cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אריסטא
אריסטא איז געווען א גרויסער דענקער, רוב השקפות און שיטות וואס שטאמען פון די אלטגריכישע פילאסאפן און רוימישע פילאסאפן שטאמען פון אים, עס ווערט דערמאנט א סך ספרים וואס ער האט מחבר געווען.
אַריסטא אין די ספֿרי־קודש
עס שטייט אין ספר יוסיפון, אז מען האט אמאל געכאפט אריסטא טאן זייער א נישט צניעותדיגע זאך, ער איז געווען א נאנטער מענטש צום קעניג, און האט זיך פארליבט אין דער קעניגן, און האט געהאט סקס מיט איר, און ווען מען האט אים אפירגעהאלטן פון וואו קומט עס צו אים - אזא גרויסער פילאסאף וואס פרעדיגט אלץ עטיקס וכדומה - זאל אליינס אדורך פאלן מיט אזא הארבע זאך? האט ער געענטפערט: ווען איך האלט א רעדע בין איך טאקע אריסטא דער גרויסער פילאסאף, אבער נאכדעם ווען עס קומט צו די מענטשליכע תאוות בין איך דאך א מענטש.
משניות
וועבלינקען
משניות אויפן וועב
ברוריה
עס ווערט פארציילט אין גמרא און אין רש"י (עבודה זרה יח) אז ווען ברוריה האט געהערט פון דעם מאמר נשים דעתן קלה פרויען האבן א גרינגען שכל, מען קען זיי גרינג איינרעדן, האט דאס איהר באנקט געטוהן און זי האט צוגעשריבן דערצו "חוץ מברוריה" דאס הייסט אז ברוריה האט נישט קיין גרינגען דעת (שלשלת הקבלה), זי קען מען נישט איינרעדן, איר מאן רבי מאיר האט זיך גע'טענה'ט מיט איהר און געזאגט אז זי איז נישט אנדערש ווי אנדערע פרויען דערמיט, אבער זי האט נישט נאכגעגעבן, האט איהר ר' מאיר געזאגט דו וועסט נאך מודה זיין צו מיר. האט ר' מאיר באפוילן איינעם פון זיינע תלמידים זאלן איהר צו רעדן זי זאל האבן זנות מיט איהר, ער האט געארבייט דערויף א לאנגע צייט, ער האט איהר אסאך געבעטן, ביז זי האט ענדליך מסכים געווען, אבער אנשטאט דער תלמיד איז ר' מאיר געקומען, און זי האט זיך זייער געשעמט דערמיט.
תולדות אהרן
קישורים חיצוניים
קאַטעגאָריע:קנאים קאַטעגאָריע:שומרי אמונים
מגילת העצמאות
די מגילה איז צעטיילט אין 4 געדאנקען:
דער תוכן פון מגילת עצמאות אויף אידיש
די פּראָקלאַמירונג פֿון דער גרינדונג פֿון מדינת־ישׂראל (הכרזה על הקמת מדינת ישׂראל)
אין ארץ־ישׂראל איז אויפֿגעקומען דאָס ייִדישע פֿאָלק. דאָ האָט זיך אויסגעפֿורעמט זײַן גײַסטיק, רעליגיעז, און פּאָליטיש געשטאַלט. דאָ האָט עס געפֿירט אַ פֿולשטענדיק מלוכה־לעבן. דאָ האָט עס געשאַפֿן נאַציאָנאַלע און אַלגעמיין־מענטשלעכע קולטור־פֿאַרמעגנס און געגעבן דער גאַנצער וועלט דאָס אייביקע „בוך פֿון ביכער''.
בראמלי דרום באן סטאנציע
בראמלי דרום  איז א סטאנציע אויף דער טשאטאם הויפט ליניע וואס באדינט דעם שטאט־צענטער פון בראמלי, דרום־מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן, מיט עטלעכע באנען אויך פון טעמזלינק, און איז אין טראוולקארט זאנע 5.
סאשע טייטלבוים
לעבנס געשיכטע
רעבעצין סאשא, איז געבוירן געווארן אין בני ברק אין יאר צו איר פאטער, דער פריערדיגער וויזשניצער רבי, רבי משה יהושע האגער זצ"ל און צו איר מוטער מרת לאה אסתר ע"ה, די טאכטער פון רבי חיים מנחם מענדל פאנעט פון דעעש און מרת סאשא (נאך וועמען זי הייסט) הי"ד.
צום גדליה
שטאמונג
(לויט דער שיטה אז עס איז געשען א' תשרי האט מען אפגעשטופט דעם געדענק-טאג צו ג' תשרי פון וועגן ראש השנה). דער בית יוסף אין סימן ת"ר ברענגט ביידע שיטות און איז מפלפל לויט דעם צי צום גדליה האט א דין פון א נדחה און מען קען מיקל זיין ביים פאסטן.
דינים און מנהגים
דער טאג ג' תשרי געפאלט אייביג אין די טעג ב' ד' ה' ז' און נישט אין די טעג פון א' ג' ו'
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פאסט-טעג
ואני
די ואני ווערט געזונגען מיט א ספעציעלע ניגון מקובל וואס איז ספעציעל באשטימט פאר דעם, און איז באקאנט פאר יעדעם איינעם וואס איז נאר אמאל אדורך דער חדר סיסטעם אין היינטיגער אמעריקע [אין די עלטערע כיתות פון חדר פלעגט מען זינגען די זעלבע ביי די "ברכת יעקב"].
מאטעמאטיק
כמות
מיט דער אנטוויקלונג פון דער נומערן־סיסטעם, אנערקענט מען די נאטירלעכע צאל ווי אן אונטער־געזעמל פון די ראציאנאלע צאל (בראכטיילן), וואס זיי זענען א טייל פון די רעאלע צאל, מיט וואס מען קען דעפינירן נאכאנאנדיקע פֿונקציעס. רעאלע צאל קען מען פארברייטערן ווייטער צו קאמפלעקסע צאל.
סטרוקטור
א סך מאטעמאטישע אביעקטן, ווי סכומען פון נומערן און פונקציעס, ווײַזן אינווייניקע סטרוקטור.
נתן סליפקין
leftנתן סליפקין איז א חרדשיער ישיבה מאן, וואס קומט ארגינעל פון מאנטשעסטער ענגלאנד, און האט זיך באזעצט אין מדינת ישראל, ער איז פון קינדווייז אן געווען אנטציקט ביי די לעבן פון בעלי חיים צו זעהן דערין גאט'ס ווינדער.
זיפ קאד
דאס איז די בוכשטאבן פון ז'אנע א'ימפראוומענט פ'לען. וואס דאס איז א סיסטעם צו פארגרינגערן און פארשנעלערן איינצוטיילן די געגענטער לויט נומערס אין עקסטערע זאוןס צו צעטיילן די פאסט יעדע זיפ עקסטער.
ישראל מענדל שווארץ
ר' ישראל מענדל שווארץ כ"ק אדמו"ר מ'לאשאנץ שליט"א
שאול פערלשטיין
שאול פערלשטיין איז דער ראש הקהל פון די זאלי פארטיי אין סאטמאר, אויף אים האט ריכטער ראזענוואסער געזאגט אז ער איז נול און נישט טראגענדיג קיין שום האפט אריינצורעדן אין סאטמאר פירערשאפט. עס איז איצט אין אפיעל.
ביקלי באן סטאנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
יואל קרויס
קרויס, יואל
שמאלץ
קליין|שמאלץ פון א גאנדז שמאלץ איז פעטנס ארויסגענומען פון א הינדל אדער א גאנדז. מען ניצט עס צו פרעגלען אדער אנשמירן אויף ברויט. עס איז זייער אן אויפגעכאפטער עסנווארג אין דער אידישער קיך.
קויציע
קאנצעפט
א געריכטליכע סיסטעם גייט נישט פון איין מינוט אויפ'ן צווייטן און דאס געריכט וועט געווענליך ערלויבן דעם אנגעקלאגטן צו גיין פריי צווישן די סעסיעס צו די בענעפיט פון ביידע זייטן זינט די רעגירונג קען אויך באשטיין זיך צו שפארן דאס געלט פון האלטן יענעם אין ארעסט די גאנצע צייט.
פראצעדור
זעט אויך: באונטי האנטערס
קאַטעגאָריע:יוסטיץ
מנחם מענדל וועכטער
וועבלינקען
קאטעגאריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאטעגאריע:ליובאוויטשער חסידים קאטעגאריע:ליובאוויטש
כל נדרי
אידיש טייטש
(ביטע איבערזעצן)
שניאור זלמן פון לאדי
פארמעסט צווישן חסידים און מתנגדים
אסרו חג סוכות אין יאר ה'תקנ"ט איז רבי שניאור זלמן ארעסטירט געווארן, און ער איז באפרייט געווארן י"ט כסלו. אסרו חג סוכות אין יאר ה'תקס"א איז רבי שניאור זלמן גערופן געווארן קיין פעטערבורג און י"א מנחם אב איז ער אריבער פון פעטערבורג קיין לאדי.
וויליאמסבורג בריק
קאטעגאריע:בריקן
אדר א'
אדר א' (ארויסגערעדט אדר ראשון) איז דער צוועלפטער חודש אין דעם יידישן קאלענדאר, און איז נאר דא אין א עיבור יאר. דאס איז דער חודש וואס מען לייגט צו אן עיבור יאר. ער האט 30 טעג. דעם 14טן און 15טן טאג פונעם חודש ווערן אנגערופן פורים קטן.
ביי אשכנזים איז דער מנהג אז איינער וואס איז נפטר אין אדר פון א פשוטן יאר, האלט מען די יארצייט אדר ראשון אין אן עיבור יאר. א יינגל קען נישט ווערן בר מצוה אין דעם חודש סיידן ווען ער איז געבוירן אין אדר ראשון. במילא מאכט זיך יארן ווען אין גאנץ חודש אדר ראשון זענען נישט דא קיין בר־מצווה'ס, למשל אין תשע"א (ווייל דרייצן יאר פריער תשנ"ח איז נישט געווען קיין עיבור יאר).
