cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
לופטליניע
בילעט פרייזן
איינמאל דער קאסטומער האט אפגעמאכט וועלכע לופטליניע עס איז אים די באקוועמסטע דארף ער קויפן א בילעט וועלכע ער קען טאן דורך דעם טעלעפאן אדער דורך די אינטערנעט. בילעטן קען מען קויפן דירעקט פון דער לופטליניע אדער דורך א רייזע-ביורא. יעדע לופטליניע פארמאגט א גרויסע צאל ארבייטער וועלכע געבן זיך אפ נאר מיט רעזערווירן בילעטן און מאכן זיכער אז אלעס זאל קלאפן אויף 100 פראצענט. אמאל האט מען נאר געוואוסט פון פאפירענע בילעטן וועלכע מען האט באקומען פון דעם רייזע־ביורא און איז גענוצט געווארן יארן לאנג. היינט קען מען רעזערווירן א טיקעט דורך די טעלעפאן אדער אויפ'ן אינטערנעט און מען באקומט נאר א רעזערוואציע נומער וועלכע ווערט גערופן אן עלעקטראנישע טיקעט. די פאסאזשירן מיט עלעקטראניק טיקעטס דארפן אפנעמען א באורדינג פאס ביי די טשעק-אין קאונטער און היינט קען מען דאס באקומען ביי די עקספרעס טשעק-אין מאשינען וואו מען דארף אפילו נישט געבן די רעזערוואציע נומער נאר מען לייגט אריין די קרעדיט קארטל מיט וועלכע מען האט געקויפט די טיקעט און ביז א מינוט צוויי איז די באורדינג פאס אינדרויסן און מען איז גרייט צו גיין. טיקעט פרייזן זענען זייער צעמישט און טוישן זיך יעדן טאג. אויב איער חבר האט נעכטן געצאלט 150$ פאר א טיקעט פון ניו יארק קיין שיקאגא מוז נישט זיין אז איר וועט אויך צאלן אזויפיל. עס איז זייער אינטערעסאנט אבער דאך א פאקט אז ווען איר זיצט אויפ'ן פליגער אינאיינעם מיט אנדערע מענטשן זענען צווישן די אלע פאסאזשירן געצאלט געווארן כאטש 10 פרייזן. איינער האט עס געקויפט א לאנגע צייט צוריק פאר $99, א צווייטער האט עס געקויפט ביי א טרעוול אגענט פאר $179, א דריטער האט עס געקויפט אויף די אינטערנעט פאר 10 דאלאר ביליגער, און איינער האט גאר געצאלט $400 פאר די זעלבע זיץ ווייל ער האט עס געקויפט לעצטע מינוט אין די עירפארט. עס איז שווער צו גלייבן אבער איז דאך א פאקט אז טיקעט פרייזן פאר לופט טרעוול איז היינט פיל ביליגער ווי 30 יאר צוריק. אין די טראנספארטאציע אינדוסטרי רעכנט מען די פרייזן לויט די צענט וואס מען צאלט פער מייל. אין דורכשניטליך האט מען אין די 70'ער יארן געצאלט 19 צענט פער מייל און היינט צאלט מען נאר 14 צענט פער מייל. דאס איז א גרויסער חילוק אין פרייז אויב מען נעמט אריין די אינפלאציע ראטע וועלכע האט זיך דראסטיש געטוישט אין די יארן. אגב, וואס ביליגער די פרייזן ווערן אלס מער מענטשן נוצן פליגער פאר זייערע רייזעס. א ביזנעסמאן וועלכע איז אמאל געפארן פון ניו יארק קיין טאראנטא מיט זיין אויטא וועט היינט ענדערש נוצן א פליגער ווייל די גאזאלין פון ביידע וועגן און די צייט וואס ער וועט פארלירן פון די לאנגע וועגן (רעכן צו נאך א טאג צוויי וואס ער וועט זיין מיד און נישט קענען ארבעטן געהעריג) איז טייערער ווי די $200 ביז $300 דאלאר וואס די רייזע מיט'ן פליגער וועט אים אפקאסטן. עס זענען פאראן אסאך זאכן וואס מאכן טוישן די פרייזן פאר פליגער רייזעס אבער אין אלגעמיין זענען זיי איינגעטיילט אין זיבן פאקטארן:
1)	טיקעט צייט – וואס פריער מען קויפט א טיקעט אלס ביליגער וועט עס קאסטן. צום ביישפיל דעלטא לופטליניעס סקעדזשועלט זייערע פלייטס 330 טעג פריער און ווער עס קויפט דעמאלט א טיקעט צאלט מיט א דריטל ווייניגער ווי דער וואס קויפט עס עטליכע טעג בעפאר עס פארט.
2)	קלאס – יעדע פלי גיט די געלעגנהייט פון פארשידענע קלאס בילעטן. רוב פליען האבן ערשטע, ביזנעס, און האספיטאליטי קלאסן און טייל פליען האבן נאך מער. די פרייז פון אן ערשטע קלאס בילעט איז 5 מאל ווי א האספיטאליטי. אויב איינער זאל היינט קויפן א טיקעט פון ניו יארק קיין לאס אנדזשעלעס וועט ער צאלן בערך $300 פאר די ביליגסטע טיקעט און איבער $1000 פאר אן ערשטע קלאס טיקעט.
3)	ציל – די פרייזן געוואנדן אויף דעסטינאציעס גייט מיט צוויי פאקטארן: ווי ווייט דאס איז און וואו פארנומען דאס איז. א נאנטע פלייט וועלכע ווייניג מענטשן נוצן וועט קאסטן מער ווי א ווייטע פלייט וועלכע אסאך נוצן. אבער נאך אלץ וועט זייער א ווייטע פלייט קאסטן מער ווי א נאנטע. אויב איינער זאל היינט קויפן א טיקעט פון אלבאני קיין פארט מייערס, פלארידע, וועט עס קאסטן בערך 500$ און אויב ער וועט קויפן פון לאגווארדיע, ניו יארק, קיין לאס אנדזשעלעס וועט עס נאר קאסטן בערך 300$ כאטש עס איז פיל ווייטער, איינס ווייל ווייניג מענטשן נוצן אלבאני לופטפעלד און צווייטענס ווייל מער מענטשן פארן פון ניו יארק קיין לאס אנדזשעלעס ווי פון ניו יארק קיין פארט מייערס.
4)	פלייט טאג און צייט – עס זענען פאראן צייטן אין יאר ווען געוויסע פלייטס ווערן טייערער צוליב די גרויסע פארלאנג דערנאך. צום ביישפיל א טיקעט פון ניו יארק קיין פלארידע היינט וועט קאסטן בערך 200$ און די זעלבע טיקעט אינמיטן ווינטער וועט קאסטן באלד 300$ נאר ווייל עס איז די סעזאן. דאס זעלבע איז מיט די צייט אין טאג, רוב פלייטס זענען ביליגער אינדערפרי ווי אינמיטן טאג ווייל מער מענטשן פארן אינמיטן טאג און די פליגער דארפן אנקומען צו זייערע דעסטינאציעס און וועלן געבן ביליגערע פרייזן אבי זיי זאלן נישט דארפן פארן האלב ליידיג.
5)	ברענשטאף קאסטן – ברענשטאף איז די צווייטע גרעסטע קאסט פאר לופטליניעס נאך ארבייטער. די אמעריקאנער לופטליניעס קויפן איין ברענשטאף פאר די ווערט פון 7 ביליאן דאלאר פער יאר. פארשטייט זיך אז ווען די פרייזן פון ברענשטאף הייבן זיך וועט זיך באלד אנזען א חילוק אין פרייזן אויפ'ן טיקעט.
6)	קאנקורענט – די קאנקורענט איז אויך איינע פון די הויפט סיבות פארוואס מיר באקועמן היינט אזעלכע ביליגע טיקעטס. אין אזעלכע פלייטס וואו עס זענען פאראן די מערסטע לופטליניעס זענען פאראן די בעסטע פרייזן ווייל יעדער פרובירט צו זיין ביליגער פונעם צווייטן. בעפאר עס זענען געווען קאמפיוטערס האבן די לופטליניעס געהאט א באזונדערע שטאב מיט מענטשן וועלכע האבן זיך אפגעגעבן נאר מיט נאכקוקן די פרייזן פון אנדערע לופטליניעס. היינט נוצן די לופטליניע לופטליניעס פירמעס סאפיסטיקירטע קאמפיוטער סאפטוועיר וועלכע זאגט זיי די פרייזן פון אלע לופטליניעס.
