cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
בעדפארד עוועניו
א שפאציר אראפ בעדפארד
נאכדעם קומט לאנדא'ס סופערמארקעט א עכטן גראסעריי פון די מיטלאלטער, מיט די פירות וירקות אינדערויסן פון געשעפט און די אלטמאדישע וואג, די מענעדזשער'ס אפיס צוזאמגעקלאפט פון עטליכע סוכה ברעטער יא נאסטאלגיש..
וואסי נעקסט פאפא חדר מיט די הויכע טרעפ ארויף, די צוגעקלעפטע שטיקל וואס איז צוגעקומען אפאר יאר צוריק. נאכדעם די בית הוראה פון סאכדעס נעקסט די בעדפארד קאר. סאלקא ... אייגנארטיג.
גיי מיר אריבער דעם גאס קלויזענבערגער חדר איז דארט סטאנציאנירט מיט די ברייטע טרעפ אלס קינד פלעגט מען טאנצן דערויף אריבערגייענדיג... נאכדעם האסטו ביקסאד.... יוי דעי שמעק נאכדערצו ווען די וואקסט אריבער פארטאגס פאר די מקוה, ס'פארגייט דיר די אפעטיט... די גרויסע שפיגל, נאך קיינמאל געווען קיין פאשקעווילן? א באחן'ט ווינקל, חידה: ווי איז בעדפארד קאר. הופער?
"בעדפארד העכער די הייוועי" איז א נישט קיין מקום ס'איז א סלאגאן א שטיק היסטאריע. מחאות נגד חילולי שבת, פלאקאטן הכונו דינער השנתי, דעי ריזיגע סיינס וואס ווערן אייביג מיסטעריעז צושניטען, די באס צום וואטעווער וועט ארויספארן בשעה 2:00 בדיוק פון בעדפארד העכער די הייוועי איז א טעגליכע מציאות. די היסטארישע מעמד קידוש החמה איז פארגעקומען אטא דא ווי מ'געדענקט איז די אויבן-אן געווען פלאצירט פארנט פון "ויואל משה".
און פון דא פארט מען אריין צום באקאנטן קאמפלעקס "ויואל משה" דא זעמיר דאך אויפגעוואקסן, געלעקט האניג און געזינגען טשו טשו טרעין. דאס מקום דינט אויך אלץ חתונה זאל, אין די הויף קומען פאר די חופות, די גרויסע סוכה פאר די טישן ווער דא אויפגעשטעלט, די גראטעס רינגס און ארום ווערן באנוצט אלץ אומאפיציעלע ווייבער שול. די פארקינג לאט פאר די באסעס ווערט אקופירט צו אויפשטעלן די סוכה'לעך... קוקט אויס ווי די געצעלטן אין מצרים צוזאמגעשטופט.. ווי איטליכעס משפחות טיר זענען נישט געווען איינס קעגן צווייטן.
הארט דערנעבן געפינט זיך די נאסטאלגישע קליין'ס רעסטעראונט אה! די באחנ'טער ר' בערל קליין מיט זיינע צען פינגער האט ער אויפגעשטעלט דאס פלאץ, און די קאנסטראקשן האלט נאך אינמיטן... ווי ער ווערטלט זיך פארוואס האט די אויבערשטער געהייסן נח בויען די תיבה און נישט די ברודער בערל'ן ? ווייל דאס תיבה וואלט נאכנישט געשטאנען... די לעגענדע לויטעט אז איין טאג האט ר' בערל אראפגעשטעלט זיין סוכה'לע און ס'איז אריבער דרייסיג טעג און דאס פלאץ איז לעגאל געווארן זיינס, כ'האלט נאך אן אויג אויפן בעדפארד/לינטש/וואלאבאוט טרייענגל...
רעפערענצן
קאטעגאריע:גאסן קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג קאַטעגאָריע:ברוקלין
קלאוויאטור
ווארט גיכע קנעפלעך
CTRL + D = עפנט דער שריפט באקסל CTRL + N = נייע דאקומענט CTRL + SHIFT +C = קאפירן צורה (אנשטאט דרוקן מיטן מייזל אויפן טייטל) CTRL + SHIFT +V = אריינקלעפ צורה ווינדאוס קנעפל + M מינימייזד אלע פענסטערס ווינדאוס קנעפל + שיפט + M ברענגט צוריק אלע פענסטערס ווינדאוס קנעפל + E עפנט אויף "מיין קאמפיוטער" ווינדאוס קנעפל + BREAK ברענגט ארויס די "סיסטעם פראפערטיס" F3 זוכען א פייל אדער פאלדער CTRL + ESC מאכט אויף די סטארט מעניו F1 ברענגט ארויף די העלפ מעניו CTRL + P פרינט CTRL + F2 פרינט פריוויאו CTRL + H ריפלעיס F7 ספעל טשעקער alt128 איז א alt154 איז ת ALT 249 מאכט א פימפעל כזה ·
אנטווערפן
אנטווערפן (פלעמיש: Antwerpen; פראנצויזיש: Anvers - "אַנְוֶוער") איז די צווייטע גרעסטע שטאט אין גרויסקייט אין בעלגיע און די גרעסטע שטאט אין פלאנדערן, די חלק וואו מען רעדט פלעמיש אין בעלגיע. אנטווערפן האט 472.000 איינוואוינערס (2008), פון דעם זײַנען דאָ בערך 15,000 חרדישע יידן אין אַנטװערפן.
די שטאט ליגט אין צפון זייט פון לאנד, נאנט צום האלענדישן גרעניץ, און אויפן סכעלדע פלוס.
דער נאמען
לויטן פאלקלאר האט די שטאט באקומען זיין נאמען פון א לעגענדע איבער א ריז אנטיגאן וואס האט געוואוינט נעבן דעם טייך סכעלדע, ער פלעגט איינמאנען א צאל פון יעדן איינעם וואס איז אריבער געגאנגען דעם טייך, און פאר דעם וואס האט נישט געוואלט צאלן, האט ער אפגעשניטן איין האנט און אריין געווארפן אין טייך. צום סוף איז דער ריז געהרגעט געווארן דורך א יונגער העלד מיטן נאמען בראַבאָ, ער האט אפגעשניטן א האנט פונם ריז אין אריין געווארפן אין טייך. וועגן דעם איז דער נאמען אנטווערפן - וואס מיינט האנט ווארפען.
לגבי דער עטימאלאגיע, איז א פאקט אז אמאליגע צייטן פלעגט מען פראקטיזירן אפשניידן הענט אין אייראפע. אבער יאהן לאטראפ מאטלי ארגומענטירט אז דער נאמען קומט פון דעם ווערף וואס מיינט וואסער (אין ענגליש the wharf).
דאס מערסטע איז אנגענומענע טעאריע איז אז דער שורש נעמט זיך פון די צייטן פון גאליע-רוימישע פעריאדע און קומט פון דאס לאטיינישע ווארט אנטווערפיאַ. אנטווערפיאַ דארף צו מיינען אנטע פארן ווערפיאַ זיך איינזעצן.
פאר די 1500ער יארן
ביים סוף פונעם 15טן יארהונדערט איז אנטווערפן געווארן דער צענטער פון דער אינטערנאציאנאלער עקאנאמיע.
געמיינדעס
די געמיינדע באשטייט פון אנטווערפן שטאט מיט נאך אנדערע שטעטלך, וואס צוזאמען איז עס ניין דיסטריקטן:
האנדל
אנטווערפן האט לאנגע יארן געהאט דער וועלטס גרעסטע בערזע וואו מ'האט געהאנדלט מיט דיאמאנטן.
אין די לעצטע יארן איז דער דיאמאנט האנדל אין אנטווערפן שטארק געפאלן צוליב וואס די פירמעס האבן אנגעהויבן שלייפן דיאמאנטן אין אינדיע וואו עס קומט אויס א סך ביליגער.
אנטווערפן האט די באוואוסטע בעקעריי "קליינבלאט". אויך הערצעל און גאלד
יידנטום
נאך דער חורבן אייראפע ווען כמעט די גאנצע יידישע געמיינדע פון אנטווערפן איז פארניכטעט געווארן, איז די שטאט געווארן א צענטער פאר ארטאדאקסישע יידן. בערך 15,000 חרדישע יידן וואוינען אין דער שטאט, רובם ככולם חסידים. די שטאט האט דריי אפיציעלע קהילות: שומרי הדת (זייער רב איז הרב דוד משה ליבערמאן), מחזיקי הדת (זייער רב איז הרב אהרן שיף) און די פארטוגעזישע קהילה "בני משה". די מחזיקי הדת האט א נעצווערק פון כשרע קראמען (אויפן וועלכן זיי געבן אן השגחה), און נאך פארשידענע ארגאניזאציעס.
באזונדער פונקציאנירן אין שטאט פיהלע צענדליגע בתי מדרשים און שטיבלעך פון אלערליי שיכטן און קרייזן, דערונטער: צוויי בתי מדרשים פון בעלזא, צוויי בתי מדרשים פון סאטמאר, צוויי בתי מדרשים פון באבוב, צוויי בתי מדרשים פון וויזניץ, סקווירא, גור, טשארטקוב, אלכסנדר, מאכניווקא און נאך.
שפין
קליין|250px|א ראַק שפין קליין|250px|א שפין אין צענטער פון זיין געוועב קליין|250px|א שפין הענגט זיך בשעתן שפינען זיין געוועב. דער שפּין איז א רויבערישער אַרטראפאד (באשעפעניש אן ארוקנביין). זיי זענען בעיקר באקאנט דורך די שפין געוועבאכץ וואס זיי מאכן. עס ווערט געשאצט אז עס איז דא 200,000 זגאלן פון שפינען. בלויז 40,000 זענען שוין דעפינירט און אידענטיפיצירט דורך װיסנשאַפטלער מיט נעמען און פונקטליכע וויסנשאפט וויאזוי זיי לעבן און זייערע פארשידנארטיקע תכונות, פון די זענען בערך 200 זגאלן שעדליך פארן מענטש אויב זיי בייסן.
