cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
צבי מנחם מענדל האלבערשטאם
אפשטאם
רבי צבי מנחם מענדל איז געבוירן אין יאר ה'תר"ם (אומגעפעהר), צו זיין פאטער הרב אלישע האלבערשטאם, רב אין גארליץ, א זון פון הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת יוכבד רבקה א טאכטער פון זיין פעטער הרב מרדכי דוב טווערסקי, דער הארניסטייפלער רב.
הסתלקות
רבי צבי מנחם מענדל איז נפטר געווארן אין מיו יארק אין יאר ה'תשכ"ז.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גארליץ
דגל מחנה אפרים
דגל מחנה אפרים איז א חסידיש ספר אויף די פרשיות פון דער תורה.
עס איז קליינע מאמרים אבער גאר טיפע און שארפע ווערטער, דאס איז וואס עס האט משיג געווען דער גאון און צדיק רבי משה חיים אפרים מסדילקאב.
ער ברענגט דארט זייער א סאך פון זיין זיידע דער בעל שם טוב, אויף יעדן בלאט ווערט עטליכע מאל געברענגנט "שמעתי מאא"ז".
עס איז דא אין פרשת צו פון דעם ספר א לאנגען דרוש אויף שבת הגדול שנת תקמ"ב וואס ער האט געזאגט, אזוי אויך ביי האזינו איז דא א דרשה פאר שבת תשובה, דערנאך איז דא לקוטים, כוונת המקוה פון בעל שם טוב און אמרות טהורות.
דרוקסאגראפיע
קאַטעגאָריע:חסידישע ספרים - תורה
משה חיים אפרים מסאדילקוב
פרשת בלק
בלק איז די זיבעטע סדרה אין ספר במדבר.
אין חוץ לארץ, אין א יאר ווען שבועות געפאלט פרייטיק-שבת, לייענט מען די סדרות חוקת און בלק צוזאמען.
טעמעס אין דער סדרה
די סדרה רעדט וועגן די נביאות פון בלעם, וואס בלק האט אים געבעטן שעלטן די יידן.
ארזי הבירה
שמאל|ממוזער|250px|אחד ממוסדות אור שמח פון ארזי הבירה קווערטל קליין|מרכז| ארזי הבירה ארזי הבירה איז א חרדישער קוואַרטאַל אין ירושלים. ער גרענעצט די געגנטן מעלות דפנה צו צפון, שמואל הנביא צו מערב, בית ישראל צו דרום, און שאסיי 1 און שייך דזשאראך צו מזרח.
מייסדים פון ארזי הבירה
מיסדים פון ארזי הבירה ח"כ הרב אברהם ראוויץ פון בית וגן ירושלים מיט הרב יוסף חיים זאדה פון בית וגן ירושלים.
רבי אלעזר ברבי שמעון
רבי אלעזר ברבי שמעון בר יוחאי איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דריי מאל אין משניות.
זיין צייט
רבי אלעזר ברבי שמעון איז געווען אין דער צייט פון זעקסטן דור תנאים, אין דער צייט פון עלפטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער לעצטער דור פון תנאים.
איבער אים
רבי אלעזר ברבי שמעון איז געווען א זון פון רבי שמעון בן יוחאי, און זיי זענען געןןען באהאלטן דרייצן יאר אין א מערה.
רעפערענצן
קאטעגאריע:תנאים קאַטעגאָריע:מירון
קראלי באן סטאנציע
קראלי באן סטאנציע באדינט דאס שטעטל קראלי, מערב סאסעקס, אין דרום ענגלאנד. די אייזנבאן-פירמעס וואס אפערירן באנען צו און פון דער סטאנציע זענען סאדערן און טעמזלינק. די סטאנציע איז די לעצטע סטאנציע אויף דער ארון טאל ליניע בעפאר זי באהעפט זיך מיט דער ברייטאן הויפטליניע.
היסטאריע
די אריגינעלע סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 14טן פעברואר 1848 דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן, וואס האט זיך צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס אין 1846 צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן. מיט דער אנטוויקלונג פון קראלי איז די סטאנציע געווארן צו קליין אין די 1960ער יארן. אום 28סטן יולי 1968 האט מען געעפנט די היינטיגע סטאנציע מזרח פון דער אלטער סטאנציע.
באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט אין די נישט-שפיץ שעה׳ן דורך:
טעמזלינק
יעדן אין דער פרי פארן זעקס באנען פון הארשאם קיין (נאר אין דער דאזיקער ריכטונג)
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
פרשת עקב
פרשת עקב איז די דריטע סדרה אין ספר דברים.
אינהאלט
אין דער סדרה ווערט דערמאנט:
הפטרה
מען לייענט די הפטורה ״ותאמר ציון עזבני ד׳ ״, די צווייטע פון די זיבן הפטורות פון נחמה.
אברהם יוסף שפירא
אברהם יוסף ״מוניע״ שפירא (כ"ב אדר א' ה'תרפ"א, 2טן מערץ 1921, - כ"ג סיון ה'תש"ס, 26סטן יוני 2000) איז געווען א כנסת דעפוטאט פאר אגודת ישראל און יהדות התורה און א ביזנעסמאן.
משפחה
אין דער עלטער פון 21 יאר האט שפירא חתונה געהאט מיט טובה שרייבער-סופר, די טאכטער ​​פון הרב אברהם שמואל בנימין סופר, דער "חשב סופר", אן אייניקל פון דער חתם סופר דינאסטיע. זיינע קינדער זענען:
דוד שלמה אייבעשיץ
רבי דוד שלמה אייבעשיץ (ה'תקט"ו - כ"ב מרחשון ה'תקע"ד) איז געווען דער שטאטס רב פון סאראקע. ער האט מחבר געווען "לבושי שרד" אויף שולחן ערוך אורח חיים און "ערבי נחל" אויף סדרות. ער איז געווען א וואונדערבארער דרשן.
לעבנסגעשיכטע
רבי דוד שלמה איז געבוירן אין יאר תקט"ו צו זיין פאטער הרב ירחמיאל אייבעשיץ. ער האט געלערנט ביים דובנער רב, דער מחבר פון "ארבעה טורי אבן", און ביי רבי משה צבי העליר, מחבר פון "גאון צבי" אויף חושן משפט". אין חסידות איז ער געווען א תלמיד פון רבי זאב וואלף פון טשארני אסטראה און פון רבי משולם פייוויש פון זבאריזש.
אין תקס"ט איז ער ארויף אין ארץ ישראל און ער האט זיך באזעצט אין צפת. ער האט זיך אינגאנצן באהאלטן דארט און ער האט געהאט פרנסה ווי א מלמד פון קינדער.
ער איז נפטר געווארן כ"ב מרחשון תקע"ד און ער ליגט אין צפת לעבן רבי אריה לייב וואלטשיסקער און רבי אברהם דוב אויערבאך פון אוורוטש.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:צפת קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י קאַטעגאָריע:נקבר אין צפת
הויפט זייט/ה' חשוון
ה' מרחשון
חשוון 05 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ה' בחשוון
פיזיקער
א פיזיקער איז א וויסנשאפטלער וואס שטודירט פיזיק.
צו ווערן א פיזיקער, שטודירט מען פיזיק אין אן אוניווערסיטעט, אדער טעארעטישע פיזיק אדער פראקטישע פיזיק.
די העכסטע אנערקענונג וואס א פיזיקער קען באקומען איז דער נאבעל־פריז פאר פיזיק.
אלבערט איינשטיין ווערט פאררעכנט צו זיין פון די גרעסטע פיזיקער.
בילדונג
צו ווערן א פיזיקער שטודירט מען אין אוניווערסיטעט די פאלגנדע טעמעס: אסטראנאמיע, אפטיק, כעמיע, קלאסישע פיזיק, עלעקטריע און מאגנעטיק, און נאך
זעהט אויך
*
נינטענדא
נינטענדאָ (יאפאניש: 任天堂株式会社; ענגליש: Nintendo) איז א יאפאנישע פירמע וואס פאבריצירט ווידעא שפילן.
די פירמע איז געגרינדעט געווארן דעם 23סטן סעפטעמבער 1889 מיטן צוועק פון מאכן קארטן. אינמיטן דעם 20סטן יארהונדערט האט די פירמער געענדערט איר ריכטונג עטלעכע מאל; צום סוף האבן זיי אנגהויבן פאבריצירן ווידעא שפילן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יאפאן קאַטעגאָריע:פירמעס
טאנגאניקע אזערע
250px|קליין|טאנגאניקע אזערע טאַנגאַניקע אזערע איז א גרויסע אזערע אין צענטראלער אפריקע, צעטיילט צווישן פיר לענדער: בורונדי, דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא (40%), זאמביע און טאנזאניע (46%). זי איז די צווייטע טיפסטע אזערע אין דער וועלט, נאך בייקאל אזערע אין סיביר. דאס וואסער אריין צום קאנגא טייך און פון דארטן אינעם אטלאנטישן אקעאן.
געאגראפיע
די אזערע ציט זיך 676 ק"מ פון צפון קיין דרום, און איז דורכשניטלעך ברייט 50 ק"מ. זי באדעקט א שטח פון 32,900 ק"מ2 און דער בארטן איז לאנג 1,828 ק"מ.
