cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
CIA
היסטאריע
דאס האט אסאך געהאלפן צו כאפן די מלחמה פארברעכער, שפעטער אין 1949 איז אדורכגעפירט געווארן די געזעץ וואס געט רעכט זיך צו באניצען מיט אומגעצוימטע פאנדען, און אז אלע איהרע פראצעדורען מעגן געטועהן ווערען ווייט פינעם מענטשן'ס אויג אהן אפגעבן דין וחשבון, אפילו וויפאל איינגעשטעלטע ארבעטן איז אויך געווארן א געהיימניס.
איר עיקר ארבעט אין די ערשטע יאהרען איז געווען קעגען רוסלאנד דורך אויס די קאלטע קריג
אין 1970, אין די צייטן פון ריטשארד ניקסאן, ווען ניקסאן האט געוועלט אויסניצן זיינע כוחות דורך די סי איי עי, צו פארשווייגען די עפ בי איי (fbi), און נישט צולאזען א אויספארשונג אויף די פרשה פון וואטערגעיט, האט די קאנגרעס ארויפגעלייגט א פארבאט צו שפיאנירען אידערהיים - איליגעל - (אין אמעריקע), און אויך נישט צו עסעסינעיטן פירער'ס פון פרעמדע לענדער אין 1988 איז די ערשטע מאהל וואס א סי איי עי דירעקטאר ווערט פרעזידענט דורכ'ן שטימען פאר דזשארזש ה. בוש אין דעם היסטארישן טאג סעפטעמבער 11 2001 זענען אסאך צוימונגען וואס קאנגרעס האט ארויפגעלייגט אין יאר 1970 צוריק אריין אין קראפט, נאכ'ן אריינקומען אין א נייע עפאכע,
ווי מ'רופט דאס "פאיסט 911".
סי איי עי'ס פליגל - און זייערע אפעראציעס
אייגענע עראפלאנען, אייגענע סאלדאטן, אייגענע טורמע'ס, און נאך.
זיי האבן געהאט א אייגענע פלאטע פון יו-טו (u-2) און עס-אר-71 (sr-71) סערוועילענס פליגערס.
ארום און ארום
סי איי עי ארבעט אינאיינעם מיט די mi6 פון ענגלאנד, מדינת ישראל "מוסד", קאנאדע csis. אוסטראליע'ס asis. פארשטייט זיך נישט אפענערהייט. ס'האט געארבעט אינאיינעם מיט די isi. פון פאקיסטאן ביי די אפגאן-סאווועיט מלחמה, און יעצט מיט די מלחמה אויף טעראר
וועבלינקען
קאטעגאריע:שפיאנאזש אגענטורן קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
סעודה המפסקת
סעודת המפסקת איז טייטש די אפטיילונג סעודה און איז די סעודה וואס מען עסט איידער א תענית וואס האלט אהן א טאג מיט א נאכט פאנגט זיך אהן.
עס זענען דא 2 סעודות המפסקת איבער דעם יאר, איינס אום ערב תשעה באב, און די צווייטע אום ערב יום כיפור.
הלכות און מנהגים
עס זענען דא פארשידענע הלכות און מנהגים ביי די סעודת המפסקת.
ערב יום כיפור
קאַטעגאָריע:פאסט-טעג קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:יום כיפור קאַטעגאָריע:תשעה באב
מאיר זלאטאוויטש
רבי מאיר זלאטאוויץ (י׳ סיון תש״ג – כ״ט סיון תשע״ז) איז געווען א שרייבער און דער גרינדער פון ארטסקראל פובליקאציעס.
ביאגראפיע
ר׳ מאיר איז געבוירן געווארן אין מאנהעטן י׳ סיון תש״ג צו אהרן זלאטאוויטש, א מוהל און א שוחט, און זיין ווייב פרומא.
ער איז געווען א תלמיד פון הרב משה פיינשטיין אין  מתיבתא תפארת ירושלים.
ער איז געווארן דירעקטאר פון א גראפֿיק סטודיא אין ניו יארק. די פירמע, ארטסקראל סטודיאס, האט פראדוצירט בראשורן,  איינלאדונגען, צייכענונגען און  כתובות. מען האט רעקאמענדירט צו זלאטאוויצ׳ן דעם נאעמן פון רבי נתן שערמאן, מנהל פון דער קארלין־סטאלינער ישיבה אין בארא פארק, און זיי האבן קאלאבארירט אויף א פאר פראיעקטן.
מיט דער הסכמה פון הרב משה פיינשטיין, הרב יעקב קאמינעצקי, און אנדערער גדולי ישראל האבן די צוויי ארויסגעגעבן די חמש מגילות איבערגעזעצט אויף ענגליש מיט א נייעם פירוש. אויך האבן זיי ארויסגעגעבן איבערזעצונגען פון תורה, נביאים, ש״ס, די הגדה און דעם סידור. אין די ערשטע 25 יאר האט ארטסקראל ארויסגעגעבן מער ווי 700 ספרים און ביכער.
רבי מאיר זלאטאוויץ איז נפטר געווארן כ״ט תמוז תשע״ז.
משפחה
ר׳ מאיר און זיין ווייב רחל האבן געהאט פיר זין און פיר טעכטער.
מנוחת הנפש
מנוחת הנפש איז א מידה אין חובת הלבבות ווערט דאס אנגערופען מידת ההשתוות.
מאיר זלאטאוויטש
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
מנוחת הנפש
אז נישט קיין חילוק וואס עס לויפט ארום דעם מענטש, גוטס אדער שלעכטס איז דאס אן אייניגער אפעקט אויף זיין עמאציעס, און דער מענטש טוט זיך העכעראן איבערן מצב.
קאטעגאריע:מידות קאטעגאריע:מוסר
ראובן חיים שטיינבערג
ר' ראובן חיים שטיינבערג איז א תלמיד חכם א ראש הכולל געווען אין אן עקספערט אויף עניני ווערעם.
ער איז אויך א ראש ישיבה אין קווינס ישיבה פארמיטאג ח"ג און ארויף.
א מומחה אין די פעלד פון כשרות, און אויך איינגעשטעלט אין די לעצט געשאפענע רי-געעפנטע זאלונישע "ועד הכשרות" שע"י קהל יטב לב דסאטמאר וויליאמסבורג.
קאטעגאריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע קאַטעגאָריע:ראשי כוללים
חם
קליין| חם בן נח אחי שם ויפת (תחריט 1553) חם איז דער נאמען פון א מענטש אין תנ"ך וואס איז געווען דער זון פון נח.
ער האט געהאט א קינד מיטן נאמען כנען וואס פון אים האבן געשטאמט די כנענים. נאך פון זיינע קינדער זיינען: כוש, מצרים, פוט.
חם איז געשאלטן געווארן ביי נח אז די שטאמונג פון זיין קינד כנען וועלן זיין קנעכט פאר די אידן פון וועגן ער האט נישט פארדעקט זיין טאטן בשעת ווען נח איז געוועזן נאקעט (אנדערע מפרשים זאגן אז חם האט קאסטרירט זיין טאטן). און דערפאר נאכער האבן די אידן איינגענומען די לאנד כנען.
ער האט געהאט צוויי ברידער, זיין עלטערער ברודער האט געהייסן שם, און זיין יונגערע ברודער האט געהייסן יפת. קאטעגאריע:תקופת אברהם אבינו
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
כ"ז אדר א'
זעט אויך
כ"ז באדר א'
Triple Frontera
דער טריפל פֿראנטערא ״דריי לענדער עק״  איז א דרייפאכיקער גרענעץ שטח ביים צוזאמענקום פון פאראגוויי, ארגענטינע און בראזיל, וואו די איגואזו און פאראניא טייכן פליסן צוזאמען. נאענט צום צוזאמענפלוס זענען די שטעט  סיודאד דעל עסטע (פאראגוויי); פוערטא איגואזו (ארגענטינע) און פאס דו איגוואסו (בראזיל).
באפעלקערונג
די באפעלקערונג אינעם דריי לענדער עק איז קאנצענטרירט אין די דריי גרענעץ שטעט. די גרעסטע פון זיי איז סיודאד דעל עסטע אין פאראגוויי, וואס האט געהאט אין 2010 א באפעלקערונג פון 390,000, און די קלענסטע איז פוערטא איגוואזו, ארגענטינע, מיט א באפעלקערונג פון 82,000. די טוריסן שטאטן פאס דא איגוואצו אין בראזיל האט 300,000 באוואוינער.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ארגענטינע קאַטעגאָריע:בראזיל קאַטעגאָריע:פאראגוויי
17טע י"ה
דער בלאט איז געהאלטן נאך זיין אינהאלט איז געווען פאראייניקט, בכדי אויפצוהיטן די פריערדיקע ווערסיעס.
ביטע מעקט נישט אויס דעם בלאט!
כ"ח אדר א'
זעט אויך
כ"ח באדר א'
מסילת ישרים
left|thumb|250px|דער דעקל פון מסילת ישרים מסילת ישרים איז א מוסר ספר פון ר' משה חיים לוצאטאוי, וואס איז געווען א גרויסער קאבאליסט און אויסגעשטאנען רדיפות פון די רבנים אין זיינער צייט צוליב פארכט פון א קולט פערזענליכקייט ארום זיין כאריזמע צוליב דעם וואס ער האט געלעבט גראד נאך די צייט פון שבתי צבי, דערפאר האט ער ארויסגעגבן א פשוטער מוסר ספר צו ווייזן אז ער איז יא ערליך.
