cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
תרפ"ט ראיאטן
וואס רבי ברוך קאפלאן זצ"ל האט דערציילט וועגן דעם פאגראם
אויף מארגן אינדערפרי פארטאג האבן מיר געהערט ווי עס טומלט זיך אין שטאט, און וואס מערער אלץ האט מען געהערט קולות וברקים, און איך בין געווען צוזאמען מיט נאך איינעם, מיט אברהם אושפענער, האבן מיר געוואוינט אין א דירה געדונגען ביי א יוד, וואס ער האט געהאט געדונגען א גאנצן אפארטמענט ביי אן אראבער, ס'איז געווען 3 שטאק, מיר זענען געווען אויף'ן אויבערשטן שטאק, און אזוי ווי ס'איז געווען גרויסע געשרייען אין שבת, מ'האט געזאגט וידוי, האב איך געהאט פארשידענע מחשבות דאן... אבער אז מען האט געהערט אז מען קלאפט זייער שטארק ביי אונז אין טיר אונטן, א לענגערע צייט [נאכער האבן מיר אויסגעפונען וואס איז געווען די קלאפערייען טיר, אז אבוסאלא דער אראבער האט זיי נישט געוואלט אריין לאזן ווייל ער האט געוואוסט אז זיי גייען אויף רציחה, זיי זענען אויפגעהעצטע, און ער האט נישט געוואלט, אזוי איז אויך געווען אין אסאך ערטער וואס די אראבער האבן נישט אריינגעלאזט, קוים קוים האט ער אויסגעהאלטן א פאר שעה, נאכער האט דער אויבערשטער געהאלפן און ס'איז געווארן שטיל, סיי ביי אונז האט מען נישט געקלאפט און סיי אין שטאט. - ס'איז געווען 65 מענטשן נעבאך קדושים וטהורים וואס ס'איז שוין געווען לאחר המעשה...!!!, אבער די אנדערע חלק פון שטאט רוב רובם זענען געראטעוועט געווארן...
פארוואס פארצייל איך די מעשה דא, איך האב געוואלט דאס זייער שטארק מפרסם זיין, וואס די ציונים די רשעים -זייער טאטעס און די היינטיגע- האבן אונז אנגעטון צרות, רק אין יראת אלקים במקום הזה והרגוני על דבר אשתי, זאגט דאך די הייליגע תורה אז אן יראת שמים איז רציחה פשוט, און דאס האבן זיי געטאן א מעשה פון אזוי פיל יארן עד היום הזה, זיי האבן קאאפערירט מיט די נאציס, ווי ס'איז באשריבן אין די ביכער אז זיי זענען געווען שותפים מיט די נאציס, (אויסער דעם ענין וואס די חז"ל זאגן גדול המחטיאו יותר מן ההורגו), זעקס מיליאן אידן זענען אומגעקומען ווי די גמרא זאגט אין כתובות אז אל תמרדו באומות ואל תעלו בחומה דריי שבועות האט דער אויבערשטער משביע געווען, און אז איר וועט נישט היטן די שבועות הריני מתיר את בשרכם כצבאות וכאילות השדה, און ס'איז נתקיים געווארן אויף אט די זעקס מיליאן אידן, דורך די נאציס [צוזאמען] מיט די זרע עמלק (דער חפץ חיים שרייבט [מובא בכתבי הר"ר אלחנן וואסערמאן הי"ד] אין סוף ספר קובץ הערות [מאמר אומר אני מעשי למלך] אז די ציונים זענען זרע עמלק), דורך די עבירות וואס זיי האבן אוועקגעשטעלט דעם גאנצן כלל ישראל נאך די ציוניסטישער שמוץ און דער ציוניסטישער געדאנק, און אויך בפועל ממש געווען שותפים צו די [רוצחים].
ר' משה שאהנפעלד שרייבט אין א קונטרס, אז ער איז אמאל געקומען צום חזון איש נאך ווי עס האט אויסגעבראכן די מדינה, די אראבער פלעגן פון צייט צו צייט באפאלן אידן, איז יענער געקומען און געזאגט: אוי רבי! איר האט געהערט? עס גייט אדורך עטליכע חדשים, יעדע פאר טעג פאלט א קרבן פון די אידן, אוי וויי אוי וויי, וואס טוט זיך דא?
האט אים דער חזון איש געזאגט: מיין טייערע ר' משה שעהנפעלד! איר זענט גערעכט, אבער עס וואונדערט זיך מיר אויף אזא בר דעת ווי איר זענט. אודאי, עס זענען אין די לעצטע פאר חדשים געווען עטליכע צענדליגע נפשות און יעדער נפש אחת מישראל איז אן עולם מלא. אבער דא שטייען דאך די ציונים, די מדינה, די רשעים, זיי נעמען און שמד'ן אפ אידן, קינדער, הונדערטער טויזענטער אלע טאג, דאס זאל ווייטאן! אזא גזירת השמד וואס מען שמד'ט אפ הונדערטער טויזענטער אידן, און חז"ל זאגן גדול המחטיאו יותר מן ההורגו, דאס האט ער איהם געזאגט.
אהאיא
אנדערע גרויסע שטעט אין אהאיא זענען קליוולאנד, סינסינאטי, דייטאן, אקראן און טאלעדא.
תרפ"ט ראיאטן
וואס רבי ברוך קאפלאן זצ"ל האט דערציילט וועגן דעם פאגראם
נו, זינט דער חזון איש האט דאס געזאגט איז שוין אסאך יארן אדורך ועד היום הזה. ווי למשל ווען איך רעד דא יעצט, האט מיר איינער געוויזן א צייטונג, א שרעקליכע זאך, אז עס איז דא א מענטש, ער רופט זיך א בריסקער, ווייס איך צו ער איז טאקע א בריסקער? ער איז א קליינע מענטש און א גרויסע שגץ, א רוצח, האט ער גענומען איצטער באליידיגן אמעריקע, דער פרעזידענט רעיגן, מיט א חוצפה וואס עס כאפט ממש א פחד, עס איז נאך אזוי נישט געהערט געווארן. עס קען חלילה ברענגען שמדיות, די אראבער קענען זיך אויפכאפן, און די דריי מיליאן אידן זענען אלע אין סכנת נפשות.
אהאיא
אין קליוולאנד געפינט זיך אין איר א גרויסער יישוב פון פרומע אידן, אויך איז דארט דא די טעלזער ישיבה.
תרפ"ט ראיאטן
וואס רבי ברוך קאפלאן זצ"ל האט דערציילט וועגן דעם פאגראם
וואס גייט אן אזא מנובל? אז די אראבער האבן געהאט אין באגדאד א רעאקטאר, גייט דער רשע צוברעכט עס. דו ווייסט דאך אז עס איז סכנת נפשות פאר אלע אידן, אבער וואס גייט אים אן? ווייל ער וויל ווערן מיניסטער פרעמיער, א שווארץ יאר, קוקט ער נישט אויף גארנישט.
אהאיא
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 11,799,448
*
תרפ"ט ראיאטן
וואס רבי ברוך קאפלאן זצ"ל האט דערציילט וועגן דעם פאגראם
און מיט וועמען, רבותי, האט מען זיך דא פארבונדן? אנדערע מענטשן, טאקע פון די רעליגיעזע האבן געזאגט, "התאהבנו בבגין"! מיר האבן זיך פארליבט אין בעגין! עס כאפט א פחד! ער איז דאך געווען דער ראש המסיתים ומדיחים, דער ראש הכופרים, און א מסית ומדיח איז דער דין "לא תשמע לו, ולא תאבה לו ולא תחמול עליו, וגו'". פינף לאווין זאגט רש"י. דאס איז א יחיד'יגער מסית, ווען ער האט צוגערעט איין מענטשן, טאר מען נישט ליב האבן.
היינט, א מאסן מסית ומדיח, א רוצח, א רשע, א ראש הכופרים, פון די מדינה, וואס האט אומגעברענגט די תימן'ער יודנטום, די מאראקאנער אידן, און נאך אסאך ספרדישע, עס איז געווארן פון זיי ציונים און פוסטאקעס, אראפגעפירט פון תפילין, פון תורה. שרייבט איינער פון די רעליגיעזער פארטיי, "התאהבנו בבגין"?! ווי קען מען ליב האבן א מסית? איר האט געהערט??? צו אזא מצב אנקומען? השם ירחם עלינו!
