cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
קרייז
זעט אויך
קאַטעגאָריע:געאמעטריע *
רחל בת משה לוי
קאַטעגאָריע:יידן פון איטאליע
דארא גובערניע
קליין|250px|מאפע פון דארא גובערניע דאַראַ גובערניע (אראביש: مُحافظة درعا) איז איינע פון די 14 גובערניעס פון סיריע וואס ציט זיך אויס אין דרום־מערב פונעם לאנד. די גובערניע באדעקט א שטח פון 3,730 קוואדראט ק"מ‏‏ און האט געהאט א באפעלקערונג פון 916,000 איינוואוינער אין 2007. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז דארא.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:סיריע
ישכר בער פון ראדאשיץ
רבי ישכר בער באַראָן זצ"ל (ה'תקכ"ה - י"ח סיון ה'תר"ג) איז געווען דער ערשטער ראדאשיצער רבי. באקאנט אלס דער סבא קדישא.
אפשטאם
רבי ישכר בער איז געבוירן אין יאר ה'תקכ"ה צו זיין פאטער הרב יצחק, א משמש ביים מעזריטשער מגיד, א זון פון הרב ישכר בער, און צו זיין מוטער מרת מרים א שוועסטער פונעם ראדאשיצער דיין, הר"ר זונדל.
זיינע רביס
רבי ישכר בער איז געווען א תלמיד פון דעם חוזה פון לובלין, דער ייד הקדוש פון פרשיסחא, דער קאזשניצער מגיד און דער אפטער רב נאך זיין חתונה האט רבי ישכר בער געוואוינט אין חמעלניק וואו ער איז געווארן נאנט צו הר"ר אליעזר ליפא (זון פונעם רבי'ן ר' מיילעך).
הסתלקות
רבי ישכר בער איז נפטר געווארן י"ח סיון ה'תר"ג.
פאמיליע
רבי ישכר בער האט געהייראט מרת ביילא א טאכטער פון הרב מרדכי פון חענטשין. זייערע קינדער:
חסידות
ער האט פארשריבן אלע תורות וואס ער האט געהערט פונעם אפטער רב אין דעם ספר „תורת אמת". צווישן זיינע חסידים איז געווען הר"ר חיים דוד בערנהארד, דער "רבי דאקטאר".
פון זיינע תורות
אויפן פסוק למען ייטב לי בעבורך וחיתה נפשי בגללך (בראשית יב, יג) זאגט רש"י: יתנו לי מתנות זיי וועלן געבן מיר מתנות. איז דאך שווער, צי איז דאס געווען אברהם אבינו'ס ציל אין לעבן צו דערגרייכן מתנות? ס'שטייט דאך ושונא מתנות יחיה (משלי טו, כז)! ענטפערט ר' ישכר בער פון ראדאשיץ, אז דאס איז גאר געווען זיין כוונה. אז די מצרים וועלן געבן מיר מתנות, און איך וועל אפזאגן, דעמאלטס ושונא מתנות יחיה וועל איך לאנג לעבן ווייל איך האב אפגעזאגט די מתנות, וועט טאקע זיין למען ייטב לי בעבורך.
באראן, ישכר בער
טאטואין
טאַטואין (ענגליש: Tatooine) איז א פיקטיווע מדבר פלאנעט אינעם "שטערן קריג" אוניווערס. אנאקין סקייוואקער איז געבוירן געווארן אין טאַטואין, און זיין זון, לוק סקייוואקער, האט אויסגעגעבט זיין לעבן דא.
טאַטואין איז א פלאץ מיט א סך פארברעכערס (איינשליסן דזשאַבאַ דער האַט), און שקלאפעריי עקזיסטירט אויפן פלאנעט.
קאטעגאריע:שטערן קריג פלאנעטן
משה שאול קליין
רבי משה שאול קליין ( ו' אדר א' ה'תשי"ד, 9טן פעברואר 1954), איז א חסידישער דיין און א פוסק הלכה, ראש בית דין ד'קהל "אהבת ישראל" וויזניץ, רב פון דער "אור החיים" געגנט אין בני ברק, און ווי אויך פונעם חרדי'שן שפיטאל "מעייני הישועה".
קליין|לינקס|רבי משה שאול קליין
לעבנסגעשיכטע
רבי משה שאול איז געבוירן געווארן אין דער שטאט בני ברק צו זיינע עלטערן רבי שלמה און מרת שיינדל קליין, וויזשניצער חסידים. אין זיין קינדהייט האט ער געלערנט אינעם "חוג חת"ם סופר" חדר, און נאכהער האט ער פארגעזעצט צו באקומען זיין אויסבילדונג אין דער בארומטער "חכמי לובלין" ישיבה. אין עלטער פון 19 יאר האט ער ערהאלטן סמיכה להוראה פונעם ראש ישיבה הגאון רבי שמואל הלוי וואזנער זצ"ל בעל "שבט הלוי". אינעם זעלבן יאר האט ער אויך געהייראט זיין ווייב מרת שרה פראדל, די טאכטער פון רבי אלקנה אָוויטש, א משגיח אין דער וויזשניצער ישיבה.
נאך זיין חתונה האט ער אנגעהויבן צו דינען אלס א מו"צ אין אויפטראג פונעם בית הוראה "שבט הלוי". עטליכע יאר האט ער געדינט אלס ראש כולל "שבט הלוי" וואס געפינט זיך אין דער "זכרון מאיר" געגנט אין בני ברק. אין די 1980ער יארן איז ער בארופן געווארן אלס רב פון דער "אור החיים" געגנט (צוזאמען אינאיינעם מיט'ן ליטווישן רב רבי צבי פריעדמאן), און צוזעצליך איז ער באשטימט געווארן רב פון דער צענטראלער חסידישער שוהל "משכן שמואל", וועלכע געפינט זיך אויך אין דער זעלבער געגנט. אנפאנג פון די 1990ער יארן האט ער באקומען נאך א באדייטנדע און וועזנטליכע שטעלע - רב פונעם דערנעבנדיגן און בארימטן "מעייני הישועה" קראנקן-הויז. ער דינט אויך אלס ראש בית דין פונעם וויזשניצער בית דין אין קרית וויזשניץ בני ברק. אין זיין בית מדרש ס'איז פאראן א גרויסע "בית הוראה", דארט וואו ער זעלבסט און זיינע תלמידים נעמען אויף מענטשן. אויסער זיין רייכהאלטיגער טעטיגקייט און די אויבערדערמאנטע צאלרייכע אויפגאבעס וואס ער טראגט שוין אויף זיינע פלייצעס, דינט ער אויך אלס דער הויפט רב פון "וועד הרבנים ד'משמרת סת"ם", ווי אויך אלס דער הויפט רב און פארוואלטער פונעם "טהרת ישראל" אנשטאלט. רבי משה שאול איז אויך א מיטגליד אין דער לייטונג פון "קופת העיר", די גרעסטע "צדקה קאסע" איבער דער יידישער וועלט, און דינט אלס הויפט רב און פוסק פונעם "בוני עולם" ארגאניזאציע אין ארץ ישראל.
רבי משה שאול ווערט פארעכנט אלס איינער פון די פראמינענטסטע תלמידים פונעם גרויסארטיגן פוסק בעל "שבט הלוי" זצ"ל, און א רייכע צאל מענטשן ווענדן זיך צו אים אום צו ערלאנגען א היתר הוראה (ערלויבעניש צו פסק'נען הלכות).
זיינע קינדער
זיין איידעם רבי אפרים נייהויז דינט אלס א דיין אין זיין בית דין.
זיין זוהן רבי שלמה איז און יאהר תשע"ז (2017), אויפגענומען געווארן אלס רב אין דער חסידישער קהילה פון דעם חרדישן שטעטל "עמנואל", און אויפגעשטעלט א "בית הוראה" ווי די דארטיגע איינוואוינער קענען קומען פרעגן פראגן אין טעגליך לעבן.
זיינע ספרים
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים קאַטעגאָריע:דיינים קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
עמילי אמרוסי
250px|ממוזער| עמילי אמרוסי עמילי אַמרוסי (געבוירן דעם 8טן אפריל 1979, י"א ניסן ה'תשע"ט) איז א קינדער-שריפטשטעלערין, ראדיא-געשעפט און ישראל-זשורנאליסט. געוועזענע ווארטזאגערין פון יש״ע־ראט.
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:ישראלים
ערנעסט ראדערפארד
ערנעסט ראַדערפֿארד, ערשטער באַראן ראַדערפֿארד פֿון נעלסאן, (30סטן אויגוסט 1871 – 19טן אקטאבער 1937) איז געווען א ניי־זילאנד געבוירענער פיזיקער און כעמיקער וואס איז געווארן באוואוסט וי דער פאטער פון קערנפיזיק. ער ווערט פאררעכנט דער גרעסטער עקספערימענטאליסט זייט מייקל פאראדיי (1791–1867).
אין זיין אנהייב ארבעט האט ער אנטפלעקט דעם באגריף פון ראדיאאקטיוון האלב-לעבן, באוויזן אז ראדיאאקטיוויטעט איז פארבונדן מיט דער פארוואנדלונג פון איין כעמישן עלעמענט אין א צווייטן, און האט אויך אונטער געשיידט צווישן, און געגעבן א נאמען צו, אלפא און בעטא שטראלונג. די דאזיקע ארבעט האט ער געטון ביי מאקגיל אוניווערסיטעט אין קאנאדע. זי איז דער יסוד פונעם נאבעל פריז פאר כעמיע מיט ער איז געווארן באלוינט אין 1908 "פאר זיינע אויספארשן אין דעם צעפאל פון די עלעמענטן, און די כעמיע פון ראדיאאקטיווע סובסטאנצן".
