאול בראך, קאשויער, און א חסיד פון רבי ישכר דוב רוקח, דער בעלזער רב.
וו.צ.ב.
וו.צ.ב. אדער למשל איז א ראשי תיבות פון ווי צום ביי שפיל וואו צו זאגן א משל אויף עפעס וואס מ'וויל ארויסברענגן.
קובי אריאלי
ער איז א קאמיקער, וואס טרעט אויף אויף דער ישראלדיקער טעלעוויזיע. אמאל בעיקר אלס גאסט ביי אנדערע, היינט האט ער אן אייגענע פראגראם אויף קאנאל צוויי, ווי אויך אויפן ארמיי ראדיא.
ביאגראפיע
אין 2012 האט אריאלי גענומען שפילן אין ראם פון דעם יידישפיל טעאטער, און האט אויפגעטראטן מיט זייער א דערפאלגרייכע פארשטעלונג, צוזאמען מיט דודו פישערן. יעדן חודש רעדאגירט ער דעם קולטורעלן פראגראם "סוגרים שבוע בצוותא".
ואכ"מ
קאטעגאריע:ראשי תיבות
אריה ראזנפעלד
ער איז א זון פון ר חיים אברהם ראזנפעלד דער סאטמארער דיין אין אנטווערפן וואס איז אוועק יונגערהייט ביי א עקסידענט אויפן וועג אהיים פון דער חנוכת הבית פון סאטמאר יונגל קעמפ.
ים
ארקטישער אקעאן
*
אקעאנוס
אקעאנוס איז ביי די גריכישע מיטאלאגיע דער נאמען פון דער טייך-אפגאט.
פארצייטנס האבן די גריכן געגלויבט אז דער אקעאן איז א זון פון די געטטער אוראנוס (די הימל) מיט גאיא (די ערד).
ברענשטאף
אנדערע ברענשטאפן
אנדערע ברענשטאפֿן ווערן נישט געמאכט פון פֿאָסילן. א טייל זיי ווי קערן און הידראגען זענען פריי פון קוילנשטאפֿן. אנדערע ווי האָלץ און עטאַנאָל דאָך האבן קוילנשטאפֿן. א טייל די דאזיקע זענען: די דאזיקע ברענשטאפֿן קענען זיך באַנייַען. דאס הייסט אז מען קען מאכן מער אויב זיי פֿעלן אויס.
דאנאלד טראמפ
פריימערי וואלן
ביי זיין קאמפיין האט טראַמפּ אויסגעגעבן דאס ווייניגסטע געלט פון אלע קאנדיטאטן, און דאך האט ער געבראכן די רעקארד באקומענדיג די מערסטע צאל שטימען פון סיי וועלכע רעפובליקאנער פריימערי פארמעסט אין היסטאריע.קליין|316x316פיקס|לאָגאָ פֿון טראמפ פֿאַר פּרעזידענט קאָמפּיין 2016
אוראנוס (אפגאט)
אוראנוס איז ביי דער גריכישע מיטאלאגיע דער ערשטער אפגאט, די הימל. לויט דער מיטאלאגיע איז באשאפן געווארן אלע לעבענישן פון דעם וואס די היץ פון דער זון מיט די רעגן האבן געשיצט אויף דער ערד, ווען די ערד איז זיין ווייב, די אפגאטין גאיא.
דער 7טער פלאנעט אוראנוס הייסט נאך דעם אפגאט.
מונקאטש
יידישע היסטאריע
זיין אייניקל רבי שלמה שפירא  בעל שם שלמה איז גערופן געווארן פון סטריזשעוו, גאליציע, און איז אויפגענומען געווארן אלס רב.
יצחק אהרן קארף
אויך געבט ער ארויס צוויי איינפלוסרייכע אידישע צייטונגען וואכענטליך אין באסאטן, איינס איז א תורה בלאט מיט מודעות בחנם פארטיילט אין די שולן, און איינס איז א צייטונג פאר די געשעפטן.