...מען האט טאקע געהאלטן ביי אן אנדער ענין, אבער דאס הארץ טוט וויי, כי יחם לבבי, האב איך געוואלט אויסנוצן די געלעגנהייט צו זאגן, מען זאל וויסן אז השם ירחם עלינו, ומה עוללו לנו הציונים הרשעים הארורים האלו! מען דארף צו וויסן אז עס איז פארהאן א טעות אין דער וועלט, מען מיינט אז די אראבער האבן דאס געטון, זאל מען וויסן אז די גאנצע זאך וואס די אראבער זענען געווען אין כעס אויף אונז האבן זיי [די ציונים] געמאכט. ווייל די אראבער זענען געווען א פרידליכן פאלק. בין איך אן עדות, מיר האבן געלעבט מיט זיי אין חברון מיט א פרידליכקייט. גיבט א קוק אין די בריווען פון גער'ער רבי'ן אז די אראבער זענען געווען פרידלעך. און פון די היסטאריע זעט מען אויך אזוי אז אלע פאגראמען זענען געווען בעיקר אין איירופע, די הלכה איז בידוע אז [נאר] "עשו" שונא ליעקב, די אראבער זענען געווען פרידליך אלע דורות. ווער האט דאס געמאכט אז זיי זענען פיינטליך יעצט? די ציונים ארורים! מיר ווייסן דאך הבא להרגך השכם להרגו, די אראבער זענען געזיצן דארט עלעף הונדערטער יארן, (און מיר זענען דארט געווען אין גלות, מפני חטאנו גלינו מארצינו), קומען יעצט בכח ובזרוע און ווארפן זיי ארויס, הרג'ענען, צובאמבען, צובוטשערן זיי, עד היום הזה אין לבנון, מיט די עראפלאנען וואס זיי האבן פון אמעריקע, מעקן זיי אויס גאנצע דערפער.
זאל מען וויסן ווער די רוצחים זענען, זיי -די ציונים- זענען די גרעסטע רוצחים וואס די וועלט פארמאגט, זיי האבן זיך אנגעטשעפעט אויפן כלל ישראל און לאזן נישט לעבן ברוחניות און נישט בגשמיות.
זאל שוין יעדער מתפלל זיין, אז השם ירחם עלינו!
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
פרייטאג, דער אראבישער וועכנטליכער רו-טאג. די אראבער פון אראבישן קווארטל אין אלט-שטאט ירושלים האבן זיך ארויסגעלאזט פונעם מעטשעט העכער'ן הר הבית, אויפ'ן וועג צוריק פון זייערע צערעמאניע ס, נאכדעם וואס דער שעיך האט זיי אנגעהעצט אין זיין רעדע קעגן די אידן. ער האט געפאדערט נקמה אין די אידן, וועלכע ווילן פארכאפן די מאכט אויף ארץ ישראל אויפ'ן חשבון פון די אראבער, און גערופן צו פארקלענערן די אידישע אנוועזנהייט, ספעציעל אין די נייע שטחים. עס איז געווען קלאר אז אצינד צילט ער דירעקט די נייע געגנטן.
א שרעק איז געפאלן אויף מאה שערים. די געשעפטן זענען אין איילעניש פארמאכט געווארן. די שטיבלעך פון "ישועות יעקב" שול זענען פול געווארן מיט מתפללים אין דעם אומאפיציעלן יום תפילה. די הייזער זענען פארזיגלט געווארן מיט ריגלען און שלעסער, און קיין לעבעדיג נפש האט זיך נישט אנגעזען אין גאס.
עס איז אבער געווען קלאר אז מען דארף מיט עפעס שטארקער באקעמפן די אנפאלער. עס זענען שוין לאנג אריבער די צייטן ווען די אויסערגעווענליכע מאכט פונעם גרינדער, ר' יוסף ריבלין, איז געווען בכח צו פארטרייבן אראבער בלויז מיט'ן בלאזן פונעם שופר. אויך איז עס שוין געווען א לאנגע צייט וואס מאה שערים איז נישט געווען פארמאכט ווי א חומה מיט הערמאטישע טויערן וואס זענען מעגליך געווען צו פארשליסן, נאר געווען אפן פון אלע זייטן מיט גאסן צו די ארומיגע געגנטן. די איינוואוינער זענען געווען פארצווייפלט. וואס טוט מען?
אדאבי
די ביידע האבן געעפנט אדאבי נאכן פארלאזן די זיראקס פארק כדי צו עפענען א פרישע עפאכע פון קאמפיוטער ווייכווארג אויפן פאסטקריפט שפראך, וואס איז בעיקר נוצליך צו דרוקן אילוסטראציע און טעקסט.
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
פון די הייזער האבן זיך דערטראגן די שטימעס פון הארציגע תהילים-מעלאדיעס פון די מאה-שערימ'דיגע קינדערלעך, באגלייט מיט'ן געוויין פון די תחינות פון ערליכע ירושלימ'ער אידענעס, ווען דריי שאטנס האבן זיך שטיל ארויסגעשלייכט פון די מאה שערים געסעלעך. אין דער שטילקייט אויף דער גאס האט זיך נישט אנגעזען קיין זכר פון די הכנות צום אנקומענדן שבת. די שאטנס האבן שנעל געשפאנט די עטליכע הונדערט מעטער ארויס פון שטעטל. זיי האבן זיך געשטעלט ביי דער גרעניץ, דארט וואו די שבטי ישראל גאס קומט זיך היינט צוזאמען מיט דער הנביאים גאס. (דאס איז, אגב, דער ווינקל וואס איז אזוי נאענט צום פונקט וואו שבטי ישראל קומט זיך צוזאמען מיט מאה שערים; דער צענטער אויך פון די היינטיגע מחאות.)
מעדיקאמענט
thumb left|thumb|250px|פארשידענע מעדיצינען. מעדיצין היילט דעם מענטש דורך פארעכטן די צעלן און אפהאלטן קרענק.
אדאבי
די פירמע נאמען "Adobe" איז נאכן טייך אדאבי (Adobe Creek) וואס איז געווען נעבן דעם הויז פון איינער פון אירע גרינדער. די הויפטקווארטיר איז אין שטאט סען דזשאסע אין קאליפארניע. אין יאר 2004 האבן אדאבי ארבעטער זיך געציילט צו 4000, מער ווי האלב אין סען דזשאסע. אדאבי האט נאך פיליאלעס אין אנדערע שטעט.
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
דארט האט זיך אנטפלעקט פאר זיי אן אויסטערליש-שרעקליך בילד: טויזנטער, טויזנטער אראבער האבן זיך אנגעזען פונדערווייטנס. וואס א מינוט שפעטער איז די מענטשן-מאסע געקומען נענטער. זיי האבן זיך שנעל דערנענטערט פון דער ריכטונג פונעם יפו-טויער, און אצינד מארשירט לענגאויס דער שבטי ישראל גאס. אט האבן זיך שוין געזען די אויסגעשטרעקטע העק און אייזנס - די דעמאלטיגע פרימיטיווע געווער-מיטלען - ווען עס דערטראגן זיך די קולות: "איטבאך אל יאהוד! איטבאך אל יאהוד! (אויסשעכטן די אידן)".
מעדיקאמענט
מען באקומט א רעצעפט פון א דאקטער און דער אפטייק פארקויפט דאס פאר אייך.
אדאבי
ביזן יאר 2005 זענען מאקראמעדיע און אדאבי געווען קאנקורענטן, וויבאלד ביידע האבן פאבריצירט גראפיקס פראגראמען. יענע יאר האט אדאבי אפגעקויפט מאקראמעדיע, און אין אדאביס וועבזייטל קען מען טרעפן לינקען צו מאקראמעידיע און אויך פארקערט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
הרה"ג ר' אהרן פישער האט ער געהייסן - איינער פון די יונגעלייט - ער איז געווען א אימיגראנט פון ראמעניע, ער האט מיט יארן פריער געדינט געצוואונגענערהייט אינעם ראמענישן מיליטער. דארט אין ראמענישן מיליטער האט ער זיך געמוזט לערנען צו שיסן מיט א רעוואלווער, און ווען ער איז ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל האט ער עס מיט זיך מיטגענומען כל צרה שלא תבא. אצינד האט ער עס ארויסגענומען פון די באהעלטעניש וואו עס איז ביז היינט געלעגן אן עס צו געברויכן ביז היינט, ארויסגייענדיג פון מאה שערים מיט אזא מורא'דיגע מסירות נפש.
מעדיקאמענט
מעדיצין אלס פארשונג
אויך איז מעדיצין די וויסנשאַפֿט וואָס פֿאַרנעמט זיך מיטן פֿאָרשן, דיִאַגנאָזירן, און באַהאַנדלען קראַנקייטן, כּדי אויסצובעסערן דעם געזונט. אויך מיינט דאס די מעדעצינען אליין וואס ווערט גענוצט דערפאר. די מעדיצין איז באַזירט אויף די באַגריפֿן סײַ פֿון נאַטור־וויסנשאַפֿט, סײַ פֿון הומאַניסטיק, און גייט פֿאָרויס אין פּאַראַלעל מיט זיי. אין גאַנג פֿון איר אַנטוויקלונג האָט זיך די מעדיצין פֿאַרשפּרייט אין פֿאַרשיידענע צווײַגן. מע שיידט אונטער, למשל, צווישן דער אינטערנאַלער מעדיצין, מעדיצין פֿון אויגן־נאָז־און־האַלדז, וכ´. מע קען אויך קאַטעגאָריזירן די מעדיצין לויט געזעלשאַפֿטלעכע קאַטעגאָריעס: מיליטערישע, לעגאַלע, פֿון שפּיטעלער און דאָס גלײַכן.
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
ר' אהרן האט פארמאגט א ספעציעלן חוש אין צילן, ער איז געווען ממש א שארף צילער. אצינד האט ער זיך איינגעשטעלט דעם לעבן מיט דרייסטקייט צו פרובירן ניצן דעם חוש אויף צו ראטעווען זיך און אלע זיינע שכנים.
