cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
מיקלאש הארטי
נאך דער מלחמה
הארטי האט געשריבן אין זיין צוואה, אז מען זאל אים באגראבן אין אונגארן, נאר נאכדעם וואס דער לעצטער רוסישער סאלדאט פארלאזט אונגארן. אין 1993 איז זיין געביין געברענגט געווארן צו קאנדערס, דאס דארף וואו ער איז געבוירן.
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער קאַטעגאָריע:אונגארן קאַטעגאָריע:מאטראסן
30סטן מיי
דעם 30סטן מיי איז דער 150סטער טאג פון יאר (151סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 215 טעג.
פייערטעג
30
Windows Calendar
left|thumb|250px|װינדאָס־קאַלענדאַר אין װינדאָס־װיסטע Windows Calendar (װינדאָס־קאַלענדאַר) איז אַ קאַלענדאַר אפליקאציע אײַנגעבױט אין Windows Vista. די װינדאָס־קאַלענדאַר איז תּומך א iCalendar טעקע־מוסטער, און האָט די מעגלעכקײַט צו פּובליקירן די קאלענדאר פֿונקציעס צו דער נעץ מיט נוצן HTTP אדער WebDAV. אױך קען מען זײ פובליקירן אין אַ לאָקאַלער נעצװערק.
ארסענאל אונטערגרונט סטאנציע
אַרסענאַל (Arsenal) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער פיקאדילי ליניע וואס געפינט זיך אין א שטילער גאס אין הייבורי, צפון לאנדאן.
Windows Calendar
די Windows Calendar איז ענדלעך צו דעם Microsoft Outlook קאלענדאר, אױסער דעם װאָס מען קען פּובליקירן די קאלענדאר פֿונקציעס צו דער נעץ און עס קומט אײַנגעבױט מיט דער Windows, מען דאַרף עס ניט קױפן באַזונדער מיט דער Microsoft Office.
Windows Calendar פֿונקציעס
קאַטעגאָריע:Windows קאמפאנענטן
16טן מיי
דעם 16טן מיי איז דער 136סטער טאג פון יאר (137סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 229 טעג.
געבוירן
קליין|120px|אפרים קציר
פייערטעג
16
ארסענאל אונטערגרונט סטאנציע
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט מיטן נאמען דזשילעספי ראד אויף דער דעמאלסטיקער גרויסנארדערן, פיקאדילי און בראמפטאן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 15טן דעצעמבער 1906. אין 1932 האט מען געענדערט דעם נאמען פון דער סטאנציע אויף ארסענאל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
הערקולעס (1997 פילם)
הערקולעס (ענגליש: Hercules) איז אן אנימירטער מוזיקפילם פון 1997, וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס און באפרייט געווארן דורך וואלט דיזני פילמען. ער איז דער 35סטן פולער לענג דיזני אנימירטער פילם.
שטימע אקטיארן
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאַטעגאָריע:דיזני אנימירטע פילמען קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
משה לייב סאסאווער
רבי משה יהודה לייב ערבליך זצ"ל (ה'תק"ה - ד' שבט ה'תקס"ז) רב אין סאסאוו, באקאנט אלס רבי משה לייב סאסאווער.
אפשטאם
רבי משה לייב איז געבוירן אין בראד אין יאר ה'תק"ה, צו זיין פאטער הרב יעקב ערבליך, פון בראד, א זון פון הרב יוסף יוסקא (ערבליך), רב אין פאדקאמין, פארפאסער (מחבר) פון ספר אהל יוסף.
דער פאטער רבי יעקב איז געווען פון די באקאנטע תלמידי חכמים וואס זענען געזעצן און געהארעוועט אין תורה טאג און נאכט אין דער בראדער קלויז, און זיך נישט פארנומען מיט קיין שום ארבעט. זיין ווייב האט אביסל געהאנדלט, און דערפון אריינגעברענגט אויף ברויט און וואסער.
די רביצין איז געבליבן פארביטערט, ס'האט נישט געפינען קיין לעזונג צו איר שווארן לאסט, ביז איין טאג קלאפט ביי איר א באקאנטע, און פארציילט, מיין מאן פירט א בעקעריי אין נויטיקט זיך אין עמיצן וואס זאל אים צוהעלפן, פילייכט וואלט משה לייב'לע געקומען ארבעטן אין געוועלב, און איר מאן וועט אים באלוינען דערפאר. משה לייב'לע האט געהארכט דעם שמועס, און האט מיט צופרידנהייט צוגעשטימט צו שפייזן זיינע צובראכענע עלטערן. ווען ביים בעקער איז נישט מער געווען אזויפיל ארבעט איז רבי משה לייב'לע ארומגעגאנגען איבער די געשעפטן פרעגען ווער ס'דארף הילף. אזוי ארום איז משה לייב'לע געווארן שטאטס-משרת, און יעדער וואס האט געדארפן הילף האט געוואוסט זיך צו ווענדען צו אים. איין טאג האט ער אויפגעהאקט אייז צו שעפען וואסער, און איין טאג האט ער געהאקט האלץ, און אן אנדערען טאג איז ער ארומגעגאנגן איינמאנען חובות, און אזוי ווייטער.
רבנות
משה לייב איז געווארן א תלמיד מובהק פון דעם רבי'ן ר' שמעלקא, ביי וועמען ער האט געלערנט זיבן יאר.
אין יאר ה'תקמ"ג האט מען אויפגענומען רבי משה לייב אלס רב אין סאסאוו.
הסתלקות
רבי משה לייב איז נפטר געווארן ד' שבט ה'תקס"ז, אין סאסאוו.
פאמיליע
רבי משה לייב האט געהאט צוויי קינדער:
געטא לידער
געטא לידער ערשטער טייל איז א מוזיק אלבאם פון יודישע לידער געזינגען דורך אנא ווינאקור א קריעג איבערלעבער, מיטן גאסט זינגער חזן פנחס בארנשטיין פון ווארשע.
ער איז ערשינען אום 1973 דורך גרעטער רעקארדינג אונטערן קאד נומער GRC 300.
אינהאלט
די קאסעטע אנטהאלט דרייצן געזאנגען פון געטא און יודישן פאלקלאר. די מוזיק איז געשפילט דורך די סימפאניע ארקעסטער.
צווייטע זייט:
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס קאטעגאריע:חורבן אייראפע
דראט-רעקארדירן
דראָט־רעקארדירן (ענגליש: wire recording), אדער ווי אנדערע רופן דאס די בענדלעך, איז געווען א שטימע רעקארקדירן מיטל דורך מאגנעטן אויף שטאלענע אדער זשאווערפריי שטאלענע דינע דראטן.
עס איז איבערגענומען געווארן דורך דער מאגנעטיש טעיפ סיסטעם וועלכע מ'האט שפעטער געטוישט צו ניצן קאסעטן.
עס איז צוערשט גענוצט געווארן אין די שפעטע 1890ער יאהרן און געווען שטארק פאפולער אין די 1940ער און פופציגער יאהרן. וואס כאטש די מאגנעטיק טעכנאלאגיע איז שוין געווען, האבן מענטשן פריוואט גענוצט די אזוי גערופענע בענדלעך.
למעשה איז עס ארויס פון באנוץ וויבאלד עס איז שווער געווען צו באהאנדלען, די דראנטן פלעהגן זיך אפט צורייסן און פארקניפן און ס'איז געווען א גאנצע עבודה עס אויפצוקניפן.
אין פארגלייך צו טעיפ רעקארדערס האט עס פארמאגט א שנעלע גיך. א שעה רעקארד איז באשטאנען פון איבער זיבן טויזנט פוס גאר דינע דראט (ווי האר) ארום א דריי אינטשיגע רעדל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:איינשפייכלערונג מיטלען
וועמבלי צענטראל סטאנציע
וועמבלי צענטראל (ענגליש: Wembley Central) איז א נעצווערק באן איבערבייט סטאנציע אין היי סטריט, וועמבלי, אין צפון־מערב לאנדאן, באדינט דורך דער בעקערלו ליניע פון לאנדאנער אונטערגרונט, דורך דער וואטפארד ליניע פון לאנדאנער איבערגרונט, לאנדאן נארדוועסטערן אייזנבאן און סאדערן רוטעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1842 אויף דער לאנדאן און בירימינגהאם באן מיטן נאמען סאַדבורי. דעם 1טן מיי 1882 האט מען געענדערט דעם נאמען צו סאדבורי און וועמבלי. בעקערלו ליניע באדינונגן האבן אנגעהויבן דעם 16טן אפריל 1917. אום 5טן יולי 1948 האט די סטאציע באקומען איר היינטיקן נאמען וועמבלי צענטראל. פון 24סטן סעפטעמבער 1982 ביזן 4טן יוני 1984 האט די בעקערלו ליניע נישט באדינט די סטאנציע.
זייט פעברואר 2009 שטעלן זיך אפ דא די סאדערן באנען צווישן מילטאן קינס צענטראל און מזרח קרוידן (יעדע שעה מאנטיק-שבת)
אין דעצעמבער 2014 האבן אנגעהויבן שטעלן זיך אפ דא די לאנדאן מידלאנד באנען צווישן לאנדאן יוסטאן און (יעדע שעה מאנטיק-שבת)
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון ברענט
ניימאר
ניימאַר דאַ סילוואַ סאַנטאס (געבוירן 5טן פעברואר 1992), באַוואוסט אלס ניימאר, איז אַ בראַזיליאַנישער פוטבאל-שפילער וואָס שפילט  פֿאַר  פאריז סט. דזשערמאן און דער בראזיל נאַציאָנאַלער פוטבאל מאַנשאַפֿט. ער ווערט גערעכנט איינער פון די בעסטע שפילער אין דער וועלט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:פוסבאלערס
באלעבאס
בעל הבית איז א פרומע יודיש שפראכיגע וועבזייטל וואס איז בעיקר געאייגנט פאר ביזנעסלייט.