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פיזיקער קאַטעגאָריע:כעמיקער קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
1987
דאס יאר ניינצן זיבן און אכציג האט אנגעהויבן דאנערשטיק.
אלעקסאנדער (הויף)
דער היינטיגער רבי איז רבי ישראל צבי יאיר דאנציגער, דער הויף ציילט היינט אין איר הונדערטער משפחות, רוב פון זיי אין ארץ ישראל און אין אמעריקע.
דאס חסידות איז היינט הויפטקווארטירט אין בני ברק, אין דעם צענטראלן בית מדרש פונעם רבי׳ן אויף דער אחיעזר גאס.
דאס חסידות אין פוילן
טעקסט=די מצבות פון די אלעקסאנדער רבי׳ס|קליין|די ציון פון די אלעקסאנדער רבי'ס אין פוילן דער יסוד פון דער אלעקסאנדער הויף איז אין די פשיסחא חסידות, געגרינדעט דורך רבי יעקב יצחק פון פשיסחא "דער איד הקדוש", וועלכער איז געווען א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין. אין די לעצטערע יארן פונעם לעבן פון זיין רבי'ן האט ער אנגעהויבן פירן א קבוצה חסידים, וואס אנדערש ווי אנדערע חצירות פון יענער תקופה, איז נישט געווען קיין אונטערשייד צווישן פשוטע מענטשן און די חשובע בני עליה. נאך דער פטירה פון רבי יעקב יצחק, איז זיין תלמיד רבי שמחה בונים פון פשיסחא באשטימט געווארן צו זיין דער מנהיג העדה. אין די דאזיגע יארן האט זיך פארגרעסערט דאס מחלוקת, צװישן די תלמידים פון דעם רבי'ן פון לובלין, און דער פשיסחא הויף. נאך דער פטירה פון רבי שמחה בונים האבן רוב חסידים געקרוינט זיין זון רבי אברהם משה פון פשיסחא אלס רבי, אבער ער האט נישט לאנג געלעבט און איז נפטר געווארן נאך אנדערט־האלב יאר, און זיין ארט איז אנגעפילט געווארן דורך רבי יצחק פון ווארקא, וואס האט אויסגעטראטן דעם ווארקא דרך פון עוסק זיין אין אהבת רעים אויפן אופן פון אוהב את הבריות ומקרבן לתורה. ער איז באקאנט אלס דער "אלטער ווארקער רבי". נאך זיין פטירה איז די הנהגה אריבערגעגאנגען צו זיין גרויסן תלמיד, רבי שרגא פייוויל פון גריצא. וואס איז באזונדער אויך געווען א תלמיד פון רבי יעקב לאָרבערבוים פון ליסא זצ"ל בעל נתיבות המשפט. און נאך זיין פטירה איז געקרוינט געווארן דער זון פונעם אלטער רבי׳ן פון ווארקא, רבי מנחם מענדל פון ווארקא באקאנט אלס דער "שתקן", און ווערט גערופן דער "יונגער ווארקער רבי". ביי זיין פטירה איז די הנהגה אריבער צו רבי דוב בעריש ביאלער, וועלכער האט משפיע געווען פרנסה בריווח פאר די חסידים, אויף אזוי ווייט אז די זיבן יאר פון זיין הנהגה זענען באקאנט אלס די "שנות השובע", טייל פון זיינע דברי תורה זענען געדרוקט געווארן אינעם ספר "מגיד דבריו ליעקב".
נאך זיין פטירה אין תרל"ו איז רבי יחיאל דאנציגער, דער זון פון רבי שרגא פייוויל פון גריצא, געווארן אויפגענומען צו דער הנהגה, ער איז דעמאלט געווען רב אין שטאט פילץ, און נאך עטליכע יאר האט ער זיך אריבערגעצויגן אין דער שטאט אלעקסאנדער. רבי יחיאל איז געווען באקאנט אלס דער "שרף", ער איז באוואוסט מיטן נאמען דער "אלטער רבי" פון אלעקסאנדער. ער איז נפטר געווארן י"ד שבט תרנ"ד.
ר' יחיאל'ס ארט איז אנגעפילט געווארן דורך זיין עלטסטער זון רבי ירחמיאל ישראל יצחק דאנציגער. ער איז געווען באקאנט מיט זיין גרויס חכמה און ענווה. רבי יעקב אריה פון ראדזמין האט געזאגט אז ער האט געהאט די נשמה פונעם אור החיים הקדוש. דער ישמח ישראל איז נפטר געווארן כ"ט טבת תר"ע, און נישט איבערגעלאזט קיין זרע של קיימא זיינע תורות זענען געדרוקט געווארן אין זיין בארימטן ספר "ישמח ישראל".
נאך זיין פטירה, האבן די מערהייט פון אלעקסאנדער חסידים געקרוינט דעם אינגערן ברודער פונעם ישמח ישראל, רבי שמואל צבי דאנציגער, וועלכער איז נפטר געווארן כ"ט תשרי ה'תש"ג. ער איז געווען באקאנט מיט זיין גרויס אהבת ישראל און ענווה. זיינע תורות זענען געדרוקט געווארן אינעם ספר "תפארת שמואל".
דער דריטער ברודער פונעם ישמח ישראל און דער בעל תפארת שמואל איז געווען רבי בצלאל יאיר דאנציגער, וועלכער האט געפראוועט אין דעם 'גרויסן שטיבל' אין לאדזש. קליין|דער ״עקידת יצחק״ מיט זיינע קינדער אין מארינבאד
נאך דער פטירה פון דעם תפארת שמואל איז זיין זון רבי יצחק מנחם דאנציגער געקרוינט געווארן אלס רבי. אונטער דער פירערשאפט פון רבי יצחק מנחם, איז געגרינדעט געווארן א נעץ פון ישיבות מיטן נאמען "בית ישראל" אויפן נאמען פונעם ישמח ישראל וואס האט אריינגענומען אין זיך טויזענטער בחורים לענגאויס אלע שטעט איבער גאנץ פוילן. דער עקידת יצחק איז געווען א מחותן מיט די סאכאטשאווער, סלאנימער און אסטראווצער רבי'ס.
ווען די נאציס זענען אריין אין פוילן איז ער אנטלאפן קיין לאדזש, און פון דארט קיין ווארשע וואו ער איז געבליבן צוויי יאר. אויסשליסנדיג די אנטלויף פלענער וואס די חסידים האבן אנגעגרייט, זאגנדיג "בתוך עמי אנוכי יושבת, מיט די חסידים וואס מיר האבן געלעבט מיט זיי וועלן מיר שטארבן". כ"ג אלול תש"ב איז ער אומגעקומען על קידוש ה' אין דעם טרעבלינקע טויט לאגער. אַ טייל פון זיינע תורות זענען געדרוקט געווארן אינעם ספר  "עקידת יצחק". די איבריגע ספרים און כתבים זענען פאַרלוירן געוואָרן אינעם חורבן.
זינט דער ענדע פונעם 19טן יארהונדערט האט זיך דער אלעקסאנדער הויף פארברייטערט אויף גאר א גרויסן פארנעם, און האט זיך געציילט אלס איינער פון די צוויי גרעסטע הויפן אין פוילן (צוזאמען מיט חסידות גער). די אלעקסאנדער רבי'ס זענען געשטאנען אין שפיץ פון דער חסידישער באוועגונג אין פוילן און זייער איינפלוס אויפן אידישן ציבור אין פוילן איז געווען גאר גרויס. די חסידים האבן געגרינדעט הונדערטער שטיבלעך לענגאויס יעדער שטאט איבער פוילן און אזוי אויך א ישיבה און שטיבלעך אין ארץ ישראל. אין דער זעלבער צייט איז דער אלעקסאנדער הויף אויך געווען פארמישט אין א לענגערן קאנפליקט מיטן גערער הויף, אויף אזעלכע ענינים ווי אויפנעמען רבנים און שוחטים, און אין די שטאטישע לאקאלע וואלן פאר דער הנהגה פון די קהילות. דאס האבן איר צענטער נעבן דער שטאט לאדזש, וואס איז געווען דער אינדוסטריעלער צענטער פון פוילן און וואו עס האט געוואוינט א גרויסע אידישע קהלה, האט בייגעשטייערט צו דער פארשטארקונג פונעם חסידות.
אין די יארן ווען די בריטישער מאנדאט האט געהערשט אויף ארץ ישראל זענען עטליכע הונדערט אלעקסאנדער חסידים ארויף זיך באזעצן אין ארץ ישראל, און האבן געגרינדעט שטיבלעך אין תל אביב, אין חיפה, אין בני ברק ווי דאס אלעקסאנדער שטיבל איז געוועהן די ערשטע חסידישע שטיבל אין שטאט, אין רחובות און "ישיבת ישמח ישראל" אין ירושלים.
