cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
קאמפיוטער ווארעם
עס זענען דא קאמפיוטער ווירוס וואס באנוצן זיך מיט דעם ווארעם טעכניק זיך צו פארשפרייטן, אנזייענדיג א געוואלדיגן חורבן.
וויאזוי זיך צו באשיצן
אזוי רוב קאמפיוטער ווערעם נוצן אן אפערירן סיסטעם באג זיך צו פארשפרייטן איז זייער וויכטיג צו מאכן זיכער אז איר האט די לעצטע דערהיינטיגן פון אייערע אפערירן סיסטעם.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטעריי קאַטעגאָריע:אינטערנעט
רודאלף קאסטנער
רודאלף קאסטנער איז געבוירן אין קלויזנבורג, אונגארן (היינט רומעניע) אין יאר (1906) ה'תרס"ו, און געשטארבן אין תל אביב, דעם 12טן מערץ (1957) ה'תשי"ז.
פאר'ן האלאקאסט איז ער געווען אן אדוואקאט און צייטונגס שרייבער. און דורכאויס דעם צווייטן וועלט קריג איז ער געווען דער פירער פונעם ציוניסטישער ארגאניזאציע אין בודאפעשט, די הסתדרות הציונית בהונגריה. און אין פאקט איז ער געווען א פארמיטלער צווישען די נאציס און די יידישע געמיינדע פון אונגארן, צו ראטעווען א טייל יודען.
פארהאנדלונג צו ראטעווען יודן
אין 1944 ה'תש"ד איז ער געווען פארנומען פארהאנדלן מיט'ן ארכי-מערדער אדאלף אייכמאן - וואס איז געווען געשטעלט צו מאכן אונגארן יודנריין, דורך פארשיקן די 800,000 יודען פון אונגארען, צום טויט-לאגער אין אוישוויץ פוילין.
קאסטנער האט פראבירט צו פארהאנדלען, אז א טייל זאלן קענען פארלאזן אונגארן צו דער פריי. ער האט ענדליך באקומען אן אפמאך צו ראטעווען 1,685 יודען, מיט'ן באצאלן $1000 א קאפ, און דערצו אויך צושטעלן 'צען טויזענט' לאסט-וואגאנען פאר די נאצישע מיליטער. ס'איז עהם געלונגען צו ארויסליפערן יענעם גרויסער טראנספארט, וואס זענען געווען מער-ווייניגער פון זיין משפחה און פריינד, און אויסגעקליבענע פאליטיקאנטן פון יעדע סארט גרופע, און אויך דער קראלי-סאטמארער רב ר' יואל טייטלבוים זצ"ל איז געווען דערינען. יענע טראנספארט איז טאקע אנגעקומען קיין שווייץ אויף דער פריי.
מיטגעארבעט מיט די נאציס
אין (1960) ה'תש"כ, האט אייכמאן געזאגט פאר טיים מאגאזין אין א אינטערוויו; קאסטנער האט אין פאקט געהאלפן צו צוריקהאלטן די אונגארישע יודען פון מאכן אן אויפשטאנד ביים פארשיקן אין די געטאס, אויב וועלן די דייטשן פארקוקן אויף די פָּאר טויזנט יודען וואס ער וועט ראטעווען און ברענגן קיין פאלעסטינע.''
ביי (1944) ה'תש"ד האט קאסטנער - און זיינע פריינד - שוין זיכער געוואוסט אז די דייטשן טויטן די אלע וואס זיי פארשיקען, ווייל ס'איז דאן אנגעקומען צו זייער קאבינעט לעבעדיגע עדות וואס עס גייט פאר אין אושוויץ, ווען צוויי אנטלאפענע סלאוואקישע יודען, רודאָלף ווערבאַ און אלפרעד וועצלער, האבן עהם איבערגעגעבן א גאר פונקטליכע באריכט, וואס אלץ גייט פאר אינעם טויט-לאגער, וואס זיי האבן זיך קוים מיט צרות וואונדערליך ארויסגעראטעוועט, אז ער ווייסט גוט אז אלע אונגארישע יודען זענען יעצט אויפ'ן רייע צו אהין פארשיקט ווערן.
ער פארטיידיגט דעם נאצי 'קורט בעכער'
אין (1945) ה'תש"ה איז קאסטנער געפארן אינאיינעם מיט'ן נאצי 'קורט בעכער' אים צו פארטיידיגען ביי זיין געריכט. ווייל פאר'ן ענדע פונעם קריג איז בעכער געווארן באויפטראגט פון היינריך הימלער, צו פראבירען אפצושטעלן דאס פארטיליגונג פון יודען, ווארשיינליך אלץ פארשטענדליכע באדייטן, וויבאלד די אליאירטע קרעפטן האבן זיך דערנעטערט צו מאכן אן ענדע צו די קריג. און אין פאקט איז בעכער געווען דער וואס האט ערהאלטן גרויס געלט פון קאסטנער, פאר די 1685 יודען וואס זענען געראטעוועט געווארן דורך עהם.
ביי די ענדע פונעם קריג איז בעכער געברענגט געווארען פאר א געריכט, און קאסטנער האט דאן עדות געזאגט אז; בעכער איז אויסגעשניטען פון אן אנדערער שטיק האלץ ווי די אנדערע פראפעסיאנאלע מאסען-מערדער אין די פאליטישע עס עס ראנגען. אט די פארטיידיגונג האט שטארק אויפגערעגט די אונגארישע יודן.
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה
ער האט זיך באזעצט אין מדינת ישראל און זיך אנגעפאנגען רופן ישראל קאסטנער, און האט באקומען ארבעט ביי דער לינקער קאנטראלירטער רעגירונג. אין (1953) ה'תשי"ג האט אים מלכיאל גרינוואלד באשולדיגט אין מיטארבעטן מיט די נאציס, און אין די מיטהעלפונג פון באפרייען א נאצי קרימינאל (ווייל בעכער איז באפרייט געווארן ביי זיין געריכט). דער יועץ המשפטי האט באשולדיגט גרינוואלד מיט'ן זיין א מוציא שם רע.
אום 3טן מערץ 1957 צווישן די געפעכטן, איז איין נאכט פלוצלינג קאסטנער געשאסן געווארן - דורך א גרופע פון דריי מענטשן, און איז געשטארבן פון די וואונדן ניין טעג שפעטער.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה קאַטעגאָריע:היסטאריע קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאַטעגאָריע:ציוניזם קאַטעגאָריע:ציוניסטן
קאמערע
קליין|250px|אלימפוס קאמערע א קאמערע איז אַ פֿאָטאָ אַפּאַראַט וועלכע ווערט גענוצט צו כאפן בילדער פון אביעקטן.
טעכנאלאגישע עקלערונג
א קאמערע איז צוזאמענגעשטעלט פון דריי עלעמענטן: אן אפטישער עלעמענט (די לינדז), א כעמישער עלעמענט (דער פילם) און א מעכאנישער עלעמענט (די מאשין אליינס). די קונץ איז וויאזוי די דריי שטעלן זיך צוזאם צו פראדוצירן א בילד.
די אפטישע לינדז איז פשוט א שטיקל גלאז וואס שיקט די אינהאלט פון דעם אביעקט וואס זי זעט צום פילם וואס רעקארדירט דאס. ליכטיקייט האט א טבע אז זי לויפט לאנגזאמער דורך א גלאז ווי אין דער לופט. ווען מען דרוקט אראפ די קנעפל ווערט ליכטיג פאר א סעקונדע, אבער די לינדז טוט פארלאנגזאמען די ליכטיקייט וואס מאכט אז די לינדז וועט גוט באטראכטן דעם אביעקט וואס זי זעט. יעצט ווען די ליכטיקייט גייט אוועק וועט די לינדז האבן א בילד פון וואס זי האט נארוואס געזען דורך די שטארקייט פון די ליכטיקייט וואס איז געווען שטערקער ארום דעם אביעקט ווי אויפ'ן אביעקט אליין אדער פארקערט.
דאס צו פארשטיין גיט א שטארקן קוק אויף א ליכטיגע זאך וואס ליגט אין דער טונקל און דאן מאכט צו אייער אויגן וועט איר זען אז דער ליכטיגער אביעקט וועט בלייבן איינגעקריצט אין אייער ראיה אפילו ווען אייער אויגן איז פארמאכט. די זעלבע זאך פארקערט ווען מען קוקט אויף א טונקעלערע אביעקט אין א ליכטיגע אנוועזנהייט.
א פילם פארמאגט אין זיך א כעמיקאל וואס איז סענסיטיוו צו ליכטיקייט. די סעקונדע וואס די לעקטער פון דער קאמערע ווערט ליכטיג עפֿנט זיך אויף א קליין טירעלע וואס טיילט אפ צווישן די לינדז און דעם פֿילם, און די ליכטיקייט וואס איז פריער אויסגעפארעמט געווארן דורך דער לינדז ווערט רעקארדירט אויף די פילם ווייל די כעמיקאל מאכט א רעאקציע אויף יעדע פינטל ווי עס איז פאראן ליכטיקייט. ווען איר וועט עפענען א קאמערא ווען די פילם איז נאך נישט אריינגעדרייט וועט די פילם תיכף פארברענט ווערן ווייל די ליכטיקייט וועט דערגרייכן איבעראל.
