cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
יידישקייט
עיקרים
וויבאלד יידישקייט איז באזירט אויף מצוות מעשיות, איז אין די שטרענגע זינען נישטא קיין פעסטגעזעצטע עיקרי אמונה וואס זענען אלעמען מחייב אזוי ווי ביי קריסטנטום און איסלאם. חכמי הדורות האבן פארגעלייגט אסאך פארשידענע חיבורים פון הויפט יסודות היהדות, וואס זענען אלע באגרוסט געווארן מיט קריטיק. די מערסט באקאנטע איז די 'י"ג עיקרי אמונה' פונעם רמב"ם, נתחבר געווארן אין די צוועלפטע יארהונדערט. לויטן רמב"ם, וואלט יעדער ייד וואס טוט אפווארפן אפילו איינס פון די פרינציפן געזאלט פאררעכנט ווערן פאר א כופר און אן אפיקורס. אנדערע חכמים האבן פארנומען שיטות וואס האבן זיך אויף פארשידענע אופנים צעשיידט פונעם רמב"ם'ס פרינציפן. אינעם רמב”ם'ס צייטן איז זיין רשימה פון עיקרים קריטיקירט געווארן דורך ר' חסדאי קרשקש, בעל אור להשם, און ר' יוסף אלבו, בעל ספר העיקרים. ר' יוסף אלבו און דער ראב"ד האבן געטענהט אז די פרינציפן פונעם רמב"ם האבן צופיל זאכן וואס, כאטש זיי זענען אמת, זענען נישט יסודות פון אמונה. אויף אן ענליכן שטייגער האט דער אלטער היסטאריקער יוסיפון אונטערגעשטראכן מנהגים און מצוות איבער גלויבן, פארבונדענדיג כפירה מיטן נישט היטן הלכה, און האלטענדיג אז פאר גרות פארלאנגט זיך א ברית מילה און דאס זיך פירן מיט מנהגי ישראל. איבער די פאלגענדע פאר הונדערט יאר זענען דער רמב"ם'ס פּרינציפּן מערסטנס איגנארירט געווארן. שפעטער זענען צוויי פיוט'ישער איבערשריפטן פון די דאזיגע עיקרים ("אני מאמין" און "יגדל") אריינגעשטעלט געווארן אין אסאך סידורים, וואס האט זיי צום סוף געפירט ברייט נתקבל צו ווערן ביי די ארטאדאקסן און קאנסערוואטיווע, הגם רעפארם יידישקייט האט נאר מיטגעשטומט מיט די ערשטע פינף פרינציפן.
שבת און יום טוב
דער זיבעטער טאג יעדע וואך איז שבת, וואס הייבט אן ווען די זון גייט אראפ פרייטיק, ביז דריי שטערן קומען ארויס נאך שבת. עס זענען פאראן 39 אבות מלאכות (הויפט סארטן ארבעט) אום אומצאליגע תולדות, ווי אויך תקנות און גזירות פון חז״ל, זאכן וואס מען טוט נישט שבת. אויך ברענגט מען אריין שבת מיט קידוש פרייטיק צונאכט (אויך קידוש שבת בייטאג) און מען מאכט הבדלה שבת-צונאכט צו ווייזן אז די נייע וואך האט אנגעהויבן.
דאווענען
א ייד דאווענט דריי מאל א טאג, אינדערפרי שחרית, נאכמיטאג מנחה און ביינאכט מעריב. געוויסע טעג, ד"ה שבת, ראש חודש, יום טוב און חול המועד, דאווענט מען מוסף נאך שחרית. איין טאג אין יאר, יום כיפור, דאווענט מען א פינפטע תפילה, נעילה, פארנאכט.
יידישע גלויבונג
יידישקייט האט נישט קיין סיסטעם פון דאגמעס אזוי ווי אנדערע רעליגיעס. אין יידישקייט לייגט מען א דגש אויף פראקטישע מצוות (מצוות מעשיות). דאך זענען פאראן אנגענומענע עיקרים פון אמונה וואס די גדולים פון די פריערדיקע דורות האבן צאמגעשטעלט. מערסט באוואוסט זענען די דרייצן עיקרים פונעם רמב"ם, וואס הייבט אן מיט אמונה אין איין גאט, וואס האט נישט קיין קערפער און נישט קיין פארעם, אויך אמונה אין נבואה, און איבער אלע נביאים די תורה וואס משה רבנו האט אראפגעבגרענגט. אנדערע הויפט פרינציפן זענען אמונה אין משיח, אין עולם הבא און אין תחיית המתים.
אין ספר בראשית ווערט געברענגט אז אדם הראשון און חוה זענען באשאפן געווארן די לעצטע, אום זעקסטן טאג. נאך דעם חטא פונעם עץ הדעת זענען אדם און חוה געווארן פארטריבן פון גן עדן, און מיט דעם הייבט אן די געשיכטע פון דער מענטשהייט.
ייִדן אין אײראָפע
הייליגע טעג
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:רעליגיע
מיטוואך
לויטן סדר פון די זיבן כוכבי־לכת חל"ם כצנ"ש, הייבט אן דער טאג פון מיטוואך מיט כ=כוכב, מערקור; אין טייל שפראכן הייסט דער טאג טאקע אויפן נאמען פון מערקור, למשל. אויך דער ענגלישער נאמען Wednesday שטאמט פונעם נארוועגישן נאמען פון מערקור.
ראיעל קענעדיען מאונטעד פאליציי
היסטאריע
בעפאר דער ערשטער וועלט מלחמה איז די אר-סי-עם-פי געווען א פאליצייאישע קראפט ווי געווענליכע פאליציי אגענטורן. נאך די קריג איז די אגענטור מאדרניזירט געווארן און אנגעהויבן טאן קאנטער-שפיאנאזש ארבעט. אין יענע יארן איז אויך געגרינדעט געווארן די עף-בי-איי אין די פאראייניגטע שטאטן. די אר-סי-עם-פי איז געווען שטארק אקטיוו אין די קאלטע קריג און האט געזאמעלט אסאך שפיאנאזש פון די קאמוניסטישע רוסלאנד ווען אין דער זעלבער צייט האט זי ווייטער געטאן אירע אינערליכע פליכטן אינלאנד. אין די 1960ער יארן איז די אגענטור געווארן שטארק אקטיוו אין קוויבעק ווי די סעפעטאריסטן האבן אנגעהויבן פארלאנגען זעלבשטענדיקייט. די סעפעטעריסטן האבן געהאט טעראריסטישע גרופעס וועלכע האבן אפגעטאן טעראריסטישע אקטן ווי קינדעפינגס און מערדערייען אויף ליבעראלע אפישעלס. די אר-סי-עם-פי איז געווארן זייער אקטיוו אין קוויבעק און האט גאר סוקסעספול אויסגעראטן די גרופעס. אבער די אגענטור איז קריטיקירט געווארן אלס באהאנדלן זאכן צו ווילד ווי זיך איינברעכן אין הייזער א.ד.ג. די קאנאדער רעגירונג האט נישט געוואלט באשמוצן איר סעקיוריטי אגענטור'ס נאמען און האט דערפאר צוריק ציוויליזירט די אר-סי-עם-פי און אנשטאט געגרינדעט אין 68' די סי-עס-איי-עס, אלס קאנאדע'ס אינטעליגענץ אגענטור. נאך אלס איז די אר-סי-עם-פי פארמישט אין אויספארשונגן פארברעכן אקטן פון שפיאנאזש און טעראריזם.
עסטרייך
דאָס עסטרײַך (דײַטשיש: Österreich), אפיציעל די רעפובליק פֿון עסטרײַך (דײַטשיש: Republik Österreich) איז אַ פעדעראלע רעפובליק וואס איז א לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראל-אײראָפּע. זיין הויפטשטאָט איז וויען. עס וואוינען דאָרט מער ווי 8.5 מיליאָן מענטשן, פון זיי עטליכע טויזנט יידן. (רוב פון די אידן וואוינען אין דער הויפטשטאט וויען). עסטרייך גרענעצט מיט אכט לענדער: דייטשלאנד און טשעכיי פון צפון, סלאוואקיי און אונגארן פון מזרח, סלאוועניע און איטאליע פון דרום, און שווייץ און ליכטנשטיין פון מערב. עסטרייך באדעקט א שטח פון 83,879 קוואדראט ק"מ. דאס לאנד ליגט אין די אלפן און איז איבעראל בערגיק; נאר 32% פון לאנד איז נידריגער ווי 500 מעטער, און דער העכסטער פונקט איז 3,798 מעטער איבערן ים־פלאך. די מערהייט פון דער באפעלקערונג רעדט א בייערישן דיאלעקט פון דייטש ווי זייער מוטערשפראך, און די אפיציעלע שפראך איז עסטרייכישע דייטש. אויך אונגאריש און סלאוועניש זענען אפיציעלע שפראכן אין טייל פון לאנד.
מרים די טאכטער פון ר' נחמן מברסלב
איהר מאן
אין יאר ה'תקנ"ח ווען ר' נחמן איז געווען אין ארץ ישראל, האט ער זיך באגעגנט דארט מיט די חבורה פון דעם צדיק ר' מענדל מוויטעפסק, בראש פון דעם צדיק ר' אברהם מקאליסק,
אין יאהר ה'תק"ס האט ר' נחמן חתונה געמאכט אין חמעלניק זיין טאכטער אדל, אויפן וועג נאך דער חתונה האט זיך דער רבי משדך געווען מיט אים מיט דעם גרויסן צדיק ר' אריה לייב מוואלטשיסק זצ"ל, יארן שפעטער איז דער וואלטשיסקער געפארן קיין ארץ ישראל, און דערנאך איז אויך געפארן זיין שנור מרים, און דעמאלטס איז מקוים געוואן וואס דער רבי האט מרמז געווען: עס זעט אויס אז פון הימל וויל מען מיין טאכטער זאל זיין אין ארץ ישראל
עסטרייך
עקאנאמיע
טוריזם ברענגט אריין 9% פונעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט פון עסטרייך. אין 2007 האט טוריזם אריינגעברענגט US$ 18.9 ביליאן, דאס 9טע מערסטע אין דער וועלט.