בית החיים
אין יידישקייט איז דער חיוב קובר זײַן מענטשן געבונדן מיט דער גלויבונג אין תחיית המתים און דעם צלם אלוקים פֿון א מענטשן. דער קערפער פון א מענטשן איז דער רו-ארט פֿאר דער נשמה דעריבער איז מען אים "גונז" אין ווײַסע תכריכים, אזוי ווי תשמישי קדושה. דער שטח פון א בית החיים ווערט גערעכנט אלס אן ארט וואו מ'דארף זיך פֿירן בכבוד'דיג, און ס'איז פאראן געוויסע הלכות אין דעם ענין.
זעט אויך
בית קברות
קרית טאהש
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קאנאדע קאַטעגאָריע:חסידים
דזשאן מעקעין
ער איז געלאפן פאר רעפובליקאנער פרעזידענט קאנדידאט קעגן זשארדזש בוש אין 2004, אבער ער האט פארלוירן אין די פריימעריס. עס האט דעמאלטס געמאכט א רוגזה צווישן מעקין און בוש. ביי די לעצטע פריימעריס האט ער געהאט עטליכע קעגענער ווי מייק הוקאבי, רודאלף זשוליאני, מיט ראמני, אבער ער איז זיי אלע בייגעקומען. ווען ער האט געוואנען די נאמינאציע האט איהם פרעזידענט דזשארדזש בוש אינדארסט פאר פרעזידענט. אזוי ווי בוש איז דאן נישט געווען זיין פאפולער ביי די מאסען האט זיך בוש געווערטעלט פאר די פרעסע: איך וועל אלעס טועהן אז מעקעין זאל זיין פרעזידענט אפילו ער וויל איך זאל "נישט" ארבייטן פאר איהם, וועל איך עס טוהן...
חלה
250px|left|קליין|חלה באדעקט מיט מאָן חלה (כאַלע) איז א געפלאכטן ברויט וואס איז געבאַקן באַזונדער אויף שבת און יום טוב. יעדע חלה ווערט געפלאכטן פון זעקס שטיקלעך טייג.
קאַטעגאָריע:עסנווארג קאַטעגאָריע:שבת קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
לעבנס פראגן
לעבּנס־פֿראַגן האָט זיך געשלאָסן אין מײַ 2014.
יאסי גרין
ער וואוינט אין סי געיט, ברוקלין, מיט זיין ווייב און קינדער.
טעלעפאן שווינדל
לאנג דיסטענס טעלעפאן ביל
אנדערע פירמעס האבן שטילערהייט רעגולאציעס איבער מינימום מינוטן און נאר דעמאלט באקומט מען די אדווערטייזטע פרייז. צום ביישפיל קען אמאל שטיין אויפ'ן קאנטראקט אז דער פרייז וועלכע איר באקומט איז נאר אויב די טעלעפאן קאל איז גענוג לאנג אז עס וועט קאסטן א מינימום פון 50 צענט. אויב נישט קאסט דאס פיל טייערער און מען באמערקט דאס נישט ווייל עס לויפט צווישן די שורות און קיינער רעכנט נישט אויס די מינוטן און די טשארדזשעס מיט א קאלקולעיטאר.
ווייטער איז פאראן אלע ערליי מינוטן. איין פירמע רעכנט פער סעקונדע און א צווייטע רעכנט יעדע נייע סעקונדע פאר א נייע מינוט וועלכע איז פיל טייערער אין די ענדע, ספעציעל אויב מען נוצט דאס אסאך. רוב פירמעס רעכנען היינט פער יעדע האלבע מינוט, וואס טייטש אז אויב איר רעדט 61 סעקונדן ווערט עס גערעכנט ווי איין און א האלב מינוט. אנדערע פירמעס רעכנען א גאנצע מינוט און די זעלבע 61 סעקונדן טעלעפאן קאל ווערט פאררעכענט פאר צוויי מינוט. דאס בעסטע איז צו טרעפן א פירמע וואס רעכנט די פרייזן פער סעקונדע. וואס טייטש אז אויב מען רעדט 121 סעקונדן ווערט דאס פאררעכנט אלס צוויי מינוט און איין סעקונדע און קאסט נאר ווי צוויי מינוט מיט איין סעקונדע.