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע קאַטעגאָריע:פאטאגראפיע
מתתיהו סאלאמאן
קליין|250px|זיינע דרשות אפגעדרוקט פון [[ארט סקראל.]]
הרב מתתיהו חיים סאלאמאן איז דער משגיח רוחני אין לייקוואדער בית מדרש גבוה.
ער איז געבוירן געווארן אין גייטסהעד צו ר' יעקב און עטל סאלאמאן, און האט געלערענט אין לאנדאן אלס בחור.
זיין רביצין מרת מרים איז נפטר געווארן ה׳ כסלו תשע"ז.
קאַטעגאָריע:משגיחים
אהרן יעקב שוויי
קליין|250px|הרב שוויי פון קרוין הייטס הרב אהרן יעקב שוויי איז דער רב פון קרוין הייטס, ברוקלין.
קאמפיוטער ווירוס
א קאמפיוטער ווירוס איז א קאמפיוטער פראגראם געשריבן צו טוישן דעם וועג וויאזוי דער דעזעגנירטער קאמפיוטער וועט ארבעטן, אן רשות אדער וויסן פון זיין באנוצער, דורך זיך באהאלטן און אריינשווערצן אין אן אנדערפראגראם טעקעס וואס איז אויבן אויף יא לעגיטים פארן באנוצער.
צוויי הויפט פאקטארן דעפינירן א ווירוס: 1) זיך טאפלען, און 2) אקטיוויזירן, פונקט וויאזוי א ביאלאגישער ווירוס אין א מענטש.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטעריי
י"ד אב
יארצייטן
14. ab
גלייכונג
גלייכונג (אדער עקוואציע) אין מאטעמאטיק, איז א וועג אנצוצייכענען צוויי עלעמענטן מיט דעם זעלבן ווערט, איינער אנטקעגן דעם אנדערן. דער סימבאל וואס מען שטעלט צווישן די עלעמענטן איז דאס: =. אויב זיינען די צוויי עלעמענטן ניט זעלבסט ווערט, שטעלט מען צווישן זיי דעם סימבאל ≠. (א מאטעמאטישע פראבלעם וואס ווייזט אז איין ווערט איז גרעסער אדער קלענער פון דעם אנדערן רופט מען א "אומגלייכונג").
ביישפילן:
א גלייכונג מיט וואריאבלען
אין אלגעברע קען זיין וואריאבלען אין א גלייכונג, די ווערטן צייכנט מען אָן, אין אלגעמיין, מיט א \ x.
דער וועג אויסצוגעפינען אַ וואריאבל אין א גלייכונג איז ווי פאלגנדיק: מען טיילט אָפ די וואריאבלען אין איין זייט פון דער גלייכונג, און די נומערן שטעלט מען אוועק אין דער אנדערער זייט, און די נומערן אדער ווערטן וואס מע פירט אריבער דרייט מען איבער פון פלוס צו מינוס אדער פון טאפלט צו צעטיילן; אדער פארקערט: פון מינוס צו פלוס אדער פון צעטיילן צו טאפלט. דאס זעלבע איז ווען מיר האבן א קוואדראטצאל מיט א נומער פירט מען אריבער צום צווייטן זייט דעם קוואדראטצאל אונטער א קוואדראטישער ווארצל.
ביישפילן:
פאלגנדיק איז א ביישפיל צו טרעפן א וואריאבל אין א ברוכצאל.
פאלגנדיק איז א ביישפיל פון טרעפן א וואריאבל וואס איז אין דער צווייטער מדריגה (א קוואדראט ווארצל):
קוואדראטישע גלייכונג
ביז יעצט האבן מיר דערמאנט א גלייכונג פון דער ערשטער מדריגה וואס הייסט א לינעארע גלייכונג, אבער אויב איז די גלייכונג פון דער צווייטער מדריגה רופט מען די גלייכונג א קוואדראטישע גלייכונג.
א קוואדראטישע גלייכונג זעט אויס אזוי: ווען \ a, b, c זיינען פאראמעטערס, און \ xאיז דער וואריאבל.
אויך איז דא גלייכונגען פון דער דריטער און פערטער מדרגה.
סארטן גלייכונגען
גלייכונגען קען מען קלאסיפיצירן לויט די אפעראציעס און קוואנטיטען אין זיי:
פאראמעטרישע גלייכונגען
א פאראמעטרישע גלייכונג פאר א קרומע דריקט אויז די קאארדינאטן פון פונקטן אוי דער קרומע ווי פונקציעס פון א וואריאבל וואס הייסט א פאראמעטער. צום ביישפיל, זענען פאראמעטערס פארן איינס־קרייז, מיט פאראמעטער t. צוזאמען ווערן די גלייכונגען גערופן א פאראמעטרישע רעפרעזענטאציע פון דע קרומע. מען קען גענעראליזירן פאראמעטרישע גלייכונגען צו אייבערפלאכן און פלאכטעס מיט א העכערער דימענסיע; די צאל פאראמעטערס איז גלייך מיט דער דימענסיע פון דער פלאכטע. קאַטעגאָריע:אלגעברע *
אהוד אלמערט
אהוד אָלמערט (געב' דעם 30סטן סעפטעמבער 1945; כ"ג תשרי ה'תש"ו) האט געדינט אלס דער 12טער פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל פון 2006 ביז 2009.
ביאגראפיע
אלמערט איז געבוירן געווארן נישט ווייט פון בנימינה צו זיין מרדכי אלמערט און בעלא (וואגמאן).
איבער גענומען אריאל שרון נאך זײן אנפאל.
געוועזן בירגערמייסטער פון ירושלים.
אײנער פון זיינע צװיי זין איז א יורד וואס װוינט אין אמעריקע און דער צווייטר האָט נישט געוואלט דינען אין צה"ל און איז אַ סטודענט אין פראַנקרײַך. איינע פון זיינע צוויי טעכטער איז א לעזביאנקע.
אום 30סטן אויגוסט 2009, א יאָר נאכ'ן איינגעבן זיין רעזיגנאציע בריוו, איז אָלמערט אנגעקלאָגן געוואָרן, אין דעם ירושלים דיסטריקט געריכט, אין באשולדיקונגען פון אננעמען פאַרשטאָרבענע אומשטענדן, ברייבערי, שווינדל, צוטרוי ברעכן און פאַלש רעגיסטראַציע אין קאָרפּאָראַציע דאָקומענטן.
משפחה
ער מיט זיין ווייב עליזה האבן פיר קינדער: מיכל, דנה, שאול און אריאל. און שולה, וואָס איז אַדאָפּטירט געוואָרן נאָך אַ באַזוך אין אַ שפּײַזשול פֿאַר ריזיקע קינדער.
באַיאַן
Boyan (Hasidic dynasty) חסידות בויאן
אהוד אלמערט
משפחה
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס פון ירושלים קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון ישראל
ענטפער
ענטפער איז די תירוץ אין לשון קודש וואס קומט נאך א שאלה פראגע אין יידיש. עס מאכט אויס דעם ספק מיט א ריכטיגע וויסן און ערפילט דעם חסרון פון נישט וויסן.
אמאל און ארגינעל האט דער ווארט בעיקר זיך באנוצט און געמיינט אן אפאזיצע זיך קעגן שטעלן א פריערדיגע סטעיטמענט, מען נוצט אויך היינט דערויף דעם ווארט אז מען פרובירט אפצושלאגן יענעםס טענות אבער דאס הייסט מער אויסגעהאלטן אן אנטווארט.
ענטפער אין געזעץ:
ענטפער אין מוזיק: קאטעגאריע:שפראך
טרערן
טרערן גיסט זיך פון אויג א פליסיגער זאלץ וואסער ווען מען וויינט אדער ווען דער אויג איז נאנט צו גאר שארף א שמעק/
איר הויפט אויפגאבע איז צו וואשן דעם אויג. וואס איז אפען צו אלע שעדליכע שטויב און זשערמס.
קאטעגאריע:קערפערליכע פליסיגקייט קאטעגאריע:אויג
קריסטאפער קאלאמבוס
left|200px קריסטאפער קאלאמבוס (1451 - 20סטן מיי, 1506 שפאניע) איז געווען א איטאליענישער רייזדענער און קלאניאיסט, ער איז דערפֿינדער פֿון דעם קאָנטיענעט אַמעריקע.
יונגע יארן
קאלאמבוס איז געבוירן געווארן אין 1451 אין יאנאווע (היינט אין איטאליע). זיין פאטער דאמעניקא איז געווען א וועבער.
זיין רייזע צו אמעריקע
אין די צייטן פונעם מיטל אלטער האט מען נישט בכלל געוואסט פונעם אמעריקאנער קאנטינענט, מען האט געמיינט אז נאך יוראפ גייט דער אטליאנטישער אקען ארום דער האלבער וועלט ביז עס טרעפט זיך ווידער צוזאם מיטן פאסיפיק אוקען, דאס איז געווען געבויעט אויך די שיטה אז די וועלט איז גראד. עס איז געווען א גרויסער שפאנישער מאטראס וואס האט געהייסן קריסטאפער קאלאמבוס ער האט געהאלטן אז אויב פארט מען לאנג אויפן אטלאנטישער אוקען קומט מען אהן קיין אינדיע, ער האט געפוילט ביים שפאנישן קעניגן אויב מען גיט איהם איבער א גרויסן שיף מיט געלד און מענטשן וועט ער מאכן א נסיעה און דערמיט פארקורצן דעם וועג קיין אינדיע, ער האט אויפגעוויזען אז דאס וועט הייבן דער עקספארט-אינפארט פון איבעראל, און שפאניע וואס איז דאן געווען א וועלט מאכט וועט דערפון שטארק בענעפיטירן.