אינטערנעט עקספלארער
left|thumb|250px|די װערסיע 7.0 אין בעטא 2 Internet Explorer (אינטערנעט עקספלארער טײַטש: אינטערנעץ־אױסזוכער) איז א וועב בלעטערער אנטוויקלט פון Microsoft געזעלשאפט וואס קומט היינט מיט מיט דער Windows אפערירן סיסטעם.
עסן
מאס
א נארמאלע מענטש וואס עסט דריי מאלצייטן פער טאג באקומט אלעס וואס זיין קערפער דארף האבן פון די עסן. אויב מען עסט נישט וועט דער קערפער דארפן טאן עטליכע מיטלן צו נעמען ענערגיע. די ערשטע זאך וואס וועט פאסירן איז אז דער קערפער וועט אנהייבן נעמען קארבאהידראטן פון די רעזערוו וועלכע געפינט זיך אין די לעיבער. ווי געזאגט טוט די לעיבער אוועקלייגן אסאך בלוט צוקער גענוג אויף 12 שטונדן. ווען די רעזערוו סופליי איז אויסגענוצט וועט דער קערפער אנהייבן אויסברענען אנדערע באשטאנדטיילן דאס צו מאכן פאר בלוט צוקער. עס וועט נוצן אלע איבעריגע פעטנס און אלעס אנדערש וואס ליגט אלס רעזערוו אינעם קערפער. ווען עס איז פארטיג מיט אלע פעטנס וועט דער קערפער ארויסציען יעדעס ביסל עסיד פון די בלוט און דאס איינטוישן צו בלוט צוקער. אזוי וועט עס גיין ווייטער און ווייטער ביז עס וועט שוין האבן אויסגעברענט יעדעס ביסל איבעריג פעטנס אדער סיי וואס און דער קערפער וועט שנעל איינפאלן און דער מענטש וועט אומקומען (ה"י). דער מוח וועלכער קאנטראלירט דעם גאנצן קערפער קאנטראלירט אויך דער פארלאנג פאר עסן. ווען א מענטש איז הונגעריג איז נישט טייטש אז זיין בויך פארלאנגט דאס נאר עס איז זיין מוח וועלכע שיקט אים מעסעדזשעס אז ער דארף האבן עסן.
זע אויך
עסנווארג. קאַטעגאָריע:עסנווארג און געטראנקען
אוקראיניש
כאטש אוקראיניש איז די איינציגע אפיציעלע שפראך אין אוקראינע, רעדן א גרויסע טייל פון די היגע איינוואוינער נאר רוסיש. צוליב דער נאענטקייט פון די שפראכן (אן אוקראיניש רעדער קען אין מערסטע פאלן פארשטיין רוסיש), און צוליב די רוסישע געוועלטיקונג איבער אוקראינע, איז עס גאר זעלטן אז איינער זאל רעדן ריין-אוקראיניש נאר געמישט מיט רוסיש. אסאך אוקראינער רעדן א שפראך וואס הייסט "סורזשיק" וואס אין עסענץ איז א געמישאכץ פון רוסיש מיט אוקראיניש.
וויטאמין
וויטאמין סארטן
וויטאמין A: איז גוט פאר די הויט און פאר די האר. מענטשן מיט אלע סארט פימפלעס און הויט אויסשלאגעס ברויכן צוצונעמען מער פון דעם וויטאמין.
א' אייר
א' אייר איז דער ערשטער טאג פונעם צווייטן חודש.
פארטוגאל
פּאָרטוגאַל (פארטוגעזיש: Portugal ), אפיציעל די פארטוגעזישע רעפובליק, איז אַ דעמאָקראַטישע רעפּובליק אויפן איבערישן האלבאינזל אין דרום-מערב אײראָפּע. ער איז דאס מערסט מערבדיקע לאנד פון דער יבשה פון אייראפע. דאט לאנד איז אַרומגענומען מיט דעם לאַנד שפאַניע אויף די צפון און מזרח זייטן, און מיטן אַטלאַנטישן אָקעאַן בײ די מערב און דרום זייטן. צוויי אטלאנטישע ארכיפעלאגן, אזארן און מאדירא, זענען אויך א טייל פון פארטוגאל. דער גרענעץ צווישן פארטוגאל און שפאניע איז לאנג 1,214 ק״מ, דער לענגסטער גרענעץ אינעם אייראפעאישן פארבאנד.
זײַן הױפּטשטאָט איז ליסבאָן.
געאגראפיע
די טעריטאריע פון פארטוגאל שליסט איין א שטח אינעם איבערישן האלבאינזל און צוויי ארכיפעלאגן אינעם אטלאנטישן אקעאן: די ארכיפעלאגן פון מאדירא און די אזארן. פארטוגאל ליגט צווישן די גארטל־ליניעס 32º און 43ºN, און די מערידיאנען 32º און 6ºW.
יידן אין פארטוגאל
צוויישן די פארטוגעזישע אנוסים ווערן גערעכנט דער מאטעמאטיקער פעדרא נונעז און דער דאקטער גארסיע ד׳ארטע.
טשעכיי
עקאנאמיע
קליין|[[סקאדא אויטא איז פון די גרעסטע אויטא פאבריצירערס אין צענטראל אייראפע.]]
יונתן שווארץ
אויך האט ער א געשעפט The New Eichlers אויף 13 עוועניו אין בארא פארק וואס פארקויפט ספרים און תשמישי קדושה.
ו' אייר
יארצייטן
6. ijjár
ראובן אלבז
הרב ראובן עלבאַז (געבוירן ט"ו סיוון ה'תש"ד, 6טן יוני 1944) איז א ספרדישער רב און ראש ישיבה אור החיים אויף רחוב יואל נעבן קרעטשניף קעגן איבער סאטמאר שול אין ירושלים.
ערבות
אנשטאט וואס ביי די בענק איז דא נכסים פארמעגן וואס ווערט אן ערב פארן חוב איז דא אזא זאך אז אנדערע מענטשען קענען זיך מתחייב זיין צו באצאלן. די גמ"חים היינט אין ניו יארק פארבארגן בלויז מיט 3 אנדערע ערבים וואס שרייבן אונטער.
גוט
אידישקייט
קאַטעגאָריע:מידות
בריטישע אימפעריע
די דריי אימפעריעס האבן זיך שטענדיג געריסן און געקריגט איבער א שטיקל לאנד, יעדער וועלנדיג פארברייטערן איר אימפעריע. בריטאניע איז געווען אויסגעצייכנט אין אירע מלחמות און האט באוויזן צו באזיגן פראנקרייך און שפאניע מערערע מאל, ווערנדיג אלס גרעסער און גרעסער און איז טאקע געווען די גרעסטע אימפעריע אין דער היסטאריע.
ערשטע וועלט-מלחמה
דער קריג האט פארענדערט די גרענעצן אין אייראפע. און האט צוגעבריינגט צו מער ווי 16 מיליאן געהרג'עטע, 40% פון זיי ציווילע בירגער, און 20 מיליאן פארווונדעטע. די ערשטע סיבה פאר'ן קריג איז געווען דער מארד פון ארכהערצאג פראנץ פערדינאנד אין סאראייע דורך א סערבישער בירגער.
ביים סוף פון דער מלחמה, פיר הויפט אימפערישע מאכטן—די דייטשע, רוסלענדישע, אטאמאנישע און עסטרייך־אונגארישע אימפעריעס—האבן אינגאנצן אויפגעהערט. פון די ערשטע צוויי זענען געבליבן לענדער מיט קלענערע טעריטאריעס, און די אנדערע צוויי האט מען אינגאנצן צעבראכן. עטלעכע אפמאכן האבן געצייכנט די ענדע פון דער מלחמה, דער הויפט פון זיי דער אפמאך פון ווערסיי. די מאפע פון צענטראל־אייראפע האט מען געמאלט מיט עטלעכע נייע מדינות.
מיט דער האפנונג פון פארמיידן נאך אזא קאנפליקט האט מען אויפגעשטעלט די פעלקער ליגע.
י"ז אייר
לינקס|100px|יחזקאל לאנדא
י"ח אייר
היום שלשה ושלשים יום שהם ארבעה שבועות וחמשה ימים לעומר
יארצייטן
18. ijjár
פלייש
וועגעטארן זענען מענטשן וואס עסן נישט קיין פלייש.
חיה
אין די תורה דברים פרק י"ד ווערט אויסגערעכט 7 כשר'ע מינים: רונד, הערש, הונד, אקו, ווידער, אקס, וזמר.
א ליסטע פון חיות
*
Windows 2000
ווערסיעס
קאַטעגאָריע:אפערירן סיסטעמען
בריטישע אקט אף יוניאן
די אקט אף יוניאן פון 800'
קאַטעגאָריע:געזעץֿ קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
טערמין
וו.צ.ב. א פלאמבער מיט א קאמפיוטער טעקנישן קענען זאגן די זעלבע ווארט אבער איטליכער רעכט פון אנדער מיינונג ווייל זייער טערמאנאלאגיע איז אנדערשט.
רעלאטיוו
רעלאטיוו
יידל מיטן פידל
אינמיטן וועג זענען זיי ביי א חתונה וואו די כלה וויל נישט עכט חתונה האבן ווייל זי איז פארליבט אין יאסל פריעדמאן. יידל ערלעדיגט אז מען זאל זי מיטנעמען מיט די קלעזמער, און זי זינגט צוזאמען מיט זיי. ווען אפרים וויל זיך פארליבן אין דער כלה פרובירט יידל עס צו שטערן. סוף-כל-סןף, נאך א סך צרות, ער לערנט זיך אז זי איז א מיידל. ער ליבט איר און זי ליבט אים און זיי פארן צוזאמען קיין אמעריקע, וואו זי וועט זיין א זינגערין.
