cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
יצחק פרידמאן (רימאנאוו)
רבנות
אין יאר ה'תרע"ג נאך דער פטירה פון זיין עלטער-שווער רבי יוסף הכהן פון רימאנאוו, האט רבי יצחק אנגענומען דעם פארשלאג פון רימאנאוו, און זיך דארטן באזעצט.
אין יאר ה'תרע"ד ביי דער ערשטער וועלט מלחמה איז רבי יצחק אנטלאפן קיין בודאפעסט און פון דארט קיין וויען. אין וויען האט ער געלעבט מיט א געוואלדיגן ענקשאפט, אבער ווען זיינע חסידים פון ניו יארק האבן אים געבעטן ער זאל אהון קומען האט ער נישט געוואלט בשום אופן, הערשט אין יאר ה'תרפ"ד האט ער זיך געלאזט איבער רעדן און געפארן באזוכן זיינע חסידים און איז אנגעקומען קיין ניו יארק א' סיון ה'תרפ"ד.
הסתלקות
אונמיטן קידוש פרייטיק-צונאכטס ב' כסלו ה'תרפ"ה האט רבי יצחק פלוצלינג פארלוירן דעם אטעם, די דאקטוירים האבן פעסטגעשטעלט אז ער ליידט אויף א שווערן לונגען אנצונדינג, און ער איז נפטר געווארן א וואך שפעטער י"א כסלו ה'תרפ"ה און ער ליגט אין ברוקלין.
רעפערענצן
קאטעגאריע:גאליציאנער אדמורי"ם יצחק קאטעגאריע:גדולי ישראל אין וויען
קיטא
קיטא, אפיציעל סאן פראנסיסקא דע קיטא, איז די הױפּטשטאָט פֿון עקוואדאר. עס געפינט זיך 2,800 מעטער העכער דעם ים־פלאך, און איז די העכסטע הויפטשטאט אין דער וועלט. אין 2019 איז איר באפעלקערונג1,978,376.
קליין|גוואַפולא דיסטריקט, קיטא
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין עקוואדאר
חנמאל המצרי
חנמאל המצרי, איז געווען א תנא און כהן גדול, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
קייט ווינסלעט
קליין
קייט עליזאַבעט ווינסלעט (Kate Elizabeth Winslet) CBE ( געבוירן 5 אקטאבער 1975) איז אַן ענגלישע אַקטריסע. קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן קאַטעגאָריע:אקטיארן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
חנמאל המצרי
זיין צייט
חנמאל המצרי איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
איבער אים
חנמאל המצרי, האט געמאכט איינע פון די זיבן פרות אדומות נאך עזרא.
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים קאַטעגאָריע:כהנים
רחמים ניסים יצחק פאלאדזשי
הרב רחמים נסים יצחק פּאַלאַדזשי (תקע"ג (1813), טערקיי – ד' ניסן ה'תרס"ז (1907)) איז געווען אַ רב און מחבר פון ספרים.
ביאגארפיע
געבוירן צו זיין פאָטער רבי חיים פּאַלאַדזשי און מוטער אסתר אסתרולה. ער האט געהייראט רחל מזל טוב, די טאכטער פון הרב סעדיה הלוי מירקאדו, מחבר פון ספר "נווה הצדק".
ברידער
רבי אברהם פאלאדזשי (הבכור) א ריזן בעל מחבר פון ספרים, דער מחבר פון ״זכותיה דאברהם״. רבי יוסף פאלאגי מחבר ספר, יוסף את אחיו.
לוי יצחק ריץ
הרב לוי יצחק ריץ (ל' שבט ה'תשמ"ט, 5טן פעברואר 1989), דער איז ערשטער מו"ץ און ראש כולל סמיכה אין מינסק שפעטער דער צווייטע-וועלט מלחמה.
ביאגראפיע
הרב ריץ איז געבוירען געווארן אין דער שטאהט ריגא, לעטלאנד, אין יאהר ה'תשמ"ט. אין זיין יוגנט, צו די 12 יאָר האָט מען אים אָנגענומען לערנען אין דער ליובאוויטשע ישיבה אין ניזשניי נאווגאראד, רוסלאנד. שפעטער איז ער אריבער אין דער ארץ ישראל, וואו ער האט געלערנט ביי חסידישע ישיבות - חב"ד און פרעמישלאן. שפעטער האט ער געדינט אין דער ראבינאט פון דער ישראל ארמיי.
פיריאטין
צום ערשטן מאָל איז פּיריאַטין דערמאָנט געוואָרן אין אַזוי גערופענער "לאַוורענטיעווער כראָניק" אין 1154. ס'איז באַוווּסט, אַז אין אָנהייב 17טן יאָרהונדערט, ערב די פּרעות ת"ח-ות"ט האָט אין דעם שטעטל עקזיסטירט אַ ייִדישע קהילה. זי איז פאַרניכטעט געוואָרן אין 1648 בימי כמעלניצקי, אָבער שוין אין סוף פונעם 17 יאָרהונדערט האָבן ייִדן ווידער זיך באַזעצט אין פּיריאַטין.
ערד ציטערניש (קאקטעיל)
די ערד ציטערניש איז א שטארקע קאקטעיל, (ווערט אויך גערופן "Tremblement de Terre"), וואס קומט פון פראנקרייך און ווערט געמאכט מיט קאניאק און עבסינט.
וויזשניץ מאנסי (הויף)
וויזשניץ מאנסי, איז א חסידישער הויף, א צווייג פונעם וויזשניצער. דאס מאנסי וויזשניצער הויף איז געגרינדעט געווארן אין יאר ה'תשל"ב דורך רבי מרדכי האגער, דער צווייטער זון פונעם פערטער וויזשניצער רבי, רבי חיים מאיר האגער. די הויפטקווארטיר פונעם הויף, געפינט זיך אין דעם שטעטל מאנסי, אין ניו יארק. דאס וויזשניצער חסידות פארמאגט עטליכע טויזנטער משפחות, פון זיי הונדערטער וועלכע וואוינען אויך אין ארץ ישראל און אין ענגלאנד.
ערד ציטערניש (קאקטעיל)
ס'איז אויך פארהאן אנדערע רעצעפטן מיט ברענדי, וויסקי וכדומה וואס ווערן גערופן ערד-ציטערניש, אבער אלע זענען גלייך מיט דעם וואס עס אנטהאלט עבסינט.
וויזשניץ מאנסי (הויף)
געשיכטע און אייגנשאפטן
אין יאר ה'תשל"ב, נאך דער פטירה פון רבי חיים מאיר האגער, זענען ביידע זיינע זין באקרוינט געווארן רביס. רבי משה יהושע האגער האט איבערגענומען די פירערשאפט פונעם וויזשניצער חסידות אין בני ברק, און רבי מרדכי, וואס האט געדינט אלס רב פון די וויזשניצער חסידים אין די פאראייניגטע שטאטן ביז דער פטירה פון זיין פאטער, איז אנטשפרעכענד, באקרוינט געווארן רבי אין אמעריקע. די וויזשניצער באוואוינער פון ארץ ישראל האבן אים גערופען "דער מאנסי'ער רבי", אין קעגנטייל צו די חסידים אין אמעריקע וואס האבן אים גערופען "וויזשניצער רבי" (דעם ישועות משה האבן זיי גערופען "דער בני ברק'ער" רבי).
לוי יצחק ריץ
ביאגראפיע
נאָך זייַן חתונה, האט ער געדינט ווי מגיד שיעור פון כולל "אוהלי יוסף יצחק" אין דער שטאט כייפע, און האט געגרינדעט דעם "חוג נווה צדק" קהילה אין ארץ ישראל.
פיריאטין
אין 1802 האָבן אינעם שטעטל געוווינט 99 ייִדן, אין 1847 – 464 ייִדן, אין 1865 – שוין 1377 ייִדן, וועלכע האָבן באַטראָפן 30,7 פּראָצענט פון דער גאַנצער באַפעלקערונג. צו דער ערשטער פאָלקסציילונג פון רוסלאַנד אין 1897 איז די ייִדישע באַפעלקערונג פון דעם שטעטל אויסגעשטיגן ביז 3166 נפשות, וועלכע האָבן באַטראָפן 39,4 פּראָצענט פון דער גאַנצער באַפעלקערונג. אין 1906 איז אין פּיריאַטין אָרגאַניזירט געוואָרן אַ גרופּע פון פּועלי-ציון. אין 1910 האָט די ייִדישע באַפעלקערונג פון דעם שטעטל דערגרייכט 5692 נפשות. אין יענעם יאָר זײַנען אין פּיריאַטין געווען דרײַ שול, אַ ייִדישער בית-עלמין, צוויי פּריוואַטע ייִדישע קינדער-שולן פאַר ייִנגלעך און צווי פּריוואַטע ייִדישע קינדער-שולן פאַר מיידלעך און אַ תלמוד-תורה.
לוי יצחק ריץ
ביאגראפיע
אין יאהר ה'תש"פ האָט הויפט רב פון פארבאנד פון יידישע געמיינדעס אין ווייסרוסלאנד איהם אײַנגעלאַדן צו קומען קיין מינסק, כּדי צו גרינדן העכערע תורה לימודים (אזוי ווי גמרא, הלכות איסור והיתר, שחיטה וברית מילה) אין דער שטאָט.