צו זיין א מעמבער קאסט 25 דאלער א יאר אבער זיי פארמאגן א פארומס אפטיילונג וואס דארט קען מען שרייבן אומזיסט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך וועבזייטלעך
משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק
רבי משולם דוד סאלאווייטשיק (תרפ"ב, 1921– י״ח שבט תשפ"א, 2021) האט געפירט א בריסקער ישיבה אין ירושלים. ער איז געווען דער נשיא פון דער עדה החרדית.
ביאגראפיע
קליין| הרב דוד סאלאווויטשיק מיט זיין פאטער, דער בריסקער רב, ביים כותל מערבי רבי משולם דוד איז געבוירן געווארן אין תרפ"ב, דער פינפטער פון צוועלף קינדער צו הרב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק, שטאטס רב פון בריסק און זיין ווייב, מרת אלטא הינדא, טאכטער פון הרב חיים אוירבאך. ער האט געהייראט יהודית, א טאכטער פון רבי אשר שטערנבוך פון לאנדאן און א שוועסטער פון הרב משה שטערנבוך, היינטיקער ראב"ד פון דער עדה החרדית. זיין שוואגער הרב חנוך ערנטרוי, מאן פון זיין ווייב׳ס שוועסטער רחל, איז געווען ראב״ד אין לאנדאן.
ער איז געווען א מגיד שיעור אין דער בריסקער ישיבה פון זיין ברודער הרב בערל. נאך זיין ברודערס פטירה זענען געווען חילוקי דעות ווער זאל איבערנעמען די ישיבה, און רבי משולם דוד האט אויפגעשטעלט אן אייגענע ישיבה אינעם גוש שמונים געגנט אין ירושלים. רבי דוד'ס ישיבה פירט זיך ווייטער אין דער בריסקער שיטת הלימוד, מיט א דגש אויף התמדה אין לערנען. די ישיבה פון זיין נעפע רבי אברהם יהושע לייגט א דגש אויף חריפות אין לערנען. אנדערש ווי רבי אברהם יהושע, וואס איז שטארק מקפיד נישט צו פארשפרייטן זיינע שיעורים אינדרויסן פון דער ישיבה, רבי דוד'ס שיעורים זענען געדרוקט און פארעפנטליכט.
תשרי תשפ״א האט ער געכאפט די קאוויד-19 מחלה, פון וואס ער איז נפטר געווארן אין ירושלים זונטיג פארטאגס י״ח שבט תשפ״א.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רבנישע לויים קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:רבנים פון בריסק קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ירושלים קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה
ח' טבת
די טעג ווען ח' טבת קען געפאלן זענען:
יארצייטן
קאַטעגאָריע:טבת
מאנגעשלאק האלבאינדזל
קליין|300px|מאפע פונעם מאנגעשלאק האלבאינדזל (רוסיש) דער מאַנגעשלאַק האלבאינדזל (קאזאכיש: Маңғыстау түбегі) איז א האלבאינדזל אויף דער מזרח-זייט פון קאספישן ים אין קאזאכסטאן. אויף דער צפון-זייט פון דער מאנגעשלאק האלבאינדזל איז דער בוזאטשי האלבאינדזל, ארום וועלכער די מאנגעשלאק, טויטער קופטיק און קאידאק איינגאסן זענען מסובב. אויף דער מערב-זייט קומט ארויס דער טיוב-קאראגאן האלבאינדזל, און אויף דרום-זייט פון מאנגעשלאק האלבאינדזל איז קאזאכיש איינגאס געפונען. דער האלבאינדזל גפינט זיך אינעם מאנגיסטאווער אבלאסט פון קאזאכסטאן.
קאַטעגאָריע:האלבאינדזלען קאַטעגאָריע:קאזאכסטאן
טעהראן
טעראַן (פערסיש: تهران) איז די הויפטשטאט פון איראן מיט א באפעלקערונג פון 7 מיליאן מענטשן.
עקאנאמיע
מער ווי העלפט פון דער פאבריקאציע אין איראן געפינט זיך אין דעם טעהראן ראיאן. די פאבריקאציע שליסט איין פאבריקן פאר אויטאמאבילן, עלעקטראניק, עלעקטרישע פראוויזיעס, געווער, טעקסטיל, צוקער, בעטאן און כעמיקאלן. אויך איז דא אין דרום פון דער שטאט א נאפט ראפינעריע.
צענטער|קליין|900px|טעהראן בייטאג צענטער|קליין|900px|טעהראן ביינאכט
קאַטעגאָריע:שטעט אין איראן קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
בית חלקיה
בית חלקיה איז א חרדיש דארף, געפירט אלס "מושב", אין צענטער פון ארץ ישראל, אין די גרעניצן פון דער נחל שורק פארוואלטונג.
בית חלקיה געפונט זיך נעבן די מושבים יד בנימין און חפץ חיים הארט אויפן שאסיי נומער דריי.
דאס דארף איז געגרינדעט געווארן אין ה'תשי"ג דורך א גרופע חרדישע אימיגראנטן, דאן האבן זיי זיך בעיקר אפגעגעבן צו באארבעטן די ארומיגע פעלדער און האדעווען בהמות. זינט דאן היט מען דארט שמיטה לויט די אנווייזונגען פונעם חזון איש. היינט וואוינען דארט אומגעפער הונדערט פאמיליעס, רוב פון זיי פארנעמען זיך מער נישט מיט פארם ארבעט נאר פארן טעגליך ארויס צו די ארומיגע שטעט. רוב פון די אמאליגע קלענערע פעלדער זענען פאראייניגט געווארן אויף עטליכע גרויסע אונטערנעמונגען און עס ווערט אנגעפירט דורך עטליכע פון די לאקאלע איינוואוינער.
טייל איינוואוינער פארמאגן אויך שטאלן מיט בהמות, און שטעלן צו פארשידענע אטראקציעס פאר באזוכער.
עס געפונען זיך אין דארף צוויי שולן, צוויי באזונדערע מנינים פאר נוסח אשכנז און נוסח עדות המזרח. אויך זענען דא דארט מוסדות התורה, אריינגערעכנט די ישיבת בעלזא פאר בחורים.
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל קאַטעגאָריע:פרומע אידישע געגנטן
אדינגטאן ווילעדזש טראם סטאנציע
אדינגטאן ווילעדזש, אויך באוואוסט ווי אדינגטאן איבערבייט, איז א טראמלינק סטאנציע צוזאמען מיט א בוסן סטאנציע וואס באדינט אדינגטאן אין דער לאנדאנער בארא פון קרוידן, דרום לאנדאן. די טראם סטאנציע ווערט באדינט דורך טראמלינק רוטע 3, וואס פארט צווישן ווימבלדאן און ניי אדינגטאן.
טראם סטאנציע שילד|קליין|רעכטס
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
נר למאור
נר למאור איז א ספר וואס האט געשריבן הרב ראובן מרגליות, עס איז א פירוש אויפן ספר אור החיים אויף חמשה חומשי תורה. געדרוקט דאס ערשטע מאל אין ירושלים תרצ"ב, און דערנאך איז עס געווארן איבערגעדורקט מיט פיהל הוספות און תיקונים אין יאהר תשט"ז.
עס אנטהאלט אלע מראה מקומות און הערות אויף דעם ספר, געשריבן זייער פאכמאניש, מיט גרויס בקיאות און פארשטאנד, צענדליגער טויזנעטר מראה מקומות און הערות, ווי דער שטייגער איז ר' ראובן מרגליות איז. קאַטעגאָריע:ספרי קודש
חיים אריה שפיטץ
הרב חיים אריה שפיטץ איז דער ראש ישיבה אין ישיבת עץ חיים ווילרייק.
ביאגראפיע
חיים אריה שפיטץ איז געבוירן צו זיין פאטער, הרב משה שפיטץ, פריערדיגער ביסטריצער רב פון ניו יארק.
ער האט געהייראט די טאכטער פון הרב חיים יוסף דוד ווייס - סאטמארער דיין אין אנטווערפן.
נאך וואס הרב יהודה טרעגער פון אנטווערפן איז קראנק געווארן איז ער געשטעלט געווארן אלץ ראש ישיבה אין ווילרייק.
הרב שפיטץ איז א מחותן מיטן דושינסקיא רבי'ן פון ירושלים, און מיט רבי ישראל ערנסטער, אן אייניקל פונעם וויזשניצער רבי'ן.
קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:אנטווערפן קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע
רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא
איבער אים
רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא האט פארטיילט אויף צדקה אלס וואס ער האט געהאט, די גבאי צדקה פלעגן זיך דערפאר באהאלטן פון אים.
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים
שלאכט פון ענערהאדאר
די שלאכט פון ענערהאדאר איז געווען א שלאגט צווישן רוסלאנדיש און אוקראינער ארמיין אין די דרום אוקראינע םפענסיוו פון די רוסלאנדישער אינוואזיע אויף אוקראינע 2022 פאר די שטאדט פון ענערהאדאר אין די זאפאראזשיער אבלאסט. ענערהאדאר איז דער פלאץ פון די זאפאראזשיער יאדער-עלעקטריי, וואס גענערירן כמעט 50% פון אוקראינער יאדאר-ענערגיע און העכער 1/5 פון אוקראינער עלעקטריע. די שלאכט איז געווען א רוסן נצחון.
