cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
מנחם מענדל משי זהב
זיינע ביכער
קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך שרייבער
מואמאר קאדאפי
ער האט אפגעלאזט א געגאראפיע קורס זיך אנצושליסן אין מיליטער, און האט איבערגענומען די מאכט אין א בלוט-לאזע מיליטערישע רעוואלוציע ווען ער האט אראפגעווארפן קעניג אידיריס פון זיין שטוהל.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן קאַטעגאָריע:ליביע
שטרימפ
קליין|סקארפעטן שטרימפ אדער סקאַרפעטן אדער זאָקן זענען קליידער וואס מען טראגט אויף די פיס אונטער די שיך אדער שטיוול. מען מאכט סקארפעטן פון פארשידענע ערליי שטאף, למשל באוול, וואל און ניילאן.
ערשטע עליה
די סיבות פון די אלגעמיינע אימיגראציע איז געווען אלס די ענגשאפט וואס איז געווען אין אייראפע פון וועגן די שנעלע וואקסונג פון די דעמאגראפיע (ליינט דארט) און אויך אלס די שרעקלעכע רדיפות און פאגראמען וואס די גויים האבן גערודפט די יידן.
גיטל שעכטער-ווישוואנאט
ביאגראפיע
זי האט דעביוטירט מיט לידער אין די זשורנאַלן "יוגנטרוף" און "אױפֿן שװעל" אין יאר 1980. אַרויסגעגעבן אַ ביכל לידער מיטן טיטל "פּלוצעמדיקער רעגן" (תּל־אָבֿיבֿ, 2003). האָט שפּעטער רעדאַגירט "יוגנטרוף", "אויפֿן שוועל" און "ייִוואָ־בלעטער". זי איז אויך די שעף־רעדאַקטאָרשע פֿונעם "אַרומנעמיק ענגליש־ייִדיש ווערטערבוך" (ייִדיש־ליגע בשותּפֿות מיטן פֿאַרלאַג בײַם אינדיאַנער אוניווערסיטעט, 2016).
וויליאמסבורג, ברוקלין
אַרטיסטן
אין משך פון די לעצטע יאָרן האָבן זיך אַרײַנגעצויגן אין דעם געגנט פון צפון וויליאַמסבורג פילע "היפּסטערס" און "אַרטיסטן", אינגערע לײַט פונעם מיטל-העכערן סאָציאָ-עקאָנאָמישן קלאַס. דער געגנט איז צוליב זיי אַדורך אַ פּראָצעס פון גענטריפיקאַציע, און דאָס האָט געבראַכט דערצו אַז די ריעל־עסטייט פּרײַזן זאָלן שטײַגן אין דעם גאַנצן געגנט.
נאך פארשידענע מערכות
במשך די יארן איז פארגעקומען פילצאליגע מערכות איבער געשעפטן און ארגאניזאציעס מיט'ן ציל אנצוהאלטן די אפגעזונדערטע סטאנדארטן פון אידישן וויליאמסבורג, אנגעהויבן יארן צוריק ביי גרין'ס פיצא שאפ וואס איז געווען די ערשטע פיצא געשעפט אין וויליאמסבורג, און דערנאך ביים געוועזענעם גל-פז, ווי אויך ביי א מעיק-אפ געשעפט אויף לי עוועניו ווי עס זענען פארגעקומען טעגליכע פראטעסטן במשך בין הזמנים ביז זיי זענען געצווינגען געווארן צו שפארן. ווי אויך ביי די מערכה קעגן אינטערנעט און סמארטפאנען איז געווארן אפגעהאלטן א פראטעסט אקעגן סאנרייס פאטא-געשעפט פאר'ן אנגעבליך פארקויפן סמארטפאנען פאר בחורים.
שטאלץ פאראד
אין אנפאנג האבן אלע לענדער באשטימט א באזונדער טאג פאר דער שטאלץ פאראד. אבער זינד די 90קע יארן האט מען באשטימט דאס צו טון אין באזונדערע טעג, כדי זאלן אזעלכע זיך קענען מיטטיילן אין פארשידענע פאראדן.
תרפ"ט ראיאטן
וואס רבי ברוך קאפלאן זצ"ל האט דערציילט וועגן דעם פאגראם
די מעשה איז אזוי, די היינטיגע ציונים די רשעים, איז שוין דעמאלטס אויך געווען די זעלבע זאך אזוי ווי היינט, זיי האבן געקערט די וועלט דארטן, אזוי ווי היינט מאכן זיי ביטערע אומגליקן ביי די מלחמות מיט די אראבערס, ס'איז שוין אומגעקומען אזויפיל אידן זאל דער אויבערשטער אונז אויסהיטן, דער אויבערשטער זאל רחמנות האבן אויף אונז. דעמאלסט אויך זענען זיי ארויס געגאנגען איין מאל מיט א לאזונג אז דער כותל [המערבי] איז א יודישע נאציאנאלע אייגנטום, די אראבער געווענטליך האבן געהאלטן פארקערט, אז שוין 1100 יאר איז דאס זייערע. וואס קען מען טאן, מיר זענען דאך אין גלות, מפני חטאנו גלינו מארצנו, אבער עס האט זיך אנטוויקעלט די ציוניסטישע באוועגונג, זענען געקומען די פוסטיאקעס די אלע שווארץ יארן, האבן זיי געזאגט "די כותל איז אונזערע", (עס איז בכלל א קשיא וואספארא שייכות האבן זיי צו די מקומות הקדושה). איז געווארן א גרויסע ויכוח אין די צייטונג ען. און דערנאך האבן זיי געוואלט מאכן א מקום קבוע צו דאווענען, (כאטש אז זיי האבן אזא שייכות צום דאווענען אזוי ווי גרון [דער דעמאלסדיגער רב הראשי] האט א שייכות צום דאווענען, ער גייט אויפן מקום המקדש מאכן א מנין), צו ענטעגענייזן [רייצן] די אראבער און צוביסלאך מער אריינקריכן, און ס'האט צוגעברענגט צו סכנת נפשות. ר' יוסף חיים זאנענפעלד האט זיי געבעטן ברחמים "לאזט אפ!", ס'איז גענוג אז די אראבער טוען א חסד און לאזן אונז קומען דאווענען, אבער אויף א קביעות האבן מיר קיינמאל נישט געהאט קיין חזקה, עס איז נישט אונזער ארט, ס'איז זייער ארט עד ביאת גואל צדק,
איי די ישיבה איז אליין געגן די ציונים, און געגן די פאסקודניאקעס, געגן די אלע זאכן. אבער די אראבער ווייסן דאך נישט, לא ידעו להבחין. האבן זיי געקומען, ס'איז געווען א גרויסער קרבן א עולה תמימה, ר' שמואל ראזנהאלץ. ווען ס'איז שוין געווען א טומל אין שטאט זענען אלע געבליבן אינדערהיים, אבער ער איז געווען א גרויסער מתמיד, א מורא'דיגער מתמיד, ער האט געקענט לערנען 80 בלאט גמרא א טאג, האבן זיי איהם געטראפן און זיי האבן בעונותינו הרבים [ער ציוויינט זיך] גע'הרג'עט און פארגאסן זיין בלוט אויף די אפענע גמרא וואס ער האט געלערנט. די פאליציי האט דאן אריינגעמישט זיך אין אווענט און ס'האט זיך אביסל איינגעשטילט.
אהאיא
קליין|100px|פֿאָן פֿון אהאַיא אָהאַיאָ איז אפשר דער ערגסטער פון די פופציג שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן, זי איז א חלק פון צפון-מזרח, וואס ווערט אנגערופן איסט נארד, זיין הויפט שטאט איז קאלומבוס.
תרפ"ט ראיאטן
וואס רבי ברוך קאפלאן זצ"ל האט דערציילט וועגן דעם פאגראם
די גמרא זאגט אז א קוואל פון וועלכע דו האסט געטרונקען וואסער זאלסטו נישט אריין ווארפן א שטיין, דו פארעך איינער! דו פארעך בעגין! לעבסט אינגאנצן פון אמעריקע, דו מיט דיין פאסקודנע פינסטערע מדינה! ווען נישט אמעריקע וואלסטו נישט געהאט קיין קיום, די גאנצע כח קומט פון אמעריקע, זיי גיבן אייך אלעס, זיי גיבן אייך געווער און אלעס! גייסטו, דו חצוף איינער, ווייל דיר געפעלט נישט, ווייל דיר פאסקודניאק געפעלט נישט זיין פאליטיק. - און די גאנצע זאך קען ארויסרופן צארן ביי די אראבער. סוף כל סוף איז דאך דא הונדערטער מיני אראבער, און רוסלאנד שטייט אויף זיין זייט. - קוקט ער נישט אויף די אלע זאכן, זיין כבוד און זיין פאליטיק פירט איהם אפילו עס זאל קאסטן הונדערטער און טויזנטער אידישע נפשות.
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
מיט צעהיצטע געמיטער האבן זיך טויזנטער אראבער א לאז געטון אין דער ריכטונג אינדרויסן פון דער חומה. די אידן פון אלט-שטאט האבן זיך פאר שרעק באהאלטן אין זייערע הייזער הינטער פארמאכטע לאדנס. בלויז געציילטע דרייסטע אידן האבן זיך געוואגט שטילערהייט זיך ארויסצושלייכן פון דער חומה דורך אן אנדער טויער און שנעל געלאפן צו מאה שערים, ווארענען די איינוואוינער, זיי זאלן זיין געראכטן אויף דער געפאר וואס דראט זיי.
אדאבי
left|thumb|250px|לאגא אַדאָבי (ענגליש: Adobe) איז א קאמפיוטער פראגראם פירמע וואס איז געגרינדעט געווארן אין דעצעמבער 1982 דורך דזשאן ווערנאק און טשארלס געטשקי.