אגדות ישראל
ביים אנהויב פון די גרינדונג פון אגודת ישראל אין יאר תרע"ב האט דער תפארת שמואל אונטערגעשריבן מיט די אגודה, אבער קורץ דערנאך, נאכן מיטהאלטן ווי אזוי עס האט זיך אויסגעשטעלט, איז ער ארויס שארף דערקעגן. דורכאויס די יארן איז געקומען גאר שטארקע דרוק פון אסאך מאכטפולע פערזענליכקייטן אז אלעקסאנדער זאל אריינקומען אין דער אגודה, סיי ביים תפארת שמואל און סיי ביי זיין זון דער עקידת יצחק, אבער מיט דעם אלעם האבן זיי דאס קאטאגאריש אפגעווארפן און קיינמאל נישט אריין אין דער אגודה. די אלעקסאנדער הויף איז דאן געוועהן די פאָנטרעגער פון פרומקייט און קנאות איבער גאנץ פוילן, שטייענדיג ווייט פון פאליטיק.
אין יאר תרצ"ז איז פארגעקומען דער גרויסער כנסיה הגדולה אין מארינבארד, און די רבנים האבן דאן פארבעטן דער עקידת יצחק צו קומען רעדן, דער עקידת יצחק האט דאן אויפגעטרויטן מיט זיי באוואוסטער פלאמפייערדיגע דרשה, אין וועלכער ער האט געוויינט ביטערע בכיות אויף די גרויסע צרות און גזירות וואס האבן דעמאלטס געבלאזן. אבער אנדערש ווי עס האט אין אנהייב אויסגעזעהן, האט דאס ווייטער נישט נענטער געברענגט דאס אלעקסאנדער הויף צום אגודה, ווען נאך די כנסיה האט דער עקידת יצחק נאכאמאל שארף אפגעזאגט יעדער פרואוו אריינצוברענגען אלעקסאנדער אין אגודת ישראל, פארשטיין געבענדיג אז די דרשה איז געוועהן אן אויסנאם פילנדיג אז עס וועט זיין דערפון א תועלת, אבער ער איז נישט גרייט זיך צו דערנענטערן צום אגודה. אזוי אויס האט דער אלעקסאנדער הויף נישט געהערט צו קיין שום פארטיי צווישן די פוילישן אידנטום, און האט זיך באטייליגט אין די וואלן אלס אן אומפארטייאישע חרדישע פארטיי.
די התחדשות פון דער הויף נאכן קריג
דורכאויס די חורבן, איז דער אלעקסאנדער הויף געשלאגן געווארן גאר א שווער קלאפּ, ווען רוב פון די חסידים און צוזאמען מיט זיי דער רבי דער "עקידת יצחק" מיט אלע זיינע קינדער זענען אומגעקומען על קידוש ה'. שבת פרשת אמור תש"ז איז די חסידות ווידער אויפגעשטעלט געווארן אין ארץ ישראל. די שארית הפליטה פון אלעקסאנדער חסידים האבן מכתיר געוועהן רבי יהודה משה דאנציגער, דער איידעם פון רבי בצלאל יאיר דאנציגער וועלכער איז געשיקט געווארן קיין ארץ ישראל דורך זיין קוזין דער 'עקדת יצחק', זאגנדיג אז ער זעט שווארצע וואלקענעס איבער די הימלען פון אייראפע. אויך זיין שווער, רבי בצלאל יאיר, האט געשטיצט דעם ענין. אין אנהויב האט ער געוואינט אין ירושלים און געפירט זיינע חסידים אין דער אלטער שול אין שכונת בית ישראל, און שפעטער זיך אריבערגעצויגן קיין בני ברק. ער איז נפטר געווארן כ"ג אדר א' תשל"ג. ער ווערט אנגערופן דער "אמונת משה" אויפ'ן נאמען פון זיין ספר.
זיין פלאץ איז ערפילט געווארן דורך זיין זון רבי אברהם מנחם דאנציגער, וועלכער האט געפירט די חסידות 32 יאר ביז זיין פטירה י"ז אדר ב' תשס"ה. ער ווערט אנגערופן דער "אמרי מנחם" אויפ'ן נאמען פון זיין ספר.
ביי זיין פטירה האט מען אויפגענומען זיין זון, רבי ישראל צבי יאיר דאנציגער, דער יעצטיגער רבי. ער האט געלערנט אין סלאבאדקער ישיבה, און איז אן איידעם פון רבי משה בערגמאן, דער גרינדער פון ישיבת רשב"י. אין זיין צייט האט זיך די חסידות פארשפרייט און אנטוויקלט איבער דער גאנצער וועלט, און אסאך נייע שטיבלעך זענען געגרינדעט און אויפגעבויט געווארן, אין אמעריקע און אין ארץ ישראל און אייראפע.
דער הויף היינטיגע צייטן
היינט וואוינען הונדערטער משפחות אלעקסאנדער חסידים איבער דער וועלט. דאס חסידות איז הויפטקווארטירט אין בני ברק און האלט אויס חינוך מוסדות איינשליסנדיג כוללים, א ישיבה קטנה, א ישיבה גדולה; אויך שטיבלעך אין ירושלים, ביתר עילית, מודיעין עילית, עמנואל, אנטווערפן, ציריך, בארא פארק, לעיקוואד, מאנסי, סטאמפארד היל און גאלדערס גרין אין לאנדאן.
אלעקסאנדער בארא פארק
אין יאר תשמ"ד, האבן עטליכע חסידים זיך אפגעטיילט און געקרוינט הרב יחיאל מנחם זינגער, זוהן פון רבי יעקב פייוול, זוהן פון רבי יצחק מאיר זינגער, רב פון שטאט אלכסנדר און איידעם פונעם תפארת שמואל, אלס אדמו"ר פון אלכסנדר בארא פארק. ער איז נפטר געווארן אין תשמ"ט און איז פארביטן געווארן דורך זיין זון, הרב יוסף יצחק מאיר זינגער. ער האט שולן אין בני ברק און אשדוד, און א כלל חסידי ישיבה "תפארת שמואל" אין בארא פארק.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אלעקסאנדער קאַטעגאָריע:חסידישע הויפן אלעקסאנדער
יידיש עטימאלאגיע
דאס איז א ליסטע פון יידישע ווערטער וואס שטאמען פון שפראכן אנדערש ווי דייטש אדער העברעאיש.
העלפט ארויס
אויב ווייסט איר די שטאם פון א ווארט ביטע אריינשרייבן אין איר ארט
גריכיש
קאטעגאריע:יידיש
סופער נינטענדא ענטערטיינמענט סיסטעם
קליין|לינקס|אמעריקאנישער מאדעל פון די SNES
די סופער נינטענדא ענטערטיינמענט סיסטעם, SNES אדער סופער NES (ענגליש: Super Nintendo Entertainment System, יידיש: "סופער נינטענדא פארוויילונג סיסטעם") איז א 16 ביט ווידעא שפיל קאנסאל וואס איז פאבריצירט געווארן דורך נינטענדא. זי איז גערופן די סופער פאמיקאם אין יאפאן און די סופער קאמבוי אין דרום קארעע. די קאנסאל קען באווייזן 2D און פשוטע 3D גראפיק. סופער NES שפילן ווערן לאדירט פון א קארטרידזש. דער הויפט קאנקורענט פאר די סופער נינטענדא איז געווען די סעגא מעגא דרייוו/דזשענעסיס, אבער זי האט אויך קאנקורירט מיט די פאנאסאניק 3DO.
געהעריקע שפילן
קאטעגאריע:נינטענדא קאנסאלן
בית ישראל ודמשק אליעזר ישיבה
די ישיבה אין אייראפע
אין תרפ”ג (1923) האט דער אהבת ישראל אויפגעשטעלט די וויזשניצער ישיבה, וואס איז געפירט געווארן דורך זיין דריטן זון רבי אליעזר, אין דער שטאט וויזשניץ אין בוקאווינע.
סעמיהאלי
סעמיהאַלי אדער סעמיהײַ איז געווען א דארף אין סאבאלטש-סאטמאר-בערעג דיסטריקט אין צפון־מזרח אונגארן. ער געפינט זיך 45 ק"מ מזרח פון מישקאלץ און 26 ק"מ מערב פון נירעדהאז. זייט 1952 איז דאס דארף א טייל פון דער שטאט טיסאוואשווארי.
אין 1880 האבן געוואוינט אין דעם דארף 422 יידן, און אין 1941, 648 יידן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דערפער אין אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
טיכא בראהע
טיכא בראַהע (14טן דעצעמבער 1546 – 24סטן אקטאבער 1601) איז געווען א דענישער אדעלמאן און אן אסטראנאם.
דער דענישער מלך האט אים געגעבן א מאיאנטעק אויפן אינזל ווען (היינט אין שוועדן) וואו ער האט געבויט צוויי אבסערוואטאריעס, אוראניבורג און שטערנעבורג, צו קוקן אויפן די פלאנעטן און די שטערן.
פון 1600 האט יאהאנעס קעפלער געהאלפן טיכא אין זיין ארבעט.
קאַטעגאָריע:אסטראנאמען קאַטעגאָריע:דענער
יצחק רובין (צפת)
רבי יצחק רובין זצ"ל (ה'תר"ם - כ"ט תשרי ה'תרע"ו), דיין אין צפת.
