cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
שניי
פאקטן וועגן שניי
ניו יארק באקומט די מערסטע שניי פון אלע שטעט אין אמעריקע און ראטשעסטער, ניו יארק, איז די שנייאיגסטע געגענט אין די שטאט. ראטשעסטער באקומט אין א דורכשניטליכע יאר ארום 94 אינטשעס שניי. דאס שטעטל פארמאגט 200,000 איינוואוינער און די שניי רייניגן קאסט איר אפ 3.7 מיליאן דאלאר א יאר.
די גרעסטע שנייען פאלן אין באפעלאו, ניו יארק, וועלכע איז זייער הויך אויפ'ן מאפע און גרעניצט זיך מיט קאנאדע פון דריי זייטן. געוויסע שטעט אין קאנאדע זענען גאר נידעריגער ווי באפעלאו. אין דעצעמבער 95' איז דארט געפאלן א שניי פון 39 אינטשעס אין ווייניגער ווי 24 שטונדן.
די העכסטע שניי אין די אמעריקאנער רעקארד איז געפאלן אין אלאסקע (אלאסקע איז נענטער צו רוסלאנד ווי צו דעם גרעסטן טייל פון אמעריקע) אין 953' וועלכע האט דעגרייכט 187 אינטשעס הויך וועלכע קומט אויס צו איבער 15 פיס הויך. די שניי אין באפעלאו איז אבער א גרעסערע רעקארד ווייל די שניי אין אלאסקא האט זיך אנגעזאמעלט נאך 7 טעג פון שנייען נאכאנאנד וואס קומט אויס צו 26 אינטשעס שניי פער טאג. די שניי אין באפעלאו האט דעגרייכט 39 אינטשעס אין בלויז 24 שטונדן.
שניי איז זייער שיין און קוקט אויס זייער פרידליך. די ווייסע דעקע איז אבער דער גורם צו טויזענטער טויט פעלער אין די פאראייניגטע שטאטן זעלבסט יעדעס יאר. רוב טויט פעלער צוליב שניי קומען פון אויטא עקסידענטן וואס פאסירן וועגן שניי און די אנדערע טייל פאסירט דורך סקיערס וועלכע גליטשן זיך אראפ די בערג.
שניי איז טאקע זייער קאלט אבער זי קען גאר באשיצן פון קעלט. אויף די גרויסע שניי בערג מאכן מענטשן קליינע טענטס פון שניי וועלכע האלט זיי ווארים פון די פרעסטן.
אן אינטערעסאנטע געשעעניש פון שניי איז געווען אין אריזאנע (אריזאנע באקומט שניי איינמאל א יובל) ווען אין יאנואר דעם 20'טן 93' איז געפאלן א שניי פון איין אינטש צו די איבערראשונג פון אלע איינוואוינער וועלכע האבן אין זייער לעבן קיינמאל נישט געזען קיין שניי אין זייער סטעיט. פיר יאר דערויף דעם זעלבן דאטום (יאנואר דעם 20'טן) האט פאסירט די זעלבע זאך. זינט דעמאלט איז קיינמאל נישט געפאלן אפילו א ברעקל שניי.
די שטאטישע רעקארד פון ניו יארק זאגט אז ניו יארק האט אמאל געהאט א שניי שטורעם וועלכע איז באגלייט געווארן מיט דונערן און בליצן.
שניי און דרייוון
שניי איז א גרויסע שטער צו דרייווער, ספעציעל אין די שטעט וואס באקומען נישט אזויפיל שניי און האבן נישט די ריכטיגע עקוויפמענט דאס צו באזייטיגן. שניי שטערט די זעהקראפט פון דרייווער און איז פיל ערגער ווי שווערע רעגנ'ס. בשעת עס שנייט א געדיכטע שניי איז כמעט אוממעגליך צו זען געהעריג און די דרייווער זענען געצווינגן צו פארן לאנגזאמער.
די עפעקט פון שניי צו אויטאמאבילן בלייבט איבער פיל שפעטער נאכ'ן באזייטיגן די שניי ווען שטיקער אייז בלייבן איבער אויפ'ן ראוד און אויטאס גליטשן דערויף, ברענגנדיג אסאך עקסידענטן. עס איז נארמאל אז אין א טאג וואס שנייט איז פאראן 10 מאל אזויפיל עקסידענטן. רויב שניי פארבינדענע עקסידענט זענען מילד אבער דאך קען מען אנלייגן די שולד פון אסאך טויט פעלער אויף שניי.
שניי פארנעמט אסאך צייט פאר דרייווער ווען זיי דארפן אפפוצן די שניי פון די פענסטער, באזייטיגן די שניי ארום דעם אויטא, און מאכן דעם וועגן ארויס. איינמאל מען איז אינדרויסן איז מען נאך נישט פארזיכערט און מען קען נאך טיילמאל ווידער שטיין בלייבן אין ערטער וואו עס איז אנגעזאמעלט אסאך שניי.
די שטעט וועלכע זענען געוואוינט צו אסאך שניי איבער'ן ווינטער פארמאגן א גאנצע שטאב מיט ארבייטער וועלכע ארבעטן אין א סיסטעם וויאזוי אפצורייניגן די שניי. די גרויסע און וויכטיגע הייעוועיס ווערן די ערשטע גערייניגט און דערנאך רייניגט מען די זייטיגע ראודס. נאכ'ן אוועקשארן די שניי גיסט מען געווענליך זאלץ אין זאמד וועלכע העלפט צעלאזן די שניי און גיט א בעסערע "טרעקשען" פאר די רעדער פון אויטאמאבילן.
דאס גיסן אמאל זאלץ און אמאל זאמדהאט צעטאן מיט'ן וועטער. אין מילדערע וועטערס פעלט נישט אויס אזויפיל זאלץ ווייל די שניי צעלזאט זיך שנעלער און די שטאט שפארט זיך דאס געלט דורך לייגן זאמד. ווי קעלטער די וועטער איז אלס מער זאלץ ברויך מען נוצן און צומאל מוז מען לייגן נאר זאלץ.
אין די שטעט וואו עס שנייט כסדר איז וויכטיג פאר די דרייווער צו קויפן ווינטער רעדער פאר זייערע אויטאמאבילן וועלכע קען זיי העלפן אין די שווערע וועטערס. ווינטער רעדער זענען געמאכט פון א ווייכערע סארט וועלכע לאזט זיך בעסער איינטרעטן און קען זיך בעסער אן עצה געבן מיט'ן שניי. ארגינעלע רעדער זענען זייער הארט און קענען נישט כאפן די שניי און דרייט זיך ארום און ארום.
קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע קאַטעגאָריע:נאטור קאַטעגאָריע:וואסער
עדין שטיינזאלץ
הרב עדין שטיינזאלץ (אבן ישראל; ג' אב תרצ"ז – י"ז אב תש"פ) איז געווען דער מחבר פון ספרים פון אידישע געדאַנק און ביאורים, ספּעציעל אויף גמרא און חסידות. ער איז באקאנט בעיקר צוליב זײַן פירוש אויף דער גמרא און זײַן ברייטע קענטעניסן אין פֿאַרשידענע פֿעלדער פֿון וויסן. ער האט געדינט אלס פרעזידענט פון דער 'מקור חיים' און שפע מקור חיים ישיבות, ווי אויך פרעזידענט פון דער תקוע ישיבה. ער האט געהערט צו חב״ד חסידות.
ביאגראפיע
אין זיינע בחורישע יארן איז ער געווארן א בעל תשובה, מיט דער הילף פון רבי שמואל אלעזר היילפּרין, און שפּעטער געלערנט אין דער ישיבה תומכי תמימים פון ליובאַוויטש אין לוד. צוליב מעדיצינישע סיבות האָט ער נישט געדינט אין צה״ל. נאך זיין שטודיום אין דער ישיבה האט ער שטודירט מאטעמאטיק און פיזיק אין אוניברסיטה העברית אין ירושלים, און אין דער זעלבער צייט שטודירט תורה שטודיעס אין ישיבה. צווישן זיינע רביס זענען הרבנים דוב בער אליעזראָוו, שלמה חיים קאסעלמאן און נחום שמריהו שעשענקאָין.