באקאנטע שווינדלערייען
פיל פלענער זענען זייער ביליג און עס כאפט אן אויג און מען פארגעסט צו באמערקן אז עס שטייט גארנישט געשריבן וועגן 24 שטונדן א טאג, 7 טעג א וואך. טייל פירמעס מאכן זיך אייגענע צייטן ווען די ראטעס טוישן זיך. אמאל קען דאס אפילו זיין נאר עטליכע שטונדן אינמיטן טאג און דארט מאכן זיי זייער געלט. מענטשן באמערקן דאס נישט ווייל עס שטייט געשריבן אין קליינע שורות און אפילו ווען די בילס קומען אן באמערקט מען דאס נאך אלץ נישט ווייל די הויכע פרייזן קענען זיין נאר אויף עטליכע טעלעפאן קאלס און עס מאכט נישט קיין סאך אויס פאר דעם אינדיווידועל אבער פאר די פירמע איז עס זייער גאנצע פארדינסט.
מאיר פרוש
פאליטיק
ביז 2007 איז פרוש געווען א באיאנער חסיד, אבער ער איבערגעלאזט דאס חסידות ווען ער האט געשטיצט מאיר רובינשטיין ווען ער האט קאנדידירט צו ווערן בירגערמייסטער פון ביתר עילית קעגן יצחק פינדרוס וועמען דער באיאנער רבי האט געשטיצט. דערנאך איז ער געווארן נאנט צום וויזשניץ-מאנסי חסידות און האט אויך געפארן אויף א נסיעה צו רבי מאטעלע האגער אויף ראש השנה.
משפחה
מאיר פרוש און זיין ווייב רחל האבן צוועלף קינדער. זייער עלצטע קינד, שרוליק, איז געוויילט געווארן בירגערמייסטער פון אלעד אין 2013.
מחזיקי הדת
קאַטעגאָריע:אנטווערפן קאַטעגאָריע:קהילות
שבת
מצוות פון שבת
די מצוה פון שבת ערקלערט דער רמב"ם אין יד החזקה, ענטהאלט פינף מצות, צוויי מצות עשה און דריי מצות לא תעשה. היטן שבת איז פון די שטרענגסטע מצוות אין דער תורה. ווען א ייד איז מחלל שבת (איז עובר איינע פון די 39 מלאכות פון שבת) במזיד און עדים האבן אים געווארנט קומט אים דער טויט שטראף פון סקילה, וואס איז דער הארבסטער שטראף פון די פיר מיתות בית דין, אדער קומט אים כרת טאמער ס׳איז נישט געווען קיין עדים.
זכור את יום השבת לקדשו
זכור את יום השבת לקדשו, לויט דער ציילונג און אויסשטעל פון ספר החינוך איז דאס דער איין און דרייסיגסטער מצוה פון די תרי"ג מצות. דער אפטייטש פון די מצוה ערקלערט דער ספר החינוך, "מיר זאלען רעדען רייד ביים אריינקום פון שבת און ביי זיין ארויסגיין, רייד וואס האבן אן אינהאלט פון געדענקעניש און א דערמאנונג פון דעם גרויסקייט, דערהויבנקייט און באזונדערהייט פון דעם טאג שבת, און אונזערע חכמים זכרונם לברכה (חז"ל) ערקלערען אז מיר זענען באפוילן צו זאגען די רייד איבער וויין". דעם אינהאלט פון די מצוה ערקלערט ווייטער דער ספר החינוך "פון די ווארצלין פון די מצוה, ס'זאל זיך דעוועקען דורך טוהן די מצוה, א געדענקעניש פון דעם גרויסקייט פון דעם טאג, און ס'זאל באפעסטיגן אין אונזערע הערצער דער באנייאונג פון די וועלט וואס השם האט באשאפן אין די זעקס טאג".
