cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
שמואל יוסף עגנון
קאלעקציעס וואס ער האט רעדאקטירט
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך שרייבער קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
ניאגארא פאלס
קליין|250px|ניאגרא פאלס ניאגארא פאלס איז א גרופע פון מאסיווע וואסערפאלן אויפן ניאגארא טייך אין מזרח צפון אמעריקע. די וואסערפאלן זענען די גרעסטע אין צפון אמעריקע און ברענגט אהין צענדליגער מיליאנען באזוכער יעדע יאר.
די וואסערפאל אויף דער קאנאדישער זייט איז דער וועלט'ס מערסט רוישיגע וואסערפאל. עס זענען פאראן פיל העכערע און פיל ברייטערע וואסערפאלן אין אפריקע אבער קיינע פון זיי לאזן נישט אראפ אזויפיל וואסער אויפאיינמאל.
לאקאציע
די ניאגארא וואסערפאלן געפינען זיך ביי די גרעניצן צווישן ניו יארק און אנטעריא פראווינץ פון קאנאדע. די וואסערפאלן געפינען זיך אינעם ניאגארא טייך וועלכע איז א שמאלע לענגליכע טייכל וועלכע שלענגעלט זיך פון דער גרויסער אזערע ראיאן וועלכע איז א טייל פון די גרויסע אזערעס (שענסטע אזערעס) וועלכע טיילן אפ די מזרח שטעט פון ניו יארק, פענסעלוועניע, אהייא, מישיגן, וויסקאנסין, און אינדיאנע מיט די דרום שטעט פון קאנאדע ווי טאראנטא, לאנדאן, מיסעסאוגע, העמילטאן און נאך.
פון ניאגארא פליסט דאס וואסער אריין אין לעיק אנטעריא וועלכע איז די גרעסטע פון די פינף גרעיט לעיקס. סייענטיסטן (וויסנשאפטלעכע) גלייבן אז דאס וואסער פון לעיק עריע וועט עווענטועל אויסרינען און די וואסערפאלן וועלן זיך אפשטעלן. אין די לעצטע 50 יאר האבן אינדזשענירן עטליכע מאל בעארבעט די פלוס פון וואסער און מיט דעם פארלאנגזאמט די וואסערפאלן אז עס זאל נעמען וואס לענגער ביז עס וועט אויסרינען. אבער נאך אלץ גלייבן זיי אז דאס וועט עווענטועל אויסרינען.
די וואסערפאלן זענען צעטיילט צו דער אמעריקאנער זייט און דער קאנאדער זייט וויבאלד די גרעניץ לויפט אינמיטן די נייעגרע טייך. די וואסערפאל אויף די אמעריקאנער זייט געפינט זיך צווישן פראספעקט פאוינט און די גאוט אינדזלען און אויף די קאנאדישע זייט פאלט עס צווישן די גאוט אינזלן און טעיבל ראוק. די קאנאדישע וואסערפאל רופט זיך האורסשו (שיך פון א פערד) צוליב איר פארעם. די אמעריקאנער וואסערפאל איז איין לאנגע גלייכע פאל פון 1,060 פיס (320 מעטער) ברייט וואו 150,000 גאלאנען וואסער פאלן 176 פיס יעדע סעקונדע. אויף די קאנאדער זייט איז עס פיל אינטערעסאנטער וויבאלד עס גייט רינדיג און איז ברייט 2,600 פיס. די הייך איז 167 פיס וואו עס פאלן 600,000 גאלאנען וואסער פער סעקונדע. די הייך פון די פאל אויף די אמעריאנער זייט איז אביסל העכער אבער וויבאלד עס זענען דארט פאראן שטיינער וועלכע גייען ארויף צענדליגער פיס בלייבט די קאנאדער זייט אויך פיל העכער. (עס איז פאראן אויך א דריטע וואסערפאל א שפאן פון די אמעריקאנער וואסערפאל וועלכע איז שמאל און רופט זיך די ברידעל וועיל פאללס).
עס זענען פאראן דארט דריי בריקן ביז 6 מייל ווייט פון די וואסערפאל. די נענטסטע בריק איז די רעינבאו בריק וועלכע איז נישט אפן פאר אויטאס נאר פאר פיסגייער און ביציקלעך. ווייטער ארויף איז פאראן די וואורפול בריק וועלכע האט פארשידענע רעגולאציעס ווער עס קען יא אריבערגיין די בריק און ווער נישט. די גרינגסטע וועג אריבערצוגיין אויף די קאנאדער זייט איז דורך די לואיסטאן-קווינסטאן בריק וועלכע געפינט זיך 5.6 מייל ווייט פון די וואסערפאל.
די וואסערפאל קען געזען ווערן פון צענדליגער פלעצער. עס זענען פאראן דארט שטאטישע פארקס פון ביידע זייטן פון וואו מען קען זייער גוט זען. פון רוב האטעלס נאנט צו די וואסערפאלן קען מען גאר גוט זען די וואסערפאלן.
טוריסט אינדוסטרי
די צווילינג שטעט פון ניאגארא פאלס, ניו יארק און ניאגארא פאלס, אנטעריא אפערירן אינאיינעם א ריזיגע טוריסט אטראקציע ארט וועלכע ברענגט דארט צענדליגע מיליאנען מענטשן שוין פאר איבער הונדערט יאר. עס זענען פאראן דארט קליינע שטעט וועלכע זענען געבויט נאר פאר דעם צוועק. גיגאנטישע האטעלן זענען געבויט נישט ווייט פון די ברעגעס און ביידע שטעט אפערירן שטאטישע פארקס וועלכע ערלויבן אויג פארכאפענדע סצענעס פון די וואסערפאלן פריי פון אפצאל.
היסטאריע
left|thumb|250px|א האלץ-בילד פונעם יאר 1837 סייענטיסטן (וויסנשאפטלעכע) גלייבן אז די וואסערפאלן זיינען געשאפן געווארן בערך טויזענט יאר צוריק. זיי האלטן אז די גאנצע געגנט איז אמאל געווען פארפרוירן א גאנץ יאר און ווען די אייז איז פארגאנגן און די פלוס פון וואסער האט אנגעהויבן קומען איז די וואסערפאלן אויסגעפארעמט געווארן.
געאגראפיע טוישט זיך און דאס איז געשטעלט געווארן אין יאר 1954 ווען ריזיגע שטיינער האבן אנגעהויבן פאלן פון דער ערד אונטער די וואסערפאלן. עס איז נאר פארשטענדליך אז פון אזויפיל מיליאנען גאלאנען וואסער וועלכע פאלן מיט אזא אימפאקט האט דאס אן עפעקט אויף דער ערד אונטער די וואסער און זאכן טוישן זיך מיט די יארן.
דער ערשטער מענטש וואס האט באזוכט און פארציילט וועגן די ניאגארא וואסערפאלן איז געווען סעמועל די טשעמפעלין, א פראנצויזישער פארשער, וועלכער האט באזוכט דאס פלאץ אין יאר 1613. עטליכע צענדליגע יארן שפעטער האט א פלעמישער פארשער אויך דארט דעגרייכט און האט געשריבן א בוך דערוועגן אין יאר 1678 און דאס צוריק געשיקט קיין אייראפע.
ווען די שטיינער זענען געפאלן אין 1954 האבן אמעריקאנער פארשער אונטערגענומען א שטודיע וועגן די ערד אונטער די וואסער. כדי צו קענען פארשן האבן זיי אפגעשטעלט די אמעריקאנער וואסערפאל דורך בויען א דאמבע נעבן די וואסערפאל. מען האט אויסגערייניגט דאס פלאץ פון אפגעשוואכטע שטיינער און ווען די אויספארשונג איז פארטיג געווארן האט מען אויפגעלעזט די דאמבע און דאס וואסער האט נאכאמאל אנגעהויבן פליסן ווי בעפאר.
עלעקטריק קראפט
זינט אזויפיל וואסער פאלט דארט מיט אזא קראפט האבן טעכניקער נאך איבער 150 יאר צוריק אויסגעפלאנט וויאזוי מען קען באקומען עלעקטריק דורך די קראפט וועלכע ווערט געשאפן פון די וואסערפאל. אין 853' האט מען צום ערשטן מאל אנגעהויבן געניסן פון די קראפט ווען מען האט געבויט ספעציעלע קאנאלן וועלכע זענען געגאנגען ביז פעקטאריס וועלכע זענען אויפגעבויט געווארן נאנט צו די וואסערפאלן. אונטער די געביידעס האבן די טעכניקער אויפגעבויט ריזיגע מילעכילס וועלכע איז געטריבן געווארן פון די פלוס פון דאס וואסער און האט געגעבן קראפט צו זייערע מאשינען.