יוחנן טווערסקי
רבי יוחנן טווערסקי (ה'תקע"ו - ד' ניסן ה'תרנ"ה) איז געווען דער גרינדער פון דעם רחמיסטריווקער חסידות.
אפשטאם
רבי יוחנן איז געבוירן אין יאר ה'תקע"ו, צו זיין פאטער הרב מרדכי טווערסקי דער טשערנאבילער מגיד, א זון פון הרב מנחם נחום טווערסקי פון טשערנאביל, דער מאור עינים, א זון פון הרב צבי, א זון פון רבי נחום גאון, באקאנט אלס רבי אדם בעל שם. און צו זיין מוטער מרת פייגא, א טאכטער פון הרב דוד לייקעס.
הסתלקות
רבי יוחנן איז נפטר געווארן ד' ניסן ה'תרנ"ה, און ער ליגט אין רחמיסטריווקא.
זיין פאמיליע
רבי יוחנן האט געהייראט מרת חנה א טאכטער פון הרב פנחס, רב אין קאלק. זייערע קינדער:
רעפערענצען
טווערסקי, יוחנן קאַטעגאָריע:טשערנאבל קאַטעגאָריע:רחמיסטריווקא קאַטעגאָריע:טווערסקי פאמיליע
זשאק שיראק
קליין|250px|זשאק שיראק זשאק שיראק (29סטן נאוועמבער, 1932–26סטן סעפטעמבער 2019) איז געווען פרעזידענט און פרעמיער מיניסטער פון פראנקרייך, און בירגערמייסטער פון פאריז.
זיינע יונגע יארן
זשאק שיראק איז געבוירן געווארן דעם 29 נאוועמבער, 1932. ער האט געלערנט אין פאלקסשולע, און דערנאך אין פאליטישער שולע, וואו ער האט גענומען אן אקטיווע טייל, אנהייב איז ער געווען א קאמוניסט, ווען ער האט געענדיגט שטודירן, האט ער זיך אנגעשלאסן אין דער ארמיי, און געווען א זעלנער, אין אלזשיר, ביי דעם פרייהייטס קריג, און ער איז פארווונדעט געווארן.
נאכן קריג האט ער געלערנט אין דער נאציאנאלע שולע פאר פירערשאפט, וואס דאס דינט פאר א שפרינג בעטל פאר פאליטיקער.
אלס פרעמיער מיניסטער
אין 1974, איז ער אויסגעקליבן געווארן אלס פרעמיער מיניסטער, אין דער רעגירונג פון דאסטאן. צוויי יאר דערנאך, האט ער רעזיגנירט, און ער איז געלאפן פאר בירגערמייסטער אין פאריז, ער האט דערפאלגרייך געווינען, און זיין נייע פארטיי וואס ער האט געגרינדעט, האט זיך זייער געשטארקט, שפעטער איז ער ווידער אמאל געווען פרעמיער, אונטערן סאציאליסט פראנסוא מיטראן, אין 1988, איז שיראק געלאפן אלס פרעזידענט קאנדידאט, פון די רעכטע פארטייען, קעגן מיטראןאבער פארלוירן.
אלס פרעזידענט
אין 1995, נאכן לויפן דאס דריטע מאל, איז ער ערוויילט געווארן אלס פרעזידענט, און קורץ דערנאך האט ער אנגעהויבן מיט סייענטיפישע יאדערישע פרובירונגען, וואס דער וועלט האט פארדאמט, אין זיין ערשטע קאדענץ איז ער געצווינגען געווען, אויפצושטעלן א פאראייניגטע רעגירונג, מיט די לינקע פארטייען, און דאס האט אים אפגעהאלטן פון טון דראסטישע ענדערונגען, וואס ער האט פארשפראכן צו טון, פאר די וואלן.
ווען שיראק איז געלאפן פאר ווידערוויילונג, איז לע פאן, א באוואוסטער רעכטער ראדיקאל, אריינגעקומען צווייט, און זיי האבן געהאט א ראנאף, ווי די לינקע האבן זיך געאייניגט מיט זיין פארטיי, אלע האבן געקליבן פאר שיראק.
אין יאר 2002, האט א רעכטער ראדיקאל, פרובירט דורכפירן אן אטענטאט אויף שיראק, וואס איז דורכגעפאלן, און דער שיסער איז געכאפט געווארן, און פאראורטיילט געווארן צו 10 יאר טורמע.
שיראק האט זיך שטארק קעגנגעשטעלט דעם קריג אין איראק, וואס זשארזש בוש האט אנגעפירט, דאס האט אים צוגעגעבן אסאך פיינט אין די פאראייניגטע שטאטן, פאראייניגטע קעניגרייך, און אנדערע לענדער, און אייראפע איז ער אבער געווארן א העלד.
אין 2007, האט ער געמאלדן, אז ער טרעט ארויס פון פאליטיק, און ער האט פון אנהייב, געשטיצט זיין פרעמיער מיניסטער, ווילפאן, אלס נאכפאלגער, אבער שפעטער ווען עס איז קלאר געווארן אז ניקאלעס סארקאזי גייט געווינען, האט ער אים געשטיצט.
זיין פאליטיק קעגן יידן
זיין פאליטיק בנוגע ישראל, איז געווען פרא-פאלעסטינער,נעמענדיק א קלארע שטעלונג קעגן ישראל, אריק שרון, איז אויפגענומען געווארן אין פראנקרייך גאר קאלט, און נאכן רעדע פון שרון, ווי ער ווענדט זיך צו די פראנצויזישע יידן, אז זיי זאלן מאכן עליה, נאכן אנטיסעמיטישן אויפשטייג אין פראנקרייך, איז ער געווארן ווי איגנארירט.
יאסיר אראפאט איז אריינגענומען געוארן אין א מיליטערישע שפיטאל, איידער ער איז געשטארבן, און נאכדעם האט ער געהאט א קעניגליכע לוויה.
דאס ריקצוג פון שרון, פונעם עזה שטרייף האט געברענגט אן ענדערונג, אין זיין פאליטיק בנוגע ישראל, און שרון איז אויפגענומען געווארן מיט כבוד מלכים, אויף א באזוך אין פאריז, נאך צוויי יאר וואס שיראק האט זיך נישט געוואלט טרעפן מיט אים.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון פראנקרייך
אהרן פרידמאן (סאדיגורא)
רבי אהרן פרידמאן זצ"ל (י"ב תשרי ה'תרל"ז - י"ט תשרי ה'תרע"ג), פון סאדיגורא.
אפשטאם
רבי אהרן איז געבוירן י"ב תשרי ה'תרל"ז, צו זיין פאטער הרב ישראל פרידמאן, פון סאדיגורא, א זון פון הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת אסתר א טאכטער פון הרב יצחק פרידמאן, פון באהוש.
רבנות
אין עלטער פון דרייסיג יאר, נאך די פטירה פון זיין פאטער י"ג תשרי ה'תרס"ז האבן דעם פאטער'ס חסידים אויפגענומען רבי אהרן אלס רבי אויף זיין פאטער'ס ארט.
הסתלקות
רבי אהרן איז נפטר געווארן אין עלטער פון זעקס און דרייסיג יאר, אין דעם זעלבען טאג פון זיין ברית, ביי די אושפיזא פון אהרן י"ט תשרי ה'תרע"ג, און ליגט אין סאדיגורא.
פאמיליע
אין יאר ה'תרנ"ו האט רבי אהרן געהייראט מרת שרה שיינדיל רויזא ( - י"ב מנחם אב ה'תשי"ח), א טאכטער פון הרב שלום יוסף פרידמאן, פון הוסיאטין. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:רוזשינער אדמורי"ם קאטעגאריע:סאדיגורא
האלבקיילעך
אין געאגראפיע באדייט א האַלבקײַלעך א העלפט פון א פלאנעט, למשל דעם ערד-פלאנעט. ס'איז אנגענומען צו טיילן די ערד אין דעם מערב־האלבקיילעך און דעם מזרח־האלבקיילעך, אויך אין דעם צפון־האלבקיילעך און דעם דרום־האלבקיילעך.
דער צפון־האלבקיילעך פון א פלאנעט איז דער טייל צפון פון זיין עקוואטאר, און דער דרום־האלבקיילעך פון א פלאנעט איז דער טייל דרום פון זיין עקוואטאר.
די ערד קען אויך ווערן צעטיילט אין דעם מזרח־האלבקיילעך פון דעם 0° מערידיאן דורך גריניטש מזרח ביזן 180° מערידיאן (בערך די אינטערנאציאנאלע דאטע ליניע), וואס איז כולל אייראפע, אזיע, אויסטראליע און דעם מערסטן טייל פון אפריקע. דער מערב־האלבקיילעך גייט מערב פון דעם 0° מערידיאן ביזן 180° מערידיאן און איז כולל גאנץ אמעריקע. אנטארקטיקע איז צעטיילט צווישן דעם מזרח־ און מערב־האלבקיילעכער.