פרשת נח
ווען דער מבול האט אויפגעהערט, האט נח געשיקט א יונה, א טויב, צו דעגרגיין צי ס'איז שוין טרוקן אין דרויסן און מ'קען שוין ארויסגיין פון דער תיבה. די טויב איז צוריקגעקומען מיט אן איילבירט צווייג אין איר מויל.
באטאניק
left|thumb|250px|א פלאנץ ארט אין [[רוווענזארי רייהע בערג]] באטאניק (שטאמט פון גריכיש) איז א טייל פון די ביאלאגישע וויסנשאפט וואס פארנעמט זיך מיט פלאנצן און געוויקסן, בלומען און ביימער. איר אנטוויקלונג, איר וואקס, איר פרוכט א.א.וו.
קארעע
קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער קאַטעגאָריע:אזיע
הספד
דערויסענדיגע לינקס
איינער בלאגט זיין הספד קאַטעגאָריע: מצוות און מנהגים
ציצית
טעקע:Zitzis.jpg
קריטיק אויף וויקיפעדיע
קריטיק אויף וויקיפעדיע וואס אינטערנעט באנוצער האבן שוין אויסגעדרוקט אויפן וויקיפעדיע מאדעל, נישט זעהנדיג דערין קיין שום צוקונפט, און בלויז א נארישע אומבאלאנסירטע ענצקאלעפעדיע פיל מיט געקאכטע שטותים והבלים, געשריבן דורך איין איינציגע באנוצער וועלכע נוצט אויס דאס פלאץ צו באשרייבן דעם און יענעם.
עס הערשט נישט קיין דעמעקראטיע נאר כאַאָס און אנארכיע
תירוץ: עס איז דא פאליסיס געשריבן דורך אונזער מנהל קאצקער, סאָו אויב עס איז דא געהעריגע געזעצן איז דאס שוין נישט קיין אנארכיע און כאאס, די געטרייע מנהלים ארבייטן גאר שווער צו אינפאסרין די געזעצן. און ווער עס ברעכט דאס איז אחת דתו להיקרא וואנדאל.
עס ווערט קיינמאל פארטיק
ראבערט מקהענרי, א רעדאקטאר פון אנציקלאפידיע בריטאניקע, האט אנגערופען וויקיפעדיע: א שפיל אן קיין קאנסקווענסן. ווארשיינליך מיינענדיג דערמיט אז יעדע טויש איז קיינמאל נישט א קאנסעקווענס ווייל דער נעקסטער איז דאך געלאדענט צו טוישן ווייטער, און עס ענדיגט זיך נישט קיינמאל.
עס איז פארשלאסן
קיין איין ארטיקל איז שוין נישט פארשלאסן פון די אויבענדערמאנטע.
פלאנץ
פלאנץ ווערט גערופן אלע סארט לעבעדיגע געוואוקסן וועלכע שפראצן ארויס פון דער ערד, למשל ביימער, גראזן און געווירצן.
אוניווערסאלע וויסנשאפט
דרויסנדיקע מקורות
Heading 6, Philosophy as the Theological Science
כ"ג סיון
די טעג ווען כ״ג סיון קען געפאלן:
לאביאונג
די ציונים זענען די גרעסטע לאבי אין אמעריקע, אונטער פארשידענע גרופעס, די הויפט פון זיי איז עיפאק.
