cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אומפרוכפערקייט
אויך ביי פרוכפערע פרויען זענען נאר געוויסע טעג ארום דער אוואולאציע וואס זיי זענען פרוכפער, אנדערע צייטן זענען זיי אומפרוכפער.
הויפט אורזאכן צו אומפרוכטפערקייט ביי פרויען
קאַטעגאָריע:רעפראדוקציע
רעאלער אנאליז
רעאַלער אַנאַליז (Real analysis) איז א געביט אין מאטעמאטישן אנאליז וואס באהאנדלט רעאלע פונקציעס, ד"ה פונקציעס וואס זייערע ווערטן זענען רעאל, למשל \ f(x)=x^2 אדער, און רעאלע רייעס. רעאלער אנאליז באהאנדלט אייגנשאפטן פון צונויפקומען, גרענעצן, קאנטינואיטעט און גלאטיקייט פון רעאלע פונקציעס.
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
ענדי מאריי
ענדרו "ענדי" מאריי (ענגליש: Andrew "Andy" Murray; געב' 15טן מיי 1987 אין גלאזגא) איז א סקאטישער פראפעסיאנעלער טעניס שפילער גראדירט צווייטער אין דער וועלט און ערשטער אין בריטאניע. ער האט געווינען אן אלימפישן גאלד מעדאל ביי דער לאנדאנער אלימפיאדע 2012 און ביי דער אמעריקאנער אפענע מייסטערשאפט דעם זעלבן יאר. אין 2013 איז ער געווארן דער ערשטער בריטישער געווינער ביי דער ווימבלדאן מייסטערשאפט זייט פרעד פערי, נאך 77 יאר; ער האט אויסקאנקורירט נאוואק דזשאקאוויץ אין גלייכע סעטן.
ביאגראפיע
מאריי איז געבוירן געווארן אין גלאזגא, סקאטלאנד, צו זיינע עלטערן וויליאם און דזשודיט מאריי.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:סקאטישע מענטשן קאַטעגאָריע:טעניס שפילער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
באפי די וואמפיר יעגערין
לאגא|קליין באַפֿי די וואַמפּיר יעגערין (ענגליש: Buffy the Vampire Slayer) איז אן אמעריקאנישע טעלעוויזיע סעריע, געשאפן פון דזשָאס וועדָאן, וואס האט אויך די סצענאר געשריבן, און פראדוצירט דורך 'פאקס דער צוואנציגסטן יארהונדערט'. די פראגארם איז אורשפרינגליך אויסגעשטראהלט געווען פון 10טן מערץ 1997 ביז 20סטן מיי 2003 אין זיבן שטאפלען מיט 144 פאלגן אינסגעזאמט. אין 2007, די סעריע איז געווען אויסגעקליבן פון דער זשורנאל "טיים" אלס איינע פון די בעסטע הונדערט אין דער געשיכטע. זי האט געווינען 41 פרייזן, דאפון צוויי "עמי'ז", און איז געווען פארגעשלאגט פאר נאך 100. "באפי" האט באקומען הויכע איינשאלטקוואטעס (שאצונג), און דורכשניטלעך האט יעדע פאלגע ארום פינף מיליאן צושויער אין די פאראייניקטע שטאטן; די גרויסטע אוידיענץ האט די פאלגע "אומשולד" (Innocence) מיט 8.2 מיליאן.
וועדאן האט געשריבן די סצענאר אלס א משל אויף דערוואקסונג, און די איבערלעבונגן פון די כאראקטער זינד אן אפמאלונג פון די צרות פון יונגעלייט אלס זי ווערן גרויס. פראפעסארן דעיוויד ווילקאקס און ראנדא לאווערי שרייבן אז אין 'באפי', "די פראבלעמען פון די צענערלינגע ווערן, ווארטליך, צום מאנסטער." די סעריע האט אויך א שטארקע פעמיניסטישע אנזאג: וועדאן זאגטע וואס ער האט באקעמן די געדאנק צו די מעשה וייל ער איז געווען מיד און געלאנגווייליקט פון "אלע שוידער-פילמן ווי מ'זעט א שוואכע, ווימפערליכע בלאנדע מיידל. איך האב געוואלט זען וואס וועט פאסירן אלס די מיידל וועט די העלדין זיין."
די סוזשעט האנדעלט פון בּאַפי סאַמערְז, וואס איז א זעכצן-יאר-אלט שילערין אין דער סאַנידייל-מיטלשולע ווען די געשיכטע הייבט אן. זי איז נישט א פשוט'ע מיידל: אין יעדעם דור איז איין מויד אויסדערוויילט צו דינען אלס די "יעגערין"; זי באקומט איבער-מענטשליכע כוחות און זאל שוצן די וועלט פון וואמפירן, שדים, מזיקים און אנדערע באשעפנישע פון די פינסטערניש. באפי איז די היינטיקע יעגערין. זי ליבט נישט אירע פליכט, אבער מוז אויספאלגן. צוזאמען מיט אירע "וועכטער", דזשאיילס, און א קליינע באנד פון חברים וואס ווייסט וואס זי איסט - הויפטליך ווילאָ און זאַנדער; ס'דו אויך ענדזשעל, א וואמפיר וואס האט באקומן זיין נשמה צוריק דורך כישוף - קעמפפט זי קעגן פארשידענע פיינדע. אם אנהייב, איז דאס דער אלטע וואמפיר בעקאנט אלס "דער מייסטער", און זיינע משרתים. שפעטער ס'דו די וואמפירן ספּאַייק און דרוּסילאַ; דער בירגער-מייסטער ווילקינס, וואס וויל פארוואנדלען זיך אין א שד און פארניכטן די שטאט סאנידייל; די גאטין גלארי. די לעצטע און מעכטיסקטע קעגנער, אין שטאפל 7, איז דער "ערשטער בייזע", ענליך צום סטרא אחרא. ווערענד דאס אלעס מוזן באפי און אירע חברים אויך האנדלען מיט די זעלבע צרות ווי אנדערע יונגעלייט אין זייערע עלטער: אומגליקליכע ליבע, נאַרקאָמאַניע, פארגעוואלדיגונג, געשלעכטיקע אידענטיטעט ספקות און וייטער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
אדיקציע
אַדיקציע איז א סיטואציע פון פסיכאלאגישער אדער פיזישער אפהענגיקייט צו א סובסטאנץ אדער אן אקטיוויטעט. די אדיקציע ווײַזט זיך אויס מיט א צוואנג־אויפפיר צו באקומען וואס די אדיקציע פאדערט, אויך ווען דאס פירט צו נעגאטיווע קאנסעקווענצן, למשל נישט שלאפן אדער נישט באטייליקן אין דער געזעלשאפט.
באקאנטע אדיקציעס זענען רייכערן, אלקאהאל און נארקאטיק, וואס זענען פיזיש, ווי אויך אזארטשפיל און אינטערנעץ־באניץ.
ביי פיזישע אדיקציעס קען דער מענטש ווערן קראנק ווען ער באקומט נישט וואס דער קערפער פאדערט. דער סובסטאנץ גייט אריין אינעם בלוט־שטראם און ווערט געפירט צום מוח, וואו ער שאפט א געפיל פון הנאה. מיט טייל נארקאטיק, ווי קאקאין און חאשיש, הייבט אן די אדיקציע נאך איין אדער צוויי מאל, און דער מענטש ווערט פארשקלאפט צו דעם.
אדיקציע קען אויך ווערן א פראבלעם ווען א מענטש דארף נעמען מעדיקאמענטן צו קאנטראלירן שמערצן, און מען ווערט אדיקטירט צום מעדיקאמענט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קרענק קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
שמעלקע לייפער
רבי שמואל שמעלקע לייפֿער (אייר ה'תש"ד – כ"ט שבט, ה'תשפ"ג ) איז געווען דער חוסטער רבי און ראש ישיבה פון ישיבת תורת חסד אין בארא פארק.
ביאגראפיע
רבי לייפֿער איז געבוירן געווארן אום חודש אייר ה'תש"ד, אין בודאפעסט, אונגארן, אין ברען פון דער צווייטער וועלט קריג, צו זיין טאטן רבי אהרן משה לייפער, דער חוסטער רבי. ער איז געווען אן אור-אור-אייניקל פון רבי מרדכי'לע פון נאדבורנא.
מיט גרויסע ניסים איז ער געראטעוועט געווארן אלס פיצל קינד פון דער קריג. נאך דער קריג האט זיין משפחה ארומגעוואנדערט צו פיל ערטער אן מנוחה, ביז אין יאר תש"ז, געציילטע טעג פאר פסח, זענען זיי אנגעקומען קיין אמעריקע.
אין די יונגע יארן האט ער געלערנט אין ישיבת חתן סופר, אונטער דער פירערשאפט פונעם מאטערסדארפֿער רב, הגאון רב שמואל עהרנפעלד. דאן איז ער געגאנגען לערנען אין ישיבת מקור חיים, ביי רבי חיים פאלער. שפעטער איז דער רבי געגאנגען לערנען אין ישיבה בית מדרש עליון אין מאנסי.
נאך דער חתונה האט ער געדינט אלס מרביץ תורה אין דער גערער מתיבתא אין בארא פארק.
פה מפיק מרגליות
רבי לייפער האט פארמאגט א רייכן טאלאנט פון רעדן. ער איז געווען א פה מפיק מרגליות וועלכער האט מיט אן אראטארישן קראפט אויפגעטראטן, באגייסטערט און געהאלטן געשפאנט אלע וועלכע האבן אים אויסגעהערט. ער פלעגט טאקע ווערן גערופן אומעטום צו קומען אויפטרעטן מיט דרשות.