בניהו שמואלי
הרב בניהו יששכר שמואלי (געבוירן עברי כ' תשרי ה'תשכ"א, 11טן אקטאבער 1960) איז דער ראש ישיבה פון דער ישיבת "נהר שלום" פון הרב מרדכי שרעבי על שם הרב שלום שרעבי הרש"ש פאר מקובלים אין ירושלים. 250px|קליין|מרכז|הרב [[שלמה עמאר דער ראשון לציון מיט הרב בניהו שמואלי מעכט מצוות זימון על כוס יין מלא]]
קאַטעגאָריע:ספרדישע רבנים קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
היסטאריע פון אינדיע
אינדיע'ס היסטאריע גייט צוריק יארן לאנג. די אינדיאנע פירערשאפט האט כסדר געטוישט הענט ביי לאקאלע מאנארכיעס און הערשער, אינדיע האט א רייכע און קאלירפולע היסטאריע. צוויי אוראלטע שפראכן, סאנסקריט און טאמיל, שטאמען פון אינדיע.
קליין|200px|שטח פון דער מאוריער אימפעריע. אין העל בלוי ווערט געוויזן די אימפעריע, אין טונקל בלוי די געגנטן וואס האבן געשאפן מיט איר א בונד אין יאר 321 פאר דער ציווילער רעכענונג האט דער ערשטער מאוריער קייסער, טשאנדראגופטא געגרינדעט די מאוריער דינאסטיע מיטן הילף פון טשאנאקיע. דער מערסטער טייל פונעם אונטער־קאנטינענט איז געווארן פאראייניקט צום ערשטן מאל אונטער איין הערשאפט. די אימפעריע האט זיך פארברייטערט נאך ווען די גריכן און פערסן האבן צוריקגעצויגן פונעם ראיאן.
טשאנדראגופטאס זון, בינדוסארא, האט ווייטער פארברייטערט די אימפעריע כמעט צו גאנץ היינטיקער אינדיע.
אין 300 פאר דער ציווילער רעכענונג האט דער מאורישער קייסער אשאקא אויפגעשטעלט אן אימפעריע וואס האט געהערשט איבער כמעט דעם גאנצן שטח פון היינטיקער אינדיע, און האט פארשפרייט בודהיזם איבער דער אימפעריע.
פון 1526 האט די מוגהאל אימפעריע געהערשט איבער אינדיע. אין די 1600ער יארן האבן אייראפעישע לענדער אנגעהויבן אינוואדירן אינדיע. אין 1856 האט די בריטישע אימפעריע געהערשט איבער דעם גרעסטן טייל פון אינדיע.
די אייראפעישע אנטדעקונג פון די נייע מאַרשרוט צו אינדיע דורך וואשקו דא גאמא אין 1498 האט געפירט צו די אָנהייב פון אייראפעישער קאלאניאליזאציע פון אינדיע.
דער פונדזשאב
גורו נאנאק איז געווען דער גרינדער פון סיקיזם; זיינע נאכפאלגער ווערן גערופן סיקן. דער קראפט פון די סיקן איז געוואקסן אין צפון־מערב אינדיע, און די סיקן האבן געהערשט דארטן איבער א גרויסן טייל פונעם לאנד. דאס איז געווען די סיק אימפעריע.
ראנדזשיט סינג איז געווען דער מערסט באקאנטער הערשער איבער דער סיק אימפעריע. ער האט פארברייטערט די גרענעצן ביז זי האט באדעקט שטחים פון פונדזשאב, היינטיגער קאשמיר און טיילן פון פאקיסטאן.
די סיקן האבן געקעמפט עטלעכע מאל קעגן דעם בריטישן ראַזש. ביים לעבן פון מאהאראדזשא ראנדזשיט סינג האבן די בריטישע נישט געקענט אריבערגיין דעם טייך סוטלעזש. אבער נאך זיין טויט זענען די סיקן געווארן צעטיילט און די בריטישע האבן ענדלעך איבערגענומען דעם גאנצן פונדזשאב.
בריטישע הערשאפט אין אינדיע
אין 1858 למספרם האט די בריטישע אימפעריע איבערגענומען די פירערשאפט אין אינדיע מיט געוואלד אלץ נאך א רינגל אין די מאדערענע פיודעליזם באקאנט אלץ קאלאניאליזם, ענגלאנד האט זיך אריינגעריקט אין שוואכע לענדער און זיי באראבעוועט די נאטורליכע אוצרות און פארשקלאפט די לאקאלע באפעלקערונג און געלייגט אויף זיי ביטערע שטייערן, אפגערעדט פון דעם אז די לאקאלס האבן נישט געהאט דאס מינדעסטע רעכט זיך אליינס צו גאווערנערן.
די ענגלישע אקופאציעס איז נישט געווען בלויז ווייסע קאלער גניבה'ס, די ענגלענדער האבן געמארדעוועט און מיט געוואלד אינטערדריקט יעדע מינדעסטע קעגנערשאפט, היסטאריקער האבן א חשבון פון 35 מיליאן מענטשן וועמען די ענגלענדער האבן געהארגעט במשך די עפאכע ווען זיי האבן מיט געוואלד רעגירט איבער אינדיע, עקסטער איז דא א חשבון פון 45 טריליאן דאללער וואס ענגלאנד האט בא'גזל'ט פון אינדיע במשך די יארן וואס זי האט איר אקופירט. אין די פריע 1600 יארן האט זיך פארמירט די ענגלישע איסט אינדיע קאמפאני וועלכע איז די מאכטפולסטע קאמפעני וואס איז נאר געווען אין היסטאריע, זי האט ציביסלעך אויסגעקויפט שטחים אויף שטחים פון אינדיע ביז אין יאר 1858 ווען ענגלאנד האט מיט געוואלד אפיציעל איבערגענומען אינדיע פאר א צירקע פון כמעט 100 יאר ביז 1947 ווען ענגלאנד האט "געגעבן" זעלבסטשטענדיגקייט פאר אינדיע.
אין 1869 למספרם איז געבוירן דער אינדיאנער העלד מאהאטמא גאנדהי, ער האט שטודירט געזעצן אין לאנדאן, ענגלאנד און איז שפעטער געווארן דער פרייהייטס אקטיוויסט וועלכע האט געפירט צו די זעלבסטשטענדיגקייט פון אינדיע.
טיבעט געפאלט אויף די מאפע דרום פון טשיינע ביים גרעניץ פון אינדיע. ווי געשריבן אינדיע האט באקומען איר זעלבסטשטענדיגקייט פון ענגלאנד אין 1947 למספרם, צוזאמען מיט איר זעלבסטשטענדיגקייט האט אינדיע געירשנט די טערעטאריע געפעכט מיט טשיינע, די אנגעצויגנקייט איז פילפאכיג פארערגערט געווארן ווען טשיינע האט אפיציעל אנעקסירט טיבעט אין 1951 למספרם און דערמיט זיך געטראפן גרעניצן מיט אינדיע און גאווערנערן ממש די גאנצע טערעטאריעס וועלכע זענען שוין געווען שנוי במחלוקת דורך טשיינע פון פריערט.
אין 1954 למספרם האבן אינדיע און טשיינע געסיינט אויף אן אגרימענט צו רעספעקטירן איינער דעם צווייטנס טערעטאריעס און פארמערן האנדל צווישן די צוויי לענדער. דאס האט אנגעהאלטן ביז 1960 למספרם וואס דאן האט אויסגעבראכן אן אויפשטאנד אין טיבעט אין וועלכע די אויפשטענדלער האבן פארלאנגט זעלבסטשטענדיגקייט פון טשיינע, די אינדיאנער פרעימיער מיניסטער דזשאוואהארלאל נעהרו וועלכע איז אגב געווען דער ערשטער אינדיאנער פריים מיניסטער נאך פון 47' האט פאליטיש געשטיצט די אויפשטענדלער דורכן זיי ארייננעמען אין לאנד.
דער דאלאי לאמא דער פערצנטע איז געווען דער טיבעטער גייסטליכע פירער, טיבעט פראקטיצירט די טיבעט-בודהיזם רעליגיע וועלכע איז אפיציעל אן אפצווייג פון די הינדו רעליגיע, די טיבעטער זייענדיג רעליגיעז האבן אים פארשמייליגט, די 1960'ער אויפשטאנד אין טיבעט איז געקומען נאך יארן אינטערדריקונג פון טשיינע קעגן די בודהיסטן, טשיינע האט דאן אפיציעל אינוואדירט טיבעט און מיט געוואלד אינטערדריקט די אויפשטאנד. סווערט געגלויבט אז טשיינע האט שוין זינט דאן אויסגעהארגעט אין טיבעט 1.2 מיליאן איינוואוינער וועלכע איז כמעט א פיפטל פון דאס לאנדס באפעלקערונג און אזוי אויכעט האבן די טשייניזער חרוב געמאכט איבער 6 טויזנט בודהיסטישע טעמפלס אין א ציל אויסציראטן דער טיבעטער אימאפהענגיקע קולטור און רעליגיע.