אינטערעסאנטע פאקטן
איבער די ווינטער ווערן רוב וואסער אין די לעיקס פארפרוירן אבער די נייעגרע וואסערפאלן שטעלן זיך נישט אפ. דאס וואסער ווערט פארפרוירן נאר פון אויבן און די וואסער אונטער דעם פליסט ווייטער אראפ די וואסערפאלן. אויף די אונטערשטע טייל פון די לעיק ווערט דאס וואסער פארפרוירן אבער נאנט צו די וואסערפאלן קען דאס נישט פארפרוירן ווערן ווייל די שטענדיגע וואסער פלוס לאזט דאס נישט צו. ביז דאס יאר 912' פלעגן מענטשן קומען קיין ניאגארא אין די ווינטער און האבן שפאצירט אויף די אייז אויף די אונטערשטע טייל פונעם טייך און האבן געהאט א גוטע פאנאראמע פון די וואסערפאלן. דאס ארט האט אין יענע יארן באקומען דעם צונאמען די אייז בריק און צענדליגער טויזענטער מענטשן פלעגן קומען דארט יעדע ווינטער. די אייז בריק איז פארשלאסן געווארן פאר מענטשן אין די ווינטער פון 912' נאכדעם וואס 3 טוריסטן זענען אומגעקומען ווען די אייז אונטער זיי האט זיך אונטערגעבראכן און זיי זענען דערטרונקן געווארן. זינט דעמאלט לאזט מען מער נישט גיין אויף די אייז אפילו אין גאר קאלטע ווינטערס ווען עס ווערט שטארק פארפרוירן.
אמאל פלעגט אין די ווינטער פאלן ריזיגע שטיקער אייז וועלכע זענען מיטגעשווימען אראפ די וואסערפאלן. נאכדעם וואס די ענערגיע פלענטס זענען געבויט געווארן האט מען איינגעשטעלט א ספעציעלע סיסטעם וועלכע האלט אפ די אייז פון שווימען נאנט צו די וואסערפאלן ווייל די פאלנדיגע שטיקער אייז קען שטערן און שאדן מאכן די פלענטס.
נאר איינמאל וואס מען ווייסט זענען ביידע וואסערפאלן גענצליך אפגעשטעלט געווארן. דאס איז געווען אין יאר 848' ווען ריזיגע שטיקער אייז האבן בלאקירט דאס וואסער און די וואסערפאלן האבן זיך אפגעשטעלט פאר עטליכע שטונדן. דאס וואסער האט נישט געפרוירן און איינמאל די אייז זענען אוועקגעשווימען איז דאס וואסער ווייטער געפאלן ווי בעפאר.
דאס גערודער וואס די וואסערפאלן מאכן קען געהערט ווערן מיילן ווייט אויב אלעס איז שטיל. די גערודער איז איינגענעם צו הערן אפילו ווען מען שטייט נאנט צו די וואסערפאלן.
די וואסערפאלן שיינען יעדע נאכט דורך ספעציעלע קאלירטע לעקטערס וועלכע זענען אינסטאלירט קעגן איבער ביידע וואסערפאלן. דורכאויס די זומער מאנאטן מאכט מען פייערוואורקס נעבן די וואסערפאלן יעדע פרייטאג צו נאכטס און יעדע זונטאג נאכט. אויסערדעם איז פאראן ספעציעלע פייערוואורקס פארשטעלונגן 4 מאל פער יאר. זיי זענען: מעמאריעל דעי, יולי דעם פערטן, און די קאנאדישע חגאות פון וויקטאריע דעי, און קאנאדע דעי אום יולי דעם ערשטן.
דער קראפט פון דאס וואסער איז גענוג שטארק אומצוברענגן א מענטש אויב מען שטעקט נאר אריין די קאפ אונטער דאס וואסער. צענדליגער מענטשן באגייען זעלבסמארד יעדעס יאר אין נייעגרע דורך אריינשפרינגן אין די וואסערפאלן.
ניאגארא דעירדעווילס
צוליב איר מאסיווקייט איז ניאגארא פאלס געווען א פלאץ מיט וועלכע קונצלער האבן געגליכן צו געווינען אויפמערקזאמקייט מיט זייערע קונץ שטיק. נאך בעפאר ניאגארא פאלס איז געווארן אן אטראקציע פונקט האבן געוויסע קונצלער באוויזן אהינצוברענגן טויזענטער צו ווייזן פארשידענע קונצן ווי שפאצירן העכער'ן וואסערפאל אויף א שטריק און שפעטער א שטיק פון זיך אריינלייגן אין א קאסטן און דערמיט אראפפאלן די וואסערפאל.
קאטעגאריע:וואסערפאלן
קאַטעגאָריע:ניאגארא פאלס
טשערעמאש טייך
דער טשערעמאש טייך איז א טייך אין היינטיגן אוקראינע וואס שטראמט 150 קילאמעטער אויפן גרעניץ צווישן גאליציע און בוקאווינע. ער איז א בייטייך פונעם פרוט טייך. העכער פונעם טייך זענען צוויי באכן אין די קארפאטישע בערג, דער "ווייסער טשערעמאש" און דער "שווארצער טשערעמאש".
שטעט אויפן טייך
קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:בוקאווינע קאַטעגאָריע:אוקראינע
אלדד הדני
אלדד הדני (אַרויסגערעדט: אֶלְדָד הַדָנִי) נאָמען פֿון אַ לעגענדאַרישן ייִדישן רײַזנדער אין 9טן יאָרהונדערט.
ווי עס ווערט דערציילט אין די סיפורים וועגן אלדד הדני האָט ער זיך באַוויזן אין בבֿל און דערנאָך אין מצרים אין יאָר 880. ער האָט דערצײלט פֿאַר די ייִדן, אַז ער איז אַ ייִד פֿון שבֿט דן, דעריבער הײסט ער „הדני“, און אַז זײַן לאַנד געפֿינט זיך אין מזרח–אַפֿריקע נישט ווײַט פֿון רויטן ים, לעבן אַביסיניע. דערבײַ האָט ער אויך דערצײלט לעגענדעס ווי אַזוי ער האָט זיך אַריבערגעקראָגן קײן בבֿל, פֿאַרשײדענע פאַסירונגען מיט שיפֿן און רויבערס, וואָס דערמאָנען ענלעכע לעגענדעס בײַ אַנדערע פֿעלקער אין מיטלאַלטער. אלדד הדני האָט אויך אָנגעשריבן הלכות פֿון שחיטה און טריפֿות. די הלכות הײבן זיך אָן מיט די ווערטער „אמר רבּנוּ יהושע מפּי משׁה מפּי הגבֿוּרה“.
נאָך אַ געוויסער צײַט איז אלדד הדני פֿאַרשוווּנדן גאוואָרן.
די סיפורים וועגן אלדד הדני זענען געווען זײער פֿאַרשפרײט. דער ערשטער סיפור איז געווען געדרוקט אין מאנטוא פֿאַר דעם יאָר 1480. אלדד הדני ווערט דערמאָנט פֿון רבי חסדאי אבן שפרוט (אין 10טן יאָרהונדערט), און באַזונדערס אין דער באַקאַנטער תשובֿה פֿון די אנשי קירואן צו רבֿ צמח גאון. דער סיפור וועגן אלדד הדני איז געווען פֿאַרשפרײט אין מיטלאַלטער אויך בײַ די קריסטן. וועגן אלדד זענען פֿאַראַן פֿאַרשײדענע מײנונגען.
עליה
עליה (מ"צ עליות) איז טייטש ארויפגיין. געוויינטלעך מיינט דאס ווען איינער ווערט אויפגערופן צו דער תורה און מען ליינט פאר פאר אים א פרשה אין דער תורה.
אלדד הדני
דער היסטאָריקער אבֿרהם עפשטײן, אין זײַן „מבוא“ צום ספור פֿון אלדד הדני, האַלט אַז עפעס איז פֿאַראַן אמת אין אלדדס מעשׂיות, אַז דאָס האָט אַ שײכות מיט די פֿאַלאַשן, די ייִדן וואָס האָבן אַ מאָל געהאַט אַ באַזונדערע מלוכה בײַ אַביסיניע. גרעץ און אַנדערע האַלטן, אַז אלדד איז געווען אַ קאַראַיִמער מיסיאָנער און אַ שווינדלער. דאַקעגן יעקבֿ רײפֿמאַן האַלט, אַז אַזאַ אלדד הדני האָט גאָרנישט עקזיסטירט, נאָר מען האָט שפעטער געפֿעלשט אַזאַ סיפור, און אַז אויך די תשובֿה צו רבֿ צמח גאון איז געפֿעלשט.
עליה
די ערשטע עליה גיט מען א כהן, און די צווייטע עליה א לוי. די אנדערע עליות גיט מען ישראלים. אום שבת און יום טוב קען מען געבן די עליה "מפטיר" סיי א כהן סיי א לוי סיי א ישראל. אויך, שבת קען מען מאכן הוספות; אין אזא פאל הייסט די לעצטע עליה פאר מפטיר "אחרון". די אחרון עליה קען מען אויך געבן יעדעם איינעם.
אלדד הדני
קאַטעגאָריע:באוווסטע מענטשן קאַטעגאָריע:לעגענדעס
עליה
דער וואס האט אן עליה הייסט דער "עולה". פאר דער עליה זאגט ער ברכו און מאכט ער די ברכה "אשר בחר בנו. נאך זיין עליה זאגט ער די ברכה "אשר נתן לנו תורת אמת".
ווען לייענט מען די תורה און וויפיל עליות רופט מען אויף
קאַטעגאָריע:קריאת התורה
פאראכטונג
פאראכטונג, אומאינטערעסע אדער גרינגשעצונג איז די פארקערטע פון אכטונג אינטערעסע אדער שעצונג און מיינט אז מען גיבט נישט כבוד.
אויב טוט מען דאס אזוי אפט און שטארק אז אנדערע באמערקען דאס, אזוי ווייט אז דער קעגן וועם מען האט די פאראכטונג ווערט דערנידערט, דאן איז דאס פונקט אזא נידריגע שטאפּעל ווי פארשעמען איינעם.