וויזשניץ מאנסי (הויף)
געשיכטע און אייגנשאפטן
אין איר אורשפרינגליכע געשיכטע איז דאס הויף וואס איז געגרינדעט געווארן אין וויליאמסבורג באשטיינען פון א קליינער צאל חסידים, די מערהייט פון זיי זענען געווען איבערלעבער פון דער צווייטער וועלט קריג. רבי מרדכי האגער, דער פריערדיגער רבי האט באשלאסן צו פארלאזן די שטאט צוליב די ענגשאפט און אויך צוליב דעם גרונד אז ער האט געהאלטן אז אין אזא שטאט אזוי ווי ניו יארק ס'איז דא צו פיל אנגעלעגנהייטן מיט אידישקייט, און ראטזאם צו טרעפן אן אנדערן פלאץ וואס איז מער פאסיג צו ערציען די קינדער אויף דעם אלטן וועג, און טאקע אין יאר ה'תשכ"ד, האט ער זיך באזעצט אין מאנסי צוזאמען אינאיינעם מיט נאך עטליכע משפחות און האט אויפגעשטעלט דארט א קהילה וואס האט זיך מיט די יארן היפש פארגרעסערט, און היינט רעכנט אויס טויזנטער משפחות ארום דער וועלט.
פיריאטין
בעת דעם בירגער-קריג אויף אוקראַיִנע זײַנען אין פּיריאַטין פאָרגעקומען פילצאָליקע מאָרדטאַטן פון ייִדן. אין פעברואַר פון 1919 האָבן אין דעם שטעטל אײַנגעאָרדנט אַ פּאָגראָם די אוקראַיִנישע זעלנער פון פּעטליורע און זומערצײַט פון דעם זעלבן יאָר – די רוסישע זעלנער פון דעניקין. אין אָנהייב 1920 איז אין פּיריאַטין געשאַפן געוואָרן אַ קאָמיטעט צוהילף די קרבנות פון פּאָגראָמען. ס'איז געעפנט געוואָרט א ייִדיש יתומים-הויז. צו דעם יאָר האָט די ייִדישע באַפעלקערונג זיך פאַרקלענערט ביז 4506 נפשות. זינט די 20ער און ביז דער מיט פון די 30ער יאָרן פונעם פאָריקן יאָרהונדערט האָט אינעם שטעטל געאַרבעט אַ ייִדישע סאָוועטישע קינדער-שול אויפן נאָמען פונעם 1טן מײַ. ביזן סוף פון די 20ער יאָרן איז טעטיק געווען א יוגנטלעכע ציוניסטישע אָרגאַניזאַציע בראש מיט י.מאָגילעווסקי, מ.מאָרדוכאָוויטש און י.ראָזינסקי; עס זײַנען דערשינען צוויי ייִדישע האַנט-געשריבענע זשורנאַלן – "דער וועקער" אויף ייִדיש און "גאָלאָס טרודאַ" («Голос труда») אויף רוסיש. צוליב מאַסן-מיגראַציע אין אַנדערע, איבערהויפּט גרעסערע שטעט האָט די ייִדישע באַפעלקערונג ממשיך געווען זיך פאַרקלענערן: 4358 נפשות אין 1923, 3885 נפשות אין 1926 און 1747 נפשות אין 1939 (סך-הכל 12,7 פּראָצענט פון דער גאַנצער באַפעלקערונג).
דעם 18טן סעפּטעמבער 1941 איז פּיריאַטין אָקופּירט געוואָרן דורכן דײַטשישן מיליטער. אין אָנהייב 1942 איז געשאַפן געוואָרן א געטאָ (1,5 טויזנט ייִדן). דעם 6טן אַפּריל זײַנען דאָס רוב געטאָ-אסירים דערשאָסן געוואָרן אין אַ ריוו לעבן דעם דערבײַיִקן דאָרף טאַראַסיווקע. דעם 18טן מײַ 1942 איז דערשאָסן געוואָרן אַ גרופּע ייִדן, וועלכע האָבן ביז דעמלט זיך באַהאַלטן.
נאָכן זיג איבער די דײַטשן האָט אַ טייל לעבן-געבליבענע פּיריאַטינער ייִדן זיך אומגעקערט אין זייער היימשטעטל. אַ געוויסע צײַט איז טעטיק געווען אַ שול (די גאַס סאָוועטסקאַיאַ, 12) בראש מיטן רב ר' משה מאַשקאָוויטש. אין 1949 איז בײַם ריוו, וווּ עס זײַנען דערמאָרדערט געוואָרן די פּיריאַטענער ייִדן אײַנגעשטעלט געווען אַן אָבעליסק. הײַנט-צו-טאָג איז אין פּיריאַטין פאַקטיש אינגאַנצן ניט געבליבן קיין ייִדן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
וויזשניץ מאנסי (הויף)
געשיכטע און אייגנשאפטן
די הויפטקווארטיר פונעם חסידות געפינט זיך אין שיכון וויזשניץ, מאנסי וואו עס געפינט זיך דער גרויסער בית מדרש "לבוש מרדכי", ווי אויך די פאלגנדע מוסדות: תלמוד תורה און ישיבה קטנה "אהבת ישראל", מיידעל שולע "בנות ישראל", כוללים, שטיבלעך, מקווה און א חתונה זאל "ווילחאוויץ". פילצאליגע אייגנטימער פון פארשידענע געשעפטן אזוי ווי ראקלענד כשר, אקשען מארט און נאך, זענען מאנסי-וויזשניצער חסידים. אין די קעטסקיל בערג, אין דער געגנט פון קייאמישע לייק, ס'איז ליגט א וויזשניצער שטעטל וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דורכן פריערדיגן רבי'ן, וואו עס וואוינען רעגלמעסיג דוראויס דעם יאר ארום 150 משפחות אומגעפער, און די הויפט ישיבה גדולה פונעם חסידות געפינט זיך אויך דארט. דאס מאנסי-וויזשניצער חסידות פארמאגט מוסדות און חסידים אויף א ברייטן פארנעם אויך אויסערהאלב די גרענעצן פון מאנסי אדער גיבערס, ווי צום ביישפיל וויליאמסבורג, בארא פארק, לייקוואוד און מאנטריאל, ווי אויך איבערן ים - אין לאנדאן, אנטווערפן און מעלבארן. אין ארץ ישראל דער מאנסי-וויזשניצער הויף האט מוסדות אין בני ברק, בית שמש און אין ירושלים.
פארהעלטנמעסיג, ווערן די מאנסי וויזשניצער חסידים באטראכט אלס מער קאנסערוואטיוו ווי די וויזשניצער חסידים אין בני ברק. פילצאליגע מאנסיער חסידים זענען מקפיד נישט צו עסן בהמה פלייש צוליב כשרות אנגעלעגנהייטן, זיי טראגן האלב-שווארץ איינגעראמטע פלאסטיק ברילן, און גייען מיט א גארטל דעם גאנצן טאג.
דאס חסידות היינטצוטאגס
נאך דער פטירה פון רבי מרדכי, לויט זיין צוואה אום צו פארמיידן מחלוקות און שטרייטן, אלע זיין זין און איין אייניקל זענען באקרוינט געווארן רביס, יעדער אין זיין וואוינארט ווי פאלגנד:
לוי יצחק ריץ
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:רבני רוסלאנד
שלום ראזענפעלד
רבי שלום ראזענפעלד זצ"ל (ה'תק"ס - כ' חשוון ה'תרי"ב), רב אין קאמינקא
אפשטאם
רבי שלום איז געבוירן אין ראווא אין יאר ה'תק"ס, צו זיין פאטער ר' יעקב יוסף הלוי ראזענפעלד, א זון פון ר' שלום הלוי ראזענפעלד, באקאנט מיט דעם נאמען דער ראווער גראף. און צו זיין מוטער מרת יענטא א טאכטער פון, ר' יהושע צבי העשיל, פון באר.
דארבישיר
דאַרבישיר איז א גראפנשאפט אין די מזרח מידלאנדס פון ענגלאנד, דארבישיר גרענעצט גרויס-מאנטשעסטער צו צפון־מערב, מערב יארקשיר צו צפון, דרום יארקשיר צו צפון־מזרח, נאטינגהאמשיר צו מזרח, לעסטערשיר צו דרום־מזרח, און סטאפארדשיר און טשעשיר צו מערב. דארבישיר באדעקט א שטח פון 2,625 קוואדראט ק"מ. די גראפנשאפט שטאט איז מאטלאק. דארבישיר האט א באפעלקערונג פון 1,010,600 (געשאצט 2010).
שלום ראזענפעלד
דער ראווער עילוי
צדיקים האבן געזאגט אז רבי שלום האט זייער א הויכע נשמה, דער שר שלום פון בעלז און דער רוזשינער האבן געזאגט אז זיין נשמה איז פון דעם ווילנער גאון.
דארבישיר
דער שטח פון דעם צערעמאנישער גראפנשאפט פון דארבישיר נעמט איין די שטאט דארבי, אן אוניטארישע אויטאריטעט, און די נישט-שטאטישע גראפנשאפט, וואס אנטהאלט 30 שטעטלעך מיט א באפעלקערונג צווישן 10,000 און 100,000 איינוואוינער.
שלום ראזענפעלד
דער ראווער עילוי
אין זיין יוגנט האט רבי שלום געלערנט ביי הרב צבי הירש חריף און ביי הרב שלמה קלוגער ווען זיי זענען געווען אין ראווא.
