cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
וויליאם שייקספיר
ביאגראפיע
דורכאויס זיין קאריערע האט שייקספיר געטיילט זיין צייט; טייל צייט האט ער געוואוינט אין לאנדאן און טייל צייט אין סטראטפארד. אין 1596, א יאר פריער איידער ער האט געקויפט ״נייער פלאץ״ ווי זיין פאמיליע־הויז אין סטראטפארד, האט שייקספיר געוואוינט אין דער פאראפיע סט העלענס, בישאפסגייט, צפון פונעם טייך טעמז. אין 1599 האט ער זיך שוין געצויגן קיין סאדארק; אין יענעם יאר האט זיין געזעלשאפט געבויט דארט דעם גלאב טעאטער. אין 1604, האט ער זיך געצויגן צוריק צפון פונעם טייך, אין א געגנט נארד פון סט פאלס קאטעדראל מיט פיל  שיינע הייזער. דארט האט ער געדונגען צימערן פון א פראנצויזישער הוגענאט   קריסטאפער מאנטדזשוי, וואס האט געמאכט פערוקן פאר פרויען.
שפילן
די ערשטע ווערק פון שייקספיר זענען ריטשארד דער דריטער און די דריי טיילן פון הענרי דער זעקסטער, געשריבן אין די אנהייב 1590ער יארן ווען ס׳איז געווען פאפולער היסטראשיע דראמע. ס׳איז אבער שווער צו דערגיין גענוי ווען שייקספיר האט געשריבן זיינע שפילן, און פון שטודיעס פון די טעקסטן איז משמע אז טיטוס אנדראניקואס, די קאמעדיע פון טעות׳ן, די דרעסירונג פון דער ארורה, און  די צוויי מענער פון וועראנע געהערן אויך צו שייקספיר׳ס פריערסטער תקופה. זיינע ערשטע היסטאריעס, וואס ציען שטארק אויף דער 1587 אויסגאבע פון ראפאעל האלינסהעד׳ס דברי הימים פון ענגלאנד, סקאטלאנד און אירלאנד, טון דראמאטיזירן די חורבנישע אויסקומען פון שוואכער אדער מושחתדיקער רעגירונג, און טייל טייטשן אפ אז פון דעם האט געשטאמט דער אנהייב פון דער טיודאר דינאסטיע. די פריערע שפילן זענען געווען באאיינפלוסט פון די ווערק פון אנדערע עליזאבעטאנער דראמאטורגן, ספעציעל טאמאס קיד און קריסטאפער מארלוי, דורך די טראדיציעס פון מיטל־אלטער דראמע און דורך די שפילן פון סענעקע. די קאמעדיע פון טעות׳ן איז אויך געווען באזירט אויף קלאסישע מאדעלן, אבער מ׳האט נישט געטראפן קיין מקור פאר ״די דרעסירונג פון דער ארורה״, אויבוואויל זי האט א שייכות מיט אן אנדער שפיל מיטן זעלבן נאמען וואס שטאמט אפשר פון א פאלקס־מעשה.
באאיינפלוס
לינקס|קליין|Macbeth Consulting the Vision of the Armed Head. By [[Henry Fuseli, 1793–1794. Folger Shakespeare Library, Washington.]] שייקספיר׳ס ארבעט האט איבערגלאזט א בלייביקן איינדרוק אויף שפעטערע טעאטער און ליטעראטור. ער האט פארברייטערט דעם דראמאטיקן פאטענץ פון כאראקטעריזאציע, סיפור־המעשה, שפראך און זשאנער. למשל, ביז ראמעא און יוליא האט מען נישט געקלערט צו ניצן ראמאנטיק ווי א טעמע פאר א טראגעדיע. פריער פלעג מען ניצן א מאנאלאג איבערצגעבן אינפארמאציע וועגן א כאראקטער אדער א געשעעניש, אבער שייקספיר האט געניצט מאנאלאגן אויסצופארשן וואס ליגט אין קאפ פון א כאראקטער. זיין ווערק האט שטארק באאיינפלוסט שפעטערע פאעסיע.
שייקספיר האט באאיינפלוסט ראמאניסטן ווי טאמאס הארדי, וויליאם פאלקנער און טשארלס דיקנס. די מאנאלאגן וואס אמעריקאנער ראמאניסט הערמאן מעלוויל האט געשריבן זענען נאכגעמאכט פון שייקספיר; זיין קאפיטאן אחאב אין מאבי-דיק איז א קלאסישער טראגישער העלד, אינספירירט פון קינג ליר. פארשער האלטן אז 20,000 פיעסעס פון מוזיק זענען פארבונדן מיט שייקספיר׳ס ווערק. דאס שליסט איין דריי אפערעס פון include three operas by דזשוסעפי ווערדי, מאקבעט, אטעלא און פֿאלסטאף.
אין שייקספיר׳ס צייט איז די גראמאטיק, אויסלייג און אויסרעד פון ענגליש נישט געווען סטאנדארדיזירט אזוי ווי היינט, און זיין באניץ פון שפראך האט געהאלפן פארמירן מאדערנע ענגליש.
פֿיאָדאָר טיוטשעוו
فيودور إيفانوفيتش تيوتشيف Тютчев, Федор Иванович Фёдар Цютчаў Фьодор Тютчев Fjodor Ivanovič Ťutčev Тютчев Фёдор Иванович Fyodor Tyutchev Fjodor Iwanowitsch Tjuttschew Φιοντόρ Τιούτσεφ Fyodor Tyutchev Fjodor Tjutĉev Fiódor Tiutchev Fjodor Tjuttšev fa:فيودور تيوتجيف Fjodor Tjuttšev Fiodor Tiouttchev פיודור טיוטצ'ב Fjodor Ivanovič Tjutčev Fjodor Ivanovics Tyutcsev Ֆյոդոր Տյուտչև Fjodor Tuttsjev Fëdor Tjutčev フョードル・チュッチェフ ტიუტჩევი, თედორე Theodorus Tiuttsev Fiodoras Tiutčevas Fjodor Tjoettsjev Fjodor Tjutsjev Fiodor Tiutczew Fiódor Tiútchev Fiodor Tiutcev Тютчев, Фёдор Иванович ru-sib:Тютчев, Фьодор Иваныч Fjodor Tjutčev Fyodor Tyutchev Фјодор Иванович Тјутчев Fjodor Tiuttjev Fyodor Tyutçev Fódor Tútçev Тютчев Федір Іванович
עדה החרדית
קליין| הויפטקווארטיר פון דער עדה החרדית אין ירושלים
די עדה החרדית איז א קליינע מינדערהייט פון דעם גאנצן חרדישן ציבור. לויט אָפּשאַצונגען, איז די צאָל מיטגלידער פון דער עדה צווישן 15,000 און 40,000. זיי זענען בעיקר קאָנצענטרירט אין די מאה שערים געגנט אין ירושלים און רמת בית שמש ב'.
די עדה איז אויך באקאנט מיט איר כשרות קערפערשאפט, "בד"ץ עדה חרדית", וואס איז די מערסט אנגעזעענע פריוואטע כשרות סיסטעם אין ישראל.
די עדה החרדית צייכט זיך אויס אין די דעמאָנסטראַציעס וואָס אירע מיטגלידער האַלטן, בפרט קעגן חילול שבת אין ירושלים און קעגן חילול קברים.
היסטאריע
איר ציל איז געווען צוזאם-צונעמען אלע קהלות אונטער איין הלכה'דיגער פירערשאפט און בעיקר צו זיך האלטן פעסט קעגן אלע מיני פירצות, וואס די פרייע גאס האט געשאפן. גלייך ביי איר גרינדונג איז אויפגעשטעלט געווארן דער ביד"ץ וועלכער האט געדינט די פרומע אשכנזים און ספרדים צוגלייך. בערך 25 יאר נאך איר גרינדונג האט זי אנגעהויבן צוצושטעלן כשר'ע מקוואות און געבן הכשרים אויף מאכלים וועלכער איז היינט די שטערקסטע השגחה ביים פרומען אידנטום, אויך פירן זיי אן מיט די הפגנה'ס קעגן די ציונים.
דער ערשטער גאב"ד פון דער עדה איז געווען הרב יוסף חיים זאנענפעלד ז"ל וואס האט געהאלטן שטארקע דרשות מחזק צו זיין די עדה-נאכפאלגער. נאך אים איז געווען אב"ד הרב יוסף צבי דושינסקי.
שפעטער איז דער סאטמארער רב, רבי יואל טייטלבוים, געווארן דער גאב"ד.
אין יאר ה'תשל"ט ווען דער סאטמארער רב איז אוועק, איז דער גאב״ד טיטל איבער געגאנגען צו הרב יצחק יעקב ווייס ז"ל מחבר פון שו"ת מנחת יצחק, צוליב זיינע פילע אויפגעכאפטע תשובות וואס ער האט געשריבן און איז צעשפרייט געווארן אין דער גאנצער וועלט.
אין יענער תקופה האט דער בעלזער רב ישכר דוב רוקח (דער צווייטער) געגרינדעט אן אייגענעם בי"ד און וועד הכשרות.
נאך דעם בעל מנחת יצחק איז געווארן גאב"ד פון עדה הרב משה אריה פריינד ז"ל וואס איז אויך געווען רב אין סאטמאר ביהמ"ד "אהל רחל" וואס געפינט זיך אויף רחוב יואל אין ירושלים. נאך אים איז געווען גאב"ד הרב ישראל משה דושינסקי, וואס איז אוועק אין יאר ה'תשס"ב, און נאך אים הרב יצחק טוביה ווייס (נפטר תשפ״ב).