שבחים פון גדולים אויפן ספר
דער גר"א האט געזאגט אז ביז א געוויסער פונקט אין ספר איז נישטא צו געפינען איין איינציג איבעריג ווארט. ווי אויך פארציילט מען פון דעם גר״א, אז נאכן לערנען דעם ספר האט ער געזאגט אז וואלט ער געלעבט אין צייט פון פונעם רמח״ל וואלט ער געוואקט צופיס פון ווילנע קיין אים צו זעהן
דער טשעהרינער רב ר' נחמן מטשהערין זאגט אז עס איז געווען א שטיק צייט וואס ר' נחמן מברסלב האט געזאגט פאר זיינע חסידים זיי זאלן לערנען דעם ספר מסילת ישרים.
אפילו די וואס האבן נישט געהאלטן פון די אנדערע ספרים פונעם רמח"ל האבן אבער געהאלטן פון דעם ספר מסילות ישרים.
קאטעגאריע:מוסר ספרים קאטעגאריע:מידות
16טע י"ה
דער בלאט איז געהאלטן נאך זיין אינהאלט איז געווען פאראייניקט, בכדי אויפצוהיטן די פריערדיקע ווערסיעס.
ריינקייט
ריינקייט אדער זויבער. איז דאס פארקערטער באגריף פון שמוציג.
*
אנאלאגיע
אין די שמעלערע זין פון ווארט, איז אן אנאלאגיע א משל צו קומן צו אן אויספיר און מסקנה איבער אן ענין אדער א לאגישער ארגומענט פון איין פרט צו אן אנדערע פרט, און נישט קיין משל אדער אויספיר פון א כללית'דיגער ענין אויף א פרט.
עס ליגט אויך אונטער גאר יסודות'דיגע אויפגאבעס אזויווי אינדעפיקאציע פון פלעצער, אביעקטען און מענטשען, צ.ב.ש., אין פנים אויפכאפן, אדער פנים'ליכע דערקענען סיסטעמען.
טייל טוען גיין אויף אזוי ווייט צו ארגומענטירן אז אנאלאגעיע איז "דער תוך פון קאגנישען", ספעציפישע אנאלאגישע שפראך שטעלט צוזאמן ביישפילען, צוגלייך'ען, מעטאפאר'ס, ענדליכקייטען, און משלים.
אנאלאגיע איז נישט בלויז וויכטיג אינעם טאג טעגליכען שפראך און אין קאמאן סענס, אוואו פראווערבס און אידיאום'ס געבן פיל ביישפיל פון איר אפליקאציע, נאר אויכט אין סייענס, ווי מעטאמעטיקס און חקירה, און אין די הומענעטיס.
גמ"ח
גמ"ח (ראשי תיבות: גמילות חסדים) (ארויסזאגענדיג: "געמאַח" אדער "גמילת חסדים קאסע") דינט ווי א וואולטעטיגער באנק וואס בארגט געלט פאר אידן אן פארצענטן ריבית. אויך דינט דאס צו בארגן פארשידענע באדארפענע פראדוקטן.
דאס ווארט שטאמט פון פרקי אבות: "על שלושה דברים העולם עומד, על התורה, ועל העבודה, ועל גמילות חסדים".
קאַטעגאָריע:אידישע וואולטעטיגע ארגאניזאציעס קאטעגאריע:מצוות און מנהגים קאטעגאריע:גמחי"ם קאַטעגאָריע:ראשי תיבות
תלמוד בבלי
דער תלמוד בבלי, אדער גְמָרָא. (אודער ש"ס, ובפי פרשני התלמוד ים התלמוד או תלמודה של בבל. תלמוד ירושלמי גריפן ירושלמי, תלמוד ארץ ישראל, וכן תלמודא דמערבא), איז א זאמלונג פֿון ערקלערונגען אויף דער משנה פֿון די אמוראים, די רבנים און תלמידי חכמים וואס האבן געלעבט אין דער תקופה נאך דער חתימת המשנה. עס איז דא צוויי תלמודים, דער תלמוד בבלי און דער תלמוד ירושלמי. לויט דער טראדיציע האבן רבינא און רב אשי רעדאקטירט דעם תלמוד בבלי. זיי האבן געלעבט אין דעם פֿינפֿטן יאָרהונדערט אין פערסיע. דער תלמוד ירושלמי איז צוזאמענגעשטלט געווארן דורך רבי יוחנן און זיינע קאלעגען, וואס האבן געלעבט אים פֿערט'ן יאָרהונדערט אין ארץ ישראל.
צייטליך פֿאנגט די פעריאדע פֿון דעם תלמוד אָן מיט דעם שרייבן פֿון דער משנה, אומגעפֿער אין יאר 200 למנינם. פֿון דאן אָן הייסן די גרעסטע רעליגיעזע לערער נישט מער תנאים נאר אמוראים.
חאטשע די תלמודים זענען געווארן רעדאקטירט דורך רבינא און רב אשי איינערזייטס, און רבי יוחנן מיט זיינע קאלעגען אנדערזייטס, האט דער תלמוד דאן נאך נישט געהאט די היינטיגע פֿארעם. בעזאנדערס דער באבילאָנישער תלמוד איז געווארן ווייטער פֿארארבעטעט דורך די רבנן סבוראי, די אנאָנימע אנפֿירער פֿון דעם זעקסטן יאָהרהונדערט.
איבעיא
עס איז די אפטייטש פון א "שאלה" אין אראמיש. מיר געפונען זייער אסאך אין גמרא "איבעיא להו" וואס דער רבי אין חדר פלעגט טייטשן "האבן די בני ישיבות א בעיא געפרעגט.
ווען בן יהודה האט ערפינדען דער שפראך עברית האט ער אויף דעם יסוד איבערגעטייטשט דאס ווארט פראבלעם אויף "בעיה". ווייל א שאלה מיט א פראבלעם זענען אינעם זעלבן גאנג.
די מפרשים זאגן אז ווען עס שטייט אין גמרא "תיקו" נאך אן איבעיא איז דאס די ראשי תיבות פון תשבי יתרץ קושיות ואבעיות. תשבי איז נאך א נאמען פאר אליהו הנביא וואס על פי חז"ל גייט זיך אנטפלעקן פאר משיח קומט, און פארענטפערן אלע שווערע ספיקות.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גמרא
VOA
קליין|לאגא פון קול פון אמעריקע Voice of America איז די אפיציעלע טעלעוויזיע סטאנציע פון דער אמעריקאנער רעגירונג.
15טע י"ה
דער בלאט איז געהאלטן נאך זיין אינהאלט איז געווען פאראייניקט, בכדי אויפצוהיטן די פריערדיקע ווערסיעס.
CNBC
א 24 שעה'דיגע טעלעוויזיע סטאנציע,
טויבקייט
קליין|געבוי פון אויער טויבקייט, אין װיסנשאַפֿטלעכער און אין מעדיצינישע שפראך, רעדט זיך פון א פיזישער שוועריקייט אדער אוממעגליכקייט צו הערן א קול. א קינד וואס איז טויב איז אים שווער צו לערנען א שפראך.
ביי דערוואקסענע מענטשן איז טויבקייט א פראבלעם אין דער געזעלשאפט, ספעציעל ביי דער ארבעט. א הערן אפאראט קען העלפן א מענטש וואס הערט נישט גוט צו הערן בעסער. א סך מענטשן פארלירן א טייל פון זייער הערן ווען זיי ווערן עלטער. אז איינער הערט א קול וואס איז צו גרויס קען דאס שעדיקן זיין הערן.
זוהר
right|300px|thumb|ערשטע דרוק פון זוהר
טויבקייט
10% פון אלע מענטשן אויף דער וועלט ליידן פון א מאס פון טויבקייט.
אנדערע באנוצן
מען זאגט אויף א מענטש אז ער איז א "טויבע מייער" ווען א מענטש מאכט זיך ווי ער הערט נישט ווען מען טענה'ט זיך מיט אים.
קאַטעגאָריע:געזונט קאַטעגאָריע:דעפעקטיווקייט
ניטל
ניטל אדער וויינאַכט (פון דייטשיש: Weihnachten; ענגליש: Christmas) איז א יערליכע חגא וועלכע איז אנגענומען ביי אלע קריסטליכע שיכטן און וואס זיי פייערן אום צו באצייכענען דעם געבורט פון ישו פון נצרת. די מערהייט קריסטן פייערן ניטל אום 25סטן דעצעמבער (די קאטוילישע קירכע, די פראטעסטאנטישע קירכע און די גריכישע), מיטגלידער פון דער ארמענישער קירכע אום 6טן יאנואר, און די קריסטליכע בירגער פון דעם געוועזענעם ראטנפארבאנד וואס געהערען כמעט אלע צו דער רוסישער קירכע צייכענען ניטל אום 7טן יאנואר (וואס איז דעם 25סטן דעצעמבער לויט זייער יוליאנישן קאלענדאר).
קליין|לינקס|א ניטל מארקעט אין יענא, דייטשלאנד לויט דעם נייעם טעסטאמענט איז ישו געבוירן אין דער שטאט בית לחם צו זיין מוטער מרים, וועלכע לויט דער קריסטליכער טראדיציע, איז געווען שוואנגער אהן א מאן. אין דעם זעלבן ארט וואו איז ער געבוירן געווארן געפינט זיך היינט צו טאגס די "געבורט קירכע". די קריסטן גלייבן אז די געבורט פון ישו איז למעשה א פארווירקליכונג פון דער פּראָפֿעצייהונג וועלכע מעלדט איבער זיין אנקום וועלכער וועט אויסלייזן די וועלט פון אלע זינד. צווישן די פארשידענע קריסטליכע שטרעמונגען ס'איז נישט דא קיין דייטליכע צושטימונג איבער דער פונקטליכער כראנאלגיע פון ישו'ס געבורט.