נאך א לאנגע נסיעה איז ער אנגעקומען צו דער טרוקעניש, ער האט דארט געטראפן אסאך אומצוויליזירטע מענטשן, ער מיט זיינע מענטשן האבן געמיינט אז זיי האבן אנטדעקט א קורצן וועג קיין אינדיע, דערפאר האט ער גערופן די מענטשן" אינדיאנער. ווען ער איז אנגעקומען איז געווען אין יאהר 1492, צו די אינזלען פון די פאראיינגיטע שטאטן,
צווישן 1492 און 1503 האט קאלאבוס אנגעריכטעט פיר נסיעות צווישן שפאניע און אמעריקע. דאס איז געווען דער אנהייב פון אייראפעישער אויספארשונג און קאלאניזאציע פון די אמעריקאנער קאנטינענטן. קאלאמבוס האט שטענדיג געטענה'ט אז די לענדער וואו ער איז אהינגעקומען זענען אין אזיע. אפשר וועגן דעם האט מען א נאמען געגעבן דעם נייעם קאנטינענט נישט נאך קאלאמבוס, וואס האט אים אנטפלעקט, נאר נאך אמעריגא וועספוטשי.
די צווייטע נסיעה איז ארויסגעפארן דעם 24סטן סעפטעמבער 1493 פון קאדיז מיט 17 שיפן. די נסיעה האט זיך אפגעשטעלט אונטערוועגס אין די קאנארישע אינזלען. ווערנט דער צווייטער נסיעה האבן זיי אנטפלעקט דזשאמייקע און פארטא ריקא.
דעם 30סטן מיי 1498 איז קאלאמבוס ארויס אויף זיין דריטער נסיעה מיט זעקס שיפן, ווען ער האט אנטפלעקט טרינידאד, אן אינזל נישט ווייט פון ווענעזועלע. קאלאמבוס האט באמערקט א שטראם פון פרישוואסער וואס דערגרייכט דעם אקעאן פון דער ארינאקא טייך, און ער האט געדארפט פארשטיין אז ער איז נאענט צו א גרויסער יבשה. אבער אזוי ווי ער האט געגלייבט אז אין דעם דרום האלבקיילעך איז נישט פאראן נאך א קאנטינענט איז ער געפארן קיין צפון, און ער האט פארשפילט אנטפלעקן דרום אמעריקע.
קאלאמבוס האט זיך פארשאפט אסאך שונאים, אסאך פון די שפאנישע אדל לייט און הערן האבן נישט געקענט אראפ שלינגען אז ער האט אויסגעטראפן אזא גרויסע ערפינדונג ווי א נייער קאנטינענט, עס ווערט פארציילט איינמאל איז ער געזעסן מיטן קעניג און זיינע הערן, און איינער האט זיך אנגערופן איך פארשטיי נישט וואס איז דער גרויסער קונץ פון קאלאמבוס, ער האט סך הכל גענומען א שיף מיט מענטשן געפארן און געפארן ביז ער איז געקומען צו א אינזל, טא וואס רעש'ט מען מיט אים ?, קאלאמבוס האט גענומען א רינדיגער איי און געפרעגט ווען קען מאכן די איי זאל שטיין גראד, יעדער פון די אנוועזנדע האט פרובירט צו מאכן שטיין די איי גראד, עס איז אבער אייביג געפאלן אויף דער זייט, ביז קאלאמבוס האט גענומען די איי, געגעבן א זעץ דערויף, די איי האט זיך צובראכן, און עס איז געבליבן שטיין, זאגן זיי נו וואס איז די קונץ האסט עס צובראכן שטייט עס, זאגט ער איך האב נישט געזאגט אז עס איז א קונץ, איך האב עס אבער אין פאקט געטון, און נישט איר. די זעלבע מיט אמעריקא איך האב עס געטון.
צו סוף האט מען אים גע'מסור'ט פארן קעניג, ער איז געשטארבען אין תפיסה, מען האט אים באשולדיגט אלס א שפיאן.
שפּעקולאַציעס
עטלעכע האַלטען אַז קאָלומבוסס אַרױסװאַנדערן פֿון שפּאַניע און נאַװיגירן די וועלט אין יאָר רנ"ב האט גאָט ספּעציעל צוגעשטעלט אַ פֿרישע פּליטה פֿאַר די ײִדן
געוויסע היסטאריקער שפעקלירען אז ער איז געווען א יוד, עכ"פ דאס איז פעסטגעשטעלט אז ער האט געהאט שייכות מיט הרב דון יצחק אברבנאל, און זיך באנוצט מיט זיינע מאפעס.
קאלאמבוס קאַטעגאָריע:מאטראסן
ט"ז אב
יארצייטן
16. ab
שפיגל
קליין|250px|א בייבי קושט זיין אייגענעם געזיכט אויף א שפיגל א שפיגל איז אן אביעקט וועלכע וואס שפיגלט אפ ליכט אויף א שטייגער אז מען קען זען אינעם שפיגל א בילד פון דער אריגיענעלער זאך.
שפיגלען ווערן געמאכט מערסטנס פון גלאז באדעקט פון הינטן מיט א דינע שיכט מעטאל - געווענליך זילבער.
שפיגלען ווערן געניצט אין פארשיידענע אפאראטן ווי טעלעסקאפן און קאמערעס.
שפיגלען ווערן אויך געניצט ווי מעבל צו מאכן שיין הייזער און אנדערע געביידעס.
היסטאריע
דער שפיגל איז א נאטורליכע געשעעניש און איז נישט אויסגעטראפן געווארן דורך מענטשן. זינט די וועלט שטייט האבן זיך פרויען באנוצט מיט שפיגלען. אין יעדן שטיק אייזן קען מען זיך אפשפיגלען און אויך אין יעדן טונקלן גלאז. אויב איר נעמט אליין א גלאז און לייגט אונטער א שווארצע סחורה וועט איר האבן א פארטיגן שפיגל.
לויט ווי מען ווייסט האט מען אמאליגע צייטן גענוצט מעש פאר א שפיגל. אין די יארן פון 1300 האט מען אנגעהויבן צו מאכן פראפעסיאנאלע שפיגלן פונקט אזוי ווי היינט.
פאבריקאציע
די וועג וויאזוי מען מאכט א שפיגל איז דורך נוצן קוועקזילבער און צין (צוויי עלעמענטן) מיט א שטיקל גלאז. די צוויי עלעמענטן ווערן ארויפגעגאסן אויפן גלאז און דאן לאזט מען זיי ווארימען ביז עס טרוקנט זיך אויס. איינע פון די צוויי עלעמענטן איז א זילבערנע קאליר וואס מאכט דעם שפיגל זילבער.
דער פראצעדור פון מאכן א שפיגל מוז זיין זייער פונקטליך. אויב די גלאז איז נישט הונדערט פראצענט גלייך אדער אויב די עלעמענטן ווערן נישט געגאסן אייניק וועט דער שפיגל ווייזן קרום. מען קען טאקע אסאך מאל זען ביליגע שפיגלעך וואס ווייזן אלעס אביסל שיעף.
אין ליטעראטור
קאטעגאריע:מעבל קאַטעגאָריע:אפטיק
דריטע שינע
קליין|250px|די העכערע שטאנק פון לעצט איז די דריטע שינע. א דריטע שינע (ענגליש: third rail) איז א מעטאד צו פירן עלעקטעריע צו טרייבן באנען. די סיסטעם ווערט אפט גענוצט אויף מעטרא באנען.
אויב מען פאלט אריין אינעם לאך זאל מען נישט צורירן דערצו ווייל דאס הרגעט דעם מענטש אויף סעקונדע פון די גרויסע עלעקטעריזירונג.
קאטעגאריע:באן טראנספארט קאַטעגאָריע:עלעקטריע
ווייזערל
א סטילוס ווערט געניצט צו שרייבן אויף א טאוול. היינט צו טאג, צו קענען ארבעטען אויף א פאלם-פיילאט אדער א יעדע האנט-געהאלטענע מאשינקע, דארף א ווייזער'ל, אדער "סטיילעס" (ענגליש).
סימפטאם
סימפטאם נעמט אריין אין זיך יעדע סארט ערשיינונג וואס ערשיינט ביי א לעבעדיגער זאך וואס איז אנדערש פון דעם נארמאלן אויסזען פון דער געוויסער זאך וואס צוליב א געוויסער ענדערונג אינעם גאנג פון דער לעבעדיגער זאך ערשיינט ביי איר פאקטישע ענדערונגען וואס מען קען אנווייזן און טייטלען אויף איר. ( די ענדערונגען אינם קערפער וואס זענען מער אינערליך למשל ענדערונגען אינם בלוט ווערט נישט אנגערופן סימפטאם נאר דאס איס שוין מער ווי די קראנקייט אליין.)
ווייזערל
קאטעגאריע: פאלם פיילאט
סימפטאם
*
בן אשר
אהרן בן משה בן אשר איז געווען א באקאנטער מדקדק און ער האט אפגעשריבען דעם גאנצן תנ"ך וואס איז באקאנט אויף זיין נאמען, מסורת בן אשר. קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
מאגנעט
left|thumb|250px|מאגנעטן מאגנאטיזם איז א נאטורליכע שטיין (באקאנט מיט'ן נאמען לאדשטיין) און איז אן אספעקט פון עלעקטראמאגנאטיזם.