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
עס איז זיי אדורך א סקרוך אין די ביינער נאר פון זען דאס. זיי האבן זיך באהאלטן אינעם ווינקל, פארשטעקט אונטער א בוים.
רעפערענץ
פאר מאכן רעפערענצן אין א וויקיפעדיע ארטיקל זעהט: הילף:צייגט מקורות
איידעהא
דער אפיציעלער שטאַט גרינצייג פון איידעהא איז דער קארטאפל, און דער שטאַט אינסעקט איז דאס מאנארך פלאטערל.
צפת
צפת איז א שטאט אין צפון ישראל. סוף 2003 האט צפת געהאט א באפעלקערונג פון 26,600. עיה"ק צפת איז איינע פון די פיר הייליגע שטעט ביי יידן; די אנדערע זענען ירושלים, חברון און טבריה (פון קבלה ווערט געברענגט אז די דאזיגע פיר הייליגע שטעט זענען אנטקעגן די פיר יסודות אויף וואס די וועלט באשטייט, "אש-פייער" אקעגן ירושלים אוואו מפלעגט מקריב זיין די קרבנות אויפן "פייער", "עפר-ערד" אנטקעגן חברון אוואו עס ליגן די ישיני עפר די אבות הקדושים, "מים-וואסער" אקעגן טבריה וואס שטייט ביים ברעג פונעם ים כנרת, און "רוח-ווינט" אקעגן צפת, צוליב וואס כמעט שטענדיג וועט דארט בלאזן א ווינטל, אפי' אין א גאר הייסע טאג, אזוי אויך טוט "רוח" באדייטן אויף די "גייסטליכקייט" און "העכערקייט" וואס הערשט אין דעם שטאט.
היינט צוטאגס פארמאגט צפת א באפעלקערונג פון 33,000.
שמד
קאַטעגאָריע:רעליגיע
נערוון סיסטעם
דער מוח און דער חוט השדרה זענען די צענטראלע נערוון סיסטעם.
משה האלבערשטאם
לעבנסגעשיכטע
משה האלבערשטאם איז געבוירן געווארן ח' ניסן ה'תרצ"ב אין טשאקאווע, גאליציע צו זיין פאטער הרב יעקב האלבערשטאם, טשאקאווער רבי. ווען ער איז געווען אלט דריי יאר איז ער אריבער מיט זיין משפחה קיין ארץ ישראל.
ער איז געווען דער לענגסטער דינענדיגער חבר הביד"ץ, ער איז מלכתחילה גרויס געווארן אלס גרויסער יחסן שטאמענדיג פון צאנזער רב.
אויפן פארלאנג פונעם ירושלימער רב דער מנחת יצחק האט ער יארן לאנג געשריבן שיינע הסכמות אויף פילע ספרים, דורך דעם האט ער באקומען פיל וועלטליכע אנערקענונג, אלע זיינע הסכמות האבן א נייע גימטריא אויפן יאר לויטן מהות פונעם ספר.
הרב משה איז נפטר געווארן כ"ח ניסן ה'תשס"ו און באגראבן אין הר הזיתים.
ווערנער הייזנבערג
ווערנער קארל הייזנבערג (דעם 5טן דעצעמבער 1901 - דעם 1טן פעברואר 1976), א פיזיקער פןן דייטשלאנד און דער באלוינטער פון דעם נאבעל־פריז פאר פיזיק אין יאר 1932.
שמחה וויינבערג
הרב שמחה וויינבערג, האט געדינט אלס פרעסטיזשפולער רב און מורה דרך פאר מאדערענע אידן אין מאנהעטן שול, איך האב פארגעסן דעם נאמען, א תלמוד חכם און אנערקענטער בעל דרשן, זייענדיג א רב האט ער מגייר געווען פיל מאדערענע חברה וואס זייער אידישקייט איז געלעגן אין ספק, איין אזא פרוי האט ער זיך פארליבט און מיט איר חתונה געהאט נאכן איר מגייר זיין אלס גויטע, איבערלאזענדיג ווייב און קינדער, ער איז אן אייניקל פון באלטימאר ראש ישיבה. זין פעטער איז ר' נח וויינבערג דער גרינדער און ראש ישיבה פון אש התורה איבער די וועלט, זיין ברודער האט אויך אנגעמאכט א שטונק אלס מנובל ר' מטות גאר א גרויסע קאפ שטיק און תורה קענער.
אלימלך פון ליזשענסק
זיין גרויסקייט
דער בעל חסד לאברהם א זיידע פון חיד"א, איז געקומען אין חלום צום רבין אלימלך און געפרעגט: בערך בזה"ל: איך האב געמאכט 10 ספרים, וואס מ'פלאגט זיך צדיקים בעוה"ז, און צדיקים בגן עדן זיי צופארשטיין, און דא פלוצלונג ווערט ער געוואר, אז ווען רבי ר' אלימלך זאגט יהא שמיה רבה, קערט זיך איבער די גן עדן מיט אלע עולמות עליונים, און עס קומט אראפ השפעות אויף די וועלט, און אויף אלע קומענדיגע דורות, לויט די רצון פון רבי ר' אלימלך, האט ער געפרעגט: במה כוחך גדול, פון וואס נעמט זיך דיין גרויסן כח.
פאמיליע
בזיווג שני האט דער הייליגער רבי ר' מיילעך געהייראט מרת גיטל א טאכטער פון הרב יעקב מרגליות.
המן
מנהגים
אין דער יידישער מסורה דערמאנט מען אים פורים דורך עטליכע מנהגים.
קאטעגאריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאטעגאריע:פורים
גילוי עריות
קאטעגאריע:סעקס קאטעגאריע:איסורים קאטעגאריע:מענטשליכע באציאונגען
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
בן סירא
אין עטליכע ערטער ברענגט די גמרא אראפ מאמרים פון בן סירא, צב"ש אין בבא בתרא ברענגט די גמרא א פסוק ווי עס שטייט אין כתובים און תוס' שרייבט דארט אז מעגליך איז עס אין בן סירא - וואו עס שטייט טאקע. אין סנהדרין (דף ק' ע"ב) זאגט רב יוסף אז אין בן סירא טאר מען נישט לערנען, און די גמרא ברענגט צו עטליכע פון זיינע מאמרים און דינגט זיך דערויף. איינע פון די זאכן וואס שטייט דארט איז: זלדקן קורטמן עבדקן סכסן, וואס דער טייטש דערפון איז: ווער ס'האט א דינע בארד איז א קלוגער, דער וואס האט א דיקע בארד איז א שוטה.
יידישער טעאלאגישער סעמינאר
left
דער אינסטיטוט אין אמעריקע
left|thumb|דער חצר אין דעם היינטיגן דזעי-טי-עס קאמפוס דזעי-טי-עס איז געגרינדעט געווארן אין אמעריקע אין 1886 דורך צוויי אנגעזעהענע ראבייס וואס האבן זיך אפגעטיילט פון דער רעפארם באוועגונג, דר. סאבאטאו מארייס און דר. ה. פעריירא מענדעס. איר ציל איז געווען צו פארהאלטן די באקאנטשאפט און פראקטיצירונג פון היסטארישן אידישקייט.
דער סעמינאר היינט
היינט באשטייט דזעי-טי-עס פון עטליכע שולעס פאר די שטודיעס פון תלמוד, הלכה, אידישע היסטאריע, חזנות און אידישער מוזיק און נאך. אויף פארמאגט עס א וועלט בארימטע ביבליאטעק, וואס אנטהאלט א ריזיגע פארזאמלונג פון ספרים און בוכער פון אמאל און היינט, און פיל אלטע כתבי ידות, אריינגערעכנט פיל כתבי ידות פון דעם קאירא'אישער גניזה.
שוואנגערשאפט
קאַטעגאָריע:קערפער
קרייצצוג
היסטאריע
א שארפער מוסלומענער אקט קעגן קריסטן האט אויך שטארק צוגעגעבן צו די שטימונג. אין יאר ד'תשס"ט (1009) האט דער קאליף פון מצרים אל-חכים בי-אמר צושטערט די הויפט קריסטליכע קלויסטער אין אלט שטאט ירושלים ווי לויט די קריסטליכע גלייבונג איז דארט יוזל געשטארבען און באגראבן געווארן, דאס האט געמיינט אז קריסטן האבן מער נישט געקענט עולה רגל זיין צו זייער פארהייליגסטן אפגאט פלאץ. כאטש דער קאליף'ס נאכפאלגער האט אונטער גאר שווערע אומשטענדען ערלויבט מען זאל צוריק איבערבויען דעם קלויסטער און קריסטען האבן ווידער אנגעהויבן דארט צו באזוכען, האבן זיך אבער פארשפרייט שמועות אין די קריסטליכע וועלט אז די מוסלומענער זענען זייער גרויזאם צו די קריסטען. דאס האט צוגעגאסן אויל צום פייער און געפירט צו די צוזאמענשטעל פון די קרייצוג.
די קרייצצוגן
די פאלגנדע איז א ליסטע פון די גרויסע קרייצצוגן:
סנהדרין
סנהדרין קטנה
עס האט געמוסט זיין 230 איינוווינער אין שטאט כדי צו באשטיממען א קליין סנהדרין.
התבודדות
התבודדות ביי ברעסלעווער חסידים
כדי צו האבן א שטיקל באגריף וואס די ברסלעבער חסידים זענען עוסק אין דער צייט וואס זיי מאכן התבודדות וועלן מיר דאס אויסשרייבן, גענומען פון זייערע ספרים.