צווישן דער הנהלה איז יארן געווען גרשון שטעמער און שלמה פאפנהיים. דער לאנגיעריגער סופר פונעם בית דין פון דער עדה איז געווען רבי מנחם דאווידאוויטש.
די הנהלה פון דער עדה החרדית פארמאגט 41 מיטגלידער
דרויסנדיגע לינקן
דעקלעראציעס דורך דער עדה * קאַטעגאָריע:יידישע שטרעמונגען קאַטעגאָריע:בית דין צדק קאַטעגאָריע:ירושלים
קאפוויי
קאפוויי איז דער פיין אינעם שטערן פון קאפ. דער מוח האט נישט קיין נערווען צעלן, דעריבער איז קיינמאל די פיין פון מוח נאר בלויז פון פנים העכערע טייל.
עס קען זיין דער סימפטאם פון ערגערע קרענק אדער סתם פארבייגייענדע אומאנגענעמליכקייטן.
מעגלעכע סיבות פון קאפווייטיג
עס זענען דא היינט פייןקילער'ס ווי אספירין, טיילענאל אדער עדווין.
קאַטעגאָריע:סימפטאמען
קאסינא
קליין|250px|סלאט מאשינען אין קאסינאס
א קאסינא איז א פלאץ וואו מ'גייט פארוויילן די צייט מיט אזארטשפילן מיט מזל. מ'לייגט אריין אפאר דאלער, און מ'האפט אז מיט גליק וועט מען געווינען מער פון וואס מ'האט אריינגעלייגט דורך די פיל ערליי שפילן.
מער איבער קאסינאס
- אדער סטעף
- אויסבארגען אויפן חשבון פון קאסינא און נישט האבנדיג צוריק צובאצאלן
אנליין-קאסינאס
אנליין איז אויך דא קאסינאס צו שפילען ס'איז דא 3 סארטן וועגן ווי אזוי מ'שפילט:
קליין|250px|קאסינא אין לאס וועגאס
באקאנטע קאסינא פלעצער
אין אמעריקא זענען די קאסינאס פלאצירט מערסטענס אין לאס וועגאס - די מעקא פאר קאסינאס - און אין אטלאנטיק סיטי אין ניו זשערסי.
קאסינאס און די מאפיא
אפטמאל זענען קאסינאס פארבונדן מיט פארברעכן. די רווחים פון א קאסינא קען מען ניצן צו וואשן דאס שווארצע געלט. די קאסינאס אין לאס וועגאס האט די מאפיא אויפגעשטעלט דורך מענטשן ווי באגסי סיגל און מאיר לענסקי.
וועבלינקען
ליסט פון קאסינאס איבער דער וועלט {dmoz דירעקטארי}
קאַטעגאָריע:אזארטשפילן קאַטעגאָריע:פארוויילונג
בערל פרידמאן
ר' בערל פרידמאן איז דער זון פון ר' ליפא פרידמאן דער לעגענדארער פירער פון סאטמאר דורכאויס די ערשטע יארן אין אמעריקע נאך חורבן אייראפע, און זיין מאמע איז די טאכטער פון קאשוי רב ר' שאול בראך ז"ל.
ער איז אויך א ברודער (דורך איין טאטען) פון ר' אברהם פרידמאן דער רעדאקטער פון די צייטונג.
ער פלעגט דינען אלס דער פרעזידענט פון דער סאטמארער קהילה לויט די ארוינים און ריכטער ראזענוואסער פון אפסטעיט ניו יארק. אבער דער אפעלאט קארט האט געלייגט א סטעי איבער זיין פרעזידענטשאפט און דערווייל קען ער גארנישט טאן דערמיט. נאך זיין הסתלקות האט ר׳ יצחק ראזענבערג איבערגענומען זיין פאזציא
פרידמאן, בערל
פאלאפעל
קליין|250px|כדורי פאלאפל פאלאפל איז אזא סארט מיטל מזרח עסענווארג געמאכט פון נאהיט (ווייסע ארבעס) וואס ווערן צעמאלט און געפרעגלט. מען שטעלט אריין עטלעכע שטיקלעך פאלאפעל אין א פיטא און עס קומט רינדעכיג מיט חומוס און אנדערע גרינס.
קאַטעגאָריע:עסנווארג
ציבל
קליין|ציבעלעס ציבל אדער ציבעלע איז א מין געוואוקס, שארף עס געבט אריין א געשמאקע אויפלעבונג טעם און כמעט אלע עסנווארג.
סאדע וואסער
סאדע וואסער אדער סעלצער איז וואסער אין וואס איינגאזירט מיט קוילן זויער.
היסטאריע
זשאזעף פריסטלי איז געווען א ברייער אין לידז, ענגלאנד וואס האט ערפינדן אז מען קען ניצן דעם גאז פון יערן ביר צו געבן א געשמאקן טעם אין וואסער.
פאבריקאציע
היינטיגע צייטן פאבריצירט מען סאדע וואסער ווען מען פירט קוילן-זויער דורך וואסער אונטער א שטארקן דריק. צוליב דעם דריק ווערט א סאך גאז צעלאזט אינעם וואסער. ווען מען עפנט דאס פלעשל, גייט אוועק דאס דריק און ס'ווערט בלעזלעך אינעם וואסער.
וועבלינקען
קאלע: וויפל צוקער האט א פושקע זיסע סאדע? א ווידעא קליפ געט אייך די שוידערליכע ענטפער: 7 און האלב טיי לעפלעך...
קאַטעגאָריע:וואסער קאַטעגאָריע:געטראנקען
נאבעל פריז
נאבעל־פריז זענען אזא סארט אנערקענונג וואס ווערט פארטיילט פאר מענטשן וואס האבן באוויזן אויסגעצייכענטקייט אין ווערדפולע אקציעס און אויפגאבעס. אין די פעלדער פון פיזיק, כעמיע, שלום, ליטעראטור, מעדיצין און עקאנאמיק. דאס ווערט געגעבן נאך וואלן פון טויזנטער באטייליגער.
דאס איז צושטאנד געקומען און הייסט נאך אלפרעד נאבעל פון שוועדן נאך זיין משפחה נאמען נאבעל וואס האט פראדוצירט געווער און וואפן און איז געווען גאר רייך דערפון. ביז מען האט געטראפן נאך זיין טויט אין זיין צוואה ווי ער מאכט א חשבון הנפש וויפל בלוט עס ווערט פארגאסן צוליב זיין געלט גייציגיקייט. און מען זאל געגרינדן פון זיין ירושה א ספעציעלע פריז אויסטיילונג אלס תשובת המשקל פאר ווער עס טוט גוטס אויף די וועלט.
מער ווי איין מאל
פיר מענטשן האבן געווינען דעם נאבעל פריז צוויי מאל. :
אידישע געווינער
ביז 2013 האט מען באלוינט 850 נאבעל פריזן; פון זיי האבן יידן געוואונען 193 פריזן. צווישן די יידישע געווינער זענען:
אין 2013 האבן זעקס יידן געוואונען פריזן: דזשיימס ראטמאן און רענדי שעקמאן (מעדיצין), אריה ווארשל, מייקל לעוויט און מארטין קארפלוס (כעמיע) און פראנצוא ענגלערט (פיזיק).
רעפערענצן
*
קאנקורענץ
קאנקורענץ מיינט צוויי אנדערע מענטשן וואס ביידע פון זיי באשעפטיגן זיך אדער האנדלען מיטן זעלבן פראדוקט, ביזנעס אדער קאנצעפט. די צוויי "קאנקורירן" צווישן זיך און ביידע פרובירן איבערצושטייגן איינער דעם אנדערן.
קנאת סופרים תרבה חכמה
קאַטעגאָריע:מענטשליכע אויפפירונג
שביעי של פסח
שביעי של פסח איז טייטש דער זיבעטער טאג פסח.
די אידן זענען ארויס פון מצרים דעם 15סטן טאג אין ניסן זיי זענען געגאנגען ווייטער און ווייטער פון מצרים, 3 טעג נאכדעם, דאס הייסט אין דעם 18סטן אין ניסן האט פרעה צוריקגעצויגן און געוואלט נאכיאגען די אידן און זיי צוריק ברענגען קיין מצרים, פאר די צוועק האט ער איינגעשפאנט א מיליטער פון 600 רייטער און נאך.
זיי האבן אנגעפאנגען נאכיאגען די אידן, די אידן האבן אנגעפאנגען אנטלויפן ביז זיי זענען אנגעקומען צום ים סוף דעם 21סטן אין ניסן וואס איז שביעי של פסח.
ווען די אידן זענען אנגעקומען צום ים סוף האבן זיי זיך זייער דערשראקען ווייל זיי האבן נישט געוואוסט וואס ווייטער, און האבן זיך געשראקן אז די מצריים וועלן זיגען, האבן זיי זיך גענומען וויינען צו משה רבינו. האט משה זיי געזאגט זיי זאלן שטיל און גאט וועט שוין קריגן מיט די מצריים.
דערנאך האט גאט געזאגט פאר משה, זאג די אידן זאלן אריין גיין אין ים, משה האט דאס איבער געזאגט פאר די אידן, איז געווען דארט איינער מיטן נאמען נחשון בן עמינדב ער איז שפעטער געווען א נשיא פאר שבט יהודה, און ער האט גלייך אריינגעשפריגען אין וואסער, ערשט ווען דאס וואסער איז געווען ביי זיין גענאקן האט זיך עס געשפאלטן.
