cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
משה פרידמאן (גבאי)
פירער פון סאטמאר
אלס בחור האט ער געלערנט אין דער סאטמארער ישיבה אויף סאנז סטריט אין ברוקלין, ווי ער איז געווען נאנט באפריינדעט מיט אליעזר קעסטענבוים און ברוך מרדכי אקערמאן, היינט באקאנט אלץ ר' משה'ס וויכטיגע שטיצערס. ר' משה איז אויפגעוואקסן מיט דער מיינונג אז מ'דארף נעמען אן אגרעסיוון וועג ווען עס קומט צו פארטיידיגן די סאטמארער אינטערעסן. עס ווערט דערציילט אז ער האט אריינגעווארפן א פארווערטס טראק אין איסט ריווער ווייל עס האט געשריבן נעגאטיווע באשרייבונגען אויף סאטמאר.
אלץ גאר א אינגער יונגערמאן אין עלטער פון עטליכע צוואנציג יאר, האט אים דער סאטמארער רבי אויסגעקליבן אלס גבאי. צוליב זיין נאנטקייט צום סאטמארער רבי האט ער באקומען א מאכטפולע השפעה אויפ'ן אלוועלטליכן סאטמארער חסידות. ביי זיינע יארען איז חסידות סאטמאר שטארק געוואקסן, אבער מיט דער צייט האבן זיך געשאפן קעגן אים פילע קעגנערס וואס האבן געטענה'ט אז ער פירט אן די קהלה מיט א שטייפע האנט, און באנוצט זיך מיט בייזוויליגע מעטאדן אויף איינצופירן זיין ווילן. ער האט איבערגעלעבט א אטענטאט אויף זיין לעבן ווען ער איז געווארן איבערגעפארן מיט א קאר געפירט דורך אייזיק לעפקאוויטש, אין וועלכן ער איז קריטיש פארוואונדעט געווארן אין יענע יארן האט ר' אהרן שטארק איין געריסן פאר זיין געזונט צוליב דעם וואס ער איז געווען דעם ברך משה'ס רעכטע האנט.
צעטיילונג פון סאטמאר
יארן לאנג איז ר' משה פרידמאן געווען א נאנטער ידיד מיט דעם עלטסטן זוהן פון סאטמארער רבי, דער קרית יואל'ער רב, רבי אהרן טייטלבוים מיט וועם ער האט געארבעט האנט ביי האנט פאר די אינטערעסן פון די סאטמארע קהלה. דאס האט אויך געברענגט פאר ר' אהרן געוויסע מתנגדים אין דער סאטמארער קהלה, בפרט אין קרית יואל וואו ער איז געווען רב.
שפעטער האבן זיך די צוויי מענשטן צעקריגט, ווייל ר׳ אהרן האט נישט געוואלט פאלגן משה גבאי, האט איהם משה געזאגט אז ״אויב וועסטו מיך פאלגן וועט אלעס פארן אויב נישט וועסטו אויסזעהן אזוי ווי דאן שוואגער ר׳ ישראל האגער״ (וואס האט דעמאלט געדאווענט און א בעיסמענט קוים מיט מנין) און אונטער דער השפעה פון משה פרידמאן, איז רבי זלמן לייב טייטלבוים, געברענגט געווארן אין יאר 1999-תשנ"ט דורך זיין פאטער, דער ברך משה - וועלכע האט צילוב זיין פארעלטערטקייט און שוואכע געזונט צישטאנד נישט מיטגעהאלטן וואס עס טוט זיך אפ אינערהאלב זיין קהלה -, צו דינען אלס רב פאר דער וויליאמסבורגער קהילה. דער אקט איז געווען אנגענומען דורך רבי אהרן טייטלבוים און זיינע נאכפאלגער אלס א פרואוו צו צונעמען דאס סאטמארער רבנות און אונטערצוברענגען די מאכטפולע השפעה פון ר' אהרן, וועלכער האט זיך געזען אלס דער רעכטער יורש פון דער סאטמארער אימפעריע. דאס האט צוגעברענגט צו אן עפישער קריגעריי איבער דעם עתיד פון דער סאטמארער קהילה און איר פירערשאפט. רוב מענשטן וואס זענען געווען קעגן דעם ברך משה, און ר' אהרן שליט"א (א חלק פון זיי זענען געווען די בני יואל, און א חלק וואס האבן סתם נישט ליב געהאט די הנהגה פון דעם ברך משה), זענען אריבערגעגאנגן צו ר' זלמן לייב, ווייל ער איז געווען מער א צוריקגעצויגענער, און האט קיינמאל נישט געהאט קיין שייכות צו דעם טאטע'ס הנהגה.
דאס איז א נארמאלער ערשיינונג פון גבאים פון געוועזענע רבי'ס וואס זען זיך ארום אן קיין מאכט ביי דעם ממלא מקום נעמען אן אקטיווע שריט צו מינימיזירן דעם כוח פון די נייע רבי'ס. דאס האט פאסירט ביי ר' [[יוסף אשכנזי], דער גבאי פון ר' יואל טייטלבוים וואס האט געארבייט קעגן ר' משה טייטלבוים, דאס האט אויך פאסירט אין קארלין, סלאנים, און נאך.
די שטיצער פון ר' אהרן באשולדיגן ר' משה גבאי אין צעטיילן סאטמאר, זאגנדיג אז זיין מאטיוו איז צו פארגרינטעווען זיין אייגענער מאכט. איינע פון די הויפט טענות איז דאס אז דער סאטמארער רבי האט געליטן פון אלצהיימערס קרענק ל"ע און דערפאר זענען זיינע החלטות נישט זיינע אייגענע, נאר ער ווערט מאניפולירט דורך משה פרידמאן'ס פערזענליכע אינטערעסן. משה פרידמאן און זיינע שטיצער האבן געפרואווט אויף צו ווייזן אויף צוריק אז דער סאטמארער רבי איז אייביג געווען פולקאם געזונט. און דאס וואס ער פארגעסט איז פשוט צוליב אלטקייט און איז לאו דווקא א ראי' אז מען קען אים איינטיילן וואס צו טאן.
די פאזיציע פון א גבאי
צו זיין א גבאי פון א גרויסן אדמו"ר קען אסאך מאל זיין דער שטערקסטע פאזיציע און א חסידות, ממש במקום דער רבי, ווי עס האט זיך ארויסגעשטעלט אין סאטמאר, ווי ר' משה פרידמאן האט זיך ערווארבן אין די לעצטע יארן פונעם רבי'ן, וואס דער רבי איז נישט געווען אין דעם בעסטן געזונט צושטאנד, האט ר' משה געפירט אלץ.
הארון אל-ראשיד
קליין|הארון אל-ראשיד נעמט אויף א דעלעגאציע פון [[קארל דער גרויסער אין זיין הויף אין באגדאד.]] האַרון אַל-ראַשיד ( האַרון אַר-ראַשיד טייטש: אהרן דער רעכטפארטיקער;) 17טן מערץ 763 - 24סטן מערץ 809) איז געווען דער פינפטער אראבער אבאסידער כאליף. ער האט געהערשט פון 786 ביז 809, און אין זיין צייט האבן וויסנשאפט, קולטור און רעליגיע געבליעט, ווי אויך קונסט און מוזיק. ער האט געגרינדעט די לעגענדארישע "בית החכמה" ביבליאטעק.
משה פרידמאן (גבאי)
די פאזיציע פון א גבאי
ר' משה פרידמאן האט אויך געהאט פארשידענע פערזענליכע באקאנטע סיכסוכים וואס דער רבי איז מיטגעשלעפט געווארן, און אין א געוויסע אינצידענט איז ער איבערגעפארן געווארן מיט א קאר שיער צום טויט, דורך א מיטגליד פון די לעפקעוויטש פאמיליע, צוליב א סכסוך מיט הייזער און געביידעלעך.
הארון אל-ראשיד
הארון איז געווען א זון פונעם דריטן כאליף, אל-מאהדי.
משה פרידמאן (גבאי)
די פאזיציע פון א גבאי
אויך איז ר' משה באקאנט אלס א גבר אלים און א שטייפער מענטש וואס שרעקט זיך פון גארנישט, ווי למשל ווען עס זענען פארגעקומען די דאפלטע וואלן אין סאטמאר איז ער געקומען זיך שלאגן מיט די אהרונים.
הארון אל-ראשיד
די אדמיניסטראציע אין זיין צייט איז געפירט געווארן דורך דער בארמאכיד פאמיליע. הארונס מוטער, אל־כייזוראן, האט געהאט א גרויסע השפעה אויף אים.