ר' נחמן מברסלב
ווען ר' נחמן מברסלב איז אלט געווען זעקס יאהר איז אים אריין קין קאפ זיך אפשיידן פון דער גלוסטיקייטן פון דער וולעט, און ווערן דערנענטערט צו השי"ת, ער האט אנגעהויבן צו רעדן צו השי"ת אזוי ווי א קינד טענה'ט זיך אויס מיט זיין טאטע, ער האט געבעטן, געוויינט, געמאנט, ער וויל זיין א עהרליכער איד, ער האט גע'טענה'ט מיט השי"ת ווי מען טענה'ט זיך מיט א גוטן חבר פארוואס בין איך נישט קיין עהרליכער איד ? פארוואס שטארקט זיך אויף מיר מיין יצהר הרע ?.
ער פלעגט אסאך רעדן אז מען זאל מאכן התבודדות און טועהן תפלה צו גאט, ער האט געזאגט ווי מער תמימות און פשטות דער מענטש האט אלץ מער קען ער רעדן צו השי"ת, ער האט עס גערופען "פראסטיק" און פלעגט בענקן און זאגט איי פראטסיק ווי איז מען זוכה צו פראסטיק.
שלום קרויז
לעבנסגעשיכטע
אודוואריער רב איז געווען א איידעם ביי רבי ישראל אברהם אלטער לאנדא אב"ד עדעלין אונגארן וראש מתיבתא שם, בעל המחבר שו"ת "בית ישראל" ועל מסכתות הש"ס, און איידעם פון רבי ישעיה'לע קערעסטירער.
אלס פוסק
ביי דער פרשה פון עירוב אין וויליאמסבורג האט זיך דער רב צוגעשטעלט צו די מתירי העירוב בוויליאמסבורג און געשריבן פארשידענע בריוון להלכה וועגען דעם ענין. צו אים האבן זיך צוגעשטעלט די גדולי הרבנים בוויליאמסבורג רבי פישל הערשקאוויטש מהאליין ודומ"צ קלויזענבורג. הגה"צ אב"ד ווין. אדמו"ר מפאפא. קהילות הקודש סקווירא. וויזניץ בני ברק .בעלזא. מאכנובקא. תולדות אהרן. חוץ רבני בארא פארק. הגה"צ מקארלסבורג. הגה"צ מאונגוואר. הגה"צ מסערדאהעלי. האדמו"ר ממונקאטש. הגה"צ מיאקא. להבחל"ח. האדמו"ר ממאזשוי ועוד.
ער האט געשריבן אסאך תשובות להלכה אל כל קצוי תבל. וויא עס איז שוין ארויסגעקומען 7 בענדער שו"ת דברי שלום על כל ד' חלקי שו"ע. וויא אויך צענדליגע חיבורים. דריי בענדער מנוחת שלום עה"ת אבות על בנים. שארית נתן וכדומה.
זיינע לעצטע יארן
אידן פון אלע שיכטן און קרייזן און פון איבעראל, פלעגן אהינקומען צום צדיק כדי אויפצוכאפן א בליק און ווייזן פאר די קינדער ווי אזוי עס האט אמאל אויסגעזעהן א רב פון אמאליגע צייטן באלד הונדערט יאר צוריק.
מארק ענטאני
קליין| מארק ענטאני מארק ענטאני איז א היסאפנישער מוזיק זינגער און פראדעצורער.
עבר
עבר איז געווען שלח'ס זון. ער האט געלעבט 464 יאָר.
י"ז ניסן
היום שני ימים לעומר
סטאקס
שארט
קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
אביגדור מילער
יוגנט
ווייניגע פאקטן איבער אים פון זיין יוגנט זענען באמת באקאנט סיי צוליב דעם וואס זיין סביבה איז אדער לא עלינו געווארן אפגעפארן אין רוסלאנד פון קאמוניזם אדער פון היטלער אדער פון אמעריקע.
מערי מעגדעלין
מערי מעגדעלין איז לויט די קריסטליכע מסורה געווען די ווייב פון גאט ווא זיי האבן צוזאמן געהאט א קינד וואס זיי האבן א נאמען געגעבן יאשקע מלשון פון העלפן די וועלט.
זשערוסאלעם פאסט
די דזשערוזאלעם פאסט (The Jerusalem Post) איז א אידישע טאג צייטונג אויף דער ענגלישער שפראך וואס ערשיינט פון ירושלים און ווערט פארקויפט איבער דער וועלט.
אביגדור מילער
התעוררות
זיין עבודת הקדוש פאר שמחה האט אים איז נישט אייביג געווען צו פארשטיין, ער האט מקיים געווען דאס וואס עס שטייט ביי דוד המלך ע"ה, יעדן טאג פלעגען מענשטן שטיין און זיך וואונדערן אויף אים אויף זיין מאדנער התנהגות'ער. ווי למשל אסאך מאל פלעגט ער זיך זיך אפשטעלן אויפן גאס ביי א פרוכט געשעפט און טראכטן אויף די וואנדער פון נאטור ווי אזוי השי"ת פירט די וועלט, ער איז געווען אזו פרייליך דערפון ביז ער האט אנגעהויבן צו לאכן צו זיך אלייןס...
אמעריקע
נאך דעם וואס ער האט געלערנט אין היי סקול אין בלאטימאר איז ער געקומען קיין מאנהעטן אין די לאוער איסט סייד, צו לערנען אין ישיבת רבינו יצחק אלחנן, וואס איז היינט באקאנט אלס ישיבה יוניווערסעטידאס איז דאן געווען די איינציגסטע בית המדרש פאר בחורים אין אמעריקע, דארטן האט ער זיך אויסגעצייכענט אלס מתמיד און פלייסיגער פול מיט כוחות, א אינגער מענטש וואס וועט וואקסן צו גדלות, ער איז געווען ערוועילט דורך רוב שטימעס צו פארטרעטען דער סטודענט פאראיין אלס איר פרעזידעט, און אויך געדינט אלס בעל קורא.
לוקסוס
ער פלעגט שטענדיג זאגן אז די שורש פון דעם שווערן נסיון צו זיין א איד אין אמעריקע איז בעיקר וועגן לוקסוס.
סאטמאר
ר' אביגדור האט געהאט א שטארקע נטיה צו חסידות, ער האט שטארק שטארק חשוב געהאלטן אלע סארט חסידישע אידן, אבער מער פון יעדען האט ער ליב געהאט די חסידות "סאטמאר, ער האט זיך שטענדיג אויסדרוקט מיט טרערן אין די אויגן, און מיט א קוויטשעדיגער קול, אז ווען ער זעהט אין זיין געגענט אויף קינגס הייוועי די גאלדן פלאו טראק דערמאנט ער זיך צוריק וואסערע נס אידישיקייט האט געהאט מיטן סאטמארער אריבערפלאנצונג אין אמעריקע. ער האט געזאגט די גרויסע ווערטער חלב ישראל אויף א מאשין אן קיין בושה איז א זאך וואס מאכט דעם היינטיגן עולם נישט פארשטיין די נסיון פון אמעריקע וואס ער און זיין דור האבן געהאט. ער האט אסאך מאל געזאגט אז ער פארעכענט סאטמאר רב אלס דער מציל אין דעם הינזיכט, ווייל ער האט אויפעגעשטעלט א פמליה של הקב"ה וואס האבן דעפנירט דעם אמעריקאנעם לוקסוס לעבנסשטייגער און זיך אנגעפיפען אינעם סיסטעם סאטמאר רב האט באוויזען אויך אויפצושטעלן עשירים אדירים מיט פיאות פולער בארד בלויז אידיש שפראך און שווארצע לאנגע רעקלעך גענוי ווי אין אייראפע. מיט דעם האט מען ענדגילטיג געטוישט היסטאריע דאס האט געוויזן אז דער ארגינעלער תורה האט יא א מקום אין דעם טמא'נעם לאנד.
בעיקר פארוואס ער האט אזוי זיך פארליבט אין סאטמאר איז ווייל דער געבורט ראטע פער פאמיליע אין וויליאמסבורג איז געווען דאס העכסטע, צו האבן אסאך קינדער האט ער געזען א נקמה אויף היטלער, און אויך די ערשטע מצוה אין דער תורה פון פרו ורבו, און אויך ווייל אנדערשט ווי די ליטוויקעס און רוב חסידים האבן זיי געשטופט דעם עולם צו גיין ארבייטען און נישט מאכן א קאריערע פון כוללים,
ער פלעגט זיך כסדר בארימען מיט זיין אייניקל ר' שמחה בונם אלס איינער וואס האט געברענגט די סאטמאר השקפה פון ארבייטען און אז בעלי בתים זענען פונקט אזוי חשוב ווי כולל אינגעלייט קיין לעיקוואוד, אין דאס איז די סוד פון זיין הצלחה אז אלע עשירים און פראפעשענעלס און בעלי בתים פון לעיקוואד האבן געטראפן א רב וואס האט זיי געמאכט האבן שיעורים ביידערנאכט און געמאכט פילן אלס חשובע אידן ער האט אראפגענומען פון זיי די שאנדע וואס הערשט ביי די אמעריקאנער און אידן וואס שטאמען פון ליטע אז מ'קוקט אראפ א בעל הבית.
קנאות
ער פלעגט הייסן גיין מוחה זיין קעגן די דעמאקראטישע פאליטיקער וואס האבן געשטיצט תועבה, געיז און אבוארטען. אויף דער בימה אין זיין שול פלעגט אייביג זיין אנגעפילט מיט פעטישענס פאר כל מיני מוחאות אפצושיקן וועכענטליך צו די געזעץ געבער קיין וואשינגטאן אדער אלבאני אדער סיטיהאל. זיין עקסטרעימקייט האט אים באליבט אויף די סאטמארער מאסן און ביי סתם אידישע קנאים. זיינע ספרים און טעיפס זענען פיל מיט לאזונגען און שארפע ווערטער וואס ווערן פארנוצט ביי די אויבענדערמאנטע לטובת זייערע מערכות אין אידישקייט.