דער דאלעי לאמא איז דאן געווען געצווינגען צו אנטלויפן קיין אינדיע צוזאמען מיט נאך 150 טויזנט טיבעטער וועלכע האבן זיך באזעצט אין אינדיע און ביזן היינטיגן טאג האלט זיך אויף א גלות רעגירונג אין אינדיע אין א געגנט הימאקאל פארדעש מיט א ריזן פאפולאציע פון טיבעטער פליטים. די אינדיאנער גאווערנמענט האלט אויכעט אויף ריזן סקולס און פרייע עדזשוקעישאן צענטערן פאר די טיבעטער פליטים וואס דאס אלעס רעגט געפערליך אויף טשיינע און ווערט מצד שני אויסגעלויבט דורך די וועלט. די סיבה דערצו איז דוכט זיך מיר ווארשיינליך א רעליגיעזע, בודהיזם קומט פון הינדואיזם און זיי זעהען זיך אויג צו אויג, הגם די טיבעטער זענען ענדערש טשייניזע ווי אינדיאנער. נאך א סיבה וואס מקען אנגעבן פאר אינדיעס שטיצע צו טיבעט איז פון איר אייגענע עקספיריענס וואס זי האט מיט קאלאניאליזם, אינדיע האלט אז סאיז פאנדעמענטאל Wראנג צו דיקטירן א פרעמדע לאנד און קולטור מיט געצוואנג און הגם אינדיע האט בעצם געוואלט אנהאלטן פריינטליכע באציאונגען מיט טשיינע איז דאס אבער געווען א עפעס וואס זי האט נישט געקענט אזוי אדורכלאזן, די אקופאציע פון טיבעט איז נאך איין זאך אבער די רציחה'דיגע אינטערדריקונגען איז שוין געווען צופיל.
דער אינדיאנער פרעימיער מיניסטער פערזענליך איז געווען היסטאריש אויסגעשפראכן קעגן די מערב וועלט נאכדעם וואס אינדיע פערזענליך האט געליטן יארן לאנג פון ענגלאנדס פיודעליזם אמביציעס איבער די וועלט און האט זיך אין אלגעמיין געזעהן היבש אויג צו אויג מיט די קאמוניסטישע וועלט אפילו מיט טשיינע, מער איבער די "אנטי מערב-וועלט" חלק זעענדיג די מערב וועלט ווי אומ'יושר'דיגע סעלפיש אקופאנטן, יעצט אבער מיט די טיבעטער אנגעצויגנקייט צוזאמען מיט די גרעניץ אנגעצויגנקייט מיט טשיינע האבן די שוין אלטע געפעכטן ביים טשיינע-אינדיאנער גרעניץ אנגעהויבן זיך דערקייקלען און אינדיע האט אנגעהויבן איינזאמלען וואפן, אינדיע האט פרובירט צו פארהאנדלען מיט די מערב וועלט איבער אפקויפן וואפן אבער די מערב וועלט האט איר צוריקגעוויזן אירע פארלאנגען באטראכטנדיג אינדיע ווי א קאמוניסט אליאירטע לאנד, דאן האט זיך אינדיע געוואנדן צו די סאוויעטישע יוניאן וועלכע האט זיך געפרייט צו אנקניפן באציאונגען מיט אינדיע און חרוב מאכן א פאטענציאלע מערב וועלט אליאנץ און אינדיע האט דאן געשלאסן אן אגרימענט מיט די סאוויעט יוניאן איבער איינקויפן וואפנס, אבער די דאזיגע פריינטשאפט איז געגאנגען אסאך ווייטער ווי דעם. סטאלין ימ"ש האט בעצם געקוקט אויף אינדיע מיט א קרום אויג אין איר חושד געווען אין זיין צו קאפיטאליסטיש, למעשה נאך סטאלינס טויט אין די 50'ער יארן האבן די באציאונגען צווישן רוסלאנד און אינדיע געווארן וואס אמאל מער אנגעווארימט און ביי די יעצטיגע פוינט איז רוסלאנד געווען דער וואס האט אויסגעשטאטעט אינדיע מיט איר קריטיש וויכטיגע געברויך פאר דעפענס וואפנס.
טשיינע האט באשלאסן צו אדורכפירן א פלוצלינגדיגע סורפרייז אינוואזיע אויף די דיספיוטעט טערעטאריעס ביי די טשייניזע אינדיאנע גרעניץ. מיט אן ארמיי ארום 40 טויזנט סאלדאטן האט טשיינע פלוצלינג אינוואדירט די דאזיגע טערעטאריעס און איבערגענומען א שיינע חלק דערפון כאפנדיג אינדיע אין טאטאלע סורפרייז, אינדיע האט האט נישט געהאט דארטן ביים גרעניץ מער ווי אפאר טויזנט טרופן גרייט. טשיינע ווידעראום איז נישט געווען זיכער אין אינדיעס קעיפעבילטיס און האט נישט געוואלט ווערן פארכאפט אין א לאנג טערמיניגע מלחמה זייענדיג אומזיכער אויב זיי קענען ארויסקומען א זיגער, טשיינע האט גאנץ שנעל געסיינט מיט אינדיע א וואפן שטילשטאנד נישט וועלנדיג ציען איר מזל עד הסוף. די דאזיגע מלחמה האט געדויערט א קארגע צוויי חדשים און האט זיך געענדיגט מיט א וואפן שטילשטאנד וואו טשיינע האט פארכאפט א שיינע פראצענט פון די דיספיוטעט טערעטאריעס ביי די טשייניזע אינדיאנער גרעניץ.
די דאזיגע מלחמה האט געדינט פאר אינדיע אלץ א וועיק-אפ קאלל אז סאיז צייט זי זאל זיך איינהאנדלען דעם אטאם, פארשטייט זיך אז אמעריקע און אייראפע האבן פרובירט וואס אימער זיי קענען אוועקציהאלטן פון אינדיע די מעגליכקייט פון פארשאפן דעם אטאם, ווייל נאר איך מעג, און יא, יעצט איז רוסלאנד ווידעראמאל געווען דער וואס האט געהאלפן אינדיע טעכנעלאגיש און מאטריאליסטיש פארשאפן דעם אטאם. אין 1967 למספרם האט אינדיע אנגעהויבן איר אטאם פראיעקט און אין 74' האט אינדיע סוקסעספול געטעסט און אריינגעלייגט אין באניץ איר ערשטע נוקלעארע באמבע.
אינדיע אונטער די ענגלישע איז באשטאנען פון די היינטיגע בענגלאדעש אינדיע און פאקיסטאן, פאקיסטאן איז אויבן צו די לינקס/מערב פון אינדיע און בענגלאדעש איז אויבן צו די רעכטס/מזרח פון אינדיע.
די אינדיאנער פאלק באשטייט אין אלגעמיין פון די הינדו עטניסיטעט וועלכע פראקטיצירן די הינדו רעליגיע און אזוי אויכעט די בודהיסט רעליגיע, ווי געשריבן פריער בודהיזם איז אן אפצווייג פון הינדואיזם. למעשה דורכאויס די יארן האט די איסלאמישע רעליגיע שטארק געשלאגן ווארצלען אין אינדיע און דורכאויס א לאנגע תקופה איז אינדיע געווארן רעגירט דורך אן איסלאמישע מאנארכיע וואס דאס האט איבערגעלאזט די אינדיאנער באפעלקערונג רעליגיעז ציטיילט, א ריזן גרויסע באפעלקערונג הינדו אפשטאמיגע האבן געטוישט רעליגיע צו איסלאם וואס דאס באדייט טעכניש אז די אינדיאנער פאלק איז אין פראקטיק געווארן ציטיילט. עקסטער וואס די מזרח/צפון פון אינדיע איז באשטאנען פון בענגלאדאשי רעדנדע וועלכע זענען מיט די צייט געווארן חוץ זייער עטנישע פארשידנארטיגקייט אויכעט געווארן ע"פ רוב מוסלאמענער.
ווען דער אינדיאנער פרייהייטס קעמפער מאהאטמא גאנדהי, א הינדו, האט אנגעדרייט מארטשן און קאמפיינט פאר א פרייע אינדיע האט דאס אויפגעברענגט די גרויסע אינערליכע ציטיילונג פון אינדיע גופא, די מוסלאמענער האבן געשפירט באדרויעט און אז מוועט זיך נישט רעכנען מיט זיי אדער זיי גאר אינטערדריקן, דאס האט געפירט ענגלאנד צו די באשלוס צו ציטיילן אינדיע אין צווייען, א הינדו'ער אינדיע און א מוסלאמענער אינדיע, איינס וועט הייסן אינדיע און דאס צווייטע וועט הייסן פאקיסטאן.
אינדיע איז דאן געווען ציטיילט אין 565 פראווינצן מיט קעניגליכע פירער אויף יעדן פראווינץ און מהאט זיי כאילו געגעבן די מעגליכקייט צו אויסקלייבן וואו אהין זיי ווילן אנגעהערן. למעשה גערעדט איז נישט שייך צו מאכן איין שטאט פאקיסטאן און איין שטאט אינדיע.. מקען נישט צישפליטערן איין לאנד אריין אינעם צווייטן, געבליבן איז אז די שטחים פון היינטיגע בענגלאדעש וועלכע געפאלט גאנץ אויבן צו מזרח אינדיע און פאקיסטאן וועלכע געפאלט גאנץ אויבן צו מערב אינדיע וועלן גרינדן א פאראייניגטע לאנד גערופן פאקיסטאן, וכך הוה, אינדיע איז געשרימפן אין שטח.