יוגנט
האַרון איז געבאָרן געוואָרן אין ריי – צו יענער צײַט אַ טייל פון דזשיבאַל אין דעם אַבאַסישער כאַליפאַט, הײַנט צוטאָגס אין דעם טעהעראַן קרײַז פון איראַן. ער איז געווען אַ זון פון דער דריטער אַבאַסישער כאַליף אַל־מאַהדי (געהערשט 775 - 786), און אַל־כײַזוראַן, אַ געוועזענע שקלאַפערין פון תימן. זײַן מוטער איז געווען אַ פרוי מיט אַ שטאַרקן כאַראַקטער, וואָס האָט שטאַרק געווירקט אויף דער מלוכה איר מאַן און אירע זין. קאַטעגאָריע:כאליפן
משה פרידמאן (גבאי)
דער איד
ער איז פּרעזידענט פֿונעם װאָכן בלאַט דער איד. דאס דינט אים אויך אין זיין מערכה צו באגראבן די ארונים. הגם די ארונים האבן טאקע געעפנט אן אייגענע צייטונג קאנקורענט דער בלאט.
קאַטעגאָריע:זאלוינים קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאטעגאריע:גבאים
גאטהאם פרעמיע
די גאָטהאַם פרעמיע (ענגליש: Gotham Independent Film Awards) איז א פרעמיע וואס ווערט געשאנקען יערליך פאר פילמען, פילמען שאפער און אקטיארן, אין דער אמעריקאנישער פילם אינדוסטריע דורך דער אינדעפענדענט פילם ארגאניזאציע פון אמעריקא,(IFP) וואס ארבעט ארויפצוארבייטן די אייגנ'געמאכטע פילם פראצעדור אין אמעריקא.
די צערעמאניע קומט פאר אין ניו יארק, צו דער ענדע פונעם ארויסגייענדיגן יאר פון די פילמען.
די פרייז ווערט פארטיילט אינעם סדר.
און נאך.
=וועבלינקען=
קאַטעגאָריע:פילם פרעמיעס
קרית ארבע
קרית ארבע איז א לאקאַלער ראַט אין די יהודה־בערג, וואס געפינט זיך בשכנות מיט צו דער שטאט חברון אויף דער מזרח זייט. דאָס איז דער העכסטער ייִשובֿ, אין אַ הייך פון בערך 1,008 מעטער העכער ים שטאַפּל. קרית ארבע דינט אלס א שטאטישער צענטער פאר ישראל לאקאלן אין דער געגנט, מיט פארטרעטונגען פון עטליכע אויטאריטעטן און א רעליגיעזן ראַט. קאַטעגאָריע:יישובים קאַטעגאָריע:ארץ ישראל
דעניס קוסיניטש
ער ווערט פארעכנט אלס א ראדיקאלער ליבעראלער פארשוין.
קוסיניטש
עמאנציפאציע
עמאנציפאציע איז טייטש גלייכבארעכטיגונג, און דאס איז געווען דער ערשטער אקט וואס דער קייסער פראנץ יאזעף פון עסטרייך האט איינגעפירט ווען ער איז ארויף אויפן טראן.
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
משיח (אלגעמיין)
משיח ("דער געזאלבטער") איז דער טיטל מיט וואס מען רופט אן דער אויסלייזער און באפרייער פון א פאלק, אממערסטנס באנוצט ביי די מאנאטעישע רעליגיעס. אין תנ"ך, מיינט משיח א קעניג אדער א כהן גדול וועלכער איז געווארן געזאלבט מיט א ספעציעלן אויל. טייל מאל האבן אויך נישט אידן באקומען דעם טיטל משיח, ווי כורש, דער פערסישער קעניג, וועלכער ווערט אזוי אנגערופן אין תנ"ך אין צוזאמענהאנג מיט זיינע באשטייערונגען צום ווידעראויפבוי פונעם בית המקדש.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:רעליגיע
קביעות פון א יאר
דאס קביעות פון א יידישן יאר איז א סימן וואס באצייכנט דעם קאלענדאר פונעם יאר. ס'איז פאראן זיבן קאלענדארן פאר פשוטע יארן און זיבן קאלענדארן פאר עיבור יארן.
באדייט פונעם קביעות
דער צווייטער אות ארבעט אזוי:
למשל, דאס קביעות גכ"ה פשוטה באצייכנט א פשוט יאר פון צוועלף חדשים ווען ראש השנה געפאלט דינסטיק, מרחשון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט דאנערשטיק.
די זיבן קאלענדארן פון פשוטע יארן האבן די קביעותן: בחג, בשה, גכה, הכז, השא, זחא, זשג
מקור
קאַטעגאָריע:קאלענדארן
30סטן אקטאבער
דעם 30סטן אקטאבער איז דער 303טער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (304טער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 62 טעג.
פייערטעג
30
דעלטע (אות)
דעלטע אדער דעלטא - (א גרויסער אות Δ, א קליינער אות - δ; ) איז דער פערטער אות אין דעם גריכישן אלפאבעט. אין היינטיגע גריכיש ווערט דער אויס ארויסגעזאגט ווי th (אזויווי עס ווערט געזאגט אין דעם ענגליש this), אבער אין אלטן גריכיש איז דאס ארויסגעזאגט געווארן ווי א געהעריגן ד. אין גריכישער ליטעראטור צייכענט דער אות אן דעם נומער 4.
ער שטאמט פון דעם ד|דלת אין כתב עברי 20px|Daleth. דער לאטיינישער בוכשטאב D און דער צירילישער בוכשטאב Д קומען פון דעלטע.
דער באנוץ פון דעם גרויסן אות Δ
דער אייבערשטער פֿאל פון דעלטע Δ קען ווערן באנוצט פאר:
דער באנוץ םון דעם קליינעם אות δ
דער אונטערשטער פֿאל פון דעלטע δ קען ווערן באנוצט פאר:
קאַטעגאָריע:גריכישער אלפאבעט
וועסט עדמאנטאן מאלל
קליין|250px|קראמען אין וועסט עדמאנטאן מאל די וועסט עדמאנטאן מאלל, געפינט זיך אין עדמאנטאן, אלבערטא, קאנאדע, איז צפון אמעריקע'ס גרעסטע שאפינג מאלל און פארמאגט די וועלט'ס גרעסטע פארקינג לאט מיט פלאץ פאר 20,000 אויטאס. די מאלל איז 23 יאר געווען דער וועלט'ס גרעסטע מאלל ביז אין 2004 ווען די גאלדן ריסוירסעס מאלל אין כינע האט איבערגענומען דעם טיטל.
ארכיטעקטור
די מאלל איז געבויט געווארן אין 1981 אינדרויסן פון דער שטאט עדמאנטאן אויף א שטח פון 5.3 מיליאן סקווער פיס און האט געקאסט 1.4 ביליאן דאלאר צו בויען. די מאלל פארמאגט איבער 800 געשעפטן וועלכע געבן אינאיינעם ארבעט פאר 23,000 מענטשן.
סוקסעס
די מאלל באקומט בערך 33 מיליאן באזוכער פער יאר און צווישן 60,000 און 150,000 באזוכער פער טאג. מענטשן קומען צו פארן פון גאנץ נארט אמעריקע צו באטראכטן די געביידעס, אינערליכע האטעל, און די וועלט'ס גרעסטע אינערליכע וואסער פארק און נאך א רייע אטראקציע אוון שפיל פלעצער וועלכע געפינען זיך אלעס אונטער איין דאך.
די מאלל איז ארגינעל געווען א סוקסעס אבער האט שפעטער זיך געפלאגט ווען א טייל גרויסע געשעפטן האבן זיך פארמאכט אין שפיץ פון קענעדיען טייער וועלכע האט דארט פארמאגט איר גרעסטע געשעפט. אין די לעצטע יארן איז דער מצב בעסער געווארן ווען די פראווינץ האט אויפגעלעבט צוליב אירע גרויסע אויל קוועלער וועלכע זענען געווארן גאלד גריבער ווען די פרייזן פון אויל האבן זיך געהויבן.
קאַטעגאָריע:קליינהאנדל קאַטעגאָריע:קאנאדע
שלעגער
שלעגער איז א פאפולערער סטיל פון מוזיק אויפגעכאפט אין צפון אייראפע, ווי דייטשלאנד, שווייץ און עסטרייך. א טיפישער 'שלעגער' הימנע איז זיס, ווייעך און זייער פשוט, די ליריקס ענהאלט ליבע און נונטשאפט.
קאַטעגאָריע:מוזיק זשאנערס
גאלדענער גלאבוס
קליין די גאָלדענער גלאָבוס פרעמיע (ענגליש: Golden Globe Award) איז אַ פילם און טעלעוויזיע פּרעמיע, וואס ווערט געשאנקען ביי א צערעמאניע אין אמעריקע, דורך דער גרופע פון האָליוואוד פרעסע פון פאר פרעמדע פילמען (HFPA).
און אט די צערעמאָניע איז די דריטע גרעסטע פאר אווארד פרייזן, זייענדיג אַ פראמינענטער טייל פון דעם אמעריקאנישן פרעמיע סעזאן פאר דער אמעריקאנישער פארוויילינג אינדוסטריע, וואס קומט צום קלימאקס ביים 'אסקאר אווארד'.