ציונות
זיין ערשטער בוך ריזשאוס או יוט האט א גרויסער פובלישונג פירמע פעלדהיים נישט געוואלט פובליקירן צוליב די שארפע לאזונגען קעגן די פרייע אידן און ארץ ישראל. איין אויסשניט וואס האט דאן ארויסגערופן גרימצארן ביים אלגעמיינעם אידענטום איז געווען זיין ארויסזאג אז "דער כותל מערבי וואלט בעסער געווען ווען ער בלייבט אין אראבישע הענט צוליב זייער צניעות און צוליב די אידישע אויסגעלאסנקייט וואס פארשוועכט היינט צוטאגס דעם מקום קדוש".
תורה
הרב מרדכי וויינבער די ראש ישיבה פון ישיבה גדולה ד'מאנטריאל האט אמאל ערקלערט פאר זיינע תלמידים: איך שטים נישט אלעס מיט וואס ראביי מילער זאגט, אבער ווער בין איך זיך צו קריגן אויף א איד וואס ענדיגט ש"ס יעדע איינציג יאר נאכאמאל און נאכמאל.
יראת שמים
ער האט אייביג מקפיד געווען צו ארומגיין ציכטיג און זויבער אן קיין מינדערסטע פלעק אלס זיין סטאטוס ווי אן עבד פארן קעניג פון דער וועלט.
שתיקה
שווייגן איז געווען א גרויסער יסוד אין זיין לעבן. און שטענדיג אויפגעפאדערט אז מען זאל שווייגן. אז מען איז געקומען צו אים איבער שלום בית האט ער גארנישט געוואלט רעדן נאר איבער דעם.
רעדן
אבער בעיקר זעהט מען אז ער איז באקאנט געווען אין די אלע וויסענשאפטן אויסצינוצען דאס אנציווארימען הערצער פון זיינע צוהערער און זיך אליינס צו זיך פארוואונדערן און אויפלעבן צו די גוטע טיפע גוטס און גענדאדע און נפלאות הבורא פאר די וועלט.
מנהיג ישראל
ער האט אייביג געזאגט אז מען זאל אים נישט אויסהערן נאר יעדער איינער האט ער געזאגט וועמען צו פרעגן א שטאפן היט דעם ברך משה און א הויכער היט ר' שלמה באבובער און די ליטווישע אידן זייערע פירער און די ספרדים זייערע און פארן רוסישען אדער בעל תשובה טיפ ליבאווישטער רבין. א.א.וו.
לוחם מלחמות ה'
ער איז געווען א פעלזן פעסטער מענטש זיך נישט גערורט פאר קיינעם אין די שטורמישסטע צייטן. געפירט קאמפן און אלעס מיט א רואיגקייט כאטשיג ביי אלע זיינע אישוס איז ער געווען איינער אלייןס. און די חרדישע וועלט האט אים נישט אקעצעפטירט און גאר געלאכט פון אים.
שייטל
thumb|left א שייטל איז א דעקונג פארן קאפ וואס זעט אויס ווי האר, אדער געמאכט פון עכטער האר אדער סינטעטיש.
אלאבאמא
עקאנאמיע
אינדוסטריעלע פראדוקציע שליסט איין אייזן און שטאל פראדוקטן (למשל, גאסאייזן און שטאל רערן); פאפיר, געהילץ, און הילצענע זאכן ; מינעריי (בעיקר קויל); פלאסטיק זאכן; אויטאס און לאסטאויטאס; און קליידונג.
עקסאדוס
נאָמען פון דער שיף
די שיף הייסט נאך ספר שמות. וואן עס ווערט כארנאקאלירט די שוועריגעקייטן פון די אידן אין ערשטן גלות מצרים.
היימיש
דאס ווערט גענוצט אויף א זאך וואס איז נישט פראפעסיאנאל. דאס הייסט געמאכט פון די היים.
קארפאראציע
주식회사 Uzņēmums
קאראטע
היסטאריע
קאַטעגאָריע:קאמפקונסט קאַטעגאָריע:פארוויילונג
יודענראט
יודענראטס האנארארס
אין אלגעמיין האבן די נאצים אויסגעבעסערט די יודענראטס-מיטגלידערן אין פארשידענע זאכן, זיי האבן באקומען מער עסן און האבן נישט געדארפט גיין ארבעטן אין די ארבעטס לאגער.
דבר יום ביומו
דבר יום ביומו איז א טאג צייטונג וואס מעלדט בלויז היימישע שידוכים און לוויות און מודעות.
פאהאד בין אבדול אזיז
דיפלאמאטיע
נאך בעפאר ער איז געווען קעניג האט ער גענוצט זיין דיפלאמאטיע צו ענדיגן די לאנג פארצויגענע בלוטיגע לבנון ברודער קריג און האט באוויזן זיי צוזאמענצוברענגן צום פארהאנדלונג'ס טיש אין די שטאט טייף, און אונטערשרייבן די טייף אפמאך. אין די ענדע 70'גער יארן האט ער נאכאנאנד געגעבן שטיצע צו איראק ביי די אויסברעכונג פון די איראן-איראק מלחמה. אין 1981, איין יאר בעפאר ער איז געווארן קעניג, האט ער אנגעהויבן ארבעטן אויף א שלום צווישן מדינת ישראל און די פאלעסטינער, א שריט וועלכע האט דערשטוינט די סאודיע איינוואוינער.
אמעריקע האט אין די פרידליכע צייטן שוואך רעאגירט צו אל קאידא און די טעראריסטישע ארגאניזאציע האט זיך געשטארקט אונטער די אויגן פון אמעריקאנער אויסשפיר אגענטורן. מען האט פארזען און פארזען און דערנאך איז געקומען די ענדגילטיגע אטאקע אין וועלכע 15 פון די היידזשעקער זענען געווען סאודיע געבוירענע.
כ"א ניסן
יארצייטן
21. nisán
סעפטעמבער 2006
דאנערשטאג ה' סליחות כ"ח אלול (סעפטעמבער 21)
left|40px
פוס מיליטער
דער פוס מיליטער פירט מלחמה מיט זיין פיינט אויף דער ערד מיט געווער זייענדיק באפעסט אנגעפאנצערט. פארצייטנס זיינען די געווער געווען פון בויגנס פיילן, שפיזן און שווערדן, היינטיקע מאדערנע געווער זיינען די שיסערס און וווּנדערלעכע אויטאמאטישע מאשין געווער.
וויקינייעס
געשיכטע ארום א יידישן וויקי נייעס פראיעקט
קאַטעגאָריע:וויקימעדיע פראיעקטן
סאלדאט
קאַטעגאָריע:מיליטער
جندي (رتبة عسكرية) Militaire
גיגעל מיידלעך
די גיגעל מיידלעך זענען א באקאנטע אידענטיקל צווילינג שוועסטער אין אמעריקע וועלכע זענען אויפגעוואקסן אפגעטיילט און האבן אויסגעפינען זייערע ענליכקייטן נאכדעם וואס זיי האבן זיך געטראפן.
סאציאליזם
זעט אויך
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע *
סיטי טעמזלינק באן סטאנציע
באדינונגען
מען האט איינגעפירט דעם נייעם טעמזלינק פֿארפלאן דעם 20סטן מיי 2018:
גדליהו אבערלענדער
ער איז געווארן אויפגעצויגן אין פאפא וויליאמסבורג און איז אלץ בחור געווארען א חבד'סקער חסיד.
פאקער
left|thumb|250px פאקער איז א פאפולערע פארעם פון קארטן אזארטשפיל. טייל קארטן זענען אפן פאר יעדן צו זען און טייל זענען באהאלטן. און מען שפילט די וועטן אין א צענטראלן באנק. דער געווינער פון באנק איז פאר די שפילער וואס האט די בעסטע קאמבינאציע פון קארטן.
קוגעלעך
דער שפיל
דער שפיל קען געשפילט ווערן מיט וויפיל מענטשן מען וויל, און יעדער שפילט אין זיין רייע. ווען עס געלונגט נישט א שפיל פאר א שפילער, גייט דער שפיל צום נעקסטן. עס איז אויך א גוטע שפיל צו שפילן אליינס.
אריזאנע
פון דערווייטענס זעהט עס אויס מעכטיג ווי הויכע זיילן, טורעמ'ס און פאלאצן, די שטיינער זענען אין פארשידענע פארבן, אבער רוב זענען די קאליר רויט, עס איז אבער אויך דא געלע, ברוינע, גרינע און אפילו שווארצע שטיינער, א מענטש וואס דרייט זיך דארט זעט קלאר און באשיינפערליך די וואונדער פון נאטור, און רופט אויס מיט באגייסטערונג דעם באקאנטן פסוק פון דוד המלך: מה רבו מעשיך ה' כולם בחכמה עשית מלאה הארץ קניניך.
עס רעגנט כמעט נישט אין אריזאנע. אבער טראץ דעם זענען דארט פארהאן פארשידענע פלאנץ פעלדער, דורך דעם וואס מען באוואסערט זיי מיט ריזיגע שלויכן.
יודל שלעזינגער
'יודל שלעזינגער איז א וועטעראנער עסקן אין צניעות. ער איז דער מקוה איד אין דעם סאטמארער ביהמ"ד אין וויליאמסבורג אויף קיפ סטריט וואס רופט זיך זופניק, ער איז אויך געווען א מלמד אין דעם סאטמארער חדר אין וויליאמסבורג אסאך יארן.
קין
left|250px קין איז געווען דער זון און בכור פון אדם הראשון מיט חווה. ער האט געהאט צום ווייניגסטן צוויי ברידער: הבל און שת.
חתונה געהאט מיט זיין אייגענער שוועסטער
Cain and Abel
בין
האניג בין, טעפער בין, און בלאט שניידער בין,
אסאך פון זיי פראדוצירן האניג פון די נעקטאר פון בלומען.