ווען דאס וואסער האט זיך געשפאלטן זענען אלע אידן אריבער די ים סוף, און די מצריים האבן אנגעפאנגען נאכיאגען די אידן איבער די וואסער, נאר דא איז געשען נאכאמאל א נס, ווי נאר די מצריים האבן אנגעפאנגען אריינגיין אין וואסער, איז דאס וואסער צוריק געגאנגען צו איר פריערדיגער שטארקייט און די מצריים זענען דערטרינקען געווארן.
שביעי של פסח איז דער איינציגער יום טוב ווען מען מאכט נישט קיין ברכה שהחיינו.
אחרון של פסח
אין חוץ לארץ פייערט מען אויך דעם נעקסטן טאג, כ"ב ניסן, יום טוב. דער אכטן טאג פון פסח ווערט גערופן "אחרון של פסח". ס'איז פאראן א מנהג אין עטלעכע קרייזן צו פראווען א סעודה אחרון של פסח נאכמיטאג.
קאטעגאריע:פסח
נבילה
נבלה איז א כשר'ע בהמה וואס מען האט נישט געשחטן לויט דער הלכה, אדער עס האט גע'פגר'ט.
אין דער תורה שטייט אז מען טאר נישט עסן. קיין נבילה. אויסער דעם איז דא א מצוה צו געבן נבילה פלייש פאר א הונט אלס אן הכרת הטוב אז ביים ארויסגיין פון מצרים האבן די הינט נישט געבילעט.
געוויסע יידישע טראדיציאנעלע זאגן (איבערהויפט פאר קינדער) אז ווען מען עסט נבלה איז דאס מטמטם דעם מח.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
סינטיא אזיק
קליין|סינטיא אזיק
סינטיאַ שושנה אָזיק (געבוירן דעם 17טן אפריל 1928) איז אן אמעריקאנער אידישע שרייבערין. זי איז געבוירן אין ניו יארק.
אזיק האט געשריבן פיקציע ווערק וועגן דעם אמעריקאנער אידישן לעבן, ווי אויך עסייען אויף אמעריקאנער ליטעראטור. זי איז באלוינט געווארן מיט עטלעכע ליטערארישע אויסצייכענונגען.
זי איז דער פערפאסער פון דעם בוך, דער רב דער געצנדינער.
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
אבו מוסאב אל-זארקאווי
אבו מוסאב אל-זארקאווי (20סטן אקטאבער 1966 - 7טן יוני 2006) איז געווען א ירדנ'ער טעראריסט וועלכער האט אפערירט א מיליטאנטישע טרענירונגס קעמפ אין אפגאניסטאן אינאיינעם מיט אסאמע בין לאדען און איז באקאנט געווארן נאכדעם וואס אמעריקע האט אים באשולדיגט אין מערערע אטאקעס קעגן אמעריקאנער אינטערסן און טרופן.
ביאגראפיע
זיין ריכטיגער נאמען איז געווען אכמעד פאדיל אל-נאזאל אל-קאהאלעלי וועלכער ער האט שפעטער געטוישט צו אבו מוסאב אל-זארקאווי וואס באדייט דער נאמען פון זיין טאט'ן און דער פלאץ פון וואו ער קומט וועלכע איז געווען זארקא. זארקאווי איז געווען א יארדאנישער געבוירענער אין דעם שטאט זארקא וועלכע געפינט זיך בערך 15 מייל פון דער הויפטשטאט אמאן.
זארקאווי איז אויפגעוואקסן מיט ארימקייט און האט געמוזט אויפגעבן סקול ווייל ער האט נישט געהאט קיין געלט. ביי די 17 יאר איז ער צום ערשטן מאל ארעסטירט געווארן פאר דראגס און אנדערע פארברעכן און איז געזעסן קורץ אין א ירדן טורמע אין די 1980ער יארן. באלד נאך זיין ארעסט האט ער זיך אנגעשלאסן צו ווערן א מיליטאנט אין אפגאניסטאן מיט די אויפשטענדלער וועלכע האבן געקעמפט די סאוויעטן. למעשה איז זארקאווי ערשט געווען קאמפס גרייט ביי דער צייט די רוסן זענען שוין געווען אינדרויסן פון אפגאניסטאן. זארקאווי האט זיך דארט געטראפן מיט אסאמא בין-לאדען וועלכער איז געווען דער מייסטער פון די אויפשטאנד און האט אנגעקניפט גוטע באציאונגן מיט אים.
זעענדיג זיך אן קיין ארבעט איז זארקאווי געווארן א רעפארטער פאר א איסלאמישע צייטונג אין אפגאניסטאן און איז ארומגעפארן איבער אייראפע צוזאמענשטעלן רעפארטאזש. מען גלייבט אז אין יענער צייט האט ער געעפענט זיין טעראריסטישע ארגאניזאציע אל-טאוויד וועלכע האט געצילט אריינצושטעלן אן איסלאמישע רעזשים אין ירדן.
אבער ער איז דורכגעפאלן און ביי א באזוך אין ירדן אין 1992 האבן די ארטיגע אויטאריטעטן אים ארעסטירט פאר'ן פלאנירן אן אטאקע אונטערצואווארפן דאס קעניגרייך און אים אריינגעשליידערט אין טורמע וואו ער איז אפגעזעסן די קומענדיגע 7 יאר. אין טורמע איז זארקאווי געווארן ווי א פירער צו אלע ארעסטאנטן כאטש ער האט נישט געהאט קיין שום ספעציעלע קוואליפיקאציעס אדער פירערשאפט כשרונות. ער איז אויפגעוואקסן אן קיין נארמאלע ערציאונג און עס האט זיך שטארק דערקענט אויף אים.
אין 999' איז ער ארויס פון טורמע און זיך באלד צוריק געקערט צו טעראריזם און איז געווען א טייל פון א גרופע וועלכע האט פרובירט אויפרייסן די רעדיסאן האטעל אין אמאן וואו אסאך אמעריקאנער און איזראעלישע האבן כסדר גענעכטיגט. די אקציע איז דורכגעפאלן און מען האט ארעסטירט רוב פון די פלאנירער און זארקאווי איז אנטלאפן קיין פאקיסטאן וואו ער האט זיך באזעצט אין א שטעטל נאנט צו די גרעניץ מיט אפגאניסטאן. דארט האט ער אויפגעשטעלט א טעראריסטישע טרענירונג'ס קעמפ וועלכע האט זיך געפינען אריבער די גרעניץ אין אפגאניסטאן וועלכע האט זיך ספעציאליזירט מיט אויפרייס מאטריאל און סם.
אויסשפיר אגענטורן פון אייראפע און פון ירדן האבן אנגעוויזן אז זארקאווי האט דארט געגרינדעט א טעראריסטישע ארגאניזאציע מיט'ן נאמען דזשונד אל-שאם און האט באקומען בערך $200,000 דירעקט פון אסאמא בין לאדען. זארקאווי האט נישט באהאלטן די מאטיוון פון זיין ארגאניזאציע און האט שנעל געהאט 150 מיטגלידער וועלכע האבן זיך טרענירט אין זיין קעמפ. אבער צווישן זיינע מיטגלידער זענען געווען באהאלטענע אגענטן פון ירדן וועלכע האבן ארויסגעגעבן אינפארמאציע. ווען אמעריקע איז אריין קיין אפגאניסטאן האבן זיי גענוצט די אינפארמאציע און צושטערט זיין גרופע. דאס איינציגסטע מאל וואס מען האט שפעטער געהערט פון די גרופעס איז געווען ווען דער נאמען איז גענוצט געווארן צו נעמען פאראנטווארטליכקייט פאר אן אטאקע אין דאכא, קאטאר.
פאועל'ס רעדע איז שפעטער אפגעפרעגט געווארן און האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין געבויט אויף פאלשע אינפארמאציע וועלכע די בוש אדמיניסטראציע האט געקליבן אונטער די רוקן פון די סי-איי-עי. ביז'ן היינטיגן טאג איז נאך אלץ נישט פאראן קיין באווייז אז איראק האט טאקע געהאט א פארבינדונג מיט אל-קאידא. די סי-איי-עי האט שפעטער געזאגט אז זארקאווי איז שוין דעמאלט נישט געווען א טייל פון אל-קאידא. פארקעט גאר, ער איז געווען א קאנקורענט צו אסאמע בין-לאדען און די צוויי ארגאניזאציעס האבן קיינמאל נישט געטוישט אינפארמאציע. עס איז אויך קיינמאל נישט ארויפגעקומען באווייזן אז זארקאווי האט באקומען שטיצע פון סאדאם כוסעין'ס רעגירונג. קעניג אבדולא פון ירדן האט אבער אמאל געזאגט אין אן אינטערוויו אז ירדן אפיציעלן האבן געהאט אינפארמאציע וואו אין איראק זארקאווי וואוינט און האבן אים פרובירט פארכאפן אבער זיי האבן נישט געקענט איבערצייגן די איראקער רעגירונג מען זאל אים איבערגעבן.
וויאזוי אימער, האט זארקאווי אפיציעל געשוואוירן געטריישאפט און לאיאל צו בין לאדען אין 04' און געטוישט די נאמען פון זיין ארגאניזאציע צו אל-קאידא אין איראק.
אומבאשטעטיגטע באריכטן וועלכע זענען ארויפגעשווימען אין די וואך פון זיין טויט זאגן אז די פענטאגאן האט ווייניגסטענס דריי מאל געפלאנט אן אפעראציע צו באזייטיגן זארקאווי און זיין גרופע נאך בעפאר די איראקער אינוואזיע. אבער יעדעס מאל איז עס אפגעווארפן געווארן דורך די נאציאנאלע סעקיוריטי קאונסיל וועלכע האבן געהאלטן אז דאס וועט שאדן מאכן די אמביציעס פון אמעריקאנער אפיציעלן וועלכע האבן זיך דעמאלט ארומגעדרייט אין אייראפע פרובירנדיג איבערצייגן פראנקרייך און דייטשלאנד זיי זאלן מיטשטיין אין די קריג.
אטאקעס אין זיין פאראנטווארטליכקייט
די ערשטע אטאקע וועלכע איז דירעקט געווען פארבינדן מיט זארקאווי איז געווען די מארד פון דעם אמעריקאנער דיפלאמאט לורענס פאלעי וועלכע איז ערמארדעט געווארן אין זיין היים אין אמאן אום אקטאבער 03'. דריי פארדעכטיגטע האבן מודה געווען צו ירדן'נער אויטאריטעטן אז זיי זענען געשיקט געווארן דורך זארקאווי און זענען גוט באצאלט געווארן דערפאר. אמעריקאנער אפיציעלן האבן אויך באשולדיגט אל-קאידא און נאך אן עקסטרעמיסטישע גרופע פון אפגאניסטאן. עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז די מערדער זענען געצאלט געווארן בערך $27,858 אמעריקאנער דאלאר פון די ארגאניזאציע וועלכע האט זיי געשיקט. קורץ דערויף איז זארקאווי צום צווייטן מאל פאראורטיילט געווארן צום טויט אין ירדן.
די צווייטע אטאקע פון זארקאווי איז געווען די מארד פון ניקאלעס בערג וועלכער איז געמארדעט געווארן פארענט פון א ווידעא וועלכע איז געוויזן געווארן צו די וועלט. בערג איז געווען אן אמעריקאנער וועלכער האט געארבעט אין איראק און זיינע מערדער האבן אים גענוצט אלס א נקמה פאר די אבו גאריב טורמע סקאנדאל.
סי-איי-עי אנאליזירער האבן באשטעטיגט אז דער מערדער אויפ'ן ווידעא איז געווען זארקאווי. זיי האבן דאס באשטעטיגט נאר אויף זיין שטימע ווייל ער האט אנגעהאט א מאסק אויפ'ן קאפ צו פארדעקן זיין געזיכט. אנדערע עקספערטן פון די מידיא האבן דאס אוועקגעמאכט וויבאלד דער שטימע אויפ'ן טעיפ איז נישט געווען מיט קיין ירדן אקצענט וועלכע זארקאווי האט געהאט. די סי-איי-עי האט קיינמאל נישט געברענגט פרישע באווייזן און עס איז געבליבן א מעגליכקייט.
זארקאווי איז באשולדיגט געווארן אויף א באמבאדירונג פון א באגדאד האטעל. ער איז באשולדיגט געווארן פאר'ן פלאנירן אן אטאקע אין איסטאנבול, טערקיי, אויף נאט"א וועלכע האט קיינמאל נישט פאסירט. די קאנאל האטעל באמבאדירונג אין אוגוסט 03' וועלכע האט אומגעברענגט 22 אריינגערעכנט דער יו-ען ספעציעלע שליח סערדזשיא די מעלא. א בריוו וועלכע איז געשיקט געווארן צו אל קאידא איבער די אויפטוען אין איראק קעגן אמעריקע און איז פארכאפט געווארן דורך איראקער אפיציעלן איז געטייטעלט געווארן אויף זארקאווי. די מארד פון דער בריטישער קען ביגלעי אין 04' איז באשטעטיגט געווארן צו האבן געווען די ארבעט פון זארקאווי מיט זיינע אייגענע הענט. אן אטאקע אויף אמעריקאנער סאלדאטן אין סאמארא וועלכע האט אומגעברענגט 5 מארינען איז געווען זיין ארבעט. ער איז אנוועזנד געווען ביי די צווייטע שלאכט אין פאלודזשע און האט דארט אליינס געקעמפט אבער איז פארשוואונדן געווארן ווען אמעריקאנער סאלדאטן האבן איבערגענומען די שטאט.
אין מערץ 05' האט ער באקומען א פרישן אורטייל אין ירדן געריכט פאר'ן פלאנירן א לופט פאר'סמ'ונג אין אמאן. דער אורטייל איז געווען 15 מאנאטן טורמע איבער די צוויי טויט שטראפן. ער ווערט באשולדיגט פאר אלע האטעל אטאקעס אין אמאן אין 05' וועלכע האט אינאיינעם אומגעברענגט 70 מענטשן. און אויסער דעם איז ער באשולדיגט געווארן אויף אן א שיעור קליינע אטאקעס אויף אמעריקאנער סאלדאטן.
אין די לעצטע צוויי מאנאטן פון זיין לעבן איז זארקאווי צוויי מאל געוויזן געווארן פאר די וועלט אין ווידעא'ס וועלכע האט קלאר געצייגט זיין געזיכט. די ערשטע ווידעא איז געוויזן געווארן אין אפריל דורך די בי-בי-סי אין וועלכע מען זעט זארקאווי זיצן געבנדיג א רעדע צו א גרופע נאכפאלגער מיט פארדעקטע געזיכטן. זארקאווי באשולדיגט דארט אמעריקע און בוש פערזענליך און פרעגט פארוואס אמעריקע האט נישט אנגענומען די פייער שטילשטאנד וועלכע אסאמא בין לאדען האט פארגעשלאגן.
די צווייטע איז געוויזן געווארן דורך די ארמיי אין מאי וועלכע צייגט וויאזוי זארקאווי קען זיך נישט קיין עצה געבן מיט זיין אויטאמאטישע ביקס ווען עס איז פארהאנקעט געווארן. די מיליטער האט אפגעלאכט פון זארקאווי אז ער איז נישט גענוג טויגליך צו זיין א פירער זינט ער קען זיך נישט קיין עצה געבן מיט א פשוט'ע ביקס. אין ביידע ווידעאס האט זארקאווי שטארק געענדעלט אין פריערדיגע בילדער וועלכע איז געקומען פון ירדן און די סי-איי-עי האט דאס באשטעטיגט.
עטליכע טויט באריכטן
זארקאווי איז מערערע מאל באריכטעט געווארן אלס טויט דורך פארשידענע קוועלער וועלכע האט זיך שטענדיג ארויסגעשטעלט צו זיין פאלש אדער א טעות. צוריק אין 02' האבן די נארדערן אלייענס געהאט באריכטעט אז זארקאווי איז אומגעקומען אין א מיסיל אטאקע אין אפגאניסטאן. אסאך נייעס באריכטן האבן דאס באריכטעט און דאס איז שפעטער געטוישט געווארן אלס א טעות, צוגעבנדיג אז ער האט איבערגעלעבט די אטאקע אבער איז שווער פארוואונדעט געווארן און איז געפארן קיין באגדאד א מאנאט דערויף וואו דאקטוירים האבן אים באזייטיגט איין פיס. אום אקטאבער דעם זיבעטן 02', איין טאג בעפאר קאנגרעס האט אויטאריזירט דעם פרעזידענט צו גיין אין קריג קעגן איראק, האט פרעזידענט בוש געגעבן א רעדע אין סיסיניטי, אהייא, אין וועלכע ער האט באשטעטיגט דעם באריכט אז זארקאווי איז פארוואונדעט געווארן און איז מער נישט פעאיג צו קעמפן. עס איז דעמאלט געווארן אנגענומען צווישן אמעריקאנער אז זארקאווי האט א פאלשע פיס.
ערשט אין 04' האט ניוזוויק באריכטעט פון קראנטע מקורות אז די מעשה מיט זיין פיס איז נישט ריכטיג און ער פארמאגט יא זיינע ביידע פיס און איז ווארשיינליך קיינמאל נישט געווען ביי די אטאקע אין אפגאניסטאן. ניוזוויק דזשורנאליסטן זענען דעמאלט געווען די ערשטע וואס האבן געשטעלט פראגעס אויב די גאנצע זארקאווי איז נישט מער ווי א פראפאגאנדע וועלכע אמעריקע נוצט צו פארגיטיגן איר רעכט מיטן אריינגיין אין קריג מיט איראק.
אין מאי 05' איז באריכטעט געווארן אויף אן איסלאמישע וועבסייט אז א דעפיוטי וועט איבערנעמען זארקאווי ווילאנג ער וועט זיך ערהוילן פון זיינע וואונדן. שפעטער יענע וואך האט די איראקער רעגירונג באשטעטיגט אז זארקאווי איז שווער פארוואונדעט געווארן אין אן אטאקע פון אמעריקאנער כוחות וועלכע האבן אפילו נישט געוואוסט אז זארקאווי איז איז זייערע הענט. עטליכע איסלאמישע וועבסייטס האבן גערופן צו בעטן פאר זיין געזונט און עס איז געווען א באריכט אז ער האט פארלאזט איראק מיט צוויי דאקטוירים. נאך א וואך איז דער באריכט צוריק געצויגן געווארן דורך די זעלבע וועבסייט וועלכע האט געזאגט אז דאס איז געווען א טעות און זארקאווי לעבט און איז געזונט.
אין סעפטעמבער 2005 איז געווען א באריכט אין די פראנצויזישע צייטונג לא מאנדע אין וועלכע א פראמינענטער מוסולמענער פירער האט געזאגט אז זארקאווי איז אומגעקומען אין די ערשטע מאנאטן פון די איראקער קריג דורך א באמבע. יענער האט אפילו געזאגט אז זיין פאמיליע אין ירדן האט אפגעהאלטן א פיונרעל צערעמאניע קורץ דערנאך.
אין נאוועמבער איז ווידער געווען א באריכט אז זארקאווי איז אומגעקומען אין אן אטאקע אין מאסול. די מיליטער האט געהאט באשטעטיגט אז 5 מענטשן זענען אומגעקומען פון די אטאקע און דריי אנדערע האבן זיך דארט אויפגעריסן זעלבסמארד. די מיליטער האט קיינמאל נישט אינדענטיפיצירט אלע קערפער און דער באריכט איז געבליבן א פראגע.
אין דעצעמבער איז געווען א באריכט אויף סי-ען-ען מיט שטארקע מקורות אז זארקאווי איז איינמאל פארכאפט געווארן דורך איראקער כוחות און איז שפעטער ארויסגעלאזט געווארן וויבאלד זיינער פארכאפער האבן נישט געוואוסט ווער ער איז. רעגירונג אפיציעלן האבן געזאגט אז דער באריכט איז א מעגליכקייט אבער האבן נישט געוואלט זאגן אויב זיי האבן דאס אמאל באשטעטיגט.
זיין טויט
זארקאווי איז אנגעבליך אומגעקומען יוני 7 2006 ווען צוויי לעיזער געפירטע באמבעס פון צוויי עף-16 קאמפס פליגער האבן פארניכטעט א הויז 50 קילאמעטער פון באגדאד אין וועלכע ער האט זיך געטראפן מיט אנדערע אל-קאידא מיטגלידער. די אטאקע איז פארגעקומען פארנאכטס אין וועלכע זיין יונגע פרוי אין קינד, אינאיינעם מיט נאך עטליכע ערוואקסענע זענען אומגעקומען.
שפעקולאציע איבער זיין עקסיזטענץ
מערערע דזשורנאליסטן, פראמינענטע אינדיווידועלן, און אפילו רעגירונג אפיציעלן שפעקולירן אויב זארקאווי איז טאקע געווען דער זארקאווי ווי די מיליטער האט אים אויפגעשפילט. אסאך ווילן זאגן אז ער איז גענוצט געווארן אלס א צימבאל צו בארעכטיגן די קריג אין איראק און מען האט כסדר געלייגט באשולדיגונגן אויף זיין נאמען צו פארשטערקערן זיין טעראריסטישע פראפיל. עס זענען אויך פאראן אזעלכע וואס זאגן אז דער נאמען זארקאווי איז נישט מער ווי א פאבריצירטע פיגור וועלכער האט קיינמאל נישט געלעבט און איז קיינמאל נישט געשטארבן און עס זענען פאראן אזעלכע וואס זאגן אז עס איז יא פאראן אזא מענטש אבער זיין טויט איז נישט מער ווי א פאלשע פראפאגאנדע וועלכע איז גענוצט געווארן צו הייבן די מאראל פון די קריג. אויך זענען פאראן אזעלכע וואס זאגן אז זארקאווי האט גאר געארבעט פאר אמעריקע און מדינת ישראל און האבן א גאנצע בוך מיט סיבות פארוואס דאס שטימט דאס בעסטע.
א באריכט אין די דעילי טעלעגראף האט אמאל נאכגעזאגט פון א מיליטערישער אפיציעל (אן קיין נאמען) אז די פראפיל איבער זארקאווי איז ארגינעל געווען א טייל פון פאלשע שפיאנאזש וועלכע אמעריקע האט אנגעזאמעלט גייענדיג צום קריג און אפילו נאכדעם וואס מען האט געהאט שפעקולאציעס דערין האט מען באשלאסן דאס צו האלטן אלס א טייל פון די פראפאגאנדע.
אין פעברואר 2006 האט דער פאפולערע שיאט קלעריק מוקטאדא אל-סאדר אויפגעברענגט זיינע שפעקולאציעס איבער די אמעריקאנער פראפאגאנדע איבער זארקאווי. סאדר האט געזאגט אז דאס איז די זעלבע ליגנט ווי אסאך אנדערע ליגענטס וועלכע אמעריקע נוצט צו געווינען די שטיצע פון איראקער איינוואוינער און זייערע בירגער ביי זיך אינדערהיים.
אין וואשינגטאן פאוסט איז אויך געווען א לאנגע באריכט דערוועגן אין אפריל 2006 וועלכע האט גענוצט פארשידענע קוועלער אינערהאלב די מיליטער (מיט נעמען) אז זארקאווי'ס טעראר איז אן אויפגעבלאזענע זאך און אמעריקע האט מיט דעם געוואלט מאכן א ריס צווישן די אויפשטענדלער און זינט עס האט געברענגט די פארקערטע רעזולטאטן וועט אמעריקע פרובירן פטור צו ווערן פון אים ווי שנעלער.
קאַטעגאָריע:טעראריסטן קאַטעגאָריע:טעראר
משה לעמסטער
משה לעמסטער (געב׳ 1946) איז א יידישער דיכטער.
ביאגראפיע
לעמסטער איז געבוירן געוואָרן אין 1946 אינעם דאָרף סטאָלניטשען, מאָלדאָווע, און אויסגעוואַקסן אין שטעטל יעדינעץ. זיך געלערנט אינעם טיראַספּאָלער פּעדאַגאָגישן אינסטיטוט און אין דער גרופּע "ייִדיש" פֿון די העכערע ליטעראַרישע קורסן בײַם מאָסקווער ליטעראַטור־אינסטיטוט אויף מ.גאָרקיס נאָמען. דעביוטירט מיט לידער אין 1982 אויף די שפּאַלטן פֿונעם מאָסקווער זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד". באַקומען דאָקטאָראַט פֿונעם קעשענעווער אוניווערסיטעט. עולה געווען קיין ישׂראל אין 2000. אַרויסגעגעבן צוויי לידער־זאַמלונגע: "אַ ייִדישער רעגן" (תּל־אָבֿיבֿ, 1996) און "אַמאָל בראשית: געקליבענע לידער און פּאָעמעס 1982 – 2007" (תּל־אָבֿיבֿ, 2008), ווי אויך רודאָלף אָלשעווסקיס רוסישע איבערזעצונג פֿון דער ערשטער זאַמלונג (קעשענעוו, 1997) און אַ בוך משה לעמסטערס לידער אין רומענישע איבערזעצוגען פֿון באָריס דרוצע (קעשענעוו, 2015). וווינט אין בת־ים.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:רומענישע יידן
קאנטרי
קאנטרי איז דער אפרו וואקאציע פלאץ אין די קעטסקילס ווי מען ציעט זיך אריבער במשך דעם זומער 2 מאנטען.
ווערד אלע געלטער. צייט פאר חשבון הנפש ווי שטארק מ'געבט זיך אפ מיט די קינדער, צייט צוריק אויפרישען אונזער קשר פון פאמיליע לעבן. זיי רוען זיך אפ, און ענזשויען זיך אינעם שווימבאד (סווימינג פול) מיט די פרויען פארברענגערייען.
א מחי' די אידן וואס זענען דארטן זענען זיך מתענג אויך די אידן וואס בלייבן אין שטאט קענען נישט גענוג זיך מחי' זיין פון די ליידייגע גאסן און פרייהייט וואס הערשט אין שטאט.
עס איז דא א ניגון פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך אויף טעיפ לוקסוס 2 ווי ער פארציילט און לייגט אראפ די קאנטרי, איהרע מעלות און חסרונות.
קאַטעגאָריע:פארוויילונג
אטלאנטישער אקעאן
קליין|250px|מאפע פון אטלאנטיק, מערקבאר דרום און צפון קליין|200px דער אטלאנטישער אקעאן אדער דער אטלאנטיק איז דער צווייט-גרעסטער ים אויף דער וועלט, ער באדעקט א פיפטל פון דעם ערד קוגל. דער נאמען אטלאנטישער אָקעאַן ווערט שוין דערמאנט אזוי פרי ווי 450 יאר פאר דער נוצרישער ציילונג.
ער איז באהאפטן צו אלע גרויסע ימים אויף דער וועלט ווי דער ארקטיק, פאציפיק (דורכן פאנאמא קאנאל), אינדישער אקעאן און דער ים הגדול. דער אטלאנטיק גרעניצט זיך מיט די קאנטינענטן פון אמעריקע, אייראפע און אפריקע.
דער אטלאנטיק ציט זיך אויף א שטרעקע פון 41,100,000 סקווער מייל, אריינגערעכנט אלע קליינע באהאפטענע טייכלעך, מיט א געווענליכער טיפקייט פון 10,932 פיס. און אויף א שטערעקע פון 31,800,000 ס.מ. אן די באהאפטענע טייכן, מיט א געווענליכע טיפקייט פון 12,881.
פיש
די עיקר מינים פון פיש וואס מען כאפט זענען דארש, הייק, הערינג און מאקערעל. מען נעמט אויך אסאך ווענגערס, לאבסטערס און וואלפישן.