אנטווערפן
יידנטום
דאס פשעווארסקער חסידות איז הויפטקווארטירט אין אנטווערפן, זינט שנת תשי"ח ווען הרה"ק רבי איציק'ל מפשעווארסק האט זיך אריבערגעצויגן פון פאריז. דערנאך האט דאס ממשיך געווען חתנו הרה"ק רבי יענקעלע מפשעווארסק, און לאחר פטירתו ביום ז"ך חשון תשנ"ט איז בנו יחידו כ"ק פשעווארסק'ער רבי נתעטר געווארן בכתר האדמורו"ת.
שפין
שפּינען זענען נישט קיין זשוקעס. אלע שפינען האבן פון זיך צוויי דריזן וואס פראדוצירט דינע גאר שטארקע פראטעין פאדעם וואס איז זײד. זיי נוצן דאס צו פאנגען אנדערע בעלי חיים, און אויך צו קריכן דערמיט דרוך זיך הענגן פון איין פלאץ צום אנדערן, צו אויף גראדע ווענט אדער אויף גליטשיקע גראז. זיי נוצן אויך די זײד צו האלטן זייער זרע אדער אייער, און אויך פאר נאכדעם וואס דער בעל חיי איז שוין געפאנגן נעמען זיי אים ארום דערמיט פיל מאל ווי קײטן אױף די הענט מיט דעם זייער גאנצער קערפער ביז יענער ווערט דערשטיקט און טויט.
אנטווערפן
יידנטום
איינער פון די באקאנטע פערזענלעכקייטן אין דער שטאט איז געווען הרב הגאון חיים קרייזווירטה, אב"ד פון מחזיקי הדת אומגעפער פופציק יאר, ביז זיין פטירה אין תשס"ג.
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע * קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
שפין
ווען ער ענדיגט בויען זיין געוועב גייט דאס אוועק זיך אפרוען ערגעץ אנדערשט מיט א דינע שטריק פון זיין געוואכץ פארבינדן ביז צו אים וואס ווען דער שפין שאקלט זיך ווייסט ציעט עס אים דורך די בענדל צו אהין לויפן און דאס פאנגען, נאך איידער עס רייסט זיך אויס.
קאטעגאריע:אראכנידן
קאנאל סטריט
קאנאל סטריט - איז א הויפט גאס אין מאנהעטן צווישן לאוער מאנהעטן און סאוהאו וואס שניידט דורך אסאך געגענטער, און עס דינט אלס הויפט רוט פון און צו די מאנהעטן בריק מיט האלאנד טונעל.
דאס איז א שטארקער ציענדער פונקט פאר טוריסטן און שאפערס פאר ביליגע שמאטעס ווי אימיגראנטן, מייסטענס כינעזע און קוריען'ס מיט פאקיסטאנער און אויך אפאר איזראעליס פארקויפן זייערע סחורה אין קליינטשיגע וואנטעלעך לעגאויס קאנאל סטריט. קאטעגאריע:גאסן
קאבול
קאבול איז די הויפטשטאָט פֿון אפגאניסטאן.
אום 31סטן יולי 2022, נאך א לאנגן געיעג פון עטליכע יאר, האט די סי איי עי באוויזן אומצוברענגען איימאן אל-זאוואהירי דורך א מיסל דראן אטאקע, וואס זיי האבן געשאסן אויף א הויז וואו ער האט זיך אויפגעהאלטן אין קאבול.
קאַטעגאָריע:אפגאניסטאן קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
כהן גדול
שמאל|ממוזער|200px|כהן גדול בבגדי הכהונה
דער כהן גדול איז דער טיטל פון דעם הויפט כהן ביי יידן, דער מענטש וואס אין יעדן דור האט געפירט די רעליגיע.
ביז צו די טעג פון יאסון איז די אמט פון כהן גדול געגאנגען בירושה, דורך די אייניקלעך פון אהרן, דער ערשטער כהן גדול און פינחס בן אלעזר.
דער כהן גדול איז געווען געשיידט פון אנדערער כהנים דורך זיין שטעלע, איינפלוס, רעליגיעזע פליכטן. פרינציפעל האט ער אויסגעזען באזונדער מיט זיין לבוש, די שמונה בגדים.
די פאלגענדע טאבעלע איז א רשימה פון כהנים גדולים לויט יוסיפון (יוסף בן מתתיהו) און אנדערע מקורות.
קאַטעגאָריע:כהונה קאַטעגאָריע:בית המקדש
טייפן
טייפן אדער קלאפן איז די מלאכה פון שרייבן אויף א קלאוויאטור אדער א שרייבמאשין.
א גוטע שיטה פון טייפן איז "בלינדטייפן", ווען מען קוקט נישט אויפן קלאוויאטור נאר אויפן עקראן.
דרויסנדיקע לינקס
קאַטעגאָריע:קלאוויאטורן
תורה ומסורה
תורה ומסורה איז די ארגאניזאציע וואס פאראייניגט אלע פרומע ארטאדאקסישע שולעס אין די פאראייניגטע שטאטן אונטער איין שירעם ארגענעזאציע.
עס איז הויפט קווארטירט אין מאנהעטן און ווערט געפירט דורך ר' יושע פישמאן פון וויליאמסבורג. זיי האבן א נעצווערק פון 760 שולעס וואו ס'לערנען 250,000 יידישע קינדער.
תורה ומסורה איז געגרינדעט געווארן דורך דעם בויער פון תורה ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, וואס האט אויך געבויט תורה ודעת און בית המדרש עליון, כדי צו געבן א יידישע חינוך פאר די אינגווארג אין אמעקריקע.
זיי געבן זיך אפ מיט לאביאונג פאר רעגירונג געלטער דורך פארשידענע פראגראמען און אויך צו העלפן מיט ליטעראטור און עצות פאר די מנהלים און מחנכים פון אלע מוסדות דורכאויס אמעריקע. אויך שאפן זיי סתם געלט פון גבירים.
קאטעגאריע:שולעס קאטעגאריע:חרדישע ארגאניזאציעס
אינפלאציע
אינפלאציע איז א מאס פון דער פארמערונג אין די פרייזן פון פראדוקטן און באדינונגען. דאס ווערט געמאסטן מיט א פרייזן אינדעקס. למשל אויב עס קאסט 10% מער צו קויפן די דורכשניטליכע פראדוקטן און באדינונגען, הייסט עס אז די אינפלאציע איז .10% על פי רוב האלטן עקאנאמיסטן אז הויכע אינפלאציע איז א תוצאה פון צו גרויס א געוואוקס אין דעם געלט אנבאט.
אינפלאציע איז איינע פון די הויפט איינפלוסן אויף דער עקאנאמיע. אויב אינפלציע איז צו הויך איז דאס שלעכט פאר די סטאביליזאציע פון דער עקאנאמיע. עס איז נארמאל און אויך גוט פאר אן עקאנאמיע ווען אינפלאציע פון יאר צו יאר איז אפאר פראצענט (בערך 1%-3%). דאס איז ווייל אויב מען ווייסט אז פרייזן וועלן שטייגן, האט מען אן אינטערעס צו קויפן סחורה היינט ענדערשט מארגן. מיט דעם ווערט מער אקטיווקייט אין דער עקאנאמיע.
וואס מיינט אינפלאציע?
איר האט שוין זיכער געהערט פון אן עלטערן מענטש רעדן וויפיל זאכן האבן געקאסט אין זיינע יונגע יארן. ער וועט אנווייזן אז ווען ער איז געווען א קינד האט א פלעשל מילך געקאסט 50 צענט, א רייד מיט א סיטי באס האט געקאסט א ניקל, א דאזען אייער 10 צענט, א נייע אויטא עטליכע טויזנט דאלאר, און א גאלאן בענזין בערך 30 צענט. היינט זענען די פרייזן פאר די אלע זאכן געוואקסן דראסטיש. א פלעשל מילך קאסט באלד דריי דאלאר, פארן מיט א סיטי באס איז $2.50, א דאזען אייער $1.99, א נייער אויטא $20,000, און א גאלאן בענזין איז העכער צוויי דאלאר.
וויאזוי פאסירט אינפלאציע?
עס איז אנגענומען דורך עקאנאמיסטן היינטיגע צייטן, אז די עיקר אורזאך פארוואס אינפלאציע פאסירט איז ווייל די געלט אנבאט שטייגט, למשל אויב עס איז יעטצט דא צען מאל מער דאלארן ווי הונדערט יאר צוריק, קאסטעט אלץ צען מאל מער.
א גרינגער וועג צו פארשטיין איז דער פאקט אז אמאל איז געלט געווען די ווערט פון גאלד וועלכע איז געליגן אין די קעלערן פון די פעדעראלע רעזערוו. צומאל האבן מענטשן אנגעהויבן זארגן אז די רעגירונג און בענק האבן מער נישט גענוג גאלד וואס מיינט אז נישט יעדער קען איינקעשן זיין געלט פאר גאלד. אין אזא פאל וועט די ווערט פון די דאלער פאלן ווייל אויב דאס איז ריכטיג די סיטואציע וועט מען באקומען ווייניגער גאלד פאר יעדע דאלאר און די ווערט פון די דאלאר איז געפאלן אין מענטש'נס אויגן.