הבל
זיין פאמיליע
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
צווילינג
אנדערש פון יעדן
אבער דאס איז נאר אויפ'ן ערשטן אויג'ן בליק און אמאל אפילו פאר א לענגערע צייט. נאך אלץ זענען צוויי די זעלבע מענטשן קיינמאל נישט געבוירן געווארן און אפילו דאס מערסט ענליך אויסזעענדיגע צווילינג האבן אויך פארשידנארטיקייטן וועלכע מאכט יעדע פון זיי א יחיד במינו. אמאל וועט געדויערן עטליכע מאנאטן ביז מען וועט דערקענען די חילוקים צווישן זיי און שטענדיג וועלן די וואס זענען נאנט צו זיי, ווי פאמיליע מיטגלידער, קענען זאגן ווער איז ווער.
מזל טוב! עס איז א צווילינג
ביי אידענטיקל צווילינגס קען זיך אויך מאכן א שפיגל צווילינג, דאס מיינט אז איין צווילינג איז א שפיגל פונעם צווייטן, צום ביישפיל די האר קוקט אויס ווי א שפיגל בילד, איינער איז א רעכטער דער צווייטער א לינקער און אזוי ווייטער.
פאראייניגטע געדאנקן
אבער די סארט געשעענישן קענען אויך פאסירן צווישן עלטערן און א קינד, געשוויסטער, מאן און ווייב, און אמאל אויך גוטע פריינט. טייל מענטשן ווילן גלייבן אז עס איז פאראן ספעציעלע חושים אויסער די 5 חושים וועלכע טוט באהעפטן צוויי גאר נאנטע מענטשן און צווילינג זענען גארנישט מער פון דעם נאר וויבאלד זיי זענען געבוירן און אויפגעוואקסן אינאיינעם האבן זיי אנטוויקעלט א ספעציעלע נאנטשאפט וועלכע צוויי אנדערע מענטשן האבן נישט.
זע אויך
קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
Windows Vista
left|thumb|250px|א שרימדרוק פון דער [[ענגלישער ווערסיע]] Windows Vista (װינדאָס װיסטאַ) איז דער נאמען פון דער אפערירן סיסטעם וואס מייקראסאפט־Windows האט באפרייט אנהייב 2007. די אפערירן סיסטעם באדינט פערזענלעכע קאמפיוטערס (פארן הויז און פארן געשעפט), שויס קאמפיוטערס, און ווי א מעדיע צענטער. פאר זיין אנמעלדונג (ט"ו תמוז ה'תשס"ה ; דעם 22סטן יולי 2005), איז Vista געווען באקאנט מיטן קאדנאמען Longhorn.
ספארטזאל
קאַטעגאָריע:איבונגען
שטים בענדער
קאטעגאריע:קאפ און גענאק קאטעגאריע:מענטשליכער קול
אבא חייא טויבער
ער איז פריער געווען א בעל הבית וואס האט פארקויפט מילכיגע פראדוקטן דעליווערט אהיים צו דער טיר פארטאגס אין דעם מאנסי געגנט. ער האט איבערגעגעבן די ביזנעס פאר די קינדער, זינט דעמאלטס איז ער דבוק למטרה אויפצוקלערן אידן איבער אלע אידישע אנגעלעגנהייטן וכל המסתעף, שמירת העינים, קאמפיוטער און אינטערנעט.
האלדזן
וועבלינקען
קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
עפל (פירמע)
די פירמע עפל איז געווען פון די ערשטע צו ערצייגן אזא מאדעל און זי האט אנטוויקעלט א קליינע פערזענליכער קאמפיוטער און האט אויך צוגעשטעלט אן אפערירן סיסטעם דערצו מיט עטליכע פראגראמען. עס האט אויסגעקוקט אז עפל וועט זיין די זאך אבער שטילערהייט האט מייקראסאפט גע'גנב'ט אינפארמאציע פון עפל (ביל גייטס האט געארבעט אינאיינעם מיט עפל'ס גרינדער סטיוו דזשאבס און ער איז נאך עד היום א שותף אין עפל) און אנשטאט נוצן די צייט צו בויען קאמפיוטער הארטווארג, ווי עפל האט געטאן, האט ביל געיטס מיט זיין שותף זיך אריינגעלייגט אין ווייכווארג און האט אנטוויקעלט א געלוגענע אפערירן ווייכווארג.
סאטמאר מחלוקת
בראשית
ביזן יאר תשנ"ט, איז געווען די אנגענומענע מיינונג צווישן סאטמארער חסידים, אז ר' אהרן גייט זיין דער צוקנופטיגער ממלא מקום פון זיין טאטע און אז ער גייט איבערנעמען די גאנצע סאטמארער אימפעריע נאך זיין טאטע'נס פטירה, צוליב ווארשיינליכע סיבות. איינס, ער איז דאך דער עלצטער זוהן, צוויי, אלס רב אין קרית יואל, האט ער פארנומען די העכסטע פאזיציע אין סאטמאר נאך זיין טאטע, דריטנס, עס איז נישט געווען קיין שום ערנסטע רעדע פון א צווייטע קאנדידאט. ועל כולם, דורכאויס די יארן פלעגט זיין טאטע שטענדיג ארויסווייזן א ספעציעלע שעצונג צו ר' אהרן און אנדייטן אז ער וויל אז נאר ר' אהרן זאל זיין זיין ממלא מקום.
דער רבי'ס געזונט צושטאנד
אין יאר תשנ"ט האט דער צוקונפט פון ממלא מקום אין סאטמאר זייער פלוצלינג און דראמאטיש זיך געטוישט. עס איז פלוצלינג אריינגעקומען אין בילד א צווייטער קאנדידאט און א קאנקורענץ קעגן ר' אהרן. דאס איז דער דריטער זוהן פון רבי'ן, רבי זלמן לייב.
זינט בערך תשנ"ז האט דער רבי אויפגעהערט צו האלטן רעדעס אין די עפענטליכקייט, צוליב דעם וואס ער האט געהאלטן אין איין איבערזאגן זיינע זאצן נאכאמאל אין נאכאמאל, און דאס האט געברענגט א בזיון פאר איהם. אויך, ווי שפעטער אין די יארן, האט ער ווייניגער זיך געקענט קאנצעטרירן צו האלטן א שמועס מיט א מענטש, אין געוויסע צייטן פלעגט ער איבערפרעגן די זעלבע פראגעס. מיט דעם אלעם, די רעגלמעסיג רוטין פון וואס ער איז געווען געוואוינט פון אלס יוגנט האט ער יא געקענט פונקציאנירן אפי' אין די גאנץ לעצטע יארן, ווי למשל דאווענען פארן עמוד, אדער מסדר קידושין זיין און ענליכס.
די מחלוקה עקספלאדירט!
אנשטאט דעם האט דער גבאי געברענגט רבי זלמן לייב פון ירושלים מיט צוויי חדשים שפעטער אז ער זאל זיין רב אין וויליאמסבורג; די אהרונים זאגן אז עס לייגט זיך נישט אויפן שכל אז דער רבי זאל אים האבן צוריקגערופן נאכדעם וואס ער האט אים נארוואס געשיקט קיין ירושלים.
שלאכט איבער די קהלה פארמעגנס אין וויליאמסבורג
left|thumb|250px|די ערשטע מאל וואס די ברודער טרעפן זיך זינט די מחלוקת. ביים שבעה פונעם אלעסקע רבי זאל זיין געזונט. אין די זעלבע צייט איז און די צוויי אנדערע גרעסטע סאטמארער צענטערן, קרית יואל און בארא פארק אויך אנגעגאנגען רענגלערייען איבער די אייגענטימערשאפט. לויט טייל אנאליסטן זענען די ווערד פון פארמעגנס אין די צוויי צענטערן מער ווערד ווי וויליאמסבורג.
אין קרית יואל און אין בארא פארק האבען די זאליס געעפנט א נייע שפלינטער קהילה און מוסדות.
כ"ט ניסן
יארצייטן
29. nisán
יא
אין אידיש איז דער ווארט זייער צימושט אפט מאל, ווען איינער פרעגט סארקאסטיש אדער ער פרעגט דאס אין א נעגעטיווער וועג, ווילסט נאכאלטס נישט זאגט מען יא. אבער אין אסאך שפראכן נוצט מען טאקע נישט יא אויף דעם ענטפער נאר מען זאגט פארט און מען פארשטייט אז די תירוץ מיינט יא.
האוואי
thumb|left| האוואי איז א גרופע אינזלען וואס געפינט זיך אין שטילן אקעאן, זי איז ווייט ארום דריי טויזנט פיהר הונדערט מייל פון סאן פראנציסקא קאליפארניע, איהר הויפטשטאט איז האנאלולו.
זי איז די פופציגסע שטאט פון די פאראייניגטע שטאטאן, זי איז געווארן א עמטליכע שטאט אין יאהר ה'תשי"ט, זי איינע פון די צוויי שטאטן וואס האט נישט קיין גרעניץ מיט די פאראייניגטע שטאטן, עס טיילט איהר אפ די וואסערן.
ניין
אין אידיש איז דאס ווארט זייער צימושט אפט מאל, ווען איינער פרעגט סארקאסטיש אדער ער פרעגט דאס אין א נעגאטיוון וועג, ווילסטו נאכאלטס נישט זאגט מען ניין. אבער אין אסאך שפראכן נוצט מען טאקע נישט ניין אויף דעם ענטפער נאר מען זאגט פארט און מען פארשטייט אז די תירוץ מיינט ניין.
ווייאמינג
קליין|100px|פֿאָן פֿון וויאמינג וויאמינג איז איינער פון די פופציג שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן. ער איז א חלק פון די ראקי בערג, א בערגיגע געגנט. וויאמינג האט די קלענסטע באפעלקערונג, ער איז דער 44סטער שטאט פון די 50 שטעט, זײַן הויפטשטאט איז שאַיען.
