cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
חיים אלעזר שפירא
פאמיליע
רבי חיים אלעזר האט געהייראט אין יאר ה'תרמ"ז בזיווג ראשון מרת חיה חאשא א טאכטער פון הרב שרגא יאיר ראבינאוויטש, אן אייניקל פון הרב יעקב יצחק ראבינאוויטש, דער ייד הקדוש פון פשיסחא. אין יאר ה'תרס"ו ווען זיי זענען נאך נישט געהאלפן געווארן מיט קינדער האט ער זי גע'גט.
אור יקר
אור יקר איז א ישיבה פאר בעלי תשובה אין צפת העכער די מקוה פון ארי הקדוש אויפן שפיץ בארג.
חיים אלעזר שפירא
רעפערענצן
שפירא, חיים אלעזר קאַטעגאָריע:דינאוו קאַטעגאָריע:מונקאטש
אור יקר
דער ראש ישיבה איז ר' ירמי' כהן און איז אנטוויקלט אין א מיאוסער געראנגל מיט די לאקאלע ברסלב קהילה און זאגט פאר זיינע תלמידים נישט צו זיין קיין ברסלב חסידים וואס די ספרדים ווערן זייער פארכאפט אין ברסלב לעבנסשטייגער צוליב איר ציאונג פון ארבייטן אין עבודת ה' קעגן ייאוש.
קאטעגאריע:ישיבות
ציש"א
ציש"א איז ראשי תיבות פון צענטראלע יידישע שול ארגאניזאציע. ציש"א איז מיסד געווארן אין 1921, דורך דעם בונד, פועלי-ציון לינק און אויך די פאלקיסטן. צווישן די וועלט מלחמות זיינען געווען א סך ציש"א שולן אין אומאפהענגיק פוילן. אין ציש"א שולן זיינען אלע לימודים געווען אויף יידיש. די אידיאלאגיע פון ציש"א איז געווען סאציאליסטיש, וועלטלעך און יידישיסטיש.
קאַטעגאָריע:יידיש קאַטעגאָריע:שולעס קאַטעגאָריע:סאציאליזם
בחירה
בחירה איז א באגריף סיי אין דער תורה סיי אין פילאסאפיע, אויף צו פריי אויסוועלן צו טון א געוויסע זאך, למשל ביי יידן צו זיין אן ערליכער איד אדער נישט. אנדערשט ווי אלע פאסירונגען און פעולות, מישט זיך נישט הקב"ה אריין אין די פירונג, נאר ער לאזט דאס בידי אדם אפצומאכן. אזוי ווי עס שטייט "ראה נתתי לפניך את החיים ואת המוות, ובחרת בחיים".
עס איז דא אויך א באגריף, דעטערמאניזם וואס גלייבן אז מענטשן האבן נישט קיין בחירה.
אז א מענטש האט בחירה צו טון גוטס אדער שלעכטס, פאסט צו באלוינען אים פאר טון גוטס און שטראפן פאר טון שלעכטס.
ס׳איז אנגענומען אין דער געזעלשאפט אז מענטשן האבן בחירה צו פאלגן געזעצן, און מען באשטראפט די פארברעכער, ווייל יעדער איינער איז פאראנטווארטלעך אויף זיינע פירונגען.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
יאר
א יאר איז א תקופה-צייט וואס די ערד פלאנעט רינגלט ארום דער זון וואס איז אומגעפער 365 טעג. אזוי ווי ס'איז נישט א גענויע צאל מוז מען משלים זיין דאס יאר מיט נאך א טאג, כמעט יעדע פערדע יאר.
דער יידישע קאלענדאר איז באזירט אויף חדשים פון דער לבנה. א פשוט יאר האט 353 אדער 354 אדער 355 טעג, וואס איז נישט גענוג לויטן זון-יאר. דעריבער איז יעדע צוויטע אדער דריטע יאר אן עיבור יאר, דאס הייסט מען איז מוסיף א גאנצן חודש (אדר שני).
אין איראן און אפגאניסטאן ניצט מען דעם פערסישן קאלענדאר, וואס הייבט אן א ניי יאר דעם טאג ווען די פרילינג גלייכנאכט געפאלט אין טעהראן.
אסטראנאמן ניצן דאס "יוליאנישע יאר", דאס איז א תקופה פון 365.25 טעג, וואס יעדער טאג אנהאלט 86,400 סעקונדן. א ליכט יאר ווערט געמאסטן מיט יוליאנישע יארן.
אזוי ווי די אַקס פון דער ערד איז אנגעבייגט, מאכן זיך סעזאנען במשך דעם יאר: פרילינג, זומער (מיט לענגערע טעג און ווארעמען וועטער), הארבסט און ווינטער (מיט קערצערע טעג און קילערן וועטער).
* קאַטעגאָריע:קאלענדארן קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
שילדדריז
קליין|250px|די טיירויד גלענד אין [[ראזע]] קליין|250px|איר [[בלוט פארזארגונ]] די שילדדריז (נאך איר פארעם, ווייל זי איז אויסגעפארעמט ווי א שילד) איז די דריז וואס באלאנגט צו דער ענדאקרינאלער סיסטעם. די שילדדריז פראדוצריט און גיט ארויס דריי קריטישע הארמאנען אינעם מענטש צו רעגולירן די מעטאבאליזם אין מענטש.
דאס איז אויגעפארעמעט ווי א פלאטערל און עס ליגט אין האלדז באדעקענדיג די קנה ממש אונטער דער הויט.
דאס איז איינער פון די חשובסטע גלידער פון מענטשליכן קערפער. דאס ברויך צו ארבעטן נאכאנאנד א גאנץ לעבן פון געבורט ביזן טויט.
קאַטעגאָריע:קאפ און גענאק קאַטעגאָריע:דריזן
יעקב אבינו
קליין| רחל אמנו מיט יעקב אבינו על יד הבאר (צייכונג, ויליאם דייס, 1853 בריטיש) קליין| לאה אמנו מיט קינדרלך, יעקב מיט [[לבן]] קליין| [[ברכה|ברכת יעקב למנשה ואפרים מיט יוסף און אסנת (ציור)]] יעקב אבינו גרופן בחיר שבאבות איז איינער פון די דריי עלטערן פונעם יודישן פאלק: (אברהם, יצחק און יעקב). ער איז געווען א זון פון יצחק מיט רבקה, און א צווילינג פון עשו אבי אדום. איידם לבן הארמי ועדינה.
לויטן מסורת איז יעקב געבוירן ערב סוכות, און ער איז נפטר געווארן ערב סוכות ביי דער עלטער פון 147. יעקב איז געווען אן אור אייניקל פון תרח (דורך אברהם און יצחק) און אן אור־אור אייניקל פון תרח (דורך הרן, שרה און יצחק).
פון אים איז ארויסגעקומען גאנץ כלל ישראל דורך זיינע קינדער די הייליגע צוועלף שבטים. ער האט געהאט פיר ווייבער: לאה, רחל, בלהה און זלפה.
פון לאה האט ער געהאט די קינדער:
פון רחל האט ער געהאט:
פון בלהה האט ער געהאט:
קאַטעגאָריע:אבות און אמהות קאַטעגאָריע:תקופת אברהם אבינו קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
קאפיטאליזם
דאָס ווארט "קאפיטאל" שטאמט פון לאטייניש וואס מיינט "הויפט". דער ווארט האט קארל מארקס אריינגעבריינגט אלס א נעגעטיוו-ווארט, אבער עס איז שפעטער אנגענומען געווארן אויך ביי די קאפיטעליסטן.
ביי קאפיטאליזם מעג יעדער איינער פארקויפן אדער בארגן זיין פארמעגן, און א צווייטער מעג קויפן אדער בארגן פון זיי. ווען איינער וויל פארקויפן און א צווייטע וויל קויפן, דארפן זיי נישט נעמען רשות ביי קיינעם. מענטשן קענען פירן א מארק (קויפן און פארקויפן איינער מיט אנאנד) אן בעטן רשות. די דעפיניציע פון קאפיטאליזם און די פרייער מארק עקאנאמיע האט דער פילאסאף אדם סמיט איינגעפירט (אין זיין בוך "די רייכקייט פון פעלקער").
ליבעראליזם איז פרא־קאפיטאליזם. אבער סאציאליזם, נאציזם, פאשיזם, אנארכיזם, קאמוניזם און סאציאל דעמאקראטיע זיינען אנטי־קאפיטעליזם.
אין יאר ה'תרפ"ט, נאך דעם וועלט ווירטשאפט קריזיס וואס האט פאסירט צוליב די קאפיטאליזם וואס האט געהערשט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, האט דער 32סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, איינגעפירט די נייע ארדענונג. טייל האלטן אז ער איז געווען באאיינפלוסט פון דעם עקאנאמיסט דזשאן מיינארד קינס, וואס האט געהאלטן אז קאפיטאליזם קען זיך נישט ראטעווען אליין פון א דעפרעסיע, דערפאר מוז די רעגירונג אין אזא פאל ארויסגעבן מער געלט ווי עס קומט אריין פון שטייערן.
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ
אלעזר ניסן טייטלבוים
רבי אלעזר ניסן טייטלבוים (ה'תקמ"ו - ח' תשרי ה'תרט"ו) רב אין דראהאביטש.