רוסלענדישע אינוואזיע קאַטעגאָריע:2022
מאה שערים גאס
250px|ממוזער|[[מאה שערים גאס]] 270px|ממוזער|[[כיכר השבת, נישט ווייט פון מאה שערים גאס]]מאה שערים גאס איז די הויפט גאס פון דעם מאה שערים פערטל. די גאס ציט זיך פון כיכר השבת ביז שבטי ישראל גאס, און איז דער צפון גרענעץ פונעם פערטל פון מערב ביז מזרח. צפון פון דער גאס געפינט זיך דאס בית ישראל פערטל.
א דריטל0 פון דער גאס איז רעלאטיוו ברייט, און אמאל איז די פארקער דארט געווען מיט צוויי ריכטונגען. פון ראג חבקוק גאס מזרח צום סוף ווערט די גאס שמאָל, און דארט קען דער פארקער נאר זיין אין איין ריכטונג.סיי די ריכטונג פון פארן, סיי די נומערן פון די הייזער האבן זיך געענדערט במשך די יארן: אין דער תקופה פונעם בריטישן מאנדאט אין ארץ ישראל האט די גאס אנגעהויבן אין דערמזרח זייט, די נומערן פון די הייזער האבן אנגעהויבן ביים ראג שבטי ישראל גאס און האבן געענדיגט אין (היינטיגן) כיכר השבת, און דער פארקער  איז אויך געווען פון מזרח צו מערב. אויך אין יענער צייט האט א טייל פון דער גאס געהייסטן גאולה גאס. נאך ווען מדינת ישראל איז אויפגעשטעלט געווארן האט מען פארענדערט די ריכטונג פון דער גאס, און די נומערן האבן אנגעהויבן פון מערב ביים ראג שטרויס גאס. אויף ענצעלע הייזער זעט מען נאך די אלטע עליפטישע נומערן וואס פאסן נישט.
קליין|"דער [[ארבעה מינים מארק" וואס איז פארגעקומען יעדע יאר פאר סוכות אויף די טראטארן פון דער גאס. ארום 1983|טעקסט=]] ממוזער|250px|שמחת בית השואבה סוכות [[ה'תש"ע - 2010]] קאַטעגאָריע:ירושלים
דזשאלאל טאלאבאני
200px|קליין|דזשאלאל טאלאבאני דזשאַלאַל טאַלאַבאַני (קורדיש: جەلال تاڵەبانی ; געבוירן 12טן נאוועמבער 1933 (ה'תרצ"ד) אין קורדיסטאן) איז דער זעקסטער און היינטיקער פרעזידענט פון איראק, זינט אפריל 6 2005 (כ"ו אדר ב' ה'תשס"ה). ער איז דער ערשטער קורדישער פרעזידענט אין איראק.
קאַטעגאָריע:איראקער פאליטיקער
א אידישע מאמע
א אידישע מאמע איז א קאסעטע וואו מעני גורמאן שפיהלט די מוזיק פון פערצן ליעדער, כמעט אלע זענען באקאנטע יודישע פאלקס-ליעדער. דער אלבאם איז ארויסגעגעהבן דורך גל סטאר הפקות.
אינהאלט
צווייטע זייט:
וועב לינקען
קאטעגאריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
מלחמת השם
אין זיינער צייט האט מען געלייגט אין חרם ווער עס ווערט לערנען דעם ספר מורה נבוכים, ווייל מען האט געזעהן אז מען הייבט אהן צו לערנען אין חקירה, און מען טרעפט דארט זאכן וואס דורך דעם וועט מען אפלאזאן מקיים זיין די מצות פון די תורה, דער רשב"א מיט אנדערע גדולי ישראל האבן דאן אויסגערופען א חרם אז מען טאר נישט עוסק זיין אין מורה נבוכים, דערויף האט געשריבן רבי אברהם דער זיהן פון רמב"ם ווי ער פאר ענטעפערט זיין טאטע.
עס איז איבערגעדרוקט געווארן דורך רבי ראובן מרגליות, מיט הערות.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
טאלנא
קליין|לינקס|בילד פון הרב דוד טווערסקי, גרינדער פון חסידות לינקס|קליין|257x257פיקס|רבי [[יצחק מנחם וויינבערג]] לינקס|קליין|220x220פיקס|רבי אמתי טווערסקי פון טאלנע אשדוד לייגט [[תפילין אויף א איד אין בארדיטשעוו]] טאלנא איז א חסידישער הויף, א צווייג פונעם טשערנאביל חסידות, שטאמט פון שטאט טאלנע (היינט אין אוקראינע). דער גרינדער פון דער דינאסטיע איז געווען דער מגיד פון טאלנא, הרב דוד טווערסקי.
עס זענען דא היינט צוויי רבנים פון דער דינאסטיע. דער צענטראלער רבי איז רבי יצחק מנחם וויינבערג, אין ירושלים. דערצו, זיין פּלימעניק, הרב אמיתי (מלכיאל) טווערסקי, באדינט אין אשדוד.
היסטאריע
דער גרינדער פון דער דינאסטיע איז געבוירן געוואָרן אין תקס"ח צו רבי מרדכי טווערסקי פון טשערנאָביל, און צו פייגא די טאכטער פון הרב דוד לייקעס, א תלמיד פון דער בעל שם טוב. ער האט געהייראט מרת דבורה, די טאכטער פון רבי ישראל אברהם פון טשארני-אוסטראהע (זון פון רבי זושא פון אניפאלי). געדינט ווי מגיד אין וואַסיליקאָוו און שפּעטער אריבערגעפארן צו טאלנע. אין תרל"ח האט ער זיך געצויגן פאר א קורצע וויילע צו בראָדי און דאַן אומגעקערט צו טאַלנע. ער איז אוועק י' אייר תרמ"ב. מחבר פון די ספרים: "מגן דוד", "ברכת דוד" און "קהלת דוד". זיין זון איז געווען ר' מרדכי וואס איז אוועק אין זיין יוגנט (ו' תשרי תרל"ז, פרוומייסק). געווען דער איידעם פון רבי שלמה פון סאווראן. זיינע טעכטער זענען געווען: חיה, די ווייב פון א קוזינע, רבי מנחם נחום פון טריסק-בריסק; שיינדיל, די ווייב פון א קוזין, רבי מנחם נחום פון שפיקאוו; און ציזע די ווייב פון רבי חיים מאיר כאָדאראוו פון בערדיטשעוו, און נאך זיין פטירה, די ווייב פון איר קוזינע פון רבי מרדכי פון ראכמעסטריווקא.
נאך דער פטירה פון רבי דוד, האט זיין אייניקל רבי מנחם נחום (זון פון זיין זון רבי מרדכי) פון טאלנע-טולטשין פארנומען זיין פלאץ. ער איז באקרוינט געווארן ינוקא מיט דער ברכה פון זיין עלטער פעטער רבי יוחנן פון ראכמעסטריווקא. ער האט חתונה געהאט מיט דער אייניקל פון רבי יוחנן, טאכטער פון זיין פעטער רבי משה צבי פון טייטשעלניק. ער איז אוועק אין קיעוו, י"ט כסלו תרע"ו.
אינעם דריטן דור האבן דריי פון רבי מנחם נחום'ס קינדער געדינט:
דער זון פון רבי חיים מאיר כאָדאראוו (אן איידעם פון הרב דוד), רבי מרדכי כאָדאראוו (איידעם פון רבי ברוך האגער פון וויזשניץ), האט געדינט ווי רבי טאלנע-וויזניץ'ער רבי אין בידולא און קאלאמיי און דערנאך אין ניו יארק. אוועק ב' חשוון תרצ"ח. זיין ארט איז אויפגענומען געווארן דורך זיין זון רבי מנחם (מענדל) דוד (תרמ"ז - י"א אדר א' תש"מ) וועלכער האט געדינט אלס רב אין די בראנקס. אין אייראפע האט ער געדינט אלס רב אין טשערנאוויץ. מחבר פון אַ ספר גערופן "במועדו".
הרב דוד מרדכי'ס זון, הרב יוחנן, האָט אימיגרירט קיין ישראל נאָך דער בר מצוה אין תרפ"ו און נאָך עטליכע יאָר איז ער צוריקגעקומען קיין אַמעריקע. ער האט געלערנט אין ישיבת אהל משה און אין ישיבת רבינו יצחק אלחנן. ער האט חתונה געהאט אין תרצ"ד מיט דער טאכטער פון הרב משה לאנגער פון סטרעטין טאראנטא און געוואוינט אין מאנטרעאל וואו ער האט אנגעהויבן דינען אלס רבי. געארבעט צו ראַטעווען אידן ביים חורבן. נאָכן חורבן האָט ער ווידער אימיגרירט קיין ישראל און געגרינדעט א בית מדרש אין בית וגן. ער איז אוועק אין כ"ה כסלו תשנ"ט.
הייַנט
דער אייניקל פון רבי יוחנן (זון פון זיין איידעם רבי ישראל צבי וויינבערג) רבי יצחק מנחם וויינבערג דינט ווי א רבי אין ירושלים. זיין בית המדרש איז אין דער נוה צבי קוואַרטאל פון ירושלים. באַוווסט ווי אַ דרשן און מחנך.
נאָך שולן עקזיסטירן אין בני ברק און צפת.