שפאניע
שפאנישע אימפעריע
די שפאנישע אימפעריע, וואס האט פארטיליקט די אינקא און אזטעק אימפעריעס, האט געהערשט איבער דעם גרעסטן טייל פון דרום אמעריקע און צענטראל-אמעריקע, אויף א טייל פון די קאראיבישע אינזלען, און אויפן דרום טייל פון צפון אמעריקע. שפאניע האט פארשקלאפט די אריגינעלע באוואוינער פון אמעריקע, האט אויפגעשטעלט זידלונגען, און האט גענאסן פון א פליסנדיקן שטראם פון רוישטאף, בעיקר זילבער און גאלד.
עקאנאמיע
שפאניע האט א קאפיטאליסטישע געמישטע עקאנאמיע וואס איז די דרייצענטע גרעסטע אין דער גארער וועלט, די פינפטע גרעסטע אינעם אייראפעישן פארבאנד און די פערטע גרעסטע אין דער אייראזאנע.
אל אדון
אל אדון איז א געבעט וואס מען זאגט שבת צופרי ביים דאווענען נאך המאיר לארץ.
עד טאונס
thumb|left|עד טאונס עדאלפוס עד טאונס איז דער שווארצער קאנגרעסמאן וואס פארטרעט דעם צענטן דיסטריקט פון וויליאמסבורג, און די געגנטן ארום, ווי פארט גרין, בעדפארד סטייוועסענט א.א.וו. ער איז שוין אין קאנגרעס זינט 1983
אקאדעמיע
אקעדעמיע איז א קאלעקטיווער טערמין צו באטיטלען די וויסנשאפטלעכע און קולטורעלע קהילה אריינגעטאן אין הויכן חינוך מיט חברים איבערגעקוקטער פארשונג.
אויספאפן
קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע קאַטעגאָריע:מענטשליכע אויפפירונג
שטארקייט
Kulhydrat
ליל ששי
מנהגים פון ליל ששי
אין די ישיבות אין ליטא און אין אונגארן בעפאר חורבן אייראפע און שואה דורך די צווייטע וועלט קריג, איז געווען איינגעפירט אז די בחורים זענען אויף געבליבן א גאנצע נאכט און געלערנט, סיי כדי דערמיט צו מאכן א פאסיגען סיום פאר די וואך, און סיי כדי צו מאכן א ריכטיגע הכנה דרבה לכבוד שבת. דער מנהג איז בעיקר איינגעפירט געווען אין די לאנגע ווינטער נעכט, אבער אויך א גאנץ יאר זענען געווען מתמידים וואס האבען אויסגענוצט די צייט צו פארמערן אין לערנען. דער מנהג איז ענליך צו דעם וואס מען פירט זיך אויפצובלייבן וואך אין יום טוב שבועות צו זאגן תיקון ליל שבועות. היינט צו טאג'ס טרעפט מען אויך אין חסידי'שע ישיבות בחורים וואס זיצן בהתמדה און שטייגן א גאנצע נאכט, אבער אויך פון די סארט וואס זענען מער עוסק אין עסן טשאלענט ווי עס פירן זיך די ליל ששי אידן.
וואל דעוויד
וועבלינק
.
בענזין
קליין|בענזין אין א [[פושקע]] בענזין אדער גאזאלין איז א פליסיגע ברענשטאף פאר פארברענונג מאטארן געמאכט פון נאפט און ווערט בעיקר גענוצט צו טרייבן אויטאס.
פונקציע
אויב איר זאלט נעמען א 1,500 וואטס הייצער און דאס לאזן ארבעטן פאר 24 שטונדן, דאס איז וויפיל היץ עס קומט ארויס פון איין גאלאן בענזין. אויב א מענטש וואלט דאס געקענט פארדייען וואלט עס אים געגעבן 31,000 קעלאריס וואס איז בערך די ענערגיע פון די עסן פון א מענטש פון 2 וואכן.
פראדוקציע און פארשפרייטונג
בענזין האט א פראבלעם אז ווען עס ווערט פארברענט לאזט עס ארויס קארבאן מאנאקסייד צו דער אטמאספֿער. מיט יעדע גאלאן בענזין וואס ווערט פארברענט פון אן אויטא גייט ארויס עטליכע פונט קארבאן צו דער אטמאספער. מען שאצט אז ארום 2 ביליאן פונט קארבאן ווערט ארויסגעלאזט צו דער אטמאספער אין די פאראייניגטע שטאטן און דאס פארפעסטיגט שטארק די לופט וועלכע מיר אטעמען.
לופט פארפעסטיקונג
ווען בענזין ווערט פארברענט בלייבט דערפון איבער בלויז קארבאן דיאקסייד און אביסל וואסער וועלכע וואלט אינגאנצן נישט געווען קיין פראבלעם. אבער די קאמפאנענטן וועלכע העלפן דעם אויטא מאטאר לויפן פראדוצירן אויך קארבאן מאנאקסייד וועלכע איז א גיפטיגע סם בענזין, ניטראדזשין אקסיידס וועלכע ברענגט די לופט פארפעסטיקונג, און אומפארברענטע היידראקארבאנס וועלכע זענען די הויפט סיבה צו אזאנען.
גלאבאלע אנווארעמען
דער אויטא גיט ארויס קארבאן דיאקסייד וועלכע קען נישט געזען ווערן מיט די מענטשליכע אויגן אבער די היץ און אפפאל דערפון בלייבט שטעקן אין דער אטמאספער און ווען זון שטראלן קומען אריין אין דער אטמאספער ווערט דאס בלאקירט און הייצט די ערד.
ציל
ציל אין ברייטערן זין פון ווארט מיינט אויך א פערזענליכער אדער ארגענעזציע'ר גלוסטיגער ענדע פונקט פון אן אנטוויקולינג.
אריטמעטיק
צוגאב (+)
צוגאב פון צאלן איז קאמוטאטיוו און אסאציאטיוו, במילא קען מען ענדערן דעם סדר אין וואס מען רעכנט דעם סכום.
1964
געשטארבן
קאַטעגאָריע:20סטער י"ה
טערמינאלאגיע
اصطلاح ศัพท์บัญญัติ
נילוס
דער נילוס טיילן
דער נילוס גייט אריבער דורך די לענדער אוגאַנדע, קעניא, די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאָנגאָ (אין פארגאנגענהייט זאַאִיר), עטיאפיע, סודאן און עגיפטן, ביי וועמען ער גיסט זיך אריין אין מיטלענדישן ים. ווייל זיין פלוס איז פון דרום-זייט אויף צפון-זייט.
די ווארצלען פון דעם בלויען נילוס, האט אפגעדעקט צו דער מאדערנער וועלט, דער בריטישער זשיימס ברוס אין יאר 1770. אויף דעם ווייסן נילוס ווארצלען איז געווען מחלוקת צווישן הער ריטשארד פראנסיס בערטאן, וואס ער האט געטענהט אז זיין ווארצל אין דער טאנגאניקע אזערע, און צווישן הער זשאן הענינג ספיק וואס האט געטענהט אז זיין ווארצל אין דער וויקטאריע אזערע. אין יאר 1875 הער הענרי מארטאן סטאנלי האט באשטימט אז דער טייך ווארצל איז פון וויקטאריע אזערע, ווייל פון טאנגאניקע אזערע גייט נישט ארויס א טייך אויף צפון-זייט ריכטונג.
דזשאמייקע
דזשאַמייקע   איז אן אינזל לאנד אין די גרויסע אנטילן, 234 ק"מ לאנג און 80 ק"מ ברייט, מיט א שטח פון 10,990 קוואדראט ק"מ. זי איז פלאצירט אינעם קאריביאישן ים, 145 ק"מ דרום פון קובא און 191 ק"מ מערב פון היספאניאלא.
בייפארד באן סטאנציע
באדינונגען
סוף וואך איז די באדינונג:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
מזרח אזיע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אזיע
WALL-E
וועבלינקען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:2008 פילמען קאטעגאריע:אנימירטע פילמען קאטעגאריע:פיקסאר פילמען
יאסוא פוקודא
קליין|200px|יאַסוא פֿוקודאַ אין 2004 יאַסוא פֿוקודאַ (געב' דעם 16טן יולי 1936) איז געווען פרעמיער מיניסטער פון יאפאן אין די יארן 2007-2008. ער איז געווען גאסטגעבער ביי דער גרופע 8 אסיפה אין האקיידא יולי 2008.
רייכערן
ניקאטין
ניקאטין איז א נאטורליכע ארגאנישע כעמיקאליע וועלכע געפינט זיך אין טאבאק פלאנצונגען. א ביישפיל פאר די וואס רויכערן נישט איז קאפעין וועלכע איז די נאנטסטע סארט אייננעמונג צו ניקאטין און גיט די זעלבע סארט סטימולאציע אין א קלענערן פארנעם.