ביי אידן פירט מען זיך מנהגי ניטל אין דער נאכט צווישן דעם 24סטן און דעם 25סטן.
די אויפפירונג פון ניטל
ניטל פארמאגט פילצאליגע מנהגים מיט רעליגיעזע און פרייע אייגנשאפטן, און וועלכע זענען פארענדערליך אין יעדן לאנד. די קוועלע פון די מערהייט באקאנטע מנהגים פון ניטל, שטאמען אפ אורשפרינגליך פון דייטשלאנד, אזוי ווי צום ביישפיל ניטלבוים און באשענקונג פון געשאנקן. די אויבנדערמאנטע מנהגים זענען אורשפרינגליך פאגאניש, און נאר יארן דערנאך האבן זיי זיך פארוואנדלט אין א סימבאל פון דער קריסטליכער ניטל. דער ניטלבוים ווערט באצירט און געשמוקט מיט קליינע באלן און מיט פארשידענע שפילצייג.
קליין|לינקס|א ניטלבוים אין אן איינקויף-צענטער אין [[קאליפארניע]] קליין|לינקס|ניטל פאסטקארטל פון יאר [[1907]]
אין אמעריקע און אויך אין אייראפע, א גרויסע צאל מענטשן פייערן די ניטל אלס א פרייע חגא. אין לענדער ווי פוילן, איטאליע, און די לענדער פון דעם געוועזענעם ראטנפארבאנד די ניטל באקומט מער א רעליגיעזע באדייטונג. רוב קריסטן פירן זיך צו פייערן ניטל אין זייער משפחה קרייז מיט א פעסטליכער מאלצייט און מיט זינגען ניטל לידער. אינדערפרי אונטערן בוים געפינען זיך די געשאנקען וועלכע לויט דעם קריסטליכן מיטאָס ברענגט סאַנטאַ קלויז (אין רוסלאנד ווערט ער גערופן דיעד מאראז [Дед Мороз]), וועלכער פארט ארום מיט א שליטן געפירט דורך פליענדיקע רעניפערן, און וועלכער פארמאגט א גרויסע זאק מיט א סאך געשאנקען אום זיי ארומטיילן.
עטימאלאגיע
עס איז פאראן עטלעכע טעאריעס פון וואנעט נעמט זיך דער נאמען "ניטל" אין יידיש:
ביי יידן
ס׳איז געווען דער מנהג ביי יודן אין די אשכנזישע לענדער נישט צו לערנען די נאכט פאר תקופת טבת (ניטל נאכט). היינט צו טאג איז דער כמעט נאר געבליבן ביי די חסידישע אידן. בדרך רמז זאגט מען אז ניטל איז ראשי תיבות יודן טארן נישט לערנען.
טעמים
עטליכע טעמים ווערן אנגעגעבן פארוואס מען לערנט נישט אין ניטל, איין טעם איז אז עס הערשט דעמאלטס א גרויסע טומאה אויף דער וועלט און די תורה גייט פארן השפעה פונעם סטרא אחרא.
די אריגינעלע סיבה איז געווען פאר זיכערהייטס סיבות. ווייל די גוים זענען דאן ארויס פון קירכעס נאך זייערע צערעמאניעס אום קראצמעך און זיי זענען אפט געווען אנגערייצט אויף די יודן פארן הארגענען זייער אפגאט, ממילא האט מען איינגעפיהרט אז מען זיצט נישט אין ביהמ"ד נאר יעדער זאל זיין פארשפארט ביי זיך אינדערהייים.
אין פוילן און אנדערע קאטוילישע לענדער, איז ניטל-נאכט געווען דעם 24סטן דעצעמבער ביינאכט, און אין רוסלאנד און אנדערע פראוואסלאוונע לענדער דעם 5טן יאנואר.
פארשידענע מנהגים
טייל לייגן זיך שלאפן פריה און שטייען אויף ביי חצות צו לערנען. אנדערע לערנען נישט ביז צופריה און ס'דא וואס פיהרן זיך ביז צוועלף דעם אנדערן טאג.
אהרן רזיאל
ר' אהרן רזיאל (געבוירן 1974) איז א פרומער אידישער נגינה קאמפאזיטאר און זינגער.
ער איז א בעל תשובה, און א שטארקער ברסלבער חסיד וואס וואוינט אין צפת אבער רייזט ארום אין דער גאנצער וועלט מעורר זיין אידן צו תשובה דורך טישן און קאנצערטן ווי זיין רבי ר' שלמה'לע.
זיינע ניגונים
קאטעגאריע:פרומע זינגערס רזיאל
מעגאבייט
איין מעגאבייט באשטייט פון 1024 קילאבייטס.
איין קילאבייט באשטייט פון 1024 בייטס.
אויף צו פארגרינגערן, קען מען זאגן אז א מעגאבייט איז בערך א מילאן בייטס. א בייט איז דער קלענסטער מאס פון א שטיקל דאטא, און דאס איז צוזאמגעשטעלט פון אכט ביטס וואס יעדע פון זיי קען זיין אן איינס אדער א זערא.
קאטעגאריע:מאס קאַטעגאָריע:אינפארמאציע
בית (מחשב)
ניו יארק דיילי ניוז
דיילי ניוז איז די גרעסטע שטאטישע צייטונג פון ניו יארק סיטי.
דער בעל הבית איז דער אידישער פילאנטראפ מאָרטימער זוקערמאַן
קאַטעגאָריע:צייטונגען
Fox News
Fox News איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס טראנסמירט נייעס, 24 שעה א טאג.
קאטעגאריע:טיווי נייעס קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאנאלן
Msnbc
קאטעגאריע:טיווי נייעס
פינקטלעכע וויסנשאפטן
פינקטלעכע וויסנשאפטן איז א כללישער נאמען פון די וויסנשאפטן וואס פארנעמען זיך מיט מאטעמאטיק און מיט אונבעלעבטע מאטעריעלן. עס ענטהאלט פארשידענע אינזשינעריעס, כעמיע, פיזיק, סטאטיסטיק, קאמפיוטער וויסנשאפט און נאך. די אלע אזעלכע וויסנשאפטן האבן א שייכות מיט מאטעמאטיק; מען קען רעכענען גענוי און אויספרובירן נייע היפאטעזן.
*
Sky News
א ענגלאנדער טעלעוויזיע סטאנציע טראנסמירט נייעס 24 שעה א טאג,
קאטעגאריע:טיווי נייעס
מערב וועלט
קליין|250px|א מאפע פון די לענדער מיט א וועסטליכער קולטור וועסטליכע קולטור איז דער נאמען פון דער קולטור וואס האט זיך אנטוויקלט איבערהויפט אין אייראפע, און אין די לעצטע הונדערטער יארן אויך אין צפון אמעריקע און אין אויסטראליע.
די קולטור איז באווירקט געווארן, מיט וואס עס באלאנגט צו וויסנשאפט און קונסט, איבערהויפט פון די אלטע גריכלאנד אין פארשידענע אנגעלעגנהייטן, ווי אין פאליטיק, וויסנשאפט, ליטעראטור, קונסט, און נאך...
און וואס עס באלאנגט צו מאראל און עטיקייט איז דער קולטור באווירקט געווארן פון יידישקייט, א טייל פון זיי דורך די קריסטן.
פאלגנד איז א טייל פון וואס די קולטור איז באאיינפלוס געעוארן פון די יידן:
אין דעם 20סטן י"ה, ביים קאלטן קריג איז פֿאָרגעקומען אַ קאנפראנטאציע צווישן דער מערב וועלט צום סאוועטן פארבאנד מיט אירע אונטערשטיצער.
שכיר חרב
שכיר חרב מיינט רוצחים וואס באקומען געלט פאר זייער ארבעט. זיי זענען גענוי ווי א נארמאלער מיליטערמאן נאר באקומען געצאלט פאר זייער קאמפ און זענען נישט אינעם מלחמה פאר פאטריאטישקייט אליין'ס.
אין די היינטיגע מאדערנע וועלט ווי מלחמות און פארטיאטישקייט איז שוין א באגריף פונעם עבר באנוצט מען זיך מער און מער מיט די דאזיגע קעמפער, ווי למשל אין איראק איז א גרויס חלק פון די אמעריקאנע זעלנער איינפאכע ארבעטער פון פריוואטע קאמפאניס.
קאַטעגאָריע:מיליטער
מודיעין עילית
מודיעין עילית איז א חרדישע ישראל'ישע שטאט אויפן עק פון שומרון (צפון מערב ברעג), ביים ירושלים קארידאר. דער גרעסטער געגנט אי מודיעין עילית איז ״קרית ספר״; טייל מענטשן רופן דאס גאנצע שטעטל ״קרית ספר״. די אנדערע געגנטן אין שטאט זענען ״בראַכפֿעלד מאיאנטעק״ און ״נאות הפסגה״.
איר באפעלקערונג ציילט זיך אויף 64,179 נפשות (2015), זייענדיג דאס גרעסטע זידלונג אין דעם מערב ברעג.
ווי איר נאמען זאגט, איז מודיעין עילית א שטאט לעבן מודיעין, וואס איז פלאצירט אויף די בערג אנטקעגן איבער קרית ספר ממש נאך דער גרינער ליניע.
כאטשיג דאס איז א זעלבטשטענדיגער לאקאליטעט, איז דאס טעכניש אינערהאלב דער טעריטאריע פון אונטער די אדמיניסטראציע פון מטה בנימין ראיאן ראט.
דער פארזיצער פון דעם ארטיגן ראט איז הרב יעקב גוטערמאן. אין 2008 איז מודיעין עילית געווארן אנערקענט אלס א שטאט; אין מיטן נאוועמבער 2008 איז הרב גוטערמאן געווארן דער ערשטער בירגערמייסטער פון מודיעין עילית.
די באפעלקערונג אין מודיעין עילית באשטייט פון פארשידענע שיכטן און קרייזן פונעם חרדישן יידנטום. טראצדעם וואס די מערהייט פון די איינוואוינערס געהערן צו ליטווישע קרייזן, מען קען זיך באגעגענען דארט מיט גרויסע געמיינדעס פון חסידישע יידן אזוי ווי צום ביישפיל: וויזשניץ, באיאן, קארלין סטאלין, צאנז, ברסלב. אלס רב פון דער וויזשניצער קהילה דינט רבי ברוך שטערנבוך, זון פון רבי אליהו און איידעם פון רבי מנחם ערנסטער. אלס רב פון "קהל חסידים" (אלגעמיינע חסידישע שוהל) דינט רבי ניסן משה גראס, א זון פון רבי שלום יהודה, דער האלמינער רבי. עס איז פאראן דארט אויכעט א סאך ירושלימער יידן פון דעם יישוב הישן.
די באפעלקערונג פון מודיעין עילית איז 40% ליטוויש, 30% חסידיש און 30% ספרדיש.
ישיבה גדולה'ס
775px|קליין|צענטער|פאנאראמא פון דער שטאט
קדש הקדשים
קדש הקדשים (הייסט אויך דביר) איז געווען דער הײליקסטער ארט אין בית המקדש, און נאר דער כהן גדול איז געווען ערלויבט אריין צו גיין דארט נאר אין יום כיפור.
דער קדש הקדשים איז געווען דאס גאר אינווייניקסטע צימער צווישן די דריי צימערן. אין דעם איז געוועזן פלאצירט דער ארון הקודש.
קאַטעגאָריע:בית המקדש
ה'תרפ"ב
געשעענישן
דאס לאנד מצרים ווערט אומאָפּהענגיק.
יוסף נחום שטראם
יוסף נחום שטראם ער איז א מגיד שיעור אין דף היומי און באבובער שול אין בת ים. זיינע שיעורים ווערן רעקארדירט אין ווידעא און ווערט ארויפגעלייגט אויף די סייט פון מאורות הדף היומי.
ער גיט קלארע שיעורים און רעדט אויס אסאך אקטועלע הלכות פון די לעצטיגע גדולים.
וועבלינק
קאטעגאריע:מגידי שיעורים קאטעגאריע:דף היומי
תורה (אלבאם)
left|thumb|250px|דעקלטייפ פון תורה פלאטע תורה איז די '2טע קאסעטע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.
די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.
די לידער אינעם טייפ: עס לייגט אראפ מיט זיין אייגענעארטיגן סטיל וויאזוי דער מלאך פליעט ארום מיט דער תורה און טראגט איהר אהן פאר אלע פעלקער זיי זאלן עס נעמען, יעדער פון די פעלקער דרייט זיך ארויס מיט א תירוץ, דער רוס זאגט זי קען נישט נעמען די תורה צוליב "אנכי ה' אלהיך". דער דייטש קען נישט צוליב "לא תרצח", דער פראנזויז צוליב "לא תנאף", דער ענגלעדנער צוליב לא תחמוד, דער אראבער צוליב לא תגנוב, דער אמריקאנער צוליב "כבד את אביך". נאר דער איד האט עס גענומען מיט ליבשאפט. מיט געזאנג און לויב וויאזוי עס האט אויסגעזהן מתן תורה: '''א באקאנטער פרעז פון דעם ניגון וויאזוי כלל ישראל האט געווארט די ספירה טעג צו קבלת התורה. דער חתן בענגט ער גייט ארום צובראכן, ער ציילט די טעג און ציילט די וואכן, פרייט אייך אלע טאנצעט און קוועלט, די שענסטע וואכן אין דער וועלט.''' וואו מען איז דארף מען היטן די תורה, און איהר לערנען.
סטיוון זשעי גאלד
סטיוון זשעי גאלד (10טן סעפטעמבער 1941 - 20סטן מיי 2002) איז געווען אן אמעריקאנער פרייער איד, איז געווען דער באקאנטסטער און מערסעט פאפולערער שרייבער מיט איבער צען ביכער צו פארטיידיקן עוואלוציע. ער איז געווען א פראפעסאר אין הארווארד אוניווערסיטעט און געארבייט אין דעם אמעריקאנער מוזיי פון נאטור היסטאריע.
תורה (אלבאם)
די מעשה פון הילל וויאזוי ער האט אוועקגעגעבן זיין לעצטע גראשן פאר תורה. וויאזוי רבי עקביא געפינט ביי זיין ווייב רחל חן, זי האט דערשפירט אז ער וועט וואקסן א תנא, זי האט איהם געשטופט, ביז ער איז געגאנגן אין ישיבה לערנען און אויסגעוואקסן א ראש ישיבה פון פיהר און צוואציג טויזענט מאן.
אין יאר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון די עטליכע ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער מאכט עטליכע שינוים אין זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי די ווערטער "און גאט דערהערט זיין געוויין, און ער געפינט ביים מיידל חן" איז ער משנה, און זאגט:
סטיוון זשעי גאלד
זיינע ווערק איז בעיקר געווען געצילט אויפציווייזן וויאזוי עוועלאציע ארבייט. כאטשיג דאס איז אין סתירה צו די תורה'ס מעשה פון די וועלט באשאפונג פלעגט ער אייביג זיכן צו פארענטפערן אז רעליגיע איז נישט קיין סתירה צו עוועלאציע און מען קען אויסטייטשען די תורה לויט העכערע אדער נישט פשוט פשט טייטשן.
תורה (אלבאם)
אין יאר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון די עטליכע ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער מאכט עטליכע שינוים אין זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי די ווערטער "איך האב א טאכטער יונג און שיין" איז ער משנה, און זאגט: אויך איז ער משנה ביי די ווערטער, קריגסט די שענסטע כלה אויף דער וועלט. אויבן אהן עס זיצט די כלה און בריליאנטען פינקעלן ארום איהר, און נאך.
א מסירת נפש פון א איד, אין דער ווייטער רוסלאנד אין א שטעטל סאמארקאנד, א איד איז דארט פארוואגלט געווארן, דער פריץ פון דארף האט אים צוגעזאגט גאלדענע גליקן ער זאל חתונה האבן מיט זיין טאכטער, אבער ער האט נישט געוואלט. די פעלקער וועלן נעמען די מצוה פון סוכה מקיים זיין ווען משיח וועט קומען, וועט זיך עס אויסארבייטן ? וועלן זיי באקומען שכר ?
סטיוון זשעי גאלד
זיינע טעאריעס און אויסטרעפן
קאַטעגאָריע:עוואלוציע קאַטעגאָריע:יידישע אטעיסטן
Russia Today
רוסלאנד הײַנט איז א רוסישער טעלעוויזיע קאנאל וואס טראנסמיטירט 24 שעה א טאג נייעס אויף ענגליש.
קאטעגאריע:טיווי נייעס
ABC NEWS
ABC NEWS איז דער נאמען פון א טעלעוויזיע קאנאל אין אמעריקע וואס גיבט איבער נייעס 24 שעה א טאג.
קאטעגאריע:טיווי נייעס
חלשות
חלשות איז אוועק פאלן אין דער ערשטער פאזע פון גענצליכער אומבאוויסטזיין.
דאס קען קומען פלוצלינג אן קיין שום ווארענונגען בעפאר, מייסטענס ווען מען איז אויסגעמוטשעט אדער מען ווערט שטארק איבעראשט פון א בשורה רעה אדער גאר צו א גוטער בשורה.
גייסטליכקייט
גײַסטליכקײַט באצייכענט א הייליגער אדער גוטער שטימונג. (ענגליש: - שפיריטואליטעט. לשון קודש - רוחניות) דאס איז אז דער גייסט איז אין פולן טעם פון הייליקייט ער שפירט זיך נאנט צו גאט און פליעט אין די הויכע ספערן פון מיסטישקייט.
חלשות
דאס ווערט געטאן דורך די צענטראלע איסקימיק רעספאנס מעכאניזם פונעם קערפער, ווייל נישט גענוג בלוט פארזארג שטרומט צו ברענגען אקסיגען צום מוח עס זאל קענען פונקציאנירן.
גייסטליכקייט
ווען מען גלויבט אין איבערנאטורליכע זאכן און אין רעליגיעזע גלויבונגען הייסט דאס אויך גײַסטליכקײַט.
חלשות
די סימפטאמען צו דערקענען פאר מען חלשט אוועק איז אז דער קאפ שווינדעלט, אדער אז די אויגן ווערט גרעי און פארנעפלט און מען קען נישט גארנישט געהעריג זעהן, אדער שפירנדיג מער היץ ווי נארמאל. א.א.וו. סעקונדעס דערנאך וועט דער מענטשס וויזיע ווערן טאטאל שווארץ, און ער אדער זי וועט טראסקענען צו דער ערד, אחוץ אז מען זיצט וועט מען פאלן מיטן קאפ זייטיג אדער פאראויס אדער פון אונטן. אויב דער מענטש קען נישט אוועקפאלן ליגעדיג אדער אנגעלענט וועט ער אדער זי שטארבן ווייל דאס בלוט קען נישט צוקומען אויף ארויף.