=קאַטעגאָריעס פון פרייזן=
קאַטעגאָריע:פילם פרעמיעס
אקעאנאגראפיע
קליין|א מאפע פון שטראמען אין די אקעאנען (1911)|300px אקעאנאגראַפֿיע איז דער צווייג פון ערד וויסנשאפט וואס שטודירט די אקעאנען און די כעמישע, פיזישע, געאלאגישע און ביאלאגישע פראצעסן וואס פאסירן אין זיי. די טעמעס אין אקעאנאגראפיע שליסן איין דאס וואסער פון די אקעאנען מיט זייערע שטראמען און כוואליעס, די געשעפענישן, און די געאגראפיע פון דעם באדן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ערד וויסנשאפטן קאַטעגאָריע:געאגראפיע קאַטעגאָריע:וואסער
דעפטפארד באן סטאנציע
דעפטפֿארד  איז א באן סטאנציע אין דעפטפֿארד, לאנדאנער בארא פון לואישעם אויף דער צפון קענט ליניע. זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.
די סטאנציע האט געעפנט דעם 8טן פעברואר 1836, און ווערט גערעכענט די עלטסטע סטאנציע אין לאנדאן.
היסטאריע
די לאנדאן און גריניטש אייזנבאן איז די עלטסטע פארשטאטישע באן אין דער וועלט. די סטאנציע האט געעפנט מיט דעם עפענען פון דער אייזנבאן אין 1836 פון דעפטפארד קיין ספא ראד, בערמאנדזי; אין דעצעמבער יענע יאר האט מען פארלענגערט די ליניע קיין לאנדאן ברידזש. אום 24סטן דעצעמבער 1838 האט מען פארלענגערט די ליניע קיין.
מען האט געעפנט א נייע סטאנציע געביידע דאנערשטיק דעם 26סטן אפריל 2012.
סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
24סטן יוני
דעם 24סטן יוני איז דער 175סטער טאג פון יאר (176סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 190 טעג.
ווייקפילד
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד
איצטיקע צייט-רעכענונג
די איצטיקע צײַט־רעכענונג (ראָשי־תּיבֿות: אצ״ר) איז אַ צײַט־רעכענונג וואָס הייבט אן דעם 3761 לבריאת־העולם. היינט ציילט מען יאָרן פֿון איצטיקער צײַט־רעכענונג באַניצנדיק דעם גרעגאָריאַנישן קאַלענדאַר.
דער קריסטלעכער מאָנאַך דיאָניסיוס דער ניכנע האָט געפֿונען אויס די איצטיקע צײַט־רעכענונג אין יאָר 525 אצ״ר (– לבריאת־העולם). ער האָט געמיינט, אַז ערשטן יאַנואַר, 524 יאָר פֿאַר זײַן צײַט איז געווען דער געבוירן־טאָג פֿון אותו האיש. ס'רובֿ היסטאריקער הײַנט האַלטן, אַז ישוע איז פֿאַקטיש געבוירן געוואָרן אַרום 4 פֿאר דער אצ״ר, אין משך פֿון הורדוס'נס רעגירונג.
אָפּשיקן
קאַטעגאָריע:גרעגאריאנישער קאלענדאר קאַטעגאָריע:קריסטנטום קאַטעגאָריע:קאלענדארן
שלמה האלבערשטאם (א)
קליין רבי שלמה האלבערשטאם זצ"ל (ה'תר"ז - א' תמוז ה'תרס"ה), דער ערשטער באבאווער רב.
אפשטאם
רבי שלמה איז געבוירן אין דזשיקאוו אין יאר ה'תר"ז, צו זיין פאטער הרב מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת ביילא א טאכטער פון, הרב אליעזר הורוויץ, דער דזשיקאווער רב, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. ביי די אכט יאר איז ער געווארן א יתום פון פאטער, ער איז ערצויגען געווארן ביים זיידן דער צאנזער רב.
רבנות
אין עלטער פון אכט יאר איז רבי שלמה געווארן א יתום פון זיין פאטער, און איז אויפגעצויגן געווארן ביי זיין זיידן דער צאנזער רב. דער זיידע האט אין אים אריינגעלייגט געוואלדיגע כוחות, אין רבי שלמה איז אויסגעשטיגן א געוואלדיגער תלמיד חכם. רבי שלמה האט געלערנט ביים זיידן צוזאמען מיט זיין שוועסטער-קינד רבי משה'לע בארדיאווער, דער זיידע האט זיי איבערגעגעבן די אויפגאבע מסדר צו זיין זיינע תשובות.
אין יאר ה'תרכ"ה האט דער זיידע דער דברי חיים אריין געשטעלט רבי שלמה אלס רב אין בוקאווסק, אין יאר ה'תרל"ט איז ער געווארן רב אין אשפעצין, אין יאר ה'תר"ם איז ער אריבער קיין ווישניצא, אין יאר ה'תרנ"ב איז ער אריבער קיין באבאוו.
הסתלקות
רבי שלמה איז נפטר געווארן אין באד-נויהיים, דייטשלאנד, א' תמוז ה'תרס"ה, מען האט צוריק געפירט קיין באבאוו און דארט געלייגט.
פאמיליע
אין יאר ה'תרכ"א אין עלטער פון זעכצן יאר, האט רבי שלמה געהייראט בזיווג ראשון מרת רבקה הענא א טאכטער פון הרב יהושע ראזענפעלד, רב אין קאמינקא, א זון פון הרב שלום ראזענפעלד, רב אין קאמינקא. זי איז נפטר געווארן ט"ו אב ה'תרס"ב. זייערע צוויי קינדער:
בזווג שני האט רבי שלמה געהייראט מרת רעכיל בריינדל א טאכטער פון הרב מנשה טייטלבוים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:באבוב האלבערשטאם, שלמה
סאטמאר (הויף)
סאַטמאַר איז א חסידות וואס איז געגרינדעט דורך רבי יואל טייטלבוים, רב אין סאטמאר, זיבנבערגן. היינט וואוינען די חסידים בעיקר אין וויליאמסבורג, ניו יארק, און אין דעם סאטמארער שטעטל קרית יואל אין מאנרא, ניו יארק. ווי אויך זענען דא סאטמארער חסידים אין אלע פרומע יישובים איבער דער וועלט. זיי זענען בעיקר באקאנט מיט זייער שטארקן קעגנזאץ צו ציוניזם וואס רבי יואל האט שטענדיק שטארק געשטורעמט קעגן דער גרינדונג און אידעאלאגיע פון ציוניזם. די סאטמארער חסידים זענען בעיקר פונעם אונגארישן און רומענישן אפשטאם.
רבי יואל טייטלבוים
סאטמאר איז א גרויסע שטאט אין טראנסילוואניע (היינט אין ראמעניע) דארט וואו עס האבן געוואוינט טויזנטער פרומע אידן פון פארשידענע שיכטן און קרייזן אין די יארן נאך דער ערשטער וועלט-מלחמה. אין יאר ה'תרפ"ח איז פלוצלינג נסתלק געווארן דער סאטמארער רב, רבי אליעזר דוד גרינוואלד, דער קרן לדוד, איז דאן ווידער ערוועקט געווארן דער געדאנק פון אויפנעמען רבי יואל טייטלבוים פאר רב. רבי יואל האט דארט געהאט פילע אנהענגערס און חסידים, נאך געציילטע יארן פון מיינונגס פארשידנהייטן און א דין תורה איז רבי יואל אויפגענומען געווארן פאר רב, און איז זיך געקומען באזעצן אין שטאט אין יאר תרצ"ד.
אין סאטמאר האט רבי יואל געפירט א גרויסע ישיבה. ער איז געווען דארט רב ביזן חורבן אייראפע, ווען מ'האט אין ניסן  ה'תש"ד קאנצערטרירט די סאטמארער אידן אין געטא, און זיי שפעטער ליקווידירט אין דעם טרויעריג-בארימטן פארניכטונג לאגער, אוישוויץ הי"ד.
אדמורי"ם
רבי יואל טייטלבוים, אן אייניקל פונעם ישמח משה פון איהעל, דער מייסד פון סאטמארער חסידות, איז נסתלק געווארן אום כ"ו אב תשל"ט, און זיין ציון איז אין זיין געגרינדעטע שטעטל קרית יואל. זיין ציון איז א פלאץ וואו מען קען טרעפן אידן פון איבער דער גארער וועלט, פון אלע שיכטן און קרייזן וועלכע קומען זיך אויסגיסן דאס הארץ ביים קבר פון דעם צדיק.
קליין|250px| די סאטמארער רבי'ס, לינקס רבי [[יואל טייטלבוים, רעכטס זיין נעפע, רבי משה טייטלבוים]]
נאך זיין פטירה האט איבערגענומען די הנהגה זיין פלומעניק רבי משה טייטלבוים וועלכע האט ממשיך געווען מיט די הייליגע ארבייט, ווי מחזק זיין די יסודות און אזוי אויך מייסד געווען פרישע פליגל'ען צו דער הייליגער תורה אימפעריע בכל קצווי תבל.
רבי משה טייטלבוים, דער מנהיג פון די סאטמארער מוסדות, איז נסתלק געווארן אום כ"ו ניסן ה'תשס"ו, און איז נטמן געווארן אינעם אוהל אין קרית יואל.
נאך זיין פטירה האבן איבערגענומען די הנהגה זיין עלטסטער זון רבי אהרן (מהר״א) אין קרית יואל און זיין דריטער זון רבי זלמן לייב (מהרי"י) אין װיליאמסבורג.