ישיבת תורת חסד
אין יאר תשמ"ח האט ער באשלאסן צו גרינדן אן אייגענע ישיבה, ישיבת תורת חסד. דער רבי האט געהאט בלויז איין ציל פאר די אויגן: עס זאל זיין א געשמאקער מקום תורה פאר סיי ווער עס וויל לערנען; נישט דוקא נאר פאר מצוינים.
בית המדרש
דער רבי האט אנגעפירט מיט זיין בית המדרש אור ישראל יעקב חוסט אין בארא פארק, וואס האט זיך געפונען אויף דער זעכצנטער עוועניו און 55סטע גאס. ער איז נפטר געווארן אין עלטער פון 78 יאר, נאך א תקופה פון יסורים ומכאובים רח"ל. דער רבי איז געקומען לקבורה אויף דעם הר שלום בית החיים אין ערמאנט. קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:ה'תשפ"ג קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
כרמל טראגעדיע
א פייער האט אנגעהויבן ברענען מיטאג צייט, עס איז נאך נישט באוויסט גענוי וואס האט גורם געווען צום פייער, לויט אפשאצונגען איז עס פון אן אומלעגאלע מיסט ארט וואס האט מעגליך אויך שעדליכע כעמיקאלן, אדער קינדער וואס האבן גערייכערט א נארגילע, און האבן נישט פארלאשן די קויל ווי עס באדארף צו זיין.
די פייער איז די ערגסטע פייער אין ישראלס היסטאריע, און אמווייניגסטנס 44 מענטשן זענען פארברענט געווארן פון די שריפה. די פייער האט פארניכטעט אלעס אינאיינעם ארום 50,000 דונאם פון וועלדער און ביימער, און געפונט זיך אויף א געגנט גרויס 40 קוואדראט קילאמעטער. קיבוץ בית אורן איז פארלאזט געווארן און איז פארברענט געווארן, מיט נאך אנדערע ערטער, ווי ניר עציון עין הוד, ווי א טייל הייזער זענען פארברענט געווארן. די רעטונגס קרעפטן האבן עוואקואירט אנדערע ערטער אין די אומגעגנט, וואס קענען מעגליך קומען אונטערן געפאר פון די פייער, עטליכע דערפער און אויך טירת כרמל, חיפה אוניווערסיטעט, און א שפיטאל פאר גייסטיק קראנקע זענען עוואקואירט געווארן, די "דאמון טורמע" מיט די ארעסטאנטן זענען אויך אריבערגעפירט געווארן צו אנדערע טורמעס.
די טראגעדיע האט פאסירט ווען די שב"ס (טורמע וועכטער) האט באשלאסן צו עוואקואירן די ארעסטאנטן, אן אויטאבוס וועלכע איז געפארן אין ריכטונג פון טורמע, מיט קאדעטן וועלכע האבן געזאלט ווערן אפיצירן אין די טורמע וועכטער אגענטור, איז פלוצלינג פארכאפט געווארן צווישן די פלאמען און איז פארברענט געווארן, א טייל פון די וועכטער זענען געווען דרוזן. עטליכע פאליציאנטן זענען שווער פארווונדעט געווארן, אריינגערעכנט די פאליציי שעפין פון חיפה דיסטריקט, וועלכע איז שפעטער אומגעקומען פון די בראנד ווונדען.
ביבי נתניהו האט דערקלערט די סיטואציע אלס נאציאנאלע עמערגענץ צושטאנד, און אלע ישראל אגענטורן האבן זיך געשטעלט צו העלפן ברענגען די פייער אונטער קאנטראל, די פאליציי, מד"א, די פייערלעשער און צה"ל. נתניהו האט אויך אפעלירט צו אנדערע לענדער אין די ראיאן, צו העלפן ברענגן די פייער אונטער קאנטראל, וויבאלד ישראל האט נישט די נויטיקע געצייג פאר אזא פייער אויף א גרויסע מאסשטאב, ווי עראפלאנען וואס קענען אויסלעשן א שריפה, גריכנלאנד און ציפערן האבן געמאלדן אז זיי גייען שיקן הילף.
אומגעקומענע
אויסער די 36 טורמע וועכטער וועלכע זענען טראגיש פארברענט געווארן אין די פלאמען, צוזאמען מיט די שאפער פון אויטאבוס, זענען עטליכע פייערלעשער, און פאליציאנטן אויך געווען צווישן די אומגעקומענע.
די פאליציי שעפין פון חיפה דיסטריקט אהובה תומר. נאך צוויי פאליציי אפיצירן, איינער דער הויפט טראפיק אפטיילונג פון חיפה דיסטריקט. צוויי פייערלעשער, איינער א יינגל אלט 16 יאר, וועלכע איז געווען א וואלונטיר, און נאך א פייערלעשער.
קאַטעגאָריע:ישראל קאַטעגאָריע:חיפה קאַטעגאָריע:נאטירלעכע קאטאסטראפעס קאַטעגאָריע:2010
יוסף שפירא
רבי יוסף שפירא זצ"ל (ה'תרכ"ח - ז' חשוון ה'תר"ן), פון בלאזשאוו.
אפשטאם
רבי יוסעלע איז געבוירן אין יאר ה'תרכ"ח, צו זיין פאטער הרב צבי אלימלך שפירא, רב אין בלאזשאוו, א זון פון הרב דויד שפירא, רב אין דינאוו, א זון פון הרב צבי אלימלך שפירא, דער בני יששכר. און צו זיין מוטער מרת שרה, א טאכטער הרב משה הורוויץ, רב אין ראזוואדאוו.
רבנות
רבי יוסעלע איז געווען אן אנגעזעהנער תלמוד חכם, אין יאר ה'תרמ"ז איז רבי יוסעלע קראנק געווארן און פארבליבן געלעמט אויף א האלבן קערפער.
הסתלקות
רבי יוסעלע איז נפטר געווארן זייער יונג אין עלטער פון צוויי און צוואנציג יאר ז' חשוון ה'תר"ן.
פאמיליע
רבי יוסעלע האט געהייראט מרת חיה מינדל, א טאכטער פון הרב מאיר משולם שפירא פון לאנצהוט, זייער טאכטער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דינאוו קאַטעגאָריע:בלאזשאוו
גאלדן בערי
קליין|לינקס|גאלדן בערי'ס אין א שיסל דער גאָלדן בערי (ענגליש: golden berry, וויסנשאפטליכער נאמען: Physalis peruviana) איז א קליינע אראנדזש-גאלד רונדיגער פרוכט וואס וואקסט ארומגענומען מיט דינע גרינע בלעטלעך ווי א סארט פאנצער אדער שטייג פון פאפיר.
ס'איז זיס מיט עסבארע קערלעך דערין.
באטאניש איז די פרוכט פון די פאמיליע פון פאמידארן, פאטלעזשאן, קארטאפל און נאך. עס האט נישט קיין פארבינדונג מיט קארשן אדער אנדערע בערי'ס.
נעהמען
קליין|לינקס|א גאלדן בערי באציהרט א פראנצויזישע שאקאלאד קוכן די פרוכט איז באקאנט אונטער פארשידענע נעהמען, פאלגנד איז א טייל פון זיי: קליין|לינקס|די בלום פונעם פרוכט
היסטאריע
ארגינעל קומט די פרוכט פון לענדער אין צפון אמעריקע ווי פערו, קאלאמביע און עקוואדאר וואו עס וואקסט ווילד. הערשט לעצטנס האט מען עס אנגעהויבן ספעציעהל פלאנצן כדי צו פארקויפן.
אינעם אכצנטן יאהר-הונדערט האט מען עס אנגעהויבן צו פלאנצן אין ענגלאנד און אינעם אנהייב פונעם ניינצנטן יאהר-הונדערט טרעפט מען עס שוין אין צפון אפריקע.
וועב לינקען
קאטעגאריע:פרוכט
וויניצע
וויניצע ( וויניציאַ; וויניצאַ; ; ; ) איז א שטאט אין מערב-צענטראל-אוקראינע אויף די ברעגן פונעם דרום בוג, וואס געפינט זיך אומגעפער 200 ק״מ דרום־מערב פון קיעוו.
וויניצע איז די הויפטשטאט פון דער וויניצער גובערניע, און די גרעסטע שטאט אינעם היסטארישן ראיאן פאדאליע.
געשיכטע
די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אינעם 14טער יארהונדערט אין דער גרויס-הערצאגשאפט פון ליטע. פון 1569 ביז 1793 איז די שטאט געווען א טייל פון פוילן אחוץ פון א קורצער תקופה פון 1672 ביז 1699 ווען זי איז געווען א טייל פון דער אטאמאנישער אימפעריע.
ביים רוסישן צענזוס אין 1897, האט וויניצע געהאט א באפעלקערונג פון 30,563 און איז געווען די דריט־גרעסטע שטאט אין פאדאליע, נאך קאמעניץ און אומאן.
יידישע היסטאריע פון וויניצע
יידן האבן זיך באזעצט אין וויניצע אינעם 16טן יארהונדערט. אין 1648 האבן די קאזאקן איינגענומען די שטאט. אלע יידן האבן נישט געזדאנזשעט אנטלויפן פון דער שטאט האבן זיי געמארדעט.