מעדיקאמענט
זעט אויך
טעאריע פון מעדיצין
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
דער צעהיצטער המון אראבער האט זיך שוין אנגעזען גאנץ נאענט, און יעצט האט מען שוין דערקענט, ווי אין שפיץ פון זייער מחנה גייט דער שעיך מיט א אויסגעשטרעקטער האק, ווי א גענעראל פירנדיג הינטער זיך די מחנה פון אראבער.
מעדיקאמענט
זעט אויך
* קאַטעגאָריע:געזונט קאַטעגאָריע:קרענק קאַטעגאָריע:נאטור
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
ר' אהרן האט טיילווייז פארדעקט איין אויג, ווען זיין גאנצער קערפער איז פארשטעלט פון דעם ברייט-פארצווייגטן בוים, בלויז זיין האנט פלאך האט ארויסגעשטעקט ווען צווישן די פינגער ליגט דער שיסער, ער האט ארויסגעבליקט פון צווישן די צווייגן און זיך געגרייט צוזאמען מיט דעם וואס זיינע ליפן האבן געשעפטשעט א הייסע תפילה צום באשעפער און דאן האט ער ארויסגעשאסן איין איינציגע קויל ווען ער רעכנט אויס פונקטליך וואו ער וויל עס זאל דערגרייכן.
און עס האט געצילט פונקט צום פינטל, אזוי ווי דער שעיך האט די גאנצע צייט געהאלטן אין איין שרייען רציחה-לאזונגען קעגן די אידן, איז זיין מויל געווען נאכאנאנד אפן, אט דאס האט ר' אהרן אויסגערעכנט אויסצוניצן די געלעגענהייט אז דער איינער קויל זאל דערגרייכן זיין ציל גענוג פאטאל, נאך איידער זיי וועלן אניאגן צו רעאגירן, עס זאל דעם שעיך אינגאנצן אומשעדליך מאכן: דער קויל האט געטראפן זיין וועג גראד אין דעם אפענעם מויל פון דעם הויפט. וואס איז פארוואונדעט געווארן, א שטראם בלוט האט זיך געגאסן פון זיין מויל און ער איז אנידערגעפאלן אויף דער ערד מאכטלאז.
די אראבער האבן געוואלט צולויפן צו אים, אים געבן הילף, אבער דאן האט זיך געהערט א געשריי פון דער מחנה: באלד וועלן די אידן אנפאלן אויף אונז און שיסן, זיי וועלן אונז אלע אויס'הרג'ענען! א שרעק איז באפאלן די אראבער און זיי האבן אנגעהויבן זיך צוריקציען, און אין גרויס איילעניש צעטראטן איינער דעם צווייטן, פיל פון זיי זענען פארוואונדעט געווארן און ביז א קורצע צייט איז נישט געבליבן קיין זכר פון די גאנצע מחנה.
דארט אין ווינקל אין זייער באהעלטעניש, זענען נאך אלץ געזעסן די צוויי יונגעלייט צוזאמענגעפרעסט, פון זייער באהעלטעניש האבן זיי קלאר געזען די אויסטערלישע געשעעניש, זיי האבן נאר געווארט ביז עס איז זיכער אז די סכנה איז בעזר ה' פארביי און ווען אויף די גאנצע לענג פון שבטי ישראל גאס האט זיך אראפגעלאזט א טאָטאַלע שטילקייט, זענען זיי לאנגזאם ארויסגעקראכן פון אונטער'ן בוים.
זיי זענען שנעל געלאפן צוריק צו מאה שערים, ר' אהרן פישער האט זיך שטילערהייט אריינגעשלייכט אין זיין הויז ווי גלייך ער וואלט אין ערגעץ נישט געווען. ער האט נישט געפונען פאר וויכטיג עמיצן צו אינפארמירן וואס ער האט יעצט געטאן, אפילו נישט פאר זיינע גאר נאנטע פאמיליע מיטגלידער. ברוך ה' די סכנה איז אינגאנצן פארביי, דאס איז דער עיקר.
פרסה
פרסה איז א געוויסע מאס פון מעסטן לענגקייט פון ערד.
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
יעצט האט מען אין מאה שערים געקענט פריי אפאטעמען, עס האט נאך געדויערט א וויילע ביז מען האט זיך אפגעכאפט פון דעם גרויסן שרעק און אין א קורצער צייט ארום איז מאה שערים צוריק אויפגעלעבט געווארן, די געשעפטן האבן זיך צוריק געעפנט, יעדער האט ווייטער געקויפט און דאס געווענליכע גערודער פון די הכנות צום שבת קודש האט ווידער פארפולט די לופט.
ה'תרע"ד
געבוירן
י"ד חשוון - רבי אהרן יהודא לייב שטיינמאן, גרויסע ראש ישיבה אין בני ברק (נפ' ה'תשע"ח)
פרסה
א פרסה איז 4 מיל, א מיל איז א תחום שבת - 2,000 איילן [אמות].
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
מען וואלט נאך ביז היינט נישט געוואוסט ווער עס האט מיט אזא העראאישן טאט געראטעוועט דעם גאנצן ישוב פון מאה שערים, ווען נישט וואס מיט פיל יארן שפעטער איז ר' אהרן'ס זון: מרן ראב"ד העדה החרדית רבי ישראל יעקב פישער זצ"ל, געקומען אויף א באזוך צו א געוויסן דאקטער און יענער האט אים געפרעגט אויב ער איז א זון פון ר' אהרן פישער ז"ל און ווען דער ראב"ד זצ"ל האט אים געענטפערט אז יא, האט ער אים אויסגעזאגט אז ער איז געווען צוזאמען מיט זיין טאטן, דעמאלט ווען ער האט זיך איינגעשטעלט זיין לעבן צו ראטעווען די מאה שערים'דיגע אידן פון א גרויזאמער פאגראם.
פרסה
קאטעגאריע:מאס קאַטעגאָריע:הלכה
רשימת מידות, שיעורים ומשקלות בהלכה
תרפ"ט ראיאטן
די מעשה ווי אזוי ר' אהרן פישער ז"ל טאטע פון ר' ישראל יעקב פישער ז"ל הראב"ד האט געראטעוועט מאה שערים
ערשט דעמאלט'ס האט מען זיך דערוואוסט דורך וועמען און ווי אזוי עס איז געקומען אויף מאה שערים אט דער גרויסער נס.
קאטעגאריע:פאגראמען קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט קאַטעגאָריע:חברון
רעפערענץ
רעפערענץ מיינט די צוזאמשטעל פון איין זאך מיטן צווייטער דורך א נומער אדער סימבאל אז זיי געהערן צוזאמן אפילו זיי זענען צושפרייט.
עס איז אויך דער סדר צו לייגן רעפערענץ, א מענטש מיט טעלעפאן נומער, אויף א רעזומע ביי וועמען מען האט געארבייט בעפאר דעם צו קענען זיי רופן און פרעגן וועגן זיין ארבעט.
קאטעגאריע:שרייבן
איידעהא
קליין|פֿאָן פון איידאהא איז געווארן א שטאַט פון אמעריקע דעם 3טן יולי, 1890,  דער 43סטער שטאט פון די 50.
ער געפֿינט זיך ביים פאציפיק צפון-מערב ברעג
מען פלאנצט דארט אסאך קארטאפל.
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 1,839,106
י"ג ניסן
יארצייטן
13. nisán
צפת
דער נאמען "צפת" טראגט עטליכע באדייטן: "צופה-קוקן" צוליב וואס צפת פארמאגט א הערליכע אויסקוק אויף די גאנצע גליל בערג, ווי אויך "צפיה" א לשון פון "האפן" צוליב די געגועין וואס אירע אמאליגע הייליגע איינוואוינער האבן פארמאגט צו ביאת המשיח.
צפת געפינט זיך אין דעם שטח פון שבט נפתלי. צפת ווערט פארעכנט אלס די הויפטשטאט פונעם העכערן גליל ראיאן.
צפת איז באקאנט אלס דער הויפט וואוינארט פון די אידישע מקובלים, צוליב וואס אין איר האבן געוואוינט א ריזיגע צאל אידישע מקובלים ווי דער רמ"ק, דער אריה"ק און נאך פיל.
אין תקל"ח איז אנגעקומען אין צפת די ערשטע גרופע פון 300 חסידים, וואס ווערט גערעכנט דער אנהייב פונעם "אלטן אשכנזישן יישוב" אין צפת. אין תקנ"ט, גלייך נאך ווען נאפאלעאן האט זיך צוריקגעצויגן פון ארץ ישראל, האבן די אראבער אומגעווארפן דאס יידישע פערטל אן אסאך פון די ארטיקע יידן האט מען געהרגעט. אין תק"ע זענען געקומען קיין צפת פרושים, תלמידים פונעם ווילנער גאון, אונטער דער פירערשאפט פון רבי ישראל שקלאווער. דאס האט פארשטארקט דעם יישוב אין צפת. איינער פון די אימיגראנטן, ר' ישראל ב"ק (וואס האט געצויגן 200 יידן פון בארדיטשוב) האט געגרינדעט דארט די ערשטע יידישע דרוקעריי אין ארץ ישראל. קליין| האר"י גאס אין צפת, אויפן נאמען פון דעם הייליגן אר"יאין יאר ה'תקצ"ז האט צפת איבערגעפילט א שרעקליכן ערדציטערניש וואס האט געהרגעט 2,000 מענטשן, און חרוב געמאכט די גאנצע שטאט, און אנגעברענגט אונגעהויערע שאדענעס, וואס קען זיך אנזען אין מערערע ערטער אין צפון.