היסטאריע
סאטמאר איז א קהילה אין ניו יארק וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דורך א גרופע אידן ובראשם רבי יואל טייטלבוים, דער סאטמארער רבי. סאטמאר איז דער נאמען פון א שטאט אין זימבערגן וואו דער אדמו"ר איז געווען רב - נאכ'ן אנגעקומען אהין שוין נאך דער צווייטער וועלט מלחמה קיין אמעריקע, און זיך געזעהן אהן גארנישט אויף אזוי ווייט אז מ'האט געדארפט מצרף זיין צו מנין א קטן מיט א ספר תורה האט מען אנגעהויבן צו בויען מוסדות, און נאך פיל מיה און פלאג האבן מענטשן אנגעהויבן צו קומען דאווענען אדער צום טיש קיין סאטמאר (דאן א קליין בית המדרש'ל), אויך זענען אנגעקומען אביסל אידן פון מעבר לים.
קנאות
סאטמאר איז באקאנט אין דער וועלט פאר זיין אומ'פשרה'דיגן דרך און שטארקן אנטי ציוניזם. סאטמאר'ס פשרה'לאזער וועג אין אידישקייט שטאמט פון דעם דרך פונעם חתם סופר, רבי הלל ליכטענשטיין און די אונגארישע קנאות איבערהויפט.
סאטמאר האט באוויזן נאכ'ן קריג אויפצושטעלן אין אמעריקע א פארצווייגטע נעץ פון מוסדות און ארגאניזאציעס פאר חינוך און געזעלשאפטליכע אינטערעסן וואס זענען היינט צושפרייט איבער דער גארער וועלט. סאטמאר ווערט היינט פאררעכנט פון די סאמע גרעסטע רבי'שע הויפן איבער דער וועלט.
צדקה וחסד
א באזונדערן כח האט דער סאטמארער רבי ארינגעלייגט אין איינפלאנצן די מדה פון צדקה און חסד אין זיינע חסידים, זייענדיג אליין דער לעבעדיגער מוסטער פאר זיי, ער האט פארטיילט שווערע לעגענדארישע סומעס פאר צדקה, און זיך געבארגט צו טיילן ווייטער.
דאס טיילן צדקה האט ער אויך אויסגעלערנט זיינע חסידים, ווען נאך היינט צו טאג זענע די סאטמארער פון די גרעסטע צדקה טיילער פאר יעדן צוועק.
די סאטמארער רביצין אלטא פייגא האט פארנומען דעם ארט פון די קעניגן אין די סאטמארער מלוכה, און האט געהאט א גרויסן חלק אין אויסבויען אוןו אוועק שטעלן די סאטמארער אימפעריע, ביז דאס איז אויסגעוואקסן וואס ס'איז היינט.
רבי יואל און אלטא פייגא האבן אויך געגרינדעט און אוועקגעשטעלט ארגאנעזציעס וואס העלפן אידן אין שווערע אומשטענדן, צווישן די מוסדות ווערן פאררעכענט, רב טוב, ביקור חולים, און נאך פיל אנדערע.
מוסדות
סאטמאר פארמאגט היינט באזונדערע קהלות און מוסדות פאר אלע יארגענג אריינגערעכנט כוללים פאר אינגעלייט אין רוב חרדיש'ע געגענטער: וויליאמסבורג, קרית יואל, בארא פארק, מאנסי, קרית יטב לב, לעיקוואד, מאנטריאל, לאנדאן, אנטווערפן, מאנטשעסטער, ירושלים, בני ברק, און נאך.
אזוי אויך פארמאגן ביידע קהלות, קעמפס פאר אלע יארגענג.
חברה קדישא
סאטמאר האט זעקס בתי חיים. דאס ערשטע איז געווען אין לאנג איילענד, דערנאך האט מען געקויפט אין ניו דזשערסי. נאך דער פטירה פון רבי יואל האט מען מחדש געווען אין קרית יואל. שפעטער ביי דער סאטמארער חלוקה האבן די חסידים פון מהרי"י מחדש געווען א נייע ביה"ח הארט נעבן דעם אלטן בית החיים. אויך האבן די חסידים פון מהרי"י אפגעקויפט א נייע חלקה אין ניו דזשערסי,
סאטמאר אין ארץ ישראל
די רבנים פון דעם חסידות אין ארץ ישראל זענען:
דייני ורבני סאטמאר (קהלות מהר"א)
הרב מנחם מענדל טייטלבוים עלטסטע זון פון רבי אהרן אבדק"ק ור"מ ווילאמסבורג
משה גענטשאף
משה גענטשאף (1904-1997) איז געווען א חזן אין ניו יארק, אמעריקע.
סאטמאר (הויף)
סאטמאר אין ארץ ישראל
הרב בעריש מייזליש אבדק"ק סאטמאר ב"פ
הרב שלום אליעזר טייטלבוים אבדק"ק 15 עוו. ב"פ - ונשיא 'כולל עצי חיים' ד'סאטמאר בני ברק
הרב געציל בערקאוויטש דומ"ץ קרית יואל
הרב משה פרידמאן דומ"ץ בארא פארק
הרב אברהם הערש וואזנער אבדק"ק ודומ"ץ מאנסי
הרב משה מנחם ווייס אבדק"ק סאטמאר לאנדאן
הרב מאיר מארקאוויטש מו"ץ סאטמאר לאנדאן
הרב יחזקאל אינזליכט מו"ץ סאטמאר לאנדאן
הרב מאיר וויינבערגער אנטווערפען
הרב בנציון לאוב מו"ץ סאטמאר ווילאמסבורג
הרב צבי ארי בערנשטיין, מו"ץ ובעל מכשיר מהר"א מצה בעקריי בוויליאמסבורג
הרב שלמה זאבעל מו"ץ ביהמ"ד בית דוב קרית יואל
הרב אונגאר סאוט 8
הרב שלום טייטלבוים ראה"כ בכולל עצי חיים בני ברק ודומ"ץ קרית ויואל משה - מאנטיסעלאו
הרב אפרים שמעון לייכטאג דיין 15 בארא פארק, ובעל מכשיר בבית השחיטה ד'סאטמאר לגסות חסיד נלהב למהר"א מסאטמאר
סאטמארער דיינים ורבנים (קהלת מהרי"י)
הרב שלמה לייב וויינבערגער פייעא רב חבר הביד"ץ וראש הכולל
הרב חיים דוד כ"ץ דומ"ץ בארא פארק חבר הביד"ץ
משה גענטשאף
זיינע ערשטע חזני'שע אויפטריטן האבן זיך אנגעהויבן אין יאר תרפ"ח. זינט דאן האט ער געדינט אין עטליכע שוהלן אין ניו יארק, ביז ער איז אין יאר תש"ד אויפגענומען געווארן אלס ממלא מקום פון דוד רויטמאן אלס חזן פון בית הכנסת שערי צדק אין ניו יארק.
סאטמאר (הויף)
סאטמאר אין ארץ ישראל
הרב חיים צבי טייטעלבוים עלטסטע זוהן פון רבי 'ן אבד'' ק סאטמאר ירושלים
משה גענטשאף
ער האט אויפגעטרעטן ביי קאנצערטן איבער די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, אייראפע, צענטראל אוו סאוט אמעריקע און ארץ ישראל.
סאטמאר (הויף)
סאטמאר אין ארץ ישראל
הרב דוד מייזליש אב '' ד סאטמאר מאנטריאל
משה גענטשאף
ער האט רעקארדירט פולע פון זיינע חזנ'ישע קאמפאזיציעס, און ער פלעגט אויך אסאך נאכזינגען פונעם רבי'ן פון די חזנים "זיידל ראוונער".
סאטמאר (הויף)
סאטמאר אין ארץ ישראל
הרב יהושע לערנער דמו״ץ סאטמאר מאנטריאל
הרב ארי' ראזענפעלד דומ"ץ קרית יואל
הרב חיד"ו ווייס דומ"ץ אנטווערפן
הרב יעקב יצחק פאללאק, אב '' ד סאטמאר מאנטשעסטער
הרב יואל זוסמאן ראזענצווייג דומ '' ץ קרית יטב לב
הרב ברוך נתן האלברשטאם אבדק"ק סאטמאר לאנדאן
הרב הערשל שנעק מו"ץ סאטמאר לאנדאן
הרב אליעזר מרדכי שטאלצבערג מו"ץ סאטמאר לאנדאן
הרב משה פאללאק מו"ץ סאטמאר לאנדאן
הרב אהרן שמואל פאדווא מו"ץ בארא פארק
הרב מנחם נתנאל יונגרייז דומ '' ץ בלומינגראוו
הרב חיים קלמן גוטמאן דומ"ץ סאוט 8
הרב ברוך אברהם פרידמאן דומ"ץ העריסאן
הרב יצחק רויזענבערגער חדב"ן רב שכונת ליע גארדענס
הרב משה ארי' ליבערמאן דמו"ץ ליע גארדענס
הרב יחזקאל טייטלבוים דומ '' ץ קליימער
הרב פנחס לייב כ"ץ דומ '' ץ ביהמ"ד טרופ
הרב לעמבערגער מו"ץ אנטווערפין
הרב פרידמאן מו"ץ אנטווערפין
הרב יודא לייב ניימאן מו"ץ מאנסי
הרב יוסף ברוך יונגרייז ראש הכולל מאנסי
הרב יוסף שטראסער מו״ץ מאנטריאל
הרב יואל מאסקאוויטש מו״ץ מאנטריאל
הרבנים וראשי ישיבות מקהלות סאטמאר וואס לעבן נישט
רבי משה מנחם טירנויער דומ"ץ סאטמאר מאנטריאל
רבי נתן יוסף מייזעלס ראש ישיבת ומנהל סאטמאר ואבדק"ק סאטמאר לאנדאן
הרב שמעי' שווארץ ממאנטריאל
רבי כ"ץ רב פון ריסקווע און פון סאטמאר קרית יואל - בני ברק
רבי משה ארי' פריינד גאב"ד העדה החרדית רב און ראש ישיבה פון סאטמאר אין ירושלים
רבי רפאל זילבער רב פריימאן ראש ישיבת סאטמאר
רבי משה יאזפאוויטש רב צלותא דשלמה ראש ישיבת סאטמאר
רבי אברהם לייטנער רב מאנטיוודיעא וראש ישיבת סאטאמר
רבי משה דוב וויינבערגער רב פון פייעא ממקרובי רבי יואל
הרב יוסף אשכנזי גבאי ואיש סודו פון רבי יואל
רבי יונה פילאפף ראש ישיבת סאטמאר קרית יואל עד יומו האחרון
רבי מענדל רובין רב פון מוזשיי מנהל סאטמאר בארא פארק
רבי ברוך מילער ראש כולל בקרית יואל
וועבלינקען
בילדער פון סאטמארער רבי'ן אויך כ"א כסליו תשל"ו, און ארץ ישראל תשכ"ה.
קאטעגאריע:קהילות
קאַטעגאָריע:קנאים קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג
מנחם לייזער מאזעס
מנחם אליעזר "לייזער" מאזעס (געבוירן כ״ה תשרי ה'תש"ז, 20סטן אקטאבער 1946) האט געדינט ווי א כנסת דעפוטאט פון יהדות התורה אין די 18טן, 19טן און 20סטן כנסת׳ן. מאזעס האָט געדינט ווי דער שליח פונעם וויזשניצער רבי'ן, הרב ישראל האגער, און דער פאָרשטייער פון דער "פאראייניגטע פראַקציע" (א פֿראקציע וואס איז באזירט ארום דעם וויזשניצער חסידות) פון אגודת ישראל אין דער רשימה פון יהדות התורה. ממוזער|מנחם אליעזר מוזס
ביאגראפיע
מאָזעס איז געבוירן געוואָרן אין ירושלים, דער איינציקער זון פון שלמה זלמן מאָזעס, סעקרעטאר פון דער וועלטס אגודת ישראל און דער מועצת גדולי התורה. זיך איינגעשריבן אין צה״ל און געדינט אין דעם אדזשוטאנט אפטייל אויסטרעפן פעלנדיקע זעלנער. ער האט געלערנט אין דער וויזשניצער ישיבה, און נאך זיין חתונה איז געווען דער גבאי פון רבי חיים מאיר האגער, דער "אמרי חיים" פון וויזשניץ.
אום 9טן פעברואר 2011, אינעם 18טן כנסת, איז מאָזעס באשטימט געוואָרן וויצע בילדונג מיניסטער, אנשטאט מאיר פּרוש, וואס האָט רעזיגנירט פון דעם כנסת דעם 6טן פעברואר 2011 אלס טייל פון דעם אינערלעכן ראָטאציע אפמאך אין יהדות התורה צווישן דער שלומי אמונים פראַקציע און בעלזער חסידות.
אין גאַנג צו די וואלן צום 21סטן כנסת, האָט דער צענטער פון אגודת ישראל באַשלאסן צו פאַרבייטן מיט יעקב טעסלער פון דער וויזשניצער חסידות, נאָך זייענדיק 10 יאָר אין כנסת.
פערזענלעכע לעבן
מאזעס וואוינט אין ירושלים, ער איז געהייראט צו חנה און זיי האבן צען קינדער. איין טאכטער היידי איז אפגעפֿארן, און איז א לאביאיסטקע אין דעם כנסת.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:אגודת ישראל קאַטעגאָריע:יהדות התורה קאַטעגאָריע:גבאים קאַטעגאָריע:ירושלים
אריה לייבוש האלבערשטאם (צאנז)
רבי אריה לייבוש האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרי"ב - כ"א אדר א' ה'תרצ"ג), רב אין גריבאוו און צאנז.
אפשטאם
רבי לייבוש איז געבוירן אין יאר ה'תרי"ב צו זיין פאטער הרב אהרן האלבערשטאם, דער קרייזער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים, און צו זיין מוטער מרת חנה עלקא א טאכטער פון הנגיד הרב יעקב וויינבערגער פון דוקלא.
רבנות
אין יאר ה'תרמ"ו (אדער ה'תרמ"א) האט מען אויפגענומען רבי לייביש אלס רב אין גריבאוו. נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תרס"ד, איז ער געווארן רב אין צאנז.
הסתלקות
רבי לייבוש איז נפטר געווארן כ"א אדר א' ה'תרצ"ה, אין ליגט אין צאנז אין דעם צאנזער אוהל.
פאמיליע
בזיווג ראשון האט רבי לייבוש געהייראט מרת מלכה א טאכטער פון הרב משה הורוויץ רב אין ראזוואדאוו. בזיווג שני האט רבי לייבוש געהייראט א טאכטער פון הרב יצחק קאנער. זיינע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז
קליינהאנדל
קליינהאַנדל אדער ענצלהאַנדל איז די באדייט פון פארקויפן פראדוקטן אין א געשעפט וועלכע קומען געווענליך פון מערערע פראדוצירער. קליינהאַנדל איז א הויפט טייל פון אן עקאנאמיע און ווען קליינהאַנדל איז געזונט איז דאס געווענליך א באווייז אז די גאנצע עקאנאמיע איז גוט. דער קליינהענדלער קויפט סחורה פונעם הורטאווניק אין גרעסערע קוואנטיטעטן און פארקויפט די סחורה צו די קאנסומענטן.
עס איז אנדערשט ווי הורט וואס איז בלויז פאר די געשעפטן צו פארקויפן און נישט פאר די מענטשן פון המון עם. *
עסטרייך אונגארישע אימפעריע
די עסטרייך־אונגארישע אימפעריע איז געווען אן אימפעריע אין אייראפע, צווישן די יארן 1918-1867. זי איז צוזאמגעשטעלט געווארן דורכן אונגארישן קעניגרייך און עסטרייכישן קייסערטום, אלס פעדעראלער רעגירונג, אונטער דער האבסבורג דינאסטיע.
Windows Fax and Scan
מיט דער Windows Fax and Scan, קען מען שיקן און באַקומען פֿאַקסן, סקאַנירן פון דעם לאָקאַלן קאָמפּיוטער אָדער פֿון אַ נעצװערק און שיקן דעם סקאַנירטן דאָקומענט צו אַ פֿאַקס אָדער צוגעבונדן מיט אַ בליצבריװ. Windows Vista האָט נאָך אַ כּלי צו סקאַנירן װאָס איז מער פּאַסיק פֿאַר בילדער. דער כּלי הײסט Windows Photo Gallery.
עסטרייך אונגארישע אימפעריע
די גרינדונג פון אן אימפעריע
אין 1867, נאך לאנג יעריגע שטרייטן צווישן לענדער אין ראיאן, און נאך א רעוואלוציע, אין אונגארן, האט פראנץ יאזעף, קייסער פון עסטרייך, איינגעשטימט צו שענקן אונגארן, א סארט אויטאנאמיע, אריינגערעכנט אן אייגענעם פארלאמענט און פרעמיער מיניסטער, און בודאפעשט וועט דינען אלס הויפטשטאט. אונגארן וועט פירן איר אייגענע אינערליכע פאליטיק, ווי פאליציי, דערציונג, געזונטהייט אא"וו. אבער עסטרייך איז דער געזעץ געבער, דער הערשער איז אן עסטרייכער, און זיכערהייט און אויסערן פאליטיק, איז אונטער עסטרייך און וויען דינט אלס הויפטשטאט, פון דער אימפעריע.
ערשטע וועלט מלחמה
עסטרייך האט געמאלדן אין אן אולטימאטום, אז סערביע מוז איינשטימען אויף צען פונקטן, און סערביע האט געמוזט ענטפערן אין 48 שעה. סערביע האט איינגעשטימט צו אלע אויסער איין. עסטרייך אונגארן האט איבערגעהאקט אירע דיפלאמאטישע באציונגען מיט סערביע דעם 25סטן יולי 1914.
אום 28סטן יולי 1914, האט עסטרייך דערקלערט קריג קעגן סערביע, אין א טעלעגראם וואס זיי האבן געשיקט צו דער סערבישער רעגירונג, דאס איז דער טאג וואס די ערשטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן.