כ"ד סיון
יארצייטן
24. siván
אנטי שאפליפטינג
ווידעא קאמעראס
ווידעא קאמעראס איז נאך היינט די בעסטע מיטל קעגן שאפליפטינג וויייל דער געשעפט אייגנטומער אדער די וואס באטראכטן די ווידעאס קענען זיך לערנען וואספארא טאקטיקן די גנבים נוצן צו באגיין די גניבות און אזוי אויך אין וועלכע פלעצער אין געשעפט זיי פאסירן און פון דעם ווייסט מען וואו מען דארף שטעלן מער זיכערהייט און מען לערנט זיך צו באקעמפן די נייע טאקיטקן.
טעג און אלארם סיסטעם
די טעגס קומען אין פארשידענע פארמאטן און נייע סארטן קומען ארויס יעדע שטיק צייט צו צעמישן גנבים אדער צו מאכן גרינגער און ביליגער די ארבעט פון קלעבן די טעג סטיקערס. דער געדאנק איז צו קענען גוט באהאלטן די טעג און אזוי ארום אויסשפילן די גנבים און זיי באשטראפן פאר'ן גנבנ'ן. א פירמע וועלכע ספעציאליזירט זיך אין טעגס האט געזאגט אז זי האלט אינמיטן אנטוויקלן א פעדער וועלכע וועט אנטהאלטן א געוויסע באשטאנטייל אין די טינט וועלכע וועט קענען אקטיוויזירט ווערן און ארבעטן מיט א טעג סיסטעם. אויב דאס וועט אמאל ארויסקומען וועט עס זיכער רעדוצירן שאפליפטינג און העלפן ארעסטירן גנבים ווייל מיט א פעדער וועלן די געשעפטן קענען מאכן איין צייכן סיי וואו און עס וועט אויטאמאטיש אקטיוויזירט ווערן.
שמעון לעמבערגער
ער האט א שארפן גוטן קאפ ביי זיינע שלוש סעודות תורות ווארפט ער צוזאם תורות פון סאטמארער רבי'ן רבי יואל טייטלבוים ביז קלויזענבערגער רבי ר' יקותיאל יהודה האלבערשטאם א.ד.ג. און קען נאכזאגן ווערטער מיט א מקור אז ער האט דא געליינט היינט אין דער איד אדער אין המודיע. אזוי איז ער באקאנט אלס א פשטן און גאר אינטערסאנטער פארבן רייכער מענטש.
וויקיפעדיע
left|thumb|250px|לאגא פון וויקיפעדיע. װ‫יקיפּעדיע איז אַ פֿילשפּראַכיקער פּראָיעקט (לעת עתה:288 שפּראַכן) צו שאַפֿן אַ גענױע און פֿולשטענדיקע ענציקלאָפּעדיע. איר נאָמען איז אַ צוזאַמען שטעלונג פֿון צװײ װערטער: וויקי און "פּעדיע".
זייער פאפולער
די גרעסטע אינטערנעט זוך מאשין גוגל לייגט רוב מאל די רעזולטאטן פון ווערטער קודם די וויקיפעדיע ארטיקלען פון דעם ווארט, ווייל דער וועג וואיזוי גוגל ארבעט, זיי לינקן לויט דעם סדר פון בלאט ראנק ווער ס'האט די מערסטע לינקען צו אים איז אויבן אן. און וויבאלד וויקיפעדיע לינקט דאס מערסטע צו זייערע בלעטער ווערט עס אנערקענט אלס זייער פאפולער און גוגל לייגט דאס פון די ערשטע שורות.
פרייהייט איז דער גרונט און סטרוקטור
דער איינציגסטער און הויפט מעלה וואס וויקיפעדיע האט איז אז זי איז פריי, אויב איז דא דיקטאטורשאפט איז דאס אן אנציקליפידיע, און אויב מ'באמערקט דיקטאטורשאפט פון א באנוצער אדער דירעקטאר, דארף מען קענען ענגליש און באריכטען די פארברעך צו העכערע אנפירערס אין וויקיפעדיע, זיי וועלן יענעם אומשעדליך מאכן, און העלפן בויען און אטראקטן נאך שרייבער און ליינער וואס וועלן איינזעהן אז סאיז זייער א זאך און זיי זענען פולע און גלייכע שותפים צו דעם פראיעקט און זייער מוה פלאג הארוואניע און צייט גייט נישט לטמיון.
