cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
נח זאלודקאווסקי
דערנאך איז ער צוריקגעפארן אהיים, און מאריך ימים געווען ביז חודש תמוז אין יאר תרצ"א ווען ער איז אוועק אין עלטער פון צוויי און זיבעציג יאר.
זיינע פיר קינדער אלי', יוסף, יעקב און שאול האבן איבערגעלעבט דעם קריג, און האבן געדינט אלס חזנים איבער די וועלט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חזנים קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
אהרן דאום
קליין|250px|אריינפירונג און פייערונג פין דער נייער ספר-תורה וועלכע איז געגעבן געווארן פון זיין ברודער רבי שלמה דוים נ"י (דער ערשטער אויף דער לינקער זייט) הרב אהרן דאַום [אין עלטערע משפּחה כתבים אויך: דוים] איז אַ ישראל געבאָרענער מאָדערן-אָרטאָדאָקסישער רב, דערציער, מחבר און געוועזענער הויפט-רב פון פראַנקפורט ד′מיין, דייטלשאַנד. לעבט איצט אין אַנטווערפּן, בעלגיע.
איינקויף צענטער
קליין|אן איינקויף צענטער אין [[ישראל]] אן איינקויף צענטער אדער שאָפינג צענטער איז א געביידע אדער עטליכע געביידעס וועלכע פארמאגן צענדליגער ענצל־געשעפטן און זענען פארבונדן איינע מיט דער אנדערער דורך ספעציעלע שפאציר-וועגן.
היסטאריע
דער געדאנק פון צוזאמענברענגען עטליכע געשעפטן אין איין געביידע גייט צוריק טויזנטער יארן און איז א טייל פון ענצל־פארקויף סיסטעם איבער דער גאנצער וועלט. אין סטאמבול, טערקיי, איז פאראן א 500 יעריגע איינקויף צענטער וועלכע אנטהאלט 58 גאסן־בלאקן וועלכע זענען פארבונדן אינאיינעם און איבערגעדעקט און עס זענען דארט פאראן איבער 4,000 געשעפטן.
איינקויף־צענטער סארטן
עס זענען דא צוויי סארט שאָפּינג מאָלן: אינערליכע און אויסערליכע. אן אינערליכע שאָפּינג מאָל איז געווענליך איין אדער עטליכע געביידעס באהאפטן אין וועלכע עס איז פאראן א הויפט זאל וואס ווערט גענוצט דורך די איינקויפער צו שפאצירן און באטראכטן די געשעפטן.
אויסערליכע שאָפינג צענטערן איז א ספעציעלע שטח וואו צענדליגער ענצל־געשעפטן בויען זיך אויף אייגענע געביידעס אדער עטליכע אינאיינעם און די געביידעס זענען אויסגעשטעלט אין א פארעם מיט פארקינג ארום אדער אין צענטער.
רוב גרויסע שטעט פארמאגן ביידע סארט שאָפּינג מאָלן אבער מען וועט געווענליך טרעפן מער אינערליכע שאָפּינג מאָלן אין שטעט ווי עס איז פאראן א קאלטע ווינטער.
אין אמעריקע רופט מען געווענליך אן אויסערליכע שאָפינג ארט אלס א שאָפינג צענטער און א אינערליכע שאפינט ארט אלס א שאָפּינג מאָל. איבער דער וועלט איז אבער נישט פאראן קיין צווישנשייד און דאס ווערט גערופן אנדערש אין אנדערע ראיאנען.
קאַטעגאָריע:קליינהאנדל
אהרן דאום
רבנישע פּאָזיציעס
אין 1982 האָט ער אָנגעהויבן זיין רבנישע קאַריערע אין דער שווייץ אַלס שטאָטס-רב אין ביעל (Biel), אַ צוויישפּראַכיקע פראַנצויזיש-דייטשישע שטאָט. ער איז אַוועק פון דעם פּאָסטן אין 1986 בכדי ווערן אַ דאָקטאָר⸗קאָלעגע אינעם קריסטלעך יודאַאיסטישן אינסטיטוט אין לוצערן, וואָס איז אַסאָציאירט מיטן טעאָלאָגישן פאַקולטעט פון לוצערן, שווייץ. אין 1987 האָט ער אָנגענומען דעם פּאָסטן פון הויפּט רב (רב הראשי) פון דער יידישער קהילה פון פראַנקפורט ד′מיין, דייטשלאַנד, וואָס איז דעמאָלט געווען די גרעסטע און בכבודיקסטע יידישע קהילה אין מערב דייטשלאַנד. אין 1993 האָט ער צוליב משפּחה סיבות זיך צוריגעצויגן פונעם פּאָסטן פון הויפּט רב און איז אַוועק אין אַנטווערפּן, בעלגיע, וואו ס′האָט שוין געלעבט דער גרעסטער טייל פון זיין משפּחה. דאָרטן איז ער געוואָרן אַ לערער פון יודאַאיזם אין דער מלוכהשער שולסיסטעם און אין יידישע טאָגשולן. אין 1995 האָט ער אָנגענומען אַ שטעלע אַלס לעקטאָר איבער יידישער יוריספּרודענץ אויפן פאַקולטעט פון קאָמפּאַראַטיווער רעליגיע אין ווילרייק (Wilrijk) וואָס איז א פארשטאט פון אַנטווערפּן. אין אָנערקענונג פון זיין פעהיגקייט אלס לערער דאָרטן און זיינע ווערק איבער הלכה טעמאס האָט אים דער פאַקולטעט אויסגעוויילט אלץ אַ פּראָפעסור האָנאָריס קאַוזאַ אין יידישער גערעכטיגקייט און געזעצליכקייט. פון זינט 2001 האָט ער אויך אָנגעפירט אינאיינעם מיט זיין פרוי מיט אַ סעריע קירוב פּראָיעקטן פאַר בעלי תשובה, ניט-יידן פאַראינטערעסירטע אין יידישע שטודיעס און פאַראינטערעסירטע אין גיור. ביי היינטיגן טאָג נעמט דאָס ס′רוב פון זיין צייט און מי און ווי אַ טייל פון אָט די קירוב פּראָיעקטן אָרגאַניזירט ער רעגלמעסיק, בשותפות מיטן נידערלענדיש-באַזירטן „פריעדענס צענטער“ לערן-טעג אויף פאַרשידענע טעמאס אויפן געביט פון יידישע לימודים.
ווערק און פארעפענטליכונגען
פּראָפ. אהרן דאַום איז אַ פילזייטיגער מחבר וועלכער האָט געשריבן איבער אַ פאַרשידנאַרטיגן היקף פון טעמאס אויפן געביט פון יידישע שטודיעס. אין דער צייט פון זיין לעבן אין דער שווייץ איז ער געווען אַ רעגלמעסיקער שרייבער פון הלכהישע אַרטיקלען אינעם יידיש שווייצאַריש-דייטשישן וואָכנבלאַט Jüdische Rundschau. בעת זיין הויפּט רבנות אין פראַנקפורט ד′מיין האָט ער רעגלמעסיק געשריבן אַרטיקלען פאַר Die Jüdische Allgemeine און פאַר דער צוויימאנאטליכע שריפט Die Gemeinde. פון זינט 2010 שרייבט ער אַ מאנאטליכן קאָלום פאַרן זשורנאַל Joods Actueel וואָס איז די פאַרשפּרייטסטע יידישע פּובליקאַציע אין בעלגיע. אין אָט די קאָלומס באַהאַנדלט ער דעם גאַנצן תחום פון יידישע שטודיעס, למשל זיין פּאָפּולערע סעריע וועגן דער יידישער געשיכטע פון זינט דער השכלה. זיין ערשטער בוך, Halacha Aktuell   איז אַ צווייבענדיקער ווערק געשריבן אויף דייטש, וואָס נעמט אַרום הלכישה ענינים און פראַגן וואָס זיינען איצט צוגענגליך פאַרן עולם, ווי זיי ווערן באַהאַנדלט אין דער הלכהישער ליטעראַטור אין אלגעמיין און אין די שאלות ותשובות בפרט. ס′איז געווען דער ערשטער בוך געשריבן אויף דייטש אין דער נאָך⸗מלחמהדיקער צייט וואָס באַהאַנדלט הלכהישע פראַגן פון דער שאלות ותשובות ליטעראַטור. עס איז דערפאַר אויפגענומען געוואָרן מיט גרויס ענטוזיאַזם אין דער וועלט פון הלכה און האָט באַקומען הסכמות פון אָנגעזעענע הלכה אויטאָריטעטן. געוויסע אַרטיקלען אינעם בוך זיינען געשריבן געוואָרן אין רבנישן העברעאיש און זיינען באַזונדער פאַרעפנטלעכט אונטערן טיטל „עיונים בהלכה“. זיין צווייטער בוך איז געווען Die Jüdische Feiertage in Sicht der Tradition (די יידישע יום⸗טובים אינ'ם בילד פון דער טראַדיציע). ס′איז אַ צווייבענדיגע זאַמלונג וואָס ברענגט צונויף הלכהישע אַרטיקלען, דרשות, ליטורגישע באַמערקונגען, מדרשדיגע מחשבות ווי אויך פאָלקלאָריסטישע און הומאָריסטישע מעשיות וואָס האָבן אַ שייכות צו די יום-טובים און צו שבת. מאמענטעל אַרבעט ער איבער אַ צאָל ביכער אויף האָלענדיש וואָס פאַרנעמען זיך מיט אַזעלכע פאַרשיעדנאַרטיגע געביטן ווי קבלה, יידישע געשיכטע, די היינטצייטיגע יידישע וועלט און אירע פאַרשיעדענע גלגולים שטראָמען און פראַגמענטאַציעס, ווי אויך אַנדערע ענינים.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:בעלגישע רבנים קאַטעגאָריע:הויפט רבנים
קאַטעגאָריע:פראפעסארן
קאַטעגאָריע:יידישקייט קאַטעגאָריע:אנטווערפן
טאזש מאהאל
קליין|300px|דער טאדזש מאהאל
דער טאַזש מאַהאַל איז א מאווזאליי געבויט אינעם 17טן יארהונדערט דורכן מאגול הערשער שאה דזשאהאן אלס אנדענק פאר זיין ווייב, מומטאז מאהאל.
