cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אמת
תורה
אין די גמרא טרעפן מיר אבער אז ביי זיי איז ליגענט יא געווען פארעכנט ווי ווארהייט אויב עס איז עטיש אויסגעהאלטן און מחיוב דאס צו זאגן, ווי למשל כלה נאה וחסידה אפילו זי איז הינקעדיג און קרעציג הייסט די תורה איר לויבן פארן מאן און זאגן אז זי איז שיין.
קאַטעגאָריע:געזעץ קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:מידות קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
ה'תרמ"א
געבוירן
אלול - רבי אהרן טייטלבוים, רב אין וואלאווע (נפ' ה'תש"ד)
ז' תמוז
יידישער קאלענדאר
די טעג ווען ז' תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
7. tammúz
הייפיש אטאקעס
קליין|250px| הייפיש אטאקעס זענען אטאקעס דורך הייפיש פיש אויף מענטשן אין וואסער ווען א הייפיש טוישט אויף דעם מענטש מיט זיינס א קרבן. הייפיש אטאקעס מאכן זיך זייער אפט ביי ים ברעגעס אבער זעלטן וואס זיי וועלן אומברענגן א מענטש. געווענליך וועלן זיי נאר איבערלאזן שטערבליכע וואונדן (וועלן אפט אפבייסן שטיקער פלייש אדער גאנצע אברים) און דאן אפטראגן.
פארוואס אטאקירן הייפישן?
הייפישן זענען נאטורליך נישט קיין מענטשן פרעסער און עס איז אומנארמאל אז א הייפיש זאל אטאקירן א מענטש וואס שווימט אין וואסער אדער פארט אין א קליין שיפל. זינט עס פאסירן יא אזויפיל אטאקעס שטעלט זיך די פראגע פארוואס אטאקירן זיי?
וויסנשאפטלער זענען ביי דער מיינונג אז 90 פראצענט הייפיש אטאקעס זענען נישט מער ווי א טעות וואס מיינט אז דער הייפיש פארטוישט דעם קרבן אלס עפעס וואס ער איז באמת נישט. א הייפיש איז נישט קיין מענטשליכע אטאקירער און ער שווימט נישט ארום אין וואסער צו צערייסן מענטשן. אלע חיות, בהמות, עופות, שרצים, ורמזים פארמאגן ספעציעלע חושים וועלכע ערמעגליכט זיי צו לעבן. יעדע באשעפעניש האט זיינע חושים מיט וועלכע ער פארשאפט זיך וואס צו עסן. א הייפיש איז א גרויסע פיש מיט אסאך מוסקלן און ברויך האבן אסאך פעטע פלייש פאר זיין סעודה. דער הייפיש האט ספעציעלע חושים מיט וועלכע ער דערשמעקט זיינע קרבנות וועלכע זענען קלענערע פיש פון עטליכע סארטן און מענטשן זענען נישט אויף זיין מעניו.
נאר וואס דען?
הייפישן פארטוישן מענטשן צו געוויסע פיש וועלכע זענען זייערע עסן יעדן טאג. אין פאקט וועט א הייפיש כמעט קיינמאל נישט אויפעסן א מענטש און אפילו נישט אטאקירן מער ווי איינמאל. דער הייפיש פארטוישט דעם מענטש און בייסט אריין אין אים און פרובירט אים צו שלעפן אונטער'ן וואסער. אבער איינמאל ער שלינגט זיין ערשטע פארציע וועט ער באלד שפירן אז דאס איז נישט זיין סארט עסן און ער וועט דעם מענטש אפלאזן.
די ערשטע און גרינגסטע וועג צו פארשטיין פארוואס א הייפיש זאל אויפטוישן א מענטש פאר זיין קרבן איז אויב מען באטראכט זיין האריזאנט אונטערן וואסער. אין גענעראל זענען פאראן צוויי סארט הייפישן וועלכע זענען ווייטער צעטיילט צו פארשידענע מינים. די צוויי הויפט סארטן זענען די ווייסע הייפישן (גרעיט ווייט הייפיש) און די טייגער הייפישן. ביידע סארטן עסן פארשידענע ערליי פיש וועלכע זיי שלינגן איין שווימנדיג מיט אן אפענע מויל (זיינע ציינער זענען געבויגן אויף אריין און איינמאל א פיש איז אין זיין מויל קען ער מער נישט ארויסשווימען אפילו אויב זי איז גאר פלינק) אבער זיי אטאקירן אויך אפט גרעסערע וואסער חיות וועלכע זענען ים לייבן פאר די ווייסע הייפישן און וואסער טשערעפאכעס (טורטלס) פאר די טייגער הייפישן.
א גרויסע צאל פון די מענטשליכע קרבנות זענען די וואס שווימען אויפן וואסער אויף ספעציעלע רינדיגע ברעטער אדער טובס. אין אזעלכע פעלער קוקט דער מענטש אויס ענליך צו א ים לייב אדער טשערעפאכע וויבאלד דער ברעט אדער טוב איז רינדיג ווי א אייער (אוועל) און קוקט אויס ווי דער בויך פון דעם ים לייב אדער טשערעפאכע און די הענט און פיס וועלכע שטעקן זיך ארויס קוקן אויס ווי די שווים פענכער און פלוספעדערן וועלכע די סארט פיש פארמאגן.
א צווייטע וועג צו פארשטיין פארוואס זיי פארטוישן א מענטש צו זייערע געווענליכע קרבנות איז וויבאלד זיי דערשפירן בלוט און עלעקטרישע סיגנאלן פון מיילן ווייט. ווען א הייפיש שווימט פליסט דאס וואסער צו די צוויי זייטן פון זיין לאנגע נאז וועלכע פארמאגט כמו סענסארס אונטער די הויט וועלכע שפירן אויף דאס וואסער אויב עס איז פאראן בלוט אינעם גאנצן ארום. ווען דער מענטש באוועגט זיך קומט ארויס קליינע באשטאנדטיילן פון שוויץ וועלכע גייט אריין אין וואסער און דער הייפיש דערשמעקט אז דאס פארמאגט בלוט און עלעקטרישע סיגנאלן און גייט דאס נאך. סייענטיסטן זאגן אז ער וועט דערשפירן א מענטש נאך שנעלער ווי א צווייטע פיש וויבאלד א מענטשנ'ס בלוט איז ווארים און דאס וואסער איז קאלט וואס מאכט דאס מער אקטיוו.
נארמאלערהייט דרייען זיך נישט קיין הייפישן נעבן די יבשה אבער עס זענען פאראן געוויסע סיבות וועלכע קען זיי יא אהינברענגן אנגעהויבן פון קראנקע הייפישן ביז א געוויסע ענדערונג אינעם ים. אויב א הייפיש אטאקירט איינמאל איז נאך נישט קיין הוכחה אז ער וועט אטאקירן א צווייטע מאל וויבאלד דאס איז א טעות און ער וועט זיך אפלאזן דערפון. טייל סייענטיסטן האלטן אז עס איז יא פאראן געוויסע הייפישן וועלכע אטאקירן עטליכע מאל נאכאנאנד און זיי פלאגן זיך צו פארשטיין פארוואס דאס איז אזוי. אין די פארגאנגנהייט איז מערערע מאל געווען פעלער ווען א הייפיש האט אטאקירט אויפ'ן זעלבן ארט עטליכע מאל אין איין וואך. אנדערע זאגן אבער אז דאס איז א פאלשע טעאריע און יעדע אטאקע איז א צווייטע הייפיש און עפעס אונטערן וואסער טרייבט זיי צו די יבשה און דערפאר פאסירן מערערע אטאקעס ווייל יעדע פון זיי פארטוישט א מענטש צו א צווייטע באשעפעניש.
וויאוי אימער, איז יעדער מודה אז אפילו אויב דער זעלבער הייפיש אטאקירט מער ווי איינמאל מיינט נאך נישט אז ער האט אנטוויקעלט א טעם צו מענשליכע פלייש וויבאלד א מענטש'נס פלייש איז נישט גענוג רייך אין פעטנס און אין אנדערע זאכן וועלכע די פיש פארמאגן.
עס איז אויך פאראן אזא זאך אז א הייפיש זאל אטאקירן צוליב אויפגערעגטקייט. אמאל שטייט מען אים אין וועג און אמאל נעמט א פיש כאפער צו זיין עסן און ער רעגט זיך אויף און אטאקירט. זיין אטאקע קען אמאל זיין נאר א פראסק מיט זיין וויידל וועלכע דער מענטש וועט געדענקן פאר וואכן און אמאל איז עס א קליינע ביס וועלכע איז פאר דעם מענטש אן ערנסטע וואונד.
אנאטאמיע פון א הייפיש אטאקע
דער הייפיש באפאלט דעם מענטש אן קיין שום פריערדיגע ווארענונג. דער הייפיש איז אן עקספערט אין אטאקירן אנדערע באשעפענישן קומנדיג שטילערהייט און מאכן א פלוצלונגן אנפאל. דער מענטש שווימט זיך רואיג אויף זיין ברעטל ווען מיט איינמאל קומט א כוואליע פון וואסער און ווילאנג ער האט צייט צו רעאליזירן וואס האט נארוואס פאסירט איז דער הייפיש שוין דארט מיט זיין אפענעם מויל. מענטשן וואס זענען אטאקירט געווארן שווימנדיג פריי האבן טיילמאל יא געזען דעם הייפיש קומען אבער זיי האבן גארנישט געקענט טאן ווייל דער הייפיש שווימט זייער שנעל און איז פלינקער פון אלע אנדערע פישן אין ים. א יוגנטליכער וועלכער איז אטאקירט געווארן אין 93' אין קאליפארניע האט געזאגט אז די אטאקע איז געווען אזוי שטארק אז ער האט געשפירט ווי א טראק שטופט אים אויף פאראויס.