אין יאר ה'תרפ"ט איז פארגעקומען א פאגראם ווי די אראבער האבן אומגעבראכט 19 אידן ל"ע.
קליין|250x250פיקס|נאך א געסל אין די "ארטיסטן פערטל" פון אלטשטאט קליין|251x251פיקס|איינע פון די געסאלאך אין אלטשטאט צפת וואו די ארטיסטן פארקויפן זייערע מעלערייען און האנט געמאכטע שניצונגען
דער אור אלטער בית העלמין אין צפת
קליין|250x250פיקס|א קליין טייל פונעם בית העלמין אין צפת צפת פארמאגט א ריזיגע בית החיים וואס געפונט זיך צופיסנס פון דער אלטשטאט, וואו עס ליגן באגראבן דער תנא רבי פנחס בן יאיר, הושע בן בארי, דער בית יוסף, דער אריז"ל, דער רמ"ק, רבי שלמה אלקבץ, רבי לייב בעל יסורים, דער הייליגער אלשי"ך, דער בת עין און נאך פילע.
מקורות
thumb|center|870px|פּאַנאָראַמאַ צפת און בארג מירון thumb|center|870px|א פאנאראמישער בליק פון צפת צו מזרח, מען זעט אויך דעם [[כנרת.]]
קאטעגאריע:אידישע יישובים *
אומזיכערקייט פרינציפ
דער אומזיכערקייט פרינציפ איז ערפינדען דורך דעם דייטשען פיזיקער ווערנער הייזענבערג אין 1927. ער איז א טייל פון קוואנטן-מעכאניק וואס איז מסביר די אויפפירונג פון נאטור אויף א גאר קליינער מדרגה, וואס ווערט נייטיג ווען מען האנדלט מיט זאכן קלענער פון אן אטאם. לויט דעם אומזיכערקייט פרינציפ איז דא א גרענעץ איבער ווי פונקטלעך עס קען זיין די גיכקייט פון א באשטאנדטייל און די "פאזיציע" (וואו ער געפינט זיך). די צוויי זענען אפהענגיג איינע אין דער אנדערער, און ווי מער פונקטליך איינס איז, אלס ווייניגער פונקטליך ווערט די אנדערע.
לויט דעם קומט אויס אז ווען אן עלעקטראן איז אנגעבונדן אין אן אטאם אזוי אז די פאזיציע דערפון איז פונקטליך מיט א זיכערקייט די גרייס פון אן אטאם, איז די וועלאציטעט אזוי אומפונקטליך אז דער עלקטראן פליט ארום אין דער אטאם אין אלע ריכטונגען מיט גרויסע גיכקייטן, ווי אויך איז דער עלעקטראן נישט אויף איין פונקטליכע פלאץ אין דעם אטאם, נאר איז בערך ערגעץ דארט.
איינשטיין האט זייער נישט ליב געהאט דעם אומזיכערקייט פרינציפ, און האט זיין גאנץ לעבן פרובירט אויפצוקומען מיט א בעסערער טעאריע, אבער ער האט נישט מצליח געווען. און די ניינציגער יארן זייט זיין אויפקום, האט מען נאר געטראפן וואס מער ראיות צו דער טעאריע, כאטש עס הערט זיך אומגלויבליך און אומפארשטענדליך.
קאַטעגאָריע:פיזיק קאַטעגאָריע:קוואנטן-מעכאניק
שמד
שמד מיינט א טויש פון גלויבן. און איז געווארן א אנדערע גלויבן ווי צום ביישפיל א קריסט אדער א קאטאליק און אזוי ווייטער.
נערוון סיסטעם
די נערוון סיסטעם אין א בעל חי קאארדאנירט די אקטיוויטעטן פון די מוסקלען, פאסט אויף איבער די גלידער, קאנטראלירט און שטעלט אפ די חושים צו שפירן, און אקטיוויזירט די אקטען, פראמיניטע אנטייל נעמער אין דעם זענען די ניוראנען און די נערוון. אויסער די שוואמען, האבן אלע בעלי חיים א נערוון סיסטעם.
אין דער נערוון סיסטעם באקומט די חוש-סיסטעם אינפארמאציע וועגן סטימולן אין דער סביבה. די אינפארמאציע ווערט געניצט צו קאנטראלירן די אויפֿפֿיר. די נערוון סיסטעם קען רעאגירן צו א סטימול אין 1/100 פון א סעקונדע.
די נערוון סיסטעם איז פאראנטווארטלעך אויף דער מוסקלען סיסטעם און אזוי הערשט אויף די מעגלעכקייטן פון דעם קערפער׳ס באוועגן.
קאטעגאריע:קערפער
ביבליאגראפיע
ביבליאָגראַפֿיע איז די שטודיע פֿון ביכער, ווער עס זענען זייערע מחברים, אין וועלכע יאָרן זיי האָבן געלעבט, ווען און אין וועלכע באַדינגונגען די ביכער זענען אַרויס.
עס איז א ליסטע פון ווי ער האט דאס געזאגט; ווען ער האט דאס געזאגט; פארוואס האט ער דאס געזאגט; אבער אזוי ווי מען קען נישט אריינפאקן אלע אינפארמאציע אינעם תוכן הענין, מאכט מען א נומער און דאס דינט ווי א רעפערענץ אויפצוקוקן די פרטים איבער דעם מקור.
דער טייל פון א ספר וואס לייגט צוזאם אלע מקורות פון ווי ער נעמט דאס, אין די מער הלכה ספרים איז דאס אויפן זעלבן בלאט, אבער אין די וועלטליכע ספרים איז דאס אין די סוף ספר, און מיט נומערן דאס צו רעפערענצן.
זעהט װיקיפּעדיע:צייגט מקורות פאר הילף וויאזוי דאס צו טאן אין וויקיפעדיע ארטיקלן.
וועב־פֿאַרבינדונגען
קאטעגאריע:ליטעראטור
בית מדרש עליון
בית מדרש עליון איז א ישיבה אין מאנסי, נוא יארק, געגרינדעט דורך ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש דער מייסד פון תורה ודעת.
אין ה'ת"ש לפ"ק, איז ר' אהרן קאטלער און ר' ראובן גראזאווסקי זי"ע און נאך, אנגעקומען קיין אמעריקא, וואו ר' אהרן איז תיכף אריינגעשפרינגען אין פילע הצלה אקטיוויטעטן צו ראטעווען יידן על אדמות אייראפע. אין יאר ה'תש"ג, ווען ער האט אויפגעגעבן אויף הצלת יהדות אייראפע, האט רבי אהרן געגרינדעט א כולל, לכתחילה אין קאנעטיקעט, און שפעטער האט ער אים אריבער געפירט קיין לעיקוואד.
ר' אהרן האט זיך פארבינדן מיט רבי שרגא פייוויל מענדלאוויטש, וואס האט געהאט זיין אינסטוטוציע "אש דת", וואו ער האט מחנך געווען מחנכים, וואס איז געווען א תורה ודעת פראיעקט, קווארטירט אין מאנסי, און איהם פארגעשלאגן אריבערצופירן "אש דת" קיין וויליאמסבורג, און אנשטאט דעם, זאל ער גרינדן א ישיבה אין מאנסי. דאס האט געפירט צו דער גרינדונג פונעם ביהמ"ד עליון, וואו די ראשי ישיבות זענען געווען רבי ראובן גראזאווסקי און רבי גדליה שאר.
א תקופה פון עטליכע יאר האט מען איהם אריינגעברענגט אין ביהמ"ד, ווען חתנו ר' דן אונגארישער האט איבערגעזאגט זיינע שיעורים. ער איז נפטר געווארן כ"ב אדר ה'תשי"ח.
תלמידים
צווישן די געוועזענע תלמידים פון בית מדרש עליון זענען:
קאַטעגאָריע:ישיבות קאַטעגאָריע:ניו יארק קאַטעגאָריע:מאנסי
ארטסקראל
קליין|250px|זייער לאגא אַרטסקראל אדער מסורה (פון ענגליש art אַרט = קונסט, און scroll סקראָל  = א מגילה) איז א פרומע אידישע פובליקירן קאמפאני װאָס געפֿינט זיך אין ברוקלין און וואס איר ציל איז פארטייטשן די תורה אויף דער שפראך וואס רוב אידן רעדן היינט, סיי ענגליש און סיי אנדערע שפראכן.
זיי גיבן אויך ארויס ספרים פון א ליטווישער פרעספעקטיוו.
די קאמפאני איז געגרינדט געווארן דורך ר' מאיר זלאטאוויטש, און ווערט אנגעפירט מיט זיין שותף ר' נתן שערמאן - א ר' אהרן קאטלערס א תלמיד פון בית המדרש גבוה אין לעקוואד. ביידע ליטווישע אידן.