ער איז געווען א לערער פון מאטעמאטיק אין נתיבות. אין דער עלטער פון 24, איז ער געווארן באשטימט מנהל פון אַ רעגיאָנאַלע שטאַט-רעליגיעז הויך שולע אין בֵּית הַגַדִי. דערנאָך האָט ער געלערנט גמרא אין קיבוצים. אין אַ זיצונג מיט דער פאָרזיצער פון כנסת קדיש לוז און פרעמיער מיניסטער לוי אשכול, האָבן די צוויי אים געבעטן צו עפֿענען דער איניציאטיוו פון דער ערקלערטער גמרא.
אין תשכ"ה האָט ער חתונה געהאַט מיט חיה שרה, די טאָכטער פון חיים הילל אַזימאָוו, א ליובאַוויטשער חסיד, אַ צווייטער קוזינע פון דעם שרייבער אייזיק אזימאוו. דאָס פּאָר האָט געהאט א טאכטער און צוויי זין, מנחם יעקב צבי און הרב אברהם משה חיים הלל. זײַנע זין פירן דאס ארויסגעבן זיינע ספרים. אין דער פאַרגאַנגענהייט, האָט זיין לעצטער זון געדינט ווי אַ משפיע אין ישיבה "אחי תמימים" אין כפר חב״ד.
אין כסלו תשע"ז איז ער אריבער א שווערע אנפאל און אויפגעהערט צו רעדן. אין י"ז אב תש"פ איז ער אוועק צוויי וואָכן נאָכן קראנק ווערן מיט א לונגען אנטצינדונג, און איז באַגראָבן געוואָרן אין ליובאַוויטשער חלקה אויפן הר הזיתים אין ירושלים.
שטיינזאלץ גמרא
קליין|לינקס|הרב עדין שטיינזאלץ מיט זיין זון מנחם יעקב, 2018 אין תשכ"ה (1965) האט ער געגרינדעט די "ישראל אינסטיטוט פֿאַר תלמודישע אויסגאבעס", צו מפרש זיין די גמרא מיטן ציהל צו געבן צוטריט צו אַ מאָדערער ישראל לייענער. דער אינסטיטוט איז איצט קווארטירט אין נחלאות געגנט אין ירושלים. די גמרא, באקאנט ווי די "שטיינזאלץ גמרא" איז מנוקד, מפוסק און צעטיילט אין פּאַראַגראַפס. אין דערצו צו קאַנווענשאַנאַל ינטערפּריטיישאַנז (רש"י און תוספות), וואָס כולל איבערזעצונג פון די גמרא פון אראמיש צו העברעאיש, פּלוס ינטראָודאַקשאַנז, דערקלערונגען זענען גרינג, סאַמעריז, ביאָגראַפֿיעס פון די חכמי התלמוד, טשאַרץ, שלי און מער. דער ערשטער באַנד איז ארויס אין 1967. דעם א' כסלו תשע"א (2010), די פּרויעקט געענדיקט מיט די ויסגאַבע פון די לעצטע באַנד.
אַן ענליכע קאָמענטאַר איז פארעפנטלעכט געוואָרן אויף מסכת פאה און מסכת שקלים פון תלמוד ירושלמי.
דערצו איז דערשינען דער שטיינזאלץ-ווילנע אויסגאבע, אין וועלכער עס איז דערשינען א בלאט פון ווילנער ש״ס (אין איר געווענליכער פארעם, אָן פינטלעך און פּונקטואַציע) און ווײַטער א בלאט מיט א דערקלערונג פון רבי שטיינזאלץ.
אין תשס"ד (2004) ארויס אַ קאַמפּיוטערייזד ווערסיע פון די אַדישאַן אויף סידי.
חסידות
אין 1958 נאָכן טויט פון רבי אברהם טשען (וועלכער איז געווען דער קוואַטער פון רבי שטיינזאלץ, און צווישן די פערזענלעכקייטן וואָס האָבן איבערגעלאָזט זיין סימן אויף אים אין זיין יוגנט) האָבן זיינע פרײַנד באַשלאָסן צו גרינדן א חסידות קלאס אין זײַן זכּרון, דער קלאַס הייסט "חוגי חן משנה חב"ד". די לעקציע איז פאָרגעקומען אין שטוב פון הרב חן אין רחוב און איז איבערגעגעבן געוואָרן דורך הרב שלמה יוסף זעווין, וועלכער איז געווען אַ נאָענטער חבר פון הרב טשען.
נאָך אַ יאָר פון געבן די לעקציע, האָט הרב זעווין ניט געקענט פאָרזעצן און ער האָט זיך אויסגעדרייט צו רבי אבן ישראל-שטיינזאלץ צו פּלאָמבירן זיין אָרט. אַזוי האָט ער אָנגעהויבן בײַם איבערגעבן אַ וואכנשריפט לעקציע אין סטאָרקס. דאָזענס פון פאַרשידענע לערנען לעקציע דעלט עקזיסטענץ פון חב"ד טעאָריע, די רובֿ פונדאַמענטאַל ביכער פון דעם דאָקטערין, ספרים פון ר ' שנעור זלמן פֿון לאַדי ; תניא, תורה אור, ליקוטי תורה, עריינדזשינג דער אלטער רבי אין אַ וועג דיין טימז בייַ די פאַבריק יושר.
צווישן די אָנטיילנעמערס אין דער קלאַס זײַנען געווען זלמן שזר, דער דריטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, וועלכער האָט זיך אויך באַטייליקט אין דעם קלאַס, פּראָפ. שמואל הוגאָ בערגמאַן, געלערנטע און אַנדערע פובליק פיגורן. ווי אַ טייל פון דער לעקציע, האָט מען ארויסגעגעבן "ספר הכהן" דעם 150 סטן יאָרטאָג פון דעם טויט פון רבי שניאור זלמן פון לאַדי.
אין 1980, אויף דער איניציאטיוו פון אברהם סיגמאן, האָט הרב אבן ישראל-שטיינזאלץ אָנגעהויבן געבן שיעורים אין ספר תניא אין " קול ישראל ". עטלעכע יאָרן שפּעטער ער ארויס די סעריע "אַנאָטאַציע פון די טאַניאַ" באזירט אויף די לעקציעס.
עפנטלעך און בילדונגקרייז אַקטיוויטעטן
קליין|309x309פיקס| הרב עדין שטיינזאלץ צוזאַמען מיט הרב דוב זינגער ביי א פארזאמלונג אין ישיבת מקור חיים אין ה'צמ"ד ( 1984 ), געגרינדעט אין ירושלים, איז דער סעסיע הויך "קוואַל פון לעבן" אין קאָאָפּעראַציע מיט הרב מנחם פראָמאַן און הרב גר. די זיצונג פארמאכט נאָך פיר יאר. [15] אין דער זעלביקער צייט, די מאַקאָר חיים הויך שולע ישיבה איז געווען אָפּענעד אין די מאַקאָר חיים קוואַרטאַל פון ירושלים, וואָס שפּעטער אריבערגעפארן צו כפר עציון.
אין 1989, נאָענט צום דיסאָליציע פון סאוועטן פארבאנד, האָט ער געגרינדעט די ערשטע ישיבה אין מאָסקווע וואָס האָט באַקומען די אנערקענונג פון סאָוועטישע אויטאריטעטן. [16]
אין 1999 האָט מען אויפגעשטעלט די הויכע ישיבה אין תקוע בעת זיין פרעזידענץ. אין 2009 האָט ער געגרינדעט די ישיבה שעף מקור חיים, וואָס האָט אָנגעהויבן ווי אַ טייל פון דער ישיבה בני עקיבא נתיב מאיר.
אין ה'צ"ס ( 2005 ) איז געגרינדעט געווארן אן ארגאניזאציע מיטן נאמען " ניי סנהדרין ", די רבנים ישראל אריאל, שווארץ און אנדערע, און וועלכער איז באשטימט געווארן הרב שטיין ישראל צו " נאסי ". ער האט געזען דעם נייעם קערפער ווי א "פאס", וואס איז גארנישט נאר א אין דער צוקונפֿט צו אַן אמת סאַנהעדרין. איבער די יאָרן זיין ינוואַלוומאַנט אין דעם גוף איז רידוסט און אין די חודש פון סיוון 5768 ( 2008 ) ער אַנאַונסט זיין ריטייערמאַנט.
אין ה'צ"ס ( 2006 ) אין נחלאות איז צוריקגעקומען קיין ירושלים, דער יידישער אינפארמאציע צענטער סטעינסאלז, וואָס זענען קלאסן און וואַרשטאַטן.
אָנהייבנדיק פון אויגוסט 2016, האָט ער עטלעכע חדשים געשריבן א קאָלום וועגן דער תורה-חלק פון דער וואָך אין דער "שבת" העסאָפע פון דער " מקור ראשון" צייטונג.
ער איז געווען באאיינפלוסט פון די לערע פון דעם חב״ד רבי און דעם רבי׳ן פון קאָצק. ער האט געהאט א ספעציעלע פארבינדונג מיט הרב מנחם מענדל שניאורסאָן און איז געווען צווישן די איינציקע וואָס האָבן זיך געטראָפן מיט אים אין די 'וניץ' [17] אין זיינע לעצטע יאָרן. ער איז אויך געווען אין נאָענטן קאָנטאַקט מיט דעם רבי’ן פון גור, הרב ישראל אלטער און מיט הרב שמחה בונים אלטער. אויף דער בקשה פון רבי שמחה בונים אלטער, האָט הרב אבן ישראל געשריבן זיין קאָמענטאַר אויף מסכת פ"ו פון דער ירושלימער גמרא.
זיינע ספרים
עטלעכע פֿון זײַנע ביכער זײַנען איבערגעזעצט געוואָרן אויף ענגליש, רוסיש, פֿראַנצויזיש, פּאָרטוגעזיש און כינעזיש. [20]
דערקענונג
אין תשמ"ח (1988) איז אויסגעקליבן געוואָרן דער ישראל פרייז אויפן געביט פון יידישע שטודיעס. בעשאַס די אַוואָרד צערעמאָניע, הרב שטיינזטלץ איז געווען אין די פאַרייניקטע שטאַטן און איז קריטיקירט דורך די אַוואָרד קאָמיטעט און אנדערע.
אין 1994 איז ער געווען צווישן די רעדנער ביי דער צערעמאָניע פון דער באַלוינונג פון דער גאָלד מעדאַל פון קאנגרעס צום רב פון ליובאוויטש.
אין תשע"ב (2012) האָט מען געווינען דעם מעדאל פרעזידענט פון מדינת ישראל.
אין תשע"ו האָט מען אויסגעקליבן איינער פון די מענטשן פון יאָר "פון דער צייטונג "מקור ראשון".
קריטיק
אין 1989 האָבן פּראָמינענטע אולטרא-ארטאדאקסישע רבנים, דער עיקר ליטווינער, ארויסגעגעבן א רוף פארבאטן א שטודיע פון ספר אבן ישראל'ס ספרים (דעמאלטס סטינסאלטז, איידער ער האָט געטוישט זיין לעצטע נאמען). [26] הרב אלעזר מנחם מאַן שך האָט געשריבן אז ביים לערנען די דערקלערטע גמרא פון הרב שטיינזאלץ "האר יעדער אָנצינדן פון קדושה און אמונה" און דאָס וועט ברענגען צום פארגיפטקייט פון דער גמרא. ער האָט ווייטער אַטאַקירט זיינע אַנדערע מאמרים, טענהנדיק אַז "עס זיינען פאַראַן ווערטער פון אפיקורסות און אפיקורסות און חוצפה פון דער תורה" און אז הרב שטיינזלץ "האָט אַרויסגערופן צו רעדן מיט שרעקלעכער ביטול וועגן די הייליקע אבות, תנאים און אמוראים, וואָס האָבן נישט קיין השגה וועגן זייער ריי און דערגרייכונג" און "זיינע ספרים דארפן געניסן, און מען דאַרף ניט לערנען. און צו קוקן אויף זיי און ברענגען זיי אין דעם בית-מדרש און מורא האבן פאר דעם ווארט פון גאט, וועט ער פארהיטן זיין נשמה פון אפהיטן זיי אין זיין הויז. פּראָמינענטע רבנים, אַרײַנגערעכנט הרב יוסף שלום אליאשיוו און הרב אהרן לייב שטיינמאַן, האָבן זיך צוגעצויגן צום לייענען פון הרב שך. [27] הרב שמואל הלוי וואַזנער האָט פארעפנטלעכט מיט זיין געריכט א הלכהדיקן פּסק, לויט וועלכן "א פולשטענדיגער פאַרבאָט צו לייענען און פאַרשפּרייטן ביכער פון הרב שטיינזאלץ", מיט די סיבה אז אין זיין ספר "גמרא פאר אלעמען" און אין זיינע קאָמענטאַרן אויף דער גמרא זענען פאראן "לשונות פון ביטול" אין חכמי גמרא. הרב ניסים קאַרליץ האָט אויך פאַרעפנטלעכט אַן אורטייל מיט זיין געריכט, וואָס פארבאטן ביכער פון הרב שטיינזלץ. דערפֿאַר, האָט דער רעפֿעראַט פֿון גמרא Steinsaltz געמאָנט פֿון פילע אין דער אולטראַ-אָרטאָדאָקסישער קהילה, בפֿרט אין דער ליטווישער טײַך.
אין 2011 האָט ער באַמערקט די קריטיק פון זײַנע ביכער:
קאַטעגאָריע:רבנים קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:רעדנער קאַטעגאָריע:בעלי תשובה קאַטעגאָריע:ליובאוויטש קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש קאַטעגאָריע:ליובאוויטשער חסידים קאַטעגאָריע:דפים עם תרגומים שלא נסקרו
קירגיזסטאן
קירגיזסטאַן ( קירגיזיש: Кыргызстан) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראַל־אַזיע. קירגיזסטאַן גרענעצט די מענטשנס רעפובליק פון כינע אין מזרח, קאזאכסטאן צו צפון, אוזבעקיסטאן און טאדזשיקיסטאן אין דרום־מערב. ביז 1991, איז קירגיזסטאן געווען א טייל פון דעם סאוועטן פארבאנד. דעם 31סטן אויגוסט 1991, האט דאס לאנד באקומען זעלבטשטענדיקײַט. זײַן הױפּטשטאָט איז בישקעק. 5.1 מיליאָן פּערזאָנען ווױנען אין קירגיזסטאַן.
עטימאלאגיע
דאס ווארט "קירגיז" שטאמט פון דעם טערקישן ווארט פון "פערציג". פערציג הייסט די פערציג שבטים פון מאנאס, וואס איז געווען א גבור וואס האט פאראייניקט פערציג שבטים צו קריגען קעגן די אוּיִגארס.
דער 40-שטארל זון אויפן פאן פון קירגיזסטאן איז א דערמאנען פון די זעלבע פערציג שבטים פון מאנאס.
היסטאָריע
די היסטאריע פון קירגיזסטאן און אירע פאלק פאנגט אן מער פון 2000 יאר צוריק. כאטש אז דער לאנד געפינט זיך אין א בארגישער פלאץ, מכל מקום עס איז געווען זייר אימפארטאנט אלס חלק פונעם זיידן גאס. קירגיזסטאן האט געהאט צאל פארשידענע פירערס ביזן קומען פון רוסישער אימפעריע אין 19טן יארהונדערט.
דער שטח פון קירגיזסטאן איז אַנעקסירט געווארן דורך דער רוסלענדישער אימפעריע אין 1855-1876 ווי טייל פון די קאָנקוועסט פון כאַן קאָקנד. אונטער דעם ראַטן פֿאַרבאַנד איז זי געווארן אַ סאָוועטישע רעפּובליק אין 1937 מיטן נאָמען "קירגיזער סאָוועטישע סאָציאַליסטישע רעפובליק", ווי גוט ווי אנדערע נעמען זענען "קירגיז ס.ס.ר." און "קירגיזיע". עס האט באקומען זיין זעלבטשטענדיקייַט פון דעם סאוועטן פארבאנד אין 1991.