מאהאמאטא גאנדהי האט כנראה נישט צופיל פארשטאנען צו פאליטיק, ער האט זיך אויפגעפירט קאפיטאליסטיש און קאמפיינט פאר קאפיטאליזם און זיך פאררופן אלץ א סאושעליסט. דער ערשטער פרעימיער מיניסטער דזשאוואהארלאל נעהרו איז געווען א פארברענטער סאושעליסט און היבש אנטי רעליגיע און זיין טאכטער אינדירא גאנדהי (גארנישט מיט מאהאמאטא) וועלכע האט איבערגענומען די פרעימיער מיניסטארשאפט אין אינדיע האט טאקע אין 1976 אפיציעל אלץ טייל פון גרעסערע קאנסטיטוציענאלע טויש געביטן די אפיציעל נאמען פון די אינדיאנער גאווערנמענט צו "אימאפהענגיקע סאציאליסט סעקולער דעמאקראטיק רעפאבליק",
ווען א לאנד איז אקופירט און באאיינפלוסט פון דערויסנדיגע פירט דאס צו עקסטרעמע נאציאנאליזם, מזוכט כאילו אויף די אייגענע אידענטיטעט, גאנדהי איז לויט אלע ווארשיינליכקייטן געווען א ראסיסט, ער האט געהאלטן די אינדיאנער אלץ א סופעריער ראסע און האט זייער אראפגעקוקט די אפריקאנער הגם ער איז געווען זייער פרידליך און פרידן איז געווען זיין מאטא אבער ער האט בעצם נישט מסכים געווען צו א ציטיילטע אינדיע, נוסח פאטריאט, די ראציאנאל דערינטער איז געווען אז פאקיסטאן און אינדיע זענען איינס און די זעלבע עטניסיטעט. ער האט אנגעוויזן אז אינטער די בריטישע קאנטראל האט מען זיך זייער שיין צאמגעלעבט אין גוטן מיט די מוסלאמענער הינדו'ס און ספעלט נישט אויס צו צישפלעטערן דאס לאנד, הגם די דאזיגע לאגיק איז סאם האו נישט חל ביי די טשייניזע-אינדיאנער גרעניץ וואו זאכן זענען פונקט פארקערט, דארטן וואוינען עטנישע טשייניזער און פראקטיצירן בודהיזם.. א קשיא אויף א מעשה.
אלענפאלס, אינדיע איז ציטיילט געווארן אין צוויי, פון ביידע זייטן האט מען אראפגעשניטן שטחים וועלכע האט צוזאמען פארקערפערט פאקיסטאן, אויף ביידע זייטן פון אינדיע האבן געוואוינט א ריזן מוסלאמענער באפעלקערונג, די מזרח חלק פון פאקיסטאן האט אין 1971 רעוואלטירט קעגן פאקיסטאן און געגרינדעט זייער איינגענע לאנד בענגלאדעש. בשעת די גרינדונג פון די צוויי לענדער אינדיע און פאקיסטאן איז פארגעקומען די גרעסטע מאסן ארויסוואנדערונג פונעם יאר הונדערט, ארום 15 מיליאן מענטשן זענען געווארן דיספלעיסט, ארום 7 און אהאלב מיליאן מוסלאמענער האבן גענומען דעם וואנדער שטעקן אוועק פון אינדיע און נאך ארום אזויפיל הינדוס האבן פארלאזט די פאקיסטאנער טערעטאריע.
בעצם איז אינטערעסאנט צו וויסן איז אין אינדיע רעדט מען די הינדי שפראך און אין פאקיסטאן רעדט מען אורדו, אינ'אמת'ן אריין זענען די צוויי בעצם כמעט די זעלבע שפראך מיט ממש קליינליכע שנויים אזש סאיז כמעט נישט דא נאך צוויי שפראכן, אזוי צו זאגן, אויף דער וועלט וועלכע ענדלען אזוי שטארק. אינדיע וועלכע פראקטיצירט די הינדו רעליגיע באניצט זיך מיט די אלטמאדישע מאמע שפראך פון הינדו גערופן סאנסקריט און זיי ניצן יענע שריפט אלץ די אפיציעל שריפט פאר הינדי ווידעראום פאקיסטאן וועלכע איז באאיינפלוסט געווארן דורך די איסלאמישע וועלט שרייבט זייער שפראך אורדו אין פערסישע אראבישע אותיות. בקיצור, סאיז אלעס איין שפראך נאר מיט אנדערע אותיות געוואנדן אין די רעליגיעזע בוכער מיט וואס זיי באניצן זיך. אגב, הינדי ווערט געשריבן פון לינקס אויף רעכטס און אורדו ווערט געשריבן פון רעכטס אויף לינקס נוסח מיטל מזרח. קאַטעגאָריע:אינדיע אינדיע
יוסף ראזין
קליין הרב יוסף ראזין (ה'תרי"ח - י"א אדר ה'תרצ"ו), באקאנט אלס דער "ראגאַטשאווער גאון" אדער סתם דער "ראגאַטשאווער", איז געווען דער פארפאסער פון די ספרים צפנת פענח און רב פון די חסידים אין דענענבורג. ער איז געווען א קאפוסטער חסיד. קליין| הרוגצובי יונגאט ער איז באוואוסט פאר זיין אויסערגעוויינליכן פאטאגראפישן זיכרון און טיפער דורכדרינגלעכער פארשטאנד און גאונות, וואס זיינען געווען א זעלטנהייט נישט נאר אין זיין דור נאר אויך אין די פריערדיקע דורות, און זיינען ניט געזעהן געווארן ווידער זינט אים. שוין אין זיין לעבן איז ער אנערקענט געווארן אלס דער גרעסטער גאון פון דור, און ער איז היינט פאררעכנט אלס דער גרעסטער גאון פון דעם צוואנציגסטן יארהונדערט. זיין מערקעווערדיקע גאונות און בקיאות זאגן זיך אויס באשיינפירלעך אין זיינע ספרים. במשך דער צייט איז ער פארוואנדלט געווארן אין איינע פון די הויפט סימבאלן פון גאונות אין תורה.
ביאגראפיע
יוסף ראזין איז געבוירן אין ראגאטשאוו, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס) אין תרי"ח צו זיין פאטער אפרים פישל ראזין. ביי די אכט יאר איז ער שוין געווען באהאוונט אין גאנץ סדר נזיקין. אין זיין יוגנט האט ער געלערנט איין יאר ביים בית הלוי פון בריסק און ביי הרב יהושע לייב דיסקין.
ביי אכצן יאר האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' משה גאָרפֿינקל פון ווארשע, א גערער חסיד. נאך דער חתונה האט זיין ווייב געזאגט צו אים:"דו האסט נישט קיין היתר הוראה, וויאזוי וועסטו קענען ווערן א רב פון א קהילה?" איז ער געגאנגען צו א גדול צו נעמען היתר הוראה. האט אים דער גדול געפרעגט צי ער איז גוט באהאוונט אין שולחן ערוך. האט דער ראגאטשאווער געזאגט "ניין, כ'לערן אלץ ארויס פון דער גמרא און די ראשונים". האט אים דער גדול געזאגט: "גיי לערן שולחן ערוך". צוויי חדשים האט ער דערשטוינט דעם גדול מיט זיין בקיאות אין שולחן ערוך. זיין ווייב איז נפטר געווארן נאך א קורצער צייט, און ער האט געהייראט איר שוועסטער. אכט יאר האט זיין שווער אויסגעהאלטן אים אויף קעסט, ווען ער האט געזעסן און געלערנט תורה טאג און נאכט.
אין תרמ"ט האט די חסידישע קהילה פון דענענבורג אים אויפגענומען פאר זייער רב און ער איז געבליבן דארט קרוב צו 50 יאר. דער רב פון דער מתנגדישער קהילה איז געווען הרב מאיר שמחה הכהן און די צוויי רבנים האבן געפירט די קהילה באחוה ורעות.
זיין גאונות, בקיאות און התמדה זענען געווען אויסערגעוויינלעך. דער קלויזענבערגער רבי ברענגט אין נאמען פונעם אסטראווצער רב אז "ר' יאשע קען ש"ס בבלי, ירושלמי און אלע ספרים פונעם רמב"ם בעסער ווי אלע יידן קענען זאגן אשרי. חסידים פארציילן אז אין זיינע יונגע יארן איז רבי יוסף ראזין געווען ביי רבי צדוק הכהן פון לובלין און זיי מפלפל געווען אין דברי תורה. צום סוף האט אים רבי צדוק געזאגט: "יונגערמאן, איך זע אין דיר אז דו ביסט אן עילוי, אבער נישט דאס אליין איז די כוונה אין די ווערטער "אתה חונן לאדם דעת" אז מען זאל קענען זאגן טיפע פילפולים … נאר "יראת ד' היא אוצרו" (דער אייבערשטער'ס אוצר איז יראת שמים)". ווען ער איז אוועק פון רבי צדוק, זענען זיינע ווערטער געווען גוט איינגעקריצט אויף זיין שטערן, און דאס איז געבליבן ביי אים זיין גאנצע לעבן.