איינגעוויינען און אפגעוויינען
איינמאל מען רייכערט איז שווער אויפצוהערן איין אינדערפרי ווייל מיט דער צייט אדאפטירט דער מוח ווי אזוי צו קאמפענסירן די עפעקט פון ניקאטין און ווערט צוגעוואוינט צו אפערירן דעם וועג. אזעלכע זאגן אז די וועג איז צו גיין צעביסלעך און זיך אפגעוויינען דערפון דורך אויסלערנען דעם מוח ווי אזוי זיך צו באגיין מיט ווייניגער ניקאטין ביז מען קומט אן צו גארנישט. עס זענען פאראן א רייע פראגראמען וועלכע העלפן איבערקומען דעם געוואוינהייט און זיך אפלאזן פון רויכערן. אין די לעצטע יאר האבן צענדליגער מיליאנען מענטשן אין אמעריקע אפגעלאזט רויכערן און דאס ווייניגסטע, פראצענטווייז, הייבן היינט בכלל אן צו רויכערן. די רעגירונג גיט אויס אסאך געלטער צו ווארענען קעגן רויכערן און אפילו די טאבאקא פירמעס זעלבסט זענען געצווינגן צו טאן געוויסע זאכן וועלכע זאל צו וויסן טאן דער וואס קויפט דאס אז עס קען האבן עפעקטן אויף געזונטהייט.
B
באַטײַטן פונעם אות
קאַטעגאָריע:לאטיינישער אלפאבעט
אנטי ציוניזם
אידעאלאגיע
דאס בליק פון פילע תורה-טרייע אידן אויף ציוניזם, איז אז דער גאנצער געדאנק פון "ציוניזם" באשטייט פון דער ציוניסטישער פראזע וואס איז פראפאגאנדירט געווארן דורכאויס די תר"ע-פ יארן, "דאס צוויי טויזנט יעריגע גלות שרייט צו אונז "אם אין אני לי מי לי" עפרא לפומייהו.
- ציוניזם לייקנט אין דעם צוועלפן אני מאמין, "בביאת המשיח אני מאמין". ציוניזם זאגט אז דאס איז נישט אמת.
נטורי קרתא
א קליינע גרופּע וואס האלטן די אנטי ציוניסטישע אידעאָלאָגיע איז נטורי קרתא, מיט באַזעס אין ירושלים, בית שמש און ניו יאָרק. אַן עקסטרעמע שטעלונג פון נטורי קרתא איז דאס וואָס זיי שטיצן דאס גייט מיט פאלעסטינער און אנדערע אנטי ציוניסטישע גוים צו פארשפרייטן זייער קעגנערשאפט צו מדינת ישראל ציווישן אנדערע האבן סיי זיך געטראפן מיטן אויסגעשפראכענע געוועזענע איראַנער פרעזידענט מאַכאמוד אַחמאַדינעדזשאַד און די פּאַלעסטינע באפרייען ארגאניזאציע (פי.על.או.) און כאַמאַס די באזוך אין איראן איז שטארק פארדאמט געווארן דורך געוויסע אנדערע אַנטי-ציוניסטישע חרדים, אַרייַנגערעכנט, סאַטמאַר און די עדה החרדית. עס זענען אויך דא רייבערייען אין די נטורי קרתא אליין, און קריטיק פון עטלעכע מיט א מער עקסטרעמע שטעלונג.
גריפע
וואס איז די גריפע?
"סטרעין אַ" אדער "סטרעין בע" זענען די אינדאנטיפיקאציעס צו די ווירוס שטאפל. ווען די גריפע ווירוס איז אינדענטיפיצירט געווארן צום ערשטן מאל אין די 930' יארן האט מען איר איינגעטיילט אין 3 קאטעגאריעס: סטרעין אַ איז די מערסט אויפגעכאפטע גריפע וועלכע איז אויך דאס מערסטע שעדליך. סטרעין בע איז אביסל מילדער און קען מאכן ווייניגער פראבלעמען. און סטרעין צע מאכט זיך נאר ביי איינצעלע מענטשן און גייט נישט אריבער פון איינעם צום צווייטן.
וויאזוי באקומט מען די גריפע?
די פארשפרייטונג פון דער גריפע גייט גאר שנעל ספעציעל ווייל די אנגעשטעקטע הוסן אסאך און די מענטשן וועלכע נעמען נאכדעם אריין זייערע לופט ווערן אויך אנגעשטעקט דערמיט. דאקטוירים זאגן אז איינער וואס שטייט ביז 3 פוס ווייט פון אן אנגעשטעקטן וועט עס מעגליך איבערכאפן נאכדעם וואס יענער וועט נאר געבן איין הוס. די נייע אנגעשטעקטע געדויערט געווענליך פון 3 ביז 4 טעג ווילאנג די ווירוס הייבט אן ברענגן די סימפטאמען אבער אפילו בעפאר קענען זיי שוין אנשטעקן נאך מענטשן ווייל די קראנקייט ליגט שוין אין זייערע קערפער. נאך א וועג וויאזוי די גריפע פארשפרייט זיך איז דורך אנרירן אביעקטן וועלכע אן אנגעשטעקטער האט אנגערירט בעפאר. דער אנגעשטעקטער מאכט א הוס און באדעקט זיין מויל מיט זיין האנט פאר מענטשליכקייט. א מינוט דערויף עפענט ער א טיר דורך אנכאפן די הענטל מיט זיין האנט וועלכע איז פריער געלעגן אויף זיין מויל. די ווירוס גייט דאן ארויף אויפ'ן טיר הענטל און דער מענטש (אדער עטליכע) וואס כאפט אן דעם זעלבן הענטל דערנאך נעמט ארויף די ווירוס אויף זיין האנט און פון דארט געדויערט שוין נישט לאנג ביז ער רירט אן זיין מויל אדער נאז און די ווירוס גייט אריין אין זיין קערפער.
ווער איז אויסגעשטעלט דערפאר?
איין ברירה צו פארמיידן די גריפע איז צו נעמען א וואקסינאציע אנפאנג סעזאן. די סי-די-סי רעקאמענדירט דאס פאר די אלע אויבנדערמאנטע מענטשן וועלכע קענען זיך גרינג פארמיידן פראבלעמען. סתם מענטשן קענען אויך נעמען א וואקסינאציע אבער עס איז נישט אזוי וויכטיג ווייל עס זענען פאראן זייער ווייניג שאנסן אז עס זאל זיך מאכן ערנסטע פראבלעמען און נארמאלערהייט גייט עס אדורך ביז א וואך.
גריפע באהאנדלונג
דערווייל איז נאך נישט פאראן א מעדעצין וועלכע קען היילן די גריפע איינמאל מען איז שוין אנגעשטעקט דערמיט. אנטיביאטיקס העלפן נישט ווייל זיי קענען נאר אומברענגן באקטעריע אבער די גריפע איז א ווירוס. עס זענען אבער יא פאראן א רייע דראגס וועלכע קענען פארקערצערן די לעבן פון די גריפע. די מעדעצינען קענען נישט ארויסטרייבן די ווירוס אבער קענען יא צוריקהאלטן די אנגעשטעקטע צעלן זיי זאלן נישט קענען גיין ווייטער אנשטעקן אנדערע צעלן און דאס פארקירצערט די לעבן פון די גריפע איינמאל די אימון סיסטעם טרייבט איר ארויס.
קאסטוס קאלינאווסקי רעגימענט
אין מארץ 2022, העכער 1,000 וואלונטירן געאנגעבנען אויף מיליטער-דינסט. די רעגימענט איז נישט א טייל פון די אינטערנאציאנאל טעריטאריאל באשיצונג לעגיאן פון אוקראינע.
המבשר די וואך
אינהאלט
נייעס: די נייעס, וואס זענען פארלאפן אין דער פארגאנגענער וואך אין ארץ ישראל. "נייעס אין קורצן" - קארצע נייעס פון ארץ ישראל און דער גארער וועלט.
ערציילונגען: "ערציילונג" - א וואכנדיגער דערציילונג. "סיפור בהמשכים" - א דערציילונג מיט פארזעצונגען.
זאלץ (כעמיע)
אין אלגעמיין, ביי סטאנדארטן טעמפעראטור און דרוק, זענען נישט צעלאזטע זאלצן סאליד.
א צעשמאלצן זאלץ, אדער א זאלץ וואס איז צעלאזט אין א פליסיקייט, ווערט גערופן אן עלעקטראליט, ווייל עס קען דורכפירן עלעקטריע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:כעמישע פארבינדונגען
בראם
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:האלאגענס
טענענבוים היטער
די טענעבוים היטער זענען א ראדיקאלע רעכטע קריסטליכע גרופע אין לבנון. זי איז אנערקענט אין קאנגרעס אלס א טעראר גרופע.
איר מאטא איז, "לבנון צום באפעל", איר סלאגאן ביים קריג איז געווען, "עס ליגט א פליכט אויף אלע לעבאנעזער, צו הרגנען איין פאלעסטינער.
דזשין (געטראנק)
דזשין (ענגליש: gin) איז א דורכזיכטיג אלקאהאליש געטראנק געמאכט פון תבואה.
2022 אוקראינער כאלערע אויסבראך
רעפערענצן
רוסלענדישע אינוואזיע קאַטעגאָריע:2022
יוסף קערלער
לידער-זאַמלונגען
•	"אבי געזונט: לידער פון הײַנט און פון נעכטן", ירושלים, 1993.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:ישראלישע דיכטער
כל ברואי מעלה ומטה
השלמת הפיוט ב8 בתים
שַׁדַּי שׁוֹכֵן בִּשְׁמֵי עֲלִיָּה. אֲשֶׁר לוֹ הַיָּם וְיַבָּשָׁה וְצִיָּה. יוֹצֵר הָרִים וּבוֹרֵא כָּל בְּרִיָּה. בּוֹרֵא שָׁמַיִם וָאָרֶץ וְיַעַמְדוּ כָּאֶחָד. יְעִידוּן יַגִּידוּן כֻּלָּם כְּאֶחָד יְיָ אֶחָד וּשְׁמוֹ אֶחָד:
סעגא סאטורן
קאַטעגאָריע:סעגא קאַטעגאָריע:ווידעא שפיל קאנסאלן
ראנקאגווע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין טשילע
רפאל בירדוגא
קאַטעגאָריע:מאראקאנער רבנים
גרינע לימענע
עס איז געווענליך פארהעלטנמעסיג ביליג, אויסער אין געוויסע פלעצער ווי למשל האוואַי וואו עס קען קאסטן א דאלער איינס.