מרדכי יפה
הרב מרדכי יפה איז געבוירן געווארן אין פראג צו זיין פאטער הרב אברהם יפה, רב פון בעהמען.
רבי מרדכי האט געוואוינט אין איטאליע העכער פון צען יאָר, אין מאנטוא און אין ווענעציע, און האט אויסגעלערנט מאטעמאטיק, אסטראנאמיע און פילאסאפיע. יפה
סט מערי קריי באן סטאנציע
די סטאנציע האט צוויי אינזל־פעראנען. פעראנען 1 און 3 ווערן באדינט דורך באנען קיין און צענטראל־לאנדאן, פעראן 2 קיין  און  און פעראן 4 קיין.
ברעג ים
די געאלאגישע קאמפאזיציע פון שטיינער און זאמד דיקטירט די סארט ברעג וואס ווערט באשאפן. כאטשיג א פלאזשע איז געווענליך אייביג א ברעג ים, טוט אבער די טערמין בלויז אנצייגן אויף אזא סארט ברעג ים וואס איז זאמטיג און און פייכט אדער מיט שטיינדלעך א אן א גרויסער טיפקייט גראד ביים עק.
מגילת אסתר
זרש
זרש איז געווען די ווייב פון המן הרשע.
י"א אדר א'
יארצייטן
קאַטעגאָריע:אדר
באונטי האנטערס
הויפט באניצונג
יעדעס מאל א בעיל-באנד אגענט גיט ארויס א גרויסע סומע געלט פאר אן אנגעקלאגטן וועט באלד געשטעלט ווערן א באונטי האנטער יענעם נאכצוקוקן און פארזיכערן אז ער אנטלויפט נישט. דער באונטי האנטער וועט באלד צוזאמעננעמען וויפיל אינפארמאציע מעגליך און וועט האלטן קאנטראל וואו יענער דרייט זיך און וואס ער טוט איבער'ן טאג. ווי מער געלט אלס ערנסטער נעמען זיי די קעיס און אמאל קען אפילו געשטעלט ווערן מער ווי איין באונטי האנטער פאר איין מענטש אויב עס האנדלט זיך פון גרויס געלט און א גרויסער שווינדלער וועלכע זיי פארדעכטיגן אז ער וועט פרובירן אנטלויפן.
קוואליפיקאציעס
עס זענען פאראן אינדיווידועלע באונטי האנטערס און אויך באונטי האנטער גרופעס אדער פאמיליעס. גרויסע גרופעס און פאמיליעס זענען באקאנט פאר זייערע שטאטישע איינוואוינער און דאס העלפט זיי אין זייער ארבעט. דער מערסט באקאנטער באונטי האנטער אין אמעריקע איז באב בורטאן וועלכער איז שוין אין דער ביזנעס 25 יאר און פארמאגט אז ריזיגע גרופע פון הונדערטער באונטי האנטערס אונטער זיך וועלכע מאכן בערך 20,000 ארעסטן יעדעס יאר.
וויסנשאפט
וויסנשאפט קעגן רעליגיע
אבער די וויסנשאפלעכער באשולדיגן צוריק די רעליגיעזע פרומע אין קאמפ מיט וויסנשאפ אז דאס איז פאנאטיש און פאנדאמעטאליסטיש צו גלייבן אז עפעס א העכערע כוח האט געמאכט די וועלט טרוקן אן קיין טוישונגען בשעת ווען זיי זעהן נישט קיין אנדער טעאריע וואס מ'קען פארשטיין, און דאס אז עס איז וואונדערליך און שווער מיט אומפארענטפערטע פראגעס מאכט נאך נישט אויס טעאריע. און די קעגנער פון וויסנשאפט זענען א סכנה פאר די וועלט ווייל זיי ווילן ארויפצווינגען א אומבאזירטע הוילע נישט-וויסנשאפטלעכע תירוץ אויף אלע פראגעס.
אומאן
דער קבר פון רבי נחמן מברסלב
אין דעם שטעטל ליגט ר' נחמן מברסלבס קבר.
דער קיבוץ פון ברעסלבער חסידים
אין אומאן איז פלאצירט דער סאפיע גארטן.
אדאלף היטלער
די ערשטע וועלט־מלחמה
היטלער איז ביי דער ערשטער וועלט מלחמה שטארק פארוואונדאט געווארן.
פאַרשפּילט די קריג און טויט
היטלער האט געהאט די אייגענשאפטן פון א דיקטאטור, ער האט נישט געקענט דערליידן ווען מען האט אים קריטיקירט, ער פלעגט אייביג ווארפן דעם שולד אויף א צווייטן און נישט אויף זיך, דאס האט געפירט דערצו אז צום סוף ווען מען האט אים געזאגט אז ער פירט נישט גוט דעם קריג, האט ער אראפגעזעצט זיינע בעסטע גענעראלן, און דאס האט צוגעהאלפן אים פארשפילן דעם קריג.
דניאל לאפין
ער האט אויך א ראדיא שמועס פראגראם אין מערסער אינזל,סיאטל, וואשינגטאן.
וואקאל
עס זיינען פאראן 5 וואקאלן (קלאנגען) אין דער העברעישער שפראך ווי אין די ווייטערדיקע טאבעלע. אלע אנדערע וואקאלן וואס זיינען נישט אינעם ווייטערדיקע טאבעלע, זיינען נישט וואקאלן.
סאטמאר ישיבה גדולה (קווינס)
די ישיבה סיסטעם
יעדער חלק האט עקסטרע מנהלים, עקסטרע משגיחים, און פארשטייט זיך עקסטרע מגידי שיעורים.
איינגעשטעלטע אין ישיבה
די מנהלים פין חלק ב' זענען ר' אלישע רובין (בן ר' אריה לייבוש, בן אב"ד ציעשינאוו ז"ל,), אין ר' אהרן ווייס.
ערב יום כיפור
ערב יום כיפור פאלט אום ט׳ תשרי, און מען פירט זיך עטלעכע מנהגים פארבינדן מיט דעם יום טוב וואס גייט גלייך נאך, יום כיפור.
כ' אדר א'
נאר אין אן עיבור יאר.
תפילין
של ראש און של יד
די תפילין איז א פאר פון צוויי קעסטלעך, די קעסטלעך רופן זיך "בתים", איינס קניפט מען אן אפען ארעם דאס רופט "של יד", דער צווייטע טוט מען אן אויפ קאפ, דאס רופט זיך "של ראש".
רש"י און ר"ת
דער שימושא רבא, לויט רבי מנחם עזריה, האלט אז די פרשיות דארף מען לייגן אין די תפילין פארקערט ווי רש"י.
דאלמעטשן
דאלמעטשן איז איבערטייטשן פון איין שפראך צו א צווייטער דורך א דאלמעטשער, עמיצער וואס פארשטייט און רעדט עטליכע שפראכן.
א בית דין טאר נישט אויסהערן טענות פון א "מתורגמן" [דאלמעטשער], נאר אויב עס איז נישט דא קיין אנדערע ברירה.
ווידעא
דאס ווידעא צייגט צענדליקע בילדער יעדע סעקונדע, ווען יעדע בילד װײַזט דעם המשך פון דעם פריערדיגן בילד, און אזוי זעט דאס אויס ביים מענטשנס אויגן ווי דאס בילד פארט העכטליך אזוי ווי ביים לעבן.
וויבאלד אזוי פיל בילדער נעמט אָן-א-שיעור פלאץ וואס ברויכט זייער ברייטע שטריקן, איז דא היינט טעכנאלאגיעס וואס קענען פרעסן די בילדער, און אזוי קען מען ווייזן מער בילדער יעדע סעקונדע און ווייזן קלארער און שענער דאס ווידעא.
ישיבה
ישיבה קטנה
ישיבה קטנה - פאַר ערוואַקסענע אין עלטער פון 14 ביז 17.
מצה
באקן מצות
חסידים זענען דאך מקפיד נישט צו עסן מאשין מצות פסח נאר האנט געבאקענע מצות. ס'זענען דא האנט מצה בעקעריי אין פארשיידענע ערטער אין ארץ ישראל, אמעריקע און אייראפע.
ווען עסט מען מצה?
ביים סדר איז א מצווה צו עסן מצה. דער שולחן ערוך רעכנט אויס פינף כזיתים וואס מען דארף עסן ביים סדר: צוויי פאר מוציא־מצה, איינס פאר כורך, און צוויי צום אפיקומן.
יידיש
דיאַלעקטן
ייִדיש האָט צװײ גרױסע גרופּעס דיאַלעקטן: דאָס מזרח יידיש און דאָס מערבֿ ייִדיש. ס'רובֿ הײנטיקע ייִדיש־רעדערס שטאַמען פון מזרח־אײראָפּע און גײן נאָך די מזרחדיקע נוסחאָות אין רײד, בעת די מערבֿדיקע דיאַלעקטן זענען אין גאַנצן אָפּגעשטאָרבן. דאָס מערב ייִדיש טײלט מען אין דרום־מערב, צענטראַל־מערב (צוזאַמען: דאָס דורמדיקע מערבֿ ייִדיש) און צפֿון־מערבֿ דיאַלעקט גרופּעס. מזרח ייִדיש האָט אױך צװײ צװײַגן: צפֿון־מזרח ייִדיש ("ליטװיש", װאָס שליסט אײַן דאָס "שטאַם־ליטװיש" און קורלענדער ייִדיש) און די דרומדיקע גרופּע מיט דעם דרום־מזרח יידיש און דעם צענטראל־מזרח יידיש.
פעריס הילטאן
זי ווערט פארעכענט ביי די מאסן אלס זייער שיין.
