cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
בארשא
די בארשא קמיע
דער בית מדרש צוזאמען מיט די קמיע האבן דורכגעלעבט שווערע ביטערע צייטן, און דאך געבליבן אומגעשעדיגט. א פלא'דיגע געשעהעניש וועלכע באציהט זיך צו די קמיע ווערט דערציילט, אז אין יארן שפעטער אין יאר תרצ"ה ווען עס האט אויסגעבראכן א שרעקליכע שריפה וועלכע האט פארברענט א דריי פערטל בארשא, די פייער צינגען האבן איינגעשלונגען אלע הייזער ארום און אפי' דערגרייכט צו לעקן די האלצערנע געביידע פונעם ביהמ"ד! אבער דער ביהמ"ד זעלבסט איז געבליבן גאנץ מיט זיין פוהלן פּראכט.
דאס ביהמ"ד אינאיינעם מיט די קמיע האט איבערגעלעבט די צווייטע וועלט קריג, און דאן האט עס א יוד פון די שארית הפליטה, אן אפּשטאַמיגער פון בּאַרשא, ארויסגענומען פון ארוה"ק און גענומען מיט זיך קיין ארץ ישראל.
היינט געפינט זי זיך ביי א יוד אין בני ברק.
דאס לעבן אין בארשא
בארשא איז געווען אן אנטוויקלטע טעטיג שטעטל, וואו עס אלס געטומלט און געווירבלט מיט איינוואוינער, הענדלער און בעלי מלאכה. אין דער בארשער האנדלס-מארקעט האט מען געקענט דערגרייכן א ברייטן אויסוואל פון אלע-ערליי פראדוקטן: פון שניט ווארע קראמען ביז ווערצהייזער, שפייז געשעפטן און צאקראזדע.
גרויסע סטאדעס שאף האבן זיך געפיטערט איבער די פרוכטבארע פאשע-פעלדער פון בארשא, פון וועלכן מען האט פראדוצירט אלע-ערליי קעזן און מלכיגס און פארקויפט פאר די ארומיגע שטעט.
ארומגערינגלט איז בארשא געווען מיט ריזיגע שטרעקעס פון וועלדער און וועלדער וואו די קינדער פלעגן לוסטיג ארומלויפן און שפרינגען. זומער זענען זיי געקראכן אויף די ביימער, ווינטער געגליטשט אדער זיך געשליטלט אויף די אייז.
בארשא איז אויך בארימט געווען מיט איר אויג-פארכאפנדע נאטור פאנאראמע; דאס שטעטל האט זיך ווי געשיצט אונטער די הויכע גרין-באדעקטע בערג, וועמענ'ס שפיצן זענען געווען באשנניט אויך אום סאמען זומער. די בערג זענען געבענשט געווען מיט אוצרות גאלד, און צווישן זיי האבן זיך געשלענגלט לויטערע קוואלן פון רייכע מינעראל וואסער. דער ראמענישער קייסער קארל איז אמאל געקומען מיט זיין גאנצע סוויטע זיך גליטשן איבער דעם שניי-באדעקטן פריסלאפ בארג אין בארשא.
פיל יודן פלעגן דארט פארברענגען זייער זומער וואקאציע, ווייל דער פלאץ איז ספעציעל געווען געאייגנט פאר דאטשע; מיט אירע דעקוויקנדע פרישע לופט, פליסיגע קוואלן און אייגנארטיגע היילונגס-בעדער.
ארום דעם שטעטל זענען געווען אויסגעשטעלט האלצערנע ביידלעך, גרייט אויפצונעמען די פילע געסט וועלכע האבן דארט פארבראכט אין די זומער מאנאטן צאלנדיג א שיינע מטבע פאר די אייגנטומער.
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין רומעניע קאַטעגאָריע:מאראמאראש
פיאנע
קליין|250px|א שטיינוויי פֿארטע־פיאנע די פיאַנע איז א מוזיקאלישער אינסטרומענט מיט א קלאוויאטור. נארמאל האט א פיאנע 88 קלאווישן. די קלאווישן באוועגן האמערן וואס קלאפן אויף סטרונעס אין דער פיאנע, אזוי מאכן זיי פארשידענע קלאנגען. די האמערן זענען באדעקט מיט פֿילץ. איינער וואס שפילט א פיאנע הייסט א פיאניסט.
די ערשטע פיאנע האט מען געמאכט אין איטאליע אין 1709. די ערשטע פיאנעס זענען געווען פארטע־פיאנעס (אויף איטאליעניש איז טייטש "פֿארטע" הויך און "פיאנע" שטיל, ווייל די פיאנע קען מען שפילן סיי הויך סיי שטיל). אין 1800 האט מען ערפֿינדן די שטייענדיקע פיאנע, אין וואס די סטרונעס גייען ארויף און אראפ, און זי פארנעמט נישט אזוי פיל פלאץ ווי א פארטע־פיאנע.
די ערשטע קאמפאזיטארן וואס האבן געשריבן מוזיק פאר דער פיאנע זענען געווען וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט, לודוויג וואן בעטהאוון און פראנץ יאזעף היידען.
מען שפילט די פיאנע סיי אין קלאסישער מוזיק סיי אין דזשעז.
קאַטעגאָריע:מוזיק
1592
געבוירן
אומבאוואוסטע דאטע
וועסט פינטשלי אונטערגרונט סטאנציע
וועסט פֿינטשלי איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין פֿינטשלי, אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט, צפון לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן היי בארנעט צווייג פון דער נארדערן ליניע, און איז אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן מערץ 1933 דורך דער לאנדאן נארד־איסטערן באן אויף איר ליניע קיין היי בארנעט. נארדערן ליניע באדינונגען האבן אנגעהויבן אום 14טן אפריל 1940. אין 1941 האבן אויפגעהערט די לאנדאן נארד־איסטערן באן באדינונגען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
הויפט זייט/כ"ב כסלו
כ"ב כסלו
[ לייגט צו נאך היסטארישע פאסירונגען…]
כסלו 22 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ב בכסלו
חנוך דוב פאדווא
הרב חנוך דוב פאַדווא (כ' אב ה'תרס"ח - ט"ו אב ה'תש"ס) איז געווען אב בית דין פונעם התאחדות קהלות החרדים, די חרדישע קהילה פון לאנדאן, ענגלאנד, און א וועלטס פוסק.
יונגע יארן
חנוך דוב פאדווא איז געבורין געווארן כ' אב תרס"ח (17טן אויגוסט 1908) אין בוסק, א קליין שטעטל אין גאליציע (היינט אין אוקראינע) צו ר׳ אליעזר וואלף טויבער און זיין ווייב מרת טויבא, טאכטער פון ר׳ שמואל יוסף פאדווא. זיין פאטער ר' אליעזר וואלף האט אים א נאעמן געגעבן נאכן אלעסקער רבי'ן. ביי די פינעף יאר איז אויסגעבראכן די ערשטע וועלט מלחמה, און די משפחה האט זיך געצויגן פונעם פראנט קיין ווין (וואס איז דעמאלסט געווען די הויפטשטאט פון דער עסטרייך אונגארישער אימפעריע, פון וואס גאליציע איז געווען א טייל. אין ווין האט ער געלערנט ביים בוקאווסקער רב, הרב חיים פינטער. שוין אין די יונגע יארן איז חנוך דוב געווען באוואוסט פאר אן עילוי. פון ווין איז ער געפארן לערנען אין דער ישיבה אין צעהלעם און אין מאטערסדארף. שפעטער איז ער געפארן לערנען אין גרויסן בעלזער שטיבל אין קראקע. אלס בעלזער חסיד איז ער געווען צו די לעצטע ימים-נוראים תרפ״ז ביים בעלזער רבי׳ן, רבי ישכר דוב רוקח. אויך איז ער געפארן פון קראקע קיין בעלז צו דער לווייה פונעם בעלזער רב.
ער האט חתונה געהאט מיט חנה גיטל, טאכטער פון נפתלי גאטעסמאן, גבאי צום בעלזער רבי׳ן.
אין ירושלים איז ער געווארן נאענט צום טשעבינער רב און צום טעפליקער רב.
ווען דער בעלזער רבי, רבי אהרן רוקח, איז געקומען קיין ירושלים, פלעגט רבי חנוך דוב זיצן אויבן־אן.
אין ח׳ טבת תש״ד, ווען ער האט נאך געוואוינט אין ירושלים, איז נפטר געווארן פון א לונגען אנצינדונג זיין ווייב חיה גיטל. זייערע פינף קינד האט געהאדעוועט זיין זיווג שני יהודית, טאכטער פון רבי אברהם אהרן זאנענפעלד, א זון פון גאב״ד פון ירושלים הרב יוסף חיים זאנענפעלד, מיט וועמען ער האט חתונה געהאט אין תש״ז.
אין יאר תשט"ו האט מען אים גערופן די דינען ווי אב"ד פונעם התאחדות קהילות החרדים אין לאנדאן, די ארגאניזאציע וואס פאראייניגט די חרדישע קהילות אין לאנדאן. רבי חנוך דוב האט געדינט אלס רב פון לאנדאן ביז זיין פטירה.
ער האט פארפאסט שו"ת "חשב האפוד" (דריי חלקים), מיט דער הסכמה פונעם טשעבינער רב.
ז' שבט תשנ"ג איז נפטר געווארן זיין ווייב מרת יהודית.
רבי חנוך דוב איז געווען א בעלזער חסיד.
ער איז נפטר געווארן ט"ו באב ה'תש"ס (16טן אויגוסט 2000), און איז באערדיגט אין הר המנוחות אין ירושלים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
נארטהאמבערלאנד
נארטהאַמבערלאַנד איז א לאקאל-רעגירונג דיסטריקט וואס איז אן אוניטארישער אויטאריטעט, און אויך א צערעמאניע־גראפנשאפט אין צפון־מזרח ענגלאנד. די צערעמאניע־גראפנשאפט נארטהאַמבערלאַנד גרענעצט די גראפנשאפטן לינקאנשיר און דרום יארקשיר צון דרום און צפון יארקשיר צו מערב און צפון; אין דער מזרח זייט געפינט זיך דער צפון ים. נארטהאַמבערלאַנד באדעקט א שטח פון 2,479 קוואדראט ק"מ.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
סואווערענער שטאט
א סואווערענער שטאַט איז א פאליטישע ארגאניזאציע מיט א צענטראליזירטער רעגירונג וואס הערשט אומאפהענגיק אויף א געאגראפישן שטח. די רעגירונג איז נישט געבונדן צו פאלגן קיין שום אנדער שטאט. היינט אין דער וועלט זענען פאראן מער ווי צוויי הונדערט סואווערענע שטאטן.
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען קאַטעגאָריע:געזעץ קאַטעגאָריע:לענדער
חדרה
קליין|250px|די גרויסע שול אין חדרה חדרה איז א שטאט אין חיפה דיסטריקט אין ישראל, אויפן ברעג פונעם מיטלענדישן ים. זי ליגט 45 ק"מ פון חיפה (אין צפון) אן תל אביב (אין דרום). חדרה האט באקומען דעם סטאטוס פון א שטאט אין 1952. די שטאָט איז אַ מיטגליד פון פארום 15.
די שטאט האט א באפעלקערונג פון 77,100 וואס איז כולל אסאך אימיגראנטן זייט 1990, מערקווערדיק פון עטיאפיע און דער געוועזענער סאוועטן פארבאנד.
חדרה איז געגרינדעט אין 1891 דורך יידן פון ליטע.
מען האט געבויט די גרויסע שול אין חדרה צווישן די יארן 1936 - 1940.
בעסאראבער לידער
בעסאראבער לידער איז א דין בוך פון יודישע ליעדער געשריבן דורך דאוויד סעלצער ערשינען אין 1937 דורך פארלאג סאָראָקי אין ניו יארק.
עס איז ארויסגעגעהבן געווארן מיט דער אקטיהווער מיטהילף פון דעם קאמיטעט פון דער סאָראָקער בעסאַראַבער יאָנג פרענדס בענעוואָלענט און עדיוקיישאָנעל ליג. עס איז געזעצט געווארן דורכן מחבר אין דער דרוקעריי פון דער פּראָמפּט פּרעס אין נאוועמבער 1937.
די מאהלערייען\באצירונגען זענען דורך דוני מאוד. עס איז געשריבן אויפן סאוויעטישן אויסלייג. (כאַווער, פאַרכאַלעשט, געכאָלעמט אא"וו).
עס באהאנדלט די דעמאלטסדיגע געשעהנישן אין בעסאראביע, ווי פּאָגראָמען, אויפשטאנד אא"וו.
ס'איז אינטרעסאנט, אז נישט ווי געוועהנלעך, הייבט ער צומאהל אהן א נייעם קעפּל אינמיטן א בלאט. דאס איז וויבאלד אלע ליעדער אין יעהדע קאפיטל זענען באמת געקניפט און געבינדן.
די קאפיטלען זענען ווי פאלגנד:
קאטעגאריע:יידישע ביכער קאטעגאריע:דיכטונג
העפלה
העפלה איז די אומלעגאלע עליה קיין פאלעסטינע פון יאר 1933 ביז מאי 14 די לעצטע טאג פונעם בריטישן מאנדאט, הונדערט צוואנציק טויזנט יידן זענען ארויף געקומען קיין פאלעסטינע, און א גרויסע טייל זיך געראטעוועט פון די נאצישע נעגל אין אייראפע.
אנרי מאטיס
אַנרי מאַטיס (31סטן דעצעמבער 1869 – 3טן נאוועמבער 1954) איז געווען א פראנצויזישער קינסטלער, באוואוסט פאר זיין ניץ פון קאליר און זיין ארגינעלע צייכענונג. ער איז געווען א צייכענער און א סקולפטאר, אבער ער איז מערסטער באקאנט ווי א מאלער. מאטיס, צוזאמען מיט פאבלא פיקאסא און מארסעל דושאמפ, ווערט בארעכנט איינער פון די דריי קינסטלער וואס האבן איבערגעקערט קונסט אין די אנהייב יארן פונעם 20סטן יארהונדערט. אין די 1920ער יארן האט מען אים געהאלטן פאר איינער פון אויפהאלטער פון דער קלאסישער טראדיציע אין פראנצויזישן מאלעריי.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פראנצויזן קאַטעגאָריע:מאלערס
יענס געלעכטער
אין די דאזיגע לאכערייקעס, ווערן אויך אויסגעשפילט, אויף א סארקאסטישן שטייגער, די איבערגעטריבענע נערוועזקייטן און פאביעס, פון דאס היימישע לעבנס שטייגער, וואס איז היבש לאכעדיג אבער א ביטערע געלעכטער, צייגנדיג פארשידענע סיטואציעס אין לעבן ווי מאנכע זענען מלבש כעס און געוואוינהייטן, אין כאילו א מצוה צו מנהג צו גאר חינוך.
מנשה לוסטיג איז חלילה נישט קיין משכיל וואס זוכט אפשפעטן פון יידישע לעבנס שטייגער, פונקט פארקערט, ער איז דערמיט אין אלגעמיין משמח דעם פאבליקום, און דערביי איז דאס א שיינע וועג צו צייגן וויאזוי עס קוקט אויס א איבערגעטריבענע אומגעבעטענע מחמיר שלא לצורך.
אין דעם זאמל, זענען פארהאנען פארשידענע סיטואציעס וואס איז באמת מער אינטערעסאנט פאר היימישע יידען - איידער פרעמדע, אבער דאס אוטענטישקייט פון זיינע אקטן, ווערן היינט שוין באוואונדערט, אלץ נאטורליך און געלונגען, אפילו ביי די אלוועלטליכע דירעקטארן פון פארשטעלונגען און טאלאנט זוכער.
קאטעגאריע:פילמען קאַטעגאָריע:מנשה לוסטיג קאטעגאריע:פילמען וועגן חסידים
הארינגיי גרין ליינס באן סטאנציע
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן יוני 1880 מיטן נאמען גרין ליינס. זייט דעמאלסט האט זי געהאט פארשידענע נעמען; דער היינטיקער נאמען האט מען געגעבן אום 8טן יולי 1991.
באדינונג
איין באן פארט אין ביידע ריכטונגען יעדע 15 מינוט.
אדיס אבאבא
אַדיס אַבאַבאַ איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון עטיאפיע, מיט 3,384,569 איינוואוינער אין דעם 2007 צענזוס.
געאגראפיע
אדיס אבאבא געפינט זיך ביי דער הייך פון 2,300 מעטער, אונטער בארג ענטאטא. דער נידעריגסטער פונקט איז לעבן באלע אינטערנאציאנאלע פליפעלד.
קראוטש היל באן סטאנציע
קראוטש היל איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף דער גאספל אק – בארקינג ליניע. זי געפינט זיך אויף קראוטש היל אין דער לאנדאנער בארא פון איזלינגטאן, צפון לאנדאן, ענגלאנד.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1868.
באדינונג
אין ביידע ריכטונגען פארט איין באן יעדע 15 מינוט.
קאזשניץ (הויף)
קאזשניץ אין פוילן, איז א באקאנט שטעטל אין די חסידישע קרייזן, וואס דארטן האבן געוואוינט די רבנים און רבי'ס פון דער קאזשניצער דינאסטיע וואס ציעט זיך פון הרב ישראל האפשטיין, דער עבודת ישראל.
מיל היל איסט אונטערגרונט סטאנציע
מיל היל איסט איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין מיל היל, אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט, צפון לאנדאן. די סטאנציע איז די איינציגע סטאנציע אויף אן איין־באנוועג צווייג פון דער נארדערן ליניע פון פֿינטשלי צענטראל, און איז אין טראוולקארט זאנע 4. זי איז די ווייניגסט געניצטע סטאנציע אויף דער נארדערן ליניע מיט 1.32 מיליאן פאסאזשירן אין 2015.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט מיטן נאמען מיל היל דעם 22סטן אויגוסט 1867 אויף דער באן ליניע קיין עדזשווער.אום 1טן מערץ 1928 האט די סטאנציע באקומען דעם היינטיקן נאמען מיל היל איסט.
קאזשניץ (הויף)
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
מיל היל איסט אונטערגרונט סטאנציע
היסטאריע
נארדערן ליניע באדינונגען האבן אנגעהויבן אום 18טן מיי 1941. אין 2007 האט מען באנייט די סטאנציע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
דער מייסטער העלד
דער מייסטער העלד איז א יודישער דאבל-סידי אלבאם פאר קינדער אהערגעשטעהלט דורכן מלמד רבי בערל סופר פון שיכון סקווירא ארויסגעקומען אום כסליו ה'תשע"ד.
עס וועהרט דיסטריבוט דורך לחיים.
זינגער און רעדנער
די קינדער כאר איז פון ילדי חן.
אינהאלט
דער אלבאם אנטהאלט פיער-און-צוואנציג טרעקס, פון וואס עלף דערפון זענען לידער. די טעהמע איז איזהו גיבור הכובש את יצרו.
ניגונים
ערשטע סידי:
צווייטע סי די:
וועב לינקען
קאטעגאריע:אידישע ניגונים קאסעטעס קאטעגאריע:אידישע לידער קאטעגאריע:אלבאמען ערשינען אין יאהר ה'תשע"ד
גרשון לאפיאן
הרב גרשון לאפיאן (תרצ"ט - כ"ט שבט תשע"ד) איז געווען א רב אין עדזשווער, לאנדאן און א דיין אין דער פעדעריישן קהילה. ער איז געווען א זון פון רבי לייב לאפיאן, א ראש ישיבה אין גייטסהעד, און אן אייניקל פון רבי אליהו לאפיאן.
ביאגראפיע
הרב גרשון איז געבוירן געווארן אין פארטסמוט, ענגלאנד, דער עלטסטער פון אכט קינדער פון זיינע עלטערן, הרב לייב לאפיאן (תר"ע - תשל"ט) און מרת ציפא (תרע"ו - כ' אב תשס"ה), טאכטער פון ר' חיים משה לעווי. אין תש"ב האט די משפחה זיך געצויגן קיין גייטסהעד וואו זיין פאטער איז געווארן א גרינדער מיטגליד אינעם נייעם כולל. אין תש"ד האט מען באשטימט רבי לייב א ראש ישיבה פון דער גייטסהעדער ישיבה. רבי גרשון האט געלערנט אין דער ישיבה ביי זיין פאטער.
ביי דער עלטער פון 21 האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער ישיבה אין כפר חסידים, וואו זיין זיידער רבי אליה איז געווען משגיח. נאכהער האט ער געלערנט אין דער חברון ישיבה אין ירושלים. ביי די 24 איז ער געווארן איינער פון די געציילטע מענטשן צו באקומען היתר הוראה פון רבי שלמה זלמן אויערבאך. ווען מען האט אויפגעשטעלט דעם סונדערלאנדער כולל איז ער אריבער דארטן און געבליבן לערנען אין כולל מער ווי צען יאר. ער האט געהייראט זיין פרוי יהודית, א טאכטער פון דאקטער יצחק סאבערסקי פון בערלין און לאנדאן. במשך א לענגערער צייט פלעג א פארן קיין לאנדאן צו באקומען שימוש ביים רב, הרב חנוך העניך פאדווא. אין תשל"ג איז ער געפארן קיין ניו יארק אויף פינף חדשים צו באקומען שימוש ביי הרב משה פיינשטיין.
אין תשל"ד האט מען אים באשטימט רב פון דער ישורן שול אין עדזשווער. א קורצע צייט שפעטער האט מען אים באשטימט א דיין אויפן בית דין פון דער פעדעריישן קהילה.
מוצאי שבת פ' יתרו תשע"ד איז ער געווען דער ערע־גאסט ביי דער ערשטער מלווה מלכה געלטזאמלונג פונקציע פונעם עדזשווער כולל.
ער איז נפטר געווארן כ"ט שבט תשע"ד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דיינים קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
טשערנין (דארף)
49.56694°N, 30.36528°W טשערנין (אוקראַיִניש: Чернин) איז אַ דאָרף אינעם טאַראַשטשער ראַיאָן פון דער קיִעווער געגנט פון אוקראַיִנע. די באַפעלקערונג פונעם דאָרף האָט באַטראָפן, לויט די אָנגאַנבן פון דער אוקראַיִנישער פאָלקסציילונג פון 2001, 714 נפשות.
פינטשלי צענטראל אונטערגרונט סטאנציע
פֿינטשלי צענטראל איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין פֿינטשלי, אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט, צפון לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן היי בארנעט צווייג פון דער נארדערן ליניע, און איז אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט מיטן נאמען פֿינטשלי און הענדאן דעם 22סטן אויגוסט 1868 דורך גרויס־נארדערן באן אויף איר ליניע צווישן פינזבורי פארק און. דער צווייג פון פינטשלי צענטראל קיין היי בארנעט האט געעפֿנט דעם 1טן אפריל 1872. נארדערן ליניע באדינונגען האבן אנגעהויבן אום 14טן אפריל 1940. אין 1941 האבן אויפגעהערט די לאנדאן נארד־איסטערן באן באדינונגען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
עלן טיורינג
קליין|א סטאטוע פון עלן טיורינג עלן מאטהיסן טיורינג (ענגליש: Alan Mathison Turing; 23סטן יוני 1912 – 7טן יוני 1954) איז געווען א בריטישער מאטעמאטיקער, וואס איז געווען איינער פון די גרינדער פון קאמפיוטער וויסנשאפט. ער האט ראפינירט די דעפיניציע פון און אלגאריטם און ער האט דערפינדן דעם באגריף פון א טיורינג מאשין.
טיורינג האט געהאט א שטארקן אינטערעס אין קינסטלעכער אינטעליגענץ.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האט טיורינג געארבעט אין בלעטשלי פארק צו לייזן די קאדן וואס די דייטשן האבן געניצט צו האלטן קאמוניקאציע מיט זייער מיליטער.
קאטעגאריע:בריטישע מענטשן קאטעגאריע:מאטעמאטיקער קאטעגאריע:בריטישע להט"בן
סטערויד
א סטערויד איז א ליפיד וואס שטאמט פון דער כעמישער פארבינדונג סטעראל, ד"ה א כעמישע סובסטאנץ, סיי נאטירלעך סיי קינסטלעך, וואס האט פיר ציקלא-אלקאנע רינגען אין איר סטרוקטור. טייל סטערוידן ווירקן ווי הארמאנען אין דעם קערפער. ביישפילן פון סטערויד הארמאנען זענען עסטראגען, טעסטאסטעראן, פראגעסטעראן און כאלעקאלציפעראל (באוואוסט ווי וויטאמין D3). אויך כאלעסטעראל איז א סטערויד, וואס דער קערפער ניצט צו שאפן אנדערע סטערוידן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:הארמאנען קאַטעגאָריע:ליפידן
מאנסטער אויטא
קליין|דער [[סופערמאן|סופּערמאַן מאנסטער אויטא]] א מאָנסטער אויטאָ (ענגליש: monster truck) איז א פארמיטל וואס ווערט געוויינטלעך באזירט אויף א לאסטאויטא. ער איז געטוישט אדער געבויט מיט זייער גרויסע רעדער און סוספענדירונג. מאנסטער אויטאס ווערן באניצט אין קאנקורסן און פאר פאפולערע פארוויילונג.
אין א מאנסטער אויטא שוישפיל, דער אויטא געוויינטלעך ברעכט נארמאלע אויטאס אונטער זיינע גרויסע רייפן.
קאַטעגאָריע:טראנספארט קאַטעגאָריע:פארוויילונג קאטעגאריע:לאסטאויטאס
הענרי דער זיבעטער פון ענגלאנד
הענרי דער זיבעטער פון ענגלאנד אדער הענרי טיודאר (28סטן יאנואר 1457 – 21סטן אפריל 1509) איז געווען מלך פון ענגלאנד פון 1485 ביז זיין טויט אין 1509. ער האט געגרינדעט די טיודאר דינאסטיע.
הענרי׳ס הויפט טענה צום טראן פון ענגלאנד איז געווען פון זיין מוטער דורכן הויז פון באפאר. הענרי׳ס מוטער, דאמע מארגארעט באפאר, איז געווען אן אור־אייניקל פון דזשאן פון גאנט, הערצאג פון לאנקאסטער, דער פערטער זון פון עדווארד דער דריטער, מיט זיין דריטער ווייב קאטערין סווינפארד.
ביאגראפיע
הענרי דער זיבעטער איז געבוירן געווארן אין 1457 צו עדמונד טיודאר און מארגארעט באפאר. זיין פאטער איז געשטארבן צוויי מאנאטן איידער ער איז געבוירן, און זיין 13-יעריגע מוטער איז געבליבן אליין זיין עלטער. זיינע יונגע יארן האט ער געוואוינט אין פראנקרייך.
ער האט געהייראט עליזאבעט פון יארק. זיי האבן געהאט זעקס קינדער:
נאך זיין טויט אין 1509, האט אים נאכגעפאלגט ווי מלך פון ענגלאנד זיין זון הענרי דער אכטער.
וועבלנינקען
קאַטעגאָריע:הויז פון טיודאר קאַטעגאָריע:ענגלישע מאנארכן
אפער האלאוויי באן סטאנציע
אפער האלאוויי איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף דער גאספל אק – בארקינג ליניע. זי געפינט זיך אין האלאוויי אין דער לאנדאנער בארא פון איזלינגטאן, צפון לאנדאן, ענגלאנד.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1868.
חיים יעקב ראטנבערג
הרב חיים יעקב ראטנבערג איז געווען ראב"ד פון דער מחזיקי הדת קהילה אין אנטווערפן און אב"ד פון פאריז, פראנקרייך.
הרב חיים יעקב איז געווען א זון פון הרב מרדכי ראטנבערג, אב"ד פון מחזיקי הדת אין אנטווערפן, בעלגיע.
ער האט חתונה געהאט מיט מרת רבקה (ד' שבט תרפ"ב, סאסנאווצע, פוילן - כ"ז שבט תשע"ב, פאריז), טאכטער פון משה מנחם מעלכיאר, א ראדאמסקער חסיד.
הרב חיים יעקב ליגט אין דעם מחזיקי הדת בית עולם אין פיטע, האלאנד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רבנים אין אייראפע קאַטעגאָריע:פאריז קאַטעגאָריע:פראנצויזישע יידן
מזרח פינטשלי אונטערגרונט סטאנציע
מזרח פֿינטשלי איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין מזרח פֿינטשלי, אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט, צפון לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן היי בארנעט צווייג פון דער נארדערן ליניע, און איז אין טראוולקארט זאנע 3.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
א סכנה'דיגע מעטאד
א סכנה'דיגע מעטאד איז א דראמאטישער פסיכאלאגישער קאנאדער היסטארישער פילם ארויסגעגעבן אין 2011 אין דער ענגלישער שפראך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילמען
וואלטאמסטוי קווינס ראד באן סטאנציע
וואלטאמסטוי קווינס ראד איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף דער גאספל אק – בארקינג ליניע, וואס געפינט זיך אין צפון־מזרח לאנדאן, ענגלאנד.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 9טן יולי 1894 מיטן נאמען וואלטאמסטוי. זי האט באקומען דעם היינטיקן נאמען אין 1968.
השא יאר
א השא יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט השא הייבט אן דאנערשטיק (ה, דער פינפטער טאג פון דער וואך), איז "שלם" (ש) דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט זונטיק (א). א יאר פון סארט השא איז א פשוט יאר (נישט קיין עיבור יאר) און איז לאנג 355 טעג, מיט 51 שבתים.
א השא יאר איז דער זעלטנסטער סארט יאר, און פאסירט אין 3.3% פון אלע יארן, נאר אין א פשוט יאר ווען דער מולד איז דאנערשטיק צווישן 9 שעה מיט 204 חלקים (3:11:20 פארטאגט אויפן ירושלים לאקאלן זייגער) און 18 שעה (12:00 מיטאג). לעצטנס האט פאסירט א השא יאר אין ה'תשנ"ד, און וועט פאסירן נאכאמאל אין ה'תשפ"ה.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישער לוח
שמואל איבן תיבון
שמואל בן יהודה איבן תיבון (1150 - 1230) איז געווען א יידישער פילאסאף און דאקטער. ער איז מערסט באוואוסט פאר זיינע איבערזעצונג פון אראביש אויף לשון קודש פון די ספרים פונעם רמב״ם.
שמואל איבן תיבן איז געווען דער זון פון דעם בארימטן איבערזעצער יהודה בן שאול אבן תיבון.
ער איז געבוירן געווארן אין פראוואנס, דרום פראנקרייך. ער האט פארטייטשט דעם רמב״ם׳ס מורה נבוכים אויף לשון קודש ווען דער רמב״ם האט נאך געלעבט.
ער איז נפטר געווארן אין מארסיי ביי דער עלטער פון 80 יאר, און מען האט געפירט זיין גוף קיין ארץ ישראל צו קבורה אין טבריה.
7טן פעברואר
דעם 7טן פעברואר איז דער 38סטער טאג פון יאר אין דער זעקסטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 327 טעג (328 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
07
ליבל'ה ולדמן - שירי עם באידיש
איהר קאוד איז IMC 1050.
אינהאלט
ערשטע זייט:
צווייטע זייט:
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
נתנאל ווייל
ער האט מחבר געווען די באוואוסטע פירושים "קרבן נתנאל" אויפן רא"ש פאר די מסכתות אין מועד און נשים, און "נתיב חיים" אויף שולחן ערוך אורח חיים.
ביאגראפיע
נתנאל ווייל איז געבוירן געווארן אין שטילינגען אין יאהר תמ"ז צו זיין פאטער רבי נפתלי צבי ווייל, וואס איז געווען א זיבעטער דור פון רב יעקב ווייל (דער מהר"י ווייל), און צו זיין מוטער מרים. אין ה'תנ"ב איז זיין פאטער געהרגעט געווארן, און אין תנ"ז האט זיין מוטער אים געפירט אין פיורדא, און פון דארט האט זי אים געשיקט אין א קארעטע קיין פראג, צו זיין פעטער (זיין פאטערס ברודער), ר' ליפמאן. און ער איז געווען אין יאהר ה'תקי"א באשטימט שטאטס רב פון קאַרלסראָה.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:רבני דייטשלאנד קאַטעגאָריע:רבני טשעכיי קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע
בלינצע
קליין|קעז בלינצעס א בלינצע איז א מאכל געמאכט פון מעל געמישט מיט וואסער אדער מילך און געפרעגלט זייער דין. נאך דעם פילט מען די בלינצע מיט קעז אדער קאנסערוו אדער אנדערע זאכן.
שבועות איז א מנהג ביי יידן פון מזרח אייראפע צו עסן בלינצעס אנגעפילט מיט קעז.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע קיך
ירושלים פליפעלד
31.86472°N, 35.21917°W קליין|250px|ירושלים אערפארט אריינגאנג - 1969 קליין|250px|ירושלים אַעראָפּאָרט אַרייַנגאַנג - 2010 דאס ירושלים פליפעלד (אדער עטרות פליפעלד) געפינט זיך צפון פון ירושלים און לעבן ראַמאַלאַ. עס איז געווען דער ערשטער ערפּאָרט אין דעם בריטישן מאַנדאַט פון פּאַלעסטינע. עס איז פֿאַרמאַכט געווארן זינט דער אינטיפֿאַדע אין 2010.
מיווא
מיוואַ (געב' דעם 15טן יוני 1990) איז א יאַפּאַנישע זינגערין.
בערעזאווע רודקע
בערעזאָווע רודקע (אוקראַיִניש: Березова Рудка) איז אַ דאָרף אינעם פּיריאַטינער ראַיאָן פון דער פּאָלטאַווער געגנט פון אוקראַיִנע.
מיווא
ביאָגראַפיע
די יוני 15 1990, זי איז געבוירן אין קאַנאַגאַוואַ פּרעפעקטור, יאַפּאַן, און דעמאָלט אריבערגעפארן קיין טאָקיאָ.
ווייַל איר פאטער איז געווען אַ ליבהאָבער פון מוזיק, ער איז געווען אַ נאַטירלעך און אויערן צו הערן צו מוזיק פון אַ פרי עלטער.
בערעזאווע רודקע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע
מיווא
ביאָגראַפיע
איצט האט די ווערק פארפאסט אין די עלטער פון 15, נאָך קומט מיטלשולע אין דער מעמלערנאַנטאַ גיטאַרע ערשטער, אָבער ווייַל זי האט ניט גאַנץ פּראַגרעסט, און דעריבער זענען אויף לערנען.
"! Wake Up, Break Out" געשאפן אין דער צייַט פון דער ערשטער יאָר פון מיטלשולע, בשעת זי אַטענדאַד שולע אין טאָקיאָ, ווי אַ זומער יום טוּב איז צו מאַכן די אַקטיוויטעטן לעבן אין אָקינאַוואַ פּריפעקטשער איז היים צו די עלטערן וועגן די בוידעמשטוב שימאָקיטאַזאַוואַ, אַ הויך שולע פֿאַר פאַרווייַלונג אַקטיוויטעטן זענען באַנד, ער געארבעט די סוד אפילו צו אַ פרייַנד
בעשאַס דעם פּעריאָד, אַ באגרענעצט נומער באפרייט "דורך דעם ווונטש צו זיין אַ איין " Song for you/Today " צוויי זיך-געשאפן דורך איר. צו נעמען מיט פול מוזיקאַליש פּערדאַקשאַנז פון דעם ווינטער פון הויך שולע סיניערז דורך דעמאָלט, זי איז געווען טכילעס באשלאסן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:זינגערס
יוסלה רוזנבלט שיר המעלות
יוסלה רוזנבלט שיר המעלות איז א קאסעטע וואו יאסעלע ראזנבלאט זינגט אכט חזנישע קאמפאזיציעס און ניגונים, ארויסגעגעבן דורך ישראל מוזיק. דער קאד איז IMC-1002.
אינהאלט
ערשטע זייט:
צווייטע זייט:
קאטעגאריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
לעמבערגער גובערניע
קליין|180px|ראיאנען אין לעמבערג גובערניע לעמבערג גובערניע (, לוויווסקאַ אבלאַסט; אויך באקאנט אונטערן נאמען לוויוושטשינא - אוקראיניש: Львівщина)) איז אן אבלאסט (גובערניע) פון מערב אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז לעמבערג.
היסטאריע
די גובערניע איז געשאפן געווארן ווי א טייל פון דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק דעם 4טן דעצעמבער, 1939, נאך דער סאוועטער אינוואזיע פון פוילן.
די גובערניע געפינט זיך ביים טויער פון די קארפאטישע בערג, און האט געטוישט הענט א סך מאל איבער די יארהונדערטער.
פון 1200 ביז 1340 איז די געגנט געווען אן אומאפהענגיק לאנד, גאליציע-וואהלין, דערנאך האט זי געהערשט פוילן-ליטע ביז 1772. דערנאך האט געהערשט די עסטרייכע אימפעריע ביז 1918, און פוילן (פון 1918 ביז 1939). די פוילישע און עסטרייכע ירושה איז קענטיק אין דער גובערניע ביז צום היינטיקן טאג.
ביי דער מלחמה איז דער געגנט, מיט גאנץ מערב אוקראינע, געווארן א טייל פונעם ראטן פארבאנד. ווען דער ראטן פארבאנד איז איינגעפאלן אין 1991, איז לעמבערג גובערניע געווארן א טייל פון דער אומאפהענגיקער אוקראינע.
שטעטלעך אין לעמבערג גובערניע
קאַטעגאָריע:אוקראינע
באסקין-ראבינס
קליין|226px|צווייג פון באסקין-ראבינס אויף מעלרויז בולעוואר אין [[לאס אנדזשעלעס]]
באסקין-ראבינס (ענגליש: Baskin-Robbins) איז א גלאבאלע נעץ פון אייזקרעם זאלן געגרינדעט דורך די שוואגערס בערט באסקין און אירוו ראבינס אין 1945 אין גלענדייל, קאליפארניע אין די פאראייניקטע שטאטן. די נעץ האט בערך 5,800 צווייגן איבער דער גארער וועלט, 2,800 פון זיי אין די פאראייניקטע שטאטן. די אנדערע צווייגן זענען פארשפרייט איבער מער ווי דרייסיג לענדער, כולל אויסטראליע, אינדיע, איראן, באנגלאדעש, וויעטנאם, טייוואן, טיילאנד, יאפאן, מאלייזיע, מעקסיקא, סאודי אראביע,עגיפטן,  די פאראייניגטע עמיראטן, דאס פאראייניגטע קעניגרייך, קאנאדע און קארעע. באסקין-ראבינס איז באקאנט מיט איר סלאגאן "31 טעמים". די ערשטע געשעפט וואס האט געעפנט אין 1945 האט פארגעלייגט נאר 21 טעמים. אבער אין 1953 האט מען פארגרעסערט די אויסקלייב פון טעמים צו 31, כדי די אויסקלייב אין דער נעץ זאל זיין גרעסער ווי ביים קאנקורענץ פון יענע צייטן - די האווארד דזשאנסאן נעץ (וואס האט רעקלאמירט זייערע 28 טעמים).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פירמעס קאַטעגאָריע:עסנווארג קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
ירחמיאל בריקס
ירחמיאל בריקס (18טן אפריל 1912 - אקטאבער 1973) איז געווען א יידישער שרייבער פֿון חורבן.
ביאגראפיע
ירחמיאל בריקס איז געבוירן געווארן אין סקארזשיסק-קאמיעננא, פוילן, דעם 18טן אפריל 1912, ביי ארעמע עלטערן. ער איז געווען דאס דריטע קינד צווישן פיר שוועסטער און פיר ברודער. זיין פאטער, ר' טוביה, איז געווען א חסיד און א תלמיד חכם. ער איז אויך געוועזן א הארציקער בעל תפילה און בעל קורא. ער האט ירחמיאלן געגעבן א טראדיציאנעלע יידישע דערציונג: חדר און בית מדרש און אויך וועלטלעכע בילדונג. צו פערצן יאר האט ער שוין געמוזט ארבעטן צוצוהעלפן צו דער פרנסה. ער האט געארבעט אלס היטלמאכער און אלס שטובן-מאלער.
אין שמחת תורה 1942, האבן די דייטשן אויף אן אכזריותדיקן אופן ליקווידירט די סקארזשיסקער געטא און דאס גאנצע שטעטל יידן אומגעבראכט אין טרעבלינקע, ווו עס איז אויך אומגעקומען בריקסנס משפחה.
אלס יינגל איז בריקס געקומען קיין לאדזש און דא אין דער פראלעטארישער שטאט, האט ער געזען דאס געראנגל פון אונטערדריקער און אונטערדריקטע. דאס האט אויף אים געווירקט: ער פארטיידיקט די באעוולטע און דאס ציט זיך ווי א פאדעם אין זיינע שאפונגען - די יידישע מאראל פון יושר און גערעכטיקייט.
ירחמיאל בריקס האט שטודירט און געשפילט טעאטער אין דער טעאטער סטודיע "אויפגאנג" און אין דער "לאדזשער יידישער טעאטער סטודיא" אן "הזמיר", ווו עס איז שטודירט און אויפגעפירט געווארן נאר קלאסישער רעפערטואר.
אן יאר 1937 דעביוטירט ער מיט א ליד א.נ. "אלייען" אין "אינדזל" אין לאדזש, אונטער דער רעדאקציע פון זישע באגיש ע"ה.
סירענע (אלארם)
קליין|א סירענע-אַלאַרם אין דער [[שווייץ]] א סירענע (ענגליש: siren) איז א זייער הויך סארט ליאַרעם-אַפּאַראַט. בירגער-באַשיצונג סירענעס ווערן מאָנטירט אין שטייענדיקע לאָקאַציעס און ווערן באניצט צו ווארענען פון נאטירלעכע קאַטאַסטראָפֿעס אדער פון אטאקעס. אויך ווערן סירענעס באניצט אויף עמערגענץ דינסטן פארמיטלען ווי אמבולאנסן, פאליציי אויטאס און לעשאויטאס. עס זענען דא צוויי סארטן סירענעס אין אַלגעמיין: לופט און עלעקטראניש.
ירחמיאל בריקס
ביאגראפיע
אין יאר 1939 דערשיינט אין לאדזש זיין ערשטלינג, לירישע לידער א.נ. "יונג-גרין-מאי", ווו ער מאלט אימאזשן פון דער פוילישער לאנדשאפט. די ליטערארישע קריטיק און די לייענער האבן דאס ביכל זייער ווארעם אויפגענומען. איין קריטיקער האט געשריבן: "י. בריקס באזינגט די וועלט און ער שילט דעם וויסטן צעשויבערטן מצב אונדזערן, אזער אן ביליקע עפיטעטן. אין דער ליריק פארמאגט ער א באהאלטענע ליידנשאפט".
סירענע (אלארם)
קליין|א ווארנונג סירענע און עמערגענץ לעמפּלעך אויף א לעשאויטא
קאטעגאריע:פייערלעשעריי געצייג
ירחמיאל בריקס
ביאגראפיע
ער געפינט זיך אין לאדזשער געטא און דא, ביי די שוידערלעכסטע באדינגונגען זעצט ער פאר זיין ליטערארישע ארבעט. ער העלפט ארגאניזירן די אונטערערדישע שרייבער-גרופע פון 24, ווו די ערן-פארזיצערין איז געווען די טיף-יידיש-טראדיציאנעלע פאעטעסע מרים אולינאווער ז"ל, וואס איז אומגעקומען אין אוישוויץ.