היינט איז מער נישט פאראן קיין גאלד פאר געלט און די פאפירענע געלטער זענען נאר ווערט וויבאלד מענטשן באטראכטן דאס אלס עפעס וואס איז ווערט. מיט דער צייט פארלירט געלט איר חשיבות פונקט ווי יעדע אנדערע זאך אין די וועלט פון וועלכע מען האט אסאך. געלט ווערט גע'האנדעלט דורך מענטשן פונקט ווי סטאקס אויפ'ן סטאק מארקעט און ווען אינוועסטירער באטראכטן דעם אמעריקאנער דאלאר אלס ווייניגער ווערט וועט דער דאלאר פאלן אין ווערט קעגן אנדערע וואלוטע און אמאל גייט עס פארקערט.
איינמאל געלט פארלירט איר ווערט וועט דאס מיינען אז סוחרים וועלן פארלאנגען מער געלט פאר וואס זיי פארקויפן און ארבייטער וועלן דארפן מער באצאלט ווערען.
וויאזוי באקעמפט מען אינפלאציע?
אינטערעסט ראטעס ווערן אין אמעריקע באשטימט דורך די פעדעראלע רעזערוו אין זיי גייען אין רעדלעך. מען נידערט די אינטערעסט ראטעס און ווען דאס ווערט א פראבלעם העכערט מען דאס צוריק און ווען דאס ווערט א פראבלעם נידערט מען צוריק און אזוי גייט עס הין און צוריק צו האלטן די עקאנאמיע סטאביל.
אין אמעריקע'ס יעצטיגער ביישפיל האט די נידעריגע אינטערעסט ראטעס אסאך צוגעהאלפן צו הייבן די אינפלאציע און די פעדעראלע רעזערוו האט שוין מיט עטליכע מאנאטן צוריק אנגעהויבן ארויפציען די אינטערעסט ראטעס צעביסלעך און פלאנט צו גיין ווייטער נאך עטליכע מאל. ווען די עקאנאמיע איז אויף צרות רוקט מען אראפ די אינטערעסט ראטעס ווייל דאס מיינט אז מענטשן האבן נישט קיין געלט און מיט דעם גיט מען זיי א געלעגנהייט צו קויפ'ן הייזער און ארויסנעמען הלוואות צו עפענען ביזנעסער. דאס איז געווען דער פאל נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס ווען די עקאנאמיע האט געליטן א שטארקע נידערלאגע. אבער מיט דעם וואס מען נידערט אראפ די אינטערעסט ראטעס מאכט מען אויטאמאטיש פארלירן די ווערט פון וואלוטע ווייל מיט נידעריגע אינטערעסט ראטעס זענען פאראן ווייניגער מענטשן וואס אינוועסטירן געלט און געלט פארלירט איר ווערט אין די אויגן פון מענטשן. דאס קען אזוי אנגיין א לאנגע צייט ווילאנג עס הייבט אן ווערן א פראבלעם וועלכע איז אנגעקומען דעם פארגאנגענעם יאר און האט דעגרייכט איר קלימאקס מיט די האריקעינס דעם געוועזענעם זומער. יעצט רוקט מען צוריק ארויף די אינטערעסט ראטעס און דאס וועט מאכן מער מענטשן צו באקומען אינטערעסע אין די אמעריקאנער וואלוטע און וועלן דארט אינוועסטירן וואס וועט געבן א ווערט אין די אויגן פון מענטשן. דאס וועט הייבן די וואלוטע קעגן אנדערע וואלוטעס און פרייזן פון אימפארטן וועלן ווערן ביליגער און ווייטער וועלן די פרייזן פאר די קאנסומער ווערן ביליגער און אלעס וועט זיין געהאלפן. דאס וועט פשטות אזוי אנהאלטן ביז עס וועט קומען די נעקסטע רעסעסיע וואס דעמאלט וועט מען מוזן צוריק אראפרוקן די אינטערעסט ראטעס כדי מענטשן זאלן קענען בארגן געלט. עס זענען אויך פאראן אנדערע מער עקסטרעמע וועגן וויאזוי די רעגירונג קען אפהאלטן אינפלאציע דורך קאנטראלירן פרייזן און שניידן פראדקוציע איבער געוויסע זאכן. אבער די סארט מעטאדן נוצט מען נאר אין עמוירדזשענסי פעלער ווען אנדערע זאכן ארבעטן נישט.
סאהא
סאהא - (ראשי תיבות: סאוט פון האוסטאן.) אירע גרעניצען: האוסטאן- צפון. קאנאל - צפון. לאפיאט - מזרח. וואריק - מערב. די הויפט אטראקציע פון געגענט, איז די ארטיסטן זענען פארהאן גלעריעס און אלטמאדישע ארכיטעקטור פון די בנינים, און גאר טייערע געשעפטן.
טשיינעטאון
טשיינע טאון איז א לאנד, און אירע גרעניצען גייען אריין טיעף אינמיטן לאוער איסט סייד מיט לאוער מאנהעטן, זינט די 9/11 אטאקעס האט זיך פאשפארט פארק ראו, וואס דאס איז דער באהעפטונג פון לאוער מאנהעטן צו טשיינע טאון. די כינעזע צייילן זיך דארטן אין די הונדערטע טויזנטער, איבערנעמענדיג אלעס פון די אמאליגע אידן און ספאנישע, אבער היינט צוטאגס טרייבן זיי די ארטיסטן ארויף די ריעל עסטעיט אביסל אפשטענלנדיג זייער וואוקס. אירע גרעניצען: דעלענסי סטריט - צפון. טשעמבערס - דרום. איסט בראדוועי - מזרח. בראדוועי מערב.
קאכן די ביכער
קאכן די ביכער אין א טערמין מיט וועלכע באצייכנט די אומלעגאלע אקטיוויטעט דורך פירמעס וועלכע מאכן פאלשע פינאנציעלע באריכטן אין וועלכע זיי בלאזן אויף די פארדינסטן כדי צו ציען אינוועסטירער אויפ'ן סטאק מארקעט.
דער רעצעפט
רעגולאציעס זענען אמאל געווען גרינגער ווי היינט ווען די פירמעס האבו געמאכט זייערע סטעיטמענטס און געוויסע אינפארמאציע האט מען נישט געדארפט ארויפלייגן. דאס האט גרינגער געמאכט די פירמעס צו מאכן פאלשע השערות און דאס ארויסלייגן צו די פובליק. אין די ביזנעס וועלט האט מען דאס גערופן "אף באלאנס שיעט אקאונטינג". די סארט סטעיטמענטס האבן נישט געמוזט האבן אזויפיל אינפארמאציע און דאס האט גרינגער געמאכט פאר די פירמעס צו באקומען געלט פון בענק פאר פרישע אינוועסטמענטס. די סארט סטעיטמענטס זענען לויט טייל אנאליסטן בעסער ווי די היינטיגע באלאנס סטעיטמענטס אבער וויבאלד אויף יענע וועג האבן די פירמעס געקענט שרייבן פאלשע זאכן האט מען דאס שפעטער פארבאטן. א צווייטע זאך וואס די פירמעס האבן געטאן איז געווען אן אינערליכע ארבעט פון די מענעדזשערס וועלכע האבן שוין געהאט דעגרייכט זייער ציל פאר'ן יאר און האבן גענוצט געלטער וואס איז געווען באשטימט פאר די קומענדיגע יאר צו קויפן נייע סופלייס אדער אינוועסטירן וועלכע האט געמאכט די פארדינסטן אביסל קלענער אבער האט געגעבן א גוטע בליק אויף די פירמע פאר אויסערן אינוועסטירער. געוויסע פירמעס האבן אויך געטוישט די פאקטן פון אויסגאבעס און האבן געלייגט רעגולערע אויסגאבן אלס קאפיטאל אויסגאבן וועלכע מאכט די פירמע אויסזען מער פארשפרייט. טייל פירמעס האבן געמאלדן פארדינסטן אויף לאנגע טערמין קאנטראקטן וועלכע האט זיי געקאסט אסאך געלט און די אויסגאבן וואלטן געברויכט צעטיילט ווערן לויט די אויסגאבן. די פירמעס האבן אבער געוואלט מאכן אויסזען די זאך בעסער האבן זיי דאס ארויפגעלייגט אלס פארדינסטן און האבן נישט אראפגערעכנט די אויסגאבן. אויסער גרויסע ליגענטס האבן די פירמעס גענוצט פאלשע פארדינסטן אויף זאכן וואס זיי האבן פארקויפט און איז צוריקגעשיקט געווארן, זאכן וואס זענען נאך נישט געווען באצאלט, גרעסערע פארדינסט פראצענטן בעפאר זיי זענען באשטעטיגט געווארן, זאכן וואס זענען פארקויפט געווארן פאר דיסקאונט פרייזן, און פראדוקטן וועלכע האט נאך פארלאנגט סערוויס נאכ'ן שיקן און איז נישט אראפגערעכנט געווארן פון די ארגינעלע פרייזן. א טאקטיק וועלכע גאר אסאך פירמעס האבן גענוצט איז געווען אז זיי האבן צוגעלייגט פארזיכערטע פארדינסטן פונעם קומענדיגן קווארטאל אין די סטעיטמענטס פונעם יעצטיגן קווארטאל. אסאך פירמעס האבן אויך גענוצט אוועקגעלייגטע פארדינסטן געלטער (באשטימט פאר אויסגאבן) אלס פארדינסטן. נאך א זאך וואס פירמעס האבן געטאן איז געווען א שווינדל אויף זייער אייגענע שווינדל. גרויסע פירמעס געבן פענסיע פאר זייערע ארבייטער און דאס געזעץ פארלאנגט אז די געלטער דארפן זיין אפגעזונדערט פון די ביזנעס געלטער אין פאל די פירמע גייט ארויס פון ביזנעס זאלן אלע ארבייטער באקומען זייערע פענסיע. רוב פירמעס נעמען די פענסיע געלטער און אינוועסטירן דאס אין די סטאק מארקעט און די פירמע געניסט פון די פארדינסטן. לעגאל מעגן זיי ארויפלייגן די פארדינסטן אויך זייערע סטעימענטס אבער דאס איז נאר געלטער וואס מען האט פארדינט אינעם פארגאנגנהייט. די פירמעס פלעגן ארויפלייגן פארדינסטן וואס די געלטער וועלן מאכן אויך און וויבאלד זיי אליינס האבן געפיטערט די סטאק מארקעט מיט פאלשע אינפארמאציע האבן זיי זיך אליינס גענארט אז די פענסיע געלטער וועלן וואקסן אזויפיל. ווען די מארקעט האט געקראכט האבן זיי פארלוירן די געלטער און די פארדינסטן זענען געווארן א טייל פון די פאלשע אינפארמאציע.
די סארבאנעס אקסלי אקט
אין 02' האט פרעזידענט בוש אונטערגעשריבן די סארבאנעס אקסלי אקט אין געזעץ וועלכע האט געזאלט צוריק איינשטלען אינוועסטארס געטרוי צו די ביזנעסער אויף די סטאק מארקעט דורך אונטערנעמען נייע מעטאדן צו פארמיידן נאכאמאל אזא קאטאסטראפע. דאס געזעץ פארלאנגט אז אלע פובליק פירמעס זאלן מוזן אריינשיקן זייערע סטעיטמענטס צו די סעקיוריטיס ענד עקסטשעינדזש קאמיסיע וואו ער ווערט איבערגעקוקט דורך פעדעראלע אגענטן זיכער צו מאכן אז אלעס קלאפט. עס פארלאנגט אויך אז די פירמעס אויסערן אודיטערס זאלן איבערקוקן און באשטעטיגן די אינפארמאציע און די צוויי גרעסטע אין אמט (דער טשיף עקזעקיוטיוו אפיציר און דער טשיף פינאנציעלע אפיציר) זאלן פערזענליך נעמען פאראנטווארטליכקייט אז וואס זיי שרייבן אונטער איז ריכטיג. מיט די נייע געזעצן און נאך עטליכע רעגולאציעס וואס וואל סטריט אליינס האט געמאכט איז כמעט אוממעגליך א פירמע זאל נאך היינט קענען טאן אזא זאך. די רעגולאציעס פארלאנגן אז די פירמע זאל שטענדיג ארויסגעבן געוויסע אינפארמאציע וועלכע די אינוועסטארס דארפן האבן צו וויסן אויב עס לוינט זיך צו אינוועסטירן. אלעס ווערט איבערגעקוקט דורך ספעציעלע קאמיסיעס און אויף דערווייל איז טאקע נישט געווען קיין פרישע פראבלעמען.
ביישפיל נומער איינס: ענראן
ענראן איז געווען אמעריקעס זיבעטע גרעסטע פירמע וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין 985' ווען צוויי ענערגיע פירמעס האבן זיך פאראייניגט. די פירמע איז געגאנגן ווייטער ווי ענערגיע און געגעבן אסאך סערוויסעס פון וועלכע זי האט געמאכט אוצרות מיט געלט. צווישן די יארן 96' און 01' איז זי באצייכענט געווארן אלס אמעריקעס געלונגענסטע פירמעס 6 יאר נאכאנאנד. אין די אויספארשונג איז מען דערגאנגן אז ענראן האט שוין אנגעהויבן אירע שווינדלערייען אין 92' דורך אריינשטעלן אירע צוקונפטיגע פארדינסטן געבויט אויף לאנגע טערמינען קאנטראקטן וועלכע די פירמע האט געמאכט מיט קלענערע פירמעס. מיט דעם חשבון האט ענראן פארדינט אסאך געלט אויף די סטאק מארקעט אבער האט געצאלט ווייניג שטייערן ווייל אירע פארדינסטן זענען געווען פיל ווייניגער וויפיל זי האט געזאגט זי האט געמאכט. די ענראן חברה האבן באהאלטן זייערע חובות אפילו ווען זיי זענען שוין געווען אויף צרות און האבן געגרינדעט א ספעציעלע אפטיילונג וועלכע זאל זיך אפגעבן מיט שווינדל. ווען זיי האבן פארלוירן אין איין פעלד האבן זיי דאס באהאלטן און נאר אויפגעדעקט וואס זיי האבן פארדינט אין אן אנדערע פעלד. אזוי איז עס געגאנגן אהין און צוריק ביז עס האט געקראכט. ווען מען האט אנגעהויבן די אויספארשונג האבן די פעדעראלע אגענטן נישט געוואוסט וואס איז לעגאל און וואס איז אומלעגאל. די שווינדלערייען זענען געווען אויסגערעכנט געוואלדיג און עס האט זייער לאנג גענומען ביז מען האט געקענט באקומען א בילד וואס די פירמע האט געטאן. די ערשטע סיגנאלן וועגן א פראבלעם איז געקומען נאך אין אוגוסט 01' ווען ענראנ'ס פרעזידענט, דזשעף סקילינג, האט פלוצלינג רעזיגנירט. ענראן האט אויפגענומען א נייעם פרעזידענט, קען לעי, וועלכער האט באלד באקומען אינערליכע אינפארמאציע אז סקילינג האט רעזיגנירט וועגן אקאונטינג שווינדלערייען. נאך אינעם זעלבן מאנאט האט א פיפיגער בראוקער געשיקט אן מעסעדזש צו זיינע קליענטן זיי זאלן פארקויפן ענראן סטאקס ווייל ער ווייסט אז עס זענען פאראן פראבלעמען. עס האט נישט גענומען לאנג און ענראן'ס סטאק פרייז איז געפאלן פון 86$ צו 30 צענט. ענדע יאר האט מען אנגעהויבן די אויספארשונג און ענראן האט באנקראטירט א קורצע צייט דערויף. דער ערשטער אנגעקלאגט צו ווערן איז געווען דער טשיף פינאנציעלער אפיציר, ענדרו פעסטאו, וועלכער איז געווען דער מייסטער שווינדלער. ער האט באקומען 10 יאר טורמע און האט געדארפט צאלן 23.8 מיליאן דאלאר שטראף. ביידע פרעזידענטס, סקילינג און לעי, זענען באשולדיגט געווארן דעם פארגאנגענעם יאר אבער זייער אורטייל וועט ערשט קומען קומענדיגן יאנואר. נאך אסאך אנדערע ווארט טורמע שטראפן און אויך אסאך אנדערע פירמעס און בענק האבן געמוזט באצאלן געלטליכע שטראפן פאר'ן מיטשפילן מיט ענראן.
ביישפיל נומער צוויי: ווארלדקאם
ווארלדקאם איז געגרינדעט געווארן דורך ערני עבערס אין די פריע 90'גער יארן ווען עבערס האט אפגעקויפט עטליכע לאנג דיסטענס פירמעס. צווישן די יארן 95' און 00' האט ווארלדקאם אפגעקויפט 60 לאנג דיסטענס פירמעס, אריינגערעכנט עם-סי-איי פאר די סומע פון 37 ביליאן דאלאר. ווארלדקאם האט איבערגענומען דאס לאנדס אינטערנעט טראפיק און האלב פון אלע אי-מעילס ארום די וועלט זענען אדורכגעגאנגן ווארלדקאם'ס סערוויסעס. די פירמע איז פאר עטליכע יאר געווען אמעריקע'ס צווייטע גרעסטע לאנג דיסטענס פירמע. אין 99' האט ווארלדקאם געהאט א שוואכע יאר (קעגן אנדערע גוטע יארן) און האט מורא געהאט אז אינוועסטארס וועלן פארקויפן זייערע שעירס. די פירמע האט גענומען רעזערוו געלטער (לייביליטיס און אנדערע געלטער) און דאס געלייגט אלס פארדינסטן. דער שווינדל איז געווען 2.8 ביליאן דאלאר מער וויפיל זי האט טאקע פארדינט. עבערס איז אבער נאך אלץ נישט געווען צופרידן און א יאר דערויף האט ער געלייגט אלע אפעראציע אויסגאבן אלס לאנגע טערמין אויסגאבעס מיט פארזיכערטע פארדינסטן וואס האט געגעבן זיין פירמע נאך 3.8 ביליאן דאלאר פארדינסטן. די פירמע האט אויך געהאט געמאלדן אז זי האט אינוועסטירט 500 מיליאן דאלאר פאר קאמפיוטערס אבער די דאקומענטן צו בארעכטיגן די קלאגע איז קיינמאל נישט געפינען געווארן. אין דער זעלבער צייט וואס ווארלדקאם האט אנגעבליך פארדינט ביליאנען דאלארן האט עי-טי-ענד-טי געהאט שוואכע צייטן און דאס האט אלאמירט די סעקיוריטי עקסטשעינדזש קאמיסיע וועלכע האט באלד אונטערגענומען אן אויספארשונג. עס איז געגאנגן שנעל און די אקאונטענטס האבן באלד מודה געווען וואס זיי האבן געטאן און ביז עטליכע וואכן איז אלעס געווען פאראיבער און ווארלדקאם האט פארמאכט אירע טירן. ווארלקאם איז דערנאך צוריק געווארן עם-סי-איי און עבערס און זיין טשיף פינאנציעלער אפיציר, סקאט סוליווען, זענען אנגעקלאגט געווארן אין געריכט. עבערס האט באקומען 25 יאר טורמע און סוליווען האט זיך ארויסגעדרייעט מיט 5 יאר טורמע נאכ'ן ארויסגעבן ווערטפולע אינפארמאציע קעגן עבערס.
ביישפיל נומער דריי: טייקא
טייקא איז געווען א ריזיגע עלעקטריק סופליי פירמע וועלכע האט געטאן ביזנעס אין 100 לענדער ארום די וועלט. די פירמע האט אפגעקויפט 40 אנדערע פירמעס און איז געווארן די וועלט'ס גרעסטע פראדוצירער פון עלעקטראנישע קאמפאנענטן, טעלעקאמיוניקאציע סיסטעמען, פייער באשיצונג סיסטעמען, עלעקטראנישע וואלווס, און איינע פון די גרעסטע אין מעדיקל סופלייס. ווי עס האט זיך ארויסגעשטעלט האט טייקא נישט געטאן קיין סיסטעמאטישע שווינדלערייען אזויווי אנדערע פירמעס וועלכע זענען אונטערגעגאנגן אין יענע צייט. מען האט געפינען אסאך אקאונטינג טעותים אבער נאך אלץ האט מען נישט פארדעכטיגט אז איינער האט דאס געטאן במזיד. עס האט זיך אבער ארויסגעשטעלט אז די עקזעקיוטיווע אייגעשטעלטע האבן געמאכט א לעבן מיט די געלט פון די פירמע און האבן געבארגט און גענומען געלטער אן פרעגן. זיי האבן אויך פארקויפט סטאקס אן מעלדן פון פאראויס פאר קיינעם וועלכע איז אומלעגאל. די סעקיוריטי עקסטשעינדזש קאמיסיע האט אונטערגענומען אן אויספארשונג נאך אין אנפאנג 99' ווען זי האט אנטדעקט אז חשבונות שטימען נישט. צעביסלעך האט מען אויפגעדעקט אלעס וואס די עקזעקיוטיוון האבן געטאן מיט די פירמע'ס געלט אויפ'ן חשבון פון די אינוועסטארס. דריי עקזעקיוטיוון זענען אנגעקלאגט געווארן: דער פרעזידענט, דעניס קאסלאוסקי, דער טשיף פינאנציעלער אפיציר, מארק שוואורטס, און דער גענעראלע קאונסיל, מארק בעלניק. זייערע אורטיילן זענען ערווארטעט אין די קומענדיגע מאנאטן. טייקא האט איבערגעלעבט איר סטאק מארקעט טראסק און האט אויפגענומען נייע עקזעקיוטיוון און די פירמע איז געבליבן שטארק ביז'ן היינטיגן טאג.
קאַטעגאָריע:פינאנץ קאַטעגאָריע:עקאנאמיע
פלארידע
קליין|250px|
פלארידע איז איינע פון די 50 שטאַטן פון אמעריקע, זי ליגט אויפן דרום-מזרח טייל פונעם לאנד. און ווערט אנגערופן דער גן עדן פון אמעריקע.
פלארידע איז די דריט גערעסטע שטאט אין באפעלקערונג
די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 21,538,187
פלארידע איז צוטיילט און פיר הויפט טיילן:
קליין|250px|וואלן באאמטע זיפן דורך מיליאנען וואל צעטלעך אין פלארידע מיט גרויס פארזיכטיגקייט. פלארידע איז ברייט באקאנט געווארן בעת די 2001 פרעזידענט וואלן צווישן דעם דעמאלטסדיגן טעקסעס גובערנאטאר דשארדש דאבעליו בוש און דעם ארויסגייענדיגן וויצע פרעזידענט על גאור, וואס די אנטשיידונג פון די וואלן איבערן לאנד האט זיך געוואנדן אין דעם אויסערגעווענליכן נאנטן פארמעסט אין פלארידע. די אויסגאנג פון די פארמעסט האט זיך געצויגן וואכן לאנג איבער די ציילונגען און איבער ציילונגען פון די פלארידע שטימען.
פאר פרומע אידן איז באקאנט די געגנטן מיאמי און מיאמי ביטש, וואס מען קומט אהין פאר אפרו און עלטערע מענשטן באזעצן זיך אויסצולעבן זייער יארן במנוחה. עס איז נעבן וואסער און דער קלימאט איז געוואלדיג הייס גרינג און געזונט.
אויך איז דער געגנט ארלענדא באקאנט, ווי פרומע פארפעלקער פארן אהין שטראוואנצן.
פלארידע ווערט אסאך געשלאגן פון שעדליכע שטורעם ווינטן, "הוראגאנען", ספעציעל די דרום-מערב טייל וואס בארטנט זיך מיט די ווארעמע וואסערן פון גאלף אוו מעקסיקא.
עקאנאמיע
די הויפט עקאנאמיע פון פלארידע איז טוריזם. אנדערע אינדוסטריעס זענען ציטרוס פרוכט און אויסגראבן פאספאטן.
*
אטאווא
קאַטעגאָריע:שטעט אין קאנאדע
הימן
נאָמען פֿון אַ חכם, אין צײַטן פֿון תנ"ך, דערמאָנט אין מלכים א’ ה’: אין תהלים פ”ח געפֿינען מיר „הימן האזרחי“.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאַטעגאָריע:חכמים
איסט וויליזש
איסט וויליזש איז דער רעסטאראנען און ארטיסטן געגנט פון ניו יארק סיטי. אירע גרענעצן זענען פון 14טער גאס - צפון. האוסטן - דרום. און 3טע עוועניו גרינוויטש וויליזש - מערב. איסט ריווער - מזרח.
כשר עסן אין איסט וויליזש
קאַטעגאָריע:געגנטן
יום העצמאות
קליין| מגדלי העזריאלי יום העצמאות תל אביב ממוזער| יום העצמאות 2020 ירושלים left|thumb|300px|ה' אייר פלאטערט פאן העכער די בנין הישיבה פאנאוויזעש ישיבה בני ברק קליין| ירושלים אויף יום העצמאות, פלאַגס זענען געהאנגען אויף די פֿענצטער פון הייזער 250px|קליין| הכרזת העצמאות מפי דוד בן גוריון ראש הממשלה הראשון של מדינת ישראל
יום העצמאות (יידיש: זעלבשטענדיקייט טאג) איז דער יארטאג פון ישראלס אומאפהענגיקייט. דער טאג איז א פייערטאג וואס ווערט געפייערט יערליך ה' אייר צום אנדענק פון דעם זעלבטשטענדיגקייט פונעם לאנד אין יאר ה'תש"ח.
שטעלונג
לויטן באפעל פונעם פאנאוועזשער רב, הרב יוסף שלמה כהנעמאן, ווערט אויפגעהאנגען א ישראלדיגע פאן אויף דער פאנאוועזשער ישיבה אום יום העצמאות.
קאַטעגאָריע:ציוניזם קאַטעגאָריע:ימים טובים
שאנק
געוויינטלעך האט א שאנק א טיר (אדער עטליכע טיר), אפשר מיט א שלאס. ס'קען אויך האבן שיפלאדן.
ווען איינער האט א סאך ספרים קען ער האלטן זיי אין א ספרים-שאנק. קליידער האלט מען אין א קליידערשאנק.
גראמאטיק
קאַטעגאָריע:מעבל
רעליגיע
רעליגיע איז אן ארגאניזירטער גלויבונג פון א גרופע מענטשן וואס גלויבן אין גייסטלעכע באגריפן, ווי אין גאט, תחיית המתים, עולם הבא, מלאכים און עולמות עליונים, און דאס אז די גייסטליכער באגריף קען רעדן צו מענטשן א.א.וו.
אין דעמאקראטישע מדינות האט יעדער בירגער אַ רעכט צו זיך באלאנגען צו א סײַ װאָסערע רעליגיע אדער זיין פֿרײַ פון רעליגיע. דאס ווערט גערעכנט איינעם פון די גרונטיקע מענטשן רעכט. אבער אין טייל לענדער מוז מען האלטן די אפיציעלע רעליגיע און נישט קיין אנדערע.
אנדערע האלטן אז אין דער היינטיקער וועלט זענען פאראן בערך צען טויזנט פארשידענע רעליגיעס (וואס רוב פון זיי האבן זיך אנטוויקלט אין די לעצטע צוויי הונדערט יאר) און זיי האבן אומגעפער פינף מיליארד אנהענגער. די גרעסטע רעליגיעס זענען קריסטנטום מיט 2.1 מיליארד אנהענגער, איסלאם מיט 1.5 מיליארד אנהענגער, און הינדואיזם מיט א ביסל מער ווי א מיליארד אנהענגער. כאטש יעדע רעליגיע האלט פון אנדערע פרינציפן פון אמונה און אויפפירן, און זענען ריוואלן איינס מיט אנאנד, וואס זיי האבן געמיינזאם איז מער ווי וואס צעשיידט זיי.
א ליסטע פון רעליגיעס:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טעאלאגיע *
יוכבד
קליין| יוכבד אם [[משה רבינו אהרן הכהן ומרים הנביאה, צייכונג אלכסנדר אלכסיי טיראנוב 1842]] יוכבד איז געווען די טאכטער פון יעקב אבינו'ס דריטער זון, לוי.
איר מאן איז געווען עמרם. זיי האבן געהאט דריי קינדער: מרים, אהרן און משה.
חז"ל זאגן אז יוכבד איז געבוירן ווען יעקב מיט זיינע זין זענען אריינגעקומען אין מצרים, קומט אויס אז זי איז געווען 130 יאר אלט ווען משה איז געבוירן.
די גמרא אין מסכת סוטה ברענגט אז יוכבד איז געווען שפרה, איינע פון די אקושערקעס דערמאנט אין פרשת שמות.
לויטן מסורת ליגט יוכבד אין טבריה.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
וועסט וויליזש
וועסט וויליזש - איז דער פארדרייטע געגנענט מיט קליינע געסעלעך וואס מ'ווערט פארלוירן, העכער די וויליזש, אירע גרעניצען: 14 סטרייט - צפון. האוסטען - דרום. 6'ט עוועניו (וויליזש) - מזרח. האדסן - מערב.
קאטעגאריע:געגנטן
ערלה
ערלה איז א באגריף אין דער תורה. די ערשטע דריי יאָר נאך וואס א בוים פלאנצט ארויס, איז אירע פירות ערלה און מען דארף זיי אוועק ווארפן, מען טאר זיי נישט עסן אדער האבן הנאה דערפון. אין דעם פערטן יאר זיינען די פירות הייליג און מען מעג זיי עסן נאר אין ירושלים. פון דעם 5טן יאר מעג מען עסן פון איר פריי.
דאס דריטע יאר פון ערלה ענדיגט זיך אום ט"ו בשבט פון דעם פֿערטן יאָר.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לאנדווירטשאפט קאַטעגאָריע:מצוות התלויות בארץ
אוגרע
left|thumb|250px|אוגרע אוגרע – די, –ס אדער ווענגער (פֿון סלאַװישע שפראַך). פֿיש װאָס איז ענלעך צו אַ שלאַנג, אָן שופן און אָן פֿלוספֿעדערן, מיט גליטשיקער הױט. זי וואקסט געווינטלעך ביז 60-80 ס"מ, אמאל א מעטער לאנג. [טרייף].Anguilla anguilla.
קאַטעגאָריע:פיש
באבע יוטל
באבע יוטל איז די באקאנטע באבע פון די פארצווייגטע משפחות; פריינד, יאקאבאוויטש, גליק, לעפקאוויטש, וואס זענען היינט א גרויס חלק פון סאטמאר.
אויף די לעצטע משפחה לעפקאוויטש איז דא א קאטראווערסיע אויף זייערע יחוס, אנדערע ווילען טענה'ן אז זיי זענען ממזרים, ווייל די באבע איז געווען שוואנגערדיק ווען דער מאן ר' יושע פריינד איז געווען אוועק אויף ביזנעס. רוב וועלט האט אנגענומען, און אזוי אויך די פוסקים, אז זי איז געגאנגען איהם טרעפען אין מיט'ן וועג און פון דעם איז זי געווארען טראגעדיג, און קיין שאלה איז נישט פארהאנען. דער תשובות דברי יואל שרייבט אויך אז אלע גדולי ישראל האבען משדך געווען מיט זיי. אנדערע פאנטאזירער ווילען טענה'ן אז זי איז נישט געווען שוואנגערדיק פון א מענטש נאר איידער א שד וואס מאכט זיי אויס ממזרים.
דער מחנה חיים (חלק ג' או"ח סימן נ"ה, דף צ.) האט א תשובה ווי ער איז מתיר אן אנדערע משפחה לבוא בקהל ה'. אויך סאטמארער רב פלעגט מתיר זיין זיינע חסידים חתונה צו האבן מיט דער לעפקאוויטש משפחה.
די לעפקאוויטש משפחה זענען פון אייביג אן געווען א באקאנטע פאמיליע ביזן היינטיגן טאג און פארנעמען בכבוד'יגע פירערשאפט פאסטענעס און מלכות סאטמאר (ר' לייביש ובנו ר' אברהם,) ביי די זאליס (ר' וואלף און זיין שוואגער ר' אברהם ברוך גאדינגער, און ביי די ארונים (ר' יודל ובנו ר' עוזיאל לעפקאוויטש פון וויליאמסבורג ועוד.), תולדות אהרן, משמרת הצניעות (הרב ישכר לעפאקאוויטש פון בארא פארק.) און ביי נטורי קרתא, (ר' חיים שלום לעפקאוויטש פון מאנסי.) און נאך אסאך מוסדות און קהילות פון יוצאי אונגערן.
קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס
ג'רכ"ב
קאַטעגאָריע:יידישע יארן
ג'רמ"ד
קאַטעגאָריע:יידישע יארן
אדלערפיש
left|thumb|250px|אַן אָדלערפֿיש Sciaena aquila
קאַטעגאָריע:פיש
חומש
(אַרױסגערעדט: כוּמעש) מיט נאָמען חומש (פֿון װאָרט „חוֹמֶש“, א פֿינפטל) רופֿן מיר אָן די 5 ספֿרים פֿון דער תּוֹרה: בּרֵאשׁית, שׁמוֹת, ויִקרָא, בּמדבּר, דבָֿרים, װעלכע זענען געשריבן געװאָרן דורך משה רבנו.
לינקס
קאַטעגאָריע:חומש קאַטעגאָריע:תורה
אירלאנד
‫ אירלאַנד איז אַ לאַנד אין אײראָפּע. זײַן הױפּטשטאָט איז דובלין. אירלאַנד אקופירט רוב פֿון דעם אירלאנד אינזל.
אין 1948 איז אירלאַנד געווארן אַ רעפּובליק און עס האָט פֿארלאזט דער בריטישער קאמאנוועלט.
קולטור
די צוויי מערסטע געשפילטע ספארטן אין אירלאנד זענען האָרלינג און איריש פֿוטבאָל.
קאַטעגאָריע:אירלאנד
מיעט פעקינג דיסטריקט
מיעט פעקינג דיסטריקט, אלטע היסטארישע געגענט וואס מ'האט געקויפט פלייש און איז היינט גאווארן טראנספארמירט צו א טייערער שאפינג און גאלעריע'ס מיט נייט קלוב'ס געגענט. אירע גרעניצען: 14 סטריט (טשעלסי) - צפון. וועסט וויליזש - דרום מיט מזרח. און די האדסאן - מערב.
קאטעגאריע:מאנהעטן
שיבת ציון
שיבת ציון איז די אומקערונג פון די אידן פון בבל צוריק קיין ארץ ישראל אין יאר ג'רכ"ב נאך 48 יאר וואס זיי זיינען אין גלות בבל געווען, נאך וואס כורש דער קעניג פון בבל האט דאס באשטעטיגט.
אין יאר ג'רמ"ד (22 יאר ארום) האבן די אידן געהענדיגט בויען דער צווייטער בית המקדש (בית שני). די סיבה וואס האט געדויערט אזוי לאנג ביז מען האט געבויעט דער בית המקדש איז צוליב די קריג מיט די שוימרוינער וואס האבן געוואלט אויך נעמען א טייל מיט די אידן צו בויען דער בית המקדש, אבער די אידן האבן נישט געוואלט זיי משתף זיין ווייל זיי האבן געהאלטן אז די שוימרוינער זיינען נישט קיין אידן. (זעט: שומרון).
ליינט נאך
קאַטעגאָריע:מלכות יהודה
וויקיביבליאטעק
קליין|200px|וויקיביביאלאטעק לאגא וויקיביבליאטעק (Wikisource) איז א וויקי פראיעקט אויך פון וויקימעדיע צו זאמלען פרייערהייט אלע טעקסטן פון יידיש-שפראכיגע ביכער וואס איז נאר סיי ווען אמאל ארויס אויף דער וועלט און אויף דער אינטערנעט. אזוי ארום צאמצושטעלן א פרייע ווירטואלע ביבליאטעק פאר יעדן אפן צו ליינען און שרייבן (פארשטייט זיך אז דאס מוז קודם ווערן באפרייט פון די מחברים).
היסטאריע
די פילשפראכיגע אויסגאבע פון וויקיביבליאטעק האט אנגעהויבן דעם 6טן דעצעמבער 2003.
לשון קודש וויקי ביבליאטעק
קאַטעגאָריע:וויקימעדיע פראיעקטן קאַטעגאָריע:ביבליאטעקן
גרינוויטש וויליזש
גרינוויטש וויליזש - (דער קרי איז גרעניטש וויליזש). ווערט אויך גערופן די וויליזש. דאס איז א רעזידעשאל באוואונטער געגענט וואס אנהאלט אין זיך ניו יארק אוניווערסיטעט (NYU) און דאס האט איר פארוואנדעלט אלס אן אטראקציע פאר אינגע אדוואנטוריסטן פון די סטודענטן און פראפעסערן וואס האבן איר געמאכט אלס בוהמיען פונקט פון די גאנצע וועלט בעיקר אין די 60ער יארן. היינט האט זיך דער נאכט הולטייען און ארטיסטן לעבן אריבער פארשפרייט ארויס פון אירע גרעניצען מער אויף איסט וויליזש, און וועסט וויליזש, מעיט פעקינג דיסטריקט, טשעלסי און סאהא, לאוער איסט סייד ביז אריבער קיין וויליאמסבורג. אירע גרעניצען: טשעלסי ביי 14 - צפון. האוסטען - דרום. איסט וויליזש בייד דריטע עוועניו. - צפון.
פאקשיווניץ
היינט איז דאס שטעטל אין צויזמיר פראווינץ. שווענטאקזשיסק גובערניע. אין 2004 איז די אלגעמיינע באפעלקערונג געווען 2546.
50.58333°N, 21.58333°W
רעפערענץ
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
מסורה
Texte massorétique Texto Massorético
ליגן
א ליגן אדער ליגנט איז דער פארקערטע פון אמת.
פאלטשקייט איז דער פארדרייאונג פון די אמת וואס קומט ארגינעל פון די אומוויליגקייט פון איין פארטיי שלום צו מאכן מיטן אמתן פאקט און דאס טוט זיך אנזאמלן צו שעדיגן די אינטערעסן פון דער אנדערער פארטיי.
לויט דער תורה, איז פארבאטן רעדן ליגנט.
הסתדרות הרבנים
הסתדרות הרבנים (RCA) איז דער רבני'שער קערפערשאפט וואס גלידערט איין די אמעריקאנער רבנים פון די מאדערנע ארטאקסישע קרייזן. זיי געהערן זיך אן צו די מזרחי קרייזן. דאס הסתדרות איז געגרינדער געווארן אין תרפ"ג. דער היינטיקער דירעקטאר איז הרב הערינג.
קאַטעגאָריע:רבנישע ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
יוסף אפאטאשו
אפאטאשו, יוסף
אפער איסט סייד
אפער איסט סייד (אויבערשטע מזרח זייט), עס איז א פרייע שטארק ליבעראלע אידישע רייכע געגנט אין ניו יארק סיטי. עס איז די רייכסטע געגענט אין גאנץ אמעריקע. - עס געפינען זיך דארטן די גרויסע שפיטעלער פון לענאקס היל, פרעסבייטעריען מעמאריעל און קאנארגי האל.
טשעלסי
טשעלסי. - דאס איז די הויפט געי דיסטריקט, עס געפינען זיך דארטן אסאך קלובן און רעסטוראנטן, און לעצטענס ארט גאלעריע'ס וואס קומען אהער פון סאהא צוליב ביליגיר ריל עסטעיט. אויך איז דארטן דא שאפינג צענטערן, ווי אדארמא און טריי סטעיט פאטא און נאך. אירע גרעניצען זענען מידטאון 30'גער גאסן פון צפון. ביז גרינוויטש וויליזש ביי 14'נטער גאס. און מיעט פעקינג דיסטריקט - מערב. און בראדוועי גאס - מזרח.
אינדיע
‫
‫אינדיִע, אפיציעל די רעפובליק פון אינדיע (, בהאַראַט גאַנראַדזשיאַ), איז אַ לאַנד אין דרום אַזיע. איר הױפּטשטאָט איז ניו דעלהי. זי איז דאס זיבעטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט לויט שטח, און זי האט די צווייטע גרעסטע באפעלקערונג, ציילנדיג מער ווי א ביליאן מענטשן וואס רעדן איבער הונדערט פארשידענע שפּראכן. זי איז די גרעסטע דעמאקראטיע אין דער וועלט.
אינדיע גרענעצט פאקיסטאן צו מערב, כינע, נעפאל און בהוטאן צו צפון־מזרח, מיאנמאר און באנגלאדעש צו מזרח, און דער בוכטע פון בענגאל צו דרום־מזרח, דעם אינדישן אקעאן צו דרום און דעם אראבישן ים צו דרום־מערב.
פיר וועלט רעליגיעס—הינדואיזם, בודהיזם, דזשייניזם און סיקהיזם—שטאמען פון דאנעט; יידישקייט, זאראאסטריזם, קריסטנטום און איסלאם זענען אהער געקומען אין די לעצטע צוויי טויזנט יאר. אינדיע איז געווארן זעלבשטענדיק פון דעם פאראייניגטע קעניגרייך אום 1947, דאן האט די קאמיסיע פארמירט אויך דאס לאנד פאקיסטאן פאר די מוסולמענער. 80 פראצענט אינדישע איינוואוינער זענען פון די הינדואישער רעליגיע.
איר אפיציעלע שפראך איז ענגליש, ווייל עס ווערן גערעדט ארום פיר הונדערט שפראכן אין אינדיע, האט מען אדאפטירט ענגליש, אלס די אפציעלע שפראך, וואס ווערט גערעדט אין פארלאמענט, היינט רעדן עס רוב מענטשן ווי א צווייטע אקצענט. דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון אינדיע איז געווען דזשאווארהארלאל נעהרו, פון 1947 ביז 1964.
די אינדישע עקאנאמיע איז די דריטע גרעסטע אין דער וועלט.
אינדיע איז א פעדעראלע קאנסטיטוציאנעלע רעפובליק, רעגירט דורך א פארלאמענטארער סיסטעם, מיט 29 שטאטן און 7 פארבאנד טעריטאריעס.
אינדיע איז א גרינדער מיטגליד פון דער וועלט האנדל ארגאניזאציע, און האט אונטערגעשריבן דעם קיאטא פראטאקאל.
עטימאלאגיע
דער נאמען אינדיע איז גענומען פון אינדוס, וואס שטאמט פונעם אלטן פערסישן ווארט הינדוש, א ווארט וואס נעמט זיך פונעם סאנסקריט ווארט סינדהו.
געאגראפיע
אינדיע איז דאס זיבעטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט; זי באדעקט דעם גרעסטן טייל פונעם אינדישן אונטער־קאנטינענט. די לענדער וואס גרענעצן אינדיע זענען פאקיסטאן, באנגלאדעש, מיאנמאר, כינע, בהוטאן און נעפאל, און אויך דאס אינזל־לאנד שרי לאַנקאַ.
אינדיע איז א האלבאינזל, ארומגענוען מיט ימען אין מזרח (די בוכטע פון בענגאל), דרום (דער אינדישער אקעאן) און מערב (דער אראבישער ים). אין צפון זייט פון אינדיע געפינען זי די הימאלייע (וואס האט די העכסטע בערג אין דער וועלט) און אנדערע בארגקייטן.
אינדיע האט 7,517 ק"מ פון בארטן; 5,423 ק"מ געהערן צום אינדישן האלבאינזל און די אנדערע 2,094 ק"מ געהערן צו די אנדאמאן, ניקאבאר און לאקשאדוויפ אינזל־קייטן.
היסטאריע
אינדיעס היסטאריע גייט צוריק יארן לאנג. די אינדיאנע פירערשאפט האט כסדר געטוישט הענט ביי לאקאלע מאנארכיעס און הערשער, אינדיע האט א רייכע און קאלירפולע היסטאריע. צוויי אוראלטע שפראכן, סאנסקריט און טאמיל, שטאמען פון אינדיע.
קליין|200px|שטח פון דער מאוריער אימפעריע. אין העל בלוי ווערט געוויזן די אימפעריע, אין טונקל בלוי די געגנטן וואס האבן געשאפן מיט איר א בונד אין יאר 321 פאר דער ציווילער רעכענונג האט דער ערשטער מאוריער קייסער, טשאנדראגופטא געגרינדעט די מאוריער דינאסטיע מיטן הילף פון טשאנאקיע. דער מערסטער טייל פונעם אונטער־קאנטינענט איז געווארן פאראייניקט צום ערשטן מאל אונטער איין הערשאפט. די אימפעריע האט זיך פארברייטערט נאך ווען די גריכן און פערסן האבן צוריקגעצויגן פונעם ראיאן.
טשאנדראגופטאס זון, בינדוסארא, האט ווייטער פארברייטערט די אימפעריע כמעט צו גאנץ היינטיקער אינדיע.
אין 300 פאר דער ציווילער רעכענונג האט דער מאורישער קייסער אשאקא אויפגעשטעלט אן אימפעריע וואס האט געהערשט איבער כמעט דעם גאנצן שטח פון היינטיקער אינדיע, און האט פארשפרייט בודהיזם איבער דער אימפעריע.
פון 1526 האט די מוגהאל אימפעריע געהערשט איבער אינדיע. אין די 1600ער יארן האבן אייראפעישע לענדער אנגעהויבן אינוואדירן אינדיע. אין 1856 האט די בריטישע אימפעריע געהערשט איבער דעם גרעסטן טייל פון אינדיע.
די אייראפעישע אנטדעקונג פון די נייע מאַרשרוט צו אינדיע דורך וואשקו דא גאמא אין 1498 האט געפירט צו די אָנהייב פון אייראפעישער קאלאניאליזאציע פון אינדיע.
אין 1858 למספרם האט די בריטישע אימפעריע איבערגענומען די פירערשאפט אין אינדיע מיט געוואלד אלץ נאך א רינגל אין די מאדערענע פיודעליזם באקאנט אלץ קאלאניאליזם, ענגלאנד האט זיך אריינגעריקט אין שוואכע לענדער און זיי באראבעוועט די נאטורליכע אוצרות און פארשקלאפט די לאקאלע באפעלקערונג און געלייגט אויף זיי ביטערע שטייערן, אפגערעדט פון דעם אז די לאקאלס האבן נישט געהאט דאס מינדעסטע רעכט זיך אליינס צו גאווערנערן.
די ענגלישע אקופאציעס איז נישט געווען בלויז ווייסע קאלער גניבה'ס, די ענגלענדער האבן געמארדעוועט און מיט געוואלד אינטערדריקט יעדע מינדעסטע קעגנערשאפט, היסטאריקער האבן א חשבון פון 35 מיליאן מענטשן וועמען די ענגלענדער האבן געהארגעט במשך די עפאכע ווען זיי האבן מיט געוואלד רעגירט איבער אינדיע, עקסטער איז דא א חשבון פון 45 טריליאן דאללער וואס ענגלאנד האט בא'גזל'ט פון אינדיע במשך די יארן וואס זי האט איר אקופירט. אין די פריע 1600 יארן האט זיך פארמירט די ענגלישע איסט אינדיע קאמפאני וועלכע איז די מאכטפולסטע קאמפעני וואס איז נאר געווען אין היסטאריע, זי האט ציביסלעך אויסגעקויפט שטחים אויף שטחים פון אינדיע ביז אין יאר 1858 ווען ענגלאנד האט מיט געוואלד אפיציעל איבערגענומען אינדיע פאר א צירקע פון כמעט 100 יאר ביז 1947 ווען ענגלאנד האט "געגעבן" זעלבסטשטענדיגקייט פאר אינדיע.
אין 1869 למספרם איז געבוירן דער אינדיאנער העלד מאהאטמא גאנדהי, ער האט שטודירט געזעץ אין לאנדאן, ענגלאנד און איז שפעטער געווארן דער פרייהייטס אקטיוויסט וועלכע האט געפירט צו די זעלבסטשטענדיגקייט פון אינדיע.
דעמאגראפיק
קליין|alt=מאפע פון אינדיע. הויך־באפעלקערונג געדעכטקייט געגנטן (above 1000 persons per square kilometre) centre on Kolkata along with other parts of the Ganges River Basin, Mumbai, Bangalore, the south-west coast, and the Lakshadweep Islands. Low density areas (below 100) include the western desert, eastern Kashmir, and the eastern frontier.|א באפעלקערונג געדכטקייט און [[אינדישע באנען פארבינדונגקייט מאפע. דער גאנץ געדעכט באוואוינטער אינדא-גאנגעס פלוין פירט די געוואוקס אין אינדיעס באפעלקערונג.]]
אינדיע איז דאס צווייטע מערסט באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט, מיט א באפעלקערונג 1,210,193,422 באוואוינער, לויטן באריכט פונעם 2011 פראוויזארישן צענזוס,. איר באפעלקערונג איז געוואקסן מיט 1.76% א יאר אין די יארן 2001–2011, אראפ פון 2.13% א יאר אינעם פריערדיקן יארצענדלינג (1991–2001). דאס מענטשן מין־פארהעלטעניש, לויטן 2011 צענזוס, איז 940 נקיבות צו א 1,000 זכרים. די מעדיאן עלטער איז געווען 24.9 אינעם 2001 צענזוס. דער ערשטער צענזוס אין דער נאך־קאלאנישער תקופה, געפירט אין 1951, האט געציילט 361.1 מיליאן מענטשן. מעדיצינישע אנטווירלונגען פון די לעצטע 50 יאר ווי אויך פארגרעסערטע לאנדווירטשאפט פראדוקטיוויטעט צוגעברענגט דורך דער "גרינער רעוואלוציע" האבן גורם געווען א גיכע וואוקס אין אינדיעס באפעלקערונג. דאך האט אינדיע עטלעכע פאלקסגעזונט ארויסרופן. לויט דער וועלט רפואה ארגאניזאציע, שטארבן 900,000 אינדיער יעדע יאר פון טרינקען קאנטאמירט וואסער אדער אטעמען פארפעסטיקטע לופט. עס זענען 50 דאקטוירים פאר יעדע 100,000 אינדיער. די צאל אינדיער וואס וואוינען אין שטאָט־שטחים איז געוואקסן 31.2% פון 1991 ביז 2001. Yet, in 2001, העכער פון 70% האבן געוואוינט אין דארפישע געגנטן. לויטן 2001 צענזוס, זענען פאראן מער ווי 27 א מיליאן שטעט אין אינדיע; צווישן זיי דעלהי, מומביי, קאלקאטא, טשעניי, באנגאלארע, היידעראבאד און אכמעדאבאד are the מערסט באפעלקערטע מעטראפאליטאנע געגנטן. די אלפאבעטיזירונג ראטע אין 2011 איז געווען 74.04%: 65.46% פון נקיבות און 82.14% פון זכרים. קעראלא איז דער מערסט אלפאבעטיזרטער שטאַט; ביהאר דער ווינציקסטער.
אינדיע איז די היים פון צוויי הויפט שפראך־פאמיליעס: אינדא־אריש: (גערעדט דורך 74% פון דער באפעלקערונג) און דראווידיש (24%). אנדערע שפראכן וואס מ'רעדט אין אינדיע קומען פון די אויסטרא-אזיאטישע און טיבעטא־בורמישע שפראך־פאמיליעס. אינדיע האט נישט קיין נאציאנאלע שפראך.
פאליטיק
ביי די ערשטע דריי נאציאנאלע וואלן פון אומאפהענגיקער אינדיע, אין 1951, 1957, און 1962, האט די קאנגרעס פארטיי פון דזשאווארהארלאל נעהרו געווינען גאנץ גרינג. ווען נעהרו איז געשטארבן אין 1964, איז לאל באהאדור שאסטרי געווארן פרעמיער מיניסטער אויף א קורצע צייט, אבער ער איז געשטארבן פלוצלינג אין 1966. נאך אים איז אינדירא גאנדהי געווארן פרעמיער מיניסטער; אונטער איר האט קאנגרעס געזיגט אין די וואלן פון 1967 און 1971.
רעגירונג
אינדיע איז די גרעסטע דעמאקראטיע אין דער וועלט. די רעגירונג ווערט צעטייל אויף דריי צווייגן: לעגיסלאטיוו (פארלאמענט, וואס מאכט געזעצן), עקסעקוטיוו (די מיניסטארן) און די געריכטיקע מאכט. די פארלאמענט זיצט אין דער הויפטשטאט ניו דעלהי. דער פארלאמענט האט צוויי הייזער: ראדזשיא סאבהא (דאס העכערע הויז) האט 250 מיטגלידער און לאק סאבהא (דאס נידעריקע הויז) האט 545 מיטגלידער.
אינדיע האט 28 שטאטן:
עקאנאמיע
די עקאנאמיע פון אינדיע וואקס גאר גיך, פון די גיכסטע אין דער וועלט. אינדיע'ס עקאנאמיע איז די דריטע גרעסטע אין דער וועלט מיט א ברוטא אינלענדישער פראדוקט פון $4798 ביליאן, מיט א וואוקס ראטע פון 8.25% (אין 2010). דער דינסט סעקטאר ווערט פאררעכנט 43% פון דער עקאנאמיע און דער אינדוסטריעלער סעקטאר 41%.
די הויפט אינדוסטריעס זענען אויטאמאבילן, אפטייקווארג, טעקסטיל, טראנספארט געצייג, כעמיקאלן, מאשינעריע, מינעריי, נאפט, עלעקטראניק, עסן פראצעסירונג, צעמענט און שטאל.
טראץ דער גרויסער וואוקסט אין דער עקאנאמיע, ליידט 27.5% פון דער באפעלקערונג פון ארעמקייט.
זייט דעם 1טן יאנואר 1995 איז אינדיע א מיטגליד אין דער וועלט האנדל ארגאניזאציע.
קולטור
די ערשטע ליטערארישע שרייבונגען, אנהייבנדיק פון 1400 פאר דער ציווילער רעכענונג, זענען געשריבן געווארן אין דער סאנסקריט שפראך. פראמינענטע ווערק פון סאנסקריט ליטעראטור שפארן איין עפאסן ווי מאהאבהאראטא און ראמאיאנא, און די דראמעס פון קאלידאסא.
מידטאון מאנהעטן
מידטאון מאנהעטן איז א טייל פון מאנהעטן וואו עס געפינען זיך דארטן די טעאטער דיסטריקט, טיימס סקווער, קורעע סיטי, און די עמפייער סטעיט בילדינג, און שאפינג פלעצער ווי מעיסיס, בי ענד עיטש, העראלד סקווער. אירע גרעניצען איז נישט פונטקליך דעפענירט, אבער אין אלגעמיין ווערט דאס באטראכט. פון די 30 גאסן ביז סערנטראל פארק און פון 3טע עוועניו ביז 9טע עוועניו.
אפער וועסט סייד
אפער וועסט סייד (אויבערשטער מערב טייל) איז א געגנט אין מאנהעטן, העכער 59 סטריט, פון סענטראל פארק ביזן האדסן, - עס געפינט זיך דארטן לינקאלן צענטער. און א שיינע פרומע אידישע געגענט. עס איז די היים פון ר' שלמה קאריבלאך שול. און אסאך כשר'ע רעסטוראנטן.
קאטעגאריע:ניו יארק סיטי
איסלאנד
איסלאַנד (איסלענדיש: Ísland, דאס הייסט: אײַזלאנד) איז אן אינזל־לאנד אין אײראָפּע וואָס ליגט אינעם אטלאנטישן אָקעאן. זײַן הויפּטשטאָט איז רעקיאװיק. איסלאנד איז דער צווייטער גרעסטער אינזל אין אייראָפּע, נאָך גרויסבריטאניע. איסלאנד איז דאָס מערסטע אנטוויקלטע לאנד אין דער וועלט.
ביזן 20סטן יאָרהונדערט, האָט די איסלאנדישע באפעלקערונג זיך פארלאָזט אויף פישערײַ און לאנדווירטשאפט. פון 1262 ביז 1918 איז איסלאנד געווען א טייל פון נאָרוועגיע און שפעטער דענמארק.
עקאנאמיע
ביזן 20'סטן יארהונדערט איז איסלאנד געווען פון די ארעמסטע לענדער אין מערב אייראפע. אבער לעצטנס איז די עקאנאמיע שטארק געוואקסן. אין 2007 איז איסלאנד געווען דאס פינפטע גרעסטע פראדוצירנדע לאנד, מיט $40,112 א מענטש. איסלאנד האט ווייניג נאטורלעכע רעסורסן, אחוץ הידראעלעקטרישע און געאטערמאלע קראפט. 40% פון עקספארט קומט פון פישעריי, וואס באשעפטיגט 7% פון דער ארבעטקראפט.
די נאציאנאלע וואלוטע איז דער איסלאנדישער קראנא (ISK).מערסטנטייל פון די איינוואוינער זענען נישט אינטרעסירט אין מיטטיילן אין דעם אייראפעאישער וואלוטע די איירא. אינעם לעצטן יארצענדליקער האט די עקאנאמיע דיווערסיפיצירט אין ווייכווארג פראדוקציע, ביאטעכנאלאגיע און פינאנציעלע באדינונגען.
פערזענלעכע שטייערן זענען 22.75%. און קארפאראטער שטייער איז  18%, פון די נידריגסטע אין דער וועלט.
איסלאנד איז א מיטגליד אין דער אייראפעאישער פרייהאנדל אסאסיאציע.
מוזיק
איסלאנדישע מוזיק האט א שייכות מיט נארדישער מוזיק. טראדיציאנעלע איסלאנדישע מוזיק איז שטארק רעליגיעז. זי האט זיך פארלאזט בעיקר אויף זינגען קלויסטערלידן, ווייל ס'איז געווען א מאנגל פון מוזיק אינסטרומענטן. די איסלאנדישע דזשעז קאפעליע "מעזאפארטע" איז באקאנט איבער דער גארער וועלט. איסלאנד פארמאגט עלעקטראנישע מוזיקער ווי טהאר און גוסגוס.
ספארט
פוטבאל און אטלעטיק זענען פאפולערע ספארטן.
ט' אב
יארצייטן
9. ab