א ברעט שווימער (סורפער) וועלכער איז אטאקירט געווארן ביי די ברעגעס פון ארעגן האט געזאגט אז ער האט גארנישט געשפירט פון פאראויס ווען מיטאיינמאל האט ער געהערט א דונערדיגן ברום און געזען די אפענע מויל און שארפע ציינער פון דעם הייפיש. דער שווימער האט זיך פלינק ארומגעדרייט מיט זיין ברעט צום הייפיש און דער הייפיש האט אים אראפגעשלעפט צוויי פיס אונטער'ן וואסער וואו ער האט געקענט הערן די גערודער ווי דאס ברעט צעקראכט זיך ווען מיטאיינמאל איז דער הייפיש אנטלאפן.
פארשער האבן דאן ערקלערט אז דער הייפיש וועט שטענדיג ערשט אטאקירן מיט א שטארקע בייס און אראפשלעפן זיין קרבן אונטער'ן אויבערפלאך וואו ער וועט אים לאזן אויסבלוטיגן צום טויט און דערנאך קומט ער צוריק צו זיין סעודה רואיגערהייט. ווען ער בייסט א מענטש וועט ער באלד רעאליזירן אז ער האט אריינגעביסן אין א נישט ריכטיגע באשעפעניש און ער וועט אים באלד אפלאזן. הייפישן וועלן זיך שטארק וואס זיי עסן און וועלן געווענליך מיטאמאל אריינבייסן אין עפעס וואס זיי טראכטן איז נישט פאר זיי.
איינע פון די גרעסטע הייפיש אטאקעס אין רעקארדירטע היסטאריע איז פארגעקומען אין 945' ווען די יאפאנעזער האבן געזונקן די יו-עס-עס אינדיאנאפאליס אינעם פאציפיק אקעאן. וויבאלד די מיסיע איז געווען א סוד האט געדויערט עטליכע טעג ביז ווילאנג די נעיווי איז געקומען צו הילף פאר די איבערלעבער. פון די איבער טויזענט וועלכע האבן איבערגעלעבט די באמבאדירונג און זונקונג זענען נאר 317 געבליבן לעבן ווען הילף איז אנגעקומען און א גרויסע טייל פון זיי זענען געשטארבן צוליב הייפיש אטאקעס וועלכע האבן זיי געביסן פרובירנדיג צו זען וואס דאס איז און די סאלדאטן האבן נישט געהאט קיין הילף און האבן אויסגעבלוטיגט צום טויט.
א צווייטע באקאנטע הייפיש אטאקע רונדע איז פארגעקומען אין ניו דזשורסי אין 916'. עס האט זיך אנגעהויבן מיט איין אטאקע און א טאג דערויף א צווייטע. עטליכע טעג דערויף האבן מענטשן געזען עטליכע הייפישן אין די מאטאוואן קריק לעיק און די גאנצע שטאט איז געווארענט געווארן נישט צו גיין אין די וואסערן. נאך עטליכע טעג אן קיין אטאקעס זענען א גרופע פון 12 יונגטליכע געגאנגן שווימען אין די לעיק 12 מייל פון דעם אקעאן און זענען אטאקירט געווארן פון א הייפיש. איין קינד און אן ערוואקסענער וואס האט אים פרובירט העלפן זענען אומגעקומען און עטליכע אנדערע זענען ערנסט פארוואונדערט געווארן.
די אטאקע האט אפגעקלינגן איבער'ן גאנצן לאנד און גרופעס פון פיש כאפער האבן געלאקערט די וואסערן און געכאפט און אומגעברענגט הונדערטער ווייסע הייפישן. אין איין הייפיש האט מען טאקע געפינען מענטשליכע טיילן אבער פארשער האבן אנגעוויזן אז די אטאקע אין די לעיק איז נישט געווען פון קיין ווייסע הייפיש נאר א באלל הייפיש וועלכע איז קיינמאל נישט געכאפט געווארן. די אויספארשער זענען געווען ביי דער מיינונג אז עפעס אינעם אקעאן האט געברענגט דערצו אז די הייפישן האבן געלאקערט אויף מענטשן אבער האבן נישט געקענט אנווייזן אויף וואס.
וואונדן פון א הייפיש אטאקע
א בייס פון א הייפיש איז ביטער. דער הייפיש קען מיט זיין בייס ארויסגעבן א קראפט פון 40,000 פונט פער יעדע אינטש וועלכע קען גרינג אראפנעמען א הענט אדער א פיס. אבער געווענליך וועט דער הייפיש ענדערש פרובירן בייסן דעם קערפער זעלבסט וועלכע קען זיין מער קאטאסטראפיש וויבאלד ער בייסט גרינג דורך פלייש, מוסקלן, און ביינער וועלכע קען שעדיגן אינערליכע ארגאנען. א מענטש וואס איז אטאקירט געווארן אין 963' אין אויסטראליע האט פארציילט אז די ביס איז געווען פון זיין לינקע אקסל ביז זיין פיס און עס האט גענומען 462 סטיטשעס אין א 4 שעה'יגע אפעראציע דאס צו פאררעכטן.
פארשער זאגן אז רוב מענטשן וואס ווערן אטאקירט פון א הייפיש שטארבן נישט פון די אטאקע זעלבסט נאר ליבערשט פון דאס בלוט אויסגיסונג. די ביסן זענען זייער גרויס און ביז ווילאנג דער קרבן באקומט הילף, אפילו אויב עס איז ביז עטליכע מינוט, וועט ער פארלירן צופיל בלוט צו קענען בלייבן לעבן.
דאקטוירים זאגן אז נאך אן אטאקע איז דאס בעסטע צו בלייבן אין וואסער ווילאנג הילף קומט אן כאטש מען האט מורא אז דער הייפיש וועט נאכאמאל קומען. זיי ווייזן אן אז ווען א מענטש ווערט אטאקירט פאלט זיין טעמפרעאטור זייער נידעריג און אויב געפינט ער זיך אין קאלט וואסער פאלט עס נאך נידעריגער און זיין גאנצע קערפער פונקציאנירט שוואך און דערפאר פארלירט ער אסאך ווייניגער בלוט ווי מען וואלט אים ווען ארויסגענומען פון וואסער.
געפארפולע וואסערן
עס איז אנגענומען אז רוב הייפיש אטאקעס פאסירן אין די ווארימערע טראפישע וואסערן (דער מיטעלסטער טייל פון די וועלט צווישן דרום און צפון ארום און ארום פון מזרח צו מערב) וואו רוב הייפישן שווימען דורכ'ן יאר. די מערסטע אטאקעס זענען פון די ווייסע הייפישן און די טייגער הייפישן וועלכע זענען זייער גרויס און א מענטש איז נישט צו גרויס פאר זיי און זיי האבן נישט מורא פון קיין איין באשפעניש וויבאלד זיי זענען די קעניגן אין וואסער און אלע אנדערע באשעפענישן ציטערן פון זיי. די קלענער הייפישן שווימען נידעריגער אין וואסער און קומען נישט ארויף אטאקירן און אפילו אויב יא זענען מענטשן צו גרויס פאר זיי.
עס ווערן באריכטעט צווישן 30 און 50 הייפיש אטאקעס יעדעס יאר איבער די וועלט אבער אין פאקט איז פאראן פיל מער. אין פלארידע אליינס קומען פאר צווישן 10 און 37 אטאקעס יעדעס יאר זינט 990'. רוב אטאקעס פאסירן עטליכע הונדערט פיס פון די ים ברעגעס וואו די הייפישן שווימען דורך נאכאנאנד. אן אטאקע נעבן די יבשה פאסירט זעלטן און ווען יא איז דאס אן אנדערע סארט הייפיש וועלכע ווערט גערופן די באלל הייפיש וועלכע איז זייער גרויס און שווימט געווענליך נאר אין נידעריגע וואסער. פארשער זאגן אז די הייפישן זענען נישט געווארן מער געפארפול אין די לעצטע יארן נאר וויבאלד מער מענטשן מאכן אקטיוויטעטן אויף די וואסערן איז פאראן מער אטאקעס.
רעגירונגן מעסטן די וואסערן פאר שווימער לויט וויפיל הייפישן עס דרייען זיך דארט. אין געוויסע פלעצער דרייען זיך מער הייפישן און אין געוויסע ווייניגער און דאס איז געוואנדן לויט וויפיל פון זייערע קרבנות עס שווימען דארט. א וואסער וועלכע פארמאגט אסאך ים לייבן איז פיל מיט ווייסע הייפישן וויבאלד זיי לאקערן דארט.
הייפישן האבן זיך געווענליך געגענטער וואו זיי דרייען זיך אבער זיי גייען אסאך ארויס פון זייערע רוטינע וועגן וויבאלד זיי האבן נישט מורא פון קיינעם און קענען שנעל צוריקשווימען. די באלל הייפיש איז די איינציגסטע הייפיש וועלכע שווימט אריין אויך אין לעיקס און טייכן ווייל ער לעכצט נאך פרישע וואסער און ווי געזאגט גלייכט ער צו שווימען אין נידעריגע וואסערן. אנדערע הייפישן וועלן קיינמאל נישט ארויסשווימען פון די אקעאנען.