זיין אור אייניקל (אייניקל פון זיין איידעם ישראל צבי, זון פון זיין איידעם רם (אפרים) מלכיאל), הרב אמיתי טווערסקי, שוואגער פון רבי יעקב אלימלך ראבינאוויטש פון ביאלא פשיסכא אשדוד, דינט ווי רבי פון טאלנא אין אשדוד. ער האָט דאָרט אויפגעשטעלט די אינסטיטוציעס "תפארת יוחנן" אין אָנדענק פון זיין זיידן. אין בית שמש דינט הרב ישעיהו דוד מלכיאל, דער ברודער פון הרב אמתי, ווי דער רב פון די טאלנא חסידים.
אן אנדערע שוהל מיטן נאמען טאלנא איז געגרינדעט געווארן אין בני ברק אויף די אנווייזונגען פון רבי יוחנן, וועלכער האט געוואלט אז עס זאל זיין א שוהל נעבן דעם פּאָניוועז בית עולם וואס זאל ווערן גענוצט דורך די וואס קומען צו די קברים. רבי יוחנן האָט מתפּלל געווען אין דער דאָזיקער שוהל ביים סוף פון זיין לעבן.
רבי יצחק אשר טווערסקי איז געווען דער טאלנער רבי אין באסטאן. זיין זון, רבי מאיר טווערסקי דירעקטאָר פון סטיבל קליין חסידות אין ריווערדעיל אין די בראנקס.
שיטה
די שיטה פונעם הויף איז באזירט אויף דינען דעם אויבערשטן מיט באַשיידנקייַט, ווי אין טשערנאָביל. אין דאס טאלנא חסידות עס איז געווען אַ דגוש אויף די אַרבעט פון שמחה. דער פאָטער פונעם חסידות, הרב דוד, האָט אויסגעדריקט אַז טרויעריקייט איז אַ הארבערע פאַרבאָט ווי דער פאַרבאָט פון אַן אשת איש, ווייל יענס איז אַ באַקאַנטע עבירה און געווענליך טוט מען תשובה אויף דעם; פון די אנדערע זייט, דער וואָס איז אין א מרה שחורה זעט דאָס נישט ווי אַזא חסרון און טוט נישט טראַכטן פון תשובה טון אויף דעם.
דרויסנדע לינקס
קאַטעגאָריע:חסידישע הויפן קאַטעגאָריע:טשערנאבל
שלום ראזענפעלד (ב)
רבי שלום ראזענפעלד זצ"ל (דער צווייטער) (ה'תרי"ג - ה'תר"ץ), רב אין קאמינקא
רבנות
אין יאר ה'תרנ"ז נאך די פטירה פון זיין פאטער איז רבי שלום געווארן רב אין קאמינקא.
הסתלקות
רבי שלום איז נפטר געווארן אין יאר ה'תר"ץ (אומגעפער).
סידני משכונות פארכאפונג
די סידני משכונות פארכאפונג איז פארגעקומען מאנטאג דעם 14טן דעצמבער 2014 אין דער לינדט שאקאלאד קאפע אין צענטער פון סידני, אויסטראליע, און האט אנגעהאלטן ביז דעם אנדערן טאג פארטאגס ווען עס האט אויפגעריסן עקספלאזיעס אין דער געביידע. צוויי פון די פארכאפטע זענען געשטארבן און עטליכע מענטשן זענען אריינגעפיהרט געווארן אין שפיטאל אין איילעניש.
נחל שורק ראיאנראט
דער נחל שורק ראַיאנראַט איז א ראיאנראט אין דעם צענטער דיסטריקט פון ישראל לעבן דער מושבה גדרה.
סידני משכונות פארכאפונג
די סיטואציע האט אנגעהאלטן פון צעהן אזייגער אינדערפרי ביז נאך צוויי אזייגער פארטאגס (אויסטראליע זייגער), בסך הכל זענען זיבעצן מענטשן געווען פארכאפט.
נחל שורק ראיאנראט
דער ראט איז אויפגעשטעלט געווארן אין 1950.
זיין נאמען קומט פון דעם נחל שורק וואס שטראמט אינעם שטח פונעם ראט.
סידני משכונות פארכאפונג
צוערשט האט מען געמיינט אז עס איז בלויז א רויבערייי ביז דער טעראריסט, אן איראן אפשטאמיגער אייגן געקרוינטער שעיך אן אלטער פראבלעמאטישער מענטש מאן האראן מאניס, האט געצוואונגען צוויי משכונות צו האלטן א מוסלעמענישע פאן ביים פענסטער.
פינעף מענטשן האבן באוויזן צו אנטלויפן במשך'ן טאג דורך זייטיגע ארויסגענג.
נחל שורק ראיאנראט
אין דעצעמבער 2013 האבן געוואוינט אין נחל שורק 7,700 איינוואוינער.
סידני משכונות פארכאפונג
די משכונות האבן זיך כסדר פארבונדן מיט די מעדיע מיט מעסעדזשעס פונעם טעראריסט אבער די פאליציי האט זיי געראטן עס נישט צו באריכטן כדי נישט צו העלפן פארן טעראריסט. און במשך'ן טאג האט מען כמעט גארנישט געוואוסט, נאר אז מ'פארהאנדלט מיטן טעראריסט און אז פינעף זענען אנטלאפן, ביז עס האבן זיך אנגעהויבן די אויפרייסן.
נחל שורק ראיאנראט
דער ראט־פארזיצער איז אלי עסקאזידא.
סידני משכונות פארכאפונג
פארכאפטע האבן ארויסגעלאזט מעסעדזשעס במשך'ן טאג אויף די סאציאלע מידיע, אויף וועלכע די פאליציי איז געווען זייער ברוגז.
נחל שורק ראיאנראט
קאַטעגאָריע:ראיאנראטן אין ישראל
סידני משכונות פארכאפונג
לינקען
קאַטעגאָריע:טעראר קאַטעגאָריע:פארברעכנס קאַטעגאָריע:אויסטראליע קאַטעגאָריע:2014
קערנפיזיק
אויפדעקונגען אין קערנפיזיק האָבן געפֿירט צו אנווענדונגען אין פיל פעלדער. דאָס שליסט איין קערנקראפט, נוקלעארע וואפן, קערנמעדיצין און מאַגנעט-רעזאַנאַנס טאמאגראפיע, אינדוסטריעלע און לאַנדווירטשאַפטלעכע איזאָטאָפּן און ראַדיאָ-קאַרבאָן דאטירונג אין געאלאגיע און אַרכעאלאָגיע. אַזעלכע אנווענדונגען ווערן שטודירט אין דעם פעלד פון קערן- אינזשעניעריע.
טיילעכלעך-פיזיק האט עוואלואירט פֿון קערנפיזיק, און אפטמאל ווערן די צוויי פעלדער געלערנט צוזאמען. קערן= אַסטראפיזיק, די אנווענדונג פון קערנפיזיק צו אַסטראפיזיק, איז קריטיש אויפצוקלערן די אינעווייניגע פעולות פון שטערן און די אָנהייב פון די כעמישע עלעמענטן. *
23סטן דעצעמבער
דער 23סטן דעצעמבער איז דער 357סטער טאג (358סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 51סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 8 טעג.
פאסירונגען
23
מיידאנעק
מיידאנעק, איז א טויט לאגער, וואס געפונט זיך פיר קילאמעטער פון לובלין, פוילן. דער נאמען "מיידאנעק" שטאמט פונעם נאמען פון "מיידאן טאטארסקי" באצירק אין לובלין; אזוי האבן די איינוואוינער גערופן דעם קאצעט. אין דייטשיש איז עס גערופן געווארן לובלינער קאנצענטראציע לאגער. אנדערש ווי אין אנדערע טויט לאגערן, ווי אוישוויץ, טרעבלינקע, איז דער לאגער געווען אין אן אפן פלאץ, אן א צוים און אן שטעכלדראטן. די נאציס האבן ביים פארלאזן דעם לאגער, נישט פארברענט אדער פארווישט די שפורן פונעם לאגער, און אלעס איז פארבליבן, ווען די רוסן האבן באפרייט מיידאנעק.
דער לאגער איז אויפגעשטעלט געווארן, אויפן באפעל פון היינריך הימלער, וועלכער האט באזיכט לובלין יולי 1941. פון אנהייב איז מיידאנעק געווען א לאגער פאר געפאנגענע, אנגעפירט דורך די עס.עס., אין 1943 איז דער לאגער געווארן א פארניכטיגונגס לאגער.
די צאל אומגעקומענע אין לאגער, ווערט געשאצט אויף 200,000, פון זיי ארום זעכציק טויזנט יידן. און די אנדערע רוסישע און פוילישע געפאנגענע. די אומברענגען איז געווען אין גאז קאמערן, און אין אויווענעס.
ווי אויך זענען אין לאגער געווען געפאנגענע וואס האבן געארבעט אלס צוואנגס ארבעטער, אין פאבריקן וואס האבן פראדוצירט וואפן און אמוניציע, פאר'ן דייטשן מיליטער.
אין יולי 1944, איז דער לאגער אויסגעליידיקט געווארן, טויזענט געפאנגענע זענען גענומען געווארן צו א טויט מארש, און די וואס זענען פארבליבן, זענען באפרייט געווארן דורך דער רויטער ארמיי. די נאציס האבן נישט באוויזן צו פארניכטן דעם לאגער, ביי זייער ריקצוג.