משה הלברשטאם
Moshe Halberstam משה הלברשטאם
איגנאראנץ
אידישקייט
קאטעגאריע:סאציאלאגיע קאטעגאריע:וויסן
יודל גרובער
ער איז געווען פון די שטארקע אוסרים ביי דער פרשה פון קרית יואל סקול דיסטריקט.
קאטעגאריע:טוענים רבניים קאטעגאריע:געזעץ קאַטעגאָריע:בית דין צדק
פערד
עס זענען דא עטליכע סארט פערד, קודם זענען דא
דאס פערד איז באקאנט אלס א בהמה וואס איז געטריי צו זיין האר, עס וועט פאלגן אלעס, דאס איז זיין טבע עס איז א שטילע און א פאלגנדיגע, און אויב איז עס שלעכט גיט מען אים א שמייס מיט א קאנטשיג, און עס ווערט וואויל.
ספינקא (הויף)
קליין|דער "חקל יצחק" ביי דער [[לויה פון מנחת אלעזר]] דער ספינקער הויף איז א חסידות וואס איז געגרינדעט געווארן אין שטעטל ספינקא אין מאראמאראשער קרייז אין די סיגוט ע גלילות (אין ראמעניע, אמאל אין אונגארן).
ספינקא חסידות
דערנאך האט איבערגענומען זיין זון דער "חקל יצחק", רבי יצחק אייזיק ווייס; ער איז געהרגעט געווארן דורך די נאציס ביים צווייטן וועלט קריג.
נאך דער מלחמה האט דאס ספינקא חסידות זיך צעשפרייט צווישן אסאך רבי'ס איבער דער גאנצער וועלט—ארץ ישראל, אייראפע, און אמעריקע. אין וויליאמסבורג אליין איז דא עטליכע ספינקער רבי'ס.
כהנא משפחה צווייג
(רבי מאיר אברהם אביש מבית יצחק ספינקא, איז אויך א איידעם ביי כקש"ת הגה"צ רבי אהרן מרדכי רוטנר שליט"א מברעזיף).
בערעגסאז
פֿון דער גאנצער גזע לבית ספינקא דורך דעם איידעם רבי אביגדור איז געבליבן לעבן נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, נאר די קינדער פון האדמו"ר רבי יוסף מאיר פאלאק פין בערגסאז.
רבי אברהם אלטער האט נאך חתונה געהאט בחייו פון זיין שטיף טאטע און איז במשך די יארן געווארן באוואוסט אלס פתח תקוה רבי, דארט האט ער אוועק געשטעלט א בית מדרש מיט מוסדות תורה וחסד אין דער שטאט פתח תקוה, ער איז נסתלק געווארן (על פני אמו די בעלזער רעבעצין), כ' אלול תשס"ו אין מנו"כ נעבן זיין שטיף טאטע אין הר המנוחות ירושת"ו.
קינדער פון רבי אברהם אלטער פאלאק פון בערגסאז פתח תקווה:
ר' דוד טווערסקי רב ק"ק ראחמסטריווקא אין ירושת"ו.
עידס
דער ווירוס HIV ווערט איבערגעפירט דורכן גלייכן באריר (קאנטאקט) פון איין שליים-הייטל (למשל הויט) אדער די בלוט-שטראם מיט א קערפער-פליסיקייט ווו עס ליגט HIV, צום ביישפיל בלוט, זרע (סעמען), וואגינע-פליסיקיייט, פאר-זרע-פליסיקייט און בריסט-מילך. אזא טראנסמיסיע קען פארקומען ביי סעקס (תשמיש-האחור, -הפה אדער כדרכה), בלוט-איבערגיסונג (טראנספוסיע), פאראומרייניקטע שפריצן, פון א מאמע צו א קינד בשעתן טראגן, האבן, אדער געבן די ברוסט, אדער דורך וואסער ניט איז אנדער קאנטקאט מיט אייינער פון די אויבן-דערמאנטע פליסיקייטן. פון א דירעקטן באריר מיט שפייעכץ אדער נארמאלן באריר מיטן הויט איז אוממעגלעך זיך אנצושטעקן מיטן ווירוס.
לייביש טייטלבוים (קווינס)
ער איז א תלמיד פון דער סאטמארער ישיבה גדולה קרית יואל
קאטעגאריע:קנאים קאטעגאריע:ראשי כוללים קאטעגאריע:משגיחים
כ"ה אדר א'
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אדר
יידישע אויסדרוקן
ליל ששי אידן
א גיטער ביישפיל איז דער ענין פון עסן שבת'דיגע געקעכטץ אין ליל ששי, אנגעהויבן האט זיך דאס דורך די ערליכע מתמידים וועלכע שטרענגן זיך אן אויף צו בלייבן ליל ששי און לערנען נאכאנאנד, האט מען זיי צוגעשטעלט זיי זאלן טועם זיין פון די פריש געקאכטע שבת'דיגע מאכלים כדי אנצושעפן כוחות פאר די פילע שעות פון פלייסיג לערנען. זענען געקומען אויך די וואס האלטן נישט ביים לערנען נאר האבען אויך געוואלט הנאה האבען פון דעם תענוג, אזוי ארום האבן די סארט אידן אנטייל גענומען אינעם חלק האכילה, אן מקיים צו זיין אויך דער חלק היגיעה אין לערנען. היינט צוטאג'ס האבן זיך פארמערט די לעצטע גרופע פילפאכיג, אז פון די אריגענעלע האט מען שוין כמעט פארגעסן.
די ליל ששי אידן קענען באטראכט ווערן ווי מענטשן וועלכע זוכן הנאה צו האבען פון ביידע וועלטן, פון איין זייט - ווען עס קומט צו רוחניות - ווילן זיי זיך נישט איבערשטרענגן אדער נאכגעבן פון וועלטליכע תענוגים וואס ווערט בדיעבד ערלויבט ע"פ תורה, און פון די אנדערע זייט - ווען עס קומט צו גשמיות - ווילן זיי דאס מערסטע הנאה האבן פון די בענעפיטן וואס דער אידישער דרך החיים שטעלט צו.
שבח אידן
*
דער ציוניסטישער קאנגרעס
Congresso ebraico mondiale
יקותיאל יהודה האלבערשטאם
דער רודניקער עילוי זיין יוגנט
אין ענדע פון יאר ה'תרע"ד, ווען די ערשטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, איז רבי זלמן לייב אנטלאפן מיט זיין פאמיליע, פון גאליציע קיין אונגארן, און זיי האבן זיך באזעצט און קליינווארדיין.
באפרייאונג-שפע חיים
אדער, צוקוקנדיג זיך ווי דער רבי, נאך אין לאגער קליידער, לויפט ארום איבערין לאגער, און מיט זיינע שוואכע קרעפטן שלעפט ער טויטע יידישע קערפערס צום באגראבן, אדער ווי ער לויפט פון איין טיפוס-קראנקן צום צווייטן און באדינט זיי מיט איבערגעבנהייט, אין צייט ווען אנדערע שרעקן זיך מיט זיי צו פארנעמען איבער דעם אנשטעקעקע קראנקייט, צוזעהנדיג דאס, האבן פיל גענומען זאגן צו זיך אליין, "זעה ווי ס'פירט זיך אויף אן ערליכער ייד, וואס פארגעסט נישט קיין מאמענט פון זיין פליכט אויף דער וועלט"... אזעלכע אויפירונגן און אזעלכע מעשים האט אריין געברענגט א שפע חיים אין יידן, א ווילן צולעבן, און האט צוגעברעגגט אסך יידן צוטראכטן און זיך דערמאנען ווער זיי זענען און פון וואו זיי קומען.
חלום
חלום איז די ערפארונג פון בילדער, קולות און געזאנגן, און אנדערע געפילן וועלכע גייט דורך אינעם מענטש'נס מוח בשעת ער שלאפט. רוב חלומות זענען פארגעשטעלט אלס געשעענישן וועלכע קענען געוויס נישט פאסירן אין רעאליטעט. דער מענטש האט נישט קיין קאנטראל אויף זיינע חלומות.
פארשידענע טעאריעס
אין 973' האבן די אמעריקאנער וויסנשאפטלער אלען האבסאן און ראבערט מעקערלי אויפגעקומען מיט אן אנדערע טעראריע וועלכע האט אוועקגעמאכט די ערשטע צוויי און זיי זענען ארויסגעקומען מיט א בוך אין 988' וועלכע רופט זיך "דער חלומ'דיגער מוח". אין דעם בוך שרייבן זיי אז נאכדעם וואס זיי האבן באטראכט די אקטיוויטעטן פון דעם שלאפנדיגן מוח זענען זיי געקומען צום באשלוס אז עס קען נישט זיין אז דער מוח טראכט אזויפיל ביינאכט נאר ליבערשט אז דער מוח סטימולירט אינמיטן שלאפן אויף א קליינע פארנעם און אלע אינפארמאציע וועלכע זענען אנוועזנד אין מוח אין יענע צייט סטימולירט און דערפאר זענען חלומות ווי מעשיות וועלכע האבן נישט קיין הענט און קיין פוס. זיי שרייבן אז אפילו ווען דער מענטש האט יא געחלומ'ט א נארמאלע מעשה איז עס אויך נאר נאכדעם וואס זיין וואכזאמע מוח האט צוזאמענגעשטעלט און געמאכט פשט אין דעם חלום באלד ווען ער איז אויפגעשטאנען.
חלומות געדענקענישן
א צווייטע שטארקע טעאריע איז וויבאלד דער אינהאלט פון א חלום איז אומוויכטיג פאר'ן מענטש און עס איז ווי אנדערע טויזענטער זאכן וועלכע מיר הערן איבער'ן טאג און גייט אריין אין איין אויער און גייט ארויס פון די צווייטע. א מענטש געדענקט נאר זאכן וואס אינטערעסירט אים און אויב נישט וועט מען אים דאס דארפן איבערזאגן עטליכע מאל ער זאל דאס געדענקן. אבער א חלום גייט נישט איבער צוויי מאל אפילו אויב עס איז זייער זיס און מען שלאפט באלד צוריק איין.