קאטעגאריע:געזונט קאַטעגאָריע:סימפטאמען
גייסטליכקייט
קבלה מוסר און חסידות געבן זיך אסאך אפ מיט דעם. אויך אלע רעליגיעס און אטעיסטן געבן זיך אפ דערמיט.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:רעליגיע קאטעגאריע:תורה *
נסים קארעליץ
זיין פאטער איז געוון רבי נחום מאיר גאלאווענציץ און זיין מוטער בתיה איז געווען א טאכטער פון רבי יצחק קארעליץ.
ער האט געהייראט לאה, די טאכטער פון הרב צבי הירש הכהן קאפשיץ און מרת רוחמה חיה (שענקער), אן אייניקל פון הרב יוסף חיים זאנענפעלד.
ער איז געווען רב פון רמת אהרן אין בני ברק.
זיינע ספרים
חוט שני
משפחה
די קינדער פון הרב נסים קארעליץ און זיין ווייב לאה (תרצ"ב - ג' אדר תשע"ה) זענען:
קאטעגאריע:ליטווישע רבנים קאטעגאריע:רבנים פון בני ברק קאַטעגאָריע:דגל התורה קאַטעגאָריע:תלמידים פון חזון איש
אלבאני
קאַטעגאָריע:ניו יארק
מעלווין באראש
מעלווין באראש איז א ריכטער אין ברוקלין וואס איז באקאנט געווארן צוליב דעם וואס ער האט געראטעוועעט סאטמאר לויט די זאליס, און צוטיילט סאטמאר לויט די ארוניס.
איינער פון זיינע הויפט ארגומענטן איז געווען אז דער פרייער גוי'אישער געריכט האט נישט וואס אריינרעדן און אז דאס הנהגה פון ר' זלמן לייב'ס מעטשן זענען צוליב דאס ווילן פון די פריערדיגע סאטמאר רבי דער ברך משה און בלויז ער קען דעצעדירן און אפמאכן אין עניני הנהגה.
דער קעיס איז עווענטואל געווארן אפיעלט דורך די ארונים מיט די טענה אז באראש קען נישט שטיין פון דער זייט און זאגן אז די סעקולארע געריכטן קענען זיך נישט אריינמישן בשעת ווען די אידישע גזלנים באראבעווען זיי פון אזויפיל ווערט נכסים. די סופרים קארט האט אבער געזאגט כמעט די זעלבער זאך אין די ענדע אז באראש איז געווען גערעכט מיט דעם אז די גוי'אישע געריכטן קענען זיך נישט מישן אין אנגעלעגנהייט פון א אידישע קהילה, וואס האבן זיך זייער אייגן תורה פירונג און רבנים.
די ארוניס טענה'ען נאכאלטס אז באראש האט נישט געמיינט דאס צו געבן פאר די זאליס נאר געשריבן אז די זאליס זענען סטאטוס קווא און זיי פארבלייבן דערמיט אבער קריגן און זענען מערער אז די זאליס זענען לעגאל נישט סטאטוס קווא און דאס אז זיי זענען דארטן אינעווייניג מאכט זיי פאר פשוטע גזלנים. זיי בעטן פון יעדן חתונה אין די דאזיגע בנינים געלט, אבער מ'געט זיי נישט. נאר פאר די ריכטיגע בעלי בתים פאר די אויגן דאס הייסט די זאליס.
און זיין פסק האט ער זייער מיאוס ארפאגעריסן געוויסע עלעמענטן אן קיין נאמען און געוויינט אז זיי האבן אים שטארק טעראריזירט פערזענליך און נאכאנאנד געטשעפעט. ער האט אפילו געבעטן די העכערער ריכטער זאלן מאכן א קרימינאלע אינוועסטיגאציע וואס איז נישט נאכגעגעבן געווארן. ער האט אויך שטארק אריינגעפליקט די ארונים אז זייער הויפט עסקן איז גאר א קאריערע קרימינאל מיינענדיג דערמיט דעם פרעזידענט פון דער בלאט ר' יאסי בראך וואס איז געווען דער אריינטראגער פון דעם קעיס אין גוי'אישן געריכט. און האט גאר אויפגעטרעטן פאר די גוים אלס אן עקספערט אין די אידישע רעליגיע און סאטמארע מנהגים פארטרעטענדיג די צד פון די ארונים באראש האט זיך אפגערעדט אז דער בראך האט נאכאנאנד פארשפרייט שקרים אז ער האט גענומען שוחד פון די זאליס דורכאויס די קעיס פאר די פרעסע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:ריכטער
ביט
ביט מיינט איין פינגער (דיג'יט) אין א נומערן סיסטעם וואס איז געבויט אויף די נומער צוויי.
זעה אויך
קאטעגאריע:קאמפיוטעריי
פאריז
פּאַריז ( פּאַרי) איז די הויפּטשטאָט פון פראַנקרײַך. זי איז די גרעסטע שטאָט אין אייראָפּע נאָך לאָנדאָן, און די 20סטע אין באַציאונג איבער דער גאָרער וועלט. די שטאָט פּאַריז, צווישן אירע אַלטע גרענעצן פון 1860, האַלט אַ שטח פון 105 קוואַדראַט ק"מ און אַ געשאַצטע באַפעלקערונג פון 2,193,031 (יאַנואַר 2007). דער סיין טײַך פליסט אַדורך דעם עלטסטן טייל פון פּאַריז. אַרום פּאַריז געפינען זיך אַ סך וועלדער.
פּאַריז איז געגרינדעט געוואָרן אינעם 3טן יאָרהונדערט פאַר דער ציווילער רעכענונג דורך אַ קעלטישן פאָלק, די פּאַריזיאי, פון וועמען די שטאָט האָט גענומען איר נאָמען. אינעם 12טן יאָרהונדערט איז פּאַריז געווען די גרעסטע שטאָט אין דער מערב־וועלט, אַ בליענדיקער האַנדל־צענטער, און דער היים פונעם אוניווערסיטעט פון פּאַריז, איינער פון די ערשטע אוניווערסיטעטן אין אייראָפּע. אינעם 18טן יאָרהונדערט, איז פּאַריז געווען די הויפּט אָרט פון דער פראַנצויזישער רעוואָלוציע, און זינט דעמאָלסט איז פּאַריז אַ וויכטיקער צענטער פון פינאַנץ, האַנדל, מאָדע, וויסנשאַפט און די קונסטן, ווי אויך דער צענטער פון פּאָליטיק און פארקער.
דער פּאַריזער ראַיאָן האָט אַ ברוטאָ אינלענדישער פּראָדוקט פון €612 ביליאָן (גיליטיק 2012), וואָס איז מער ווי 30 פּראָצענט פונעם ברוטאָ אינלענדישן פּראָדוקט פון גאַנץ פראַנקרײַך, און אַזוי אַרום ווערט ראַנגירט פון די פינף רײַכסטע ראַיאָנען פון אייראָפּע. פּאַריז איז דער באַנקירן און פינאַנץ צענטער פון פראַנקרײַך, און דאָרט געפינען זיך די הויפּטקוואַרטירן פון 30 פירמעס אינעם פארטון גלאָבאַל 500.
אין פּאַריז געפינט זיך דער מערסט־באַזוכטער קונסט מוזיי אין דער וועלט, די לואוורע, ווי אויך אַנדערע מוזייען. ארכיטעקטורישע אָנדענקפּונקטן אין פּאַריז שליסן אײַן דעם נאָטרעדאַם דע פּאַריז קאַטעדראַל און דעם אײַפל טורעם. אין 2014 האָבן 22.4 מיליאָן טוריסטן באַזוכט פּאַריז, די שפּיץ פון אַלע טוריסטן צילן. פּאַריז איז אויך באַקאַנט פאַר מאָדע און רעסטאָראַנען. רוב פון די הויפּט אוניווערסיטעטן אין פראַנקרייך געפינען זיך אין פּאַריז, ווי אויך די צײַטונגען לע מאנד, לע פיגארא און ליבעראשיאן.
פּאַריז איז אַ וויכטיקער באַן, שאָסיי און לופט־טראַנספּאָרט קנופּ, באַדינט דורך די צוויי אינטערנאַציאָנאַלע פליפעלדער פּאַריז-שאַרל דע גאָל און פּאַריז-אָרלי. דער פּאַריזער מעטראָ, וואָס האָט זיך געעפנט אין 1900, האָט אַ לענג פון 200 ק"מ און באַדינט 9 מיליאָן פּאַסאַזשירן טאָג טעגלעך. פּאַריז איז דער קנופּ פונעם נאַציאָנאַלן שאָסיי נעצווערק, און איז אַרומגענומען מיט דרײַ אַרום־שאָסייען.
דער הײַנטיקער בירגערמײַסטער פון פּאַריז איז אַן הידאַלגאָ, געוויילט צום אַמט דעם 5טן אַפּריל 2014. זי איז די ערשטע פרוי צו זײַן בירגערמײַסטער פון פּאַריז.
עטימאָלאָגיע
דער נאָמען "פּאַריז" שטאַמט פון די אַמאָליגע אײַנוואוינער, דער קעלטישער שבט די פּאַריזיאי.