ווען זיין ווייב איז געווארן קראנק, איז זי געפארן קיין ווין אויף א רפואה, אבער זי איז געשטארבן דארט. האט רבי יוסף זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג קיין ווין צו דער לוויה. ביי אים איז געווען א מינוט פון ביטול תורה א שאלה פון פיקוח נפש, און ער האט גערעדט אין לערנען דעם גאנצן וועג אויף דער באן, ביז ער האט פארגעסן די אורזאך פארוואס ער פארט קיין ווין. ווען די באן איז אנגעקומען, האט מען אים געזאגט אז מען איז שוין אין ווין און מען דארף גיין אויף דער לויה. האט ער געזאגט אזוי: "נשי במאי זכיין, וואס פאר א זכות האבן ווייבער, אז זיי ווארטן ביז זייערע מענער קומען אהיים פון בית המדרש. זאל זי ווארטן ביז איך ענדיג דעם פלפול.
רבי אלחנן וואסערמאן האט פארציילט אז ווען ער איז געווען אין ריגע, האט ער אויסגעניצט די געלעגנהייט צו באזוכן רבי יוסף אין דענענבורג. האט רבי יוסף געזאגט אז ער ליידט פון ייסורים און ס'איז פאר אים שווער צו רעדן, זאל זיין גאסט איבערזאגן א חידוש אין דברי תורה. רבי אלחנן האט זיך געקווענקלט, אבער אזוי ווי "אין מסרבין לגדול" (מען זאגט נישט אפ קיין גרויסן מענטש) האט ער געזאגט א שטיק תורה וועגן ביטול ברוב. דער ראגאטשאווער האט אים גוט אויסגעהערט, דערנאך זאגט ער "און קיין אנדערע חידושים האט איר נישט צו זאגן?". האט רבי אלחנן נישט פארשטאנען וואס ער וויל פון אים. דער ראגאטשאווער האט פארשטאנען וואס שטערט אים, האט ער געזאגט, "דעם חידוש האט איר מיר שוין אמאל געזאגט פאר צוואנציג יאר …", א זאך וואס רבי אלחנן האט אליין נישט געדענקט.
משפחה
רבי יוסף און זיין ווייב האבן געהאט צוויי טעכטער. איינע, רחל, האט חתונה געהאט מיט הרב ישראל אבא ציטראן, דער צווייטער רב פון פתח תקוה. ער איז נפטר געווארן תרפ"ז, און זייער איינציקער זון א קורצע צײַט נאכהער. אין תרצ"ט איז זי צוריקגעפארן קיין דענענבורג צו העלפן הרב ישראל אלטער סאפערן־פוקס, איר פאטערס ממלא מקום, מסדר זיין דעם ראגאטשאווערס כתבי ידות. זי איז אומגעקומען אין חורבן אייראפע מיט אלע יידן פון דענענבורג, אין תש"א.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:אחרונים
ליהיא גרינער
ליהיא גרינער צבאר (געבוירן דעם 10טן אָקטאָבער 1984) איז אַן ישראלדיקע רום. זי איז געווארן באַרימט נאָך איר אָנטייל אין די דריט סעזאָן פון די פאַקט ווייַזן "האח הגדול", אין וואָס זי פאַרטיק אין צווייט אָרט. גרינער איז געבוירן געווארן ביי משה (מארק) און מאיה, טאכטער ​​פון וויקטאר טייער, און איז אויפגעוואקסן אין חולון. אין 1989 אימיגרירט איר משפּחה קיין לאס אנדזשעלעס, און אין 2009 האָט זי זיך אומגעקערט קיין ישראל.
הויפט זייט/ח' חשוון
ח' מרחשון
חשוון 08 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ח' בחשוון
אלברעכט דירער
מען האט אים גערופן דעם ״לעאנארדא פונעם צפון״.
לעבנסגעשיכטע
דירער איז געבוירן געווארן אין נירנבערג וואו ער האט געוואוינט דעם גרעסטן טייל פון זיין לעבן. זיין פאטער, אלברעכט, וואס האט אימיגרירט פון אונגארן אינמיטן דעם 15טן יארהונדערט, איז געווען א גאלדשמיט און זיין מוטער, בארבארא (האלפער) איז געווען א לאקאלע. אלברעכט איז געווען דער דריטער פון אכצן קינדער. זיין פאטער האט אויסגעקליבן א משפחה־נאמען וואס דערמאנט דאס דארף פון זיין געבורט, אייטאש, דזשולע געגנט, ביים היינטיגן גרענעץ מיט רומעניע. אייטאש איז טייטש א טירער, און אויפן נירבערגער דיאלעקט, דירער.
קאַטעגאָריע:מאלערס קאַטעגאָריע:דייטשן
ווערבע
קליין|250px|א ווערבע װערבע ( לאַטײַניש Salix) איז אַ מין בױם, װאָס געהערט צו די ארבעת המינים (ערבי-נחל) וואס פון דעם שאקלט מען סוכות די ערבות.
מען ניצט די האלץ פון דער ווערבע צו מאכן שפילכלעך.
קאַטעגאָריע:ביימער
רפאל הורוויץ
רבי רפאל הורוויץ זצ"ל (ה'תרנ"ו - י' כסלו ה'תשל"א), קאלאמייער רבי.
אפשטאם
רבי רפאל איז געבוירן אין יאר ה'תרנ"ו, הרב אלטער אליעזר הורוויץ, רב אין ריגליץ א זון פון הרב אברהם שמחה הורוויץ, רב אין בארניוו, א זון פון הרב ישראל הורוויץ, רב אין בארניוו, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער מרת מרים א טאכטער פון הרב משה עפשטיין, א זון פון הרב קלונימס קלמן עפשטיין, א זון פון דער גוטער יוד פון ניישטאט.
רבנות
רבי רפאל איז געווען דער קאלאמייער רבי אין בארא פארק, ברוקלין, ניו יארק.
הסתלקות
רבי רפאל איז נפטר געווארן י' כסלו ה'תשל"א.
פאמיליע
רבי רפאל האט געהייראט מרת חיה, א טאכטער פון הרב אליעזר ניסן הורוויץ, פון צפת, א זון פון הרב נפתלי חיים הורוויץ, דער וואונדער צדיק, א זון פון דעם אמרי נועם.
(מרת מרים די מוטער פון מרת חיה האט נאך די פטירה פון איר מאן געהייראט אין חודש אלול ה'תרפ"ב בזיווג שני הרב ישראל האגער, דער אהבת ישראל, ער איז געווען דער שדכן פון מרת חיה).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו קאַטעגאָריע:בארניוו
רבי אלעזר הקפר
רבי אלעזר הקפר איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
זיין צייט
רבי אלעזר הקפר איז געווען אין דער צייט פון זעקסטן דור תנאים, אין דער צייט פון עלפטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער לעצטער דור פון תנאים.
רעפערענצן
קאטעגאריע:תנאים
אוגערקע
קליין|250px|גרייט צום עסן די אוגערקע (וויסנשאפטלעכער נאמען: Cucumis sativus) איז אן איין-יעריגער זומער געוויקס פון דער פאמיליע קוקורביטאצעאיי (Cucurbitaceae), די זעלבע פאמיליע ווי דער קירבעס און וואסערמעלאן. זיין גרינער, לענגלעכער גרינס, ווערט געגעסן רוי, מארינירט אין זאלץ אדער עסיג.
ברכה
אויף דעם אוגערקע מאכט מען די ברכה בורא פרי האדמה, אזוי ווי אויף אנדערע גרינסן.
בדיקת תולעים
אין דער אוגערקע איז געווענליך נישט פאראן קיין אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים, דערפאר לױט דער הלכה דארף מען זיי נישט קאנטראלירן. אויב אבער איז פארהאן אנצייגונגן פון לעכער אדער פלעקען דארף מען עס דארט קאנטראלירן.
שמיטה
דער דאטום וואס פאלט אויף דער אוגערקע די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש תשרי פון דעם זיבעטן יאר, ביז חשוון פון אכטן יאר.
זויערע אוגערקע
דאס איז איינע פון די אינטערעסאנטע עסן, וואס אזויווי מילעך, נאכן ווערן זויער ווערט דאס א געשמאקע מאכל לויט די אינגרידיענס פון די מבינים דערין, אזוי אויך איז דאס איגערקע, ווען עס ווערט זויער - אויכעט לויטן די כללים וויאזוי מען זויערט עס איין, ווערט דאס א מאכל העולה על שלחן מלכים, ווי איינע פון די געשמאקע אפעטיט געבער, ביים מאלצייט.