אין 1900 האבן געוואוינט אין וויניצע 11,689 אידן.
נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה זענען יידן צוריקגעקומען צו דער שטאט. אין 1959 האבן געוואוינט אין וויניצע 19,500 יידן, 16% פון דער באפעלקערונג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:פאדאליע
28סטן נאוועמבער
דער 28סטער נאוועמבער איז דער 332סטער טאג פון יאר (333סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 33 טעג.
געשטארבן
נאוועמבער 28
סטאמבול
סטאַמבול (פֿריער ביזאנץ און דערנאך קושטא אדער קאנסטאנטינאפאל) איז די גרעסטע שטאט אין טערקיי און די דריטע גרעסטע אין דער וועלט. די שטאט נעמט איין 27 דיסטריקטן פונעם סטאמבול פראווינץ. זי איז געבויט אויף זיבן בערג און געפֿינט זיך אויפן באספארוס דורכגאס און רינגלט ארום דעם נאטירלעכן האוון וואס איז באקאנט אלס דער גאלדענער הארן, אין צפון-מערב פון לאנד. די שטאט ציט זיך סיי אויף דער אייראפעישער זייט (טראקיע) און סיי אויף דער אזיאטישער זייט (אנאטאליע) פונעם באספארוס, און איז די אייציגע מעטראפאליע אין דער וועלט וואס ליגט אין צוויי קאנטינענטן. סטאמבול איז אמאל געווען די הויפטשטאט פון דער רוימישער אימפעריע (330–395), פון דער ביזאנטישער אימפעריע (395–1204 און 1261–1453), פון דער לאטיינישער אימפעריע (1204–1261), און פון דער אטאמאנישער אימפעריע (1453–1922).
סטאמבול איז די קולטור און פינאנץ צענטער פֿון טערקיי. די שטאט איז אויסגעקליבן ווי די בשותפותדיקע אייראפעישער הויפטשטאט פון קולטור פאר 2010.
סטאמבול האט א סך־הכול באפעלקערונג פון עטלעכע 15 מיליאן באוואוינער, און איז איינע פון דער וועלט׳ס מערסט באפעלקערטע שטעט און איז די גרעסטע שטאט אין אייראפע.
אומגעפער 12.56 מיליאן אויסלענדישע באזוכער זענען אנגעקומען אין סטאמבול אין 2015, פינף יאר נאך ווען ער איז געווארן אנגערופן אן אייראפעאישע הויפטשטאט פון קולטור, איז דערפאר די שטאט דער וועלט׳ס פינפט־פאפולערסטער טוריסטן־ציל. די גרעסטע אטראקציע אין דער שטאט איז איר היסטארישער צענטער, טיילווייז גערעכענט א וועלט ירושה ארט פון אונעסקא, און איר קולטור־ און פארוויילונג־קנופ איבער דער שטאט׳ס נאטירלעכן האוון, דער גאלדענער הארן, אין דעם בעיאגלו דיסטריקט. סטאמבול ווערט גערעכנט א וועלטשאט וואס האט איינע פון דער וועלט׳ס גיכסט־וואקסנדע מעטראפאליטאנישע עקאנאמיעס, אין דער וועלט. זי גאסטירט די הויפטקווארטירן פון פיל טערקישע פירמעס און מעדיע אויסגאנגען און רעכנט מער ווי א פערטל פון טערקיי׳ס ברוטא אינלענדישן פראדוקט. סטאמבול האט אין די לעצטע צוואנציג יאר אנגעבאט פינף מאל פאר דער זומער אלימפיאדע.
נאמען
אזוי אויף ענגליש, דייטש, פראנצויזיש, טערקיש, און אנדערע שפראכן שרייבט מען דעם נאמען Istanbul (איסטאַנבול). די סלאווישע שפראכן – פויליש, רוסיש, אא"וו – האבן פארקירצט דעם נאמען צו סטאַמבול. דער אי אנפאנג איז געמעקט געווארן, און פונעם נ' איז געווארן א מ'.
איסטאנבול קומט פון די גריכן, וואס האבן עס גערופן "אייס טען פּאָלין" – צו דער שטאט. שפעטער האבן עס די קריסטן געטוישט צו קאָנסטאַנטינ-אָ-פּאָל, נאר דעם רוימישן קייזער קאנסטאנטין וועלכער האט אנגענומען דעם קריסטליכן גלויבן. ווען די מוסולמענער האבן צוגעכאפט טערקיי פון די קריסטליכע ביזאנטן האבן זיי געטויטש דעם נאמען צו איסטאנבול. עד היום הזה וועלן פראוועסלאוונע קריסטן רופן אים קאנסטאנטינאפאל.
היסטאריע
די שטאט איז געגרינדעט געווארן בערך אין יאר 660 פאר דער ציווילער רעכענונג מיטן נאמען ביזאנץ (Βυζάντιον בוזאנטיאן), און איז געוואקסן אין גרייס און השפעה, ביז זי איז געווארן איינע פון די חשובסטע שטעט אין דער גאנצער היסטאריע.
געאגראפיע
קליין|דער באספֿארוס בריק פֿארבינדט אייראפע מיט אזיע|טעקסט=|250x250פיקס סטאמבול ליגט אויף די ברעגן פון דע באספארוס דורכגאס, א פאס פון וואסער וואס צעטיילט אייראפע און אזיע, וואס איז לאנג עטעלכע 30 קילאמעטער. די שטאט איז געבויט פון ביידע זייטן פונעם דורכגאס און צעשפרייט זיך לענגאויס דעם ים פון מארמארא. דריי בריקן פארבונדן דעם אזיאטישן טייל פון דער שטאט מיט דעם אייראפעאישן טייל אריבער דעם באספארוס. די ערשטע ווערט גערופן די " באספארוס בריק " אדער די "ערשטע באספארוס בריק"; די צווייטע בריק, אויך גערופן "פאטי סולטאן מעהמעט בריק" אדער די "צווייטע באספארוס בריק", ליגט פינף ק"מ צפון פון דער ערשטער. די דריטע און די נייסטע בריק איז געווידמעט געווארן אין דעם היינטיקן יארצענדלינג 10 ק״מ צפון פון דער צווייטער בריק.
די מערבדיקע, אייראפעאישע, זייט פון דער שטאט איז געבויט פון די צוויי זייטן פון דעם גאלדענעם הארן, א ים־האלדז וואס דרינגט אריין פונעם באספארוס טיף אין דעם אייראפעאישן שטח. דריי בריקן גייען אריבער דעם גאלדענעם הארן: דער גאלאטא בריק (Galata Köprüsü) נאנט צום ארט ווי ער טרעפט דעם באספארוס, אטאטורק בריק (Atatürk Köprüsü) אומגעפער 750 מעטער ווייטער און האליטש (Haliç Köprüsü) וואס טרעגט דעם אינעוועניגסטן גיך־שאסיי פון דער שטאט (Çevre yolu - D100/O-1). פון דרום גרענעצט די שטאט דעם ים פון מארמארא, און פון צפון דערגרייכן די פארשטעט ביז צום שווארצן ים.
די שטאט געפינט זיך אין אן ערדציטערניש זאנע; און יעדע עטלעכע יאר פאסירט אין דער שטאט אן ערדציטערניש. סטאמבול איז נאנט צום צפון-אנאטאליע שפאלט (KAFK, Kuzey Anadolu Fay Hattı) - א טעטיגער שפאלט וואס איז פאראנטווארטלעך פאר א סך ערדציטערנישן אין די לעצטיקע יארן. די נאנטקיים פון דער שטאט צום ים פון מארמארא פארגרעסערט די געפאר צו דער שטאט, ווייל מיט אן ערדציטערניש קען קומען צונאמי כוואליעס.
טראנספארט
סטאמבול׳ס הויפט אויטאסטראדן זענען O-3, O-2, O-1 און O-4. דער O-1 איז דער אינערן רינג-שאסיי און גייט איבער דער (ערשטער) באספארוס בריק. דער O-2 איז דער שטאט׳ס דרויסנדיגן רינג-שאסיי און גייט אריבער דער סולטאן מעהמעט (צווייטער באספארוס) בריק, דערנאך ציט ער זיך מערב קיין עדירנע. דער O-4 ציט זיך ווייטער מזרח קיין אנקארא. אין 2011, האבן די ערשטע און צווייטע בריקן אויף דעם באספארוס געטראגן עטלעכע 400,000 פֿארמיטלען יעדן טאג. אחוץ די בריקן איבערן באספארוס איז אויך פאראן דער 14.6 ק״מ לאנג אייראזיע טונעל (געענפט דעם 20סטן דעצעמבער 2016) אונטערן באספארוס צו פארן צווישן די אזיע און אייראפע זייטן פון טערקיי.