דער כוח פון וויקי; עס פאראייניגט פארשידנארטיגע און קעגן זייטיגע מיינונגען
אַלע תיקונים און רעאַקציעס פון יעדער ענין קען יעדער איינער ליינען און אָפּמאכן אויב עס איז באַרעכטיגט, אויב באַשליס איך אָדער אַן אנדערער ליינער אַז דאס איז בטעות געטוישט געווארן קען מען דאס צוריק פארעכטן. אויב דאס ווערט א לאנגער קאמף אַהין און צוריק איז דא ספּעציעלע פּאָליציי מיט מער כוח פון דעם המון, אויב האט איר טענות אז דער פּאליציי מאן האט געמעקט שלא ביושר איז דא מיליאנען ראנגען העכער אים וואס קענען אים אוועקנעמען זיין כוח, געווענליך ווי לענגער מ'שרייבט ווערט מען א גרעסערער ראנג אינעם היראַכיע, וואס מאכן אפּ וואַס איז יושר.
די וויקי פּראָגרעם ווערט היינט צוטאָגס זייער אויפגעכאַפּט, מער און מער, אסיפות מיטונגען פון ביזנעס און פאליטיק און אנדערע צילן ענדיגן זיך מיט א "וויקי" פרעזענטאציע אויף א גרויסן סקרין וואס אלע לעפּטאַפּס פון די באטייליגטע זענען צוגעבינדען און דער עולם ארבייט אויף די זיץ פלעצער זעהנדיג יעדן'ס עדיטס, מ'מעקט, פארעכט, און מ'רעדט, ביז עס ווערן אויסגעפארעמט פאראייניגטע רעזולוציעס, אגענדעס און שלוסן פון די מיטונגען.
יידישער לוח
וויבאלד דאס אלץ גייט לויט ירושלים איז די ווינטער אדער זומער לויט די צפונדיגער טייל פון דער וועלט.
חודש
דער מאנאט אדער חודש פון דעם אידישן לוח איז געבויעט אויף דעם וועג פון דער לבנה, און די רעכענונג איז אז די דורכשניטליכע צייט פון איין נייע לבנה ביז די צווייטע נייע לבנה איז 29 טעג מיט 12 שעה'ן מיט 793 טיילן צו א שטונדע אויב מען צעטיילט א שטונדע אין 1080 טיילן, וואס קומט אויס צו 44 מינוט און איין טייל, יעדע טייל איז 3 מיט א דריטל סעקונדעס. א מולד ווערט אנגערופען די צייט פון דער לבנה באנייאונג. און פאר א לוח ווערט פארשריבן אזוי: א-ב-ג. א=דער טאג אין דער וואך, ב= די שטונדע (שעה) אין דעם טאג א טאג פאר דער מולד פאנגט זיך אן 6 ביינאכט און ענדיגט זיך 6 ביינאכט מאכט נישט אויס וועלכע צייט אין די יאר, ג=טיילען (חלקים) צו די שעה. די רעכענונג איז זייער נאנט און פינקטלעך צו וואס מען ווייסט היינט. וויבאלד א חודש דארף זיין גאנצע טעג איז א חודש אדער 29 אדער 30 טעג.
דער חשבון פון אפשטופן
ב-ט"ו-תקפ"ט, און ג-ט-ר"ד ביידע האבן בערך די זעלבע סיבה, אויב וועט מען מאכן אין א געהעריג יאר ווען דער מולד איז דינסטאג נאך דער 9טער שעה מיט 204 חלקים, דאן וועט דאס קומענדיגע יאר אויסקומען דער מולד פאר ראש השנה און שבת נאך דער 18טער שעה, וואס וועט מאכן אז מען זאל דאס אפשטופן ביז מאנטאג (זונטאג קען ראש השנה נישט זיין וועגן לא אדו ראש), וואס דאן וועט אויסקומען אז דאס יאר איז לאנג 356 טעג, וואס איז נישט מעגליך מיט די כללים פון פריער, עס איז איין טאג צו לאנג, דערפאר מאכט מען דאס יאר איין טאג קירצער דורך אפשטופן ראש השנה מיט איין טאג.