פארשטייט זיך אז דער דערנידערער ווערט אויך אפגעסטעמפלט אלס א פערזאן וואס געבט נישט כבוד פאר אנדערע און ווערט פארמיאוסט ביי די מאסן אויב טוט ער דאס צופיל, ווייל דאס ווערט פארעכענט ווי א פארדארבענע מידה.
יהושפט
יהושפט איז געווען מלך פֿון מלכות יהודה אין דער צײַט פֿון ערשטן בית המקדש. ער געווען א זון פון אסא, א זון פון אבים, א זון פון רחבעם בן שלמה.
קאטעגאריע:מלכי יהודה
פראבלעם
פראבלעם (פון גריכיש πρόβλημα פראבלעמאַ) דאס איז א זאך צו א געדאנק אדער באגריף וואס מאכט זיך, אויף די וועג אנצוקימען צו א ציל וואס דער מענטש קוקט דאס אן אויבן אויף מיט א נעגאטיווקייט און שטרויכלונג.
קאטעגאריע:מחשבה
אמונה (אלבאם)
אמונה - דעם ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין אלבאם.
די נאטור -
די בלעטעלע - דעם ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין אלבאם.
המחדש בטובו -
דער תלמיד אין מדבר -
הימלישע חשבונות -
א תיקון -
רבי מענדל -
בייג זיך אונטער -
אני מאמין - דעם ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין אלבאם.
ראמעניע
‫ רומעניע (רומעניש: România) איז אַ לאַנד אין מזרח־אײראָפּע. זײַן הױפּטשטאָט איז בוקאַרעשט.
געאגראפיע
רומעניע ציט זיך אויף א שטח פון 237,500 קמ"ר (10 מאל גרעסער פון ארץ ישראל, און איז אויך גרעסער פון אונגארן און בולגאריע צוזאמען), די קארפאטע בערג פארנעמען א דריטל פונעם לאנד.
53 פראצענט בירגער וואוינען אין שטעטלעך און דערפער, די איבעריגע אין די גרויסע שטעט, למשל בוקאַרעשט, קאנסטאנצא, יאס, טעמעשוואר א.ד.ג.. 1 פראצענט פונעם פאלק זענען נאך היינט אידן. ענגליש איז די צווייטע שפראך אינעם לאנד.
אנדערע באקאנטע שטעט זענען:
שפראכן
די אפיציעלע שפראך פון רומעניע איז רומעניש, א לאטיינישע שפראך מיט א שייכות צו איטאליעניש, פראנצויזיש, שפאניש, פארטוגעזיש און אנדערע שפראכן. רומעניש איז די מוטערשפראך פון 91% פון דער באפעלקערונג. ס'זענען אויך 45,000 געבוירענע רומענער וואס רעדן דייטש און 32,000 רעדער פון טערקיש. אין די שולעס לערנט מען די פרעמדע שפראכן ענגליש און פראנצויזיש. פינף מיליאן רומענער רעדן ענגליש, 4-5 מיליאן רעדן פראנצויזיש.
טוריזם
מער ווי 60% פון אויסלענדישע באזוכער אין 2007 זענען געווען פון אנדערע אייראפעאישער פארבאנד לענדער. די פאפולערע זומער אטראקציעס פון מאמאיע און אנדערע קורערטער אויפן שווארצן ים האבן געצויגן 1.3 מיליאן טוריסטן אין 2009. שלעסער אין זימבערגן שטעט ווי סיביו, בראשאוו, און שעסבורג ציען א גרויסע צאל טוריסטן. בראן שלאס, לעבן בראשאוו איז איינער פון די בארימטסטע אטראקציעס אין רומעניע, וואס ציט הונדערטער טויזנטער טוריסטן יעדע יאר ווייל ער ווערט אפט אנאנסירט ווי דער שלאס פון דראקולא.
טוריסטישע אנווייזונגען
אמעריקאנער בירגער קענען זיין אין רומעניע ביז 30 טעג אן א וויזע, פון ישראל דארף מען אייביג א וויזע.
מען מעג אריינברענגען אין לאנד ביז 10,000 דאלער.
די וואלוטע אין רומעניע איז 'ליי' (איינצעלנע איז 'לעאָו').
3 ערליי מטבעות איז פארהאן: 50, 100, 500 ליי, און שטרות איז פארהאן 5 ערליי: 1000, 5000, 10,000, 50,000, 100,000 ליי.
עס וועט זיין קאמפליצירט צו צוגלייכן דער ליי מיט אויסלענדישע געלט; 1 דאלער באטרעפט 6,753.77 ליי, און 1 ש"ח באטרעפט 31068 ליי.
זייט געווארענט: אויפצוטוישן געלט אויף דער גאס איז א סכנה, עס איז נישט געזעצלעך און דאס איז דער שנעלסטער וועג אריינצופאלן אין די הענט פון די פאליציי!, מען מעג בלויז אויפטוישן ביי די געוועלבן וואס זענען געאייגנט דערפאר, וואס דאס קען מען געפונען איבעראל.
אויך דא ברויך מען זיך באניצן מיט די מאגנאטישע קאלינג קארד'ס, וואס דער פרייז דערפאר איז 1.60 דאלער, אדער 3.10 דאלער.
א פאקס קען מען שיקן ביי יעדן פאסט אפיס פארן פרייז פון 2 דאלער א בלאט, אנצונעמען א פאקס איז דער פרייז 1 דאלער.
דער זומער זייגער אין רומעניע הויבט זיך אן סוף מערץ, און ענדיגט זיך סוף אקטאבער.
די עמערגענסי נומערן אין רומעניע זענען וואו פאלגענד: פאליציי 055, אמבולאנס 061. (עס איז דא אין פלאן צו ענדערן די נומערן עס זאל ענדלען צו די עמערגענסי נומערן פון גאנץ אייראפע, אבער בעת'ן שרייבן די שורות איז דאס נאכנישט געענדערט געווארן).
די רומענישע חגאות זענען ווי פאלגנד: יאנואר 1-2, דעצעמבער 1, דעצעמבער 25-26.
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:לענדער אין אייראפע
היכל מנחם
קליין|היכל מנחם אין בני ברק היכל מנחם איז די ליובאוויטש חסידות צענטערן, עס איז אן אזוי גערופענער ביבליאטעק פון אלע געקליבענע חסידות ספרים אבער אויך מאדערענע טעכניק באנוצינגען ווי קאמפיוטער און טעיפ'ס פון חסידות פראגראמן.
עס מלכתחילה געפענט געווארן און אויסגעהאלטן געווארן דורך דעם געוועזענעם ביליאנער און היינטיגער יורד, ר' יוסף יצחק גוטניק היינט צוטאגס ווערט דאס פינאנצירט דורך דעם ריעל עסטעיט מאגנאט ר' ישעי' בוימלגרין.
זיי האבן צענטערן אין ירושלים, מאנסי, בני ברק, בארא פארק, קרוין הייטס און נאך...
דערויסענדע לינקס
קאַטעגאָריע:ביבליאטעקן קאַטעגאָריע:ליובאוויטש
שטראז
קליין|250px|דער לענגסטער שטראָז אין [[אנטעריא]] א שטראָז איז גרויסע שטראסע וועלכע איז ספעציעל געבויט צו פירן אויטאס פון איין פלאץ צום צווייטן. א שטראָז איז געבויט ברייטער און בעסער ווי געווענליכע גאסן און קען נעמען צענדליגע טויזנטער אויטאס אן מאכן פארקער פראבלעמען. דאס ווארט שטראָז איז א שם הכולל און ווערט אנגערופן מיט מערערע נעמען געוואנדן לויט פלעצער און לענדער. באקאנטע נעמען זענען: אויטארוטע, אויטאבאן, עקספרעסוועג, אויטאשטראסע, אויטאסטראדא, אדער מאטארוועג.
קאנצעפט און היסטאריע
שטראזן זענען פון די וויכטיגסטע אינפראסטרוקטור פאר א מאדערנעם לאנד. ווי מער פארגעשריטן די שטראָז סיסטעם איז אלס בעסער איז די טראנספארטאציע אין לאנד. שטראָזן ווערן גענוצט פאר עטליכע טראנספארטאציע מיטלן, אריינגערעכנט אויטאס, באסעס, טראקס, מאטארביציקלעך, און נאך. הייעוועיס זענען דעזיינט פאר שנעלע טראנספארטאציע וואו טויזנטער אויטאס קומען פון אלע קלענערע ראודס צו נוצן דעם ברייטן אויסגעפלאסטערטע שטראז צו פארן שנעל.
אמאליגע צייטן איז נישט געווען אזא זאך ווי גרויסע הייעוועיס נאר יעדע שטאט\שטעטל האבן זיך געהאט זייערע אייגענע אויסגעפלאסטערטע וועגן פאר די בהמות וועלכע האבן געפירט מענטשן און פעקלעך. די ערשטע לאנגע שטראזן זענען געבויט געווארן אין אייראפע פאר צוויי טויזנט יאר צוריק און איז בעיקר געווען געמאכט פאר סוחרים וועלכע האבן אינאיינעם פינאנצירט פיר לאנגע שאסייען וועלכע זענען דורכגעלאפן צענטראל אייראפע. אבער די ראודס זענען געווען שוואך צוגעשטעלט און מענטשן פלעגן כסדר ווערן געשטראנדעט אויפ'ן וועג צוליב רעגן און שנייען אדער אנדערע עקסטרעמע וועטערס. ווערן רעדט נאך פון רויבערס וועלכע האבן געלאקערט אויף די וועגן און באפאלן די אומבאהאלפענע דורכגייער.