רוב פון די רעדאקטארן זייערע זענען אבער חסידישע אינגעלייט וואס טוען דאס פאר פרנסה.
לויב קריטיק אויף זייער ארבעט
זייער ארבעט איז היסטאריש מיט דעם וואס עס טוישט דאס גאנצע מציאות פון תורה און אידישקייט זינט מעמד הר סיני. דאס ערשטע מאל וואס אזא מולטי-מיליאן דאלערדיגער פראיעקט צו טוישן די תורה איז אויפן וועג מיט דער הסכמה און גוטהייסונג פון רוב ערליכע תורה אויטאריטעטן. די איידיע פון אנפאנג איז נישט זייערס מענדלסאן און ר' עדין שטיינזאלץ און נאך צענדליגע און הונדערטער אידן האבן דאס שוין פרובירט אין עבר אבער עס איז אייביג דורכגעפאלן ווייל זיי האבן נישט געקענט פאליטיש מאנובערן אז די רבנים זאלן דאס נישט פארשרייען. עדין שטיינזאלץ איז א ליבאוויטשער און הרב שך האט אים גוט באגראבן. די ארטסקרול חברה זענען אבער זייער רעפענירט און פאליטיש געשטימט נאנט צו די גרעסטע ליטווישע גדולים אז קיינער קען זיי נישט באשמוצן און אנהייבן א לעגעטימער מערכה קעגן זיי - ממילא גייען זיי דערווייל אן מיט זייער מיסיע איבערצוטייטשן די תורה פון לשון קודש צו ענגליש אויף א מאסן-שטאבליכער אופן וואס שטעלט מיט זיך פאר א עתיד וואס ענגליש וועט ווערן, לויט טייל קריטיקירער, א לשון הקודש.
זיי ענטפערן אבער אז די קריטיק איז נישט אויסגעהאלטן ווייל זייער פראיעקט איז נישט חלילה צו טוישן די מהות פון תורה נאר צו ראטעווען רוב אידן פון היינטיגן דור פון עמי הארצות און ביטול תורה דורך דאס גרינג מאכן פאר זיי אויך צו פארשטיין און לערנען. און זיי זען איין די סענסעטיווקייט פון אזא פריעקט דעריבער מוז יעדע שטיקל ווארט און ארבעט ווערן רעדאקטירט פון אנגענומענע רבנים גדולי הדור, ווי למשל יעדע מסכתא ווערט דורכגעארבעט דורך א דיין אדער רב פון א קהילה אין בארא פארק אדער לייקוואד וואס איז אנגענומען אויף יעדן איינעם פון די פרומסטע קרייזן צו דינען אלס רעדאקטער פון אנדערע תלמידי חכמים וואס שרייבן דאס אויף די שפראך.
הרב יוסף זלמן בלאך שי' רב לייקוואד מנין אין מאנסי איז זייער שארף ארויס אקעגין די ארטסקרול ספרים ווייל איינער פון די הויפט עדיטרס הרב יחזקאל דאנציגער גלייבט נישט אז די ספר הזוהר איז א חלק פון די תורה און חז"ל דערפאר האלט ער אז דאס האט א דין ווי אספר שכתב מין און מטאר דאס נישט האלטען און שטוב אדער און בית המדרש
דער זכות פון דער רייכער שאטנשטיין פאמיליע
עס איז פארהאנען דער ש"ס שאטנשטיין, וואס איז גוט מפרש די גמרא אויף ענגליש.
ר' דזשעראם שאטנשטיין ז"ל איז געווען א מאדערן ארטאדאקסישער איד תלמיד פון וויי.יו. ער איז געווארן זייער רייך, און לזכותו איז ער דעם לעצטן מינוט פון זיין לעבן באפוילן זיינע קינדער זיי זאלן שטיצן דעם ארט סקראל פראיעקט פון איבערטייטשן כל התורה כולה.
זיינע קינדער זענען היינט פארעכענט פון די וועלט'ס גרעסטע ביליאנערן. זיי האבן ריזיגע קליידונג געשעפטן אין די גאנצע וועלט, און זיי זענען די בעלי בתים פון אמעריקן איגעל, און זענען געליסטעט אויף דער אמעריקאנער בערזע אין וואל סטריט. דער יורש, דזשעי שאטענשטיין איז א מאדערן ארטאדאקיסשער איד, וועלכער דאווענט יעדן טאג, און האט שיעורים.
די גאנצע שאטנשטיין פאמיליע זענען שומרי שבת און האלטן כשרות און אידישקייט.
א גרויס חלק פון די ארטסקראל פראיעקט אויף ש"ס דאס איז פאר זיי אפאר נישטיגע מיליאן פון זייערע ביליאנען אז דער גמרא וואס אלע נוצן זאל ווערן אנגערופן על שמו ועל זכרו פון זייער פאטער. ד.ה. ביז ארט סקראל האט א גמרא דרוק וואס רוב בנין ומנין פון כלל ישראל האט זיך באנוצט געווען אנגערופן אויף ש"ס ווילנא אדער אנדערע נעמען פון היינט מאל אן איז דאס ש"ס שוטענשטיין.
צוליב דעם שאטנשטיין ש״ס, זענען צוגעקומען הונדערטער טויזענטער מער לומדי דף היומי אין גמרא בכלל.
גרינג מאכן צו פארשטיין דערמיט אוועק נעמען די באגריף פון עמלות בתורה
אין אלגעמיין צווישן די תלמידי חכמים און רוב פרומע איז דאס אראפגעקוקט דערווייל זייערס א ש"ס אין שטוב, וואס בלויז די בעלי בתים און די עמך גרויסן זיך דערמיט ווייל אן דעם וואלטן זיי דאך נישט געלערנט גארנישט.
מאכן תורה בלשונות העמים קעגן אידיש שפראך
די חסידים ענען זייער אויסגעשלאסן קעגן זייער ארבייט.
איינס צוליב דעם וואס עס איז דא א חרם פון חתם סופר צו שרייבן אדער רעדן אין פובליק תורה אויף א גוישער שפראך. אבער זייער תירוץ איז אז די ליטווישע קענען נישט קיין אידיש, און די גאנצע אידיש שטאמט דאך פון דייטש וואס איז פיל ערגער ווי די אמעריקאנער שפראך, און דער חתם סופר'ס פסק איז בלויז געווען אויף יענע צייטן קעגן די ווינטן פון דער השכלה וואס האט דאן געבוזשעוועט, אבער היינט צוטאגס איז נישטא די פראבלעם פון השכלה לויט די ליטווישע וועלט און בלויז פאר זיי ווייל זיי קענען דאך די שפראך סייוויסיי און די ענגליש תורה איז בלויז צו ראטעווען. אבער די חסידים ענטפערן אז די פראבלעם פון השכלה באוועגונג האט זיך אויך אנגעהויבן מיט איבערטייטשן קודם די תורה אויף דער גוי'אישער שפראך. די תירוץ איז פון די ליטווישע איז אז דאן האבן די אידן נישט גערעדט די גויאישע שפראך איז דאס געווען פארעכענט ווי אן עבירה און איסור חמר לכל דבר מה שאין כן היינט איז ענגליש אדער עברית די אידישע שפראך וואס רוב אידן שומרי תורה ומצוות רעדן אויפן טעגליכן באנוץ, איז דאך ענגליש מיט עברית נתקדש געווארן צו הייסן די אידישע שפראך וואס דער חתם סופר האט נישט דאס געמיינט חלילה.
תלמידי וחסידי סאטמאר זענען קעגן זיי צוליב איבערטייטשן גמרא אויף עברית
דער סאטמארער רב האט געזאגט: "ענדערש זאל מען זיך ביקן צו א צלם הונדערט מאל ווי איידער זיך לערנען איין ווארט עברית", און ער האט מוסיף געווען אז ער זאגט עס אלס פסק הלכה. דעריבער האלטן סאטמארער חסידים אז אין אזא גמרא קען מען נישט נישט לערנען.
קאַטעגאָריע:יידישע פארלאגן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פארלאגן קאטעגאריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאטעגאריע:ספרים אגיטירער
י"ב ניסן
יארצייטן
12. nisán
משה האלבערשטאם
לינקס|250px|קליין|מרכז| הרב משה הלברשטאם ב"ר יעקב הלברשטאם, איניקל ה[[דברי חיים מצאנז, מיט משב"ק הרב דוד שווראטץ שליט"א]] הרב משה האלבערשטאם זצ"ל (ח' ניסן ה'תרצ"ב – כ"ח ניסן ה'תשס"ו) איז געווען א רב און חבר פון בית דין צדק פון עדה החרדית אין ירושלים, פון די חשובע פוסקים אין היינטיגן דור. ער איז דער מחבר פון שו"ת "דברי משה" און ראש ישיבה פון "דברי חיים – טשאקאווע".
לעבנסגעשיכטע
ער האט גערלנט אין "ישיבת חכמי לובלין" אין בני ברק אונטער הרב שמואל וואזנער.