שנה מעוברת
ווי שוין פריער דערמאנט פארלאנגט די תורה אז מען זאל זיכער מאכן אז ניסן זאל זיין פרילינג, וויבאלד עס שטימט נישט ווייל א יאר איז בערך 11 טעג לענגער ווי 12 חדשים פון די לבנה, לייגט מען צו יעדעס מאל, וואס עס איז דא א גאנצער חודש, נאך א חודש צום יאר, אזוי אז יענע יאר האט 13 חדשים.
די געזעצן פון מאכן א שנה מעוברת
די מחלוקה וועגן באשטימען ראש השנה אין די צייטן פון ר' סעדיה גאון
אין די צייטן פון ר' סעדיה גאון האט אויסגעבראכן א גרויס מחלוקת איבער באשטימען ראש השנה פון יאר ד'תרפ"ג. ר' סעדיה גאון איז דאן געווען דער גרעסטער ראש ישיבה אין בבל. אין דער צייט איז געווען אין ארץ ישראל א גאון ר' אהרן בן מאיר, ער איז געווען דער ראש ישיבה אין ארץ ישראל, לויט זיין דעה וואלט ראש השנה פון תרפ"ג נישט געדארפט ווערן אפגעשטופט און לויט ר' סעדיה גאון וואלט עס יא געדארפט ווערן אפגעשטופט, מען האט זיך ארום געשיקט בריוון דורך דעם גאנצן יאר תרפ"ב, און די מחלוקה האט נאר געברענט ווייטער און ווייטער, בן מאיר האט גע'טענה'ט אז וויבאלד קביעות החדש געהערט פאר ארץ ישראל, און דא איז דא א מחלוקה וועגן קביעות החדש דארף מען טאן לויט די ארץ ישראל'דיגע. ר' סעדיה האט אבער געהאלטן אז דאס איז נאר ווען מען איז מקדש לויט וואס מען זעהט, אבער ווען מען ניצט חשבון גילט נישט דער כלל, דערפאר דארף מען זיך נישט רעכענען מיט דעם וואס ער וואוינט אין ארץ ישראל. די מחלוקה האט אזוי אנגעהאלטן ביז תרפ"ה ווען רוב ארץ ישראל'דיגע האבן געטאן וואס בן מאיר האט געהאלטן און די חוץ-לארץ'דיגע האבן געטאן ווי ר' סעדיה גאון, אין תרפ"ה האט זיך די מחלוקה אפגעשטילט מיט דעם ר' אהרן איז נפטר געווארן פלוצלונג פאר פסח (מספר יוחסין הקדמון), און למעשה האבן די פוסקים הקדמונים והאחרונים אנגענומען ר' סעדיה גאון'ס שיטה.
צוויי יאר וואס שטימען נישט
מיר ציילן היינט אז דאס יאר פון מולד תוהו (וואס איז דער מולד פון חודש תשרי פון איין יאר איידער אדם הראשון איז באשאפן געווארן) אלס יאר נומער 1, און דאס יאר וואס אדם הראשון איז באשאפן געווארן אלס יאר נומער 2, אבער אין סדר עולם ברענגט דער תנא בלויז די צאל יארן צווישן איין געשעעניש אין דעם צוויטן, נאטורליך קומט אויס אז אדם הראשון איז באשאפן געווארן שנת 0. כראנאלאגיע שרייבער רעכענען זיך נישט מיט דער נקודה, און דערפאר איז דער גאנצער ערשטער העלפט פון סדר הדורות אדער צמח דוד פארגרייזט.