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:גרינסן קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
וועלט פאקטבוך
קליין|דעקל פונעם פאקטבוך דאס וועלט פֿאַקטבוך פון דער CIA (ענגליש: CIA World Factbook; אדער The World Factbook) איז א יערליכע אויסגאבע וואס די שפיאנאזש אגענטור פון די פאראייניגטע שטאטן (די CIA) גיט ארויס פארן ניץ פון דער אמעריקאנער רעגירונג. דאס בוך אנטהאלט אינפארמאציע אין דעם סטיל פון אן אלמאנאך וועגן די לענדער פון דער וועלט - וואס נעמט איין סואווערענע לענדער, אפהענגעדיקע שטחים און אנדערע געגנטן וואס זענען אנערקענט דורך די פאראייניגטע שטאטן. אויך געפינט זיך אינפארמאציע וועגן די פינף אקעאנען און דעם גאנצן ערד-פלאנעט. אינגאצן באווייזן אין עס, ריכטיק פאר 2012, 267 וועזנהייטן. די אינפארמאציע וועגן יעדן לאנד ווערט צעטיילט אין אפטיילונגען וועגן די געאגראפיע, דעמאגראפיע, קאמוניקאציע, רעגירונג, עקאנאמיע און מיליטער. יעדע לאנד ווערט באהאנדלט אין צוויי אדער דריי בלעטער.
די ערשטע ראלע פונעם פאקטבוך איז צו באדינען די רעגירונג פון די פאראיינגטע שטאטן; זיין סטיל, געבוי, פארנעם און אינהאלט זענען אוועקגעשטעלט צו דעם ציל און שפיגלען אפ די אפיציעלע פאליטיק פון די פאראייניגטע שטאטן.
דאס פאקטבוך האט א וועבזייטל וואס ווערט דערהיינטיקט יעדע צוויי וואכן (זייט נאוועמבער 2001).
מקורות
ביים צוזאמענשטעלן דאס פאקטבוך ניצט דער CIA פארשיידענע מקורות, איינשליסנדיק די פאלגנדע:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג קאַטעגאָריע:ביכער קאַטעגאָריע:וועבזייטלעך
מאנטיס
200px|קליין|מאַנטיס מאַנטיס אדער פֿאנגשעריק (וויסנשאפטלעכער נאָמען: Mantodea) איז אַ טאלק פון אינסעקטן אין דעם אונטערקלאס פון אינסעקטן מיט לאַנגע און שמאָלע קערפערס. זיי האבן אין קאָפּ צוויי גרויסע אויגן, לאַנגע טאפערלעך און גוטע באוועגלעכקייט. זייערע פאדערשטע פיס זענען גרויס כדי אָנכאַפּן די שפייז. מאַנטיסן זענען נאָענטע משפּחה צו גרילן.
אויסזען און שפייזונג
דער אינסעקט האט אַ מאָדנע פּנים, אַנדערש ווי אנדערע אינסעקטן. אויף זיין קליינעם קאָפּ פלאטערן א פאר לאנגע טאפערלעך. פון פאָרנט האבן זיי צוויי אנכאפנדיקע צוגענאגלטע פיס. די הויפּט שפייז פון דעם מאנטיס איז גרעסערן פונדס זענען היישעריקן און פליגן.
פארן זיך
קאַטעגאָריע:אינסעקטן
מרכז הרב
קליין|250פיקס|געביידע פון דער מרכז הרב ישיבה אין [[קרית משה, ירושלים]]
מרכז הרב איז א ישיבה אין קרית משה, ירושלים. זי איז געווען די ערשטע רעליגיעזע ציוניסטישע ישיבה גדולה אין ארץ ישראל, געגרינדעט אין יאר ה'תרפ"ד דורך הרב אברהם יצחק הכהן קוק, ערשטער אשכנזישן הויפט רב פון ארץ ישראל, אין 1924. דער היינטיקער ראש ישיבה איז הרב יעקב אלעזר כהנא שפירא, זון פון דעם פריערדיקן ראש ישיבה הרב אברהם אלקנה כהנא שפירא.
אסאך פון די גרינדער פון די קומעדיקע דור ציוניסטישע ישיבות האבן געלערנט אין דער מרכז הרב ישיבה אדער זענען געווען תלמידים פון רבנים וואס האבן דארט געלערנט, און עס ווערט פאררעכנט פאר אסאך די "מוטער פון די ציוניסטישע ישיבות."
הינטערגרונט
הרב קוק האט אויפגעשטעלט א ישיבה נאך פאר דער ערשטער וועלט מלחמה, אין יפו וואו ער האט געדינט אלס רב, כדי נישט אריינצולאזן קאנפליקטן מיטן אלטן ישוב. פאר דעם צוועק האָט ער זיך געוואָנדן צו די פירער פון "המזרחי" און אפילו פארעפנטלעכט גאַנצע אין דער פּרעסע. די ישיבה איז געגרינדעט געוואָרן אין 1909. זי האָט געציילט בלויז צען סטודענטן און עטלעכע יאָר שפּעטער צעלאָזן.
די ראשי ישיבה אין משך פון די יארן זענען געווען הרב קוק, הרב יעקב משה חרל"פ, הרב צבי יהודה קוק, הרב אברהם אלקנה שפירא און הרב יעקב שפירא.
ממוזער|250px|[[הרב קוק|הרב אי"ה קוק, גרינדער און ערשטער ראש ישיבה|טעקסט=]]
קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
שפיל פון טראנען
קליין|300px|לאגא שפּיל פון טראָנען (ענגליש: Game of Thrones) איז אַן אמעריקאנישע טעלעוויזיע סעריע, געשאפן פון דוד בעניאף און דניאל ברעט ווייס און פראדוצירט דורך עיטש.בי.א (HBO). די זענדונג איז איינע אדאפטאציע פון דזש. ר. ר. מארטין'ס פאנטאסטישע ביכער-רייע, "א ליד פון אייז און פייער", און גענאנט נאך דער ערשטען טייל דערפון. "שפיל פון טראנען" לויפטע פון י"ג ניסן ה'תשע"א ביס פסח שני תשע"ט, אין אכט שטאפלען מיט דריי-און-זיבציג פאלגן אינסגעסאמט.
"שפיל פון טראנען" האט געוואונען נישט ווייניקער ווי 26 הויפטאנשאלטצייט-עמיס (Primetime Emmy), איין גאלדענער גלאב, צוויי סאטורן פרייזן. אינסגעזאמט, זי איז נאמינירט געווען פאר 510 פארשידענע פרייזן און האט געוואונען 190 דאפון. זי איז אויך עיטש.בי.או'ס ערפאלגרייכסטע זענדונג יע, אפילו מער פון "די סופראנא'ס",  מיט 18.6 מיליאן צושויער פאר איינע פאלגע אין די פונפטע שטאפל, דורכשניטליך: אין די פיר פרידריקע שטאפלען איז דאס געווען 9.3, 11.6, 14.2 און 18.4 מיליאן  צושויער, בעציהונגסווייזע. "שפיל פון טראנען" איז פארקויפט געווען פאר 170 לענדער ארום די וועלט.
די סעריע איז געווען הויכגעלויבט פון קריטיקער וועגן די דארשטעלונג פון א זייער קאמפליצירטע, פילשיכטיגע און ריאליסטישע האנדלונג און כאראקטער: די מעשה איז פאל מיט מוראלישע קאמפפע און צוואנגסלאגע, קיינער פון די העלדען/רשעים איז וועדער גאנץ גוט אדער שלעכט, און ס'דא איממער די ווידערשפריכליכע דיאלעקטיק צווישען גערעכטיגקייט אדער עהרע פון יענזייטס, און צוועקדינליכע, פראקטישע זארגען. "שפיל פון טראנען" איז אויך קריטיזירט געווען וועגן די שווערע און גראפישע דארשטעלונג פון געוואלט, זימה, עריות און מיתות משונות: שרעקליכע ייסורים זינד געווען געצייגט, און די פראדוצענטען האבן פארנאגראפי-שוישפילערינען איינגעשטעלט.
האנדלונג
אין די פאנטאסטישע וועלטטייל פון וועסטעראז, דער ווינטער און זומער דויערן לאנגע יאהרן. פונפצען יאהר פריהער, האט דער אדעל ראבערט באראתיאן געפירט אן אויפשטאנד געגן דער משוגע'דיקע קעניג אעריז, דער לעצטער הערשער פון הויז טארגארייען. יעצט איז ראבערט דער קעניג פון וועסטעראז'ס זיבן קעניגרייכע און זיצט אויף דען אייזערנער טראן. ער פאהרט צו זיין אלטער חבר עדארד סטארק, אחשדרפן פון די צפון'דיקער לענדער. דזשאן ערין, דער משנה-למלך, איז געשטארבן, און ראבערט ווילט וואס סטארק ווירד זיינער פלאץ נעהמען. עדארד אקצעפטירט און פאהרט צום הויפשטאט.