אין אויגוסט 1944, ווערט ליקווידירט די געטא און ירחמיאל בריקס ווערט מיט א טראנספארט יידן פארשלעפט אין דעם גרעסטן טויטן-לאגער אוישוויץ, ווו די דייטשן האבן אומגעבראכט זעקס מיליאן יידן פון גאנץ אייראפע. אזוי ווי די דייטשן האבן זיך שוין געמאלט גענויטיקט אין ארבעטער, איז בריקס, אלס יונגער מענטש, אויסגעקליבן געווארן אויף ארבעט און ער איז פארשיקט געווארן קיין דייטשלאנד צו שקלאפן אין א פאבריק. אזוי ווי אין אוישוויץ זיינען פארניכטעט געווארן זיינע אלע שאפונגען, וואס ער האט מיטגעברענגט פון לאדזשער געטא, און שרייבן האט מען נישט געטארט און קיין בליי און פאפיר האט מען נישט געטארט האבן, האט בריקס ביינאכט אויף זיין שמוציק געלעגער, א הונגעריקער, איבערגעשריבן אין געדאנק זיינע שאפונגען.
איינמאל האט בריקס געפונען א פיצל בליי, און א צווייט מאל א שטיקל פאפיר, האט ער געפרוווט פארשרייבן זיין ליד "דער געהאנגענער" - ווייל ער האט מורא געהאט ער וועט חלילה עס פארגעסן - האט דאס פונדערווייטן באמערקט דער בלאקן עלטסטער, האט ער אים געשלאגן מיט א בעזים איבערן פנים אזוי לאנג ביז ער האט אים צעבלוטיקט.
יידן האבן שטענדיק בכבודיק געהאלטן און געשטיצט זייערע פאלקסשרייבער. אין געטא און אין קאנצענטראציע לאגערן האבן די יידן געשטיצט בריקסן און דאס האט אים א סך געהאלפן איבערצולעבן דעם נאציזם.
ירחמיאל בריקס איז געווען דער אפיציעלער "ייווא"*קארעספאנדענט אין שוועדן, ווו ער איז עטלעכע יאר געשטאנען אין בריוולעך אויסטויש מיטן פראפ' מאקס ווינרייך אין צוזאמענהאנג מיט זיין ארבעט פארן "ייווא". ער האט צוגעשיקט וויכטיקע מאטעריאלן וועגן דעם יידישן לעבן אין סקאנדינאוויען. דעם וויכטיקסטן ארכיוו וואס דער "ייווא" פארמאגט וועגן די נאצישע געטאס, דער "זאָנאַבענד-ארכיוו" (וועגן לאדזשער געטא), דאס האט ירחמיאל בריקס פארשאפן פארן "ייווא".
אין מערץ 1949, האט אים דער "ייווא" אראפגעברענגט קיין ניו-יארק צוזאמען מיט זיין פרוי הינדע עטיע (וואלף) און די צוויי קינדערלעך: מרים סערל און ביילע סוועאַ.
אין נאוועמבער 1946 האט בריקס דעביוטירט מיט א דערציילונג אין "קינדער זשורנאל" אונטער דער רעדאקציע פון ש. ניגער א.נ. "בערעלע אין געטא". די דערציילונג האט געמאכט אן איינדרוק און איז איבערגעדרוקט געווארן כמעט אין אלע לענדער, ווו עס דערשיינט דאס יידישע געדרוקטע ווארט, אפילו אין פוילן.
זיין בארימטע נאוועלע "א קאץ אין געטא" האט קיין שום רעדאקציע - אפילו "די צוקונפֿט" נישט געוואלט דרוקן. נאך לאנגע און שווערע באמיאונגען פון קלאסיקער אברהם רייזען ז"ל האט זיך אין "טאג" אין נחו-יארק אין אקטאבער 1949 די נאוועלע געדרוקט אין פארזעצונגען, רעדאגיקט פון אהרן צייטלין. זי מאכט א רושם אויף ליטעראטור מבינים און ווערט באלד אנערקענט אלס איינציק ארטיק אין דער חורבן ליטעראטור. טיילן ווערן אויפגעפירט אויף דער יידישער בינע אונטער דער קינסטלערישער לייטונג פון הבימה-קינסטלער ר. בן-ארי. שפעטער ווערט דאס ווערט אויפגעפירט אויף דער ראדיא. די צוהערער ווערן פארכאפט פון דער דראמע ארום דער קאץ, און ווארטן אומגעדולדיק אויף די פארזעצןנגען.
אין יאר 1952, דערשיינט בריקסעס ערשטע בוך נאוועלן, א.נ. "אויף קידוש השם" מיט א פארווארט פון ד"ר א. מוקדוני. דאס בוך מאכט א גרויסן רושם איבער גאר דער יידישער וועלט. צענדליקער און צענדליקער יידישע און העברעישע פאעטן, עסייאיסטן, דערציילער און ליט.-קריטיקער האבן געשריבן מיט גרויס לויב וועגן דעם בוך. עס זיינען אפילו אויך געווען עטלעכע רעצענזיעס אין ענגליש. הונדערטער און הונדערטער לייענער האבןצוגעשיקט צום מחבר באגייסטערטע בריוו, ווו זיי האבן אויסגעדריקט זייער התפעלות פאר דעם ווערק. דער צארטער רעליגעזער העברעיער פאעט דוד שמעוני ז"ל פון מדינת ישראל האט געשריבן: "דאס ספר "אויף קידוש השם" פון ירחמיאל בריקס האט אויף מיר געמאכט א שטארקן רושם מיט דעם אוממיטלבארן אמת, וואס קוואלט ארויס פון יעדן זייטל און זייטל. צום אוצר פון די מארטיראלאגישע כתבים פון יידישן פאלק וועט אויך דאס ספר "אויף קידוש השם" איינגעזאמלט ווערן, ווי איינע פון די טייערסטע און חשובסטע שאפומגען. ירחמיאל בריקס האט מצליח געווען צו אנטפלעקן ווונדערפולע ניצוצות פון קדושה אין דער יידישער נשמה, וואס איז ניט פאראומרייניקט געווארן אפילו אין די מאוימדיקסטע ליידן און טאָרטורען".
אין יאר 1959 איז דאס בוך דערשינען אין ענגליש א.נ. "A Cat in the Ghetto" איבערגעזעצט פון ד"ר ס. מאריס ענגעל. עס הייבט זך אן מיט א פארווארט פון עלינאר רוזוועלט און עס איז באגלייט מיט צוויי עסייען פון פראפ' סאל ליפצין און פון אמעריקאנער ליטעראטור-קריטיקער פראפ' אירווינג האַו. דאס בוך האט געמאכט א רושם אויף דעם בעסערן ענגלישן לייענער, און אין א ריי ענגליש רעדנדיקע לענדער האבן ליט.-קריטיקער וועגן אים געשריבן מיט גרויס לויב.
בריקסעס לידער, נאוועלן און פאלקלאר-איבערארבעטונגען זיינען איבערגעזעצט געווארן אין העברעיש, שוועדיש, ענגליש, פויליש, דייטש, איטאליעניש און טשעכיש.
ער איז נפטר געווארן אין ניו-יארק חול המועד סוכות ט"ז תשרי, אקטאבער 1973. זיין אלמנה האט באשלאסן זיין ארון ברענגען קיין ישראל און ער איז באערדיקט געווארן אויפן הר הזיתים אין ירושלים.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:פוילישע יידן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
אלעזר האפשטיין
רבי אלעזר האפשטיין זצ"ל ( - כ"ו כסלו ה'תרכ"ב), רבי אין קאזשניץ.
אפשטאם
רבי אלעזר איז געבוירן צו זיין פאטער הרב משה אליקים בריעה האפשטיין א זון פון הרב ישראל האפשטיין, באקאנט אלס דער קאזשניצער מגיד. און צן זיין מוטער מרת חיה שרה א טאכטער פון הרב אלעזר ווייסבלום א זון פון הרב אלימלך פון ליזשענסק, דער נועם אלימלך.
רבנות
אין יאר ה'תר"ט נאך דער פטירה פון זיין שוועסטער-קינד, הרב חיים מאיר יחיאל שפירא דער "שרף" פון מאגלניצא, האט רבי אלעזר אנגעהויבן פירן זיין רביסטעווע, אלס ממלא מקום פון פאטער, רבי אין קאזשניץ.
הסתלקות
רבי אלעזר איז נפטר געווארן כ"ו כסלו ה'תרכ"ב.
פאמיליע
רבי אלעזר האט געהייראט מרת ביילא, א טאכטער פון הרב יעקב הורוויץ, רב אין מעליץ, א זון פון הרב נפתלי הורוויץ דער ראפשיצער רב. פון זייערע קינדער:
משה אוישער
משה אוישער (בעסאראביע, 1906 - ניו יארק, דעם 27סטן נאוועמבער 1958) איז געווען א וועלט בארימטער חזן, אקטיאר און זינגער.
ער איז געקומען וואוינען קיין קאנאדע, מיט זיין פאמיליע, אין 1921. ער האט זיך אנגעשלאסן אין א טעאטער, שפעטער איז ער ארום געפארן אין דרום אמעריקע. ווען ער איז צוריק קיין ניו יארק, האט ער געזוכט ארבעט, ער איז אנגענומען געווארן צו זיין חזן ימים נוראים, אין דער רומענישער שול, דאס האט אים געמאכט זייער פאפולער אין דער יידישער גאס.