געאָגראַפֿיע
קליין|רעכטס|275px|טאָפּאָגראַפישע מאַפּע פון קירגיזיע קירגיזיע איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראַלער אזיע, מערב פון דעם מענטשנס רעפובליק פון כינע. ווייניקער ווי א זיבעטל די גרייס פון מאנגאליי, מיט 199,951 קוואַדראַט קילאָמעטער, איז קירגיזיע איינער פון די קלענערע צענטראַלע אזיע שטאַטן. די נאציאנאלע טעריטאָריע באציט זיך 900 קילאָמעטער פון מזרח צו מערב און 410 קילאָמעטער פון צפון צו דרום. קירגיזיע גרענעצט אויף מזרח און דרום מזרח מיט כינע, אויף די צפון מיט קאזאכסטאַן, אויף מערב מיט אוזבעקיסטאַן און אויף דרום מיט טאדזשיקיסטאן. די געמארקן מיט אוזבעקיסטאַן און טאַדדזשיקיסטאַן אין די פערגהאַנאַ וואַלי זענען גאַנץ שווער. איינער קאַנסאַקוואַנס פון די סטאַליניסט טייל פון סענטראַל אזיע אין פינף רעפּובליקס איז אַז פילע עטניק קירגיז טאָן ניט לעבן אין קירגיזיע. דרייַ ענקלאַוועס, ליגאַלי טייל פון דער טעריטאָריע פון קירגיזיע אָבער געגראפיש אראפגענומען דורך עטלעכע קילאָמעטער, האָבן שוין געגרינדעט, צוויי אין אוזבעקיסטאַן און איינער אין טאַדזשיקיסטאַן.
קירגיזיעס דורכשניטלעכע הייך איז 2750 מעטער, פון 7439 מעטער בייַ פּיק דזשענגיש טשאָקוסו צו 394 מעטער אין די פערגאַנאַ טאל לעבן אָש. כּמעט 90% פון דעם לאַנד ליגט מער ווי 1500 מעטער העכער פונעם ים שטאַפּל.
ביר
200px|ממוזער|שמאל|א גלאז ביר בהירה 200px|ממוזער|שמאל|אגלאז ביר כהה left|thumb|250px|א גלאז ביר ביר א געשמאקער לייכט-אלקאהאלישער געטראנק, וואס איז געבראטן פון גערשטן, און ווערט קולטיווירט, ווי עס יערט און באקומט דעם געשמאקן ציפ.
די פאפולערסטע ביר
די גרעסטע ביר פירמע איז די אייראפעישע היינעקין ביר פירמע.
פשעווארסק (הויף)
קליין|מרכז| הערב פשעווריסק
פשעווארסק, וועסט גאליציע, איז א באקאנטע שטאָט אין די חסידישע קרייזן, אויף זיין נאמען איז דער הויף וואס רבי משה יצחק געווירצמאן האט אויפגעשטעלט. דער הויף געפֿינט זיך אין אנטווערפן, און אחוץ אנטווערפן וואוינען רוב פשעווארסקער חסידים אין לאנדאן און אין מאנטשעסטער, ענגלאנד און אין מאנסי, ניו יארק.
דעם פשעווארסקער רבי'נס בית מדרש, בית יצחק, איז אויף מערקאטאר גאס, אנטווערפן.
צו ראש השנה און שבתים פֿון נסיעות קומט צו פֿארן הונדערטער יידן, אנדערע חסידים אויך, נישט נאר פשעווארסקער, דאווענען מיטן רבי'ן, און מען דינגט א גרויסן זאל כדי עס זאל זײַן גענוג פלאץ פֿארן גאנצן עולם.
דער ערשטער רבי איז געווען הר"ר משה יצחק געווירצמאן, א זון פֿון נפתלי אלימלך, וואס איז געווען א זון פֿון ר' אברהם גארליצער. ר' אברהם איז געווען דעם נועם אלימלך'ס אן אייניקל.
ממוזער|220px|לאקאציע פון שטעטל פשעווארסק אין פוילן נאך דער חתונה האט זיך רבי משה יצחק באזעצט אין פשעווארסק, גאליציע, דעריבער הייסט ער פשעווארסקער רבי. נאכן חורבן פֿון אייראפע איז ער אריבערגעצויגן קיין פאריז. אין יאר תשט"ז האט ער אויפֿגעשטעלט זײַן הויף אין אנטווערפן. ער איז געווען דער נשיא פֿונ'ם גאליציאנער כולל חיבת ירושלים. אסאך פֿלעגן רופֿן עם „ר' איציקל". זײַנע זון זענען נעבעך אומגעקומען אין די קריג יארן.
נאך זײַן פטירה יום כיפור ה'תשל"ז האבן די חסידים, ובראשם הר"ר אלחנן היילפרין פֿון לאנדאן, מכתיר געווען זײַן איידעם הר"ר יעקב לייזער אלס רבי.
נאך דער פטירה פון רבי יעקב כ"ז חשון ה'תשנ"ט האט ממלא מקום געווען זיין זון רבי לייבוש לייזער.
פשעווארסקער רבי'ס
י"ח אדר תש"ע איז נפטר געווארן די טאכטער פון רבי לייבוש און מרת חנה שלאמצא, מרת שרה בריוו (געב' תשמ"ה), צוויי וואכן נאך ווען זי איז שטארק פארוואונדעט געווארן אין א פארקער צוזאמענשטויס. איר מאן איז ר' ישראל יצחק בריעף, זון פונעם לאנדאנער שוחט ר' משה מאיר בריעף.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:בעלגיע
הייפיש
קליין|250px|אַן הײַפיש א הייפיש איז א פיש וועלכע איז גרויס אבער לייכט און איז פון די גרויסע פענגער אין ים.
דער הייפיש איז איינע פון די קלוגסטע און געלונגענסטע באשעפענישן אין ים צו וועלכע די אנדערע האבן גרויס רעספעקט.
וויסנשאפטלער האבן שוין געהאט אסאך נוצן פון הייפישן פאר פסיכאלאגישע אנטוויקלונגען. הייפיש פישן זענען באשאנקן מיט ספעציעלע כאראקטעריזם וואס מאכט זיי שטארק עפעקטיוו סיי צו פאנגן און אויך זיך אליינס צו ראטעווען. הייפיש האבן שטענדיג אטאקירט מענטשן אין ים און ווייניג האבן זיך ארויסגעדרייעט פון זייערע שארפע ציינער. אין די לעצטע יארן האט מען געהערט פון זייער אסאך הייפיש אטאקעס ביי די ברעגעס פון פלארידע און די קאריביען. די הייפיש זענען געווענליך געקומען צום בארטן ווען עס איז געווען שטיל און זייערע קרבנות זענען געווען אליינס. כאטש נעבן די יבשה זענען זיי ווייניגער פעאיג ווי אינמיטן ים, האבן זיי אטאקירט און פארוואונדעט הונדערטער בלויז אין די לעצטע עטליכע יאר.
די הייפיש אנאטאמיע
ווען מענטשן טראכטן פון הייפישן וועט זיך זיי געווענליך אויסמאלן דער גרויסער ווייסער הייפיש וועלכע זיי האבן געזען אין אקוואריומס אדער אויף בילדער און ווערט אנגערופן דער גרויסער ווייסער הייפיש. זיין קערפער געבוי איז אויג-פארכאפנד און זיין מויל מיט די פילע שארפע ציינער ווארפט א פחד. למעשה זענען אבער פאראן איבער 400 ערליי הייפישן וואס לעבן היינט אין די וואסערן און ווערן צוטיילט לויט זייער גרויס און ערטער וואו זיי געפינען זיך. איבער 50 פראצענט פון הייפישן זענען ווייניגער פון 3 פיס לאנג וואס איז די גרויס פון סיי וועלכע גרויסע פיש.