היסטאריע זאגט אז מיליטערן האבן זיך געהאט זייערע אייגענע שאסיי סיסטעמען וועלכע זענען געהאלטן געווארן אין געהיים און איז נאר באנוצט געווארן דורך די מיליטער. ווען אויטאס האבן אנגעהויבן פארשפרייט ווערן אין די גרעסערע לענדער האבן רעגירונגן אנגעהויבן בויען גאסן און שאסייען וועלכע זענען אין רוב געווען לאקאלע רעגירונגן אדער פריוואטע אונטערנעמונגען.
זעט אויך
קאטעגאריע:שאסייען
שטח
צי מיינט איר א שטיקל באדן?
אין געאמעטריע איז פאראן פארמולעס כדי אויסצורעכנען שטחים.
קאטעגאריע:געאמעטריע
סאאיד קטב
קליין|250px|סאאיד קוטב סאַאיד קוטב (אקטאבאר 1906 - 29סטן אויגוסט 1966) איז געווען אן עגיפטישער שרייבער, איסלאמיסט, אראבישער אינטעלעקטועל און א פירער פון די מוסלמענער ברידערשאפט. ער ווערט באטראכט ווי דער טאטע פונעם היינטיגן פאנאטישן איסלאם.
קאַטעגאָריע:איסלאמיסטן
נבט
נבט איז געווען דער פאטער פון ירבעם דער ערשטער קעניג וואס האט זיך אפגעריסן פון מלכות בית דוד, אין די צייטן פון רחבעם זון פון שלמה המלך.
קאטעגאריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
לאנד
קליין| לאנד
אין פאליטישער געאגראפיע און אינטערנאציאנאלער פאליטיק איז א לאנד א געאגראפיש ארט וואס איז די טעריטאריע פון א מדינה אדער א שטאַט.
אחוץ אנטארקטיקע איז די גאנצע יבשה פון דער ערד צעטיילט אויף לענדער.
איז א פאליטישע געמיינדע וואס באוואינט אַ געאגראפישע אָרט, און באזיצט אינערליכע און אויסערליכע סאַווערענץ, און איז למעשה דער וואס קען ניצן די שטארקייט.
עס איז מעגליך עס זאל אדער זאל נישט האבן אן ארגאניזירטע רעגירונג צו בכלל עקזיסטירן. עס איז שוין געווען מדינות וואס מער ווי איין גרופע האט זיך פארמאסטן צו זיין די רעגירונג. אבער זייער סטאטוס אלס מדינה/שטאַט איז נישט געטוישט געווארן. ווי למשל די רעפובליק פון כינע אין 1912.
א רעגירונג איז נישט א זאך וואס מוז זיין אז די מדינה/שטאַט זאל זיין א שטאַט, אויב און ווילאנג די אינטערנאציאנאלער געמיינדע אנערקענט איר עקזיסטענץ אלס א מדינה.
אבער די אנערקענונג פון אנדערע שטאַטן/מדינות איבער די סאַווערענץ פון א שטאַט/מדינה איז וויכטיג כדי צו קענען מאכן אפמאכן מיט די אנדערע שטאַטן/מדינות. נאכמער עס מוז האבן א רעגירונג פאר די אינערליכע ווירטשאפט.
לאנד
באדייט די געאגראפישע געגנט.
בירגער
באדייט די מענטשן פון דער מדינה.
זעט אויך
* קאַטעגאָריע:רעגירונג קאַטעגאָריע:געאגראפיע
Payis (L)
סיקריקין
אויך האבן זיי גע'הרג'עט יונתן כהן גדול (ווארשיינליך פון די צדוקים), וועמען זיי האבן באשולדיגט אין האבן נאנטע באציאונגען מיט די רומיים, און אויך אונטירגעצינדען די מאגאזינען פון שפייז בכדי צו ווארפן א שרעק און צווינגען דעם המון עם צו קעמפפן אנטקעגן די רומיים.
ווי דער תלמוד דערציילט, האט אפילו דער תנא ר' יוחנן בן זכאי זיך פון זיי געשראקן, און האט זיך געדארפט מאכן ווי א טויטער בכדי זיך ארויס צו שמוגלען צו רעדן מיט די רומיים.
סיקריקין היינט
קאטעגאריע:אידישע היסטאריע קאטעגאריע:תקופת בית שני קאטעגאריע:טעראר
ארכיטעקט
אן אַרכיטעקט איז איינער וואס פלאנעוועט געביידעס און שאפט פלענער וואס ער גיט איבער צו א בוימייסטער. זיין פאך ווערט גערופן ארכיטעקטור. דאס ווארט ארכיטעקט שטאמט פון גריכיש ארכיטעקטאן.
זעט אויך
*
שלום עליכם הויז
דער קולטור־צענטער פארנעמט זיך מיט פארשן, אפהיטן און פארשפרייטן די יידישע קולטור אריינגערעכנט יידיש-קורסן. אין דעם הויז עקזיסטירט א ביבליאטעק, פארטראג־זאל, ארכיוו, לערן־צימער און אן אויסשטעלונג־זאל. יעדע יאר באשטימען זיי סטיפענדיעס פאר די פארשער און געלערנטע.
די געביידע פונעם הויז האט אויספאמירט דער ארכיטעקט 'אוריאל כהנא', וואס איז געווען אן אוראײניקל פון שלום עליכם.
וועבלינקן
קאטעגאריע:יידיש קאטעגאריע:קולטור קאַטעגאָריע:געביידעס קאַטעגאָריע:תל אביב
פראכט
פֿראַכט אדער לאַסט איז א שווערע וואג וואס מען ברויך באוועגן פון איין פלאץ צום צווייטען.
אידישקייט
אויב מען זעהט א שונא און א אוהב טראגן ביידע א שווערע לאַסט, איז ענדשטער צו העלפן און צו לייגן א היינט פארן שונא.
การรถไฟแห่งประเทศไทย
יהורם (מלך יהודה)
קאטעגאריע:מלכי יהודה
שבת (אלבאם)
נומער זיבן
פארציילט פארוואס דער טעיפ נומער זיבן איז פונקט אויסגעפאלן צו זיין פאר שבת וואס איז דער זיבעטער טאג.
ויכולו השמים
דער ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער מרדכי בן דוד אויף זיין טעיפ
שבת שבת קודש
די הכנה צום שבת
דער ניגון זינגט איבער דער באקאנטער זינגער אברהם פריד אויף זיין טעיפ, ער איז אבער משנה איין פאל, יום עהרליך זינג: און א רעסעפי עס איז גרינג צו קריגן, אלס פאר שבת קודש. ער לאזט דאס אויס.
קומט אן
קבלת שבת אין פעלד
אריאל
איך האב געווארט
מלאכות שבת
דער קי
שבת גייט אוועק
המבדיל
אילטיס
left|thumb|250px|אייראפעישער אילטיס דער אילטיס (Mustela putorius) איז א חיה (פון דער משפחה Mustelidae) וואָס איז א קרוב צו דער ווידרע, דעם וויזל און דעם מינק. זיי זענען טונקל–ברוין מיט א העלער מאסקע איבערן פּנים, בלאסן געל פּעלץ אונטער דעם קערפּער, א לאנגן וויידל און קורצע פיס. זיי זענען א ביסל גרעסער ווי וויזלען, מיט א געוויכט פון 0.7 ק"ג (נקבות) און 1.7 ק"ג (זכרים). מען געפינט אילטיסן אין אלע אייראָפּעישע לענדער.
קאַטעגאָריע:חיות
אפענער פראקסי
אפענער פראקסי איז א געבארגטער אדער געגאנבעטער איי.פי. אדרעסע.
וויאזוי ווייסט מען דאס?
מען קען דאס אליין פרובירן, אין TOOLS אדער פרעפערענצן (געוואנדן אויב דו ניצט IE אדער MOZILLA) און אונטער PROXY לייג אריין די IP און PORT לייג אריין 3128. דאן גיי צו WWW.MYIPADDRESS.COM וועסטו זעהן די IP ADDRESS פון די PROXY.
דער חילוק צווישן סתם פראקסי און אפען פראקסי
א פראקסי מיינט אז מען נוצט אן אנדער IP אדרעס (די פראקסיס), AOL נוצט פרקאסיס, אבער די AOL פראקסיס זענען נישט OPEN PROXY, א OPEN PROXY איז א פראקסי וואס לאזט יעדעם טאן וואס ער וויל, געווענליך איז דאס געהעקטע קומפיוטערס, דערפאר איז דאס נארמאל צו בלאקן, איך יעצט נישט קיין צייט אבער איך בין זיכער אז די ענגלישע האט א גוטע ארטיקל אויף דעם.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער נעצווערקן
Proxy
חודש
א חודש אין דעם יידישן קאלענדאר איז א פעריאד פון 29 אדער 30 טעג. א געוויינטלעך יאר האט צוועלף חדשים און אן עיבור יאר האט 13 חדשים.