אין אוגוסט 2010, האט א פייער אויסגעבראכן אין דעם אלטן לאגער, און האט געברענגט א שווערן שאדן צו דעם לאגער, די פוילישע אינסטאנצן האבן איבערגעגעבן, אז א גרויסע טייל פון די שיך קאלעקציע, און א טייל פון די האלצערנע באראקן, זענען פארברענט געווארן. קאטעגאריע:פארניכטונגס לאגערן
ארענדזש, ניו סאוט וויילס
ארענדזש (ענגליש: Orange) איז א סיטי אין ניו סאוט וויילס, אויסטראליע.
די באפעלקערונג איז ביי ארום 39,226.
לינקען
קאַטעגאָריע:אויסטראליע קאַטעגאָריע:שטעט
גרשון גראדסקי
גרשון גראָדסקי (ענגליש: Gerold M. Grodsky, געב' ט"ו שבט תרפ"ז [לערך] /18טן יאנואר 1927 ,סאנט לואיס, מיזורי) איז אַן אַמעריקאַנער פּראָפֿעסאָר פֿון ביאָכעמיע, ביאָפֿיזיק, און מעדיצין אין קאַליפֿאָרניער אוניװערסיטעט, סאַן פֿראַנציסקא, װי אױך אַ דיאַבעט־פֿאָרשער און אַן ערפינדער. ער איז מערסטנס באַקאַנט פֿאַר זײַנע בײַטראָגן אױף דער הײַנטצײַטיקער קינסטלעכער אונטערמאָגן-דריז.
ביאגראפיע
גרשון גראָדסקי איז געבױרן געװאָרן דעם 18טן יאנואר 1927 אין סנט לואיס, מיזורי. זײַן פֿאָטער, לואיס (לייב) גראָדסקי, איז אױך געבױרן געװאָרן אין מיזורי, װי אױך זײַן מוטער, גאלדי (פֿעלדאַקער) גראָדסקי. אינעם פֿריִערדיקן דור זײַנען די עלטערן געקומען קיין אַמעריקע פֿון באָראָמעל, אוקראַיִנע, און אַנדערע שטעטלעך אין רוסלאַנד און פּױלן.
לואיס גראָדסקי, האָבנדיק געדינט אין דער אַמעריקאַנער אַרמײ אַלס יונגער בחור בשעת דער ערשטער װעלט מלחמה, האָט װײַטער געפֿירט מיטן טאַטנס סאָדע־אײַנפֿלעשלענען קאָמפּאַניע אין סאנט לואיס.
ער איז אַרײַנגעגאַנגען אין אילינויסער אוניװערסיטעט אין שטאָט אורבאַנאַ, און האָט דאָרט געקראָגן זײַן באַקאַלאַװער אין ביאָכעמיע אין 1947, און װײַטער זײַן מאַגיסטער אין ביאָכעמיע אין 1948. דערנאָך איז ער געגאַנגען אין קאַליפֿאָרניער אוניװערסיטעט, בערקלי, װוּ ער האָט געקראָגן זײַן דאָקטאָראַנט אין ביאָכעמיע אין 1955, און האָט געאַרבעט אַלס נאָך־דאָקטאָראַנט אין קײמברידזשער אוניװערסיטעט.
גראָדסקי האָט חתונה געהאַט מיט קיילא דין װאָלף און געהאַט צװײ טעכטער, אנדריא (דבורה) און דזשײמי.
קאריערע
אין 1955, נאָך זײַן נאָך־דאָקטאָראַנטישער אַרבעט, איז גראָדסקי געװאָרן אַ טייל פֿונעם פֿאַקולטעט פֿון ביאָכימיע אין קאַליפֿאָרניער אוניװערסיטעט, סאַן פֿראַנציסקא, און איז געװאָרן דער אַסאָציִיִרטער פֿאָרשונג־פֿירער פֿון דער אוניװערסיטעטס אָפּטײל פֿון מעטאַבאָלישער אױספֿאָרשונג, װאָס דער פֿירער דערפֿון איז געװען פּיטער פֿאָרשאַם. מיט דער גרופּע פֿון דער לאַבאָראַטאָריע האָט גראָדסקי איבער צענדליקע יאָרן אױסגעפֿאָרשט קריטישע פֿראַגעס װעגן די פּראָדוקציע, אײַנזאַמלונג, און אַרױסלאָז פֿון אינסולין בײַ דער אונטערמאָגן־דריז.
אין אָנהײב פֿון די 60-ער יאָרן האָבן גראָדסקי מיט זײַן לאַבאָראַטאָריע צום ערשטן מאָל אָפּגעשײדט די אונטערמאָגן־דריז פֿון אַ בעל־חי כּדי חוקר צו זײַן דערבײַ די אַרױסלאָז פֿון אינסולין. כּדי נאָך װײַטער צו פֿאַרשטײן די פֿאָרעמס פֿון דעם אַרױסלאָז האָבן גראָדסקי מיט דער לאַבאָראַטאָריע־מאַנשאַפֿט אין 1960 אינזשענירט די ערשטע אָפּגעזעצטע אימונאָ־פּראָבע ("precipitated immunoassay") אױף אינסולין. אין די 60-ער יאָרן האָט גראָדסקי אָנגעפֿירט װײַטערדיקע פֿאָרשונגען אין זײַן שפּראָצנדיקער טעאָריע װעגן דעם אַרױסלאָז פֿון אינסולין בײַ דער אונטערמאָגן דריז–אַז דאָס קומט אַרױס נישט אַלץ מיט אײן מאָל, נאָר מיט צװײ באַזונדערע סטאַדיעס–דורך עקספּערימענטן מיט אַ דורכגעטריפֿנער אונטערמאָגן-דריז ("perfused pancreas"), און אױסגעגעבן מערערע אַרטיקלען דעריבער.
אין 1970 האָט גראָדסקי אָנגעפֿירט מיט עטליכע פֿון די ערשטע פֿאָרשונגען װעגן דעם אַרױסלאָז פֿון אינסולין פֿון געמאַכטע אונטערמאָגן־דריז קעמערלעך, גערופֿענע װיספּעס ("islets"). ער האָט אױך בײַ זײ שטודירט די אױפֿפֿירונג פֿון אינסולין־אַרױסלאָז אין אָנבליק פֿון דער דאָזיקער טעאָריע.
השפּעה אױף דער קינסטלעכער אונטערמאָגן-דריז
דורך אַלע די פֿאָרשונגען איז מען דערגאַנגען–װי גראָדסקי האָט דאָס משער געװען–אַז אינסולין װערט טאַקע אַרױסגעלאָזט מיט צװײ באַזונדערע כװאַליעס. האָט מען פֿונאַנדערגעשײדט „שנעלע“ און „פּאַמעלעכע“ כװאַליעס פֿונעם אַרױסלאָז פֿון אינסולין. דער באַדײַט פֿון יענער אַנטדעקונג האָט געשטעקט אין דעם, אַז מען קען נישט פֿאַרבײַטן דער אונטערמאָגן־דריזס אַרױסלאָז פֿון אינסולין סתּם מיט אײַנשרפּיצונגען, װײַל אַן אײַנשפּריצונג גיט אײַן דעם גאַנצן אינסולין אױף אײן שלאָג. האָט מען דערבײַ דערזען דאָס באַדערפֿעניש פֿאַר אַ מין קינסטלעכע אונטערמאָגן-דריז װאָס קען פּאָמפּעװען אינסולין אין גוף אַרײַן מיט אָפּגעזונדערטע שלעג. האָט גראָדסקיס אַנטדעקונג גרױס השפּעה געהאַט אױף דער אַנטװיקלונג פֿון דער קינסטלעכער אונטערמאָגן-דריז, װאָס גרגאָדסקי האָט אױך װײַטער געאַרבעט אױף דער פּעולה דערפֿון.
אַנדערע פֿאָרשונגען
גראָדסקי האָט װײַטער געפֿאָרשט און אַרױסגעגעבן רעפֿעראַטן װעגן צאָלרײַכע טעמעס, פֿאַרבונדן מיט די גאָרמים, װירקנדיק אױף דעם אַרױסלאָז פֿון אינסולין, און מיט דער אײגנער װירקונג פֿון אינסולין אױף דער אַנטװיקלונג פֿון דיאַבעט. צװישן אַנדערע ענינים האָט גראָדסקי באַשריבן די ראָלע פֿונעם מעטאַבאָליזם פֿון גלוקאָזע אין דער אינדוקציע פֿונעם אַרױסלאָז פֿון אינסולין, אַרײַנגערעכנט דעם אױסשפּרירעװען פֿון בעטא־קעמערלעך אין דער אונטערמאָגן־דריז דורך גלוקאָזע ("beta cell glucose desensitization"); דער װירקונג פֿון רעאַקטיװע זױערשטאָף־זגאַלן ("reactive oxygen species") אין דיאַבעט; דער אָפּהענגיקײט פֿונעם אַרױסלאָז פֿון אינסולין אױף קאַלציום, און דער װירקונג פֿון אַספּאַרטיש־זײַערס און גלוטאַמיש־זײַערס אױף דער אײַנזאַמלונג פֿון אינסולין. אין 2002 האָט גראָדסקי אױסגעגעבן, מיט עירא גאָלדפֿײַן כו׳, אַ פֿאַרײניקטן היפּאָטעז פֿון דיאַבעט מסוג 2.
פּראָפֿעסיאָנעלע טעטיקײטן
גראָדסקי האָט אױסגעגעבן אַן ערך 225 װישנשאַפֿטלעכע אַטריקלען. ער האָט אױך געגרינדעט דעם זשורנאַל פֿון טעכנאָלאָגיע און טעראַפּעװטישן פֿון דיאַבעט ("Diabetes Technology and Therapeutics") און איז אַ רעדאַקטאָר אױך פֿונעם זשורנאַל פֿון װיסנשאַפֿט און טעכנאָלאָגיע שייך צו דיאַבעט („(The Journal of Diabetes Science and Technology (JDST“).