אין א מאגנאט איז אריינגעמישט עלעקטאראן טיילעכלעך (שטויב). ווען עלעקטארן קומט נאנט צו עלעקטיריסיטי, די צוויי האבן א שטארקע פריינטשאפט, ציען זיי זיך צוזאמען און האלטן זיך אן. דערפאר ווען איר לייגט צו א מאגנעט צו אייזן, וועלכע איז אן עלעקטריק אביעקט, האלטן זיי זיך אן שטארק צוזאמען. ווי מער עלעקטאראנס עס איז דא אינעם מאגנעט אלץ שטערקער ציט ער צו עלעקטריק.
ווען צוויי מאגנאטן קומען זיך צוזאמען וועלן זיי זיך פון איין זייט באהעפטן און ווען מען וועט זיי אויסדרייען וועלן זיי זיך צושיידן און אוועקטאנצן. ווי פריער עקלערט ציט יעדע זייט פונעם מאגנעט צו אן אנדער שפיץ פון די וועלט. ווען איר נעמט צוויי מאגנעטן און איר דרייט זיי אויס צו איין זייט פון וואס זיי ציען, ד.ה. אז ביידע זענען למשל צו צפון, וועלן זיי זיך באהעפטן ווייל ביידע ציען צו די זעלבע זייט און איין מאגנעט ציט די אנדערע. ווען ביידע זענען אבער געלייגט צו קעגנגעזעצטע זייטן וועלן זיי זיך צושיידן ווייל איינער ציט צו די פארקערטע זייט ווי דער צווייטער.
קאטעגאריע:פיזיק
ארטאדאקסישע יידנטום
שמאל|ממוזער|165px|דער [[משה סופר|חתם סופר]] דאס אָרטאָדאָקסישע־ייִדנטום - ביים יידישן פאלק איז דאס די מעהר פרומע חלק פון כלל ישראל - איז א שטרעמונג וואס נעמט אריין אין זיך חסידים, ליטאים, און די מזרחי וואס גלויבן אין ציוניזם.
ארטאדאקסיש יידנטום זענען יידן וואס פירן זיך מיט דער אלטער מסורה פון יידישקייט, אנגעהויבן פון מאדערן־ארטאדאקסישע יידן ביז חרדישע יידן היטן גאר די תורה שבכתב און תורה שבעל פה. די מאדערן ארטאדאקסישע לעבן אן ערליך לעבן אבער זענען נישט דערווייטערט פון דער ברייטרע וועלט. די חרדים אבער טוען זיך דערווייטערן פון גוים / קאלידזש / פראפעשענס.
אפילו פרייע און טראדיציאנעלע יידן וועלן זיך ענדערש אנקערן צו ארטאדאקסיע ווי אלע זייערע אידישע פירונגען ווי יום כיפור דאווענען אדער בר מצווה'ס, לוויות, חתונות ווערן געטועהן אויף א ארטאדאקסישען וועג.
היסטאריע
ארטאדאקסיע איז נישט נאָך אַלעמען די ארגינאלע טראדיציע נאך פון די צייטן פון די גמרא אדער פריער, זיי האבן דורך די יארן באפעסטיגט אין געטוישט אסאך, צוליב די מאדערניזאציע וואס האט געשוועבט דורך אויס די יארן,
אין די צייטן פונעם חתם סופר ווען די ווינטן פון השכלה און מאדערניזאציע האט געבושעוועט לענגאויס אייראפע איז ארטאדאקסיע אנגענומען געווארן װי אן אפיציעלע שטרעמונג אפטיילנדיג גענצליך פון די אנדערע שטרעמונגען (לויט געוויסע איז דעמאלטס געשאפען געווארן ארטאדאקסיע) און די באקאנטע סלאגאן איז געווארען אדאפטירט "חדש אסור מן התורה", און אזוי זענען אלע מנהגים, ענינים, געווארן הייליג אויף זיך מוסר נפש זיין אויף דעם פונקט ווי מצוות עשה'ס דאורייתא'ס,
היינט
די מעהר פרומע טענה'ן אז נאר זיי קענען ווערן אנגערופן ארטאדאקסן ווייל זיי ריקן זיך נישט אוועק א קוצו של יוד פון יידישקייט.
די אנדערע טענה'ן מיר זענען נאך נישט אויסגעשלאסען פון אידישן לעבן צו ווערן אנגערופן רעפארמער.
די אייניגקייט איז אז אלע "ווען" זיי פראקטיצירען טראדיציע טועהן זיי דאס מיט א הלכה'דיגען פערספעקטיוו.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידן קאטעגאריע:יידישע שטרעמונגען
Judaizm
דזשאני דעפ
דזשאָן קריסטאָפֿער "דזשאָני" דעפּ דער יינגער (ענגליש: .John Christopher "Johnny" Depp Jr, געבוירן דעם 9טן יוני 1963) איז אן אמעריקאנער אקטיאר, פילם פראדוצירער און מוזיקאנט.
ערשטע יארן
דעפּ איז דער זון פון אן אינזשענירין און א סאַרווער. ער האט אויסגעוואַקסן מיט זיין ברודער דני און זיינע שוועסטערן דעבי און קריסטי, און האט פֿאַרברענגט אָפּ פילע צייט מיט זיין זיידע. ווען זיין זיידע איז געשטארבן איז דעפ געווען זיבן יאר אלט. זיין פאמיליע האבן געגאנגען צו פלארידע, און אין די קומענדיקע יארן זיי האבן זייער היים געטוישט פארשידענע צייטן. דזשאָני האט אגענהייבט צו דורכפֿאַלן אין שולע און האט געהאט זיין ערשטע געניטקייט מיט היילמיטלען ביים עלטער פון 15. ער איז אַוועקגעוואָרפֿט פון שולע און האט אנגעהויבט צו מאכן מוזיק אין א טרופע מיטן נאמען "דאס פֿלעמל" און דערנאך "די קינדער".
קאריערע
זיין ערשטער פילם איז געווען "א קאָשמאַר ביי עלם גאַס" אין 1984, וואס איז געראטן. דערנאך האט ער אָנגענומען אַ בּאַשלוס צו גיין צו א שוישפיל שולע אין לאס אנדזשעלעס. ער האט באקומען א קליינע ראלע אינעם פילם "פּלאַטון". פֿון דעמאָלט אָן איז דעפּ געווען א "שטערן". ער איז געווארן א "יוגנט אָפּגאָט", פון וואס ער האט נישט געהאלטן. זיין דראג-באנוץ ביי יענער צייט איז געווען אין די נייעס, אבער זיין קאריערע האט קאָנטינוירט און ער האט געשפילט אין א סך פילמען.
דעפּ איז איינער פון די מערסט פאפולערע האליוואד אקטיארן וועלכע קענען אויסשפילן אַ סך פארשידענע ראלעס. געוויינטלעך אויסשפילט ער זייער אויסטערלישע כאראקטערן, אזוי ווי אין דער פילם "דערגייונג קיינמאָל לאַנד". דאַצו זיין וויזיע, ער אויך איז באליבט פאר זיין שוישפיל טאלאנט און זיין וויציקע טואונגען.
וועבלינקען
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאטעגאריע:אמעריקאנער קאטעגאריע:פילם אקטיארן קאטעגאריע:רעזשיסארן קאטעגאריע:טעאטער אקטיארן קאטעגאריע:שטימע אקטיארן
ספרדים
מיינט איר שפאניע קליין|לינקס| בית הכנסת הספרדי טורקי בוינה אוסטריה ספרדים זענען די יידן וועלכע שטאמען פון די יידישע געמיינדעס וואס האבן געוואוינט אין שפאניע אין דער מיטל אלטער. יידן פון די עדות המזרח ווערן אויך אפט אנגערופען ספרדים, וייל זיי האבן אדאפטירט געוויסע קולטורליכע און בעיקר הלכה'ישע עלעמענטן פון די שפאנישע געמיינדעס, כאטש דאס איז נישט זייער ריכטיקער נאמען, ווייל זיי שטאמען נישט פון שפאניע נאר פון דער מיטל מזרח און צפון אפריקע.
היסטאריע
דאס קאפיטל פון יידן אין ספרד איז שוין איבער טויזנט יאר אלט. עס איז איבעראל אנגענומען אז אנגעהויבן האט זיך עס מיט די פיר גדולים וועמען פיראטן האבן אוועקגערויבט פון דער שיף, און האבן זיי פארקויפט, און דורך זיי האט זיך אנגעהויבן דאס אידישע לעבן אין ספרד.
ספרדים איז א באצייכענונג אויף יידן וואס קומען פון שפאניע, וואס זייער טרעדיציאנאלע שפראך איז געווען לאדינא, און וואס האבן פון פון דארטן אימיגרירט נאכן גירוש שפאניע פון יאר 1492 איבער דער גאנצער וועלט, בעיקר צו לענדער ווי איטאליע, האלאנד גריכלאנד דרום פראנקרייך (דער געגנט וואס אין מיטל אלטער איז געווען אנגערופן פראווענס, און איז דעמאלט געווען א באזונדער לאנד פון פראנקרייך) די באלקאן לענדער אין אייראפע און אויך אין טערקיי. אוואו זיי זיינען געגאנגען האבן זיי אדאפטירט אסאך עלעמענטן פון די לאקאלע קולטורן.