איבער דעם מער, אין די וועלטטייל פון עסאס, לעבט די לעצטע חוטר פונעם הויז טארגארייען, אעריז'ס טאכטער דענעריז. זי הייראטעט חאל דראגא, א הויפטלינג פון די דאטראקן, א פאלק פון קריגערישע רייטער-נודדים, און הויפט וועסטעראז ווידער ילכוד צו זיין. זי באקומט אלס מתנה דריי פארשטיינערטע דראכען אייער, און באניצט שווארצע צויבעריי אום לעבענדיקע דראכן פון זי אויסבריטען, די ערשטע דראכן זייט שנות דור-ודור. אין דער הויפשטאט, ענטבלעסט עדארד דער שרקעליכע סוד פון קעניגין סערסעיי: זי האט מזנה געווען מיט איר ברודער דזשעיימי, און דעם קעניג ראבערט'ס קינדער זענען אלע ממזרים. אזוי הייבט אן א קייט פון געשעענישן וואס ענדעט אין א מלחמה צווישן די גרויסע אדעליגע נאך ראבערט'ס פטירה. סערסעיי'ס בכור, דזשאפרי, איז אינטערשטיצט פון זיין מוטער'ס משפחה, הויז לאניסטער. יעדער פון ראבערט'ס ביידע ברידער, סטאניס און רענלי, ווילט דער טראן פאר זיך. א גרויסע מלחמה פאנגט אן, אבער הינטער דער אייסוואנט ליגט נאך די גרויסרע בעדראהונג.
כאראקטער
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע
נפתלי חיים האלבערשטאם (גארליץ)
רבי נפתלי חיים האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרנ"ה - י' שבט ה'תש"ד), פון גארליץ.
אפשטאם
רבי נפתלי חיים איז געבוירן אין יאר ה'תרמ"ה (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב אלישע האלבערשטאם, רב אין גארליץ, א זון פון הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת יוכבד רבקה א טאכטער פון זיין פעטער הרב מרדכי דוב טווערסקי, דער הארניסטייפלער רב.
רבי נפתלי חיים איז געווען גבאי פון כולל חיבת ירושלים גאליציע אין גארליץ.
קאסמאס שאטל טשאלענדזשער
קליין קליין|די טשאַלענדזשער עקספּלאָדירט נאָך צעשיקונג אין 1986 קאָסמאָס שאַטל טשאַלענדזשער (ענגליש: Space Shuttle Challenger; דעזיגנירט OV-099) איז געווען די צווייטע קאָסמאָס שאַטל וואס NASA האט געבויט צו פֿליען צום קאָסמאָס. די שאַטל האט עקספּלאָדירט 73 סעקונדעס נאָך דעם וואָס זי האט אויפֿגעהויבן זיך פֿון קייפּ קאַנאַוועראָל דעם 28סטן יאנואר 1986. אַלע זיבן אַסטראָנויטן זענען אומגעקומען. די קראַך האט געשען ווייל אַ גומע רינג האט נישט אױסגעברײט צו פֿילן אן אַ רוים אין איין פֿון די פֿאַרגיכערונג ראַקעטעס, צוליב דאָס קאלט וועטער.
די טשאַלענדזשער איז געהייסן נאָך אַ שיף פֿונעם קעניגלעך פֿלאָט וואָס האט אויסגעפֿאָרשט די פּאַציפֿישן און אַטלאַנטישן אָקעאַנען צווישן 1872 און 1876.
מאַנשאַפֿט
קליין|די טשאַלענדזשער אַסטראָנויטן
מיסיעס
קאטעגאריע:קאסמאס שאטלס
נפתלי חיים האלבערשטאם (גארליץ)
פאמיליע
רבי נפתלי חיים האט געהייראט מרת מלכה א טאכטער פון הרב אלטער זאב הורוויץ רב אין סטריזשעוו. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גארליץ האלבערשטאם, נפתלי חיים
ישראלדיקער ספארטלער אומקום ביי דער מינכן אלימפיאדע
דער ישראלדיקער ספארטלער אומקום ביי דער מינכן אלימפיאדע איז פארגעקומען אין יאר 1972, אין מינכן, דייטשלאנד. די שווארצע סעפטעמבער טעראר גרופע, וואס האט אנגעהערט צו דער פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע, איז געווען פאראנטווארטליך, פארן אומקום פון עלף ישראלדיקע אטלעטן, און א דייטשן פאליציאנט.
יאר 1972
אין יאר 1972, האבן עטליכע פאלעסטינער טעראר גרופעס, דורכגעפירט טעראר אטאקעס קעגן ישראל, און ישראלדיקע צילן איבער די וועלט. אויפן 8טן מיי 1972, האבן טעראריסטן פארכאפט אן עראפלאן, פון די סאבענא לופטליניע, וואס איז געווען אויפן וועג פון בריסל, בעלגיע. קיין בן גוריון פליפעלד, אויף צו מארגנס האט סיירת מטכ"ל געשטורעמעט דעם פליגער, און באפרייט די משכונות. דריי וואכן דערנאך, האבן טעראריסטן פון יאפאן, וואס האבן אנגעהערט צו די רויטע ארמיי דארט, דורכגעפירט א בלוטיקע אטאקע אין אויפנאמס זאל, אין טערמינאל אין פליפעלד, פיר און צוואנציק זענען אומגעקומען, די יאפאנעזער האבן געארבעט אין שליחות פון די פאלקס פראנט פארן באפרייונג פון פאלעסטינע.
טעראר אטאקע
די טעראריסטן האבן פארלאנגט אן אויסטויש, די באלדיקע באפרייונג פון 232 פאלעסטינער טעראריסטן, וואס זענען געווען אין ישראלדיקע טורמעס. אין נאך צוויי טעראריסטן פון דייטשע טורמע. אויב נישט וועלן זיי אומברענגען די משכונות. ישראל האט נישט געוואלט פארהאנדלען מיט זיי, דייטשלאנד אבער האט איינגעשטימט, ווילנדיק אז די פארמעסטן אין די אלימפיאדע זאל ווייטער אנגיין, אז די פארכאפערס און די פארכאפטע וועלן פליען קיין טוניסיע, אזוי האלטן די פאסירונגען ווייט פון ווי די אלימפיאדע. די דייטשע פלאן איז געווען, דורכפירן אן אקציע ווען די טעראריסטן קומען אן אין לופטפעלד, אומברענגן די טעראריסטן, און באפרייען די פארכאפטע.
פריווונג צו באפרייען
די טעראריסטן זענען אנגעקומען צום לופטפעלד, און דייטשע פאליציאנטן האבן געעפנט פייער, פינעף טעראריסטן זענען אומגעקומען אין די פייער אויסטויש, די טעראריסטן האבן באוויזן צו הרגנען אלע משכונות, וואס זענען געווען געבינדען אין העליקאפטערס, מיט האנט גראנאטן. דריי פאלעסטינער זענען געכאפט געווארן לעבעדיקערהייט. אין קורצן די אקציע האט זיך געענדיקט מיט א מיאוסע דורכפאל, פאר דייטשלאנד. איין פאליציאנט איז אומגעקומען.
אין אויספארשונגען נאכדעם, האט זיך ארויסגעשטעלט, אז מערערע טעותים זענען פארגעקומען, געהעריקע פאליציאנטן זענען געווען פאראנטווארטליך פאר די אקציע, נישט געלערנטע ציל שיסער, און מענטשן וואס האבן פארלאזט זייערע פאזיציעס, מורא האבנדיק פון די קוילן וואס זענען געשאסן געווארן אין אלע ריכטונען.
די שפילן זענען אפגעשטעלט געווארן פאר פיר און צוואנציק שעה, און ווען די נייעס, אז אלע זענען אומגעקומען איז פארשפרייט געווארן, איז אפגעהאלטן געווארן אן אנדענקס צערעמאניע, און דערנאך זענען די פארמעסטן ווייטער פארגעזעצט געווארן. די ישראלדיקע פארבליבענע ספארטלער זענען צוריק אהיים, מיט די קערפערס פון די אומגעקומענע. א קליינע צאל ספארטלער פון אנדערע לענדער, האבן אויך אפגעטרעטן, און זיך מער נישט פארמאסטן אין די אלימפיאדע.
צוויי מאנאטן נאכן געשעעניש, זענען די דריי טעראריסטן, וואס זענען געווען אין א דייטשע טורמע, באפרייט געווארן נאכן פארכאפן אן עראפלאן פון שווארצע סעפטעמבער טעראריסטן, פון לופטהאנזא לופטליניע.
די נקמה
ישראל האט רעאגירט אין עטליכע וועגן, די ערשטע זאך. א מאסיווע אטאקע אויף טעראר באזעס, אין סיריע און לבנון, אין ווי צענדליקע זענען אומגעקומען. גאלדע מאיר, האט באשלאסן דורכצופירן אן אפעראציע, מיטן נאמען "גאטס צארן". דער מוסד, פאראנטווארטליך מערהייט טעראריסטן וואס האבן געהאט א טייל אין די טעראר אקט, זענען אומגעקומען, אלעס אינדרויסן פון ישראל. בעיקר אין אייראפע, טוניסיע, און אין ביירוט.
קאטעגאריע:ישראל פאלעסטינער קאנפליקט קאטעגאריע:טעראר
עוואריסט גאלוא
עוואַריסט גאַלואַ (25סטן אקטאבער 1811 – 31סטן מיי 1832) איז געווען א פראנצויזישער מאטעמאטיקער. ער איז באוואוסט פאר זיין ארבעט אויף אלגעברעאישע גלייכונגען. ער איז געווען איינער פון די גרינדער פון גרופע טעאריע און דער גרינדער פון גאלוא טעאריע.
ער איז געשטארבן פון א שאס-וואונד וואס ער האט באקומען אין א דועל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פראנצויזן קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער