cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
כנען (מיטל־עלטערישע לענדער)
געשיכטע און דעמאָגראַפיע
ביז היינטיקן טאָג איז עס ניט קלאָר פון וואַנעט זיינען די כנענישע יידן אָנגעקומען אין סלאַווישע לענדער. אַפילו די גענעטישע שייכות צווישן מערב און מזרח כנען זיינען ניט קלאָר. פריער האָט מען געטענהט, אַז די כנענים שטעלן מיט זיך פאָר אַ כוואַליע אימיגראַנטן פון מערב — פון אשכנז, וואָס שפּעטער צו זיינען געווען אַריבער אויף סלאַווישע לשונות. פאָרשונגען פון דער לעצטער צייט האָבן אָנגעוויזן, אַז לפּחות מזרח כנענים האָבן בפירושע שייכות צו ביזאַנטישע יידן.
די צאָל כנענים איז געווען גאָר ווינציק. לויט איינער אַ פאָלקסציילונג אין 16טן י.ה. האָבן אין מזרח געוואוינט בערך עטלעכע הונדערטער משפּחות. די אַבסאָרפציע פון אָרטיקע יידן דורך אשכנזים האָט זיך אָנגעהויבן פריער אין מערב כנען, אַזוי אַז אין 16טן י.ה. איז די קהילה דורכויס געווען אשכנזיש. די מיגראַציע פון אשכנזים אין מזרח כנען האָט אָנגעהויבן שפּעטער, אין 15—16 י.ה. און געמישטע קהילות פון כנענים און די נייערע אימיגראַנטן זיינען באַוואוסט ביזן ערשטן טייל 17טן י.ה.
הברה
די הברה פון לשון קודש ביי די כנענים איז געווען בפירוש אונטערשידלעך פון דעם אשכנזישן אַרויסרייד. ווייניק פּרטים זיינען באַוואוסט פון מערב כנען, אָבער פון רוס איז דאָ אַ רייכער מאַטעריאַל פון איבערזעצונגען אין סלאַווישע אותיות, וואָס זיינען צוגעגרייט געוואָרן אין דער שותפות מיט אָרטיקע יידן. באַזירט על־פּי רוב אויף דעם, וויאַזוי זיינען איבערגעגעבן די פּערזענלעכע נעמען האָט מען געקלערט, אַז דער וואָקאַליזם פון לשון קודש פון מזרח כנענים איז געווען ענלעכער צום ספרדישן אַרויסרייד :
די וויכטיקסטע שטריכן פון די רעאַליזאַציעס פון קאָנסאָנאַנט אותיות זיינען אַזוינע :
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישע שטרעמונגען
מנחם אליעזר זאב ראזנבוים
קליין|רבי מנחם אליעזר ראזנבוים, קרעטשענעווער רבי רבי מנחם אליעזר זאב ראזנבוים (געבוירן כ"ד ניסן ה'תש"ט), איז דער היינטיגער קרעטשענעווער רבי
לעבנס געשיכטע
רבי מנחם אליעזר זאב איז געבוירן געווארן אין רחובות אין יאר ה'תש"ט צו זיין פאטער רבי דוד משה ראזנבוים, דער פריערדיגער קרעטשענעווער רבי פון רחובות און צו זיין מוטער מרת אסתר רחל, טאכטער פון רבי חיים מרדכי ראזנבוים, דער נאדווארנער רבי. ער איז אויכעט א צווילינג ברודער פונעם קרעטשענעווער-קרית גת'ער רבי ישראל ניסן ראזנבוים.
אלס בחור האט ער געלערנט אין זיין פאטער'ס ישיבה. ה' אדר א ה'תשכ"ז האט ער געהייראט מרת לאה רחל, טאכטער פון רבי יואל בעער, דער ראצפערטער רבי פון סאו פאולא, בראזיל. נאך זיין חתונה האט ער זיך אריבערגעצויגן אין בראזיל צו וואוינען נאענט צו זיין שווער. נאך אומגעפער א יאר וואס ער האט געוואוינט דארט און געלערנט אין דעם ארטיגן כולל, האט ער זיך צוריקגעקערט קיין ארץ ישראל, און ווען איז ער צוריקגעקומען, האט אים זיין פאטער געבעטן אז ער זאל זיין אנוועזנד אין דעם "פראווען צימער" ווען ער נעמט אויף מענטשן און קוויטלעך כדי ער זאל זיך אויסלערנען די "סודות ההנהגה".
ט"ו תמוז ה'תשכ"ט, נאכדעם וואס זיין פאטער איז געווען אין ראמעניע אויף קברי צדיקים און נפטר געווארן, האט מען אים אויפגענומען אלס זיין ממשיך, און עמטליך, איז ער באקרוינט געווארן שוין ביי דער לוויה, אבער פאקטיש האט ער נישט געפירט קיין רעביסטווע, און בלויז עטליכע מאנאטן שפעטער אין יאר ה'תש"ל, ביי דער פורים סעודה, האט ער מקבל געווען אויף זיך אנצופירן דעם חסידות.
דער חסידות אונטער זיין פירערשאפט און אויפזיכט ציילט אפ היינטיגן טאג אומגעפער 600 משפחות (250 וואוינען אין "קרית קרעטשענעוו" רחובות, און אין דער דערנעבנדיגער נייעם געגנט "פסגת קרעטשענעוו" וואס מען האט לעצטנס אויפגעבויט, וואוינען 80 משפחות). אנדערע פיליאלען פון דעם הויף זענען פאראן אין בני ברק, ירושלים, אלעד, ביתר עילית און מודיעין עילית. די מוסדות פונעם הויף זענען ווי פאלגנד: ישיבה גדולה און ישיבה קטנה וואו עס לערנען 150 בחורים, תלמוד תורה "בני משה", מיידל שולע, סעמינאר, קינדערגארטן, כולל, בית מדרש, שטיבלעך און מקווה. דער הויף פארמאגט אויכעט חסד ארגאניזאציעס, דער מערקווערדיגער איז "לשבוע מטובך" וואס טיילט טאג טעגליך עסנווארג פאר קראנקע מענטשן אין דעם "קאפלאן" שפיטאל אין רחובות.
דער רבי האט קיינמאל נישט באזוכט אין דעם כותל וויבאלד זיין פאטער פלעגט זיך אויכעט פירן אזוי זייט דער באפרייאונג פונעם כותל דורך די ציונים.
קינדער
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:נאדווארנא
נחום הלבלר
נחום הלבלר, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
זיין צייט
נחום הלבלר איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
אסלא
אין יאנואר 2014 האט אסלא געהאט עטלעכע 634,000 באוואוינער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
טאלילין אייזנבאן
קליין|לינקס|לאקאמאטיוו נומער 4 "עדוואַרד טאמעס" אין טאווין, אַפריל 2005 די טאַלילין אייזנבאן (ענגליש: Talyllyn Railway, וועלשיש: Rheilffordd Talyllyn) איז אן ענג-אפשטאנד אייזנבאן ליניע אין צפון וויילס וואס פארבינדט צווישן טאווין און נאנט גווערנאל. זי איז געגרינדעט געווארן אין 1866 אריבערצופירן שיווערשטיין פון די שטיינערייען אין ברין עגאלוויס, טאווין. איר ליניע אפשטאנד איז 2 פיס און 3 אינטש (686 מילימעטער).
היינט איז די באן ליניע בפרט א טוריסטן אטראקציע. די פיקטיווע סקאַרלוי אייזנבאן פון "די אייזנבאן סעריע" קינדער ביכער פונעם גלח וו. אָדרי איז באזירט געווען אויף דער טאַלילין אייזנבאן.
וועבלינקען
קאטעגאריע:באן טראנספארט אין גרויסבריטאניע קאטעגאריע:וויילס קאַטעגאָריע:טוריסטן אטראקציעס
דאוואס
דאַוואס (דייטש: Davos, רומאנטש: Tavau ) איז א שטעטל אין דעםקאנטאן גרויבינדן, אין מזרח שווייץ, נאנט צום גרענעץ מיט עסטרייך. ביי א הייך פון 1,560 מעטער, ווערט דאוואס גערעכנט דאס העכסטע שטעטל אין גאנץ אייראפע. דאוואס געפינט זיך אויפן טייך לאנדוואסער אין די רעטישע אלפן.
ארצידיאצעז פון קאנסעפסיאן
דער אַרצידיאָצעז פון קאנסעפסיאן איז אַ רוימיש־קאטוילישער אַרצידיאָצעז אין טשילע, באזירט אין קאנסעפסיאן.
וועבלינקען
קאנסעפסיאן קאַטעגאָריע:טשילע
ירושלים סינעמאַטהעקווע
קליין|250px|
ירושלים סינעמאַטהעקווע איז סינעמאַטהעקווע - פֿילמען אַרכיוו אין ירושלים.
ישראל פילם אַרכיוו
אין 1981 געעפנט אין דעם קעלער פון אַ בנין סינעמאַטהעקווע  ישראל פילם אַרטשיווע איניציאטיוו פון ליאַ פון לעער געלאפן די סינעמאַטהעקווע.
קאַטעגאָריע:ישראל
אפמינסטער סטאנציע
מען האט געעפנט די סטאנציע אין מיי 1885 דורך דער לאנדאן, טילבורי און סאטענד באן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט סטאנציעס קאַטעגאָריע:נאציאנאלע באן סטאנציעס
אברהם חיים הורוויץ (לינסק) (א)
רבי אברהם חיים הורוויץ זצ"ל (דער ערשטער) (ה'תקמ"ב - כ"ה מנחם אב ה'תקצ"א), רב אין לינסק.
אפשטאם
רבי אברהם חיים איז געבוירן אין יאר ה'תקמ"ב, צו זיין פאטער הרב נפתלי צבי הורוויץ, "דער ראפשיצער רב", א זון פון הרב מנחם מענדל ראַבין, רב אין לינסק באקאנט אלס "רבי מענדעלע לינסקער". און צו זיין מוטער מרת רבקה א טאכטער פון הנגיד הרב צבי הירש גאלדהאמער פון דוקלא.
רבנות
אין יאר ה'תקע"ח נאך ביים פאטער'ס לעבען איז רבי אברהם חיים שוין געווארן רב אין לינסק, אין יאר ה'תקפ"ז נאך די פטירה פון זיין פאטער, איז רבי אברהם חיים געווארן רבי אין לינסק אויף זיין פאטער'ס ארט.
הסתלקות
רבי אברהם חיים איז נפטר כ"ה מנחם אב ה'תקצ"א. דער שר שלום פון בעלזא האט געזאגט אז ווער ס'גייט צו זיין ציון איז "קרובה ישועה לבוא".
פאמיליע
רבי אברהם חיים האט געהייראט א טאכטער פון זיין פעטער (זיין פאטער'ס ברידער) הרב שמואל שמעלקא הורוויץ, רב אין ראמאן און באר אין בוקאווינע, באקאנט אלס רבי שמעלקא בארער, (אן איידעם פון הרב חיים טירער, רב אין טשערנאוויץ, דער באר מים חיים), א זון פון הרב מנחם מענדל ראַבין, רב אין לינסק. זייערע קינדער:
רעפערענצן
הורוויץ, אברהם חיים קאַטעגאָריע:לינסק
צפון אקטאן אונטערגרונט סטאנציע
צפון אקטאן איז אן אייבערערדישע לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער. די סטאנציע געפינט זיך אין צפון אקטאן אין דער לאנדאנער בארא פון אילינג, מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אויפן גרענעץ צווישן טראוולקארט זאנעס 2 און 3.
הויפט זייט/כ"ה תשרי
כ"ה תשרי
צפון אקטאן אונטערגרונט סטאנציע
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1904 אויף דער גרויסער מערבדיקער באן, און די אונטערגרונט סטאנציע האט געעפנט אויף דער צענטראלער לאנדאנער באן דעם 5טן נאוועמבער 1923.
גליזשוק
קליין קליין|אַ גליזשוק (אומבאַקאַנטער זגאל) אין מזרח קאַנאַדע - דאס אייבערשטע בילד איז פֿאָטאָגראַפֿירט געווארן מיט דער קאַמערע'ס בליץ און דאס אונטערשטן אָן. גליזשוקן, גליווערעם אדער גליפֿונקען זענען אַ פֿאַמיליע זשוקעס מיטן נאָמען Lampyridae. די דאָזיקע זשוקעס זענען באַזונדער ווייל די רוב פֿאַרמאָגן ביאָלומינעסענץ, די מעגלעכקייט צו מאַכן ליכט. אַ מאָל ווערן זיי גערופֿן "לייטענונג זשוקעס" אדער "וואַלד שטערן". עס זענען דאָ בערך 2,000 פֿאַרשידענע זגאלן, די רוב וועלכע זענען אַקטיוו ביי נאַכט.
די דערוואַקסענער ניצן ליכט בליצן צו אַטראַקטירן פּאָרונגען. גליזשוק לאַרוועס מאַכן ליכט בליצן צו ווארענען פֿאַרציקערס פֿון זייער געשמאַק. אַ סך פֿאַרציקערס האַלטן נישט פֿונעם געשמאַק פֿון גליזשוק לאַרוועס.
פֿונקציע
אַלע גליזשוקן לייַכטן ווען זיי זענען לאַרוועס. ביאָלומינעסענץ האט אַ פֿאַרשידענע פֿונקציע אין גליזשוק לאַרווע ווי אין דערוואַקסענער. עס קוקט ווי אַ וואָרנונג צייכן צו פֿאַרציקערס, ווייל פֿילע גליזשוק לאַרווע פֿאַרמאָגן כעמיקאַלן וואס זענען איבל אדער גיפֿטיק.
דאָס ליכט פֿון דערוואַקסענע זשוקעס איז פֿריער געטראַכט געווארן צו ווערן באַנוצט פֿאַר ענלעכע וואָרנונג צילן, אבער אָט ווערט דער הויפט ציל געטראַכט צו ווערן פֿאַר זכר סעלעקציע. גליזשוקן זענען אַ קלאַסישער ביישפּיל פֿון אַ באַשעפֿעניש וואס נוצט ביאָלומינעסענץ פֿאַר סעקסואַלע סעלעקציע. זיי האבן אויפֿגעבויט אַ סך וועגן צו קאָמוניקירן זיך מיט פּאָרונגען אין פֿאַרלויבונגען: נאָכאַנאַנדיקע לייַכטונגען, צאַנקונגען און די באַניצונג פֿון כעמישע סיגנאַלן וואס זענען נישט פֿאַרבונדט מיט ליכט סיסטעמען.
נאַטירלעכע אומגעבונגען
גליזשוקן לעבן אין טראָפּישע קלימאַטן אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, לאַטיין אַמעריקע, די קאַריבישע אינזלען און דרום-מזרח אַסיע. זיי אויך לעבן מזרח צו די ראָקי בערג. גליזשוקן אפֿט לעבן אין נאַסלעכע געגנטן ווי רעגנוועלדער, טייַכלעך, זומפֿן, אָזערעס און בלעטער סטױגן. זיי קענען אויך לעבן אין פֿאַרטריקנטע געגנטן ווי הינטערהויפֿן און טשערעטס.
רוב די זגאלן לעבן אין זומפֿן אדער נאענט צו וואַסער, ווייל אַהין קענען זייערע לאַרוועס עסן מער ווי גענוג.
וועבלינקען
קאטעגאריע:זשוקעס
קאנגא טייך
דער קאנגא טייך איז דער לענגסטער טייך פון צענטראל און מערב אפריקע, און דער צווייטער לענגסטער טייך אין גאנץ אפריקע נאכן נילוס. דער קאנגא און זיינע בייטייכן פליסן אדורך דעם צווייטן גרעסטן רעגנוואלד אין דער וועלט. דער קאנגא האט דעם צווייטן גרעסטן אויסגאס אין דער וועלט (נאכן אמאזאנאס, און דעם צווייטן גרעסטן דרענאזש בעקן אין דער וועלט, אויך נאכן אמאזאנאס.
דער קאנגא איז דער טיפסטער טייך אין דער וועלט, אין טייל ערטער טיפער פון 220 מעטער. דער נאמען פונעם טייך שטאמט פונעם אוראלטן קאנגא קעניגרייך, וואס האט באדעקט דעם שטח ביים מויל פונעם טייך. די היינטיקע לענדער דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא און רעפובליק פון קאנגא נעמען אויך זייערע נעמען פון דעם טייך, און ביידע זייערע הויפטשטעט, קינשאזע און בראזאוויל, געפינען זיך אויף די ברעגן פונעם טייך, איינס קעגנאיבער אנאנד.
קאַטעגאָריע:טייכן קאַטעגאָריע:אפריקע
בער סטערנס
בער סטערנס איז געווען די 6טע גרעסטע אינוועסמענט באנק אין אמעריקע.
די באנק איז געווען אויפן שוועל פון באנקראט צוליב א קעש פראבלעם, וואס האט זיך אנגעהאבן פון די פריים מארגעזעש פראבלעם. און זינטאג מערץ 16, 2008 האט די פירמע מסכים געווען צו ווערן אפגעקויפט פון זשעי פי מארגן פאר $236 מיליאן, ארום $2 א אקציע, $28 ווייניגער וויפיל עס האט זיך פארקויפט פרייטאג פאר $30. דער דיעל איז געשטופט און פינאצירט געווארן דורך די פעדעראל רעזערוו, צוליב די מורא אז בער סטערנס וועט אונטער גיין וועט די פינאציעלע מארקעטס אין אמעריקע קראכן, און כדי עס זאל נישט הייסן אז די פעד האט געהאלפן ראטעווען אינוועסטירער האבן זיי נישט געלאזט צאלן מער ווי צוויי דאלער אן אקציע. א וואך שפעטער האט זשעי פי מארגן ארויפגערוקט דעם פרייז צו $10 אן אקציע אז די אינוועסטירער זאלן מסכים זיין און די בער סטערנס ארבעטערס וואס זענען געווען א דריטל פון די אקציאנערן זאלן זיין צופרידן און קענען ארבעטן מיט זייערע נייע בעלי בתים.
די באנק איז געגרינדעט 1923 אלס א פירמע צו האנדלען מיט אקציעס. קאַטעגאָריע:בענק
אגריפס דער ערשטער
יונגע יארן
אין יאר 34 פון דער ציווילער ציילונג, איז אגריפס אנגעקומען קיין רוים, אינעם זעלבן צייט וואס פיליפוס, אגריפס'נס פעטער, איז געשטארבן אן קיין קינדער, טיבעריוס דער קייסער האט געהאט אינזינען צו געבן די בשן פאר אגריפס. אבער אנשטאט האט דער לעצטער זיך אריינגעמישט אין א געפעכט צווישן די רוימישע הערשער און געשטיצט קאליגולע צו ווערן קייסער, און אנגעקניפט מיט אים נאנטע באציאונגען. דאס האט אים שיעור נישט געקאסט דאס לעבן, אבער א קורצע וויילע דערויף איז טיבעריוס געשטארבן און קאליגולע איז געווארן הערשער איבער דער אימפעריע.
קעניג
קאליגולע האט אנערקענט אין אגריפס אלס קעניג פונעם בשן, אין יאר 38 האט ער זיך געלאזט אין וועג אריין צוריק קיין ארץ ישראל, איבערנעמען זיין מלוכה. זייענדיק אנערקענט אלס קעניג, האט הורדוס אנטיפאס באקומען קנאה אין אים, ווילנדיק באקומען דעם זעלבן טיטל אנשטאט טאטרארך, און זיך געלאזט אין וועג אריין אינאיינעם מיט זיין ווייב קיין רוים. אגריפס האט פאר'מסר'ט זיין פעטער, אז ער ארבעט אינאיינעם מיט די פיינט, ווי אויך האט אנטיפאס זאפאסן פון געווער געצילט צו נוצן קעגן די אימפעריע און אירע אינטערעסן. קאליגולע, וועלכע איז געווען א נאנטע פריינט פון אגריפס, האט דאס געגלייבט און דערפאר ארעסטירט אנטיפס מיטן פרוי, און פארשיקט אין גלות. דערביי האט אגריפס פארגרעסערט זיין קעניגרייך, פון די בשן און גלעד, הערשנדיק אויך איבערן גליל און עבר הירדן.
אין יאר 41, איז קאליגולע אומגעקומען, אגריפס האט געהאלפן קלאודיוס ווערן הויפט פונעם רוימישן אימפעריע, און האט פארדינט דאס באקומען די טעריטאריעס פון יהודה, שומרון און אדום. דערצו האט אגריפס געהאט די רעכט צו ממנה זיין כוהנים גדולים און איז אנערקענט געווארן אלס הויפט פירער פונעם יידישן פאלק געפונטען אונטער רוימישער הערשאפט. דערמיט האט אגריפס באקומען אונטער זיין באזיץ אלעס וואס זיין זיידע האט געהאט און געוועלטיגט איבער גאנץ ארץ ישראל.
אגריפס האט געהאט אינערליכע פאליטישע פראבלעמען וועלכע האבן געשטערט זיין קעניגרייך. פון איין זייט האבן אסאך יידן געטראגן א פיינטשאפט קעגן הורדוס' פאמיליע און זיי נישט געזען אלס פולקאמע יידן, פון אנדערע זייט, האבן די מאסן גויים פון די שטעט געזען אין אים א ייד, און אים געהאסט צוליב דעם. טראץ אגריפס האט געהאלפן די גויים מיט בויען געביידעס און איינריכטונגען פאפולער צווישן גריכישן-רוימישן קולטור, איז ער נישט געווען פאפולער ביי זיי. אויך האט אגריפס גע'רודפ'ט די קריסטליכע סעקטע און אומגעברענגט שליחים פונעם ניי געגרינדעטע רעליגיע.
אגריפס איז אבער נישט לאנג געווען קעניג איבערן לאנד, לויט יוסיפון פאר בלויז דריי יאר, סוף 43 אדער אנהייב 44 איז ער געשטארבן. איבערלאזנדיק אגריפס דער צווייטער און נאך אפאר טעכטער. וועלכע האבן נישט באוויזן איבערצונעמען דעם אפציעלן טיטל פון זייער טאטע.
קאטעגאריע:תקופת בית שני קאטעגאריע:אידישע היסטאריע
איינקויף וואגאן
קליין אן איינקויף וואגאן איז א סארט וואגאן וואס געשעפטן גרייטן פאר קאנסומענטן (בפרט סופערמארקן) צו פירן זייערע וואַרעס צו די ווערקויפסערטער ביים איינקויף. אין א סך פאלן קען דער קאנסומענט נוצן דעם וואגאן אויך צו פירן וואס ער האט געקויפט צו זיין פארמיטל, אבער א טייל וועגענער ווערן פלאנירט צו פארמיידן דעם אויסגאנג פון דאס געשעפט.
אין א סך פלעצער אין די פאראייניקטע שטאטן און דעם פאראייניגטן קעניגרייך ווערן קאנסומענטן דערלויבט צו לייגן די וועגענער אין באצייכנטע געגנטן אין דער אפלאגארט, און ארבעטער פון דעם געשעפט שטעלן זיי צוריק אינעם איינלאגערונג ארט. אבער, אין א סך פלעצער עס זענען דא מטבע/זשעטאן-אפערירטע שליסונג מעכאניזמען צו מוטיקן קאנסומענטן צו לייגן די וועגענער צוריק אין דער ריכטיקער לאקאציע נאכן באנוץ.
אויספארמירונג
קליין|א קינדער-זיכערע איינקויף וואגאן מערסט מאדערנע איינקויף וועגענער ווערן געבויט פון מעטאל (אדער א קאמבינאציע פון מעטאל און פלאסטיק) און ווערן אויסגעפורעמט צו איינהעפטן זיך אין א ריי. דאס מאכט עס מער גרינג צו קלייבן און באוועגן א סך מיט איין מאל און אויך אָפּשפּאָרט איינלאגערונג רוים. די וועגענער קענען קומען אין פארשידענע גרייסן, און די גרעסערע קענען טראגן א קינד. עס אויך זענען דא ספעציעלע וועגענער געבויט פאר צוויי קינדער, און עלעקטראמאבילן מיט קוישן פאר קאנסומענטן מיט דעפעקטיווקייטן.
אין די פאראייניקטע שטאטן ווערן 24,000 קינדער באשעדיקט יעדע יאר פון איינקויף וועגענער. א טייל געשעפטן אין די וועלט האבן וועגענער וואס קוקן ווי אן אויטא אדער ווען מיט א זיצארט פאר א קינד מיט א "דרייונג רעדל" און א מאל א "פייפער". די דאזיקע "אויטא וועגענער" קענען פארשפילן דעם קינד און באשיצן אים פון פאלנדיקע זאכן.
איינקויף וועגענער האבן געוויינטלעך פיר רעדער, אבער א ראד וואס ווערט אריינגעזעצט קען מאכן דעם וואגאן שווער צו באהאלטן. מערסט וועגענער אין די פאראייניקטע שטאטן האבן דרייענדיקע פראנט-רעדער און שטייענדיקע הינטער-רעדער, און אין אייראפע האבן זיי געוויינטלעך פיר דרייענדיקע רעדער.
וועבלינקען
קאטעגאריע:קליינהאנדל
יושע ווידער
יהושע (שיע) ווידער (י"ז שבט ה'תרס"ו - י"ד אלול ה'תשכ"ג) איז געווען א בארימטער חזן, בעל מנגן און קאמפאזיטאר.
פארן צווייטן וועלט קריג האט ער געדינט אלס חזן אין "קהל ספרדים" אין מישקאלץ. ער איז געווען א סיגעטער חסיד.
ביאגראפיע
זיין פאטער איז געווען ר' אשר ווידער א בארימטער חזן און בעל תפלה, א סיגעטער חסיד.
אין די יאהרן פונעם צווייטן וועלט קריג האט ער געארבעט אין א צעמענט פאבריק וואו זיין שטימע איז אביסל געשעהדיגט געווארן פון דער שטיקיגער לופט דארט. אבער מיט דעם אלעם איז ער נאכן קריג געווען איינער פון די גרעסטע חזנים, און מיט זיינע הערליכע הארציגע קאמפאזיציעס ווי "לעולם יהא אדם", "אהבה רבה", "ממקומך", "רבון העולמים" און נאך האט ער זיך באריהמט געמאכט אין דער וועלט פון חזנות.
ער האט געוואוינט אין מאנטרעאל, קאנאדע, וואו ער איז געווען חזן ביז זיין פטירה.
ער פלעהגט אסאך קומען קיין ניו יארק זינגען ביים פריערדיגן סאטמארער רבי'ן רבי יואל טייטלבוים. ס'איז נאך פארבליבן א "הנרות" וואס ער האט געזינגען אין סאטמאר.
ער איז נפטר געווארן י"ד לחודש אלול אין יאר תשכ"ג.
זיינע אייניקלעך זענען אלע חסידישע סאטמארער אינגעלייט.
שטימע
ער האט געהאט א אייגנארטיגע דינע מתיקות'דיגע שטימע מיט וועלכע ער פלעגט זינגען מיט א שטארקע ווארעמקייט און קאלאראטור. זיינע קאמפאזיציעס קען מאכן א מענטש צוגיין, ווי ער קריכט אריין אין דער נשמה מיטן אויסציען די ווערטער און זיך ממש בעטן און אויסגיסן דאס הארץ ביים זינגען.
ער האט געהאט נאר איין לונג.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חזנים קאַטעגאָריע:אונגארישע יידן קאַטעגאָריע:סיגעטער חסידים קאַטעגאָריע:מאנטרעאל קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
זאליס
220x124px|קליין|alt=כינוס הרבבות דורך אדמו"ר מהרי"י מסאטמאר שליט"א|כינוס פון די זאליס זאליס זענען די סאטמאר חסידים וואס זענען אנהענגער פון הרב זלמן לייב טייטלבוים, דער דריטער זון פונעם רבי דער בעל ברך משה פון סאטמאר, וואס איז געווארן ערקלערט אלס רב פון דער סאטמארער קהילה אין וויליאמסבורג. די אהרונים רופן אים זאלי. און אמאל האט דער בלאט זיי גערופן די זאליבאן'ס (ע"ש טאליבאן).
וועבלינקען
*
שוויץ (קאנטאן)
קליין|100פיקס|הערב פון שוויץ שוויץ איז א קאנטאן אין צענטראלער שווייץ צווישן די אלפן צו דרום, לוצערן אזערע צו מערב און ציריך אזערע צו צפון. דער קאנטאן נעמט זיין נאמען פון דער הויפטשטאט שוויץ.
שוויץ איז איינער פון די גרינדער קאנטאנען פון דער שווייץ; דער נאמען שווייץ שטאמט פונעם נאמען פונעם קאנטאן, און דער שווייצער פאן איז באזירט אויפן הערב פון שוויץ.
קאַטעגאָריע:שווייץ
דוב בעריש פראמער
רבי דוב בעריש פראָמער פון אשפעצין (נפטר כ' כסלו ה'תקצ"ח, 18טן דעצעמבער 1837) איז געווען א חסידישער רב און אן אדמו"ר אין דעם שטעטל אשפעצין אין במערב גאליציע. ער איז געווען א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל קשאנאוו צו זיין פאטער משה און זיין מוטער הענדל. ער האט געלערנט הלכה און גמרא ביי רבי שלמה באכנער פון קשאנאוו, און נסתר האט ער געלערנט פונעם חוזה. ער ווערט גערעכנט דער חשוב׳סטער תלמיד פון רבי שלמה קשאנאווער.
דערנאך האט איינער פון די גבירים אין אשפעצין אים געבעטן ווערן דער מלמד פון זיין זון, און ער האט זיך געצויגן אהין. עס האט זיך געמאכט א מאל ווען רבי עקיבא אייגער איז געווען אין אשפעצין און רבי דוב בעריש איז געווען דער איינציגער וואס האט געענטפערט א קשיא זיינעם, און פון דעמאלסט זענען זיי געווארן ידידים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
איידעלער גאז
קליין|150px|[[קסענאן|קסענאָן]] די איידעלע גאַזן זענען א גרופע פון כעמישע עלעמענטן וואס באלאנגען צו  גרופּע 18 אין דער פּעריאָדישער טאבעלע. אונטער געווענליכע אומשטענדן, זענען זיי אלע אן קיין ריח, אן קיין קאליר און האבן אן איינציגן אטאם. די זעקס איידעלע גאזן וואס געפונען זיך נאטירלעך זענען: העליום (He), נעאָן (Ne), אַרגאן (Ar), קריפּטאַן (Kr), קסענאָן (Xe) און דער ראַדיאָאַקטיווער עלעמענט ראַדאָן (Rn).
נאבעלע גאַזן זענען זייער סטאַביל ווייַל זיי אַנטהאַלטן 8 עלעקטעראנען אין זייער אויסווייניקסטע עלעקטראָן שיכט, וואָס איז די מאַקסימום נומער וואס די אויסווייניקסטע שאָל קען אנטהאלטן (חוץ העליום וואָס די צוויי אויסווייניקסט שיכט עלעקטראָנען). אלס א רעזולטאַט נעמען זיי זעלטן אנטייל אין כעמישע רעאקציעס, בכן זייער נאָמען.
די צעלאזן און בלעזלן פונקטן פון אַלע איידעלע גאַזן זענען זייער נאָענט צוזאַמען, מיט אַ חילוק פון ווייניגער ווי 10 °C, אלס רעזולטאַט, זענען די פליסיק איידעלע גאזן בלויז אַ קליין טעמפּעראַטור קייט.
איידעלע גאַזן האבן זייער א נידעריגע רעאקטיוויטעט ראטע און דעריבער איז פון זיי געשאפן געווארן בלויז עטליכע הונדערט פארבינדונגען (ביז 2008).
נעאָן, אַרגאַן, קריפּטאַן און קסענאָן זענען באקומען פון דער לופט מיט גאַז פֿליסיק מאכן און ראַפֿינירונג קליין. העליום איז געוויינלעך אפגעשיידט פון נאַטירלעכן גאַז, און ראַדאָן געוויינלעך אפגעזונדערט די ראַדיאָאַקטיוו פאַרפוילן פון ראַדיום צעלאָזן פֿארבינדונגען. איידעלע גאַזן האבן וויכטיקע אנווענדונגען אין דער באלייכטונג אינדוסטריע, שווייסן, און קאסמאס עקספלאראציע. העליום איז אָפט געניצט ווי אַ פאַרטרעטער פֿאַר דייווינג ברידינג פאַסיליטיז טייל פון די רעספּעראַטאָרי געמיש. אין דערצו, העליום האט ריפּלייסט אַ הידראָגען זעפּעלין לופט שיפן און אַ זויערשטאָף טאַנק, נאָך די ריסקס געפֿירט דורך דליקאָטאָ פון הידראָגען קלירד.
באניצן
קאַטעגאָריע:גאזן *
פאריסאוו (הויף)
פאריסאוו איז דער נאמען פון א חסידישן הויף וואס איז געגרינדעט פון הר"ר יהושע אשר ראבינאוויטש, א זון פונעם ייד הקדוש, אין פאריסאוו, פוילן.
היינט צוטאגס איז עס א ירושלימער חסידות.
דער היינטיגער פאריסאווער רבי איז א זון פון הגה"ק רבי בנימין ראבינאוויטש זצ"ל חבר הביד"צ פון דער עדה החרדית.
ער וואוינט אין ירושלים און מייסטנס זיינע חסידים זענען ירושלימער קנאים וואס פירן זיך על דרך הבעש"ט.
ער האט אויך אנהענגער אין חוץ לארץ.
מנחם מענדל פרידמאן
רבי מנחם מענדל פרידמאן זצ"ל (ג' תמוז ה'תרל"ו - י"א תשרי ה'תש"ג), פון באהוש.
אפשטאם
רבי מנחם מענדל איז געבוירן ג' תמוז ה'תרל"ו, צו זיין פאטער הרב דוד פרידמאן, פון באהוש, א זון פון הרב יצחק פרידמאן פון באהוש, א זון פון הרב שלום יוסף פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת דבורה א טאכטער פון הרב אברהם יהושע העשל, פון מעזיבוז.
רבנות
רבי מנחם מענדל האט אנגעפירט מיט דער ישיבה בית ישראל וואס איז אויף געשטעלט געווארן אין באהוש, צוזאנען מיט זיין שוואגער רבי דוד טווערסקי. נאך זיין שווער'ס פטירה - כ"ג ניסן ה'תרפ"ג - איז ער געווארן רבי פון באהוש צוזאמען מיט זיין שוואגער. ערשט ווען זיין שוואגער האט זיך אוועק געצויגן קיין יאס האט ער איבערגענומען די רביסטעווע אליין.
קאפיל עלבויגן
יעקב קאפיל עלנבויגן (גערופן: קאָפִּי עלענבויגן) איז א לאנגיאריגער אידישער בעל תפילה, זינגער, אקטיאר, דיירעקטאר און שרייבער. זיין ערשטע פראמינענטע שפיל האט ער געשפילט אום תשל"ז אלס 17 יעריגע בחור אינאיינעם מיטן בדחן ר' יקיר ברוין, זיין ראלע איז געווען "ר' אנשיל" אויף די אידישע שפיל דער פעסטער שטעלונג פונעם איד וואס איז געשפילט געווארן דורך סאטמארע בחורים אינעם גיגאנטישן מאנהעטן צענטער מיט די באטייליגונג פון ארום 5,000 פערזאנען.
מנחם מענדל פרידמאן
רבנות
ווען דער אנטיסעמיטשע פארטייען האבן אנגעהויבן צו געוועלטיגן, און מען האט גענומען פייניגן די יידן דורך די אייזירנע געווארדיע, האט רבי מנחם מענדל זיך קאמפלעט אוועק געגעבן צו העלפען זיינע ברודער.
הסתלקות
רבי מנחם מענדל איז נפטר געווארן י"א תשרי ה'תש"ג ער ליגט אין באהוש.
פאמיליע
רבי מנחם מענדל האט געהייראט י' שבט ה'תרנ"ב מרת בלומא רייזיל א טאכטער פון זיין פעטער (זיין פאטער'ס ברודער) הרב ישראל שלום יוסף פרידמאן, פון באהוש. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:רוזשינער אדמורי"ם קאטעגאריע:באהוש
קאפיל עלבויגן
ביאגראפיע
עלענבויגן איז געבוירן אום תש"כ צו זיין פאטער ר' בנימין עלבויגן ע"ה א סיגוט'ער חסיד וועלכער איז געווען א בעל תפילה, זיינע זיידעס זענען אויך געווען בעלי תפילה. ער האט א ברודער ארי עלנבויגן וואס איז א טאלאנטפולע שפילער. אלס אינגעל פלעגט ר' בנימין מיט זיינע 4 זונען זינגען אום שמחת בית השואבה אין די סוכה פון הרב משה טייטלבוים ז"ל דאן סיגוט'ער רב (שפעטער סאטמאר רבי).
שפעטער אום תשמ"ב איז ער נאנט געווארן צו די מונקאטשער הויף אין בארא פארק, ווי עלנבויגן שפילט יערליך די הויפט ראלע ביי די פורים שפיל אויפן רבי'נס טיש. און נאך די טיש טאנצט ער אינאיינעם מיטן רבי'ן וועלכע זאגט אים כסדר: איך בין מקנא דיינען זכותים. עלנבויגן רעדט זיך כסדר דורך מיט מונקאטשער רבי'ן בנוגע זיין קאריערע אלס אקטיאר, האבענדיג גאר נאנטע באציאונגען מיטן רבי'ן.
עלנבויגן'ס פאטער ר' בנימין איז נפטר געווארן ערב שבת חול המועד סוכות תשס"ו בשעת קאפי האט נאך געברויכט איבערשפילן זיין ראלע אלס "ראובן" ביי די מכירת יוסף שפיל "דער זיידענע העמעדל" וואס איז איבערגעשפילט געווארן זונטאג דערויף. מורי הוראה האבן גע'פסק'נט פאר עלנבויגן אז ער איז ערלויבט צו שפילן זיין ראלע ביי דעם שפיל צוליב וואס אום יום טוב איז אסור צו פראווענען אבילות בפרהסיא, און צוגאב צו די הפסד מרובה וואס עס וועט דורך דעם ארויסקומען. טראץ וואס עלנבויגן זאגט אז עס איז אים אנגעקומען זייער שווער, זאגן די צושויער אז עס האט זיך גארנישט דערקענט אויף די שפיל.
די ראלע וואס עלנבויגן שפילט אויף רוב שפילן איז די כאראקטער פונעם נרדף וואס ציוויינט זיך, פאלט אריין אין טורמע אדער בעט זיך מיט א הארציגע ליד אינמיטן זיין ראלע. און ווי עלנבויגן זאגט איז דאס צוליב וואס די ראלע פונעם "נעבעך" איז שווערער צו שפילן און ער איז מער געאייגענט דערפאר, אבער ער האט שוין כאראקטעריזירט סיי די פארווייטאגטע און סיי די פרייליכע אקטן ביי פארשידענע שפילן.
ליסטע פון שפילן
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
עגלה ערופה
און שפעטער ווען מ'האט שוין געוואוסט וועלכע איז די נענטסטע שטאט, האט דער בית דין פון יענער שטאט געדארפט ברענגן א קעלבל, און מ'טראגט דאס צו א פלאץ וואס האט הארטע ערד ווי מ'האט נאך קיינמאהל נישט געארבעט דארט, און פון יעצט און ווייטער טאהר מען שוין קיינמאהל נישט ארבעטן דארט און אנזייען וכדומה. [לויטן רמב"ם האט מען דאס געטוען ביי א טייך פון וואסער א נחל איתן, וואס רינט מיט א שטארקע שטראם]. דארט האט מען אפגעהאקט דעם קאפ פונעם קעלבל, און דאס בית דין מיט די זקנים האבן זיך דארט אפגעוואשן זייערע הענט און געזאגט: "ידינו לא שפכו את הדם הזה"...זיי ווייסן נישט ווער דער רוצח איז, און ווי רש"י ברענגט פון חז"ל מיר זענען דאך אודאי נישט חושד אז די דיינים זענען רוצחים ח"ו און אז זיי האבן פארגאסן אידיש בלוט, נאר די כוונה מיט די ווערטער "ידינו לא שפכו את הדם הזה", מיינט צו זאגן אז זיי האבן נישט באמערקט ווי דער איד גייט ארויס אליין פון די שטאט און זיי האבן אים געלאזט גיין אן קיין עסן און קיין באגלייטונג. ד.מ. אויב זיי וואלטן אים באמערקט גיין, וואלטן זיי אים צוגעשטעלט אלעס וואס ער דארף און ס'וואלט נישט צוגעקומען צו דעם רח"ל. און די כהנים האבן געזאגט "כפר לעמך ישראל אשר פדית ה'", וגו' ווי ס'שטייט ווייטער אין פסוק.
פארוואס האקט מען אפ דעם קאפ
עס ווערט געברענגט פארשידענע טעמים פאר דער מצוה פון עגלה ערופה.
• מדרש הנעלם: ווייל דער טויטער איז גע'הרג'עט געווארן דורך אן אנדערן און נישט דורכ'ן מלאך המוות, האקט מען אפ דעם קאפ פונעם קעלבל, ס'זאל זיין זה תחת זה, און דער מלאך המוות וועט מער נישט מקטרג זיין.
• אבן עזרא: די נאענסטע בני העיר זענען באפוילן געווארן אפצוהאקן דעם קאפ, ווייל געוויס האבן זיי געטוען אן עהנליכע זינד, האט דעריבער דער באשעפער געמאכט אז ס'זאל געהרג'עט ווערן איינער וואס איז נאענט צו זיי.
• רמב"ם: כדי דאס מפרסם צו זיין, און אזוי וועט מען פארשן די זאך און טרעפן דעם רוצח. דאס איז אויך די סיבה פארוואס מ'טאהר קיינמאהל נישט באארבעטן דאס פעלד וואו מ'האט געפונען דעם טויט'ן, כדי דער אייגענטומער פונעם פעלד זאל זיך אנשטרענגען צו וועלן געפונען דעם רוצח, און דאס פעלד זאל נישט זיין אסור אויף אייביג
• רבי יוסף אבן־כספי:, כדי צו מעורר זיין דאס פאלק צו היטן אויף די וועגן ס'זאלן נישט זיין קיין רוצחים.
• רבי יוסף בכור שור: כדי ס'זאל ארויסגיין א קול אויפ'ן גע'הרג'עטן און אזוי וועלן אפיהר קומען עדות, וואס וועלן עדות זאגן אז ער איז געשטארבן, און זיין פרוי וועט נישט בלייבן אן עגונה.
• רמב"ן: 'עגלה ערופה' איז עהנליך צום שעיר המשתלח און פרה אדומה וואס מ'טוהט אינדרויסן.
• מסכת סוטה: "פון ווען ס'האבן זיך פארמערט די רוצחים איז דער 'עגלה ערופה' בטל געווארן, ווייל מ'האט שוין געוואוסט ווער ס'זענען די וואס זענען געוואוינט צו הרג'ענען.
דער טעם פון דער מצוה און דער נס
• רש"י בשם חז"ל: פארוואס האט מען טאקע געדארפט ברענגן א עגלה ערופה און דוקא ביי א 'נחל איתן' א טָ אל וואס מ'האט נישט געארבעט און מ'טאהר מער נישט ארבעטן דארט, וויבאלד א קעלבל איז א יונגע בהמה וואס האט נאכנישט געהאט קיין קינדער און געלאזט קיין פירות, אויך די הארטע ערד האט קיינמאהל נישט ארויסגעגעבן קיין פירות, דאס זאל זיין א כפרה אויף די רציחה וואס מ'האט גע'הרג'עט א איד און אים נישט געלאזט מאכן מער קיין פירות און מצוות אויף דער וועלט.
• רב סעדיה גאון: מ'האט באשטראפט די בני העיר, נישט צו קענען איינזייען א טייל פון זייער ערד, כדי זיי מזרז צו זיין צו היטן ס'זאלן נישט זיין רוצחים.ספר "עיר מקלט" (על תרי"ג מצוות): דער ענין פון אפהאקן דעם קאפ פונעם קעלבל איז זייער טיעף, און ווער קען דאס פארשטיין. און ווער ס'וויל מער וויסן זאל מעיין זיין וואס דער רמב"ן שרייבט.
ספר "מאירת עינים" (א תלמיד פונעם רמב"ן): "איך האב געהערט פון א איש נאמן ומקובל, אז א גרויסער נס האט פאסיהרט מיט'ן עגלה הערופה, אז נאך עטליכע טעג נאכדעם וואס מ'האט אראפ געהאקט דעם קאפ פונעם קעלבל איז ארויסגעקומען דערפון א גרויסער ווארעם, און דער ווארעם איז נאכגעגאנגען דעם רוצח, און האט זיך אנגעקלעפט אין זיינע קליידער, און קיינער קען נישט דעם ווארעם אראפ נעמען פון זיינע קליידער, ביז ווען מענטשן באמערקן דאס און עס ווערט אויפפאלענד, ביז ווען די חכמים וואס ווייסן דעם סוד ווערן געוואויר דערפון, און זיי כאפן אים און ברענגען אים צום בי"ד אז מ'זאל אים דן זיין.
א רמז דערצו שטייט אין "תרגום יונתן בן עוזיאל", די סופו תיבות פון "ואתה תבער הדם הנקי",—וואס איז רימ"ה,—מרמז צו זיין אויפ'ן ווארעם הנ"ל, וואס גייט ארויס פונעם קעלבל, און הרג'ט דעם רוצח.
• תרגום יונתן: א גרויסער נס איז געשעהן אז א מחנה פון מאראשקעס קריכן ארויס פונעם קערפער פון דער עגלה הערופה, און גייען צום פלאץ וואו דער רוצח געפונט זיך און קלעבן זיך אהן אין אים, ביז דער רוצח איז אליין געקומען צום בית דין, ווי מ'האט אים דן געווען.
הערות
קאַטעגאָריע:תרי"ג מצוות
איטשירא סוזוקי
איטשיראָ סוזוקי (יאפאניש: 铃木 一 朗, すずき いちろう) איז אַ יאַפּאַנישער בייסבאָל שפּילער וואס שפילט מיט די סיאטל מאַרינערס. ער איז דער יאַפּאַנישער שפּילער וואס האט דערגרייכט די גרעסטע הצלחה אין הויפּט ליגע בייסבאָל. באַוווסט אין די יו. עס. ווי "דער שטילער סאַמוראַי".
קאַטעגאָריע:בייסבאל שפילער קאַטעגאָריע:יאפאנעזער
הויפט זייט/כ"ו תשרי
כ"ו תשרי
תשרי 26 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ו בתשרי
1820ער
די 1820ער זענען געווען די צען יאר פון 1820 ביז 1829.
געשטארבן
*
אסמיום
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:איבערגאנג מעטאלן
קליינווארדיין
היסטאריע
אין דער מיטל-אלטער האט דאס שטעטל געהייסן "וואַרדאַ". שפעטער האט מען צוגעלייגט דעם פרעפיקס "קליין". כדי דיפערענצירן דאס שטעטל פון גרויסווארדיין, זיבנבערגן (דעמאלסט אין אונגארן, היינט Oradea "אראַדעאַ" אין רומעניע).
ביזן צווייטן וועלט קריג האט קליינווארדיין געהאט א גרויסע אידישע געמיינדע מיט 30 פראצענט פון דער שטאטישער באפעלקערונג. דאס שטעטל איז געוועזן פול מיט חסידישע אידן, און עס איז געווען דארטן די באקאנטע חסידישע קלויז. אין 1944 האט מען פארשפארט אלע יידן אין א געטא, און מען האט זיי דעפרטירט קיין אוישוויץ, און כמעט אלע זענען אומגעקומען דארט. מען האט געגרינדעט א קליינע קהילה אין קליינווארדיין נאכן קריג, אבער היינט איז נישט געבליבן דארטן קיין יידן.
טראנספארט
קליינווארדיין געפינט זיך אויף דער הויפט באן ליניע פון דער אונגארישער הויפטשטאט, בודאפעשט אין דער אוקראינע.
צווילינג שטעט
קליינווארדיין האט די צווילינג שטעט:
ר' נחמן'ס נסיעה קיין ארץ ישראל
ר' נחמן מברסלב איז געפארן קיין ארץ ישראל אין יאהר ה'תקנ"ח, ער איז דאן געווען א יונגערמאן פון זעקס און צוואנציג יאהר, זיין נסיעה קיין ארץ ישראל איז א באזונדערע פרשה, עס איז געווען גאר אינטערעסאנט. אין יענער צייט האבן זייער ווייניג מענטשן געאמכט א נסיעה קיין ארץ ישראל, אויב איז געווען עטליכע וואס האבן מיט גרויסע שוועריקייטן זיך אונטערגענומען פאהרן קיין ארץ ישראל, איז עס געווען מיט די מיינונג אז זיי גייען שוין דארט בלייבן, אבער פאהרן און דערנאך גלייך צוריק קומען האט זיך געמאכט זייער זעלטן. די וועגן איז געווען זייער איינגעשטעלט, אלעס אויפן וועג איז געווען מסוכן, און מען איז געפארן אזא לאנגער וועג פון יוראפ קיין אזיע נאר ווען מען האט געמוזט. צווישן די תלמידים פון בעל שם טוב איז געווען א אויפוואכונג צו פאהרן, אזוי ווי מען זעהט אז די תלמידים ר' ארון לייב פרעמישלאנער, ר' נחמן האראדענקער דער זיידע פון ר' נחמן מברסלב, ר' מנחם מענדל וויטעבסקער איז ארויף געפארן מיט א גאנצער חבורה בראש מיט זיינן נאנטן תלמיד ר' אברהם מקאליסק, די זענען געווען די ערשטע תלמידים פון בעל שם טוב וואס זענען יא געפארן, אבער סתם המון עם איז כמעט נישט געווען אין ארץ ישראל, דער ישוב איז געווען דארט זייער קליין. דאך האט ר' נחמן געמאכט ביי זיך ער וויל פאהרן קיין ארץ ישראל, און ווען ר' נחמן האט אזוי געמאכט ביי זיך איז שוין נישט געווען קיין צוריק האלט, גארנישט אין דער וועלט האט אים נישט געקענט אפהאלטן, ווייל אין זיין עבודת ה' איז ר' נחמן געווען א ריזיגער עקשן.
זיינע כוונות און טעמים
ר' נחמן מברסלב האט משיג געווען אז אויב פארט ער קיין ארץ ישראל וועט דאס זיין פאר אים א גרויסער שלימות, ער וועט קענען דערמיט ווייטער אויסהאמערין זיין וועג וויאזוי צו דינען גאט ברוך הוא, ער האט אמאל געזאגט מיין זיידע דער בעל שם טוב, און אויך דער גרויסע צדיק ר' נפתלי כ"ץ דער מחבר פון ספר סמיכת חכמים האבן זייער געאוולט זיין אין ארץ ישראל, ווייל דרוך ארץ ישראל קומט מען צו זייער גרויסע השגות, אבער דער ס"מ האט זיך זייער פארלייגט און האט זיי נישט געלאזט, דער בעל שם טוב האט זיך אפגעלאזט ווען מען האט אים מגלה געווען פון הימל אז ער וועט נישט אנקומען, און ר' נפתלי כ"ץ איז נפטר געווארן אינמיטן וועג אין סטאמבול, אבער איך וועל אי"ה פארן און צוריק קומען.
ר' נחמן זעלבסט האט געזאגט אסאך טעמים פארוואס ער וויל אזוי שטארק זיין אין ארץ ישראל, אין די פסח טעג האט ער געזאגט, אז דורך דעם וואס ער פארט קיין א"י ווען ער מקיים זיין אלע תרי"ג מצות, ער וועט צוזאמען נעמען די מצות התלויות בארץ מיט די מצות וואס מען איז מקיים אין חוץ לארץ, און וועט אלעס קענען מקיים זיין בגשמיות, אויך האט ער געזאגט ער וויל פארן קיין ארץ ישראל כדי משיג זיין טיעפע חכמות וואס ווערט גערופן אין די קבלה ספרים חכמה עילאה, ווייל חכמה תתאה האט ער שוין ער וויל האבן חכמה עילאה. אויך האט געזאגט ער פארט קיין א"י ווייל זיין גרויסער זיידע ר' נחמן האראדעקנער ליגט אין ארץ ישראל און ער וויל איינשטעלן א אופן וויאזוי ער זאל קענען זיך טרעפן מיט אים און זיך אויסשמיסען שטענדיג. אויך פאר זיין תלמיד ר' יודל ממעדווידעווקא האט ער געזאגט א טעם פאר וואס ער פארט.
קאמעניץ
אנגעהויבן האט זיך עס אין ווינטער תקנ"ח ווען ער איז געפארן מיט זיין תלמיד שמעון תלמיד ר' נחמן קיין מעזשביזש, ווען ער האט דארט גענאכטיגט איז אים געקומען זיין זיידע דער בעל שם טוב אין חלום און אים געזאגט ער זאל פארן קיין קאמעניץ, ר' נחמן איז תיכף פון דארט געפארן קיין קאמעניץ, ער האט דארט גענאכטיגט איין נאכט, די חסידישע וועלט אין אוקראינע האט געקומעט אויף די נסיעה פון ר' נחמן קיין קאמעניץ זייער אינטערעסאנט, און אסאך פשטים האט מען דערין געלערנט אבער ר' נחמן פלעגט מאכן ווערטליך פון די אלע פשטים, ער האט געזאגט קיינער האט נישט צוגעטראפען מיינע כוונות.
עס ווערט פארציילט אז אין יענער צייט איז געווען א גזירה פונעם מלכות אז קיין שום יוד טאר נישט נעכטיגן אין קאמענמיץ, ווען עס וויל מאכט געשעפטען אין קאמעניץ וואס איז דאן געווען א גרויסע שטאט צו מאכן מסחר, דער קען קומען אבער ביינאכט טאר מען נישט פארבלייבן אין שטאט, אין דעם טאג וואס ר' נחמן איז געקומען קיין קאמעניץ האט ער געזאגט פאר זיין בייגלייטער די גיי ארויס פון שטאט איך וויל דא בלייבן, אזוי איז געווען, פון יענעם טאג אן איז די גזירה בטל געווארן. אין די היסטאריע ביכער פון אוקריינא שטייט אז אז אין יענעם טאג האט דער קיסר פאלוס מבטל געווען דעם באפעל, דאס יאהר איז געווען 1797.
ווען ר' נחמן איז צוריק געקומען פון קאמעניץ האט ער געזאגט: אצינד וויל איך פאהרן קיין ארץ ישראל, ער האט גלייך געזאגט א וואונדערליכע תורה אויפן פסוק: דבקה נפשי אחריך. ווען ער איז צוריק געקומען פון קאמיניץ איז נפטר געווארן ביי ר' נחמן א קליין קינד, האט ר' נחמן געזאגט אזעלכעס און אזעלכעס בין איך גרייט עס זאל ח"ו געשען ביי מיר צוליב איין חילוק וואס איז ביי מיר געשען פאר איך בין געווען אין קאמיניץ און נאך דעם. אויך האט ער געזאגט ווער עס ווייסט פארוואס ארץ ישראל איז קודם געווען אין די האנט פון כנען און דערנאך איז עס אריבער צו די אידן, דער ווייסט פארוואס קודם בין איך געפארן קיין קאמיניץ און דערנאך קיין ארץ ישראל.
פסח שנת תקנ"ח
ערב פסח יענע יאהר ווען ר' נחמן איז ארויס געקומען פון דער מקוה האט ער געזאגט פאר זיין באגלייטער היי איהר וועל איך זיכער זיין אין ארץ ישראל, פסח האט ער געזאגט תורה אויפן פסוק ושבילך במים רבים ועקבותיך לא נודעו, פון יענע תורה האט די חסידים פארשטאנען אז ער גייט זיכער פאהרן קיין א"י. אין די צייט נאך פסח איז ר' נחמן זייער פארקאכט, ער האט זיך געדרייט אין שטוב ארויף און אראפ פארטראכטערהייט און זיך פאר'דביקות'ט שטארק, מען האט געזאגט אז ער מאכט גרויסע הכנות צו פארן קיין ארץ ישראל. זיינע קינדער האבן דאס געהערט האבן זיי זיך געזארגט פאר אים און אויך פון ווי וועלן זיי זיך דענעהרן אין די צייט וואס ער איז נישט אין דער היים, ר' נחמן האט אבער געענטעפרט מיט מסירות נפש איך מוז פאהרן קיין ארץ ישראל ווארן די גרעסטע העלפט פון מיר איז שוין דארט,  און האט געזאגט פאר זיין טאכטער שרה אויך דיך וועט דיין צוקונפטיגער שווער ר' לייב דאבראוונער רחמנות האבן, די גרעסערע שוועסטער אדל ווען זיך פארדינגען פאר א משרתת, איך מוז אבער פאהרן איך וועל מוזען פארקויפען אלעס וואס איך האב ווייל איך מוז זיין אין ארץ ישראל. ר' נחמן האט דאן געזאגט איך ווייס ווי שווער עס וועט מיר אנקומען צו פאהרן קיין ארץ ישראל, דער ס"מ וועט איבערדרייען די גאנצען וועלט, ער וועט אנשטעלן א גרויסע מלחמה, עס וועט אויסברעגן מלחמות צווישן גרויסע קעניגרייכן כדי איך זאל נישט אנוקמען קיין א"י, אבער ביז ווי לאנג איך האב איך מיר א לעבדיגער גייסט, וועל איך זיך מוסר נפש זיין און אוועק געבען אלע מיינע כוחות צו פאהרן קיין א"י, אויף יעדער טריט פון דער נסיעה וועל איך האבן מסירות נפש, ווען זייע תלמידים און חסידים האבן דאס געהערט האבן זיי פארשטאנען אז מען קען אים נישט אפהאלטן, עס האט זיך געמאכט א משלחת און תיכף זענען געפארן ארום צו פארמעגליכע לייט און גרויסע עשירות און מען האט צוזאמענגעשטעלט גרויסע סומעס געלד פאר זיין נסיעה.
צוקערראר
קליין|וואקסנדיגער צוקער צוקערראָר איז איינער פון די פארשידענע זגאלן פון הויכע פיליאָריקע גראזן פונעם מין Saccharum סאַכאַרום, וואס שטאמען פון די ווארעמע לענדער אין דרום אזיע, און וואס מען ניצט צו פראדוצירן צוקער.
זיי האבן דיקע זאנגען וואס זענען רייך אין צוקער, און זענען הויך פון צוויי ביז זעקס מעטער.
ר' נחמן'ס נסיעה קיין ארץ ישראל
די מלחמה פון נאפאלעאן
עס איז אינטערעסאט צו באמערקן אז די גאנצע צייט וואס רבי נחמן האט געמאכט די נסיעה קיין ארץ ישראל, סיי ביים פארן, סיי ביים דארט זיין, סיי ביים צוריק קומען, האט זיך רבי נחמן באגעגענט מיט דער מיליטער פון נאפאלעאן באנאפארטע, דער הערשער פון פראנקרייך, נאפאלעאן האט דאן געפירט איינע פון זיינע גרעסטע מלחמות, ער האט דאן איינגענומען ארץ ישראל און זיך דארט געוואלט באפעסטיגן, רבי נחמן זעלבסט האט עטליכע מאל ביי עטליכע געלעגנהייטן געלאזט פאלן ווערטער קעגן נאפאלעאן, אבער פון די כתבים פון זיין תלמיד רבי נתן מברסלב שטייט נישט ארויס אז ער האט געהאט א ספעציעלע מערכה קעגן אים, איינע פון די היסטאריקער י. ד. פעסטמאן האט געשריבן א גאנצער בוך, וואס צייגט אויף אז רבי נחמן׳ס נסיעה קיין א"י האט אסאך צוטון מיט נאפאלעאן און ווי נאפאלעאן איז אנגעקומען איז רבי נחמן פון דארט אנטלאפן, לויט אים איז ר' נחמן געווען א שטארקער קעגעענר פון דער שיטה פון נאפאלעאן, און האט זיך צוגעשטעלט צו דעם צד פון תלמידי בעל שם טוב וואס האבן לוחם געווען קעגן נאפאלעאן, אבער צווישן די ברעסלווער חסידים ווייסט מען נישט דערפון.
אין יענעם זומער ה'תקנ"ח איז נאפאלעאן ארויס אין קריג אין מיטל מזרח, די וועגן פון אייראפע קיין אזיא איז געווען פיל מיט מיליטער, פיהר טאג אין סיון איז ער באפאלן מצרים, עס איז געווען א פחד צו פאהרן אויף די וועגן, דאך האט ר' נחמן מחליט געווען ווייטער זיך ארויס לאזען אויפ וועג, גלייך נאך שבועות איז ר' נחמן געפארן קיין אדעס די פארט שטאט פון אוקריינא, אנקומענדיג קיין אדעסע האבן די אידן זיך געפרייט אז ר' נחמן איז געקומען צו זיי, אבער ער האט גלייך פון דארטן געדונגען פלאץ אין א שיף וואס פארט קיין טערקיי צו איהר פארט שטאט אינסטאנבול, די מענטשן פון אדעס האבן אים ארויס באגלייט מיט גרויס כבוד און געזאנג צום שיף.
צוקערראר
קליין|מען נעמט ארויס זאפט פון צוקערראר אין בראזיל צוקערראר ווערט קולטיווירט אין 90 לענדער אויף א שטח פון 26 מיליאן העקטארן. די וועלט פראדוקציע איז 1.83 ביליאן טאן. דער גרעסטער פראדוצירער איז בראזיל, נאך אים קומען אינדיע, כינע, טיילאנד, פאקיסטאן און מעקסיקא.
ר' נחמן'ס נסיעה קיין ארץ ישראל
טערקיי
נאך פיהר טאג פארן איז מען געקומען קיין איסטאנבול, דאס פלאץ איז געווען זייער פרעמד פאר זיי, אויך האבן זיי נישט דערקענט א חילוק פון די ספרד'ישע אידן ביז די אראבער, אבער ענדליך זענען זיי צוגעקומען צו די אידישע קווארטעל, זיי האבן דארט געטראפן צוויי אידן פון אוקריינא וואס האבן געהערט פון ר' נחמן, און האבן געקענט זיין בייגלייטער, זיי זענען דאן צוריק געקומען פון ארץ ישראל קיין אוקריינא, ר' נחמן האט אבער אנגעזאגט פאר זיין בייגלייטער ער זאל בשום אופן נישט פארציילן ווער איז, אפילו זיי וועלן אים שטארק מוטשען, און אזוי האט ער טאקע געטוהן, אבער די אידן האבן אים געפרעגט וואס טוטסטו דא, האט ער זיי געזאגט איך פאר מיט דעם יונגערמאן קיין ארץ ישראל, זיי האבן אים זייער געמוטשט צו וויסן ווער ער איז, זיי האבן אים געפרעגט זאג די ביסט דאך א חסיד פון ר' נחמן דער רבי פון מעדוועדיבוקא האסטו זיך דורך גערעדט מיט אים פאר די ביסט געקומען ? האט ער געזאגט אוודאוי האב איך אים געפרעגט אבער זיי האבן אים נישט געגלייבט. די מענטשן זענען געגאנגען רעדן צו ר' נחמן אליין זיי האבן פרויבירט געווארן ווערן ווער ער איז, אבער ער האט זיי מיט גרויס חכמה פארדרייט, זיי האבן בשום אופן נישט געקענט וויסן, זיי האבן אים געזאגט: די רעדסט און פירסט זיך אויף ווי די גרויסע צדיקים פונעם דור ווי רבי ר' ברוך פון מעזעבוז, ווי ר שלום פון פראביטש, אדער ווי ר' נחמן פון מעדווידעוובקא אבער די מאכסט די שטיק די ביסט זיכער נישט איינער פון זיי. ווי עס זעהט אויס האט ר' נחמן געהאט א כוונה נישט צו פארציילן פאר זיי, ווייל ער האט געוואלט זיי זאלן אים פארשעמען און נישט געבן קיין כבוד. ווייל במשך די גאנצע נסיעה האט ר' נחמן געמאכט וואונדעליכע הנהגות און פארשידענע פעולות מען זאל אים פארשעמען און אנקומען ווי א נישט נארמאלער, אלעס ווייל ער האט זיך געוואלט פארשטעלן.
צוקערראר
80% פון דער וועלט'ס צוקער קומט פון צוקערראר; די אנדערע 20% קומט פון צוקער בוריקעס.
ר' נחמן'ס נסיעה קיין ארץ ישראל
טערקיי
אין סטאמבול האט ר' נחמן געמאכט זיין וואונדערליכע הנהגות, עס איז דארט אויף געווען דער גרויסע צדיק ר' זאב וואלף מטשארני-אוסטרהא, א תלמיד פון דעם מגיד פון מעזריטש, ר' נחמן איז אים געגאנגען באזוכן זיי האבן זיך גיט באפריינדט און זיך געפרייעט איינער צו צוייטען, ר' זאב וואלף האט געמאכט א גרויסע סעודה לכבוד ר' נחמן און האט אים מכבד געווען ווי עס פאסט, אבער ר' נחמן האט זיך געפירט דארט זייער מאדנע, אפילו דעם שבת וואס זיי האבן דארט צוזאמען גפראפוועט, האט ר' נחמן זיך בכלל געפירט ווי א רבי נאר ווי פשוטער מענטש, ער פלעגט ארום גיין אן די הוט און רעקן, און האט אסאך גערייכערט זיין לולקא ציבעך, אבער דער צדיק ר' זאב וואלף האט פארשטאנען אז דאס איז נישט קיין פשוטע זאכן און האט אים זייער מכבד געווען. ר' נחמן איז דארט געגאנגען באזוכן דעם קבר פון ר' נפתלי כ"ץ דער בעל מחבר סמיכות חכמים, ער איז נפטר געווארן אויפן וועג ווען ער איז געפארן פון פויזנא קיין א"י, אין כ"וֹ טבת, אין יאר ה'תע"ט. ער ליגט אין סטאמבול, ווען ר' נחמן איז צורקי געקומען פון זיין קבר איז ער זייער קראנק געווארן, ער איז געלעגן אין בעט א גאנצע נאכט און אויך דער מארגענדיגען טאג, ער איז כמעט נסתלק געווארן,' ר' נחמן האט דאן געזאגט אז ר' נפתלי האט אים געבעטן ער זאל דארט נפטר ווערן צו ליגן לעבן אים, ר' נפתלי האט אים געזאגט; עס איז מיר דא עלענט.
צוקערראר
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:זיסווארג
ר' נחמן'ס נסיעה קיין ארץ ישראל
טערקיי
ר' נחמן האט געוויילט אין סטאמבול ביז אינמיטן חודש אלול, און געווארט אז א שיף זאל זיך ארויס לאזן קיין חיפה. אין יענער צייט האט נאפאלעאן מלחמה געהאלטן מיט די ענגלענדער און מיט די אראבער אין מיטללענדישן ים, כ"ח סיון האט נאפאלעאן איינגענומען די מדינה פון מאלטא, שבעה עשר בתמוז איז נאפאלעאן אנגקומען קיין מצרים, א טאג דערויף האט אנגעגרועפן אלכסנדריא און איהר אוועק גענומען פון די ענגלענדער, אבער י"ט אב האבן די ענגלענדער אנגעהויבן א קאנטער מלחמה און האבן פארטריבן די פראנצויזען אין ים פונעם נילוס, כמעט די גאנצע פראנצוזישע פלאטע איז דערטרונקען געווארן דאן. אינמיטן אלול האט זיך דער שיף געגרייט צו פארן, אבער די קהילה לייט אין איסטאמבול האבן נישט געלאזט קיין איין איד פארן אויף א שיף צוליב די סכנה פון מלחמה, ר' נחמן האט דאן גערופען זיין בייגלייטער און אים געזאט וויסן זאלסטו איך וויל זיך מוסר נפש זיין מיט גרויסע סכנות צו פארן קיין א"י, אבער דיך קען איך נישט מפקיר זיין, אויב די ווילסט געב איך דיר וויפיל געלד די ווילסט, פאר צוריק קיין אוקריינא, דאן וועל איך אליין פאהרן אהן די וויסן פון די קהילה פון סטאמבול ווייל מיך בין איך גרייט מפקיר צו זיין, אבער זיין בייגלייטער וואס איז געווען פון זיינע חסידים האט אים געזאגט רבי וויהין איר גייט וועל איך מיט גיין, סיי צו לעבן סיי צום שטארבן אייער פלאץ איז מיין פלאץ. עס האט פאסירט דאן א אינטערעסאנטע זאך, עס איז אויפגעשטאנען א חכם פון די ספרדים פון ארץ ישראל וואס איז דאן געווען אין איסטאמבול און האט איינטאג זיך אנגערופען צו די קהילה, וויסן זאלט איהר עס איז מיר באקאנט געווארן פון הימל אז איך מיז שוין פארן קיין א"י, ווייל עס איז געקומען מיין צייט נסתלק ווערן, און איך מיז שטארבן אין ארץ ישראל, איך זאג אייך צו עס וועט גארנישט פאסירן פאר קיינעם וואס קומט מיט מיר מיר, השי"ת וועט יעדן היטן, און וויבאלד די קהילה האט דאס געהערט האבן זיי מחליט געווען יא צו לאזן מענטשן פארן, און דאן זענען אסאך אשכנז'ישע און ספרד'ישע אידן געפארן מיט א גרויסע שיף פון איסטאמבול, אויך דער רבי מיט זיין בייגלייטער האבן זיך איינגעשריבן און זענען געפארן אויף דעם שיף. עס איז דא וואס צייגן אן אז דער חכם הספרדי איז געווען דער באקאנטער גאון המהרי"ט אלגאזי, ווייל עס איז באוואוסט פאר זיינע לעבענס באשרייבער אז אין יענער צייט אין ער געווען א שד"ר, און אין סוף יאר ה'תקנ"ח איז ער צוריק געפארן קיין א"י.
דער שיף איז ארויס געפארן צוויי און צוואנציג טאג אין חודש אלול, תיכף נאכן ארויס פארן האט אויסגעבראכן א שטורעם ווינט וואס האט געוואקלט און געשאקלט די שיף, די אידן אויפן שיף האבן געזעהן ממש דעם טויט פאר זייערע אויגן, עס איז געווען א נאכט ווי יום כיפור, מען האט געשריגן געוויינט, אבער ר' נחמן האט געזאגט הלוואי זאלט איהר שווייגן און גארנישט טועהן, אזוי איז טאקע געווען ווען זיי האבן אויפגעהערט איז מקוים געווארן דער פסוק יקם סערה לדממה וכו'. נאך צוויי טאג פארן רואיג איז ווייטער געקומען א ווינט, עס איז נישט געבליבן קיין וואסער, אלע אידן האבן ווידער תשובה געטוהן, אבער דער שטורעם ווינט האט אזויפיל געהאלפן אז ביז צוויי טאג איז דער שיף אנגעקומען קיין יפו, ר' נחמן האט געוואלט גיין מיט דעם אויבענדערמאנטן חכם (המהרי"ט אלגאזי) אבער די אראבער האבן אים נישט געלאזט אראפ פון שיף, ווייל אלא אידן דארט האבן אויסגעהן ווי ספרדדים אבער ר' נחמן איז געקומען פון יוראפ, מען האט דערקענט אויף זיינע לאנגע פאות און אויף זיינע בגדים אז ער איז נישט פון איסטאמבול, און די אראבער האבן אים חושד געווען פאר א שפיאן פון די פראנצוזן. די ספרדים האבן געזאגט פארן קאפיטאן אז ער וועט ממילא נישט קענען שטיין אויף דעם פלאץ ווייל זיי האבן א קבלה אז אויף דעם פלאץ האט מען דערטרוקנען יונה הנביא און דעריבער קען זיך קיין שיף נישט אפשטעלן דא, זיי זענען ווייטער געפארן ביז זענען געקומען קיין חיפה, נעבן הר הכרמל, וואס איז פונקט קעגן מערת אליהו, געווען איז דאס די נאכט פון זכור ברית ערב ראש השנה, דער עולם איז געווען זייער פרייליך מען האט געזאגט סליחות און געדאווענט שחרית.
אין ארץ ישראל
אין דעם טאג ערב ראש השנה איז ר' נחמן אראפ אויף דער טרוקעניש, ער איז געקומען פונקט קעגן די הייל ווי אליהו הנביא האט געבעטן. אין דעמאלטס האט ער זוכה געווען צו דעם וואס ער האט אזוי שטארק געגלוסט, צו דאס הייליגע לאנד וואס ער האט זיך מוסר נפש געווען דערויף, תיכף ווי ער האט געטראטען פיהר איילן אויף די הייליגע ערד האט ער שוין זוכה געווען צו גאר הויכע השגות אוף אויפגעטוהן אלעס וואס ער האט געוואלט. ראש השנה ביינאכט איז ר' נחמן געווען זייער פרייליך, ער האט געזאגט פאר זיין בייגלייטער וואול איז דיך וואס האסט זוכה געווען צו זיין דא מיט מיר. ער האט אים געבעטן ער זאל פארלייענן פאר אים און מזכיר זיין אלע חסידים און תלמידים וואס האבן מיט געשיקט קוויטלאך. תיכף נאר ר"ה האט ר' נחמן שוין געוואלט צוריק אהיים פארן, ער האט געזאגט ער איז שוין צוגעקומען צו וואס ער האט געוואלט, אבער זיין בייגלייטער האט אים געבעטן ער זאל נאך דא זיין עטליכע טעג ווייל ער וויל נאך ארום פאהרן צו די הייליגע קברים אין א"י, דער רבי האט אים געזאגט נעם געלד צאל אן איינגאבע פאר א נסיעה, א שטיק צייט שפעטער פרעגט אים ר' נחמן האסט שוין איינגעצאלט ? ענטפערעט דער בייגלייטער יא, זאגט אים ר' נחמן זיי מוחל נעם צוריק די איינגאעבע, אויב וויל מען דיר עס נישט צוריק געבן דאן לאז עס דארט, מיר וועלן נישט פארן, עס איז נישט אריבער צוויי דריי שעה און דער בייגלייטער איז זייער קראנק געווארן אין חיפה, דעמאלטס האט מען פארשאטענען פארוואס ר' נחמן האט צוריק געבעטן די איינגאבע.