אפשטאם
רבי אלעזר ניסן איז געבוירן אין שינאווא אין יאר ה'תקמ"ו, צו זיין פאטער הרב משה טייטלבוים דער ישמח משה און צו זיין מוטער מרת חיה שרה א טאכטער פון הרב ניסן.
רבנות
אין יאר ה'תקצ"ד האט מען אויפגענומען רבי אלעזר ניסן רב אין סיגעט, ווען מען האט אים אוועק געשטיפט פון דארט האט זיין פאטער געזארגט מען זאל אויפנעמן רבי אלעזר ניסן רב אין מונקאטש.
נאך זיין פאטער'ס פטירה האט מען פארגעשלאגן פאר רבי אלעזר ניסן דאס רבנות אין איהעל אויף זיין פאטער'ס פלאץ, ער האט זיי אבער איינגעטראגן צו נעמען זיין זון דעם ייטב לב און ער האט אנגענומען צו זיין רב אין דראהאביטש.
הסתלקות
רבי אלעזר ניסן איז נפטר געווארן ח' תשרי ה'תרט"ו אין דראהביטש.
פאמיליע
רבי אלעזר ניסן האט געהייראט מרת רויזא בלימא א טאכטער פון הרב אהרן רב אין חאדאראוו. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:אוהעל
קאטעגאריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
דריז
א דריזל אינעם קערפער שאפט א סובסטאנץ, און שפראצן דערנאך ארויס א קריטישן הארמאן אין דעם בלוט וואס דאס איז גערופן די ענדאקרינאלע סיסטעם, אבער אויך געבט דאס ארויס אפפאל אדער צו סתם לעכער ווי דאס בלוט קומט נישט צו.
מדרש רבה
מדרש רבה איז א מדרש אויף דער תורה און חמש מגילות, אויף סדר בראשית ווערט ער אנגערופן "בראשית רבה", אויף סדר שמות - שמות רבה א. א. וו. אזוי אויך אויף מגילת שיר השירים ווערט עס אנגערופן "שיר השירים רבה", אויף רות - "רות רבה" און אזוי ווייטער.
דער מדרש איז דער גרעסטער פון מדרשים וואס אונז האבן, בדרך כלל האבן אידישע גדולים געלרענט דעם מדרש מער ווי אנדערע מדרשים, וויבאלד עס איז דא דערין דער גרעסטער חומר, אויך אזוי ווי אלע גדולי ישראל האבן דערין געלענרט אין מען האט עם מגיה געווען, און מפרש געווען, איז דאס דער מערסטע קלאר מדרש.
דער ספר רב פעלים שרײַבט אז אזוי ווי תלמוד בבלי איז די מערסטע מוגה פון אלע אנדערע מדרשים און ספרים חיצונים, אזוי אויך איז דער מדרש רבה די מערסטע מוגה פון אנדערע מדרשים.
פון די באקאנטע מפרשים אויף מדרש רבה זענען.
א) מתנת כהונה.
ב) יפה תואר.
ג) נזר הקודש.
ד) הגהות הרז"ו.
ה) ידי משה. קאַטעגאָריע:מדרשים
אלכסנדר הארקאווי
אלכסנדר הארקאווי, געבוירן 5 מאי 1863 נאווהארדאק, מינסקער גובערניע, רוסלאנד (אצינד בעלארוס), געש. 1939 ניו יארק, איז געווען א רוסיש-אמעריקאנער שרײַבער און לינגוויסט. ער האט ארויסגעגעבן פון די ערשטע אידישע ווערטערביכער.
לעבענסגעשיכטע
ער איז געווארן געבילדעט פריוואט. שוין יונגערהייט האט ער געוויזן א פארויסליבשאפט פאר פילאלאגיע. אום 1879 האט ער זיך געצויגן קיין ווילנע ווו ער האט געארבעט ביים דרוקער די ברידער ראם. אום 1882 האט ער עמיגרירט קיין אמעריקע, דערנאך קיין פאריז. שפעטער האט ער זיך געצויגן צוריק קיין אמעריקע, ווו ער האט זיך באזעצט אין ניו יארק.
דאס וואס יידיש איז געווארן אנערקענט אלס א שפראך איז אין א געוויסן מאס צוליב הארקאווי. זײַנע ווערטערביכער ווײַזן די רײַכקייט פֿון דעם יידישן וואקאבולאר פונקט אזוי ווי אנדערע שפראכן. כאטש וואס עס פֿעלט אויף יידיש גענוג טעכנישע טערמינען, קעגן דעם האט יידיש אן אויסערגעוויינליכע רײַכקייט פֿון אידיאמען און אויסשפראכן.
הארקאווי איז געווען א שרײַבער פֿון דער יידישער ענציקלאפעדיע
ארבעט
קאַטעגאָריע:יידישיסטן קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:לינגוויסטן
מסכתא
מסכתא (העברעיש: מסכת) איז א באנד אין א סדר פון די זעקס סדרים, וואס רופט זיך ששה סדרי משנה, אדער איינע פון די מסכתות קטנות וואס איז נישט אריין אין משניות.
עטימאלאגיע
ס'איז אנגענומען אז דער נאמען באדייט א בינטל פון ווייץ, נעמליך אז אין יעדע מסכת איז צאמגענומען איין געוויסע ענין ווי אין א בינטל.
תלמוד
אויף רוב מסכתות איז פארהאן ביידע תלמודים, אויסער סדר זרעים וואו בבלי האט נאר ברכות, סדר קדשים וואס האט בכלל נישט קיין ירושלמי און טהרות וואו ס'איז נאר דא גמרא אויף נדה.
מדרשים
פארשידענע מדרשים זענען אויך געשריבן אין פארעם פון א מסכת:
קאַטעגאָריע:ש"ס
משה ראובן איצקאוויטש
ר' משה ראובן איצקאוויטש איז געבוירן געווארן אין ארץ ישראל, און היינט צו טאגס בוחן כללי אין קווינס ישיבה, ומלפנים מגיד שיעור בישיבה. וחבר ועד הכשרות דקהל יטב לב דסאטמאר
אויך געט ער הכשרים פאר אלע סאטמארע זאלן אין וויליאמסבורג, אריינגערעכט עטרת אברהם ויואל משה בית רחל און די פאפולערע שבע ברכות זאלן זיינע תקנות זענען זייער שטרענג מען טאר נישט דארטן אריינברענגן קיין שום היימישע גמאכטע עסנווארג.
קאטעגאריע:אמעריקאנער רבנים קאטעגאריע:כשרות
מאיא ציוויליזאציע
לינקס|קליין|250x250פיקס|וואו די מאיא האבן געוואוינט (אינערהאלב די רויטע ליניעס) צו פארגלייכן וואו האבן געוואוינט אנדערע מעזא-אמעריקאנער (אינערהאלב די שווארצע ליניעס) אין די יארן 250–900 די מאיא ציוויליזציע באדייט א פאלק וואס האבן געוואוינט אין  מעזא-אמעריקע. טייל מאיא וואוינען דארט אויך היינט. די מאיא האבן געוואוינט דארט פאר 4,000 יאר (אומגעפער 2000 פאר דער ציווילער רעכענונג). אין יענע צייטן האבן געוואוינט אין דעם מאיא געגנט קאמפלעקסע געזעלשאפטן. זיי האבן קולטיווירט צום עסן קוקורוזע, באנדלעך, קאבאק, און טשילי פעפערן. די ערשטע מאיא שטעט זענען אנטוויקלט געווארן בערך 750 יאר פאר דער ציווילער רעכענונג.
די מאיא האבן געהאט א געשריבענע שפראך און א נומערן סיסטעם. זיי האבן שטודירט די שטערן און די פלאנעטן, און האבן געמאכט קאלענדארן.
די מאיא ציוויליזאציע האט געשפרייט פון צענטראל מעקסיקע ביז האנדוראס, גוואטעמאלע און צפון על סאלוואדאר.
היסטאריע
די ערשטע מאיא זידלונגען האבן אנגעהויבן בערך  1800 יאר פאר דער ציווילער רעכענונג. זיי האבן געוואוינט אין דעם סאקאנוסקא געגנט (היינט דער שטאַט טשיאפאס, מעקסיקע, ביים פאציפישן אקעאן.
איינפאל
צווישן די יארן 900 און 1000, האבן מענטשן אנגעהויבן פארלאזן די שטעט אין די דרום פלאכלענדער. די מאיא האבן אויפגעהערט מאכן גרויסע מאנומענטן. די היסטאריקער פארשטייען נישט פארוואס האט דאס פאסירט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:היסטאריע קאַטעגאָריע:צענטראל-אמעריקע
מדרש תנחומא
מדרש תנחומא איז אויף די חמשה חומשי תורה. מאנכע זאגן אז דאס הייסט אזוי, ווייל ר' תנחומא האט עס מסדר געווען. א סך סדרות הייבן זיך אָן מיטן לשון "כך דרש רבי תנחומא".