דער ערשטער טאג פונעם חודש הייסט ראש חודש. אמאל פלעג מען קובע זיין ראש חודש ווען צוויי עדים האבן געזען די נייע לבנה. היינט ניצט מען אן אויסגערכנטן לוח, וואס איז קובע ראש השנה לויטן מולד פון תשרי און די אנדערע חדשים לויט געוויסע פרינציפן. אין דער תורה ווערט נישט דערמאנט קיין נעמען פון די חדשים, אבער אין גלות בבל האט מען אויפגענומען די נעמען פון די חדשים פון דער אראמישער שפראך. די נעמען זענען:
אין אן עיבור יאר לייגט מען צו א חודש אדר ראשון (אדר א') מיט 30 טעג נאך שבט, און מען רופט דעם צווייטן אדר "אדר שני" אדער "ואדר".
רעפערענצן
* Hebrew calendar
אלדד ומידד
אלדד ומידד (אַרויסגערעדט: עלדאַד ווימידאַד) נאָמען פֿון צװײ נבֿיאים אין דער צײַט פֿון משה רבינו, ווערן דערמאנט אין חומש במדבר י”א.
קאַטעגאָריע:נביאים קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
חיים הערש טייטלבוים (ירושלים)
הרב חיים צבי (הערש) טייטלבוים איז דער סאטמארער רב אין קרית יואל, און אויך רב פון סאטמאר אין ירושלים, און דער עלטסטער זון פון רבי זלמן לייב טייטלבוים, איינער פון די צוויי סאטמארער רביס. ער איז א תלמיד פון רבי אברהם דוד אטיק.
לעבנס געשיכטע
רבי חיים הערש איז געבוירן תשל"ג אין דער געגנט וויליאמסבורג, ניו יארק, פאראייניגטע שטאטן, צו זיין פאטער רבי זלמן לייב טייטלבוים, דער סאטמארער רבי פון וויליאמסבורג, און צו זיין מוטער הרבנית חיה שרה, א טאכטער פון רבי משה שפיץ פון ביסטריץ זצ"ל. ביי זיין ברית האט זיין זיידע דער ברך משה זצ"ל איהם געגעבן א נאמען נאך זיין אייגענעם טאטן דער עצי חיים. אלס בחור האט ער געלערנט אין סאטמארער ישיבות אין מאנסי, וויליאמסבורג און אין ירושלים ביי רבי משה אריה פריינד זצ"ל וועלכער האט איהם מסמיך געווען צו ווערן א רב און האט איהם געגעבן א היתר הוראה (ערלויבעניש צו פסק'נען הלכות).
אין יאר תשנ"א, האט ער חתונה געהאט מיט זיין שוועסטער-קינד, די טאכטער פון רבי אפרים לעמבערגער זצ"ל פון מאקאווא בארא פארק, וועלכער איז אויך געווען אן איידעם ביים ביסטריצער רב. אין יאר ה'תשנ"ז נאכדעם וואס זיין טאטע איז געווארן א רב אין ירושלים, האט רבי חיים צבי איבערגענומען זיין פלאץ אלס סיגעטער רב אין וויליאמסבורג. אין יאר ה'תשנ"ט איז זיין טאטע רבי זלמן לייב צוריקגעפארן קיין אמעריקע צו דינען אלס אב"ד סאטמאר וויליאמסבורג, און אנשטאט איהם האט רבי חיים צבי האט מקבל געווען אויף זיך די אויפגאבע צו פירן די ארטיגע ירושלימער סאטמארער קהילה וואס שטיצט און רעספעקטירט איהם גאר שטארק.
אומגעפער פאר פסח ה'תשע"ז האט רבי חיים הערש זיך צוריקגעצויגן קיין אמעריקע צו וואוינען נאענט צו זיין פאטער דער רבי. ער פארט יעדע שטיק צייט באזוכן זיין קהילה. טראץ דעם וואס ער וואוינט אין די פאראייניגטע שטאטן, ווערט ער נאך אלץ פארעכנט אלס סאטמארער ירושלימער רב.
ארום תשפ"א נאך דער קאראנא תקופה, האט זיין טאטע אים ממנה געווען אלס רוחניות'דיגער אחראי אויף דער סאטמארער קהילה און מוסדות אין קרית יואל, וואו זיי האבן אים באטיטלט אלס מורינו שליט"א.
נאך פסח תשפ"ג האט ער אפיציעל אנגענומען דאס רבנות אין קרית יואל, אבער נאך אלס פארבליבן רב אויכעט פון דער ירושלימער קהילה. ער פארט עטליכע מאל א יאר קיין ירושלים צו באשיינען מסיבות און מאורעות און מחזק זיין אנצוהאלטן די ארטיגע קהילה.
זיין סטאטוס אין סאטמאר און זיינע שטעלונגען
ער האט א איידעלע באנעמונג, ער דערמאנט זייער אסאך דעם סאטמאר רבי'ן ז״ל (זיין עלטער עלטער פעטער) ביי זיינע דרשות און תורות, און ער ווערט פארעכענט אלס גרויסער קנאי אין ירושלים, און אלס וואס האט צו טון מיט קנאות ווי גיין מוחה זיין קעגן די ציונים אדער זייערע גראבונגען, שיקט ער ארויס זיינע יונגעלייט מוחה זיין, מאנכע רעכענען אים אלס עקסטרעמיסט וואס ערשיינט צו פארשידענע אירועים פון נטורי קרתא און אנדערע קיצונישע ענינים. ער ווערט באטראכט ביי די זאלונים אלס דער "קרוין צירונג" פון סאטמאר. אזוי ווי רבי חיים הערש איז נאך קיינמאל נישט געווען פארמישט אין די חילוקי דעות צווישן די צוויי ברידער, זענען פארהאן אויך פילע ארונים וואס שעצן און רעספעקטירן אים גאר שטארק. ווען ער פארט ארויס קיין ניו יארק און ער האלט א דרשה פאר די חסידים פון זיין טאטע האט ער פיל צוהערער.
זיינע קינדער
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:זאלוינים קאַטעגאָריע:קרית יואל
ארץ ישראל
קליין|ארץ ישראל אין 2003|טעקסט= ארץ ישראל איז אַ שטח לאַנד אינעם מיטל מזרח וואו יידן האבן געוואוינט אין די צייטן פונעם ערשטן בית המקדש. ארץ ישראל איז כולל די היינטיקע לענדער מדינת ישראל, א גרויסער טייל פון יארדאניע און לבנון, און א טייל פון סיריע.
לויט דער תורה זענען פארן מצוות התלויות בארץ, דאס הייסט, געוויסע מצוות וואס מען האלט נאר אין ארץ ישראל.
היסטאריע
נאך פערציק יאר אין מדבר, האט יהושע אריינגפירט די יידן אין ארץ ישראל
די קרייצפארער מלוכה (1099 - 1260)
קליין|250px|פעסטונגען אין עכו פון דער קרייצפארער תקופה ביי דעם ערשטן קרייצצוג האבן די קרייצפארער איינגענומען ירושלים אין 1099, און זיי האבן אויפגעשטעלט דאס קעניגרייך פון ירושלים. זיי האבן געקעמפט אויף א זייער ברוטאלן אופן, און זיי האבן געשאכטן גאר אסאך נישט־קריסטן. אין ירושלים האבן זיי געפירט א רציחה פון 40,000 מענטשן, צווישן זיי אסאך יידן וואס האבן מיטגעהאלפן די מוסולמענער אין דעם אנשטרענג צו שיצן די שטאט. די קרייצפארער האבן פארברייטערט זייער מלוכה ביז עגיפטן, דעם מיטלענדישן ים און דעם כנרת. שוין אין די ערשטע צען יאר האבן זיי צוריקגעשטופט די אראבער פון לאנד.
אין 1186 האט סאלאדין אנגעהויבן א קאמף קעגן די קרייצפארער, און האט זיי ענדלעך געזיגט.
וועבלינקען
* קאַטעגאָריע:מיטל מזרח קאַטעגאָריע:יידישקייט
אצ"ל
אצ"ל אדער א'רגון צ'באי ל'אומי (נאציאנאלע מיליטערישע ארגאניזאציע) איז געווען דאס מיליטערישע פליגל פון זאב זשאבאטינסקי'ס רעוויזיאניסטן פארטיי. זיי זענען געווען אינספירירט פון דער דיכטונג פון אורי צבי גרינבערג. דער אירגון איז געווען די אידישע און ערשטע גרופע וואס האבן אויפגעריסן בריטישע מיליטערישע פאזיציעס זיי צו פארטרייבן פון ארץ ישראל כדי צו קענען האבן אן אידישע מדינה דארטן. ביי די בריטן האט מען אנגערופן די גרופע אלס א טעראריסטישע גרופע.
פון אירע הויפטן ווערן פארעכענט מנחם בעגין און יצחק שמיר וואס זענען שפעטער געווארן פרעמיער מיניסטער פון ישראל.
יצחק שמיר איז אינמיטן אריבער צו דער לח"י גרופע. די בריטישע האבן אים פארטריבן קיין עריטרעא.
גרינדונג
די אצ"ל איז געגרינדעט געווארן ווען מענטשן האבן געפילט אז די בריטישע אין ארץ ישראל טוען נישט גענוג, צו באשיצן די יידן פון אראבישע אנגריפן, און טעראר אטאקעס.