אנוש
דער נאמען 'אנוש'
די מפרשי המקרא (רבינו יהודה החסיד, והבכור שור) זענען מסביר דעם פסוק (בראשית ד' כ"ו) וַיִּקְרָא אֶת שְׁמוֹ אֱנוֹשׁ אָז הוּחַל לִקְרֹא בְּשֵׁם ה', אז די ווערטער - אז הוחל לקרא בשם ה' – איז אן הסבר פארוואס מען האט אים גערופן מיטן נאמען 'אנוש', וויבאלד דאמאלס האט זיך פארשפרייט דאס דינען עבודה זרה, און מען אנגעפאנגען דינען שטיינער און מענטשען, און מען האט זיי אנגערופן מיט השי"ת נאמען, און מען האט משתתף געווען דעם נאמען פון השי"ת צו מענטשען'ס נעמען, אזוי ווי 'מחוייאל' 'מתושאל', וועגן דעם האט שת גערופען זיין זוהן מיטן נאמען 'אנוש' אויסצושליסן פון די געצן דינער'ס און ווייזן אז א מענטש איז נאר אן אנוש א בשר ודם און גארנישט מיט נישט, אזוי ווי דער פסוק (תהלים ח' ה') זאגט 'מה אנוש כי תזכרנו' ד.מ. – מה אנוש – וואס איז שוין דער מענטש – כי תזכרנו – וואס די גרויסע באשעפער זאלסט אים געדענקן, וואס דאס ברענגט ארויס (מלבי"ם שם) אז דאס ווארט 'אנוש' אין לשה"ק באדייט אז עס איז נאר א בשר ודם - א קליינער מענטש - וואס איז צוזאמגעשטעלט פון אפאר כוחות אין אויב ווערט עפעס אפגעשוואכט ווערט ער קראנק און ער שטארבט.
קאלטער קריג
נאך דער צווייטער וועלט־מלחמה
טעקסט=|קליין|ביים יאלטא קאנפערענץ: [[ווינסטאן טשערטשיל, פֿרענקלין ד. רוזעוועלט און יאזעף סטאלין אנהייב 1945]] נאך דער צווייטער וועלט־מלחמה איז דייטשלאנד געליגן חרוב. די אליאירטע קראפטן וואס האבן געזיגט און אקופירט דאס לאנד האבן עס צעטיילט אויף פיר. אין דעם מערבדיקן העלפט פון דייטשלאנד האט מען געגעבן איין צו די פאראייניגטע שטאטן, איינעם צום פאראייניגטן קעניגרייך און איינעם צו פראנקרייך. דער ראטן־פארבאנד האט אקופירט דעם מזרחדיקן העלפט. די שטאט בערלין, טראץ וואס זי איז אינגאנצן אינעם מזרחדיקן העלפט, האט מען אויך צעטיילט צווישן אלע פיר לענדער.
אור ישראל
אור ישראל איז א פערטל-יאריגע אויסגאבע, עס ערשיינט פיר מאל א יאר.
מעטפארמין
מעטפארמין פאר פרויען צוליב האבן קינדער
מעטפארמין טוט צוריקשטעלן דעם באלאנס דורך רעדוצירן די מענערישע הארמאן צו א נידריגן שטאפל. מ'וויל אויך פארריכטן אלע אנדערע מעטאבאלישע אבנארמאליטעטן וועלכע זענען א טייל פון דעם סינדראום.
אליהו אמסעל
ער רעדט אויפן סטיל פון הרב ירחמיאל ישראל יצחק דאמב פון לאנדאן.
אקעגן זיינע האטליינס האט זיך לעצטענס געעפענט א פרישע האטליין "קול זכור ימות עולם" דורך הרב געשטעטנער.
מן
דער מדרש זאגט אז מיטן מָן זענען מיטגעפאלן טייערע דימאנטן און קריסטאל שטיינער. און אזוי זאגט אויך די גמרא (יומא עה.) אז מיט’ן מָן איז מיטגעקומען שמעקעדיגע בשמים וואס מ’נוצט פאר תכשיטי נשים ווי מ’לערנט פונעם פסוק ”או דכו במדכה”, וואס מיינט בשמים וואס מ’צושטויסט אין א שטייסל. אן אנדער מאן דאמר אין די גמרא זאגט דארט אז ס’מיינט מיני תבלין (געווירצן) וואס גיבן צו טעם צום געקעכטס.
פאראייניגטע קעניגרייך
היסטאריע
בריטאניע האט אין די יארן פון די ערשטע וועלט קריג אויסגעפינען אסאך מיליטערישע געצייג זיך קעגנצושטעלן די דייטשע נארוואס פאבריצירטע "יו. באוטס" וועלכע זענען געווען פאקטישע סובמארינען וועלכע האבן געזינקן צענדליגער בריטישע שיפן. רוב בריטישע צווישן 18 און 40 יאר אלט האבן זיך באטייליגט אין די מיליטער און זייערע פרויען האבן איבערגענומען זייערע ביזנעסער. די ערשטע וועלט קריג האט געקאסט פאר בריטאניע דריי מיליאן נפשות.
גרייס
דאס פאראייניקטע קעניגרייך איז א קליין לאנד אין פיזיקאלע גרויסקייט. מיט 94,251 קוואדראט מייל (244,110 קוואדראט קילאמעטער) איז עס אזוי גרויס ווי דער שטאט קאלאראדא, אדער בעסער געזאגט, צוויי מאל אזוי גרויס ווי דער שטאט ניו יארק. דאס פאראייניקטע קעניגרייך געפינט זיך אזוי צו צפון פונעם גלאבוס ווי לאבראדאר (א פראווינץ אין קאנאדע) אין צפון אמעריקע, אבער אנדערש ווי אין לאבראדאר, ווו עס איז תמיד קאלט געפרוירן, איז עס און דער גאנצער צפון אייראפע, געוויינטלעך גאנץ מילד און פרעסטלדיק (טשילי) און א סך נאס. רעגן און פארוואלקנטער הימל קענען פארנעמען אזוי פיל ווי 300 טעג אין א יאר. דאס איז ווייל די ראיאן ווערט געווארעמט דורך דעם גאלף שטראם וואס קומט ארויס פונעם אטלאנטישן אקעאן.
געאגראפישע באשטאנדטיילן און גרענעצן
ארום און ארום דאס פאראייניגטע קעניגרייך זענען דא נאך הונדערטער אינזלען וועלכע באלאנגן אין פאקט נישט צו דאס פאראייניגטע קעניגרייך אבער האבן א נאנטן שייכות און פריינטשאפט צו די געוועזענע בריטישע אימפעריע וועלכע האט זיי געגעבן די בעסטע צייטן דורכאויס די צייטן פון די צוויי וועלט קריגן. ווען אימער זיי זענען געווען אונטער בריטישע הערשאפט האבן זיי גענאסן פון אלע פריוועליגיעס גענוי ווי די אייוואוינער אין לאנדאן. די אינזלען זענען צוטיילט און צוויי קעטאגאריעס: דעפענדענד און אומדעפענדענט. די אומדעפענדענטע באלאנגן אין טייל פאר אנדערע הערשאפטן אבער האבן נאנטע שייכות ווי פריער דערמאנט. די דעפענדענטע באלאנגן נישט צו קיינעם און געניסן נאך היינט פון בריטענס פריוועליגיעס. דאס פאראייניגטע קעניגרייך איז מסכים און ווארטן זיי זאלן אמאל ווערן אייגענע לענדער און זיך מאכן שבת פאר זיך.
טייכן, אזערעס, און וועלדער
די צוויי גרעסטע טייכן זענען דער טעמז (215 מײַל, 346 ק"מ) און דער סעווערן (220 מײַל, 354 ק"מ). דער סעווערן פליסט דרום ארויס פון די בערג פון צענטראל וויילז ביז בריסטאל. דער טעמז פליסט אראפ פון די בערג ביז אריין קיין לאנדאן און ארויס אין דעם ענגלישן קאנאל. דער טעמז שטעלט צו וואסער פאר לאנדאן און פלעגט אמאל גענוצט ווערן פאר קאמערציאלע פראכט. דער לענגסטער טייך אין סקאטלאנד איז דער טיי טייך (117 מייל, 188 ק"מ), אין צפון אירלאנד דער באן טייך (76 מייל, 122 ק"מ) און אינגאנצן אין וויילז דער טאווי (75 מייל, 121 ק"מ).
די גרעסטע אזערעס אין די לענדער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך זענען:
ביימער וואקסן גוט און שנעל אין די שווערע זאמד פון ענגלאנד, און פאר א לאנגער צייט האבן די ארימע איינוואוינערס נישט געהאט די נויטיגע געצייג אראפצושניידן די שווערע און דיקע דעמב ביימער. מיט דער צייט האבן די באפעלקערונג געהאלטן אין איין שניידן נאך און נאך ביימער איבעלאזנדיג – היינט צו טאג – קארגע 10.7 פראצענט פון דעם פאראיינגטן קעניגרייך וואס איז נאך באוואקסן.
אין ענגלאנד איז פאראן דאס ווייניגסטע וועלדער מיט קוים 8 פראצענט. אין קאנטראסט צו אייראפע איז דאס גאר ווייניג ווען איייראפע באשטייט נאך היינט פון 25 פראצענט וועלדער. ענגלאנד פראדוצירט אינגאנצן 15 פראצענט פון איר האלץ געברויך. דאס איבריגע ווערט אימפארטירט פון אויסלאנד. די מאנגל אין האלץ און ביימער איז מיט די יארן געווארן וואס אמאל ערגער אז די רעגירונג האט געמוזט איינפירן שטרענגע געזעצן וועגן אפשניידן ביימער. אין גאנץ פאראייניגטע קעניגרייך ברויך מען היינט האבן א פערמיט צו שניידן א בוים אזויווי אין אמעריקע צו פאנגן חיות. ווען א בוים ווערט פארפוילט און פאלט איין טוט די רעגירונג דאס צוריק שטעלן און איז איינע פון אירע וויכטיגסטע ענוויראמענטל פריאריטעטן.