פראנצויזישע פארבינדונג
אן אנדערע סארט קאנעקשן איז א פלאמעדיגע קאקטעיל קאווע.
דער ויכוח
געשיכטע
זיי זינגען מיט התרגשות א ניגון פון די ישיבה יאהרן. ביי דער ענדע געזעגענען זיי זיך פריינטליך ווען יעדער האלט זיך ביי זיינס.
לבנון בארג
ממוזער|שמאל|ארז הלבנון בהר הלבנון שמאל|ממוזער|נהר איברהים לבנון בארג איז דער נאמען פונעם באַרג קייט אין לבנון. עס ווערט אויך גערופן, "קליינע לבנון".
סעגא דרימקאסט
קאַטעגאָריע:סעגא
די לעצטע מינוט
די לעצטע מינוט איז א בוך וואו עס ווערט באשריבן די רעטונג פון די אידן אין פראג, בעהמען, דורך ר' מרדכי צמח, וואס ווערט דערמאנט אינעם באקאנטן ספר צמח דוד.
עס איז ארגינעל באשריבן געווארן אין יאר תרכ"ז אינעם ספר עטרת צבי פון ר' אברהם צבי קיש, רב און דרשן אין פראגער מייזל שוהל. און עטליכע מאנאטן דערנאך איז עס איבערגעזעצט געווארן אין ד"ר בלאך'ס עסטרייכישער וואכנשריפט, און דערנאך איז עס ארויסגעגעבן געווארן אין א באזונדערן בוך.
יד ושם
יד ושם איז א מוזיי אין ירושלים וואס איז אויפֿגעשטעלט געווארן אלס אנדענק פון דעם חורבן אייראפע. עס איז דארט דא א ליסטע פון עטליכע מיליאן אומגעקומענע וואס די נאענטע פון די מענטשן קענען זעהן מער פרטים.
וואטערלו אונטערגרונט סטאנציע
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1 דרום פונעם טעמז, גאנץ נאנט צום לאנדאנער אויג.
אהלי ברכה
מגילת יוחסין
אין דעם מגילת יוחסין באשרייבט ער דעם ייחוס פון די פאלגנדע פינף און צוואנציג גזע'ס פון וועלכע ער שטאמט:
צאצקע מעשה 3
צאַצקע מעשה 3 (ענגליש: Toy Story 3) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער אנימירטער פילם פון 2010, וואס איז באפרייט געווארן דורך פּיקסאַר אנימאציע סטודיאס דעם 18סטן יוני 2010. ער איז דער המשך-פילם פון "צאַצקע מעשה" און "צאַצקע מעשה 2".
וועקסלשטראם
אַ וועקסלשטראָם ( AC) איז אַן עלעקטרישער שטראם וואָס זיין גרייס און ריכטונג בייַטן זיך שטענדיג, אנדערש פון גלייכשטראם, וואו די עלעקטראנען גייען כסדר נאר אין איין ריכטונג. דאס הייסט אַז ביי וועקסלשטראם טוט די ריכטונג פון דעם שטראם אין אַ קרייַז זיך דרייען הין און צוריק כסדר.
דוד עובדיה
אלע חיבורים
קאַטעגאָריע:רבנים אין מאראקא קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
די גאמביע
אום 18טן פעברואר 1965 איז די גאמביע געווארן זעלבשטענדיק פונעם פאראייניגטן קעניגרייך, און איז געווארן א מיטגליד אין דער קאמאנוועלט.
מטבעות אין די צייטן פון חז"ל
קורדנטיס אדער קונטרונק איז צוויי פרוטות אדער א פערטל איסר.
שקל חול האלבע סלע צורי, צוויי דינרים, צוויי זוזים, צוועלף מעין, 192 שעורין און 384 פרוטות.
דרום-אייראפע
דרום־אייראפע רופט מען די גרופע פון לענדער אין אייראפע וואס געפינען זיך אין דרום טייל פונעם קאנטינענט. אפטמאל רופט מען די מיטלענדישע לענדער דרום אייראפע, אבער די באגריפן זענען נישט דווקא גלייך.
סאטורן
דער סימבאל פון סאטורן איז א שערפ (יוניקאד: ).
פיזישע כאראקטעריסטיק
לינקס|קליין|צונויפגעשטעלט בילד וואס פארגלייכט די גרייסן פון סאטורן און ערד סאטורן איז א גאז ריז ווייל בעיקר באשטייט ער פון וואסערשטאף און העליום. ער האט נישט קיין דייטלעכן אויבערפלאך, אבער ס׳איז מעגלעך אז ער האט א סאלידן יאדער. סאטורנ׳ס ראטאציע איז גורם אז ער זאל האבן די פארעם פון אן אבלאטן ספֿערויד; דאס הייסט, פלאטשיק ביי די פאלוסן און פוישיק ביי זיין עקוואטאר. זיינע עקוואטארישע און פאלוס־ ראדיוסן ענדערן זיך מיט כמעט 10%: 60,268 ק״מ קעגן 54,364 ק״מ. יופיטער, אוראנוס און נעפטון, די אנדערע ריז־פלאנעטן אין דער זון־סיסטעם, זענען אויך אבלאט, אבער נישט אזוי שטארק ווי סאטורן. די קאמבינאציע פון דעם בייכל און דער ראטאציע ראטע פועל׳ט אז די עפעקטיווע אויבערפלאך גראוויטאציע ביים עקוואטאר, 8.96 מ/ס2, איז 74% פון ביי די פאלוסן און איז ווייניגער ווי די אויבערפלאך גראוויטאציע פון דער ערד. אבער, די עקוואטארישע אנטרינונג-גיך פון קרוב צו 36 ק״מ/ס איז א סך גרעסער ווי פון דער ערד.
אבסערוואציע
פון צייט צו צייט ווערט סאטורן אקולטירט דורך דער לבנה (ד״ה, די לבנה באדעקט סאטורן אין דעם הימל). אזוי ווי אלע פלאנעטן אין דער זון־סיסטעם, פאסירן די אקולטאציעס פון סאטורן אין  "סעזאנען". סאטורן־אקולטאציעס פאסירן 12 אדער מערערע מאל במשך א תקופה פון 12 מאנאטן, און דערנאך קומט א תקופה פון פינעף יאר אן קיין שום אקולטאציע. אויסטראלישע אסטראנאמיע מומחים היל און הארנער קלערן אויף די סעזאנען פון די סאטורן אקולטאציעס אזוי:"דאס איז א תוצאה פונעם פֿאקט אז דער לבנה׳ס ארביט ארום דער ערד איז אנגעבויגן צום ארביט פון דער ערד ארום דער ערד – במילא רוב פון דער צייט, גייט די לבנה העכער אדער נידריגער פון סאטורן אין דעם הימל, און קיין אקולטאציע פאסירט נישט. נאר ווען סאטורן ליגט נאנט צו דעם פונקט וואו דער ארביט פון דער לבנה טרעפט דעם 'פלוין פון דעם עקליפטיק' קען פאסירן אן אקולטאציע – און אין אזא פאל פאסירן אקולטאציעס יעדע מאל די לבנה גייט אדורך, ביז סאטורן רוקט זיך אווען פון דעם אריבערגאנג פונקט."
שמואל שניאורסאהן
אפשטאם
רבי שמואל איז געבוירן אין ליובאוויטש ב' אייר ה'תקצ"ד, צו זיין פאטער הרב מנחם מענדל שניאורסאהן, דער צמח צדק, א זון פון הרב שלום שכנא שניאורסאהן, א חסיד פון רבי מענדל האראדאקער, און צו זיין מוטער מרת חיה מושקא א טאכטער פון רבי דובער פון ליובאוויטש, א זון פון הרב שניאור זלמן דער בעל התניא.
פאמיליע
ח' סיון ה'תר"ח האט רבי שמואל געהייראט בזיווג ראשון מרת שטערנא א טאכטער פון זיין ברודער רבי חיים שניאור זלמן שניאורסאהן. זי איז נפטר געווארן דריי מאנאטן שפעטער.
זעט אויך
ליובאוויטש (הויף)
יצחק לייב גאלדבערג
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:ציוניסטן
מאלמע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין שװעדן
מוכאמאד דער זעקסטער
ביאגארפיע
thumb|מוכאמד דער זעקסטער אין זיין יונגטמוכאַמאַד איז געבוירן געווארן אום 21סטן אויגוסט 1963 אין ראבאט, די הויפּטשטאָט פון מאראקא, דער זון פון חאסאן דער צווייטער, קעניג פון מאַראָקאָ. ער האט באקומען א רעליגיעזע און קאנסערוואטיווע ערציאונג אין דער קעניגליכער שולע. ער האָט גראַדואיִרט מיטלשולע אין 1981, און אין 1985 האָט ער גראַדואיִרט מיט א דיפלאם אין געזעץ פון ראבאט אוניווערסיטעט פון מַאַראַקאַ.
פאסט-טרעגער פעט
פראדוקציע און פארשפרייטונג
די סעריע איז פראדוצירט געווארן דורך וואודלאַנד אַנימאַציעס (Woodland Animations) און רעזשיסירט דורך אייוואָר וואוד (Ivor Wood). די געשיכטעס זענען געשריבן דורך דזשאן קאַנליף און די מוזיק איז קאמפאזירט געווארן דורך ברייען דאַלי און סיימאן וואודגייט. די נאַראַציע און כאַראַקטער שטימעס זענען געווען פון קען בערי. די סעריע איז ערשטנס טראַנסמיטירט געווען דעם 16טן סעפטעמבער 1981 אויף BBC1. א צווייטע ווערסיע פון די סעריע איז טראַנסמיטירט געווען זינט 2004.