אין דעם צפון אטלאנטיק איז פאראן א לאנגער קערפער פון וואסער, דער סארגאסא ים, וואס איז מער פארזאלצן ווי דער דורכשניט, דער סארגאסא ים אנטהאלט אסאך ים־גראז און דארטן טוען אויספלאדיען די ווענגערס.
גרענעצנדע לענדער
די לענדער וואס האבן א בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן זענען:
עקאנאמיע
דער אטלאנטישער אקעאן ביישטייערט שיין צו די אנטוויקלונג און עקאנאמיע פון זיינע ארומיגע לענדער. אויסער הויפט טראנס-אטלאנטישע טראנפארטאציע און קאמוניקאציע רוטעס, האט דער אטלאנטיק ברייטע נאפט רעזערוון אין די אפזעץ-שטיינער פון די קאנטינענט-פאליצעס. דער אטלאנטישער אקעאן פארמאגט נאפט און גאז פעלדער, פיש, ים-זויגערס (ים-הינט און וואלפיש), זאמד און זשווירע רעזערוון, מאנגאן-קנאלן און איידלשטיינער. גאלד-געלעגערן זענען צוויי קילאמעטער אונטער וואס אויף דעם אקעאן-באדן; די געלעגערן זענען אבער איינגעהילט אין שטיין, וואס מען דארף אדורכגראבן. דערווייל איז נישט פאראן קיין מעגליכקייט אויסגראבן דעם גאלד פונען אקעאן צו פארדינען א ריווח.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אקעאנען
טוש
א טוש איז וואסער וואס שטרומען איבערן מענטש, ממען ווער ריין און איבערגעפרישט פון די שטורם וואסער וואס שטראמט איבער מיין לייב.
קאטעגאריע:ריינקייט קאטעגאריע:רייניגונגס געצייג
עראפלאן
קליין|250px|אן "ער־פֿראַנס" פליגער 250px|קליין|[[אנטאנאוו אן-225|אַנטאָנאָוו אַן-225, דער גרעסטער פליווארג געבויט]] אן עראפלאן אדער פליגער איז א סארט לופטמאשין וואס איז געוויינטלעך שווערער ווי לופט און טוט זיך הייבן מיט זיינע פליגלען און פליען דורך לופט.
עס איז איין וועג פון טראנספארטאציע ווי אזוי צו אנקומען פון איין פלאץ צום צווייטן.
די עלטערע און קלענערע עראפלאנען האבן פראפעלער מאטארן, אבער אלע מאדערנע גרויסע עראפלאנען פארן מיט דזשעט שטראָמען.
היסטאריע
די ערשטע פליגער זיך צו ערפאלגרייך הייבן זענען געווען וואס די רייט ברידער האבן געבויט דעם 23סטן מערץ 1903 און געהויבן דעם 17טן דעצעמבער פון יענעם יאר.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לופטמאשינען קאַטעגאָריע:אוויאציע
קארלאס סלים
left|thumb|250px|קארלאס סלים קארלאס סלים איז א מעקסיקאנער ביזנעסמאן און דער רייכסטער מענטש אין דער וועלט, געשאצט אויף $67.8 US ביליאן.
זיין רייכקייט
סלים'ס רייכקייט שטאמט פון דעם וואס ער איז דער עיקר שותף און 222 ביזנעסער, רוב פון דעם אין מעקסיקא ווי ער קאנטראלירט שטארק די מארקעט מיט זיינע פראדוקטן. ער צייכענט זיך אויס מיט איבערנעמען פראבלעמאטישע ביזנעס'סער און זיי אין ארדענונג ברענגען. אין מעקסיקא קאסטן רוב זאכן טייערער ווי אין אמעריקע, איינע פון די סיבות ווייל די מארקעט דארט איז מער ווייניגער קאנטראלירט פון אזעלכע גרויסע עשירים ווי סלים.
זיין עיקר רייכקייט קומעט פון די סטאק אמעריקע מאוויל וואס איז לאטיין אמעריקע'ס גרעסטע סעליולער טעלעפאן פירמע, וואס ווערט קאנטראלירט דורך סלים. ער האט עס איבערגענומען אין 1990 פון די רעגירונג און ער האט עס שטארק פארברייטערט, היינט צוטאגס איז עס דער הויכפונקט פונעם מעקסיקאנער סטאק עקסטשעינדזש.
מען שאצט אז סלים און זיין פאמיליע פארמאגן א פארמעגן וואס איז ווי 8 פראצענט פון מעקסיקא'ס נאציאנאלע פראדוקציע.
קאטעגאריע:וועלט'ס רייכסטע מענטשן קאטעגאריע:ביליאנערן
ז' ניסן
יארצייטן
7. nisán
ירמיהו אהרן טאוב
ירמיהו אהרן טאוב (געב׳ 1967) איז א יידישער און אן ענגליש-שפראכיקער דיכטער און דראמאטורג.
ער איז געבוירן געוואָרן אין 1967 אין פֿילאַדעלפֿיע אין אַ פֿרומער משפּחה. זיך געלערנט אין ישיבות און שפּעטער – אין טעמפּל־אוניווערסיטעט אין פֿילאַדעלפֿיע, עמאָרי־אוניווערסיטעט אין אַטלאַנטע, קווינס קאַלעדזש און אינעם שטאָט־אוניווערסיטעט פֿון ניו־יאָרק. דעביוטירט מיט לידער אויף ייִדיש אין 1993 אויף די שפּאַלטן פֿונעם זשורנאַל "יוגנטרוף", שפּעטער האָט ער זיך געדרוקט אין אַ רײ אַנדערע ייִדישע פּעריאָדישע אויסגאַבעס – "דער באַוועבטער ייד", "פֿאָרווערטס", "די צוקונפֿט". ער איז דער מחבר פֿון פֿיר בענד פּאָעזיע: The Insatiable Psalm, הערשי, 2005; "וואָס שטילקייט האָט באַלויכטן", וועסט־לאַפֿאַיעט, 2008, "אָנקל פֿייגעלע", אָסטין, 2011 און "תפֿילות פֿון אַן אַפּיקורס", אָסטין, 2013. די אַלע ביכער האָבן ייִדישע עלעמענטן: לידער, פֿראַזעס, ווערטער.
טאויב וווינט אין וואַשינגטאָן, ד"ק.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:דראמאטורגן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בריטני ספירס
‫בריטני דזשין ספּירס (ענגליש: Britney Jean Spears; געבוירן דעם 2טן דעצעמבער 1981) איז אַ פּאָפּולערע אמעריקאנישע פאפ זינגערין און צו מאלן אן אקטריסע.
איר קאריערע האט זי אנגעהויבן שוין ביי די 12 יארן. זי האט געבראכן דער רעקארד, מיטן ווערן אזא פּאָפּולערע שטערן, שוין ביי די 17 יאר האט זי ארויס געגעבען א פאר סידיס און צוויי פילמען. איר ערשטע סינגל פון 1998 איז געווען Baby One More Time.
פיליפ ראטה
פיליפ ראטה (געבוירן אין יאר 1933) איז אן אידיש-אמעריקאנער פיקציע שרייבער, באקאנט פאר זיינע רעאליסטישע באשרייבונגען וועגן די אמעריקאנער אידישע מיטל-קלאס געזעלשאפט אין די יארן נאך די צווייטע וועלט קריג. ער איז היינט דער מערסט באצירטע אמעריקאנער שרייבער, ווערנדיג באלוינט מיט כמעט יעדן ליטערארישן אויסצייכענונג און געפינט זיך אויף מערערע ליסטעס פון בעסטע שרייבערס אין אמעריקע.left|thumb|פיליפ ראטה
בריטני ספירס
זינט זי האט חתונה געהאט איז זי כמעט אראפ פון מאפע אויף עטלעכע יאר. צום יאר 2005 איז איר געבוירן געווארן א בן זכר.
פיליפ ראטה
קאריערע און מערקווירדיגע ווערק
ער איז געבוירן אין וויקוואהיק, ניו דזשערזי צו אידישע עלטערן פון גאליציאנער אפשטאם.
בריטני ספירס
נאוועמבער 2007 איז זי צוריק אריין אין דעם מוזיק־תּחום, און האט פובליקירט א דיסק מיטן נאמען Blackout אין איר די דריי סינגלען: Gimme More, Piece of Me, Break the Ice. שפעטער, מערץ 2011 האָט זי פּראָדוצירט איר אַלבאָם מיטן נאָמען Femme Fatale.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס
פיליפ ראטה
קאריערע און מערקווירדיגע ווערק
אלעס צוזאמען האט ראטה געשריבן אכט און צוואנציג ביכער און געווינען פערצן חשובע אויסצייכענונגען. אין 2006 האט דער ניו יארק טיימס געבעטן פון עטליכע הונדערט שרייבער, רעדאקטערס, קריטיקירער, און אנדערע ליטערארישע פיגורן אז זיי זאלן געבן זייער מיינונג אויף די בעסטע אמעריקאנע ליטערארישע פיקציע פון די לעצטע פינף און צוואנציג יאר. ראטה'ס ביכער זענען געווען אנגעצייכנט אויף די מערסטע ענטפערס.