פוקס
זי וואוינט איז א גרוב אין דער ערד, איהר הייל איז געבויט קונטצוג, עס האט פיל טונעלן און צימערן, א הייל פון א פוקס קען האבן ביז צען עפענונגען, עס האט א פאדערשטע שטוב, אין אינעווייניקסטן שטוב ווי עס ליגט דארט איהר שפייז, און א גאנצער אינעווייניגסטער שטוב ווי זי שלאפט.
פאראייניגטע קעניגרייך
וויסנשאפט און טעכנאלאגיע
מאדערענע וויסנשאפט קומט אסאך צו פארדאנקען פאר דעם בריטישן פילאסאף פראנסיס בעקאן וועלכער האט מיט זיינע געדאנקען און בייפאלן געברענגט די גרינדונג פון דער וויסנשאפטלעכער מיטל, די היינטיגע סיסטעם פון וויסנשאפט פארשונג דורך שטודיעס און עקספרימענטן וואס ווערט גענוצט אין אלע פארגעשריטענע לענדער. אן אנדער בריטישער פילאסאף, סיר אייזאק ניוטאן, אן אויסגעצייכנטער פיזיקער און מאטעמאטיקער, איז געווען דער פאקטישער מוח פון דער באנוצונג פון נוקלעאר ענערגיע נאר ער האט נישט מאריך ימים געווען און עס האט געדויערט מער ווי 50 יאר ביז דער קאפ-שטיק אלבערט איינשטיין האט שטודירט נוטאנ'ס דאקומענטן און צוזאמענגעשטעלט דעם פאזל. נאך א באקאנטער פיגור אין דער בריטישער וויסנשאפט איז געווען מייקל פאראדיי, וועלכער האט גאר אסאך אויפגעטאן אין דעם פעלד פון כעמיקאלן און אין עלעקטריע, ספעציעל אין עלעקטראמאגנעטישער אינדוקציע (די חכמה פון פראדוצירן עלעקטריע דורך עלעקטראמאגנאטישע כוחות) וואס האט שפעטער געפירט צו דער אויסטרעף פון עלעקטרישע גענעראטארן.
פוקס
אין תלמוד ווערט דערמאנט עטליכע מאל ווי אזוי דער פוקס הייסט פיקח שבחיות, אויך זאגט די גמרא אז עס זענען דריי הונדערט משלי שועלים אויף פוקסן.
רעפערענצן
קאטעגאריע:חיות
פאראייניגטע קעניגרייך
וויסנשאפט און טעכנאלאגיע
די טעכנאלאגיע פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע איז נישט געווארן אנטוויקלט דורך וויסנשאפטלער, נאר דורך געלונגענע בעלי מלאכה ווי לאקסמיטס, סטאליער, קאוואלן, וועלכע האבן פיאנירט אינאוואציעס אויף די פריעסטע מאשינען. באקאנט אין דער קאטעגאריע איז געווען זשיימס וואט, וועלכער האט אנטוויקלט פארע קראפט וואס און דעם דאמפמאטאר, וואס איז אין יענע צייטן געווען איינע פון די הויפט קראפטן פאר פאבריק מאשינען. סעמיול קראמפטאן און ריטשארד ארקרייט, וועלכע האבן געברענגט צענדליגע שליסל אינווענטירונגן פאר סחורה מאשינען וועלכע ווערן נאך היינט גענוצט אין אלע סחורה פראדוצירונג פאבריקן. אין טייל טעקסטייל פאבריקן קען מען נאך היינט זען הענגען בילדער פון די צוויי ערפינדער.
פאליטישע פארטייען
די גוטע עקענאמיע אין בריטאניע קומט זיך צו פארדאנקען די לייבאר פארטיי וועלכע האט געשוויצט אין די ערשטע יארן נאך די צווייטע וועלט קריג ברענגענדיג צענדליגער פראגראמען פאר ביזנעסער און איינוואוינער מיט וועלכע בריטאניע איז שטאלץ.
לאקאלע רעגירונג
די פיר לענדער אינעם פאראייניגטן קעניגרייך האבן יעדע איינע זיין אייגענע סיסטעם פון לאקאלער רעגירונג.
אין סקאטלאנד זענען 32 ראט געגנט מיט א גרויסער וואריאציע אין שטח און באפעלקערונג. די שטעט עדינבורג, גלאזגא, אבערדין און דאנדי זענען באזונדער ראט געגנטן.
דער קעניגלעכער פלאט
דער קעניגלעכער פלאט האט געשפילט א וויכטיגע טייל אין דער בריטישער היסטאריע און איז שוין אין קראפט באלד 1,300 יאר פון ווען דער קעניג אלפרעד דער גוטער (אזוי האט מען אים גערופן) האט איר פארגעשטעלט צו באשיצן די בריטישע אימפעריע קעגן די דענער (מענטשן פון דענמארק). מיט 500 יאר צוריק האט זיך אנגעהויבן די ריכטיגע קעניגלעכער פלאט (Royal Navy) וועלכע איז געווארן דער שטערקסטער פלאט אין דער וועלט ביז אמעריקע האט איר איבערגעשטיגן נאך דער צווייטע וועלט קריג. דער דעמאלטסדיגער קעניג הענרי דער זיבעטער האט אינוועסטירט אסאך געלט און אויפגעבויט דעם ערשטן ים־פלאט וועלכע האט אנגעהויבן פאטראלירן די וואסערן ווייטער פון די ארומיגע בריטישע אינזלען.
אלטקייט
ביי עלטערע מענטשן פאסירן פיזישע ענדערונגען:
אביב גפן
ער איז אַ נעפע פון משה דיין.
שלמה הערצאג
קאטעגאריע:סאטמארער חסידים קאטעגאריע:וויליאמסבורג
יודל וואלף
יודעי דבר זאגן אז ער האט א פייל פון שמוץ אויף יעדן רב און פובליק עסקן, און זיין איינפלוס קומט פשוט פון "שאנטאזש" אלע ווילן זיין גוט מיט אים כדי ער זאל זיי נישט באשמוצן.
ישורון
געשיכטע
בדרך כלל, קומען ארויס צוויי אויסגאבעס א יאר. דער ערשטער באנד איז ערשינען תשרי ה'תשנ"ז, באנד כ' איז ארויסגעקומען ניסן ה'תשס"ח. יעדער באנד האט אומגעפער טויזנט בלעטער, מיט די פאלגנדע אפטיילן: אין די שפעטערדיקע בענדער זענען דא ספעציעלע אפטיילן צום אנדענק פון גדולים פונעם לעצטן דור, צווישן זיי די רבנים: מאיר שפירא פון לובלין, דוב בעריש וויידנפעלד פון טשעבין, אלעזר מנחם מן שך, שלמה זלמן אויערבאך, יאשע בער סאלאווייטשיק פון ירושלים, יחיאל מיכל פיינשטיין, זעליג ראובן בענגיס, יוסף אליהו הענקין און נאך. בענדער ד' - ו' זענען אוועקגעשטעלט פאר תורה פונעם ווילנער גאון.
וועסט ווירדזשיניע
געאגראפיע
וועסט ווירדזשיניע ווערט אפט גערופן דער "באַרג שטאַט" ווייל זי איז אינגאנצן אין דער אפאלאשיען בארגן קייט, און ס'זענען דא פילע בערגלעך און בערג דורכאויס דעם שטאט. דער העכסטער איז ספרוס 4863 פיס (1482 מעטער) איבערן ים־פלאך.
לודוויג וואן בעטהאוון
בעטהאָווען איז געבוירן געוואָרן דעצעמבער 1770 אין באָן, פּרינציפאליטעט פון קעלן (הײַנט דײַטשלאנד).
אהרן הכהן
אוהב שלום ורודף שלום
אהרן איז געווען אן "אוהב שלום ורודף שלום", אזוי ווי די משנה זאגט אין מסכת אבות (א, יב) :.
ליכט
אין דער תורה
די ערשטע זאך וואס דער אייבערשטער האט באשאפן איז געווען ליכט, אזוי ווי עס שטייט אין פסוק:
היץ
קאנוועקציע
איינס אז די היץ פארשפרייט זיך דורך דא קאנדאקטיוו טייל פון די פליסיגס אדער גאז, די צווייטע דורך דעם וואס די מאטריאל (למשל וואסער) מישט זיך אויס איין פלאץ מיטן צווייטן, און די קעלטערע טיילן וואסער פארמישן זיך מיט די הייסערע טיילן וואסער. למשל ווען מען קאכט אויף א קעסל וואסער, וועט די אונטערשטע טייל וואסער וואס איז אסאך הייסער ארויףקומען העכער אין קעסעל ווי די קעלטערע וואסער איז או אזוי ארום אריבערפירען די היץ פון אונטען אויף אויבען.
וועראזאנא נערויס בריק
היסטאריע
לויט דעם פאראייניגטע שטאטן דעפארטמענט אוו טראנספארטאציע:
ווערמאנט
די צוויי סענאטארן פון ווערמאנט זענען פאטריק ליהי און בערני סאנדערס.
מיין קאמף
אין געוויסע לענדער (ווי האלאנד) איז פארבאטן היינט צו פארקויפן דעם בוך, פון צווייטן זייט קען מען שאפן דעם ספר אין פארשידענע שפראכן (אויף ענגליש, העברעאיש, אראביש און נאך).