דארבישיר
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
שלום ראזענפעלד
דער ראווער עילוי
רבי שלום שרייבט צום ענדע פון מסכת נדה פון זיין ש"ס היום בן תשע שנים אנכי, היום סיימתי ש"ס
רבנות
נאך זיין חתונה האט רבי שלום געוואוינט אין זיין שטאט ראווא ביז אין יאר ה'תקפ"ב, אין עלטער פון צוויי און צוואנציג יאר, ווען מען האט אים אויפגענומען רב אין יאריטשאוו, (צדיקים האבן גערופן די שטאט יראה - תשובה). פופצן יאר איז רבי שלום געווען רב אין יאריטשאוו נאכהער איז ער אין יאר ה'תקצ"ז געווארן רב אין קאמינקא.
הסתלקות
רבי שלום איז נפטר געווארן אין קאמינקא כ' חשוון ה'תרי"ב, און מען האט אים דארט געלייגט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קאמינקא ראזענפעלד, שלום
חיים לייביש ראטענבערג
חיים לייביש ראטענבערג איז דער רב און רבי אין קהילת נצח ישראל, אין דער פארשעי געגנט, מאנסי, ניו יארק. ער איז אויך באקאנט אלס קאסאן פארשעי, זייענדיג א זון פון דעם קאסאנער רבי ז"ל.
ביאגראפיע
רבי חיים יהודה לייביש ראטענבערג איז א זון פון מנחם ישראל הלוי ראטענבערג, דער קאסאנער רבי, און אן איידעם ביי חיים שלמה ראטענבערג פון קאזעווע.
זיינע ברידער זענען אויך רבי'ס, ווי דער קאסאנער רבי פון לינדען/בארא פארק, לעיקוואוד, לאנדאן און נאך.
דער רבי פירט היינט די קאסאן פארשעי קהילה אין דער פארשעי געגנט אין מאנסי, ניו יארק. פאר עטליכע יאר האט דער רבי געהאט א ישיבה גדולה.
בית המדרש נצח ישראל
דער בית המדרש איז געעפנט געווארן דורך זיין שווער, רבי חיים שלמה ראטענבערג, אין יאר ה'תשמ"ו. ווען דער איידעם רבי חיים לייביש שטייט צו זיין רעכטער האנט מיט סיי וואס עס האט אויסגעפעלט.
ווען זיין שווער איז נפטר געווארן האט ער איבערגענומען די הנהגה פון דער שול.
היסטאריע
קאַטעגאָריע:מאנסי קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם
קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
אגריפראצעסארס
די פלייש פאבריק רובאשקין אויך באקאנט אלץ אגריפראצעסארס איז געגרינדעט געווארן דורך אברהם אהרן רובאשקין און געפירט געווארן דורך זיין זון שלום מרדכי רובאשקין.
רובאשקין איז געווען די גרעסטע כשר'ע פלייש פאבריק אין די פאראייניגטע שטאטן ביז פעדעראלע אגענטן האבן ארעסטירט הונדערטער אומלעגאלע אימיגראנטן און געפירט די קאמפאני צו באנקראט.
היינט צו טאגס ווערט די פירמע געפירט דורך הערש פריעדמאן פון מאנטרעאל.
די הויפט קאנקורענט זייערע איז מיעל מארט. קאַטעגאָריע:פירמעס קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
מאיה אטון
מאיה אטון (געבוירן 1974), איז אַ ישראל מולטידיססיפּלינאַרי קינסטלער וואָס לעבט און אַרבעט אין תל אביב.
הוסיאטין
הוסיאטין (ארויסגערעדט הושאטין) איז א שטעטל אין טארנאפאלער אבלאסט (פראווינץ) פון מערב אוקראינע, 70 ק"מ דרום-מזרח פון טארנאפאל. הוסיאטין איז דער אדמיניסטראטיווער צענטער פונעם הוסיאטינער ראיאן, און געפינט זיך היינט אויפן מערב ברעג פונעם טייך זברוטש. דער טייך איז געווען דער אלטער גרענעץ צווישן פוילן און עסטרייך (1772-1793), און שפעטער דער גרענעץ צווישן גאליציע (אין עסטרייך-אונגארן) און דער רוסלענדישער אימפעריע (1793 - 1807 און 1815 - 1918). צווישן די צוויי וועלט קריגן איז דער זברוטש טייך געווען דער גרענעץ צווישן דעם רעפובליק פון פוילן אין דעם סאוועטן פארבאנד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע קאַטעגאָריע:גאליציע קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
סיפורי מעשיות
ספורי מעשיות איז מעשיות וואס רבי נחמן מברסלב האט דערציילט, און רבי נתן מברסלב האט עס אפגעשריבן.
זומער ה'תקס"ו האט זיך רבי נחמן מברסלב אנגערופן צו זיינע ארומיגע: איך זע אז תורות העלפט שוין נישט, וועל איך אנהייבן דערציילן מעשיות, און דעמאלס האט ער אנגעהויבן צו דערציילן מעשיות בדרך משל כדי צו מעורר זיין אידן צום אייבירשטען, בסך הכל האט ער דערציילט דרייצן מעשיות, און ער האט געבעטן אז מען זאל עס דרוקן פון אויבן לשון הקודש און פון אונטן אידיש,   ער האט זיך אויסגעדריקט גאר גרויסע זאכן אויף דעם ספר און בפרט אויף דער דרייצנטער מעשה.
ה'תקע"ו האט רבי נתן מברסלב געדריקט אין אוסטראה צום ערשטן מאל די סיפורי מעשיות, ער האט צוגעלייגט צו דעם די ערשטע תורה פון ליקוטי מוהר"ן, דער אפטא רב האט נישט געהאלטן אז מען זאל עס דרוקן פאר סתם מענטשן, אבער רבי נתן האט עס יא געדרוקט, ווייל זיין רבי רבי נחמן האט אים קלאר געזאגט אז ער זאל עס דרוקן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ברסלב
משה יהושע האגער
קליין| רבי משה יהושע האגער, וויזשניצער רבי. דער ״ישועות משה״|לינק=טעקע:האדמו"ר מויז'ניץ בעל הישועות משה.jpg ממוזער|רבי משה יהושע האגער מיט רבי [[אהרן לייב שטיינמאן]] רבי משה יהושע האגער (י"ג סיון ה'תרע"ו - כ' אדר תשע"ב) איז געווען דער פינפטער רבי פון דעם "וויזשניצער חסידות" און דער נשיא פון דער "מועצת גדולי התורה" פון אגודת ישראל. ער איז געווען דער עלטסטער זון פון הר"ר חיים מאיר האגער, דער "אמרי חיים" פון וויזשניץ. ער איז אנגענומען געווארן אלס רבי אין יאר ה'תשל"ב נאך דער פטירה פון זיין טאטן. ער האט ביזן לעצטן טאג געוואוינט אין "קרית ויזניץ" בני ברק אין ארץ ישראל, וואו ער האט אנגעפירט אן עדה פון טויזנטער יידן וואס זענען פארשפרייט איבער דער גארער וועלט.
ער איז באקאנט מיטן נאמען ״ישועות משה״.
זיינע ממלאי מקום זענען הרב ישראל האגער און הרב מנחם מענדיל האגער.
ביאגראפיע
ר' משה יהושע איז געבוירן י"ג סיון תרע"ו צו זיין פאטער רבי חיים מאיר האגער, דעמאלסט רב אין ווילחאוויץ, און זיין מוטער מרגלית טווערסקי, א טאכטער פון רבי וועלוול רחמיסטריווקער. די וואך ווען ער איז געבוירן געווארן איז געווען פרשת שלח, און דער זיידע דער בעל אהבת ישראל האט גע'עצה'עט אז מ'זאל אים געבן דעם נאמען נאך משה רבינו און יהושע בן נון.
ווען ער איז אלט געווען 18 יאר (נאך אלס בחור) איז ער שוין געווען א רב אין דער שטאט ווילחאוויץ, וואו עס האבן געוואוינט אסאך וויזשניצער חסידים, און די זעלבע ארט וואו זיין טאטע ר' חיים מאיר איז אויך געווען רב אלס אינגערמאן. נאך דער מלחמה האט אים זיין פעטער ר' אליעזר האגער ז"ל אויפגענומען אלס ראש ישיבה אין זיין ישיבה אין תל אביב, און ער איז געבליבן ראש ישיבה נאך דער פטירה פון זיין פעטער ביז נאך דער פטירה פון זיין טאטן, ווען ער איז געווארן רבי.
ווען זיין טאטע ר' חיים מאיר האט געבויט "שיכון ויזניץ" אין בני ברק האט ער אויפגענומען זיין זון אלס רב פון שיכון און צוגאב צו די פאסטן פון ראש ישיבה פון דער וויזשניצער ישיבה "בית ישראל ודמשק אליעזר" וואס האט זיך אויך אריבער געצויגן פון תל אביב צום נייעם שיכון אין בני ברק.
ער איז באקאנט געווען אלס א גרויסער למדן און מתמיד, הייליגער יוד אין גרויסער עובד ה'. און מיט פירן ווארימע דערהויבענע שבת'דיגע און יום טוב'דיגע טישן ביז שפעט אין דער נאכט, און מיט אריינברענגען ווארימקייט און חסידות אין בחורים און אינגעלייט.