א הייפיש איז אנדערש פון אלע אנדערע פיש אין ים דורך זיין קערעפרליכן געבוי. רוב פיש און אנדערע קליינע באשעפענישן פארמאגן א געביין פון הארטע ביינער וועלכע פארנעמען דאס גרעסטע טייל פון דעם באשעפעניש'נס וואג. הייפיש פארמאגן א געביין פון קארטילעזש וועלכע איז די זעלבע סארט ביין וועלכע געפינט זיך און אונזערע נאז און אויערן. דאס מאכט דעם הייפיש זייער לייכט אין וואג וועלכע האלט אים גרינגער אויפ'ן וואסער און לאזט אים שנעלער באוועגן. אויך זיין הויט איז פיל בעסער ווי אלע אנדערע פיש מיט דעם ווייל עס איז צוזאמענגעשטעלט פון גאר קליינע הויט באשטאנדטיילן אין פארעם פון מענטשליכע ציינער וועלכע לאזט אים זיין מער אקטיוו און דאך מער באשיצט. א הייפיש אטעמט ווי אלע אנדערע פיש דורך שלינגען וואסער וועלכע וועפט אויס איר אקסיגען איינמאל עס גייט אריין אין זיין קאפ. דאס איז ווייל ארום דאס ארט וואו די וואסער האלט זיך איז פאראן א נידעריגערע אקסיגן דרוק וואס מאכט אז די געדיכטע אקגיסן אין דאס וואסער זאל אויסוועפן און דערנאך ווערט עס פארשפרייט צו די גאנצע קערפער און דאס איבעריגע וואסער רינט צוריק ארויס פון ספעציעלע לעכער וואס געפינען זיך ביי רוב פיש העכער זייער קאפ. דער הייפיש האט נישט קיין לעכער העכער'ן קאפ נאר אנשטאט האט ער א ווענטולאציע סיסטעם אויף ביידע זייטן פון זיין קערפער וועלכע מען קען גוט זען. אויב איר וועט באטראכטן דעם הייפיש וועט איר גרינג קענען באמערקן וויאזוי ער שלינגט אריין גאלאנען וואסער און סעקונדן שפעטער פליסט עס צוריק ארויס פון זיין ווענטולאציע סיסטעם און וויבאלד דאס וואסער איז שוין דעמאלט ווארימער וועט איר דאס גרינג קענען באמערקן.
רוב פיש און אויך רוב הייפיש פיש מוזן זיך באוועגן אין וואסער כדי צו קענען אפערירן זייער אטעם סיסטעם. ווען זיי שווימען עפענען זיי די מויל און דאס וואסער שטראמט אריין און מיט'ן זעלבן כוח צוריק ארויס. טייל הייפיש זענען מער וואונדערליך ווי דעם און זיי פארמאגן א ספעציעלע פאמפ, ענליך ווי דעם מענטש'נס לונגן, וועלכע פאמפ אריין און ארויס דאס וואסער אן דעם וואס ער זאל זיך דארפן באוועגן.
עס זענען פאראן הייפיש אין אלע סייזעס און פארעמעס. דער קלנעסטער הייפיש איז נישט מער ווי 6 אינטשעס לאנג ווען אינגאנצן אויפגעוואקסן. דער גרעסטער הייפיש, ווערט אנגערופן די וואל-הייפיש, קען זיך מעסטן 40 פיס לאנג. רוב הייפיש זענען ווי דער פארעם פון א טארפעידא (אן אונטערוואסער באמבע וועלכע ווערט ארויסגעשאסן פון סובמארינען) אבער עס זענען פאראן הייפיש וועלכע זענען אינגאנצן פלאך.
הייפיש ווערן אויך צעטיילט לויט זייערע געוואוינהייטן. מען קען זיי געפינען אין וואסער'ן איבער די גאנצע וועלט און שווימען אין אלע אקעאן טיפקייטן. די גרויסע אקטיווע הייפיש שווימען געווענליך ביי א מיטעלסטע טיפקייט און קומען אסאך ארויס צום אויבערפלאך און די קלענערע הייפיש דרייען זיך נאר ביים ים אפגרונד. געוויסע הייפיש שווימען לאנגע שטרעקעס יעדן טאג ווען אנדערע דרייען זיך נאר אין א קליינע געגענט ארום און ארום.
אונטער'ן וואסער
רוב פיש אין ים פארמאגן ספעציעלע שווים פענכער וועלכע העלפט זיי שווימען אונטער'ן וואסער. יעדעס מאל וואס דער פיש שלינגט איין וואסער גייט די גאזיגע טייל פון די וואסער אריין אין די שווים פענכער און דאס מאכט דעם פיש זיך באוועגן אויף ארויף. ווען ער וויל אראפשווימען וועט ער ארויסלאזן די גאזיגע וואסער און דאס וועט אים אויטאמאטיש מאכ'ן זינקן צוליב איר וואג. אלס א גוטער ביישפיל וועלן די וויסנשאפטלער דאס צוגלייכן צו א הייסע לופט באלון וועלכע הייבט זיך דורך ארייננעמען לופט און קומט אראפ דורך ארויסלאזן די לופט.
דער סיסטעם וויאזוי דער הייפיש שווימט ווערט צוגעגליכן צו א פליגער. ער פארמאגט נישט קיין שווים פענכער נאר נוצט זיין אונטערשטן טייל וועלכע די וויסנשאפטלער רופן זיין פראפעלער. עס איז באקאנט אז א פליגער האלט זיך אויף לופט. די מאטארן מאכן דעם פליגער גיין אויף פאראויס דורך אריינציען לופט און איינמאל עס גייט פאראויס אויף א שנעלן ספיד וועט זיך די לופט צעטיילן אונטער און העכער די פליגלן און די לופט אונטער די פליגן וועלן האלטן דעם פליגער. דער הייפיש רוקט זיך פארויס דורך באוועגן זיין פראפעלער און איינמאל ער באוועגט זיך שוין טוט די וואסער וועלכע שטראמט אונטער זיינע פלוספעדערן אים האלטן און אזוי גייט ער העכער און העכער ווען דאס וואסער אונטער אים האלט זיין וואג. גענוי ווי דער פליגער, פארמאגט דער הייפיש צוויי פאר פלוספעדערן. די גרויסע פלוספעדערן זענען אויסגעשפרייט און די קליינע פון אונטן ליגן אויפ'ן האריזאנטעל פאזיציע. ווען ער וויל שווימען ארויף וועט ער בייגן זיינע פלוספעדערן אויף ארויף וואס דאס וועט ברענגן א גרעסערע שטראם פון אונטען און וועט אים ארויפשטופן העכער. דאס זעלבע וועט ער טאן ווען ער וויל שווימען אראפ, ער וועט בייגן די פלוספעדערן אויף אראפ און וויבאלד מער וואסער וועט שטראמען העכער זיינע פעדערן וועט עס אים אראפזינקן אונטערן וואסער. ווען ער וויל גיין רעכט אדער לינקס וועט ער נוצן זיין אונטערשטע פלוספעדערן (פראפעלער) און פאטשן די וואסער אויף די פארקערטע וועג וויאזוי ער וויל גיין. אויב איר פארשטייט וויאזוי א פליגער פליעט און דער לופטן איז דאס זייער ענליך.
פארשטייט זיך אז מיט דעם באוועגונג סיסטעם איז ער מער פארגעשריטן ווי אלע אנדערע באשעפענישן אין ים און דערפאר איז ער טאקע אן אויסגעצייכנטער פאנגער. רוב פיש באמערקן אפילו נישט דעם הייפיש קומען ווייל ער קען מאכן זייער שנעלע באוועגונגן און זיך אויך אפשטעלן אין א סעקונדע אויב ער וויל מען זאל אים נישט באמערקן.