ער זיצט אױף די װיסנשאַפֿטלעכע אַװיזיע־פֿאַרװאַלטונגען פֿון דער פֿונדאַציע פֿון יוגנט־דיאַבעט ("Juvenile Diabetes Foundation") און דער פֿאַרמאַצעװטישער פֿירמע „BioMarker Pharmaceuticals“, צװישן אַנדערע, און אַרבעט נאָך אַלץ אין קאַליפֿאָרניער אוניװערסיטעט, סאַן פֿראַנציסקא, װוּ ער גיט עצות מכּוח דער טעכנאָלאָגיע פֿון שטאַם־קעמערלעך צום שאַפֿן אינסולין. ער איז דער אײנציקער טראָגער (און שאַפֿער) פֿון דער אוניװערסיטעטס אַ טיטל  „פּראָפֿעסאָר עמעריטירט – אַקטיװ.“
מראה מקומות
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער_יידן קאַטעגאָריע:פראפעסארן
נאזהארן
א נאָזהאָרן איז יעדער בעל חי פון דער Rhinocerotidae פאמיליע. עס זענען דא פינף לעבעדיקע זגאלן נאָזהאָרנס. צוויי פון זיי געפינען זיך אין אפריקע, און די אנדערע דריי וואוינען אויך אין דרומדיקע טיילן פון אזיע.
שטובן
אלע פינף זגאלן נאָזהאָרנס שטאמען פון אפריקע אדער אזיע. די צוויי אפריקאנישע זגאלן זענען דער ווייסער נאָזהאָרן און דער שווארצער נאָזהאָרן. די דריי אזיאטישע זגאלן (איינשליסלעך אינזלען פון אינדאנעזיע) זענען דער דזשאַוואַ נאָזהאָרן, דער סומאַטראַ נאָזהאָרן און דער אינדישער נאָזהאָרן.
לעבן
דער נאָזהאָרן איז א פלאנצן-עסער. זיינע מערסט באליבטע עסנווארג זענען פלאנצן, בראנזשעס, קוסטן אדער גראז.
א נאָזהאָרן האט א גרויסן הארן אויף זיין נאז. זייערע הארנס זענען אנדערש ווי פון אנדערע זויגערס מיט הארנס: עס איז געמאכט פון שיכטן פון קעראטין וואס זענען זייער געדיכט פארוויקלט.
נאזהארנס און מענטשן
נאר דער ווייסער נאָזהאָרן איז נישט אין געפאר פון אויסשטארבן. זיי זענען באשיצט אין געזעץ אבער ווערן געיאגט בעיקר דורך אומלעגאלע יעגערס פאר זייערע הארנס. די הארנס ווערן באנוצט אין אזיאטישע רפואה, ענלעך מיט העלפאנדן און טיגערס, און אלס הענטלעך פאר פּיקעס אין תימן און אמאן. אן אנדערע סכנה פאר נאָזהאָרנס איז די פארלוירנקייט פון זייערע שטובן. רעגירונגען האבן געזעצן קעגן האלץ העקעריי אין זייערע שטובן און אומלעגאלער יאגד.
5טן יוני
דעם 5טן יוני איז דער 156סטער טאג פון יאר (157סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 209 טעג.
פייערטעג
05
נשק שחור
נשק שחור (אין יודיש: שווארצע וואפן) איז א פרומע העברעאישע דראמאטישע סעריע פילמען ערשינען אין ישראל אין יאהר 2006.
עס באשטייט פון פיר חלקים און עס איז געבונדן איינע מיטן צווייטן, ווייל מ'דארף זעהן אלע פון זיי ארויסצוהאבן פונקטליך די מעשה.
עס איז פראדוצירט און ארויסגעגעבן דורך האחים כהן וחצי.
מעשה
בשעת'ן פילמירן א פילם אין איסטאנבול טערקיי איבער א מוסד אגענט וועלכע יאגט נאך א טעראריסט, ווערט דער הויפט אקטיאר אמיר סיגל דערטראנקען און פארלירט זיין זכרון, און ס'דאכט זיך איהם אז וואס ער האט געשפילט איז עכט און ער לויפט אוועק פון די אנדערע שפילער וועלכע האט געדארפט זיין דער טעראריסט אינעם מאווי.
ער פאלגט נאך איינעם בטעות, מיינענדיג אז ער איז דער טעראריסט. אבער למעשה שפעטער אנטדעקן זיי אן אמת'ן טעראריסט וועלכער האט אריינגעברענגט ביאלאגישע וואפן אין לאנד.
די מעשה איז אביסל א קאמפליצירטע, און עס צומישט אביסל ווי א חידה, אז מ'ווייסט נישט וואס ס'דארף זיין עכט און וואס ס'דאכט זיך איהם בלויז.
ענגליש ווערסיע
עס איז אויך ערשינען אין ענגליש אונטערן נאמען: true anemy, וואס מיינט ריכטיגער פיינד. און די אנדערע טיילן הייסן:
וועבלינקען
נשק שחור אויף הבמה: http://www.habama.co.il/Pages/Event.aspx?Subj=4&Area=1&EventId=13731
פרת
קליין| דער פרת אין איראק|250פיקס דער פרָת (, אַל־פֿוראַט) טייך, איז א גרויסער און וויכטיקער טייך אין מיטעלן מזרח, און דער גרעסטער אין נאנטע אזיע, דער טייך פליסט א דורך טערקיי, סיריע, און איראק. דער טייך איז דער דרום מזרח גרעניץ פון מעסאפאטאמיע.
די טייך איז זייער א וויכטיקע וואסער קוואל פארן אויסגעטרוקנטן מיטל מזרח, ספעציעל אין די ראיאן ווי די טייך געפונט זיך. אין איראק זענען דא צענדליקע קליינע טייכן וואס זענען אויפגעשטעלט געווארן מיט טויזנטע יאר צוריק, צוצושטעלן וואסער פאר פעלדער.
די טייך ווערט דערמאנט עטליכע מאל אין תנ"ך, אין בראשית איז דער טייך דערמאנט אלס איינער פון די פיר טייכן אין גן עדן, ווי אויך איז דער טייך דערמאנט אלס דער "גרויסער טייך", הנהר הגדול.
די טייך ציט זיך אויף א לענג פון 2,781 קילאמעטער, און זיין דרענאזש בעקן איז 765,831 קוואדראט קילאמעטער, און 818 מעטער קוב, גייט אריבער א סעקונדע.
מארטין היידעגער
מאַרטין היידעגער ( דייטשיש : Martin Heidegger; 26סטן סעפטעמבער 1889 - 26סטן מאי 1976) איז געווען א דייטשער פילאסאף וואס האט עוסק געווען אין אנטאלאגיע, עסטעטיק, פילאסאפיע פון טעכנאלאגיע און פענאָמענאלאגיע, און האט באאיינפלוסט דעם שטראָם פון עקזיסטענציאליזם.
זײַן הויפּט-ווערק איז געווען דער עסיי " זײן און צייט" (1927), וואָס ער האָט געווידמעט צו עדמונד הוסערל, זײן לערער פון פילאסאפיע. היידעגער איז געווארן א מיטגליד אין דער נאצי פארטיי און זיי האבן אים באשטימט רעקטאָר פונעם אוניווערסיטעט פון פרייבורג. אין דעם ראם, האט מען פאַרבאָטן הוסערל (וואָס איז געווען פֿון א ייִדישן אָפשטאַם) צו נוצן די אוניווערסיטעט ביבליאָטעק, און די ייִדישע לעקטארס אין דעם אוניווערסיטעט זענען האט מען אפגעזאגט פון זייערע שטעלעס.
לעבן
קאַטעגאָריע:נאציס
הרב ברוך גרינפעלד
__חייב_תוכן_עניינים__
קלעצל
קליין|250x250px|קלעצל דאס קלעצל איז דער  גליד וואס שטעקט אויס הינטער דעם פוסזויל.
מאריציוס
מאריציוס איז אן אינזל לאנד אין דרום־מערב פונעם אינדישן אקעאן, 900 ק"מ פון מאדאגאסקאר.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אינדזלען
ט' טבת
יארצייטן
קאַטעגאָריע:טבת
טייוול אינזל
325px|שמאל|thumb|טייוול אינזל טייוול אינזל (פראנצויזיש: Île du Diable אדער bagne) איז דער קלענסער און מערסט צפון-דיג אינזל פון די דריי סאלוט אינזלען פלאצירט בערך 11 ק"מ פונעם בארטן פון גויאנע. כר האט א שטח פון 14 העקטארן. ביז 1952 איז ער געווען א טייל פון דער פראנצויזישער טורמע קאלאניע אין פראנצויזישער גויאנע.
קליין|250px|מאפע פון טייוול אינזל (Île du Diable).דער שטיינערדיגער אינזל, באדעקט מיט פאלמעס, גייט צו א הויך פון 40 מעטער איבערן ים-שפיגל.
קאַטעגאָריע:אינדזלען קאַטעגאָריע:פראנקרייך קאַטעגאָריע:דרום אמעריקע
אברהם אזולאי (מנדלבוים)
קליין|200px| אברהם אזולאי-מאנדלבוים
אברהם אזולאי (גב' כ"ו סיון ה'תרמ"ו, יוני 1886, מאה שערים, ירושלים – ז' תמוז ה'תשי"ז, 6 יולי 1957, מאה שערים (תל אביב) תל אביב) איז געווען דער בויער און גרינדער פון דער נווה שלום געגנט אין תל אביב און בויער און גרינדער פון דער מאה שערים קוואַרטאַל אין תל אביב.