פון ארץ ישראל און פון דער גאנצער וועלט האט מען געשטרוימט צו איהם לקבלת עצה וברכה. ביי די חסידים פארציילט מען איבער טויזנטער מופתים וואס גייען ארויס פון זיין טיש.
במשך זיין הנהגה, האט ער פארברייטעט אין פארגרעסערט די וויזשניצער מוסדות אין ארץ ישראל און חוץ לארץ, און אויך מקרב געווען הונדערטער בחורים אין אינגעלייט צו דרך החסידות דורך די ארגונים וואס ער האט געגרינדעט "צעירי ויזניץ" אין "חיים מאירים".
בשנת תשס"ג איז רבי משה יהושע אפגעשוואכט געווארן, און זיין עלטסטער זון האט אנגעהויבן צו פירן דעם עדה, דורך פירן די באטע'ס (טיש'ן) פארן עולם, און אנגעהויבן הערש'ן אויף די אלע מוסדות וואס האבן באלאנגט צום פאטער, רוב רובם פונעם וויזשניצער ציבור האט און איהם געזעהן און געהאלטן אלס דעם פירער פון וויזשניצער געביידע, א טייל פונעם וויזשניצער ציבור גייען נאך נאך דעם יונגערן זון רבי מנחם מענדיל וועלכער האט געעפנט אן אייגענע הויף "מרכז חסידי וויזשניץ" און בני ברק.
די לעצטע דרשה פון רבי משה יהושע אין ישיבה איז געווען פתיחת הזמן אייר תשס"ב, אין אנפאנג תשס"ג ווען ער איז קראנק געווארן און אפגעשוואכט, פלעג ער ווייטער ארויסקומען כמעט יעדן שבת אויף איין שעה צום טיש, און האט ווייטער אויפגענומען דעם עולם פאר קוויטלעך. זייט דעמאלטס האט ער מער נישט געזאגט דברי תורה ביים טיש ווי די פארגאנגענע יארן. ממוזער|רבי [[נתן דוד ראזנבוים (רעכטס) מיט דעם ״ישועות משה״ (אינמיטן)]]
משפחה
נאך זיין ערשטע ווייב'ס פטירה, האט ער חתונה געהאט בזיווג שני אין תש"ס (1999) מיט אן אלמנה, מרת שיינדל בת גיצא ראכיל, וועלכע איז געווען פריער די ווייב פון רבי יהושע סג"ל דייטש זצ"ל, א רב אין אונגארן און שפעטער אין דער קאטאמאן געגנט אין ירושלים.
רבי פון כלל ישראל
ר' משה יהושע געווען פון די שטערקסטע לוחמים קעגען "גיוס בנות", נאך אלס רב. ער האט געזען יעדן יידישקייט פראבלעם אלס א "חינוך פראבלעם", אןן שטענדיג גערעדט אין געשטדלט אז מען זאל טון אין חינוך. ר' משה יהושע האט איינגעפירט אין ארץ ישראל די "מהדרין בוסן", אז מענער אין ווייבער זאלן נישט זיצן אויסגעמישט. ר' משה יהושע איז געווען פערזענליך פארנומען מיט דער גאנצער רעוואלוציע פון "מהדרין". ער האט אויסגערופן און מחזיק געווען לערנען "חובת הלבבות".
ער איז באקרוינט אלס נשיא מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל, און טרעט אויף מיט פייערדיגע דרשות ביי די פארזאמלונגען, סיומי הש"ס, א.א.וו, אנגעפירט דורך אגודת ישראל.
קוויטלעך
פון גאנץ ארץ ישראל, זענען מענטשען געקומען צו גיין נעמען א ברכה פון רבין, אין פון די קאנצע וועלט האט מען גערופען אין געשיקט טעלעגראמען צו באקומען זיין ברכה.
יעדן טאג נאך טאג זענען זיך יודן געקומען זיך אויס וויינען דאס הארץ, מיט יעדער סארט ווייטאג וואס איז נאר שייך. דער רבי האט געמאכט יעדעם פילן ווי עס ווערט ממש ווי זיין אייגענעם פראבלעם.
עס האט זיך געמאכט אז אין די שפעטטלער פון גאנץ ארץ ישראל האט זיל געמאכט א גרויס סטרייק, און הונדערטער מענטשן זענען געקומען וויינען צום רבין איבער עניני רפואה יענע טעג ביי די קוויטלעך. איז כדי צו באטאנען אז דענסמאל איז דער ראש ממשלה יצחק שמיר געקומען באזוכן דעם רבין. און כמעט די גאנצע צייט פון דער באזוך האט דער רבי אויז געניצט וועגן דעם סטרייק אין די שפיטעלער אז מען זאל מאכן עפעס א געזעץ קעגן סטרייקן אין שפיטעלער.
עס איז נישט אן געקומען גרינגן פארן רבין וואס האט געהאט אזוי פיל שיעורים אין זיין סדר היום אויף צו נעמען אזוי פיל הונדערטער מענטשן יעדן טאג. בפרט יעדן דינסטאג האט זיך דער רבי געפירט מיט א תענית דיבור. די נאנטע חסידים וואס האבן געהאט א לענגערע זאך אדורךצורעדן האבן געוויסט נישט צו קומען דינסטאג.
בפרשת וארא תשנ"ז האט דער רבי זיך אנגערופען ביים ענדע פון זיינע דברי תורה נאכן זאגן - ה' יעזרנו על דבר כבוד שמו: "קומט צו מיר אריין א בחור מיט א קוויטל פרעג איך אים גייסטו און מקוה יעדן טאג... איינער וואס גייט נישט און מקוה קען איך עם נישט ליינען א קוויטל.
קענען ש"ס ופוסקים
אין טעג וואס דער סדר היום איז געווען צוגעשטערט אדער אנגעפילט מיט נאך זאכן ווי למשל אין דער וואך פון דעם אכטן "סיום הש"ס עולמי" האט ר' משה יהושע אויך חתונה געמאכט אן אייניקל, האט מען געזעהן אז אנשטאט תהילים אדער אן אנדערן שיעור וואס ער פלעגט זאגן ביים "בין גברא לגברא" אדער משניות וואס ער פלעגט זאגן אויסענווייניג אין אזעלעכע פעלער, האט ער מיטגעשלעפט מיט זיך א קליינע גמרא כדי אנצויאגן די באשטימטע סומע בלעטער.
דער יוד וואס פלעגט פארדינגען דירות אין עיה"ק צפת פאר די וואס קומען זיך אפרוען, האט פארדינגען א דירה פאר דעם רבי'ן נאך אלס רב, און דער יוד זעט אז דער רבי גייט נישט אין ערגעץ און בלייבט אין דער דירה א גאנצן טאג. דעם יוד האט דאס פארדראסן ווייל מען וועט זאגן אז דער רב האט נישט געהאט קיין גוט'ן אויסרוה ביי זיין אכסניא, איז ער צן געגאנגען צום רב אין געזאגט "רב איר זענט געקומען זיך דא אויסרוהען נישט גיין שפאצירן נישט זיצן א גאנצן טאג און לערנען" האט אים דער רבי געזאגט: "וואס מיינט איר, איך פאר אוועק פון שיכון וויזשניץ - איך וויל קענען לערנען לענגערע שעות ברציפות און אין שטאט האלט מען מיך אין איין באדערען מיט די קהל'ישע פראבלעמען פאר איך אוועק אביסל אז איך זאל זיך קענען מחיה זיין מיטן לערנען.
ר' משה יהושע איז צווישן די חסידים געווען מפורסם מיט זיין גרינטליכע דרך הלימוד, אלס מדייק אין דברי רש"י, דערקענענדיג יעדעס איבעריג ווארט, ער האט געהאט א געשמאק אין ווייזען ווי רש"י באווארענט אסאך קשיות אין תירוצים אין חידושים פון אחרונים שפעטער, אזוי ווייט אז ער האט געקענט זעהן גאנצע קצות'ען אין אין איין ווארט פון רש"י.
לימוד בעיון
אין וויזשניץ לייגט מען א שטארקן דגוש אויף לימוד העיון, דורכצולערנען די גמרא גרונטליך מיט דעם ר"ן ביז צום מנחת חינוך אויף אלע סארט שאלות וואס זענען נוגע להלכה ולמעשה.
דער רבי פלעגט זיך כסדר נאך פרעגן צו די בחורים ניצן אויס אלע צייט אויף תורה. ספעציעל האט ער מייסד געווען מיט פילע יארן צוריק דער ישיבה "שובה ישראל" סיי פאר כולל יונגע לייט סיי פאר בעלי בתים אין אויך די בחורים פון די וויזשניצער ישיבות זאלן אויסניצן די הייליגע טעג מיט לערנען. דאס פלעגט זיך אנהויבען א' סליחות ביז נאך שמחת תורה, דער רבי פלעגט פארעפענטליכטן א "סוגיא" וואס מען זאל דורכארבייטן במשך די טעג פון בין הזמנים. צו דעם זענען ערשינען מערערע קובצים און קונטרסים אז מען זאל אלעס האבן כשולחן הערוך מוכן לאכול, וואס דאס האט געברענגט א געוואלדיגע דיבוק חברים און קנאת סופרים.
דער מעמד פתיחה רבתי
דער הויכפונקט פאר די תלמידי ישיבות אין וויזשניץ, איז לויט די חסידים, די "פתיחה" וואס דער רבי פלעגט האלטן פערזענליך פאר די בחורים.