זיינע חושים
דער הויפט חוש וואס א הייפיש פארמאגט איז זיין אויסגעצייכנטער שמעק. ער האט א ריזיגע נאז מיט וועלכע ער דערשפירט זיין קרבן זייער שנעל און דארף נישט לאנג זוכן עסן. וויסנשאפטלער זאגן אז ער פארמאגט נאך אויסגעצייכנטע חושים צו דערשפירן זיינע קרבנות און שונאים אבער זיי ארבעטן אין א גרופע און אויב ער פארלירט איינע פון זיי דעמאלט טויג ער מער נישט אויפ'ן פעלד. א גרופע וויסנשאפטלער האבן זיך דאס איבערגעצייגט נאכדעם וואס זיי האבן פארקלעפט די נאז לעכער פון א הייפיש און ער האט זיך נישט געקענט קיין עצה געבן צו כאפן אנדערע פיש כאטש ער האט געקענט נוצן זיינע אנדערע חושים.
דער הייפיש'ס הויפט שפור איז בלוט. ער קען דערשפירן בלוט פון מיילן ווייט. ווען ער שווימט פליסט דאס וואסער צו די צוויי זייטן פון זיין לאנגע נאז וועלכע פארמאגט כמו סענסארס אונטער די הויט וועלכע שפירן אויף דאס וואסער אויב עס איז פאראן בלוט אינעם גאנצן ארום. וויסנשאפטלער האבן אמאל אריינגעלייגט א טראפן בלוט אין א אלימפיק סייז שווים באסיין און דער הייפיש האט דערשפירט דאס בלוט אין סעקונדן.
קיין איין באשעפעניש גיט נישט ארויס קיין בלוט אין וואסער סתם אזוי, אבער דער הייפיש דערשפירט בלוט דורך די שוויץ און אפפאל וואס קומט ארויס פון יעדע באשעפעניש. ווען דער באשעפעניש באוועגט זיך קומט ארויס קליינע טיילן שוויץ וועלכע גייט אריין אין דאס וואסער און דער הייפיש דערשפירט אויב דאס איז געקומען פון א לעבעדיגע באשעפעניש וויבאלד ער שמעקט דאס בלוט.
דאס איז אויך דער סיבה פארוואס זיי קומען צו די יבשה שטערן די מענטשן ווייל אויב ער קען דערשפירן די קאלטע בלוט פון פיש דאן קען ער זיכער דערשפירן די ווארימע בלוט פון א מענטש וועלכע באוועגט זיך אין וואסער.
די וועלט זאגט אז אויב מען באגעגענט א הייפיש זאל מען שטיין פארפרוירן און זיך נישט רירן. דאס וועט פארטרייבן דעם הייפיש ווייל ער וועט נישט דערשפירן די בלוט דורך די באוועגונגן אן ער וועט באלד אפטראגן. מיט'ן פחד אז איינער איז דא אים צו אטאקירן. אויסער דעם וואס ער דערשפירט בלוט וועט ער אויך שפירן פון וועלכע זייט עס קומט און ער וועט דאס גרינג נאכגיין.
הייפיש האבן אויך א גוטע חוש פון הערן. זיי קענען הערן שטילערע קולות ווי מענטשן און וועלן הערן א קליינע פיש זיך רירן הונדערטער פיס אוועק.
ווען א הייפיש כאפט זיין קרבן וועט ער ערשט געבן איין בייס דאס צו קאסטן און ער וועט דאס נישט ווייטער בארירן אויב דאס איז נישט אין זיין ארגינעלע דייעט. דאס איז דער סיבה פארוואס מען הערט זעלטן אז א הייפיש האט אומגעברענגט איינעם. אין רוב פעלער וועט דער הייפיש וואס אטאקירט א מענטש אים געבן א בייס און נאכ'ן שפירן דעם טעם וועט ער אפטראגן.
אויסער די אויבנדערמאנטע חושים פון שמעקן און הערן פארמאגט א הייפיש באזונדערע ספעציעלע חושים פון דערשפירן וועלכע אנדערע פיש פארמאגן נישט. וויבאלד די חושים געפינט זיך נישט ביי אנדערע באשעפענישן האבן די וויסנשאפטלער נאך נישט באוויזן צו דערגיין גענוי וויאזוי דאס ארבעט אבער וואס זיי ווייסן איז אז הייפיש פארמאגט ספעציעלע טובס אונטער זייער הויט וועלכע שפירן עלעקטראנישע שטראלן וועלכע ווערט ארויסגעגעבן דורך לעבעדיגע באשעפענישן. ווען דאס וואסער שטראמט אריין אין זייער קערפער וועלן זיי דאס באלד דערשפירן.
נאך א ספעציעלע חוש וועלכע א הייפיש פארמאגט איז א גרופע פון דינע האר אינדרויסן פון זיין קערפער וועלכע דערשפירן אנדערע בעלי חיים דורך די פארשטערקערטע וואסער שטראם. די ספעציעלע חוש ראטעוועט דעם הייפיש פון זיינע פיינט ווען ער שלאפט.
ווי געזאגט ארבעטן די אלע חושים אינאיינעם און דאס מאכט אים זייער סוקסעספול אין וואסער. מיט איינע פון די חושים אליינס טויג ער נישט צו די מלאכה און אפילו ווען נאר איינע פון די חושים ארבעטן נישט איז א האלב פארפאלענער.
זיינע ציינער
ווען איר קוקט אן א הייפיש זעט נישט אויס ווי ער קען בייסן. זיין מויל ליגט אים באהאלטן טיף אונטער זיין לאנגע נאז און ער וואלט געדארפט אויפהייבן זיין גאנצע קערפער צו קענען דעגרייכן עפעס מיט זיין איינציגסטע וואפן.
אין פאקט איז זיין גאנצע בארדביין זייער בייגעוודיג און זיינע מוסקעלן ציען אויס זיין גאנצע מויל ביז די עק פון זיין נאז און זיינע שווערדן שטייען די ערשטע ארויס פון זיין קערפער גרייט צו אטאקירן. דאס איז א ספעציעלע קונץ וועלכע קיין איין לעבעדיגע באשעפעניש קען נישט באווייזן. אלע באשעפעניש מיט ציין (אויך דער מענטש) קענען נאר באוועגן די אונטערשטע טייל פון די בארדביין אבער די אויבערשטע וועלכע איז באהאפטן צו די שארבן קען מען נישט רירן.
דער הייפיש פארמאגט די בעסטע וואפן אין וואסער וועלכע איז זיינע ציינער און בארדביין. זיינע ציינער זענען זייער שארף און זענען דירעקט אויסגעשטעלט צו עסן פלייש. טייל הייפיש האבן באזונדערע שטארקע ציין וועלכע קען אויך צעקראכן הארטע זאכן וועלכע געפינען זיך אונטער'ן וואסער אבער רוב אקטיווע הייפיש וועלן נישט קענען בייסן א הארטע זאך פשוט ווייל זייערע ציינע זענען נישט גענוג שטארק דערפאר.
די קלענערע הייפיש קענען נאר עסן קליינע פיש און פארמאגן א לאנגע רייע פון ציינער וועלכע זענען זייער שפיציג און געדרייעט אויף אריין. די הייפיש שווימען קעגן זייערע קרבנות און שלינגן אריין די פיש אין זייער מויל, געבן זיי איין ביס מיט וועלכע זיי הרגנ'ן זיי, און דערנאך שלינגן זיי דאס אראפ. די גרעסערע הייפיש האבן ברייטע שארפע ציינער וועלכע קען טאן די ארבעט פון א מעסער. די הייפיש פאנגן געווענליך גרעסערע פיש און דארפן זיי אטאקירן עטליכע מאל ווילאנג עס שטארבט און ערשט דערנאך וועלן זיי מאכן א סעודה. געוויסע הייפיש פארמאגן ביידע ערליי ציינער כדי צו קענען האלטן זייער קרבן ווילאנג זיי אטאקירן אים יענער זאל נישט קענען אנטלויפן.
א הייפיש'ס ציינער ווערן געטוישט יעדע שטיק צייט. ווען א ציין ווערט איבערגעארבעט אדער צעבראכן וועט עס ארויספאלן און א נייע וועט צוריקוואקסן. דאס מאכט זיי עפעקטיווע פאנגער וועלכע האבן א שארפן שווערד גרייט צו יעדע צייט.