דאס ערשטע מאל וואס זי האט א טייל גענומען אין שלאכטן, איז געווען בעת דער אראבישער אויפשטאנד, אין די יארן 36' 39'.
נאכדעם וואס בריטאניע האט ארויסגעגעבן דאס ווייסבוך פון פאספילד, האט די אצ"ל געלייגט איר ציל קעגן דער בריטישער הערשאפט אין לאנד.
ווען די צווייטע וועלט קריג האט אויסגעבראכן, האט די אצ"ל אויפגעהערט מיט אירע אקטיוויטעטן קעגן די בריטישע, אין זיך אנגעשלאסן אין די מלחמה קעגן די נאציס. איר קאמאנדיר דוד רזיאל, איז געהרג'ט געווארן ביי אן אקציע, אויף וואס די בריטישע האבן אים געשיקט, אין איראק, ביי דער פרא-נאצישע רעוואלוציע, אין יאר 41'.
עס איז געווען א גרופע אינערהאלב די אצ"ל, וואס האט געהאלטן אז מען דארף ווייטער אנפירן די קריג קעגן די בריטישע, און זיי האבן אויפגעשטעלט א שפלינטער גרופע, וואס האט געהייסן די לח"י, אדער שטערן גרופע, נאך איר פירער אברהם שטערן.
אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
קליין|250px|דער [[סימבאל פון א ביישפיל אינטערסטעיט]] די אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם איז אמעריקע'ס גרעסטע שטראז סיסטעם וועלכע דעגרייכט אין אלע ווינקלען פון לאנד און צייכנט זיך אויס מיט גוטע קוואליטעט אינזשעניריע און דעם לאנד'ס בעסטע מענטענענטס פאר א ראוד סיסטעם.
היסטאריע
אין אמעריקע זענען אלע ראוד און הייעוועיס געווען אין א שוואכן צושטאנד ביז נאך די צווייטע וועלט קריג ווען די פעדעראלע רעגירונג האט אנגעהויבן טראכטן פון א אינטערסטעיט הייעוועי סיסטעם וועלכע איז אפיציעל געגרינדעט געווארן אין די 930' יארן. היינט צו טאג זענען אלע אינטערסטעיט און סטעיט הייעוועיס אונטער די אויפזיכט פון דער פעדעראלער רעגירונג און די קלענערע הייעוועיס און ראודס ווערן קאנטראלירט דורך די לאקאלע שטעט.
אצ"ל
גרינדונג
אין 44', ווען די צווייטע וועלט קריג איז נאך געווען אינמיטן פילן שוואנג, האט בעגין אפגעמאכט ארויס צו גיין אין א קאמף קעגן די בריטישע, פארן נישט אריינלאזן קיין יידן אין לאנד.
אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
הויפט כללים
דער ערשטער כלל פונעם אינטערסטעיט סיסטעם איז די וועג וויאזוי זיי זענען גענומערט. כדי יעדער זאל דאס קענען גרינג פארשטיין און געדענקן האט מען איינגעטיילט די נומערן צו גלייכע און אומגלייכע נומערן און אלע אינטערסטעיטס וועלכע לויפן פון מזרח צו מערב האבן באקומען גלייכע נומערן (ווי 10, 20 אדער 40) און אלע אינטערסטעיטס וועלכע לויפן פון דרום צו צפון האבן באקומען אומגלייכע נומערן (ווי 9, 13, 15). דערנאך האט מען איינגעטיילט די הייעוועיס צו די מזרח און מערב זייטן פון לאנד מען זאל וויסן וואו די הייעוועיס געפינען זיך. אלע אינטערסטעיטס וועלכע לויפן פון דרום צו צפון האבן נידעריגע נומערן אויף מערב און העכערע נומערן אויף מזרח. ווייטער אלע אינטערסטעיטס וועלכע לויפן פון מזרח צו מערב האבן נידעריגע נומערן אויף דרום און העכערע נומערן אויף צפון. אט זענען אמעריקעס הויפט אינטערסטעיטס, וועלכע ווערט אויך גערופן די טראנסקאנטינענטאלע רוטעס, פון דרום צו צפון און פון מזרח צו מערב. באמערקט די נומערן לויט זייער אויסשטעל:
אצ"ל
גרינדונג
ביי דער אומאפהענגיקהייט קריג, האט די אצ"ל אטאקירט יפו, און איינגענומען, אזוי אויך טיילגענומען אין וויכטיגע שלאכטן איבערן לאנד, און צוביסלעך איינגעגלידערט געווארן אין צה"ל.
אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
הויפט כללים
פון מזרח צו מערב זענען פאראן דריי הויפט אינטערסטעיטס: די רוטע 10 וועלכע לויפט פון לאס אנדזשעלעס, קאליפארניע, ביז דזשעקאנסוויל, פלארידע. די רוטע 80 וועלכע לויפט פון סאן פראנסיסקא, קאליפארניע, ביז טינעק, ניו זשערסי. און רוטע 90 וועלכע לויפט פון סיאטעל, וואשינגטאן, ביז באסטאן, [[מאסעטשוסעטס].
אצ"ל
גרינדונג
צוויי זאכן וואס די אצ"ל האט געטאן, רופט ביז היינט אויף א שטורעם, אינערהאלב די ישראל געזעלשאפט. איינס. איז דיר יאסין, א דארף נעבן ירושלים, וואס די געגנט הר נוף אין ירושלים, איז געבויט אויף דעם דארף. און די צווייטע פאסירונג, איז אלטאלענא, א שיף וואס די אצ"ל האט געברענגט, פון פראנקרייך, אנגעפילט מיט וואפן, און געווער פארן קריג.
אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
הויפט כללים
פון דרום צו צפון זענען פאראן 7 הויפט אינטערסטעיטס פון איין עק לאנד ביזן צווייטן: די רוטע 5 וועלכע לויפט פון סאן דיעגא, קאליפארניע, ביז בלעין, וואשינגטאן. די 15 וועלכע לויפט פון סאן דיעגא, קאליפארניע, ביז סוויטגרעז, מאנטענע. די 35 וועלכע לויפט פון לערידאו, טעקסאס, ביז דולאט, מינעסאטע. די 55 וועלכע לויפט פון ניו ארלענס, לואיזיענע, ביז שיקאגא, אילינוי. די 65 וועלכע לויפט פון מאביל, אלאבאמא, ביז גערי, אידיאנא. די 75 וועלכע לויפט פון מיאמי, פלארידע, ביז סאלט סט. מאריא, מישיגען. און די 95 וועלכע לויפט פון מיאמי, פלארידע, ביז האלטאן, מעין.
אצ"ל
גרינדונג
די אצ"ל האט אטאקירט די דארף דיר יאסין, אינאיינעם מיט די לח"י, איין פארטאגס האבן זיי ארומגערינגט די דארף פון דריי זייטן, און מיט א הויכהילכער אויסגערופן, אז די איינוווינער זאלן גיין קיין עין כרם, א שטעטל דרום פון ירושלים, די הויכהילכער האט מען ארויפגעשטעלט אויף אן אויטא, אבער דער אויטא האט זיך אריינגעגליטשט אין א פלויט, און מען האט זי נישט געקענט ארויסציען, איז די מענטשן וואס האבן געהערט זענען אנטלאפן, אבער דאס מערהייט מענטשן האבן נישט געהערט, און זענען פארבליבן, ווען די שלאכטן האבן אויסגעבראכן, האבן אראבער צוריק געשאסן, און עטליכע זעלנער זענען אומגעקומען, און נאך זענען פארווונדעט געווארן, די אנדערע זעלנער האבן געזען, אז זייערע חבירים זענען געפאלן, האבן זיי אנגעהויבן שיסן, אויף רעכטס און אויף לינקס, געווארפן גראנאטן אין די הייזער, צום ענדע האבן די אראבער געזאגט, אז צוויי הונדערט אראבער, זענען אומגעקומען, שפעטער נאכדעם וואס די אראבער האבן אליינס איבערגעציילט, האט זיך ארויסגעשטעלט אז עס פעלן הונדערט מענטשן. אזוי צו אזוי דאס מיליטער האט פארדאמט דעם אקט, און געלייקענט אז זי זאל האבן טייל גענומען אין די אטאקע, וואס איז פארקערט פון וואס די אצ"ל האט געטענה'ט, אז אן איינהייט פונעם מיליטער, האט יא טייל גענומען.
אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
הויפט כללים
ווען א אינטערסטעיט דעגרייכט א באוואוינטע שטאט וועלן די ארומיגע בעלטוועיס האבן 3 נומערן און נוצן די לעצטע צוויי די זעלבע פון די אינטערסטעיט. צום ביישפיל די 80 לויפט דורך דריי גרויסע שטעט און די דריי בעלטוועיס אין די דריי שטעט זענען 280, 480, און 680. אבער די בעלטוועי נומערן ווערן נישט קאנטראלירט איבערן גאנצן לאנד און דערפאר קענען זיין צוויי בעלטוועיס מיט די זעלבע נומערן.
טיילמאל איז פאראן אז די אינטערסטעיט אליינס ווערט א בעלטוועי אין שטאט און טוישט זיך צוריק צו די אינטערסטעיט ווען עס גייט ארויס פון שטאט. די מערסט באקאנטע אזא פאל איז אין וואשינגטאן די.סי. וועלכע ווערט ארומגערינגעלט פון די אינטערסטעיט 95 אבער ארום און ארום וואשינגטאן איז זי די 495 בעלטוועי. (עס איז באקאנט די אלטע פאליטישע אויסדרוק אויף וואשינגטאן: "אינעווייניג אינעם בעלטוועי").