סטאמבול׳ס לאקאלע פובליקע טראנספארטאציע סיסטעם שליסט איין א נעצווערק פון טראמווייען, באנען, מעטרא, בוסן און פראמען. פארגעלט אריבער אלע טיילן פון דער טראנספארט סיסטעם איז אינטעגריט ניצן דעם סטאמבולקארט, איינגעפירט אין 2009. די ערשטע טראמווייען אין סטאמבול זענען געפירט דורך פערד, אין 1872, דערנאך האט מען געפירט די טראמען מיט עלעקטריע, ביז אין די 1960ער יארן האבן מען אויפגעהערט די טראמווייען. אין די 1990ער יארן האט מען איינגעפירט א נייע טראמוויי סיסטעם וואס טראגט 265,000 פאסאזשירן יעדן טאג. אין 1875 האט געעפנט דער ״טונעל״, די צווייט־עלצטע אונטערערדישע באנליניע אין דער וועלט (נאך לאנדאנ׳ס מעטראפאליטאנע אייזנבאן). קליין|[[לעווענט סטאנציע פונעם סטאמבול מעטרא|טעקסט=]]דער סטאמבול מעטרא האט פינעף ליניעס אויף דער אייראפעאישער זייט און איין ליניע אויף דער אזיאטישער זייט, און מען האלט אינמיטן בויען נאך דריי ליניעס. די צוויי זייטן פון דעם סטאמבול-מעטרא זענען פארבונדן אונטערן באספארוס דורך דעם מארמאריי טונעל, אנגעהויבן אין 2013 ווי די ערשטע באן פארבינדונג צווישן טראקע און אנאטאליע. ביז דעמאלסט האבן נאר בוסן באזארגט טראנספארטאציע צווישן די צוויי העלפט פון דער שטאט, מיט 2.2 מיליאן פאסאזשירן רייזעס יעדן טאג.
İDO (סטאמבול ים־בוסן) אפערירט א קאמבינאציע פון פאסאזשירן פראמען און אויטא-מיט-פאסאזשירן פראמען צווישן פארטן אויף ביידע זייטן פונעם באספארוס, צפונדיק ביזן שווארצן ים. מיט נאך צילן ארום דעם ים פון מאראמארא אפערירט İDO די גרעסטע שטאטישע פראם־אפעראציע אין דער וועלט. דער גרעסטער טייל פון באזוכער קומען אריין אין טערקיי מיט עראפלאנען, אבער אומגעפער א האלבער מיליאן פרעמדע טוריסטן קומען אריין אין דער שטאט יעדע יאר דורכן ים.
קולטור
סטאמבול האט עטלעכע גרויסע געביידעס, איינע פון זיי די האגיא סאפיא, געבויט פאר א קלויסטער אבער היינט א מוזיי.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין טערקיי
האהענצאלערן
דער הויז האהענצאלער Hohenzoller איז פון די גאר חשובע און אינפלוסרייכע אדעלפאמיליעס אין דייטשלאנד מיט א זייער רייכע און ווייטגרייכענדע היסטאריע וועלכע גייט צוריק ביז אזוי פריה ווי די 9. יאהרהונדערט ביזן הייטיגן טאג
פון אנפאנג דעם 18. יאהרהונדערט די קעניגליכע פאמיליע פון פרויסען ווען דער פאמיליעהויפט דינט אלס קעניג
אין יאהר1871 נאך א שטוינענדן זיג וואס די פרויסישין ארמיי האט אפגעהאלטן איבער פראנקרייך האט דער קאנצלער פון פרויסען אטטא פאן ביסמארק אהערגעשטעלט צוריק די דייטשע קייזעררייך און אויסגערופן אינם פראנצויזישן פאלאץ אין ווערסיי זיין קעניג פרידריך ווילהעלם דער 4. אלס קייזער ווילהעלם דער 1. פון דייטשלאנד
די דייטשע קייזעררייך האט אנגעהאלטן ביז 1918 ווען קייזער ווילהעלם דער 2. איז געווען געצוואונגן צו אפדאנקן (רעזיגנירן) און אנטלויפן קיין האללאנד ביי די ענדע פונ'ם 1. וועלטסקריעג
היינט איז דער אויבערהויפט פון די פאמיליע א מאן מיטן נאמען געארג פרידריך פרינץ פון פרויסען
ליגרייוו באן סטאנציע
ליגרייוו איז א באן סטאנציע אין ליגרייוו, א פארשטאט אין צפון לוטאן, בעדפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף די טעמזלינק רוטעס קיין לאנדאן, גאטוויק פליפעלד און ברייטאן.
טעמזלינק
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
אין די שפיץ שעה׳ן פארן טעמזלינק באנען אויך קיין און.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין בעדפארדשיר
אבו האמזא
קליין|לינקס דער ארכי טעראריסט אבו האמזא, ניין און פערציג יאר אלט, אן אפשטאמיגער פון עגיפטן, און א מיטגליד פון דעם פינסבערי פארק מאסק, האט פאר עטליכע יאר געדינט אלס דער אימאם דארט, ביז מען האט אים באזייטיגט, ווייל ער האט געהאלטן דארט ראדיקאלע רעדעס, וואס אין זיי, האט ער געפרעדיגט ראדיקאלישקייט און געטרייקייט פאר דער טעראר גרופע על קאידא, אויך געהעצט  דעם המון עם קעגן דער אמריקאנער אינדאווינדרונג איו איראק, פארהאלטן אין די ענגלישע טורמעס.
אמעריקע בעט פון ענגלאנד זיי זאלן ארויס ליפערן דעם טעראריסט. זיין אדוואקאט האט געפאדערט אז מען זאל אים נישט אויסליפערן, נאר ער זאל ענדיגן זיין זיבן יעריגע אורטייל טורמע, וואס דער ענגלישער געריכט האט אים צוגעטיילט. און דערנאך זאל ער קענען גיין פריי, נאך וואכן וואס דער קעיס ציהט זיך, האט דער ענגלישער געריכט ענדע געאורטיילט אז ער זאל יא ווערן ארויסגעליפערט, און מען זאל אים טראגן קיין אמעריקע. האמזא האט היינט צוטאגס ענגלישע בירגערשאפט, און דעריבער האפט זיין לויער אז ענדע וועט ער יא קענען בלייבן אין ענגלאנד, און פארענדיגן זיין טורמע טערמין, און נישט ווערן ארויסגעליפערט קיין אמעריקע.
האמזא'ס אדוואקאט האט קאמענטירט, אז דער ווילן פון האמזא צו בלייבן אין ענגלאנד איז אויס פארכט אז האמזא וועט געשיקט ווערן צו די ביטערע אמריקאנע טורמעס ווי געוואטנאמע בעי טורמע, וואס איז באוואוסט מיט אירע שארפע אומשטענדן. אמעריקע דאגעגן האט רעאגירט אז זיי האבן נישט אין פלאן צו שיקען האמזא אהין צו די בארבארישע טורמעס, נאר זיי ווילן אים בלויז אויף אויספארש, און זיי וועלן אים באהאנדלען מיט לייכטע אומשטענדן. צום סוף האט ענגלאנד באשטעטיגט ענדגילטיג די אויסליפערונג פון דעם ארכי טעראריסט אבו האמזא קיין אמעריקע.
ליאנעל מעסי
קליין|מעסי ביי דער 2018 פֿיפֿאַ וועלט-בעכער ליאנעל אַנדרעס מעסי קוטשיטיני (שפאניש: Lionel Andrés Messi Cuccittini; געבוירן דעם 24סטן יוני 1987) איז אַן ארגענטינער פוטבאל שפּילער וואס שפילט פֿאַרן פוטבאל קלוב פּאַריז סיינט-גערמאַין. מעסי איז געבוירן דעם 24סטן יוני 1987.
קאַטעגאָריע:פוסבאלערס
וואדים אקאפיאן
וואַדים אַקאָפּיאַן (געב. דעם 23טן יאַנואַר, קאלינינגראד) – דירעקטאָר פֿונעם מוזיי פֿאַר געשיכטע און קולטור פֿון ייִדן אין ווײַסרוסלאַנד (2012 – 2019), פֿאָרזיצער פֿון דער ווײַסרוסלענדישער געזעלשאַפֿטלעכער פֿאַראייניקוג "דער רעפּובליקאַער פֿאָנד 'האָלאָקאָסט'" (2012 – 2019), שטעלפֿאַרטרעטער פֿון פֿאָרזיצער פֿונעם פֿאַרבאַנד פֿון ווײַסרוסלענדישע ייִדישע געגעלשאַפֿטלעכע פֿאַראייניקונגען און קהילות (2016 – 2021).
לעבנס־געשיכטע
וואַדים אַקאָפּיאַן איז געבוירן געוואָרן אין קאלינינגראד אין 1963. דער פֿאָטער – ניקאָלײַ אַקאָפּיאַן, אַ שאָפֿער, די מוטער פֿאַיִנע אַקאָפּיאַן (קליגער), אַ בוכהאַלטערין. אין 1964 האָט די משפּחה זיך איבערגעצויגן קיין וויטעבסק. אין 1985 האָט ער פֿאַרענדיקט דעם כימישן פֿאַקולטעט פֿונעם ווײַסרוסלענדישן מלוכה־אוניווערסיטעט. נאָך דעם געאַרבעט אין מינסק אויף אונטערנעמונגען פֿון עלעקטראָנישער אינדוסטריע. אין 2016 באַקומען אויך די באַקאַלאַווער־מדרגה אויפֿן היסטאָרישן פֿאַקולטעט פֿונעם ישׂראלדיקן אָפֿענעם אוניווערסיטעט.
זינט 2012 ביז 2019 האָט ער פֿאַרנומען דעם פּאָסטן פֿון דירעקטאָר פֿונעם מוזיי פֿאַר געשיכטע און קולטור פֿון ייִדן אין ווײַסרוסלאַנד. אינעם זעלבן פּעריאָד איז ער געווען דער פֿאָרזיצער פֿון דער געזעלשאַפֿטלעכער פֿאַראייניקונג "דער רעפּובליקאַנער פֿאָנד 'האָלאָקאָסט'".