פּאַריז ווערט אָפט גערופן "די ליכטיקע שטאָט" (La Ville Lumière), סײַ צוליב איר פירנדע ראָלע ווערנט דער אויפקלערונג, סײַ ווײַל פּאַריז איז געווען פון די ערשטע אייראָפּײאישע שטעט וואָס האָבן אַרײַנגעשטעלט גאַזענע גאַס באַלײַכטונג. אין די 1860ער יאָרן זענען די בולעוואַרן און גאַסן פון פּאַריז געוואָרן באַלײַכטעט מיט 56,000 גאַז לאָמפּן.
די אײַנוואוינער פון פּאַריז רופט מען "פּאַריזער" (אויף פראַנצויזיש Parisiens).
מיטל־אַלטער
במשך דער הונדערט-יעריגער מלחמה, האָט ענגלאַנד געהערשט איבער פּאַריז פון 1420 ביז 1437.
אין 1789 האָט זיך די פראַנצויזישע רעוואָלוציע אָנגעהויבן אין פּאַריז. פּאַריז איז געווען די הויפּטשטאָט פון דער פראַנצויזישער אימפּעריע וואָס נאַפּאָלעאָן האָט אויפגעשטעלט אין 1804. אין יאָר 1814 האָט רוסלאַנד באַזיגט פּאַריז.
מאָדערנע תקופה
ביז 1901 איז די באַפעלקערונג פון פּאַריז געוואָקסן צו 2,715,000. אַ סך קינסטלער האָבן זיך באַזעצט אין פּאַריז, צווישן זיי פּיקאַסאָ און מאטיס. פּאַריז איז געווען דער געבורטאָרט פון פאוויזם, קוביזם און אַבסטראַקטע קונסט.
בעת דער ערשטער וועלט־מלחמה, איז פּאַריז געווען א שטיק צײַט דער פראָנט. צווישן 600 און א טויזנט פּאַריזער טאַקסיס האָבן געשפּילט אַ ראָלע אין דער מלחמה ווען זיי האָבן געפירט 6,000 זעלנער צום פראָנט בײַם ערשטן קאַמף פונעם מאַרן. די שטאָט פּאַריז איז באָמבאַרדירט געוואָרן דורך צעפעלינען. אין די יאָרן נאָך דער מלחמה האָט פּאַריז געצויגן שרײַבער, מוזיקאַנטן און קינסטלער פון אַרום דער וועלט, צווישן זיי ערנעסט העמינגוויי, איגאָר סטראווינסקי, זשאסעפין בייקער און דער מאָלער סאַלוואַדאָר דאלי.
זינט איר באַפרײַאונג פון נאַצישער דײַטשלאַנד אין 1944 דורך די אַליאירטע קראַפטן איז פּאַריז געבליבן די פרײַע הויפּטשטאָט פון פראַנקרײַך.
דעם 25סטן מערץ 1977 איז זשאַק שיראק געוואָרן דער ערשטער געוויילטער בירגערמײַסטער פון פּאַריז זינט 1789.
געאָגראַפֿיע
1000px|פאנאראמע פון פאריז פּאַריז געפינט זיך אין צפון־צענטראַל פראַנקרײַך, 450 ק״מ דרום־מזרח פון לאָנדאָן, 287 ק״מ דרום פון קאלע, 306 ק״מ דרום־מערב פון בריסל, 774 ק״מ צפון פון מאַרסיי, 385 ק״מ צפון־מערב פון נאנט און 135 ק״מ צפון־מזרח פון רוען. פּאַריז ליגט אויפן סיין טײַך און שליסט אײַן אין זיך צוויי אינזלען.
פּאַריז האָט אַ שטח פון 105.4 קוואַדראַט ק״מ. אין פאַרגלײַך איז ירושלים גרויס 125 קוואַדראַט ק״מ, ניו יאָרק 786 קוואַדראַט ק״מ, און גרויסלאָנדאָן 1587 קוואַדראַט ק״מ. דער גרעסטער דיסטאַנץ פון מזרח ביז מערב איז 18 ק״מ.
עקאָנאָמיע
דער פּאַריזער ראַיאָן איז פראַנקרִײַכס פּרעמיערער צענטער פון עקאָנאָמישער טעטיקײַט, מיט אַ ברוטאָ אינלענדישן פּראָדוקט אין 2012 פון €624 ביליאָן (US$687 ביליאָן). באַפעלקערונג האָט פּאַריז 18.8% פון גאַנץ מעטראליטאנעם פראַנקרײַך, אָבער ברוטאָ אינלענדישן פּראָדוקט האָט פּאַריז 30% פונעם גאַנצן לאַנד.
פּאַריז איז די צווייטע טײַערסטע שטאָט אין דער וועלט. די אַנדערע טײַערסטע שטעט אין אייראָפּע זענען אָסלאָ, ציריך, גענף און קאָפּנהאַגען.
באַשעפֿטיקונג
לויטן צענזוס פון 2011, איז 59.0 פּראָצענט פון דער אַרבעטסקראַפט אינעם פּאַריזער מעטראָפּאָליטאַנער שטח אין האַנדל, טראַנספּאָרטאַציע און מאַרק דינסטן; 26.8 פּראָצענט האָבן געאַרבעט אין בילדונג און אַנדערע קהלישע דינסטן; 8.6 פּראָצענט האָבן געאַרבעט אין פאַבריקאַציע, מינעריי און עפנטלעכע נוציקײַטן; 5.3 פּראָצענט האָבן געאַרבעט אין קאָנסטרוקציע; און 0.3 פּראָצענט האָבן געאַרבעט אין לאַנדווירטשאַפט.
אײנקונפֿטן
דער דורכשניטלעכער נעטאָ הויזגעזינד־אײַנקונפט (נאָך בײַשטײַערונגען פאַר געזונט און פּענסיע) אין פּאַריז איז געווען €36,085 אין 2011. ער האָט געגרייכט פון €22,095 אינעם 19טן אראנדיסמאנט צו €82,449 אינעם 7טן אראנדיסמאנט.
טוריזם
אין פּאַריז געפינען זיך אַ סך אָנקוק־ערטער וואָס אינטערעסירן טוריסטן. אַ טייל פון זיי זענען:
האָטעלן
אין 2013 זענען געווען אין פּאַריז 1570 האָטעלן מיט 70,034 צימערן. 55 פון די האָטעלן זענען אויפן ראַנג פון פינף שטערן.
טראַנספּאָרט
דער פּאַריזער מעטראָ סיסטעם איז געבויט געוואָרן אין 1900 דורך ענזשעניר פולזשאנס ביענוועניו און אַרכיטעקט העקטאָר גימאנד. דער מעטראָ ציט זיך 215 ק״מ מיט 300 סטאַנציעס און 16 ליניעס. דער מעטראָ באַדינט מער ווי 6 מיליאָן באוואוינער און טוריסטן יעדן טאָג. יעדע געביידע אי
בית שמש
בית שמש איז א שטאָט אינעם ירושלים דיסטריקט פון ישראל, וואו א סאך ירושלים'ער אידן וואוינען דארט. די פרומע האבן זיך אהין געצויגן ארום צוואנציג יאר צוריק. אום 2010 איז זיין באפעלקערונג געווען 79,000. די היינטיגע שטאט איז געגרינדעט אום 1950, אבער ס'איז געווען אויפן ארט א יישוב שוין אין די תנ"ך צייטן.
געשיכטע
די שטאָט איז געווען ערשט געגרינדעט אין דער פאַרצייַטיקער כנעענישער צייַט.
בית שמש ווערט דערמאנט אין תנ"ך, אין יהושע (קאפיטל טו) דערמאנט מען בית שמש אין דעם ארבטייל פון שבט יהודה, ליגן אויף דער גרענעץ צווישן שבט יהודה און שבט דן. שפעטער (יהושע קאפיטל כא) ווערט געברענגט אז מען האט די שטאט געגעבן צו די כהנים. די שטאָט איז אויך דערמאנט אין שמואל א (קאפיטל ו), אז דער ארון הברית האט צוריקגעקערט צו די יידן דורך בית שמש, און די מענטשן פון בית שמש האבן אויפגענומען דעם ארון מיט קרבנות. אויך אין ספר מלכים איז דערמאנט אַ מלחמה דארטן צווישן אמציה, מלך פון יהודה, און יואש, מלך פון ישראל. דאס איבערבלייבס פונעם אלטן ייִשובֿ זענען פאראן היינט אין תל בית שמש.
אין 2003 האט מען אנטפלעקט אין בית שמש די עלטסטע אייזן ווארשטאט אין דער וועלט.
מאדערנע שטאט
אין יאר ה'תשנ״ה איז אנגעקומען קיין בית שמש רבי חיים אברהם הורוויץ, באסטאנער רבי פון בארא פארק, און האט אויפגעשטעלט זיין הויף אין רמת בית שמש.
דורך די פארלויפענע יארן די שטאט האט זיך היפש פארגרעסערט א דאנק צו א הויכע געבורטצאל און אנקומענדיגע נייע איינוואוינערס וואס האבן זיך אהין געצויגן פון אנדערע שטעט, און היינט צו טאגס וואוינט דארט א ריזיגע צאל פון היימישע יידן, צווישן זיי האבן זיך באזעצט דארט אזעלכע געמיינדעס וואס געהערן צו דער עדה החרדית אזוי ווי תולדות אהרן און תולדות אברהם יצחק, דושינסקיא און נאך ענדליכע קהילות פון דעם יישוב הישן ארייגערכנט פון די נטורי קרתא אויכעט.
אין חודש סיון ה'תשע"ט, האט זיך באזעצט אין שטאט רבי ישראל אליעזר אדלער, דער דזשיקאוו - וויזשניצער רבי, וואס האט אריבערגעפירט אהין זיין קהילה פון רחובות.