ביאגארפייע
געבוירן אין מאה שערים געגנט פון ירושלים צו הרב יעקב מאנדלבוים, ראש השוחטים אין ירושלים, און צו פייגא (אזולאי), טאכטער ​​פון רבי בכור חיים יוסף דוד אזולאי זון פון רבי יהודה זרחיה אזולאי פון מאראקעש, מאראקא. ער ווערט טיילמאל צוגעשריבן צו דער הרב חיד"א פאמיליע. ער האט געטראגן זיין פאמיליע נאמען - אזולאי. ער האט געלערנט אין דער עץ חיים ישיבה און די תורת חיים ישיבה.
זשאווערפריי שטאל
זשאווערפריי שטאל ווערט נישט צעגעסען, פארזשאווערט אדער באפלעקט מיט וואסער ווי נארמאל שטאל.
מען ניצט זשאווערפריי שטאל למשל אין עראפלאנען און באשטעק.
דער מאדערנער פראצעס פון פאבריצירן זשאווערפריי שטאל גייט צוריק צו הערי ברירלי אין שעפילד, יארקשיר אין 1913.
אין דעם 20סטן יארהונדערט איז שעפילד געווען א גרויסער צענטער פון זשאווערפריי שטאלענעם באשטעק.
קאַטעגאָריע:מעטאלן קאַטעגאָריע:כעמישע פארבינדונגען
טרעפן מיט די ראבינסאנס
טרעפֿן מיט די ראָבינסאָנס (ענגליש: Meet the Robinsons) איז אן אנימירטער פילם פון 2007 וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס און באפרייט געווארן דורך וואלט דיזני פילמען.
קאטעגאריע:2007 פילמען קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאַטעגאָריע:דיזני אנימירטע פילמען קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען
ישמעאל
קליין|מרכז|מלאך האל מיט הגר און ישמעאל קליין|מרכז|אברהם אבינו מיט זון ישמעאל מיט ווייב הגר קליין|מרכז| הגר מיט זון ישמעאל (ציכונג) ישמעאל איז געווען דער זון פון אברהם און הגר, די מצרישע דינסט פון שרה, און יצחק׳ס האַלב־ברודער. ישמעאל איז באטראכט ווי דער פאטער פון די אַראַבער לויט איסלאם.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
דער ווילנער קאמיקער עט היס בעסט
פסחקע בורשטיין "דער ווילנער קאמיקער" עט היס בעסט (ענגליש: peisachke burstein "the vilner komiker" at his best) איז אן אלבאם פון פאפולערע יודישע טעאטער ליעדער געזינגען דורכן באריהמטן טעאטער-שפיהלער פסחקע בורשטיין, ארויסגעגעהבן דורך די גרעיטער רעקארדינג קאמפאני - צוערשט אויף רעקארד און דערנאך אום 1973 אויף קאסעטע. דער קאוד נומער איז GRC 100.
אינהאלט
עהרשטע זייט:
דינאוו
דינאוו איז א שטעטל אין ריישער פאוויאט, אונטערקארפאטישע וואיעוואדעשאפט, אסט-גאליציע, פוילן, מיט א באפֿעלקערונג פֿון 6,758 (02.06.2009). דאס קליין שטעטעלע דינאוו ליגט אויף דעם ברעג פונעם טייך סאן, צופוסנס די קארפאטן בערג, די שטאט ריישע פון צפון זייט, און סאניק פון דרום זייט.
דער ווילנער קאמיקער עט היס בעסט
אינהאלט
צווייטע זייט:
וועב לינקען
קאטעגאריע:אידישע ניגונים קאסעטעס קאטעגאריע:הומאר
דינאוו
היסטאריע
כאטש דינאוו איז געווען א קליין דארפיש שטעטעלע, דאך איז עס שטארק באקאנט ביי דער יידישער באפעלקערונג, פון גוטן און פון בייזן. אין יאר ה'ת"ח ביי די גזירות ת"ח ות"ט האט עס דורכגעלעבט דעם ערשטן חורבן ווען כמעלניצקיס רויבער באנדעס האבן פארניכטעט כמעט דאס גאנצע שטעטל, נאכהער אין יאר ה'תקכ"ח האט עס ווידער מיט געמאכט א בלוטיגע שחיטה ווען ס'איז אומגעקומן איבער צוואנציג יידן, און אין דעם יאר ה'ת"ש פרייטיג דעם צווייטן טאג ראש השנה האבן די נאציס ימ"ש אומגעברענגט אלע יידן וואס זיי האבן דארט געטראפן הי"ד.
רבנים
דינאוו איז באקאנט געווארן אין דער יידישע וועלט דורך אירע בארימטע רבנים וואס זי האט פארמאגט:
פרעהיסטאריע
פּרעהיסטאָריע (ד"ה פאר היסטאריע) באדייט די צייט איידער מען האט אנגעהויבן שרייבן היסטאריע. פרעהיסטאריע ווערט צעטיילט אין דריי עפאכעס: די שטיין עפאכע, די בראנדז עפאכע און די אייזן עפאכע. אזוי ווי מ'האט נישט געשריבן די פרעהיסטאריע, ווייסט מען נישט קיין סאך וועגן די פרעהיסטארישע צייטן. מען פארלאזט זיך אויף די געצייג פון יענע צייטן, ביינער וואס זענען איבערגעבליבן און בילדער אין היילן.
דעמאלסט האבן מענטשן געוואוינט אין היילן אדער געצעלטן געמאכט פון דעם פעל פון א בעל חי. זיי האבן געמאכט פייער מיט שטיינער, און מיט פייער האבן זיי געקאכט דאס עסן און זיך אנגעווארעמט אין די קאלטע טעג.
די וויסנשאפטן וואס פארשן פרעהיסטאריע זענען ארכעאלאגיע (וואס שטודירט אלטע זאכן פון פרעהיסטאריע), אנטראפאלאגיע (וואס פארשט די אויפפירונג פון מענטשן אין פרעהיסטאריע), פאלעאנטאלאגיע, ביאלאגיע, אסטראנאמיע און געאלאגיע.
ווען פרעהיסטאריע האט געענדיקט און היסטאריע האט אנגעהויבן ווענדט זיך אין דעם ארט. אין מעסאפאטאמיע, כינע און אוראלט עגיפטן האט פרעהיסטאריע געענדיקט און היסטאריע אנגעהויבן מיט טויזנטער יאר צוריק. אין ניי גיני האט פרעהיסטאריע געענדיקט ערשט אין 1900.
קאַטעגאָריע:היסטאריע
יהושע בן יהוצדק כהן גדול
קליין| יהושע כהן גדול, 1553 יְהוֹשֻׁעַ (יֵשׁוּעַ) בֶּן יְהוֹצָדָק איז געווען אַ כהן גדול, איינער פון די גרינדערס פון די בית המקדש השני.
קאַטעגאָריע:כהנים גדולים קאַטעגאָריע:תנ"ך
הארי פאטער (כאראקטער)
האַרי דזשיימס פּאָטער (ענגליש: Harry James Potter; געבוירן דעם 31סטן יולי 1980) איז דער הויפט כאראקטער אין דזשיי.קיי. ראָלינג'ס פֿאַנטאַזיע בוך סעריע "האַרי פּאָטער". די ביכער דיסקוטירן זיבן יאָרן אין דאס לעבן פֿונעם יתום, וואס געפֿינט ביי זיין 11טער געבורטסטאָג אַז ער איז אַ מכשף און דער זון פֿון די מכשפֿים לילי און דזשיימס פּאָטער. האַרי גייט צו דער האָגוואָרץ שולע פֿון כישוף-מאַכערייַ צו לערנען זיך מאַגיש. האַרי געפֿינט זייער שנעל אַז ער איז שוין באַוווסט אין דער כישוף-וועלט, און אַז זיין גורל איז פֿאַרבונדט מיט לאָרד וואָלדעמאָרט. וואָלדעמאָרט איז געווען אַ שלעכטער מכשף וואס האָט געהרגעט האַרי'ס עלטערן, אבער לויט אַ לעגענדע איז ער געשטאָרבן ביים פּרובירן צו נוצן דאָס טויט-זידלען אויף דעם עופֿעלע האַרי. ראָלינג האָט געזאָגט אַז זי האָט באַקומען דער געדאַנק פֿאַר האַרי פּאָטער ביים וואַרטן פֿאַר אַ באַן אין 1990. נאָך ראָלינג'ס מוטער איז געשטאָרבן האָט זי באַשטימט צו מאַכן האַרי אַ יתום.
קאטעגאריע:הארי פאטער כאראקטערן
פרקי דרבי אליעזר
פרקי דרבי אליעזר (אדער: פרקי רבי אליעזר, פרקים דרבי אליעזר, אין ראשי תיבות: פדר"א) איז איינע פון די באוואוסטע מדרשים אויף דער תורה. דער מדרש ווערט געבראכט אין עטליכע גאונים און בעיקר אין א סאך ראשונים פון אייראפע און פון אפריקע וואס האבן געלעבט אין דער מיטל אלטער עפאכע. בדרך כלל איז געווען אנגענומען אז דער תנא ר' אליעזר בן הורקנוס און זיינע תלמידים האבן מחבר געווען דעם ספר. אבער היינט האלטן אלע חוקרים אז דער מדרש איז נתחבר געווארן אין די צייט פון די גאונים און דעם 8טן יארהונדערט אומגעפער. עס איז דא פארשידענע דרשות וועגן מוסלעמענער און וועגן דעם איסלאם.