עסטרייך־אונגארן, איז געווען אליאירט מיט דייטשלאנד, דער אטאמאנישער אימפעריע און בולגאריע, זייענדיק די צענטראל מאכטן, אין די קריג.
דעם 3טן נאוועמבער 1918, האט עסטרייך־אונגארן געבעטן א פייער אפשטעל, און אום 4טן נאוועמבער האט עסטרייך־אונגארן קאפיטולירט, אונטער געשריבן באזונדער דורך די צוויי רעגירונגען, די עסטרייכישע און די אונגארישע.
1,200,000 זעלנער פון דער אימפעריע זענען אומגעקומען, און נאך 300,000 ציווילע בירגער, זענען געווען צווישן די טויטע.
נאכווייען
די אימפעריע איז צופאלן, די אונגארישע רעפובליק איז געווארן זעלבסטשטענדיק, און די זעלבע מיט עסטרייך, גאנצע שטחים זענען אוועקגענומען געווארן פון דער אלטער אימפעריע, פון וואס עס איז אויפגעשטאנען טשעכאסלאוואקיי. גאליציע איז געגעבן געווארן צו פוילן. זיבנבערגן און בוקאווינע האט רומעניע באקומען. קראאטיע, סלאוועניע, און אנדערע שטחים זענען צונויפגעשמאלצן געווארן מיט סערביע, וואס איז שפעטער געווארן יוגאסלאוויע.
עס האבן זיך געפונען מערערע דייטשיש און אונגאריש רעדער אין אלע לענדער. וואס האט צוגעברענגט צו א געוויסע עקסטרעמיסטישע נאציאנאליזם, ווי אלע בירגער זאלן זיך געפונען אין לאנד, און די צוויי לענדער זאלן צוריק באקומען די פארלוירענע געביטן, וואס האט צוגעברענגט צו דער צווייטער וועלט-מלחמה.
קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער אין אייראפע קאַטעגאָריע:עסטרייך קאַטעגאָריע:אונגארן קאַטעגאָריע:ערשטע וועלט מלחמה
דאגנהאם היטוויי אונטערגרונט סטאנציע
דאגנהאם היטוויי איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער דיסטריקט ליניע וואס געפינט זיך אין דער פֿארשטאט דאגנהאם, לאנדאנער בארא פון בארקינג און דעגנהעם. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 5.
די סטאנציע האט געעפנט מיט נאמען היטוויי אין 1932 דורך דער לאנדאן, מידלאנד און סקאטישער באן, און איז באדינט געווארן דורך באנען פון דער דיסטריקט ליניע. דער סטאנציע נאמען איז געענדערט געווארן אויפן היינטיקן נאמען אין 1949.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
אמשינאוו
אַמשינאוו ( מששטאנאָוו; ) איז א שטעטל אין צענטראלן פוילן, 45 ק"מ דרום־מערב פון ווארשע און 10 ק"מ דרום־מזרח פון זשירארדאוו, מיט 6,310 איינוואוינער (2004). זי געפינט זיך אין זשירארדאוו דיסטריקט, אין דער מאזאוויער וואיעוואדעשאפט.
אין 1900 האבן געוואוינט אין אמשינאוו 2,523 יידן.
טענענבוים
טענענבוים (וויסנשאפטלעכער נאמען: Abies) איז א מין אלעמאל־גרין בוים וואס וואקסט שישקעס. עס זענען פאראן עטלעכע 50 זגאלן טענענביימער, וואס וואקסן הויך צווישן 10 און 80 מעטער.
פרימאט
פרימאַטן (וויסנשאפטלעכער נאמען: Primates) זענען א גרופע זויגערס וואס שליסן איין אלע לעמורן און מאלפעס. עס זענען פאראן אומגעפער 400 זגאלן פון פרימאטן. פרימאטן האבן הענט מיט פינף פינגער און נעגלעך. ביים געבורט ווערט נארמאל געבוירן נאר איין קינד.
פרימאטן וואוינען מערסטנס אין ביימער. זיי האבן א מוח וואס איז גאנץ גרויס אין באהעלטעניש צו אנדערע באשעפענישן.
טענענבוים
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ביימער
פרימאט
קאַטעגאָריע:זויגערס
דעלטע
א דעלטע איז אַ לאַנדפֿאָרם וועלכער ווערט געשאפן ביי דער עפענונג פון אַ טייך, דארט וואו אַ טייך פליסט אריין אין אַן אָקעאַן, ים, עסטואר, אָזערע, אָדער רעזערוואַר. דעלטעס ווערן געשאפן פון די דעפּאזיציע פון די אָפּזאַץ געפירט דורך דעם טייַך ווי די שטראָם פארלאזט דעם מויל פון דעם טייַך. איבער לאַנגע תקופות פון צייַט, דעם דעפּאַזישאַן טוט בויען די קוואַליטעט געאגראפישן מוסטער פון אַ טייַך דעלטע.
קאַטעגאָריע:עקאלאגיע קאַטעגאָריע:געאגראפיע
פרשת ויקרא
פרשת ויקרא איז די ערשטע פרשה אין ספר ויקרא. אין אן עיבור יאר געפאלט פרשת זכור אין דעם שבת ווען מען ליינט ויקרא אין שול.
די וואך וואס מ'ליינט די פרשה געפאלט פאר פסח (אין אן עיבור יאר, פאר פורים).
אין דער דאזיגער פרשה הייבט די תורה אן צו ערקלערן די פונקטליכע געזעצן פון די קרבנות וואס מען האט מקריב געווען אינעם משכן. די קרבנות עולה, מנחה, שלמים, חטאת און אשם ווערן אויסגערעכנט דא.
עס איז איינגעפירט אז קליינע קינדער ווען זיי הייבן אן צו לערנען חומש הייבן זיי אן מיט דער פרשה.
זעברע
א זעברע איז איינער פון דריי זגאלן פון פערד וואס האט שווארץ-און-ווייס פאסן. זעברעס קומען פון אפריקע.
קלאסיפיקאציע
קאַטעגאָריע:פערד
אלימלך בינדיגער
רבי אלימלך בינדיגער זצ"ל (ה'תר"ך - ה'תרפ"ה), רב אין שינאווא
אפשטאם
רבי אלימלך איז געבוירן אין שינאווא אין יאר ה'תר"ך (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב אלעזר בינדיגער פון שינאווא, א זון פון הרב שמואל זאנוויל בינדיגער פון בארדיאוו, א זון פון הרב ברוך אברהם בינדיגער פון האנאשאוויץ. און צו זיין מוטער מרת חיה שרה א טאכטער פון הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער צאנזער רב.
הסתלקות
רבי אלימלך איז נפטר געווארן אין ווארסעהעלי אין יאר ה'תרפ"ה (אומגעפער).
פאמיליע
רבי אלימלך האט געהייראט מרת פייגא א טאכטער פון זיין פעטער (זיין מוטער'ס ברודער) הרב רבי משה'לע שינאווער. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:שינאווא
פרשת תרומה
פרשת תרומה איז די זיבעטע פרשה אין ספר שמות, זי קומט נאך פרשת משפטים.
מלכים א', מפרק ה', פסוק כ"ו עד פרק ו', פסוק י"ג.
הפטורה
די הפטורה פון תרומה איז אין מלכים א׳, פרק כ"ו, וואס באשרייבט דעם בית המקדש פון שלמה המלך. טייל יארן ליינט מען נישט די הפטורה משפטים:
טאער היל אונטערגרונט סטאנציע
טאער היל איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע וואס געפינט זיך ביי טאַער היל אין דער לאנדאנער בארא פון טאער האמלעטס. זי איז אין טראוולקארט זאנע 1.
די היינטיגע סטאנציע האט געעפנט אין 1967.
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
פרא באנא
פרא באנא איז א לאטייניש ווארט (pro bono publico) וועלכע באדייט פארן ציבור'ס וואוילזיין, ד"ה מען ארבעט פארן ציבור אן געהאלט.
עס ווערט בעיקר גענוצט אין באצוג צו די ארבעט פון אן אדוואקאט וועלכער גיבט אוועק פון זיין צייט פאר אנדערע אן צו פארדינען דערויף געלט.
קאַטעגאָריע:געזעץ
אנדרוגינוס
אן אנדרוגינוס ווערט דערמאנט אין תלמוד אלס א מענטש וואס האט סיי מענער'לעכע און סיי פרויענ'ישע גלידער.
דאס ווארט איז צוזאמגעשטעלט פון צוויי די גריכישע ווערטער: androsאנדרו=זכר, gyne=גן=נקבה.
אין הלכה איז ער א ספק זכר און ספק נקיבה, און קען קיינעם נישט מוציא זיין מיט מצוות אפילו א צווייטן אנדרוגינוס.