די היינטיגע שטאט
די נייע געגנטן אין בית שמש זיינען:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ערי יהודה
וויקימעדיע פונדאציע
left|thumb|150px|וויקימעדיע לאגא וויקימעדיע פונדאציע (וויקי-מעדיע) איז דער שירעם פונדאציע וואס פירט אן מיט אלע שפראכן וויקיפעדיעס, איבער 260 אין צאל, וואס זענען אלע איין גרויסער פיל-שפרעכיגער פרייער אנציקלאפעדיע פראיעקט אונטער די בעלות פון די נישט-פאר-פראפיט ארגאניזאציע, הויפטקווארטירט אין פלארידע, געגרינדעט דורך זשימי וועילס.
די וויקימעדיע פונדאציע איז אזא סארט וואולטעטיגע ארגענעזאציע וואס האט אויף זיך געלייגט דעם ציל צו ברענגען דעת און וויסענשאפט צו יעדן מענטש אויף די וועלט פריי אן אפצאל, און דאס קונה זיין אויף אזוי שטארק אז ער זאל דאס ווייטער פארברייטערן ביז ארויס פון די גרענציען פון איר אמת, דורך דעם וואס זיי שענקן צו יעדן די בעלות צו זאגן וואס איז אמת.
עס איז אזוי אויסגעשטעלט אז אלעס וואס מען שרייבט ווערט אטאמאטיש באפרייט פאר יעדן צו קאפירן און זיך באנוצן אן רשות פארן אייגענעם געברויך פון דער גאנצער וועלט, דעריבער קען מען נישט דארטן קאפירן גארנישט וואס האט עפעס קאפירעכטן.
וויקי פראגראם
זיי געבן פאר אומזינסט דעם פראגרעם וואס ווערט גענוצט אין וויקיפעדיע, אזוי ארום קען זיך יעדער עפענען א וועבסייט מיט אן אייגענער וויקיפעידיע, און עס עקזיסטירן אויפן אינטערנעט אסאך אזאלכע וועבסייטס. איינער פון זיי, און באקאנט פאר אידיש רעדדערס, איז די וויקיפעדיע אפטיילונג פונעם אידישע וועלט וועבסייט.
וועבלינקען
*
C-SPAN
C-SPAN (סי ספּען) איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס גיט זיך אפ רעקארדירן און ווייזן אלע זאכן וואס עס קומט אן אין קאנגרעס, סיי אין סענאט הויז און סיי אינעם קאנגרעס הויז, עס ברענגט אויך ארויף אסאך מאל ווי אזוי גאווערנערס און סענאטערן רעדן צום פאלק אבער דעבאטירן צווישן זיך וויאזוי צו פירן דאס לאנד.
מען קען דארט זעהן 24 שעה א טאג פון די אויבעדערמאנטע זאכן, אסאך מאל זעט מען עס "לעבעדיג" ווען עס פאסירט, און אסאך מאל איז עס א רעקארדירטע טייפ, וואס עס האט פאסירט פריער.
מען קען דארט זעהן ווי אזוי דער סענאט און קאנגערעס הויז פונקצאנירט, ווי אזוי זיי פירן זיך אויף לויט די געזעצען פונעם אמעריקאנער סיסטעם. אויך זעהט מען דארט ווען די סענעטארן פרעגן אויס מענטשן און וויכטיגע לייט וואס דער קאנגרעס וויל וויסן פאר זיי שטימען אויף א געוויסע זאך, צום ביישפיל פאר מען שטימט אויף די געלד פונעם קריג, וועט דער קאנגרעס רופן גענעראלן און מלחמה פירער פונעם אמעריקאנער מלחמה קאמאנד און זיי אויספרעגן ווי אזוי די מלחמה גייט, ווען עס מאכט זיך א סקאנדאל און מען רופט אראפ איינער וואס איז פארמישט אין דעם, צו מען פרעגט אויס א ריכטער וואס גייט באשטימט ווערן צו א ריכטער אמט, דאס אלעס קען מען זעהן לעבעדיג אויף סי ספען.
אינטעריגאציע
פראקטיק
פארברעכן איז אן אנגייענדיגע פראבלעם אין סאסייאיטי און וויפיל מען זאל נישט פרובירן דאס קעמפן וועט מען קיינמאל נישט באווייזן דאס צו עלימינירן. מען נוצט היינט פארגעשריטענע טעכנאלאגיע צו כאפן פארברעכערס און דאס האלט צוריק אנדערע פון באגיין א פארברעכן. ווי מער פארברעכער מען כאפט אלס קלענער ווערט די פארברעכן ראטע ווייל דאס לערנט א לעקציע.
כאפן א פארברעכער איז איין זאך, און דאן קומט די ארבעט פון אויספארשן. מען פארשט פארברעכער צוליב צוויי סיבות. ערשטנס וויל מען דערגיין מיט וועמען זיי זענען באגאנגן פארברעכנס און ארעסטירן יענע אויך. און אויסער דעם ווילן די לאו ענפארסמענט אגענטורן זיך לערנען וויאזוי פארברעכנס ווערן דורכגעפירט כדי מען זאל קענען אפהאלטן אנדערע פון טאן דאס זעלבע.
אין טיראנישע רעגירונגן פייניגט מען פארברעכער פיזיש ווילאנג זיי קענען דאס מער נישט אויסהאלטן און געבן ארויס אינפארמאציע. אין די פרייע וועלט איז כמעט נישט פאראן אזא זאך און די ארבעט איז א פסכילאגישע. אויספארשער זענען געלערנט וויאזוי צו נוצן פסכילאגישע טאקטיקן און סאציאלע באאיינפלוסן וועלכע ברעכט א מענטש'נס עקשנות און ער עפענט זיך, אמאל אפילו אומוויסנדיג.
פארברעכער זענען אין גרויס טייל זעלבסשטענדיגע מענטשן וועלכע נעמען געוואגטע שריט און זענען הארטנעקיג ווען עס קומט צו אן אויספארשונג. די אויספארשער דארפן באנעמען דעם פארברעכער'ס פערזענליכקייטן און אויסגעפינען א וועג וואו מען קען אריינדרינגן און אים אפשוואכן ער זאל פארלירן קאנטראל פון זיין מוח און ארויסגעבן וואס מען וויל פון אים האבן.
דער מוח איז די וואונדערליכסטע טייל פון קערפער אבער וועט שנעל אויפגעבן איינמאל מען הייבט אן נאכלאזן. ווען א מענטש האט אן ערנסטע פראבלעם וועט ער דאס גרינגער קענען באהאנדלן אויב אין זיין געוויסן האלט ער זיך שטארק. אויב נישט פאלט דער מוח אריין אין דעפרעסיע און דעמאלט הייבן די פראבלעמען אן קומען איינע נאך די אנדערע ווייל דער מוח מאכט מער נישט די בעסטע באשלוסן.
די אויספארשער נעמען זיך אויף א פארדעכטיגטן און הייבן אן שפילן מיט זיין גייסט אויף אלע וועגן ביז זיי טרעפן דעם וועג אריין. די אויטאריטעטן זאגן אז בערך 55 פראצענט פארברעכער אין אמעריקע געבן זיך אונטער ביי די אויספארשונגן.
אין אמעריקע איז די ארבעט פון אויספארשונגען אויך געווען אמאל גרינגער. פאליציי האבן גענוצט פארשידענע פיזישע טאקטיקן וועלכע זענען געווען לעגאל. מען האט געלאזט הונגערן, אוועקגענומען שלאף, שטארקע ליכטיקייט אדער טונקעלקייט, און אנדערע אומבאקוועמליכקייטן. מען האט אפילו געמעגט שלאגן מיט ספעציעלע ראבערנע שטעקענעס וועלכע האבן נישט געלאזט קיין צייכענעס. מיט די אלע זאכן איז נישט געווען זייער שווער צו צוברעכן א מענטש ביז עטליכע טעג.
אין די דרייסיגער און זעכציגער יארן האט זיך דאס געטוישט און די אלע זאכן זענען געווארן אומלעגאל. די סופרים קארט האט דעמאלט אויפגעוויזן אז אין אסאך פעלער האבן אומשולדיגע מענטשן מודה געווען אין פארברעכן וועלכע זיי זענען קיינמאל נישט באגאנגען נאר ווייל זיי האבן געוואלט מען זאל זיי אפלאזן.
עס זענען פאראן צוויי אמענדמענדס אין די אמעריקאנער קאנסטיטוציע וועלכע גיט די רעכט פאר יעדן צו בלייבן שטיל אדער פארלאנגן אן אדוואקאט וועלכע זאל אים אנווייזן וואס יא אדער נישט צו זאגן. די סופרים קארט האט דעמאלט אויפגעשפילט עטליכע פעלער אין וועלכע די אנגעקלאגטע האבן נישט געוואוסט פון זייערע רעכטן און האבן מודה געווען אויף אומשולדיגע זאכן נאר ווייל זיי האבן געמיינט אז אזוי וועלן זיי אפקומען גרינגער. א געזעץ איז דעמאלט אריין אין קראפט אז די לאו ענפארסמענט אגענטן מוזן איבערגעבן די רעכטן פאר יעדן אנגעקלאגטן אין דער צייט וואס ער ווערט ארעסטירט.
דאס געזעץ גיט די רעכט צו בלייבן שטיל אדער נעמען אן אדוואקאט. אבער עס טוט נישט אפהאלטן די רעכטן פון די לאו ענפארסמענט צו נוצן זייערע טאקטיקן יענעם צו מאכן רעדן אזוי לאנג ווי זיי פייניגן נישט יענעם פיזיש.