אפשטאם
רבי איציקל איז געבוירן אין יאר ה'תר"ם, צו זיין פאטער הרב אברהם יהושע העשיל רובין רב אין יאסלא, א זון פון הרב אלימלך רובין, רב אין סאקאלאוו, א זון פון הרב אשר ישעיה רובין, רב אין ראפשיץ, באקאנט אלס דער רבי ר' אשר'ל. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב שמואל זיינוויל בינדיגער
רבנות
זיין עלטער-שווער דער שינאווער רב האט אים שטארק ליב געהאט, ער האט געלערנט מיט אים יעדע נאכט ספרי קבלה, נאך דעם שינאווער רב'ס פטירה האט רבי איציקל געזאגט, ער האט שוין מער נישט קיין רבי, און ער איז אין יאר ה'תרס"ד ארויף געפארן קיין ארץ ישראל. דער רידב"ז האט אים אויפגענומן אין בית דין פון צפת נאך ביים פאטער'ס לעבן, ווען דער פאטער איז געווען ראש בית דין.
הסתלקות
רבי איציקל איז נפטר זייער יונג אין עלטער פון זעקס און דרייסיג יאר כ"ט תשרי ה'תרע"ו אין ליגט נעבן פאטער אויף דעם בית החיים אין צפת.
פאמיליע
רבי איציקל האט געהייראט מרת מינדל א טאכטער פון הרב נפתלי רובין, רב אין ווישניצא. זי איז נפטר געווארן אין וויען, י"ז טבת ה'תרע"ח. זייערע קינדער:
מאטעסאלקע
מאטעסאלקע איז א שטעטל אין סאבאלטש-סאטמאר-בערעג מעדזשע אין צפון-מזרח אונגארן. אין 2015 האט עס געהאט 16,902  איינוואוינער.
יידן אין מאטעסאלקע
קליין|280px|ימין|די שול, פון דרינען קליין|180px|מרכז|די שול - רענאווירט געווארן, פון דרויסן
אין דעם צווייטן וועלט קריג האט מען פארשפארט אלע יידן אין א געטא, ביז שבועות תש"ד, און מען האט זיי דעפרטירט קיין אוישוויץ.
צווילינג שטעט
מאטעסאלקע האט די פאלגנדע צווילינ שטעט:
נארטוויק פארק אונטערגרונט סטאנציע
נארטוויק פארק איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין דעם נארטוויק פארק געגנט פון לאנדאנער בארא פון ברענט. די סטאנציע ווערט באדינט דורך די פאמעלעכע (אלע סטאנציעס) באנען אויף דער מעטראפאליטאן ליניע. (די גיך און האלב-גיך דינסטן שטעלן זיך נישט אפ צווישן וועמבלי פארק און הארא-אויפן-היל.) די רייזע קיין בעקער סטריט דויערט (דורכשניטלעך) 20 מינוט. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 4. די סטאנציע געפינט זיך נאנט צו נארטוויק פארק שפיטאל.
די סטאנציע איז נאנט צו קענטאן סטאנציע אויף דער בעקערלו ליניע און לאנדאנער איבערגרונט׳ס וואטפארד ליניע, און איז אן אפיציעלער איבערבייט צווישן די סטאנציעס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מעטראפאליטאן ליניע סטאנציעס
בלאט
קליין|200px|א בלאט פון א בוים מיט זיין שטענגל א בלאַט זה קללונת נחמדה איז אן ארגאן פון א פלאנץ וואס וואקסט איבער דער ערד, און זיין עיקר צוועק איז אבסארבירן ליכט אינעם פראצעס פון פאטאסינטעז. א וואקסנדיגער בלאט איז באהאפטן צום פלאנץ מיט א שטענגל.
בלעטער האבן אסאך פארשידענע פארעמען.
בדרך כלל דער טייל פונעם פלאנץ וואס מענטשן, בעלי חיים און פייגל עסן איז דעם בלאט.
אנאטאמיע
דער בלאט האט עטלעכע טיילן:
קאַטעגאָריע:באטאניק
ראן דזשערעמי
קליין|דזשערעמי אין נאוועמבער 2009 ראָנאלד דזשערעמי "ראָן" היאט אדער בלויז ראָן דזשערעמי (ענגליש: Ronald Jeremy "Ron" Hyatt, געבוירן 12טן מערץ 1953) איז אן אמעריקאנער פּאָרנאָגראַפֿיע אקטיאר, פילם רעזשיסאר, געשעפֿטסמאַן און טעלעוויזיע פערסאָנאַזש. ער איז באקאנט פאר זיינע פּאָרנאָגראַפֿישע פילמען, און איז געראנגקט געווארן אלס איינער פון די "שפיץ 50 בעסטע פּאָרנאָגראַפֿיע אקטיארן פון אלע צייטן" אין 2007.
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:פארנאגראפישע פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
מודיעין צענטראל באן סטאנציע
קליין|אריינגאנג צו מודיעין צענטראל באן סטאנציע מודיעין צענטראל באן סטאנציע איז א פאסאזשירן סטאנציע פון ישראל באנען וואס באדינט די שטאט מודיעין און די ארומיגע יישובים. די סטאנציע איז די גרעסטע באן סטאנציע אין ישראל און באדעקט א שטח פון 3,000 קוואדראט מעטער.
היסטאריע
אין 2001 האט מען באשלאסן צו בויען צוויי סטאנציעס אי מודיעין, איינע, מודיעין צענטראל, וואס וועט זיין א סוף־סטאנציע, אין דעם הויפט געשעפט צענטער פון דער שטאט, און די צווייטע,. מען האט אנגעהויבן בויען די סטאנציע אין 2003, און זי איז געעפנט געווארן דעם 1טן אפריל 2008.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
ווארקא (הויף)
ווארקא איז א חסידישע הויף געגרינדעט אין שטאט ווארקע, פוילן, דורך רבי איציקל ווארקער, תלמיד פון רבי שמחה בונם פון פשיסחא. דאס הויף האט זיך פארצווייגט צו די אלעקסאנדער הויף, און שפעטער אויך צו אנדערע חסידישע הויפן אמשינאוו, און סטריקאוו.
דער הויף
נאך דער פטירה פון רבי שמחה בונם פון פרשיסחא, האבן רוב פון די פרשיסחא חסידים אין שפיץ פון די חשובע תלמידים רבי יצחק פון ווארקא און רבי יעקב אריה פון ראדזימין, געקרוינט זיין זון רבי אברהם משה פון פשיסחא אלס רבי און דער אנדער טייל האבן אויפגענומען רבי מנחם מענדל פון טאמאשאוו, שפעטער פון קאצק.
רבי אברהם משה האט נישט לאנג געלעבט און איז נפטר געווארן נאך אנדערט־האלב יאר, און די חסידים האבן אויפגענומען רבי איציקל ווארקער אלס רבי'ן—ער איז באקאנט אלס דער 'אלטער רבי' פון ווארקא. נאך פארשידענע וואנדערונגען האט רבי איציקל זיך באזעצט אין ווארקע און דארט אוועקגעשטעלט זיין בית המדרש און חסידישן הויף, און אויפגעשטעלט טויזנטער תלמידים. אנדערש וואו ביי אנדערע חסידישע הייפער איז די ווארקער רביסטעווע נישט אריבער דירעקט צו די קינדער, די רביסטעווע איז אריבער פון רבי צו תלמיד. אזוי אויך האט רבי איציקל אויסגעטראטן דעם ווארקא דרך פון עוסק זיין אין אהבת רעים אויפן אופן פון אוהב את הבריות ומקרבן לתורה.
נאך זיין פטירה איז זיין ארט ערפילט געווארן דורך זיין גרויסן תלמיד, רבי שרגא פייוויל פון גריצא. וואס איז באזונדער אויך געווען א תלמיד פון רבי יעקב לאָרבערבוים פון ליסא זצ"ל דער "נתיבות המשפט".
נאך זיין פטירה איז געקרוינט געווארן דער זון פונעם אלטער ווארקא רבי רבי מנחם מענדל פון ווארקא באקאנט אלס דער "שתקן" נאך דאס וואס ער פלעגט כל ימיו שווייגן, ער האט עוסק געוועהן צוזאמען מיט מיט רבי יצחק מאיר אלטער פון גער אין עניני הכלל ווי השתדלות ביי די רעגירונג צו אפרופן געווארענע גזירות, פדיון שבויים און דאסגלייכן. און ווערט גערופן דער 'יונגער רבי' פון ווארקא.
ביי זיין פטירה איז די הנהגה אריבער צו רבי דוב בעריש ביאלער, וועלכער האט משפיע געווען פרנסה בריווח פאר די חסידים, אויף אזוי ווייט אז די זיבן יאר פון זיין הנהגה זענען באקאנט אלס די "זיבן זאטע יארן"; טייל פון זיינע דברי תורה זענען געדרוקט געווארן אינעם ספר "מגיד דבריו ליעקב".
דער אלטער ווארקער רבי
רבי ישראל יצחק קאליש, איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל זאלאשין, לעבן קאליש אין מערב פוילן. ווען ער איז געווען אלט 14 יאר האט ער געהייראט די טאכטער פון רבי מאיר פון זשאריק. ער האט זיך דערנענטערט צו חסידות דורך רבי דוד בידערמאן פון לעלאוו וואס האט אים געברענגט צום הויף פון דעם חוזה פון לובלין, וואו ער האט דערקענט דעם איד הקדוש פון פרשיסחא.