ערשטע ביכער
זיינע ערשטע ביכער צו געווינען ברייטע פאפולעריטעט זענען געווען גודביי קאלאמבוס און פארטנוי'ס קמפלעינט. גודביי קאלאמבוס, געדריקט אין 1959, איז א פארזאמלונג פון מעשיות. דער קעפל מעשה, גודביי קאלאמבוס, באשרייבט א בחור פון א פרייע אמעריקאנע אידישע משפחה וואס איז אנטציקט מיט א גוי'שע מיידל וואס האט זיך אין אים פאראינטערעסירט, און די פסיכאלאגישע און קולטוראלע פארבינדונגען מיט דעם. נאך א מעשה פארציילט פון א אידיש קינד ביי דער וועכנטליכע עברי שולע וואס האט פיינט געהאט זיין מלמד און אים געלערנט טאנצן. א דריטע מעשה פארציילט פון א חרד'ישע, אלט-מאדישע גרופע אידן וואס עפענען א ישיבה אין א סובורבאנער געגענט, און די "פארגעשריטענע" פרייע אידן ווערן צופלאצט.
פארטנוי'ס קאמפלעינט איז געדריקט געווארן אין 1969, און איז געווארן איינע פון די מערסטע באקאנטע ביכער אין אמעריקאנער ליטעראטור. עס פארציילט וועגן פארטנוי, א איד פון וויקוואהיק, ניו דזערסי -- ווי ראטה איז אויפגעוואקסן -- און זיינע אויסרעדעכצער צו זיין פסיכיאטער. במשך פון דעם בוך געט דער מענטש צו ערקלערן וויאזוי זיין אידישע ערנערונג, און ספעציעל זיין מאמע וואס איז כסדר געשטאנען און דערקוטשעט, האט אריינגעגעבן אין אים זיינע שולד געפילן אויף יעדער הנאה אויף דער וועלט. ער רעדט זיך אויס באריכות אויף זיין צומישעניש אויף צו פארשטיין זיין סעקסואליטעט, זיין ליבשאפט צו "שיקסעס", ווי ער רופט זיי, מיט זייער אויסערגעווענליכע שיינקייט, און ער דערציילט פון זיינע פילע עקספערימענטן מיט זיך מאסטורבאטירן. דאס בוך איז געווארן אויסטערליש צוכאפט אלץ א זעלטענער בליק אין דעם לעבן פון אמעריקאנער אידן.
ראטה האט אין זיין צייט באקומען פיל קריטיק פון אזעלכע וואס האבן געהאלטן אז ער מאלט אפ א פאלשע בילד און פארשעמט אמעריקאנער אידנטום, און ער האט זיך געדארפט אסאך פארענטפערן אויף טענות אז ער איז א זעלבסט-פארפיינטעטע איד.
שפעטערדיגע ביכער
אויך עטליכע פון זיינע שפעטערדיגע ביכער זענען געווארן גוט באקאנט און געווינען אויסצייכענונגען. אמעריקען פאסטאראל, געדריקט אין 1997, האט געווינען א פוליצער פרייז פאר פיקציע. דאס בוך דערציילט פון א פרייע איד פון ניו דזערזי וואס האט געמיינט אז ער לעבט א געמיטן, פערפעקט-אמעריקאנעם לעבן אינאיינעם מיט זיין הערליכע, גוי'אישע פרוי און זיין איינציגע טאכטער, ווען איין שיינעם טאג הייבט זיך אויף די טאכטער און ווערט א טעראריסט און שטעלט אונטער באמבעס צו פראטעסטירן דער וויעטנאם קריג.
איי מערריד א קאמיוניסט אז געדריקט געווארן אין 1998. עס דערציילט פון צוויי אידיש-אמעריקאנער ברידער וואס איינער פון זיי איז א געבראטענער קאמיוניסט און וואס זיי האבן מיטגעמאכט אין די תקופה פון מעקארטיאיזם אין די 50'ער יארן.
דאס לעצטע בוך זיינער איז עוורימאן, געדריקט אין 2006.
וועבלינקען
ראטה, פיליפ
באל-פאוינט פעדער
א באל-פאוינט פעדער איז די מאדערנע שרייבן אינסטרומענט זינט איר אויסטרעף אין 1938. די פעדער פארמאגט א באל וועלכע זיצט אין א סאקעט צו בלאקירן די טינט פון ארויסרינען אין דרייט זיך ווען מען שרייבט און דורכדעם קומט שטענדיג ארויס פרישע טינט.
היסטאריע
די באל-פאוינט פעדער איז אויסגעטראפן געווארן דורך אן אונגארישער שרייבער לאסלו ביראו, א דזשורנאליסט וועלכער האט געשריבן א גאנצן טאג. ביראו האט געליטן פון אויסגעטרוקענטע פעדערס און האט אפטמאל געהאט פעלער ווען זיין טינט האט אויסגערינען און זיין ארבעט איז געגאנגן א גאנג.
ער האט זיך געפלאגט עטליכע וואכן און איז אויפגעקומען מיט דעם געלונגענעם באל-פאוינט געדאנק. די באלפאוינט האט געברענגט צוויי לעזונגן אויפאיינמאל: עס האט בלאקירט די טינט עס זאל נישט קענען ארויסרינען און האט קאנטראלירט די ארויסרינונג פון טינט דורכ'ן שרייבן.
ביראו האט געוואוסט אז ער האט אויסגעטראפן עפעס א קנאק אבער האט דאס ערשט גענוצט פאר זיך אליינס און דאס געוויזן צו זיין ברודער דזשארדזש א כעמיסט. אינמיטן די ברען פון די צווייטע וועלט קריג, אין 943', האבן זיך די צוויי ברודער געוואנדן צו די אייראפעאישע פאטענט אפיס און געוויזן דעם אויסטרעף און באקומען א פאטענט רעכט ביז געציילטע שטונדן. זיי האבן זיך באלד גענומען צו די ארבעט און אנגעהויבן פראדוצירן א צאל פון די פעדערס, וועלכע זיי האבן גערופן ביראו פעדערס, און דאס ארומגעטראגן ווייזן ווי אימער זיי האבן געקענט צו מאכן געלט. דער געווינטשענער טאג איז אנגעקומען און די בריטישע רעגירונג האט זיך דערוואוסט דערפון און געשיקט א דעלעגאציע קיין אונגארן, אלעס אינמיטן די קריג, מיט א פארלאנג אפצוקויפן די פאטענט רעכט פון די צוויי ברודער. זיי זענען איינגעגאנגן אויף א געשעפט און די בריטישע האבן באלד אנגעהויבן פראדוצירן די ביראו פעדערס און דאס פארשפרייט אין די ראיעל נעיווי וועלכע זענען געווען די ערשטע דאס אויסצופרובירן.
די מלחמה האט געברענט און דער פארמעסט פאר נייע טעכנאלאגיעס האט אויך געברענט און עס האט נישט געדויערט לאנג ביז אויך די אמעריקאנער האבן זיך דערוואוסט פון דעם ספעציעלן באלפאוינט פעדער און אין 945' האט א כעמיסט מיט'ן נאמען מילטאן רינאולדס אנטוויקעלט א מער פארגעשריטענער טינט און פארקויפט 10,000 פון זיינע פעדערס אין עטליכע וואכן פאר $10 יעדע איינע (דאס איז געווען א גרויסע סכום געלט פאר א פעדער אין יענע צייטן).
די נייע פעדערס האבן נאך געהאט קליינע פראבלעמען און דאס איז געלעזט געווארן דורך א פראנצויזישער כעמיסט מיט'ן נאמען מארסעל ביטש, וועלכער האט ערצייגט א באלפאוינט פעדער וועלכע האט נאר געקאסט עטליכע פראנק. ער האט גערופן זיינע פעדערס "BIC" אלס א קורצער דערמאנונג פון זיין נאמען. די ביק פעדערס זענען פארקויפט געווארן אין די מיליאנען איבער גאנץ אייראפע באלד נאך די קריג און 10 יאר דערויף האט מען דאס אנגעהויבן פארקויפן אין די פאראייניגטע שטאטן.
אין אמעריקע האט ביק געהאט אסאך קאנקורענט ווען צענדליגער פירמעס האבן פראדוצירט פארשידענע סארט באלפאוינט פעדערס. ביק האט גענוצט די טעלעוויזיע צו אדווערטייזן אירע פעדערס פאר 29 צענט א שטיקל און האט צעביסלעך אריינגעשניטן אין די מארקעט ווערנדיג די גרעסטע פעדער פארקויפער אין די וועלט. ביי די ענדע פון די קאמפיין האט שוין א ביק פעדער נאר געקאסט 10 צענט פער שטיקל.
דער באלפאוינט דעזיין
דער שליסל צו א באלפאוינט דעזיין איז פארשטייט זיך די באל וועלכע איז דער איינציגער פארמיטלער צווישן די טינט אינעם פעדער און די פאפיר. די באל דרייט זיך פריי און ברענגט ארויס די טינט ווערנדיג נאכאנאנד געפיטערט פון די טינט רעזערוואר וועלכע איז געווענליך א שמאלע פלאסטיק רער וועלכע לויפט אין די הייך פון דעם פעדער. די באל ווערט געהאלטן אין פלאץ ביים שפיץ דורך א סאקעט און טראץ וואס עס ליגט שטייף האט עס גענוג פלאץ זיך צו דרייען ווען מען שרייבט דערמיט. ווען מען הייבט אן שרייבן אויף א פאפיר טוט די פאפיר דרייען די באל וועלכע ברענגט ארויס מיט יעדן דריי די טינט וועלכע ווערט אראפגעפירט מיט די כוח פון גראוויטי. אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז די באל טוט צוויי זאכן: עס ברענגט ארויס די טינט פון אינעווייניג און אין דער זעלבער צייט האלט עס אפ די לופט פון אריינגיין אין דעם פעדער וואס וואלט אויסגעטרוקענט די טינט.