עצות קעגן א הייפיש אטאקע
סייענטיסטן זאגן אז אן איינצעלע הייפיש וועט קיינמאל נישט אטאקירן ווען עס זענען פאראן מערערע מענטשן אין וואסער. אבער א גרופע הייפישן אינאיינעם נוצן אנדערע טאקטיקן און זיי וועלן נישט מורא האבן. אבער א גרופע הייפישן וועלן קיינמאל נישט קומען נאנט צו די יבשה. די בעסטע עצה איז נישט צו גיין אליינס אין וואסער.
הייפיש אטאקעס קומען פאר יעדן זומער אבער די שאנסן צו ווערן אטאקירט פון א הייפיש איז קלענער ווי צו ווערן געטראפן פון א בליץ. יעדער קען געטראפן ווערן פון א בליץ אבער נאר דער וואס שווימט אין וואסער קען אטאקירט ווערן פון א הייפיש. איינער וואס גייט נישט אין וואסער האט זערא שאנסן צו ווערן אטאקירט און איינער וואס שווימט יעדן טאג האט גרויסע שאנסן צו ווערן אטאקירט. אבער נאך אלץ האט יענער מער שאנסן צו שטארבן אין א קאר עקסידענט ווי צו ווערן אטאקירט דורך א הייפיש.
אויב שטיין גלייכגילטיג העלפט נישט און דער הייפיש דערנענטערט זיך דארף מען קעמפן מיט זיי און דאס איז דער איינציגסטער מיטל וואס האט געראטעוועט אסאך אטאקירטע אין די פארגאנגנהייט. מען דארף שלאגן און שטויסן און דאס וועט זיי איבערצייגן אז דאס איז נישט קיין דורכשניטליכער קרבן און זיי וועלן אפטראגן. סייענטיסטן זאגן אז הייפישן זענען נישט גרייט צו כאפן און אויב זיי שפירן זיך אטאקירט וועלן זיי איבערלאזן דעם קרבן. זיי ווייזן אן אז די אויגן איז דאס מערסטע סענסיטיוו און אויב עס געלונגט צו אטאקירן אין זיינע אויגן וועט ער באלד אפטראגן.
זע אויך
קאַטעגאָריע:פיש קאַטעגאָריע:אקצידענטן
נתיבות
קליין|נתיבות נתיבות איז א שטאט אין די דרום דיסטריקט אין מדינת ישראל, געגרינדעט אין 1956, באקומען די נאמען שטאט אין 2000, לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין נתיבות 24,300 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 2.6 פראצענט. רוב זענען אידן. באבא סאלי וואס האט באקאנט געמאכט די שטאט האט דארט געוואוינט און דארט איז זיין ציון.
ל
ל' (למד, ארויסגערעדט ״לאַמעד״) איז דער צוועלפֿטער אות פון אלף בית.
"ל" איז א קאנסאנאנט, וואס מ'רעדט אויס [l].
אין גימטריא ל = 30.
פארשטעלונג פון אות ל'
לינקס|למד'ן דער אות ל' ווערט פארגעשטעלט דא אין די פאלגנדע פאנטן (פון רעכטס אויף לינקס): פרנק-ריהל, אריאל, דוד, כתב רש"י, כתב סת"ם, האנטשריפט, חיים.
אין יוניקאד, רעפרעזענטירט דער קאד 05DC דעם אות ל'.
right איז די פארשטעלונג פון ל' אין ברייל.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אלף בית
דושאנבע
דושאַנבע איז די הױפּטשטאָט פֿון טאַדזשיקיסטאַן. 560,000 פּערזאָנען וואױנען אין דושאַנבע (2002). דאָס װאָרט "דושאַנבע" שטאַמט פֿונעם פּערזישן װאָרט פֿאַר "מאנטאג", װײַלע דושאַנבע פלעג האַלטן אַ באַרימטן מאַרק יעדן מאָנטיק.
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
אַרמעניע
ܐܪܡܝܢܝܐ Armenija Армения Armeniae Armenia
דאווענען
קליין|250px|אידן דאווענען אין [[שול יום כיפור.]] תפילה איז פונעם לשון קודש'דיגן ווארט "פילל - האפן און בעטן". אויך איז דאס א לשון פון באהעפטן, זיך אנהענגען אויפן אייבערשטן. אין (מזרח-)אידיש הייסט דאס דאַװנען אדער דאַווענען (אין מערב-יידיש הייסט דאס אָרען).
ייִדישקייט
דאווענען איז איינע פון די יסודות אין יידישקייט וואס פארבייט דעם אמאליקן שטייגער פון מקריב זיין קרבנות.
לויט דער הלכה איז בעסער צו דאווענען צוזאמען מיט צען יידן. דאס הייסט א מנין.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאטעגאריע:תפילה קאטעגאריע:רעליגיע
רוקן ביין
רוקן ביין אנטהאלט די חוט השדרה דאס האלט דעם מענטשנס געשטעל.
אלע בעלי חיים וואס פארמאגן דאס, זענען אין קאטעגאריע פון ווערטייברעיטס.
געפילטע פיש
קליין|250px|געפילטע פיש מיט [[כריין]] קליין|250px|געפֿילטע פיש: אַ גאַנצער פֿיש וואס איז אנגעפילט ‫געפֿילטע פֿיש זענען פיש וואס מ'האט אנגעפילט; די פילונג מאכט מען פון געמאלענע פיש. היימישע געפילטע פיש זענען געוויינטלעך קארפ אדער לעשט; אמאל פלעג מען פילן אויך העכט.
די פילונג קען ווערן געמישט מיט אייער און ציבל און א ביסל פעפער. מ'דארף אויך אריינגעבן א ביסל מצה מעל אז עס זאל זיך האלטן צוזאמען, און צעמאלענע מאנדלען געבן א גוטן געשמאק. פוילישע און גאליציאנער יידן זענען געוואוינט צו קאכן די פיש זיס, מיט צוקער, אבער ליטווישע קאכן די פיש אן צוקער.
היינטיגע צייטן מאכן א סאך די געמאלענע פיש און מ'קאכט דאס אליין.
עס איז אַ "מנהג ישׂראל" דאָס צו עסן ביי די שבתדיגע סעודות און ביי אנדערע סעודות מצוה. טייל מענטשן שמירן די פיש מיט כריין, אַרומנעמען מיט חלה, און אַראָפּשלינגען גאַנצערהײט.
פֿאַלשע געפֿילטע פֿיש, לכּבֿוד פּסח, װערט געמאַכט פֿון פֿלײש און געגעסן אין געװיסע קרייזן װוּ מ'עסט נישט קיין פֿיש אום פּסח.
ליד
אַ ליד געשריבן דורך איזידאר ליליען גייט אזוי : זאָגט וואס עסן אידן מיט גרויס חשק,
ביי יענעם צי ביי זיך אַליין אין שטוב
ס'איז פּאַרעווע. ניט מילכיקס און ניט פליישיקס,
נאר אַ מַאכל וואס אַ יעדער איד האט ליב.
זאָגט וואס איז אַ יעדער פרויס אַמביציע
ס'איז אַ אידיש מַאכל מיט טראַדיצייע
און יעדן ערב שבת עסט מען דאס,
ס'איז אַ מַאכל האט וואס טויזנט טעמען
כ'האָב צו ערשט פאַרזוכט דאס בייַ מייַן מאַמען.
איז עס טייַער, איז עס וואויל,
א מַאכל פאר דעם פאָלק ישראל,
עסנדיק צעגייט עס זיך אין מויל.
אוי, די געפילטע פיש זיי זענען אידיש.
מי קומט פון שול, מי שטעלט זיך מאַכן קידוש,
אין שטוב איז שיין און ריין און פריש,
מי זעצט זיך צום געדעקטן טיש
און מען דערלאַנגט געפילטע פיש.
געפילטע פיש, געפילטע פיש.
דער אונגער האט ליב גוליאַש מיט פּאַפּריקע,
דער פּאָליאַק האט ליב ביגאָוס פלייש מיט ברויט,
בייַ דעם רוס איז רויטער באָרשט דער עיקר,
און דער יעקע האט ליב קליסע מיט קרויט.
א מאַמעליגע גלייַכן די רומענער
און דער גרוזינער האט ליב אַ שאַשליק,
נאר וואס גוט איז ווייסן זיי ניט קיינער,
און אדרבה אידן, זאָגט מיר וואס איז גוט?
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:שבת קאַטעגאָריע:יידישע קיך
שמעון ראלניצקי
שמעון ראלניצקי איז א חרדישער זשורנאליסט וואס וואוינט אין מאנסי, ארויסגעבער פון "דער גלאק".
ער איז פון די ערשטע חסידישער שרייבער פון א סאטמארער קרייז וואס האט זיך ארויסגעשטעלט צו שרייבן ארטיקלען אונטער זיין ארגינעלען נאמען, אבער ער שרייבט אויך נאך ארטיקלען מיט א פענע נאמען "ש. כהן" און נאך.
זיין טאלאנט ליגט בעיקר אין זיין געשמאקע שריפט סטייל און היסטאריע.
ער געהער זיך צו דעם ארונישן סאטמארער קרייז.
קאריערע
ראלניצקי האט אנגעהויבן זיין קאריערע אין דער בלאט צייטונג, זיין געלונגענקייט פון טייפן אסאך, האט אים געשטעלט סיי אלס דער פאליטישער קארעספאנדאט און סיי אלס דער אידישער וועלט קארעספאנדאט. (איבערנעמענדיג שיף און מילער נייעס אגענטור וואס איז געווען די ארבעט פון ר' אייזיק שניצלער.) אויך האט ראלניצקי געשריבן לאנגע אפהאנדעלונגען פון די ברענעדיגע פראגעס פון דער וואך.