7)	ספעציעלע פרייזן – עס זענען פאראן ספעציעלע רעדוצירטע פרייזן פאר עלטערע מענטשן, סאלדאטן, און רעגירונג איינגעשטעלטע, און קאאפראציע קאסטומערס. נאך א פאקטאר וואס קען עפעקטירן די טיקעט פרייזן איז די האב סיסטעם זעלבסט. די גרויסע לופטליניעס וועלן געווענליך נעמען מער געלט פאר פלייטס וועלכע גייען און קומען דורך זייער האב. אין דאלאס אינטערנאציאנאל וועט מען כמעט נאר זען אמעריקן פליגערס און אין אוהער וועט מען בעיקר זען יונייטעד פליגערס. די לופטליניעס פארמאגן דארט רוב געיטס און בעטן א פרייז דערפאר. אן אינטערעסאנטע פאקט פון לופטליניעס און זייערע טיקעטס איז, אז רוב לופטליניעס נעמען אן מער רעזערוואציעס וויפיל זיצן זיי האבן אויף די פלייטס. דאס איז ווייל זייערע שטודיעס ווייזן אז א געוויסע צאל מענטשן קומען נישט אן צי ווייל זיי פארשלאפן, זיצן אין טראפיק, אדער ווייל זיי האבן געטוישט פלענער. עס זענען אויך פאראן רייכע ביזנעס לייט וועלכע רעזערווירן עטליכע טיקעטס אינעם זעלב'ן טאג כדי זיך צו פארזיכערן א פלייט. די לופטליניעס נוצן זייערע אייגענע און אויך די שטודיעס פון די עיר טראנספארט אסאסיאציע מיט וועלכע זיי מעסטן וויפיל מער רעזערוואציעס זיי זאלן נעמען פער פלייט, פארשטייט זיך אז עס איז געוואנדן אויף די גרויס פון די פליגער, און די דעסטינאציע. א פלייט קיין אייראפע וועט כמעט קיינער נישט פארפאסן אבער א פלי פון ניו יארק קיין שיקאגא איז א נארמאלע זאך צו פארפאסן. מיינט אבער נישט אז אלעמאל געלונגט עס. עס מאכט זיך אסאך פעלער ווען עס קומען פונקט אן מער מענטשן און עטליכע האבן נישט קיין פלאץ. אין אזא פאל וועלן די שטאב מיטגלידער פרעגן די פאסאזשירן ווער עס איז מסכים צו נעמען א שפעטערע פלייט און וועט באקומען קאמפענסאציע דערפאר ווי א פרייע פלי אדער א ערשטע קלאס זיץ.
קאַטעגאָריע:ציווילע אוויאציע קאַטעגאָריע:טראנספארט
ען קאלטער
זי איז באוויסט פאר איר גאר שטארקע דעמעגאגישע און קאנפראנטאנציעלע סטייל, זי איז געווארן באטיטול'ט דורך די אבזערווער אלס "דער רעפאבליקאנער מייקל מאור" און די "ראש לימבאו אין א מיני סקוירט". זי האט זיך אויסגעמאלט ווי א "פאלעמיקער" וואס גלייכט "אויפצוהייטערן די טאפ" ד.ה. אויפצודרייען א קאשע און זי זאגט נישט קיינמאל אז זי איז א באלאנצירטער אדער אומ-פארטייאישער קאמענטורער.
זי האט שוין ארויסגעגעבן פינעף ביכער און אלע אן קיין אויסנאם זענען געווען חדשים לאנג אויפן ניו יארק טיימס בעסט סעלער ליסטע.
לייאנעל
left|thumb|250px|לייאנעל לייאנעל איז א נאמען פון א ראדיא פערזענליכקייט אין אמעריקע.
ער איז געווען אין טאמפא דערנאך אין ניו יארק צופרי אויף דאבעליו.עי.בי.סי. און דערנאך קיין דאבליו.אוי.אר. ביידערנאכט, דערנאך ווי ער איז איצט צוריק אינדערפרי אויף עיר אמעריקע ראדיאו.
ער איז אייביג געווען א מיטלמעסיגער מער קאנסערוואטיוו אבער איז היינט צוטאגס א ליבעראל, ער האלט זיך פאר א ליבערטעריען
זיין קאריערע האט זיך אנגעהויבן אלס כראנישער אריינרופען כסדר צו אלע פארשידענארטיקע טאלק ראדיא סטאנציעס און זיין שטימע האט פארוויילט די צוהערער מער ווי די האסטס און מען האט אים צוכאפט אלס רעגלמעסיגער רעדנער.
פרץ מארקיש
פרץ מארקיש איז געבוירן דעם 7טן דעצעמבער 1895 אינעם שטעטל פּאָלאָנע, װאָלינער גובערניע, רוסלענדישע אימפּעריע (איצט כמעלניצקער געגנט, אוקראַיִנע).
מארקיש איז איינער פון די דריי העלדן, צוזאמען מיט די דיכטער אורי צבי גרינבערג און מיילעך ראוויטש, פונעם ראמאן D'un pays sans amour (גראסע, אויגוסט 2011) פון זשיל ראזיע.
קאטעגאריע:יידישיסטן קאטעגאריע:יידיש שפראך שרייבערס קאטעגאריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:דראמאטורגן קאַטעגאָריע:סאוועטישע יידן קאַטעגאָריע:וואהלינער יידן
כנסת דעפוטאט
כּנסת-דעפּוטאַט אדער כנסת מיטגליד (העברעאיש: חבר כנסת) איז איינער פון די 120 מיטגלידער פון דעם כנסת (דער פארלאמענט פון ישראל). א דעפוטאט איז א מיטגליד פון א א פאליטישער פארטיי וואס איז אויסגעקליבן דורך די בירגער ביי דעמאקראטישע וואלן. אויך דער פרעמיער מיניסטער דארף זיין א כנסת־דעפוטאט, ער ווערט אויסגעקליבן דורך דער פארלאמענט, און נישט דורך די בירגער.
דער כנסת איז צעטיילט מיט פאליטישע פארטייען.
קאַטעגאָריע:רעגירונג קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט *
טראפיק
דאס געדרענג אויפן שאסיי פון מערערע אויטאמאבילן, וועלכע האלטן אפ דאס פארקער.
א טראפיק פארקער קען פאסירט פון אן עקסידענט וואס האט זיך געמאכט אויפן שאסיי, אדער צוליב קאנסטרוקציע אויפן שאסיי, וואס רעדוצירט די גיכקייט וואס די אויטאמאבילן קענען פארן, און דורך דעם ווערט א טראפיק.
טראפיק ליכט זענען געשאפן געווארן צו רעגולירן דעם טראפיק. ווער עס יעצט דורכפארן אין אן קרייצפונקט.
עס זענען פאראן געוויסע טראפיק רעגולאציעס, וואס אויב עמיצער פארלעצט זיי, באקומט ער א הזמנה וואס איז געווענליך א געלט שטראף, אדער גאר פונקטן אויף זיינ ליצענץ.
קאטעגאריע:טראנספארט
שטייער
שטייער איז געלט וואס די מדינה אדער אן אונטער אפטיילונג פון דער מדינה נעמט פון די בירגער.
צאלן די בירגער פון יעדע לאנד פאר דער רעגירונג כדי אויסהאלטן די אינפראסטרוקטור ווי וועגן און באלייכטן די פובליק פלעצער, און אין געוויסע לענדער טראנספארט ווי בוסן און באנען.
אין אמעריקע איז דער איי אר עס (אינטערנעל רעוועניו סערוויס) דער אגענטור געשטעלט איינצומאנען און פארסירן דאס איינצאל.
אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
די באהערדע האבן א ספעציעלן איינהייט וואס רופט זיך איי.אר.עס. וואס פאסן אויף אז די בירגער און קאמאפניס זאלן טאקע הערליך צאלן זייער חלק. אך און וויי פאר איינעם וואס פאלט אריין אונטער זייער אינוואסטיגאציע אויף א פארדאכט אז מען האט אויסבאהאלטן שטייער אויף פארדינסטען, ס'איז זייער שטרענג.
פטור פון שטייער - נאן פראפיט
מוסדות התורה און סתם וואולטעטיגע ארגענאזאציעס זענען פטור פון צאלן שטייער.
וויליאמסבורג איז געבענטשט מיט רעליגיע און עס האט איבער 1000 אזאלכע גרופעס וואס צאלן נישט קיין שטייער.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:רעגירונג קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
פרעה
פרעה איז דער טיטל וואס מ'האט גערופן די געוועלטיגער פון מצרים אין די תורה. פרעה מיינט א גרויסע הויז אויף מצריש שפראך.
דאס איז אויך א טיטל אויף א מלך קשה, א רשע מרושע!
ער האט געפייניגט די אידן אין מצרים...
פארברעכן
פארברעכן איז עובר זיין אויף א געזעץ, דער מענטש איז א פארברעכער אדער א פארלעצער, און עס קען אים דראען א שטראף אויב ער ווערט געכאפט און ווערט געפונען שולדיג אין געריכט.
כאטש יעדע פארברעכן ברעכט די געזעץ, נישט יעדע ברעכן די געזעץ ווערט פאררעכנט א פארברעכן. צום ביישפיל, ברעכן א קאנטראקט אדער אן אנדער ציווילע געזעץ קען זיין אן "איבערשפרייז" אדער "פריצת גדר", אבער נישט מיט דער דרגה פון א פארברעכן. אין מאדערנע געזעלשאפטן איז א פארברעכן אן איבערשפרייז קעגן דעם ציבור אדער דעם שטאַט, אבער נישט א היזק צווישן צוויי פריוואטע פארטייען.
קאטעגאריע: געריכט *
אנטארקטיקע
thumb|200px|אנטארקטיקע thumb|200px|פלאצירונג פון אנטארקטיקע אויפן גלאבוס קליין|200px|טיפישע שניי אייבערפלאך אין אנטארקטיקע אַנטאַרקטיקע איז אַ קאָנטינענט אויפן ערד פלאנעט וואס איז פלאצירט אין איר דער זידליכער פאל (זידליכער ענד-פונקט פון דער ערד-פלאנעט). איר גרויס איז 13,200,000 קילא-מעטער. זי איז אנטפלעקט געווארן אין יאר ה'תק"פ (1820) דורך א רוסישן פארשער מיטן נאמען Fabian Gottlieb von Bellingshausen.
אַנטאַרקטיקע איז די קעלטסטע ארט פון די גארער וועלט, עס איז באדעקט מיט שניי משך דעם גאנצן יאר, און דערפאר, וווינט מען דארט נישט בעשטענדיגט.