די געביידע געפינט זיך אויפן דרום ברעג פונעם טייך יאמונע אין דער שטאט אגרא, אוטאר פראדעש, אינדיע. א סאך מענטשן האלטן זי פאר איינער פון די שענסטע געביידעס אין דער וועלט, און זי איז פון אינדיעס גרעסטע טוריסטן אטראקציעס.
די געביידע איז באפוצט מיט שיינער קאליגראפיע געשריבן דורכן פערסישן ארכיטעקט און קאליגראף, אמאנאט כאן שיראזי. די לעגענדע דערציילט אז ווען ער האט געענדיקט בויען דעם טאזש מאהאל האט דער קייסער אפגעהאקט זיינע הענט, כדי ער זאל נישט קענען בויען נאך אזא שיינע געביידע.
קאַטעגאָריע:געביידעס קאַטעגאָריע:קברים קאַטעגאָריע:אינדיע
סטאטוע
פילע סטאַטועס זענען געבויט אויף קאָמיסיע צו קאַמעמארירן אַ היסטארישע פּאַסירונג, אָדער דער לעבן פון אַ איינפלוסרייכער מענטש. אנדערע סטאַטועס זענען געבויעט מיטן כוונה צו זיין פובליק קונסט, און זיי ליגן געוונטליך אינדרויסן אָדער אין פובליק געביידעס ווי ביבליאטעקס אדער מוזעאומען.
געוויסע סטאַטועס האבן געווינען רום אין זייער אייגן רעכט, געוואנדן לויט דעם מענטש אָדער באַגריף וואס זיי שטעלן פאָר, א ביישפיל די סטאַטוע פון ליבערטי.
עס איז פאראן א לעגענדע אז אין סטאטועס פון רייטנדע מענטשן טוט די פאזיציע פונעם פערדס פירשט אנווייזן וויאזוי דער רייטער האט געטראפן זיין סוף. איין קאָפּעטע אויפגעהויבן פון דער פּאָדלאָגע וועט אָנווייזן אז דער רייטער איז געשטארבן פון וואונדן באקומען אין שלאַכט, אָדער איז ער סתם אוזי פארוואונדעט געווארן אין שלאַכט. צוויי קאפעטעס אויפגעהויבן פון דער פּאָדלאָגע וועט אָנווייזן אז דער רייטער איז גע'הרג'עט אין שלאַכט. אַ בליק אויף עקוועסטריאַן סטאַטועס אין רוב הויפּט אייראפעישע שטעט ווייזט אז דאס איז נישט אמת. אויב עס איז אמת, ווייזט עס אויס אז דער מנהג איז געשטארבן אין דעם 19טן יאָרהונדערט.
אין יידישקייט
לויט דער תורה טאר א ייד נישט מאכן קיין סטאטוע.
צעז
250px|קליין 200px|קליין|צעז האט א זילבערנעם־גאָלד [[קאליר|קאָליר]] צעז אדער צעזיום (Caesium אָדער אמעריקאנער ענגליש: Cesium) איז אַ כעמישער עלעמענט מיט אטאם נומער 55 און כעמישן סימבאָל Cs. ער איז אן אלקאלי מעטאל.
באווארענישן
צעז, ווי אַלע אלקאלי מעטאַלן, רעאגירט שטורמיש מיט וואַסער. ביי דער רעאקציע צווישן צעז און וואַסער ווערט געשאפן צעז הידראקסיד (CsOH), וואָס איז זייער אַ שטאַרקע באַזע. דערצו, הידראָגען ווערט ארויסגעריסן מיט א סאך ענערגיע, און קען זיך אָנצינדן און שאפן אן אויפרייס אינעם וואַסער אזוי:
סטאטוע
אין יידישקייט
* קאַטעגאָריע:קונסט
צעז
באווארענישן
צעז מיט זיינע איזאטאפן זענען גיפטיק.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
הירש בעריאזקין
הירש בעריאָזקין (בעלארוסיש: Рыгор Бярозкін, רוסיש: Григорий Берёзкин; מאָהילעוו, 1918 – מינסק, 1982) איז געווען אַ ייִדישער און אַ ווײַסרוסישער ליטעראַטור-קריטיקער און ליטעראַטור-קענער.
לעבנסגעשיכטע
הירש בעריאָזקין האָט זיך געלערנט אויף ליטעראַטור-פאַקולטעט פונעם מינסקער פּעדאַגאָגישן אינסטיטוט. ער האָט אָנגעהויבן פאַרעפנטלעכן קריטישע אַרטיקלען אויף ייִדיש און אויף ווײַסרוסיש אין 1935. צווישן אַנדערס האָט ער פאַרעפנטלעכט קריטישע אַרטיקלען וועגן דער שאַפונג פון די ייִדישע דיכטער עזראָ פינינבערג און הענעך שוועדיק, ווי אויך אַנדערע ייִדישע שריפטשטעלער אויף די שפּאַלטן פון די זשורנאַלן "שטערן" און "אָקטיאַבער". אין 1938 – 1941 האָט הירש בעריאָזקין געאַרבעט אַלס פאַרוואַלטער פונעם קריטיק-אָפּטייל אין דער רעדאַקציע פונעם ווײַסרוסישן זשורנאַל "פּאָלימיא רעוואָליוציִאיִ («Полымя рэвалюцыі») און אין 1939 – 1941 – אויך אין דער ווײַסרוסישער צײַטונג "ליטעראַטוראַ אי מאַסטאַצטוואַ" («Літэратура і мастацтва»). אין 1941 אַפּריל 1941 איז ער אַרעסטירט געוואָרן. דעם 26טן יוני, נאָכן אָנהייב פון דער סאָוועטיש-דײַטשישער מלחמה, בעת דער קאָנוואָי האָט פאַרלאָזט ניט ווײַט פון מינסק די אסירים-קאָלאָנע אין באַשטאַנד פון וועלכער איז געווען הירש בעריאָזקין, איז ער אַנטלאָפן. אינעם תוהו-ובוהו פון דער מלחמה האָט ער זיך מאָביליזירט אין דער רויטער אַרמיי און גלײַך אַוועק אויפן פראָנט. הירש בעריאָזקין האָט אָנטיילגענומען אין שלאַכטן בײַ סטאַלינגראַד, בײַ קיִעוו און אין די קאַרפּאַטן-בערג. נאָך דער מלחמה האָט הירש בעריאָזקין אַ געוויסע צײַט געדינט אין דער סאָוועטישער מיליטערישער אַדמיניסטראַציע אין דײַטשלאַנד און דערנאָך - זיך אומגעקערט קיין מינסק. דעם 9טן אויגוסט 1949, בעת די אַנטי-סעמיטישע רדיפות אינעם ראַטנפאַרבאַנד האָט מען אים אַרעסטירט צום צווייטן מאָל. הירש בעריאָזקין איז פארורטיילט געוואָרן אויף 10 יאָר לאַגערן. אין 1955, נאָך סטאַלינס טויט האָט מען אים באַפרײַט. נאָך דער באַפרײַונג פונעם לאַגער האָט ער זיך פאַרנומען איבערהויפּט מיט דער ווײַסרוסישער ליטעראַטור, אָבער זינט אין מאָסקווע האָט אָנגעהויבן דערשײַנען דער זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד", פלעג הירש בעריאָזקין פאַרפנטלעכן אין אים אַרטיקלען וועגן דער ייִדישער ליטעראַטור, צווישן אַנדערס - וועגן דער שאַפונג פון משה קולבאַק, עזראָ פינינבערג און מאָטל גרוביאַן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע זשורנאליסטן קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
ברוך ראבינאוויטש
רבי ברוך יהושע ירחמיאל ראבינאוויטש (ו' תשרי ה'תרע"ה, שעדליץ, פוילן - כ"ז כסלו ה'תשנ"ח, פתח תקוה, ארץ ישראל) איז געווען דער מונקאטשער רב אין די יארן פאר דער צווייטער וועלט-מלחמה.
ביאגראפיע
איז געווען א זון פון דעם פארצעווער רבי'ן, הרה"ק רבי נתן דוד ראבינאוויטש, און הרבנית יוטא שפירא, א טאכטער פון הרה"ק רבי משה לייב זצ"ל פון סטריזעוו. ער איז געווארן אן איידעם ביי הרה"ק רבי חיים אלעזר שפירא זצ"ל ממונקאטש בעל מנחת אלעזר.
ער האט איבערגענומען דאס רבנות און די רביסטיווע אין מונקאטש נאך דער פטירה פון זיין שווער אין יאר ה'תרצ"ז.
אויך ער האט ער איבערגענומען די ישיבה דרכי תשובה וואס ער האט געפירט מיט גרויס פקחות, און מיט א ספעציעלע אהבה צו אלע תלמידים באזונדער, וואס די צאל תלמידים האט געשטיגן איבער 300. ביי די מלחמה יארן האט ער ארויסגעהאלפן טויזענטער אידן זיך צו ראטעווען פונעם קריג, וואס געדענקען אים צום גוטן, א שטיק צייט איז ער געזיצען אין פעסט און דארט אנגעפירט מיט זיינע הצלה אקטיוועטען, און ער ווערט קרעדיטירט צו די רעטונג פון פיל רבנים און רביס בשעת די קריג.
אין תשכ"ג האט מען אים באשטימט הויפט־רב פון חולון, ישראל.
ער איז נפטר געווארן אין ארץ ישראל בליל כ"ז כסלו ה'תשנ"ט נאכ'ן צינדן חנוכה ליכט און שרייבן זיין לעצטע שטיקל תורה וואס ענדיגט זיך מיט די ווערטער, "ושבת עד ה' אלוקיך". ער ליגט אין די בית החיים סגולה אין פתח תקוה נעבן דעם ציון פון זיין פאטער, דער פארציווער רבי זצ"ל.
רעפערענצן
קאטעגאריע:רבנים אין ישראל קאַטעגאָריע:רבנים אין דרום אמעריקע קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:פוילישע יידן קאַטעגאָריע:פתח תקוה
קארליק-פלאנעט
א קארליק-פלאנעט, ווערט דעפֿניריט פֿונעם אינטערנאציאנאלן אסטראנאמישן פאריין (IAU), אלס א הימלישער קערפער וואס ארביטירט ארום דער זון וואס איז גענוג מאסיוו צו ווערן פֿאררונדיגט פֿון זײַן אייגענער גראוויטאציע אבער וואס קעננישט אפראמען זײַן געגנט פֿון קליינע פלאנעטישע קערפער און איז אויך נישט קיין נאטירלעכן סאטעליט.
דער טערמין קארליק-פלאנעט  איז געווארן אדאפטירט אין 2006 אין דער קלאסיפֿיקאציע פֿון קערפער וואס ארביטירן די זון.לויט דער דאזיגער קלאסיפֿיקאציע אזעלכע קערפער וואס זענען אזוי גרויס אפצוראמען דעם געגנט פֿון זײַער ארביט רופֿט מען פלאנעטן, און די וואס זענען אזוי קליין אז זיי זענען נישט פֿאררונדיגט רופֿט מען  קליינע זונסיסטעם קערפערס. די קארליק פלאנעטן זענען אינצווישן; טייל אסטראנאמען זאגן אויף זיי אז “כאטש עס קוקט אויס ווי א פלאנעט, איז עס אבער נישט קיין פלאנעט.” קליין|200px|[[צערעס געזען פונעם האבל קאסמאס טעלעסקאפ.]]
היינט צוטאגס זענען דא נאר דריי קארליק פלאנעטן – צערעס, פלוטאן און עריס – אבער מען קלערט אז ס'איז דא לכה"פ נאך 42 אביעקטן אין דער זון-סיסטעם געהערן אין דער קאטעגאריע. למשל, קלערט מען אז 012 VP113 איז א קארליק-פלאנעט.
רעפערענצן
*
יחיאל יהושע ראבינאוויטש (אנטווערפן)
הרב יחיאל יהושע ראבינאוויטש (געב' ה'תשמ"ג) איז דער ראש כולל לשעבר אין טשארטקאווער קלויז "תפארת ישראל", אנטווערפן. ער איז אן אוראייניקל פונעם באהושער רבי'ן.
לעבנסגעשיכטע
הרב יחיאל יהושע ראבינאוויטש איז געבוירן אין יאר ה'תשמ"ג צו זיין טאטע הרב דוד ירחמיאל צבי ראבינאוויאטש רב דביהמ"ד ביאלא אין רמת אהרן, דער עלטסטער זון פון אדמו"ר מביאלא רמת אהרן און אן איידעם ביי ר' ישראל שלום יוסף פרידמן דער איידעם פון אדמו"ר מבוהוש זצ"ל. ער האט געלערנט אין ישיבה טשערנאביל דערנאך איז ער געגאנגען לערנען אין דער טשעבינער ישיבה.
רבנות
אין יאר ה'תשס"ז האט ער געעפנט א כולל אין דעם טשארטקאווער קלויז תפארת ישראל אנטווערפן - בעלגיע.
אין יאר ה'תשס"ו האט ער ארויסגעגעבן א ספר פרי יהושע אויף סוגיות הש"ס.
אין יאר ה'תשס"ז האט ער אנגעהויבן ארויסגעבן א וועכנטליך בלעטל גליון תפארת ישראל וואס ווערט געליינט דורך הונדערטער ליינער אין דער וועלט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אנטווערפן
ישראל שטאט ארכיוון
ישראל שטאַט ארכיוון זענען די שטאַט ארכיוון פון ישראל בירושלים. ער געהערט צום פרעמיער מיניסטערס ביורא. ארכיוון זאמלונגען זענען אַ מאַגנעט פֿאַר פאָרשונג און דינען דעם קהל היסטאָריקער אין ישראל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:בית ראש הממשלה קאַטעגאָריע:ירושלים
1993
1993 איז דאס יאר ניינצן דריי און ניינציג וואס האט אנגעהויבן פרייטאג.
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1990ער
טעלעגראפיע
קליין|אינסטרומענט טעלעגראַפֿיע (פון  גריכיש τηλε טעלע = ווייט און γραφειν גראַפֿיין = שרייבן) איז די טראנסמיסיע דורך לאנגע דיסטאנצן פון געשריבענע מעלדונגען אן קיין פיזישן טראנספארט.
א טעלעגראף שיקט עלעקטרישע פולסן אין א ספעציעלן קאד, צוזאמענגעשטעלט פון קורצע און לאנגע צייכענען. געוויינלעך ניצט מען מארס קאד.
היינט ווערט טעלעגראפיע ווייניג געניצט ווי אמאל. דאס איז צוליב די נייערע טעכנאלאגיעס וואס מען קען ניצן ווי דער אינטערנעץ. לינקס|קליין|267x267פיקס|קלאד שאפ׳ס אפטישע טעלעגראף אויפן ליטערמאנט לעבן נייבאך, דייטשלאנד.
היסטאריע
סאמועל מארס איז געווען דער ערשטער וואס האט געמאכט א טעלעגראף מיט נאר איין דראט. אין 1844, האט ער געבויט א טעלעגראף ליניע פון באלטימאר קיין וואשינגטאן די סי, און נישט לאנג נאכהער זענען שוין געווען טעלעגראפן איבער די גארע פאראייניגטע שטאטן. דאס האט געמאכט גרינגער פאר מענטשן צו רעדן צו אנדערע מענטשן גאנץ ווייט פון זיי, און אויך געמאכט לייכטער פאר מענטשן זיך ארויסציען קיין מערב. ראדיא טעלעגראפיע איז געווארן פארשפרייט אינען אנהייב 20סטן יארהונדערט, ספעציעל אויף שיפן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טעלעקאמוניקאציע
2022
געשטארבן
*
מינקת רבקה
קליין|שער בלאט פון מינקת רבקה מינקת רבקה איז דאס ערשטע ספר אין דער יודישע שפראך געשריבן דורך א פרוי, רבקה טיקטינער. דאס ספר איז א מוסר ספר פאר יידישע ווייבער, אין זיבן קאפיטלעך.
עס איז איבערגעדרוקט געווארן צוויי מאל, צום ערשטן מאל שוין נאך איר פטירה און דאן צען יאר שפעטער, און איז היינט נישט דא צו באקומען.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
1992
דאס יאר האט אנגעהויבן מיטוואך.
געשטארבן
טשעכאסלאוואקיי (געב' 1921
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1990ער
בייגעשטאנען דעם נסיון
בייגעשטאנען דעם נסיון איז א דער נאמען פון א אידישער שפיל וואס איז געשפילט געווארן דורך חסידישע אינגעלייט, פורים תשנ"ה. באזירט אויף דער שפיל דער העלדישער סאלדאט וואס איז געשפילט געווארן דורך סאטמאר ישיבה בחורים אין יאר תשל"ט. די שפיל האט געהאט א השגחה פון התאחדות הרבנים און איז געשפילט געווארן פאר צוויי טויזנט מענטשען אין קווינס קאלעדזש, פורים ביינאכט. די שפיל רעדט זיך פון דער טרויעריגער בארומטע גזירה פון די קאנטאניסטן, ווען דער צאר האט געהייסן נעמען קליינע אידישע קינדער אין דער רוסישער מיליטער מיט געוואלד.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
יוסף פון יאמפאלא
אפשטאם
רבי יוסף איז געבוירן צו זיין פאטער רבי יחיאל מיכל פון זלאטשאוו, א זון פון רבי יצחק פון דראהאביטש, א זון פון רבי יוסף ספראוועדליווער, רב אין פיסטין, א זון פון רבי משה, רב אין זאווריש, און צו זיין מוטער מרת מרים, אן אייניקל פון רבי מאיר פאפריש.
זיין געשיכטע
רבי יוסף איז געווען באוואוסט פאר זיין אויסערגעווענליכן דאווענן, וואו ער פלעגט פארגיסן טייכן טרערן.
הסתלקות
רבי יוסף איז נפטר געווארן כ"ד טבת ה'תקע"ב, אין ער ליגט נעבען פאטער'ס ציון, אין יאמפאלא.
זיין פאמיליע
רבי יוסף האט געהייראט א טאכטער פון הרב מנחם מאן פון וויטקאוו. זייערע קינדער:
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:זלאטשאוו
דזשעף גארדאן
left|250px דזשעפערי מייקל "דזשעף" גארדאן (ענגליש: Jeffrey Michael "Jeff" Gordon, געבוירן אין וואַלעדזשאָ, קאַליפאָרניע, פאראייניגטע שטאטן, 4טן אויגוסט 1971) איז אַ געוועזענע געיעג מאַשין נאַסקאַר. ער איז אַ נאַסקאַר ראַסינג מייַסטער פיר מאָל (1995, 1997, 1998, און 2001). ער האט אויך איז אַ דרייַ-צייַט מייַסטער פון די דייַטאָנאַ 500. זי איז דערווייַל ראַסינג פֿאַר די מאַנשאַפֿט הענדריקק מאָטאָרספּאָרץ. דזשעף געקומען אַראָפּ מיט די מאַשין טשעווראָלעט ימפּאַלאַ געציילט 24.
רונג
גארדאן, דזשעף
כאליף
זייט דעם צעפאל פון דער אטאמאנישער אימפעריע אין 1924, איז בטל געווארן דער טיטל, און היינט ווערט קיינער נישט גערופן כאליף.
באקאנטע כאליפן
* קאַטעגאָריע:טיטלען
לוגאנסק גובערניע
לוגאנסק גובערניע, אויך באקאנט אונטערן נאמען לוגאנשטשינא , איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. איר הויפטשטאט איז לוגאנסק. זייט 3טן מיי 2022 איז די גובערניע אונטער דער אקופאציע פון לוגאנסקער פאלקסרעפובליק.
געאגראפיע
לוגאנסק גובערניע האט א שטח סה״כ פון 24.588 ק״מ, און געפינט זיך אין מזרח אוקראינע. צום צפון איז די בעלגאראד גובערניע פון רוסלאנד, צום צפון־מזרח – די וואראנעזש גובערניע פון רוסלאנד, צום מזרח – די ראסטאוו גובערניע פון רוסלאנד. צום מערב ליגט דאנעצק גובערניע און צום צפון־מערב איז כארקעוו גובערניע.
געשיכטע
לוגאנסק גובערניע איז געשאפן געווארן 3סטן יוני 1938 אונטערן נאמען „וואראשילאווגראד גובערניע”. בשעת דער צווייטער וועלט-מלחמה ווערט זי אקופירט דורך נאצי דייטשלאנד פון 1942–1943. די גובערניע איז געהאט באנאמענט געווארן לכבוד קלימענט וואראשילאוו, א סאוויעטישער גענעראל. אין 1954 האט מען עס אנגערופן מיט אן אנדער נאמען – לוגאנסק גובערניע.
אין 1994 איז געווען א רעפערענדום אין די לוגאנסקער און דאנעצקער גובערניעס כדי צו אנערקענען רוסיש ווי א נאציאנאלע שפראך.די רעפערענדום, אבער, איז געווארן אנולירט פונעם אוקראינישן רעגירונג.
אין 2014 ווערט די גובערניע אקופירט דורך רוסישע סעפאראטיסטן, וועלכע האבן דעקלארירט די לוגאנסקע פאלקסרעפובליק. זינט 2014 פירן זיי א שלאכט מיט אוקראינע. און זינט יולי 2022 קאנטראלירן זיי 100% פון דער גובערניע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אוקראינע
דאקטאר (פילאסאפיע)
דאָקטאָר פֿון פֿילאָסאָפֿיִע אָדער Ph D איז דער העכסטער אַקאַדעמישער טיטל. מען באַקומט דעם טיטל װען מען באווייזט אַז מען האָט אַלײן געפארשט עפּעס אַ טעמע און דערין געצײגט נײַקײטן פֿאַר די װיסנשאַפֿט. די שטודיִע פֿאַרפֿאַסט מען אין אַ דיסערטאַציִע (צוזאַמענזאַץ) װאָס װערט איבערגעקוקט דורך פּראָפֿעסארן, און מען זאָל אױך קענען די אַרבעט פֿאַרטיידיגן.
התקווה 6
התקווה 6 איז אן ישראלישע מוזיק טרופע וואס האט אנגעפאנגען צו שפילן אין יאר 2004. די גרופע באשטייט פון פיר קלעזמערס און פיר מיטגלידער, וואס צוויי פון זיי וווינען אין רמת השרון, און זייער אדרעס איז גאס התקווה 6. זיי שפילן רעגיי מוזיק, וואס איז שטארק פאפולער אין דזשאמייקע.
דאקטאר (פילאסאפיע)
אריגינעל האט מען באקומען דעם דיפלאם פאר שטודיעס אין פילאסאפיע אבער היינט גיט מען דעם טיטל אין אלע לערנונגען.
התקווה 6
זיי האבן ארויסגעגעבן עטליכע לידער, און אין יאר 2007, איז ארויס זייער ערשטע רעקארדירונג.
דאקטאר (פילאסאפיע)
קאַטעגאָריע:דיפלאמען קאַטעגאָריע:פאכן
התקווה 6
אין יאר 2008, זענען זיי געווען אין די פאראייניקטע שטאטן, אויפצוטרעטן דארט אין קאנצערטן.
אין 2009, איז ארויס זייער צווייטע רעקארדירונג.
קאטעגאריע:ישראלדיקע זינגערס קאטעגאריע:טרופעס
שינאווא
שינאווא איז א שטאט אין דרום-מזרח פוילן (וועסט גאליציע). זי האט א באפעלקערונג פון 2,127 איינוואוינער (30.06.2008). זייט 1999, איז שינאווא אינעם אונטערקארפאטישן פראווינץ.
היסטאריע
במשך דעם חורבן אייראפע, איז געווען אין שינאווא א געטא, אין יעראסלאוו באצירק.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:שטעטלעך
בא ראד אונטערגרונט סטאנציע
בא ראד איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין מזרח לאנדאן אויף די דיסטריקט און האמערסמיט און סיטי ליניעס. די סטאנציע געפינט זיך אויף בוי גאס 300 מעטער פון בא טשערטש סטאנציע אויף דער דאקלאנדס לייכטע באן, און איז אן איבערבייט צווישן די סטאנציעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
מען האט געעפנט די סטאנציע אין 1902.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:האמערסמיט און סיטי ליניע סטאנציעס
יבנה
יבנה (אַראַביש: ياڨني يبنة, ייבנאַה) איז א שטאט, אין צענטער דיסטריקט פון ישראל, און געפונט זיך צו דרום זייט פון גלייכע ים געביט. די שטאט געפונט זיך נעבן לאקאלע ראט חבל יבנה פון דרום, אשדוד פון דרום מערב, פון מזרח עטליכע קיבוצים, און שטעטלעך. איז א שטאט זינט 1986. לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק (צב"ס), בייַם סוף פון 2010 האט די שטאָט געהאט אַ באַפעלקערונג פון 33,000.
אלטע היסטאריע
ווארשיינליך איז די שטאט אויף די פלאץ פון די זעלבע אלטע שטאט, וואס איז שוין געווען אין די צייטן פון יידן אין ארץ ישראל, אין מלכי יהודה, די שטאט איז געווען אונטער די פלשתים, און זיי האבן געשטערט דאס לעבן פון די יידן. ביי די צווייטע בית המקדש, האט ינאי המלך איינגענומען די שטאט, און די שטאט איז געווארן א יידישע. ביים חורבן האט רבן יוחנן בן זכאי, באקומען ערלויבעניש דארט אויפצושטעלן די סנהדרין, נאכן ארויסגיין פון ירושלים. די סנהדרין איז געווען אין יבנה פאר זיבעציק יאר, נאך רבי יוחנן איז געווען רבן גמליאל פון יבנה, און נאכדעם איז די סנהדרין אריבער צו אושא, נאכן דורכפאל פון בר כוכבא אויפשטאנד. רבן גמליאל ליגט לויט דער טראדיציע אין יבנה. (די אראבער האלטן אז די קבר איז פון א געוויסער חבר פון מוכאמאד).
נייע צייט
אין די צייטן פון אטאמאנישע אימפעריע, ביז די מלחמת השחרור, איז געווען דארט אן אראביש דארף, דער בריטישער מאנדאט, האט געברענגט דאס דארף צו א גינסטיקע וווקס, אבער די גבעתי בריגאדע האט איינגענומען דאס דארף אין יוני 1948, און די איינוווינער זענען אנטלאפן קיין עזה שטרייף.
אין 1949, איז אויפגעשטעלט געווארן די נייע יבנה, נאכדעם וואס די אלטע דארף איז חרוב געווארן, פון נייע עולים. און אין 1986, איז פון א לאקאלע ראט געווארן די שטאט יבנה.
ביי די געגאסענע בליי אפעראציע, איז יבנה געווען די מערסט צפונדיקע שטאט, ווי די סירענע איז געהערט געווארן, אבער קיינע קאסאם ראקעטעס, זענען נישט געפאלן אין שטאט זעלבסט.
געשיכטע
נאָך דעם אומקום פון דעם צווייטן בית המקדש אין 68, האט רבן יוחנן בן זכאי אריבערגעפירט די סנהדרין קיין יבנה.
ספארט
מכבי יבנה איז דער שטאָטס הויפּט פוטבאָל קלוב.
סיטשעל
47.645°N, 24.395°W קליין|250px|סיטשעל פון מערב סיטשעל איז א דארף אין מאראמאראשער קאנט, רומעניע, 53 ק"מ דרום־מזרח פון סיגעט, 10 ק"מ דרום פון אויבער-ווישעווע און 18 ק"מ מזרח פון בורשא.
וואיעוואדעשאפט
460px
סיטשעל
יידישע קהילה פון סיטשעל
אין תרל"ז האבן געוואוינט אין סיטשעל 210 יידן, און אין תר"ף, 666.
וואיעוואדעשאפט
א וואיעוואדעשאַפֿט איז דער העכסטער־ראנג  פארוואלטונג באצירק, אדער א פראווינץ, פון פוילן. די היינטיקע 16 וואיעוואדעשאפטן פון פוילן זענען פעסטגעשטעלט געווארן דעם 1טן יאנואר 1999 און האבן די נעמען פון די היסטארישע פראווינצן פון פוילן. די גרעסטע וואיעוואדעשאפט איז מאזאוויע מיט א שטח פון 35,000 קוואדראט ק"מ און א באפעלקערונג איבער 5 מיליאן. די וואיעוואדעשאפט מיטן קלענסטן שטח איז אפאלע מיט 10,000 קוואדראט ק"מ, און די קלענסטע באפעלקערונג (1 מיליאן) געפינט זיך אין לובוש.
סיטשעל
יידישע קהילה פון סיטשעל
אין יאר תרפ"ב איז הרב יחזקאל ווידמאן, א וויזשניצער חסיד, געווארן אב"ד פון סיטשעל.
וואיעוואדעשאפט
א וואיעוואדעשאפט ווערט געפירט דורך א גובערנאטאר (דער "וואיוואד"), א געוויילטע פארזאמלונג (דער "סיימיק") און אן עקסעקוטיוו. א וואיעוואדעשאפט ווערט צעטיילט אין גראפנשאפטן ("פאוויאט").
סיטשעל
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דערפער קאַטעגאָריע:רומעניע
וואיעוואדעשאפט
וועבלינקען
*
אין שטורם
אין שטורם איז א ראמאן אין צוויי טייל געשריבן דורכן בארימטן שרייבער שלום עליכם אין יאר 1907.
דאס בוך אנטהאלט פיר-און-צוואנציג קאפיטלען, צוועלף צו יעדער טייל, אין צוויי הונדערט איין-און-צוואנציג זייטן.
ערציילונג
די ערציילונג באציט זיך אויף דער צייט פון דער רוסישער רעוואלוציע. די העלדין פונעם ראמאן איז טאַמאַראַ אן אייניציג טאכטער צו אן אנגעזעענער סוחר איציקל שאָסטעפּאַל.
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראכיגע ביכער קאַטעגאָריע:ראמאנען
וואלאניע
וואַלאניע (פראנצויזיש: Wallonie, פלעמיש: Wallonië, דייטשיש: Wallonien, וואלאניש: Walonreye), איז דער ראיאן פון די וואס רעדן פראנצויזיש אין דרום בעלגיע, און איז איינע פון דריי פעדעראלישע איינהייטן וואס שטעלט צאם בעלגיע. די הויפטשטאט איז נאַאמען, און די אפיציעלע שפראכן זענען פראנצויזיש און דייטשיש.
קליין|250px|פראווינצן פון וואלאניע
דער וואלאניע ראיאן געפינט זיך אין דעם דרום חלק פון לאנד בעלגיע. דער שטח באזיצט 55.18% פונם בעלגישען ערד-פלאך (16,844 פירקאנטיגע ק"מ). דער חלק איז צוטיילט אין פינף פראווינצן:
זעט אויך
קאַטעגאָריע:בעלגיע
נפתלי הורוויץ (מעליץ)
רבי נפתלי הורוויץ זצ"ל (ד' טבת ה'תר"ה – י"ח תשרי ה'תרע"ו). רב אין מעליץ.
אפשטאם
רבי נפתלי איז געבוירן ד' טבת ה'תר"ה, צו זיין פאטער הרב יהודה הורוויץ, א זון פון הרב יעקב הורוויץ רב אין מעליץ, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב חיים מאיר יחיאל, דער ״שרף״ פון מאגלניצא (אן איידעם פון הרב אלעזר פון ליזשענסק, א זון פון נועם אלימלך), א זון פון הרב אבי עזרא זעליג פון גרעניץ און אן איידעם פונעם קאזשניצער מגיד.
זיינע רבי'ס
הרב חיים האלבערשטאם דער דברי חיים, דער גוטער יוד פון ניישטאט, רבי נפתלי האט געגעסען קעסט ביים זיידען הרב אליעזר הורוויץ רב אין דזשיקאוו צוזאמען מיט הרב צבי אלימלך שפירא פון בלאזשאוו.
רבנות
אין יאר ה'תרל"ט איז רבי נפתלי געווארן רב אין מעליץ אויף דעם פאטער'ס ארט, ביי די ערשטע וועלט קריג איז ער אנטלאפען קיין וויען.
הסתלקות
רבי נפתלי איז נפטר געווארן אין וויען י"ח תשרי ה'תרע"ו, מען האט אים געפירט צו קבר אבות, קיין מעליץ.
פאמיליע
רבי נפתלי האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון צאנזער רב דער דברי חיים. זייער טאכטער:
בזיווג שני האט רבי נפתלי געהייראט מרת רעכיל א טאכטער פון הרב אביש קאנער פון סאניק. זייערע קינדער:
רעפערענצן
הורוויץ, נפתלי
קאַטעגאָריע:מעליץ
געשוויסטער
ממוזער|250px|צווי שוועסטר (ציכונג) געשוויסטער מיינט שוועסטער אדער ברידער, ד.ה. צוויי מענטשן וואס האבן איין טאטע אדער איין מאמע.
דאס ווערט אנגעקוקט רוב מאל ווי א זיי זענען זייער נאנט ווייל זיי טיילן איין בלוט און פלייש אדער מער מאדערן איין גענע סטרוקטור, אבער אין די וועלט ווערט אן אדאפטירט קינד אויך אנגעקוקט ווי געשוויסטער וואס מען האלט זיך רוב מאל זייער נאנט, אחוץ ווען עס פלאצט אויס א מלחמה פון א גרויסע ירושה צו פון עשירים צו פון רעביס וואס דאן איז מען יא צוהארגעט און צושאלגן.
אבער אין רוב ציוויליזירטע געזעלשאפטן וועלן געשוויסטער אויפוואקסן זייער נאנט אין איין פאמיליע מיט די זעלבע עלטערן אונטער איין דאך דורכאויס די איגענט. די נאנטקייט לאזט איבער טיפע אנטוויקילענדע כאראקטעריסטישע און עמאציאנאלע ענדליכקייטן און פארבינדונגן צווישן זיי וואס פארבלייבט שטארק דורכאויס זייער איבעריג לעבן, וו.צ.ב.ש.פ. רעספעקט ליבע א.א.וו. אבער אין א מיעוט גאר טראגישע פעלער טוט די נאנטקייט איבערלאזן נעגעטיווע חרבנות אין די געשוויסטער ווי למשל אויב די עלטערן האבן באהאנדעלט איין געשוויסטער מער ווי זיין קאנקורענט קען דאס פארהארגענען דאס קינד און זיין קשר מיט די איבעריגע אויף זיין לעבן.
זעט אויך
קאטעגאריע:משפחה
Hermano
Parentela
אלקאלי מעטאל
אַלקאַלי מעטאַלן זענען די כעמישע עלעמענטן אין גרופע 1 פון דער פעריאדישער טאבעלע. זיי זענען ווייך און, ווען ריין, האבן זיי א זילבערנעם קאליר (צעז זעט אויס א ביסל גאלדן). אין דער לופט ווערן זיי שווארץ.
זיי האבן איין עלעקטראן אין דער דרויסנדיקער שאָל, און קענען אוועקגעבן דעם עלעקטראן גאנץ גרינג אין א רעאקציע, וואס גיט זיי א לאדונג פון 1+. זיי רעאגירן שטארקן מיט וואסער, דערפאר טוט מען זיי שפייכלערן אין פאראפין אייל (קעראסין), וואס אנטהאלט נישט קיין וואסער. אזוי ווי זיי רעאגירן שטארק קען מען נישט געפינען די עלעמענטן נאטורלעך נאר ווען זיי זענען פארבונדן מיט אנדערע עלעמענטן. זיי פארבינדן זיך גוט מיט אלע עלעמענטן אויסער די איידעלע גאזן. די אלקאלי מעטאלן זענען:
קליין|250px|די אלקאלי מעטאלן
ליטיום רעאגירט דער ווייניקסטער, און פראנקיום דער מערסטער.
די אלקאלי מעטאלן רעאגירן מיט האלאגענס צו שאפן זאלצן.
נאטריום איז א וויכטיקער אלקאלי מעטאל וואס געפינט זיך אין דעם זאלץ נאטריום קלאריד (NaCl) ('טיש זאלץ'). די רעאקציע צווישן נאטריום און כלאר וואס שאפט NaCl האט די פארמעל:
2Na + Cl2 --> 2NaCl
נאטריום האט אויך א הידראקסיד, נאטריום הידראקסיד (NaOH), גערופן 'בייסיקע סאדע'.
מיידנהעד באן סטאנציע
מיידנהעד איז א באן סטאנציע אויף דער גרויס־מערבדיגער הויפטליניע פון לאנדאן פאדינגטאן וואס באדינט דאס שטעטל מיידנהעד, בארקשיר, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך דער עליזאבעט ליניע און דורך לאקאלע באדינונגען פון דער גרויס-מערבדיקער אייזנבאן, און איז א קנופ פאר דער מארלא צווייג ליניע.
די סטאנציע האט פינף פעראנען.
היסטאריע
אין 2010 האט מען געשטעלט א סטאטוע פון סיר ניקאלאס ווינטאן אויף איינעם פון די פעראנען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין בארקשיר
זעליג נעוויס
הרב יהושע זעליג הלוי נעוויס (ה'תשכ"ז - ח' חשוון ה'תשע"ט) איז געווען א רב, גאון תלמודיסט, מנהל פון גמ"ח, און איש צדקה וחסד.
ביאגראפיע
הרב זעליג נעוויס איז געבוירן געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן און איז אויפגעוואקסן אין דער שטאט ארצות הברית שיקאגא, זעהט אן קיין גוזמא "ווי איין שבת אין דער טעל"ז ישיבה, אן אמעריקאנער ווינטער אין גאנצן כבוד, און ער זיצט אין א קורצן, פארשוויצטן העמד, פשוט שוויצט ביים לערנען מסכת שבת". איידער ער האט פארלאזט די טעלזשער ישיבה צו עולים קיין ארץ ישראל, איז פאר אים אפגעהאלטן געווארן א געזעגענונג פאר אים אין דער ישיבה, האט דער ראש ישיבה הרב מרדכי גיפטער געזאגט אז "אין גאנץ ליטע איז שווער געווען צו געפינען א שטענדיקער ווי זעליג.
ט"ז כסלו תשכ"ד האט ער חתונה געהאט מיט רבקה מרים בערנשטיין (טאכטער ​​פון רבי חיים בערנשטיין, פאטער פון רבי יצחק בערנשטיין, ראש ישיבת כפר חסידים). "קיינער האט אים נישט געקענט ווייל ס'איז געווען זיין חשק צו לערנען אן צו שטערן. ווער איז דער חזון איש פון דעם דור."
פּערזענלעך לעבן
ער האט געוואוינט אין ירושלים אין דעם נווה צבי קווארטאל
זיינע קינדער; קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים
פראנץ יאזעף
קליין|250px|דער קייסער פראנץ יאזעף, 1915 פראנץ יאזעף דער ערשטער (18טן אויגוסט 1830 - 21סטן נאוועמבער 1916) איז געווען קייסער פון עסטרייך, און קעניג איבער אונגארן, גרינדער פון דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע. אנהייב איז זיין פאליטיק געווען דיקטאטוריש, מיט די יארן איז ער געווארן א ליבעראל, נאך עטליכע אויפשטאנדן קעגן אים. זיין ווייב איז געווען די פרינצעסין עליזאבעט פון בייערן.
ער איז געשטארבן 21סטן נאוועמבער 1916, אין ברען פון דער ערשטער וועלט מלחמה.
די יידישע פאליטיק זיינע
ער ווערט פארעכנט אלס זעלטענער יידן פריינד, שענקענדיג זיי גלייכבארעכטיגונג, און יידישע פארשטייער אין פארלאמענט אין וויען. ער האט אויפגעשטעלט א פאנד פאר יידישע מוסדות.
ער איז באקאנט פאר צוויי וויכטיגע הויכפונקטן פון נאנטשאפט צו אידן/אידישקייט דורכאויס זיין קאדענץ, צום ערשטן האט ער גלייך ווען ער האט איבערגענומען דעם טראן פון זיין פעטער דעם קייסער פֿערדינאנד, האט ער איינגעפירט די עמאנציפאציע וואס איז טייטש גלייכבארעכטיגונג, (ביז דאן זענען אידן געווען צווייט קלאסיגע בירגער).
ווי אויך איז ער באקאנט מיטן דורכפירן און אנערקענען דעם היסטארישן טיילונג אין אונגארן, ווי ער האט געגעבן א רעכט פאר יעדן איד אז ער זאל קענען אנגעהערן צו וועלכע פראקציע ער וויל, אזוי ארום איז אויסגעמיטן געווארן דאס פולקאמע אסימליאציע וואס די פרייע עלעמענטן האבן געוואלט ארויפצווינגען אויף דעם גאנצן אידנטום, און אזוי איז טאקע באקאנט געווען ביז דער צווייטער וועלט קריג, איז אונגארן און זיבנבערגן געווען די גרעסטע פעסטונג פון חרדישע אידן איבער דער גארער וועלט אין דער צייט וואס די אנדערע חלקים פון אייראפע וואס די רעגירונג האט נישט געלאזט זיך צוטיילן זענען געפאלן שטיקער שטיקער, אזש מען האט שוין באלד נישט געוואוסט ווער עס איז יא אפשטאמיג פון אידן און ווער נישט.
אין 1870, צו דער דערעפענונג פון סועץ קאנאל, איז ער געקומען צו דעם מיטל מזרח. ער האט באזוכט ירושלים, וואו ער איז אויפגענומען געווארן מיט גרויס כבוד. ער האט געגעבן געלט צו דער תפארת ישראל שול, וואס האט געהאלטן אינמיטן געבויט ווערן.
קאַטעגאָריע:עסטרייך קאַטעגאָריע:אונגארן קאַטעגאָריע:קיסרים קאַטעגאָריע:האפסבורגער
לאדזשער וואיעוואדעשאפט
די לאדזשער וואיעוואָדעשאַפט ( וואיעוואָדזטווא לאדזקיע), אויך לאדזשער גובערניע איז א וואיעוואדעשאפט (פראווינץ) אין צענטראל פוילן. זי איז איינע פון די זעכצן פוילישע וואיעוואדעשאפטן געשאפן אין 1999, מיט א שטח פון 18,219 קוואדראט ק"מ און א באפעלקערונג פון 2.48 מיליאן באוואוינער. די הויפטשטאט פון דער וואיעוואָדעשאַפט איז לאדזש (696,503); אנדערע פרינציפעלע שטעט זענען פיעטריקאוו (74,694) אין דרום, פאביאניץ (66,265) לעבן לאדזש און טאמאשאוו (63,601) אין מזרח.
זי איז געשאפן געווארן דעם 1טן יאנואר 1999 פון די געוועזענער לאדזשער, שעראדזער, סקערנעוויצער און פלאצקער (טייל) וואיעוואדעשאפטן. דער נאמען פון דער פראווינץ שטאמט פון דער הויפטשטאט און גרעסטער שטאט, לאדזש.
לאדזשיע גרענעצט זעקס אנדערע וואיעוואָדעשאַפטן: מאזאוויער וואיעוואדעשאפט] צו צפון און מזרח, שווענטאקזשיסקיע צו דרום-מזרח, שלעזיע צו דרום, אפאלע צו דרום־מערב, גרויספוילן צו מערב און קויאוויע-פאמעראניע צו צפון (א קורצער שטיק).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:וואיעוואדעשאפטן פון פוילן
דער פראגער גולם
דער פראָגער גולם איז דער נאמען פון א אידישער שפיל וואס איז געשפילט געווארן דריי מאל דורך חסידישע אינגעלייט, פורים און שושן פורים תשנ"ו. די שפיל דערציילט די מעשה ווי דער מהר"ל פון פראג האט באשאפן דעם גולם, כדי מציל זיין די אידן אין פראָג פון א שרעקליכער גזירה פון עלילת דם.
איבערגעמאכט די שפיל דער גולם פון פראג וואס איז געשפילט געווארן אין יאר תשד"מ. די שפיל האט געהאט א השגחה פון התאחדות הרבנים און איז געשפילט געווארן פאר באלד פיר טויזנט מענטשן אין בושוויק.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
עדזי אהניאצוויעט
עדזי אַהניאַצוויעט (בעלארוסיש: Эдзі Сямёнаўна Агняцвет; דער אמתער נאָמען – עדי קאַהאַן, מינסק, 1913 – דאָרט, 2000) איז געווען אַ ווײַסרוסישע דיכטערין פון דער ייִדישער אָפּשטאַמונג.
לעבנסגעשיכטע
עדזי אַהניאַצוויעט האָט דעביוטירט אַלס דיכטערין אויף ווײַסרוסיש אין 1929. אין 1934 האָט זי פאַרענדיקט דעם קריטיק-שעפערישן פאַקולטעט פונעם מינסקער פּעדאַגאָגישן אינסטיטוט. אין 1934 – 1938 האָט עדזי אַהינאַציוויעט געאַרבעט אַלס רעדאַקטאָר אויף דער ווײַסרוסישער ראַדיִאָ, אין 1940 – 1941 אינעם פּאָעזיע-אָפּטייל פונעם זשורנאַל "פּאָלימיאַ רעוואַליוציִאיִ" («Полымя рэвалюцыі»). בעת דער מלחמה האָט זי געלעבט אין עוואַקואַציע אין אוזבעקיסטאַן. עדזי אַהניאַצוויעט האָט אַ סך געשריבן פאַר קינדער. זי האָט אויף איבערגעזעצט אין ווײַסרוסיש ווערק פון דער רוסישער, פראַנצויזישער און אוקראַיִנישער ליטעראַטור. אַ סך לידער פון עדזי אַהניאַצוויעט זײַנען געוואָרן זינגלידער. זי האָט אויך געשריבן ליברעטאָ פון קינדער-אָפּערעס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:איבערזעצער
בבל
בבֿל איז אן אַלטע שטאָט אין מעסאָפּאָטאמיע הײַנט איראַק, בערך 85 ק"מ דרום פון באגדאד.
זעט אויך
* קאַטעגאָריע:שטעט קאַטעגאָריע:בית המקדש קאַטעגאָריע:מלכות יהודה
אינדעפענדענט ספיריט פרעמיע
די אינדעפּענדענט ספּיריט פרעמיע (ענגליש: Independent Spirit Award) איז א פרעמיע וואס ווערט געשאנקען יערליך פאר פילמען, פילמען שאפער און אקטיארן, אין דער אמעריקאנישער פילם אינדוסטריע דורך דער אינדעפענדענט פילם ארגאניזאציע פון אמעריקא, וואס ארבעט ארויפצוארבייטן די אייגנ'געמאכטע פילם פראצעדור אין אמעריקא.
די צערעמאניע קומט פאר אין לאס אנדשעלעס, א קורצע צייט בעפאר דער אסקאר צערעמאניע.
די פרייז ווערט פארטיילט אינעם סדר.
און נאך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילם פרעמיעס
אהרן קאטשקא
אהרן קאטשקא (תרמ"ו - תשנ"ח) איז געווען פון די בעסטע חזנים אין דער תקופה נאכן צווייטן וועלט קריג.
ער איז געבוירן געווארן אין דווארט, פוילן.
לויט געוויסע מבינים איז ער געווען א ריכטיגער באריטאן, א זאך וואס איז גאר געווען זעלטן ביי חזנים.
קאטשקא
באן סטאנציע
די ערשטע באן סטאנציעס זענען געמאכט געווארן סיי פאר פאסאזשירן און סיי פאר פראכט. היינט באהאנדלט מען פראכט נאר אין די גרעסטע באן סטאנציעס. א באן סטאנציע קען זיין א וואקזאל ביים אנהייב אדער ביים סוף פון א רוטע, אדער די סטאנציע געפינט זיך ביי דער באן ליניע אינמיטן א רוטע. געוויינטלעך האט די סטאנציע פעראנען צו דערמעגלעכן ארויפ־ און אראפשטייגן מיט זיכערקייט.
די מערסטע באשעפטיקסטע באן סטאנציע אין דער וועלט איז שינזשוקו סטאנציע אין טאקיא, יאפאן. די מערסטע באשעפטיקסטע באן סטאנציע אין אייראפע איז קלאפהאם קנופ אין דרום לאנדאן, ענגלאנד. ביי די שפיץ צייטן, קומט אן דארטן א באן יעדע 13 סעקונדעס.
*
בריטישע מענטשן
די בריטישע זענען די בירגער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך, דעם אינזל פון מאן און די קאנאל אינזלען. צווישן די בריטישע ווערן אריינגערעכנט ענגלענדער, וועלשישע און שאטישע.
דאס פאראייניגטע קעניגרייך האט בערך 60 מיליאן איינוואוינער. ס'ווערט גערעכנט אז 100 מיליאן בריטישע זענען איינוואוינער אין פרעמדע לענדער.
36 מיליאן איינוואוינער אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע זאגן אז זיי האבן א בריטישן אפשטאם.
קאַטעגאָריע:אייראפעישע פעלקער
הייווארדס היט באן סטאנציע
הייווארדס היט באן סטאנציע אויף דער ברייטאן הויפט-ליניע באדינט דאס שטעטל הייווארדס היט, מערב סאסעקס, אין דרום ענגלאנד. באנען וואס שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע זענען אפערירט דורך טעמזלינק און סאדערן.
היסטאריע
די אריגינאלע סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 12טן יולי 1841 ווי א סוף־סטאנציע דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן. די פארלענגערונג קיין ברייטאן האט געעפנט אין סעפטעמבער 1841. אין 1846 האט זיך די אייזנבאן פירמע צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן.
באדינונגען
מאנטיק-שבת זענען די באדינונגען פון דער סטאנציע:
דרומדיק
די באנען קיין איסטבארן און ליטלהאמפטאן פארן צוזאמען קיין הייווארדס היט, וואו זיי שיידן זיך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
זאב וואלף פון זבאריזש
רבי זאב וואלף פון זבאריזש זצ"ל ( - ג' ניסן ה'תקפ"ב), פון זבאריזש.
אפשטאם
רבי וועלוועלי איז געבוירן צו זיין פאטער רבי יחיאל מיכל פון זלאטשאוו, א זון פון רבי יצחק פון דראהאביטש, א זון פון רבי יוסף ספראוועדליווער, רב אין פיסטין, א זון פון רבי משה, רב אין זאווריש, און צו זיין מוטער מרת מרים, אן אייניקל פון רבי מאיר פאפריש.
זיין געשיכטע
רבי וועלוועלי איז געווען באוואוסט פאר זיין פאר זיין גלייכקייט און ערליכקייט.
הסתלקות
רבי וועלוועלי איז נפטר געווארן ג' ניסן ה'תקפ"ב.
זיין פאמיליע
רבי וועלוועלי האט געהייראט א טאכטער פון הרב אשר צבי פון פאגריבישט. זייערע קינדער:
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:זלאטשאוו
מקוה ישראל
קליין|שמאל| מקוה ישראל 150px|קליין|מרכז| סמל פון מקוה ישראל מרכז|קליין| קבר פון קרל נטר במקוה ישראל
מקוה ישראל איז אן אגריקולטורע שולע, וואס היינט איז עס אין חולון, עס איז דאס עלסטע שולע פאר פראקטיצירן אין ישראל.
געגרינדעט אין 1870, דורך קארל יעקב שארל נעטער, פון אנהייב איז די אלטע ישוב, געווען איינשטימיג מיט דער שולע, אבער עס האט אנגענומען מיט דער צייט א סעקולערע שטאנדפונקט.
לאנדאנער בוסן
קליין|לאנדאנער בוסן רונדעל לאנדאנער בוסן (ענגליש: London Buses) איז די אונטער־פֿירמע פון טראנספארט פאר לאנדאן (TfL) וואס פארוואלטעט אויטאבוס דינסטן אין גרויסלאנדאן.
מקוה ישראל
קאַטעגאָריע:ציוניזם קאַטעגאָריע:ארגאניזאציעס אין ישראל
לאנדאנער בוסן
אויטאבוס אפעראציעס
קליין|לינקס: אן אַלעקסאַנדער ALX400 פון 2005; רעכטס: אן AEC רוטמאַסטער פון 1963
פארנעם
די לאקאלע אויטאבוס נעצווערק אין לאנדאן איז איינע פון די גרעסטע און פולשטענדיקסטע אין דער וועלט. מער ווי 6,800 בוסן אפערירן איבער מער ווי 700 פארשידענע רוטעס. במשך א יאר האט די נעצווערק מער ווי 1.8 ביליאן פאסאזשיר־נסיעות.
פֿאָרגעלט
קאַטעגאָריע:טראנספארט אין לאנדאן קאַטעגאָריע:בוסן
יצחק פון ראדוויל
רבי יצחק פון ראדוויל זצ"ל (ה'תקי"א - י"א אייר ה'תקצ"ה), דער צווייטער זון פון זלאטשאווער מגיד.
אפשטאם
רבי איציקל איז געבוירן אין יאר ה'תקי"א צו זיין פאטער רבי יחיאל מיכל פון זלאטשאוו, א זון פון רבי יצחק פון דראהאביטש, א זון פון רבי יוסף ספראוועדליווער, רב אין פיסטין, א זון פון רבי משה, רב אין זאווריש, און צו זיין מוטער מרת מרים, אן אייניקל פון רבי מאיר פאפריש.
רבנות
רבי איציקל איז ערשט געווען רב אין ראדוויל, שפעטער איז ער אויפגענומען געווארן אויף זיין צווייטן שווער'ס ארט אין נאדווארנא, נאך א קורצע צייט האט זיך דארט צופלאקערט א פייער צווישן רבי איציקל'ס חסידים און צווישען די קאסאווער חסידים איבער די שוחטים פון שטאט, און רבי איציקל איז צוריק געפארן קיין ראדוויל.
א צייט שפעטער האט דער חוזה פון לובלין ערלעדיגט מען זאל אויפנעמען רבי איציקל רב אפאטשנא, אויך איז רבי איציקל געווען א צייט רב אין רימאנאוו, באטאשאן, פאלטישאן, און אין יאס.
זיין פאמיליע
רבי איציק'ל האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב משה שהם פון דאלינא.זייערע קינדער:
בזיווג שני האט רבי איציקל געהייראט א טאכטער פון הרב צבי הירש פון נאדווארנא פארפאסער פון ספר "צמח ד לצבי". זייערע קינדער"
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:זלאטשאוו
פאני
א פּאָני איז א קליינער סארט פערד. פּאָניס פלעג מען ניצן ווי ארבעטס פערד. קאַטעגאָריע:פערד
1991
דאס יאר האט אנגעהויבן דינסטאג.
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1990ער
קאפיטאל
קאַפיטאַל באצייכנט די פארמעגן פון א מענטש (אדער וואס פאר א קערפער), וואס ער קען ניצן צו שאפן פראדוקטן אדער צו פארדינען אן איינקונפט. דער טערמין "קאפיטאל" ווערט ברייט געניצט אין די געביטן פון עקאנאמיק, פינאנץ און חשבון־פירעריי; דער גענויער באדייט פונעם ווארט קען ענדערן לויט די געביטן.
עקאנאמיק
אין עקאנאמיק, איז קאפיטאל איינער פון די דריי פאקטארן פון פראדוקציע; די אנדערע צוויי זענען באדן און ארבעט. גיטער וואס זענען קאפיטאל קען מען ניצן אין פראדוקציע, ווערן פאבריצירט דורך מענטשן (אנדערש ווי באדן און נאטירלעכע רעסורסן), און ווערט נישט אויסגעניצט דורך פראדוקציע.
קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
פערדינאנד מאגעלאן
פֿערדינאַנד מאַגעלאַן (, ;, ; 1480 – 27סטן אפריל 1521) איז געווען א פארטוגעזישער אויספארשער. ער איז געבוירן געווארן אין סאבראסא, אין צפון פארטוגאל, און האט געזוכט א מערבדיקע רוטע צו די "געווירץ אינזלען" (היינט די מאלוקו אינזלען אין אינדאנעזיע).
מאגעלאנס עקספעדיציע פון 1519–1522 איז געווען די ערשטע עקספעדיציע צו זעגלען פונעם אטלאנטישן אקעאן אריין אין פאציפישן אקעאן (זיי זענען אדורכגעפארן דעם מאגעלאן דורכגאס), און די ערשטע אריבערצופארן דעם פאציפיק.
יונגע יארן
מאגעלאן איז געבוירן אין (פרילינג) 1480 מיטן נאמען פֿערנאַא דע מאַגאַליַאֵש (פארטוגעזיש: Fernão de Magalhães), צו זיין פאטער ראדריגא דע מאגאליאש און זיין מוטער אלדא דע מעסקיטא, אין א קליין שטעטל אין צפון פארטוגאל וואו זיין פאטער איז געווען דער בירגערמייסטער. ווען ער איז געווען אלט 10 יאר זענען זיינע עלטערן געשטארבן, און צוויי יאר שפעטער איז ער געגאנגען דינען אין דעם מלוכישן הויף. דארט האט ער געענדיקט זיין בילדונג; ער האט זיך שטארק אינטרעסירט אין געאגראפיע און אסטראנאמיע, און ער האט באקומען טרענירונג ווי א קעמפער און א מאטראס.
קאַטעגאָריע:אויספארשערס קאַטעגאָריע:פארטוגאלער קאַטעגאָריע:מאטראסן
מיכאל שניצלער
מיכאל שניצלער (י"ח אב ה'תשכ"א, 7 באוגוסט 1961 – כ"ג ניסן ה'תשפ"ג,) איז געווען א חרדישער זינגער ביי חתונות אין חוץ לארץ.
מיכאל איז געבוירן י"ח באב ה'תשכ"א צו זיין טאטן ר' זושא שניצלער, א מלמד אין דער סאטמארער תלמוד תורה אין וויליאמסבורג.
ער איז געווארן א יתום אלס בחור פארלירנדיג זיין טאטע וועלכער איז אוועק אין עלטער פון בלויז 49 יאר אלט, איבערלאזנדיג א שטוב מיט קינדער. מיכאל איז דאן געפארן לערנען קיין טאהש אין דער ישיבה פון דעם טאהשער רבי. אלס בחור איז ער באקאנט געווארן אלס א גוטער אונטערהאלטער דורכן שפילן א טאטע אויפן באקאנטן שפיל "דער העלדישער סאלדאט", וואו ער איז שטארק באקאנט געווארן מיט זיין הארציגער שטימע.
נאך דער חתונה האט ער זיך באזעצט אין קרית יואל. דארט האט ער איינמאל געזינגען אויף א שמחת בית השואבה, וואו ער האט געהויבן דעם גאנצן בית המדרש אין דער לופט. דאן איז צוגעקומען צו אים איינער פון קרית יואל און אים גערופן זינגען אויף זיין קינד'ס חתונה. מיכאל איז דאן אריינגעשלעפט געווארן אין דער וועלט פון זינגען און האט שוין ארויסגעגעבן אסאך קאסעטעס, ספעציעל יודישע גראמען וואס ווערט צעכאפט זייער שנעל.
ער האט געוואוינט א שטיק צייט אין מאנסי און דאן אין סי געיט, היינט צוטאגס האט ער זיך באזעצט אין בארא פארק.
זיין קאריערע האט צוגעפירט גרויסע זינגער בדחנים צו זייער היינטיגע גרויסקייט. ווי צום ביישפיל ליפא שמעלצער, פינקי וועבער, וואס האבן אנגעהויבן זייער קאריערע דורך מיכאל.
לעצטנס ווערט ער גענוצט פאר מאדעלינג אויכעט, זייענדיג א חרדישער פיגור, און א גרויסער אויפטוהער אין דער וועלט פון היימישע פארוויילונג.
זיין די ווי די ״דער טאטע הערט״ ווערט שוין היינט אויסגעשפילט אינעם פראגראם פון עירליינס פארוויילונג, וואס באפרידיגט די רייזנדע מיט היימישער סחורה.
אסרו חג פסח תשפ״ג האט כלל ישראל פלוצלינג פארלוירן דעם טייערן ר׳ מיכאל פון א הארץ אטאקע.
צווישן זיינע אלבאמען ציילן זיך:
שניצלער
מאראמאראשער קרייז
מאַראַמאראשער קרייז איז א קרייז  פון רומעניע, אין דער מאראמאראש ראיאן אין צפון פון לאנד. די הויפטשטאט איז באניע.
אין 2011 האט דער קרייז געהאט א באפעלקערונג פון 461,290. אין 1910 איז די יידישע באפעלקערונג געווען 18.4%.
געאגראפיע
דער קרייז באדעקט א שטח פון 6,304 קוואדראט ק"מ, פון זיי זענען 43% באדעקט פון די ראדנע בערג. די הויפט טייכן זענען דער טיסא און זיינע בייטייכן, די איזא, ווישעווע און מארע.
דער מאראמאשער קרייז האט 2 שטעט, 11 שטעטלעך און 63 קאמונעס.
די שטעט זענען:
די שטעטלעך זענען:
קאַטעגאָריע:רומעניע
בערעלע חגי
בערעלע חַגי (ה'תרנ"ב - כ"ב ניסן ה'תשי"ד) איז געווען א חזן און קאמפאזיטאר אין לעטלאנד און אין ניו יארק.
ביאגראפיע
בערעלע איז געבוירן צו זיין פאטער ר' יצחק חגי וואס איז געווען חזן אין א שטעטל דאַגדע, רוסישע אימפּעריע (היינט אין לעטלאנד).
אלס קינד פון פיר יאר האט ער שוין געהאלפן זיין פאטער ביים עמוד, און ביי די ניין יאר האט ער שוין געהאלטן קאנצערטן.
ביי די אכצן איז ער דורך דער המלצה פונעם ליובאוויטשער רבי'ן געווארן חזן אין סמאלענסק, רוסלאנד. און דריי יאר שפעטער איז ער געפארן קיין אמעריקע, כדי נישט צו דארפן דינען אין מיליטער.
ביים אנקומען צו די פאראייניגטע שטאטן איז ער געווען חזן אין דעטרויט, באסטאן, און דערנאך אין ניו יארק.
דערנאך האט ער געדינט אלס חזן אין דער עדת ישראל שול אין נוארק, ניו דזשערזי, וואו ער האט געארבעט צוזאמען מיטן דיריגענט זאוועל זילבערטס.
אין 1932 האט ער באקומען א פאסטן אין יאהאנעסבורג, דרום אפריקע, וואו ער איז פארבליבן פאר ארום צען יאר.
ער איז אויך ארומגעפארן האלטן קאנצערטן אין ענגלאנד, סקאטלאנד און פראנקרייך.
ער איז נפטר געווארן פלוצלונג אום כ"ב ניסן תשי"ד.
שטימע
בערעלע חגי האט געהאט א הויכע לירישע טענאר מיט א בריליאנטענע פאלסעטא און איז געווען א געוואלדיגער זאגער מיט אן אייגנארטיגע ברען און פלאם ווארעמקייט.
קאמפאזיציעס
ער האט איבערגעלאזט אומגעפער פופציג רעקארדירונגען פון זיינע הערליכע חזנ'ישע קאמפאזיציעס פאר אלע געלעגנהייטן, ווי אויך א צאל יודישע פאלקס לידער.
פאמילע
זיינע קינדער, יונה און גדעון האבן געטוהן אין מוזיק, און די טאכטער פריידע שפירא איז געווען א זינגערין.
לינקען
קאַטעגאָריע:חזנים קאַטעגאָריע:לעטישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
משה פרידמאן (גבאי)
קליין|250px|ר' משה פרידמאן המכונה משה גבאי. thumb|ר' משה פרד"מ משה פרידמאן, באקאנט צווישן סאטמארער חסידים אלס משה גבאי, איז געווען דער לאנג-יעריגער באדינער פונעם לעצטן סאטמארער רבי'ן, ר' משה טייטלבוים זצ"ל, און איז היינט דער גבאי ביים סאטמארער רבי'ן פון וויליאמסבורג ר' זלמן לייב טייטלבוים שליט"א.