ער איז אויך געווען א פראמינענטער שרייבער אין דער איצט-פארמאכטן אויסגאבע "צייטשריפט".
ראלניצקי איז א פאליטישער אנאליזירער אויף קול מבשר וואו צווישן אנדערע איז ער דער האבט פונעם "א טראפ טיפער" ווינקל.
דער שטערן/שפאקטיוו
ראלניצקי האט געגרינדעט זיין מאגאזין "דער שטערן", און אביסל שפעטער געפענט א שוועסטער אויסגאבע "דער שפאקטיוו" כדי עס זאל קענען ארויסקומען צוויי מאל אינעם חודש: דער שטערן יעדן ראש חודש, און דער שפאקטיוו קומט ארויס יעדן האלבן חודש.
דער גלאק
נאך 18 יאר ארויסגעבן "דער שטערן" האט ער חנוכה תשפ"א אנגעהויבן ארויסגעבן זיין נייער אויסגאבע "דער גלאק" וואס קומט ארויס פון צייט צו צייט.
קאַטעגאָריע:ארונים קאַטעגאָריע:חרדישע זשורנאליסטן קאַטעגאָריע:כהנים
מיסט מאנאזשעריע
מיסט מאנאזשעריע אדער אפפאל ווירטשאפט איז דער סיסטעם פון אפלייגן און פארניכטן מיסט און רעסייקלינג.
מיסט אפפאל איז היינט איינע פון די גרעסטע פראבלעמען מיט וועלכע די לאקאלע רעגירונגן פלאגן זיך שטארק. שטעט מיט א גרויסע צאל איינוואוינער קענען זיך נישט קיין עצה געבן מיט אזויפיל מיסט און מוזן אנקומען צו הילף פון אנדערע שטעט וועלכע נעמען זייערע מיסט פאר געלט. די שטאט ניו יארק פלאגט זיך שוין יארן מיט דעם פראבלעם און זי פלעגט שטענדיג שיקן א טייל פון אירע מיסט קיין ניו דזשורסי. אבער אין די לעצטע יארן האט ניו דזשורסי אנגעהויבן פארפירן אז זי וויל מער נישט נעמען ניו יארק'ס מיסט און די שטאט באאמטע ווייסן נישט וואס צו טאן ווייטער.
דער מיסט פראבלעם ווערט נאר ערגער פון יאר צו יאר ווייל די באפעלקערונגן פון די שטעט וואקסן שנעל און וואו אימער מען קען נאר טראכטן פון לייגן מיסט איז שוין איבערגעפילט. די וועלט ווארפט ארויס אזויפיל מיסט אז אויב מען וואלט אלעס געווארפן אין ים וואלט די וועלט פארפלייצט געווארן פון די איבערפלוס. און דאס איז נישט סתם אזוי געזאגט. עקספערטן ווארענען אז דאס איז דער נומער איינס ענווייראמענטאלע פראבלעם פונעם צוקונפט.
אין אמעריקע ווערט ארויסגעווארפן ארום 600,000 טאן מיסט פער טאג וואס קומט אויס צו 200 מיליאן טאן א יאר. אויב מען צעטיילט דאס פער פערזאן וועט אויסקומען אז יעדער ווארפט ארויס 4 פונט מיסט יעדן טאג. דאס איז די מערסטע פון אלע לענדער אין די וועלט ווען מען רעכנט פערצענטועל.
וואס טוט מען מיט מיסט?
די מיסט וועלכע מיר ווארפן ארויס ווערט צעטיילט אין 3 טיילן. ארום 57 פראצענט ווערט אויסגעגאסן אין אפפאל פעלדער (לענדפילס), 27 פראצענט ווערט אדער רעסייקעלט אדער ווערט דאס געמאכט צו שטויב מיט וועלכע מען פערטילייזט די פעלדער (קאמפאוסטעט), און די איבעריגע 16 פראצענט ווערט פארברענט. די לאקאלע רעגירונגן פרובירן צו רעסייקלן וויפיל עס איז מעגליך אבער וויבאלד נאר געוויסע מאטריאלן קענען ווערן רעסייקעלט קען מען זיך נישט פארלאזן מיט דעם אלס א לעזונג פאר'ן צוקונפט. ווייטער פארברענען איז גאר ווייניגער געווארן מיט די יארן וויבאלד עס איז נישט גוט פאר די ענווייראמענט. די איינציגסטע פארבליבענע אפציע איז די אפפאל פעלדער וועלכע האבן זיך געטריפעלט אין די לעצטע 40 יאר און עס איז שוין ממש נישטא וואו צו לייגן די מיסט.
אנדערע לענדער וועלכע פארמאגן ווייניגער איינוואוינער און מער פלאץ נוצן כמעט נישט קיין אנדערע וועגן נאר ווארפן אלעס ארויס אין די אפפאל פעלדער. די יונייטעד קינגדאם ווארפט ארויס ארום 90 פראצענט פון איר מיסט צו אפפאל פעלדער וועלכע איז דאס מערסטע פון אלע פארגעשריטענע לענדער. נאך איר קומט קאנאדע, דייטשלאנד, פראנקרייך, און יאפאן.
אפפאל פעלדער (לענדפילס)
עס זענען פאראן צוויי וועגן וויאזוי מען ווערט פטור פון די מיסט אין די אפפאל פעלדער. עס זענען פאראן אפפאל פעלדער וועלכע פארמאגן ריזיגע לעכער אין וועלכע די מיסטאויטאס גיסן אריין די צינויפגעדרוקטע מיסט און מען דעקט עס שפעטער איבער מיט זאמד, איבערלאזנדיג אלעס פאר די טויזענטער ערליי שרצים וועלכע מאכן גרויסע סעודות דערפון. אן אנדערע וועג איז דורך באדעקן די ערד מיט א ספעציעלע מאטריאל און דערויף גיסט מען אויס די מיסט און דערנאך באדעקט מען דאס מיט זאמד וועלכע מאכט דאס אויסגעשלאסן פון די ענווייראמענט.
אמאל פלעגט מען בעיקר גראבן לעכער אבער היינט רעכנט מען זיך מיט די ענווייראמענט און מען נוצט פארשידענע וועגן וויאזוי אויסצושליסן די אפפאל פון אונטערערדישע וואסער און די לופט. אויב מען וואלט נאר געלייגט די מיסט אין לעכער וואלט דער פראבלעם געווען פיל קלענער ווייל די טבע איז אז ערד עסט אלעס אויף זייער שנעל און ביז א קורצע צייט ווערט דערפון גארנישט. למעשה איז פאראן צופיל מיסט און עס וואלט שטארק געשאדט פאר די ענווייראמענט ווען אלע קוואלן וואלטן פאר'סמ'ט און שמוציג געווארן. דערפאר טוט מען היינט כמעט נאר גיסן מיסט אויפ'ן אויבערפלאך אויף די ספעציעלע ערטער וואו עס איז אונטערגעלייגט פארשידענע סארט מאטריאלן וועלכע האלטן די אפפאל אפגעטיילט פון די ערד.
פאר די ענווייראמענט איז עס טאקע גוט אבער מיט'ן אויסשליסן פון די ערד צעגייט נישט די מיסט און מען מוז כסדר טרעפן נייע פלעצער וואו צו לייגן נאך מיסט.
אן אפפאל פעלד קען מען נישט מאכן סיי וואו נאר מען מוז באקומען אן ערלויבעניש פון די רעגירונג נאכדעם וואס מען פירט דורך אן אימפאקט שטודיע אויב דאס פלאץ איז געאייגענט פאר דעם. איימאל מען באשליסט א פלאץ מוז מען ערשט בויען ראודס כדי די הונדערטער לאסטאויטאס זאלן דארט קענען אנקומען.
די אפאפל פעלדער זענען געווענליך צווישן 200 און 300 אקער לאנד (יעדע 100 אקער לאנד באטרעפט בערך 6 מיליאן סקווער פיס) אבער מען נוצט קיינמאל נישט מער ווי 70 פראצענט דערפון ווייל עס מוז שטענדיג איבערבלייבן גענוג פלאץ ארום און ארום פאר אפפאל פון די בערג מיסט וועלכע מעג נישט ארויסגיין פון די גרעניצן. איינמאל די פעלדער זענען פיל פארשליסט מען דאס און מען גייט צו א נייע.
וויבאלד מיסט איז זייער שעדליך פאר די לופט צוליב די שווערע גערוך האט מען איינגעשטעלט די צעלן סיסטעם און מען נוצט א צעל נאר פאר די מיסט פון איין טאג. ביי די ענדע פון דעם טאג קומען ריזיגע בולדאזערס און צעדרוקן די מיסט ווי ווייט מעגליך און נאכדעם באדעקן זיי די צעל מיט זאמד און צעדרוקן עס נאכאמאל. די גרויס פון צעלן איז אנדערש אין יעדע אפפאל פעלד און איז געוואנדן לויט וויפיל מיסט מען ברענגט אהין א טאג.