זינט 2014 ביז איצט – שטעלפֿאַרטרעטער פֿון פֿאָרזיצער פֿונעם מעמאָריאַלן קאָמיטעט אויף צו באַהיטן דעם אָנדענק וועגן די חורבן־קרבנות אין דער רעפּובליק ווײַסרוסלאַנד.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:יידן פון בעלארוס קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מחנה יהודה
שמאל|ממוזער|250px|מחנה יהודה קווארטל שמאל|ממוזער|250px|מחנה יהודה קווארטל מחנה יהודה, איז א געגנט אין ירושלים וואס געפינט זיך צפון פון יפו גאס, די איינציקסטע פון די נחלאות געגנטן וואס געפונט זיך צפון פון יפו גאס. דער נאמען פון געגנט איז גערופן געווארן נאך איינעם פון די בויערס, יוסף נבונס ברודער יהודה.
די געגנט גרענעצט יפו גאס צו דרום, יוסף נבון גאס צו מערב זייט, דוד יעלין גאס צו צפון, און יוסף בן מתתיהו צו מזרח.
די געגנט איז א באוווינטע געגנט, און איז נישט דער שוק, וואס האט צוגענומען דעם נאמען פון געגנט.
איינע פון די באוואוסטע געביידעס איז די שול זהרי חמה, וואס געפונט זיך אויף יפו גאס, און האט א זון זייגער אויף דער וואנט.
אגד
אֶגֶד טראנספארט קאאפעראטיוו פירמע איז די גרעסטער בוס פירמע אין ישראל, געגרינדעט אין 1930ער יארן, איז עס אויך די עלטסטע, און די מאכטפולסטע, פון אנהייב איז עס געווען קאנטראלירט דורך דער רעגירונג, היינט איז עס א פריוואטע פירמע.
אין יאר 2006 האבן זיי געקויפט אקציעס פון א בולגארישער בוס געזעלשאפט, און געווארן איינע פון די שטארקע געזעלשאפטן אין דער וועלט.
קאַטעגאָריע:טראנספארט אין ישראל
משנה תורה
קליין|משנה תורה
משנה תורה איז א מאנומענטאל ספר אויף הלכה וואס דער רמב"ם האט פארפאסט. דאס ספר נעמט ארום אלע הלכות וואס ווערן אדורכגערעדט פון חז"ל. דאס איז דאס ערשטע הלכה ספר געשריבן לויט ענינים אין נישט אויפן סדר פון ש"ס.
די משנה תורה איז געשריבן אין 14 ספרים, און דעריבער הייסט זי אויך דער "יד החזקה" (יד איז גימטריא 14).
אין משנה תורה ברענגט נישט דער רמב"ם קיין שום מקורות, נאר די נושאי כלים, ווי למשל דער "כסף משנה" פון רבי יוסף קארו, זיכן אויס א מקור פאר יעדער הלכה פון דעם רמב"ם.
דער רמב"ם האט געשריבן די משנה תורה אין עגיפטן פון ד'תתק"ל ביז ד'תתק"ם.
נאמען פונעם ספר
דער רמב"ם שרייבט אין דער הקדמה (אריינפיר) צו משנה תורה אז ער האט געגעבן דעם נאמען ווייל א מענטש לערנט פריער תורה שבכתב און דערנאך לערנט ער דאס ספר, און פון דעם קען ער שוין גאנץ תורה שבעל פה. . דער  ראב"ד האט זיך שטארק דערגעגנט, און האט קריטיקירט דאס ספר, און בפרט דעם נאמען "משנה תורה".
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:הלכה ספרים
וועלפן
די וועלפן זענען די עלטסטע נאָך עקזיסטירנדע הויכע אדעלפאמיליע אין אייראָפּע. דאקומענטירט זינט דעם 8טן יארהונדערט, די דינאסטיע דערגרייכט איר ערשטן שפיץ פון מאכט אין די הויכע מיטל אלטער אין דער צייט פון דער הייליגער רוימישער רייך, ווען זיי זענען געווען די הערצאגן פון פון בייערען און זאקסען ווי אויך פון 1209 ביז 1218
א קייזער אוטטאVI
אין די מאָדערע צייט זענען די וועלפן ווידער אין זייער שפּיץ ווען זיי ווערן קורפירסטען און קעניגען פון האַנאָווער און קעניגען פון גרויס בריטאַניען און אירלאַנד.
דער היינטיגער הויפּט פון די וועלפן פאמיליע איז ערנסט אויגוסט פון האַנאָווער.
הלכות רב אלפס
הלכות רב אלפס, ווערט טיילמאל אויך גערופן אויפן נאמען פונעם פארפאסער דער רי"ף, איז דער באוואוסטער שטארק אנגענומענער הלכה ספר וואס דער רי"ף האט מחבר אין אראמיש אויף פיער-און-צוואנציג מסכתות פון ש"ס.
עס איז איינע פון די דריי הויפט פוסקים, צוזאמען מיטן רא"ש און דער רמב"ם, מיט וואס דער בית יוסף האט זיך בעיקר גערעכנט ביים שרייבן דעם שלחן ערוך - און איז אנגעבליך געווען דער ערשטער ספר צו געשריבן ווערן נאר אויף הלכה, אהן פלפולים.
דער ספר איז געשריבן ווי א תמצית פונעם תלמוד בבלי, וואו ער נעמט ארויס נאר די הלכות וואס זענען נוגע - און מען פסקעט אזוי - למעשה. ער ברענגט אויך אביסל דברי אגדה, מוסר און מדרשים.
ער האט עס אנגעהויבן צו שרייבן ווען ער איז געווען זיבעצן יאהר אלט און געענדיגט דרייסיג יאהר שפעהטער.
דער רי"ף האט נישט מורא זיך צו קריגן אפילו אויף איינע פון די גאונים.
נאמען
דער ארגינעלער נאמען איז געווען הלכות רבתי, ווען מ'האט עס אריינגעדרוקט אין די ש"ס'ן האט מען עס א נאמען געגעבן הלכות רב אלפס.
עס ווערט אויך גערופן אין די פוסקים: תלמוד קטן, ש"ס קטן, הלכות האלפסי ספר ההלכות אדער סתם אלפסי.
פירושים, הגהות און הרחבות
אסאך ספרים און פירושים זענען נתחבר געווארן אויף רי"ף. טייל זענען געדרוקט אויפן דף ארום, ווי אין גמרא.
א חלק זענען געשריבן נאר אויף איין מסכת און טייל אויף מערערע. טייל זענען חדושים אויפן רי"ף אליין און טייל זענען הגהות אויף זיינע פירושים, ווי אויפן מרדכי און המאור.
פאלגענד איז א טייל פון זיי לויט די א"ב:
אלפערטאן אונטערגרונט סטאנציע
אלפערטאן איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויפן אקסברידזש צווייג פון דער פיקאדילי ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אויף אילינג ראד און איז אין טראוולקארט זאנע 4.
די סטאנציע האט צוויי פעראנען.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט מיטן נאמען פעריוועל אלפערטאן דעם 28סטן יוני 1903 דורך דער דיסטריקט באן (היינט די דיסטריקט ליניע) אויף איר נייער פארלענגערונג קיין. אום 7טן אקטאבער 1910 האט מען געענדערט דעם נאמען פון דער סטאנציע צו אַלפערטאן.
אום 4טן יולי 1932 האט מען פארלענגערט די פיקאדילי ליניע פון האמערסמיט, און די פיקאדילי האט אריבערגענומען די באדינונג פון אילינג קאמאן קיין דרום הארא.
באדינונגען
א גאנצן טאג, 6 באנען א שעה אין יעדער ריכטונג.
אין די שפיץ שעה׳ן, 12 באנען א שעה אין יעדער ריכטונג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
האלאכימיע
דאס איז אלע פעולות פון זאלץ.
קיניגל
קליין|א ווילד קיניגל דאס קיניגל איז א חיה וואס איז ענלעך מיט דעם האז, אבער איז קלענער פון אים. אין נאטור גראָבט דאס קיניגל פאר זיך א הייל איין מעטער אין דער ערד. עס האט ווייכע האר, מיט פארשידענע פארבן צווישן זגאלן. מען האדעוועט קיניגלעך צוליב פארקויפן זיי און פאר זייער פעלץ, וואס ווערט באנוצט אין מאכן וועש. דער קיניגל-פעלץ ווערט אויך באנוצט צו אימיטירן טייערערע פעלצן, ווי צום ביישפיל דער פעלץ פונעם לעמפערט.
קאטעגאריע:זויגערס
בעניטא מוסאליני
קליין קליין|פֿון לינקס צו רעכטס, איר קענען זען די לייפלאַס ללבער פון די ערשטע קאָמוניסט פּאָליטיקער Nicola Bombacci, די Duce Benito Mussolini, זיין געטרייַ ליבהאָבער Clara Petacci, דער מיניסטער Alessandro Pavolini און דער באַרימט פאַשיסטישער פּאָליטיקער Achille Starace, זיין יגזיבאַטאַד אין די פּלאַזאַ לאָרעטאָ אין די שטאָט. שטאָט פון מילאַן אין 1945. בעניטא אמילקארע אנדרעא מוסאליני (29סטן יולי 1883 - 28סטן אפריל 1945) האט איינגעפירט א דיקטאטור הערשאפט אין איטאליע, און ער האט געהערשט דארט פון 1922 ביז 1943. ער האט אפגעשאפן די דעמאקראטיע, און ער האט אויפגעשטעלט א רעגירונג באזירט אויף פאשיזם, וואס האט געהערשט מיט אן אייזערנעם פויסט, און האט טעראריזירט די באפעלקערונג.