די ערשטע זאך וואס די פאליציי וועט טאן צו מאכן רעדן איז די גוטע און שלעכטע טעכניק. אין דעם שפיל וועט איין אפיציר שפילן ווי דער שלעכטער מענטש וועלכער וויל דעם פארדעכטיגן אריינשליידערן אין טורמע און דער צווייטער אפיציר וועט שפילן ווי דער גוטער וואס איז מער צוגעלאזן און פרובירט אים באשיצן פון דעם שלעכטן אפיציר. מיט דעם געווינט מען צוטרוי צום פארדעכטיגן און ער וועט גרינגער רעדן. אויב דאס ארבעט נישט וועט מען אים סטראשן וואס עס קען אים ערווארטן אויב ער רעדט נישט. די פאליציי מעגן נישט סטראשן מיט שטראפן וועלכע יענער קען נישט באקומען אבער מעגן סטראשן מיט די ערגסטע וואס קען אים ווארטן כאטש עס מאכט זיך זעלטן אז איינער אין אזא צושטאנד זאל באקומען די מאקסימום שטראף.
אין די 50ער יארן האבן לאו ענפארסמענט אגענטורן אנגעהויבן נוצן די ליי דעטעקטאר מאשינען וועלכע האט זיי געהאלפן באשליסן אויב דער פארדעכטיגטער זאגט ליגנט. אבער די ליי דעטעקטאר איז קיינמאל נישט אנגענומען געווארן אלס א באווייז אין געריכט און ווארשיינליך איז עס צוליב דעם וואס עס איז נישט גענוג פונקטליך. די פאליציי נוצן עס זיך גרינגער צו מאכן די ארבעט אבער קענען דאס נישט ברענגן אין געריכט.
די ארבעט פון אויספארשונג מוז געטאן ווערן אין ווייניגער ווי דריי טאג ווייל עס איז פאראן א באזונדערע געזעץ (די 14'טע אמענדמענד) וועלכע גיט די רעכט פאר יעדן פארדעכטיגטן צו באקומען א שנעלע אנקלאגע. אויב קען מען נישט קלאגן יענעם מיט באווייזן וועט מען אים מוזן לאזן גיין פריי נאך דריי טאג. אויב טרעפט מען אים יא שולדיג קען מען אים ווייטער פארשן ער זאל ארויסגעבן נאך אינפארמאציע.
אויספארשונג טעכניקס
מאדערן אויספארשונג איז א שטודיע אין דעם מענטשליכן נאטור. א מענטש וועט נאר רעדן צו א צווייטן ווען ער האט עפעס א שייכות מיט יענעם און שפירט אז ער קען יענעם געטרויען. איינמאל א מענטש הייבט אן רעדן צו א צווייטן איז שווער אויפצוהערן ווייל דער מענטש האט בטבע ליב צו קאמיוניקירן. איינמאל מען הייבט אן רעדן דעם אמת איז שווער נאכדעם צו זאגן ליגנט ווייל אמת איז די ריכטיגע קאמיוניקאציע און איינמאל מען האט דעם קאמיוניקאציע וויל מען דאס אנהאלטן. די שווערע ארבעט איז צו מאכן א פארדעכטיגטן רעדן. איינמאל ער הייבט אן ארויסגעבן וועט ער שוין ארויסגעבן אלעס ווייל מיט זיין ערשטע אמת'דיגע ווערטער האט ער אנגעבינדן קאמיוניקאציע מיט א נייע מענטש און דעמאלט איז שוין שווער דאס איבערצוהאקן.
די אויספארשער מעגן לעגאל זאגן ליגענט צו מאכן א פארדעכטיגטן רעדן. צום ביישפיל אויב דער פארדעכטיגטער האט בארויבט א באנק וועט מען אים זאגן אז מען האט געטראפן זיינע פינגער אפדרוקן אויף די הענטלעך פון די טירן אפילו אויב דאס איז נישט אמת. דער כלל איז אז דער פארדעכטיגטער וועט רעאגירן צו די אינפארמאציע, ספעציעל אויב ער האט אנגעהאט הענטשעך די גאנצע צייט. ער וועט פרובירן אויפווייזן אז עס קען נישט זיין און איינמאל ער וועט אנהייבן רעדן וועגן די פארברעכן וועט געעפענט ווערן א קאמיוניקאציע צווישן אים און דער אויספארשער און פון דארט און ווייטער וועט די ארבעט גיין גרינגער. דער כלל איז אויך אז מיט'ן זאגן ליגענט וועט א פארדעכטיגטער נאך נישט מודה זיין ווען ער איז אומשולדיג ווייל דאס איז נעגאטיוו צו א גוטע קאמיוניקאציע.
די ארבעט פון אויספארשונג הייבט זיך אן בעפאר דער אויספארשער עפנט זיין מויל. דער צימער וואו מען פארשט איז ספעציעל דעזיינט צו האבן א פסכילאגישע עפעקט אויף דעם פארדעכטיגטן דורך מאכן פארלירן זיין זעלבס קאנטראל. אזא צימער איז קליין מיט א טיש און דריי בענקלעך. צוויי אפיצירן און דער פארדעכטיגטער פארנעמען די זיצן און דער פארדעכטיגטער טרעפט זיך פנים אל פנים מיט צוויי אויספארשער אין א קליינע ליידיגע צימער וועלכע האט נישט קיין שום בילד אויף די ווענט אדער דאך און גארנישט ליגט נישט אויפ'ן טיש מער ווי א פאפיר און א פעדער. דאס מאכט דעם פארדעכטיגטן זיך שפירן אומבאקוועם און אויסגעשלאסן און זיין מוח הייבט אן שפילן דעם "לאמיך ארויס פון דא" וועלכע האלט אן דורכאויס די גאנצע אויספארשונג און האט א שטארקע עפעקט.
דער פארדעכטיגטער זיצט אין א ליידיגע צימער עס זאל נישט זיין עפעס וואס קען אים אוועקנעמען דעם קאפ. ער האלט גארנישט אין זיין הענט מיט וואס ער וועט זיך קענען ארומשפילן און אפילו א לעקטער סוויטש געפינט זיך נישט דארט ער זאל זיך נישט קענען פארקלאצן דערויף. דער צימער פארמאגט אן איין זייטיגער שפיגל וועלכע איז דוכזיכטיג פון די אנדערע זייט וואו אנדערע אפיצירן זיצן צו קענען מיטהאלטן די אויספאשונג. דאס שפילט אויף דעם פארדעכטיגטנס נערוון ווען ער ווייסט אז ער ווערט געזען דורך אנדערע אבער ער קען זיי נישט זען.
אויספארשער נוצן א 9 טריט צוגאנג צו אן אויספארשונג מיט אן הקדמה. אין די הקדמה וועט דער אויספארשער שפילן ווי א העפליכער צו דעם פארדעכטיגטן און שמועסן מיט אים וועגן זיין פערזענליכן לעבן. וויבאלד מען וועט רעדן זאכן וואס האט נישט צעטאן מיט די פארברעכן וועט דער פארדעכטיגטער נארמאל רעדן ווייל זיין מוח וועט גלוסטן צו קאמיוניקירן. דער אויספארשער וועט פרובירן צו געווינען זיין צוטרוי דורך מיטשטימען צו א טייל פון זיינע מיינונגן איבער זיין פערזענליכע לעבן.
מאדאם טוסא
לינקס|קליין|250x250פיקס|וואקס מוזיי פון מאדאם טוסא אויף מארלעבאן ראד אין [[לאנדאן, און לעבן אים - דער לאנדאנער פלאנעטאריום]] לינקס|קליין|333x333פיקס|וואקס טעקל פון מארי טוסא, גרינדער פונעם מוזיי - אין דעם אריינגאנג צום  אויסשטעלונג זאל אין דעם מוזיי אין לאנדאן מאדאם טוסא (ענגליש: Madame Tussauds) איז א נעץ פון מוזייען פון וואקס־מאדעלן גערופן אויפן נאמען פון מארי טוסא. דער הויפט צווייג פונעם נעץ געפינט זיך אין לאנדאן, ענגלאנד. די מוזייען שטעלן פאר היסטארישע פערזענלעכקייטן און אנדערע פערזענלעכטן וואס זענען בארימט אין נארוועלכן געביט (פאליטיקער, שוישפילער אד״ג), מיטן ציל פון מוסטערן וויאזוי זיי האבן אויסגעזען און וואס האבן זיי געטון, מיטן הילף פון די וואקס מאדעלן.
אינטעריגאציע
אויספארשונג טעכניקס
די פראגעס וועלן זיין זאכן וואס דער פארדעכטיגטער וועט דארפן נוצן זיין זכרון, קאפ, און טעאריע. דארט וועט דער צווייטער אפיציר באטראכטן די באוועגונגן פון די אויגן און דאס אראפצייכנען. ווען א מענטש פרובירט זיך עפעס דערמאנען וועט ער געווענליך דרייען זיינע אויגן צו רעכטס ווייל דער טייל פון דעם מוח וואס האלט אינפארמאציע ליגט אויף די רעכטע זייט. ווען א מענטש טראכט וועט ער קוקן ארויף אדער צו לינקס און ווען ער בויט א טעאריע וועט ער קוקן גלייך אדער פארמאכן די אויגן. די אלע סימנים זענען געבויט אויף שטודיעס און וועט אנווייזן אסאך צו די אויספארשער.