אין דורכשניטליך איז א צעל בערך 50 פיס ברייט און לאנג און 14 פיס טיף. איו אזא צעל קוועטשט מען אריין 2500 טאנען מיסט. די ארבייטער אינעם פעלד גיסן געווענליך אויס זוימען צו פלאנצן גראז כדי עס זאל זיך נישט אנזאמלען קיין רעגן וואסער שפעטער און באנעצן די ביסל זאמד און שעדיגן דעם צודעק. איינמאל א אפפאל פעלד ווערט איבערגעפילט און מען פארשליסט דאס דארף די רעגירונג דאס נאך נאכקוקן פאר די קומענדיגע 30 יאר וויבאלד די מיסט ליגט נישט אין ערד און צעגייט זייער לאנגזאם. די רעגירונג מוז כסדר וויסן וואס עס גייט פאר אונטער די פעלד זיכער צו מאכן אז די מיסט האט נישט דעגרייכט די וואסער אונטער די ערד. אין יעדע אפאפל פעלד ווערט אריינגעשטעלט עלעקטראנישע מאניטערס וועלכע באטראכטן עטליכע זאכן און די פעלד ארבייטער קומען כאפן א בליק דערויף יעדע שטיק צייט. אויב איינער זאל היינט אויפגראבן א אפאפל פעלד פון 20 יאר צוריק וועט ער מעגליך טרעפן גאנצע חפיצים און אנדערע אינטערעסאנטע זאכן. פעלד ארבייטער האבן אמאל געגראבן צוליב א סיבה און געפינען א 40 יעריגע צייטונג וועלכע מען האט נאך געקענט ליינען געהעריג.
רעסייקלינג און קאמפאוסטינג
די צוויי מעטאדן לעזן ארום 30 פראצענט און וועט לעזן נאך מער אינעם צוקונפט ווייל ווי גרעסער דער מיסט פראבלעם ווערט אלס מער וועלן די רעגירונגן שטודירן און קוראזשירן דאס פאלק צו רעסייקלן. געוויסע שטעט, ווי ניו יארק, פארלאנגן געזעצליך מען זאל רעסייקלן אלע פראדוקטן וועלכע זענען ראוי דערפאר כדי צו פארגרינגערן די שטאט מיט'ן מיסט פראבלעם. אנדערע שטעט האבן נישט קיין געזעצן דערויף אבער אלע שטעלן צו א רעסייקלינג פראגראם און קוראזשירן די איינוואוינער ארויסצושטעלן די פראדוקטן אין די ספעציעלע שאכטלעך.
די צוזאמענגעקליבענע מיסט פאר רעסייקלינג ווערן אויך אפגעפירט צו אפפאל פעלדער וואו עס זענען פאראן ספעציעלע אפטיילונגן פאר רעסייקלינג און קאמפאוסטינג. אבער אויך פריוואטע פירמעס טוען א טייל פון די ארבעט און מאכן קאנטראקטן מיט די שטאט.
דער פראדעצור פון רעסייקלינג איז גאנץ פשוט: צום ערשט ווערן אלע מיסט אפגעטיילט אין קאטעגאריעס ווי האלץ, פאפיר, גלאז, פלאסטיק, און מעטאלענע פראדוקטן. דערנאך צעמאלט אדער צעלאזט מען יעדע איינע פון זיי און די שטויב אדער פליסיקייטן ווערן אפגעשיקט צו פירמעס וועלכע פראדעצורן די אויבנדערמאנטע פראדוקטן. וויבאלד יעדע פון די אויבנדערמאנטע פראדוקטן ווערן ארגינעל געמאכט פון שטויב גייען זיי אלע אריין אינעם זעלבן פראדעצור ווי די אנדערע פראדוקטן אבער מוזן לעגאל זיין אפגעטיילט פון די ארגינעלע פראדוקטן און איינמאל עס איז פארטיג מוז ארויפגעקריצט אדער ארויפגעשריבן ווערן אז די מאטריאל איז געמאכט פון רעסייקעלט פראדוקטן. היינט זענען פאראן פארשידענע סימבאלן וועלכע זאגן וואספארא סארט רעסייקלינג דאס איז.
אויסער רעסייקלינג איז פאראן אזא זאך ווי קאמפאוסטינג וועלכע האט די זעלבע ציל ווי רעסייקלינג אבער ווערט געטאן דורך גאנץ אן אנדערע וועג און געדויערט זייער לאנג. די מיסט וועלכע זענען ראוי פאר קאמפאוסטינג איז פיל מער ווי פאר רעסייקלינג ווייל אין רעסייקלינג קען מען נאר נוצן ריינע מאטריאל דעקעגן קאמפאוסטינג איז א שמוציגע ארבעט און עס קומט נאר ארויס דערפון שמוץ.
אלע פראדוקטן וועלכע קענען גענוצט ווערן פאר רעסייקלינג קענען אויך גענוצט ווערן פאר קאמפאוסטינג אין צוגאב פון אלע נאטורליכע זאכן ווי פרוכט און גרינצייג, בלעטער, בלומען, פאפיר, און אלע עסן איבערבלייבענישן וועלכע אנטהאלטן נאטורליכע באשטאנדטיילן.
עס זענען פאראן פארשידענע וועגן וויאזוי קאמפאוסטינג קען דורכגעפירט ווערן. אין רוב פעלער ווערט די מיסט אויסגעלייגט אין ספעציעלע גרויסע שאכטלעך אין וועלכע עס ליגט ערד און מיט דער צייט צעגייט די מיסט דורך צולייגן די ריכטיגע כעמיקאלן און דורך זיכער מאכן אז די אטמאספערע און טעפרעאטור איז געאייגענט פאר די סארט פראדעצור. אין טייל פעלער ווערט דאס געטאן דורך היץ און אין אנדערע וועגן מעג עס דווקא נישט זיין אין היץ. ווען די קאמפאוסטינג פראדעצור איז פארטיג נעמט מען ארויס די שטויב און מען פאקט עס אין ספעציעלע זעקלעך וועלכע ווערן שפעטער פארקויפט אלס פערטילייזער. קאמפאוסטינג קען אויך געטאן ווערן פריוואט דורך נוצן א ספעציעלע קאמפאוסטינג שאכטל און נאכגייענדיג אלע אינסטרוקציעס אין יעדע שטאפל.
קאַטעגאָריע:לעבנסשטייגער
איסלאם קארימאװ
קליין|איסלאם קארימאװ איסלאָם קאַרימאָװ  (געב' דעם 30טן יאנואר 1939) איז דער ערשטער פרעזידענט פון אוזבעקיסטאַן זייט 1991.
קארימאוו איז געבוירן אין סאמארקאנד. ער האט שטודירט עקאנאמיק און אינזשעניריע אין אוניווערסיטעט.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן קאַטעגאָריע:אוזבעקיסטאן
שוואם
קליין|שוואם דער שוואם אדער דאס שוועמל איז א מין ארגאניזם פון דער משפחה וואס הייסט אייקאריאטן.
בלשון רבים הייסט פאנגוס פאנגי.
עס ציעט איר ערנערונג פון אנדערע ארגאניזמען. עס טוט עסן איר עסנווארג פון דרויסן, איינזאפנדיג ניוטריענט מאלעקיולן אין צו זייערע צעלן.
הייוון, מאלד און שוועמלעך זענען א ביישפיל פון מיני פאנגי.
אמאל האט מען געמיינט אז דאס איז א געוויקס.
עס זענען פאראן אן אפגעשאצטע 5.1 מיליאן זגאלן פון פאנגי מיט בלויז זיבעציג טויזנט דעפענירט דערווייל.
עסן
טייל שוואמען זענען עסבאר. מען קען זיי עסן רוי אדער מען קאכט די שוואמען אין זופ און אנדערע עסנווארג.
*
ענערגיע
ענערגיע אין אלגעמיין איז דאס דער קאנצעפט פון "א פאטענצאל צו מאכן טויש"
אין פיזיק איז דאס די מעסטונג ווילאנג מען קען אנהאלטן די ארויסגעבונג פון פאוער. אדער ווילאנג מען קען אנהאלטן מעכאנישע ארבעט. פאוער איז די ראטע ווי שנעל עס נעמט מעכאנישע ארבעט אבער ענערגיע איז די מעגליכקייט דאס צו טאן.
עס זענען דא עטלעכע סארטן ענערגיע: קליין|250px|א [[בליץ איז זעבארע ענערגיע]]
ענערגיע קען ווערן פארוואנדלט פון איין פארעם אין אן אנדער פארעם, אבער לויטן פרינציפ פון קאנסערווירונג פון ענערגיע דער גאנצער סכום פון ענערגיע אין א סיסטעם ענדערט זיך נישט. די פארבינדונג צווישן היץ און מעכאנישער ענערגיע האט דזשיימס פרעסקאט דזשול אנטדעקט אין 1845. פון דעם איז ארויסגעקומען די טעאריע פון קאנסערווירונג פון ענערגיע, און די אנטוויקלונג פון דעם ערשטן געזעץ פון טערמאדינאמיק.
לויט דער ספעציעלער טעאריע פון רעלאטיוויטעט קען מאסע ווערן פארוואנדלט אין ענערגיע לויט דער גלייכונג E=mc².
די גארע ענערגיע פון א סיסטעם ווערט גערופן דער האַמילטאניאַן, נאך וויליאם ראאן האמילטאן. מען קען שרייבן די קלאסישע גלייכונגען פון באוועגונג ניצנדיק דעם האמילטאניאן, אויך פאר גאר קאמפלקסע אדער אבסטראקטע סיסטעמען.
* קאַטעגאָריע:פיזיק
צייטשריפט
מיינט איר אין אלגעמיין צייטונג?
צייטשריפט איז א ביי-וואכענטליכער יידישער מאגאזין.