גאלדערס גרין בית המדרש
דער גאלדערס גרין בית המדרש איז א חשובע שול און קהילה אין גאלדערס גרין, לאנדאן. די קהילה איז געגרינדעט געווארן דורך פליטים פון נאצי דייטשלאנד אין תרצ"ה, און מען האט געווידמעט די היינטיקע שול אין תשט"ו. דער נוסח התפילה איז אשכנז.
מאנסטערס אוניווערסיטעט
מאנסטערס אוניווערסיטעט (ענגליש: Monsters University) איז א קאמפיוטער אנימירטער קאמעדיע פילם פון 2013. זיין געשיכטע פאסירט איידער דעם פילם "מאנסטערס אינקארפארירט" און איז וועגן די זעלבע פארזעענישן, וואס שפעטער ווערן פריינט. דזשאן גודמאן, בילי קריסטאל און סטיוו בושעמי זיינען צוריקגעקומען אין זייערע ראלעס.
קאסטרא, טשילע
געשיכטע
קאסטרא איז געגרינדעט דורך דעם שפאנישן קאנקיסטאדאר מארטין רואיז דע גאַמבאָאַ אין 1567.
ספר גופי הלכות
ער האט ארויס געגעבן דעם ספר בלויז זייענדיג 28 יאר.
סטיוון סיגאל
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
נחום מגיד
לעבנסגעשיכטע
ער איז נפטר געווארן אין תרע״ג און איז באערדיגט געווארן אין הר הזיתים אין ירושלים.
גילה קצב
גילה קצב (געבוירן תל אביב 1948 ה'תש"ח) איז געווען די ווייב פון געוועזענעם פרעזידענט משה קצב זינט 1969. זי איז געווען די ווייב פון דעם אכטן פרעזידענט פון מדינת ישראל פון 1טן אויגוסט 2000 ביז 1טן יולי 2007. זי האט לאנגע יארן געארבעט אין דער יד שרה און דעם ראט. רעגולער אַרבעט פֿאַר וועגן דרייַסיק יאָר אין בנק לאומי.
עוולה
קאַטעגאָריע:ווערטער קאַטעגאָריע:לשון קודש
גילה קצב
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קנישין
רעפערענצן
53.31667°N, 22.91667°W
יחזקאל שרגא דייטש
אין יאר תש"י האט ער זיך באזעצט אין חיפה, אויפן באפעל פון בעלזער רב. ער האט דארט אויפגעבויעט א תלמוד תורה. אין יאר תשט"ו איז ער צוריק קיין ירושלים וואו ער איז ווידער געווארן דער שליח בי"ד אונטער רבי פנחס עפשטיין און שפעטער ביי רבי דוד יונגרייז און ביים מנחת יצחק, רבי משה אריה פריינד און רבי ישראל משה דושינסקיא.
קאמבינאטאריק
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
מערילאנד
די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 6,177,224
ווארצלען (אנטאלאגיע)
ואינהאלט
דער ערשטער אויסצוג אינעם בוך איז אַן ערציילונג פין שלום אש מיטן נאמען: א טאלאנט צו ארץ ישראל.
מעוות שאינו יכול לתקון
דער מקור איז אין קהלת פרק א פסוק טו: מְעֻוָּת, לֹא-יוּכַל לִתְקֹן; וְחֶסְרוֹן, לֹא-יוּכַל לְהִמָּנוֹת, און די משנה אין מסכת חגיגה פ"א מ"ו ברעהנגט עס אלס ביישפיל אויף איינער וואס האט נישט מקיים געווען מצוות ראייה גאנץ יום טוב קען ער עס שוין נישט באצאלן.
רון קובי
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס קאַטעגאָריע:טבריה קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
פעניס
דער פעניס (לאטיין: penis, ווערטלעך: "עק"; אויך גערופן א פיפיק אדער שמאק) אדער אֵבר איז דער געשלעכט גליד פון זכרים פון בעלי חיים, דער פעניס באדינט צו מאכן סעקס (תשמיש המיטה) כדי צו ברענגען קינדער אדער נאר פאר ליבע און שפאס. אויך איז ער דער אפפֿיר מיטל ארויסצונעמען דאס איבעריגע אומרייניגע וואסער פונעם קערפער.
13טן מיי
דעם 13טן מיי איז דער 133סטער טאג פון יאר (134סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 232 טעג.
פייערטעג
13
מאטל כ"ץ
פאר דער מלחמה
ער איז געווען א דעלעגאט צו דער ערשטער כנסיה גדולה פון אגודת ישראל אין תרפ'ג, און ביי דער דריטער כנסיה גדולה אין תרצ"ז האט מען אים באשטימט א מיטגליד פונעם "אינטערנאציאנלן וועד הפועל".
צווייטע וועלט מלחמה—אריבער אין די פאראייניגטע שטאטן
In 1946 Katz married Esther Mindle Mandel. In 1947 Katz and Bloch established a Hebrew School for girls in Cleveland called Yavneh, under the framework of the Hebrew Academy of Cleveland.
Telz Cleveland
On November 17, 1964 Katz suffered a massive heart attack and died. He was interred on Har HaMenuchot.
כרמל שאמה הכהן
חיים אישיים
כרמל שאמה הכהן איז חתונה געהאט מיט וורד און האט דריי זין און א טאכטער.
שולמית שמיר
משפחה
מיט איר מאן יצחק שמיר, האבן זיי געהאט צוויי זיין קינדער, יאיר און גלעדה.
קאַטעגאָריע:ישראלים
טשילטערן באנען
אויך האט טשילטערן באנען באדינונגען אויף דער לאנדאן צו איילזבורי ליניע.
ישראל אלימלך אונגאר
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דאמבראווא
משה מאנטיפיארי
משה האט אנגעהויבן זיין קאריערע אלס א יונגער געהילף אין שפייז און טיי געשעפטן אין לאנדאן. שפעטער איז ער געווארן איינער פון די צוועלף "אידישע מעקלער" אין דער בערזע פון דער שטאט לאנדאן. ער האט דאן אנגעהויבן געשעפטן מיט זײַן ברודער אברהם, און זײער פירמע 'מאנטיפיארי ברידער' האט זיך ערווארבן א שטארקע רעפוטאציע.
דזיאקאמא פוטשיני
ביאגראפיע
זיין אפערע טאסקא האט מען געשפילט צום ערשטן מאל אין רוים אין 1900.
באפעלקערונג ענגקײט
ניו יארק סיטי האט א גאנץ הויכע ענגקייט, 10,292 מענטשן אין א קוואדראט ק"מ.
דרום אזיע
קליין|250px|[[מומביי איז די מערסט באפעלקערטע שטאט אין דרום אזיע, און די צווייטע גרעסטע שטאט אין דער וועלט]] דרום אַזיע איז דער דרומדיקער ראיאן פונעם קאנטינענט פון אזיע. זי נעמט איין דעם שטח וואס איז דרום פון די הימאלייע בערג; לויט טייל דעפיניציעס אויך ראיאנען וואס געפינען זיך מזרח און מערב פונעם אינדישן אונטער-קאנטינענט. דרום אזיע גרענעצט מערב אזיע, צענטראלע אזיע, מזרח אזיע, דרום-מזרח אזיע און דעם אינדישן אקעאן.
אין דרום אזיע וואוינען מער ווי 1.5 מיליארד מענטשן, אזוי איז דער ראיאן דער מערסט באפעלקערטער אין דער וועלט.
יצחק לעװיטאן
קליין|יצחק לעװיטאַן: אױטאָפּאָרטרעט (1880)
יוסף אסטראווסקי
זינט 1989 האָט יוסף אָסטראָװסקי געלעבט און געאַרבעט אין מדינת-ישראל.
געגאסענע בליי אפעראציע
דער נאמען פון דער אפעראציע
דער נאמען פון דער אפעראציע איז גענומען געװאָרן פונעם ליד "לכבוד החנוכה", פון חיים נחמן ביאליק, װאס האט געשריבן אינעם יאר 1916.
קאקטייל
באקאנטע קאקטיילס: פיניא קאלאדא, קייפיריניא, לאנד איילענד אייז טיי, בלאדי מערי, מאנהעטן, מארגאריטא, קובא ליברע, מאכיטא, ווייסער רוסער.
געגאסענע בליי אפעראציע
דער נאמען פון דער אפעראציע
אמאל באשטייט עס פון אויפרייסן מינעס לענגאויס דאס גרעניץ צוים, מערסטנטייל אריינשיסן ראקעטעס אין ישראל טעריטאריע, און דערביי אומברענגען, פארווונדען ציווילע, און סתם אנמאכן א חורבן, דאס איז די סיטואציע, פון וואס די מערב טייל פונעם נגב, וואס גרעניצט זיך מיטן עזה פאס, ליידט שוין פאר די פארגאנגענע אכט יאר.
לויט אינפארמאציע וואס די ארמיי האט פארעפנטליכט, זענען 711 פון די אומגעקומענע, טעראריסטן פון די פארשידענע פראקציעס, וואס די מיליטער האט אידענטיפיצירט, 150 וויסן זיי נישט, דאס מיינט מענטשן מיט א פאטענציאל צו זיין טעראריסטן, די רעשט עלטערע, פרויען, און קינדער.
יתרו
קליין|מרכז| יתרו מיט משה רבינו (ציכונג) יתרו ווערט גערופן כהן מדין דאס מיינט דער האר פונעם לאנד מדין, דער טאטע פון צפורה די ווייב פון משה רבנו. אין דער תורה ווערט ער אויך גערופן מיט דעם נאמען רעואל. און אויף זיין נאמען ווערט גערופן די פינפטע פרשה און סדר שמות פרשת יתרו.
און דעריבער איז ער אנדערש געווען פון איוב און בלעם הרשע וועלכע זענען אויך געווען אין זיין צייט פין פרעה'ס עצה געבער (בבלי, מסכת סוטה דף י"א עמ' א).
