cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
נעצווערק באן
געשיכטע
בריטאַניע׳ס באַן סיסטעם איז געבויט געווארן דורך פּריוואַטע קאָמפּאַניעס, אָבער זי איז געווארן נאַציאָנאַליזירט דורך דעם טראנספארט אַקט 1947 און געווארן געפירט דורך בריטיש ריילווייז ביז דער ווידער־פריוואטיזירן אין די 1990ער יארן. אינפראַסטרוקטור און פּאַסאַזשירן און פֿראכט באדינונגען האט מען דעמאלסט אפגעשיידט. צווישן 1994 און 2002 איז די אינפראַסטרוקטור געווען פארמאגט און אפערירט דורך ריילטראק.
פאראנטווארטלעכקייטן
נעצווערק באן פארמאגט די אינפראַסטרוקטור, כולל די באנוועגן, סיגנאלן, אויבערשטע דראטן, טונעלן, בריקן און רוב סטאנציעס, אבער נישט די באוועגלעכע סטאק.
סטאנציעס
נעצווערק באן פארמאגט מער ווי 2,500 באן סטאנציעס. כמעט אלע ווערן פארוואלטעט דורך איינער פון די באן אפערירן פירמעס וואס באדינען די סטאנציע. ווי אין אויגוסט 2016, טוט נעצווערק באן פארוואלטן 19 סטאנציעס אליין. די סטאנציעס וואס נעצווערק באן אפערירט זענען:
צענטראל לאנדאן סטאנציעס
רעפֿערענצן
קאַטעגאָריע:באן טראנספארט אין גרויסבריטאניע
רעסעסיע
א רעסעסיע איז א לענגערע תקופה ווען דאס לאנד'ס עקאנאמיע פארלאנגזאמט זיך, אט די פארלאנגזאמונג כאראקטיריזירט זיך אין צאל פאקטארן למשל.
כדי מען זאל קענען אפיציעל ערקלערן אז דאס לאנד געפונט זיך אין א רעסעסיע דארף די פארלאנגזאמונג אנהאלטן כאטש זעקס מאנאטן כדי עס זאל קענען פארעכענט ווערן ווי א רעסעסיע.
די עצם 'עקאנאמיע' איז א רעזולטאט פון זאכן וואס ווערן געטאן דורך מיליאנען מענטשן אינאיינעם, ווי:
פראדוקציע און דאס באנוצן זיך מיט סחורה (עסן קליידונג קאר'ס א.ד.ג.) און סערוויסעס (פארעכטונגען, שניידן די גראז און שניידן האר א.ד.ג.) אין דעם פאלק, יעדער איינער וואס פראדוצירט זאכן, באנוצט זיך מיט זאכן אין א לאנד שפילט א געוויסע ראלע אין די עקאנאמיע.
דער ציל פון דעם פראדוצירער איז צו מאכן געלט, און מאכן מער געלט ווי מען האט אויסגעגעבן צו פראדוצירן די סחורה, מענטשן וועלן קויפן סחורה ווייל זיי ווילן זיך דערמיט באנוצן, אדער וועלן זיי קויפן סחורה עס ווייטער צו פארקויפן אדער צו מאכן נאך אנדערע זאכן דערמיט אויך כדי צו מאכן דערפון געלט סיי וואס דער פאקט זאל נישט זיין ווילן איינקויפער צאלן ווי ווייניגער פאר די סחורה וואס זיי קויפן.
איצט וועלן מיר עקלערן ווי אזוי די דאזיגע פאקטארן ארבעטן אין א וואקסעדיגע עקאנאמיע און א פארלאנגזאמטע עקאנאמיע...
אמעריקאנער עקאנאמיע
עקאנאמיסטן זאגן, די אמעריקאנער עקאנאמיע איז געשטיגן כסדר צווישן די יארן 91' און 01', אויב אזוי פארוואס האט זיך דאס אפגעשטעלט? פארוואס קען עס נישט גיין אויף ארויף אויף שטענדיג? עס זענען פארהאן א גרויסע צאל זאכן וואס קען טוישן דעם גאנג פון די עקאנאמיע, פונקט אזוי ווי עס איז דא א גרויסע צאל זאכן וואס קענען טוישן דעם פארלאנג פאר א געוויסע פראדוקט, אמאל קען די רעסעסיע קומען פשוט צוליב דעם פאקט ווייל מען האט צופיל פראדוצירט, א סיטואציע וואס פירט דערצו אז עס איז פארהאן צופיל סחורה מער וויפיל דאס לאנד קען אויסנוצן. איין פאקטאר שפילט געווענטליך א ראלע אין א רעסעסיע, סיי צו עס איז דער אורזאך פון די רעסעסיע צו נישט דאס איז דער צוטרוי וואס מיליאנען באנוצער און פראדוצירער האבן אין די עקאנאמיע, אויב למשל די איינקויפער פארלירן צוטרוי איבער זייער ארבעט אבער איבער דעם ווערט פון זייער אינוועסטמענט, וועלן זיי אויפהערן איינצוקויפן אזוי פיל סחורה... אין די רעסעסיע פון 01' האבן פיל מענטשן פארלוירן זייער ארבעט'ס פלעצער דעריבער האבן זיי אנגעהויבן אויסגעבן ווייניגער געלט, און אויך מענטשן וואס האבן ארבעט אבער זיי פארכטן זיך אז זיי גייען פארלירן זייער ארבעט הייבן אן צו שפארן זייער געלט און גיבן עס נישט אויס. פונקט אזוי ווי ביי א שטייגענדע עקאנאמיע, הייבן זיך זאכן אן צו דרייען אזוי ווי א שניי באל, וואס הייבט זיך אן קליין אבער עס ווערט גרעסער און גרעסער, און טויזענטער פאקטן זאמלן זיך אינאיינעם ווי מיר וועלן ערקלערן.
וואס האט פאסירט אין סעפטעמבער 11 לאמיר א בליק געבן וואס האט פאסירט צו די טרעוועל אינדוסטרי נאך סעפטעמבער 11 אטאקעס אויף די וואלרד טרעיד צענטער. די פארכאפונג פון פליגער'ס האט אויפגעשאקעלט די צוטרוי וואס פיל מענטשן האבן געהאט צו לופט טראוועל, אויך האט עס געמאכט אז מענטשן האבן זיך אפגעהאלטן פון פארן צו פלעצער ווי פיל מענטשן וואוינען צוזאמען ארייגערעכנט גרויסע שטעט פארק'ס און אנדערע פאפולערע טוריסטן דעסטינאציעס. א גרויסע צאל רייזנדע האבן גלייך אפגעשטעלט אלע זייערע רייזע פלענער אנדערע האבן באשלאסן נישט צו פארן אויף די געפלאנטע ליסט רייזע.
גלייך נאך סעפטעמבער 11 האבן א ריזיגע צאל מענטשן אפגעשטעלט זייער רייזע פלענער און האבן אפגעשטעלט זייערע באשטעלטע עראפלאן רייזעס, אנדערע האבן באשלאסן נישט צו פאר'ן צו דעם גרויסן אויספלוג וואס זיי האבן געפלאנט שוין א לענגערע צייט. אין אנדערע ווערטער דער פארלאנג פאר טרעוועל איז שטארק רעדוצירט געווארן, דער פארלאנג פאר האטעל צימערן, טראוועל אגענטן און צענדליגער אנדערע זאכן וועלכע זענען פארבינדן מיט פאר'ן און קומען זענען איינגעשרינקן געווארן כמעט איבער נאכט.
און ווען פראדוצירער וועלכע זענען אויך באנוצער דאס הייסט א פראדוצירער וועלכע פראדוצירט וויין, איז אויך א באנוצער, ווייל ער דארף קויפן סחורה למשל טרויבן צו פרעסן דערפון ווייל, כלים און גלאזערנע און האלצערנע פעסער א. א. וו. אבער ווען זיי זעהן אז עס איז פארהאן פראבלעמען און עטליכע אינדוסטריען, טראכטן זיי אז עס איז צרות, הערן זיי אויפן צו פראדוצירן סחורה, דאס מיינט אז זיי הערן אויך אויף איינצוקויפן סחורה אזוי אז דער פראבלעם וואס האט זיך אנגעהויבן אין איין אינדוסטרי שפרייט זיך אויס ווי א ווילדע פייער, אין א שרינקענדיגע עקאנאמיע פונקט אזוי ווי אין א וואקסענדיגע עקאנאמיע פרובירט יעדער צוטרעפן וואס יעדער איינער וועט טאן. מערערע סעקטארן פון די עקאנאמיע וועלכע שרינקן איין צוזאמען קען פירן צו א צייטווייליגע איינשרינקינג פון די גאנצע עקאנאמיע, עקאנאמיסטן וועלן אבער בלויז ערקלערן א רעסעסיע ווען די עקאנאמיע שרינקט איין אויף א לענגער צייט אפשניט. אין אמעריקע אין שוין היינט פארהאן א מהלך, די עקאנאמיע וואקסט און דערנאך שרינקט עס איין, די עקאנאמיע וועט וואקסן אויף אן אפשניט פון צען יאר צייט, דערנאך וועט קומען א רעסעסיסע צווישן 6 און צוויי יאר, און ווען די עקאנאמיע קומט אן צו ארגסטן פונקט דאן דרייט זיך עס צוריק און עס הייבט אן צו וואקסן העכער און העכער ביז עס קומט אן צו א פרישן הויך און די עקאנאמיסטן רופן דאס א ביזנעס סייקעל.