זעה ווייטער מדרש ילמדנו
קאטעגאריע:מדרשים
רבי מאיר
ממוזער|קבר רבי מאיר בעל הנס, [[זולטן קלוגר 1937]] שמאל|ממוזער|250px|קבר רבי מאיר בעל הנס ממוזער|250x250px|תפלות שונות. תרס"ה. בגדד. מאיר בת עין רבי מאיר גערופן רבי נהוראי אדער אחרים, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דריי הונדערט זעקס און פופציג מאל אין משניות.
זיין צייט
רבי מאיר איז געווען פון פינפטן דור תנאים, און פון צענטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה.
ער האט געשטאמט פון נירון קיסר וואס דער רומישער קיסר האט אים געשיקט ער זאל חרוב מאכן דעם בית המקדש, נירון קיסר איז אנטלאפן און זיך מגייר געווען און ר' מאיר איז ארויס געקומען פון אים
זיין באשעפטוגונג
א גרויסער סופר און שרייבער, ער האט געקענט די גאנצע תורה מיט אלע חסרות ויתרות אויף אויסענווייניג בעל פה. דער מדרש פארציילט ער האט פארדינט דריי סלעים יעדע וואך, איין סלע האט גענוצט צו קויפן עסן, איין סלע צו קליידער און דער דריטער סלע האט ער געגעבן צדקה פאר א צווייטן.
זיין חכמה
זיין גרויסקייט אין תורה איז איבארשרייבלעך, ער איז געווען אזוי גרויס אין לערנען אז די גמרא זאגט עס איז נישט געווען אין זיין דור אזא גרויסער מענטש ווי ער, ער האט געקענט אויפצייגן אויף יעדע זאך פונקט דאס פארקערטע, אויף א טמא'נע זאך האט ער געקענט ברענגן ראיות אז עס איז טהור, אויף א טהור'ע זאך האט ער געקענט ברענגען ראיות עס איז טמא, נאר מען האט נישט באשטימטע די הלכה זאל בלייבן ווי ער, וויבאלד מען האט נישט געקענט געהעריג פארשטיין זיין טיעפן פארשטאנד. איינער וואס האט אים געזעהן אין בית המדרש האט זיך דעדוכט ווי ער רייסט אויס בערג און צורייבט איהר איינס און צווייטען (סנהדרין דכ"ד). זיין חכמה איז געווען אזוי גרויס אז דער ירושלמי זאגט אז ווען עס האט אנגעכאפט דעם שטעקן פון רבי מאיר האט זיך געלערענט דערפון חכמה.
רבי האט געזאגט דעריבער בין איך שארפער און קלוגער ווי מיינע חברים ווייל איך האב געזען רבי מאיר פוו הינטן אויב וואלט איך אים געזען פון פארענט וואלט איך נאך שארפער געווען.
רבי מאיר האט אייביג געקוקט אויפן נאמען פון א מענטש, לויט זיין נאמען האט ער אפגעמאכט וואס יענער איז
אין מאכן משלים איז ער אויך געווען גרויס, חז"לֹ זאגן ווען רבי מאיר איז אוועק זענען בטל געווארן די מושלי משלים.
זיין פרוי איז געווען די באקאנטע ברוריה.
זיין הייליגקייט
ר' יוסי האט געזאגט אויף אים ער איז א באהאלטענער און הייליגער מאן אין הימל האט מען אויסגערופען: זייט געווארנט פון רבי מאיר מיט זיין תורה
א מערקווירדיגע מעשה ווערט דערציילט אויף אים וויאזוי ער האט זיך אויספרויבירט צו ער איז איז מזומן לחיי עולם הבא, ער האט זיך געווארפן פאר לייבן און קיינער האט אים נישט גע'הרג'ט זעה אין ספר אוצר המדרשים אין ספר המעשיות.
מיטן נאמען אחרים
סוף מסכת הוריות זאגט די גמרא אז צוליב א מחלוקה האט מען גערופן ר' מאיר מיטן נאמען אחרים, דעריבער ווי עס שטייט אין תלמוד אחרים אומרים, איז די כוונה צו רבי מאיר. תוספות אין מסכת סוטה (י"ב ע"א) און עבו"ז (דס"ד ע"ב) זאגט אז די אלע מאמרים וואס ר' מאיר האט מקבל געווען פון זיין רבי אלישע בן אבויה האט מען עס געשריבן בשם אחר, וויבאלד אלישע האט אויך געהייסן אחר, און זיין אייגענע מאמרים האט מען קובע געווען בשם אחר.
זיין פטירה
רבי מאיר איז נסתלק געוואן אין אסיא, ווייט אוועק פון זיין שטאט, ער האט געהייסן מען זאל ארויף לייגן זיין ארון אויף וואסער און עס איז געשווימן ביז טבריה.
אין משניות
רבי מאיר ווערט דערמאנט אין יעדע מסכת פון ש"ס, אויסער פינף מסכתות - מסכת ראש השנה, מסכת חגיגה, מסכת תמיד מסכת קנים, מסכת זבים.
סדר זרעים - (פופציג מאל):
סדר מועד - (זיבן און פערציג מאל):
סדר נשים - (פיר און פופציג מאל):
סדר נזיקין - (זעקס און פופציג מאל):
סדר קדשים - (פינף און פערציג מאל):
זעט אויך
רשימה:תנאים
רעפרענצען
מאיר
צבי הירש שפירא
left|thumb|250px|רבי צבי הירש שפירא זצ"ל, בעל דרכי תשובה ממונקאטש
רבי צבי הירש שפירא זצ"ל (י"א תמוז ה'תר"י - ב' סוכות ה'תרע"ד), רב אין מונקאטש
אפשטאם
רבי צבי הירש איז געבוירן אין סטריזשעוו אין יאר י"א תמוז ה'תר"י צו זיין פאטער הרב שלמה שפירא רב אין מונקאטש, דער שם שלמה, א זון פון הרב אלעזר שפירא רב אין לאנצהוט, א זון פון הרב צבי אלימלך שפירא רב אין דינאוו, דער בני יששכר. און צו זיין מוטער מרת חיה פרימא רבקה א טאכטער פון הרב יקותיאל שמעלקא ערבליך א זון פון הרב משה יהודה לייב ערבליך, רב אין סאסוב באקאנט אלס רבי משה לייב סאסאווער .
רבנות
רבי צבי הירש איז געווען א תלמיד מובהק פון דעם צאנזער רב, און פון זיין זון דער שינאווער רב.
אין יאר ה'תרע"ד נאך די פטירה פון זיין פאטער איז רבי צבי הירש געווארן רב אין מונקאטש
הסתלקות
זומער אין יאר ה'תרע"ג איז רבי צבי הירש קראנק געווארן, און ער איז נפטר געווארן ב' סוכות ה'תרע"ד.
פאמיליע
אין עלטער פון זעקס יאר איז רבי צבי הירש געווארן פארלויבט מיט מרת אסתר א טאכטער פון הרב חנינא הורוויץ רב אין אוליאנאוו, און זיי האבן געהייראט אדר ה'תרכ"ה. זייער איינציגער זון:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אונגארישע אדמורי"ם קאַטעגאָריע:דינאוו קאַטעגאָריע:מונקאטש
מסכת סוטה
דרויסנדיגע לינקן
קאַטעגאָריע:משניות
ה'תרמ"ח
געשעענישן
אין דעם יאהר האט דער ראדזינער רבי ר' גרשון העניך ליינער די ערשטע מאל ממציא געווען תכלת.
מנחם גרשון לעבאוויטש
ער איז א גרויסער גביר פון פעינט האנדל. ער וואונט אין ווליאמסבורג און ער פארט איינמאל א וואך אוועק פאר א גאנצען טאג קיין לעיקוואד צו לערנען תורה.
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:ארונים
טיש (חסידות)
א טיש איז וואו חסידים קוקן זיך צו און האלטן מיט ווי זייער רבי עסט און פראוועט א סעודה למשל שבתים און ימים טובים.
געווייליך זינגט מען די זמירות און אנדערע ווארימע ניגונים, אפשר אויך א טאנץ לכבוד שבת.
בקהילה
"בקהילה" - השבועון החרדי בישראל איז א זשורנאל וואס ווערט ארויסגעגעבן אין ישראל.
טיש (חסידות)
עס איז איינגעפירט אז דער רבי פארטיילט פאר די חסידים די רעשט פון זיינע פארציעס עסן מיט די בלויזע הענט, עס רופט זיך שיריים, די חסידים האלטן אז עס קען ברענגען פארשידענע סגולות ווייל עס איז א סארט צייכענונג אז דער רבי איז משפיע ברכות.
בקהילה
מאַגאַזין סטרוקטור
וואכנשריפט צייַטונג כּולל די פאלגנדע טיילן: .
רעדאקטארן
אין דער פאַרגאַנגענהייַט געדינט אין:
וועבלינק
קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען קאטעגאריע:פרומע מאגאזינען קאַטעגאָריע:צייטונגען ארויסגעגעבן אין ישראל
DSCH
DSCH איז א מאטיף באנוצט דורך דעם רוסישן קאמפאזיטאר דמיטרי שאסטאקאוויטש אום זיך זעלב צו רעפרעזענטירען, גלייך אזוי ווי באך האט געניצט דעם BACH מאטיף. עס אנטהאלט די נאטען רע-מי בעמאל-דא-סי, אדער D-Es-C-H (אין דייטש) וואס פאר דעם קאמפאזיטארס נאמען (ד.ש.) שטעהען (אין די דייטשע שרייבווייזע).
די מאטיף באפינדעט זיך אין פיהל פון זיינע ווערקן: די 10טע סימפֿאניע אין מי מינאר, דער 8טער שטרייין קווארטעט אין דו מינאר, דער 1טער פידלקאנצערט אין לא מינאר, דער ט1ער טשעלאקאנצערט אין מי בעמאל מאזשאר, די 15ע סימפאניע אין לא מאזשאר און די 2טע פיאנעסאנאטא אין סי מינאר אפוס 60.
קאַטעגאָריע:מוזיק
אלבאם
אן אַלבאָם מיינט געוויינלעך א מוזיק אלבאם, וואס איז א זאמלונג פון שטיקלעך מוזיק, אפטמאל געזאנגען.
זעט אויך
* קאַטעגאָריע:מוזיק
מסכת ביצה
מסכת ביצה איז די זיבעטע מסכתא פון סדר מועד אין משניות. די מסכתא האנדלט ארום הלכות יום טוב, וואס פארא ארבעט מען מעג יא טאן, און וואס פארא ארבעט מען מעג נישט טאן אין יום טוב. די מסכתא האט גמרא אין סיי ירושלמי און סיי בבלי.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:משניות קאַטעגאָריע:גמרא קאַטעגאָריע:ירושלמי
משה יצחק ווערטהיימער
משה יצחק איז א זון פון מענדל ווערטהיימער. ער איז געווען הויז בחור פון סאטמארער רבין בעל ברך משה ער איז געוועזן דארטן פונקט אין די תקופה ווען עס האט אויסגעבראכן די טיילונג אינערהאלב די חסידים וויאזוי מען האט זיי דעמאלטס גערופן.
נאך זיין חתונה אין אדר תש"ס האט ער אפגעקויפט בשותפות מיט משה גבאי דעם אויסגאבע דער בליק וואס עס האט ביז דעמאלטס געהאט הרב עזרא פריעדלאנדער, עסקן און וועטעראן שתדלן וואס איז אנגעקומען זייער הויך אין די פאליטישע וועלט צוליב זיין טאלאנט פון איבערנעמען א מענטשן מיט זיין שפראך, ער איז א זון פון ליסקא'ער רבי'ן וועלכער איז דער בעל מכשיר אין דעם מיימאנידיס שפיטאל אין בארא פארק.
און אזוי ווי ער האט נישט געהאט די פינאנצן אנצוגיין דערמיט האט ער פארקויפט דעם נאמען פאר די שותפים משה גבאי און משה יצחק ווערטהיימער.
אין יענער צייט האבן זיי אפגעקויפט אויך דעם פאפולערן אויסגאבע יפה בעתו וואס עס פלעגט ארויסגעבן דער באגאבטער שרייבער און היסטאריקער הרב יוסף פרץ ביללער און אזוי האבן זיי אריינבאקומען פון צוויי זייטן א גרויסן ציבור ליינער.
אבער דער הויכפונקט פון די אויסגאבע איז געווען דאס אריינלייגן בילדער פון אקטועלע געשעהנישן פון דעם מאנאנט, און אזוי אויך אן באזונדערע אפטיילונגען פון בילדער פון צדיקים וואס אין דעם חודש געפאלט אויס זייער יארצייט.
שפעטער האט ער זיך אפגעטיילט פון "יפה בעתו" און ער האט אליינס געפנט א קינדער בליק ביילאגע, און נאך שפעטער האט ער צוגלייגט נאך צוויי ביילאגעס, 'דער חסידישער בליק' און, 'די פאמיליע בליק'.
אין יאר תש"ע האט ער דאס פארקויפט פאר ???
היינט צו טאג'ס קומט דאס נאך אלס ארויס א פאפולערע חרדישע אויסגאבע וואס שטעלט צו פול מיט תוכן'דיגע לייען מטריאל פארן חרדישן ציבור
קאטעגאריע:רעדאקטארן קאטעגאריע:הויז בחורים
קאַטעגאָריע:זאלוינים
שארטלאנדס באן סטאנציע
שארטלאנדס  איז א סטאנציע אין שארטלאנדס, לאנדאנער בארא פון בראמלי, דרום לאנדאן. זי באדינט דעם דרום-מערב טייל פון בראמלי. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און סאדאיסטערן, און איז אין טראוולקארט זאנע 4.
דער קאטפארד שלייף (טעמזלינק) און די טשאטאם הויפט ליניע (סאדאיסטערן) קומען צוזאמען פונקט מערב פון דער סטאנציע.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 3טן מיי 1858 מיטן נאמען בראמלי. פון 1892-1894 האט מען פארגרעסערט די סטאנציע ווען מען האט געעפנט דעם קאטפארד שלייף.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
קאקא קאלע
קליין|150px|דער באקאנטער סימבאל פון קאקא-קאלע קליין|קאָקאַ-קאָלאַ באַטלינג פאַבריק. יאנואר 8, 1941, [[מאנטרעאל, קאנאדע.]] קאקא-קאלע (ענגליש: Coca-Cola) איז די גרעסטע פירמע אין דער וועלט וואס פארבריצירט זיסע קארבינירטע געטראנקען, די מערסטע פאפולערע איז זייער קאלע סאדע, מ'רופט עס אין קורצן "קאק" עס איז א זיסער טונקעלער געטראנק געמאכט מיט קארמאליזירטע צוקער און קאפעין.
די פירמע איז הויפטקווארטירט אין אטלאנטא, דזשארדזיע.
זייער אנדערע געטראנקען זענען:
און ארץ ישראל האט עס א הכשר פון הרב משה לאנדא פון בני ברק.
מען האט געמאכט קאקא־קאלע צום ערשטן מאל דעם 8טן מיי 1866.
וועבלינקען
וויפל צוקער האט א קען סאדא? א ווידעא קליפ געט אייך די שוידערליכע ענטפער: 7 און האלב טיי לעפעלעך...
קאַטעגאָריע:געטראנקען
The Coca Cola Company
אליעזר
אליעזר איז דער נאמען פון דריי מענטשן אין תנ"ך.
אליעזר עבד אברהם
ער איז געווען דער קנעכט פון אברהם אבינו. ביי דער מלחמה מיט די פיר מלכים שטייט אז אברהם האט מיטגענומען 318 מענטשן; חז"ל זאגן אז דאס איז געווען אליעזר, וואס די גימטריא פון זיין נאמען איז 318. תרגום יונתן רופט אים אליעזר דער זון פון נמרוד.
אברהם האט אים געשיקט אויסזוכן א כלה פאר יצחק. חז"ל זאגן אז ער הייסט "דמשק אליעזר" ווייל ער איז דולה ומשקה מתורת רבו לאחרים.
אליעזר בן משה
קליין|ציפורה מאעכט ברית מילה פון זון אליעזר, צייכונג; יאן בפטיסט ווינקס ([[הולנד 1621)]] דער צווייטער זון פון משה רבנו און צפורה האט געהייסן אליעזר.
דער נביא אליעזר
אין מלכים ווערט דערמאנט דער נביא אליעזר וואס האט געזאגט א נבואה קעגן דעם מלך יהושפט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
ביציקל
250px|קליין|אַ [[פאליציי|פאָליציסט אויף אַ בײַזיק]] א ביציקל, בייזיק, וועלאציפעד אדער ראָװער איז א פארמיטל מיט צוויי רעדער הינטער אנאנד אויף וואס דער רייטער נוצט זיין מוסקלען-קראפט אנשטאט א מאטאר. טייל מענטשן פארן מיט איר אלס פייקייט און ספארט.
די ערשטע ביציקלען האט געמאכט די ראווער פירמע, דערפאר הייסט עס "ראווער" אויף פויליש.
ביציקלען קומען אין א סאך פארשידענע סארטן:
אין ישראל אום יום כיפור ווערן די גאסן אנגעפילט מיט הונדערטער־טויזנטער ציקלער, ווייל אין דער טאג איז פארבאטן לויט דער יידישער טראדיציע צו פארן מיט מאטאר פארמיטלען.
קאטעגאריע:פארמיטלען קאטעגאריע:ספארט
תנא דבי אליהו
תנא דבי אליהו איז א מדרש אגדה. אין גמרא (כתובות, קה, ב - קו, א) שטייט אז אליהו האט גלערנט מיט רב ענן יעדן ערב שבת, א טייל חכמים און חוקרים קלערן אז דערפון איז געמאכט געווארן דעם ספר תנא דבי אליהו. אבער רוב חוקרים היינט האלטן אז דער היינטיקער תנא דבי אליהו איז נישט יעניגע חיבור. עס אנטהאלט צוויי חלקים תנא דבי אליהו רבא וזוטא, דער לענגסטער פרק פונעם ספר איז פרק י"ח. דער מדרש האט עטליכע פירושים, די באקאנסט איז דער ספר זיקוקין דנורא וביעורין דאשא, א תלמיד פון האר"י. עס האט א פי' ישועות יעקב תוספות בן יחיאל. מאיר איש שלום האט ארויס געגעבן דעם ספר לויט א כתב יד.