אין תשס"ו איז געווען אין די נייעס, ווען אזא איינער האט געגעבן א גט.
http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3301045,00.html
לינקען
קאַטעגאָריע:הלכה קאַטעגאָריע:סעקס קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
גריגארי קאנאוויטש
גריגאָרי קאַנאָוויטש (רוסיש: Григорий Канович, ליטוויש:  Grigorijus Kanovičius, העברעיש: גריגורי כנוביץ; דער ארגינעלער נאָמען – יעקב קאַנאָוויטש, געבוירן אין 1929, אינעם שטעטל יאַנאָווע לעבן קאָוונע) איז אַ רוסיש-שפּראַכיקער ייִדישער שרײַבער. ער האָט געשריבן אויך אויף ליטוויש.
לעבנסגעשיכטע
גריאָרי קאַנאָוויטש איז געבוירן געוואָרן אין דער משפּחה פון אַ שניידער. אין 1953 האָט ער פאַרענדיקט דעם היסטאָריש-פילאָלאָגישן פאַקולטעט פונעם ווילנער אוניווערסיטעט. גריגאָרי קאַנאָוויטש האָט דעביוטירט אין פּרעסע אין 1949. אין 1955 איז אין ווילנע דערשינען זײַן ערשטע לידער-זאַמלונג «Доброе утро» ("גוט מאָרגן"). אָנגעשריבן אַרום דרײַסיק פּיעסעס און קינאָ-סצענאַרן, איבערגעזעצט קינסטלערישע פּראָזע פון ליטוויש און פון ייִדיש אין רוסיש. גריגאָרי קאַנאָוויטשעס אָריגינעלע רוסיש-שפּראַכיקע פּראָזע איז כמעט פולקאם געווידמעט דעם לעבן פונעם ליטווישן ייִדנטום.
גריגאָרי קאַנאָוויטשעס ביכער זײַנען דערשינען אין איבערזעצונגען אויף צוועלף שפּראַכן, בתוכם ענגליש, דײַטש, העברעיִש, פראַנצויזיש, טשעכיש, פּויליש, אונגאַריש, עספּעראַנטאָ און נאך. אויסצוגן פון זײַן ראָמען "פייגל איבערן בית-עלמין" און "באַזונדערע דערציילונגען" זײַנען פאַרעפנטלעכט געוואָרן אין איבערזעצונגען אויף ייִדיש אויף די שפּאַלטן פון "ביראָבידזשאַנער שטערן" און "ירושלימער אַלמאַנאַך".
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:דראמאטורגן קאַטעגאָריע:איבערזעצער
אמעדעא מאדיליאני
אַמעדעאָ מאָדיליאַני (איטאַליעניש: Amedeo Modigliani), געבױרן דעם 12טן יולי 1884 אין ליװאָרנאָ (איטאַליע); געשטאָרבן דעם 24סטן יאַנואַר 1920 אין פּאַריז (פֿראַנקרײַך).
29סטן דעצעמבער
דער 29סטן דעצעמבער איז דער 363סטער טאג (364סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 2 טעג.
אמעדעא מאדיליאני
אַמעדעאָ מאָדיליאַני איז געװען אַן איטאַליענישער מאָלער און סקולפּטאָר פֿון ייִדישן אָפּשטאַם, אײנער פֿון די באַקאַנטסטע אַװאַנגאַרדישע קינסטלערס פֿונעם סוף 19סטן - אָנהײב 20סטן יאָרהונדערט. אַן אָנגעזעענער פֿאָרשטײער פֿונעם עקספּרעסיאָניסטישן נוסח, ער האָט געהערט צו דער קינסטלערישער סביבה פֿון דער אַזױ גערופֿענער "פּאַריזער שולע" (l'Ėcole de Paris).
29סטן דעצעמבער
פאסירונגען
29
אמעדעא מאדיליאני
right|200px|thumb|[[פּאָרטרעט פֿון זשאַנאַ עביוטערן]]
קאַטעגאָריע:מאלערס קאַטעגאָריע:סקולפטארן
אנטווערפנער אידנטום
יידן האבן געוואוינט אין אנטווערפן שוין הונדערטער יארן צוריק, אבער די היינטיגע קהילות זענען געגרינדעט בערך אין תר"ס. די שטאט האט דריי אפיציעלע קהילות: שומרי הדת (זייער רב היינט איז הרב דוד משה ליבערמאן), מחזיקי הדת (זייער רב איז הרב אהרן שיף) און די פארטוגעזישע קהילה "בני משה". הרב חיים קרייזווירטה איז געווען אב"ד פון מחזיקי הדת אומגעפער פופציק יאר, ביז זיין פטירה אין תשס"ג.
הויפט טאוול
קליין|250px|הויפט־טאָוול ASRock K7VT4A Pro מאדעל הױפּט־טאָװל (ניט אָפֿיציעל איבערגעזעצט פון Mainboard) איז דער הויפט געדרוקטער שטראמקרייז טאָוול (printed circuit board) פון א קאמפיוטער. אלע עיקרדיקע באשטאנדטיילן פונעם קאמפיוטער זיינען אן אינטעגראלישע טייל פון דעם הױפּט־טאָװל, דאס איז כולל דער פראצעסאר, זיכרון קארטע, עקראן קארטע אא"וו.
אנטווערפנער אידנטום
נאך דער חורבן אייראפע ווען כמעט די גאנצע יידישע געמיינדע פון אנטווערפן איז פארניכטעט געווארן, איז די שטאט געווארן א צענטער פאר ארטאדאקסישע יידן. בערך 15,000 נפשות פון חרדישע יידן וואוינען אין דער שטאט, רובם חסידים. די מחזיקי הדת קהילה האט א נעצווערק פון בתי מדרשים, שטיבלעך, כשרע קראמען, שולעס און אנדערע ארגאניזאציעס.
הויפט טאוול
אויפן הויפט־טאוול געפינען זיך עלעקטראנישע קאמפאנענטן ווי רעזיסטארן, קאנדענסאטארן און אינדוקטארן.
קאַטעגאָריע:הארטווארג
אנטווערפנער אידנטום
מחזיקי הדת
די מחזיקי הדת קהילה אין אנטווערפן איז געגרינדעט געווערן בערך תר"ן און איז די צענטראלע חרדישע קהילה אין אנטווערפן. זי פארפיגט אויף פילצאליגע אידישע אינסטיטוציעס אין שטאט א שטייגער ווי בתי-מדרש, בית החיים, השגחות אויף כשרות און דאס גלייכן.
זי ווערט געפירט דורכן אב בית דין, היינט הרב אהרן שיף, און דורך די ראשי קהילה.
די שטאטישע היסטארישע שול פון קהל מחזיקי הדת געפונט זיך אויף דער אסטן גאס. אויך פארמאגט די מחזיקי הדת א בית העלמין וואס געפונט זיך א האלבע שעה וועג פון אנטווערפן אין דער שטאט פיטע אין האלאנד. דער בית העלמין האט זיך נישט געקענט געפונען אין בעלגיע צוליב אן ארטיגן געזעץ וואס ערלויבט צו אויפגראבן און פארברענען מתים נאך א געוויסער צייט.
די רבנים פון דער קהילה זענען געווען:
בתי מדרשים
די שולן, בתי מדרשים און שטיבלעך אין אנטווערפן זענען:
שומרי הדת
די רבנים פון דער שומרי הדת קהילה זענען:
קאַטעגאָריע:אנטווערפן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:חסידים קאַטעגאָריע:קהילות
זיבן יעריגער קריג
דער זיבן יעריגער קריג (1756-1763) איז געווען א גרויסער קריג צווישן פרייסן און דעם פאראייניגטן קעניגרייך פון איין זייט און עסטרייך, פראנקרייך, רוסלאנד, שוועדן און זאקסאניע פון דער צווייטער זייט. די פעלקער האבן זיך צעשלאגן איינס מיט אנאנד סיי אין אייראפע און סיי אין די קאלאניעס. במשך די זיבן יאר זענן געהרגעט געווארן פון 900,000 ביז 1,400,00 מענטשן.
דער קריג האט אויסגעבראכן ווען פרידריך דער גרויסער פון פרייסן האט זיך ארײַנגעריסן אין סאקסאני.
נאכן קריג איז געווארן א סוף צו פראנקרייך'ס פאזיציע אלס א גרויסער קאלאנינאלער מעכט אינעם אמעריקאנער קאנטינענט, און זי איז אויך געבליבן שוואך אין אייראפע ביז דער פראנצויזישער רעוואלוציע.
קאַטעגאָריע:אייראפע קאַטעגאָריע:מלחמות קאַטעגאָריע:היסטאריע פון רוסלאנד
באכאטניץ
דאס האט א באפעלקערונג פון 1500 (ריכטיק פאר 2010).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דערפער אין פוילן
כעמישע רעאקציע
קליין|200x200פיקס| אייַזן ווערט פארזשאווערט א כעמישע רעאַקציע פאסירט ווען איינער אָדער מער כעמישע סובסטאנצן ווערט פארוואנדלט אין איינער אָדער מער אנדערע סובסטאנצן. ביישפילן:
טייל רעאקציעס פאסירן גיך, אבער אנדערע זענען פּאַמעלעך. עטלעכע פּאַסירן אין פאַרשידענע גיכן געווענדעט אויף טעמפּעראַטור אָדער אנדערע זאכן. צום בייַשפּיל, האָלץ טוט נישט רעאגירן מיט לופט ווען ער איז קאַלט, אָבער ווען ער איז גענוג הייס, הייבט ער אן ברענען. רעאקציעס וואס געבן ארויס ענערגיע ווערן גערופן עקסאָטערמיש. רעאקציעס וואס נעמען אריין ענערגיע ווערן גערופן ענדאטערמיש.