ער האט געדינט אלס דער רב פון הצלה. און איז דער איינציגסטער פערזענליכקייט וואס איז גרויס סיי ביי די קנאים און סיי ביי די אלגעמיינע אידן איבער דער וועלט, אבער נישט אלס גאון נאר סתם אלס חשובער תורה פערזענליכקייט.
זיינע ברידער זענען: הרב מאיר האלבערשטאם, טשאקאווער רבי אין בני ברק, הרב נפתלי האלבערשטאם, טשאקאווער רבי, און הרב חכם צבי, מחבר פון "חכמת צבי".
משמשים בקודש
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:עדה החרדית קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
ווערנער הייזנבערג
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיזיקער קאַטעגאָריע:דייטשן
שמחה וויינבערג
וויינבערג וויינבערג
חיים רמון
חיים ראמאן (ראַמאָן; געבוירן דעם 10טן אפריל 1950) איז א כנסת דעפוטאט פון קדימה פארטיי, דער הסתדרות פארזיצער (לייבאר). און דער געוועזענער יוסטיץ מיניסטער.
חיים ראמאן איז געבוירן געוואָרן אין 1950 אין בינה, געבוירן געוואָרן אין נודלבערג און אשר ווישניא, אַ געבוירענער אין מעזריטש לעבן לובלין, פּוילן. זײַן קינדשאַפט האָט ער פֿאַרבראַכט אין יפו, ​​אין אַ הויז, וואָס איז ליגן פֿאַרן בעקערײַ אַבולעפֿיע, וואָס זײַנע עלטערן האָבן באַזוכט צוויי יאָר פֿריִער נאָך אַ געוויסער צײַט אין דורכפֿאָר־לאַגער, אַפֿילו אויב ער האָט געהאַט איין עלטערע ברודער. ער איז ערוועלט גאווארען ווי א חבר הכנסת צום ערשטן מאל אין 1983 צום 10טן כנסת, פון דער עבודה פארטיי, צום 13טן כנסת און 1992, איז ער געווארען די געזונטהייט מיניסטער.
צוליב א אומגעוואונטשענער רעדע האט ער אפגעטרעטן אין 1994 און געווארן דער פארזיצער פונעם הסתדרות (ארבעטער פעדעראציע), און נאך ווייניגער ווי צוויי יאר איז ער צוריק געווען אין כנסת אלס אינערן מיניסטער אין 1995, אין 1999, אין אזוי ווייטער ביזן אריבערגיין צו קדימה פארטיי אין נאוועמבער 2005, ווערנדיג דער יוסטיץ מיניסטער,
אום 17טן אויגוסט, 2006, האט מני מזוז דער אדוואקאט גענעראל אויפגעעפנט א טעקע קעגן רמון מיט ווערן באשולדיגט צו טון סעקסועלע אקטן, (קושן פאר איינע פון זיינע ארבעטער מיט אריין לייגן זיין צונג אין איר מויל). ער איז צום סוף באשולדיקט געווארן, און איז געשטראפט געווארן צו באדינען 120 שעהן מיט פרייוויליקע ארבעט. נאך וואס ער איז באפרייט געווארן איז ער צוריק געקומען צו דער רעגירונג אלס פרעמיער פארטרעטער.
משפחה
חיים רמון האט חתונה געהאט מיט פנינה רמון (בזיווג ראשון), דער געוועזענער דעפוטאטישער שיינקייט־קעניגין, און די פּאָר האט געהאט א זון און א טאכטער. דעם 10טן אקטאבער 2007 האט רמון חתונה (בזיווג שני) געהאט מיט ווארד שרון ריבלין (היינט וורד רמון-ריבלין), א זשורנאליסטין אין דער עקאנאמישער צייטונג "גלאבעס" און רעדאקטאר פונעם חודש-ליידי גלאבס. די פּאָר וואוינט אין רמת השרון.
קאטעגאריע: כנסת דעפוטאטן
י"ד ניסן
יארצייטן
14. nisán
טעלעסקאפ
קליין|א רעפליקע פון [[אייזיק ניוטאן|ניוטאנ'ס טעלעסקאפ]] א טעלעסקאפ (פון אלט גריכיש: τῆλε טעלע, "ווייט" און σκοπεῖν סקאפעין, "צו קוקן/זען") איז א כלי וואס מען ניצט צו קענען אבזערווירן גאר ווײַטערע אביעקטן, ביזן קאסמאס אריין, דורך ליכט אדער אנדער עלעקטראמאגנעטישער שטראלונג. א פשוטן טעלעסקאפ קען מען מאכן פון א ראר מיט צוויי לינזן.
דער טעלעסקאפ איז ערפינדען געווארן אינעם 17טן יארהונדערט אין די נידערלאנדן, דורך צוויי ברילן־מאכער, האנס ליפערסהעי און זכריה יאנסן.
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע קאַטעגאָריע:אפטיק
אלימלך פון ליזשענסק
left|thumb|ציון פון ר' אלימלך פֿון ליזשענסק זי"ע, וואו יידן פון אלע עקן פון די וועלט פארן נאך היינט צוטאג אוסצופועלן ישועות
רבי אלימלך פון ליזשענסק זצ"ל (ה'תע"ז - כ"א אדר ה'תקמ"ז), פארפאסער פון ספר נועם אלימלך, באקאנט מיטן נאמען דער הייליגער רבי ר' מיילעך.
אפשטאם
דער הייליגער רבי ר' מיילעך איז געבוירן אין יאר ה'תע"ז, צו זיין פאטער הרב אליעזר ליפמאן. און צו זיין מוטער מרת מירל.
רבי אליעזר ליפמאן איז געווען א רייכער מענטש ער האט פארמאגט אן ארענדע נעבן טיטשין, גאליציע, (אכט קילאמעטער פון דער שטאט ריישא), דער רבי ר' זושא האט געזאגט אויף זיין פאטער ער איז געווען א "מרא דחושבנא".
אויף זיין מוטער האט דער רבי ר' זושא געזאגט, אז זי האט מיטאמאל נישט געקענט דאווענען פון א סידור, נאר ברכה זאגן האט זי געקענט. דערצו האט ער געזאגט אז אויף דעם ארט וואו זי האט געזאגט ברכה יעדן אינדערפרי, האט גערוט די שכינה הקדושה.
זיי האבן געהאט זיבן קינדער פון דעם איז באקאנט:
אויף די עלטערע יארן האבן זיי זיך געצויגן קיין טיטשין און ליגן דארט אויפן בית החיים. אויף דער מצבה איז ארויפגעקריצט:
פ"נ איש תם וישר האלוף התורני מו"ה ר' אליעזר ליפמאן ב"ר משה זצ"ל נפטר י"א אדר
זיין געשיכטע
דער הייליגער רבי ר' מיילעך האט געלערנט אין טיקטין צוזאמען מיט דעם רבין רבי שמעלקא פון ניקאלשבורג, נאכהער איז ער אריבער צו אים קיין שינאווא, ווען רבי שמעלקא איז געוורן רב אין ניקאלשבורג איז דער הייליגער רבי ר' מיילעך מיט געפארן אים ארויס העלפען מיט זיינע קעגנערס.
נאכדעם וואס זיין ברודער דער רבי ר' זושא איז צוגעצויגן געווארן צו חסידות, האט ער ביייאיינפלוסט זיין ברודער דער הייליגער רבי ר' מיילעך, און זענען צוזאמען געפארן צום מעזריטשער מגיד, און געווארן פון זיינע גרויסע תלמידים. דארט איז ער באקאנט געווארן מיט די הייליגע חבריא, ספעציעל מיט דעם בערדוטשעווער רב.
אין יאר ה'תקל"ג נאך די פטירה פון מעזריטשער מגיד איז דער הייליגער רבי ר' מיילעך געווארן דער אנפירער פון די חסידים אין גאליציע, מערסטנסטייל פון זיין רבין'ס תלמידים זענען געקומן צו אים.
זיינע תלמידים
דער הייליגער רבי ר' אלימלך זי"ע, האט געהאט פיר גרויסע תלמידים, וואס אויף זיי האבן צדיקים געזאגט דעם פסוק, ומשם יפרד והי' לארבעה ראשים, וואס פאר זיי האט ער צוטיילט פון זיינע גרויסע כוחות, די לעכטיגע אויגן פאר'ן חוזה מלובלין, די קדושת המוח פאר רבי מענדעלע פון רימאנאוו, די קדושת הלב פאר'ן קאזשניצער מגיד, און די הייליגע מויל פאר'ן אפטער רב. דער אפטער רב איז געווען יונגער פון די דריי, לאחר פטירתם, איז ער געווארען מנהיג הדור. מען זאגט א מימרא, אין אבות אלא שלשה, קאזשניץ, רימאנאוו, לובלין—ווייל אפטא איז א אנדערע בחינה. ווען דער חוזה איז נפטר געווארן, האבן זיך די תלמידים צוזאמען גענומען אין דער שטאט קאמארנא, דער עטרת צבי און ראפשיצער רב ...., שפעטער האט דער אפטער רב איבער געפרעגט פון ראפשיצער רב וויאזוי איז געווען די אסיפה, האט דער ראפשיצער רב געזאגט, אז דער עטרת צבי האט געדאווענט מנחה פארן עמוד, און זייט רבי ר' אלימלך האט מען נישט געהערט אזא מנחה.