חרדים אין מדינת ישראל
ספרדישע חרדים זענען א שטראם אין דער חרדישער געזעלשאפט, וואס נעמט אריין חרדים פון איסלאמישע לענדער, דער איבערישער האלבאינזל און די באלקאנען. די חרדישע-ספרדישע צײַטונגען ציילן אינעם צווייטן יאָרצענדלינג פון 21סטן יאָרהונדערט אין ישראל, לויט די אָפּשאַצונגען, בערך 200,000 מענטשן.
יום טוב
קליין|מרכז| סוכה פון חג הסוכות
יום טובֿ בײַ אידן איז אַ טאָג וואָס די תורה האָט אָנגערופן "מקרא קודש" ווען מען טאָר נישט טאָן געוויסע מלאכות, און מען פרייט זיך מיט אַ פליישיגע סעודה און ווײַן, און מיט נײַע קליידער.
די מלאכות וואָס מען טאָר נישט טאָן איז אַזוי ווי שבת, אָבער אַ מלאכה פון "אוכל נפש", למשל, קאָכן און מאַכן גרעסער א פײַער, מעג מען יאָ, ווי אויך טראָגן.
עס איז א גוטער טאג, וואס איז א יומא דפגרא. מ'מאכט גרויסע סעודות. און מען איז פרייליך און גוטמוטיג, געווענליך איז דאס אויך א רוה טאג דורכן פייערן.
אין דער תורה איז דאס אנגערופן חג לה', און די גמרא זאגט חציו לה' וחציו לכם, אבער היינט הייסט א חג וואס איז גארנישט מיטן אידישן גאט א חגא.
אידישע ימים טובים פון דער תורה
קליין|150px|סוכה די תורה רעכנט אויס זיבן טעג אין יאר פאר ימים טובים:
היינטיגע צייטן האלט מען ראש השנה צוויי טעג, א' תשרי און ב' תשרי. אין חוץ לארץ האלט מען א צווייטן טאג יעדן יום טוב, אחוץ יום כיפור.
די אלע טעג ווערן גערופן אין דער תורה "מקראי קודש", וואס מען טוט נישט קיין מלאכה. יום כיפור, אזוי ווי שבת, זענען אלע מלאכות אסור. די אנדערע ימים טובים מעג מען טון א מלאכת אוכל נפש, למשל מען מעג קאכן און באקן, און טראגן אין א רשות הרבים וואס מען דארף אויף יום טוב. חול המועד איז אסור אין געוויסע מלאכות.
יעדער יום טוב האט זיין באזונדערע מצווה: פסח עסן מצות, סוכות זיצן אין דער סוכה, ראש השנה בלאזן שופר און יום כיפור פאסטן. ביי אלע ימים טובים, אזוי ווי שבת, צינדט מען ליכט. ווען מען האט געהאט א בית המקדש, איז געווען דריי מאל א יאר, פסח, שבועות און סוכות, א מצווה פון עלייה לרגל, דעריבער הייסן די דריי ימים טובים די "שלוש רגלים", ווען מען איז מקריב אויפן מזבח עולת ראייה און שלמי חגיגה.
ווען איז יום טוב
250px|קליין|דער סדר טיש
פסח הייבט זיך אן דעם 15טן טאג אין ניסן.
שבועות איז 7 וואכן נאכ'ן עומר. וואס קומט אויס 6 טאג אין סיון.
ראש השנה איז דעם ערשטן טאג אין תשרי.
יום כיפור איז דעם צענטן טאג אין תשרי.
סוכות הייבט זיך אן דעם 15טן טאג אין תשרי.
שמיני עצרת איז א טאג נאך וואס סוכות ענדיג זיך. (אויפהאלטונג).
וועבלינקען
*
סאמאליע
סאָמאַליע איז אַ רעפּובליק אין מזרח אַפריקע, אויף מזרח און דרום פון דעם אינדישן אָקעאַן. אירע שכנים זענען קעניע, עטיאָפּיע, און דזשיבוטי. סאָמאַליע איז געווען אין אַ ציווילע קריג פון 1991 ווען די צענטראלע רעגירונג איז אַראָפּגעוואָרפֿן געוואָרן. דאָס לאַנד איז גרויס 637,657 קוואדראט ק״מ (246,200 סקווער מייל). די הויפטשטאט איז מאגאדישו. עס וואוינען דארט ארום 7 און א האלב מיליאן מענטשן רוב פון זיי סאמאליענס.
לאנד, קלימאט, און נאטורליכע אוצרות
סאמאליע האט א לאנגע ברעג מיט דעם אינדישן אקעאן פון ארום 1,880 מייל. דאס לאנד פארמאגט אסאך בערגיגע ראיאנען. דארט איז הייס, געווענליך 80 גראד (פֿארנהייט) און אויף די בערג ארום 30 גראד. אמאל קען דארט זיין אזוי הייס ווי 114 גראד. פון סעפטעמבער ביז דעצעמבער איז טרוקן און פון מערץ ביז מאי איז רעגנדיג.
אזויווי אלע אפֿריקאנער לענדער פארמאגט סאמאליע ווילדע חיות און ווייניג געוויקסן. סאמאליע איז ארים פון נאטורליכע אוצרות. בכלל איז סאמאליע איינע פון די ארימסטע און שפעטסטע אויפֿגעארבעטע לענדער אין דער וועלט.
לעצטע היסטאריע
עס איז אויפגעשטעלט געווארן א קאנסטיטוציאנעלע רעגירונג וואס האט נישט אנגעהאלטן מער ווי עטליכע יאר ווען א גענעראל מיט'ן נאמען מוכאמעד סעיד בער האט אומגעברענגט דעם פרעזידענט און איבערגענומען די רעגירונג.
פון דעמאלסט און ווייטער האט זיך אנגעהויבן קריגערייען וואס איז געווארן ערגער פון יאר צו יאר ביז'ן יאר 91' ווען עס האט אויסגעבראכן א ציווילע קריג פון וועלכע איבער 50,000 זענען דער'הרג'עט געווארן און איבער 300,000 זענען געשטארבן פון הונגער, טראץ די פילע הילף וואס די יו-ען האט געשיקט.
די רעבעלן גרופע וואס האבן זיך גערופן "די קלענס" איז אנגעפירט געווארן דורך אן עקסטרעמיסט מיט'ן נאמען מוכאמעד פארא אידיד. אין 92' האט די יו-ען אנגעהויבן אריינברענגן אמעריקאנער כוחות געצילט אומצוברענגן אידיד. די מארינען האבן זיך אבער אין יאר 94' געמוזט ארויסציען נאכדעם וואס א גרופע מארינען זענען דורכגעפאלן א געוואגטע מיסיע אומצוברענגן אידיד. 30 מארינען זענען גע'הרג'עט געווארן און איבער 70 זענען פארוואונדעט געווארן נאכדעם וואס עס איז פאר די קלענס געלונגען אראפצושיסן צוויי בלעק האק העליקאפטערס. ארום 1000 סאמאליענס זענען גע'הרג'עט געווארן אין יענע אפעראציע.
אידי איז א יאר שפעטער דערשאסן געווארן אין א ציווילע קריג. זיין זון איז געקרוינט געווארן אלס פירער אויף זיין פלאץ. די שלאכטן. מיט עטליכע שטילשטאנדן אינדערמיט, האבן זיך ענדליך אפגעשטעלט אין יאר 00' ווען סאמאליע איז געקומען צו א קאנפערענץ אין דער דערנעבענדיגן לאנד דזשיבוטי וואו די קלענס זענען נאך עטליכע מאנאטן איינגעגאנגען צו גרינדן א צענטראלע רעגירונג. אין אקטאבער 00' האט די קאנפערענץ ערוועלט אבדיגזים סאלאד האסאן אלס פרעזידענט פון סאמאליע. די נייע רעגירונג האט געהאט גאר א שווערע מערכה ביז זי האט געקענט באקומען קאנטראל איבער דאס גאנצע לאנד.
אמעריקע באשולדיגט היינט סאמאליע מיט'ן שטיצן די אל קיאדא טעראריסטן וועלכע האבן דארט א היבשע פאר צעלן. אין יאנואר 2007 האבן אמעריקאנער קאמפ'ס פליגער עטליכע מאל באמבאדירט צילן אין סאמאליע אין א מיסיע וועלכע האט געזאלט אומברענגן פארדעכטיגטע אל קאדיא טעראריסטן. עס איז נישט קלאר אויב די מיסיעס זענען געווען א דערפאלג. קליין|דער קבר פון שייך איזאק, the founding father of the [[Isaaq clan, in Maydh, Sanaag.]] קליין|Women's market in [[Hargeisa, British Somaliland protectorate.]] 277x277פיקס קליין|[[Ahmed Mahamoud Silanyo, 4th President of the Republic of Somaliland, speaking at Chatham House in 2010.]] קליין|[[Lamadaya are waterfalls located in the Cal Madow mountain.]] קליין|The Somaliland countryside. קליין|View of the [[Cal Madow Mountains, home to numerous endemic species.]]
רעכטס|קליין|170x170פיקס|Entrance of a [[coral stone house in Mogadishu.]] רעכטס|קליין|Almnara Tower, Mogadishu.