וואס מיינען חלומות?
5)	מען פליט אין די לופטן. דאס באדייט אז מען איז אין קאנטראל איבער א געוויסע זאך און מען שפירט אז קיינער קען דיר נישט באזיגן.
וואס חלומות האט שוין געברענגט
חלומות זענען געווענליך נארישקייטן און מען קען זעלטן עפעס ארויסנעמען פון דארט. דאך זענען פאראן א רייע אינאוואציעס און אנדערע ערייכונגן וועלכע זענען געקומען פון חלומות.
איינע פון די וועלט'ס באקאנסטע פרויען נאוועל שרייבער, די בריטישע מערי שעלי, האט געבויט איר מערסט באקאנטע בוך "פרענקנשטיין" אויף א חלום וועלכע זי האט געחלומ'ט. דער בוך ווערט נאך היינט געליינט ביי מיליאנען מענטשן.
אין 2006 איז אן עלטערע פרוי פון קוויבעק געקומען אפנעמען איר געווינער לאטערי טיקעט פון די קוויבעק לאטא פירמע, און צו אלעמענס וואונדער האט זי געוויזן אז זי האט צוויי פון די 20 מיליאן דאלאר געווינער טיקעט. אויף די פראגע פארוואס זי האט געקויפט צוויי טיקעטס מיט די זעלבע נומערן, האט זי געענטפערט אז זי האט געהאט א חלום אז אירע לאקי נומערן גייען געווינען און זי האט געוואלט זיכער מאכן אז זי באקומט צוויי דריטל אין פאל אויך א צווייטער האט די זעלבע נומערן.
בי בי סי
קליין|250px|סימבאל פון BBC בי בי סי (BBC, ראשי תיבות פון British Broadcast Corporation, "בריטישער זענדונג פירמע") איז די גרעסטע מעדיע קארפאראציע אין דער וועלט, מיט 26,000 ארבעטער'ס, און א בודזשעט פון £4 ביליאן, אויף טעלעוויזיע אויפ'ן אינטערנעט אין אויפ'ן ראדיא ווערט טראנסמיטעט די נייעס, 24 שעה א טאג.
ראובן חיים שטיינבערג
ער האט די גרעסטע כיתה אין קווינס ישיבה פון קרוב צו 200 בחורים, און ווי פארשטענדליך האט ער צו הילף נאך עטליכע איינגעשטעלטע:
Triple Frontera
טוריזם
דער דריי לענדער עק איז א וויכטיקער טוריסטן געגנט. ביים צוזאמענקום פון די דריי לענדער האט יעדע לאנד געבויט אן אבעליסק אין זיינע נאציאנאלע קאלירן. פון יעדן אבעליסק קען מען זען אלע דריי לענדער.
France 24
France 24 איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס ווייזט 24 שעה אטאג נייעס אין פראנקרייך.
16טע י"ה
ביטע מעקט נישט אויס דעם בלאט!
אנאלאגיע
אנאלאגיע איז סיי פון קאגניטיווער בחינה א פראצעס פון טראנספערירן אינפארמאציע פון איין סאביעקט (פון דער שורש) צו אן אנדער באזונדער סאביעקט (די ציל), און אויך איז עס א לינגוויסטישער אויסדרוק קארעספאנידרענדיג צו אזא פראצעס.
די ווארט אנאלאגיע קען אויך מיינען א גלייכקייט אדער אנדער סיי וואסערע פארבינדונג צווישן דער שורש און דעם ציל זעלבסט, וואס איז אפט, אבער נישט דוקא, א ענדליכקייט, אזוי ווי אנאלאגיע אין ביאלאגיע. אנאלאגיע שפילט א גרויסע ראלע אין טאג טעגליכען לעבן אדער שפראך, וו.צ.ב.ש. אין פראבלעמען לייזונג, באשלוסען אפמאך, באגרייפען ענינים, זכרון, שאפונג, געפילן, הסברה, און קאמוניקאציע.
ווערטער אדער פראזען ווי: א.א.וו., און דאס גלייכן, אזויווי, כאילו, טוען זיך אויך פארלאזן אויף אנאלאגישער פארשטאנד פונעם מקבל פון א מעסעדזש אז זיי זאלן דאס אין אכט נעמען.
אנאלאגיע איז געווען שוין שטודירט זינט קלאסישע אנטיקוויטי דורך פילאסאפן, וויסנשאפטלער, און אדוואקאטן. קאַטעגאָריע:לאגיק
תלמוד בבלי
קליין|250px|צוויי גמרות (אַרױסגערעדט: געמאָראַ) דאָס װאָרט „גמרא“ שטאַמט פֿון אַראַמיִש, דער טײַטש איז „לערנען“, און דערמיט װערט אױך באַצײכנט דער פירוש און צוגאַב צו דער משנה װאָס איז באַקאַנט אַלס „גמרא“. װעגן דעם צוזאַמענשטעל פֿון גמרא, צײַט פֿון דער רעדאַקציע און איר אינהאַלט געבן מיר בײַם זוכװאָרט "תּלמוד".
15טע י"ה
ביטע מעקט נישט אויס דעם בלאט!
CNBC
קאטעגאריע:טיווי נייעס
זוהר
זוהר ("שיין"), איז דער מיסטישער פארהייליגטער קבלה צענטראלער גרונד ספר, אויף א אראמישן שפראך געמישט מיט מאדערענע לשון קודש ווערטער און טערמינען. עס איז א זאמעלונג ווי די סיסטעם פון די גמרא, געקליבענע מדרשים און מוסר בשם דעם תנא ר' שמעון בן יוחאי מיט זיינע חברים און תלמידים, און נאך תנאים און אמוראים, אויף חומש לויט די סדרות פון די וואך, וואס פארציילט געהיימעניסן וויאזוי די וועלט פירט זיך, די נאטור פון גאט, און וויאזוי ער האט באשאפן אלץ, שכר ועונש, גלות וגאולה, גן עדן, נשמה און נאך באגריפן פון די תורה, ארויסגעגעבן דורך ר' משה די-ליאון פון 12'טן יארהונדערט.
קאטעגאריע:קבלה ספרים קאטעגאריע:מיסטיציזם
טויבקייט
אנדערע באנוצן
Slušna prizadetost
ניטל
טעמים
דער טעם פון די צוויי ניטלען האט צו טון ווייל די קאטאליקן פייערן זייער חגא לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר און די פראוואסלאוונע לויטן יוליאנישן קאלענדאר.
פארשידענע מנהגים
דער בעלזער רב פלעגט זאגן תורה ניטל ווען עס איז געפאלן שבת, ער האט געזאגט אז זיינע תורות זענען תפילות אויף כלל ישראל, ממילא הייסט עס נישט געלערנט ניטל.
אהרן רזיאל
ער איז א תלמיד פון ר' שלמה קארליבאך, ער זינגט און שרייבט נגינה אויפן סטיל פון שלמה'לע, און ווערט באטראכט אלס זיין ממלא מקום.
מעגאבייט
א מעגאבייט איז אן איינצלהייט גענוצט אין פארבינדונג מיט קאמפיוטערס אויף צו מעסטן א שטיקל דאטא.
איין בייט באשטייט פון אכט ביטס.
Msnbc
א טעלעוויזיע קאנאל וואס טראנסמיטעט די נייעס, 24 שעה א טאג,
פינקטלעכע וויסנשאפטן
דאס איז אנדערש ווי די ווייכע וויסנשאפטן.
מערב וועלט
קאטעגאריע:קולטור
סטיוון זשעי גאלד
זיין פאפולעריטעט שטייט אין דעם אז אנדערשט ווי אלע וויסנשאפטלערס וואס שרייבן אין זייער הויכער שפראך וואס נאר זייערע קאלעגעס קענען געהעריג פארשטיין האט ער אפגעשריבן אלע זיינע אויסטרעפן און שטודיעס מיט א פאלקישער שפראך אז יעדער זאל פארשטיין, און אויך האט ער דאס צולייגט און אויסגעמישט מיט קונסט, היסטאריע און אלע אנדערע ליטעראטור און ועל כולם פערזענליכע ווארעמע געפיל, ווייט אוועק פון וויסנשאפט אז יעדער זאל דאס הנאה האבן צו ליינען.
ער איז געשטארבן פון קענסער.
נסים קארעליץ
קליין|הרב נסים קארעליץ הרב שמריהו יוסף נסים קאַרעליץ (ט' סיון ה'תרפ"ו – כ"ג תשרי ה'תש"ף) איז געווען ראש כולל פון כולל חזון איש. ער איז א פלומעניק פון חזון איש און איז געווען גערעכנט דער גרעסטער פוסק ביי די בני ברק׳ער ליטוואקעס.
אלבאני
אלבאני איז די הויפטשטאט פון ניו יארק. אלבאני געפינט זיך 240 ק"מ צפון פון ניו יארק סיטי, אויפן מערב ברעג פונעם האדסן טייך.
מעלווין באראש
ער האט געאורטיילט פאר די זאליס קעגן די ארונים. און צוליב דעם איז ראדני שול מיט אלע סאטמערע נכסים פון וויליאמסבורג אין ווערט פון 339 מיליאן דאלער געגאנגן אונערן בעלות פאר ר' זלמן לייב טייטלבוים די אינגערער ברודער.
אן אנדער ריכטער, מר' סטוארט ראזענוואסער פון אראנזש קאונטי געריכט האט אבער זיך געקריגט מיט אים און געזאגט אז סאיז נישטא קיין געהעריגע באווייזן אז דער ברך משה האט געווארפן ר' בערל פרידמאן דער ארוני ראש הקהל און געגעבן דערמיט די פירערשאפט פאר די זאליס. אויך האט דזשאסטיס סטוארט זיך שטארק געקריגט מיט באראש'ס מיינונג אז די געריכטן טארן זיך נישט מישן און א פאל פון גניבה. - וויבאלד אבער באראש איז א ברוקלין געריכט האט די פאליציי אנגענומען באראש'ס מיינונג ענדערשטער ווי ראזענוואסער'ס.