זיין גרויסקייט
ער האט געשריבן זיינע תורות אינעם ספר נועם אלימלך.
הסתלקות
left|thumb|250px|דער קבֿר פֿונעם רבי ר׳ מיילעכ׳ס טאָכטער אסתר עטל אלבוים אויפֿן אַלטן ייִדישן בית־עולם אין [[פריסטיק אין פּוילן אין 2013 ]]
דער הייליגער רבי ר' מיילעך איז נפטר געווארן כ"א אדר ה'תקמ"ז און ער ליגט אין ליזשענסק, צו זיין ציון קומען יידן פון אלע עקן פון די וועלט נאך היינט צוטאג אוסצופועלן ישועות.
פאמיליע
דער הייליגער רבי ר' מיילעך האט געהייראט אין שינאווא מרת שפרינצא א טאכטער פון הרב אהרן רוקח א ברודער פון הרב אלעזר רוקח רב אין אמסטערדאם. פון זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער אדמורי"ם
קאנדאליזא רייס
קליין|250px|קאנדי רייס. קאָנדאָליזאָ רײַס (געב' 1954) איז געווען דער 66סטער אויסערן סעקרעטאר אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, אונטער דעם פרעזידענט דזשארזש וואקער בוש.
זי איז געווען די ערטשע פיהר יאהר פון זיין קאדענץ די זיכערהייט סעקרעטארין פארן פרעזידענט, דערנאך ווען קאלין פאול איז געווארן אויס שטאט סעקרעטאר איז זי געווארן. זי איז די ערשטע שווארצע פרוי אויף דעם שטעלע.
זי ווערט פארעכנט אלס א גרויסע קענערקע אין די רוסישע פאליטיק, זי האט דערויף שטודירט אין אירע קאלעדזש יארן.
רייס
אילינוי
קליין|פֿאָן פון אילינוי איז דער איין און צוואנציגסטער שטאַט פון די 50 שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן. ער איז א חלק פון צפון-מזרח, וואס ווערט אנגערופן איסט נארד, זיין הויפטשטאט איז ספרינגפילד.
איינע פון די באקאנטע גרויסע שטעט איז אין איהר מיטן נאמען שיקאגא, זי איז די דריטע גרעסטע שטאט ביי פאפולאציע.
דער סענאטאר פון אילינוי איז געווען דער פאפולערער באראק אבאמא וואס איז היינט דער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 12,812,508
מענטשן פון אילינוי
צווישן די באקאנטע אילינויזער זענען:
סאאיד כאסאן נאסראללא
left|thumb|250px|נאסאראלא.נאסראללא איז דער הויפט פון דעם טעראריסטען גרופע כיזבאללא. ער איז דירעקט געשטעלט אלץ הויפט אויפזעהער פון די אלע געוואלדטאטען וועלכע ווערן דורכגעפירט דורך די גרופע קעגן ישראל'דיקע בירגער, אדער יידן איבער דער גארער וועלט, ווי אין ארגענטינע, אין די באמבע אויפרייס אין בוענאס איירעס, אין די יידישע געמיינדע צענטער.
קאַטעגאָריע:כעזבאלא קאַטעגאָריע:טעראר קאַטעגאָריע:שיאיטן
וואסער
left|thumb|250px|א טראפ וואסער וואסער פארנעמט ניינציג פראצענט פונעם מענטשנ'ס קערפער. עס איז דער סאמע קריטישסטער וויכטיגסטער באשטאנדטייל וואס דער קערפער מוז דאס האבן.
עס איז א כעמישע קאמבינאציע פון הידראגען (וואסערשטאף) מיט איין אטאם פון אקסיגען. זיין כעמישע סימבאל איז H2O. דאס באדייט 2 אטאמען פון הידראגען און איין אטאם פון אקסיגען.
ריין טרינקוואסער איז נייטיג פאר מענטשן און אלע לעבעדיקע באשעפענישן. במשך די לעצטיגע צענדליקער יארן איז זיכער טרינקוואסער געווארן מער צו באקומען אין כמעט אלע לענדער פון דער וועלט.
וואסער שפילט א חשובע ראלע אין דער וועלט עקאנאמיע און ווערט געניצט אין אסאך אינדוסטריעס. בערך 70% פון פרישוואסער ווערט געברויכט אין לאנדווירטשאפט.
ווען מען וויל רייניגען וואסער, לייגט מען צו א כעמיקאל וואס הייסט "אזאן", דאס באשטייט פון 3 אטאמען פון אקסיגען, דעמאלטס ווערט דאס וואסער פאר א קורצע צייט H2O4, און עס ווערט געצנליך אויסגערייניגט, דערנאך וועפט אויס דער אזאן כעמיקאל, און דאס וואסער ווערט צוריק איר געהעריגע באשטאנדטייל פון H2O, אבער גענצליך ריין.
אזערעס, אקעאנען, ימען און טייכן אנטהאלטן וואסער. פרעציפיטאציע איז וואסער וואס פאלט אראפ פון וואלקנס אינעם הימל; סיי ווי רעגן (פֿליסיק) סיי פֿארפֿרוירן ווען גוט קאלט.
אויף דער ערד פלאנעט, ווען וואסער איז נידריקער פון 0 גראד צעלזיוס ווערט זי אייז, און ווען די וואסער איז העכער פון 100 גראד צעלזיוס ווערט זי פארע.
אויף דער ערד טוט וואסער זיך ארומדרייען כסדר אינעם וואסער-ציקל. וואסער איז נייטיק פאר לעבן.
וואסער באדינט דעם מענטש צו:
* קאַטעגאָריע:געטראנקען
המן
המן בן המדתא האגגי (באקאנט ביי דער יידישער ליטעראטור אלס המן הרשע) איז דער הויפט רשע אין מגילת אסתר. געווען דער מיניסטער פון קעניג אחשוורוש. ער איז געווען א אייניקל פון אגג דער קעניג פון עמלק וואס שאול המלך האט געלאזט לעבן. די גמרא זאגט, מבני בניו של המן למדו תורה בבני ברק (סנהדרין צו ע"ב). און עס איז דא וואס זאגן, אז דאס איז געווען דער אמורא רבי שמואל בר שילת.
קאליר
קאָליר איז א באדייטונג פון דעם וועג וואס א מענטש זעט ליכט מיט פארשידענע כוואליע-לענג. די פערצעפיע פון קאליר ווערט געשאפן אינעם מוח ווען מען קוקט אויף סובסטאנצן פון וועלכע ליכט קומט צום אויג, לויטן ספעקטער פון ליכט און דעם קאלירן זע-מעגליכקייט פונעם אבזערוואטאר. די וויסנשאפט וואס באהאנלט מעסטן קאליר ווערט גערופן קאלירימטעריע.150px|קליין|קאלירטע קריידלעך
אלעס קוקט אויס לעבעדיג ווען די קאלירן ווארפן זיך מיט פארשידענע אנדערע אויסזען כדי אויפצוועקן און אויפלעבן די אויג רויט: שרייט, בלוי : מאכט ערענסט, געל: איז איידל-שמייכלדיג, שווארץ: איז טונקל, געלב איז לעבעדיג, בייזש: איז פליישיג, ווייס איז ריין, ברוין: איז האלציג שיין, פיטש איז שעמעדיג, לילא איז הערליך שיין.
קאָליר קאַטעגאָריעס און פיזישע ספעציפיקאציעס פון קאָליר זענען פארבונדן מיט אביעקטן דורך דער לענג פון די שטראלן פון ליכט וואָס ווערט שפיגלט פון זיי. די אָפּשפּיגלונג איז נשפע דורך די פיזישע אופן וויאזוי דער אביעקט איז אויסגעשטעלט, ווי למשל וויאזוי עס זאפט איין ליכט.
*
מנחם מאזוז
מנחם מאזוז איז א פרומער חוזר בשאלה אדוואקאט, זיין טאטע איז געוען א רב, ער איז דערהויבן געווארן צו דינען אלס דער ארץ ישראלדיגער הויפט לויער דאס הייסט אלס אטוירני זשענעראל.
זייענדיג פארמישט אין אלע לעגאלע דעבאטעס, איז ער געווארן פארהאסט ביי פרומע וואס ווילן ארויפצווינגן די תורה און הלכה דינים אויף די געזעלשאפט איבער די פרייע מאדערנעם געזעץ.
קאטעגאריע:געזעץ קאטעגאריע: אדוואקאטן
גילוי עריות
גילוי עריות איז א אויסדרוק וואס מיינט סעקסואלע פארבינדונג ליבע צווישן א מאן און א פרוי מייסטענס צווישן קרובי משפחה וועלכעס איז פארבאטן לויט דער תורה, און עס קען בריינגען קראנקייט צו דאס קינד.
אין דער תורה איז דאס פון די דריי הארבסטע עבירות.
בן סירא
left|thumb|250px|אילוסטראציע פון בן סירא 1751 בן סירא א ספר וואס ישוע בן סירא אדער ווי א טייל רופען איהם יהושע בן סרוק, האט געשריבן, אין דעם ספר שטייט אסאך אינטערסאנטע זאכן, בעיקר רעדט ער ארום חכמות און מדות טובות וואס דעם המון עם זאל וויסן, עס איז משבח די חכמה, די גוטע לייט און די רעכטפארטיגע צדיקים און עס איז מגנה און רעדט שלעכטץ אויף רשעים און נערנים.