זעט אויך
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה קאַטעגאָריע:גרים fa:شعیب
דיזני רענעסאנס
קליין|דער רוי אי. דיזני אנימאציע סטרוקטור, געגרינדעט אין 1995 אלס דער נייער ארט פאר די [[וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס.]]
שלמה זלמן שניאורסאן
רבי שלמה זלמן איז געבוירן אין לובאוויטש צו זיין פאטער רבי יהודה לייב פון קאפוסט. י' טבת תר"ז איז ער געווארן אן איידעם ביי רבי יעקב אריה לייב לוריא פון ליעפלי. ער האט געלערנט אין ליעפלי אויף קעסט 10 יאר, דערנאך איז ער צוריק צו זיין פאטער'ס הויז.
צווישן זיינע חסידים איז געווען הרב יוסף ראזין, דער "ראגאטשאווער", וואס איז געווען רב פון די קאפוסטער חסידים אין דענענבורג, לעטלאנד.
מנחם נחום טווערסקי (בני ברק)
יונגע יארן
י"ח אלול ה'תשכ"א, האט ער חתונה געהאט מיט מרת נחמה מרים, א טאכטער פון גאב"ד ראדאמישלא הרב אלחנן היילפרין זצ"ל, דער געוועזענער זקן הרבנים פון גאלדערס גרין, לאנדאן, און נשיא הכבוד פונעם לאנדאנער התאחדות קהלות החרדים.
רביסטעווע
ר' מנחם נחום האט געעפנט א ישיבה קטנה און א ישיבה גדולה אין בני ברק, און זיי ווערן גערעכנט פון די בעסטע חסידישע ישיבות אין ישראל.
מיכאל דאווידאוו
ביכער
•	Оппозиция Его Величества. Геттинген, 1994. די צווייטע און די דריטע אויפלאַגע - РГГУ, 1994; М.: ЗебраЕ, 2005, 2007.
די וויכטיקסטע אַרטיקלען
Бюрократия, интеллигенция, патернализм и социализм в пореформенной России // Бюрократия и бюрократы в России XIX и ХХ веках: общее и особенное. Материалы XII Всероссийской научно-теоретической конференции. М., РУДН. 2008. — с.122-128
О радикальных реформах в крепостнической стране // Реформы и реформаторы к истории России: к 150-летию Великих реформ / отв. ред. В.М. Козьменко, В.В. Керов. М.: РУДН. 2012. С. 156–171.
Столыпинская аграрная реформа: первые итоги в контексте историографии и статистики // Столыпинские чтения. Пути модернизации России: от Столыпина к современности: международ. науч.-практ. конф. М.: Медиа-Принт. 2012. С.184–209.
Политика и статистика // Вопросы истории. 2012. № 12. С. 122–140.
חתם סופר (דינאסטיע)
רבי משה סופר זצ"ל (ז' תשרי ה'תקכ"ג - כ"ה תשרי ה'ת"ר) רב אין פרעשבורג, באקאנט אלס דער חת"ם סופר, האט געהייראט בזיווג ראשון מרת שרה א טאכטער פון הרב משה יערוויץ רב אין פראסניץ. זי איז נפטר געווארן אין יאר ה'תקע"ב, זי האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער.
יחיאל יצחק גליק
קאַטעגאָריע:בית דין צדק קאטעגאריע:אמעריקאנער רבנים קאטעגאריע:וויליאמסבורגער קאטעגאריע:מחברי ספרים קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
ציגאר
קאַטעגאָריע:רויכערונג
אברהם אליעזר מינצבערג (דער צווייטער)
דער גאון האט געדינט אין דער חרדישער קהילה בד"ץ עדה החרדית און אין דער שומרי החומות קהילה אין דער רמת שלמה געגנט אין ירושלים, וואו ער האט געוואוינט.
, נאכן ליידן פון א מאלינער און לענגערע קראנקהייט אין די לעצטע יארן, איז 55 יאר אלט ביים טויט.
עינת קאליש-רותם
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטער קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער
קרוינבלעטל
קליין|פיר געלע קרוינבלעטלעך פון א [[פרימל]] א קרוינבלעטל איז איינער פון די אינעוועניגסטע בלעטלעך פון א בלום; געווענלעך האבן קרוינבלעטלעך שיינע קאלירן.
מרדכי דוד אונגאר (זשמיגראד)
רבי מרדכי דוד אונגאר זצ"ל (ה'ת"ר – י' אייר ה'תרס"ו), רב אין זשמיגראד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דאמבראווא
אדורה
31.55222°N, 35.01889°W אֲדוֹרָה (ארויסגערעדט: אַדאראַ) איז אַ קהילה-יישוב אין די חברונער בערג, ישראל.
געשיכטע
אַדורה געפינט זיך צום מערב פון דער שטאָט חברון. אַדמיניסטראַטיוו איז ער אין באַשטאַנד פונעם רעגיִאָנאַלן ראַט הר חברון. דער ישוב איז געגרינדעט געוואָרן אין 1982 ווי אַ מיליטערישער זידלונג-פאָרפּאָסט (היאחזות נח"ל). אין 1984 איז אדורה געוואָרן אַ בירגערלער ישוב. לויט די אָנגאַבן פון 2011, האָבן אינעם ישוב געוווינט 268 משפּחות. אדורה איז געמישטער ישוב (פרומע און וועלטלעכע ייִדן). אין אדורה זײַנען דאָ אַ שול, צוויי קינדער-גערטנער, אַ ספּאָרט-זאַל,, אַ פּיצעריע, אַ יוגנט-קלוב און אַ קליינע אינדוסטריעלע זאָנע.
צושטאנד פון מאטעריע
פליסיקייט
אין א פליסיקייט קענען זיך די מאלעקולן באוועגן א ביסל. ביי א געוויסן טעמעפעראטור און דרוק האט די פליסיקייט א באשטימטן פארנעם, אבער זי טוישט איר פארעם צוצופאסן צו איר האלטער. דער פארנעם ווערט גרעסער ווען די טעמפעראטור ווערט העכער אדער דער דרוק ווערט נידעריגער.
יעקב גלאטשטיין
יעקב גלאַטשטיין ( 20סטן אויגוסט 1896, לובלין – 19טן נאוועמבער  1971, ניו יארק)) איז געווען א יידישער שרייבער, פאעט און ליטערארישער קריטיק.
ביאגראפיע
געבוירן אין לובלין, דאן אין רוסישן אימפעריע, י"א אלול ה'תרנ"ו. אין 1914 האט ער אימיגריהרט צו די פאראייניגטע שטאטן.
עסייען
במשך די יאהרן האט ער געשריבן עסייען אין די טויזנטער, פון וואס די מערהייט איז נישט געזאמלט אין ביכער.
משה חיים שמערלער
ביאגראפיע
נאך זיין חתונה מיט חנה רחל, די טאכטער פון הרב יוסף דייטש, האט ער געלערנט מיט הרב חיים ברים און הרב חיים שלמה ראבינאוויטש. שפעטער האט ער איבערגענומען פון הרב ברוך שמעון שניאורסאן ווי א ר"מ אין דער תומכי תמימים ישיבה אין לוד.
אין תשי"ח איז ער אריבער קיין ציריך, שווייץ, און איז געווארן א ר"מ אין דער לוצערנער ישיבה. א יאר נאכהער האט מען אים באשטימט אב"ד פון קהילת 'מחזיקי הדת' אין ציריך. אויך האט ער אנגעפירט דאס אלגעמיינע כשרות אין דער שווייץ.
אשאקא
זיין הערשאפט
קאַטעגאָריע:אינדיע קאַטעגאָריע:בודהיסטן
ישראלישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן
קליין|250px|סימבאל פון דער אקאדעמיע קליין|250px|אריינגאנג קליין|180px| די ישראלישע אַקאַדעמיע פון וויסנשאפטן איז געגרינדעט אין 1961. ווי פון דעצעמבער 2008, האט זי 101 מיטגלידער, ישראלישע געלערנטע פון דעם העכסטן ראנג, 55 אין די נאטירלעכע וויסנשאפטן און 46 אין די הומאניסטיק. די אַקאַדעמיע געפינט זיך לעבן דעם וואַן לער אינסטיטוט, און ביים אַרייַנגאַנג געפינט זיך א סקווער אויפן נאמען פון אַלבערט איינשטיין.
עץ אפרים
עץ אפרים איז אַ ייִדישער ישוב אין מערב-שומרון, ישראל, צום צפון-מזרח פון אלקנה.
תנא תוספאה
לינקען
קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
טשארינג קראס אונטערגרונט סטאנציע
היסטאריע
אריגינעל זענען די נארדערן ליניע און בעקערלו ליניע סטאנציעס געווען צוויי באזונדערע סטאנציעס.
שערי ישר
עס איז צום ערשט ערשינען אין יאהר ה'תרפ"ח אין ביאליסטאק ביים לעבן פונעם מחבר וועלכע האט געשריבן דערצו א לענגערע הקדמה. צו דער דריטער אויפלאגע אין ניו יארק וואו עס איז צוגעלייגט געווארן תיקונים און מפתחות, האט זיין זוהן משה מרדכי געשריבן א קורצע הקדמה.
אינהאלט
די דריטע שער אנטהאלט זיבן און צוואנציג, און די פערדע דרייצן.
סייף
ספעציפֿיקאציע
א סייף דארף זיין: קאַטעגאָריע:זיכערהייט
בלומינגבורג, ניו יארק
אידישע היסטאריע פון שטעטל
די ערשטע משפחות האבן זיך אריינגעצויגן אין קרית יטב לב אין תשע״ה, זיי עפענען דעם וועג פארן ציבור ארויס פונעם דירות פראבלעם אין ניו יארק סיטי.