נאך דער פטירה פון רבי דוד לעלאווער אין תקע"ג, דעם ייד הקדוש אין תקע"ד און דעם חוזה אין תקע"ה, האט רבי איציקל מקבל געווען די הנהגה פון דעם רבי ר' בונם, און ער איז געווען איינער פון די גרעסטע פון זיינע תלמידים.
רבי איציקל ווארקער איז געווען באקאנט ווי אן עסקן, און ער האט אסאך געפועלט אין כלל ענינים אין פוילן מיט רבי יצחק מאיר אלטער (שפעטער געווארן רבי אין גער). אין 1846 האט ער געטראפן משה מאנטיפיארי און האט געפרואווט אים איינפלוסן צו קעמפן קעגן די גזירות וועגן טראגן דאס יידישע לבוש. רבי איציקל איז נפטר געווארן כ"ב ניסן ה'תר"ח (1848) און באערדיקט געווארן אין דער ווארקער בית החיים. א ביסל פון זיינע תורות און עובדות זענען געדרוקט אין דעם ספר אהל יצחק.
דער יונגער ווארקער רבי
רבי מנחם מענדל קאליש איז געבוירן אין יאר ה'תקע"ט, ער האט געפירט רביסטעווע אין ווארקע פאר ניינצן יאר. ער איז געווען באקאנט אלס א שתקן, ער פלעג גאר לאנג שווייגן און ווען ער האט שוין גערעדט איז עס געווען קורץ און שארף.
דורך אויס די הנהגה פון זיין פאטער האט ער געפירט א חבורה פון ספיציעלע בני עליה וועלכעהאט זיך גערופן די "לייב גווארדיע", אויף זיין אייגנארטיגע מהלך אין עבודת ה', צווישן די גווארדיע האט זיך געציילט רבי בעריש ביאלער, רבי יחיאל פון אלעקסאנדער, דער ישמח ישראל, און נאך.
נאכן הסתלקות פון זיין פאטער, דער אלטער ווארקער רבי, האט ער נישט געוואלט איבערנעמען די הנהגה. און רבי שרגא פייוול פון גריצא האט איבערגענומען די הנהגה, אבער נאך די פטירה פון רבי פייוועלע גריצער האט ער אנגעהויבן פירן. ער פלעגט פירן גאר לאנגע טישן, אמאל אפילו ביז זעקס שעה.
רבי איציקל ווארקער
רבי ישראל יצחק קאליש זצ"ל (ה'תקל"ט - כ"ב ניסן ה'תר"ח), רבי אין ווארקע, באקאנט אלס רבי איציקל ווארקער.
מערסטהאם באן סטאנציע
מערסטהאם  איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער ברייטאן הויפטליניע וואס באדינט מערסטהאם, סארי, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדערן און טעמזלינק.
היסטאריע
מערסטהאם געפינט זיך אויף א שטרעק פון דער אייזנבאן וואס דער בריטישער פארלאמענט האט געהייסן זאל ווערן געטיילט צווישן צוויי רוטעס, די לאנדאן און ברייטאן באן רוטע קיין ברייטאן און די דרום-מזרחדיקע אייזנבאן קיין דאווער; צוליב דעם זענען געווען צוויי באן סטאנציעס אין מערסטהאם.
די דרום-מזרחדיקע אייזנבאן האט געעפנט די היינטיקע סטאנציע אום 4טן אקטאבער 1844.
יהונתן
קליין|יהונתן בן שאול המלך מיט דוד המלך בן ישי [[ליבע (איור 1300 לספירה)]] קליין|מרכז| מדליה פון ידידות, יהונתן ודוד (ימין), אברהם ולוט (שמאל) קליין|מרכז| [[ליבע יהונתן בן שאול המלך מיט דוד בן ישי המלך (מדליה)]] קליין|מרכז| יהונתן בן שאול המלך מיט דוד בן ישי המלך (ציכונג איטלקי) קליין|מרכז| יונתן דער זון פון שאול המלך מיט זיין יינגל שיסן 3 פייַל צו וואָרענען דוד המלך קעגן שאול המלך יהונתן (אויך געשריבן אין פסוק יונתן) איז געווען א זון שאול המלך, אזוי ווי עס שטייט אין ספר שמואל, קרוינפרינץ, קאַמאַנדער און מיליטערישער העלד. טראָץ זייַענדיק אַ זון פונעם מלך און זיין יורש, איז ער געווען אַ ידיד נפש פון דוד - זיין פאָטער'ס קאָנקורענט.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
הויפט זייט/ו' אלול
ו' אלול
אלול 06 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע
טעקיסקיאק
טעקיסקיאק איז א מוניציפאליטעט פֿון מעקסיקא.
קאַטעגאָריע:מעקסיקא
אפרים קציר
אפרים קציר (קאטשאלסקי) (16טן מיי 1916 - 30סטן מיי 2009) איז געווען א ישראלדיקער ביאפיזיקער, און דער פערטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, ער האט געווינען מערערע פרעמיעס פאר זיינע אויפטוען דורך ישראלדיקע ארגאניזאציעס.
ביאגראפיע
קציר איז געבוירן 1916 אפרים קאטשאלסקי אין שטאט קיעוו, אין דער דעמאלסטיגער רוסלענדישער אימפעריע, היינט אין אוקראינע. נאך דער ערשטער וועלט מלחמה איז די משפחה צוריק קיין לאדזש, פוילן, וואו די משפחה האט געוווינט איידער די קריג האט אויסגעבראכן. אין די 1920ער יארן, האט זיין משפחה געמאכט עליה און געקומען קיין ארץ ישראל.
אין מערץ 1973, האט די מפא"י אים אויפגענומען אלס זייער קאנדידאט פאר פרעזידענט, נאכן געווינען די נאמינאציע קעגן יצחק נבון. ער האט געווינען די אפשטימונג אין כנסת, קעגן אפרים אויערבאך, און געווארן דער פערטער פרעזידענט פון מדינת ישראל.
אין מיי 2009 איז ער געשטארבן, און ער איז באגראבן געווארן אין רחובות, לויט זיין צוואה, און נישט אויף הר הרצל אין ירושלים מיט די פירער פון די פאלק.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון ישראל
ווערטער אין ענגליש וואס שטאמען פון אידיש
ווערטער אין ענגליש וואס שטאמען פון אידיש:
ראמי קאהן
אברהם ״ראמי״ הכהן קאהן (10טן מערץ 1929 – כ"ח אדר, ה'תש"פ) איז געווען א וועלט-בארימטער מוהל, בעל חסד און פארטיזאנער קעמפער ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה.
ער ווערט לויט געוויסע באטיטלט אלס דער גרעסטער מוהל אין היסטאריע. מיט א רעקארד פון בערך 35,000 ברית'ן וואס ער האט דורכגעפירט.
ביאגראפיע
ראמי קאהן איז געבוירן געווארן אין בראטיסלאווא, טשעכאסלאוואקיי, איינער פון 7 געשוויסטער.
ביי דער צווייטער וועלט־מלחמה האבן זיינע עלטערן באוויזן אים אריינשמוגלען אין אונגארן, וואו די נאציס האבן צוערשט נאכנישט געהאט אינוואדירט, און ער האט דארטן ווייטער געלעבט עטליכע יאר רואיג, ער האט אפילו געלערנט געהעריג אין ישיבה. אין 1944 ווען די נאציס האבן אינוואדירט אונגארן, איז ער געווען א אינגער בחור פון 15 יאר, ער האט באוויזן זיך צוריק אריינצושמוגלען קיין טשעכיי, און זיך אנגעשלאסן אין א פארטיזאנער גרופע, אזוי האט ער געראטעוועט זיין לעבן, און אנדערע אידישע קינדער.
נאכדעם קריג האט ער אימיגרירט קיין אמעריקע, וואו ער האט חתונה געהאט מיט א טאכטער פון רבי מנחם שלום געלדצעלער.
אין ניו יארק האט ער געבויעט פילע געביידעס אין סטעטן איילענד, און גאר שיין פארדינט דערפון.
אויך האט ער זיך באקענט מיט רבי חיים זאנוויל ראבינאוויטש, דער ריבניצער צדיק, מיט וועם ער האט זיך געהאלטן גאר נאנט, און געשטאנען צו הילף פאר דעם צדיק.
אויך איז ער דאן געווארן א מוהל, ער האט זיך אויסגעצייכנט אין דורכפירן ברית'ן אין ספעציעלע פעלער אדער פאר עלטערע אידן.
ער האט מחבר געווען די ספרים ״ברית אברהם הכהן״ אויף הלכות מילה.
א קורצע צייט בעפאר זיין פטירה האט ער נאך אפגערייזט קיין וואשינגטאן די.סי., צום קעפיטאל, וואו ער האט ערהאלטן אן אויסצייכענונג פאר זיין ראלע אלס פארטיזאנער ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה.
ער איז נפטר געווארן דינסטאג פרשת ויקרא, כ"ח אדר ה'תש"פ, אין עלטער פון 91 יאר, נאכן ווערן אנגעשטעקט מיט דעם שוידערליכן קאראנאווירוס.