על פי רוב פלעגט דער רבי אונהויבן די פתיחה מיט א פילפול פון א סוגיא פון די גמרא פון דעם זמן, אין דאס נאך דעם אויס טייטשען אין מוסר פאר שטייט זיך אז א גרויס חלק פון די מוסר איז אלץ גווען אויף נישט באטלען קיין צייט ווי עס איז באקאנט איך דער אליינס געווען שטארק אויס געארבעט אין דעם אין דאס געזען אלץ א – אזוי מיט זיין אייגענעם לשון - א "יסוד החיים" אז מען זיך דאס איטערנעמען, אין דאס וועט פירען דעם מענטש צו האבען א תורה'דיג לעבען.
ער האט כמה פעמים געזאגט ברבים ״מענטשן קומען מיך פרעגן זיי ווילן זיך עפעס אונטערנעמן, זאג איך פאר יעדעם איינעם אלע מאל: נעם דיך אונטער, נישט אן צו ברענגען קיין צייט, אויס צו ניצען די צייט".
דער רבי האט געזאגט טויזנטער שיעורים אין געהאלטן פילפולים ברבים אדער ביי באזוכן אנדערע גדולי התורה און מען האט קיין מאל נישט געהערט פון רבין זאגן דאס ווארט "חלות".
אפילו מיט גרויסע תלמידי חכמים גדולי הפוסקים האט ער א סאך מאל געפרעגט קשיות שאלות סתירות וואס אים אליינס שווער געווארן ביים לערנען, אויב האבן זיי געוואלט ענטפערן מיט די סארט נייע תירוצים האט דער רבי עס נישט געוואלט אן נעמען.
ער האט אבער שטארק געשטופט ריתחא דאורייתא דער רבי זאגט כסדר: "דער עיקר איז מען זאל ליגן אין לערנען, מיר קומען דא נישט מתיר זיין קיין עגונות".
דער רבי האט זייער נישט ליב געהאט אז א בחור זאל לערנען פון די קיצורים ווי קיצור שולחן ערוך און משנה ברורה ער פלעגט זאגען אז מען דארף אנהויבן פון די מקורות, די סוגיא אין די גמרא, טור בית יוסף ביז צו פרי מגדים.
נאך קוקן מראה מקומות איז געווען א שטארקע זאך ביים רבין ער פלעגט פארהערן די בחורים אין פארהאלטן צו זען אויב מען האט נאך געקוקט די מראה מקומות "ווען עס שטייט עיין שם, מיינט עס עיין שם"
חסידים קענען לערנען
דער רבי האט כמה פעמים נאך געזאגט פון בעלזער רב זצ"ל אז איינער לערנט תורה צו ווייזן אז חסידים קענען לערנען אין תורה לשמה.
דער זעלבער איז אבער פאר קערט דער רבי האט נישט געלאזט קיין מאל פארגעסן אז דער תכלית פון לימוד התורה איז דביקות הבורא און מיט דעם דארף מען זיך אויס ארבעטן אלע אברים צום באשעפער.
לימוד ברבים
עס שטייט אין ספר "מקור ברוך" אז דעם רבי'נס זיידע דער "אהבת ישראל" אז לערנען איין דף גמרא ברבים איז מער ווי לערנען צען בלאט גמרא ביחיד. דערפאר, פאדערט דער רבי כסדר פונעם ציבור איבער דער וויכטיגקייט פון לערנען אינאיינעם ברבים אין בית המדרש, און דווקא ברבים, ווייל דער כח פון א רבים איז זייער גרויס. ספעציעל האט דאס דער רבי מדגיש געווען נאכדעם וואס אין פרשת משפטים יאר תשל"ז לפ"ק האט פאסירט א שרעקליכע טראגעדיע אין א"י, דאן האט דער רבי ארויפגעלייגט א שטארקע התחייבות פון לימוד התורה ברבים אויף אלע בעלי בתים פון דער קהילה. כמה וכמה פעמים איז דער רבי שליט"א אליינס ערשינען אין ביהמ"ד אין זיך געזעצט אויפן פלאץ לערנען גמרא ברבים אין צו מחזק זיין די ענין. עס איז באלד געווארן שמיע אין די ישיבה ווי די בחורים האבן געהאט די פריוויליגיע צו זען ווי דער רבי זיצט און לערנט מיט א קליינטישק ש"ס לעבן זיך בלעטערנדיג און נאכקוקנדיג פון איין עק ש"ס ביז צום אנדערן. דער רבי פלעגט האבן א גאר אינטערעסאנטן מנהג אז יעדע פאר שורות פלעג ער צו קושן די גמרא, ער פלעגט זיך שטארק צו שאקלען אין צופייער פון חשק התורה אין דער מיט. די וואס האבן געקענט זען ווי דער רבי האלט אין וואס דער רבי לערנט האבן גזענען אז דער רבי האט געלערענט צווישן זיבן ביז פופצן בלעטער גמרא אין דער קארגער שעה מיט נאך קוקן אנדער מראה מקומות אין דער מיט.
תורה מיט קדושה
דער רבי פלעגט זאגן אין זיין מוסר פאר די בחורים אז מען קען לערנען א סאך תורה אבער אן קדושה אן שמירת עינים איז דאס גארנישט ווערט. "מיט איין מאל גיין אויף אן אויטאבוס אין שטאט אריין (פון שיכון צו דער שטאט) קען מען פארלירן די גאנצע תורה. אויב מען גייט נישט אין מקוה יעדן טאג האט ער געהאלטן איז די גאנצע תורה גארנישט ווערט. אלס רבי פלעגט דער רבי יעדן פרייטאג דאווענען מיט די בחורים און אין נאך דעם דאווענען פלעגט דער רבי רעדן אין לערנען (דאס האט זיך אויף געהערט תשנ"ד) עס לעגט צו גיין אז די פאר קאנאנען בחורים זענען געווען פים פארנט און ארום און ארום זענען געשטאנען אלע בחורים פון דער ישיבה.
דריי מוסר ספרים
דער רבי האט געהאט דריי אויס געלערענטע מוסר ספרים א "חובות הלבבות" א "ראשית חכמה" אין א "שולחן הטהור" פון ר' אהרעלע ראטה (וואס האט אן הסכמה פונעם רבינס זיידע דער "אהבת ישראל"). די דריי ספרים האט מען אלעמאל געמוזט מיט נעמען מיטן רבין וואו דער רבי איז נאר געגאנגען אפילו א קורצע צייט איז דער רבי נישט געווען אן די דריי אויסגלענעטע ספרים קיין ירושלים קיין אמעריקע אויפן פליגער ווי נאר.
ראשית חכמה
דער רבי פלעגט שטענדיג לערנען פארן דאווענען ראשית חכמה און פלעגט זאגען ביי דער תורה אין די מוסר אז מען זאל לערנען אין דעם ספר.
א חסיד דער ציילט אז ער האט געזען א מאל דעם רבינס ראשית חכמה ווי ער איז מאריך אז מען דארף מוחל זיין יעדן יוד, אפילו איינער וואס איז אים מצער להכעיס אין אפילו מערער מאל אין דאס איז געווען אונטער געשירעט מיט א פעדער.
חובת הלבבות
עס שוין א מנהג פון זיין זיידע דער אהבת ישראל צו לערנען ידען טאג פארן דאווענען פרק ד' פון שער ייחוד המעשה, דער רבי פלעגט נאך זאגן ביי די תורה אין ביי די שמועסן אין מוסר גאנצע שטיקער חובת הלבבות אויפן לשון ממש.
דער ספר האט דער רבי געהאט אן עקסטערן געפיל אין אין געפירט כמה וכמה אנדערע סדרים ווי אזוי דאס צו לערנען, די וועלט ווייס דאס מערסטע פון די שער חשבון הנפש וואס איז אנגעטיילט אויף דרייסיג חשבונות אין מען דאס לערענט מען יעדען טאג פון דעם חודש איין חשבון. (עס איז נישט קיין נייע סדר, דאס האט שוין א מקור אין די דשזטאמער תהילים וואס נאך יעדען יום תהילים האט דאס זיין חשבון פון חובת הלבבות) אויך אין אן אנדערע זמן האט דער רבי אייגעפירט אז ידער מגיד שיעור ברבים זאל פארלערנען צען מינוט חובת הלבבות [פון שער יחוד המעשה] איידער ער הייבט אן דעם שיעור
עס איז פארהאן איין דריק חובת הלבבות וואס האט פינקט דריי הונדערט אין זעכציג בלעטער, האט איינער פון די חסידים מציע געווען פאר׳ן רבין אז מען קען דאס צעטיילן אויפן יאר און דער רבי האט דאס שטארק מעודד געווען.
דער רבי פלעגט זאגן אז די אלע שיעורים זענען נישט אז מיט דעם איז מען יוצא, עס איז נאר אז לפחות דאס זאל מען טון. דער רבי פלעגט זאגן פאר די בחורים אז א בחור דארף לערנען כאטש א האלבע שעה מוסר יעדן טאג.
שולחן הטהור
דער רבי פלעגט דאס לערנען ביי עס דער ספר איז מפורסם ביי עובדי השם א ספר פאר דיע וואס ארבעטען אויף שבירת הטבע, די וואס האבען א מאל געהאט א געלעגען הייט צו זהען דעם רבין עסען א מאלצייט אינדערהיים קען נישט אויפהערן צו רעדען ווי אזוי דאס איז צו געגאנגען.