ער האט געשפילט אויף דריי פילמען איידער דער צווייטער וועלט מלחמה.
איין מאל האט ער געשפילט אין אן ענגליש־שפראך פילם, זינגען אין דעם פינצטערניש.
ער איז באצייכנט געווארן אלס דער אריה השואג, און זיינע לידער און ווערק זענען אסאך געווען אויפן יידישן ראדיא אין ניו יארקער אומגעגנט.
וועבלינקען
קאטעגאריע:יידישע אקטיארן קאטעגאריע:חזנים קאַטעגאָריע:רומענישע יידן קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס
הר חוצבים
קליין|250px קליין|250px|2002 ה'תשס"ב א סטאטוע פונעם מלאך סנסנוי וואס איז איינס פון דריי שומרים מלאכים לויט דער יידישער טראדיציע: סנוי, סנסנוי, און סמנגלוף. סקולפּטאָר: אָור-נה רן. די סטאטוע געפינט זיך אין ירושלים הר חוצבים איז א טעכנאָלאָגיע אינדוסטריע פּאַרק אין ירושלים, געגרינדעט אין 1970 דורך דער ירושלים עקאָנאָמישער קאָרפּאָראַציע. ער איז געבויט אויף א בארג אין ירושלים. ער איז אויך באקאנט ווי דער קאַמפּוס פון אינדוסטריעלער וויסנשאַפֿט.
די שפּיץ פון דעם באַרג איז 700 מעטער איבערן ים־פלאך.
װעבלינקען
קאטעגאריע:ירושלים בערג
היסטאריע פון אייראפע
די היסטאריע פון אייראפע איז אן אלגעמיינער נאמען פאר דער באשרייבונג פון דער צייט זייט מענטשן האבן באזעצט די יבשה פון אייראפע ביז די היינטיקע צייטן. מען איז געוואוינט איינצוטיילן די היסטאריע פון אייראפע אין געוויסע תקופות. די תקופות האבן די פארשער אוועקגעשטעלט לויט פארשידענע דראמאטישע היסטארישע געשעענישן.
די פאלגנדע תקופות זענען אנערקענט:
איבערבליק
דער מהלך פון לעבן אין אוראלט גריכנלאנד ווערט גערעכנט פון דעם גרעסטן איינפלוס אויף דער גאנצער היסטאריע פון אייראפע. אין -509 איז געגרינדעט געווארן די רוימישע רעפובליק, ערשט אין איטאליע און ארום דעם מיטלענדישן ים, און דערנאך האט זי געשפרייט איבער א היפשן טייל פון אייראפע אין 150.
נאך א תקופה פון ברודערקריגן, האט דער קייסער קאנסטאנטין דער ערשטער גערוקט די הויפטשטאט פון רוים צו דער גריכישער שטאט ביזאנטיום אין 313, וואס ער האט גערופן "די שטאט פון קאנסטאנטין". אין 395 האט זיך די אימפעריע צעשיידט גענצלעך אויף צוויי. די מערב רוימישע אימפעריע האט געליטן פון נאכאנדיקע אטאקעס, ביז אין 410 האבן די וויזיגאטן, א דייטשיש פאלק, חרוב געמאכט רוים. דער לעצטער מערב רוימישער קייסער האט פארלוירן זיין טראן אין 476; דרום־מזרח אייראפע און א טייל פון די מיטללענדישע לענדער זענען געבליבן אונטער דער הערשאפט פון דער ביזאנטישער אימפעריע ביזן 6טן יארהונדערט.
פונעם 7טן יארהונדערט, איז די ביזאנטישע אימפעריע געווארן שטארק אנגערירט פון דעם אנהייב פון איסלאם און די כאליפאטן. מוסולמענער אראבער האבן ערשט אינוואדירט רוימישע טעריטאריע אונטער אבו באקר, דער ערשטער כאליף פונעם ראשידון כאליפאט, וואס איז אריין אין סיריע און רוימישער מעסאפאטאמיע. אונטער אומאר, דער צווייטער כאליף, האבן די מוסולמענער באשטימענדיק איינגענועמן סיריע און מעסאפאטאמיע, ווי אויך רוימישע פאלעסטינע, רוימישע עגיפטן, און טיילן פון קליין אזיע און רוימישע צפון אפריקע. דאס האט ממשיך געווען אונטער די שפעטערדיקע ראשידון כאליפן און אונטערן אומאישן כאליפאט, וואס האט איינגענומען גאנץ מיטלענדישע צפון אפריקע און רוב פונעם איבערישן האלבאינזל.
אין שפעטערדיקע יארהונדערטער האבן די מוסולמענער אויך גענומען ציפערן, מאלטא, קרעט, סיציליע און טייל פון דרום איטאליע.
מיט דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע, וואס האט אנגעהויבן אין גרויסבריטאניע, האבן מענטשן געהאט צום ערשטן מאל די מעגלעכקייט צו האבן א מער רחבותדיק לעבן. די פראנצויזישע רעוואלוציע געשאפן אן איבערקערעניש אין דער גאנצער יבשה פון אייראפע ווען דער קייסער פון פראנקרייך, נאפאלעאן באנאפארטע, האט איינגענומען פיל לענדער און האט רעפארמירט זייער סאציאלן סטרוקטור. ענדלעך אין 1815 האט דאס פאראייניגטע קעניגרייך און פרייסן געזיגט און האבן געשיקט נאפאלעאן אין גלות אויפן אינזל עלבע.
אין פראנקרייך און בריטאניע האט מען געגעבן דאס רעכט צו שטימען צו אייגענטימער פון קליינע פארמעגן. אין 1848 האבן רעוואלוציעס אנגהויבן ארום אייראפע.
*
מארקא רוביא
קליין|מארקא רוביא מאַרקאָ אַנטאָניאָ רוביאָ (ענגליש: Marco Antonio Rubio, געבוירן 28סטן מאי 1971) איז אַן אמעריקאנער פּאָליטיקער און אַדוואָקאַט, און דינט אלץ פאראייניגטע שטאטן סענאַטאָר פֿון פלארידע. רוביאָ האט בעפאר, געדינט ווי ספּיקער פון פלארידע'ס הויז פון רעפּרעסענטאַטיוון.
רוביאָ איז אַ קובאַן אמעריקאנער פון מיאמי, מיט דיפלאמען פון דעם אוניווערסיטעט פון פלארידע און דעם אוניווערסיטעט פון מיאַמי שולע פון ​​געזעץ. אין דעם יאָרצענדלינג פון 1990 האט ער געדינט ווי אַ שטאָט קאַמישאַנער פֿאַר מערב מיאַמי און איז געווארן ערוועלט צו די פלארידע הויז פון רעפּרעסענטאַטיוועס אין 2000, צו רעפּרעזענטירן די 111טער הויז דיסטריקט.
ביאגראפיע
מאַרקאָ אַנטאָניאָ רוביאָ איז געבוירן אין מיאַמי, פלארידע, דער צווייטער זון און דריטער קינד פון מאַריאָ רוביא און אָריאַלעס רוביאָ. זיינע עלטערן זענען געווען קובאַנער וואס האבן אימיגרירט צו די פאַרייניקטע שטאַטן אין 1956, בעפאר די אויפשטייגונג פון פידעל קאסטרא אין יאנואר 1959. קיינער פון זיינע עלטערן זענען נישט געווען קיין בירגער פון די פאראייניגטע שטאטן אין דער צייַט פון רוביאָ׳ס געבורט, אבער זיינע עלטערן האבן זיך געוואנדן פֿאַר יו. עס. בירגערשאַפט און זענען געווארן נאטוראליזירט אין 1975.
מאַרקאָ האט דרייַ געשוויסטער: דער עלטערע ברודער מאַריאָ, עלטערע שוועסטער באַרבאַראַ, און אינגערער שוועסטער וועראָניקאַ
רוביאָ און זיין ווייב, דזשעאַנעטטע, לעבן אין מערב מיאַמי מיט זייערע פיר קינדער: אַמאַנדאַ, דאַניעללאַ, אַנטאַני און דאָמיניק. די פּאָר איז שוין חתונה געהאט זינט 1998. אויסער פּאָליטיק איז רוביאָ באקאנט פֿאַר זייַן ליבשאַפט צו אמעריקאנער פוסבאל. ער איז אַ שטאַרקער מיאַמי דאלפין נאכפאלגער.
2016 פרעזידענטליכע וואלן
רוביא איז א געוועזענער קאנדידאט אין די פרעזידענטליכע פריימעריס פון דער רעפובליקאנער פארטיי אין די וואלן פון 2016. ער האט פארלוירן די פריימעריס צו דאנאלד טראמפ וואס האט דערנאך באזיגט דעם דעמאקראטישן קאנדידאט, הילערי קלינטאן.