שמאל|ממוזער|300px|דער שער בלאט פון מהדורת [[סביוניטה שכ"ז פון פרקי דרבי אליעזר]]
יעקב אריה גוטערמאן
קליין|250px|דער ראדזימינער [[אוהל אין דעם ווארשעווער בית עולם]] רבי יעקב אריה גוטערמאן פון ראדזימין (ה'תקנ"ב - י"ח תמוז ה'תרל"ד, 1874) איז געווען פון די פראמינענטע רביס אין פוילן אין די אנהייב ת"ר יארן.
פרקי דרבי אליעזר
דרשות איבער דעם איסלאם אין דעם ספר
דער מחבר פון דעם ספר האט געלעבט אונטער דעם איסלאם. אזוי ווייזט זיך אויס פון פארשיידענע דרשות וולעכע ווערן געבראכט אין דעם מדרש:
יעקב אריה גוטערמאן
לעבנסגעשיכטע
רבי יעקב אריה איז געבוירן געווארן צו זיינע עלטערן שלמה, א בעקער, און בונא אין ווארקע, פוילן, און געהאדעוועט דארט. ער האט געלערנט תורה ביים ווארקער רב הרב שמואל, מחבר פון ״תורת שמואל״ און א תלמיד פון רבי עקיבא אייגער. אין זיינע יונגערע יארן איז ער געווארן נאנט צו חסידות און ער פלעג פארן אין די הויפן פון די גרויסע פוילישע אדמורי"ם, דער חוזה פון לובלין און דער קאזשניצער מגיד.
ער האט געהייראט די טאכטער פונעם נגיד ר' בעריש פון ריטשעוואל און נאך דער חתונה האט ער געוואוינט נאנט צו זיין שווער. שפעטער האט מען אים באשטימט רב אין ריטשעוואל, און נאכהער איז ער געווארן שטאטס־רב אין ראדזימין.
רבי יעקב אריה איז געווען א תלמיד מובהק פון דער פרשיסכער שיטה פונעם ייד הקדוש און זיין תלמיד דער רבי ר' בונים. נאך דעם רבי ר' בוניםס פטירה אין תקפ"ז (1827) האבן זיך זיינע חסידים געטיילט. איין גרופע האט נאכגעפאלגט רבי יצחק מאיר אלטער פון ווארשע און האבן אויסגעקליבן רבי מנחם מענדל מארגנשטערן פון טאמאשאוו (שפעטער דער "קאצקער רבי" אלס זייער מנהיג. די אנדערע גרופע, צווישן זיי רבי יעקב אריה, האבן געשטיצט רבי שמחה בונימ'ס זון, רבי אברהם משה פון פשיסכע; נאך א קורצער תקופה איז ער נפטר געווארן און די הנהגה איז אריבער צו רבי יצחק ווארקער.
נאך דער פטירה פון רבי יצחק ווארקער אין ה'תר"ח (1848) האט רבי יעקב אריה אנגעהויבן פירן א רביסטעווע אין ראדזימין. רבי יעקב אריה האט מאריך ימים געווען מער ווי די אנדערע תלמידים פונעם רבי ר' בונים, און ער איז גערעכנט געווארן דעם "זקן האדמו"רים" אין זיין דור, מיט א שטארקן איינפלוס. א סאך חסידים זענען געפארן צו זיין הויף, כולל אדמו"רים און רבנים.
ער איז נפטר געווארן י"ח תמוז תרל"ד (1874) און מען האט אים באערדיגט אין דעם ווארשעווער בית עולם. מען האט אויפגעשטעלט אן אוהל אויף זיין קבר. אין דעם אוהל האט מען אויך באערדיקט זיינע צוויי אייניקלעך, די אדמו"רים רבי אהרן מנחם מענדל גוטערמאן און רבי לוי יצחק גוטערמאן, ווי אויך רבי נחמיה אלטער, דעם זון פונעם שפת אמת, וואס איז געווען געהייראט צו רבי יעקב אריה'ס אן אוראייניקל.
פרקי דרבי אליעזר
דרשות איבער דעם איסלאם אין דעם ספר
יום טוב ליפמאן צונץ ערקלערט אז דער בנין בהיכל מיינט אט דער גאלדענר קופאל (אין ענגליש: The Dome of the Rock אין הברעיש: כיפת הסלע).וולעכער איז געבויט געווארן דורך עבד אלמלכ אין יאן 688 - 692). אויב מ'קלערט נישט אז דאס איז געשריבן געווארן דברי נבואה איז פון דא א שטארקע ראיה אז דער ספר איז נתחבר געווארן נאך אט די יארן.
יעקב אריה גוטערמאן
לעבנסגעשיכטע
זיינע תורות זענען געזאמעלט אין ספרים וואס מען האט ארויסגעגעבן נאך זיין פטירה: "דברי אבי"ב" אויף בראשית רבה "ביכורי אבי"ב" אויף תורה און מועדים, און "ליקוטי אבי"ב".
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
פרקי דרבי אליעזר
די הקדמה
די ערשטע צוויי פרקים פון דעם חיבור געבן איבער די געשיכטע ווי רבי אליעזר בן הורקנוס איז געקומען נאנט צו דער תורה. די פרקים געפונען זיך אין מדרש אבות דרבי נתן אין דעם זעלבן נוסח כמעט אות באות. צוליב דעם קלערן א סאך פארשערס אז די פרקים זענען נישט ארגינעל אין פרקי דרבי אליעזר. אבער אין אלע כתבי יד פון דעם מדרש געפונט זיך די צוויי פרקים. צוליב דעם און צוליב אנדערע ראיות האלט טרייטל אז עס איז מעגלעך אז די פרקים זענען העכט ארגינעל און דער מחבר פון פרקי דר' אליעזר ער אליין האט געבראכט די פרקים פון אבות דרבי נתן צום אנפאנג פון זיין ספר.
די פארשערס וולעכע האלטן אז די ערשטע צוויי פרקים זיינען נישט ארגינעל אין דעם חיבור ערקלערן אז דער מדרש האט באקומען זיין נאמען "פרקי דרבי אליעזר" צוליב די ערשטע דרשה אין דעם דריטן פרק (= אייגנטליך דער ערשעטר פרק לויט די פארשערס) וועלכע ווערט געברכאט אין ר' אליעזר'ס נאמען: "ר' אליעזר בן הורקנוס פתח מי ימלל גבורות ה'...", און אזוי ווי דער שטייגער אין די מיטל אלטער עפאכע צו א נאמען געבען א ספר נאך דער ערשטער חכם וואס ווערט אין אים דערמאנט.
פארלוירענע חלקים פון דעם ספר?
יום טוב ליפמאן צונץ האט געפונען אז עס פעלט לכאורה פארשידענע טיילן פון דעם ספר. ער האט געבארכט דריי שטארקע ראיות צי די השערה: ס'פעלט ראיות אז אן אבל און א מצורע ברויכן שבעה !
אבער נאר אכט פון די צען ווערן דערמנאט און די לעצטע צוויי פעלן.
בנוגע צו פרק מו א און צו פרק נא, האט צונץ משלים געווען דער סטוקטור מדעתו, אין דעם לשון: 'סלח בסוף פרק מו... גאולה פרק נא'. אבער קיין כתב יד בראכט נישט א חתימה פון ברכות שמונה עשרה אין די פלעצער.
רד"ל איז געגאנגן און גפארשט און געזוכט נאך די פארלוירענע פרקים, און האט געפונן אז ס'דא פארשידענע ציטאטן פון פרקי דרבי אליעזר אין ספרים פון די ראשונים אבער ביי אונזערע ספרים איז נישט דא קיין זכר פון דעם. פון דעם האט ער באדרינגט אז די ראשונים האבן מסתמא געהאט דעם פדר"א השלם. פארשידענע מחברים און חוקרים האבן מקבל געווען זיין דעה. נאך מער. רד"ל האט געפונן ציטאטן וולעכער דער רוקח און דער בעל ילקוט שמעוני רופן אן 'פר"א' ד.ה. פרקי דרבי אליעזר וולעכע געפונן זיך אין דעם ספר תנא דבי אליהו! רד"ל האט געפארשט דעם ענין און צו געקומן צו א מסקנה אז זיבן פרקים און סוף תנא דבי אליהו געהערן נישט באמת צו דעם ספר נאר זיי זענען באמת פון פרקי דרבי אליעזר! און אויך די דעה איז מער ווייניגער געווען אנגענומן ביי די מחברים און די חוקרים. טרייטל האט בודק געווען אלע ציטאטן און אלע כתבי יד, און ער איז געקומן צו די מסקנה, אז כמעט אלע ציטאטן זענען בטעות יסודם. און די זיבן פרקים און סדר אליהו זענען א באזונדער חיבור און ס'האט נישט קיין שייכות צו אונזערער פרקי דרבי אליעזר.
שמאל|ממוזער|די לעצטע בלאט פון [[חיים מאיר הורוביץ'ס מהדורה. דאס איז ווענעציע דרוק (דער צוויטער דרוק) מיט חילופי נוסחאות און השלמות מכתבי יד. מ'קען באמערקן און דיא אונטערשטע חלקים א סאך השלמות וולעכע הורוביץ האט משלים געווען לויט כתבי יד (די דרשות פון דעם בלאט איז געדרוק געוואן דעם ערשטן מאל דורך וורטהיימר און פון דארטן האבן די מהדירים פון זכרון אהרן גענומען]]