קאַטעגאָריע:קאנטינענטן
גענע
אַ גענע (gene) (פון אַלט־גריכיש γένος — "מין") איז אַ סטרוקטורעלער און פונקציאָנעלער איינס פון ירושהדיקייט פון אייגנשאַפטן אין אַלע אָרגאַניזמען און ווירוסן. גענען ווערן איבערגעגעבן דורך פאַרמערונג פון עלטערן צו קינדער, פון איין דור צום צווייטן ("ווערטיקאַל"), אָדער דורך אַנדערע פּראָצעסן, פון דאָנאָר צו אַקצעפּטאָר ("האָריזאָנטאַל").
left|thumb|300px|גענען קאָדירן פּראָטעאינען אָדער פונקציאָנעלע RNA.
איין גען אַנטשפּרעכט אַ פראַגמענט פון DNA, אָדער RNA, וואָס קאָדירט איין פּראָטעאין (אָדער פונקציאָנירנדיקע RNA). ווי אַ יוצא פּועל דעפינירן די גענען (גענאָטיפּ) אַן ערך דעם פענאָטיפּ, ד.ה. וויאַזוי דער גאַנצער אָרגאַניזם זאָל אויסזען און פונקציאָנירן.
די אייגנשאַפטן פון גענען און בכלל דעם פענאָמען פון דער ירושהדיקייט פאָרשט גענעטיק.
יסודותדיקע באַגריפן
גענעטיק שיידט אונטער צווישן צוויי באַגריפן, וואָס ביידע מעגן אָנגערופן ווערן אַלס "גען": לאָקוס (locus) און אַלעל (allele). לאָקוס איז סתם אַ געוויסער אָרט אויף כראָמאָסאָם, וואָס קען רעפּרעזענטירט ווערן דורך באַשטימטע וואַריאַנטן, אַלעלן.
קאַטעגאָריע:גענעטיק
עובר
דער אקט פון טאן אן עבירה הייסט עובר זיין אויף א מצוה פון דער תורה.
קאטעגאריע:תורה קאטעגאריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:געזעץ
לאנג איילענד סיטי
קליין|לאנג איילנד סיטי
לאנג איילענד סיטי אסאך מאל אויך אויסגעלייגט על.איי.סי. ווי אויף פאסט, איז דער מערסטער מערבדיגער געגנט פון דער בארא קווינס אין ניו יארק סיטי. עס גרענעצט זיך צפון זייט און מערב זייט מיטן איסט טייך; אויף מזרח מיט האזען סטריט, 49 סטריט, און די ניו קאלווערי בית החיים, און אויף דרום זייט איז די ניוטאן קריק וואס צעטיילט עס אפ פון ברוקלין ווא איז דער דערנעבנדיגער גרינפאונט געגענט וואס איז נעבן וויליאמסבורג.
עס איז דער גרעסטער שטח געגענט אין קווינס און דינט אלס איר אינדוסטריעלער הויפט צענטער.
עס איז אויך באקאנט מיט אירע לענדמארקס, ווי דער לעגענדארער סיטי קארפ בלידינג און די קווינסבארא בריק מיטן מידטאון טאנעל וואס לויפן פון און צו קיין מאנהאטען, עס איז אויך רייך מיט די מאנהעטן סקייליין וואס זעהט זיך אן פון אירע גאסן ווייל עס געפינט זיך ביים ברעג ים פון איסט טייך.
עס גרענעצט זיך מיט אסטאריע.
איציק פעפער
קליין|איציק פפר (משמאל) מיט אלברט איינשטיין (מרכז)
איציק פֿעפֿער הי"ד (10טן סעפטעמבער, 1900 - 12טן אױגוסט, 1952) איז געװען אַ שרײַבער און פּאָעט אין ראַטן־פֿאַרבאַנד. ער איז געבױרן געװאָרן לעבן קיִעװ אין דעם שטעטל שפּאָלע אין אוקראַיִנע, און האָט געשריבן אױף ייִדיש.
דרויסנדיקע פארבינדונגען
קאטעגאריע:יידישיסטן קאטעגאריע:יידיש שפראך שרייבערס קאטעגאריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:סאוועטישע יידן
משה דייטש
ר' משה דייטש איז א זון פון דעם בעל צדקה וחסד ר' מאיר דייטש פון קרית יואל
אינטערסאנט איז אז ר' משה פאר זיך איז א פארברענטע זאלי אבער זיינע שותפים און חברים און שטיצער זענען ארונים פונקט ווי זאליס.
קאטעגאריע:וויליאמסבורג קאַטעגאָריע:זאלוינים
סאטאן קאמאן באן סטאנציע
סאַטאן קאמאן איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער סאטאן שלייף ליניע, אין סאטאן קאמאן, לאנדאנער בארא פון סאטאן, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק, אויך דורך עטלעכע באנען פון סאדערן.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 5טן יאנואר 1930, ווען סאדערן באן האט געענדיקט די ווימבלדאן-סאטאן אייזנבאן.
באדינונגען
סאדערן האט באדינונגען נאר שפיץ שעה׳ן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
פאלעסטינע
‫קליין| פּאַלעסטינע איז א פּאַלעסטינער אויטאָנאָמישער געגנט אין די גרענעצן פֿון תּורה'דיגן ארץ ישׂראל, ארץ פּלשתים. אין מאָדערנע צײַטן װערט מיט פּאַלעסטינע, פּאַלעסטינער באַצײכנט די ארטיגע אַראַבער װעלכע װילן שאפן אן אייגן לאנד און די וואס וואוינען אין לאגערן אין אויסלאנד און ווילן זיך אומקערן צו זײער לאַנד פון וואו זיי טענהן אז מדינת ישראל האָט זיי פארטריבן אין די יאָרן. 1948-1950 ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה און אין 1967 ביים זעקסטאגיקן קריג.
קאַטעגאָריע:פאליטיק קאַטעגאָריע:טעראר קאַטעגאָריע:פאלעסטינע
נעט לואין
נעט לואין איז א אידישער אדוואקאט, וואס טרעט אויף פארן העכסטן געריכט צו אפווענדן קעיסעס וואס האבן צוטאן מיט רעליגיע.
נעט לואין איז געבוירן געווארן פאר דער צווייטער וועלט מלחמה אין לאדזש, פוילן
זייענדיג א פרומער ארטאדאקסישער איד, איז זיין רעפוטאציע גאר חשוב אין וואשינגטאן, ער האט פארטרעטן לובאוויטש צו ראטעווען די ספרים פארן רבין קעגן זיין עלטערן שוואגער גורארי, אויך האט ער פארדייטיקט דעם קרית יואל סקול דיסטריקט ביים סופרים קארט הערינג, אז עס איז יא אויסגעהאלטן לויט דער קאנסטיטוציע. א.א.וו.
וועבלינקען
קאטעגאריע:אדוואקאטן
אפריקע
350px|left|אפריקע אין דער וועלט אַפֿריקע איז דער צווייטער גרעסטער קאָנטינענט און האט די צווייטע גרעסטע באפעלקערונג נאך אזיע פונעם ערד פלאנעט. איר גרויסקייט איז 30,244,050 קוואדראט קילאמעטער (אנשליסנדיג אירע אינזלען) וואס דעקט אפ 20.3% פון דער ערד פלאנעט פלאך. איר באפעלקערונג אנטהאלט 1,032 מיליאן איינוווינער (אין 2011), 15% פון דער באפעלקערונג פון דער גארער וועלט.
דער קאנטינענט איז ארומגענומען מיטן מיטלענדישן ים אין צפון, דעם סועץ קאנאל און דעם ים סוף אין צפון־מזרח, דעם אינדישן אקעאן אין דרום־מזרח און דעם אטלאנטישן אקעאן אין מערב. דער עקוואטאר גייט אדורך אפריקע.
אפריקע האט 54 לענדער, כולל דעם אינזל־לאנד מאדאגאסקאר. דאס גרעסטע לאנד לויט שטח איז אלזשיר, און דאס גרעסטע לויט באפעלקערונג איז ניגעריע.
היסטאריע
רוב פון די אפריקענער קאנטינענט איז כמעט נישט געווען באקאנט פאר די מערב וועלט איינוואוינער ביז פאר בערך פינף – זעקס הונדערט יאר צוריק.
אויסער די אויבערשטע טייל פון אפריקע, ווי מצרים, ליביע, אלגיריה, טוניזיע, און מאראקא, וואס די חלקים ווערן אויך דערמאנט אין תנ"ך און חז"ל. איז אבער די איבריגע טייל פונעם יבשה געווען כמעט גענצליך פארהוילן און אומבאקאנט פאר די דעמאלטס'דיגע מערב וועלט. געציילטע מענטשן פון אייראפע זענען אנגעקומען צו באזוכן דעם טייל פון אפריקע, און צריקגעקומען פון דארט מיט שטוינענדע געשיכטעס איבער די ארטיגע ווילדע שבטים און מאדנע באשעפענישן וואס מען טרעפט דארט, וואס דאס אלעס האט געווארפן א מיסטעריעזע בליק אויף דעם טייל וועלט און געברענגט מערערע טעאריעס און דמיונות איבער וואס עס קומט דארט פאר.
די אוראלטע היסטאריע פונעם צפונדיקן טייל פון אפריקע איז פארבונדן מיט די אנטוויקלונגען וואס האבן פאסירט אין אזיע און אייראפע. אין דעם געגנט האבן אויפגעבליט עטלעכע קעניגרייכן, ווי אוראלט עגיפטן. די אוראלטע גריכן זענען געווען די ערשטע אייראפעישע וואס האבן אויסגעפארשט אפריקע. אין דעם דרומדיקן טייל פון קאנטינענט, איבער דעם סאהארא, איז די היסטאריע געווען אינגאנצן אפגעריסן פון אנדערע ראיאנען פון דער וועלט. די געזעלשאפט איז געווען צעטיילט אויף שבטים, ווי למשל די באנטו און די בושמאנען.