ביים אנהייבן פון א רעסעסיע און קיינער נישט הונדערט פראצענט זיכער צו עס איז טאקע דא א רעסעסיע, די עקאנאמיע קען זיין וועט זיך מעגליך אין א שיינעם טאג אויפוועקן און צוריק אנהייבן מארשירן פאראויס אויף ארויף, וואס דאן איז דער קליינער פארלאנגזאמונג געווען א צייטווייליגע רעדוקציע אין ביזנעס אקטיוויטעטן לענג אויס א שטרעקע ווען די עקנאמיע האט מייסטענס מארשירט אויף ארויף, עקאנאמיסטן קענען נישט וויסן צו אן אן עקאנאמיע איז אין א רעסעסיע ביז זיי קענען צוזאמענעמען דאטא אויף לענגערע צייט טיפיש גערעדט איבער 6 חדשים אדער מער. עקאנאמיסטן באניצן מיט פארשידענע סארט אינפארמאציע און פארשידענע סארט פאקטארן ווען זיי מאכן דעם אפשאצונג צו מען געפונט זיך אין א רעסעסיע צו נישט, א צאל עקאנאמיסטן און דשורנאליסטן וועלן אנרופן א רעסעסיע אויב צוויי פערטעלך פון א יאר, ד. ה. זעקס מאנעט וואס דער ברוטא אינלענדישער פראדוקט ווען רעדוצירט ווערן. דער ברוטא אינלענדישער פראדוקט איז די ווערט פון אלע באריכטעטע זאכן וועלכע זענען פראדוצירט געווארן דורך מענטשן און אינסטיטוציעס און יעדן לאנד, אויב בכללות איז די ווערט פון די פראדוקטן רעדוצירט געווארן ציגט אז דער פארלאנג פון פראדוקטן און סערוויסעס איז געפאלן דאן איז א גוטע אויסוואל פאר פירמעס אויפצוזאגן ארבעטער כדי זיך צו שפארן די קאסטן ווען זיי קענען נישט איינקעשן אויף פראדוקציע וואס די ארבעטער פראדוצירן ווייל דער עולם קויפט נישט קיין סחורה, און אז מען זאגט אפ מענטשן מיינט דאס אז ארבעט'ס לאזיקייט שטייגט, און געווענטליך אין די צייט איז אויך דער סטאק מארקעט אין א שלעכטן פארעם ווען די כללות'דיגע ווערט פון די עקאנאמיע פאלט, און בכללות איז דער ברוטא אינלענדישער פראדוקט'ס א גוטער אנצייגער אויף וואס עס פאסירט. אין אמעריקע זענען די עקאנאמיסטן נישט צופרידן בלויז מיט דעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט זיי זענען אנגעוויזן אויך אויף די מיינונג פון די נאציאנאלע ביורא פון עקאנאמישע פארשונגען, די ביורא איז נישט קיין רעגירונג אגענטור, עס איז א פריוואטער אגענטור וואס ארבעט בעסער צו פארשטיין די עקאנאמיע, זיי האלטן חשבון אויף די ביזנעס סייקל, ווען די עקאנאמיע ברייטערט זיך אויס. קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
11טן מיי
דעם 11טן מיי איז דער 131סטער טאג פון יאר (132סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 234 טעג.
פייערטעג
11
באדן-ווירטמבורג
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז שטוטגארט.
באדן-ווירטמבורג גרענעצט זייגערווייז פון צפון־מערב די דייטשע לענדער ריינלאנד-פאלץ, העסע און בייערן, און די מדינות שווייץ און פראנקרייך.
דער ריין איז דער מערב גרענעץ און אויך א טייל פונעם דרום גרענעץ. דער דוניי קומט ארויס אין באדן-ווירטמבורג.
שרויפן-ציער
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ווערקצייג
באדן-ווירטמבורג
קאַטעגאָריע:לענדער אין דייטשלאנד
ליידי גאגא
left|thumb|200px|ליידי גאגא
דזשאָען סטעפֿאַני זשערמענאַטאָ (געב' דעם 20סטן מערץ 1986) מער באַקאַנט מיט איר בינע נאמען לײדי גאַגאַ (מרת גאגא) איז אן אמעריקאנער זינגערין און לידער שרייבערין, בעיקר פון דעם עלעקטרא זשאנער. אין אויגוסט 2008 האט זי פובליצירט איר ערשטן אלבאם "The Fame" מיט די סינגלען "Just Dance" און "Poker Face" װאָס איז געװען װי די העכסטע ליד אין איבער 15 לענדער. אין 2009 די סינגל "Love Game" און "Paparazzi". פֿעברואַר 2010 האָט זי פּובליצירט איר סינגל "Telephone" װעלכע האָט דערגרײכט די העכסטע שטאָפּלען אין דער גאָרער װעלט. אין פעברואר 2011 האט זי פובליצירט איר סינגל "Born This Way". אין מאי 2011 האט זי פובליקירט זירע אלבאם "Born This Way", און ס'האט זיך פארקויפט איבער א מיליאן קאפיס אינעם פאראייניגטע שטאטן, אינעם אלבאם איז אריינגערעכנט טעמעס פון סעקסואליטעט און רעליגיע.
זי האָט געלערנט אַלס מײדל אין אַ קאטוילישע שולע, נאָר פֿון מײדלאַך.
וועבלינקען
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאטעגאריע:אמעריקאנער קאטעגאריע:עלעקטרא זינגערס קאטעגאריע:פאפ זינגערס קאטעגאריע:דאנס זינגערס קאטעגאריע:פעמיניסטן קאטעגאריע:להט"בע זינגער קאטעגאריע:ביסעקסואלן קאטעגאריע:פילם אקטיארן קאטעגאריע:מאדעלקעס קאטעגאריע:רעזשיסארן
פלשתים
קליין|250px די פלשתים זענען געווען א פֿאלק אין די תנ"ך צייטן וואס האבן געוואוינט אין דרום ארץ ישראל ביים בארטן פונעם מיטלענדישן ים.
אין ספר בראשית שטייט אז דער מלך פון די פלשתים איז געווען אבימלך און זיין שעף פון גענעראל שטאב האט געהייסן פֿיכול.
די פינף עיקר שטעט פון די פלשתים זענען געווען: עזה, אשקלון, אשדוד, עקרון און גת. (ספר שופטים)
וועבלינק
קאַטעגאָריע:תנ"ך
פאפלאר דל״ב סטאנציע
פאפלאַר  איז א דאקלאנדס לייכטע באן (דל״ב) סטאנציע אין פאפלאַר אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך דריי פון די זעקס דל״ב רוטעס (סטראטפארד-לואישעם, באנק-וואוליטש ארסענאל, טאער גייטוויי-בעקטאן).
זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
פאפלאַר דל״ב סטאנציע האט געעפנט דעם 21סטן אויגוסט 1987 מיט צוויי פעראנען, באדינט דורך נאר דער סטראטפארד-איילאנד גארדנס רוטע. ווען מען האט פארגרעסערט די דל״ב קיין מזרח, האט מען איבערגעמאכט די סטאנציע מיט נאך צווי פעראנען און פארגרעסערט פאר באנען מיט צוויי וואגאנען.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די דאקלאנדס לייכטע באן באדינונג:
אמאניאק
קליין|אן אמאניאק מאלעקול האט איין אטאם פון אזאט און דריי אטאמען פון הידראגען אַמאניאַק (Ammonia) איז א כעמישע פארבינדונג פון אזאט און  הידראגען. אמאניאק איז איינער פון די מערסט פארשפרייט און וויכטיקסטע אינדוסטריעלע כעמיקאליעס אין דער וועלט, און האט דעם פארמל NH3. זיין הויפט באניץ איז ווי רוישטאף אין דער כעמישער אינדוסטריע, מיט א צווייטראנגיקן באניץ מיט א קליינעם פארנעם פארן צוועק פון קילן אין אינדוסטריעלע אפאראטן.
הינטערגרונט
ביי סטאנדארטע באדינגונגען פון דרוק און טעמפעראטור, איז אמאניאק אן אומפארביגער גאז מיט א שטארקן גערוך. דער גערוך פונעם מענטשלעכן שווייס איז טיילווייז צוליב אמאניאק, וואסט קומט פון באקטעריע אויף דער הויט.
אמאניאק גאז האט גאר א הויכע צעלאזבארקייט אין וואסער.
אמאניאק ווערט ברייט באניצט אין דער פאבריקאציע פון קונסטמיסט, אויפרייס מאטעריע און פאלימערן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:כעמישע פארבינדונגען
נארטהאמפטאנשיר
נארטהאַמפטאנשיר איז א גראפנשאפט אין דעם מזרח מידלאנדס ראיאן פון ענגלאנד. נארטהאַמפטאנשיר גרענעצט וואריקשיר צו מערב, לעסטערשיר און ראטלאנד צו צפון, לינקאנשיר מיט א קורצן גרענעץ פון 19 מעטער צו צפון־מזרח, קעמברידזשיר צו מזרח, בעדפארדשיר צו דרום־מזרח, באקינגהאמשיר צו דרום און אקספארדשיר צו דרום־מערב. נארטהאַמפטאנשיר באדעקט א שטח פון 2,364 קוואדראט ק"מ.
די גראפנשאפט שטאט איז נארטהאמפטאן.
אייזנבאן וואגאן
אן אייזנבאַן וואַגאָן איז אַ סארט אייזנבאַן געצייג וואס ווערט געבויט צו פֿירן פּאַסאַזשירן אדער פֿראַכט פֿון איין פּלאַץ צום צווייטן. געוויינטלעך ווערן די וואַגאָנען פֿאַרבונדן, וואס מאַכט אַ באַן. זיי קענען ווערן באַוועגט דורך אַ לאָקאָמאָטיוו אָדער מיט אַ זעלבשטענדיקער מאָטאָר (אַ מאָטאָר-וואַגאָן).
פּאַסאַזשירן וואַגאָן
קליין|250px|אַ בריטיש רייל מאַרק 3 פּאַסאַזשירן וואַגאָן פֿון די 1970ער אַ פּאַסאַזשירן וואַגאָן ווערט באַנוצט צו פֿירן פּאַסאַזשירן אַלס אַ טייל פֿון אַ פּאַסאַזשירן באַן צווישן באן סטאנציעס. פּאַסאַזשירן וואַגאָנען געוויינטלעך אנטהאַלטן רייַען פֿון דריי ביז פֿינף זיצערטער אין צוויי זייַטן פֿון אַ צענטראַלער פּאַסאַזש לענגאויס דער וואַגאָן, אדער גרופעס פֿון זעקס ביז אַכט זיצערטער אין קליינע קופּעס לענגאַויס אַ זייַטיקער פֿאָיע. צווישן די זיצערטער זענען אָפֿט דאָ טישן פֿאַר די פּאַסאַזשירן. עס אויך זענען דאָ פּאָלציעס פֿאַר די באַגאַזשניקס פֿון די פּאַסאַזשירן, און אפֿשר אויך אייַנלאַגערונג קופּעס פֿאַר גרויסע אָביעקטן ווי וואַליזעס אדער ביציקלען.
פֿראַכט וואַגאָן
קליין|אַ קליינער געשלאָסענער לאַסט וואַגאָן אויף דער [[רעטישע באן|רעטישער באַן אין דער שווייץ]] אַ פֿראַכט וואַגאָן אדער לאַסט וואַגאָן ווערט באַנוצט צו פֿירן פֿראַכט אַלס אַ טייל פֿון אַ פֿראַכטבאַן צווישן סחורה ערטער. עס זענען דאָ פֿאַרשידענע סאָרטן פֿראַכט וואַגאָנען לויט דעם סאָרט פֿראַכט אין טראַנספּאָרט, און אָפֿט זענען דאָ פֿאַרשידענע סאָרטן וואַגאָנען אין איין באַן.
קאַטעגאָריע:אייזנבאן פארמיטלען קאַטעגאָריע:באן טראנספארט
יוסף אליהו הענקין
הרב יוסף אליהו הענקין (א' אדר א' ה'תרמ"א - י"ג אב ה'תשל"ג; 1881-1973) איז געווען פון די גרעסטע פוסקים אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אינעם 20סטן יארהונדערט און דער מנהל פון דער "עזרת תורה" ארגאניזאציע.
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן געווארן אין קלימאוויטש, מאהליווער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע (היינט אין בעלארוס), צו זיין פאטער וואס איז געווען א ראש ישיבה. אין זיין יונגט איז ער געווארן באוואוסט ווי א וואונדערקינד. ביז זיין בר מצוה האט ער געלערנט אין קלימאוויטש, און אין דער נאענטער שטעטל קריטשאוו ביים שטאטס רב, דער חב"דסקער הרב יהודה לייב קריינדל, וואס איז שפעטער געווארן זיין שווער. נאכהער האט ער געלערנט איין יאר אין שטעטל קארעליץ. ביי דער עלטער פון 16, אין תרנ"ז (1897), איז ער געפארן אינעם שטעטל סלוצק און געווארן איינער פון דער ערשטער תלמידים אין דער סלוצקער ישיבה, וואס הרב איסר זלמן מעלצער האט אויפגעשטעלט יענע יאר מיט 14 תלמידים וואס זענען געקומען מיט אים פון דער סלאבאדקער ישיבה.
נאך זעקס יאר לערנען אין סלוצק, אין וועלכער צייט איז הרב הענקין געווארן באקאנט ווי איינער פון די עילויים אין דער ישיבה און איז געווארן א תלמיד מובהק‏ פון הרב איסר זלמן מעלצער, האט ער באקומען היתר הוראה פון פיר באקאנטע רבנים: זיין רבי הרב איסר זלמן מעלצער, דער רידב"ז דעמאלסטיגער סלוצקער רב, הרב ברוך בער לייבאוויץ וואס איז געווען רב אין דעם נאענטן שטעטל האלוסק, והרב יחיאל מיכל הלוי עפשטיין, דער 'ערוך השלחן'.
אטלעטיק
קליין|לויפוועג און פעלד אַטלעטיק איז פארשידענע סארטן ספארט ווי לויפן, שפרינגען און ווארפן. די אטלעטיק געשעענישן ווערן געהאלטן אין א ספארט סטאדיאן, אדער אויפן לויפוועג, אדער אויפן פעלד אינעווייניק פונעם לויפוועג. מען האלט אטלעטיק איבער דער גארער וועלט. די שפרונג געשעענישן זענען הויכשפרונג, ווייטשפרונג, דריישפרונג און שפרינגען מיט א טיטשקע. ווארפן געשעענישן זענען ווארפשפיז ווארף, דיסקוס ווארף, האמער ווארף און קויל שטויס. אויך איז פאראן דער דעקאטלאן, וואס שליסט איין צען לויפן און שפרינגען געשעענישן (100 מעטער, ווייטשפרונג, קויל שטויס, הויכשפרונג, 400 מעטער, הירדנלויף, דיסקוס ווארף, שפרינגען מיט א טיטשקע, ווארפשפיז ווארף און 1500 מעטער.
אטלעטיק געשעענישן קומען פאר ביי די אלימפיאדעס.
פעטער איליטש טשייקאווסקי
פעטער איליטש טשייקאווסקי ( 7טן מיי 1840 - 6טן נאוועמבער 1893) איז געווען א רוסישער קאמפאזיטאר פון דער ראמאנטישער תקופה. פון זיינע מערסטע באקאנטע ווערק זענען די 1812 אוווערטור און דער באלעט "שוואן אזערע" און "קנאַקניסל". ער האט פארפאסט 11 אפערעס. ער איז ברייט אנערקענט ווי דער גרעסטער קאמפאזיטאר פון באלעטן.
טשייקאווסקי איז געווארן באאיינפלוסט פון די פאריזער קאמפאזיטארן ווי ביזע און אפנבאך.
יונגע יארן
טשייקאווסקי׳ס פֿאטער איז געווען אן אוקראינער, א מינעריי אינזשעניר. זיין מוטער׳ס זיידע איז געווען א פֿראנצויז וואס האט זיך געצויגן אין רוסלאנד. ווען טשייקאווסקי איז געווען אלט פֿינף יאָר האט ער אנגעהויבן לערנען שפילן פיאנע, און עס האט נישט לאנג געדויערט ביז ער האט געשפילט בעסער ווי זיין לערער.
קאַטעגאָריע:רוסן קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן
קאליש
קליין|קאלישער ראטהויז קאָליש (אדער קאַליש) איז א שטאט אין צענטראלן פוילן, 95 ק"מ מערב פון לאדזש, מיט 106,829 איינוואוינער (יוני 2009), די הויפטשטאט פונעם קאלישער ראיאן. די שטאט איז פלאצירט אויפן פראסנע טייך אין דרום־מזרח טייל פון דער גרויספוילישער וואיעוואדעשאפט.
אין 1900 האבן געוואוינט אין קאליש 7,580 יידן.
צווילינג שטעט
קאליש האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
רייסליפ מאנאר אונטערגרונט סטאנציע
רייסליפ מאנאר איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין רייסליפ מאנאר, מערב לאנדאן, אויפן אקסברידזש צווייג פון סיי דער מעטראפאליטאן ליניע און סיי דער פיקאדילי ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 6.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 5טן אויגוסט 1912 מיטן נאמען רייסליפ מאנאר האלט אויף די מעטראפאליטאן באן (היינט די מעטראפאליטאן ליניע) און דיסטריקט באן (היינט די דיסטריקט ליניע). פון 23סטן אקטאבער 1933 האט די פיקאדילי ליניע איבערגענומען די דיסטריקט ליניע באדינונגען.
מעטראפאליטאן ליניע
א גאנצן טאג, 8 באנען א שעה אין יעדער ריכטונג.
אין די שפיץ שעה׳ן, 10 באנען א שעה אין יעדער ריכטונג. אינדערפרי זענען צוויי באנען א שעה קיין אלדגייט האלב-גיך.
פיקאדילי ליניע
א גאנצן טאג, 3 באנען א שעה קיין קאקפאסטערס, 3 באנען א שעה קיין אקסברידזש.
אין די שפיץ שעה׳ן, 6 באנען א שעה קיין קאקפאסטערס, 6 באנען א שעה קיין אקסברידזש.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
אבותינו
אבותינו איז אן ארגאניזאציע וואס גיבט זיך אפ מיטן פארעכטן און אויפהאלטן בתי חיים איבער דער גארער וועלט, און בפרט אין אייראפע דארטן ווי די אידן האבן געוואוינט פאר די לעצטע נאנט צו טויזנט יאר ביזן גרויסן חורבן אייראפע.
קאַטעגאָריע:יידישע ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:חרדישע ארגאניזאציעס
2טן מיי
דעם 2טן מיי איז דער 122סטער טאג פון יאר (123סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 243 טעג.
געשטארבן
02
לאנצהוט
לאנצהוט (, איז א שטאט אין דרום-מזרח פוילן (וועסט גאליציע). זי האט א באפעלקערונג פון 18,067 איינוואוינער, זייט 1999 איז לאנצהוט אין דער אונטערקארפאטישע פראווינץ.
רבנים
לאנצהוט האט פארמאגט באקאנטע רבנים, פון די רבנים:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:גאליציע
על ניניא
על ניניא (שפאניש: El Niño) איז א קלימאטישער פענאמען וואס פאסירט אין דעם פאציפישן אקעאן קעגן איבער די בארטנס פון פערו און עקוואדאר און באאיינפלוסט די קלימאט איז פארשידענע ראיאנען פון דער וועלט, טייל פון זיי גאר ווייט פון דער דרום־אמעריקאנער יבשה. דער פענאמען פאסירט מערסטנס אין דעצעמבער און דויערט בערך א מאנאט, אבער איין מאל אין עטלעכע יאר קומט ער פאר א לענגערער תקופה און איז גורם אז די פיש שטארבן. דאס טוט שעדיקן די עקאנאמיע פון פערו. אויך צוליב די אלע טויטע פיש, און אויך די געשטארבענע פייגעלעך וואס זענען געוואוינט צו עסן די פיש, ברענגט דאס מיט קראנקייטן. פארוואס דער פענאמען דערשטארקט זיך אין געוויסע יארן פארשטייט מען נישט.
די קאנסעקווענצן פון על ניניא שפירט מען אינעם פאציפישן אקעאן, אינעם אטלאנטישן אקעאן און אינעם אינדישן אקעאן. די עפעקטן אינעם אטלאנטישן אקעאן קומען 12-18 מאנאטן נאך ווען זיי ווערן געשפירט אין די פאציפישן און אינדישן אקעאנען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע קאַטעגאָריע:וועטער
שמואל טייטלבוים (גארליץ)
רבי שמואל טייטלבוים (ה'תקע"ד - ט' חשוון ה'תרמ"ט), רב אין גארליץ.
אפשטאם
רבי שמואל איז געבוירן און יאר ה'תקע"ד (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב אלעזר ניסן טייטלבוים, רב אין דראהאביטש, א זון פון הרב משה טייטלבוים דער ישמח משה. און צו זיין מוטער מרת רויזא בלימא א טאכטער פון הרב אהרן, רב אין חאדאראוו.
רבנות
אין יאר ה'תרט"ז ווען רבי שמואל'ס ברודער דער ייטב לב איז אריבער פון גארליץ קיין דראהאביטש, האט ער געוואלט איבער געגעבן דאס רבנות פון גארליץ פאר זיין איידעם הרב ברוך האלבערשטאם. אבער וויבאלד די שטאט הענדלערס האבן פארלאנגט מען זאל אויפנעמען א רב מיט מער ערפארונג, האט דער צאנזער רב געהייסען זיין זון רבי ברוך'ל אריבער צוהען זיך קיין רודניק, און ער האט געשיקט רבי שמואל ווערען רב אין גארליץ.
הסתלקות
רבי שמואל איז נפטר געווארן אין קראקא ט' חשוון ה'תרמ"ט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אוהעל
פרויען ראבייס
פרויען ראבייס זענען יחיד אידישע פרויען וואס האבן געלערנט אידישע געזעץ און באקומען רבנות. פרויען ראבייס זענען באַוווסט אין פּראָגרעסיוו אידישע, אָבער די טעמע פון פרויען ראבייס אין ארטאדאקסישע יידנטום איז מער קאָמפּליצירט. ארטאדאקסישע אידישע קהילות און מוסדות אָננעמען נישט דעם ענדערונג.
פרי השתדלות צו אָרדענען פרויען זענען געווען 1893. א קליין קאָהאָרט פון פרויען זענען רעקאָרדעד ווי קאַנדאַדייץ פֿאַר אָרדאַניישאַן, אָבער, יווענטשאַוואַלי כּמעט אַלע זענען געלייקנט אָרדאַניישאַן. אין די 1930ער יארן איז רעגינה יאנאס פון דייטשלאנד געווארן די ערשטע אידישע פרוי אין דער מאדערנער צייט, וואס האט באקומען רבנות. שפעטערדיקע צענדליגער יארן האבן געפירט קאמפיין אין רעפארם יידנטום פאר די אנערקענונג פון פרויען ראבייס. די קאַמפּיינז אויך צונויפפאַלן מיט דער השפּעה פון רגע-כוואַליע פעמיניזאַם אויף מערב געזעלשאַפט. און די דאָזיקע השתדלות האָבן זיך דערגרייכט אין דער אָרדענונג פֿון סאַלי פּריסאַנד אין 1972 אין העברעיִש פֿאַראיין קאָלעדזש, וואָס איז נאָכגעפֿאַלן מיט אָרדינאַציעס אין אַנדערע ייִדישע דינאָמינאַציעס.
1870-1899
קליין|150px|ריי פרענק (1893) די מעגליכקייט אז פרויען ראבייס זאלן באקומען די מיינסטרים אקצעפט האט זיך אנגעהויבן אין סוף 19טן יארהונדערט. א באריכט פון 1871 איבער דער פרי קאריערע פון סוזאנה רובינשטיין האט אנגעוויזן אויף איר וויסנשאפט אלס א אנווייזונג אויף דער מעגליכקייט פון פרויען ראבייס. אַן אַרטיקל פֿון 1875, וואָס האָט באַשריבן דעם ערשטן קלאַס אין העברעיִש פֿאַראיין קאָלעדזש, האָט אָנגעוויזן, אַז דער פערצנטער תּלמיד, וואָס איז אָנגענומען געוואָרן אין דעם קורס, איז געווען מיס דזשוליאַ עטלינגער (1863-1890), די ערשטע פֿרויישע תּלמיד פֿון דער קאָלעגע. אין דער באריכט האט מען שפעקולירט אז עטלינגער קען דינען אלס רב נאכן פארענדיקן. איינע פון די ערשטע פארשטייער אז פרויען זאלן ווערן אויסגעלערנט אלס רבנות איז געווען די זשורנאליסט מרים מ' כהן וואס האט אין 1889 פארשריבן אן ארטיקל אין דער אידישער עקספאנענט, א אידישע צייטונג אין פילאדעלפיע. אין וואָס פיקשאַנאַל אותיות אַרטיקיאַלייט אַרגומענטן פֿאַר די אָרדאַניישאַן פון פרויען. אזוי אויך, אינעם אידישן פרויען קאנגרעס פון 1893 האט מען געמאכט דעם רוף פון עטליכע רעדנער, אז פרויען זאלן ווערן פארארדנט אלס רבנות. אין די פאראייניגטע שטאטן איז געווען א פרי ביישפיל פון א אידישע פרוי, וואס האט, אן א פארמאלע ארדינאציע, גענומען געוויסע פונקציעס, וואס זענען טיפּיש פארבונדן מיט די קהילה-ראבייס. בעשאַס די 1890 ס, אַ יונג פרוי לעבעדיק אויף די אמעריקאנער גרענעץ מיטן נאָמען רחל ("ריי") פראַנק גענומען אַ רעליגיעז פירערשאַפט ראָלע, דעליווערינג דרשות, געבן ציבור רעפֿעראַטן און לייענען פסוק. אין דער אַמעריקאַנער ייִדישער פּרעסע איז זי באַצייכנט געוואָרן אַלס אַ פֿרויען רביצין, אָבער זי האָט זיך באַוויזן אויסצומיידן צו פאָדערן אַזאַ טיטל. פרענק האט ווייטער אנגעשריבן ביז איר חתונה מיט שמעון ליטמאן אין 1899.
אן אנדער פרי באריכט פון א אידישע פרוי, וואס האט אויסגעזען גרייט צו ווערן א רביצין, איז געווען לענאַ אַראָנסאָן פון הייס ספּרינגס, אַרקאַנסאַס. אין 1892 און 1893, האָט מען געמאלדן אַז ער האָט זיך אָנגעהויבן צו ווערן אַ רב. לויט איין חשבון, האט אראסאהן אנגעהויבן צו געבן עפנטליכע רעפעראטן פאר די אידישע געמיינדע אין שרוועפארט, לואיזיאנא, כדי צו פארדינען גענוג געלט צו פארזעצן אירע רבנות. אין 1897 איז חנה שלמה פון שיקאגא אויסגעצייכנט געווארן אלס אמעריקע'ס ערשטע פרוי רביצין נאכדעם וואס איר דרשה אין סיני שול. שפעטער האט שלמה געמאלדן, אז די איינלאדענונג צו רעדן איז פארבעטן געווארן דורך הרב אמיל הירש און אז הירש'ס פירונג צו דערלויבן אידישע פרויען צו רעדן פון די ביכל איז שפעטער אנגענומען געווארן דורך אנדערע סינאַגאָגז.
1900-1935
אין די אָנהייב פון די יאָרהונדערט איז געווען בייַ מינדסטער איין בייַשפּיל פון אַ יונגע אידישע פרוי איז פּלאַננעד צו דורכגיין רבנות, אַפֿילו אויב קיין סמיכה וואָלט זיין צוגעשטעלט. אין 1904, האָט דער נאַציאָנאַלער ראט פון אידישע פרויען אין ניו יארק סיטי געמאָלדן אז הענריעטאַ סאלד וועט אונטערנעמען רבנות, אָבער ער וועט נישט באַקומען קיין גראַדזשאַוויישאַן דיפּלאָם ביי פאַרענדיקן דעם קורס אין 1908, פרוי אננא אבעלסאָן פון אַקראָן, אָהיאָ, ריפּאָרטאַדלי גענומען די ראָלע פון רב אין איר מאַן 'ס אַוועק. איר אויפטרעטונג פארן ביהמ"ד האט באקומען דעקונג סיי אין דער אידישער, סיי אין דער אלגעמיינער פרעסע.
די השתדלותן צו באשטימען פרויען רבנות, האבן זיך פארבליבן מיט עטלעכע פרויען האבן זיך פארשריבן אין רבנישער מוסדות. אין דער צײט, איז די ערשטע אמעריקאנער ײדישע פרויען װאס האט זיך געפונען אין א רבנישער מוסד, װעלכער איז געװען צוגענומען אין רבנישער מוסד, איז געװען מרתא נוימארק. נעומארק איז געבוירן געווארן אין בערלין אין 1904 און איז אנגעקומען קיין די פאראייניגטע שטאטן אין 1907. אין די אנהייב 1920ער יארן איז נעומארק אנגענומען געווארן אין העברעאיש יוניאן קאלעדזש (HUC) פון רעפארם יידישקייט. נעומארק האט אויך געזאגט אז געפירט סערוויסעס אין א עולם אין פראנקפארט, מישיגן. איר אַרייַנטרעטן אין די HUC רבנישע פּראָגראַם געפירט צו אַ 1922 רעזאַלושאַן פון די סענטראַל קאָנפערענסע פון אמעריקאנער ראבייס (CCAR) אַז ערלויבט פרויען צו זיין אָרדיינד, אָבער, אין 1923, די רעגירונג באָרד פון העברעיש יוניאַן קאָלעדזש וואָוטאַד צו פאַרבאָט פרויען צו באַקומען אָרדאַניישאַן. נעומארק האט זיך צוריקגעצויגן פון דער רבנישע פראגראם נאכן פארענדיקן זיבן פון די ניין יאר וואס איז פארלאנגט פארן פארענדיקן דעם פראגראם.
גלײַכצײַטיק מיט נוימאַרקס אַרײַנגאַנג אין דער ראביי־פּראָגראַם, האָבן אויך אַנדערע אַמעריקאַנער ייִדישע פֿרויען אָנגעהויבן שטודיעס פֿאַר רבנות, און זיי האָבן שפּעטער אָפּגעזאָגט די פאָרמאַלע סמיכה אָדער פאַרלאָזט דעם פּראָגראַם. די אַרייַננעמען העלען הדסה לעווינטאַל, אַוויס קלאַמיץ, דאָראַ אַסקאָוויטה און אירמאַ לינדהיים. אין דעם פאַל פון העלען לעווינטאַל, פאָרמאַל אָרדאַניישאַן איז אפגעזאגט צו איר נאָך פאַרענדיקן איר שטודיום אין 1935. אין מיטן 1920ער יארן האט אביס קלאמיץ (ווייב פון קארל שולמאן) זיך איינגעשריבן אין א רבנישע פראגראם און שפעטער האט ער צייטליך געדינט אלס רב אין אן אומאפיציעלע פעאיגקייט פאר קליינע קהילות אין ווירדזשיניע. דאָראַ אַסקאָוויטה, געבוירן אין קאָוונע און אַ גראַדזשאַוואַט פון באַרנאַרד קאַלידזש און קאָלאָמביע אוניווערסיטעט, איז געווען אַ לעקטאָר אין הונטער קאַלידזש פון 1912-1957. אין די 1920ער יארן האט אסקווויט זיך איינגעשריבן אין א פראגראם פון רבנות. אירמא לינדהיים, די נאציאנאלע פרעזידענט פון הדסה פרויען ציוניסטישע ארגאניזאציע פון אמעריקע איז געמאלדן געווארן אז זי איז איינגעשריבן אלס קאנדידאט פאר רבנישע ארדינאציע.
אַרום דער צײַט האָט אין דײַטשלאַנד, די Hochschule für die Wissenschaft des Judentums, דער רבנות־סעמינאַר פֿון דײַטשן ייִדנטום, אָנגעהויבן צונעמען פֿרויען צו שטודירן העכערע לערנען אָן דעם פאָרשלאָג פֿון אָרדענונג. די ערשטע פרוי וואָס האָט גראַדויִרט פונעם סעמינאַר איז געווען עלען ליטמאַן (1909-1975), וואָס האָט שפּעטער געלערנט ביבלישע שטודיעס אין לעאָ באַעק קאָלעדזש אין לאנדאן.
אין 1935, רעגינאַ דזשאָנאַס פון בערלין, דייַטשלאַנד, איז געווארן די ערשטער פאָרמאַל אָרדיינד ווייַבלעך רבי אין מאָדערן צייט. דזשאָנאַס איז שפּעטער דערמאָרדעט געווארן דורך די נאַציס בעשאַס די חורבן און איר עקזיסטענץ איז געווען מערסטנס אומבאַקאַנט אין די יאָרצענדלינג נאָך די צווייטע וועלט מלחמה.
1972-היינט טאָג
אין 1972, סאַלי פּריסאַנד איז געווארן די ערשטער פרוי ראביי אין רעפאָרם יודנטום. אין 1974, סאַנדי סאַסאָ איז אין רעקאָנסטרוקטיאָן יודאַנטום. אין 1981, לין גאָטליב איז געווען אין דער יודאַנטום רינואַל באַוועגונג. אין 1985, אַמי איילבערג איז אָרדיינד אין קאָנסערוואַטיווע יודאַנטום. אין 1999, טאַמאַראַ קאָלטאָן איז אָרדיינד אין הומאַניסטיק יודאַנטום. אין 2009 איז שרה הורוויץ געווען אָרדיינד אין ארטאדאקסישער יודאַנטום. אין רעפארם, קאנסערוואטיוו און ארטאדאקסישער יודאַנטום האט זיך באוויזן אקעגנשאפט קעגן פרויען ראבייס. און דער ענין איז נאָך אַ ענין פון דעבאַטע אין אָרטאָדאָקסי, מיט רובֿ קהילות קעגן די ענדערונג.
צוזאמען מיט דעם דעבאַטע, אַ דריט צוגאַנג אין אָרטאָדאָקסי האט דעוועלאָפּעד. עטלעכע ארטאדאקסישע אינסטיטוציעס האָבן אָנגענומען פרויען אין אַלטערנאַטיווע ראָלעס וואָס שייך צו אידישן געזעץ, אַזאַ ווי הלכה אַדווייזער (יועצות הלכה).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישע שטרעמונגען
התאחדות קהלות החרדים
גרינדונג און פירערשאפט
נאך הר"ר חנוך דוב פדווא איז געווארן אויפגענומען אלס אב"ד זיין זון הר"ר משה חיים אפרים פדווא וואס פירט די קהילה ביז צום היינטיגן טאג.
קערפערשאפט
דאס התאחדות קהלות החרדים פארטרעט אלע חרדישע געגנטן אין לאנדאן, ד"ה סטאמפארד היל, גאלדערס גרין, הענדאן און עדזשווער, און פילע אידישע קהילות אין די אלע פלעצער.
דאס התאחדות קהלות החרדים טוט צושטעלן אלע קהלישע געברויכן ווי וועד הכשרות (מיטן נאמען כדתיא), בתי דינים און בית הוראה, מקוואות און א קימפעטארן היים "בית ברכה". די נארד לאנדאן חברה קדישא און נארד־וועסט לאנדאן חברה קדישא באדינען די קהילה, וואס ניצט די בתי חיים אין ענפילד און טשעשאנט.
די קוראטארן פון דער קהילה זענען ר' בנציון פרישוואסער און רבי אברהם פינטער.
ביז תש"נ איז געווען ראש הקהל ר׳ יצחק קאהן. פון ר"ח אב תש"נ ביז זומער תש"פ איז געווען ראש הקהל ר' דוד פראנד; תמוז תש"פ האט ער אפגעזאגט זיין פאזיציע און ר' בנימין שטערן (ראה"ק קהל תורה עץ חיים) האט איבערגענומען (אפעציעל איז ר' דוד נאך געווען ראה"ק ביז ר"ח אב דאס איז פונקט 30 יאר זייט ער איז געווארן אויפגענומען). יוסף לעבנשטיין איז געווען א וויצע־פרעזידענט ביז זיין פטירה אין תשע"ה.
בתי דינים
די קהילה האט צוויי בתי דינים פאר דיני תורות, איינער אין סטאמפארד היל און דער אנדערער אין גאלדערס גרין. די דיינים אין סטאמפארד היל זענען הרב צבי נחמיה (הערשל) שנעק, הרב מרדכי אייזנער, הרב מרדכי צבי פסח, און הרב ישראל מאיר האלפערן, די ספרא דדיינא׳ס זענען הרב יעקב ראובן קאנראד און הרב ישראל יעקב פרענקל. די דיינים אין גאלדערס גרין זענען הרב דוד דונער, הרב דוד קאהן און דיין דניאל שאנפֿעלד; דער ספרא דדיינא איז הרב מתתיהו לארענץ.
בתי מדרשים אין סטאמפארד היל
די קהילה האט מער ווי הונדערט שולן און בתי מדרשים אין סטאמפארד היל.
בתי מדרשים אין גאלדערס גרין
די פאלגנדע בתי מדרשים אין גאלדערס גרין געהערן צום התאקה"ח:
מוסדות החינוך
די מוסדות החינוך פון די קהילה זענען כולל חדרים, שולן פאר יינגלעך, שולן פאר מיידלעך, הויכשולן, ישיבה קטנות,ישיבה גדולות, כוללים און מיידלעך סעמינאר'ס.
מיידלעך שולעס
מיידלעך שולעס פון דער קהילה:
קאטעגאריע:חרדישע ארגאניזאציעס קאטעגאריע:לאנדאן
רי"ף
דער רי"ף - רבי יצחק בן יעקב אלפסי אדער רב אלפס (ד'תשע"ג - י אייר דתתס"ג) איז געווען א ספרד'ישער ראשון און פון די ערשטע פוסקים ביי כלל ישראל.
ער האט געלעבט צווישן די ענדע פון תקופת הגאונים און אנהייב ראשונים. מ'זעהט טאקע ווי דער רי"ף פארכט זיך נישט צו קריגן אויף א גאון.
איבער דעם נאמען אלפסי איז דא וואס זאגן אז ער האט האט זיך באזעצט אין די שטאט פאס אין מאראקא, אבער אנדערע זאגן אז עס איז בלויז געווען א פאמיליע נאמען וואס צייגט אז ער שטאמט פון פאס און ער זעלבסט איז נישט דארט געווען.
ביאגראפיע
דער רי"ף איז געבוירן אין אלזשיר און געלערנט אין טוניסיע ביי רבינו חננאל און רבינו ניסים גאון.
אויף דער עלטער איז ער געווען געצווינגען צו אנטלויפן קיין שפאניע צוליב מסירות פון בעלי דינים וואס ער האט גע'פסק'עט קעגן זיי.
וועב
קאטעגאריע:ראשונים קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס קאַטעגאָריע:מאראקא
גריצע
גריצע ( גרויעץ) איז א שטעטל אין פוילן, 42 ק"מ דרום פון ווארשע. עס איז די הויפטשטאט פונעם גריצער דיסטריקט, מאזאוויער וואיעוואדעשאפט, און זי באדעקט א שטח פון 8.52 קוואדראט ק"מ. אין 2004 האט גריצע געהאט 14,875 איינוואוינער.
געאגראפיע
גריצע געפינט זיך מערב פונעם ווייסל, אויף דער ווארשע-ראדעם-קעלץ-קראקע שאסיי, 42 ק"מ פון ווארשע און 56 ק"מ פון ראדעם.
יידישע קהילה
די יידישע קהילה פון גריצע ווערט דערמאנט אינעם פינקס פון דעם וועד ארבע ארצות אין 1754. אין 1810 האבן געוואוינט אין גריצע 150 יידישן אין א באפעלקערונג פון 600.
די יידישע באפעלקערונג פון גריצע האט געציילט 3,723 איינוואוינער אין 1827, און 4,922 אין 1921. ווען פוילן איז געווארן זעלבשטנעדיק אין 1918, זענען 70% פון די איינוואוינער פון גריצע געווען יידן.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האבן די נאציס אויפגעשטעלט אין גריצע א יידישע געטא. סעפטעמבער 1942 האבן זיי ליקווידירט די געטא, און די 6,000 איינוואוינער האט מען אריבערגעפירט אין דער ווארשעווער געטא. פון דארט זענען כמעט אלע אומגעקומען אין טרעבלינקע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
שאול'ס זוהן
שאול'ס זוהן (אונגעריש: Saul fia) איז א 2015 דראמאטישער אונגערישער פילם וועלכער דרייעט זיך ארום ס'לעהבן אויף איינע פון די זאנדערקאמאנדאו'ס אין אוישוויץ אין צייט פון די צווייטע וועלט מלחמה, דירעקטיהרט דורך לעסלאו נעמעש.
די שפראכן אינעם פילם זענען אביסל אונגאריש, און אויך פויליש, דייטש און פארשיעדענע דיאלעקטן פון יודיש - צו רעפרעזענטיהרן די פילע מענטשן פון אלע פלעצער און הינטערגרונטן וועלכע זענען געבראכט געווארן קיין אוישוויץ.
דורכאויס דעהם פילם, זעהט מען נאר די אפעראציעס אינעם לאגער פארנעהפּלט, ארויסצוברעהנגען די צעמישטקייט און אומקלאהרע אומשטענדן אינטער וואס יעהדער האט דארט געלעהבט.
געשיכטע
שאול אויסלענדער, אן אונגארישער קאצעטניק וועלכער ארבעט ביי די גאז קאמערן, דערקענט אין א קינד וועלכע איז נישט אינגאנצן געשטארבן פון די גאז, זיין לייבלעכער זוהן און ער איז אויף אן אוממעהגלעכער מיסיע עהם צו באגראהבן כהלכה. און צוליעב וואס ער ווייסט גאהר ווייניג פון יודישקייט, זוכט א רב וואס זאל עהם העלפן.
אויסצייכנונגען
דער פילם האט געווינען דעהם אסקאר און גאלדען גלאוב פאר בעסטע פרעמדע פילם פון 2015.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך פילמען קאַטעגאָריע:דראמאטישע פילמען קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט-מלחמה פילמען קאַטעגאָריע:2015 פילמען קאטעגאריע:אונגערישע פילמען
שפיל טעאריע
היסטאריע
שפיל טעאריע האט אנגעהויבן ווי א באזונדערער דיסציפלין מיטן בוך "טעאריע פון שפילן און עקאנאמישן אויפפיר" (Theory of Games and Economic Behavior) פון דזשאן וואן נוימאן און אסקאר מארגנשטערן, וואס איז ארויסגעקומען אין 1944.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:עקאנאמיק קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
דריי ברידזשעס באן סטאנציע
דריי ברידזשעס באן סטאנציע באדינט דריי ברידזשעס, קראלי, אין מערב סאסעקס, דרום ענגלאנד. די אייזנבאן-פירמעס וואס אפערירן באנען צו און פון דער סטאנציע זענען סאדערן און טעמזלינק. די סטאנציע איז א וויכטיקער קנופ אויף דער ברייטאן הויפטליניע.
היסטאריע
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 12טן יולי 1841 דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן, וואס האט זיך צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס אין 1846 צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן.
באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט אין די נישט-שפיץ שעה׳ן דורך:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס
מזמור לדוד
אויף דעם אלבאם מזמור לדוד זינגט דער זינגער און חזן מיכאל שטרייכער צוזאמען מיט זיין זון דוד.
די ניגונים זענען: קאַטעגאָריע:אלבאמען
יאקאהאמע
יאקאהאַמע ( יאקאהאַמאַ-שי) איז די הויפטשטאט פון קאנאגווא פרעפעקטור אין די צווייטע גרעסטע שטאט אין יאפאן אין באפעלקערונג נאך טאקיא. זי ליגט אויף דער טאקיא בוכטע, דרום פון טאקיא, אויפן הויפט אינזל האנשו.
מיט א באפעלקערונג פון 3.6 מיליאן איז יאקאהאמע די גרעסטע שטאט.
זייט דעם צווייטן העלפט פונעם 19טן יארהונדערט האט יאקאהאמע אנטוויקלט גיך ווי יאפאנס חשובע פארט שטאט און איז היינט איינע פון יאפאנס הויפט פארטן, צוזאמען מיט קאבע, אסאקא, נאגאיע, האקאטא, טאקיא און טשיבא.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין יאפאן קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אזיע
ליטלהעוון באן סטאנציע
היסטאריע
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 1טן יוני 1907 ווי ראספער ראד האלט. אין מיי 1969 האט די סטאנציע באקומען דעם היינטיקן נאמען ליטלהעוון סטאנציע
באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט אין די נישט-שפיץ שעה׳ן דורך:
טעמזלינק
סאדערן אפערירט א באגרענעצטע באדינונג אין די שפיץ שעה׳ן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
הכז יאר
א הכז יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט הכז הייבט אן דאנערשטיק (ה, דער פינפטער טאג פון דער וואך), איז "כסדרה" (כ) דאס הייסט חשוון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט שבת (ז). א יאר פון סארט הכז איז א פשוט יאר (נישט קיין עיבור יאר) און איז לאנג 354 טעג, מיט 51 שבתים.
א הכז יאר איז דער מערסט פארשפרייטער סארט יאר, און פאסירט אין 18% פון אלע יארן. לעצטנס האט פאסירט א הכז יאר אין ה'תשע"ב, ה'תשע"ה און ה'תשע"ח.
קאסמאפאליטען
א קאסמאפּאַליטען (ענגליש: Cosmopolitan), אדער ווי עס ווערט אויך גערופן אין קורצן קאסמאו, איז א פאפולערע ראָזע קאקטעיל וואס איהר הויפט באשטאנדטיילן זענען וואדקע און קרענבערי זאפט.
וועב
קאטעגאריע:אלקאהאלישע געטראנקען
סטענלי פישער
קליין|250px|סטענלי פישער, נגיד [[בנק ישראל]]
פראפעסאר סטענלי פישער (שם קודש: שלמה בן פסח הכהן; ענגליש: Stanley Fischer; געב' דעם 15טן אקטאבער 1943) איז א ישראלדיק-אמעריקאנער עקאנאמיסט, וואס האט געדינט ווי אנפירער פונעם באנק פון ישראל אין די יארן 2005–2013. היינט האלט ער ביי ווערן אונטער־פארזיצער פונעם פעדעראלן רעזערוו. פישער ווערט גערעכנט אן אנזיכטיקער רעפרעזאנטיוו פון דער מאנעטאריסטישער לערע אין מאקרא-עקאנאמיק, און האט געשריבן א סך ביכער און ארטיקלען אויף דעם סוביעקט.
ביאגראפיע
פישער איז געבוירן געווארן צו א יידישער משפחה אין מאזאבוקע, צפון ראדעזיע (היינט זאמביע). ער האט געלערנט אין גימנאזיע אין דרום ראדעזיע (היינט זימבאבווע) און האט זיך אויסגעצייכנט אן פיזיק, מאטעמאטיק און כעמיע, אבער א פריינט פון דער משפחה האט אים געוואנדן צום געביט פון עקאנאמיק. ער האט שטודירט פאר אן ערשטן דיפלאם אין עקאנאמיק אין דער לאנדאנער שולע פון עקאנאמיק (LSE), אין די יארן 1962 ביז 1965. נאכהער איז ער געגאנגען ארבעטן א שטיק צייט אין ישראל, און ער איז צוריקגעמון קיין לאנדאן צו מאכן אן אייניעריקן דיפלאם פון 1965 ביז 1966. ער האט געמאכט זיין דאקטאראט אין עקאנאמיק אינעם מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע (MIT), אין 1969.
ער האט געהייראט ראדא קיט, און זיי האבן דריי קינדער.
אקאדעמישע קאריערע
פישער האט געדינט ווי א לעקטאר (Assistant Professor) פאר עקאנאמיק אינעם אוניווערסיטעט פון שיקאגא ביז 1973, און פון דעמאלסט איז ער געווען פראפעסאר אין דעם דעפארטמענט פון עקאנאמיק אינעם מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע. פראפ' פישער איז אויך א גאסט לעקטאר אינעם העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים און אינעם הואווער אנשטאלט אין סטאנפארד.
באנקירן
דעם 1טן מיי 2005 האט מען באשטימט פישער דעם אנפירער פון דער באנק פון ישראל. מיי 2011 האט זיך פישער קאנדידירט פארן אמט פון פארזיצער פונעם אינטערנאציאנאלן געלטפאנד, אבער ער איז געווארן דיסקוואליפיצירט צוליב זיין עלטער (א קאנדידאט טאר נישט זיין עלטער ווי 65, פישער איז אבער געווען אלט דעמאלסט 67).<!--
אין יאנואר 2013 הודיע פישער שיסיים את כהונתו כנגיד בנק ישראל ב-30 ביוני 2013.
דעם 10טן יאנואר 2014 איז פישער אויסגעקליבן דורכן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן באראק אבאמא ווי זיין קאנדידאט צום אמט פון אונטער־פארזיצער פונעם פעדעראל רעזערוו..
עמדתו בנוגע למשבר הכלכלי העולמי והשפעתו על ישראל
ביולי 2012 פרסם פישער הצהרה בה קבע כי כלכלת ישראל צפויה להיפגע מהמשבר העולמי שהחל בגוש האירו, שיבח את הצעדים של העלאות המסים והקיצוצים שננקטו על ידי ראש הממשלה בנימין נתניהו ושר האוצר יובל שטייניץ והודיע על המשך ניהול מדיניות מוניטארית אקטיבית מצד בנק ישראל: "מצד אחד המשק העולמי במצב קשה שכבר התחיל להשפיע על צמיחת המשק הישראלי, וישנה אף אפשרות שנצטרך בעתיד הקרוב להתמודד עם השלכות החרפת המשבר בגוש האירו. מצד שני, ישנן הבעיות הנובעות מהגירעון הגדול בתקציב, שאם לא נטפל בהן, נמצא עצמנו ב-2013 עם גירעון גדול עוד יותר בתקציב המדינה. אפשרות זו כבר גורמת לספקות ואי ודאות לגבי היכולת של מדינת ישראל לנהל את המשק ברמה הנדרשת. לאור מצב זה, צעדיהם של ראש הממשלה ושר האוצר הינם אמיצים וחיוניים לשיפור המצב התקציבי שלנו ב-2013. הם יאפשרו לנו לנהל את המשק באופן שיתמוך בהמשך הצמיחה, לטובת אזרחי המדינה. בנק ישראל מצידו, ימשיך לנהל מדיניות מוניטארית שתשמור על יציבות מחירים, תתמוך בצמיחת המשק ותשמור על יציבות המערכת הפיננסית".
חיים פרטיים
פישער נשוי לרודה ומתגורר בהרצליה. שלושת בניו חיים בארצות הברית. הבכור, מייקל, הוא רופא. האמצעי, דייויד, הוא סמנכ"ל השיווק של חברת פייסבוק. הצעיר, ג'ונתן, הוא נשיא חברת הפקת הסרטים האמריקנית גראונדסוול.
זיינע ביכער
כמו כן היה עורכם של ספרים רבים, ביניהם: Securing Peace in the Middle East ,MIT Press, 1994). בין השנים 1986 עד 1994 היה העורך של השנתון NBER Macroeconomics Annual ושל כתבי עת כלכליים אחרים. פרופ' פישער פרסם מאמרים רבים בכתבי עת מקצועיים. -->
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:עקאנאמיסטן קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:באנק פון ישראל קאַטעגאָריע:כהנים
בצלאל יאיר דאנציגער
רבי בצלאל יאיר דאנציגער ( כ"ה אדר ה'תרכ"ה - כ"ה אדר ה'תרצ"ד) איז געווען א זון פון רבי יחיאל דאנציגער דער אלטער רבי פון אלעקסאנדער, און א ברודער פון דער ישמח ישראל  און דער תפארת שמואל, און דער שווער פון דער אמונת משה.
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן אין דער שטעטל טורטשין אין וואהלין (היינט אוקראינע) צו רבי יחיאל דנציגער, דער ממלא מקום פון רבי דוב בעריש פון ביאלע וועלכער איז געווען דער ממלא מקום פון רבי מנחם מענדל דער יונגער ווארקער רבי, און רבי יצחק דער אלטער ווארקער רבי. ער האט חתונה געהאט מיט די טאכטער ​​פון דער באקאנטער אלעקסאנדער חסיד רבי צבי הירש טהיבערג פון פלאוואנע (באקאנט אלס רבי הערשל פלאוונער). נאך זיין פאטער'ס פטירה האט ער זיך שטארק אנגעבינדן אין זיין עלטערער ברודער דער ישמח ישראל.
ער איז באערדיגט געווארן אין די אוהל פון די אלעקסאנדער רבי'ס אין שטאט אלעקסאנדער.
נאך די צווייטן וועלט מלחמה, אין וועלכן זיין פּלומעניק (זון פון זיין ברודער דער תפאת שמואל) דער עקידת יצחק וועלכער איז געווען דער פערדער רבי אין די אלעקסאנדער דינאסטיע, איז אומגעקומען האבן די חסידים די שארית הפליטה אויפגענומען זיין איידעם רבי יהודה משה דאנציגער דער אמונת משה צו איבערנעמען די הנהגה.
קינדער
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אלעקסאנדער
ניגוני ישראל
דער אלבאם ניגוני ישראל ( "The Jewish Sound of Music") וואס באשטייט פון מוזיק ניגונים אן זינגערס, איז ארויסגעגעבן געווארן דורך דער נגינה ארקעסטער, פראדוצירט פון יאסי ראבינשטיין און אראנזשירט און קאנדאקטירט דורך ישראל לאם.
העליקאפטער
קליין|אַ לאָס אנדזשעלעס פאָליציי Bell 206 העליקאָפּטער אַ העליקאָפּטער (פֿון גריכיש: ἕλιξ העליקס, "ספּיראַל" און πτερόν פטעראן, "פֿליגל") איז אַ לופֿטמאַשין וואס קען זיך אויפהייבן פון דער ערד און זיך באוועגן דורך זיינע ראָטאָרן. אַ ראָטאָר האט עטלעכע פליגלען וואס דרייען זיך צוזאמען. איין ראטאר ארויף אויפן העליקאָפּטער טוט הייבן און אראפלאזן, און דער צווייטער ראטאר הינטן פירט דעם העליקאָפּטער פארנט.
ווייל די אויבערשטע ראטארן דרייען זיך שטענדיק, קען א העליקאָפּטער הויערן אין דער לופטן, אנדערש ווי אן עראָפלאַן.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:לופטמאשינען
רשימה:כעמיקער
פאלגנד איז א רשימה פון בארימטע כעמיקער.
ש
כעמיקער
היים און היימלאזיקייט
היים און היימלאזיקייט איז א בוך פון יודישע ליעדער געשריבן דורך רחל ה. קארן און ארויסגעגעהבן דורכן צענטראל-פארבאנד פון פוילישע יידן אין ארגענטינע אום 1948 אין בוענאס איירעס.
עס איז דער 39סיגסטער באנד אין די ביכער-סעריע דאס פוילישע יידנטום. רעדאקטאר: מארק טורקאוו, פארלאגס-לייטער: אברהם מיטלבערג.
די הכנסה איז געווידמעט לטובת די שארית הפליטה.
אינהאלט
פארצייכעניש פון פרעמדע ווערטער, ליסטע פון די ביכער דערשינען אין די סעריע דאס פוילישע יידנטום און פרעסע-שטימען וועגן דער ביכער סעריע. בס"ה אנטהאלט דער בוך 256 זייטן.
וועב לינקען
קאטעגאריע:יידישע ביכער קאטעגאריע:ביכער געדרוקט אין ארגענטינע קאטעגאריע:שארית הפליטה
הערינג
הערינג איז א פיש פון דעם מין Clupea, וואס מען געפינט אין די פלאטשיקע וואסערן פון די צפון פאציפישן און אטלאנטישן אקעאנען, כולל דעם באלטישן ים. ס'זענען דא צוויי זגאלן פון Clupea, דער אטלאנטישער הערינג  (Clupea harengus) און דער פאציפישער הערינג  (Clupea pallasii). הערינג שווימען אין ריזיקע שווארעמען. אין פרילינג קומען זיי צו די ברעגן פון אייראפע און אמעריקע, וואו מען כאפט זיי.
אין יידישקייט
דער הערינג איז א כשרער פיש, מיט פלוספעדערן און שופן. אשכנזישע יידן זענען געוואוינט צו עסן הערינג.
רעפערענצן
מליח Echte Heringe Haring رنجة Pennog Clupea Clupea Scadán Sgadan ニシン属 청어 Paprastosios silkės Heren Heern (visk) Arenc Clupea Arinki Сельди Tamban Ringa Оселедець 鲱属
ט
ט' (טית, ארויסגערעדט ״טעס״) איז דער ניינטער אות פון אלף בית.
היינט רעדן אויס רוב יידן א ט' ווי לאטיינישן t, גלייך ווי א תּ, אבער ספרדים רעדן אויס א הארטן ט', ענלעך צו אראביש. ט איז איינער פון די דטלנ"ת אותיות וואס מען רעדט אויס מיטן צונג. ט איז א קאנסאנאנט אן א קלאנג.
אין גימטריא ט = 9. אויך אין גימטריא שרייבט מען ט"ו = 15 און ט"ז = 16.
ט איז איינער פון די שעטנ"ז ג"ץ אותיות וואס די סופרים שרייבן מיט דריי תגים.
פארשטעלונג פון אות ט'
לינקס|חיתן דער אות ט' ווערט פארגעשטעלט דא אין די פאלגנדע פאנטן (פון רעכטס אויף לינקס): פרנק-ריהל, אריאל, דוד, כתב רש"י, כתב סת"ם, האנטשריפט, חיים.
דער קאד 05D8 רעפרעזענטירט ט' אין יוניקאד.
רעכטס|ברייל טית איז די פארשטעלונג פונעם אות ט' אין ברייל.
דער פעניקישער טית זעט אויס אזוי: 35px|פעניקישער טית
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אלף בית
נחום צבי טייטלבוים
רבי נחום צבי טייטלבוים ( - ), רב אין דראהאביטש.
אפשטאם
רבי נחום צבי איז געבוירן צו זיין פאטער הרב אלעזר ניסן טייטלבוים, רב אין דראהאביטש, א זון פון הרב משה טייטלבוים דער ישמח משה. און צו זיין מוטער מרת רויזא בלימא א טאכטער פון הרב אהרן, רב אין חאדאראוו.
רבנות
רבי נחום צבי האט געוואוינט אין דראהאביטש, אין דארט אנגעפירט זיין רעביסטעווע.
הסתלקות
?
פאמיליע
רבי נחום צבי האט געהייראט מרת מלכה א טאכטער פון הרב מרדכי דוד אונגאר רב אין דאמבראווא. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אוהעל
וואריקשיר
וואריקשיר איז א גראפנשאפט אין דעם מערב מידלאנדס ראיאן פון ענגלאנד. וואריקשיר גרענעצט וואוסטערשיר און מערב מידלאנדס צו מערב, סטאפארדשיר צו צפון־מערב, לעסטערשיר צו צפון־מזרח, נארטהאמפטאנשיר צו מזרח, אקספארדשיר צו דרום און גלאסטערשיר צו דרום־מערב. וואריקשיר באדעקט א שטח פון 1,975 קוואדראט ק"מ.
די גראפנשאפט שטאט איז וואריק, און די גרעסטע שטאט אין וואריקשיר איז נאניטאן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
אלטער יחיאל קארניאל
ר' אלטער יחיאל קאַרניאָל (ה'תרט"ו - ו' כסליו ה'תר"צ) איז געבוירן אין פוילן און געווען דארט אן אויסגערופענער חזן.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן אין דזיאלאשיץ, קעלצער גובערניע, צו זיין פאטער אברהם וועלכע איז געווען א סוחר.
ביי די זעכצן האט ער שוין באקומען א חזנות פאסטן אינעם באקאנטן רבי אייזיקס רבי יעקלס שוהל אין קראקע. דערנאך האט ער געדינט אין פארשידענע שטעט אין גאליציע און אונגארן, ווי אלט-אויבן, גרויסווארדיין, מישקאלץ, סאבאדקע און נאך.
שפעטער האט ער אימגירירט צו די פאראייניגטע שטאטן און געדינט אלס חזן אין ביהמ"ד אוהב צדק אין מאנהעטן, ניו יארק וואו ער איז געבליבן זיבן יאהר.
דערנאך איז ער געפארן צוריק קיין אדעס אויפן פארלאנג פון דער דארטיגער קהילה, און דערנאך איז ער אין ליכט פונעם אדעסער פאגראם צוריק געקומען קיין אמעריקע וואו ער איז געווארן חזן אין דער ראמענישער שוהל אויף 118 סטריט. פון דארט צו ביהכ"נ שערי צדק, און דאן צוריק צו אוהב צדק.
שטימע און חזנות סטיל
חזן קארניאל איז באקאנט אינעם עולם החזנות אלס ריכטיגער זאגער מיט א אויסערגעווענליכער אייגנארטיגער התלהבות, השתפכות הנפש און ווארימקייט.
דער בארימטער חזן יהושע ווידער איז געווען פון זיינע תלמידים און זינגט אויף זיין גאנג, ספעציעל האט ער גענומען זיין לאנגן קאלאראטור מיט וואס ער איז באקאנט.
ער האט איבערגעלאזט פילע חזנישע קאמפאזיציעס וואס ער האט רעקארדירט אין די עלטערע יאהרן, וואו מ'קען הערן א טייל פון זיין גרויסקייט אלס חזן און בעל תפלה.
פראסטיץ
פּראָסטיץ (טשעכיש: Prostějov; דײַטש: Proßnitz; ) איז אַ שטאָט אין אָלמיצער ראיאן, מזרח טשעכיי, אינעם היסטאָרישן ראיאן מעהרן.
פראסטיץ האט געהאט אַ גרויסע ייִדישע קהילה,, מיט חשובע רבנים ווי הרב מאיר אייזנשטאט, מחבר פון פנים מאירות, הרב יהונתן אייבעשיץ און הרב משה סופר, מחבר פון חתם סופר. אין 1900 האבן געוואוניט אין פראסטיץ 1600 יידן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין טשעכיי קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
פסעוודאנים
א פסעוודאנים אדער פענע נאמען איז אן אנדער נאמען וואס א שרייבער ניצט אנשטאט זיין עכטן נאמען.
א שרייבער וועלכער שרייבט אין צייטונגען, מאגאזינען, און גיט ארויס ביכער, שרייבט עס געווענליך נישט מיט זיין עכטע נאמען נאר ער נוצט א ספעציעלן אויפגעטראכטן נאמען, וואס האט אפשר שייכות צו זיין עכטן נאמען דורך ראשי תיבות, גימטריא, אדער אפטייטש פון ווארט אויף אידיש לשה"ק, און צומאל באנוצט מען זיך מיטן טאטנ'ס נאמען, ווי צ.ב.ש. איינער וועלכער איז א זון פון איינעם מיטן נאמען 'הירש' וועט זיך רופן הירשנזאהן, אא"וו.
למשל שלום עליכם איז געווען דער פסעוודאנים פון שלום ראבינאוויטש, און מענדעלע מוכר ספרים איז געווען דער פסעוודאנים פון שלום יעקב אבראמאוויטש.
מחברים וואס שרייבן סיי בעלעטריסטיק סיי נישט־בעלעטריסטיק, אדער אין פארשידענע זשאנערס, קענען ניצן א פסעוודאנים כדי נישט פארמישן די ליינער; למשל דער מאטעמאטיקער טשארלס לאטווידזש דאדזשסאן וואס האט געשריבן ראמאנען אונטערן פסעוודאנים לואיס קאראל. אויך הרב יעקב יוסף ריינמאן, וואס שרייבט היסטארישע מעשה ביכער אונטערן פסעוודאנים "אבנר גאלד".
קאַטעגאָריע:נעמען