עסקנות
ווען דער אייזערנער פארהאנג איז צוזאמגעפאלן און טויזנטער אידן האבן צום ערשטן מאל געקענט זיך פירן רעליגיעז אפענערהייט, האט רבי אברהם דורכגעפירט צענדליגער טויזנטער ברית'ן, וואס האט אנגעהאלטן פאר די קומענדיגע צענדליגע יארן.
19טן נאוועמבער
דער 19טער נאוועמבער איז דער 323סטער טאג פון יאר (324סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 42 טעג.
געשטארבן
נאוועמבער 19
ראמי קאהן
עסקנות
ווען די ניו יארקער רעגירונג האט געוואלט רעגולירן מציצה בפה, איז ער געווען פון די פירנדע עסקנים צו קעמפן דערקעגן.
קאקאס
קליין|דאס אינעווייניגסטער טייל פון א קאקאסנוס די קאָקאָס פאלמע Cocos nucifera איז אַ טראָפּישע פּאַלמע װאָס טראָגט די קאָקאָסנוס. קאָקאָס פּאַלמעס װאַקסן אין זאַמד, לעבן ברעג ים. די קאָקאָסנוס איז דאָס קערנדל פֿון די קאָקאָס פֿרוכט און האָט אינװײניק קאָקאָס װאַסער און פֿרוכט-פֿלײש.
ראמי קאהן
קרן אברהם הכהן
רבי אברהם האט ליידער נישט זוכה געווען צו האבן קיין אייגענע קינדער; דערפאר האט ער געלאזט אויפשטעלן דעם קרן אברהם הכהן, אויף זיין נאמען, וועלכע האט יעדעס יאר אויסדערוועלט צוויי תלמידי חכמים, וועלכע האבן זוכה געווען צו א גרויסן סכום געלט, פארן זיך אויסצייכענען אין פילע מקצועות התורה.
קאקאס
קאַטעגאָריע:ביימער קאַטעגאָריע:פרוכט
ראמי קאהן
דרויסנדיגע וועבלינקען
א באריכט אויף JTA
א באריכט אויף ניו יארק טיימס
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק קאַטעגאָריע:קרבנות פון דער קאוויד-19 מגיפה קאַטעגאָריע:מוהלים קאַטעגאָריע:עסקנים קאַטעגאָריע:פארטיזאנער
ספר עובדיה
ספר עובדיה וואס באשרייבט די נבואה פונעם נביא עובדיה, איינער פון די תרי עשר. די נבואה נעמט אריין איין קאפיטל מיט 21 פסוקים. דאָס איז די פערטע נבואה פון די תרי עשר, נאָך הושע, יואל און עמוס און פֿאַר יונה. אין כראנאלאגישן סדר לויט חז"ל גייט די נבואת עובדיה פאר יונה און אויסער דעם קומט ארויס אין אים א נבואה צו די גויים ענליך צו דער נבואה פון יונה וואס איז געווען געווידמעט אין גאנצן צו די גוים.
דער נביא עובדיה איז געווען א גר צדק, פון אדום, און די גמרא אין קידושין צייגט אן, ווי הויעך א גר קען אנקומען, ביז'ן ווערן א געטליכער נביא.
הערות
קאַטעגאָריע:תרי עשר
ווארמס
װאָרמס (אמאל ווירמייזא) איז אַ שטאָט אין מערב דײטשלאַנד, אין דער פּראָװינץ רײנלאַנד-פֿאַלץ. װאָרמס איז געװען זײער אַ חשובע אידישע געמײנדע, װאו עס האָבן געװאױנט גדולי הראשונים אריינגערעכנט רש"י, עס ליגן דארטן באערדיגט דער מהר"ם מרוטנבורג, דער סמיכת חכמים, און דער מהרי"ל און נאך פילע פילע גדולי עולם.
קליין|וואָרמס אין 1630. די אידישע גאס איז אנגעצייכנט געל.
היסטאריע
די שטאט אין אידישן-לשה"ק לעקסיקאן ווערט דאס אנגערוויפן ווירמייזא וואס ווערט שוין דערמאנט אין די ראשונים.
דער וואָרמסער רב, רבי אלי' בעל שם, האט דערציילט, אז די אידישע קהלה אין ווארמס איז געגרינדעט געווארן אין די צייטן פונעם חורבן פונעם ערשטן בית המקדש, ווען א חלק פון די אידן זענען פארטריבן געווארן ווייט אוועק צו 'מדינת הים', קיין ווארמס. ווארמס איז געווען א אידישע קהלה, אהערגעשטעלט מיט אלעּ פיטשעווקעס. עס האט אויך פארמאגט א בית דין של כ"ג - 23 רבנים, וואו מען האט דן געווען דיני תורה מיט ארבע מיתות בית דין. דער באקאנטער ווארמסער שמש, ר' יֹוזֶפא מַנְצְפך"ְ האט געוואוסט צו דערציילן, אז אין ווארמס האט איז גאר געווען א בית הסקילה ביים עק פונעם בית החיים.
ווען עזרא הסופר האט גערופן די אידן פון ווארמס ארויפצוקומען קיין ארץ ישראל, האט זיי גארנישט געשמעקט אלעס איבערצולאזן און זיך צוריק ציען קיין ארץ ישראל וואס איז דעמאלט געווען וויסט און פוסט. אין ירושלים האבן אינגאנצן געוואוינט עטליכע ארימע אידעלעך, וואס זענען נארוואס ארויפגעקומען פון בבל, און האבן זיך געבויט א קליין בית המקדש'ל (ווען מ'האט צום ערשט געבויט דעם צווייטן בית המקדש, איז עס געווען קליין און נעבעכדיג, די אידן האבן זיך נישט געקענט ערלויבן צו בויען א בית המקדש מיט גאלד און זילבער אזוי ווי שלמה המלך האט פארמאגט. מען האט עס אין שפעטערע יארן פארגרעסערט און פארשענערט ביז עס איז געווארן די שענסטע געביידע אין די וועלט. ווי די גמרא ערקלערט אין מס' סוכה (נא:): "מי שלא ראה" - ווער עס האט נישט געזען; "בית המקדש בבנינו" - דער בית המקדש אין זיין אויפבוי; "לא ראה בנין מפואר מעולם" - האט נישט קיינמאל נישט געזען קיין פראכטפולע געביידע). אין ווארמס האבן זיי זיך שוין גאנץ גוט איינגעוואוינט און זיי זענען שוין געווארן גאנץ באקוועם אין זייערע פראכטפולע הייזער. האבן זיי געענטפערט פאר עזרא "וואוינט איר אין גרויס ירושלים, און וואוינען מיר אין ק"ק גרמייזא, אין קליין ירושלים!". ק"ק ווירמייזא יצ"ו, האט זיך שפעטער צוזאם געליטן די מערסטע צרות און גירושים, פיל מער ווי אלע אנדערע אידישע קהלות אין אייראפע.
תקופת הראשונים
אין די צייטן פון די ראשונים איז דארטן געווען א ווירבלדיגער שטאט מיט אידן, א שטייגער ווי רש"י הק' און נאך פולע
ווי די וועלט פארציילט איז רש"י הק' געבוירן געווארן אין דער שטאט, און עס איז נאך דא א בנין וואס מען פארציילט אז ווען רש"י'ס מאמע האט געשוואנגערט מיט אים איז א קייזער אריבערגעפארן דארטן און ער איז איר אנטקעגן געפארן און זי האט זיך צוגעדרוקט צום בנין און ער האט איר נאך אלץ געוואלט אראפקלאפן מיט זיין פיאקער איז געשען א נס און די וואנט האט זיך איינגעבויגן אויף אריין און זי איז דארט אריין און איבערגעלעבט, אנגעבליך ווייסט מען וועלכער בנין עס איז, אזוי אויך אנגעבליך ווייסט מען אין וועלכן הויז רש"י הק' איז געבוירן און עס שטייט נאך אין א גוטן צושטאנד.
גדולי ישראל וואס ליגן דארטן באערדיגט
קאטעגאריע:ראשונים קאטעגאריע:שטעט אין דייטשלאנד קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
1986
דאס יאר ניינצן זעקס און אכציג האט אנגעהויבן מיטוואך.
אינדיאנאפאליס
אינדיאַנאַפאליס אדער אין קורצן אינדי איז די הויפטשטאט פון דעם שטאַט אינדיאנע אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
ביים 2010 צענזוס, איז אינדיאַנאַפאליס' געווען די מערסט באפעלקערטע שטאט אין אינדיאנע, מיט א באפעלקערונג פון 820,445, און די 12ט גרעסטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.
מ'האט געגרינדעט די שטאט אין 1821, צו ווערן די נייע הויפטשטאט פון אינדיאנע, און זי איז געווארן די הויפטשטאט דעם 10טן יאנואר 1825, אנשטאט קארידאן.
20סטן נאוועמבער
20סטן נאוועמבער איז דער 324סטער טאג פון יאר (325סטער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 41 טעג.
געשטארבן
נאוועמבער 20
אליעזר סילווער
הרב אליעזר סילווער (כ"ו שבט ה'תרמ"ב - ט' שבט ה'תשכ"ח ) איז געווען פרעזידענט פונעם אגודת הרבנים פון די פאראייניגטע שטאטן און קאנאדע און פון די וויכטיקסטע פירער פון אמעריקאנער יידנטום. ער האט עוסק געווען ראטעווען טויזנטער בייםצווייטן וועלט קריג און געהאלטן רבנות שטעלעס אין  ניו יארק, פענסילוועניע, מאסאטשוסעטס און אהאיא.