זיין טאג-טעגליכער לעבן
אין די לעצטע יארן האבן וויסנשאפטלער צוזאמענגעקליבן זייער אסאך אינפארמאציע פון א הייפיש'ס לעבן אבער זיי ווייסן נאך אלץ נישט וואס זיין סדר היום איז וויבאלד רוב הייפיש שווימען אליינס און שווימען צענדליגער מיילן זייער טיף אין די וואסער, אן ארט וועלכע איז זייער שווער פאר מענטשן אנצוקומען. פון צייט צו צייט מאכן זיי מיטינגן אינאיינעם אבער וויסנשאפטלער פארשטייען נישט וואס זיי שמועסן דארט אפ. קיינער פון זיי רעדט נישט און עסט נישט דורכאויס די גאנצע מיטינג.
הייפיש אטאקירן געווענליך אליינס אבער עס קען זיך מאכן אז עטליכע הייפיש וועלן אטאקירן א גרויסע באשעפעניש אינאיינעם. די הייפיש געדענקן זייער גוט וואו דאס בעסטע פלאץ צו זוכן עס איז. אויף טייל ערטער פון די וועלט זענען הייפיש זייער אקטיוו נעבן מענטשליכע פיש כאפער ווייל זיי ווייסן אז די פיש כאפער פארלירן זייער אסאך פון די געפאנגענע פיש און זיי שלינגן דאס איין.
הייפישן ווערן כמעט נישט אטאקירט אין וואסער און די גרעסטע סכנה צו זיי זענען מענטשן וועלכע פאנגן זיי צוליב זייער טייערקייט. הייפישן פארמאגן גוטע הויט, פלייש, און ביין וועלכע ווערן גענוצט פאר פארשידענע צוועקן, אריינגערעכנט עטליכע מעדעצינען.
הייפיש לעבן דורכשניטליך צווישן 25 און 30 יאר אבער קענען לעבן מער ווי 100 יאר. הייפיש געבארן ווייניג קינדער וואס מאכט זייער באפעלקערונג ווייניג אונטערן וואסער. קעגן אנדער פיש מערן זיי זיך זייער לאנגזאם און עס איז א גרויסע פארלוסט ווען איינער פון זיי ווערט פארלוירן.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:פיש
ערד, ישראל
ס'איז אויך באקאנט צוליב די פילע רבנים וואס קומען פאר אפרוה אהין. וואס איז נאנט צו ים המלח
ערד האט א גערער ישיבה, "לב שמחה", וואס יצחק דוד טייטלבוים פון לאנדאן האט אויפגעשטעלט.
ענציקלאפעדיע
לינקס ‫ ענציקלאָפּעדיע איז אַ פילפאכיגער איינזאַמלונג פֿון אינפארמאציע אויף אלע הינזיכטען פון װיסנשאַפֿט מיט גאנצע ארטיקלען אױף אַלע טעמעס וואס איז נאר פארהאנען.
דער טערמין
שטאמט פון א גריכיש ווארט, "ענציקלא: אינפארמאציע - פּעדיע: ארומנעמענדיג" כאטשיג די מושג פון איינזאמעלונגן פון אינפארמאציע איז שוין אלט טויזנטער יארן איז אבער דער טערמין "ענציקלאפעדיע" ערשט אריין אין קראפט און 1541.
אנטוויקלונג פון דער ענציקלאפעדיע
די ערשטע ענציקלאפעדיעס זענען נישט געווען אזוי באקוועם צו ניצן אזוי ווי די היינטיקע. יעדער ביישטייער האט אריינגעלייגט ארטיקלען אזוי ווי עס האט אים געפֿאלן. צום ביישפיל, דער חיבור פון פליני דער עלטער ווערט איינגעארדנט לויט אלגעמיינע טעמעס וואס קומען אין א געוויסן לאגישן סדר, נישט אלפאבעטיש אזוי ווי מ׳איז געוואוינט היינט.
די גרעסטע ענציקלאפעדיע וואס מ׳האט אמאל פֿארפֿאסט איז די ענציקלאפעדיע וואס מ׳האט רעדאגירט לויטן באפעל פונעם כינעזישן קייסער אינעם 17טן יארהונדערט, און וואס אנטהאלט 5,020 בענדער.
ענציקלאפעדיעס אויפן סטיל וואס איז היינט באקאנט האט מען אנגעהויבן פארעפנטלעכען אינעם 18טן יארהונדערט:
די היינטיקע ווערסיע פֿון אײַנזאַמלען לױטן אַלפֿאַבעטישן סדר פֿון די הױפּט־װערטער די ארטיקלען וועלכע ווידמען אלע-ערלײ צענטראַלע באַגריפֿן, דערשײַנונגען און װי אױך מענטשן, ערטער, געשעענישן אאז"וו, האָבן אין דעם 18טן יאָרהונדערט אױסגעטראַכט די פֿראַנצויזישע פֿילאָזאָפֿן, שרײַבער און װיסנשאַפֿטלער װעלכע מען רופֿט טאַקע "די ענציקלאָפּעדיסטן" מיט דידראָ אין הויפּט. די דאָזיגע סיסטעם פֿון צונױפֿזאַמלען די סאַמע בעסטע וויסנשאפטן, קענטעניסן און באגרייפונגען פֿון יעדער גענעראציע איז געװאָרן גאָר שטאַרק פֿאַרשפּרײט איבער דער ציװיליזירטער װעלט, זינט דער סאַמע ערשטער פֿראַנצויזישער ענציקלאָפּעדיע האָט דער "ענציקלאָפּעדישער" זשאַנער זעלבסט דורכגעמאַכט פֿאַרשידענע גילגולים אין די װײַטערדיקע פּעריאדן װי אױך בײַ פֿאַרשידענע פֿעלקער און קולטור־קרייזן.
ייִדיש-שפּראַכיקע ענציקלאָפּעדיע
די גרעסטע (כאטש נישט די ערשטע) גאַנצע ענציקלאָפּעדיע אויף יידיש איז די יידישע וויקיפעדיע, אַ פֿרײַע אינטערנעט ענציקלאּפּעדיע וואָס װערט רעדאַקטירט זייט 2004.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ענציקלאפעדיעס קאַטעגאָריע:ביכער
רעגירונג
רעגירונג איז די אינסטיטוציע וואס באשטימט אלע דורכפירונגען אין א מדינה. די רעגירונג איז אחראי אויף די באַוואָפנטע מאַכטן ווי דער מיליטער, פאליציי א.א.וו. (וואס הייסט "די אויספירער אויטאריטעט"), און אין געוויסע דעמאקראטישע מדינות, (ווי צ.ב. מדינת ישראל) באשטימט זי אויך די געזעצן פון דער מדינה (וואס הייסט "געזעצגעבער אויטאריטעט")
אין א פארלאמענט-רעגירונג, שטייט די רעגירונג אונטער דעם פארלאמענט, אזוי אז אויב רוב פון די מיטגלידערס אינעם פארלאמענט שטעלן זיך קעגן דער רעגירונג, פאלט באלד די רעגירונג אונטער און דער פרעזידענט קלייבט אויס איינע פון די מיטגלידערס אין דעם פארלאמענט אויפשצוטעלן א נייע רעגירונג.
די רעגירונג קאנטראלירט פארשידענע טעטיקייטן, למשל האנדל, בילדונג און מעדיצין.
*
פאנאוועזשער ישיבה
thumb|280px| די בנין הישיבה left|thumb|300px|ארון הקודש פון איין שטיק גין גאלד די פאנעוועזשער ישיבה (העברעאיש; ישיבת פּוֹנֵבֵז') אין בני ברק ווערט גערעכנט איינע פון דער חשבסטע ליטווישע ישיבות היינט צוטאגס.
הרב יוסף שלמה כהנעמאן האט געגרינדעט די ישיבה אין דער שטאט פאנעוועזש אין ליטע.
די ערשטע ראשי ישיבות זענען געווען רבי שמואל ראזאווסקי צוזאמען מיט רבי אלעזר מנחם מן שך, רבי אברהם אבא גראסבארד און הרב דוד פאווארסקי. רבי אברהם אבא גראסבארד איז געווען דער ערשטער משגיח; נאך זיין פטירה איז זיין ממלא מקום געווען רבי אליהו דעסלער.