אצ"ל
די שיף אלטאלענא
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט קאַטעגאָריע:ישראל קאַטעגאָריע:ציוניזם
אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
הויפט כללים
די הויפט חכמה פון א הייוועי איז די אינטערטשענדזשעס וועלכע מיר רופן די עקזיטס. די לויפנדיגע טראפיק מעג זיך נישט אפשטעלן ווען אויטאס קומען אריין אדער גייען ארויס און דערפאר דארף מען זיכער מאכן אז עס זענען פאראן גענוג עקזיטס אין פארנומענע פלעצער כדי די טראפיק זאל נישט אריינפלייצן פון איין ארט.
עקזיטס האבן נומערן און דאס ווערט געטאן דורך צוויי סארט וועגן. די ערשטע וועג איז אז מען מען נוצט נומערן אין א רייע, אנגעהויבן פון נומער איינס ביי איין עק און אזוי ווייטער ארויף העכער און העכער. די צווייטע וועג איז אז מען נאמינירט די עקזיטס לויט די מיילן וואס מיינט אז צווישן די 69'סטע און 70'סטע מייל וועט זיין עקזיט נומער 69. די נומערן ווערן קאנטראלירט דורך די לאקאלע רעגירונגן און דערפאר קען די זעלבע אינטערסטעיט איבערגיין די זעלבע נומערן ווי עס איז דער פאל אויפ'ן 87 בעפאר און נאך אלבאני.
אינטערסטעיט סטאנדארטן
די פעדעראלע הייעוועי אקט וועלכע איז געגרינדעט געווארן צו בויען און פינאנצירן די אינטערסטעיט הייעוועי סיסטעם האט פארלאנגט א יוניפארם הייעוועי אין וועלכע אלע אינטערסטעיטס זאלן אויסקוקן אייניג און אלע זאלן האבן די זעלבע סטאנדארטן. אנגעהויבן פונעם בויען, אויפהאלטן, און איבערמאכן דארף אלעס גרייכן די באשטימטע אינטערסטעיט סטאנדארטן צו קענען טראגן דעם נאמען אינטערסטעיט. די סטאנדארטן זענען אויסגעארבעט געווארן דורך א ספעציעלע קאמיטע אינאיינעם מיט עטליכע אגענטורן אינערהאלב די פעדעראלע טראנספארטאציע דעפארטמענט. טייל פון די הונדערטער סטאנדארטן רעכנען אריין: א גוטע איינטריט קאנטראל צו און פון די הייעוועי, ספיד לימיטס צווישן 50 און 70 מייל פער שעה, געוואנדן לויט די פארנומענקייט ארט פון די הייעוועי, א מינימום פון צוויי ליניעס אויף ביידע זייטן אפילו אין די פארשטופסטע ראודס, 12 פיסיגע ליניעס מיט שאולדערס פון ביידע זייטן, די רעכטע שאולדער מוז זיין 10 פיס ברייט און די לינקע נאר 4 פיס ברייט, די ספעציעלע איינגעקריצטע ליניעס אויף ביידע זייטן וועלכע רייבן די רעדער צו דערמאנען א דרייווער וועלכער איז אראפ פון ראוד, קלארע באשטימטע קאלירן פאר טאוולן, רעסט עריעס אין אלע ערטער וואו עס זענען נישט פאראן קיין באוואוינטע שטעטלעך, ספעציעלע אויסגעגראבענע באוואקסענדע אפטיילונג צווישן די צוויי דירעקציעס, א רייע ווארענונג און אינפארמאציע טאוולן אויסגעלייגט דורך מער פארגעשריטענע סטאנדארטן, און נאך צענדליגער וויכטיגע סטאנדארטן.
אינטערסטעיט הייעוועיס זענען געבויט מיט די פארגעשריטענסטע סטאנדארטן מיט'ן ציל נישט צו שטערן די טראפיק אפילו אין שווערע וועטערס. די ראודס זענען געפלאסטערט רינדיג אז אלע וואסער זאל אראפרינען, די סארט קוילן איז די שפעטסטע צו כאפן שניי, טרוקנט זיך שנעל אויס, און מאכט די ווייניגסטע שאדן פאר אויטא רעדער. ווען מען פארט ארויף אויף א אינטערסטעיט הייעוועי קען מען באלד שפירן אז מען איז אויפ'ן אינטערסטעיט ווייל עס שפירט זיך אויף די רעדער און אויפ'ן קאנטראל פון דעם אויטא. אויסער דעם זענען די אינטערסטעיטס די שענסטע און ריינסטע הייעוועיס אין לאנד אויף וועלכע עס איז געשמאק צו פארן.
פינאנצירונג
אויפצוהאלטן און פארבעסערן די אינטערסטעיט סיסטעם קאסט א געשאצטע 100 ביליאן דאלאר פער יאר. דאס איז די טייערסטע פרייז וואס סיי וועלכע אנדערע לאנד צאלט פאר זייערע הייעוועיס און אמעריקע שטאלצירט דערמיט. ווען די אינטערסטעיט סיסטעם איז געגרינדעט געווארן האט די רעגירונג באשטימט א קארגע 25 מיליאן דאלאר פאר די ערשטע צוויי יאר (954' און 955') און די איבעריגע האט מען געמוזט צוזאמנשטעלן פון טאלל אפצאלן און סטעיט פאנדונגן. בעפאר די אינטערסטעיט סיסטעם איז אריין אין קראפט זענען אסאך הייעוועיס געווען פריוואט פינאנצירט און די אינוועסטירער האבן איינקאסירט די טאלל אפצאלן. איינע פון די הויפט צילן פון די אינטערסטעיט סיסטעם איז אבער געווען צו עלימינירן יעדע סארט פריוואטע פינאנצירונג און אויך סטעיט פינאנצירונג ווייל די פעדעראלע רעגירונג האט געוואלט נעמען א פולע קאנטראל אויף די גאנצע הייעוועי סיסטעם.
מען האט אבער באלד איינגעזען אז עס איז נישט פאראן גענוג געלט און די רעגירונג האט דורכגעפירט לעגיסלאציע וועלכע האט צוגעגעבן פרישע 175 מיליאן דאלאר יערליך פאר די אינטערסטעיט הייעוועי סיסטעם. פרעזידענט אייזנהאוער האט פערזענליך גענומען א ראלע צו העלפן דעזיינען די אינטערסטעיט סיסטעם און האט געבעטן קאנגרעס ארויפצולייגן ספעציעלע שטייערן וועלכע זאלן קענען דעקן די קאסטן פון דעם פארגעשריטענעם הייעוועי סיסטעם וועלכע איז געלעגן אין פלאן צו זיין די פארגעשריטענסטע אין די וועלט. קאנגרעס האט אנגענומען דעם פארשלאג און מען האט באלד ארויפגעלייגט גאזאלין און מאטאר וויעקעל שטייערן וועלכע האבן אריינגעברענגט די נויטיגע פאנדן ביז 90 פראצענט.
שפעטער האט אייזנהאוער אויפגעשטעלט א ספעציעלע טראסט פאנד וועלכע איז פארבליבן ביז'ן היינטיגן טאג, פון וועלכע די גאנצע אינטערסטעיט ווערט פינאנצירט. די טראסט פאנד איז גענצליך זעלבשטענדיג און איז געראטעוועט פון יעדע סארט בודזשעט קריזיס.
דוד ווערדיגער
ר' אלתר דוד יצחק ווערדיגער (באוואוסט אויף דער וועלט אלס דוד ווערדיגער; ו' חשוון תר"ף - ב' ניסן תשע"ד) איז געווען א זינגער און א חזן. ער איז געבוירן אין קראקע און איז א גערער חסיד. פארן צווייטן וועלט קריג פלעג ער זינגען יום טוב אין דער קאפעלע ביים גערער רבי'ן, דעם אמרי אמת.
ער איז דער פאטער פון דעם זינגער מרדכי בן דוד.
ער האט ארויסגעגעבן די ערטשע חסידישע פלאטעס וואו ער זינגט דעם סקולענער רבי'נס ניגונים (צוויי אלבאמען), באבאווער ניגונים, באיאנער ניגונים, מעליצער ניגונים, סאטמארער ניגונים, און גערער ניגונים פון יעקב תלמוד (3 אלבאמען).
ביאגראפיע
דוד ווערדיגער איז געבוירן געווארן תר"ף אין קראקע, פוילן, צו זיין פאטער, ר' ישראל אריה ווערדיגער, א גערער חסיד וואס האט געהאנדלט מיט העמדער, און צו זיין מוטער גיטל, דאס יונגסטער קינד פון פיר זין און פיר טעכטער.
ביי די זעקס יאר פלעג ער זינגען סאלא אין דער אייזיק יעקעלעס שול אין קראקע. ווען ער איז געווען אלט 12 יאר האט אים ר' יעקב תלמוד גערופן צו זינגען אין זיין קאפעלע ימים נוראים אין גער. אין ת"ש ווען די נאציס האבן פארטריבן די יידן פון קראקע האט זיין משפחה זיך געצויגן קיין פראשאוויץ.