דער ספר זעהט מען איז געמאכט בעיקר פאר גוים און אומות העולם וואס האבן נישט די אידישע תורה, עס איז זייער ענליך געשריבן ווי דער ספר משלי פון שלמה המלך.
עס זענען דא וואס זאגן אז ער איז א זון פון שלמה המלך, אין אסאך ספרי בן סירא שטייט אז ער איז א זון פון ירמיהו הנביא. אין אנהייב פון אסאך דרוקן שטייט א מעשה ווי אזוי ער איז געבוירן געווארן דורך די זרע פון ירמיה אבער נישט דורך זיין ווייב. דער ש"ך צייכנט אן די מעשה אין שולחן ערוך יורה דעה סי' קצה.
אין גמרא שטייט אז עס געפינט אין איר אסאך שטותים, און עס האט א דין ווי ספרים חיצונים וואס מען טאר נישט דערין עוסק זיין, דאך זאגט די גמרא אז די קלוגע זאכן דערפון זאל מען זיך אפלערנען.
דער ספר האט פארשידענע נוסחאות און פארשידענע דרוקן, צב"ש אין בית המדרש און אין אוצר המדרשים איז געדרוקט נאר א חלק, עס הייבט זיך אן מיט א סטעיטמענט אזוי ווי א פסוק אין א קאפיטל פון משלי און עס שטייט דערויף א מעשה און א ראיה וואס איז מסביר דער ערשטער סטעיטמענט, גאר לעצטענס איז געגאנגען איינער אין ארץ ישראל און האט צוזאמגענומען אלע דרוקן ווי אויך כתבי ידות און האט געדרוקט א גאנצען ספר בן סירא מיט נקודות און איז עס מסביר.
קאטעגאריע:ספרים חיצונים
עכו
עַכּוֹ (אַראַביש: عكا), איז אַ שטאט אויפן ברעק פון מיטלענדישן ים אין דעם מערב גליל באצירק אין צפון פון דעם לאנד ישראל. די שטאט געפינט זיך אין דער צפון זייט פון דעם עכו בוכטע. לויטן ישראלישן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק איז די באפעלקערונג פון עכו געווען 46,300 אין סוף יוני 2010.
געשיכטע
עכו איז דערמאנט אין תנ"ך איין מאל, אין שופטים קאפיטל א' פסוק ל"א. זי האט געהערט צום טייל פון שבט אשר. עכו איז אויך דערמאנט אין דער ערשטער משנה פון מסכת גיטין אלס דער צפון גרעניץ פון ארץ ישראל. עכו איז איינע פון די אוראלטע פארט שטעט אין דער וועלט.
רוימישע
צום סוף פון דער צווייטן בית המקדש צייַט, האבן געוואוינט פילע אידן אין דער שטאָט.
באן סטאנציע
עס איז דא א באן סטאנציע פון ישראל באנען וואס באדינט די שטאט עכו. די סטאנציע געפֿינט זיך אין מזרח פון דער שטאט אויף רמז גאס.
היסטאריע
די היינטיגע סטאנציע איז געווארן אויפגעשטעלט אין די אנהייב 1950ער יארן.
אין 2001 האט ישראל באנען איבערגעבויט די סטאנציע, מיט א נייעם פאסאזשירן זאל לעבן דעם פעראן, און אויך געבויט א נייעם פעראן וואס מען קומט צו אים דורך א טונעל.
אין יאר 2001 האט ישראל באנען איבערגעבויט די סטאנציע פון דאס ניי.
טורמע
עכו טורמע איז געווען א פעסטונג אין עכו, וואס דער בריטישער מאנדאט האט איבערגעמאכט פאר א טורמע, וואס אסאך יידישע פאליטיקער און קעמפער, זענען דארטן געווען ארעסטירט, צוזאמען מיט אראבישע קעמפער, אין די צייטן פון די מאנדאט.
היינט אין ישראל איז די טורמע א שפיטאל פאר גייסטיק קראנקע, און א מוזיי.
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אזיע
יידישער טעאלאגישער סעמינאר
דער יידישער טעאלאגישער סעמינאר פון אמעריקע, באקאנט צווישן אידן אלץ דזעי-טי-עס (JTS - Jewish Theological Seminary) און ביי חסידים אלץ דער שעכטער סעמינאר, איז דער הויפט אקאדעמישער און רוחניות'דיגע אינסטיטוט פאר דער אידישער קאנסערוואטיווער באוועגונג אין אמעריקע.
אנטוויקלונג
דזעי-טי-עס איז א דירעקטער יורש פון דער אידישער טעאלאגישער סעמינאר פון ברעסלוי וואס איז געגרינדעט געווארן אין ברעסלוי, דייטשלאנד אין 1854 דורך רבי זכריה פרענקל אלץ ענטפער צום קוים געבוירענעם רעפארם באוועגונג וואס פיל האבן געהאלטן איז צו ראדיקאל.
פרענקל האט געגרינדעט דעם סעמינאר אינאיינעם מיט'ן אפדרוקן זיין מייסטער ווערק דרכי המשנה. אין דעם העכסט שולאסטישן בוך ברענגט ער באווייזן אז דער אנטוויקלונג פון אידישקייט מיט די פרינציפן פון הלכה זענען געווען דינאמיש דורכאויס די אידישע היסטאריע. די געברויכן פון די פארשידענע תקופות האבן געהאט א שטארקע השפעה אויפ'ן אידישן מענטאליטעט, און עס זענען געווען פילע סאציעלע און קולטוראלע פאקטארן וואס האבן צוגעגעבן צום אויפבוי פון דער אנגענומענער מסורה.
פרענקל האט געהאלטן אז די הלכה איז נארמאטיוו, אבער אזוי ווי עס איז געווען אין אלע תקופות דארף זיך דאס אדאפטירן צו די באדערפענישן פון דעם טאג.
דער אינסטיטוט אין אמעריקע
די ערשטע קלאסן זענען געהאלטן געווארן מיט צען סטודענטן אין דעם שארית ישראל ספרד'ישן שוהל, דער עלטסטער אידישע שוהל אין ניו יארק.
אין 1902 איז פראפעסאר סאלאמאן שעכטער, א רומענישער שולער און לערער פון א חבד'סקער פאמיליע, געווארן פרעזידענט פון דעם סעמינאר און איר געבראכט צו גאר א רעספעקטירטן צושטאנד. שעכטער איז באקאנט די מערסטע פאר זיין היסטארישע אנטדעקונג פון דער גניזה אין א שוהל אין קאירא, עגיפטן, וואס האט אנטהאלטן גאר אלטע ספרים און כתבי ידות, אריינגערעכנט אויך עטליכע ארגינעלע כתבי ידות פונ'ם רמב"ם.
דער היינטיגער פרעזידענט איז איסמאר שארש.
דער סעמינאר היינט
היינט געפינט זיך דער סעמינאר אין א פראכטפולן געביידע ביי 3080 Broadway, ביים 122'סטע גאס אין ניו יארק.
דרויסענדע לינקס
קאטעגאריע:יידישע אינסטיטוציעס קאטעגאריע:יידישע שולעס
שוואנגערשאפט
שוואַנגערשאפט אדער שוואנגערונג, איז א נאטירליכער צושטאנד ווען א פרוי (אדער א נקבה פון א זויגער) איז טראָגעדיג מיט א קינד אין רחם)
דאס נאכפארשן ווי אזוי א קינד ווערט געבוירן במשך די ניין מאנאטן הייסט עמבריאלאגיע.
דאס ניין חדשים שוואנגערשאפט איז נאר דער פראצעס פון א מענטש. א בעל חי האט אנדערע חדשים און אנדערע צייטן וואס זי שוואנגערט, די גמרא אין מסכת בכורות זאגט אז די שוואנגערשאפט פון א שלאנג דויערט זיבן יאר.
קרייצצוג
left|250px די קרייצצוגן זענען געווען קעמפערישע אקציעס אונטערגענומען דורך קריסטליכע מדינות און געשטיצט דורך די פויבסטן. די מלחמות זיינען פארגעקומען אין דעם מיטל אלטער צווישן דעם 11טן י"ה און 13טן י"ה.
דאס ווארט קרייצצוג איז לכאורה א צוזאמנשטעל פון צוויי ווערטער, "קרייץ" און "צוג", די מאסן קעמפער וועלכע האבן זיך באטייליגט אין די אקציעס האבן געפארעמט וואס האט אויסגעקוקט ווי א פארנדיגער "צוג", און דער "קרייץ" איז געווען זייער פאן אונטער וואס זיי האבן מארשירט און אין וועמענ'ס נאמען זיי האבן בארעכטיגט זייערע טהאטן.
אין אנפאנג איז די ציל פון די קרייצצוגלער געווען בלויז איינצונעמען ירושלים פון די מוסולמענער, אבער שפעטער האבן זיי דאס פארוואנדעלט צו נאך מלחמות אויך אין אנדערע ערטער.