כעמישער רעאקציעס ציען אריין בלויז די עלעקטראָנען פון אַטאָמען. קערן-רעאקציעס זענען נישט כעמישע רעאקציעס; זיי ציען אריין די פּראָטאָנען און נייטראָנען פונעם אַטאָמקערן.
פיר גרונטלעכע טיפּן
צענטער|קליין|500x500פיקס| די פיר גרונטלעכע טיפן כעמישע רעאקציעס: סינטעז, צעלייגונג, איינפאך פאַרבייַט און טאָפּל פאַרבייַט
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:כעמיע
הוראגאן סענדי
הוראַגאַן סענדי איז געווען א טראפישער ציקלאן וואס האט אנגערירט טיילן פון די קאראאיבן, מיטל־אטלאנטישן אקעאן און צפון־מזרח פאראייניגטע שטאטן סוף אקטאבער 2012, און איז געווארן דער גרעסטער אטלאנטישער הוראגאן אין דיאמעטער, מיט ווינטן פארשפרייט 1,100 מייל (1,800 ק"מ).  דער שטורעם האט אנטוויקלט דעם 22סטן אקטאבער פון א טראפישער כוואליע אינעם מערב קאראאיבישן ים. ער איז אינגיכן געווארן גרעסער און נאך זעקס שעה איז ער געווארן א טראפישער שטורעם. ביסלעכווייז האט סענדי גערירט צו צפון אין די גרעסערע אנטילן. דעם 24סטן אקטאבער איז סענדי אנגקעומען אין דזשאמייקע און איז דעמאלסט שוין געווען א הוראגאן. דערנאך איז סענדי אנגעקומען אין קובא וואו ער איז געווארן א קאטעגאריע 2 הוראגאן.
253 מענטשן זענען געהרגעט געווארן: פון זיי 131 אין די פאראייניגטע שטאטן און 104 אין האיטי.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:וועטער קאַטעגאָריע:2012
מעזשילאבריץ
מעזשילאבריץ ( "מעדזילאַבארצע",, , מעדזשילאַבירסי) איז א שטעטל אין צפון מזרח סלאוואקיי, לעבן דעם גרעניץ מיט פוילן. די שטאט איז 21 ק"מ מערב פון סטראפקאוו אין 26 ק"מ דרום פון בוטשאטש.
מעזשילאבריץ איז דער געבורט ארט פאר דעם גאון עולם, הר"ר שרגא פייוול מענדלאוויטש, משגיח אין ישיבת תורה ודעת אין ברוקלין, און שפעטער מייסד פון דער בארימטער ישיבה בית מדרש עליון אין דער חרדישער שטאט מאנסי, וואס לויט טייל היסטאריקער איז די ישיבה צו פארדאנקען דעם אנטוויקלטן קולטור אין דער שטאט, ווי אויך זענען רוב אמעריקאנער רבנים און מורי הוראות תלמידים פון דער דאזיגער ישיבה.
איינער פון די רבנים פון דער שטאט איז געווען הרב צבי אלימלך שעהנפעלד.
49.26667°N, 21.91667°W קאטעגאריע:שטעט און שטעטלעך אין סלאוואקיי קאטעגאריע:שטעטלעך אין אונגארן קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
דזשאו ביידן
ממוזער| דזשאָו ביידן ווענדט זיך אין Iowa וואָטערס, יאנואר 2020 דזשא ביידן (געבוירן דעם י"א כסלו התש"ב, 20סטן נאוועמבער 1942) איז אן אמעריקאנער פאליטיקער וועלכער האט געדינט ווי דער 47סטער וויצע פרעזידענט פון די פארייניקטע שטאטן פון 2009 ביז 2017 אונטער פרעזידענט באראק אבאמא, און דינט אלס דער 46'ער אמעריקאנער פרעזידענט.
ער האט רעפּרעזענטירט דעלעווער אין דעם סענאט פון 1973-2009.
ביידן איז אויפגעוואקסן אין סקרענטאָן, פענסילוועניע, און ניו קאַסטל קאונטי, דעלעווער. ער האָט געלערנט אין דעם אוניווערסיטעט פון דעלאַווער איידער ער האָט באַקומען זיין געזעץ דיפלאם פון סיראַקיוס אוניווערסיטעט. ער איז געווארן אן אדוואקאט אין 1969 און ער איז ערוועלט געווארן צום ניו קאַסטל קאונטי קאונסיל אין 1970. ער איז געווארן דערוויילט צום יו. עס. סענאַט פֿון דעלאַווער אין 1972, און איז געווארן דער זעקסט-יונגסטער סענאַטאָר אין דער אמעריקאנישער געשיכטע. ביידן איז געווען אַ לאנגצייטיגער מיטגליד און עווענטועל פֿארזיצער פון דעם סענאַט אויסערן באציאונגען קאמיטעט. ער האט זיך קעגן געשטעלט די גאלף מלחמה אין 1991 אָבער אַדוואַקייטיד? פֿאַר יו. עס. און נאַטאָ אריינמישונג אין דער באָסניער מלחמה אין 1994 און 1995, אויסברייטערן נאַטאָ אין די 1990ער, און די 1999 באַמבארדירונג פון סערביע ביי דער קאָסאָוואָ מלחמה. ער האָט געשטיצט די רעזאָלוציע צו אויטאָריזירן די איראַק מלחמה אין 2002 אָבער זיך אַנטקעגנגעשטעלט צו שיקן נאך אמעריקאנער טרופּן אין 2007. ער האט אויך געדינט ווי פֿארזיצער פון די סענאַט דזשודישיערי קאַמיטי פון 1987 צו 1995, האַנדלינג מיט ענינים בשייַכות צו מעדיצין פּאָליסי, פאַרברעכן פאַרהיטונג און ציווילע פרייהייט. ביידן האָט געפירט די השתדלות דורכצופירן די "געוואלד פאַרברעכן קאָנטראָל און געזעץ ענפאָרסעמענט אקט", און האָט איבערזיכט די קריגערישע סופרים קאָורט נאַמינאציעס פון ראבערט בורק און קלאַרענסע טאמעס.
ביידן איז זעקס מאָל אויסגעקליבן געוואָרן צום יו.עס. סענאט און איז געווען דער פערטער עלטסטער סענאַטאָר ווען ער האָט רעזיגנירט נאָכן געווינען די וויצע פּרעזידענטשאפט צוזאמען מיט באראק אבאמא אין די 2008 פרעזידענטליכע וואלן.
אין אקטאבער 2015, האט ביידן מודיע געווען אַז ער וועט נישט זוכן די פּרעזידענטשאפט אין די 2016 וואַלן. אין יאנואר 2017, האָט אָבאַמאַ באַלוינט ביידן דעם פּרעזידענט־מעדאַל פון פרייהייט. ביידן האָט דערקלערט זיין קאנדידאטור פאר פּרעזידענט אום 25סטן אפריל 2019, און אין יוני 2020 האָט ער באגעגנט דעם שוועל פון 1,991 דעלעגאטן וואָס איז נויטיג צו פארזיכערן די נאמינאציע פון דער פארטיי. ער האט געוואונען די 2020 פרעזידענט וואלן, און ער איז ערוועלט געווארן אלס דער 46סטער אמעריקאנער פרעזידענט.
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פרעזידענט קאנדידאטן
קאַטעגאָריע:דעמאקראטישע פארטיי קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
אראביש-ישראלדיקער קאנפליקט
קליין|[[עמיר פייסל און חיים ווייצמאן אויך אין אראבישע קליידונג אלס שלום צייכן]] דער אראביש-ישראלדיקער קאנפליקט באציעט זיך צו דעם לאנגיעריגן קאנפליקט צווישן מדינת ישראל און דער ארומיגער אראבישער ליגע. דער קאנפליקט איז גאר א קאמפליצירטער, און נעמט אריין פארשידענע אידעאלאגיעס, מעסיגע און עקסטרעמע, פון ביידע צדדים. דער גרונד פון דעם קאנפליקט באשטייט פון קעגנזייטיגע תשוקות אויף צו הערשן איבער דאס שטיקל לאנד פון דעם היסטארישן ארץ ישראל. ביידע צדדים האבן טענות וואס זענען לויט זיי פעלזן פעסט, און באשולדיגן דעם אנדערן צד אין הארטנעקיגקייט, באזיסלאזע שנאה, מערדערליכע אכזריות, און יעדן סארט אומרעכט.
איבער די יארן זענען געווען פארשידענע פרואוון אויף צו לייזן דעם קאנפליקט. עס זענען געטון געווארן פילע פאראויס-שריטן. אבער דעם ענדגילטיגן לייזונג איז נאך ווייט פון א מעגליכקייט.