דער "מעמד היסוד" ווערט אפגעהאלטן אין תשע״ו צו דער עפענונג פון די תלמוד תורה תורה ויראה און בית רחל דרבינו יואל מסאטמאר אין קרית יטב לב, בהשתתפות אלפי חסידי סאטמאר אין שפיץ פון דעם סאטמאר רבי׳ן.
וועב-לינקען
קאַטעגאָריע:דערפער אין די פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:ניו יארק קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק
מייק פענס
2016 פרעזידענטליכע וואלן
פענס האט אין די רעפובליקאנער פריימעריס אינדארסירט טעד קרוז, אבער איז שפעטער נאמינירט געווארן דורך דאנאלד טראמפ אלץ זיין מיטלויפער פאר וויצע פרעזידענט. טראמפ האט פרובירט צו פארענטפערן דאס וואס פענס האט אינדארסירט קרוז בעפאר, האט ער געזאגט: מ׳האט געלייגט גרויס דרוק אויף פענס אז ער זאל אינדארסירן קרוז, און אייגנטליך איך האב נאכנישט געזען אזא קאלטע אינדארסירונג, ער האט אפילו געלאזט פאלן גוטע ווערטער אויף מיר.
חידקל
די לענג פון טייך איז 1,740 קילאמעטער לאנג, און זיין דרענאזש בעקן איז 166,000 קוואדראט קילאמעטער.
דראקאן
קליין|לינקס|אן אילוסטראציע פון א באפליגלטער, פייערשפייענדיקער דראקאן (1806) א דראַקאָן אדער פּיפּערנאָטער איז א רעפטיליע-ענלעכע לעגענדארישע באשעפעניש וואס ערשיינט אין מיטאלאגיע, דערציילונגען און פאנטאזיע. עס זענען דא מעשיות וועגן דראקאנען אין די כינעזישע, אייראפעישע, דרום אמעריקאנישע קולטורן און א סך אנדערע.
וועבלינקען
קאטעגאריע:מיטאלאגישע באשעפענישן קאטעגאריע:רעפטילן
יהודה גרינוואלד
זײן װאלן אלס הויפט־רב און די צעשפאלטן פון דער קהילה
דער פריערדיגער רב פון סאטמאר איז געווען הרב זאב (וואלף) מאנדלבוים, א שטרענגער ארטאדאקסישער רב, וועלכער האט נישט פארטראגן חידושים, אריינגערעכנט די וואס די ארטאדאקסישע טראדיציע ערלויבט (למשל, ער האט פארבאטן דאס זינגען פון א כאר פון קינדער און מענער אין שול). אָבער ער האָט געהאַט אַ פּערזענלעכע כאריזמע, און זײן פירערשאַפט כח האָט געקענט האַלטן די קהילה צוזאַמען. אפילו זײנע גרויסע קעגנער האבן אנגענומען זײן פירערשאפט, און אפילו אײנגעשטימט זיך צו באטײליגן אין פירן דער קהילה. פונדעסטוועגן, האבן זיינע מתנגדים געהאפט, אז נאך זיין פטירה וועט באשטימט ווערן א מער מקיל'דיגער ארטאדאקסישער רב.
רמב"ם שפיטאל
אנהייב איז דער שפיטאל געווען א שטאטישער שפיטאל, וואס האט געדויערט א וויילע, ביז עס איז געווארן א רעגירונגס קאנטראלירטער שפיטאל. אין 1952, איז דער שפיטאל גערופן געווארן, אין עהרע פון רמב"ם.
ליבערטי (ווילידזש), ניו יארק
וועב לינקען
קאטעגאריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק
שטום לשון
עס זענען פֿאַראַן אַ סך אַזעלעכע לשונות: אַ סך לענדער האָבן דאָס אײגענע שטום־לשון. אַפֿילו ענגלאַנד און אַמעריקע האָבן באַזונדערע שטום־לשונות װאָס אײנער װאָס רעדט אײנס פֿון זײ פֿאַרשטײט לחלוטין נישט דאָס צװײטע.
די שטום לשון אין ישראל, איז באזירט אויפן דייטשיש שטום לשון. נאכדעם וואס א געוויסער מארקוס רייך, האט געגרינדעט א שולע פאר טויבע מענטשן, אין דייטשלאנד, און איז געווען פארעכנט פון די בעסטע שולעס פאר די טויבע. שפעטער אין 1932, איז געפענט געווארן אין ירושלים א שולע, וואס אירע לערערס זענען געקומען פון רייכס שולע, אזוי האט זיך אנגעפאנגען די שפראך אין ישראל. (היינט איז עס שוין נישט דאס זעלביקע ווי דייטשיש)
קאמוניזם
ערשטע פאָרעמען פון קאָמוניזם
זיין געדאנק איז געגאנגען נאך פיל ווייטער אז מענטשן זאלן וואוינען אין באראקן און אויפציען קינדער אינאיינעם אנשטאט באזונדערע פאמיליעס. דער פילאזאף האט געגלייבט אז ווי מער מענטשן וועלן פראקטיצירן די פאראנטווארטליכקייטן פון לעבן, אלס בעסער וועט דאס זיין פאר שלום ווייל מען וועט נישט גלוסטן אזויפיל, און א טובה פאר איינעם וועט מיינען א טובה פאר יעדן.
די קאמוניסטן נעמען איבער רוסלאנד
לענין'ס נייע רעגירונג האט זיך באלד ארויסגעצויגן פון די וועלט קריג דורך פארהאנדלען מיט דייטשלאנד וועלכע האט איר געקאסט אסאך לאנד. אבער לענין האט נישט יעצט אינטרעסירט לאנד נאר סטאביליטעט און האט זיך זאפארט גענומען בויען זיין רעגירונג וועלכע איז באקאנט געווארן אלס דער פארבאנד פון סאוועטישע סאציאליסטישע רעפובליקן.
נאך סטאלין: כרושטשעוו און ברעזשנעוו
דאס געלט וואס רוסלאנד האט פארמאגט איז פארנוצט געווארן פאר מיליטערישע עריייכונגען ווען די קאלטע קריג איז שוין געווען אין פולן שוואונג. דאס האט אריינגעפירט רוסלאנד'ס עקאנאמיע אין טיפן אפגרונד און די רעזולטאט איז געווען, דער עווענטועלער צוזאמענפאל פון די סאוויט יוניאן. דער סאוועטן־פארבאנד האט פשוט נישט געקענט קאנקורירן מיט די פאראייניגטע שטאטן וועלכע האט גענאסן פון א געזונטע עקאנאמיע ווען אין דער זעלבער צייט זענען די רוסישע געגאנגען הונגעריג. די שטיצע פאר קאמוניזם האט אנגעהויבן פארלירן איר מאמענטום און דערצו איז ברעזשנעוו קראנק געווארן און די רעגירונג האט פארפעלט צו ראטעווען דעם מצב.
גאָרבאטשאָווס רעפאארמען און דער סאוועטן צוזאמענפאל
די נייע פארטייען האבן באלד אנגעהויבן פארלאנגען א טראנספער פון מאכט פון דער צענטראלער רעגירונג צו די לאקאלע רעגירונגען. נייע באוועגונגען האבן אנגעהויבן פארלאנגען מערב סטיל געזעלשאפט און קיינער איז נישט אפגעשטילט געווארן פון הייבן זיין קול. אין דער זעלבער צייט האבן גורבאטשאוו'ס עקאנאמישע פאליסיס נישט געארבעט און דאס האט געפירט צו גרויסע אנטי-קאמוניסטישע באוועגונגען, ספעציעל אין די סאוועטן געצווינגענע טעריטאריעס ווי עסטלאנד, לעטלאנד, און ליטע.
קאמוניזם אין כינע
דער יונגער מאא איז דאן אויפגעקומען מיט א פלאן אין וועלכע די קאמוניסטישע פארטיי האט אנגעהויבן איינשטעלן דעם קאמוניסטישן מאדעל אין די פארווייטערטע שטעטלעך וואו עס האבן געוואוינט די ארימע פארמער און האבן גרינג צוגעשטימט דערצו. ביז א שטיק צייט האט די פארטיי דערקלערט זעלבשטענדיקייט אלס די דזשיאנגקסי סאוועטישע רעפובליק וועלכע האט אויך געהאט אן ארמיי, באקאנט אלס די רויטע ארמיי.
כינע אונטער מאַאָ
מאַאָ האָט געהערשט אַלס כינע'ס קאָמוניסטישער פירער פון 1949 ביז זײַן טויט אין 1976. ווי נאָר ער האָט אריינגעטראָטן אין אָפיס האָט ער אונטערגעשריבן אַ פרײַנטשאַפט אָפּמאַך מיט סאָוועטן־רוסלאַנד און איז פאַרבליבן געטרײַ צו די סאָוועטן ביז נאָך סטאַלינ'ס טויט ווען דער נײַער קאָמוניסטישער פירער כרושטשאָוו האָט אָנגעהויבן די דע-סטאַליניזאַציע.
אין 1956 האט מאא געעפענט א פראגראם אין וועלכע זיין רעגירונג האט איינגעלאדענט אלע אינטעלעקטועל (געלערנטע) צו קומען זאגן געדאנקען וואס זיי האלטן איבער די קאמוניסטישע רעגירונג. מאא האט פארקויפט אז מיט'ן הערן די קריטיק וועט ער קענען אויסארבעטן דעם סיסטעם פאר'ן צוקונפט. ווען אלע באריכטן זענען געווען פארטיג האט מאא זיך געטראפן מיט צופיל קריטיק איבער די רעגירונג און אויף אים זעלבסט. מאא האט שטיל געמאכט זיינע קריטיק דורך אפזאגן פון זייערע שטעלעס, ארעסטן, און פארטרייבן פון לאנד.