דאס לעצטע מאל דער רבי איז געווען אין אמעריקע איז געווען תש"ס ביי א חתונה אין דעם סקווערער הויף. ביים הערליכן באזוך און אמעריקע ביי איינע פון די אכסניות האט איינער אריין גענומען צו רבין אין צומען א מאלצייט האט דער רבי געהאט שוין אפן דעם שולחן הטהור און דער רבי רופט זיך אן צו אים ווען מען לערנט דאס פאר גייט דער אפעטיט.
אנפילן די צייט
דער וויזשניצער ראש ישיבה פון בארא-פארק, הרה"ג ר' מיכל דאסקל, פארציילט אז ער פלעגט נאכצוקוקן דעם רבי'ן אלס רב ביים ליינען – און דענסמאל איז געווען איינגעפירט אין ביהמ"ד הגדול אז מען האט געמאכט אסאך הוספות ביים ליינען אןן דער רבי האט געהאט אן עקטערן מסכתא וואס ער האט דענסמאל געלערנט בין גברא לגברא און ער האט אליינס מיט געהאלטן ווי במשך א פאר חדשים האט דער רב געענדיגט גאנץ מסכת פסחים נאר פון די מינוטן.
דער רבי וואס האט נישט געקענט צו קוקן ווי דער עולם ברענגט אן די צייט, האט ער דאס שפעטערע יאהרן אלץ רבי דאס מבטל געווען אין מען האט אויף געהערט צו מאכן הוספות.
מיסטערישע זאכן ביים לערנען
במשך די ימי החנוכה איז דער רבי דורך געלאפן דעם גאנצן ש"ס עס איז נישט קלאר ווי אזוי. אבער בערך, די ערשטע נאכט פלעגט ער בעטן ברכות גמרא, אינדערפרי פארטאגס א שבת, נאך שחרית אן עירובין בערך אזוי.
דער רבי פלעגט זיך א סך מפלפל זיין און לערנען מיט גדולי התורה די חסידים וואס פלעגן אויסהערן האבן געזען בײַם רבין אן אינטערעסאנטן מנהג ווי דער פאלגנד אויב דער גדול האט נאך געזאגט עפעס פון ש"ס ד.מ. גמרא רש"י תוספות אדער רמב"ם קצות (עס קען זיין נאך ביי די אלע איז עס דא אויף געכאפט אויף א טעיפ רעקאָרדער...) דער רבי בעט אז ער וויל מען זאל עם דאס ווייזן האבן דענסמאל שוין די חסידים פון ארום שוין פארשטאנען אז עפעס טויג נישט, און דער רבי אנשטאט זאגן נישט דא אזא רמב"ם, נישט דא אזא רש"י, נישט דא אזא קצות, זאגט עס אויף א שיינעם אופן.
קאנסיסטואר
היסטאריע
דעם 17טן מערץ 1808 האט קייסער נאפאלעאן געגרינדעט דעם צענטראלן יידישן קאנסיסטואר פון פראנקרייך. אין יעדער שטאט ווי עס האבן געוואוינט איבער 2000 יידן	האט	זיך	געמוזט שאפֿן א פארטרעטונג פון	יידן	(א סארט קהילה) וועלכע מען האט געגעבען דעם נאמען פון קאנסיסטואר. די אלע קליינע שטעטישע קאנסיסטוארן האבן זיך געמוזט זארגן פאר אלע יידישע רעליגיעזע באדערפענישן (בעיקר פאר די שולן און פאר'ן יידישן אונטערריכט) און זענען געשטאנען אין פארבינדונג מיט די שטעטישע פארוואלטונגען.
משה יהושע האגער
מיסטערישע זאכן ביים לערנען
דער רבי פלעגט האבן אויף יעדער מסכתא אנדערע אחרונים וואס ער פלעגט אין זיי לערנען אבער נישט די גאר לעצטיגע.
קאנסיסטואר
היסטאריע
אין יענע יארן זענען געווען בעלגיע, האלאנד און וועסטפאלן אונטער דעם פראנצויזישן קייסער, איז א קאנסיסטואר אויפגעשטעלט אין די אלע לענדער. אבער די קאנסיסטוארן אין האלאנד און וועסטפאלן זענען נישט געבליבן נאכדעם ווען זיי האבן זיך באפֿרייט פון דער פראנצויזישער הערשאפט.
משה יהושע האגער
מיסטערישע זאכן ביים לערנען
אלץ איז דער רבי אויף געקומען מיט נייע עיצות.
הוראה
דער רבי האט שוין געהאט הוראה אלס בחור פון 17 יאהר, אין געווען רב אין דער שטאט ווילחאוויטץ געעפנט א ישיבה אין גרויסווארדיין פאר דער מלחמה אין תל-אביב נאך דער מלחמה צוזאמען מיט זיין פעטער דער בעל דמשק אליעזר. נאך דעם וואס זיין פעטער איז אוועק יונגערהייט אן קיין קינדער דער רבי גפירט די ישיבה ביז זיין טאטע דער וויזשניצער רבי זצ"ל דער "אמרי חיים" איז ארויף געקומען קיין ארץ ישראל.
הרה"ח רבי אליעזר לעבעוויטש נ"י פארציילט וואס ער האט געוואוינט אין שיכון וויזשניץ זיין מאמע פלעגט אים שיקן צום רבי'ן אלס רב מיט שאלות פון די הינדלעך מיט לעבער אדער פיפקל און דער רבי פלעגט אים ענטפערן די שאלה מיט גרויסן יו"ד שלחן ערוך אפן.
איין תורה פאר א דוגמא ווי אזי דער רבי פלעגט זאגען
שב"ק ס"ג פרשת וארא תשנ"א, פאר דעם עצרת תפלה ביים כותל צו דאווענן וועגן דעם ערשטען גאלף מלחמה - פאר'ן פופצענטער און יאנואר נעמט אין אכט: דאס איז געשריבען (כמעט) ווארט-ביי-ווארט ווי דער רבי האט געזאגט, כדי די ווערטער זאלן האבן מיט זיך די ווארימקייט, וואס איז געזאגט געווארען מיט דעם ווארעמען תניעה. די שלש-סעודות תורה איז געזאגט געווארן אין היכל ישיבת וויזשניץ קרית וויזשניץ. פאר די תורה האט דער רבי פאר-געזינגען דער ניגון "ותגלה ותראה מלכותו עלינו בזמן קרוב" וואס איז מיוחס נאך הרה"ק מריזש'ן זי"ע. ויהי ביום דבר ה' אל משה בארץ מצרים (שמות ו, כח). האב איך געקלערט בדרך אפשר, ויהי איז לשון צער, ביום דאס איז דאס איז צוויי מאל יום, צוויי מאל יום איז בגימ' יבק, וואס איז נוט' יעננו ביום קראנו, עס קומט א זמן וואס דער כלל ישראל איז אביסל אנגעווייטיגט, דארף מען זיך נעמען אביסעלע – יעננו ביום 'קראנו' – מען דארף זיך נעמען שרייען צום הייליגן באשעפער, און עס וועט זיין יעננו ביום קראנו, מען דארף א תפילה טוהן צום בורא כל עולמים, אז פון ויהי זאל שוין ווערן ביום, לעכטיגקייט, עס זאל שיון קומען די לעכטיגע מינוט עס זאל שוין לעכטיג ווערן פארן גאנצן כלל ישראל. מיר דארפן אויך עפעס צולייגן צו דעם עסק אביסעלע, ויהי ביום עה"כ גימ' צ, אביסל קדושה וטהרה דארפן מיר אריין לייגן אין קאפ אריין, זאל זיך יעדער איינער מזדרז זיין וויפיהל ער קען, זיך אביסל משפר זיין די רמ"ח אברים ושס"ה גידים, ער זאל זיין א בחינה פון צדיק יסוד עולם. דבר עה"כ גימ' אור, רומז לתורה, נר מצוה ותורה אור (משלי י' כ"ג), השם, עס זאל זיין תורה מיטן הייליגען באשעפער - דביקות הבורא, מזדרז זיין זיך אביסעלע אין תורת ה' מיט דביקות הבורא און קדושה וטהרה, אל משה גימ' שעה עה"כ, די צייט דארף אוועק גיין פאר תורת ה', [מען דארף זאגען] איך האב נישט קיין צייט מבטל צו זיין, יעדער מענטש דארף זיך אין אזא צייט אנהייבן אביסל מזדרז צו זיין, איך האב נישט קיין צייט אויף פיסטע נארישקייטן, משה רומז לשבת קודש, ווי דער הייליגער טאטע ברענגט משה איז די ר"ת פון שבת מכל המעשים, אוועקגעבן די צייט - ווי אזוי קום איך צו צום הייליגען שבת - צו דער הייליגער תורה, בארץ מצרים, א מענטש איז נעבעך איינגעטינקען אין ארציות פון מצרים נעבעך, אבער סוף כל סוף תורה און שבת שלעפט ארויס פון אימעטום, בארץ מצרים, ס"ת גימ' עין, והר"ת אתוון בם רומז לתורה עדה"כ ודברת בם, דאס אויג דארף זיין א תורה'דיג אויג, זיך אכטונג געבן אויף די אויגן, דאס איז דער טייטש אזוי פיהל אז מ'דארף זיך אכטונג געבן אויף די רמ"ח איברים און שס"ה גידים, מ'זאך לעבן מיט קדושה וטהרה און תורת ה' מיטן הייליגען שבת, דאס וועט אונז ארויס שלעפן פון אלע מצרים, ה' אל משה בארץ מצרים, שם הוי' איז רחמים, אל משה בארץ מצרים, ר"ת עה"א גימ' אלקים עה"כ, אלקים דאס איז מדת הדין, עס וועט זיין המתקת הדינים בשם הוי' בחסד ורחמים.