שטורעם ווינט
זיין סיסטעם
קליין|250px|הוראגאן קאטרינע אין [[ניו ארלינס אין אויגוסט 2005]] רוב הוראגאנען הייבן זיך אן ביים מערב ברעג פון אפריקע ווי זיי זענען מילדער און ווערן באטראכט אלס טארנעידאס (א טארנעידא איז א קליינע ביישפיל פון א הוראגאן). אויפ'ן וועג קיין נארט אמעריקע ווערן זיי שטערקער און מאכן אויסטערלישע גרויסע כוואליעס אינעם אטלאנטיק פון וועלכע אלע שיפן ווערן געווארנט. די טבע פון דעם הוראגאן איז אז ער לויפט נאר צו די ווארימע טראפישע לענדער וואו דאס וואסער אינעם אקעאן איז ארום 80 דעגריס.
די שטארקייט פון א הוראגאן איז די הויכע און נידעריגע לופט דרוק וועלכע עס פארמאגט. די טבע פון היץ איז אז עס גייט ארויף וועלכע מאכט זייער א שטארקע לופט דרוק אויפן אויבערשטן טייל פונעם הוראגאן וועלכע קען דעגרייכן העכער 30,000 פיס. וויבאלד די היץ גייט ארויף פארלירט די אונטערשטע טייל פונעם הוראגאן זיין לופט דרוק און דאס מאכט דעם הוראגאן זייער שנעל דרייען וואס דאס איז זיין גאנצער מאכט.
גרויסקייט און באוועגונג
אין סעפטעמבער 1999 איז דער הוראגאן פלאיעד פארברייטערט געווארן צו טויזנטער מייל און האט באטראפן אלע מזרח שטעט פון קאנאדע, די פאראייניגטע שטאטן, און די קאריביען, אבער זיין מאכט איז נישט געווען אזוי שטארק און ער האט נאר אנגעמאכט אסאך פארפלייצונגן וועלכע האבן פארשוועמט גאנצע אינזלען אין די קאריביען.
די נאכפאלגונג פון הוראגאנען
לויט ווי די ארגאנזאציע זאגט ווערן געשאפן צענדליגער שטורעמעס אינעם אטלאנטיק יעדן טאג אינעם הוראגאן סעזאן וועלכע בלייבן געווענליך מילד און לאזן נאך איידער עס דעגרייכט די יבשה. די ארגאניזאציע באטראכט יעדע שטורעם און שיקט אירע מעסעדזשעס צו די נאציאנאלע הוראגאן צענטער אין מיאמי, פלארידע, וועלכע צעשפרייטן די אינפארמאציע פאר די לאקאלע נייעס און מידיא.
ראבאט
קליין|"[[אסימא|אַסימאָ" ביי עקספאָ 2005]] א ראָבאָט איז אן אויטאָמאטישע מענטש־געמאכטע מאשין וואס האט אריינגעבויט א פראגראם וואס קאנטראלירט זיין באוועגונג.
דער באגריף פון א געמאכטן באשעפעניש וואס קען זיך פירן ווי א מענטש האט מען שוין אויסגעטראכט אין די אוראלטע צייטן.
ראָבאָטן ווערן געניצט אין פאבריקן פאר שניידן, שווייסן און נאך ארבערט.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע קאַטעגאָריע:מאשינען
קאווע
קאווע וואקסט
די קאווע ביימער געבן ערשט ארויס קליינע ווייסע געוואוקסן און נאך א יאר הייבט עס אן ווערן קאווע באנדלעך, ווערט אויך גערופן קאווע טשעריס). די קאווע ביימער וואקסן נאכאנאנד. ווען מען נעמט אראפ די געצייטיגטע באנדלעך קומען נייע און עס קענען זיין ביידע אויף איין בוים אין דער זעלבער צייט. יעדע קאווע בוים קען פראדוצירן בערך אנדערהאלבן פונט געמאלענע קאווע יעדע סעזאן.
קאווע סארטן
ווייטער זענען די קאווע סארטן צעטיילט לויט די לענדער צו קלענערע קאטעגאריעס. גרויסע קאווע טרונקער פארשטייען גוט דערצו און ווייסן אפצוטיילן איינע פון די אנדערע. עס זענען פאראן קאוועס וועלכע זענען געמאכט פון עטליכע סארט באנדלעך וועלכע גיט א געמישטע טעם.
פון א טשערי צום גלעזל
מיר רופן עס א קאווע באנדל אבער ווען מען זעט דאס קוקט עס נישט אויס אנדערש ווי א טשערי וועלכע ווערט רויט ווען עס ווערט רייף. מיט'ן ערטשן בליק אויף א קאווע בוים זעט מען נישט קיין באנדלעך ווייל זיי ליגן באהאלטן צווישן די בלעטער און צווייגן און עס איז א שטיקל עבודה זיי צו קלויבן.
הער
צו מיינט איר הערן? אדער סטאפ אדער ער
קאווע
קאווע אין אידישן קולטור
ארטאדאקסישע אידן האבן א ספעציעלע פארבינדונג מיט קאווע וויבאלד דאס איז די איינציגסטע געטראנק וואס מעג אריינגענומען ווערן אין מויל פאר'ן דאווענען שחרית על פי הלכה. טייל טרינקען מער קאווע און נוצן דאס אלס א מיטל צו גיין הכנות.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:געטראנקען
גארדאן בראון
פאליטישע קאריערע
בראון קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
משה ראובן אסמאן
קאַטעגאָריע:רבנים קאַטעגאָריע:ליובאוויטש קאַטעגאָריע:בעלי תשובה קאַטעגאָריע:אוקראינער יידן
געלט
געלט איז יעדע זאך מיט וואס מ'קען באצאלן פאר גוטער און דינסטן. אויך מיט וואס מ'קען אפצאלן א חוב. געלט איז א מיטל צו האנדלען דערמיט.
היסטאריע
מיט דער צייט האט מען אנגעהויבן צו מאכן מטבעות פון גאלד און זילבער און אנדערע מעטאלן. די מטבעות האבן צוויי גרויסע מעלות. ערשטנס זענען זיי נישט צו גרויס. און מען קען זיי ארומטראגן וואו מען וויל. צווייטנס זיי האלטן אויס א לענגערע צייט, נישט ווי א קו, וואס קען שטארבן, אדער ווייץ, וואס ווערט פארפוילט. דריטנס, מיט א מטבע קען מען זען זאפארט וויפיל ער איז ווערט, אבער א קו קען זיין מאגער אדער קראנק, און יעדע קו האט אן אנדער ווערט.
צפון קארעע
שלום פארהאנדלונגען
אין 2018 האט דער אמעריקאנער פרעזידענט דאנאלד טראמפ זיך געטראפן מיטן צפון קארעער פירער קים דשאנג און אויף א ספעציעלן סאמיט אין סינגאפור, אפצייכנענדיג דעם ערשטן מאל זייט דעם קארעער קריג וואס די פירער פון די צוויי לענדער טרעפן זיך.
פרייהייט
פרייהייט ביי א מענטש מיינט נישט זיין אונטערטעיניגט פאר קיינעם און קענען טאן די אייגענע ווילן. ביי א חפץ אדער באגריף טייטשט זיך דאס אפ, אז עס האט נישט קיין בעלות און איז אומזיסט אין א געוויסן זין ווי הפקר אן קיין באגרעניצונג.
פאלמעסונג
הלכה
קאטעגאריע:מצוות און מנהגים קאטעגאריע:פאליטיק קאטעגאריע:קנאות קאטעגאריע:אידישע קאנטראווערסיעס
ישראל האגער (בני ברק)
ביאגראפיע
ער איז געווען זייער באליבט ביי זיין זיידן רבי חיים מאיר האַגער דער "אמרי חיים"; דער זיידע האט אים באקרוינט רב אין וויזשניצער בית מדרש אין בני ברק נאך זיין חתונה. נאך דער פטירה פונעם זיידן אין יאר תשל"ב איז ער געווארן רב אין קרית וויזשניץ, בני ברק, ממלא מקום פון זיין פאטער וואס האט איבערגענומען די וויזשניצער רביסטעווע.
חזקיהו
קליין|מרכז| חזקיהו מלך יהודה חזקיהו (אדער יחזקיהו) איז געווען דער דרייצענטער קעניג אויף מלכות יהודה אין פארלויף פון 29 יאר. ער איז געווארן קעניג ווען ער איז געווען 25 יאר אלט.
ליינט מער
קאַטעגאָריע:מלכי יהודה קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
עזה פאס
עס איז איצט נישט אנערקענט דורך קיינעם אז עס געהערט פאר עפעס א זעלבסטשטענדיג לאנד.
יואל טייטלבוים
קליין|רבי [[יואל טייטלבוים פון סאטמאר אינאיינעם מיט מעיאר ראבערט וואגנער.]] קליין|דער [[ברך משה אין די אינגערע יארן מיט זיין פעטער דער סאטמארער רבי]] קליין|קבר פון רבי יואל טייטלבוים מיט רביצין [[אלטע פייגא טייטלבוים אין קרית יואל]] רבי יואל טייטלבוים (גערופן: ר' יואליש, י"ז טבת ה'תרמ"ז 1887- כ"ו אב ה'תשל"ט 1979) איז געווען דער גרינדער און פירער פון דעם סאטמארער חסידות. דער מחבר פון די ספרים "ויואל משה" און "דברי יואל". ברייט באקאנט מיט זיין ראדיקאלע אפאזיציע צו ציוניזם און צו דער אגודת ישראל. האט ערפילט א צענטראלע שטעלע ביים צוריקשטעלן דעם חרדי'שן אידנטום, נאכ'ן דורכגיין דעם ביטערן חורבן אייראפע.
אפשטאם
נאך זיין הסתלקות אין יאר תרמ"ג האט ממלא מקום געווען דער צווייטער זון ר' חנניה יו"ט ליפא טייטלבוים זצ"ל, דער מחבר ספר קדושת יום טוב.