אין יאר 332 פאר דער ציווילער רעכענונג האט אלעקסאנדער דער גרויסער באזיגט די פערסישע הערשאפט אין עגיפטן. ער האט געגרינדעט די שטאט אלעקסאנדריע, וואס איז געווארן, נאך זיין טויט, די הויפטשטאט פון דער מלוכה פון דער תלמי־דינאסטיע.
בערך אין יאר 1450, האט זיך אנגעהויבן צו טון א געיעג דורך די אייראפעישע לענדער אנצוקומען קיין אזיע דורך די וואסער, וואס אין רעזולטאט דערפון האט מען כידוע געטראפן דעם אמעריקאנעם קאנטינענט, האט מען אויך פרובירט דאן צו גיין דורך דעם וואסער וואס נעמט ארום אפריקע, וואס ביז דאן איז נאך קיינער נישט אהין געפארן, נישט וויסענדיג וואס עס גייט דארט פאר. אינמיטן די זוכענישן, האט מען אויך אנטדעקט די איבריגע טייל פונעם אפריקאנעם קאנטינענט, און זיי האבן געזען אז מען רעדט דא פון גאר ווערדפולע לענדער און שטחים, האבן די אייראפעישע לענדער אנגעהויבן צו כאפן שטחים דערפון.
עס האט זיך דאן אנגעהויבן א גרויסע געיעג, און מערערע אייראפעישע לענדער האבן געשיקט זייערע מיליטער מיט מעכטיגע מלחמה שיפן, און איינגענומען שטחים פונעם אפריקאנער קאנטינענט און עס גענומען פאר זיך. צווישן זיי ציילט זיך די דעמאלטס'דיגע גרויסמאכטן: שפאניע, פארטוגאל, פראנקרייך, איטאליע, דייטשלאנד, ענגלאנד, בעלגיע און נאך.
די אורזאכן וואס האט געצויגן די פילע לענדער צו זוכען צו געוועלטיגן אויפן אפריקאנער טריקעניש איז געווען מערערע, אנגעהויבן פון דעם אז דארט געפינען זיך באהאלטן מערערע נאטורליכע אוצרות, ווי גאלד, זילבער, דיימאנטן און נאך פילע ווערטפולע מינעראלן. און אויך וויבאלד דאן איז געווען זייער גאנגבאר דעם געדאנק פון 'קנעכטשאפט', ווי מען האט געקויפט און פארקויפט שווארצע מענטשן, זיי ניצנדיג פאר אלע סארט שווערע ארבעט וואס די ווייסע האבן נישט געהאלטן ביים טון. דאס מסחר מיט די שווארצע האט געברענגט א גרויסע איינקונפט פאר דער וואס האט געהאנדעלט דערמיט, דעריבער האבן די לענדער געזוכט צו האבן אינטער זיך שטחים ווי עס וואוינען די שווארצע סחורה... כדי זיי צו ברענגן צו זיך אין לאנד, וואס דאס אליינס איז געווען זייער נוצבאר, און אויך כדי עס צו פארקויפן פאר אנדערע, וואס דאס האט אריינגעברענגט גרויסע געלטער.
עס איז אנגעקומען צו אזא מצב אז כמעט דאס גאנצע קאנטינענט איז געווען באהערשט דורך די אייראפעישע פרעמדע אריינדרינגער!! אויסער צוויי לענדער, עטיאפיע און ליבעריע, איז די גאנצע אפריקאנער טריקעניש געווען אינטער די הערשאפט פון די ווייסע הערן פון אייראפע. און זיי האבן דארט געטון כל אשר עלה בלבם הרעה. אזוי האבן זיי פאר מערערע יארן אינטערגעדריקט זייערע שווארצע דריטע קלאס בירגער, ווען די אפריקאנע צוריקגעשטאנענע איינוואוינער קענען נאר צוקוקן מיט כעס און פארדרוס אויף די שלעכטע אייראפעיער וואס האבן זיך דא אריינגעריקט און טוען מיט זייער ערד און קינדער וואס עס לוינט זיי.
אין דעם אנהייב פונעם 7טן יארהונדערט האט דער אראבישער כאליפאט זיך פארשפרייט אין עגיפטן און אין צפון אפריקע. דער טייל פון אפריקע וואס איז דרום פונעם סאהארא האט זיך אנטוויקלט אפגעזונדערט פון אנדערע לענדער אין דער וועלט.
אין די 16טן און 17טן יארהונדערטער איז צפון אפריקע געווארן איין פאליטישער וועזן אונטער דער הערשאפט פון דער אטאמאנישער אימפעריע. אין דער זעלבער צייט האבן די אייראפעישע אימפעריעס אנגעהויבן זוכן גליקן אין אפריקע דרום פונעם סאהארא. דאס ערשטע לאנד וואס האט אויפגעשטעלט קאלאניעס אין אפריקע איז געווען פארטוגאל, נאכדעם פראנקרייך, ענגלאנד און האלאנד. שפעטער זענען געקומען די דייטשן, איטאליענער, בעלגער און שפאניער. ביזן סוף פונעם 19טן יארהונדערט, איז דער גאנצער קאנטינענט, אחוץ עטיאפיע און ליבעריע, געווען אין פרעמדע הענט, פון די אטאמאנישע און אייראפעישע אימפעריעס. די פרעמדע רעגירונגען האבן אויסגעניצט די רעסורטן פון אפריקע פאר זייערע צוועקן.
ערשט אין די יארן פון תש"כ ביז תש"מ, האבן די אייראפעאישע לענדער אנגעהויבן אויפצוגעבן זייער קאנטראל אויף די פילע אפריקאנע לענדער, און איינס ביי איינס עס איבערגעגעבן אין די הענט פון די שווארצע באפעלקערונג אז זיי זאלן זיך אליינס פירן זייערע לענדער.
למעשה איז דאן די גאנצע קאנטינענט אריינגעפאלן אין כאאס און בהלה, ווען יעדער שבט און סעקטע וויל דעם בענקל פאר זיך צו רעגירן אויף זייער לאנד, וואס דאס האט אנגעברענגט אן א שיעור קריגערייען און בלוט פארגיסונגען וואס האלטן נאך אן ביזן היינטיגן טאג אין מערערע ערטער.
א דוגמא וואס עס האט זיך אפגעטון דאן אין אפריקע: אין א צירקע פון צוואנציג יאר, איז פארגעקומען אריבער זיבעציג אומאויסגעהאלטענע מאכט אריבערגענג אין דעם איינעם קאנטינענט!
די לעצטע צוויי פוטשן וואס זענען פארגעקומען אין אפריקע, האבן פאסירט נישט לאנג צוריק:
די ערשטע איז געווען אין יאר תשע"ח, אין דאס לאנד 'זימבאבווע', ווען דאס מיליטער האט אנידערגעזעצט פון בענקל דעם אלטן ניינציג יעריגן דיקטאטאר, וואס האט רעגירט אויפן לאנד ביז דאן פאר לאנגע יארן, און אים ערזעצט מיט א צווייטן. ביז דאס קומענדיגע פוטש...
און דאס צווייטע האלט נאך יעצט אינמיטן פארקומען... אין די סודאן. ווי פאר עטליכע וואכן צוריק האט מען אראפגעזעצט פון בענקל דעם לאנג יעריגער דיקטאטור באשור, און יעצט באלאנגט די רעגירונג פאר די מיליטער, און עס איז נישט קלאר צו זיי גייען אמאל אויפגעבן דעם בענקל און געבן די רעכט פאר די איינוואוינער פונעם לאנד צו אליינס אויסוועלן און באשטימען ווער עס זאל זיין זייער פירער. די מיליטער טענה'ט אז זיי דארפן מאכן אביסל סדר און ווארטן ביז מען וועט קענען ברענגן די לאנד צו דעמאקראטיע, און דאן לאזן מאכן וואלן... אבער די סודאנע בירגער האבן נישט צופיל טראסט אין די מיליטער, און האלטן אז עס איז נאר אן אויסרייד, און די מיליטער האט בכלל נישט אין פלאן אפצוטרעטן, נאר אנשטאט באשור ביים רידער, האט מען דארט די מיליטער... דעריבער קומען נאך אלץ פאר העפטיגע הפגנות איבער די גאסן פונעם הויפט שטאט 'כארטום', ווי די ארטיגע בירגער פארלאנגען פונעם מיליטער אפצוטרעטן און פאררופן פרייע וואלן. און דאס אלעס ממש אין די יעצטיגע מינוטן ווען מיר שרייבן דאס.
עכ"פ, עס איז נישט רוהיג דארט אין אפריקע... די קללה פון שם אויף זיין חמ'ן איז נאך אלץ בתוקפו...
פאליטיק
רוב פון די שטאטס פארוואלטונג מעטאד אין אפריקע איז רעפובליק, געפירט דורכן פרעזידענט.
אין די סוף 1900ער יארן זענען א סך לענדער אין אפריקע געווען דיקטאטורן מיטן שטיץ פונעם ראטן פארבאנד. פון די אנהייב 1960ער יארן ביזן סוף 1980ער יארן זענען פארגעקומען אין אפריקע מער ווי 70 רעוואלוציעס. א סך פון די פירער פון די לענדער האבן נישט געהאט קיין בילדונג, אויך נישט קיין דערפארונג אין פירן א מדינה.
זייט דעם אנהייב 2000ער יארן האבן עטלעכע לענדער אנגעהויבן צו רעפארמירן זייער מארק מער אויף דער סיסטעם פון קאפיטאליזם. למשל, אין אנגאלא האט געקאנטשעט די בירגער קריג אין 2002 נאך 30 יאר, און היינט אנטוויקלט די עקאנאמיע דארט גאנץ גיך. אטייל איז דאס צוליב די נייע טעכנאלאגיעס ווי דער צעלפאן. דאך זענען ווייניק לענדער דעמאקראטיעס. די מערסטע דעמאקראטישע לענדער זענען דרום אפריקע, קעניע, מאלי, גהאנע און סענעגאל.
אפריקאנער פארבאנד
דער אפריקאנער פארבאנד איז א פעדעראציע מיט 53 מיטגלידער—אלע לענדער אין אפריקע אויסער מאראקא. דער פארבאנד איז געגרינדעט געווארן דעם 9טן יולי 2002, הויפטקווארטירט אין אדיס אבאבא, עטיאפיע.
ווירטשאפט
אפריקע איז דער ארימסטער קאָנטינענט פון דער גארער וועלט. די עקאנאמיע איז באזירט בעיקר אויף לאנדווירטשאפט, און אויך א ביסל אויף אינדוסטריע, מינעריי, פאבריקאציע, אינוועסטירונג, באנקעריי, קאמוניקאציע און אינפארמאציע טעכנאלאגיע.
די ארימסטע לענדער איבער דער וועלט געפינען זיך אין דעם קאנטינענט, אריינגערעכנט די ניינצן ארימסטע לענדער פון ארום די וועלט! און אפילו די לענדער וואס הייסן שוין דארט רייך, איז עס אבער זייער ארים אקעגן די מערב וועלט לענדער, אפילו די מער ארימע פון צווישן זיי. די ארטיגע איינוואוינער לעבן ממש אויפן טאג, און א גרויס טייל מענטשן לעבן נאר אויף די אייגן איינגעפלאנצטע פרוכט און גרינצייג וואס מען באארבעט מיט די אייגענע צוויי הענט, בזעת אפך תאכל לחם כפשוטו, און מיט דעם לעבט מען אויס דעם טאג און חודש און יאר. רוב לענדער ווערן געפירט מיט גרויס קארופציע, און געבן נישט פאר זייערע בירגער די מינדעסט וויכטיגע לעבנס געברויכן, ווי געזונט בענעפיטן און עסן קרעדיט און אזוי ווייטער. די פירערס זענען צומאל רייך און לעבן א פארשווענדערישע לעבן, אבער זייערע בירגער האבן נישט אויף אויסצולעבן דעם טאג.
די לעצטע יארן האבן געזען א גיכע אנטוויקלונג פון דער עקאנאמיע אין דרום אפריקע און אין דעם איינגאס פון גינע.
געאגראפיע
אפריקע איז דער גרעסטער קאנטינענט אין דעם דרום האלבקיילעך פון דער ערד. ביזן 19טן יארהונדערט איז אפריקע געווען באהאפטן צו אזיע אין צפון־מזרח, אבער זייט מ'האט געבויט דעם סועץ קאנאל איז אפריקע נישט באהאפטן צו קיין שום אנדערן קאנטינענט. פון צפון קיין דרום באציט אפריקע 8,000 ק"מ. פון די קאפווערדישע אינזלען אין מערב ביז סאמאליע אין מזרח איז א ווייט פון 7,400 ק"מ. דער בארטן פון אפריקע איז לאנג 26,000 ק"מ.
דאס גרעסטע לאנד אין אפריקע איז אלזשיר, און דאס קלענסטע לאנד איז סיישעל, אן ארכיפעלאג לעבן דעם מזרח בארטן פון אפריקע.
קלימאט
דער קאנטינענט אפריקע האט פארשיידענע קלימאטן, פון טראפיש צו סובארקטיש. אפריקע איז דער ווארעמסטער קאנטינענט אין דער וועלט, און 60% פון זיין שטח איז מדבר.
פלאנצן און בעלי חיים
אפריקע האט א סאך מינים פון בעלי חיים, צווישן זיי אנטעלאפ, בופלאקס, זעברע, העלפאנד, לייב, זשיראף, נאזהארן, מאלפעס און היענעס.
מער ווי 2,000 סארטן פון פיש לעבן אין די אזערעס און טייכן פון אפריקע.
דעמאגראפיע
די באפעלקערונג פון אפריקע איז געוואקסן פון 221 מיליאן אין 1950 ביז 1 ביליאן אין 2009. אין עטלעכע לענדער זענען מער ווי 50% פון די איינוואוינער יונגער פון 25.
רעדער פון באנטו שפראכן זענען א מערהייט אין דרומדיקער, צענטראלער און דרום־מזרח אפריקע, אויך אין גאבאן און עקוואטארישער גינע.
אייראפעאישע קאלאניזאציע האט געברענגט גרויסע גרופע פון אזיאנער, מערסטנס פונעם אינדישן סוב-קאנטינענט, צו בריטישע קאלאניעס. אין דרום אפריקע געפינען זיך גרויסע אינדישע געמיינדעס, מיט קלענערע אינדישע געמיינדעס אין טאנזאניע און קעניע.
קולטור
טויזנטער יאר איז דער גרויסער פיראמיד פון גיזא געווען די העכסטע סטרוקטור אין דער וועלט, ביז 1300 ווען מ'האט געענדיקט בויען לינקאן קאטעדראל. אויך מערקווירדיק איז די חרובע שטעט גרויסע זימבאבווע.
די מוזיק פון אפריקע איז גאנץ פארשפרייט, יעדער ראיאן האט זיין מוזיקאלישע טראדיציע. די מוזיק פון צפון אפריקע האט גאר אן אנדער היסטאריע ווי די מוזיק פון אפריקע דרום פון דעם סאהארא.
ספארט
דריי און פופציק אפריקאנישע לענדער האבן פוטבאל גרופעס. עגיפטן האט די בעסטע פוטבאל גרופע אין אפריקע; זיי האבן געווינען די אפריקע מייסטערשאפט זיבן מאל.
קריקעט איז שטארק פאפולער אין דרום אפריקע און זימבאבווע, און אויך אין קעניע. אויך אין נאמיביע און מאראקא שפילט מען קריקעט.
קליין|פארשפרייטונג פון רעליגיעס אין אפריקע
טוריזם
די עיקר באזוכטע לענדער דורך אויסלענדישע טוריסטן זענען בעיקר אויך עטיאפיע איז א גרויסע צוציאנגס ארט פאר טוריסטן, צוליב די פילע אלטע היסטארישע קירכעס און רעליגיעזע געביידעס, ווי אויך פאר די הערליכע פאנאראמישע בערג וואס זי פארמאגט און נאך.
* קאַטעגאָריע:קאנטינענטן
קארטאפל
לינקס|250px|קארטאפל דער קאַרטאָפֿל אדער דזשעמיקע (פויליש-יידיש) אדער פּאָטעיטאָ (ענגליש-יידיש) אדער בולבע (וויסנשאפטלעכער נאמען: Solanum tuberosum) איז א געוויקס פון די נאכטשאטן פאמיליע סאָלאַנאַצעאיי (Solanaceae). די קנאלן וואס פארמען זיך פון זיינע שטענגלעך וואס לויפן אונטער-ערד, ווערען געניצט צום עסן.
דער קארטאפל איז זייער רייך אין קראָכמאַל (סטאַרטש), און ווערט פאררעכענט אלס איינע פון די הויפט שפייזונגס מיטלן צוזאמען מיט ברויט אין רייז.
עס איז אנגעקומען צום ערשטן מאל אין אייראפע פאר נאנט צו 500 יאר צוריק, דורך שפאנישע מאטראזן.
איבער 100 ערליי קארטאפל זענען פאראן, אין פארשידענע מאָסן, פאָרמען און קאלירן. טראץ דעם אונטערשיד אין טעם און אויסזען, זענען זיי אלע אייניג נארהאפטיג און געזונט.
אין די לעצטע פאר הונדערט יאר איז קארטאפל שטארק פארשפרייט געווארן צוליב זיין נארהאפטיגקייט.
עס איז פאררעכנט אלס א מיטגליד אין די נאכטשאטן פאמיליע, וואס שליסט אויך איין אבערזשין (עגפּלענט) און טאמאטעס. עס אנטהאלט אויך א קליינע מאס אַטראָפּין. דער סובסטאנץ איז גיפטיג אין גרויסע קוואנטומס, אבער אין קליינע מאסן האט עס א ווירקונג קעגן ספּאַזמען. דאס הייסט אז קארטאפל איז א רפואה פאר בויך ווייטאג און קרעמפן.
ווען דער קארטאפל וואקסט, נאכדעם וואס די בלימעלעך קומען ארויס, וואקסן קליינע פרוכט וואס זען אויז ווי טשערי טאמאטעס, זיי זענען אבער גיפטיק.
ברכה
די אלעגעמיינע פירונג איז צו מאכן אויף דעם קארטאפל א בורא פרי האדמה, ס'איז אבער פאראן ערטער צ.ב.ש. ראפשיצער און צאנז (הויף)ער חסידים וואס מאכן א שהכל .
בדיקת תולעים
אין דער קארטאפל איז געווענליך נישט פאראן קיין אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים, דערפאר לױט דער הלכה דארף מען זיי נישט קאנטראלירן. אויב אבער איז פארהאן אנצייגונגן פון פלעקען דארף מען עס דארט קאנטראלירן.
מצוות התלויות בארץ
די קארטאפל וואס וואקסט אין ארץ ישראל דארף מען מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ) : תרומות, מעשרות און שמיטה.
שמיטה
דער דאטום וואס פאלט אויף דער קארטאפל די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש חשוון פון דעם זיבעטן יאר, ביז חנוכה פון דעם אכטן יאר.
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:גרינסן קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
פעלץ
פעלץ איז א ווארעמער שוץ אדער קליידונג, וואס מען לייגט ארויף אויפן מאנטל. א פעלצענער קלייד ווערט געמאכט פונעם פעלץ פון א בהמה.
קאטעגאריע:קליידונג
שלום בית
שלום בית איז דער גלאבאלער פראבלעם פון אינערליכע רייבערייען מכם ובכם, ביי זיך אין שטוב.
שלום בית איז א פראבלעם וואס נעמט ארום יעדעס פאר-פאלק איבער דער גארער וועלט. קיין שום פאר-פאלק איז נישט אויסגעהיט דערפון. די לעזונג דערצו איז אז יעדער זאל פרויבירן צו פארשטיין דעם צווייטן, און אפילו ער פארטשייט נישט זאל ער נישט זיין קיין עקשן, נאר זאל ווי מער נאכגעבן פאר צווייטן, עס איז דא א מאמר החכם אויב ווילסטו אז דיין מאן זאל דיך האלטן פאר א פרינצעסין דאן האלט איהם פאר א קעניג. אויב ווילסטו דיין פרוי זאל דיך האלטן פאר א קעניג, דאן האלט איהר פאר א פרינצעסין.
ווען איז שוין גרויסע צרות איז די איינציגסטע לעזונג, איז צו האלטן דעם פראבלעם אונטער קאנטראל, און נישט לאזן דעם פראבלעם שטייגען און ארויסגיין, אויסער די ראמען וואס מ'קען עס קאנטראלירן.
געזונטע שלום בית קריגערייען
זאפארט נאכדעם וואס א פאר-פאלק האט חתונה, הייבן זיך אן די שלום בית פראבלעמען. אויפן קליינעם פארנעם, פארשטייט זיך. די פרוי זאגט צום מאן, נעם נישט אראפ די מיסט, איך וועל עס שוין נעמען. דער מאן זאגט אבער: נע, ס'איז גוט. איך וועל עס נעמען, קיין פראבלעם. נאך א קורצע וויילע, ווערן די שלום בית פארמאליטעטן מער רעאליזירט, וועלכע שפיגלען אפ דעם אמת'דיגן כאראקטער פון די צווייע מענטשן, דער מאן און די ווייב, וואס איז אוממעגליך אויסצובאהאלטן פאר צו א לאנגע וויילע. און דאן הייבן זיך אן אנטוויקלען קליינע מחלוקה'לעך אין שטוב, וואס מיר רופן אן שלום בית.
שלום בית ווערט קריטיש
עס זענען פאראן עטליכע סימנים וועלכע צייגען ווען דער שלום בית גייט אריין אין א קריטישע פאזע.
אט די אויבנדערמאנטע ביישפילן, קענען גאר שנעל פאסירן, אויב דער מאן/פרוי האט נישט דעם שכל אפצושטעלן און קאנטראלירן דעם געפעכעט. און ווען די זאכן פאסירן, איז קלאר אז מ'מוז זאפארט אונטערנעמען גאר ערנסטע מאסנאמען צו ראטעווען דעם שלום בית, ווייל עס איז נישט ווייט פון אן ערנסטן קריזיס.
אידישקייט
ר' נחמן מברסלב האט געזאגט אז מען דארף זייער האלטן חשוב די פרוי, מען דארף איהר מכבד זיין מיט אלעס מעגליך, ווייל די פרויען ליידען פון אונזער וועגן, צער פון שוואנגערן, צער פון געבורט, צער פון גידול בנים. און נאך. אויך האט ער געזאגט אז עס דאס וואס יונגעלייט נאך די חתונה האבן נישט קיין שלום בית, דאס קומט פונעם יצר הרע, ער וויל זיי זאלן נישט לעבן גוט מיט זייער פרוי, אזוי ארום וועט ער קענען מאכן אז דער מאן זאל זינדיגן.
קאטעגאריע: סאציאלאגיע
יוסטיץ
יוסטיץ איז דער קערפערשאפט פאר גערעכטיגקייט ארדערנונג און ווארהייט.
אן יוסטיץ וואלט די וועלט קיין קיום נישט געהאט, ווייל מ'וואלט געפלינדערט און גערויבט און יעדער וואלט דעם צווייטנ'ס פארמעגן אדער פרוי אוועקגענומען און נישט געווארן באשטראפט.
יוסטיץ איז דער באדייט פון מוראה של מלכות, ווי עס שטייט: אלמלא מוראה של מלכות איש את רעהו חיים בלעו.
דאס ווארט יוסטיץ איז א גריכישער און שטייט שוין איבער 1200 יאר.
קאטעגאריע: יוסטיץ
דודו פישער
250px|קליין|דודו פישער דודו פישער (געב' דעם 18טן נאוועמבער, 1951) איז א פרומער אידישער זינגער וואס זינגט אידישיסטישע ניגונים פון אמאל, מיט א בערישער פעסטער שטימע און טאלאנטפולער סטיל קאפטעווירט ער די מאסן.
פישער איז געבוירן געוואָרן אין פתח תקוה ישראל אין א רעליגיעזער פאַמיליע, דער זון פון מיכאל פישער, א חורבן לעבנ געבליבענער געראטעוועט דורך א חסידי אומות העולם, און מרים פישער.
וועבלינק
א לעבעדיגע ווידעא פון קאנצערט וואו ער זינגט ר' שלמה קארלעבאך ניגונים
קאטעגאריע:פרומע זינגערס
ישיבת אילת
250px|קליין|ישיבת אילת ישיבת אילת (אדער ישיבת איילת השחר) איז א קליינע הסדר ישיבה וואס איז א ישיבה גבוהה אין אילת, מיט 120 בחורים און 30 יונגעלייט.
די ישיבה איז געקומען פון דימונה אין תשנ"ח (1998), און האט בערך 150 תלמידים.
דער ראש ישיבה איז הרב יוסף ראדריגעז.
פסוק
א פסוק איז א פראזע פון תנ"ך. יעדעס קאפיטל באשטייט פון עטליכע פסוקים.
קאטעגאריע:תנ"ך
באגאזש באהאנדלונג
באגאזש באהאנדלונג איז א מייסטערהאפטיגע ארגאניזאציע סיסטעם וועלכע גיבט זיך אפ מיט די מיליאנען באגאזשן וועלכע קומען און גייען אין די לופטפעלדער.
ספעציעל מוז די סיסטעם זיין אויסגערעכנט ווען עס קומט צו קאנעקטינג פלייטס וואו נאר טייל פעקלעך גייען ווייטער און די איבעריגע פארן ארויס צום אפנעם ארט. אויב א פעקל ווערט אביסל פארלאנגזאמט וועט עס פארפאסן די קאנעקטינג פלייט און דער פאסאזשיר וועט מוזן ווארטן ביז דער נעקסטער פליגער קומט אן צו זיין דעסטינאציע מיט זיין פעקל. דאס זעלבע איז אויב די פעקלעך לויפן צו שנעל וועט עס מעגליך ארויפגיין אויף די ערשטע פליגער וועלכע פארט צו די אנגעגעבענע דעסטינאציע אבער די פאסאזשירן וועלן ערשט נעמען די נעקסטע פלייט און דאן איז פאראן שאנסן אז פעקלעך זאלן זיך פארלירן ווייל עס וועט ליגן צו לאנג אינעם לופטפעלד.
יעדע לופטפעלד האט זיינע אייגענע פארלאנגן ווי שנעל די באגאזשן זאלן ווערן טראנספערירט. אין געוויסע לופטפעלדער דארפן די פאסאזשירן גיין א קורצע שטרעקע ביז די געיט און אין אנדערע דארפן זיי נעמען א שאטעל ווייל עס וואלט געדויערט צו לאנג צו גיין צופיסענס. די באגאזשן מוזן מיטשפילן מיט די פאסאזשירן און ביי אזעלכע לופטפעלדער וואו די מענטשן קומען אן זייער שנעל צו די געיט מוזן אויך די פעקלעך דארט זיין זייער שנעל ווייל די פאסאזשירן פארלאזן זיך צו קומען זייער שפעט. רוב פון די גרויסע לופטפעלדער האבן היינט פולע אויטאמאטישע סיסטעמען וועלכע טראגן אלע באגאזשן פון די טשעק-אין ביז די געיטס און סקענט אלעס אליינס און צעטיילט זיי אלע אויך אליינס מיט די אנוועזנהייט פון ארבייטער וועלכע אבזערווירן און העלפן צו די מאשינען. די סיסטעמען ווערן איינגעשטעלט דורך פריוואטע פירמעס וועלכע נעמען אן קאנטראקטן מיט די לופטפעלדער און געבן זיי טעגליכע סערוויס ווען עס פעלט זיך אויס. (דער ביישפיל פאר דעם ארטיקל איז דענווער אינטערנאציאנאל עירפארט און צום מערסטן איז דאס באצויגן איבער די טערמינאל פון יונייטעד עירליינס וועלכע נוצט די לופטפעלד אלס א האב).