עס ווערט ארויסגעגעבן דורך ר' ישראל מענדל וואגשאל פון מאנרא א זון פון ר' הערש אפרים וואגשאל. עס אנטהאלט 4 באזונדערע אינטערעסע אפטיילונגען. זיי לויפן דארטן העכסט אינטערסאנטע ארטיקלן פון ר' הערשל פרידמאן ר' אשר לעווין און פון ר' פנחס גלויבער, י. לעבאוויטש שמעון ראלניצקי. און אזוי ווייטער. אויך איז דא ווערק געשריבן דורך פרויען פאר פרויען. א שטייגער ווי דאס אידישע ליכט, אלע ארטיקלען האבן מוסר השכל'ס און קענטליך געשריבן פון לערערין'ס וואס שרייבן דאס פאר חינוך, נישט פאר די בלויזע אינפארמאציע ציל. אויך איז דא פאר קינדער ארטיקלען וואס איז א איבערפלאנצונג פון דעם פאפולערן אויסגאבע דער קינדער שפיל וועלכע ווערט ארויסגעגעבן דורך די קינדער שפיל פירמע, עס איז גאר אינטערעסאנט פאר קינדער, עס אנטהאלט שיינע מעשיות און אקטיוויטעטן פאר קינדער אין יעדן יארגאנג.
כמדומה לי אז עס איז שוין פארשפארט, און קומט מער נישט ארויס. קאטעגאריע:צייטונגען קאטעגאריע:פרומע מאגאזינען
י. לעבאוויטש
'''י. לעבאוויטש''' א שרייבער אין יידיש-שפראכיקע צייטונגען און זשורנאלן, איבערהויפט אין דער בלאט, און דער אידישער פלאם.
לעבאוויטש
שבע ברכות
שבע ברכות זענען די זיבן ברכות וואס מען זאגט אונטער דער חופה בשעת ווען א פאר פאלק האבן חתונה.
די ברכות זענען:
אויך נאך דער חתונה סעודה, און אזוי אויך גאנצע זיבן טעג פון דער חופה ווען מען מאכט א סעודה לכבוד חתן כלה און פנים חדשות זענען אנוועזנד, זאגט מען די זיבן ברכות נאך בענטשן, אבער מען זאגט דעמאלסט "בורא פרי הגפן" די לעצטע ברכה, נישט די ערשטע. ס'איז טאקע א יידישער מנהג פון פראווען א סעודה זיבן טעג נאך א חתונה (מיט דעם חתונה טאג) כדי צו קענען זאגן די שבע ברכות.
טעאריע:סעפטעמבער 11
לויט א אנקעטע גענומען אינמיטן יאהר 2006 פונעם אוהייא אינסטיטוט, באשטעטיגט: האלטן א דריטל אמעריקאנער אז די רעגירונג האט געהאט א האנט אין די אטאקעס אינעם אומפארגעסליכען טאג 2001 911 . אין לויט די סי ען ען אנקעטע שטייט מען זייער שיין מיט א מערהייט פון 90 פראצענט וואס האלטן אז די רעגירונג האט געהאט אין דעם א האנט, 51 פראצענט ניו יארקער האלטן די זעלבע, 65 פראצענט קענעדישע אין אזוי ווייטער.
וואס איז די טעאריע
אין דעם אליינס איז דא חילוקי דעות, עס ווערט צוטיילט און עטליכע קאטעגאריעס יעדער לויט זיין נאכפארשונג. רוב פון די וואס ווערן דא אויסגערעכענט זענען אנגענומען ביי רוב טעאריע וועבער'ס.
וועבלינקס
גוגל ווידעאו איז פיל מיט די אלע ווידעאס, די ערשטע פאפולערע ווידעא "Loose Change" איז נאר דארט פובליצירט געווארן,
סעפטעמבער קאַטעגאָריע:סעפטעמבער 11 טעראר אטאקעס
כינע
כינע איז דער וועלט'ס גרעסטע לאנד אין באפעלקערונג און איינע פון די גרעסטע לענדער אין שטח, בערך אזוי גרויס ווי די פאראייניגטע שטאטן. די כינעזער רופן זייער לאנד "זוהאנגאו" וואס מיינט צענטראלע לאנד, אדער מיטעלע קעניגרייך.
מער פון א פינפטל פון דער וועלט'ס באפעלקערונג – 1.3 ביליאן מענטשן – וווינען אין כינע. ארום 90 פראצענט פון די באפעלקערונג זענען כינעזער און די איבעריגע 10 פראצענט זענען צוטיילט צו עטליכע מינאריטעט'ס און האבן זיך זייערע אייגענע שפראכן—צווישן זיי זענען מאנגאליש, טיבעטיש און אויגור אנערקענט מינאריטעט שפראכן. וויאזוי אימער, פארשטייען זיך אבער אלע כינעזער איינע מיט די אנדערע, דאס איז צוליב זייער שפראך שרייבן סיסטעם וועלכע'ס בוכשטאבן רעפרעזענטירן גאנצע ווערטער און נישט די הברה אזויווי אין רוב לענדער פון דער וועלט.
כינע איז אין די אלטע צייטן געווען דאס דאמינאנטע ציוויליזאציאזירטע לאנד פון גאנץ אזיע. אנדערע גרויסע געזעלשאפטן ווי קארעע, יאפאן, און וויעטנאם זענען אין יענע יארן געווען אונטער כינעזער השפעה, אויפציענדיג כינע'ס עסן, קולטור, פיליזאפיע, רעגירונג, טעכנאלאגיע, און דער געשריבענער שפראך.
צווישן די יארן פונעם 7טן און 14טן יארהונדערט האט כינע אויסגעטראפן אסאך פארגעשריטענע ציוויליאזירטע אויסטרעפונגען ווי פאפיר, פרינטינג, גאן שטויב, זיידן, און דער קאמפאס וועלכע זענען ערשט גענוצט געווארן אין כינע און זענען שפעטער צושפרייט געווארן אויף די גאנצע וועלט.
טיילן פון כינע זענען דעמאלט אריבעגעגאנגען צו אנדערע הערשאפטן ווי מעקא צו פארטוגאל און האנג קאנג צו בריטען. די שטארקייט פון כינע איז נאך מער צופאלן ווען קאמוניזם האט אנגעהויבן איבערנעמען די וועלט אין די אנפאנג פונעם 19'טן יאר-הונדערט. כינע האט קוים געהאט דורכגעמאכט א שווערע קריג מיט די יאפאנעזער ווען דאס לאנד איז צוטיילט געווארן איבער די קאמוניזם פראגע און עס האט אויסגעבראכן א ציווילע קריג וועלכע האט אנגעהאלטן אסאך יארן ביז אין 949' ווען די קאמוניסטן האבן געזיגט און אויפגעשטעלט די מענטשנ'ס רעפובליק אוו כינע.
די נאציאנאליסטן האבן דעמאלט זיך געשטארק אויף די טייוואנער אינזל און אויפגעשטעלט א נאציאנאלע רעגירונג, האבנדיג קאנטראל נאר אויף טייוואן. אין פאקט איז טייוואן א טייל פון כינע און אירע פירער האפן נאך אמאל זיך צו פאראייניגן מיט כינע אויב זי וועט אויפלעזן קאמוניזם. אבער די צוויי רעגירונגען האבן זיך אפגעזונדערט זייער ווייט איינע פון די אנדערע און די וועלט האט זיי גענומען באטראכטן וויי צוויי אנדערע לענדער. וויבאלד עס איז אזוי אנגענומען געווארן האבן אלע גיאגראפישע ארטיקל צוטיילט די צוויי רעגירונגען צו צוויי באזונדערע ארטיקלן.
דער נאציאנאלער בוים פון כינע איז די סאסנע.
געאגראפיע
כינע איז דאס צווייטע גרעסטע לאנד אין אזיע לויטן שטח נאך רוסלאנד. כינע גרענעצט 14 לענדער (אויסגערעכנט זייגערווייז פון דרום): וויעטנאם, לאאס, מיאנמאר, אינדיע, בהוטאן, נעפאל, פאקיסטאן, אפגאניסטאן, טאדזשיקיסטאן, קירגיזסטאן, קאזאכסטאן, רוסלאנד, מאנגאליי און צפון קארעע.