פינף חדשים איז ער געווען אין דעם לאגער אין פלאשאוו. נאכהער האט ער געארבעט אינעם פאבריק פון אסקאר שינדלער. שפעטער איז ער געווען אין מאטהאוזן קאצעט און אין דעם לינץ ארבעט־לאגער, פון וואס מ'האט אים באפרייט שבת כ"ב אייר תש"ה. נאך דער מלחמה האט ער געטראפן זיין עלטסן ברודער יעקב מאיר און זיין יונגסטע שוועסטער יעטא.
ער האט געהייראט מלכה גאלדינגער (תרפ"ג - תש"ם). זיי האבן זיך באזעצט אין פאריז וואו זייער עלטסטער זון ישראל אריה איז געבוירן. אין תש"י האבן זיי אימיגרירט קיין ניו יארק וואו איז צו זיי געבוירן נאך דריי זין: מרדכי, חיים און מענדל.
אין ניו יארק איז דוד ווערדיגער געווען איין יאר חזן אין דער ווארשעווער שול אויף ריווינגטן גאס, דערנאך אין דער חתם סופר שול אויף דער לאוער איסט סייד. שפעטער האט ער באקומען א קאנטראקט צו ווערן חזן אין דער ניו לאטס תלמוד תורה שול, וואס איז געווען בארימט פאר אירע חזנים.
ער האט אויפגעשטעלט די רייזעביורא "ווערדיגער רייזעס" און דעם פלאטע געזעלשפאט "אדרת פלאטעס".
אין תשע"ב האט ער ארויסגעגעבן א סי.די. פון זיינע 22 אלבאמען מיט 235 געזאנגען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס קאטעגאריע:חזנים קאַטעגאָריע:גערער חסידים קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
פארוואלטונג
פֿארוואלטן איז דאס קענען באהערשן, דורך טאן די פירערשאפט פונקציע פון צוזאמהאלטן א ארגאניזאציע.
קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ
Management
EBay
left|thumb|250px|אי ביי לאגא איבײ eBay ווערט פארעכענט אלס דער מערסטער באנוצטער נוציגער וועב סייט אויף דער אינטערנעט עס איז א ליציטאציע פארקויף וועבזייטל. און א אלוועלטליכן צענטער פאר נאציאנאלע און אינטערנאציאנאלע געשעפטן. די פארקויפער זענען פריוואטע מענטשן וועלכע פארקויפן זייערע אייטעמעס אין מיליאנען דורך דעם פלאטפארמע פאר יעדן איינעם וואס שנודערט דאס גרעסטע פרייז.
איבּעי איז געגרינדעט געווארן אין סעפטעמבער 1995 מיטן ציל צו שאפן א פאראייניגטע אלוועלטיכע געשעפט וואס יעדער וועט קענען האנדלן מיט אלעס. אום דעצעמבער 2005 זענען שוין געווען איינגעשריבן אין איבעי דעם איסטראנאמישע ציפער פון העכער הונדערט מיליאן מענטשן איבער די וועלט!. יעדן טאג ווערט דארט פארקויפט מיליאנען פארשידענע אייטעמס. מען קען דארט געפונען אלע ערליי זאכן און סערוויסעס וואס שטייען גרייט צום פארקויפן. פון זאמלונג ארטיקלען ביז קארן, ספרים, צירונגען, קאמפיוטער, און וואס נישט. אחוץ גאן'ס און פייער קרעקערס און חיות.
עס ציילט היינט צוטאגס 168 מיליאן באנוצער.
אידישע ליציטאציעס
בידס פאר די ערשטע פיצא פיי מוצאי יו"ט
וועבלינקען
קאטעגאריע:אינטערנעט קאַטעגאָריע:פירמעס
אברהם מרדכי אלטער
הרב אברהם מרדכי אַלטער מגור גערופן דער "אמרי אמת" הייליגער (ז' טבת ה'תרכ"ו - ו' סיון ה'תש"ח) איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל גער אין פּוילן, וואו ער האָט געוואוינט כמעט זײַן גאנצע לעבן. צו זײַן געבורט האָט זײַן עלטער־זיידע דער חידושי הרי"ם נאָך געלעבט, אָבער ער איז נפטר געוואָרן אַ פּאָר חדשים שפעטער.
נאָך דער פטירה פֿון זײַן פֿאָטער דעם „שפת אמת" האָבן כמעט אַלע גערער חסידים אים אויפֿגענומען אַלס רבי. העכער פֿערציג יאָר איז ער געווען דער מנהיג פֿון די גערער חסידים. אין די יאָרן פֿון זײַן רביסטווע איז גער געוואָרן דאָס גרעסטע חסידות אין גאַנץ פּוילן. ער איז אויך געווען איינער פֿון די מייסדים פֿון אגודת ישראל.
ער האָט פאַרמאָגט אַ סאַך ספרים, און זײַן ביבליאָטעק פון ספרים איז געווען פון די גרעסטע פּריוואַטע זאַמלונגען פון ספרים אין דער וועלט, נאכן מנחת אלעזר ממונקאטש.
אין אָנהייב דער צווייטער וועלט קריג האָט ער זיך געצויגן קײַן וואַרשע, אָבער די רשעים ימ"ש האָבן אים שטאַרק געזוכט. אין יאָר ה'ת"ש האָבן די חסידים מצליח געווען צו באַקומען דאָקומענטן בכדי ער מיט געציילטע מענטשן פֿון זײַן משפחה זאָלן האָבן רשות ארויפצופארן קײן ארץ ישראל, וואָס אין יענער צײַט האָט געהייסן פּאַלעסטינע אונטער בריטישער הערשאַפֿט.
בשעת ער איז נפטר איז נישט געווען מעגליך צוצוקומען צום בית עולם אויפן הר הזיתים צוליב דער מלחמה וואָס האָט געהערשט צווישן ארץ ישראל און די אַראַבישע לענדער. האָט מען אים באַגראָבן אין אַ קבר אין דעם חצר פֿון דער ישיבה „שפת אמת" אין ירושלים, וואו ער ליגט ביז צום הײַנטיגען טאָג.
תקנות
ווען הר"ר אברהם מרדכי איז געוואָרן רבי האָט ער אײַנגעפֿירט אין זײַן בית־המדרש אין גער צו דאַווענען שחרית שבת אינדערפרי 7.30. דאָס איז געווען אַ גרויסער חידוש – אין די יאָרן פון די פריערדיקע רבי'ס פלעגט מען לערנען שעה'ן לאַנג אַלס הכנה צום דאַווענען, און ערשט אָנגעהויבן שחרית אַסאַך שפּעטער. ער האָט אויך אײַנגעפירט אַ שעה הפסקה בײַם שבתדיקן דאַווענען, סײַ פרײַטיק צונאַכט (פאַר כגוונא), סײַ שבת אינדערפרי (פאַר קריאת התורה), כדי מ'זאָל זיצן און לערנען.
משפחה
רבי אברהם מרדכי האָט חתונה געהאַט בזיווג ראשון מיט חיה ראָדאַ טשאַרני (שחור) פון ביאַלע. זייערע קינדער זענען:
זײַן צווייטן זיווג איז געווען מרת פייגא מינטשא בידערמאַן, אַ טאָכטער פון זײַן שוועסטער; זיי האָבן געהאַט איין זון:
גערער רבי'ס
הרה"צ ר' חנוך העניך פֿון אַלעקסאַנדער (חשבה לטובה)
הרה"צ ר' יהודא אריה לייב (דער שפת אמת) – אַן אייניקל פונעם "חידושי הרי"ם".
הרה"צ ר' אברהם מרדכי (דער אמרי אמת) - אַ זון פונעם שפת אמת.
הרה"צ ר' ישראל (דער בית ישראל) - אַ זון פון רבי אברהם מרדכי.
הרה"צ ר' שמחה בונם (דער לב שמחה)- אַ זון פון רבי אברהם מרדכי.
הרה"צ ר' פנחס מנחם (דער פני מנחם)- אַ זון פון רבי אברהם מרדכי.
הרה"צ ר' יעקב אריה (דער הײַנטיקער רבי שליט"א) - אַ זון פון רבי שמחה בונים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם אברהם מרדכי קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:ספרים זאמלער
עליאט שפיצער
עליאט שפיטצער (געבוירן דעם 10טן יוני 1959) איז אן אמעריקאנער אדוואקאט, פאליטיקאנט און דער 58סטער גובערנאטאר פון ניו יארק, ער איז געווארן גאווערנאר אין יוני 2007 און ער האט רעזיגנירט מיט שאנדע אין מערץ 17. פאר דעם איז ער געווען דער ניו יארקער אטוירני דזשענעראל.
קאמפיין צו ווערן אדוואקאט גענעראל
אין 1994 איז ער דאס ערשטע מאל געלאפן אין דער דעמאקראטישער פריימערי פאר אדוואקאט גענעראל אין ניו יארק, זייענדיג ניי צו פאליטיק האט ער פארשפילט און אריינגעקומען דער פערטער, כאטשיג ער האט געהאט אסאך געלט פון זיין טאטן. פיר יאר שפעטער אין 1998 האט ער געווינען די פריימערי און שמאל געווינען די אלגעמיינע וואלן נאך זעקס וואכן איבערציילן.
לוקסוס 1 (אלבאם)
left|thumb|250px|דעקל פון טעיפ לוקסוס מגילת לוקסוס חלק 1 איז די אכטע טעיפ פון די 36 טעיפס פון יום טוב הערליך.