די יסודות פונעם סיסטעם
א פארגעשריטענע באגאזש באהאנדלונג סיסטעם ארבעט ווי א ראוד סיסטעם אין א גרויסע שטאט. עס זענען פאראן גרויסע הייעוועיס וועלכע ווערן אנגערופן די-סי-ווי שינעס, דערנאך זענען פאראן די קלענערע שינעס וועלכע ווערן אנגערופן קאנוויארס וועלכע זענען ענליך צו לאקאלע ראודס, און אלע פעקלעך זענען ווי די אויטאס וועלכע פארן דערויף.
יעדעס פעקל וועט ערשט ארויפגיין אויף א קאנוויאר און דערנאך וועט עס נעמען די די-סי-ווי שינעס און צום לעצט וועט עס צוריק אראפגיין אויף אן אנדערע קאנוויאר וואו עס וועט דעגרייכן זיין דעסטינאציע. דאס איז גענוי ווי א ראוד סיסטעם וואו די אויטאס מוזן נוצן די לאקאלע ראוד אנצוקומען צו די הייעוועי און דערנאך וועלן זיי ווייטער נעמען די לאקאלע ראודס אראפ פון די הייעוועיס. די די-סי-ווי שינעס שטעלט זיך קיינמאל נישט אפ גענוי ווי א הייעוועי האט נישט קיין סטאפ סיינס אדער רויטע ליכט. אבער וואס עס מאכט זיך יא איז טראפיק וועלכע וועט פארלאנגזאמען די שינעס און אלעס וועט געדויערן פיל לענגער.
מיט איין זאך איז די סיסטעם אנדערש ווי א ראוד סיסטעם און דאס איז די אביעקטן וואס פארן דערויף. אין אן אויטא מאכט דער דרייווער די באשלוסן וואו צו פארן אבער ביי די באגאזש סיסטעם ווערן אלע פעקלעך קאנטראלירט דורך א פארצווייגטע קאמפיוטער סיסטעם וועלכע האלט חשבון אויף יעדעס פעקל צו וועלכע געיט עס דארף גיין און ווען זיין פלייט פארט. ספעציעלע סוויטשעס נעמען אראפ די באשטימטע פעקלעך צו יעדע קאנוויאר.
דער פראצעדור
באלד נאכדעם וואס די באגאזשן פארן אוועק פון אייערע אויגן ווערן זיי דורכגעפירט א ספעציעלע סקענער וועלכע ליינט אפ די אינפארמאציע און שיקט דאס פאר די הויפט סיסטעם פארזיכערנדיג אז דאס פעקל איז אינעם סיסטעם. די סקענער וועלכע ליינט די צעטלן פארמאגט סענסארס פון אלע 4 זייטן און איבער 90 פראצענט באגאזשן ווערן אויטאמאטיש געסקענט. די באגאזשן וואס די סקענער קען נישט אויפכאפן ווערן אויטאמאטיש געפירט צו א באזונדערע ארט וואו ארבייטער סקענען דאס מיט א האנט סקענער און שיקן דאס ווייטער אפ מיט אלע באגאזשן.
איינמאל די באגאזשן זענען געסקענט וועט די סיסטעם וויסן די גאנצע צייט וואו יעדעס פעקל געפינט זיך ווייל עס ווערט איבערגעסקענט עטליכע מאל אויפ'ן וועג צו זיין דעסטינאציע. די קאנוויארס פירן ארום די פעקלעך און שיקן אויך די וואס גייען ארויס פון לאנד צו די קאסטומס אפטיילונג וועלכע אונטערזוכן די באגאזשן מיט עקס-רעי מאשינען און אנדערע זיכערהייט דיווייסעס. די קאנוויאר סיסטעם איז וואונדערליך צוזאמענגעשטעלט און מאכט ווייניג טעותים. יעדע גרויסע לופטפעלד פארמאגט א קאנוויאר סיסטעם פון הונדערטער און אפילו טויזענטער קאוויארס וועלכע פירן ארום די באגאזשן און טיילן זיי אליינס אפ לויט די דעסטינאציעס וואו זיי דארפן גיין. ביי די ענדע פון יעדע קאנוויאר איז פאראן א סקענער וועלכע כאפט אויף וועלכע פעקל דארף יעצט ארפגיין פון די קאנוויאר און גיין צו אן אנדערע דעסטינאציע. די ארבעט ווערט געטאן דורך א ספעציעלע מאשין וועלכע זיי רופן א שטופער. די שטופערס עפענען זיך ווען עס דארף אדורכלאזן א פעקל אדער וועלן זיי ארויסשטופן א פעקל צווישן אלע אנדערע צו אן אנדערע קאנוויאר.
אויסער די קאנוויארס איז פאראן די הויפט הייעוועי וועלכע ווערט גערופן א די-סי-ווי. ווען א פעקל דארף גיין זייער ווייט וועלן די קאנוויארס דאס ארויפשטופן אויפ'ן די-סי-ווי און עס וועט שנעל אנקומען צו אן אנדער'ן עק פון די לופטפעלד וואו עס וועט ווידער אראפגעשטופט ווערן צו א לאקאלע קאנוויאר און אנקומען צו זיין דעסטינאציע. דאס זעלבע איז ווען א פליגער קומט אן צו א געיט וועלכע איז זייער ווייט פון די הויפט טערמינאל וועלן אלע באגאזשן באלד ארויפגעשטעלט ווערן אויפ'ן די-סי-ווי און זיי וועלן פארן צו די הויפט טערמינאל אזוי שנעל ווי 20 מייל פער שטונדע.
א די-סי-ווי זעט נישט אויס צופיל אנדערש ווי א ראלער קאוסטער. עס פארמאגט אייזערנע שינעס צו וועלכע עס איז באהאפטן קליינע שאכטלעך וועלכע אנטהאלטן די באגאזשן. יעדע שאכטל ליגט אביסל אנגעלאנט צו איין זייט אז די באגאזשן זאלן נישט קענען ארויספאלן ביי א שנעלן דריי. ווען א שאכטל ווערט ליידיג וועט עס ווייטער פארן צו די נעקסטע קאנוויאר וואו עס וועט אויטאמטיש אראפגענומען ווערן פון די שינעס און זיך אויסגראדן מיט'ן קאנוויאר אז די באגאזשן זאל גרינג קענען אריינפאלן. איינמאל עס איז פיל פאלט עס צוריק ארויף אויף די שינעס און פארט ווייטער.
טראץ וואס די גאנצע סיסטעם ארבעט אויטאמאטיש זענען פאראן מענטשליכע אבזערווירער וועלכע שטייען ביי יעדע פונקט און מאכן זיכער אז אלעס פארט נארמאל. אויב עפעס פאלט אראפ אדער פארפאסט א קאנוויאר וועלן די אבזערווירער דאס צוריקשטעלן אויפ'ן פלאץ.
ווען די באגאזשן צו א געוויסע דעסטינאציע קומען אן נעבן די געיט ווערט עס אפגעווארטעט דורך געיט ארבייטער וועלכע צעטיילן די באגאזשן און טיילן אפ די באגאזשן וועלכע דארפן גיין צו א קאנעקטינג פלייט. איינמאל אלעס איז גרייט פירט מען אלע באגאזשן צום פליגער דורך ספעציעלע טרעקלעך און מען לאדענט אן דעם פליגער דורך א קאנוויאר וועלכע ליגט אויף א טראק און היבט זיך אויף ביז'ן עפענונג פונעם פליגער. טייל פליגער ווערן אנגעלאדענט מיט גרויסע שאכטלעך אין וועלכע אלע באגאזשן ווערן אריינגעשטעלט און קלענערע פליגער נעמען ארויף יעדע באגאזש זעלבסט וואס אין אזא פאל וועלן די ארבייטער מוזן זיכער מאכן אז די באגאזשן מיט ספעציעלע באדינונגן ווערן אריינגעשטעלט אפגעטיילט פון אלע אנדערע באגאזשן.
וויבאלד רוב גרויסע לופטפעלדער זענען א האב פאר געוויסע עירליינס קומט אויס אז א ריזיגע פראצענט פון פאסאזשירן וועלכע קומען אן אין די עירפארט מאכן טראנספערס. א טראנספער קען אמאל געדויערן זייער לאנג און אמאל וועט דער נעקסטער פליגער פארן ביז ווייניגער ווי א שטונדע. די באגאזש באהאנדלונג סיסטעם מוז קענען נאכיאגן די סקעדזשועל און גרייכן די נעקסטע פליגער אזוי שנעל ווי דער פאסאזשיר. יעדעס פעקל וואס דארף ווערן געטראנספערט ווערט ארויפגעלייגט אויף א טראנספער קאנוויאר וועלכע סקענט יעדע פעקל און פירט אלעס אריין צום הויפט סיסטעם און עס ווערט געשיקט צו זיין דעסטינאציע אויפ'ן זעלבן סיסטעם.
אלע פעקלעך וואס דארפן נישט געטראנספערט ווערן גייען ארויף אויף אן אנדערע קאנוויאר וועלכע פירט זיי צום הויפט טערמינאל און פאלט אראפ צו די באשטימטע באגאזש אפווארט ארט וואו די פאסאזשירן קומען אפנעמען זייערע באגאזשן. טייל מאל דארפן די פאסאזשירן ווארטן עטליכע מינוט ווילאנג די פעקלעך גרייכן די אפווארט ארט אבער זייער אסאך מאל וועלן שוין אלע פעקלעך זיין גרייט בעפאר די פאסאזשירן קענען גרייכן די אפנעם ערטער, ספעציעל ווען מען קומט אן אין אן אנדער לאנד און מען ווארט נאך אויפגעהאלטן ביי קאסטומס.