זיין אפציעלע נאמען איז געווען דוטשע (Duce), וואס מיינט הערשער, אין איטאליעניש. גענומען פון דער היסטאריע פון איטאליע, ווען די אמאליגע קיסרים פלעגן אזוי גערופן צו ווערן.
עס זענען געווען אזעלכע וואס האבן געזען אין מוסאליני, איינער וואס ברענגט צו א סטאבילע צושטאנד, ספעציעל נאך דער ערשטער וועלט מלחמה, און שפעטער א שווערע רעסעסיע אין אייראפע, און די וועלט ווירטשאפט קריזיס, פון יאר 1929. אויך איז אנגענומען געווארן אלס איינער וואס וועט אפהאלטן איטאליע, פון אריינפאלן צו די הענט פון די קאמוניסטן.
מוסאליני האט אנגעפירט דאס לאנד אויף אן אגרעסיווע שטייגער, און אימפעריאליסטיש, ער איז געווען א גורם צו א בירגער קריג, און אקופאציע פון פרעמדע ארמייען. זיין הערשאפט האט ער פארזיכערט, דורך א מיליציע, גערופן שווארצע העמדער, וואס האבן אונטערדרוקט קעגנער, און סתם ציווילע בירגער, און מענטשען רעכט איז איגנארירט געווארן.
מוסאליני איז נישט געווען פארעכנט אלס אנטיסעמיט, און ביזן יאר 1938, זענען נישט איינגעפירט געווארן, ראסע געזעצן. שפעטער אבער נאכן ווערן אליאירט מיט נאצי דייטשלאנד, האט מוסאליני איינגעפירט געזעצן קעגן יידן, און שפעטער איבערגעגעבן יידן צו די נאציס, ווי זיי זענען שפעטער אומגעברענגט געווארן.
אין 1943, האט די פאשיסטישע העכסטע ראט, אפגעזאגט מוסאליני פון אמט, נאכן געוועלטיקן פאר 21 יאר. דאס איז געווען שוין נאכדעם וואס די אליאירטע קרעפטן האבן אינוואדירט, און באפרייט דרום איטאליע. דייטשלאנד, האט דעריבער איינגענומען צפון איטאליע, און געשטעלט מוסאליני אלס רעגירער, אונטער נאצי פראטעקטאראט, פאקטיש איז ער געווען א בלינדער האן פון דייטשלאנד. איטאליענע אויפשטענדלער האבן געפירט א קאמף קעגן זיין רעגירונג, וואס איז גערופן געווארן די סאלוי רעפובליק. ביי דער ענדע פון דער צווייטער וועלט מלחמה האט ער פרובירט אנטלויפן קיין עסטרייך. פארטיזאנער האבן אים געכאפט, און ער איז אומגעברענגט געווארן דורך זיי, און שפעטער איז זיין קערפער געברענגט געווארן קיין מילאנא, וואו די מאסן האט באלעסטיקט זיין קערפער.
קאַטעגאָריע:איטאליענער קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
דזשאן וואויט
דזשאָן וואויט (, געב׳ דעם 29סטן אפריל 1938) איז אן אמעריקאנער אנערקענטער לאנגיעריגער אקטיאר וועלכער האט געווינען צוויי גאלדן גלאבס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
הערשל דיאמאנט
רבי הערשל הכהן דיאמאנט (תשרי תרצ"א - ניסן ה'תש"ע) איז געווען ראש ישיבה פון דער לאנדאנער מתיבתא.
רבי הערשל (צבי) איז געבוירן אין פראנקפורט, דייטשלאנד, חול המועד סוכות תרצ"א צו זיין פאטער אשר דיאמאנט, אן אלעקסאנדערער חסיד פון לאדזש. אין פראנקפורט האט ער געלערנט אין דער שמשון רפאל הירש שולע און אויך ביי רבי נחום ליצבארסקי. אין תרצ"ט האט די משפחה געדאנזשעט אנטלויפן פון נאצי דייטשלאנד קיין לאנדאן, ענגלאנד. דארט איז ר' אשר געווארן א סטאבילער מתפלל און איינער פון די בעלי תפילות אין דעם שטיבל פון הרב שמואל שמעלקע פינטער.
ווען לאנדאן איז באמבארדירט געווארן אין דעם צווייטן וועלט קריג איז הערשל מיט זיינע צוויי שוועסטער עוואקואירט געווארן פון לאנדאן און זיי האבן געוואוינט ביי גויים דריי יאר. הערשל האט מצליח געווען אין זיינע שטודיעס און האט זוכה געווען צו א סקאלארשיפ (א פרייער פלאץ) אין דער סיטי פון לאנדאן שולע. אין יענער צייט האט הרב אברהם ישכר פרדס, דער געוועזענער רב פון דענקאוו, אויפגעשטעלט די יידישע "יסודי התורה" שולע אין סטאמפארד היל, און הערשלס עלטערן האבן אים געשיקט לערנען דארטן אין א יידישער שולע.
עטלעכע זעקס וואכן נאך זיין בר מצוה, אנהייב כסלו תש"ד, איז הערשל פאר'יתומט געווארן פון זיין מוטער. ווען רב פרדס האט אויפגעשטעלט די מתיבתא, די ערשטע ישיבה אין סטאמפארד היל, איז הערשל געווען פון די ערשטע בחורים דארטן. ער האט געלערנט ביי הרב פרדס און הרב אלחנן היילפרין (אן איידעם פון רבי נחום ליצבארסקי), וואס איז געווען א מגיד שיעור אין דער מתיבתא, און ביים ראש ישיבה רבי יעקב ארנשטיין. שפעטער האט ער געלערנט ביי רבי אברהם שמואל ראנד, דער צווייטער ראש ישיבה. נאך אלס בחור איז ר' הערשל אויפגענומען זאגן א שיעור אין דער מתיבתא, וואס ער האט נישט אויפגעהערט ביז זיינע לעצטע טעג.
ער האט חתונה געהאט מיט א טאכטער פון ר' עמרם ברוין פון לאנדאן. זיין התמדה איז געווען אויף אזא שטייגער אז דעם טאג פון זיין חתונה האט ער נישט פארפעלט זאגן זיין שיעור אין דער ישיבה.
אגנעס מאניקא
קליין|אַגנעס מאָניקאַ אַגנעס מאָניקאַ מולדזשאָטאָ (געבוירן דעם 1טן יולי 1986) אויך באקאנט דורך זייַן בינע נאָמען אַגנעז מאָ, איז אַ זינגער און קינסטלער נאַציאָנאַליטעט אינדאנעזישע. ער אנגעהויבן זיין קאַריערע אין די פאַרווייַלונג אינדוסטריע אין די עלטער פון זעקס ווי אַ קינד זינגער. אַגנעס האט באפרייט דרייַ אַלבומס פון קינדער וואס געראטן צו באַפרייַען זיין נאָמען צו אַ רודערן פון פאָלקס זינגער אין די תקופה פון 1990. אין דערצו צו געזאַנג, ער איז געווען אויך אַ פּרעסענטער אין עטלעכע קינדער ס טעלעוויזיע ווייזט. ווען אַ טיניידזשער, אַגנעס אנגעהויבן צו אַראָפּוואַרפן אין דער וועלט פון אַקטינג. זיין אויסזען אויף די זייף אָפּערע פרי חתונה (2001) קאַטאַפּאַלטיד אים מצליח. אַגנעס דעמאָלט באַשטערנטע אין אַ סעריע פון ​​זייף אָפּעראַס וואָס מאַכן עס די העכסטן-באַצאָלט טיניידזש קינסטלער בייַ אַז צייַט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס קאַטעגאָריע:אינדאנעזיע קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
הערשל דיאמאנט
ר' הערשל איז געווען א גאר באקאנטער סקווערער חסיד, ער איז געווען דער אפציעלער גבאי אין אייראפע, פון די מעמדות פארן סקווערער הויף. יעדעס מאל וואס ער פלעגט באזוכן אינעם סקווערער הויף, איז ער מכובד געווארן לפי כבודו מיט די העכסטע כיבודים.
אין ווינטער תש"ע איז ער געווארן קראנק און ער איז נפטר געווארן אין חודש ניסן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:כהנים קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
איתן קאבל
איתן קאַבל (העברעאיש: איתן כבל; געבוירן דעם 23סטן אויגוסט 1959, י"ט אב ה'תשי"ט) איז א ישראלדיקער פאליטיקער וואס האט פארטרעטן די ארבעטס-פארטיי אינעם כנסת.
אהבה ממבט שני
אהבה ממבט שני (עהנגליש: Love at Second Sight) איז א ישראלישער העברעיאישער דראמאטישער ראמאנטישער 1998 פילם רעזשיסיהרט דורך מיכל בת אדם.
איתן קאבל
ביאגראפיע
קאַבל איז געבוירן געווארן אין ראש העין. א שטיק צייט האט ער געלערנט ביי רבי ישכר מאיר אין ישיבת הנגב. נאך זיין צה"ל דינסט האט ער געלערנט אינעם העברעאישן אוניווערסיטעט פון ירושלים, און איז געווען דער פרעזידענט פונעם סטודענטן פארבאנד.