ביאגראפיע
ר' אליעזר איז געבוירן אין אבעל, קאוונער גובערניע, ליטע, א זון פון הרב בונם צמח סילווער (תר"ד-תרע"ז) און זיין ווייב מלכה.
ער האט געלערנט אין דינאבורג, מיט הרב יוסף ראזין (דער "ראגאטשאווער") און באקומען היתר הוראה פון הרב חיים עוזר גראדזענסקי אין תרס"ו.
ער האט מחבר געווען דאס ספר ענפי ארז.
ער איז געווען דער ערשטער פרעזידענט פון אגודת ישראל אין אמעריקע.
דער צווייטער וועלט קריג
ער האט אויפגעשטעלט די וועד הצלה צו העלפן יידן פליטים אין אייראפע.
נאכן קריג האט ער באזוכט די טויזנטער איבערלעבער אין די־פי לאגערן אין דייטשלאנד און פוילן. איין מאל ווען ער האט געטיילט סידורים קומט צו אים א מענטש און זאגט:
"נאך אלץ וואס איך האב געזען אין לאגער, וויל איך גארנישט מיט רעליגיע!"
פרעגט אים הרב סילווער וואס גענוי האט אים אוועקגעקערט פון יידישקייט.
איך האב געזען א ייד וואס האט געהאט א סידור, אבער דאווענען אין סידור האט ער געלאזט נאר דער וואס האט אים געגעבן דאס ביסל ברויט וואס ער האט באקומען פארן טאג. שטעל זיך פאר," שעפט ער, "א ייד וואס פארקויפט דאס רעכט צו דאווענען פאר ברויט!"
רב סילווער האט געלייגט זיין ארעם אויף יענעם און געגעבן צו פארשטיין. "דו קוקסט אויף איין שלעכטן ייד וואס האט פארקויפט דאס רעכט צו דאווענען? פארוואס קוקסט דו נישט אויף אזוי פיל גוטע יידן וואס האבן מוסר נפש געווען דאס עסן און געהונגערט כדי צו קענען דאווענען? אפשר דאס איז דעם מוסר השכל וואס דו דארפסט לערנען דערפון?"
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
גיים בוי
קליין|לינקס דער גיים בוי (ענגליש: Game Boy, יאפאניש: ゲームボーイ) איז א מאבילע ווידעא שפיל קאנסאל אין 8 ביט. זי איז נינטענדא'ס ערשטע מאבילע קאנסאל. אויך איז דער גיים בוי געווען די ערשטע מאבילע קאנסאל צו נוצן שפיל קארטרידזשן, וואס באדייט אז מען קען פארבייטן די שפילן. לסוף, אין די גיים בוי פאמיליע זענען געווען די גיים בוי קאליר, גיים בוי אדוואנס, גיים בוי אדוואנס SP, גיים בוי מיקרא, גיים בוי DS, גיים בוי 3DS און גיים בוי 2DS.
דער גיים בוי האט א גרינער עקראן וואס באווייזט פיר שאטן פון טונקל גרין (גרוי פאר די גיים בוי פאקעט). ענלעך מיט די NES האט דער גיים בוי פיר קנעפלעך און א ריכטונג קנעפל מיט א קרייץ פארעם.
קאטעגאריע:גיים בוי קאטעגאריע:נינטענדא קאנסאלן
טייק דעט
קליין|250px|טייק דעט טייק דעט איז אַ ענגלישע פּאָפּ טרופּע פֿון מאַנטשעסטער. אירע מיטגלידער זײַנען: גערי באַרלאָ, האַװאַרד דאָנאַלד, ראָבי װיליאַמס, מאַרק עװען, דזשײסן אָרענזש.
סינגלען
סינגלען:
קאַטעגאָריע:טרופעס
מייקל פאקס
מייקל (מיכאל) פֿאקס (כ"א אדר, תרצ"ג - ט"ו אייר, תשס"ט; 8טן מערץ 1934 - 9טן מיי 2009) איז געווען א בריטיש-געבוירן ייד און ישראלדיקער  אדוואקאט. ער איז געווען איינער פון די גרינדער פון הערצאג, פאקס מיט נאמן, די גרעסטע געזעץ פירמע אין ישראל.
לעגאלישע און זשורנאליסטישע קאריערע
פאקס איז געווען א מיטגליד פון דער אינטערנאַציאנאַלער אַדוואקאַטנשאַפֿט אַסאסיאַציע און דער יוריספרודענץ געזעלשאפט פון ענגלאנד און וועלס. ער איז געווען א מומחה אין קארפאראטיוון יוריספרודענץ., בפרט אין צונויפגאסן און קנינים און אינפראסטרוקטור אנטוויקלונג. ער איז געווען דער פארזיצער פון דער ישראל, בריטאניע און דער קאמאנוועלט אסאסיאציע (IBCA).
פאקס פלעג שרייבן א מאנאטלעכע קאלומנע פאר דער ענגלישער אויסגאבע פון דער ישראלדיקער צייטונג הארץ.
Honours
אין 2003, Fox איז פאקס געווארן א מיטגליד פון דער ארדנונג פון דער בריטישער אימפעריע (MBE) צוליב זיין ביישטייערונג צו ישראל-בריטישע באציאונגען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן קאַטעגאָריע:ישראלים
קאלעוו
קאלעוו איז א שטעטל אין סאבאלטש-סאטמאר-בערעג מעדזשע אין צפון-מזרח אונגארן. אין 2015 האט עס געהאט 9,329 איינוואוינער.
צווילינג שטעט
קאלעוו האט די פאלגנדע צווילינ שטעט:
רעפערענצן
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן
זרע שמשון
קאטעגאריע:ספרי קודש
1600
געשטארבן
קאַטעגאָריע:16טער י"ה
אַנטיטעאיזם
אַנטיטעאיזם, איז די פילאָסאָפישע שטעלונג וואס איז קעגן טעאיסם/אמונה. דער טערמין האט אַ צאל נאכפאלגן. אין א סעקולארע קאַנטעקסט באציהט זיך עס צו דאס קענגשאפט צו אמונה אין סיי וועלכער גאט.
קעגנשאפט צו רעליגיעזע גלויבונג
מענטשן וואס באַטראַכטן טהעיסם ווי געפארפול, שעדליך, אדער שטיצנדיג שעדליכע אויפירונג באטיטלען זיך אלץ אַנטיטעאיסטן. קריסטאפער היטשענס (2001) שרייבט:
אנדערע דעפֿיניציעס פון אַנטיטעאיזם אנטהאלטן די פונעם פראנצויזיש-קאַטוילישער פילאָזאָף דשאק מאריטען (1953), פֿאַר וועמען עס איז "אַן אַקטיווע געראַנגל קעגן אַלס וואָס דערמאנט אונז פון גאָט".
מודיעין
250px|קליין|מודיעין צענטראלע באַן סטאַנציע 250px|קליין|אַזריעלי [[שאפינג מאל|מאָל אין מודיעין]] מודיעין (אפיציעל מודיעין-מכבים-רעות) איז א שטאט אין דעם צענטראלן דיסטריקט אין ישראל, צווישן ירושלים און תל אביב. אלס שטאט איז זי אויפגעשטעלט געווארן אין 2003, דורך א פאראייניקונג פון עטליכע לאקאלע מוניציפאליטעטן.
לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, וווינען אין מודיעין 74,300 מענטשן (יוני 2010), און די באַפעלקערונג וואקסט מיט אַ יערלעכער ראטע פון 4.4%. די איינוווינער פארדינען מער ווי דורכשניטליכע ישראל בירגער.
די שטאט געפונט זיך פונקט צווישן ירושלים און תל אביב, אין דעם אלטן געגנט פון מודיעין, וואו מתתיהו מיט זיינע פינף זין האבן אנגעפירט זייער רעוואלט קעגן די גריכן, דאס איז די סיבה פארן נאמען פון דער שטאט, אויך מכבים איז פאר דעם נאמען.
דער געגנט מכבים איז געגרינדעט געווארן 1985, רעות אין יאר 1987, און מודיעין 1996. מודיעין איז אויפגעשטעלט געווארן מיט א פלאן, אלס אויסגערעכנט.
טראנספארט
שאסיי נומער 443, פון ירושלים קיין לוד, פארט אריבער דער שטאט, אויך שאסיי נומער 3 קיין דרום. 446 פארבינדט די שטאט צו מודיעין עילית, און די נייע שאסיי 431 קיין ראשון לציון, פארבינדט צום צענטער.
ישראל באנען האט צוויי באן סטאנציעס אין מודיעין, מודיעין פארשטאט געעפנט סעפטעמבער 2007, און מודיעין צענטראל געעפנט אפריל 2008. די באן פארט אריבער בן גוריון פליפעלד און תל אביב קיין חיפה.
רבנות
הרב דוד לאו איז געווען הויפט־רב פון מודיעין ביז תשע"ג, ווען מ'האט אים געוויילט הויפט־רב פון ישראל.
נאטריום
250px|לינקס קליין|נאטריום נאַטריום איז אַ מעטאלישער עלעמענט, מיט סימבאָל Na. זײַן אַטאָם־מאָס איז 23 און זײַן אַטאָם־נומער איז 11. ער איז א ווייכער זילבער־ווייס שטארק רעאגירדיקער מעטאל און איינער פון די אלקאלי־מעטאלן.