עס זענען פאראן פארשידענע סייזעס פעדערס וואס מיינט אז די באל אינעם פעדער איז קלענער אדער גרעסער. ווי גרעסער די באל איז אלס א ברייטערע ליניע שרייבט עס. די סייזעס הייבט זיך אן פון פאוינט איין מילימעטער און ענדיגט זיך ביי פאוינט זיבן מילימעטער. צום ביישפיל א פאוינט פינף מילימעטער מיינט אז עס שרייבט א ליניע פון 0.5 מילימעטער ברייט.
אנדערע סארט באלפאוינט פעדערס
ווי דערמאנט ווערט די טינט אין א פעדער אראפגעשיקט דורך די כוח פון גראוויטי און אזוי ווערט די באל שטענדיג געפיטערט מיט טינט ביז דאס לעצטע ביסל קומט ארויס. אבער אויב מען זאל נעמען א פעדער און עס ארויפטראגן אין ספעיס וועט עס נישט ארבעטן ווייל אין ספעיס איז נישט פאראן קיין גראוויטי און די טינט וואלט נישט ארויסגערינען. האט מען ערצייגט א ספעיס פעדער אין וועלכע די טינט ליגט אין א קליינע לופט דרוק טאנק און אזוי יאגט עס ארויס די טינט.
וויבאלד עס ווערט ארויסגעשיקט מיט לופט דרוק קען עס זיין בעסער פארמאכט וואס מיינט אז די טינט קען זיך לענגער האלטן. א נארמאלע פעדער האלט 2 יאר ביז די טינט אינעווייניג טרוקנט אויס. מען שאצט אז א ספעיס פעדער קען האלטן 100 יאר אבער עס איז נאך נישט דא ווער עס זאל עס איבערצייגן ווייל דער פעדער עקזיסטירט נישט מער ווי 20 יאר.
אסימילאציע
אסימילאציע איז דער אקט פון התבוללות דורך זיך אפלערנען פון די גוים, און זיי ליבען, דורך אנטאן זייערע קליידונג נאכגיין זייער מאדע, רעדן זייער שפראך, גיין צו זייערע טעאטערס און שפילן זייערע ספארטס און לערנען זייערע חכמות און דערנאך חתונה האבן מיט גוים און אזוי ארום אפציווישען דאס אייגענארטיקייט פון א פאלק וואס האבן בלויז שייכות און לעבן צווישן זיך מיט זייער אייגן קולטור און ציווילאזציע.
אידישקייט
אין מצרים איז מען אויסגעלייזט געווארן אין זכות וואס מען איז נישט אסימילירט געווארן צווישן די מצרים.
היסטאריע
די ערשטע וואס האבן עמטליך אנגעהויבן מיט אסימיליזאציע, זענען געווען די משכילים פון בערלין, מיטן סלאגאן "הוי יהודי בביתך ואדם בצאתך"
קאטעגאריע:השכלה
ח' ניסן
יארצייטן
8. nisán
קריאת שמע
קליין דאס זאגן פון קריאת שמע רופֿט מען קריאת שמע לייענען (קרישמעליינען). קרי"ש ווערט געזאגט דורך אידן אינדערפרי און ביינאכט, דורך קינדער ביים בעטל פון א ניי-געבוירענעם אינגל, און דורך קדושים איידער זיי טאנצן אריין אין פייער.
קריאת שמע האט דריי פרשיות:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
וועב 2.0
וועב 2.0 איז דער איצטיגער אפדעיט פארגעשריטענע ווערסיע פון די אינטערנעט וואס זי האט צו אפערן און פון וואס זי באשטייט.
עס איז א אפגרעיד פון די ביז איצטיגע וועב 1.0 ווערסיע מיט דעם הויפט חילוק אז אמאל זענען וועב סייטס געווען אנגעפירט בלויז ביים די מנהל אבער היינט ווערן וועב סייטס געפירט אייניג ביי יעדן באנוצער.
הויפטזעכליך ווערט דאס אפגעשפילט דורך די וויקיפעדיע וועב סייט און דעלישעס סאציאלע בוקמארק וועבסייט און ענליכע סייטס וואס איז אנגעפירט און געשריבן דורך יעדן אייניג אן קיין צענטראלער פירערשאפט. אויך איז דאס אפגעטיישט דורך דעם וואס היינט באנוצט מען זיך מיט אר עס עס צו ליינען אנדערע וועב סייטס און נישט דורך זוך מאשינען און פארטאלן.
קאטעגאריע:אינטערנעט
מנחם מענדל גערליץ
הרב יצחק מנחם מענדל גערליץ ( ב' אב תש"ב – ג' אדר ב' תשפ"ב) מנהל פון מכון אורייתא איז געווען א חרדישער שריפטשטעלער, זיין ווערק רעכנט אריין קינדער און יוגנט ליטעראַטור און ביכער וועגן געאָגראַפיע, רעדאַקטאָר, צונויפשטעלער און אַרויסגעבער פון תורה ליטעראַטור. זײנע ביכער באַהאַנדלען די געשיכטע פון חכמי ישראל במשך הדורות און די געשיכטע פונעם אַלטן ישוב אין ירושלים, פון אַ חרדישן שטאַנדפּונקט. אויך באקאנט מיטן פען נאמען מנחם געץ.
קאַטעגאָריע:מוהלים
טינט
קליין|250px|טינט האלטערס אין דריי פארבן טינט איז א פליסיקייט געמאכט פון שטויב וואס ווערט צוגעשטעלט צו וואסער אדער אויל עס צו מאכן פליסיג. טינט ווערט גענוצט צו פארבן בילדער און שרייבן טעקסט.
היסטאריע
אמאליגע צייטן פלעגט מען מאכן טינט פון געוויסע זאלצן וועלכע האבן אנטהאלטן אייזן און זיך אדער בליי. מען האט אויסגעארבעט די עלעמענטן און דאס צוגעשטעלט צו וואסער אדער אויל און אזוי האט מען געהאט טינט.
פארשטייט זיך אז עס איז נאר געווען שווארצע טינט און מען האט נאך אפילו נישט געהאט קיין השגה פון מאכן קאלירטע טינט. היינט ווערן אלע ערליי טינט און פעינט געמאכט פון כעמיקאלן. אלענספאל, ווערט די טינט געמאכט אין א שטויב וואס ווערט אנגערופן אין ענגליש א "פיגמענט". צו יעדע סארט טינט ווערט די פיגמענט געמישט מיט אן אנדערע פליסיקייט, געוואנדן צו וואס מען וויל עס נוצן.
פופציק צענט
מיינט איר אייראפעישע געלט, דער יורא?
left 50 cent - פיפטי צענט איז דער נאמען פון אַפֿריקאַנער־אַמעריקאַנער ראפער מיטן נאמען קאַרטיס דזשעקסאָן (Curtis James Jackson), געבוירן אין ניו יארק, כ"ז תמוז ה'תשל"ה (יולי 6, 1975).
זיין יוגנט
דער פיפטי איז געוועזן אַ גאס קינד און פארברעכער, זיין מאמע וואס האט מיט דראגס געהאנדלט איז דערמארדעט געווארן ווען קארטיס איז געוועזן בלויז 8 יאר האלט, נישט אויף אונדז געדאכט, אויך קארטיס אליינס איז געשאסן געווארן 9 מאל מאי 24 2000.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:ראפערס
טינט
טינט סארטן
בדרך כלל זענען פאראן 3 ערליי טינט. טינט פון א פעדער, טינט פאר פרינטערס, און פאר צייכענונגן. יעדע סארט פון די טינטן ווערן געמישט אויף אן אנדערע וועג. טינט פאר פעדערס איז גאר שטארק קאנצעטרירט און איז געמישט מיט קלעב און אויל עס זאל נישט פרייערהייט ארויסרינען פון די פעדער. טינט פון פרינטערס זענען זייער פליסיג ווייל עס דארף טאן א שנעלע ארבעט.
קאלירטע טינט איז אויסגעטראפן געווארן ערשט אין ענדע 18'טן יאר-הונדערט. קאלירטע טינט קען אנטהאלטן ביז 15 אנדערע אינהאלטן (אינגרידיענטס) און איז א שווערע פראדעצור צו מאכן. עס זענען נאר פאראן דריי קאלירטע טינט וועלכע מען מאכט: געל, רויט, און בלוי. די איבעריגע קאלירן ווערן געמאכט פון צוזאמענמישן די קאלירן (צום ביישפיל: פון בלוי און געל ווערט גרין. פון רויט מיט געל ווערט אראנזש. פון רויט מיט בלוי ווערט פוירפל א.א.וו.).
זעט אויך
פעדער
קאַטעגאָריע:כעמיע קאַטעגאָריע:ביורא געצייג
וולאדימיר פוטין
קליין|מיט [[דזשארדזש וו. בוש אין סאטשי, 2008]] וולאדימיר פוטין (רוסיש: Владимир Владимирович Путин, געבוירן דעם 7טן אקטאבער 1952) איז געווארן דער פירער פון רוסלאנד אין 2008.
עס איז ווייניג באקאנט וועגן אים פון זיין פארגאנגענהייט, ער איז א געוועזענער קא גע בע פירער.