אהבה ממבט שני
געשיכטע
א מיידל אין תל אביב פארליעבט זיך אין א מאן וועהמען זי האט אומווילנדיג פאטאגראפיהרט. זי טרעפט עהם ביים אויפשטייגן אויף א פליגער און בעהט עהם זייער שטארק צו בלייבן רעדן מיט איהר אבער עהר אנטזאגט ווייל ער קען איהר נישט.
איתן קאבל
פאליטישע קאריערע
נאך זיין גראדואירן האט ער געדינט אלס אן אסיסטענט צום לאנדווירטשאפט מיניסטער אברהם כ"ץ-עוז, צו שמעון פרס און בנימין בן-אליעזר.
אהבה ממבט שני
געשיכטע
אין די לעצטע מינוט דרייעט עהר זיך צוריק און גייט איהר אויפזוכן.
איתן קאבל
פאליטישע קאריערע
ער איז ערשט געוויילט געווארן צום כנסת אין 1996. ער איז געוועזן פארזיצער פון דער אונטער-קאמיסיע פאר דער בערזע און די קאמיסיע פאר עקאנאמישע אינטערעסן. היינט איז ער א מיטגליד פון דער הויז קאמיסיע און די פרעמדע אינטערעסן און פארטיידיקונגס קאמיסיע.
אין 2007 האט ער רעזיגנירט פון זיין שטאנד אלס מיניסטער אָן פארטאפעל און געבעטן פון אהוד אלמערט צו רעזיגנירן אויך. ער האט געזאגט "נישט מער קען איך זיצן אין א רעגירונג געפירט דורך אהוד אלמערט". ער האט רעזיגנירט נאך אז די ווינאגראד קאמיסיע האט פובליצירט א באריכט וואס האט אנגעקלאגט אלמערט און אנדערע מיטגלידער פון דער ישראל־רעגירונג פאר די פעלערס אין דער צווייטער לבנונישער מלחמה.
אהבה ממבט שני
וועב לינקען
קאטעגאריע:העברעאיש-שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:ישראל פילמען קאטעגאריע:1998 פילמען קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען קאַטעגאָריע:ראמאנטישע פילמען
איתן קאבל
פאליטישע קאריערע
קאַבל איז צוריקגעקומען אין די 2009 וואלן און איז געשטעלט געווארן זיבעטער אין דער ליסטע פון דער פארטיי. אין יענער צייט האט ער אנגעהויבן א געזעץ וואס האט באגרענעצט ווארטן אין טעלעפאן צענטערס.
משפחה
ער האט געהייראט זיין ווייב נועה און זיי האבן פיר טעכטער, שחר, שירה, טל, מאיה. ער וואוינט אין זיין געבורט שטאט ראש העין. ער איז באקאנט אלס א מכבי תל-אביב אנהענגער אין פוסבאל און קוישבאל.
29סטן נאוועמבער
דער 29סטער נאוועמבער איז דער 333סטער טאג פון יאר (334סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 32 טעג.
גאלאנטא
גאַלאַנטע אדער גלאַנדע איז א קליין שטעטעלע אין סלאוואקיי, 50 ק"מ מזרח פון דער הויפטשטאט פרעשבורג. גאלאנטא האט א באפעלקערונג פון 16,000 איינוואוינער. גאלאנטא איז 10 ק"מ דרום פון סערעד, 14 ק"מ מערב פון וועטש (וואו ר׳ הלל קאלאמייער איז געבוירן), 16 ק"מ מזרח פון יאקע, 20 ק"מ דרום פון טירנוי און 30 ק"מ מערב פון נייטרא.
ביים וואג איז דא צוויי דערפלעך, אויף דער זייט פון גאלאנטא הייסט דאס שטעטעלע שאלא (אויף אונגאריש וואגשאללא) (אזוי ווי דונא סערדהעל וואס ליגט ביים דוניי און באדראג קערעסטיר וואס ליגט אויף דעם באדראג) און אויף דער אנדערער זייט איז דאס שטעטעלע וועטש וואו ר׳ בענדיט ליכטנשטיין אבי ר׳ הלל האט געוואוינט.
אויף דער זעלבער זייט וואסער פון וועטש ארויף צו צפון איז נייטרא וואו אידן האבן געוואוינט הונדערטער יארן און אויף דרום מזרח נישט צו ווייט איז שוראני (שוראן) ווי דער הייליגער ליקוטי חבר בן חיים און דערנאך רבי יהודה גרינוואלד, שפעטער אב״ד סאטמאר איז געווען רב.
אידעלעך האבן זיך באזעצט אין דעם געגנט לכאורה סוף יארן שנות ת׳ ביז עס האט זיך אנטוויקלט א קהילה מיט אירע צוגעהערן אין די שפעטערע יארן פון שנות ת״ק. סוף ת״ק יארן איז געווען א רב ר׳ יודא ליב טעלטש צו וועמען עס איז דא עטליכע געשריבענע תשובות פון חתם סופר און בזמנו האט מען געמאכט די תקנת הקהלה אויף וואס דער דין תורה האט זיך באצויגען 60-70 יארן שפעטער. אזוי האט זיך די קהילה געפירט צענדליגער יארן ווי אלע אנדערע שטעטלעך מיט רבנים גרעסערע און קלענערע על מי מנוחות.
א שטיק צייט איז ר׳ מנחם דייטש נכד בעל אהל דוד אב"ד ניישטאט געווען רב און דערנאך איינער ר׳ אליעזר פאשקעס וועלכער איז געווען א תלמיד פון חתם סופר און איז אוועק אנפאנג תר״ם יארן אונטערוועגנס אין סערדעהעל. דערנאך איז געווען א רב ר׳ שמעון פריעדמאן וועלכער האט אויך אויפגענומען זיינס אן איידעם ר׳ משה פעלדמאן אלס דיין אין שטאט און ר׳ שמעון איז געווען רב ביז זיין פטירה אן שנת תרנ"א.
דעמאגראפיע
אין 1910, האבן 89.6% פון דער באפעלקערונג גערעדט אונגאריש ווי מוטערשפראך, 6.2% סלאוואקיש און 3.5% דייטש אדער יידיש. לויט זייער רעליגיע זענען זיי געווען 65.3% קאטאליקן, 32.4% יידן און 1.3% לוטעראנער.
צווילינג שטעט
גאלאנטא האט די צווילינג שטעט:
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין סלאוואקיי קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
25סטן אויגוסט
דעם 25סטן אויגוסט איז דער 237סטער טאג פון יאר (238סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 128 טעג.
פייערטעג און פאסירונגען
25
גאסטראנאמיע
גאַסטראנאמיע איז די געביט וואס נעמט ארום קאכן און צוגרייטן עסן.
דער שולהויף
דער שולהויף איז דאס נאהנטע בוך ארויסגעגעהבן דורכן יודישן שרייבער חיים גראדע אין יאהר 1958 אין ניו יארק דורכן יצחק זעמל פאָנד ביים דיסטריקט זעקס פונעם יידיש-נאציאנאלער ארבעטער-פארבאנד.
אינהאלט
דאס בוך אנטהאלט דריי לעהנגערע דערציילונגען, געשיכטעס וועלכע דרייען זיך ארום דאָס יודיש לעהבן אין די אלטע קלויזן אינעם ווילנע שולהויף אין דער יודישער געטא וואו דער מחבר איז אויפגעוואקסן.
בס"ה אנטהאלט דאס בוך 378 זאהטן.
דער ברונעם
דאס איז די לעהנגסטע ערציילונג וועלכע באשטייט פון פיער-און-צוואנציג קאפיטלען.
א פשוטער יוד מענדע, א טרעהגער, מוטשעט זעך צאמצושטעלן געלט צו פאררעכטן א צעבראכענעם ברונעם אויפן הויף, כדי די איינוואוינער זאלן זעך נישט דארפן שלעפּן וואהט אדער צו די נישט-יודישע שכנים פאר וואסער.
אינמיטן דער געשיכטע שילדערט ער אן אסיפת הרבנים אין ווילנע בראש פונעם גדול הדור דער חפץ חיים.
ר' נחומל דער מַלווה
פערצן קאפיטלען.
ר׳ נחומל איז אן עלטערער יוד וועלכער באקומט דאלארן פון זיינע קינדער אין אמעריקע. העלפט ער דערמיט ארויס יודן מיט הלוואות אויף משכונות, אבער זיין עלצטער זוהן זאַווע, פון וועהמען ער האט ווייניג נחת, וויל ער נישט שטיצן.
די דראמע שפיהלט זעך אפ ווען דער מלווה ליגט שוין אויפן טויט-בעטל.
שפרה׳לע
דאס איז די קורצסטע ערציילונג אינעם באנד מיט בלויז פינעף קאפיטלען.
זי שילדערט די דראמע וואו שפרה׳לע, וואס האט נישט קיין קינדער, גט זיך אָפּ פון איהר מאן איסר דער שלימזל כדי צו הייראטן מיט טעווקע דער ווייבערניק. עס גייט איהר שלעכט מיט עהם, אבער איסר לייכט ס'מזל בעסער פון איצט אהן. ער האט חתונה מיט זלאַטע און זי געבוירט עהם א יונגל.
שוהלן און קלויזן
קאַטעגאָריע:יידישע ביכער קאטעגאריע:ביכער ערשינען אין 1958
חזנים בשירי יידיש - חלק ב'
חזנים בשירי אידיש - חלק ב איז אלבאם פון יודישע לידער ארויסגעגעבן דורך ישראל מיוזיק אין יאהר 2005.