קליין|[[Hormuud Telecom is one of many firms with headquarters in Mogadishu.]] קליין|The [[Federal Government of Somalia has its seat in Mogadishu, the nation's capital.]] לינקס|קליין|מאגאדישו שטאטראט הויפטקווארטיר קליין|טערקיי אַמבאַסאַדע אין מאָגאַדישו קליין|The [[Banadir Stadium being renovated.]]
אגנאסטיציזם
אַגנאָסטיציזם (פון גריכיש: ἀ אַ, "נישט" און γνῶσις גנאָסיס, "וויסן") איז א פילאסאפישע מיינונג אז מען זאל נישט דאכטן זיך אדער דרינגען ארויס קיין זאך איבער זאכן אדער גורמס וואס זייערע עקזיסטענץ איז נאך נישט באשטעטיקט געווארן. דאס הייסט אז מען זאל נישט דאכטן זיך אז זיי גאר נישט עקזיסטירן אדער עקשנען זיך איבער די גלויבונג אז זיי יע עקזיסטירן. אין דער קאנטעקסט פון גלויבן אין גאט, לויט די אגנאסטישע מיינונג איז עס נישט דא קיין אבסאלוטע נעגירונג פון די מעגלעכע עקזיסטענץ פון גאט, אבער זי באשטימט אז דעם מענטש און דאס וויסנשאפט האבן נישט קיין מעגלעכקייטן צו דערווייזן אויב א זאך ווי גאט, אדער יעדער גייסטלעכער זאך וואס איז העכער ווי נאטור און דעם מענטשלעכן פארשטאנד - עקזיסטירט אדער נישט. די דאזיקע מיינונג האנדלט בפרט מיט געטלעכקייט, אבער אויך יעדע זאך אויסער פונעם דערגרייך פון די חושים און די אינטעלעקטועלע דרינגעניש, און זי זאגט אז דאס פראבלעם פון דערווייזן די עקזיסטענץ אדער אומעקזיסטענץ פון גאט האט נאך נישט קיין ענטפער אדער קען נישט ווערן גאר געענטפערט.
אן אַגנאָסטיק איז איינער וואס גלייבט אין די דאזיקע מיינונג אינעם קאנטעקסט פון גלויבן אין גאט - ער נעגירט נישט די עקזיסטענץ פון גאט (וואס אונטערשיידט אים פון אן אטעיסט), אבער נישט דווקא דאכט זיך אז גאט טאקע עקזיסטירט (וואס אונטערשיידט אים פון א גלויבער).
עס זענען דא אגנאסטיקן וואס מיינען אז מען קען גאר נישט דערגרייכן די געוויסהייט פון די עקזיסטענץ פון יעדע געטלעכע וועזנהייט, און דערקעגן זענען עס דא אגנאסטיקן וואס מיינען אז מען קען יע דערגרייכן אזא געוויסהייט, אבער מען האט נאך נישט דערגרייכן דאס. מערסט אגנאסטיקן אויך ספק זיין איבער פארשידענע רעליגיעזע אויסזעצן.
די טערמינען זענען ערשטנס ערפינדעט געווארן פון טאמעס הענרי האַקסלי, אבער דעם געדאנק וואס לייגט אונטער די דאזיקע מיינונג וועגן גאט'ס עקזיסטענץ אלס "געהיים" אדער א זאך וואס מען זאל נישט דאכטן זיך אז דאס עקזיסטירט אדער נישט, און אז זיין עקזיסטענץ קען נישט ווערן באשטעטיקט, האט געפינט זיך שוין אין דער צייט פון אוראלט גריכנלאנד. דער סאָפֿיסטישער פּרע-סאָקראַטישער פילאסאף פּראָטאַגאָראַס איז באקאנט געווען אלס אן אגנאסטיק.
צווישן די מערסט באקאנטע אגנאסטיקן אין מאדערנע צייטן זענען טאמעס הענרי האַקסלי, טשאַרלס דאַרווין, אַלבערט איינשטיין און בערטראַנד ראַסל.
קאַטעגאָריע:טעאלאגיע קאַטעגאָריע:רעליגיע
י"ז אב
די טעג ווען י"ז אב קען געפאלן:
יארצייטן
17. ab
געשפרייט
דאס געשפרייט (אדער רוים) איז דער גרעניצלאזער דריי-דימענסיאלער פלאץ וואָס אין דעם שפילן זיך אפ אלע אביעקטן און געשעענישען, און האָבן רעלאטיווער פאזיציע און ריכטונג.
דאס פיזישע געשפרייט איז אָפט אויפגענומען אין דריי שורה'דיגע דימענסיעס, הגם היינטצייטיקע פיזיקער רעכענען עס געווענליך מיט צייט, צו זיין א טייל פון דער גרעניצלאזער פיר-דימענסיאלע נאכאנאדקייט באַוואוסט ווי געשפרייט־צייט.
אין מאַטאַמאַטיק טוט מען באטראכטן געשפרייטן מיט פארשידענע צאלן פון דימענסיעס און מיט פאַרשידענע אויסגעלייגטע סטרוקטורן.
דער באַגריף פון געשפרייט איז אנגענומען צו זיין א פונדאַמענטאַלער וויכטיקער טייל צו פארשטיין דעם פיזישן אוניווערס, כאָטשיג מיינונגס פארשידענהייטן טוען אנהאלטן צווישן פילאסאפן, צי דאס איז א זאך פאר זיך, אַ פארבינדונג צווישן זאכן, אָדער טייל פון אַ באגריף סטרוקטור.
פילע פון די פילאסאפישע פֿראגן האבן זיך ערוועקט אין דעם 17טן יאָרהונדערט, ביי די אנהייב אַנטוויקלונג פון קלאסישע מעכאַניק.
קאטעגאריע:מאטעמאטיק קאַטעגאָריע:פיזיק
סאפטוועיר באג
מיינסטו אן אינסעקט אדער װיקיפּעדיע:באג?
סאפטוועיר באג איז א טעות, דורכפאל אדער א קליינער פארזעהניש, אין א קאמפיוטער פראגראם וואס האלט צוריק דאס גאנצער סיסטעם זיך אויפירן ווי פאראויס געפלאנט.
פיבער
דער פראטעין גייען דורך א שווערע קריזיס און שרינקן איין, און דאס איז גורם דעם קריטישען צושטאנד אז די ענזימען, וואס איז כל כולו פראטין, הערט פשוט אויף צו ארבעטען און טאן זייער אויפגאבע; צוליב די טויש אין זייער געבוי; און די ענזימען זענען פאראנטווארטליך אויף אלע ביאלאגישע פירונגען און אן זיי איז לעבן נישט מעגליך.
סאפטוועיר באג
געווענליך אין גרויסע וועב סייטס ווי וויקיפעדיע איז דא א ספעציעלער אפטיילונג צו דאקומענטירן די באגס און די פראגראמירער ארבייטן דאס צו אויסגעפינען וואס מען האט פארקוקט וואס איז גורם די פראבלעם.
פיבער
דערפאר איז קריטיש וויכטיג דאס צו באקעמפן דורך:
קאַטעגאָריע:סימפטאמען
רב האי גאון
רב האי גאון (ד'תרצ"ט - ד'תשצ"ח) איז געווען א זון פון רב שרירא גאון, ער איז געווען דער לעצטער פאררעכענט צו ווערן אלס גאון. ער איז געווען דער ראש ישיבה אין פומבדיתא.
קאטעגאריע: גאונים
ל"ט מלאכות
דאס אפהיטן דעם שבת קומט מיט עטליכע מצות עשה, און 39 מצות לא תעשה.
די 39 מלאכות מדאורייתא
די ל"ט אב מלאכות זענען איינגעטיילט אין עטליכע קאטעגאריעס.
אין דער קאטעגאריע זענען דא 11 מלאכות.
אין דער קאטעגאריע זענען דא 23 מלאכות.
די איבריגע מלאכות זענען איבער בויען. קניפן און אויפקניפן.
תולדות
די 39 מלאכות זענען אב מלאכות, וואס מיינט אז אונטער זיי איז פאראן תולדות. וועלכע מער טאר נישט טאן אום שבת פונקט ווי די אבות. פון תולדות זענען: אויסקוועטשן וואס איז א תולדה פון הדש. אדער גיסן וואסער אויף זאמד ווי עס קען וואקסן איז א תולדה פון הזורע.
שבות
עס זענען אויך דא שבות, וואס די רבנן האבן גוזר געווען אויף זיי, אז מ'זאל זיי נישט טאן אין שבת, ווייל זיי זענען גאנץ ענדליך צו א מלאכה, אדער וועגן מאכן אן אפהאלט אז מען זאל נישט קענען צוקומען צו א מיסברויך פון טאן א מלאכה.
בילדער פון ל"ט מלאכות
קאטעגאריע:שבת *
רבינו חננאל
רבינו חננאל בן חושיאל איז געווען די ערשטע ראשון, ער איז געווען א תלמיד פון רב האי גאון.
ער האט געמאכט א פירוש אויף ש"ס וואס איז אריינגעדרוקט אין די ווילנא ש"ס אויף פילע מסכתות.
קאטעגאריע: ראשונים קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
דוד לייבוש יאקאבאוויטש
דוד לייבוש יאקאבאוויטש איז א חרדישער סאטמארער מיליאנער, וועלכער האט מיט זיין עשירות מנדב געווען בנינים פאר אסאך תורה אנשטאלטען.