נאטריום אלס עלעמענט געפינט זיך נישט נאטירלעך אויף דער ערד ווייל ער ווערט אקסידירט אין דער לופט און רעאגירט שטארק מיט וואסער. אלס א גרופּע איינס מעטאל ווי ליטיום און קאליום איז עס פאראן נאר איין עלעקטראן אין זיין אויסערן עלעקטראן שאל ארביטאל וואס איז אין דעם דאזיגן פאל "3s1" אלס די עלעקטראנען-קאנפיגוראציע. כדי צו שאפן אן ענערגעטיש שטאבילן צושטאנד, וועט נאטריום גרינג פארלירן דעם "3s1" עלעקטראן אין א סאך כעמישע רעאקציעס. מען מוז אים דעריבער האלטן אין אן אינערטן פליסיקייט.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
נאטירלעכע קאטאסטראפע
א נאַטירלעכע קאַטאַסטראפע איז א נאטירלעכע דערשיינונג וואס קומט פון נאטירלעכע קראפטן און שאפט צעשטערונג און חורבן אין דער סביבה, וואס שעדיקט א סך מענטשן.
אין 2012, האבן פאסירט 905 נאַטירלעכע קאַטאַסטראפע איבער דער גארער וועלט, 93% פון זיי זענען געווען פארבונדן מיט וועטער.
ביאלאגישע קאטאסטראפעס
*
אויטאספארט
סארטן אויטאספארט
פארמל איינס איז דער העכסטער ניווא געיעג מייסטערשאפט איבער דער גארער וועלט. פארמל איינס אויטאס האבן נישט קיין שיצבלעכן. פון פארנט און הינטן פון דער אויטא איז א פליגל אזא וואס שאפט אז די אויטא זאל האבן מער כאפ און זאל פארן גיכער.
די פארמל איינס געיעג פאסירן אין פארשידענע לענדער, און ווערן גערופן "גראַן פרי" (פראנצויזיש: Grand Prix).
עקסידענטן
אין יאר 1955 איז פארגעקומען א גרויסע Racing Show אין פראנקרייך וואו טויזנטע צוקוקערס האבן זיך פארזאמלט, עס האט געדארפט צו זיין א היסטארישע שאו צוליב די יענס-צייטיגע קאמפעטישן פון קאר מענופעקטשור, אבער צום סוף איז עס געווארן טרויעריג-היסטאריש פאר א צווייטע סיבה. נאכן ארומרעיסן אפאר מינוט האט איין קאר אנגעהויבן נידערן זיין ספיד זיך גרייטנדיג אפצושטעלן, דאס האט געברענגט אז א צווייטע קאר הינטער אים זאל זיך פלוצלינג דארפן אריבער-רוקן מער לינקס, און ביים זיך רוקן האט ער מיאוס אריינגעזעצט אין א דריטע קאר פון הונטן. די שנעלע ספיד מיט וואס די קארס זענען געפארן האט ארויפגעשיקט איין קאר אין די לופטן און ס'איז אריינגעפלויגן דירעקט אויף די קעפ פון די פארזאמלטע. די דרייווער אינאיינעם מיט 83 זייטיגע מענטשן זענען געשטארבן אין רעזולטאט, און נאך ארום 180 אנדערע זענען פארוואונדעט געווארן. די קראך איז אריין אין די היסטאריע אלס די ערגסטע פון אזא סארט רח"ל.
צווישן די בייוואוינער איז געווען John Fitch - א פריינד פון דעם געשטארבענעם דרייווער און אליינס א קאר רעיסער. ער האט גענומען זייער צום הארצן די געשיכטע און געווארן זייער צוגעבינדן צו די טעמע פון דרייווינג און רעיסינג סעיפטי. ער האט אנגעהויבן ערפינדן פאטענעטן וויאזוי צו פארגרינגערן די Impact פון א עקסידענט חס ושלום. דורכאויס זיינע טעסטס האט ער פרובירט די עפפעקט פון א קאר קראך אין פארשידענע מאטריאלן, אריינגערעכנט פארשידענע מעטאלן, פליסיגקייטן און נאך. זיינע עקספערימענטן האבן אים געפירט צו די מסקנא אז זאמד איז זייער א גוטע מאטריאל צו איינזאפן די שאק פון א קראך, ברענגענדיג די מינמאלסטע דעמעדזש צו די קאר און מענטשן דערינען. אויטאריטעטן איבער די וועלט האבן אנגעהויבן אויפכאפן די געדאנק און קאנעס אנגעפילט מיט זאמד האבן אנגעהויבן אראפגעשטעלט ווערן אויף פלעצער וואו ס'איז דא א הויכע ריזיקע פון עקסידענטן. חוץ פון דעם וואס ס'איז א עפעקטיוו מיטל, איז עס אויך שטוינענד ביליג און גרינג צו אויפהאלטן און ריפלעיסן. די קאליר געל איז אויסגעקליבן געווארן ווייל ס'כאפט די אויג פון די ווייטסטע מרחק כידוע. און דאס האט באשאפן די אזוי גערופענע Fitch Barriers על שמו פון זיין ערפינדער John Fitch. די קאנעס ווערן אויסגעשעלט אין די פארעם פון א טרייענגל, די שפיץ האט די ווייניגסטע זאמד און ווי טיפער אריין אין די טרייענגל איז מער און מער פיל מיט זאמד.
קאַטעגאָריע:אויטאמאבילן קאַטעגאָריע:ספארט
אשר ישעיה רובין (זאלקווא)
רבי אשר ישעיה רובין זצ"ל (ה'תרל"ו - ט"ו אדר ה'תרע"ו), רבי פון זאלקווא אין קשאנאוו.
אפשטאם
רבי אשר ישעיה איז געבוירן אין יאר ה'תרל"ו, צו זיין פאטער הרב נפתלי צבי רובין, פון ראדיכאוו, א זון פון הרב יצחק רובין, פון בראד, באקאנט אלס רבי איציקל בראדער, א זון פון הרב אלימלך רובין רב אין סאקאלאוו, א זון פון הרב אשר ישעיה רובין, רב אין ראפשיץ, באקאנט אלס דער רבי ר' אשר'ל. און צו זיין מוטער מרת תמר א טאכטער פון הרב אריה לייביש נייהויז פון טאמאשאוו.
הסתלקות
רבי אשר ישעיה איז נפטר געווארן ט"ו אדר ה'תרע"ו.
פאמיליע
רבי אשר ישעיה האט געהייראט מרת מלכה א טאכטער פון הרב חיים אליהו ליבערמאן, פון זאלקאוו. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ראפשיץ
גבעת שמואל
גבעת שמואל איז אַ שטאָט אין דעם צענטער דיסטריקט פון ישראל וואס גרענעצט רמת גן, פתח תקווה, בני ברק און קרית אונו.
גבעת שמואל איז אנגערופן נאָך דעם רעליגיעז־ציוניסטישן אַקטיוויסט שמואל פּינעלעס. עס איז געגרינדעט אין 1944, דערקלערט אַ לאקאלע ראַט אין 1949 און א שטאָט אום 20סטן דעצעמבער 2007.
קאנסאנאנט
א קאָנסאָנאַנט איז א טערמין אין לינגוויסטיק וואס באשילדערט איינעם פון די צוויי עיקר סארטן פאנען וואס זענען פאראן אין אלע נאטירלעכע שפראכן, וואס זענען קאנסאנאנטן און וואקאלן. פארשונג אין קאנסאנאנטן, וואס איז א טייל פון דער פארשונג אין אלע פאנען פון א שפראך, געהערט צו די געביטן פון פאנעטיק און פאנאלאגיע וואס געהערן צו לינגוויסטיק. מען פראדוצירט א קאנסאנאנט מיט אדורכפירן א שטראם פון לופט וואס ווערט אין געוויסן מאס אפגעהאלטן אין דעם מויל אדער דעם האלדז, אנדערש ווי א וואקאל, וואס ווערט אינגאנצן נישט אפגעהאלטן.
אין א ווארט קען אמאל קומען איין קאנסאנאנט באזונדער, אדער א גרופע פון צוויי אדער מער קאנסאנאנטן. צו שאפן א טראף דארף ווערן צוגעלייגט צום קאנסאנאנט (אדער צו דער גרופע קאנסאנאנטן) א וואקאל.
א קאנסאנאנט קען זיין שטימיק (למשל "ג") אדער אומשטימיק (למשל "ק"). די 20 קאנסאנאנטן אין יידיש זענען: ב, ג, ד, ה, װ, ז, זש, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, פ, פֿ, צ, ק, ר, ש. (די אותיות בֿ, ח, כּ, שׂ, תּ און תֿ וואס קומען אין ווערטער פון לשון הקודש רעדט מען אויס גלייך ווי די קאנסאנאנטן װ, כ, ק, ס, ט און ס). דער אות "י" ווערט אויך געניצט ווי א וואקאל.
קאַטעגאָריע:פאנעטיק קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק
יושב ראש
א יושב ראש איז א וויכטיגע פאזיציע, און ווי אזוי ער לייגט אראפ די טאן פון די אסיפה, אזוי לויפט עס א גאנצע צייט.
קאַטעגאָריע:פאכן