עס איז איינע פון זייערע לעצטע אלבאמען.
קאוד נומער (ICD): 5133.
וועב
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס קאטעגאריע:אידישע לידער קאַטעגאָריע:נגינה
ווערוואלף
קליין 135px|קליין|א גראוויר פון א ווערוועלף אטאקע פון לוקאס קראנאך דער עלטער, ארום 1510 א ווערוואלף (אויך וואלקעלאק אדער ווילקאלאק) איז אין מיטאלאגיע און פאלקסקונדע פארברייטעטע אָנגעהויערליכע בריה, וואס איז כאראקטירט אלס א מענטש דער פון צייט צו צייט, באזאנדערעס ביים פאלע לבנה, צו איינעם וואלף משתנה זיין, אדער צו איינעם האלב-וואלף האלב-מענטש.
ספר חסידים סימן תתתרס"ה שרייבט וואס ס'דא אזאלעכע זאך ווי א ווערוואלף, וואס קאמט פון בלוט און טרינקט בלוט. אין סימן קע"א דארט שטייט וויאזוי מ'קען מרפא זיין א קינד וואס איז א ווערוואלף: מ'דארף אויפהאקן זיין ציין און זיין שוואנץ, או ער ווערט נארמאל. רבי מנחם ציוני שרייבט אין "ספר ציוני" וואס ס'דא "וכן איתא במקצת אנשים שנעשים זאבים". רבי אפרים ברבי שמשון, אין זיין פירוש אויף פרשת ויגש, בעהויפטט וואס בנימין איסט געווען איינעם ווערוואלף: "בנימין היה זאב יטרוף וטורף בני אדם לעתים, וכשבא לו העת שנהפך לזאב שנאמר "בנימין זאב יטרף", ובעוד שהיה אצל אביו נשען על הרופא ובאותו זכות לא היה נהפך לזאב, שכך אמר ועזב את אביו ומת, כלומר כשיפרד מאביו יהפך לזאב לעוברי דרכים והיה כל מוצאו יהרגהו." אין "שבחי הבעש"ט" ס'שטייט וואס דער בעש"ט, ווען ער איז געווען א תשב"ר, האט גהרגעט א "חיה רעה וואס הייסט וואקילאק" מיט א האלצערנע שטעקן.
עס זענען דא א סאך מעשיות וועגן ווערוועלף, צום ביישפיל די אלט-גריכישע געשיכטע פונעם קעניג ליקאון, וואס האט געהרגעט זיין אייגענעם זון און אלס עונש איז געווארן א וואלף. אין א סך מעשה'ס מ'קען איין ווערוואלף נאר מיט א זילבערנע וואפע, הויפטליך א זילברענע געשאס.
רעפערנצן
קאַטעגאָריע:מיטאלאגישע באשעפענישן
קאמעניץ
קאמעניץ איז א שטעטל אין בריסקער וואבלאסט אין מערב בעלארוס, נעבן דער פוילישער גרענעץ, וואו עס האט עקזיסטירט ביזן חורבן א גרויסע אידישע קהילה.
קאמעניץ געפינט זיך אומגעפער 40 ק"מ צפון פון דער שטאט בריסק, און איז דער צענטער פונעם קאמעניץ דיסטריקט. אין 2009 איז איר באפעלקערונג געווען בערך 8,400 מענטשן. די ליאַסנאַיאַ טייך האקט איבער דאס שטעטל.
כנסת בית יצחק ישיבה
די ישיבה כנסת בית יצחק, געגרינדעט אין סלאָבאדקע אין 1897, איז אין 1926 אריבער קיין קאמעניץ און איז געווארן באקאנט אלס די קאמעניצער ישיבה. די ישיבה איז אנגעגאנגען אין שטאט ביז 1939, ווען די שטאט איז איינגענומען געווארן דורך די סאוועטן. די קאמעניצער תקופה איז געווען די פרוכטבארסטע אין דער געשיכטע פון ​​דער ישיבה, און עס איז אנגעפירט געווארן דורך רבי ברוך בער לייבאוויץ. אין די 1940ער יארן איז אין ירושלים געגרינדעט געווארן א קאמניצער ישיבה דורך רבי משה בערנשטיין און רבי יעקב משה ליבאביץ.
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין בעלארוס
אנטי-פעמיניזם
ֿ אנטי-פעמינינזם איז אן אידעאלאגיע פון אפאזיציע צו פעמיניזם. אנטי-פעמיניסטישע גרופּעס זאגן אז היינטצייטיקער פעמיניזם, זעט שטארקע ווירק אויפן געזעץ-געבונג, איז קומען-צו פון דעם האס צו מענטשן און ווייַל פון דעם ס'איז א נעגאטיווע דערשיינונג.
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
מאן בלאנק
קליין|300px|דרום זייט פון מאן בלאנק מאָן בלאַנק (, טייטש "ווײַסער באַרג") איז דער העכסטער בארג אין די אלפן. ער געפינט זיך אין מערב אייראפע, אויפן גרעניץ צווישן פראנקרייך און איטאליע. זיין שפיץ איז 4,810 מעטער איבערן ים־פלאך.
אונטערן בארג גייט דער 11.6 ק"מ מאן בלאנק טונעל צווישן פראנקרייך און איטאליע.
קאַטעגאָריע:בערג קאַטעגאָריע:איטאליע קאַטעגאָריע:פראנקרייך
וואלאפוק
וואָלאַפוק (volapük וועלט-שפראך) איז א געבוירטע שפראך וואס איז באשאפן געווארן אין 1879 דורך יאָהאַן מארטין שלייער, א רוימיש-קאטוילישער גלח אין באדען, דייטשלאנד. שלייער האט גע׳חלמ׳ט, אז גאט איז געקומען צו אים און אים געבעט צו באשאפן די אינטערנאציאנעלע שפראַך. אין 1889, האט די שפראך געהאט בערך א מיליאן רעדער. וואלאפוק איז שפעטער געווארן פארגעסן מיטן אנקומען פון עספעראנטא.
האנס קריסטיאן אנדערסען
קליין
יונגע יארן
האנס קריסטיאן אנדערסען איז געבוירן געווארן דעם 2טן אפריל 1805 אין דער שטאט אדענסע, דענמארק. דעם 26סטן אפריל 1816, ווען ער איז געווען אלט 11 יאר, איז זיין פאטער געשטארבן. נאכדעם האט ער כמעט אויפגעהערט גייען לערנען אין דער שולע, נאר ער פלעג דערציילן מעשה'ס. ביי די 14 יאר האט ער געצויגן קיין קאפנהאגן צו ווערן אן אקטיאר; דארט איז ער געווען גאר ארעם.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דענער קאַטעגאָריע:דיכטער קאַטעגאָריע:שרייבער
עיל
עיל (ענגליש: Ale) איז א סארט ביר געמאכט פון גערשטן און הייוון. אין פארגלייך צו די לאגער ביר, נעמט די עיל ביר שנעלער צו מאכן און איז עטוואס זיסער.
געווענליכע עיל אנטהאלט האפן.
1982
1982 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן פרייטיק.
אקוואריום
האלטן אן אקוואריום איז א פאפולערער האבי ארום דער וועלט. מען פרובירט צו שאפן א סביבה פאר די פיש וואס איז ענלעך צו די נאטירלעכע וואוינערטער. מען דארף אכט געבן אויף וואסער קוואליטעט, ליכט, און עסן.
ס'זענען דא גרויסע אקוואריומס פארן ציבור וואס זענען, טוריסטן אטראקציעס. זיי ווייזן די פיש און אנדערע בעלי חיים אין גרויסע טאנקען. אפטמאל האלטן זיי זגאלן וואס זענען נאענט צו אויסשטארבן.
קאַטעגאָריע:פארוויילונג קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
הויפט זייט/ד' סיון
ד' סיון היום שמונה וארבעים יום שהם ששה שבועות וששה ימים לעומר.
סיון 04 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ד' בסיוון
30סטן נאוועמבער
דער 30סטער נאוועמבער איז דער 334סטער טאג פון יאר (335סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 31 טעג.
פייערטעג
נאוועמבער 30
שוק מחנה יהודה
קליין|250px|מחנה־יהודה מאַרק דער מחנה יהודה מאַרק איז א גרויסער מארק אין ירושלים, וואס איז באוואוסט אלס צענטער פון עסנווארג פון אלע סארטן, און נאך אנדערע ארטיקלען, ווי קליידער, הויז באדערפענישן פארן קיך, ארגאנישע עסן, בלומען, זיסווארג און בעקערייען, רעסטאראנטן און נאך אנדערע געשעפטן. איידער די וואלן, קומען פאליטיקער באזוכן די שוק, אויפצוטרייבן שטיצע צווישן די וויילער. די הענדלער אין דעם מארק, זענען בעיקר באוויסט אלס זיין שטיצער פון בית"ר ירושלים.
אנגעהויבן האט זיך עס אין ניינצטען יאר הונדערט, מיט אראבישע דארפסלייט וואס זענען געקומען פארקויפן זייער סחורה, צו די איינוווינער פון נחלאות. נאכן האבן סוקסעס האבן צוביסלעך יידישע פעדלער איבערגענומען דעם ליידיקן שטח פון די אראבער, און האבן אויפגעשטעלט בודקעס.
ווען דער בריטישער מאנדאט איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל, האבן זיי געהאט פלענער צו טוישן אסאך זאכן דארט, די קרעמער האבן זיך קעגנגעשטעלט.