דוד לייבוש איז א זאלי, און ער האט מנדב געווען א הערליך, ביהמ"ד אויף מוירטל עוו. אין וויליאמסבורג.
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ קאַטעגאָריע:סאטמאר
קאטעגאריע:צדקה
גארטל
קליין|א געווענליכע שווארצע גארטלדער גארטל איז א שטריק וואס דינט אלס אייגנארטיגע מלבוש, וואס חסידים טוען אן ביים דאווענען.
דער טעם
חסידים טראגן דעם גארטל כדי אפצוטיילן צווישן דעם אויבערשטן און אונטערשטן טייל גוף. דער טעם פון דעם מנהג שטאמט צוליב דעם וואס דער כהן אין בית המקדש פלעגט אויך טראגן א גארטל ביים טון די עבודה.
מנהגים
אסאך פירן זיך אריינצודרייען די רצועות פון זייער תפילין אין די גארטל.
דער גארטל ווערט אויך גענוצט ביים טאנצן מצוה טאנץ.
אין צאנזער הויפן, ווי באבוב, צאנז און קלויזנבורג, אזוי אויך די ירושלימ'ער אידן אויף זייערע קאפטנס, טראגן גרויסע הויכע ברייטע גארטלעך.
רבי'ס פלעגן טראגן ווייסע גארטלעך.
געוויסע חסידים ווי סקווירא, בעלזא און אנדערע טראגן דעם גארטל א גאנצן טאג.
__קיין_אינהאלט_טאבעלע__ קאַטעגאָריע:חסידים קאַטעגאָריע:קליידונג קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
י"ח אב
די טעג ווען י״ח אב קען געפאלן:
בן אפרים
בן אפרים איז געווען א קראי, דער אבן עזרא איז זיך אסאך מתוכח מיט אים אין זיין פירוש על התורה, ער רופט אים אן "בן פרים".
קאטעגאריע: קראים
קאמפאס
left|thumb|250px|א קאמפאס א קאמפאַס איז א סארט כלי וואס ווייזט אייביג אויף צפון זייט, דורך מאגנעטישע כוחות. דער קאמפאס קען זיין א כלי פול מיט וואסער וואס אויף דעם שווימט א שטיק האלץ, און אין דעם איז אריינגעשטעקט א נאדל וואס איז געריבען געווארן אויף מאגנעט, און דעריבער ווייזט ער צו צפון.
דער מאגנעט ציט צום צפון פאלוס וויאזוי מען זאל אים נישט דרייען ממילא ווייסט איר אז דארט איז צפון און פון דעם ווייסט מען שוין ווייטער וואו איז מזרח און מערב און דרום.
א קאמפאס פלעגט זיין די וויכטיגסטע זאך אמאל אויף א שיף, וואס אן דעם פלעגט מען זיך נישט קענען רירן פון דאנעט ביז אהער, און עס פלעגט זיין ספעציעלע געזעצן אויף ווער עס האט אנגערירט דעם קאמפאס, וואס פלעגט טאקע זיין פארשלאסן אין א ספעציעלן פלאץ וואס נאר דעם שיפס קאפיטאן האט בדרך כלל געקענט צו קומען.
דעם ערשטן קאמפאס האט מען ערפינדן אין אוראלט כינע אין די יארן פון דער האן דינאסטיע.
קאמפאסן אפטמאל האבן סימנים פאר ווינקלען אויף גראד אויך ווי (אדער צומאל אנשטאט) דער רויז. צפון שטימט מיט 0°, און די ווינקלען מערן זיך זייגערדיק, אזוי איז מזרח 90°, דרום איז 180°, און מערב איז 270°.
קאַטעגאָריע:געאגראפיע קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע קאַטעגאָריע:נאוויגאציע
עלות השחר
עלות השחר איז טייטש די אויפקום פון די מארגן שטערן.
אין יידישקייט
דורך אויס יעדן טאג איז איינגעטיילט די טאג אין געוויסע צייטען פאר די אלע מצוות וואס א רעליגיעזע ייד טוט דורכן טאג, וואס נישט אלעס קען געטאן ווערן צו א יעדע צייט פון די טאג. עלות השחר איז די צייט ווען די נאכט ענדיגט זיך און דער טאג פאנגט זיך אהן.
דאס איז די לעצטע צייט וואס מען קען דאווענען מעריב.
אויך איז דאס געווען די לעצטע צייט וואס מען האט אין בית המקדש געקענט צו ענדיגן די קרבנות פונעם פריערדיגן טאג.
יוסף וואלדמאן
יוסף וואלדמאן איז א סאטמארער דיסידענט פירער און שלום אקטיוויסט אין קרית יואל. ער שטאמט פון א באוואוסטער סאטמארער משפחה. זיין טאטע ר' אליעזר איז געווען א מגיד שיעור אין דער קהילה.
היסטאריע
נאך דער טראנזיציע אין סאטמאר ווען דער ערשטער סאטמארער רבי איז אוועק האט זיך באשאפן אן אויפשטאנד באוועגונג אינערהאלב סאטמאר וואס האבן געשטעלט אפאזיציע צו דער נייער סאטמארער רביסטעווע.
יוסף האט גענומען א מיסיע צוריקצוהאלטן צו בקרידיווען די אפאזיציע מיטגלידער דורך גרינדען און אנפירן דאס ארגאניזאציע "קאמיטע פאר וואוילזיין קרית יואל",
יוסף'ס קינדער זענען ארויס געשיקט געווארן פון די אפיציעלע סאטמארער אינסטוטוציעס וואס ער האט פרובירט צו באקעמפן מיט ציין און נעגל, ער האט גערופן דאן קרית יואל רב און קהלה צום אלגעמיינעם געריכט.
דאן האבן סאטמאר קהלה אים באצייכנט אלס "מסור" וויבאלד דער ריכטער האט פארלאנגט די פערזענליכע ערשיינונג פון קרית יואל רב ווען ער האט ביים אורטייל זיך געזייטיגט צו ר' יוסף.
צענדליגע מאסן דעמאנסטראנטן פלעגן זיך אפט ארגאניזירן ביי ר' יוסף'ס הויז טיילמאל איבערלאזענדיג וואנדאלן ווי פארברענטע אויטאמאבילן און דאס גלייכן, כהיום האבן שוין אסאך פון די דעמאלטסדיגע אינגווארג אים גערופן בעטן מחילה פארן אים רודפ'ן.
ר' יוסף האט מיטגעטיילט צו דער אלגעמיינער פרעסע אלץ וואס קומט פאר אין דעם חסידישן שטעטל קרית יואל, גאר שטארק האט ער פארשעמט סאטמאר ווען ער האט עקלערט פאר גאר פראמינענטן נייעס אגענטור אז רבי אהרן'ס פירערשאפט איז א דוגמה צום כומעיני דער רעליגעזע פירער אין איראן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:קרית יואל קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
זייגער
left|thumb|250px|ביי חסידים גייט מען נאר טראדיציאנאלער טאשן זייגער... א זייגער (ענגליש: clock, העברעאיש: שעון, לשון קודש: מורה שעות) איז דער אינסטרומענט וואס מעסט און ווייזט די צייט: אין וועלעכער שטונדע פונעפ טאג געפינט מען זיך.
אן א זייגער, ווייסט מען נישט צי ס'איז פארמיטאג אדער נאכמיטאג. ס'איז איינס ביינאכט אדער 4 פארטאגס.
זייגער מארק
עס ווערן היינט פארקויפט זייגערס פאר פרייזן ביז $300,000 - געווענליך גייט די פרייז אויף א זייגער לויטן נאמען און נישט לויטן מעטאל אין וואס די באוועגונג ליגט. צווישן די טייערע זייגערס זענען: רוב זייגערס באשטייען פון ראסטפריי שטאָל און לעדער.
זון זייגער
אמאל פלעגן רוב זייגער'ס זיין א זון זייגער. וואס האט געוויזן וויפיל די זון האט זיך שוין געבויגן צו מערב. לויט דעם האט מען געוואוסט אז דער טאג איז שוין אט אט פארביי.
עס פלעגט זיין א 'גלאק טורעם' וואס אויף דעם איז געווען צו זען א גרויסע זייגער, און עס האט געקלונגען אין באשטימטע צייטן, געוויסע אום 12 אזייגער, און געוויסע יעדע שטונדע. פון דעם האט מען שפעטער געמאכט די טייערע גרויסע זייגערס, וואס רייכע לייט האבן געהאט אין שטוב, און נאך שפעטער איז געווארן מעגליך א טאשן זייגער.
זאמד זייגער
קאַטעגאָריע:צייט קאַטעגאָריע:מעסטן
דברי הימים
ספר דברי הימים איז א ספר פון תנ"ך אין כתובים, וואס איז געשריבן געווארן אומגעפער 150 יאר נאך ספר מלכים. ספר דברי הימים איז א קעגנאיבערדיק ספר בראשית, ספר שמואל און ספר מלכים וואס בריינגט מיט אן אנדער אויסבליק די געשיכטע נאר פון מלכי יהודה, ספר דברי הימים איז מער עקסטרימיש געשריבן ווי ספר מלכים און דערפאר שרייבט ער נישט איבער די געשיכטע פון מלכי ישראל וואס האבן לויט זיין מיינונג געזינדיקט פאר גאט. נאך א אונטערשייד צווישן ספר מלכים מיט ספר דברי הימים איז, דאס וואס ספר מלכים גלויבט אין באלוינונג אויף דורות קעגן ספר דברי הימים וואס גלויבט אין פערזענליך באלוינונג.
קאַטעגאָריע:ספרים פון תנ"ך
שפאקטיוו
צוזאמענשטעל
דער שפאקטיוו פארמאגט צוויי לינדזן וואס ווען ביידע ווערן געלייגט איינע בעפאר די אנדערע טוט עס דערנענטערן און גרעסער מאכן דער אביעקט אויף וועלכן מען קוקט.
די פאדערשטע לינז (וועלכע איז נעטנער צו די אויגן) ווערט אנגערופן א קאנקאווע לינז. דאס איז א אויסגעארבעטע לינז וואס ברענגט נענטער אן אביעקט צוליב איר געדרייטע פארעם. די זעלבע לינז ווערט אויך גענוצט אין טעלעסקאפן. די צווייטע לינז איז א געמישטע לינדז פון צוויי מאטריאלן פון וועלכע די מערהייט דערפון פארגרעסערט דעם אביעקט וואס איז נענטער געברענגט געווארן דורך דער קאנקאווער לינז.
די קאנקאווע לינז איז אויסגעארבעט און געשניטן אויף א שמאלע רינדיקייט אויף אריין וואס טוט וואונדערליך מאכן זען יעדער אביעקט נענטער. דאס איז נישט קיין טעכנאלאגישער אויסטרעף נאר איז שוין גענוצט געווארן טויזענטער יארן צוריק. די זעלבע לענס ווען מען דרייט עס אויס די פארקערטע וועג וועט עס ווייזן יעדער אביעקט ווייטער ווי עס איז באמת. ווייל די לינז איז דעמאלט אויסגעפארעמט די פארקערטע וועג.
שפאקטיוו סארטן
קאטעגאריע:אפטיק קאַטעגאָריע:געצייג
יונה גאלדבערג
יונה יעקב גאלדבערג איז א יידישער שריפטשטעלער אין דעם מאגאזין נעשינאל רעוויאו אונליין און קאנסערוועטיוו שטערן דאס מאכט אים פאר אן אפטער גאסט אויף אמעריקאנישע טעלעווויזיע שויס צו ארום רעדן איבער אקטועלע ענינים.
ער איז דער זון פון לוסיען גאלדבערג וואס האט בשעתה אויפגעשאקעלט די וועלט, ווען זי האט געעצהט לינדע טריפ אראפצוטעיפן מאניקע לעווינסקי ווי זי איז זיך מודה איבער די ביל קלינטאן געשלעכט וואס האט עוועטואל געפירט צו זיין אימפיטשמענט.
קאטעגאריע:אמעריקאנער שרייבער קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער
נתן זך
נתן זך (געבוירן בערלין דעם 13טן דעצעמבער 1930) איז א ישראלישער העברעישער דיכטער, ליטעראַטור-קריטיקער און איבערזעצער, און א געווינער פון דעם ישראל פריז (יובילאר פון פרס ישראל) (1995).
ליטעראַטור-קריטיק
קאַטעגאָריע:דיכטער קאַטעגאָריע:איבערזעצער קאַטעגאָריע:ישראל פריז
י"ט אב
יארצייטן
19. ab
משיכיר
משיכיר איז טייטש „ווען מען דערקענט", און דאס קומט פון דעם לשון פון דער משנה משיכיר בין תכלת ללבן וואס מיינט צו זאגן פון ווען עס איז אזוי ליכטיג אז מען קען שוין זעהן די צווישענשייד פון בלוי און ווייס צו די ליכטיגקייט פון דעם טאג.
די צייט איז בערך 20 מינוט נאך די עלות השחר.
די צייט איז פאר ווען מען קען אנפאנגען לייענען קריאת שמע, אנטאן א טלית מיט א ברכה, און לייגן תפילין.
רבינו גרשום
רבינו גרשום ב"ר יהודה מאור הגולה איז געווען פון די גדולי חכמי ישראל. ער האט געוואוינט אין מיינץ. ער ווערט פאררעכענט איינס פון די רביס פון די אשכנזים. אויך האט ער געשריבן עטליכע פיוטום.
חרם דרבינו גרשום
אויך האט ער געמאכט דאס באקאנטע חרם דרבינו גרשום.
מאור הגולה
קאטעגאריע:ראשונים קאַטעגאָריע:רבני דייטשלאנד
נץ החמה
קליין|זון אויפגאנג אין [[גדרה, ישראל]] נץ החמה איז טייטש זון אויפגאנג.
דאס איז די צייט ווען די זון פאנגט אהן שיינען יענעם טאג.
די זון קומט אויף יעדע טאג אין אן אנדער צייט. די צייט ווען די זון קומט אויף איז כמעט די זעלבע יעדע יאר אין דעם טאג אין דעם גרעגאריאנישן קאלענדאר.
דאס איז די צייט פאר דאווענען שחרית שמונה עשרה כוותיקין.
לויט די זמנים פון די ווילנער גאון און בעל התניא איז דאס דער אנפאנג פון טאג פאר רעכענען שעות זמניות.
אל קיידא
260px|לינקס אל-קאידע (, "אַלקאַאידאַ"; ֹ) איז א סוני איסלאם גלאבאלע טעראר ארגאניזאציע וואס איז אויפגעשטעלט געווארן אין 1988 דורך עבדאללה עזאם און געארבעט אונטער דער פירערשאפט און פינאנציעלער שטיצע פון דער סאודישער ארכי-טעראריסט אסאמא בין לאדען, פון 1989 ביז ער איז געהרגעט געווארן אין 2011 אין א געלוגענע אפעראציע פון די אמעריקאנער מיליטער.
צו על קאידע איז צוגעשריבען אסאך טעראר אטעקעס אויף לענדער איבער די וועלט די עיקר דערפון אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, די סעפטעמבער 11 אטאקעס אויף די צווילינג טורעמס און די פענטאגאן. זי ווערט פארעכנט פאר א טעראר ארגעניזאציע וואס איז קלוג אין אכזריות'דיג וואס שטעלט זיך נישט אפ פאר גארנישט זאל עס זיין אומשילדיגע פארבייגייער רעלגיזע פאלצער פון אנדרע רליגע'ס, אין טרצדעם לעבן זי איבער די פארביסנע קאמפן וואס אסך לענדער האבן אוסגערופן קעגן איר אסך לענדער אין שפיץ פון אמעריקע און אירע אליאירטע לענדער. אל קאידע איז אַקטיוו בעיקר אין די פאלגענדע פלעצער פון קאָנפליקט: אפגאניסטאן, פאקיסטאן, טשעטשניע, באסניע און הערצעגאווינע, איראק, סיריע, תימן, אלעזשיר, מאראקא, ליביע, מאלי, מאריטאניע, סאמאליע, טוניסיע און סודאן. אין לענדער ווי עגיפטן, סאודי אראביע, באכריין און יארדאניע ארבעטן די רעגירונגען קעגן די ארגאניזאציע און אירע נאכפאלגער. פון יוני 2011 איז עס אנגעפירט געווארן דורך דער עגיפטישער טעראריסט איימאן אל-זאוואהירי ביז זיין מארד אין יולי 2022.
אל קאידע אן ארגאניזאציע
זיי רופן זיך "די אלוועלטליכער איסלאמישער פראנט קעגן די קרייציגלער און אידן". ארגינאל האבן זיי געוואלט ווייטער גייען און פארברייטערן די גערילא קאמפן קעגן דער רוסישער אינוואזיע אין אפגאניסטאן פאר א אינטערנאצינאלער מוסולמענר גערילא, די אויפטו איז איינצושטעלן ראדיקאלע מסלומענר הערשאפט אויף אלע גלויבונגען, אויך אויף די נישט ראדיקלע מסלומענער דרוך מאכן א פארנט פון דזשיהאד קעגען די אידן און קרייציגלער, מיינדיג די קריסטלכע-מערב וועלט קולטר, איבער ווארפן די יעצטיגע סעקולרע רעזשימען, וואס ווערן באטראכט ווי פרייע און מערב וועלט געשטימט, און אוועק נעמען די איינפלוס פון די פרייע מערב וועלט און אירע שטיציע פאר סעקולרע מסלומענר רעגירונגען, אינטער צו גראבן די פאזציע און איינפלוס פון די פאראנייגטע שטאטן פון אמעריקע, און ארויף צוווינגען די מסלומענר רעליגיע אלץ די איינציגע רעליגיע און די וועלט, די עיקר גרונדשטיין פון אל קאידע איז ציזאמען געשטעלט מערסטענס פון מצרים און די מענטשען פון איימן א זוואהירי, די ארגאניזאציע ארבעט נישט אין א קלאר'ע היעריכיע דאס מיינט שטעלע'ס, נאר מער ווי א קונפדעריציע אל קאידע, ארגאניזאציע'ס וואס טראגען די זעלבע אידלאוגיה און טקטיקען פון די הויפט ארגאניזאציע, וואס בן לאדן האט געגעבן שטיצע און אונווזינגען ווי אזוי אויס צו פירען טעראריסטשע אקציע'ס. אל קאידע שטעלט צו הילף און שטיצע און אסך מיני וועגען פאר די טעראר ארגאניזאציע'ס וואס האלטען פון אלוועלטליכער דזשיהאד איבער דער גאנצער וועלט.