גאנץ לעצטענס איז געווארן געדרוקט מיט גאר א נייע אויפלאגע דורך די באקאנטע וויינפעלד משפחה פון דפוס אשכול, ווישניצער חסידים, עס איז געדרוקט מנוקד, און צוטיילט אויף די פרשה פון די וואך, דאס הייסט מען קען יעדע וואך לערנען א חלק ביז סוף יאהר פארטיגט מען דאס גאנצע ספר.
קאטעגאריע:מדרשים
ראד
קליין|250px|[[אלט מאדישע רעדער פון פערד און וואגן]] א ראד (רעדל פאר א קליינער ראד) איז א רינדעכיגער אביעקט, וואס צוזאמען מיט אן אַקס ערלויבט זיך דאס צו דרייען מיט דער מינדעסטער רייבונג, און ווערט באנוצט געווייטנלעך אין טראנספארט.
אויטאמאביל ראד
מיט'ן אויסטרעף פון דעם אויטא איז איז דאס ראד געווארן איינע פון די הויפט קאמפאנענטן פון יעדע אויטא און אנדערש קען עס נישט פארן.
דער אינהאלט פון א ראד
די ראד קען באשטיין פון פון סטיל אדער אלומינם (צוויי סארט אייזן). אלומינם איז פיל שטערקער ווי סטיל און איז טייערער. ביליגע אויטאס קומען מיט סטיל רעדער און מען קען זיך אליינס צוקויפן אלומינם. די מער בעסערע אויטאס קומען אלע מיט אלומינם רעדער און ווערט געמאכט דורך די פירמע וואס פראדוצירט דעם אויטא. די רייף איז א טייל פון דעם אויטא וואס ווערט קיינמאל נישט געמאכט ביי די זעלבע פירמע וואס מאכט דעם אויטא. אלע אויטאס פירמעס קויפן די רייפן ביי רעדער פירמעס און געבן דאס מיט דעם אלס א סערוויס. רוב רעדער קומען מיט א גאראנטי פאר עטליכע יאר און האלט פאר בערך 100-150 טויזענט מייל.
Bead Bundle= די טייל איז רינדיג און גייט ארום דעם גאנצן ראד פון ביידע זייטן. די טייל איז אן אייזערנע שטריק וועלכע האלט די רייף אויפ'ן ראד גענוג שטייף אז עס זאל נישט קענען ארויסגיין קיין לופט. די שטריק מוז זיין זייער שטארק ווייל ווען מען שטעלט ארויף די רייף אויפ'ן ראד נוצט מען א מאשין וואס טוט דאס מיט א שטארקע קראפט.
Belts= דאס זענען פאסיקעס געמאכט פון אייזן וועלכע האלטן די ראד פלאך פאר די בעסטע דרייוו אויפ'ן ראוד. אויב איינע פון די רעדער זענען נישט גענוג פלאך וועט דער אויטא ציען צו איין זייט און עס וועט נוצן פיל מער בענזין. יעדע ראד פארמאגט צוויי פון די סארט פאסיקעס.
Cap Plies = געוויסע רעדער פארמאגן נאך פאליעסטער שיכטן וועלכע האלטן בעסער צוזאמען אלע קאמפאנענטן פון די אינערליכע טיילן פון די ראד. די צוגעלייגטע שיכטן געפינט זיך אין רעדער וואס זענען ספעציעל געמאכט צו נוצן פאר לאנגע וועגן. די סארט רעדער זענען טייערער און קומען נישט סטאנדארט מיט אויטאס ווען מען קויפט זיי.
Tread = דאס איז די דרויסנדיגע טייל פונעם ראד וואס מיר זעען וועלכע איז שווארץ. די מאטריאל וואס ווערט גענוצט דערפאר איז נאטורליכע גומע און קען אויך אנטהאלטן סינטעטישע גומע. יעדע פירמע מאכט דאס אנדערש און דאס ווענדט זיך לויט וויאזוי מען ארבעט אויס די גומע און די פארעמען וועלכע גיבן "טרעקשען" פאר'ן אויטא.
די נומערן
די ערשטע זאך וואס איר וועט באמערקן איז א רייע נומערן וועלכע הייבן זיך אן מיט א ענגלישע בוכשטאב. אויב עס איז אן אויטא וועט די בוכשטאב זיין א פי. פאר פעסענדזשער. אויב עס וועט זיין א טראק וועט זיין דארט די בוכשטאבן על.-טי. פאר לייכטע טראק, און דאס זעלבע מיט אנדערע סארט רעדער.
די ערשטע דריי נומערן נאכ'ן בוכשטאב צייגט די ברייט פונעם ראד אין מילימעטער. די ברייט ווערט גערעכנט ארום און ארום פון איין עק ראד ביז'ן צווייטן עק (א ראד האט דריי זייטן. צוויי דערפון זענען די הייך און די דריטע איז די ברייט וועלכע ליגט אויפ'ן ראוד). די נעקסטע 2 נומערן צייגט די פראצענט פון די ברייט וועלכע ליגט אין די הייך. אין א נארמאלע ראד וועט עס זיין צוויי דריטל און די איבעריגע דריטל איז די ריכטיגע ברייט. די הויך און ברייט מאכט אסאך אויס און יעדע ראד איז אנדערש און איז אויסגערעכנט לויט דער אויטא וועלכע ליגט אויף דעם. צוויי רעדער קענען זיין די זעלבע מאס אין דיאמעטער אבער איינס וועט די ברייטקייט פארנעמען 25 פראצענט פון די סך הכל און די צווייטע וועט די ברייט פארנעמען 65 פראצענט פון די סך הכל.
ווי קלענער די פראצענט פון די זייטן זענען פון די סך הכל ברייט אלס בעסער איז די ראד ווייל מיט קלענערע ווענט איז פאראן מער ראד אויפ'ן ראוד און די ראד האט מער קראפט אין זיך ווייל עס קען זיך נישט בייגן ווייל עס איז נישט פאראן גענוג גומע פון די צוויי זייטן. דערנאך קומט נאך א בוכשטאב וועלכע צייגט וואספארא סארט פראדוקציע איז גענוצט געווארן צו מאכן די ראד. רוב רעדער וועלן האבן א אר. און א קליינע טייל וועלן האבן א די. אדער א בי. אנשטאט. די לעצטע צוויי נומערן צייגן צו וועלכע סייז ראד די ראד איז געמאכט. דורכשניטליכע רעדער זענען צווישן 15 און 17 אינטשעס.
אויסער די רייע נומערן איז אויסגעקריצט די נאמען פון די פירמע וואס מאכט די ראד און עס פארמאגט אויך נומערן ווילאנג דאס ראד וועט האלטן אין דורכשניטליך, ווי גוט די טרעקשען איז, וויפיל וואג עס קען פארנעמען, ווי גוט עס קען פארנעמען היץ, און די מאקסימום שנעלקייט וואס די ראד קען פארנעמען. די אלע נומערן ווערן באשטעטיגט אין רעגירונג געפירטע פראבעס און יעדע ראד וואס איר קויפט אין א לעגאלע געשעפט איז גאראנטירט צו זיין גענוג פארזיכערט לויט די אויפשריפטן וואס עס פארמאגט.
סארטן רעדער
ווינטער רעדער זענען געמאכט פון א ווייכערע סארט גומע וועלכע לאזט זיך גרינגער בייגן און ארויפטרעטן אויך די שניי. די ווינטער רעדער האבן אויך בעסערע קריצן וועלכע קענען זיך האלטן בעסער אויף אייז און שניי און זענען ספעציעל דעזיינט אס אלע וואסער און נאסקייטן זאלן פארלוירן ווערן פון אונטער די ראד ווייל די מערסטע גליטשן פאסירט נאכדעם וואס דאס ראד זאמלעט אן אסאך שניי אדער אייז און די קעלט האלט עס דארט, מאכנדיג די גאנצע ראד א רינדיגע שטיק אייז.
ווינטער רעדער איז אבער נאר גוט פאר די ווינטער און איינמאל עס קומט די זומער איז וויכטיג דאס צוריק אראפצונעמען ווייל די ווייכע ראד איז שוואכער ווי די אנדערע און וועט ווערן אפגעשוואכט פון היץ און דאן איז עס אויסגעשטעלט צו פלעט טייערס. עס זענען אויך פאראן זומער רעדער וועלכע זענען צוגעשטעלט נאר פאר די זומער און קען זיך בכלל נישט צושטעלן צו די ווינטער וועטערס. די זומער רעדער זענען הארט און קראפטיק און קענען די שנעלסטע אפשטעלן אן אויטא ווען מען דרוקט די ברעיקס.
עס זענען פאראן הונדערטער סארטן ווינטער רעדער וועלכע ווערן געמאכט פון אלע פירמעס. יעדע פירמע גיט ארויס א נייע ווינטער ראד יעדע ווינטער סעזאן און עס איז פאראן א גרויסע קאנקורענט. צוליב די וויכטיקיט פון ווינטער רעדער איז געגרינדעט געווארן אן אסאסיאציע וועלכע פרובירט אויס ווינטער רעדער און נאר די וואס מאכן דאס דורך באקומען איר באשטעטיגונג וועלכע איז א סימבאל מיט א שניי אויסצייכענונג אינדערמיט.
פאר די וואס וואוינען אין ערטער וואו עס איז דא מילדע ווינטערס איז אל סיזען רעדער פונקט גענוג. אבער די וואס וואוינען אין קאלטע פלעצער וואו עס פאלט אסאך שניי איז זייער וויכטיג צו האבן ווינטער רעדער ווייל עס קען פשוט ראטעוון לעבנס.
דער פליכט פון די רעדער
אויסעווייניג קוקט די ראד אויס רינדיג אבער ווען מען באטראכט עס פון דער נאנט זעט מען באלד אז די טייל פון די ראד וועלכע זיצט אויף די ערד איז פלאכער צוליב די דרוק פון די וואג וועלכע די רעדער טראגן. אויב מען וואלט אנגעפילט די ראד מיט מער לופט וואלט עס נישט געשען אבער יעדע ראד האט זיין מאס לופט וויפיל עס דארף האבן און עס איז געוואנדן לויט די וואג פון די אויטא. די מאס לופט איז ספעציעל אויסגערעכנט אז די ראד זאל זיך אביסל זעצן פון די וואג כדי עס זאל ליגן בעסער אויף די ערד.
א ראד ווערט זייער הייס ווען מען פארט שנעל און עס איז ספעציעל דעזיינט צו קענען אויסהאלטן די היץ. ווען דער אויטא פארט לאנגזאם נוצט עס פיל ווייניגער ענערגיע און עס איז פאראן ווייניגער היץ פון די ענערגיע. אויב דער אויטא פארט זייער שנעל נוצט עס מער ענערגיע און דאס גרעסטע טייל דערפון גייט צו די רעדער און אויך אויפ'ן ראוד. אויב איר וועט אנרירן א ראד נאך א לאנגע וועג וועט איר זיך אפבריען פון די היץ און עס וועט מעגליך אויך ארויסקומען א שווערע גערוך דערפון וועלכע קומט פון די אנגעהיצטע גומע.
עס איז זייער וויכטיג מען זאל כסדר איבערקוקן די לופט דרוק פון די רעדער מיט די ספעציעלע מעסטער, ספעציעל ווען מען פארט אויף לאנגע וועגן אין וועלכע די באדינונגן פון די רעדער קענען זיך גרינג טוישן צוליב די אנגעזאמעלטע היץ. די רעדער פירמעס זאגן מען זאל איבערקוקן די לופט דרוק איינמאל א מאנאט כדי צו זיין פארזיכערט. די ערשטע פראבלעם מיט א ראד פאסירט אויב די לופט דרוק איז נישט גוט און די ראד ליגט נישט געהעריג אויפ'ן ראוד. נאך וויכטיגער איז אז אלע 4 רעדער זאלן האבן די זעלבע מאס לופט דרוק אויפ'ן האר ווייל אויב נישט וועט דער אויטא מעגליך ציען צו איין זייט און עס וועט אויך פארלאנגן מער בענזין ווייל דער אויטא וועט דארפן נוצן מער ענערגיע צו דרייען די רעדער.
מסכת ברכות
קליין|250px|דאס ערשטע בלאט פון מסכת ברכות אין תלמוד בבלי מסכת ברכות איז די ערשטע מסכתא פון די ששה סדרי משנה. זי איז אריינגעלייגט אין סדר זרעים וויבאלד די מסכתא האנדלט זיך ארום הלכות ברכות וואס האט צו טון מיט עסן, כאטשיג עס האנדלט זיך נישט פון מצוות התלויות בארץ. דער רמב"ם פרעגט טאקע די שאלה און ענטפערט אז וויבאלד ברכות איז דער יסוד פון יידישקייט איז עס געשטעלט געווארן אלס די ערשטע מסכתא.
ראד
דער פליכט פון די רעדער
יעדע ראד האט א לעבנ'ס שפאן וועלכע איז געווענליך צווישן 100 און 150 טויזנט מייל. די נומער איז אבער נאר אן אפשאצונג און עס ווענדט זיך בעיקר וויאזוי דאס ראד ווערט גענוצט און אין וועלכע פלאץ דאס ווערט גענוצט. עס זענען פאראן דרייווער וואס ברעיקן זייער שטארק און רייבן אויס די רעדער אסאך מער וואס מאכט אז די ראד זאל שנעלער צעגיין.
מסכת ברכות
די מסכתא האט ניין פרקים, און זי איז די איינציגסטע מסכתא פון סדר זרעים וואס האט תלמוד בבלי. זי האט 63 בלעטער אין תלמוד בבלי, און 68 בלעטער אין תלמוד ירושלמי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלעך) אין דער מסכתא
קאַטעגאָריע:משניות קאַטעגאָריע:גמרא קאַטעגאָריע:ירושלמי
ראד
דער פליכט פון די רעדער
א גוטע סימן וואס די רעדער פירמעס האבן געגעבן צו ווייסן ווען די רעדער זענען שוין מער נישט גוט איז צו מעסטן די טיפקייט פון די קריצן מיט א פעני. ווען א ראד איז ניי וועט די פעני אריינגיין מער ווי האלב. אויב די קאפ פון עירעהעם לינקלאן זעט זיך ארויס איז א סימן אז די ראד איז אפגענוצט און דארף געטוישט ווערן.
זעט אויך
קאטעגאריע:פארמיטל טיילן
בודאפעשט
בודאַפעשט איז די הויפטשטאט פון אונגארן, אין אלע הינזיכטן, עקאנאמיש, אינדוסטריעל, טראנספארט, און סאציאל. בודאפעשט איז געגרינדעט געווארן אין 1873 מיט דער פאראייניקונג פון די דריי שטעט בודא, אלטאויבן און פעשט. בודאפעשט האט א באפעלקערונג, פון א 1,700,000 איינוווינער, וואס מאכט אויס ארום צוואנציק פראצענט פון די אונגארישע פאפולאציע, די באפעלקערונג איז היבש קלענער געווארן, און אין די 1980ער יארן האט די באפעלקערונג דערגרייכט, צו איבער צוויי מיליאן איינוווינער.
די דוניי טייך לויפט אינמיטן שטאט, און צוטיילט צווישן מזרחדיקן פעשט, וואס איז דער צענטער פון שטאט, און איז א פלאכע שטח. און די מערבדיקע בודא, וואס איז בערגיק און ווייניקער באוווינט, און עטליכע טייערע געגנטער.
די שטאט באשטייט פון דריי און צוואנציק איינגעטיילטע קווארטלען.
פעשט האט עטליכע שאסיי רינגען, וואס נעמען ארום די שטאט. בודאפעשט האט עטליכע באוואוסטע בריקן אריבער דעם טייך, קיין בודא. די דריטע געגנט פון שטאט, איז אלטאויבן, און געפונט זיך צפון פון פעשט.
היסטאריע
ווען עסטרייך האט איינגענומען אונגארן פון די טערקן, אין יאר 1686, זענען ביידע שטעט געווען פארלאזט. אין די אנהייב 18טער י"ה, זענען די שטעט ווייטער געווען פארלאזט, צוליב די אויפטאנדן וואס די מאזשיארן האבן אנגעפירט קעגן עסטרייך. מאריא טערעזא, קעניגן פון עסטרייך, האט אסאך ארויס געהאלפן אין דאס ווידעראויפבוי פון שטאט, און אין יאר 1800 האט די שטאט געהאט 54,000 איינוווינער. אין יאר 1838, איז פעשט פארפלייצט געווארן, און אסאך געביידעס זענען פארניכטעט געווארן.
עסטרייך אונגארישע אימפעריע
אין יאר 1848, האט אין בודאפעשט געווירבעלט מיט רעוואלוציענערן, און פון די אונגארישע נאציאנאלע באוועגונג, אין זייער אויפשטאנד קעגן דער האבסבורג דינאסטיע, זענען זיי געווען די ערשטע צו פאראייניקן פעשט מיט בודא צו איין שטאט. די אויפשטאנד האט זיך געענדיקט מיט א ביטערע דורכפאל, און מיט דעם איז די שטאט אראפ פון איר גלאנץ.
אין יאר 1867, זענען די עסטרייכער געקומען מיט די אויסגלייך, אויפצושטעלן די עסטרייך אונגארישע אימפעריע, אין די יארן איידער די אויסגלייך, האט די שטאט זיך גענומען בליען מיט א שנעלע אימפעט, וואס האט פארגעזעצט אויך נאכדעם. צווישן די יארן 1840-1900, האט די באפעלקערונג אין בודאפעשט געוואקסן מיט זיבן מאל, און דערגרייכט 730,000 איינוווינער. די שטאט האט געמאכט גרויס פארשריט, און גראנדיעזע פראיעקטן, און מאסיווע אונטערנעמונגען, זענען דורכגעפירט געווארן אין שטאט. ווי אויפבויען ברייטע שטראזן, די אפערע געביידע. די גרעסטע און וויכטיקסטע פראיעקט, איז געווען דאס אויבויען אן אונטערערדישע באן אין יאר 1896, און דער פייערליכער עפענונג, אין שפיץ פון קייסער פראנץ יאזעף.
צוואנציקסטע יארהונדערט
די ערשטע וועלט מלחמה, האט נישט געברענגט צופיל ענדערונגען אויפן שטאט זעלבסט, אונגארן האט פארלוירן אסאך טעריטאריעס צו די נייע לענדער, וואס זענען אויפגעקומען אין איר שכנות. אבער אין 1930 האבן א מיליאן איינוווינער געוווינט אין שטאט, און נאך 400,000 אין די פארשטאט געגנטער. אין די נייע זעלבסטשטענידקע הויפטשטאט, האבן זיך געפונען דאס רוב אנטוויקעלסטע אינדוסטריעלע פאבריקן פון גאנץ אונגארן, און אין קליינפעשט און אין די פארשטאטן, איז געווען דער עיקר בליען פון די יארהונדערט.
מיטן נאצי אריינקום, האט בודאפעשט געכאפט א טויט קלאפ, און ריזיקע געגנטער זענען פלאך געווארן מיט דער ערד, דורכאויס דער צווייטער וועלט קריג. טויזנטער איינוווינער זענען אומגעקומען אין די באמבאדירונגען פון די רוסן, און ארום הונדערט טויזנט יידישע איינוווינער, פון די 280,000 יידן פון שטאט, זענען אומגעקומען, אסאך אין אוישוויץ, און אנדערע אין טייך דוניי, דורך די פאשיסטישע פייל קרייץ, די נאציס האבן אויפגעשטעלט א געטא, ווי אסאך יידן זענען געצווינגען געווען, זיך אריינצושטופן דארט.
קאמוניזם
אין יאר 1948 זענען די קאמוניסטן געקומען צו די מאכט, און זיי האבן פאראייניקט די פארשטאטן מיט בודאפעשט, די באפעלקערונג איז געשטיגן, און דערגרייכט 1.6 מיליאן.
אין יאר 1956 האט אויסגעבראכן די אונגארישע רעוואלוציע, וואס איז אונטערגעברענגט געווארן מיט אן אייזערנעם פויסט דורך די סאוועטן פארבאנד. נאכן אונטערגיין פון קאמוניזם, איז בודאפעשטס באפעלקערונג געפאלן, נאך שווערע עקאנאמישע רעסעסיעס, און די באפעלקערונג איז קלענער געווארן.
יידישע באפעלקערונג
אין צוועלפטן יארהונדערט, האבן יידן שוין געוווינט אין שטאט. אין יאר 1744, האט מאריא טערעזא ארויסגעטריבן די יידן, און נאך דריי יאר האבן זיי זיך אומגעקערט.
אין די יארן דערנאך, איז בודאפעשט געווארן א גרויסע יידישע שטאט, מיט א גאר ארגאנאזירטע קהילה, און דערגרייכט איר הויכפונקט מיטן נאצישן אריינמארש, און געהאט נאנט צו 300,000 יידן, מאכנדיק בודאפעשט פאר א גרויסע יידישע שטאט איבער די וועלט. אין די ניינצטע יארהונדערט איז אויפגעבויט געווארן די גרויסע שול, וואס איז די צווייטע גרעסטע אין די וועלט, און געהערט צו די נעאלאגישע קהילה, און ווערט גערופן די דוהאני שול, וואס איז אפן ביז היינט
די סטאטוס קווא, האט אויך געהאט א שול מיטן נאמען רומבאך שול, וואס היינט איז עס פארמאכט, און די קהילה עקזיסטירט שוין נישט.
עס װױנען דאָרט בערך הונדערט טױזנט אידן; ס'רובֿ זײַנען גאָר פריי.
אונגארישע פארלאמענט
די מערסט באזוכטע אטראקציע אינעם שטאט איז די פארלאמענט הויז. עס איז די דריט גרעסטע פארלאמענט געביידע אין די וועלט און די גרעסטע געביידע אין אונגארן. עס ליגט אויפן דענאבע טייך ארויסקוקענדיג מיטן גאנצן פראכט און מייסטעטישקייט צום טייך, אבער די אריינגאנג איז אויפן אנדערן זייט. דער בנין איז געבויט געווארן דורך א אידישע ארכיטעקטער. מען האט זיך באניצט מיט פערציג מיליאן שטיינער עס צו בויען! און א האלבע מיליאן טייערע סארט שטיינער! און פערציג קילאגראם גאלד. בשעת'ן עס בויען איז עס געווען די טייערסטע בנין אין גאנץ אייראפע – פון דער געלט וואלט מען געקענט בויען א שטאט פאר ביז דרייסיג טויזענט מענטשן... יאפס, דוקא די צוריקגעשטאנענע אונגארישע האבן געבויט אזאנס... היינט שטעלט מען צו ספעציעלע טור'ס וואס טראגן און ווייזן ארום דעם פרעכטיגן בנין מיט איר אייגנארטיגע געבוי, און אלע אינטערעסאנטע זאכן וואס מען קען זען דערין.
קאַטעגאָריע:שטעט אין אונגארן קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
אסתר
קליין|אסתר המלכה ומרדכי משנה למלך צייכונג אלטע פון ארט גדהדה גלדר (הולנד 1845 חריטת פלדה) קליין|250px|מעלעריי בילד פון אסתר המלכה, געמאלן דורכן ארטיסט פֿאוורעס דינגוואל אסתר המלכה איז געווען די ווייב פון אחשוורוש.
אסתר איז געווען די טאכטער פון אביחיל פון שבט בנימין. איר שוועסטער־קינד מרדכי האט זי געהאדעוועט נאך דער טויט פון אירע טאטע־מאמע.
זעט אויך
קאטעגאריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאטעגאריע:פורים
אריסטא
אַריסטא ( ביז 7טן מערץ ) איז געווען פון די װעלט־גרעסטע פילאסאפן. ער האט געלעבט אין די צייטן פון די חכמי המשנה, ער האט זיך געטראפען מיט שמעון הצדיק דער כהן גדול, און איז זייער באאיינדרוקט געווארן פון זיין גרויס קלוגשאפט. ער איז געווען דער לערער פון אלעקסאנדער דער גרויסער.
אַריסטא אין די ספֿרי־קודש
דער רמב"ם אין זיין ספר מורה נבוכים ברענגט אסאך פון אים און בויט אויף זיינע געדאנקען א סך.
דער ספר "ילקוט מעם לועז" ברענגט א בריוו פון אריסטא צו זיין תלמיד אלכסנדר מוקדון ערקלערענדיג אז ער האט זייער חרטה אויף אלע זיינע מיינונגען ביז היינט, וויבאלד זייט ער איז צוגעקומען צו די אידישע גלויבן האט ער איינגעזען אז דאס איז דאס ריכטיגע גלויבן, און אלע קושיות זענען אים ווי פארשוואונדן געווארן, און אלץ האט זיך אויסגעגראדט אויפן גלייכסטן אופן וואס נאר מעגליך, און עס איז א גרויסע שאד אז ער קען נישט צוריקציען פון זיינע מיינונגען ווייל עס איז שוין אפגעשריבן און פארשפרייט איבער דער גאנצער וועלט.
דער "מגדל עוז" דערציילט אז אריסטא האט זיך אליינס גענומען דאס לעבן ווען ער האט שטודירט א געוויסע טייך פארוואס די וואסער לויפן אראפ און דערנאך צוריק ארויף אין געוויסע צייטן, און אזוי ווי ער האט עס נישט געקענט דערגיין, האט ער זיך גענומען דאס לעבן (מגדול עוז, להגאון יעב"ץ)
תשובה (אלבאם)
תשובה איז די 3טע טייפ פון די 36 טייפ פון פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.
אריסטא
אַריסטא אין די ספֿרי־קודש
דער חיד"א ברענגט אין זיינע ספרים אז אויב אריסטא וואלט ווען געזען מיט זיינע פליישיגע אויגן יציאת מצרים און די גרויסע ניסים וואס האט דאן פאסירט וואלט ער זיך ווען געברויכן און וואלט מודה געווען אין חידוש העולם, און אז דער וועלט האט א האר (חומת אנ"ך תהלים קאפיטל קי"ז, פני דוד פרשת בא).
תשובה (אלבאם)
די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.
די לידער־ליסטע פונעם טײפ (שאלפלאטע):
דער ניגון ווערט איבערגעזוגנען דורך דעם באקאנטען זינגער אברהם פריד אין זיין קאסעטע. דעם ניגון ווערט איבערגעזוגנען דורך דעם באקאנטען זינגער אברהם פריד אין זיין קאסעטע.
אריסטא
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פילאסאפן
פראטעסט
פראטעסט אדער מחאה איז א אויסשריי און רעאקציע אז מען פארדאמט א געוויסער עוולה פון אן אנדערן מענטש, עס קען אבער אויך אויסטייטשן אלס סאלירידיטעט אין פאזיטיווער פארעם אלס צושטימונג צו איינעם.
אידישקייט
קנאים ווי אין די סאטמאר קרייזן, אדער מער אין נטורי קרתא און קאשוי און אויך וויזניץ מאנסי, באנוצען דעם ענין אלס אינטערגאלער טייל פון זייער אידישקייט.
דאס שטאמט פון די תורה ביי סדום נאראטיוו אז אברהם אבינו בעט זיך ביי גאט נישט פארלענדן די גאנצע שטאט, אבער די ענטפער איז אז קיינער האט נישט מוחה געווען.
אבער נאך מתן תורה ביים בארג סיני איז לויט געוויסע פוסקים אוועק געפאלן די מצוה אדער חיוב פון מוחאה כלפי גוים און עס איז נאר פארבליבן א פליכט אויף אידן צוליב די דין פון ערבות און פון לפני עוור לא תתן מכשול. אז מען דארף איינעם ראטעווען פון עבירה ווייל א יעדער איד איז אחריות איינס אויפן אנדערן. אבער ביי די שבע מצוות בני נוח איז יא דא א חיוב מוחאה וועגן מען דארף צווינגן די גוים צו איינהאלטן זייערע מימאלע פליכטן אויף די וועלט.
סאטמאר
אין סאטמאר איז דאס געווען ביז היינט צוטאגס א ענין נאר לגבי קעגן ציונים, אבער זינט הרב זלמן לייב טייטלבוים איז אריינגעקומען אין פאוער איז מען שוין מוחה קעגן תועבה אויך.
קעגן גוים האלטן זיי אז עס איז אן עבירה מוחה זיין צוליב דער איסור פון התגרות באומות.
קאַטעגאָריע:פראטעסט
משניות
קליין|משניות דפוס ראשון המשנה הראשונה במסכת הראשונה, מסכת ברכות, מתוך כתב יד קאופמן
משניות איז א זאמלונג פון הלכות פון די צייטן פון די תנאים רעדאקטירט דורך ר' יהודה הנשיא אין אנפאנג פון דעם 3טן יארהונדערט.
משניות איז איינגעטיילט אויף 6 סדרים, און יעדע סדר איז צעטיילט אין פרקים, און יעדע קאפיטל איז צעטיילט אין משנה'עס. דאס זיינען די 6 סדרים:
דער אנפאנג פון דער ערשטער מסכתא איז:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:משניות קאַטעגאָריע:גמרא קאַטעגאָריע:ספרי קודש
ברוריה
ברוריה איז געווען די טאכטער פון דעם גרויסן תנא רבי חנינא בן תרדיון.
זי איז געווען די ווייב פון דעם תנא רבי מאיר.
זי איז געווען זייער א געלערנטע פרוי, און האט געזאגט מוסר פאר אסאך תלמידים און תנאים.
דער תלמוד פארציילט אויך אז זי האט געזאגט פאר ר' מאיר אז איהר שוועסטער זיצט אין א הויז פון זונות און זי שעמט זיך דערמיט, און רבי מאיר האט זיך משתדל געווען און האט איהר ארויסגענומען פון דארט.
מקורות
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין גמרא
אנטאן פאוולאוויטש טשעכאוו
left|thumb|250px|זיין געזיכט אנטאן פאוולאוויטש טשעכאוו (29סטן יאנואר 1860 - 15טן יולי 1904) איז געווען א באווסטער רוסישער שרייבער און דראמאטיקער ביי דער ענדע פון דעם 18טן יארהונדערט. ער האט געשריבן קורצע געשיכטעס.
טשעכאוו ווערט גערעכנט װי אײנער פון די ערשטע װאָס שרייבן מיט דעם מאדערנעם סטיל פון אויפבויען א כאראקטער און זיך קאנצענטרירן כמעט אינגאנצן אויף פסיכאלאגישע עלעמענטן, ווי איידער אױפֿבױען א שפאנענדע געשיכטע.
זיינע פארשטעלונגען האבן דערגרייכט א גרויסע הצלחה, און האבן דערשײַנט אויף די טעאטער-בינעס פון דער גארער וועלט.
ליינט מער
קאַטעגאָריע:רוסן קאַטעגאָריע:שרייבער קאַטעגאָריע:דראמאטורגן
ילקוט שמעוני
מדרש ילקוט שמעוני (אדער סתם ילקוט) האט געשריבן רבי שמעון הדרשן פון פראנקפורט. ער האט געשריבן זיין ספר אין שנת ה'ע
ילקוט שמעוני איז א צוזאמענשטעל פון פארשידענע ערליי מדרשים, אנגעהויבן פון ש"ס מדרשי הלכה ומדרשי אגדה, עס איז אויף גאנץ תורה נביאים כתובים, עס האט אין זיך זייער אסאך מדרשים וואס מען קען היינט נישט טרעפן ווי דער מדרש השכם און מדרש ויושע.
דער ילקוט איז צעטיילט אויף צוויי. דער טייל אויף חומש האט 963 סימנים; דער טייל אויף נ"ך האט 1085 סימנים.
מען קען אויך לערנען פון דארט פארשידענע גירסאות וואס ער ברענגט פון מדרשים וואס אין אונזערע ארגינאלע מדרשים איז עס אנדערש געשריבן. עס איז א גרויסע מקור פאר בעלי דרשנים און מוסר זאגער'ס, אגב: דער בעל ראשית חכמה האט נישט געהאט קיין אנדערע מדרשים נאר דער ילקוט שמעוני, און אפילו ער ברענגט אראפ פון ש"ס און מדרש רבה האט ער עס אויך גענומען לויט דער גירסא וואס עס שטייט אין ילקוט שמעוני.
עס האט אויך פארשידענע מפורשים ווי דער זית רענן פון רבי אברהם אבלי סג"ל, מחבר פון "מגן אברהם". אויך האט עס געדרוקט מוסד רב קוק, זיי האבן צוגעצייכנט אלע שינוי נוסחאות פון אנדערע מדרשים. אין אסאך דרוקן איז אריינגעדרוקט א גרויסער מבוא פון בצלאל לאנדא.
שלמה באבער צייגט אן אינעם מבוא פונעם ספר מדרש זוטא, אז דער ילקוט שמעוני האט נישט געהאט די מדרש רבה חמש מגילות, נאר די קליינע מדרשים, און יעדעס מאל ווען דער ילקוט שמעוני צייכנט אן מדרש שיר השירים אבער מדרש רות מיינט דאס איינע פון די מדרשים.
דרוקסאגראפיע
מ'האט שוין ארויסגעגעבן דעם ילקוט שמעוני 12 מאל.
קאטעגאריע:מדרשים
פייגא דאס אייניקל פון בעש"ט
פייגא דאס אייניקל פון בעל שם טוב איז געווען א טאכטער פון אדל די טאכטער פון בעש"ט.
פייגא ווערט א כלה
ר' נחמן האראדענקער'ס ווייב איז אוועק און עס איז געבליבן א קינד וואס האט געהייסן שמחה, ער איז אויסגעוואקסן אין שטוב פון אדל די טאכטער פון בעל שם טוב, דער בעל שם טוב האט איינמאל געזעהן דאס קינד און געזאגט: דאס אינגעל געפעלט מיר. ווען ער איז עלטער געווארן האט זיך אדל דערמאנט אז ער איז געפאלן פאר איהר טאטע, און זי האט מחליט געווען אז ער איז ראוי צו זיין איהר איידעם, אזוי איז פייגא געווארן א שנור ביים צדיק ר' נחמן האראדענקער.
איהר מאן ר' שמחה
ר' שמחה (געב. תק"י) איז געווען א שטילער צוריק געצויגענער מענטש. אבער איבעראל געווען באוואוסט אלס גרויסער צדיק, ער פלעגט ארום גיין מיט דביקות צו השי"ת א גאנצען טאג, ער האט כמעט נישט געהאט שייכות מיט מענטשן. מען האט איבעראל פארשטאנען אז ער איז עפעס א העכערער סארט מענטש, עס ווערט פארשטאנען אז ר' נחמן האט אמאל אים מרמז געווען אין זיינע תורות ליקוטי מוהר"ן ח"ב סי' ב' בן המנחם והמשמח עיי"ש.
איהרע קינדער
א צייט נאך זייער חתונה האבן זיי נישט געהאט קינדער, פייגעלע פלעגט גיין צום ציון פון איהר זיידן דער בעל שם טוב און געבעטן פאר קינדער.
ר' ישראל דער טויטער
דער ערשטער קינד האט זי גערופן ישראל נאך איהר זיידע דער בעל שם טוב.
עס ווערט פארציילט אז איינמאל ווען דאס קינד איז געווען קליין איז אים זייער שלעכט געווארן ביז ער איז אויסגעגאנגען, פייגא האט זיך נישט פארלוירן, נאר גענומען דאס קינד און געלאפן מיט אים צום ציון פון בעל שם טוב און געוויינט, זי האט איבערגעלאזט דאס קינד אויפן קבר און צוריק אהיים, פלוצלונג זענען אריבער דארט א שיירא מענטשן און האבן געהערט א קינד וויינט אויפן קבר, האבן זיי אים געברענגט אין דער שטאט, און מען איז געוואר געווארן אז דאס איז ישראל פייגע'לע'ס קינד, ביינאכט איז דער בעל שם טוב געקומען אין חלום און געזאגט פאר פייגא פארוואס האסטו דארט איבערגעלאזט דאס קינד איך האב געדארפט זוכן זיין נשמה, ווייל ער איז שוין געווען טויט.
ישראל'ס פנים האט אויסגעזעהן פון דאן ווי א טויטער מענטש, מען האט אים גערופן ישראל דער טויטער. ער האט איבערגעלאזט א זון ישכר דוב.