[מען האט פריער געזינגען] ותגלה ותראה מלכותו עלינו, עס איז שוין די העכסטע צייט, מ'דארף צוגיין אביסעלע מיט בטחון מיט התחזקות מיט שמחה דארף מען צוגיין צו דים עסק, מ'טאהר זיך נישט פארלירן אויף דער וועלט מ'טאהר זיך נישט אביסל אביסל פארלאזן זיך, איין באשעפער אויף דער וועלט. אין מס' ברכות דף מ', ברענגט די גמרא א פלוגתא רב מיט ר' יוחנן, צו מען דארף זאגען מלכות אויכט ביי יעדער ברכה, אדער נאר א שם אליין, רב האלט אז א שם אליין איז אויך גיט, ר' יוחנן האלט ניין, ברכה שאין בה שם ומלכות אינה ברכה, בברכת הניסים האלטען רוב שיטות אז עס דארף זיין מלכות אויכעט, דער ראב"ד לערנט אז עס דארף נישט זיין קיין מלכות ביי אלע ברכות הניסים, איינס פון די ראוית פון דער ראב"ד איז די גמרא ברענגט אין ברכות נ"ד ע"א, מנין שצריך לברך על הנס ויליף מיתרו, שאמר ברוך ה' אשר היצל אתכם מיד מצרים, ושם נאמר רק שם הוי' בלי מלכות, ש"מ דבלי מלכות נמי הוי ברכה, אכן המהרש"א שם מקשה באמת איך אמר יתרו שם בלי מלכות הלא קי"ל כר' יוחנן דברכה שאין בה שם ומלכות לא הוי ברכה, ומתרץ המהרש"א שכיון שאמר אשר הציל אתכם וגו' מתחת יד מצרים היא במקום מלכות - שממשלתו בכל.
איז אזוי, דער שם הוי' ווייזט ווי גרויס דער הייליגער באשעפער איז, הוי' איז היה הוה ויהיה, ער קען באווייזן ניסים, סיי אין מצרים אין סיי ביים ים סוף, אין סיי מ'האט גיזעהן וואס הייסט הייליגער באשעפער.
ווידער מלכות ווייזט אויף מלך העולם ער איז דער מלך פון דער וועלט, ער איז משגיח בתחתנים אויף יעדער פרט און פרט יז דא השגחה פרטית - דאס וויזט מלך העולם. כי רם ה' דער באשעפער איז זייער גרויס אלעס קען ער טוהן אויף דער וועלט, ושפל יראה - ער קוקט אופן שפל אויך, דער בשר ודם אויף דער וועלט קוקט ער אויך נאר אן. רם על כל גוים ה' – אלע פעלקער ווייסן אז דער באשעפער איז רם, אז דער בורא על עולמים קען אליס, ער איז הכל יכול, ער קען באווייזן שידוד אין שינויים אויף דער וועלט, אבער וואס דען, זיי שרייען על השמים כבודו ער איז נאר אין הימל ער איז נישט משגיח בתחתונים, אבער (דער אמת איז) מי כה' אלוקינו המגביהי לשבת, ער איז טאקע הויעך – דער הייליגער באשעפער, אבער המשפילי לראות בשמים ובארץ, דאס איז אלקינו מיר ווייסען אז דער באשעפער איז משגיח בתחתושנים על כל צעד ושעל, השגחת הבורא אויפן גאנצן כלל ישראל נישט נאר על השמים כבודו, נאר אויף דער וועלט אויכעט – דאס איז (דער טייטש פון) מלכות.
ותגלה ותראה מלכותו עלינו
שטייט, ויחד יתרו על כל הטובה אשר עשה ה' לישראל אשר היצלו מיד פרעה – האט געזאגט - מי ה' אשר אשמע בקולו, האט עם דער באשעפער גדארפט באצאהלן אויף דעם וואס ער איז גיווען א כופר באלוקי ישראל, אבער נישט אויף דעם האט עס דער באשעפער באצאהלט נאר על כל הטובה אשר עשה ה' לישראל פאר די יודענס וועגן אשר הצילו מיד מצרים, דער באשעפער האט ארויס געוויזן דארט וואס איז דער טייטש אהבה צום כלל ישראל, השגחה אויף יעדן יוד בפרט אויפן גאנצן כלל ישראל, אשר היצלו מיד מצרים דאס האט זיך דער באשעפער אנגענומען, אשר עשה ה' – וואס דער הייליגער באשעפער האט געטוהן – איז נאר געווען לישראל, פאר יודענס וועגן.
דאס איז דער טייטש מלך העולם אז דער באשעפער איז משגיח בתחתונים, פארשטייט זיך דאך אז מיר זאגן א ברכה ברוך אתה ה' מלך העולם אויכעט מלך העולם איז דער טייט אז ער איז א מלך פון די גאנצע וועלט, אין עוה"ז. איוף יעדן פרט אין פרט, אין בפרט אויפן כלל ישראל, איז ממילא פארשטייט זיך דאך אז מיר האבן א מלך העולם א משגיח עלינו איז ממילא דארפמען מער בטחון אין שמחה אריין קומען אין די אברים, וויסען אז עס איז דא א הייליגער באשפער, אין ער וועט אינז ארויס שלעפן פון אלע זאכען וואס טויגן נעבעך נישט, פון אלע עגמת נפש'ער. [ותיגלה ותראה מלכותו עלינו בזמן קרוב]
יעדער איינער שטייט מ'ווארט וואס וויט זיין אין פופצענטער (היום הכרעה של האו"ם), מיר האבן א הייליגען באשעפער אויף דער וועלט. [מען האט פריער געזאגט אין די זמירות] מכל אום גבר עלינו חסדו - מכל אום גבר אלע גבורות גייען אוועק אויף די אומות העולם, אבער, עלינו חסדו (אהבת ישראל). עלינו חסדו, ר"ת במס"ק טו (פופצענטער), אויף דעם דארפם מיר זיך פארלעזן, אויך אויף דעם דארפן מיר ווארטן, אז עלינו חסדו, חסדי הבורא זאל שוין קומען אופן כלל ישראל, עס איז אייביג דא.
איך האב מיר גיקלערט טאקע בדרך אפשר, מיר האבן יעצט א זמן פון שובבי"ם, א זמן פון תשובה, תשובה לייגט זיך אויס, ת איז תפילה, ש ב איז שמחה בטחון, אין דער ו ה איז אז עס וועט אי"ה זיין ו-ה עס וועט קומען א צייט בקרוב האפן מיר אז עס וועט זיין דער [פילער] שם יה-וה, מיט א ביטחון'דיג הארץ אז דער באשעפער אל יעזבנו ואל יטשנו, ער וועט נישט אפלאזן אינז.
מיר האפן דאך אז עס איז זיך מתקרב די צייט (פון משיח), סוף כל סוף, די גאנצע וועלט, די אנשי כנה"ג האבן מתקן גיווען ביי די ברכה פון מחיה המתים, דאס איז נישט קיין ברכה לבטלה, יודן טייערע, ונאמן אתה להחיות מתים בריך אתה ה' מחיה המתים, וואס הייסט דאס וואס, איז פשוט אין די ווערטער, עס וועט קומען א צייט אז עס וועט אויף לעבן א נייע וועלט, ביום ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד, אני מאמין באמונה שלמה שתהיה תחית המתים, אני מאמין באמונה שלימה בביאת המשיח, מען דארף צוגיין מיט אביסעלע מער בטחון, מיט מער שמחה מער התחזקות אז מיר האבן א אחד יחיד ומיוחד, א מושל בכל - ער איז א מושל אויף די גאנצע וועלט, אלע קרוצי חומר און איינעם אלעס איז ער, דער מושל איבער די גאנצע וועלט, ממילא גייט מען אריין אין בטחון אין שמחה.