באפעלקערונג
קליין|האן כינעזער מענטשן מער ווי 20 פראצענט פון די וועלט'ס סך הכל באפעלקערונג וואוינט אין כינע. פון דעם זענען ארום 92 פראצענט עטנישע האן כינעזער וועלכע האבן באזעצט כינע נאך מיט טויזנטער יארן צוריק. די איבעריגע 8 פראצענט זענען פון פארשידענע מינאריטעט נאציאנאלן, וועלכע זענען בעיקר באזעצט אין די מערב טיילן פון לאנד. ווען די כינעזער קאמוניסטישע פארטיי (סי-סי-פי) איז געקומען צו דער מאכט אין 949' האט די רעגירונג גענומען א צענזוס צו קענען אויסשטעלן א מאפע פאר אירע ערשטע 5 יאר. די צענזוס איז פארטיג געווארן אין 1953 און האט געוויזן א בערך'דיגן חשבון פון איבער 580 מיליאן איינוואוינער. א צווייטע צענזוס וועלכע איז גענומען געווארן אין 964' האט געוויזן א פארמערונג צו 694,580,000 איינוואוינער. די דריטע צענזוס וועלכע איז גענומען געווארן אין 982' האט שוין געוויזן א נומער פון איבער א ביליאן איינוואוינער, מאכנדיג כינע די ערשטע לאנד אין דער וועלט מיט א באפעלקערונג פון איבער א ביליאן איינוואוינער. די באפעלקערונג צאל ווערט היינט געשאצט אויף 1,286,975,500. כינע'ס באפעלקערונג וואקסט ווייטער אבער ווייט פון אזעלכע פראצענטן ווי אמאל ווייל די געבורט'ס ראטע איז דראסטיש געפאלן פון 6.2 קינדער פער פרוי אין די 50'גער יארן צו 1.7 אין 003'. לויט אן אנדער אויסטייטש איז עס געפאלן פון 45 ניי געבוירענע קינדער פער 1,000 פרויען יעדעס יאר צו 13 פער יעדע 1,000 פרויען. פראצענטווייז איז די באפעלקערונג העכערונג ראטע פער יאר געפאלן פון 2.25 פראצענט צו 0.60 פראצענט. נאך אלעם וואקסט נאך אלץ די באפעלקערונג מיט מיליאנען ניי געבוירענע קינדער יעדעס יאר. צו האבן אזא גרויסע באפעלקערונג איז נישט גוט צו גארנישט און די כינעזער רעגירונג ארבעט שווער צו געבן ארבעט פאר אזויפיל מיליאנען יונגע כינעזער וואס גייען אריין אין די ארבעט'ס קראפט יעדעס יאר. כאטש כינע'ס עקאנאמיע בליעט פון יאר צו יאר איז אבער נישט מעגליך צו געבן ארבעט פאר אזויפיל מענטשן און אלס רעזולטאט בלייבן אסאך געלונגענע מענטשן מיט גוטע כשרונות אן א דזשאב. נאך א שטארקע פראבלעם וואס פלאגט כינע צוליב איר גרויסע באפעלקערונג, איז די ענווייראמענט וועלכע ווערט אלס ערגער ווייל צו געבן אזויפיל מענטשן סופלייס, האוזינג, און עסן פאדערט זיך אסאך ארבעט פון מיליאנען אינדוסטריס און אבנארמאלע קאוואנטום פון קוילן אויסגראבונג פאר ענערגיע וועלכע פארפעסטיגן די לופט.
די איין קינד פאליסי
זעענדיג אז דאס פאלק פארמערט זיך ווי די פיש אין ים האט די קאמוניסטישע רעגירונג אנגעהויבן פראמאטירן אן איין קינד פאליסי אין 979'. דאז געזעץ איז געווארן גאנץ שטרענג אבער נאך אלץ זענען פאראן פאמיליעס מיט מער ווי איין קינד און אין טייל פעלער איז עס אפילו ערלויבט דורך די רעגירונג. מענטשן וואס געבארן צוויי קינדער האבן אויסצושטיין צרות פון די רעגירונג אין יעדע אנגעלעגנהייט אזוי אז עס גלוסט זיך נישט פאר קיינעם אויפצוציען א פאמיליע מיט מער ווי איין קינד. מער ווייניגער איז די פאליסי געווארן א נאציאנאלע פאקט אז די כינעזער פאמיליעס פארמאגן נאר איין קינד. אלע עלטערן שטרעבן צו האבן א יונגל ווייל ביי די כינעזער איז א יונגל די גאנצע זאך, ער האלט אן די קולטור און איז געטרייער צו זיינע עלטערן ווען זיי רעטייערן (סטאטיסטיקס ווייזן אז רוב גוי'אישע פרויען וועלן ענדערש העלפן זייערע מענער'ס עלטערן ווען זיי ווערן אלט ווי זייערע אייגענע. אבער מענער העלפן יא זייערע אייגענע עלטערן). ווען א כינעזער קאפל געבארט א מיידל איז א גאנצע קלאג, מען וויינט און מען טרויערט און דאס לעבן איז מער גארנישט ווערט. אין פאקט איז טאקע פאראן אסאך מער מענער און כינע ווי פרויען און צו דעם דארף מען נישט קיין סטאטיסטיק ווייל אין סיי וועלכע כינעזער געגענט מען גייט אדורך קען מען דאס אליין באמערקן. אינטערעסאנט איז, אז די איין קינד פאליסי איז אין גאנצן נישט גילטיג די מינאריטעט גרופעס אין כינע און זיי מעגן יא האבן גרויסע פאמיליעס. די כינעזער זענען פריינטליך און האבן אן אינטערעסע אין זייערע מינאריטעט גרופעס און קענען באשטיין זיי זאלן וואקסן.
מיגראציע
אימיגראציע איז קיינמאל נישט געווען קיין אישו אין כינע און מען געדענקט נישט ווען כינע האט אמאל אריינגענומען אימיגראנטן. אבער די פלוס פון איינוואוינער אין כינע'ס ראיאנען איז נאך היינט א וויכטיגע אישו. דאס ווערט אנגערופן מיגראציע. די כינעזער רעגירונג האט נאך אין די 50'גער יארן געשטיצט א מיגראציע פלאן פון די מזרח איינוואוינער זיי זאלן זיך אריבערציען קיין מערב וואו ווייניג מענטשן האבן געוואוינט און זי האט געוואלט אויפארבעטן אויך יענער טייל פון לאנד. אין די לעצטע צענדליגער יארן האט די רעגירונג דאס גענומען פיל ערנסטער ווייל עס האט זיך אנגעהויבן אן ערנסטער פראבלעם צו קענען שאפן דזשאבס פאר אזויפיל מיליאנען יונגע-ערוואקסענע מענטשן. עס האט אביסל געהאלפן אבער האט מיט דער צייט אויסגעוועפט. זעענדיג אז עס ארבעט זיך נישט אויס האט די רעגירונג איינגעשטעלט א הויז-געזונד רעגיסטראציע סיסטעם, ענליך ווי אן אינערליכער פאספארט סיסטעם אין עטליכע קאמוניסטישע לענדער, וועלכע גיט נישט קיין רעכט צו מופן נאר מיט רעגירונג ערלויבעניש. פארשטייט זיך אז צו מופן פון מזרח צו מערב ווערט באלד געגעבן אן ערלויבעניש, אבער פארקערט קען מען נישט באקומען אזא ערלויבעניש נאר אויב מען האט פון פאראויס א דזשאב. אפילו פון א סובורב אריין אין שטאט איז נישט ערלויבט צו מופן נאר מיט אן ערלויבעניש. אויב עס שמעקט אן א פארמער אויפצוגעבן זיין פארם וועט ער זיך קיינמאל נישט קענען אריינציען אין שטאט נאר אויב ער האט א גוטע דזשאב פון פאראויס.
פרינציפאלע שטעט
קליין|שאנכיי כינע'ס שטעט האבן א לאנגע און וויכטיגע טראדיציע אלס צענטערן פון צערעמאניאלע און אדמיניסטראטיווע מאכט. איבער די יארן האבן אסאך שטעט זיך אריינגעדרייט און אויפגעשטעלט קאמערציאלע און האנדל צענטערן, און לעצטענס אויך אינדוסטריאלע צענטערן. כינע האט מער ווי 30 שטעט אין וועלכע די אורבאן געגענט פארמאגן מער ווי איין מיליאן איינוואוינער (א מיליאן איינוואוינער איז גענוג צו דעקלערן אן אורבאן שטאט). די גרעסטע שטעט זענען שאנכאי, דאס לאנד'ס גרעסטע אורבאן שטאט און אויך א פארט שטאט. בייזשינג, די הויפטשטאט, קולטוראלע, און צענטראלע שטאט. טיאנדזשין, כינע'ס צווייטע גרעסטע פארט שטאט נעבן דעם האי טייך. שעניאנג, א ריזיגע אינדוסטריע שטאט אין צפון-מזרח כינע. וואוהאן, נאך א פארט שטאט אויפן יאנגענצער טייך. גואנגזו, אויך א פארט שטאט אויפ'ן פערל טייך. און טשאנגינג, א ריזיגע אינלאנד פארט שטאט אויפ'ן יאנגענצער טייך. די אלע שטעט זענען היינט די גרעסטע שטעט וועלכע האבן זיך אויפגעבויט אין דעם לעצטן דור און מאכן די עקאנאמיע.
קולטור
די גרעסטע כינעזישע דיכטער זענען געווען דו פו און לי ביי.
קונסט
איינער פון די קענטליכע סימנים פון כינעזישער קולטור איז די כינעזישע שריפט. ווערנט דער היסטאריע זענען די כינעזישע שריפט סימבאלן דורכגעגאנגען עטלעכע ענדערונגען, והואס זענען באריכטעט אין צענדליקע טויזנטער היסטארישע דאקומענטן. די כינעזישע קאליגראפיע ווערט גערעכנט די העכסטע פארעם פון קונסט אין כינע.
ערציאונג
ערציאונג האט געשפילט א וויכטיגע ראלע אין כינע'ס לאנגע און רייכע קולטורעלע טראדיציע. פון ווען אן כינע איז געווארן אן אימפעריע האבן נאר גאר געלערנטע מענטשן געקענט האלטן פאזיציעס פון סאציאלע און פאליטישע פירערשאפט. גאר ווייניג איינוואוינער האבן אמאל גוט געקענט די כינעזישע שפראך און שריפט ביז די קאמוניסטישע רעגירונג האט דאס פארגרינגערט, ווי פריער דערמאנט. מען שאצט אז נאך אין 949' האבן נאר ארום 20 פראצענט פון פאלק גוט געקענט די שפראך און איר שריפט. היינט שטייט די ראטע ביי איבער 86 פראצענט וואס פון דעם איז פאראן א גרעסערער פראצענט מענער (93 פראצענט) און ווייניגער פרויען (79 פראצענט).
צו געבן אן ערציאונג פאר אזא ריזיגן פאלק איז זייער א שווערע ארבעט פאר דער רעגירונג. אין די 50ער יארן זענען ארום 60 מיליאן מיטל-קלאס סטודענטן געגאנגען אין שולע וועלכע האט ארויסגעלאזט די ארימערע איינוואוינער וועלכע האבן זיך געווענליך באשעפטיגט מיט לאנדווירטשאפט. כדי צו סטאביליזן די סיסטעם האט דער דעמאלטדיגער קאמוניסטישער פירער מאא זעדאנג איבערגעארבעט די ערציאונג סיסטעם און קלענער געמאכט די צווישנשיידן פון די קלאסן דורך רעדוצירן די חילוקים פון מאשין ארבעטער און ביורא ארבעטער אזוי אז יעדער זאל קענען דעגרייכן צו באקומען אן ערציאונג אין סיי וועלכער אפטיילונג.
כינע איז אסאך דורכגעגאנגען אין ערציאונג אין פארשידענע צייטן און אסאך מאדנע איינפירונגן זענען אויפגעצויגן געווארן במשך די יארן און זענען שפעטער געווארן אויס. איינע פון די זאכן איז געווען א טויש אין די ערציאונג יארן וועלכע איז רעדוצירט געווארן צו 9 יאר אנשטאט 13, כדי צו געבן מער איינוואוינער א געלעגנהייט צו דעגרייכן ערציאונג. נאך א געזעץ איז געווען אמאל איינגעשטעלט, אז די סטודענטן האבן נישט געדארפט צאלן פאר זייער ערציאונג און האבן געמוזט אין דער זעלבער צייט אויך ארבעטען ביי אינדוסטריאלע ביזנעסער. די רעגירונג האט מיט דער צייט איינגעזען אז די אלע זאכן וועלן נישט העלפן די ערציאונג און האבן אלעס צעשטערט. היינט צו טאג איז די ערציאונג סיסטעם זייער סטאביל מיט ארום 200 מיליאן סטודענטן אין פארשידענע שולע אפטיילונגן.
לעבנ'ס סטיל
כינע'ס לעבנ'ס סטיל האט זיך אינגאנצן געטוישט זינט דאס לאנד איז געווארן קאמוניסטיש. בעפאר האבן רוב כינעזער געוואוינט אין דערפלעך און האבן גארנישט געהאט צו טאן מיט די צענטראלע אדער לאקאלע רעגירונג. יעדע פאמיליע האט נאר געוואוסט צו זאגן פון זיין אייגענע ווילעדזש אדער טאון און די אייגענע פאמיליע האט געשפילט די הויפט ראלע אין סאציאלע אקטיוויטעטן און עקענאמישע פראדוקציע. די קאמוניסטישע רעגירונג האט אלעס געשטוישט און געמאכט זיכער אז די צענטראלע רעגירונג באקומט די פולע קאנטראל אין יעדן ווינקל. מיט די איבערנעמונג פון די קאמוניסטישע רעגירונג אין 949' האט זיך דאס לאנד אנגעהויבן אינדוסטריאליזירן און מער מענטשן האבן זיך אנגעהויבן אריינציען אין אורבאן שטעט וואו קאמערציאלע און אינדוסטריאלע ביזנעסער האבן אנגעהויבן בליען. אין די שטעט האט די רעגירונג באקומען א בעסערע קאנטראל אויף אלע בירגער אין יעדן הינזיכט פון לעבן. רוב שטאטישע איינוואוינער ארבעטן אין רעגירונג'ס אפערירנדיגע ביזנעסער וואו זיי זענען געצווינגן נאכצוטאנצן די קאמוניסטישע פלאנירטע עקאנאמיע סיסטעם און אירע געזעצן. נאך אלעם איז נאך אלס בעסער צו וואוינען אין די גרויסע שטעט וואו עס איז פאראן א מאדערנע וועלט פון געשעפטן, האטעלס, אויספלוג ערטער, און פארשידענע רעסטוראנטן. צו מאכן א גוט לעבן אין כינע דארף מען האבן גוטע באציאונגען מיט דער רעגירונג כדי צו קענען באקומען א גוטע דזשאב און פארדינען אסאך געלט. די וואס האבן אביסל געלט וועלן געווענליך שפענדן זייער געלט גרינגערהייט און זיך קויפן שיינע אנצוגן און אויטאס צו ווייזן זייער רייכקייט. די רייכע וואוינען אין באזונדערע געגענטער און שיקן זייערע קינדער זיך לערנען איבער די וועלט. ווען דאס קינד לערנט זיך א באוואוסטע שפראך, ווי ענגליש, האט ער די בעסטע געלעגנהייטן צו באקומען דזשאבס אין כינע'ס פראפעסיאנאלע גלאבאלזירטע עקאנאמיע און סאסייאיטי. די רייכע טייל פון פאלק איז נישט גרויס אבער וואקסט מער און מער פון יאר-צו-יאר. ווי א יאר שפעטער ווערן די רייכע מער רייך און די דיפערענץ צווישן די ארימע און די רייכע ווערט גרעסער און גרעסער. די כינעזער זענען בטבע גוטע ארבייטער וועלכע ווערן נישט מיד פון ארבייטן. אפילו די וואס קומען ארויס פון כינע און נעמען אן לאקאלע דזשאבס אין דער וועלט'ס אורבאניזירטע שטעט זענען אין גרעסטן טייל גאר פלייסיגע ארבייטער. די כינעזער זענען פון די קלוגסטע פעלקער אין דער וועלט און האבן ליב צו שטודירן נייע זאכן. אפילו ווען זיי ווערן שוין אלט וועלן זיי ווייטער שטודירן און דאס איבערגעבן צו זייערע קינדער צו וועמען זיי זענען זייער געטריי. די הויפט סאציאלע אישו אין כינע איז די עקאנאמיע וועלכע ווערט זייער אומ'יושר'דיג געפירט דורך די קארופטירטע כינעזער קאמוניסטישע רעגירונג. דער דיפערענץ צווישן די ארימע און רייכע שטייגט יעדעס יאר און דער דורכשניטליכער ארבייטער פארמאגט א קנאפע פרנסה פון וועלכע ער קען זיך קוים ערהאלטן, אפגערעדט פון באצאלן מעדיקל קאסטן. געלט איז דארט אלעס און פאר אביסל שוחד עפענען זיך אלע טויערן. די ביוראקראטן זענען דורכגעפוילטע לייט וועמען די רעגירונג אינטערעסירט זיי אין לינקן אויער. פאר יעדע ריר וואס מען וויל טאן מוז מען באקומען ערלויבעניש פון די רעגירונג וועלכע האט נארישע און אוממענטשליכע געזעצן. אבער פאר א פאר דאלאר טוישט זיך אלעס און מען באקומט די פערמיטס גרינגערהייט.
די סאציאלע סערוויסעס אין כינע איז געוואנדן וואו מען וואוינט און פאר וועמען מען ארבעט. די וואס ארבעטן פאר די רעגירונג געניסן פון א רייע בענעפיטן וועלכע אנטהאלט העלט קעיר, רעטייערמענט, וואקאציעס, דיסעביליטי, און א באצאלטע באגרעבונגס פראצעדור. פארשטייט זיך אז די פירמעס זענען וואס די וואס ליידיגן זיך אויס פאר די בענעפיטן און טאקע דערפאר זענען פאראן טויזנטער ריזיגע כינעזער פירמעס וואס פארדינען ברויט אויף הויזן... די וואס וואוינען אין די דערפלעך פארדינען געווענליך מער אבער זיי באקומען נישט קיין איינע פון די בענעפיטן און ברויכן זיך אליין אויסצאלן זייער סאציאלע לעבנ'ס קאסטן. די כינעזער רעגירונג האט אסאך געטאן צו געבן פרייע העלט קעיר פאר אירע הונדערטער מיליאנען איינוואוינער. דאס האט דראמאטיש געטוישט די לעבנ'ס שפאן שטאפל וועלכע איז געשטיגן פון 45 יאר אין 949' צו 72 יאר היינט צו טאג (70 יאר פאר מענער און 74 יאר פאר פרויען). די הויפט שריט וואס די רעגירונג האט געטאן איז געווען צו טרענירן מער דאקטוירים וועלכע איז געשטיגן פון איין דאקטער פאר יעדע 27,000 איינוואוינער אין 949' צו איין דאקטער פאר יעדע 595 איינוואוינער אין יאר 00'. די כינעזער דאקטוירים שטודירן אונטער א דירעקטע סיסטעם וואס ווערט געפירט דורך די רעגירונג. דורכאויס די יארן האבן די דאקטוירים אסאך שטודירט אין הערבעל נארטורליכע מעדעצינען וועלכע איז היינט אן אויפגעכאפטע מעדיצינישע הייל מיטל אין די גאנצע וועלט. אין טייל כינעזער שטעט ווערן 4 פינפטלעך פאציענטן באהאנדעלט מיט די הונדערטער ערליי הוירבס. נאך א באקאנטע כינעזער הייל מיטל איז אקופאנטשור (אן אינטערעסאנטע הייל מיטל וואס ווערט געטאן מיט מאגנעטישע נידלן וועלכע מען שטעכט אריין איבער דעם גאנצן קערפער).