פאריז
מאָדערנע תקופה
אין 1871 האט פּרײַסן אײַנגענומען פּאַריז.
דעם 13טן נאָוועמבער 2015 זענען דערמאָרדעט געוואָרן אין פּאַריז מער ווי 120 מענטשן אין א ריי טעראָר־אַטאַקעס.
געאָגראַפֿיע
אין דעם שטח פון דער שטאָט געפינען זיך עטלעכע בערגלעך, וואָס דאָס העכסטע פון זיי איז מאָנמארטרע, הויך 129 מעטער.
בית שמש
מאדערנע שטאט
אין די פריערע טעג פון בית שמש, האבן געוואוינט דאָרט די הויפּט עמיגראנטן פון איראַן, איראַק, צפון אפריקע, און רומעניע. איבער די יאָרן, און באזונדער אנפאנג פון 1990 ווען עס האט זיך אנגעהויבן א מאסיווע כוואליע פון עמיגראציע פון סאוועטן פארבאנד וואס האט געברענגט מיט זיך פילע נייע עמיגראנטן אויכעט צו בית שמש, די שטאט האט זיך היפש פארגרעסערט. אויכעט זענען אנגעקומען עמיגראנטן פון עטיאפיע און די פאַרייניקטע שטאַטן.
אין 2003, האט מען ווידערגעעפנט די בית שמש באַן סטאַנציע. די באַן סטאַנציע ליגט אויף דער ליניע פון ירושלים קיין תל אביב-יפו.
וויקימעדיע פונדאציע
דאס ווערט דורכגעפירט דורך אויסנוצן די מאדערנע וויקי סאפטווער פלאטפארמע; וואס לאזט יעדן איינעם ענדערן אייניג און מיט קאנסענסוס צוזאמען אויפאמאל יעדעס ענין. אזוי ארום האט די פונדאציע אוועקגעשטעלט אן ענציקלאפעדיע אין כמעט יעדער שפראך אויף דער וועלט, אין פארעם פון וויקיפעדיעס. אבער נישט בלויז ענציקלאפעדיעס נאר אויך פרייע ווערטערביכער, אין יעדער שפראך, אין פארעם פון וויקיווערטערבוך. און אזוי ווייטער בילדער און ביכער זאמעלונגען און נאך פילע פראיעקטן וואס באפרייט די מענטשליכער וויסענשאפט פארן יעדן מענטש אייניג.
די פונדאציע גיט זיך בעיקר אפ אין די טעכנישע אינציאטיוו און גרינדונג פון די פראיעקטן, אבער נישט אין איר ווערטשאפט, ווי צום ביישפיל טוט זי בלויז אויפהאלטן אירע סערווערס, דורך פאנדרעיזינג, וואס קאסט אפ שווערע מיליאנען א יאר. אבער זיי קענען אבסאלוט גארנישט אריין רעדן בנוגע די אינהאלט פון די דאזיגע פראיעקטן, נאר לאזן די וואלענטורן שאפן קאנסענסוס איבער יעדעס ענין וויאזוי און וואס פונקטליך עס זאל דאקומענטירט ווערן און וויאזוי עס זאל ווערן אויסגעשטעלט די סאפטטוועיר און די דעזיין דערפאר.
C-SPAN
קאטעגאריע:טעלעוויזיע קאנאלן
אינטעריגאציע
אינטערעגאציע אדער אויספֿרעגונג איז א ספעציעלע סיסטעם פון טאקטיקן און מעטאדן וועלכע ווערט גענוצט דורך די פאליציי צו מאכן רעדן ארעסטאנטן פון וועלכע מען דארף האבן אינפארמאציע וועלכע קען פירן צו ווייטערדיגע ארעסטן.
איבערקומען איינווענד (אבדזשעקשנס)
ווען א געשיכטע ווערט פארציילט פאר א פארדעכטיגטן וועט יענער אסאך מאל אפווארפן די גאנצע זאך אלס עפעס וואס איז אוממעגליך ער זאל האבן געטאן. צום ביישפיל אויב יענער איז פארדעכטיגט איבער א באנק רויבעריי וועט ער מעגליך זאגן דעם אפיציר אז ער איז זייער ערליך אין געלט און עס קען נישט זיין אז ער האט געטאן אזאנס. אזא אפווענדונג וועט דער אפיציר נישט שטערן ווייל דאס קען אים צוניץ קומען קעגן דעם פארדעכטיגטן. דער אפיציר וועט שפילן ווי ער שטימט איין אז ער וואלט נישט געקענט טאן אזא זאך און שפעטער וועט ער דאס נוצן אלס א בארעכטיגונג פארוואס ער איז אומשולדיג. עס קען דאך נישט זיין אז יענער האט געטאן אזאנס און עס מוז זיין אז ער איז געווען ארויס פון קאנטראל און נישט ביים וויסן. דאס וועט שטימען מיט דעם פארדעכטיגטן ווייל אין דער צייט פון אן אויספארשונג וועט ער שוין לאנג האבן חרטה אויף זיינע פארברעכנס און ער וועט פרובירן געווינען די צוטרוי צו דעם אויספארשער אלס איינער וואס איז באמת א פיינער נאר האט זיך נישט געקענט קאנטראלירן און האט חרטה.
געווינען אויפמערקזאמקייט (איטענשן)
איינמאל דער פארדעכטיגער איז שוין גוט צעמישט וועט דער אויספארשער אנהייבן שפילן מער פריינטליך ווייל דעמאלט זענען די שאנסן גרויס אז ער וועט זיך עפענען צו קענען אויסקלארן די צעמישענישן. דער אפיציר וועט זיך דערנענטערן צו אים, רעדן מיט א שטילערע און איינגענעמע קול, און אמאל אפילו אים אנרירן אויפ'ן אקסל ווי ער וואלט אים פרובירט מחזק זיין.
אראבער
די אראבישע וועלט
אין צוגאב וואוינען אויך בערך צוויי מיליאן אראבער אין די אקופירטע שטחים פון מערב ברעג און עזה אין מדינת ישראל. באלד איין מיליאן אראבער וואוינען אויך אין מדינת ישראל זעלבסט. אראבער האבן זיך אויך געצויגן צו פילע ערטער אויפ'ן וועלט.
די אראבישע שפראך
אראביש האט זיך אנטוויקטלט צווישן די בעדואינער אין די מדבריות פון אראביע. איר געוויקס איז געהאלפן געווארן דורך די טראדיציע פון פאעזיע וואס איז געווען גאר פארגעשריטן אין איר מונדליכע פארעם פאר מען האט עס אפגעשריבן. מיט'ן אנקום פון איסלאם איז דער קוראן געווארן דער מאדעל פון אראבישע שפראך.
אראבישע אויפטוען
אראבישע חכמים האבן אויך געמאכט גרויסע פארשריטן אין מאטעמאטיק. די נומערן וואס מיר נוצען היינט רופען זיך "אראבישע נומערן" דערפאר ווס זיי זענען געווארן אנטוויקלט דורך די אראבער און מוסלמענער. אויך דער אפטיילונג פון מאטעמאטיק "אלגעברא" איז אן אראבישער ערפינדונג, און קומט פונ'ם אראבישן ווארט "אל-דזאבר".
די פראגע פון פאלעסטינע
דורכאויס די ערשטע וועלט קריג האבן די בריטישע צוגעזאגט פאר אראבישע פאלקס-פירער אז פאלעסטינע וועט ווערן אריינגערעכנט אין די שטחים וואס וועל איבערגיין צו די אראבער פאר זעלבסטשטענדיגקייט. די בריטישע האבן דערנאך צוגעזאגט פאלעסטינע פאר די פירער פון די ציונות באוועגונג. דער היסטאריע פון דעם אראבישן-ישראלישן געשלעג ליגט אין די קעגנזייטיגע צוזאגן, ווי אויך די אראבישע קעגנערשאפט צו א אידישע מדינה אין דעם ראיאן.
דרייליך
עס איז דא א גרויסער ציבור אידן וואס גלייבן די ווערסיע וואס די עסקנים פארקויפן, און מיט די צייט וועט מען וויסן וועלכע ווערסיע איז די ריכטיגע. אויב עס וועט זיך איבערצייגן אז דרייליך איז גערעכט און ער איז געזעצן די אלע יארן אומשולדיג וועט עס זיכער זיין איינע פון די גרעסטע קאנטערווערסיעס פונעם יאר הונדערט.
פאניק אטאקע
Zespół lęku napadowego Panikångest
עלען קאלמבס
אויך איז ער דער שטימע פון שפעט באנאכט ביי דעם ליבעראלן ראדיא נעטווארק עיר אמעריקע ראדיא איצט נאכן דאס אפקויפן פון די ביזנעס אינסוועסטמענט פון די גרין ברודער מארק און זיין רייכן אומבאוועגלעכע גיטער ברודער פינאנצירער.
אבער לויט ווי אומפארטייאישע זייטיגע אנאליטיקירער שאצן אפ איז דאס גאר אנדערשט, אז ער איז מטבעו פון זיין פאך אויס אלס א קאמעידיען און אנדערשט פון זשאן האט ער א הומעריסטישער רואיגער צוגאנג צו צולייגן זשאן, און אין קאנטראסט פון זשאן'ס קאנפראטעשנל שרייעדיגע און טענהדיגע שטייגער נעמט ער בעסער אויס ביי די צוהערער.
ער האט אויך געהאט אמאל א שוי אויף WABC ראדיא אבער זיי האבן אים געפייערט.
ער איז אויך געווען א נאכט שוי האויסט אויף WEVD דער אלטער פארווערטס ראדיא סטאנציע וואס איז שוין היינט אונטערגעגאנגען און פארקויפט געווארן צו א ספארט סטאנציע.
נחמן מברסלב
250px|קליין| ציון רבי נחמן פון אומאן רבי נחמן פון ברעסלאוו אדער ר' נחמן בראַסלעװער (א' ניסן ה'תקל"ב - י"ח תשרי ה'תקע"א) איז געווען אן אייניקל פונעם בעל שם טוב, און דער גרינדער פון בראסלעווער חסידות. זיינע תורות און משלים זענען טיף, ער האט געצויגן צו זיך מיט די יארן, הונדערטער חסידים. נאך זיין פטירה האבן זיינע חסידים נישט אויפגענומען קיין רבי כאטש וואס ר' נחמן האט מרמז געווען זאל זיין תלמיד ר' נתן ממשיך זיין פירן נאך אים, ווייל ר' נתן האט געהאט גרויסע אמונה און רעספעקט פאר זיין רבי ר' נחמן, און האט זיך נישט געפילט אלס א צדיק הדור. פון דאן איז דאס חסידות געווארן באקאנט אלס די טויטע חסידים.
זיין יוגנט
אויך האט געקענט אין דער יוגנט אויסענוויינג גאנץ עץ חיים, פרי עץ חיים, אלע כתבי אריז"ל, זוהר ותיקנים.
בר מצוה און חתונה
גראד נאך זיין בר מצוה האט מען געשריבן תנאים, זיין שווער איז געווען א גרויסער עושר, א באקאנטער חסיד ר' אפרים פון הוסיאטין, הוסיאטין איז געווען איינע פון די דערפער וואס האט באלאנגט צו זיין שווער, אסאך צדיקים פלעגן איינשטיין ביי זיין שווער, אויך דאס ווייב פון ר' אפרים איז געווען זייער א חשובע, ביידע האבן געהאלפן ר' נחמן ער זאל דינען השי"ת אומגעשטערט. די חתונה איז פארגעקומען אין מעדווידעווקא, זיין טאטע און זיין מאמע פייגא זענען געקומען צו דער חתונה פון מעזשביזש. דערנאך האבן זיי זיך געצויגן צום הויז פון זיין שווער אין הוסיאטין. פון הוסיאטין ביז מעזשביזש איז דא לערך 100 קילאמעטער, דאך פלעגט ר' נחמן זיך שטענדיג אריבער כאפן קיין מעזשביזש צום קבר פון זיין גרויסן זיידן דער בעל שם טוב, אויך פלעגט ער דארט גיין באזוכן זיינע עלטערן.
האראוועניע
די לעצטע יארן פון זיין לעבן האט געהאט א לונגען קראנקייט און האט געשפיגן אסאך בלוט, ער איז געווען זייער אפגעשוואכט, ער האט אסאך געליטן יסורים אזוי ווייט אז פאר גרויס יסורים האט געקענט צובייסן א האלץ, אבער ווען ער האט געוואלט האט ער אוועקגעשיקט די יסורים, און פלוצלונג האט ער געקענט באווייזן אז ער איז געזונט און שטארק עס פעלט אים גארנישט, ווען ער האט געוואלט האט ער צו זיך גענומען די יסורים (שבחי הר"ן ח"א), אזא מדריגה געפונען מיר ביי די גרויסע תנאים ר' אלעזר ב"ר שמעון בן יוחאי אין מסכת ב"מ דפ"ד.
זלאטיפאלי
ר' נחמן האט דאן געשטארקט זיינע חסידים און האט צו זיין געזאגט, איך מוז זיצן דא אין זלאטיפאלי צו פארעכטן די עבירה פון ירבעם בן נבט, איר זאלט וויסן אז עס איז מיר א גוטע זאך ווען מען קריגט אויף מיר, ווייל עס שטייט אין גמרא אז קרוגעריי איז אזוי ווי וואסער (סנהדרין ז.), אזוי ווי וואסער הייבט אויף א זאך, אזוי מחלוקת הייבט מיך אויף, און אזוי ווי איך ווער דערהויבן יעדן מינוט ווייל איך גיי פון א מעלה צום צווייטן יעדע רגע, דעריבער וויל איך מחלוקת צו ווערן דערהויבן דערמיט, איך זאלט וויסן אז איך קען מאכן שלום מיט מיינע שונאים  אין איין מינוט קיינער וועט נישט קרוגע אויף מיר, אבער איהר זאלט וויסן עס איז דא מדריגות און מעלות וואס קומט ארויס דוקוא דורך מחלוקת, ווען יענער קריגט איז עס א טובה פאר מיר, א מענטש איז ווי א ביימל ווי עס שטייט כי האדם עץ השדה, ווי מער וואסער מען גיסט אויפן ביימל אלס בעסער וואקסט עס, ווי מער מחלוקת מען קריגט אויף מיר אלס בעסער וואקס איך, עס זענען געווען צדיקים וואס האבן פרויבירט צו מאכן שלום צווישן זיי, אבער אייביג איז צוריק געווארן די מחלוקת.
אומאן
אין תק"ע האט אויסגעבראכן א פייער און חרוב געמאכט ר' נחמן'ס הויז. אידן אין אומאן האבן אים געלאדענט צו קומען דארט וואוינען, ער האט דאך געליטן פון אסאך זאכן, ער איז פיזיש געווען זייער שוואך, און גייסטיש האט ער אויך נישט אויסגעהאלטן צו לאנג, און נישט לאנג דערנאך זייענדיג בלויז 38 יאר אלט, איז ער דארט נסתלק געווארן זייענדיג שווער קראנק. מען האט אים באערדיגט אין אומאן.
זיין נאנטקייט מיט צדיקים פון זיין דור
דאן איז ער נאך געווען פארן אויסברוך, קומענדיג פון ארץ ישראל.
דזשארזש וואשינגטאן
דער פארטרעט פון וואשינגטאן באווייזט זיך אויפן אמעריקאנישן דאלאר באנקנאט און אויף דער קוואדער מטבע (פֿערטל דאלאר), און ער איז איינער פון די פיר פרעזידענטן וואס זייער פארטרעט איז איינגעקריצט אויף דעם נאציאנאלן אנדענק־מאנומענט אויף בארג ראשמאר.
נפתלי בלומענפעלד
מנהל אין קווינס ישיבה
אין יאר תשנ"ט נאך דעם התמנות פון סאטמארער רבי הרב זלמן לייב טייטלבוים שליט"א אלץ רב ור"ם סאטמאר וויליאמסבורג, טראץ די גרויסע קעגנערשאפט פון דעמאלסטיגע רוב תלמידים אין ישיבה לצעירים וואו ר' נפתלי האט דעמאלטס געדינט אלץ מגיד שיעור, איז יענעם זומער אין בחורים קעמפ דערילענד - ניו יארק פארגעקומען געפערליכע מהומות און ווילדעווערייען דורך די בחורים קעגן די הנהלת הישיבה והקעמפ וואס איז מיטגעשטאנען מיטן התמנות, אזוי ווייט אז ס'האט דאן געהערשט א ריכטיגע כאַאָס, דעמאלטס האט ער זיך גאר שטארק צוגעשטעלט צו הרב זלמן לייב טייטלבוים, און געהאלטן א פייערדיגע דרשה פאר די בחורים אז ווער עס וויל זיך נישט צושטעלן זאל זיך גיין פון דא! בתוך הדברים האט ער דערמאנט אז באמת ווי עס איז באקאנט פאר יעדעם האט ער גארנישט מיטן גאנצן קאנפליקט, אדרבא ער איז גאר גוט אויך מיט רבי אהרן טייטלבוים, און ער גייט צו זיינע טישן שטענדיג, נאר אזוי ווי דער רבי (דער ברך משה) האט אריינגערופן אלע איינגעשטעלטע אין ישיבה און פערזענליך איבערגעגעבן דעת קדשו אז ער וויל רבי זלמן לייב דאהי אין וויליאמסבורג מוז מען עס אויספאלגן, און ווער נישט וועט מען ארויסווארפן!
מען זאגט אז ער האט פערזענליך אנגערופן הרב זלמן לייב אין ירושלים בעטן אז ער זאל אריבערקומען קיין וויליאמסבורג, אבער הרב זלמן לייב האט אפגעזאגט ווייל דארט האט ער א ישיבה און דא נישט, האט אים ר' נפתלי צוגעזאגט אז ער וועט אים שטיין צו דער האנט אז ער זאל אויך דא האבן א ישיבה.
יצחק דוד גראסמאן
ביאגראפיע
הרב יצחק דוד גראסמאן צינדט אן א מנורה בשעת דער מכבי תל אביב קוישבאָל מאַנשאַפֿט באזוכט מגדל העמק
זיין משפּחה
הרב גראסמאן האט חתונה מיט אסתר און זיי האבן פינף קינדער. זיין פּלומעניצע רבקה האָלצבערג איז געהרגעט צוזאַמען מיט איר מאַן און אנדערע אין אַ טעראָריסט באַפאַלן אין אַ חב"ד הויז אין מומבאַי אין 2008.
זײַן איידעם, הרב חיים דוב חיימסאָן, איז דער הויפּט פון דער אור טורעם אין מגדל העמק.
תחנון
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:תפילה
שטריימל (בלאג)
זיין קראפט פון פאנטאזיע קען מען נישט פארמיידן ווען פון יעדן אנעקדאט שטראמט געפיל אז די ליינער קען זיך נישט העלפן נאר שפירן כאילו מיט אים פאסירט איצט די דורכלעבונג.
אויך האט ער שיין באשריבן זיין ערשטע אינטימע טרעפונג מיט א פרעמדער פרוי, אויף דעם האבן אים די ליינער קריטיקירט, אז ער איז נישט קיין אפיקורס נאר א פשוטער מנוול.
העברעאיש
לינגוויסטיק
לינגוויסטיש איז העברעאיש א שפראך וואס געהערט צו די צפון־מערב סעמיטישע שפראכן, און איז דער דיאלעקט וואס די איינוואוינער פון ארץ ישראל האבן גערעדט אין דער צייט פון תנ״ך, בערך צווישן די יארן פון ב'תק"ס ביז ג'ק"ס (1200 פאר דער ציווילער רעכענונג ביז 600 פאר דער ציווילער רעכענונג). דער שטח פון ארץ ווערט גערופן אין תנ״ך ארץ כנען, וואס שליסט איין די היינטיקע לענדער פון ארץ ישראל, לבנון, סיריע און יארדאניע. אין יענע יארן האבן די כנענים אין לבנון גערעדט די פעניקישע שפראך, וואס איז א ביסל ענלעך צו העברעאיש.
שטאפלען אין דער שפראך
עס זיינען דא פיר סארטן שטאפלען אין דער שפראך:
אדאלף אייכמאן
אדאלף אייכמאן (מערץ 19 1906 - יוני 1 1962), איז געווען פון די הויפט נאציס, דער "ארכיטעקט פונעם חורבן". ער איז געווען פאראנטווארטלעך און באאויפטראגט צו אויספירן אלץ זאל קלאפן מיטן גרעסטן פונקטליכקייט ביזן קלענסטן דעטאל די באפעלן פון היינריך הימלער, דער הויפט עס.עס. אפיציר. איבער די ענד'ס - לייזונג פלאן פונעם פירער היטלער, אין מיין קאמף, פון אויסרייניגען די וועלט פון נידעריגע ראסן, און פארטיליגן דעם אידישן פראבלעם איינמאל פאר אלעמאל דורך פארגאזן דעם ראסע פון די וועלט אויף אייביג.
תלמודישע ענציקלאפעדיע
מיטגלידער פון דער רעדאקציע
איינער פון די פרינציפאלע רעדאקטארן צווישן די יארן תשמ"א ביז תשס"ו איז געווען דער גאון רבי עזריאל לעווי שליט"א, א תלמיד פון דעם גאון רבי חיים יעקב ראטנבערג, דער פאריזער רב, און פון דעם גאון רבי לייב גורוויץ, דער גייטסהעדער ראש ישיבה, און פון דעם באוואוסטן גאון רבי נחום פרצאוויטש זצ"ל.
דער ערשטער רעדאקטאר פון דער ענציקלאפעדיע איז געווען הרב שלמה יוסף זעווין.
כעזבאלא
קעגן אמעריקע
דער טראק האט דורכגעריסן דעם שטעך-דראט צוים, דער פירער האט געשמייכלט צו די צוויי אמעריקאנער וועכטער, און אריינגעפארן מיט גאר הויכע שנעלקייט אין דעם באראק ווי די מארינעס זענען געווען פלאצירט. דער אויפרייס האט אראפגעברענגט דעם גאנצן בנין, און אומגעברענגט 241 אמעריקאנער, 220 פון די מארינעס.
מחיצה
קאַטעגאָריע:הלכה קאטעגאריע:מצוות און מנהגים קאטעגאריע:צניעות
זשיימס מעדיסאן
קליין|250px|זשיימס מעדיסאן זשיימס מעדיסאן (16טן מערץ 1751 - 28סטן יוני, 1836), די פערטער אמעריקאנער פרעזידענט,
געדינט פון: ביז:
מאנדלען
קאַטעגאָריע:קאפ און גענאק
אוצר המדרשים
אוצר המדרשים האט געמאכט דער באקאנטער שרייבער און געלערנטער יהודה דוד אייזענשטיין. דער ספר איז צוויי בענדער און מסודר רוב מדרשים אויף סדר הא"ב, דאס הייסט די באקאנטע גרויסע מדרשים ברענגט ער נישט אראפ ער שרייבט נאר עטליכע כללים וואס ער האלט פאר וויכטיג מען זאל וויסן פון דעם מדרש, און די קליינע אומבאקאנטע מדרשים שרייבט ער אביסעל היסטאריא פון די מדרשים.
לימפאטישע סיסטעם
*
קארל דער גרויסער
קליין|350px|[[מעלעריי פון קעניג קארל]] קליין|250px|קייזער קארל קארל דער גרויסער איז געווען דער קעניג פון די פראנקן פון יאר 768 און קייסער פון דער רוימישער אימפעריע פון יאר 800 למספרם.
אנטשויזן
קליין|300px|דאס בוך אנטשויזן קליין|300px|דער מחבר העלע ווינסטאן
הר המנוחות
טעקסט=|קליין|250x250פיקס| הר המנוחות
אמוראים
אסאך ביאגראפישע אנעקדאטן פון די אמוראים איז באזירט פון די גמרא וואס זייער אסאך פון זיי קען מען נישט אנעמען אלס א ריכטיגער ביאגראפיע ווייל פיל פון זיי זענען אגדתא שטיקער וואס זענען געשריבן אלס משל.
נומערן סיסטעם
ביינערי
די ביינערי סיסטעם איז א באזע צוויי סיסטעם, דאס נוצן קאמפיוטערס.
פאך
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע *
רוחאלא כומעיני
ער איז געווען פארעכענט ווי א גרויסער צדיק אדער נביא וואס האט אויפגעלעבט דער קאנצעפט אז די גייסטישע זאלן זיין די פירער פון די אראבער, ער איז געווען פארגעטערט און פארהייליגט אלס רוחניותדיגער פירער פאר שיא מוסולמענער איבער די גארער וועלט.
אין 1989 האט ער ערלקערט א פאטווא פארארדענונג די הינריכטונג פון סאלמאן ראשדי פאר אפיקורסות.
קלינישע דעפרעסיע
קלינישע דעפּערעסיע איז א סאָרט דעפּרעסיע פון א מצב פון שטארקן טרויער, עצבות, מרה-שחורה, אָדער פארצווייפלונג, וואָס איז דערגאנגען אזוי ווײַט, אז עס פארדרייט די געזעלשאפטלעכע פונקציאָנירונג פון א מענטשן אָדער זײַנע טאָג–טעגלעכע אקטיוויטעטן. די "קלינישע דעפּרעסיע" איז א דיאגנאָז פון א געזונט-פאכמענטש און איז אנדערש פון סתם דערשלאָגנקייט.
לויט די קריטעריעס (געזעצן) פון די-עס-עם 4, דער הויפּט-וועגווײַזער פאר שטעלן פּסיכיאטרישע דיאגנאָזן, נעמט ארײַן די דעפּרעסיע איינעם פון די פאָלגנדיקע צוויי עלעמענטן במשך פון כאָטשבי צוויי וואָכן.
1. דעפּרעמירט/דערשלאָגן געמיט, אָדער
זשאן טראוואלטא
ער האט אטעבלירט זיין קאריערע אלס א פירנדער האליוואד אקטיאר מיט באקאנטע פילמען אזוי ווי פרייטיג צונאכטס פיווער און גריכנלאנד.
חיים יוסף דוד אזולאי
זיינע רביים
אויך האט ער געלערנט ביים אור החיים, רבי חיים בן עטר, ער איז ארויף אויף ארץ ישראל אין יאר ה'תק"ג און איז דארט געווען עלף חדשים, אין די עלף חדשים האט דער חיד"א געלענרט אין זיין בית המדרש פון נגלה (ער האט אויך געהאט א בית המדרש פון נסתר סודות התורה).
ווען דער חיד"א איז אריין אין זיין ישיבה איז ער אינגאנצן געווען אלט 18 יאר, און דאך האט ער זיך פארעכנט פאר די אויגעצייכנטע תלמידים אין די ישיבה. ער ברענגט פון זיין רבין דער ר' חיים בן עטר אסאך שיעור מאמרים און טייטשן און הלכות. זעה (מחזיק ברכה או"ח סי' תכ"ו או"ג, סי' תס"ז או"ט ככל לאדן דקכ"ה, ד'קי"ח, פתח עינים שבוועת דט"ו, כסא רחמים פכ"ו, חומת אנך ישעיה מא, רוח חיים דע"ח), און נאך.
זיינע חברים, עשירים, און זיינע נאנטע מענטשן
דער חיד"א האט זיך אויף באקענט מיטן דרך החסידות די תלמידים פון גרויסן מגיד פון מעזריטש, און האט געהאט א נאנטער צוזאמען־ארבעט מיט זיי. דער בעל שם טוב ווערט דערמאנט מיט גרויס כבוד אין זיינע ספרים זעט חומת אנ"ך שה"ש א, א,.
זיין הסתלקות
עס געפינט זיך א הספד אויף אים אין די ספרים דרכי הים להרב יצחק מאייו. רבי יוסף חזן דער מחבר פון די וואנדערבארע ספרים חקרי לב אין מערכי לב ער שרייבט אויף אים "האדון שאנו עוסקין בהספדו היה ראש כל עדת בני שיראל, היה גדול הדור ומכפר על הדור". און נאך.
זיינע אויסערגעווענדליכע מדות
דער חיד"א איז געווען א ריזין בעל מדות. דער גאון רב מנחם בכר יצחק שרייבט אויף אים ווען ער איז אלט געווען פופצין יאר חכם רב בכור אזולאי שלום בכל מדות טובות (המעלות לשלמה דק"ג) זיין טאטע ר' יצחק זרחיה אזולאי שרייבט אויף אים מדותיו מה עצמו ראשיהם (בהסכמה לספרו שער יוסף).
זיינע תלמידים
ר' יעקב נוניס, דערמאנט דורכן חיד"א "אהובינו יקירנו החכם והשלם והכולל" (אגרת רוזענבערג סי' י"ז). אויך אין די ספרים חדות יעקב ווערט ער דערמאנט אלץ זיין רבי.
יראת שמים
יראת שמים איז א אינטערגאלער טייל פון אלע רעליגיעס. דאס איז א געפיל פון שטענדיגע הכנעה פחד און רעספעקט פון גאט. אין יעדער רעליגיע טייטשט דאס געפיל פון מורא זיך אויס אנדערשט ווייל דאס ווענדט זיך וויאזוי מען קוקט אן דעם גאט און וואס ער וויל פון אונז כדי צו וויסן וואס אין וויאזוי מורא צו האבן און פון וואס.
שטריימל
היינט טראגן א שטריימל אין רוב ערטער נאר חסידים, אחוץ ירושלים וואו די פרושים גייען מיט א שטריימל אויפן קאפ.
לעסטער פערסאן
לעסטער באוועלס פערסאן איז געווען קאנאדע'ס 14'טער פרעמיער מיניסטער פון. 63' – 68'. א ליבעראלער. ער האט געוואונען די נאבעל שלום פרייז פאר די לעזונג צום סועץ קאנאל קריזיס.
דאמף-וואלץ
קליין|א דאַמף-וואַלץ א דאַמף-וואַלץ איז א דאמפמאטאר טראַקט וואַלץ וואס ווערט געמאכט צו מאכן פֿלאַך און אויסגראדן צובראכענע טראַקטן אדער נאכן גיסן פרישע הייסע קוילן-פעך. די שווערע געוויכט און די הייסע פארע פון די אייזענע רעדער קען אויספלאכן שטיינער און קוילן.
שומרי אמונים
חסידות שומרי אמונים
זיין אייניקל, הרב אהרן געלדציילער, איז דער ראש ישיבה פון "שומרי אמונים" אין ירושלים.
עמערגענץ צימער
טריאזש
דאס איז די ערשטע ארט וואו אלע פאציענטן ווערן אונטערגעזוכט אין א רייע און דארט ווערן זיי איינגעטיילט אין 3 קאטעגאריעס:
אליעזר שלמה שיק
ביאגראפיע
יעדע יאָר, אויף זיין יארצייט י"ז שבט ווערט געהאלטן אַ הילולא ביי זיין ציון אין דעם בית החיים אין יבנאל.
שייכות צו ברסלב
ער איז געווען א בקי אין יעדן ספר וואס האט נאר שייכות צו ברסלב און איינזעהנדיג אז ס'פעהלט ספרים האט ער אנגעהויבן ארויסגעבן ספרים אנהויבענדיג איבערצודרוקן אלטע און נאכדעם דרוקן נייע ספרים פון זיינע שיעורים בריוון אין סתם התחזקות.
סאטמאר
די ארונישע צייטונג "דער בלאט" דעקט אים שטארק פאזיטיוו. און צוליב זיינע פארברענטע חסידים וואס לויפן ארום שלעפן מענטשן האט דאס צוגעברענגט אז פילע סאטמאר בעלי שיטה האבן אנגעהויבן צו קומען צו זיינע שיעורים ווי ער פארגעסט נישט נאכצוברענגען פון סאטמאר רב, און אפאר קנאות'דיגע פראזען.
טעמזלינק
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:באן ליניעס
מתתיהו הכהן
ער האט געהאט פינף זון, יוחנן הגדי דער עלטסטער, שמעון התרסי דער צווייטער, יהודה המכבי דער דריטער, און אלעזר המכבי דער פערטער זון, יונתן הוופסי וואס איז געווען דער יונגסטער.
זעלבסטמארד אטאקע
טעראר אין די תורה
די ערשטער זעלבסטמערדער איז מסתם געווען שמשון הגיבור, ווען ער האט אומגעברענגט די טויזענטער פלישתים אין די געביידע. זעה תנ"ך שופטים
קאנאדע
לאנד און אוצרות
קאנאדע איז זייער א גרויס לאנד (נאר רוסלאנד איז גרעסער) אבער איז באמת נאר א צענטל די גרויסקייט, ווייל די גאנצע צפון זייט איז קאלט און אומבאוואוינט. די דרום ראיאנען וואו די קאנאדער וואוינען האבן נישט אזעלכע לאנגע ווינטערס און האט גוט ארגיקולטור לאנד. רוב קאנאדער וואוינען אינערהאלב 200 מייל (320 קילאמעטער) פון די אמעריקאנער גרעניצן. קאנאדע אקופירט גאנץ צפון פון נארט אמעריקע מיט א שטח פון 3,849,674 קוואדראט מייל (9,970,610 קוואדראט קילאמעטער) פון וועלכע 7.6 פראצענט איז באדעקט מיט פריש וואסער ווי טייכן און אזערעס, אריינגערעכנט א גרויסע טייל פון די גרעיט לעיקס (די מערסט באוואוסטע אמעריקאנער קערפער מיט פריש וואסער). קאנאדע איז ארומגענומען מיט וואסער פון דריי זייטן און אמעריקע איז אויף איר פערטער זייט. צו צפון האט זי דעם ארקטיק אקעאן, אויף מזרח דעם אטלאנטישן אקעאן (ביים שפיץ מזרח-צפון איז זי גאנץ נאנט צו גרינלאנד, אפגעטיילט מיט די באפין בעי טייך), און צו מערב דעם פאציפישן אקעאן און א טייל מיט אלאסקא.
באפעלקערונג
אויסער די צאל און געמיש פון אימיגראנטן פון אלע לענדער האט קאנאדע אוועקגעשטעלט זייער א לייכטע אימיגראציע סיסטעם וועלכע אימיגרירער האבן ענדערש געקליבן צו גיין. רוב אימיגראנטן רוקן זיך באלד אריין אין די געדיכטע אורבאן שטעט וואו זיי לערנען זיך שנעל די פראנצויזישע אדער ענגלישע שפראך און צומאל ביידע. זינט די סעפטעמבער אטאקעס אויף אמעריקע איז קאנאדע געווען געצוואונגען שטרענגער צו מאכן אירע אימיגראציע פאליסיס, ווערנדיג באשולדיגט דורך די אמעריקאנער פאר'ן האבן צו א ווייכע אימיגראציע סיסטעם וועלכע לאזט אדורך טעראריסטן אן קיינע פראבלעמען. קאנאדע איז באוואוסט מיט איר נידעריגע באפעלקערונג געדיכטקייט פון 8.3 מענטשן פער קוואדראט מייל (3.2 מענטשן פער קוואדראט קילאמאטער) אבער דער אמת איז אז עס איז א גרויסער טעות ווייל מער ווי צוויי דריטל קאנאדער וואוינען אין די אורבאן שטעט וועלכע זענען צוטיילט אין 26 מעטראפאלעיטנס. די לעצטע צענזוס האט געוויזן אז 59.6 פראצענט פון פאלק וואוינען אין די שטעט ממש און צוזאמען מיט די סובורבס האט עס אויסגעמאכט 77.9 פראצענט. די קאנאדער באפעלקערונג איז נישט אייניג צוטיילט איבער'ן לאנד. די לעצטע צענזוס האט געוויזן אז 62 פראצענט פון פאלק וואוינען אין קוויבעק און אנטעריא, ביידע מער צו מזרח. די איבעריגע 17 פראצענט וואוינען אין אלבערטא, סעסקעטשווען, און מאניטאבע. 8 פראצענט וואוינען אין די מזרח אטלאנטיק פראווינצן וועלכע זענען: ניו בראנסוויק, נאווע סקאשע, נופאונדלענד און לאבראדאר, און פרינץ עדווארד איילענד. 13 פראצענט וואוינען אין בריטיש קאלאמביע, און קארגע 0.3 פראצענט וואוינען אין די דריי טאריטאריעס וועלכע זענען: די יוקאן, נארדוועסט טעריטאריעס, און נונאוואט. בריטיש קאלאמביע האט ערשט אנגעהויבן וואקסן אין די לעצטע 25 יאר צוליב די פילע כינעזער וועלכע וואוינען דארט. אלבערטא האט אסאך בענעפעטירט פון דעם ווייל אויך איר באפעלקערונג צאל איז געשטיגן. נאך אלץ איז אנטעריא געבליבן די גרעסטע און עקאנאמיש וויכטיגסטע פראווינץ. קאנאדע'ס הויפטשטאט אטאווא געפינט זיך אויך אין אנטעריא.
רעגירונג
די רעגירונג האט צוויי טראדיציאנאלע פארטייען וועלכע זענען די ליבעראלע פארטיי און די פראגרעסיוו קאנסערוואטיווע פארטיי. די צוויי פארטייען האבן אויך ערוויילטע באאמטער אין אלע פראווינציאלע רעגירונגען. ווען איין פארטיי איז אין מאכט איז די אנדערע די אפיצילע אפאזיציע אין פארלאמענט. אין 993' האט זיך דאס בילד געטוישט ווען די קאנסערווטיוון זענען באזיגט געווארן דורך די ליבעראלן און די בלאק קוויבעקוואס פון קוויבעק זענען אריינגעקומען צווייט און געווארן די אפיצילע אפאזיציע אין פארלאמענט. אין 997' זענען די בלאק קוויבעוואס איבערגענומען געווארן פון די שטארק אריינקומענדיגע רעפארם פארטיי וועלכע איז דאן געווארן די אפאזיציע אין פארלאמענט. די רעפארם פארטיי האט זיך שפעטער געענדערט איר נאמען צו די קאנאדישע אליאנץ. זי איז צוזאמענגעשטעלט פון מערב פראווינצן. זינט דעם צווייטן וועלט קריג האט די פעדעראלע רעגירונג שטארק פארמערט אלע סאציאלע סערוויסעס ווי מעדיקל קער, פענסיע, און קינדער געלט. די פראווינציאלע רעגירונגען האבן קאאפערירט אבער זענען אלע געווען באזארגט אז מיט דעם וועט די פעדעראלע רעגירונג פארמינערן די טראדיציאנאלע קראפט וואס די פראווינציאלע רעגירונגען האבן. ספעציעל איז די זארג געווען אין קוויבעק וואו די פראווינציאלע רעגירונג האט מורא פאר א דאמינירונג פון די ענגליש רעדנדיגע מאיאריטעט פון לאנד.