מיר האפן זיך אי"ה צוזאמקומען מאנטיג נאך מיטאג מען זאל מתפלל זיין און איינעם, אל כביר לא ימאס, ברוב עם הדרת מלך, מיר גייען זיך צוזאמעקומען בעטן דעם הייליגער באשעפער, פארשטייט זיך דאך אז יעדער איינער וואס האט אביסעלע א רגש הלב משתתף צו זיין זיך בצערן של ישראל וועט זיך אוודאי משתתף זיין ביי די (שמחה) [תפילה] דארט ביים כותל, מאנטיג, און מיר האפן אי"ה אז די תפילות וועלן נתקבל ווערן צום הייליגער באשעפער יודען ווינען זיך אויס דעם הארץ פארן הילליגען באשעפער, מען גוט זיך ארויס דעם רגש הלב צום בורא כל עולמים, מען איז מתפלל זעהט זיך אן די תפילות בשמים נעמן זיך אריין די תפילות, מיין איך אין האף אז יעדער יוד וועט זיך משתתף זיין דארט בצערן של ישראל, בתפילת ישראל, אונאיינעם דאווענען צום הייליגען באשעפער, און איינים זאגן תהילים זיך אויס וויינען דאס הארץ, זיך אויס רעדן דאס הארץ פארן הייליגען באשעפער, און אי"ה וועלען מיר זוכה זיין צו א שמחה'דיגע וועלט אין צו א ישועה'דיגע וועלט מען זאל שוין זעהן מיט די אויגן, ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים, מיט די אויגן זאל מען זעהן אז עס איז דא ישועת ה' אין ישועת כלל ישראל, מיט שמחה אין בטחון האפן מיר אי"ה צו התיצבו וראו את ישועת ה', דאס איז גיווען ביי יציאת מצירם אין בא קרית ים סוף, מיר וועלן זוכה זיין צו זעהן אי"ה די לעכטיגע מינוט עס זאל זיין ביום ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד, לאמיר זוכה זיין צו ישועת ה' בביאת גואל צדק בב"א.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל משה יהושע קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
נארדערן ליניע
די נארדערן ליניע איז א ליניע אין דעם לאנדאנער אונטערגרונט, און זיין קאליר אויף דער אונטערגרונט מאפע איז שווארץ. די ליניע איז די צווייט־מערסטע פארנומענע אין דער אונטערגרונט סיסטעם, מיט ארום 252,310,000 פארער א-יאר. (פון 2003 ביז 2010 איז זי געווען די מערסט פארנומענע ליניע.) די ליניע האט צוויי רוטעס אדורך לאנדאן פון צפון צום דרום, און געפינט זיך מערסט אונטער דער ערד. פון 52 סטאנציעס, זענען 38 אונטער דער ערד. מען האט געעפנט א פארלענגערונג פונעם טשארינג קראס צווייג פון קענינגטאן קיין באטערסי אום 20סטן סעפטעמבער 2021, אזוי האט די ליניע א צווייטן דרום־צווייג.
106 באנען פארן אויף דער נארדערן ליניע.
היסטאריע
ימין|400px|ממוזער|סיטי און דרום לאנדאן באן, [[1890]] די נארדערן ליניע האט זיך אנטוויקלט פון צוויי באן פירמעס: סיטי און דרום לאנדאן באן (the City & South London Railway; אין קורצן − C&SLR) און די טשארינג קראס, יוסטאן און האמפסטעד באן (the Charing Cross, Euston & Hampstead Railway; אין קורצן − CCE&HR), באקאנט מיטן נאמען "האמפסטעד טיוב".
די "סיטי און דרום לאנדאן באן'" איז די ערשטע טיפער ניווא אונטערגרונט ליניע, געבויט אונטער דער אויפזיכט פון דזשיימס הענרי גרעטהעד, וואס איז אויך געווען פאראנטווארטלעך, מיט פיטער וו. בארלא (א בריטישער אינזשעניר) פארן טאוער סובוועג. די ליניע איז געווען די ערשטע פון די לאנדאנער אונטערגרונט ליניעס געבויט מיט דורכבויערן טיף אונטער דער ערד און אויך די ערשטע אפערירט דורך עלעקטריע. די ליניע האט געעפנט אין 1890 פון ביז  (היינט מער נישט אין באניץ). די סטאנציע איז נישט געווען גוט פלאצירט און אין 1900 האט מען געעפנט א נייע רוטע קיין אדורך באנק.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן פארן:
אינגאנצן פארן 4 באנען א שעה צווישן מיל היל איסט און פינטשלי צענטראל, 16 באנען א שעה צווישן היי בארנעט און פינטשלי צענטראל, 5 באנען א שעה צווישן קענינגטאן און באטערסי קראפטסטאנציע, און 20 באנען א שעה אויף אלע אנדערע טיילן פון דער נארדערן ליניע.
נאכט טיוב
אין דעצעמבער 2016 האט אנגעהויבן אויף דער נארדערן ליניע די נאכט טיוב באדינונג. יעדע פרייטיק צו נאכט און שבתע־נאכט פארן די באנען א גאנצע נאכט; דורכשניטלעך פארט א באן יעדע 8 מינוט צווישן מארדן און קאמדן טאן אויף דער טשארינג קראס צווייג, און בערך יעדע 15 מינוט פון קאמדן טאן צו היי בארנעט/עדזשווער. ביז יולי 2017 שטעלן די נאכט טיוב באנען נישט אפ ביי טשארינג קראס.
מאפע
400px|centre|געאגראפישע רוטע פון דער נארדערן ליניע
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לאנדאנער אונטערגרונט
די קליינע לאקאמאטיווין וואס האט געקענט
די לאקאמאטיוו כאראקטער איז באזירט אויף א "סי. פי. האנטינגטאן" דאמף לאָקאָמאָטיוו.
געשיכטע
א באן דארפט פארן איבער א הויכן בארג צו ברענגען שפילכלעך און עסנווארג צו די קינדער וואס לעבן איבער דעם בארג. דער לאקאמאטיוו פון דער באן דורכפאלט, און די שפילכלעך בעטן פארשידענע גרויסע לאקאמאטיוון צו זיי העלפן, אבער זיי זאגן אפ צו עס טאן, צוליב פארשידענע סיבות. דעמאלט, א קליינע בלויע לאקאמאטיווין ווערט געבעטן צו העלפן, און זי באשטימט צו עס טאן. די קליינע לאקאמאטיווין ציט די באן איבער דעם בארג ווען זי זאגט איר מאטא "איך דענק איך קען! איך דענק איך קען! איך דענק איך קען!".
קאטעגאריע:קינדער ביכער
מבאבאנע
מבאַבאַנע איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון סוואזילאנד. מבאַבאַנע געפינט זיך אויפן מבאבאנע טייך.
ביז 2000 האט מאנזיני געהאט א גרעסערע באפעלקערונג פון מבאבאנע, אבער מבאבאנע איז געוואקסן און איז היינט די גרעסטע שטאט אין סוואזילאנד.
קינג דזשארזש גאס, תל אביב
קינג דזשארזש גאס (אויך באקאנט אלס קינג דזשארזש) איז איינע פון די הויפט גאסן פון דער שטאט תל אביב. די גאס שטרעקט זיך פון מאסאריק פלאץ אין צפון ביז מגן דוד סקווער אין דרום, וואו עס טרעפט זיך אלענבי און שינקין גאס, בצלאל מארק, כרמל מארק און די פוסגייער נחלת בנימין גאס. די גאַס האט א נאָמען נאָך דזשארזש דער פינפטער, מלך פונעם פֿאַראייניקטן קעניגרייך אין אָנהייב פון די בריטישער מאַנדאַט יארן.
וויכטיקע אויף דער גאַס
קאַטעגאָריע:תל אביב קאַטעגאָריע:דפים עם תרגומים שלא נסקרו קאַטעגאָריע:גאסן
טאפלונג
טאפלונג איז א קורצטע וועג צו אויסרעכענען עטליכע צוגאבן. איר סימבאל איז X אדער *. ביישפילן: אנשטאט אויסרעכענען מיט צוגאבן אזוי: \ 3+3=6 און \ 6+3=9 טאפלט מען דאס אזוי: (זעט אויך פאטענץ).
געזעצן פון טאפלונג:
דער פשוטער וועג צו רעכנען צוגאב איז מיט א טאפלונג טאבעלע. אויב מען וויל למשל טאפלען 5 מאל 8, זוכן מיר אין די טאבעלע וווּ דער פינף מיטן אכט באטרעפן זיך צוזאמען, און אין דעם קעסטל וועלן מיר טרעפן דעם באטרעף.
קאַטעגאָריע:אריטמעטיק
אוראניום
250px|לינקס אוראַניום איז א זילבערן־ווייסער מעטאלישער כעמישער עלעמענט אין דער אקטינידן סעריע פון דער פעריאדישער טאבעלע, מיטן כעמישן סימבאל U און אטאם נומער 92. אן אוראניום אטאם האט 92 פראטאנען און 92 עלעקטראנען, פון זיי 6 וואלענץ עלעקטראנען. אוראניום איז שוואך ראדיאאקטיוו. אוראניום האט עטלעכע איזאטאפן, אבער אוראניום וואס מען טרעפט נאטירלעך איז כמעט אינגאנצן U-238. מען האט אנטדעקט אוראניום אין 1789 אינעם מינעראל פעכבלענד, און געגעבן א נאמען נאכן פלאנעט אוראנוס.
אוראניום ווערט געניצט צו שאפן געל גלאז.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
זכרון אהרן
מכון זכרון אהרן איז א מוסד וואס ווערט פינאנצירט און אנגעפירט דורך משפחת בלייער-שטייף אייניקלעך פון הרב יונתן שטייף, וואס געבן זיך אפ מיט מוציא לאור זיין פארשידענע כתבי ידות און אזוי אויך איבערדרוקן אלטע ספרים אויף א היינטיגן פארמאט.
עס איז אויפן נאמען פון ר' אהרן בלייער ז"ל טאטע פון הרה"ח ר' נתן קארפל הי"ו בלייער מייסד און הויפט אנפירער פון דעם פראיעקט.
היסטאריע
(בערך) אין יאר תשי"א זייענדיג אייניקלעך פון ר' יונתן ז"ל האבן זיי געגרינדעט אן אנשטאלט ארויסצוגעבן און איבערצודרוקן און מגיה זיין זיינע ספרים.
שפעטער האבן זיי זיך אויסגעשפרייט אויך אויף מפנעח צו זיין זיינע פולע כתבים, און וואס עס איז שייך דערפון ארויסצוגען לאור עולם.