רוביא האט גענאסן פון טייל פון דער אידישער שטיצע און אויך פון די באשטייערונג פונעם פרא ישראל פילאַנטראָפּ שעלדאן איידלסאן צוליב זיין פרא ישראל שטעלונג.
קליין|200פיקס|רוביא מיט פּרעזידענט פון [[ישראל שמעון פּערעס אין 2013]]
קליין|300px|לאָגאָ פֿון רוביא פֿאַר פּרעזידענט קאָמפּיין 2016
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן
קאזשניץ
קאזשניץ איז א שטעטל אין צענטראל פוילן מיט 21,500 איינוואוינער (1995). עס איז די הויפטשטאט פון קאזשניצער פאוויאט (פויליש: Powiat kozienicki).
באשרייבונג
קאזשניץ געפינט זיך אין דער מאזאווישער גובערניע (זייט 1999); פריער איז עס געווען אין דער ראדעמער גובערניע (1975-1998) און אין קעלצער גובערניע (1919-1939, 1945-1975).
אין קאזשניץ איז דא א ריזיקע טערמאלע קראפט סטאנציע.
קאזשניץ איז אין ראָדעם געגנט, זעקס ק"מ פון ווייסל, ארומגענומען מיט וועלדער, וואסער, דערפער און שטעטלעך ווי זוואלין, גניוואשאוו, מאגנושאוו, ריטשעוואל און גארבאטקע.
יידן אין קאזשניץ
די יידישע קהילה אין קאזשניץ האט געהאט א לאנגע היסטאריע במשך 400 יאר. אין די ה'ת"ק יארן איז דער קאזשניצער מגיד געווען פון די וואס האבן געברענגט חסידות אריין אין קאנגרעס פוילן. ער האט גערינדעט דעם קאזשניצער הויף.
אין 1856, פון 2,885 איינוואוינער אין קאזשניץ זענען געווען 1,961 יידן, און אין 1897, פון 6,882 מענטשן זענען 3,700 געווען יידן.
פארן צווייטן וועלט קריג זענען געווען די צוויי עיקר אינדוסטריעס טוריזם (יידן וואס זענען געקומען מבקר זיין דעם מגיד'ס אהל) און. שיך פאבריקאציע.
יידישע רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישע פוילישע היסטאריע קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
טשעשאם אונטערגרונט סטאנציע
טשעשאם איז א לאנדאנער אונטערגרונט אין שטעטל טשעשאם אין דעם טשילטערן דיסטריקט אין דער באקינגהאמשיר גראפנשאפט. די סטאנציע איז די סוף־סטאנציע (און איינציגע סטאנציע) פונעם טשעשאם צווייג פון דער מעטראפאליטאן ליניע. טשעשאם איז איינע פון 14 אונטערגרונט סטאנציעס אינדרויסן פון לאנדאן.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 9 און האט איין פעראן. די דיסטאנץ קיין איז 6.26 ק״מ, די לענגסטע דיסטאנץ צווישן צוויי שכנותדיקע סטאנציעס אויף דער לאנדאנער אונטערגרונט.
היסטאריע
אריגינעל האט די סטאנציע געהאט צוויי פעראנען; דער צווייטער פעראן איז פארמאכט געווארן אין נאוועמבער 1970.
לאנדאנער אונטרעגרונט
א גאנצן טאג:
בעט סצענעס
די קעפל אין די DVD אויסגאבע אין די פאראייניגטע שטאטן איז געוועהן: Bedtime Stories.
געשיכטע
עס באשטייט פון זיבן באזונדערע סצענעס פון פארלעך פרובירן צו האבן סעקס. כמעט יעהדער וועהרט ענדגילטיג געשטעהרט צוליב אן אנדערע אורזאך.
וועב לינקען
קאטעגאריע:פילמען קאטעגאריע:פראנקרייך קאטעגאריע:פראנצויזישע שפראך פילמען קאטעגאריע:סעקס
[[
איסר זלמן מעלצער
הרב איסר זלמן מעלצער (ה' אדר ה'תר"ל - י' כסלו ה'תשי"ד; 1870 – 1954) איז געווען א רב, דער ראש ישיבה אין סלאבאדקע, סלוצק, קלעצק און אין דער עץ חיים ישיבה אין ירושלים,  און א פוסק. ער האט געשריבן דאס ספר "אבן האזל" אויף דער משנה תורה פונעם רמב"ם.
לערנען אין ישיבה
נאך דער בר מצוה, אום ה'תרמ"ד, האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער וואלאזשינער ישיבה, אונטער דעם ראש ישיבה דעם נצי"ב און זיין איידעם הרב חיים סאלאווייטשיק, וואו ער איז געבליבן זיבן יאר. זיין נאענטער חבר אין וואלאזשין איז געווען זעליג ראובן בענגיס. איסר זלמן איז געווען איינער פון די בחורים אין דער חבורה פון ר' חיים (סאלאווייטשיק) מיט וועמען ער פלעג צוגרייטן דעם שיעור.
אום תר"ן האט ער אנגעהויבן לערנען אין דעם חפץ חיים'ס ישיבה אין ראדין, דארטן האט מען גערופן אים "זוניא מירער". ער האט געאהאט א קביעות אין לערנען מיט ר' אברהם דער זון פונעם חפץ חיים.
זיין חתונה
ווען שרגא פייוול פראנק - דער גביר פון דעם שטעטל אַלעקסאט אריבער דעם נעמאן טייך פון קאוונע (היינט א פארשטאט פון קאוונע) - איז נפטר געווארן, האט זיין אלמנה גאלדא געוואלט מקיים זיין זיין צוואה חתונה מאכן זייער טעכטער צו אויסגעצייכנטע תלמידי חכמים. זי איז געפֿארן צו דער וואלאזשינער ישיבה בכדי צו טרעפֿן א שידוך פֿאר איר עלצטער טאכטער. דער ראש ישיבה - הרב נפתלי צבי יהודה בערלין האט זיך געקווענקלט צווישן רב משה מרדכי עפשטיין און רב איסר זלמן מעלצער. טא האט זי געבעטן איר שוואגער - איר שוועסטער'ס מאן - צו פֿארהערן זיי ביידע, אבער האט שווער געקענט מכריע זיין. ווען זיי זענען געפארן, זי און איר שוואגער מיט די צוויי תלמידים צום קאוונער רב, הרב יצחק אלחנן ספעקטאר, אויך ער האט שווער געקענט קלויבן צווישן זיי. צום סוף האט ער געפרעגט צי זי האט אין שטוב נאך א טאכטער חתונה צו מאכן, און טאקע אום תרנ"ב האט איר טאכטער חיה מנוחה חתונה געהאט מיט הרב משה מרדכי עפשטיין, און איר טאכטער ביילא הינדא האט חתונה געהאט מיט הרב איסר זלמן מעלצער.
ווען איסר זלמן איז געווארן א חתן איז ער שוין געווען א יתום, ווייל זיין פאטער איז נפטר געווארן פריער. ער איז צוריקגעגאנגען אלס חתן צו זיין מאמענס שטוב. דארט האט ער געכאפט א לונגען אנטצינדונג. די משפחה איז געווען זייער ארעם און האט נישט געהאט א געלט צו באצאלן א דאקטער. אינצווישנצייט האט אויסגעבראכן אין מיר א שריפה, במילא איז די משפחה אנטלאפֿן פון מיר. וואו זיי זענען אנגעקומען האבן די ארטיגע יידן געדונגען פאר זיי א שטוב און האבן באזארגט דעם חולה א טעפל מילך יעדן טאג. מ'האט מודיע געווען די משפחה פון דער כלה אז דער חתן איז קראנק. זי האט געפרעגט די דאקטוירים, און זיי האבן געזאגט אז ער וועט נאך לעבן א יאר. די כלה איז געווען צופרידן מיט דעם, אבער איר משפחה האט געוואלט פרעגן ביים חפץ חיים. ער האט געענטפֿערט גאנץ קורץ: זענען דא מענטשן וואס זענען געזונט, און ס'זענען דא מענטשן וואס לעבן לאנג. זיי האבן חתונה געהאט און געלעבט צוזאם העכער פון זעכציג יאר.
נאך דער חתונה האט ר' איסר זלמן זיך געצויגן אין קאוונע, וואו ער האט געלערנט אונטער דעם קאוונער רב.
די סלאבאדקער ישיבה
אום תרנ"ד האט דער אלטער פון סלאבאדקע געזוכט א מגיד שיעור פאר זיין ישיבה "כנסת ישראל" (במקום ר' איצעלע פאנאוועזשער). ער האט געקליבן די צוויי שוואגערס, ר' איסר זלמן מיט ר' משה מרדכי עפשטיין צו ווערן מגידי שיעור. ר' איסר זלמן איז דעמאלסט געווען אלט 24. ער איז געקומען אונטער דער השפעה פון דער מוסר באוועגונג, וואס דער אלטער איז געווען איינער פון איר פירערס. ער איז געבליבן אין סלאבאדקע דריי יאר.