אין קליינע לופטפעלדער, און ספעציעל אין לופטפעלדער אין פארשטופטע אומפארנומענע ערטער, איז נישט פאראן קיין אויטאמאטישע סיסטעמען און אלעס ווערט געטאן מיט די האנט וועלכע פארלאנגט א גרויסע צאל ארבייטער. די אויטאמאטישע סיסטעם האט געשפארט די לופטפעלדער א גרויסע צאל ארבייטער און האט אריינגענומען די מעלות אז אלעס איז פונקטליכער און ארבעט שנעלער. קאטעגאריע:טראנספארט
קינד
קינד איז אויך דאס וואס ערפילט און דערגענצט דאס באדייט פון עלטערן. אן א קינד קען מען נישט ווערן קיין עלטערן; אויך דערוואקסענע מענטשן בלייבן אייביג קינדער פון זייערע עלטערן. לדוגמא "שלמה, 46 יאר אלט, איז א קינד פון דוד, 76 יאר אלט".
א קינד, איידער ער הייבט אן צו גיין אין שולע, שפילט אין דער היים אדער מיט אנדערע קינדער מיט שפילכלעך. אויך יונגע קינדער ווען זיי קומען אהיים פון דער שולע שפילן זיי מיט שפילכלעך.
קליין|200px|לאדזשער קינדער אויפגעקליבן צו דעפארטירן זיי אינעם [[כעלמנא פארטיליקונג לאגער. בערך 1.5 מיליאן יידישע קינדער האבן די נאציס דערמארדעט.]]
תורה
קאַטעגאָריע:קינדהייט קאַטעגאָריע:משפחה קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע קאַטעגאָריע:נאטור
שלעכטס
שלעכטס אדער רשעות איז א באגריף קעגן גוט עס איז באטראכט ווי נעגאטיוו, און איז א מידה נאך אלע שלעכטע מידות וואס מאכט דעם מענטש שלעכט. איינע פון די פיר קינדער, די איבריגע זיינען
קאַטעגאָריע:מידות
בלעקבערי
בלעקבערי איז א סארט סעלפאון וואס האט אויך א ברייטער סקרין צו קענען זיך באנוצען געהעריג פונקט ווי א נארמאלער באט מיני קאמפיוטער. מיט א פיצקילע קיבארד צו טייפן. א.א.וו.
קאטעגאריע:טעכניק
דערציונגס מיניסטעריום
אין מדינת ישראל
משרד החינוך איז איינע פון די ישראלישע רעגירונג ביוראן (אָפיסעס) וואס פאראנטווארט דער ישראלישן חינוך קולטור און ספארט.
משרד החינוך איז געגרינדעט געווארן ה'תש"ט (1949) ווען זלמן שזר איז געווען דער מיניסטער.
קאַטעגאָריע:ישראלישע רעגירונג ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:בילדונג
אריה דרעי
אריה מאכלוף דֶרעי (געבוירן דעם 17טן פעברואר 1959, ט' אדר א' ה'תשי"ט) איז דער פירער פון דער ש"ס פארטיי אין ישראל און דינט ווי דער אינערן מיניסטער און מיניסטער פאר אנטוויקלען די פעריפֿעריע.
ביאגראפיע
אריה דרעי איז געבוירן אין מעקנעס, מאראקא צו זיינע עלטערן אליהו און אסתר (עזאגי). ביי די 9 יאר איז די משפחה ארויפגעקומען קיין  ישראל, געלערנט אין דער ספרדישער ישיבה, פורת יוסף, און אין דער חברונער ישיבה אין ירושלים. שוין אין זיינע פריערע יארן האט זיך שוין אנגעזען זיינע טאלאנטן ביים ווערן מנהל אין ישיבת לב בנים און זיין א ראטסמאן אין גוש עציון, און באקומען סמיכה אין ישיבה וואו ער האט געלערענט. זיינע ערטשע יארן אין פאליטיק האבן שוין געוויזן וואו ער גייט אנקומען.
ווען ער איז געווען דער אויפגייענדער שטערן פון ש"ס, די ספרדישע פארטיי, אין כנסת, זייענדיג אן ענגערישער כנסת דעפוטאט ביז מ'האט אויף אים ארויפגעלייגט צוויי באשולדיגן, וועגן נעמען שוחד און וועגן כשר'ן געלט פאר מוסדות. אזעלכע טענה'ן אז מדינת ישראל האט אים געוואלט זען אינדרויסן פון פובליק לעבן צוליב זיין ענגערישקייט, אנדערע טענה'ן אז ער האט אויסגעניצט זיינע רעכטן צו שטארק - וואס דאס האט צוגעברענגט ביז אים אריינשליידערן אין תפיסה.
ער קומט כמעט יעדן ראש השנה קיין אומאן צו זיין צווישן בראסלעווער חסידים. ער זאגט פאר יעדן אז ער האלט אז א דאנק דעם זכות פון רבי נחמן מברסלב איז ער ארויס פון תפיסה אן קיין שאדן.
תפיסה
זיין תפיסה און תפיסה מעשיהו. אין סעפטעמבער 2000 האָט דערי אָנגעהויבן דינען זיין אורטייל אין מעשיהו טורמע. ביים אריינגאנג צו דער תפיסה, איז אפגעהאלטן געווארן א מאסן ראלי מיט דער באטייליגונג פון צענדליגער טויזנטער, וואו אריה דרעי האָט אנטשולדיגט און אנטשולדיגט פאר הרב שך, ווייל ער האָט געוואלט פארגלייכן דעם קאָנפליקט און דעם רב'ס פלייסיקייט נאָך זיין אריינפיר אין דער יצחק ראַבין רעגירונג אין 1992, אין קעגנזאַץ צו הרב שך.
משפחה
אריה מאכלוף דרעי און זיין פרוי יפה אפת (כהן) האָבן נייַן קינדער. זיין פרוי פירט די פאַרבאַנד "מפעלות שמחה".
אויפשטעלנדיג די ש"ס פארטיי
אין א איבערראשנדן זיג האט ש"ס געווינען 4 בענקלעך אין כנסת ווען דער ערשטער אין דער רשימה איז הרב יצחק חיים פרץ אין איז געווארן אינערן מיניסטער, און דאס אלעס איז אדאנק די פלייסיקייט פון אריה דרעי ארומצוגיין אויפקלערן און איבעררעדן די ספרדים פאר ש"ס, און זייענדיג דער מזכ"ל פון ש"ס פארטיי.
דרעי ווערט א הויכער פאליטישער ראטגעבער אין די אינערן מיניסטעריום.
אין 1986 איז דרעי באשטימט געווארן פאר מנכ"ל פון אינערן מיניסטעריום (משרד הפנים) אלט זייענדיג א קנאפע 27 יאר אלט.
אין 1988, ביי די וואלן צום 12טן כנסת, באקומט ש"ס 6 מאנדאטן, אריה דרעי לייגט א האנט אויפ'ן אינער'ן מיניסטעריום און ווערט אינערן מיניסטער (שר הפנים)
אין 1990 האט זשעימס בייקער געברענגט די הצעה פון א משא ומתן מיט די פאלעסטינער האט זיך די כנסת אויפגעשאקעלט (די פרשה רופט מען התרגיל המסריח (דאס פארשטינקענע שטיקל)): שמעון פרס האט געוואלט אז מ'זאל אננעמען די הצעה אבער שמיר האט נישט געוואלט, שמעון פרס מיט אריה דרעי זענען געקומען צו א פארשטענדעניש - מיט אונטער'ן טיש באציעונגען - אונטערצוווארפן די קאאליציע, ווען שמיר האט געהערט דערפון האט ער גלייך אפגעזאגט שמעון פרס פון דער קאאליציע, און צוליב אויפברויז פון דער מערך פארטיי, אויף אפזאגן זענען מיטגעגאנגען אלע איבעריגע מיניסטארן און די קאאליציע איז צופאלען נאכדעם דורכ'ן אי אמון פארשלאג.
שמעון פרס פאלט דורך צוויי מאל צוזאמצושטעלן א קאאליציע און שמיר נעמט צוריק איבער די לייצעס, און דעמאלטס זענען די חרדישע פארטייען געשטארקט געווארן, איו דער זעלבער צייט ווען דער כאריזמאטישער יונגער אריה דרעי בלייבט אינערן מיניסטער (שר הפנים), און ווערט א אומאפגעטיילטער חלק און דאמינירטער כוח אין שפילער אין כנסת, און אין פאליטיק בכלל.
דעצעמבער 2014 האט אלי ישי אויפגעשטעלט די "יחד" פארטיי, וואס האט נישט געדאנזשעט אריבערגיין דעם שוועל. ביי די כנסת וואלן 2015 אבער האט גענומען א סך שטימען פון ש"ס, וואס איז געבליבן מיט 7 מאנדאטן.
דאלאר
left|thumb|250px|אמעריקאנער דאלאר דאָלאַר איז א וואלוטע. די אפיציעלע וואלוטע פון אמעריקע, קאנאדא, אויסטראליע און מער ווערט גערופן דאלאר.
דער נאמען שטאמט פון דייטש טאלער שטאמענדיג פון א טאל דארטן וואו מען האט דאס אנגעהויבן דאס צו מאכן.
דאס ווערט רעפרעזענטיזירט דורך דעם S סימבאל מיט א שטרייך אין דערמיט ($).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:וואלוטע
אקאדעמישער דיפלאם
אן אַקאַדעמישער דיפּלאם איז א דיפּלאָם פּראָגראַם וואס די אוניווערסיטעטן און די קאַלעדזשן באשיינען סטודענטן וואס האבן געענדיקט מיט הצלחה לערנען זייערע לערנונגען.
עס זיינען דא דריי ראנקען פון דיפלאמען: