cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
טיראנא
לופט
פון טיראנא קען מען פליען קיין אטען, לאנדאן, רימיני, בארי, יאנאווע, רוים, באלאניע, מינכן, פראנקפורט, סטאמבול, ווין און נאך שטעט.
41.33333°N, 19.81667°W
דעפארטמענט פון שטאט פון די פאראייניגטע שטאטן
דער דעפאַרטמענט פון שטאַט פון די פֿאַראייניגטע שטאַטן, אפט גערופן דער שטאַט־דעפאַרטמענט , איז דער אפטייל פון דער אמעריקאנער רעגירונג וואס פירט די אינטערנאציאנאלע באציאונגען פון די פאראייניגטע שטאטן, אזוי ווי דער אויסערן מיניסטעריום אין אנדערע לענדער. מען האט געשאפן דעם דעפארטמענט דעם 27סטן יולי 1789; ער איז געווען דער ערשטער פעדעראלער דעפארטמענט וואס די רעגירונג האט געשאפן.
דער דעפארטמענט ווערט געפירט דורכן סעקרעטאר פון שטאַט, וואס ווערט נאמינירט דורכן פרעזידענט און זיצט אינעם קאבינעט.
דער היינטיגער סעקרעטאר פון שטאַט איז דזשאן קערי.
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
עלמא
עלמאָ (ענגליש: Elmo) איז א פיקטיווער כאראקטער פון די טעלעוויזיע סעריע "סעזאם גאס". ער איז א רויטער מאנסטער מיט זיין אייגענער טייל אינעם פראגראם וואס הייסט "עלמא'ס וועלט". ער איז 3.5 יאר אלט און איז באקאנט פאר זיין לאַך. זיין בעסטע חברטע איז אן אָראַנזשע מאנסטער מיטן נאמען זאָע (Zoë).
עלמא איז ערשטנס געווען נאָר א רויטער מאַפּעט גענוצט אלס א מינאָרע כאראקטער. ער האט נישט געהאט קיין נאמען און איז א מאל גערופן "בייבי מאנסטער". קעווין קלאַש האט אבער באקומען דער מאַפּעט אין די ערשטע 1980ער און האט געגעבן אים א נייע פֿאַלסעט שטימע. דער מאַפּעט איז געווארן גאר פאפולער און האט באקומען דער נאמען עלמא. עלמא רעדט שטענדיק אינעם דריטער פערזאן. צום ביישפיל זאגט ער "עלמא וויל דאס" אנשטאט "איך וויל דאס". עלמא האט א גאלדפיש מיטן נאמען דאָראָטי, שפילט א צאצקע פיאנע און פֿארט אויף א דרייראָד.
אין 1996 איז פארקויפט געווען אן עלמא ליאלקע מיטן נאמען "קיצלען מיר עלמא", וואס איז שנעל געווארן איינער פון די מערסט פאפולערע "סעזאם גאס" שפילכלעך.
וועבלינקען
קאטעגאריע:טעלעוויזיע כאראקטערן
ישראל דימענטן בערזע
קליין|250px|די ישראל דימענטן בערזע די ישראל דימענטן בערזע איז אַ פּריוואַטע פירמע מיט אַ ציבור כאַראַקטער, וואָס נעמט אריין פילע סיבות פאַרקנאַסט אין דער דימענט אינדוסטריע אין ישראל, אַרייַנגערעכנט אימפארטירער, עקספארטירער, מעקלער, שלייפן, שניידן פאלירן און פראצעסירן.
די ישראל דימענטן בערזע איז די גרעסטער און וויכטיקסטער צענטער פון רוי דימענטן האַנדל אין דער וועלט, מיט מער ווי 60 פּראָצענט פון דער גלאבאלער אויסקער געמאכט דורך איר. די דימענט אינדוסטריע איז אַ פערטל פון עקספּאָרטן פון אינדוסטריעלער פּראָדוקציע אין ישראל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראל
אלעזשיר
זײַן הױפּטשטאָט איז אַלזשירס.
אלזשיר איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער, אפריקאנער פארבאנד, אראבישער ליגע און אפעק.
עטימאלאגיע
דער נאמען פונעם לאנד שטאמט פון דער שטאט אלזשירס. דער שטאָט׳ס נאמען שטאמט פון אראביש  (, "די אינדזלען").
מיטל-אלטער
מוסולמענער אראבער פון דעם אומאיאדישן כאליפאט האבן איינגענומען אלזשיר אינמיטן דעם 7טן יארהונדערט, און א גרויסע צאל פון די איינוואוינער האבן פארוואנדלט זייער גלויבונג צו דער נייער רעליגיע איסלאם. נאך ווען דער אומאיאדישער כאליפאט איז איינגעפאלן, זענען ארויסגעקומען פיל לאקאלע דינאסטעס, כולל די אגלאבידן, אלמאהאדן, אבדאלוואדיד, זירידן, רוסטאמידן, כאמאדידן, אלמאראווידן און פאטימידן.
פראנצויזישע קאלאניזאציע (1830-1962)
אין 1830 האבן די פראנצויזן אינוואדירט און איינגענומען אלזשירס מיט א טענה אז מען האט באליידיגט זייער קאנסול. נאכדעם האט אויפגעהערט די אלזשירישע שקלאף־האנדל און ים-גניבות. די באפעלקערונג פון אלזשיר איז געווען 1.5 מיליאן אין 1830. ביז 1875, ווען זיי האבן דערגרייכט א פולשטענדיגן נצחון, זענען בערך 825,000 אלזשירער געהרג׳עט געווארן אין דער מלחמה.
עקאנאמיע
פאסיל-ברענשטאף איז דער פונדאמענט פון דעם לאנדס עקאנאמיע, און ברענגט אריין 60% פונעם בודזשעט און מער ווי 95% פון עקספארט. אלזשיר האט ריזיקע רעזערוון פון נאטירלעכן גאז (צענט אין דער וועלט) און איז פערט אין דער וועלט אין עקספארט.
אלזשיר האט א גרויסן דרויסנדיקן חוב. די עקאנאמיע האט געדאנזשעט צו וואקסן אין 1980 יאר, טיילווייז צוליב דעם רעפארם, געשטיצט דורכן וועלט באנק און דעם פאריזער קלוב, וואס האט געהאלפן אפצאלן דעם חוב. די רעגירונג זוכט אויס וועגן צו פארמינירן די אפהענגיקייט אין נאפט און גאז.
געאגראפיע
אלזשיר האט דעם גרעסטן שטח פון אלע לענדער אין דעם קאנטינענט פון אפריקע (זייט סודאן האט זיך צעשפאלטן). אלזשיר ליגט מערסטנס צווישן די גארטל־ליניעס 19° און 37°N (מיט א קליינעם טייל וואס איז צפון פון 37°N און דרום פון 19°N), און צווישן מערידיאן־ליניעס 9°W און 12°E.
די בארטנס זענען זייער בערגיק און דאס לאנד האט ווייניג גוטע פארטן. אין דעם געגנט וואס איז דרום פונעם בארטן, וואס ווערט גערופן דער "טעל אטלאס", איז פאראן פרוכפערע באדן. דרום פונעם טעל געפינען זיך די אטלאס בערג און דער סאהארא מדבר. דער העכסטער פונקט איז בארג טאהאט (3,003 מ).
די הויפט שטעט זענען אלזשירס, אראן און קאנסטאנטין.
קלימאט און הידראלאגיע
אין דעם געגנט, קענען די מיטאג־צייט טעמפעראטורן זיין גוט ווארם א גאנץ יאר. נאכן זונפארגאנג אבער, לאזט די קלארע טרוקענע לופט אז די היץ זאל גיך אוועקגיין, און ביינאכט איז קיל אדער אמאל אפילו פרעסטלדיק.
עס רעגנט גאנץ שיין ביי דעם בארטנס טייל פונעם טעל אטלאס, פון 400 ביז 670 מ״מ א יאר, מער צו מזרח ווי צו מערב. דער גרעסטער אפזעץ איז אין צפון טייל פון מזרח אלזשיר, טייל יארן אפילו 1000 מ״מ. מער אין לאנד אריין רעגנט עס נישט אזוי פיל.
אלזשיר האט זאמד דיונעס צווישן די בערג. אין די דאזיגע געגנטן ווען עס בלאזט די ווינט א סך, קען די טעמפעראטורן דערגרייכן ביז 43.3°C.
בעלי־חיים און געוויקסן
א טייל פון די בעלי חיים לעבן גאנץ נאנט צו ווי מענטשן וואוינען. די מערסט געזען בהמות זענען ווילדע וואלד-חזירים, שאקאלן און הערשן; אמאל זעט מען אויך פוקסן און זשערבאעס. דער בערבערהירש באוואוינט די געדעכטע פייכטע וועלדער אין די צפון־מזרח שטחים. אויך זענען פאראן פארשידענע זגאלן פון פויגלען.
די איינציגע זגאל פון מאלפעס אין לאנד איז די בערבער-מאלפע. אין די האלב-טרוקן געגנטן טרעפט מען שלענג, יאשטשעריצעס און נאך רעפטילן.טייל זגאלן זענען היינט אויסגעשטארבן, כולל בערבערלייבן, אטלאס-בערן און מערב-אפריקאנישע קראקאדילן.
אין צפון פון לאנד וואקסן איילבירט ביימער, דעמבן, צעדערביימער און אנדערע נאדלביימער. די בערג אנטהאלטן גרויסע וועלדער פון אלעמאל-גרין ביימער (ירושלים-סאסנע, וועכאלטער) און טייל אפפאלנדיקע ביימער. פייגנביימער, אייקאליפטן, אגאוון און פארשידענע פאלמעס וואקסן אין די ווארעמערע געגנטן. וויינשטאקן וואקסן ביים בארטן.
פאליטיק
קליין|די פאלקס־נאציאנאלע פארזאמלונג|טעקסט= דער ראש מלוכה איז דער פרעזידענט פון אלזשיר, וועמען מען דערוויילט אויף א קאדענץ פון פינף יאר. אמאל האט דער פרעזידענט געמעגט דינען נאר צוויי קאדענצן פון פינף יאר, אבער אום 11טן נאוועמבער 2008 האט דער פארלאמענט אויפגענומען אן ענדערונג צו דער קאנסטיטוציע וואס האט אוועקגעמאכט די לימיטאציע. אלזשיר האט אלגעמיינע שטימרעכט ביי 18 יאר אלט. דער פרעזידענט איז דער הויפט פון דער מיליטער, פון דעם ראט פון מיניסטארן און פונעם הויך־זיכערהייט ראט. ער באשטימט דעם פרעמיער מיניסטער וואס איז אויך דער ראש פון דער רעגירונג.
דער אלזשירישער פארלאמענט האט צוויי קאמערן; דאס נידעריגער הויז, די ״פאלקס־נאציאנאלע פארזאמלונג״, האט 462 מיטגלידער וואס ווערן געוויילט דירעקט אויף א קאדענץ פון פינף יאר, און דאס העכערע הויז, דער ״ראט פונעם פאלק״, האט 144 מיטגלידער וואס דינען אויף א זעקס־יעריגן קאדענץ, פון וואס 96 מיטגלידער ווערן אויסגעוויילט דורך די לאקאלע פארזאמלונגען און 48 ווערן באשטימט דורכן פרעזידענט.
די לעצטע וואלן זענען פארגעקומען מיי 2012, און די אינטערנאציאנאלע קאנטראלירער האבן געהאלטן אז זיי זענען געווען פריי. אין די וואלן האט דער נאציאנאלער באפרייאונג פראנט געוואונען 221 מאנדאטן, די נאציאנאלע דעמאקראטישע זאמלונג האט געוואונען 70, און דער איסלאמישער גרינער אלזשיר אליאנץ האט געוואונען 47.
אדמיניסטראטיווע אפטיילונגען
אלזשיר איז צעטיילט אין 48 פראווינצן, 553 דיסטריקטן און 1,541 מוניציפאליטעטן.
עקאנאמיע
א כוואליע פון עקאנאמישע פראטעסטן אין פעברואר און מערץ 2011 האבן געטריבן די אלזשיר רעגירונג צו געבן מער ווי $23 ביליאן אין פובליקע סובווענצן און רעטראאקטיווע העכערונגען אין געהאלט און בענעפיטן. פובליקע אויסגעבן איז ארויף מיט 27% י יאר די לעצטע פינף יאר.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לענדער אין אפריקע קאַטעגאָריע:צפון אפריקע
פאנטאסיא (פילם)
פֿאַנטאַסיאַ (ענגליש: Fantasia) איז דער דריטער אנימירטער פילם וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני פראדוקציעס.
"פֿאַנטאַסיאַ" אנטהאלט אכט קלאסישע מוזיק קאמפאזיציעס. איין פון זיי איז פון "די רייט פון פריליג" פון איגאר סטראווינסקי. עס דערציילט פון דאס לעבן אויפן ערד פלאנעט איידער דער אומברענג פון די דינאזאווער. אן אנדערע באקאנטע שאפונג באנוצט אין דער פילם איז "טאקאטא און פוגא אין רע מינאר" פון יאהאן זעבאסטיאן באך. איין אפטיילונג מיט א גריכישע מיטאלאגיע טעמע, "די פאסטאראלישע סימפאניע", איז רעדאקטירט געווארן אראפצונעמען קענטאווערס ווייל זיי זענען געטראכט געווען אלס ראסיסטישע סטערעאטיפן פון טונקל-הויטיגע מענטשן.
א המשך-פילם מיטן נאמען "פֿאַנטאַסיאַ 2000" איז באפרייט געווארן אין 1999.
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע פילמען קאַטעגאָריע:מוזיקפילמען קאַטעגאָריע:דיזני אנימירטע פילמען
קנאבל
לינקס|קליין|250px|קנאבל Allium sativum דער קנאבל איז א זגאל אין דער ציבעלע פאמיליע Alliaceae. ער איז א קרוב צו ציבעלע, פארע-ציבעלע און שאלאט. זייט דער געשיכטע פון דער וועלט ניצט מען קנאבל סיי צו קאכן סיי אלס מעדיצין. קנאבל איז גוט פאר בלוטדרוק, ביינער און האט א סאך וויטאמינען. ער האט א באוואוסטן שארפן פיקאנטן אראמאט וואס ווערט אלץ זיסער מיט קאכן. א קנאבל ווערט צעטיילט אויף אסאך ציינדלעך. מען קען איינזייען די ציינדלעך אדער מ'עסט זיי, רויעהייט אדער געקאכט. די בלעטער און בלימעלעך זענען אויך עסעוודיג ווען דער פלאנץ איז נאך יונג. די דרויסנדיקע הייטלעך וואס זענען ווי פאפיר און די קליינע ווערצלען עסט מען נישט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:געווירצן
אגרת לנבוכים
אגרת לנבוכים איז א ספר וואס זיין צוועק איז מעורר צו זיין די א"י אידן צו האלטן מצות שמיטה. דאס ספר איז ארויסגעגעבן געווארן דורך יצחק יחיאל הכהן גראס פון די פאראייניגטע שטאטן אין יאר תשי"ח ערב שנת השמיטה.
שרגא פייוויש שנייבאלג
הרב שרגא פייוויש שנייבאַלג (נפטר כ' סיון תש"ס) איז געווען א רב אין וויזשניץ און שפעטער יארן לאנג רב פונעם וויזשניצער שטיבל אין סטאמפארד היל, לאנדאן.
אגרת לנבוכים
ער האט עס געדרוקט אין ירושלים בדפוס ורדי.
שרגא פייוויש שנייבאלג
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן צו זיין טאטע הרב דוד צבי שנייבאַלג און זיין מאמע מרת שרה באַבטשא. ער איז געווען אבד"ק וויזשניץ און שפעטער געווארן אויפגענומען אלס רב דקהל ״אהבת ישראל וויזניץ״ אין לאנדאן דורך זיין רבי׳ן רבי חיים מאיר האגער פון וויזשניץ, וואו ער איז געווען רב מער פון 40 יאר.
ער האט חתונה געהאט מיט מרת פראַדיל טאכטער פון הרב משה מונד אבד"ק מיקולייעוו.
אגרת לנבוכים
דאס ספר אנטהאלט צוויי און זיבעציג זייטן.
שרגא פייוויש שנייבאלג
לעבנסגעשיכטע
ער איז אוועק כ' סיון תש"ס (שנת שרג"א המאי"ר) און ער ליגט אין דעם ענפילד בית החיים אין לאנדאן.
אגרת לנבוכים
אנדערע ספרים פון יחיאל יצחק הכהן גראסס
געדרוקט בדפוס חורב אין ירושלים אין יאר תשי"ט.
שרגא פייוויש שנייבאלג
קינדער
הרב שרגא פייוויש און זיין רעביצין מרת פראדיל האבן צוזאמען געהאט עלף קינדער. זיי זענען ווי פאלגנד:
אגרת לנבוכים
אנדערע ספרים פון יחיאל יצחק הכהן גראסס
ער האט ארויסגעגעבן דעם ספר אלס אפענטפער קעגן די מערערים אויף אים און אויף די שלש תשובות פון רבי יואל טייטלבוים פון סאטמאר. אין דער הקדמה שרייבט ער אז די פאלגנדע גדולים האבן ערהאלטן זיין ספר אגרת לנבוכים און זיי האבן עס אויסגעלויבט:
שרגא פייוויש שנייבאלג
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
אגרת לנבוכים
אנדערע ספרים פון יחיאל יצחק הכהן גראסס
ער שרייבט אז דער טשעבינער רב האט געהייסן מפרסם זיין אין זיין נאמען אז ער האלט ווי זיין ברודער רבי נחום מדאמבראוו, וואס זיין שיטה ווערט מבואר אין ספר הרידב"ז אויף שביעית.
אויך האט ער דארט א בריוו פון קוממיות'ער רב וואס איז אים שטארק מחזק.
ביי ענדע ברענגט ער צוויי בריוו וואס ער האט געשיקט צו הרב ישראל זאב מינצבערג אים אפצוענטפערן אויף זיינע תשובות.
און ער ענדיגט מט א אחרית דבר אז מען באשמוצט אים אין אלע צייטונגען.
דאס ספר אנהאלט איין און פופציג זייטן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
אנא מארגאלין
אַנאַ מאַרגאָלין איז דער פּעננאָמען פֿון רויזע האַרנינג לעבנסבוים (1887–1952), אַ יִידיש־שפּראַך שרײַבערין.
אַנאַ מאַרגאָלין איז געבוירן געװאָרן אין בריסק, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלאַרוס) אין 1887 צו מנחם לעבנסבוים און זיין ווייב דבורה לאה (ראזנבלום). איר טאַטע איז געווען אַ חסיד און שפּעטער אַ משכיל און ציוניסט, אַנאַ האָט זיך געלערנט וועלטליכע שטודיעס און העברעיש. זי איז צום ערשטן מאָל געקומען קיין ניו־יאָרק אין 1906 און האָט געוואוינט דאָרטן נאָך 1913. דאָרטן האָט זי געשריבן דאָס רוב פֿון איר פּאָעזיע.אַנאַ מאַרגאָלין איז געװען פֿאַרבונדן סײַ מיט דער פּאָעט גרופּע ″די יונגע″ און סײַ מיט די אַנדערע פּאָעטן אין ניו־יאָרק, ″אין זיך″.
אין איר לעבן איז אַרויסגעקומען נאָר איין בוך פון אירע לידער, װאָס הייסט סתם ″לידער″ (1929). אין 2008 האט שירלי קומאָװע איבערגעזעצט אויף ענגליש אַלע אירע פּאָעזיע אין אַ נײַע בוך, ″Drunk from the Bitter Truth″ װאָס האָט אַלע לידער פֿון ″לידער″ און נאָך לידער װאָס זײַנען געװען קיינמאָל נישט ארויסגעגעבן.
איר דריטער מאן איז געווען ראובן אייזלאנד.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
אהרן פרידמאן (באיאן)
רבי אהרן פרידמאן זצ"ל (ה'תר"ן - י"ג חשוון ה'תש"ב), פון באיאן און טשערנאוויץ.
אפשטאם
רבי אהרן איז געבוירן אין באיאן אין יאר ה'תר"ן, צו זיין פאטער הרב מנחם נחום פרידמאן פון באיאן-טשערנאוויץ, א זון פון הרב יצחק פרידמאן, פון באיאן, א זון פון הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב מרדכי פייבוש פרידמאן, פון הוסיאטין.
רבנות
ביי די ערשטע וועלט קריג אין יאר ה'תרע"ד איז רבי אהרן אנטלאפן צוזאמען מיט זיין פאטער און זיידע קיין וויען. נאך זיין זיידען'ס פטירה אין יאר ה'תרע"ז, ווען זיין פאטער האט אנגעהויבן פירן זיין רביסטעווע אין טשערנאוויץ איז רבי אהרן געווען דעם פאטער'ס רעכטע האנט. נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תרצ"ו האט רבי אהרן נישט געוואלט איבערנעמען די רביסטעווע, הערשט אין יאר ה'תרח"ץ האט ער זיך געלאזט צורעדן און אנגעהויבן פירן רביסטעווע.
הסתלקות
אין יאר ה'תש"ב זענען די נאציס ימ"ש אריין קיין טשערנאוויץ, און שמחת תורה איז רבי אהרן פארשיקט געווארן צוזאמען מיט אלע יידן, ווען זיי זענען אנגעקומען נעבען אוודאווקא, איז רבי אהרן קראנק געווארן און איז נפטר געווארן י"ג ניסן ה'תש"ב.
רעפערענצן
אהרן אהרן קאטעגאריע:גדולי ישראל אין וויען
סעלין דיאן
זי הייסט איינע פון די בעסטע זינגער אויפ'ן וועלט - אינעם היינטיגן גענעראציע.
ר"י הזקן
מעו האט איהם גערופן הזקן (יודיש: דער אלטער) כדי אונטערצושיידן פון רבי יצחק בן אברהם וועמען מ'האט גערופן ר"י הבחור.
איבער דעם פונקטליכן יאר פון זיין געבוירן און פטירה, איז פאראן פארשיידענע ווערסיעס.
פאמיליע
ער איז א אייניקל פון רבי שמחה פון וויטרי און פון זיין מאמע'ס זייט פון רש"י.
זיין זון רבי אלחנן איז גע'הרג'עט געווארן אויף קידוש השם אין יאהר ד'תתקמ"ד.
זיינע תלמידים
קאטעגאריע:בעלי התוספות קאטעגאריע:אייניקלעך פון רש"י
נאפאלי
נאפאלי איז א שטאט אין דרום איטאליע וואס איז מער ווי 2500 יאר אלט. פון 1282 ביז 1816 איז זי געווען די הויפטשטאט פונעם קעניגרייך פון נאפאלי. היינט איז זי די צווייטע גרעסטע שטאט אין איטאליע מיט א באפעלקערונג פון 3.8 מיליאן מענטשן.
קיך
נאפאלי ווערט גערעכענט די היים פון פיצא. אריגינעל איז דאס געווען א מאכל פאר ארעמעלייט, אבער אונטער פערדינאנד דער פערטער איז עס געווארן פאפולער ביי די העכערע קלאסן. ווען די קעניגין מארגעריטא פון סאוווי האט באזוכט די שטאט האט מען געגעבן א נאמען צו דעם מארגעריטא פיצא. דער נאפאלישער פיצא ווערט געבאקן אין א האלץ אויוון, און די אינגרעדיענטן זענען קאנטראלירט לויטן געזעץ זייט 2004, און דארפן איינשליסן ווייצן מעל פון טיפ "00", הייוון, נאטירלעכע מינעראל וואסער, געשיילטע טאמאטעס אדער פרישע טשערי טאמאטעס, מאצארעלא קעז, ים זאלץ און עקסטרע שמן־זית (בוימל פון איילבירטן).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין איטאליע
אמעריגא וועספוטשי
אמעריגא וועספוטשי ; (9טן מערץ, 1454 – 22סטן פעברואר, 1512) איז געווען אן איטאליענישע אויספארשער, נאוויגאטאר און קארטאגראף.
די וועלט האלט אז דער קאנטינענט אמעריקע איז גערופן אויף זיין נאמען.
וועספוטשי האט געגעבן צו פארשטיין אז די נייע וועלט וואס קאלאמבוס האט אנטפלעקט איז נישט אינדיע נאר א נייער קאנטינענט.
קאַטעגאָריע:איטאליענער קאַטעגאָריע:אויספארשערס קאַטעגאָריע:קאטאליקן
28סטן פעברואר
דעם 28סטן פעברואר איז דער 59סטער טאג פון יאר אין דער ניינטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 306 טעג (307 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
28
קאסמאס שאטל טשאלענדזשער קאטאסטראפע
קליין|די עקספּלאָזיע פֿון טשאַלענדזשער. די קאָסמאָס שאַטל טשאַלענדזשער קאַטאַסטראָפֿע איז געשען דעם 28סטן יאנואר 1986 ווען NASA'ס קאָסמאָס שאַטל טשאַלענדזשער האט עקספּלאָדירט 73 סעקונדעס נאָך די צעשיקונג. אַלע זיבן אַסטראָנויטן זענען אומגעקומען. די סיבה פֿאַר די עקספּלאָזיע איז געווען צוליב אַן O-רינג וואס איז געבראָכן אין דער רעכטער פֿאַרגיכערונג ראַקעטע. בעת די צעשיקונג, הייסע גאַזן האבן געגאנגען ארויס פֿון דער O-רינג, וואס האט צעשטערט די שאַטל.
פּראָבלעמען איידער צעשיקונג
דער מאָרגן פֿון די שאַטל'ס צעשיקונג איז געווען זייער קאַלט. די טשאַלענדזשער'ס אינזשענירן האבן באַגרינדט אַז זי זאָל נישט ווערן געשיקט ווייל די טעמפּעראַטור איז געווען 31° פֿאַרענהייט (-1° צעלזיוס) און די O-רינגען וואָלט נישט פֿאַרשליסן זיך ווי געהעריק אויב די טעמפּעראַטור איז געווען מינוס 53° פֿאַרענהייט (12° צעלזיוס). די NASA קאָמאַנדירן האבן קעגנגעשטעלט זיך און געזאגט אַז די ספּייר O-רינג וואָלט אַרבעטן.
אַן אַנדערער פּראָבלעם איז געווען אַז די טעמפּעראַטור איז געווארן אַזוי נידעריק אַז אייַזצאָפּנס זענען געווען אויף עטלעכע טיילן פֿון די טשאַלענדזשער.
מאַנשאַפֿט
קליין|די טשאַלענדזשער אַסטראָנויטן.
זעט אויך
טשאלענדזשער
רבי יחיאל פון פאריז
רבי יחיאל בר יוסף הלוי מפארישי (נפטר י"ד ניסן) איז געווען פון די בעלי התוספות און פון די חשובע רבנים אין זיין דור. מען האט איהם גערופן דער חסיד.
לינקען
קאטעגאריע:בעלי התוספות קאטעגאריע:פראנצויזישע רבנים
מירער ישיבה
200px|קליין|לינקס| בית ישעיה בנין פון מירער ישיבה אין [[בית ישראל (געגנט)|בית ישראל]]
מירער ישיבה איז געווען א ישיבה געגרינדעט אינעם שטעטל מיר אין דער ליטע (היינט בעלארוס). די מירער ישיבה איז געגרינדעט אין יאר תקע"ה דורך רבי שמואל טיקטינסקי.
היינט איז דא א מירער ישיבה אין ירושלים מיט 8000 תלמידים, די גרעסטע ישיבה אין דער וועלט, וואס האט א פיליאל אין בראכפעלד, מודיעין עילית. אויך איז דא א מירער ישיבה אין ברוקלין, ניו יארק.
די ישיבה ביז דער ערשטער וועלט מלחמה
די מירער ישיבה איז געגרינדעט אין יאר תקע"ה דורך רבי שמואל טיקטינסקי. נאך דער פטירה פון הרב שמואל טיקטינסקי האט געדינט זיין זון אברהם ווי ראש ישיבה, אבער ער איז יונגערהייט אוועק. נאך אים איז זיין ממלא מקום געווען הרב יוסף דוד אייזנשטאט (נפטר אין תר"ו (1846), און נאך אים האט געדינט דער צווייטער זון פון דעם גרינדער פון דער, הרב חיים לייב טיקטינסקי, ביז תרנ"ט (1899). אין יענער תקופה האט דערגרייכט די צאל תלמידים צו 120.
אין תרנ"ט (1899) איז הרב אליהו ברוך קאמאי, שטאטס רב פון מיר, געווארן ראש ישיבה, און ער איז געבליבן אין דעם אמט ביז תרע"ז (1917). אין תרס"ז (1907) האט מען באשטימט זיין איידעם הרב אליעזר יהודה פינקל פאר א ר"מ אין ישיבה, און נאך זיין שווערס פטירה איז ער געווארן ראש ישיבה צוזאמען מיט זיין שוואגער הרב אברהם צבי קאמאי. אין דער תקופה האט די ישיבה ארויסגעזען אין לערנען מוסר, דורך דער השפעה פון רבי אליעזר יודל און דעם משגיח הרב ירוחם לייבאוויץ.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה
שפעטער בשעת דעם ביטערן חורבן אייראפע וואס האט באטראפן דאס אידנטום מיטן אויסברוך פון דעם צווייטן וועלט קריג האבן זיך אנגעשלאסן דערין נאך עטליכע ליטווישע ישיבות און געווארן איינגעשמאלצן אלס איין גרויסע ישיבה און אזוי ארום צוזאמען מיט זיי זיך ארויסגעראטעוועט מיט אויסטערלישע נסים דורך'ן אריבערפארן קיין רוסלאנד אלס טוריסטן. אדר תש״א זענען זיי אנגעקומען אין וולאדיוואסטאק. אויך דארטן האט זיי די רוסישע רעגירונג זיי געטשפעט ביז מ׳האט זיי דערלויבט ארויפגיין אויף דער שיף. דערנאך פון דארטן קיין יאפאן און דערנאך אריבער צו שאנכיי און זיך דארטן אויפגעהאלטן ביז צום סוף פונעם קריג, אזוי איז אויסגעקומען אז תיכף נאך דעם קריג איז דאס אויטאמטיש געווען די גרעסטע ישיבה פון די ליטווישע קרייזן, דעם טיטול וואס זי האלט נאך אן היינט א קנאפע 70 יאר שפעטער.
מירער ישיבה אין ברוקלין
נאכן קריג זענען טייל תלמידים געפארן קיין אמעריקע ווי די ישיבה האט זיך פונדאסניי אוועקגעשטעלט אונטער דעם משגיח נאך פון דערהיים רבי אברהם קאלמאנאוויטש ז"ל (וואס האט שוין אינמיטן דעם קריג אזוי אסאך אנדערע צ.ב.ש. רבי אהרן קאטלער ז"ל געפליכטעט קיין אמעריקע, און ער איז געווען דער ראש פון דעם וועד הפועל וואס די ישיבה האט אויפגעשטעלט אין דער וועלט וואס האט זיי געשאפן פינאנצן אז זיי זאלן האבן פון ווי צו לעבן אי די פינסטערע צייטן) און עס איז פון דעמאלטס אן ביזן היינטיגן טאג באזירט און פלעטבוש אויף אוישן פארקוועי.
מירער ישיבה אין ירושלים
קליין|250px|די "בית שלום" געביידע פון דער מירער ישיבה אין [[בית ישראל (געגנט)|בית ישראל]] אבער דער גרעסערער טייל איז ארויף געפארן קיין ארץ ישראל ווי זיי האבן זיך פריש אוועקגעשטעלט אין ירושלים אונטער דער השפעה פון ר' חיים שמואלעוויטש (ר' יחזקאל לעווינשטיין דער משגיח איז נאכן קריג אויפגענומען געווארן אלס משגיח אין דער בארימטער פאנאוועזשער ישיבה וואס געפונט זיך אין בני ברק), און נאך ביזן היינטיגן טאג איז זי בארימט אלס דער גרעסטער מקום תורה וואס די וועלט פארמאגט מיט נאנט צו זיבן טויזנט תלמידים. די תלמידים קומען פון צענדליקע לענדער אין דער וועלט. מער ווי דריי טויזנט זענען פון די פאראייניגטע שטאטן און 800 פון ענגלאנד.
די ישיבה אין ירושלים איז צעשפרייט איבער עטלעכע געביידעס.
אין "בית שלום" געפינט זיך דער בית המדרש פונעם "דף" פראגראם, וואו מען לערנט יעדן טאג א בלאט גמרא. דער פראגראם ווערט געפירט דורך הרב יוסף גוטפארב. אויך אין דעם בנין לערנען די וואס גייען צום שיעור פון רבי אשר אריאלי, וואס ער זאגט טאג טעגלעך פאר מער ווי 500 מענטשן. "בית שלום" האט אויך אינטערנאטן און אן עס־זאל.
אין תשס"ה האט מעט געווידמעט דאס בניין "בית ישעיה" וואס האט 1500 פלעצער צו לערנען, און נאך דערצו אויך עס־צימערן און אן אינטערנאט. די געביידע האט צוויי בתי מדרשים. "וואלמארק" באדינט בעיקר אמעריקאנער בחורים, אונטער רבי ניסן קאפלאן און רבי משה אהרן פרידמאן. אין דעם "בית ישעיה" בית מדרש לערנען אייראפעישע בחורים, פון ענגלאנד, פראנקרייך און בעלגיע, ווי אויך דער חסידישער ראם אונטער דער פירערשאפט פון רבי אליעזר יהודה פינקל, וואס איז היינט געווארן דער ראש ישיבה.
"בנין פרידמאן" איז א בית מדרש וואו פיר הונדערט ישראלדיגע יונגעלייט און בחורים לערנען. אלע מוזן האלטן פעסטע סדרים; די פלעצער אין דעם בית מדרש ווערן אויסגעטיילט אין אנהייב יעדן זמן צו די וואס האבן געהאלטן גוט די אלע סדרים אין דער פריערדיקן זמן. די חבורה איז אויפגעשטעלט געווארן דורך הרב מרדכי יפה (זון של הרב דוב יפה). די רבנים פון דעם פרידמאן בית המדרש זענען הרב יעקב שמואלעוויטש, וואס זאגט דעם "שיעור כללי" אין דעם בית המדרש, הרב ישעיה פינקל (זון פון הרב נתן צבי פינקל) און הרב שלמה שפיצער.
אין מיר איז דא מער בחורים ווי זיצן און שטענדערס, ס'איז ספעציעל אזוי אויסגעשטעלט אז מ'זאל דארפן קומען און כאפן א פלאץ, ס'האט פונקטלעכע הלכות וויאזוי ס'ארבעט, חזקה, כל דאלים גבר... איינע פון די געזעצן איז אז אויב קומט מען אן נאך ניין דרייסיג האט מען נישט קיין שום רעכט אויף קיין פלעצער, איז כאפט מען א פלאץ 9:29 און ווען דער בעל החזקה קומט אן א מינוט שפעטער שלאגט מען זיך ארום אויב ס'איז שוין 9:31 אדער נאך 9:30.
חסידישע חבורות
נאכדעם איז דא רבי איטשע מאיר שטערנבוך, אן אנהענגער פון דער באבוב 45 קהילה, א זון פונעם רב פון באבוב 45 בית מדרש אין ירושלים, ער האט א חבורה פאר זיך אין דער ווייבער שול פון בית שלום, פונקט אינמיטן, דארט איז געווען ארום 200 זיצן רוב איז געווען ליטווישע, לעבן ר' איטשע מאיר'ס ווינקל איז געזעצן א חבורה'לע פון בעלי תשובה, ס'גייט געווענטליך אז מ'בעט דעם מגיד שיעור איך קען קומען אין דיין חבורה און ער זאגט געווענליך יא, אבער ר' איטשע מאיר קען אפזאגן. רוב ראשי חבורות פלעגן ארבעטן בבחינת בית הילל מ'פלעגט זיך איינשרייבן זיי פלעגן גרינג אנעמען און אויב מ'האט געזען אז משטעלט זיך צו האבן זיי געגעבן א פלאץ, אבער ר' איטשע מאיר איז געווען מער אזא בית שמאי סטיל ער האט נישט געוואלט אנעמען יעדן, האט ער גענומען אזא צוגאנג אז נאר די וואס האבן עס געמיינט ערנסט זענען געקומען צו אים אנדערע זענען נישט געקומען און אפילו טאמער יא זענען זיי אוועקגעגאנגען קורצליך נאכדעם, ער האט געקענט פיין אריינפליקן בחורים.
אין די חבורה איז אויך געווען א שואל ומשיב ר' בנציון סטעמפל א שמייכלדיגע אינגערמאן פון באבוב 45 וואס האט זיך אביסל פארגעקוקט, ר' איטשע מאיר פלעגט געבן א שיעור צוויי מאל א וואך פאר א שעה, די שיעור איז געווען א מחזה הוד, ר' איטשע מאיר האט זיך געהאלטן פאר א קאלעגע ממש פאר ר' אשר אריאלי, און ער האט פרובירט אים אביסל נאכצומאכן, אזוי ווי ר' אשר פלעגט פארלערנען אין א שטארק צושטופטע בית מדרש, האט ער געטון די זעלבע פארגעלערנט אין א פיצעלע שטיבל אונטער בית מנחם.
אין די שטיבל וואלט אריינגעגאנגען אין נארמאלע אומשטענדן פערציג מענטשן צאמגעשטופט, איז אנפאנג זמן אריין ארום זיבעציג חברה, ס'איז געווען עטליכע בענק און אסאך פלאסטיק בענקליך אויסגעשפרייעט ווי ס'איז געווען אן אינטש פלאץ אריינגעשטופט ציווישן די פוס, ממש ווי סארדינס, דער לעצטער איז די מגיד שיעור איינגעקומען און זיך געשטעלט ביי זיין שטענדער לעבן די טיר און מ'האט געגעבן אזא האק צו די טיר זיכער צו מאכן אז קיינער פאלט נישט ארויס פון גרויס דרוק.... פארשטייט זיך חנוכה צייט איז שוין געווען סאך מער פלאץ... אגב חנוכה האט ער געטיילט חנוכה געלט פאר ווער ס'איז געקומען צום שיעור, ליגט מיר אין קאפ אז ער האט געגעבן 50 שקל וואס איז א סכום נכבד פאר א בחור און פאר א מגיד שיעור צו טיילן פאר א האלבע עולם, די אנדערע האלב איז נישט אנגעקומען חנוכה כמובן...
דער מגיד שיעור פלעגט געבן א שיעור וואס ס'איז געגאנגען פייער, ס'איז געווען אויף די ליטווישע סטייל לומדות אבער מיט א ברען אז ס'האט געפלאקערט, די מגיד שיעור איז אזא ברייטער געשטעל גרויסע פלאמעדיגע באקן און א פולע בארד מיט א פיינעם שטימע, ווען ער האט געפרעגט א קשיא האט עס אפגעדונערט, ווען ער האט געהאט א שטארקע חידוש האט זיך זיינע באקן אויפגעבלאזן מיט א פייער ס'האט ערפילט די גאנצע חלל פונעם צימער (די ביסל חלל וואס איז געבליבן...)
ער פלעגט ליב האבן ארייציווארפן בקיאות אין ענגליש, ווי צו ווייזן פאר די אמעריקאנע ווי גוט ער קען, ס'איז געזעצן א עלטערע ליטווישע אידל וואס פלעגט לערנען מיט א בחור, יענער פלעגט אריינפרעגן מיט א שטארקע ליטווישע אקצענט, און ר' איטשע מאיר פלעגט אים ענטפערן מיטן זעלבן אקצענט... איך ווייס נישט פארוואס יענער האט נישט ביים צוריקענטפערן נאכגעמאכט ר' איטשע מאיר...
ער פלעגט פירן א סעודת שבת איין אדער צוויי מאל א זמן ווי אויך איז מען געפארן אויף א שבת התוועדות אין טבריה וואס די ישיבה האט באצאלט, אבער ער האט געהאט א ספעציעלע געשמאק צו ברענגען קדם גרעיפ זשוס און גאלדען פלאו זשוסעס, ביי די סעודות פלעגט ער אויפטרעטן מיט זיינע השקפות און מוסר און פארשטייט זיך פיינע ווערטלעך, איין גוטע מעשה וואס ער האט אזוי אראפגעלייגט מיט זאפט ביי די שבת אין טבריה:
ער האט ארויסגעברענגט איבער די נושא פון גאווה, ווי א שלעכטע מידה ס'איז, האט ער פארציילט את חטאי אני מזכיר היום, ער האט גערעדט אפענהארציג זאגנדיג אז ער פלעגט אמאל שטארק ליידן אויף גאווה, ער האט פארציילט ווי ווייט ס'איז געגאנגען, ער איז געווען א מגיד שיעור אין סאדיגורא ישיבה (אין ירושלים דאכצעך מיר), ער פלעגט זיך רופן מרמ"י סאדיגורא, און ער האט עס גענומען זייער ערנסט, ער איז אלץ ארומגעגאנגען מיט צוויי גרויסע ספרים אין די האנט א ר' חיים מיט נאך איינס, ער האט עס ממש קיינמאל נישט אראפגעלייגט, זיין ווייב האט אים אמאל געזאגט אז ס'איז א שאד אז דו זאלסט זיך אזוי שלעפן, איך קען דיר עס צונייען צו דיין רעקל.... ויהי היום און זיין שוואגער אין בני ברק האט געמאכט א ברית און ער האט אים געליידענט צו די שמחה, ער האט אזוי געקלערט צו זיך אז מסתם וועט ער מיר שיקן א קאר אפצונעמען אזא חשובע מגיד שיעור ווי ער, אבער זיין שוואגער האט נישט געאפערט האט ער בלית ברירה געדארפט גיין מיט די באס, ביי די ברית האט ער פארשטאנען אז סנדקאות וועט ער טאקע נישט באקומען אבער א גרעסערע כיבוד וועט מען אים זיכער געבן, ער איז "מ"רמי ישיבת סאדיגורא ווען מען אים זיכער געבן "מ"הכיסה אדער "מ"הסנדק, למעשה הערט ער ווי די שמש שרייעט אויס איטשע מאיר שטרנבוך חיקה! ער האט זיך ווייטער געבליקט אינעם ספר וואס ער האט געהאלטן ווי כאילו נישט אים מיינט מען, איז געווען דארט א עלטערע גאליציאנע אידל וואס האט דאס באמערקט און האט זיך אנגערופן בקול רעש גדול, איטשע מאיר! מיט אזא גאליציאנישע אקצענט וואס ר' איטשע מאיר האט אזוי זיס נאכגעמאכט, איטשע מאיר פאסט דיר נישט צו זיין חיקה?! ער האט פרובירט צו איגנארן אבער דער איד לאזט נישט נאך, און ער זאגט נאכאמאל איטשע מאיר אזוי חשוב ביזטו שוין פאסט דיר נישט צו נעמען חיקה?! דער גאנצער עולם'ס בליקן איז געווען געווענדעט צו אים ער האט נישט געהאט קיין צוויי ברירות געכאפט א טלית און געלאפן האלטן די בעבי, און אויפן וועג געזוכט א לאך ווי זיך צו באגראבן פאר בושה, ער האט אויסגעפירט אז קודם האט ער נישט געוואלט מוחל זיין דעם איד, למעשה היינט איז ער אים דאנקבאר פאר די לעסאן וואס ער האט באקומען, און דערף שוין נישט די כבוד, היינטיגע צייטן דארף ער נאר די כבוד וואס מ'קען באקומען ווען א תלמיד פארהערט זיך, (עפעס א שמינית שבשמינית איז נאך געבליבן...)
ער האט אמאל געזאגט אז ער האט געטראגן זיינע קינדער זעהן דעם אלטן קאליבער, נישט ווייל ער איז אזוי קלוג ווי שלמה המלך נאר פשוט זיי זאלן זעהן וויאזוי שלמה המלך'ס שטול האט אויסגעקוקט...
מירער ישיבה אין בראכפעלד
קליין|250px|מירער ישיבה אין בראכפעלד רבי שמריהו יוסף פינקל האט אויפגעשטעלט א צווייג פון דער מירער ישיבה (ירושלים) אין "בראכפעלד מאיאנטעק", מודיעין עילית. 600 בחורים לערנען אין דער ישיבה, און נאך 300 יונגעלייט. דער ערשטער ראש ישיבה איז געווען רבי אריה פינקל; היינט איז רבי נועם אלון, איידעם פון רבי נתן צבי פינקל, ראש ישיבה.
ראשי ישיבות
די פריערדיקע ראשי ישיבות זענען געווען:
אין מיר, פוילן: אין מיר און אין ירושלים:
אין ברוקלין:
באקאנטע תלמידים
* קאַטעגאָריע:יידישע פוילישע היסטאריע קאַטעגאָריע:ישיבות אין ירושלים
קיכעלע מאנסטער
קיכעלע מאנסטער אדער קוקי מאנסטער (ענגליש: Cookie Monster) איז א מאַפּעט וואס באווייזט זיך אויף "סעזאם גאס". ער איז א בלויע פארזעעניש וואס עסט גרויסע קוואנטומען עסנווארג, און איז אויך באקאנט פאר זיינע אויסדרוקן ווען ער עסט. ווי זיין נאמען זאגט, זיין מערסט באליבטע עסנווארג זענען קיכעלעך (בפרט שאקאלאד טשיפ). איבער די יארן האט ער געלערנט מער און מער וועגן נארמאלע עסנס-שטייגערס.
ישראל יוסף הורוויץ
רבי ישראל יוסף הורוויץ זצ"ל (ה'תר"ן - י"ז מנחם אב ה'תשכ"ח), ריגליצער רב.
אפשטאם
רבי יוס'עלע איז געבוירן אין יאר ה'תר"ן (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב אלטער אליעזר הורוויץ, רב אין ריגליץ, א זון פון הרב אברהם שמחה הורוויץ, רב אין בארניוו, א זון פון הרב ישראל הורוויץ, רב אין בארניוו, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער מרת מרים א טאכטער פון הרב משה עפשטיין, א זון פון הרב קלונימס קלמן עפשטיין, א זון פון דער גוטער יוד פון ניישטאט.
רבנות
אין יאר ה'תרצ"ב איז רבי יוס'עלע געפארן וואוינען קיין אמעריקא, דארט איז ער געווען רב פון די קהלה בארניוו.
הסתלקות
רבי יוס'עלע איז נפטר געווארן י"ז מנחם אב ה'תשכ"ח.
פאמיליע
רבי יוס'עלע האט געהייראט מרת רבקה א טאכטער פון הרב יצחק הורוויץ, דער סטוטשינער רב. זי איז נפטר געווארן חודש אדר ה'תשל"ח. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו קאַטעגאָריע:בארניוו
מארגארעט טאטשער
מארגארעט הילדא טאטשער, די באראנעסע טאטשער, (13טן אקטאבער 1925 - 8טן אפריל 2013) איז געווען די פרעמיער מיניסטארשע פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך פון 1979-1990, די ערשטע און איינציגסטע פרוי צו האלטן דעם אמט.
טאטשער האט שטודירט כעמיע אינעם אוניווערסיטעט פון אקספארד, און איז שפעטער געווארן אן אדוואקאט.
זי איז געווען פרעמיער אין ענגלאנד אין דער צייט פון דעם אמעריקאנער פרעזידענט רייגן, זי האט זיך צום ערשט באקאנט געמאכט אין דער וועלט ווען זי האט שטרענג רעאגירט ביי די מלחמה מיט ארגענטינא, ווען ארגענטינא האט פארכאפט די פלאקס אינזעלן, ענגלאנד האט גלייך געשיקט אהין מלחמה שיפן און נאך א קורצע צייט האט זיך ארגענטינע געבראכן און איז ארויס פון דארט, אזוי ארום האט ענגלאנד געוואונען דעם פארמעסט.
ביי די מלחמה פון די פאלקלאנד אינזלען האט ארגענטינא פארלוירן איבער זעקס הונדערט סאלדאטן, און די ענדלענדער האבן פארלוירן צווי הונדערט און צוואנציג בערך. אויך לאקאלע מענטשן פון די אינזלן זענען אומגעקומען.
זי ווערט פארעכנט אלס א שטרענגער קאנסערוואטיווער פירער, מען האט זי גערופן די אייזערנע פרוי צוליב איר שטייפקייט, אויפן אינטערנאציאנעלן פארנעם האט זי זייער פיינט געהאט די קאמוניסטן און זי צוזאמעם מיט רייגן האבן געקעמפט קעגן די רוסן אויף טריט און שריט ביים קאלטן קריג, עס איז אנגענומען אז זי האט א גרויסער חלק פאר וואס קאמניניזם איז צוזאמענגעפאלן.
זי איז געשטארבן דעם 8טן אפריל 2013 פון א שלאק.
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון בריטאניע קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
הארארע
האַראַרע איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון זימבאבווע. ביז 1982 האט די שטאט געהייסן סאליסבורי (Salisbury). די שטאט איז א האנדל צענטער פאר טאבאק, קוקורוזע, באוול און ציטרוס פרוכטן. זי האט א באפעלקערונג פון 1,606,000 באוואוינער (2009).
היסטאריע
די שטאט איז געגרינדעט דעם 12טן סעפטעמבער 1890 ווי א פעסטונג מיטן נאמען פֿארט סאליסבורי.
18
אכצן איז געווען א געווענליך יאהר אינעם יוליאנישער קאלענדער וועלכע האט זיך אנגעהויבן שבת מיט 365 טעהג.
אנטארעס
אַנטאַרעס איז א רויטער סופערריז שטערן אין דע ר מילכיגער וועג גאלאקסיע און דער 16טער העלסטער שטערן אין דעם נאכט הימל. מיט אלדעבארא, ספיקא, און רעגולוס איז ער איינער פון די פיר העלסטע שטערן נאנט צום עקליפטיק.
18
געשטארבן
קאטעגאריע:יארן
אנטארעס
קאַטעגאָריע:שטערן
יהושע רוקח (מאכניווקא)
קליין
רבי יהושע רוקח (געב' כ"א טבת תש"ט) איז דער מאכניווקע-בעלזער רבי אין בני ברק זייט תשמ"ח. קליין|250px|רבי יהושע רוקח ער איז א בעלזער אייניקל. א גרויסער טייל פון זיינע חסידים זענען בעלזער חסידים וואס האבן אים אויפגענומען פאר "בעלז-מאכניווקער רבי".
ביאגראפיע
רבי יהושע רוקח איז געבוירן געווארן צו רבי יצחק דוד רוקח פון יעראסלאוו, אן אייניקל פונעם בעלזער רב, רבי ישכר דוב. אלס בחור האט ער געלערנט אין סקווערער ישיבה אין שיכון סקווירא, און אויפגעוואקסן אונטער דעם אויפזיכט און שוץ פון זיין משפחה מיטגליד, רבי יעקב יוסף טווערסקי, דער פריערדיגער סקווערער רבי. ווען ער איז אנגעקומען צום פרק 'האיש מקדש', האט ער געהייראט זיין רעביצין מרת חיה גיטל, טאכטער פון רבי שלום מיכאלאוויטש פון בראדוויל. זיין עלטער פעטער, דער מאכניווקער רבי, רבי אברהם יהושע העשיל, האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער און האט באשטימט זיין נעפע איבערצונעמען די הנהגה, און טאקע נאך זיין פטירה אין יאר ה'תשמ"ח, איז רבי יהושע באקרוינט געווארן רבי און פארזיצער פון דער מאכניווקער דינאסטיע.
נאכדעם וואס איז ער איז געווארן רבי, האבן פילצאליגע בעלזער חסידים וואס האבן פארלאזט דעם בעלזער חסידות און נישט צוגעשטימט אנצונעמען דעם היינטיגן בעלזער רב, רבי ישכר דוב רוקח אלס זייער מנהיג, אויפגענומען רבי יהושע אלס זייער רבי. אין יאר ה'תשע"ו נאך אן אפמאכונג מיט דעם מוטער חסידות בעלזא, האט מען באשלאסן אז דאס חסידות וועט גערופן ווערן מאכניווקא בעלזא, און נישט בעלזא מאכניווקא ווי ס'איז געווען פארדעם. מיט שליסן די אפמאכונג איז געקומען צו ענדע א פיליעריגע מחלוקת וואס האט געהערשט צווישן די צוויי חסידות'ן.
משפחה
רבי יהושע האט געהייראט מרת חיה גיטל, טאכטער פון רבי שלום מיכלאוויטש פון בראד-ראדוויל, זייערע קינדער:
ריטשע
קליין|מרכז|ריטשע ריטשע איז א קליין שטעטל אין די גלילות פון איהעל אין צפון אונגארן לעבן דעם גרענעץ מיט סלאוואקיי.
בשעת די נאצים זענען דארטן אריין געקומען בערך צווישן 60 - 80 אידישע נפשות לויט די לעצט פארבליבענע איבערלעבער.
עס האט געהערשט א גרויס רחבות דארט אין שטעטל ווייל דער בארומטער אקטיאר פון האליוואוד אדאלף צוקער איז א דארטיגער געבוירענער און ער פלעגט קומען דארטן יערליך וויזיטן און ער פלעגט מיטברענגען גרויסע באשטייערונגען און פארטיילן פאר די דארטיגע געזעלשאפט און די פריערדיגע יארן איז דאס געווען א גרויסער האנדלס פלאץ מיט אסאך סוחרים אבער אין די שפעטער יארן פון פאר די קריג איז די שטעטל געווארן אויסגעשפילט און ווען ער פלעגט אהין קומען פלעגן אסאך מענטשן קומען אהין און זיך אנגעבן אז זיי וואוינען דארטן כדי צו קענען נהנה זיין פון זיין מתנת יד
מאנכע האבן נישט געוואלט נעמען פון זיינע ביישטייערונגען ווייל ער פלעגט אייניג איינטיילן צווישן די אידן און להבדיל קריסטן איינמאל ווען ער איז געקומען איז ער געקומען מיט א סוויטע פון פופצן אויטאמאבילן וואס עס איז געווען בכלל א חידוש אן אויטא אין יענע יארן.
קאטעגאריע:שטעטלעך אין אונגארן קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
פארצוימטע באוועגונג
פארצוימטע באוועגונג אדער אפשטעל־באוועגונג אָדער סטאפ־מוישן איז דער עלטסטער וועג צו שאפן אנימאציע, אויך באנוצט היינט.
מען מאכט א בילד פון א סצענע, נאכדעם באוועגט מען די סצענע א ביסל, מען מאכט נאך א בילד, און אזוי ווייטער ביז מ'האט הונדערטער בילדער, וואס מ'ווייזט איינס נאך אנאנד.
קאַטעגאָריע:אנימאציע קאַטעגאָריע:קונסט
מזרח פאטני אונטערגרונט סטאנציע
מזרח פאַטני איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויפן ווימבלדאן צווייג פון דער דיסטריקט ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער אפער ריטשמאנד גאס. די סטאנציע איז אויפן גרענעץ צווישן טראוולקארט זאנעס 2 און 3. .
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 3טן יוני 1889 ווען די דיסטריקט באן (היינט די דיסטריקט ליניע) האט פארלענגערט איר ליניע דרום פון פאטני ברידזש קיין ווימבלדאן. די טייל פון דער דיסטריקט ליניע פון פאטני ברידזש ביז ווימבלדאן איז געווען דער לעצטער צו ווערן געטוישט פון פארע לאקאמאטיוון צו עלעקטרישע באנען, וואס האבן אנגעהויבן אויף דעם טייל ליניע דעם 27סטן אויגוסט 1905.
דינסטן
די דינסט אין די שפיץ שעה׳ן מאנטיג-פרייטיג איז:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
דיסטריבוטיוו
אין מאטעמאטיק און איבערהויפט אין אלגעברע, איז די פארטיילונג געזעץ אדער דיסטריבוטיוו געזעץ אן אייגנשאפט פון בינארישע אפעראציעס, וואס איז א חלק פון דער 'צעטיילונג געזעץ' אין חשבון.
די דאזיקע געזעץ פארבינדט צוגאב צו טאפלונג, און באשטימט אז פאר יעדע דריי נומערן \ a,b,c באשטייט.
מען קען זען א ביישפיל אין דער פאלגנדיקער גלייכונג. דא אין דער לינקער זייט פון דער גלייכונג איז דער פיר געטאפלט מיט צוויי נומערן, מיטן צוויי און מיטן דריי, און אין דער רעכטער זייט איז דער פיר געטאפלט מיט יעדע עלעמענט באזונדער, און די באטרעפונג פון ביידע זייטן פארבינדט מען צוזאם. וויבאלד ביידע זייטן גיבן ארויס דעם זעלבן באטרעף, איז א סימן אז די דאזיקע 'צעטיילונג געזעץ' איז וואר.
קאַטעגאָריע:אבסטראקטע אלגעברע
ראפשיץ
ראפשיץ איז א שטעטל אינעם טאל פונעם וויעלאפאלקע טייך אין דער אונטערקארפאטישע וואיעוואדעשאפט אין דרום־מזרח פוילן, 27 קילאמעטער מערב פון ריישע און 45 קילאמעטער מזרח פון טארנע. ראפשיץ איז די הויפטשטאט פונעם ראפשיץ-שענדישאווער פאוויאט.
נאכן שפאלטן פון פוילן ביזן ערשטן וועלט קריג איז דאס געווען אין מערב גאליציע.
אין 1880 איז די יידישע באפעלקערונג פון ראפשיץ געווען 1,156 און אין 1910 איז זי געווען 1,069.
היסטאריע
ראפשיץ איז געווארן א שטאט דעם 3טן מערץ 1362, ווען דער פוילישער מלך, קאזימיר דער גרויסער האט עס געגעבן שטאט רעכטן.
אין 1564 האבן פיר יידישע משפחות (בערך 30 פארזשוין) געוואוינט אין ראפשיץ. אין סוף פונעם 18טן יארהונדערט איז ראפשיץ געווארן א צענטער פון חסידות ווען רבי נפתלי צבי הורוויץ האט זיך באזעצט אין דער שטאט און אויפגענומען דאס רבנות. בסוף ימיו האט ער זיך געצויגן קיין לאנצהוט, און זיין איידעם רבי אשר ישעיה רובין האט איבערגענומען די רביסטעווע אין ראפשיץ.
ראפשיץ האט געהאט א חשובע יידישע קהילה ביז דער צווייטער וועלט מלחמה.
טראנספארט
דער נענטסטער פליפארט איז ריישע-יאסיאנקע פליפארט, 35 ק"מ מערב פון ראפשיץ.
56px|פוילישער באן ראפשיץ האט א באן סטאנציע אויף דער הויפט מזרח־מערב רוטע, ליניע 91.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:גאליציע
Ropczyce
הויפט זייט/ט' חשוון
ט' מרחשון לינקס|100px|משה מאנטיפיארי
חשוון 09 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ט' בחשוון
אינטערנאציאנאלער טעלפאן-קאד
[[טעקע:CallingCodesWorld.svg|קליין|300פיקס|אינטערנאציאנאלע טעלעפאן-קאדן
]] דער אינטערנאציאנאלער טעלפאן-קאד, גערופן געוויינלעך לאנד-קאד, איז א נומערישער קאד וואס מען ניצט ביים אנדרייען א טעלעפאן נומער אין א פרעמד לאנד.
ווען מען שרייבט א טעלעפאן נומער שרייבט מען א פלוס סימבאל (+) פארן לאנדקאד. דאס באצייכענט אז מען דארף אנדרייען דעם אינטערנאציאנאלן פרעפיקס פונעם לאנד פון וואס מען דרייט אן.
קאַטעגאָריע:טעלעפאניע
בית"ר
180px|קליין בית"ר איז א יוגנט ארגאניזאציע, געגרינדעט דורך זאב זשאבאטינסקי, די ראשי תיבות איז ברית טר'ומפעלדור, אויפן נאמען פון יוסף טרומפעלדאר, וואס איז געפאלן העראאיש ביים באשיצן דאס דארף תל חי.
די ציל פון דער ארגאניזאציע איז אויפצושטעלן א יידישע יוגנט וואס קעמפט פאר א יידישן זעלבסטשטענדיקן לאנד, די בית"ר קעמפער זענען געווארן באוואוסט אלס די אצ"ל אין ישראל, די לח"י, יידישע רעזיסטאנס קעמפער, אין פראנקרייך ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, און מיליטערישע יידישע פאראייניקונג, וואס האט געקעמפט אין דער ווארשעווער געטא.
קאַטעגאָריע:ציוניזם
29סטן פעברואר
דעם 29סטן פעברואר איז דער 60סטער טאג פון אן עיבור־יאר אין דער ניינטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 306 טעג.
געשטארבן
29
אנשי ספרד
בית המדרש אנשי ספרד איז א היסטארישע שול אין בארא פארק, און פון די ערשטע שולן אין בארא פארק. מען רופט די שול די ספרד'ישע שול.
די שול געפינט זיך ביים ווינקל פון פערצנטע עוועניו מיט 45סטע סטריט.
היסטאריע
די שול איז געגרינדעט געווארן אין יאר תרע"ה.
טראצדעם וואס אירע מתפללים זענען געווען אשכנזישע אידן, האט מען גערופן די שול די ספרדישער שול, צוליב וואס מען האט דארט געדאוונט אויף נוסח ספרד.
די שול איז פאר יארן לאנג געווען באקאנט מיט אירע חזנים, צווישן אנדערע האט דער מלך החזנים יאסעלע ראזענבלאט דארט געדאווענט אלס חזן.
אלס רב דינט היינט צוטאגס הרב יחיאל קויפמאן.
קאַטעגאָריע:בארא פארק קאַטעגאָריע:שולן
האמער
left|thumb|250px|אן האמער א האַמער איז אן ארבעט ווערקצייג וואס באניצט צו אריין קלאפן א טשוואק אין שטיין אדער אין האלץ כדי צו באהעפטן צוויי זאכן. נאך אין די אוראלטע צייטן האט דער מענטש שוין זיך באניצט מיט אן האמער כדי צו צערייבן עסנווארג וכדומה.
קאַטעגאָריע:ווערקצייג
מיכאל פירירא די ליאון
מיכאל פירירא די ליאון איז געווען א גרויסער רייכער מאן, א דאקטער און פון די ראשי קהילה פון דער שטאט ליווארנא, איטאליע, אין די יארן תק"ל — תק"ס.
דער חיד"א האט זיך באקאנט מיט איהם נאך ביי זיין ערשטער נסיעה קיין ליווארנא, ער האט אסאך געהאלפן דעם חיד"א, ער האט איהם באצאהלט צו דרוקן זיין ספר ברכי יוסף, דער חיד"א איז איינגעשטאנען ביי איהם אין הויז, און זיינע קינדער האבן געלערענט תורה ביים חיד"א.
ווען דער חיד"א איז פארטיג געווארן מיט זאמלען געלט פאר די ארץ ישראל אידן, איז ער ווייטער איינגעשטאנען ביים דעם עושר מיכאל, דער חיד"א שרייבט: ,הגביר המשכיל המהולל והמשובח סיר מיכאל פירירא די ליאון, איך האב געוואוינט ביי איהם פופצן חדשים, הפליא לעשות עמדי חסדים גדולים, כבוד גדול יתר מאד, הוא וכל בני ביתו (מעגל טוב עמוד 41). אויך שרייבט ער אמאל "נתעלסתי באהבים עם ידיד ואהובי אחי ורעי אנשי חסדי סי' גבריאל וסיר יעקב פירירא והיינו כל הלילה מתענגים (מעגל טוב עמוד 177)..
ווי מען זעהט און אסאך ספרים פונעם חיד"א איז ער געווען א גרויסער שטוף פארוואס דער חיד"א איז געווען באקוועם צו בלייבן אין ליווארנא און איז נישט צוריק געפארן קיין ארץ ישראל, דער חיד"א שרייבט אין זיין ספר צפורן שמיר, סי י"ב, סדר שנהגתי בהקפול שמחת התורה בישיבת מעלת הישיש המשכיל הרופא המובהק הגביר נשא ורם איש חסד כמה"ר מיכל פירירא די ליאון ובניו הגבירים עושי חסד המשכיל כמה"ר גבריאל, והנחמד כמה"ר יעקב".
דער עושר האט אויפגעשטעלט א ישיבה ווי דער חיד"א האט דארט געלערנט אסאך.
רעפערענץ
קאַטעגאָריע:דאקטוירים קאַטעגאָריע:פילאנטראפן קאַטעגאָריע:יידן פון איטאליע
אבבא
אבבא זענען געווארן זייער פאפולער נאך זיי האבן געוואונען דעם אייראָוויזיע געזאַנג קאָנקורס אין 1974. צווישן זייערע שלאגערס זענען געווען "Dancing Queen", "SOS", "Money, Money, Money", "Mamma Mia" און "Waterloo". רוב די לידער זענען געשריבן געווארן דורך אולוועוס און אנדערסאן.
כאטש אז די טרופע איז איידער אפגעשיידט אין 1982 איז איר מוזיק פאפולער ביז היינט. עס ווערט באנוצט אין פילמען אזוי ווי די אויסטראלישע פילמען "די אוואנטורעס פון פריסיליע, קעניגין פונעם מדבר" און "מאַריעל'ס חתונה". די טעאטער פארשטעלונג "!Mamma Mia" איז באזירט געווארן אויף זייער מוזיק, און איז דערנאך אַדאַפטירט געווארן אלס א פילם אין 2008 מיט א המשך פון 2018 מיטן נאמען "Mamma Mia! Here We Go Again".
וועבלינקען
קאטעגאריע:טרופעס קאַטעגאָריע:אייראוויזיע געווינער
19
דאס יאר ניינצן איז געווען א געווענליך יאהר אויף די יוליאנישער קאלענדאר מיט 365 טעהג, וועלכע האט זיך אנגעהויבן אין א זונטאג. קליין|לינקס|רוימישע געלט פון יאהר ניינצן
געשטארבן
קאטעגאריע:יארן
אבן ישראל (קווארטאל)
שמאל|350px|קליין|אבן ישראל קווארטיל אבן ישראל איז דער ערשטער ייִדישער קוואַרטאַל געבויט אין דעם נחלאות קאָמפּלעקס אין ירושלים אין 1875, נאנט צו יפו גאס. איר אייגנאַרטיקייט איז געווען אין דער פאַרשיידנאַרטיקער נאַטור פון אירע איינוואוינער - אשכנזים און ספרדים, צעטיילט אין צוויי גרופּעס, מיטגלידער פון די "לערנערס" און אַרטאַזאַניסטן, רײַך און אָרעם.
רחמים מאלול
250px|קליין|רחמים מלול קליין|מרכז| רחמים מאלול רחמים מאַלול (געבוירן בלועזי; 29סטן אפריל 1946, געבוירן בעברי; כ"ח ניסן אדער כ"ט ניסן ערב ראש חודש אייר תש"ו) איז דער בירגערמייסטער פון רחובות און א געוועזענער כנסת דעפוטאט פון דער ש"ס פארטיי.
אייניקלך
טאכטער מירב חורב (בת 45), חתונה געהאט מיט אלעד חורב, עלטערער דירעקטאָר פון שער הנגב רעגיאָנאל קאָונסיל און מוטער פון דריי זין: אייל חורב, אַ תלמיד אין דער פאַר-מיליטערישער פּריפּעראַטאָרי שולע אין יתיר, עידו חורב, אַן 11 קלאַס. סטודענט אין ישיבת אמי"ת עמיחי אין רחובות, און דער דריטער זון רון חורב, א סטודענט אין דער זעלביקער ישיבה, אין איר פאַך דינט זי ווי וויצע-דירעקטאָרין פון דער ישראל דיגיטאַלער הויפּטקוואַרטיר. קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס קאַטעגאָריע:רחובות קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
תהילים
left|thumb|250px|תהלים הייבט זיך מיט אשרי... קליין|מרכז| ספר תהלים פון דוד מלך ישראל נעים זמירות ישראל תהילים איז דער ערשטער ספר וואס דערעפענט די טייל פון כתובים אין תנ"ך
אנדערשט ווי אלע אנדערע ספרים אין תנ"ך, איז די ספר תהילים כשמו כן הוא, פיל בלויז מיט לויב און געזאנג צו גאט, לידער און ארויסברענגן געפילען.
נאמען פון ספר
דער נאמען פונעם ספר תהילים ווי עס איז איינגעוואונט ביי אידן איר צו אנרועפן איז א לשון רבים פון די ווארט תהילה, וואס מיינט לויבן. אין לשון חז"ל ווערט אויסגעלאזט די אות ה, און לויט זיי איז די נאמען גערופן תילים (און אויף אראמיש: תילין אדער תילי), און די אויסשפראך איז נאך באנוצט און געהיטן ביי טייל קרייזן פון כלל ישראל ביזן היינטיגן טאג. פון די מיטל אלטער מפרשים, ווי צ.ב.ש. דער רמב"ן און ספעציעל די אבן עזרא, זענען געווען פון זיי וואס האבן דאס גערופען תהילות.
ביי די אלגעמיינע קריסטליכע גוים הייסט דאס פסאלמעס אלס דער בוך פון פידל. דער היברו ווארט פזמון שטאמט פון דעם ענדליכקייט.
חשיבות פון ספר
און רוב ספרי תנ"ך וואס זענען היינט געדרוקט איז דאס אין אנפאנג אלס ערשטער ספר און הויפט פון די כתובים.
אין א באקאנטער ברייתא אין מסכת בבא בתרא (י"ד, ב) וואס איז דן אין די ספרים פון תנ"ך און זייער אויסשטעל, געפינט זיך דער תהלים נאכן מגילת רות, און דאס איז מסתם לויט דער כראנאלאגישע סדר פון די ברייתא, ווי רש"י איז מפרש.
איינטיילונג פאר פרקים
דאס ספר תהילים איז אן איינזאמעלונג פון פארשידענע געזאנגען און לידער אין פארעם פון מזמורים, און יעדע מזמור שטייט פאר זיך ווי א גאנצער באשעפעניש פארשלאסן און אפגעטיילט פון די איבעריגע. און אונזערע היינטיגע געדרוקטע תהלים'לעך געפינט זיך הונדערט און פופציג פרקים, און יעדע פרק אנטהאלט א מזמור.
אונזער ווערסיע איז א נייער רעלאטיוו, און חז"ל טרעפן מיר בלויז דעם צאל פון 147 פרקים, דאס שטעלן חז"ל אויס קעגן די לעבן'ס - יארן פון יעקב אבינו.
דער צווישענשייד פון חז"לס צאל ביז אונזער ציילונג שטאמט פון דעם וואס א טייל פון די פרקים וואס ערשיינען אלס איין מזמור אין זייער ציילונג זענען היינט געציילט געווארן אין עקסטערע פרקים. אבער עס איז נישט קלאר וועלכעס דאס איז פונקטקליך.
איינטיילונג צו פסוקים
לויט אונזער איינטיילונג פון די פסוקים, געפינט זיך אין ספר תהילים 2527 פסוקים. לויט דעם איינטיילונג, איז דער מיטלסטער פסוק אינעם גאנצן ספר: "וַיְפַתּוּהוּ בְּפִיהֶם וּבִלְשׁוֹנָם יְכַזְּבוּ לוֹ" (עח, לו).
אבער אין תלמוד בבלי (מסכת קידושין דף ל, עמוד א) איז א דיון אין צוזאמענהאנג פון די צאל פסוקים אין ספר תהלים, און לגבי דאס מיטלסטע פון זיי. לויטן גמרא, איז דער מיטלסטער פסוק: "וְהוּא רַחוּם יְכַפֵּר עָוֹן וְלֹא יַשְׁחִית וְהִרְבָּה לְהָשִׁיב אַפּוֹ וְלֹא יָעִיר כָּל חֲמָתוֹ" (עח, לח) וואס איז פארוקט פון בלויז 2 פסוקים פון אונזער היינטיגער מיטלסטער פסוק.
מיט דעם אלעם, איז לויט דער דארטיגער סוגיא פארהאן 5896 פסוקים אינעם גאנצן ספר, מער ווי דאפעלט פון אונזער חשבון. אבער די גמרא שרייבט דארטן אז מיר זענען נישט באקאנט וויאזוי איינצוטיילן די פסוקים ווי אמאל, דעריבער איז אונזער ציילונג אנדערשט ווי זייער ציילונג.
נאך איינטיילונגען
תהלים ווערט אויך איינגעטיילט אויף די דרייציג טעג אין א חודש און און אויף די זיבן טעג פון דער וואך.
מחבר פון תהילים
אין די קעפלעך פון 100 פון די מזמורים פון תהילים ווערט אראפגעברענגט א נאמען פון א מענטש אדער א גרופע מענטשן, שטענדיג מיט א ל' וואס דינט אלס רילעישאן פאר דעם. די ל' איז געווארן פארטייטשט אין אסאך פארשידענע וועגן:
דוד
לויט ווי עס ווערט פארציילט אין די מקרא, האט דוד זיך אויסגעקענט מיטן פידל אין זייער לשון "יודע נגן", און עס ווערט אויך פארציילט אז ער איז געברענגט געווארן פארן קעניג שאול כדי צו זינגן מיט זיין פידל בעפאר אים כדי צו דערווייטערן די מרה שחורה וואס האט באפאלן שאול'ן.