היינט זענען די ראש ישיבות רבי גרשון עדלשטיין, רבי בערל פאווארסקי און הרב שמואל מארקאוויטש. אין דער ישיבה לערנען בערך 1700 בחורים. אחוץ דעם איז דא א כולל פון טויזנט יונגעלייט.
היסטאריע
די ישיבה איז געגרינדעט געווארן אין פאנאוועזש, ליטע.
אין יאר ה'תרפ"ה ווען הרב יוסף שלמה כהנעמאן איז געווען דארט שטאט׳ס רב, האט מען געווידמעט די נייע ישיבה געביידע וואס מ׳האט געבויט עטלעכע פיר יאר לעבן דעם אלטן בית המדרש אין "גליקל'ס קלויז". די געשעעניש האט געפייערט מיט גרויסן פראכט ווען ס׳איז געווען אנוועזנד פערזענלעכייטן פון פון די נאציאנאלע און מוניציפאלע רעגירונגען, ווי אויך רבנים פון אנדערע שטעט, און דעם מעמד איז געווען ברייט באשריבן אין די ליטווישע יידישע צייטונגען. דאס געלט פארן בוי־פראיעקט איז געקומען מערסטנס פון ווען הרב כהנעמאן איז געפארן קיין דייטשלאנד אין אויגוסט 1920 פארן צוועק פון זאמלען נדבות פאר דער ישיבה. זומער תרפ״ח האט מען פארברייטערט דעם "קאמפוס" פון דער ישיבה נאכאמאל: מיט א נדבה פון דעם פאנאוועזשער גביר יעקב דוב רובינשטיין, האט מען צוגעשטלעט די גרויסע פראכטפולע געביידע  "רובינשטיין הויז" פאר דער ישיבה קטנה און דער מכינה. אין דעם בנין האט מען אויך אויפגעשטעלט צימערן פאר אן אינטערנאט און אן עסזאל. אלס משגיח אין "רובינשטיין הויז" האט מען באשטימט הרב אברהם אבא גראסבארד, וואס איז שפעטער געווערן דער ערשטער משגיח פון דער ישיבה אין ארץ ישראל. אין ווינטער פון יאר ה'תרפ"ט (1928–1929) האבן געלערנט אין דער ישיבה גדולה הונדערט בחורים, אין דער ישיבה קטנה אין רובינשטיין הויז – 105 בחורים, און אין דער מכינה - פינף און זעכציק.left|thumb|300px|ה' אייר פלאטערט פאן העכער די בנין הישיבה
מחלוקת פאנאוועזש
ס'גייט איצט אן דארטן א מעכטיגע קריג צווישן רבי אליעזר כהנעמאן, אן אייניקל פון גרינדער בן אחר בן, מיט זיין איידעם הרב שמואל מארקאוויטש. למעשה זענען די בחורים צעטיילט האלב און האלב, אבער בעלות וואס זעט זיך אן אין סטאטוס קווא ווי אדמיניסטראציע און כבוד, איז מער פאר הרב כהנעמאן, צוליב דעם וואס אלע ליטווישע ראשי ישיבות און רבנים פון בני ברק זענען מיט אים. אבער הרב מארקאוויטש האט דעם גרעסטן ליטווישן רב, הרב יוסף שלום אלישיב אויף זיין זייט דעריבער האלט ער דאס אן. זיין טענה איז אז ער האט באקומען אויף נדן א צוזאג די ראש ישיבהשאפט, און דער זון וועט נאר בלויז זיין מנהל. און די סיבה פארוואס הרב אלישיב איז מיט אים איז צוליב א צוואה פון הרב שך אז דער בעלות פון דער ישיבה איז נישט ווי אדמורות און דאס גייט נישט בירושה דעריבער דארף דאס נישט גיין פארן זון.
באקאנטע תלמידים
*
דוד אסף
200px|קליין|דוד אסף קליין|200px|דעקל פון זיין קאנטראווערסיאלן בוך איבער שווארצע פרשיות פון חסידישע רעביס דוד אסף איז א ישראלישער שווארץ בייזער היסטאריקער און חוקר אויף די היסטאריע פון חסידים, וואס שרייבט מיט א בייסיגער שטייגער דאס נעגעטיווע זייט פון זיי, מיט זיין אייגנ'אינטערעס ציל.
דער פאטער פון אסף איז פון דער אמאליגער ברעסלעווער גרופע, און איז אויפגעוואקסן אין א צעשטערטן שטוב, וואס האט אפגעלאזט ארטאדאקסיע.
זיינע ביכער זענען: אין דעם בוך פראבירט ער צו מאכן א אנשטעל אז ער איז נישט איינזייטיג, ער איז אביעקטיוו, דעריבער פרובירט ער צוברענגען אלע צדדים און זייטן, וואס יעדער שרייבער האט געשריבן.
אויך האט ער ארויסגעגעבן א בוך הציץ ונפגע וועגן ר' בער'ניו - דער רבי פון ליעווע, דער זון פון ר' ישראל מרוזין.
בלוט
בלוט איז א פליסיקייט וואס צירקולירט אינעם גוף פונעם מענטש וואס דינט ווי די טראנספארטאציע מיטל ארום צו פירן די לעבנסוויכטיגע באשטאנדטיילן, ווי אקסיגען און גלוקאז און אזוי ווייטער, פונעם קאפ ביזן נאגל פונעם פיס, געטריי און פלינק קומט זי אן צום קלענסטן באהאלטענסטן איבר, און גיבט זיי אלע חיות מיט נשמה דורך ליווערן די אקסיגען וואס מאכט עס די קאליר רויט.
געטריבן אין די אדערן, דורך דעם געטרייען אימערמידלעכן פּאָמפּ דער הארץ, שטראמט זי אן א אויפהער נאכאנאנד ביז די הונדערט און צוואנציג יאר.
אויך טראגט זי אוועק די מיסט און אפּפאל, ווען זי ווערט בלוי, די קארבן דייאקסייד פון אלע גלידער ארויס צו די לופט.
אלע ידיעות וועגן בלוט ווערט אנגערופן העמטאלאגיע.
פונקציעס
קליין|לינקס|Hemoglobin, a globular proteingreen = haem (or heme) groupsred & blue = protein subunits
בלוט פֿירט אויס פֿיל וויכטיקע פֿונקציעס אין דעם קערפער, כולל:
ווי אזוי נעמט עס און געבט דאס?
וויאזוי עס נעמט אקסיגען, הארמאנען, און וויטאמינען פון די לונגען, נירן, לעבער, מוח, געדערעם, און די אנדערע סטאנציעס, און עס גיבט דאס ארויס דערליווערינדיג דאס צו אירע פונקטליכע אדרעסן?
צייט דורכשניט פון רייזע
די בלוט צירקולירט דעם גאנצן קערפער דורכאויס צוויי מינוט.
בלוט צעלן
עס באשטייט פון צוויי מינע צעלן רויטע און ווייסע וואס זענען בעיקר צו קעמפן אינפעקציעס און באקטעריע.
בלוט קלאטינג
שטעלט אייך פאר די הויזן איז אייך צוריסן געווארן און עס נייט זיך צוריק צו פון זיך אליינס....אדער שטעלט אייך פאר אז איר האט נישט קיין בלאד קלאטינג און מען כאפט א שניט אויף די הויט, און דאס בלוט רינט און רינט ביז ביז עס ענדיגט זיך די בלוט רח"ל.
בלוט טיפן
קליין|פארשידענע בלוט טיפן עס זענען פארהאן כאטש 38 בלוט טיפן (blood types), קאטאגאריזירט דורך פארשידענע זאכן. די וויכטיגסטע חלק צו אידענטיפיצירן זענען די באקאנטע A B AB O טיפן, ווייל אויב דאס פארטוישט זיך אין א בלוט טראנספיוזשען, קען עס זיין פאטאל.
וואס זענען די A B AB O טיפן?
די בלוט פון א מענטש באשטייט הויפטזעכטליך פון 4 חלקים. 1. פלאזמא, 2. ווייסע בלוט צעלן (וועלכע קעמפפן קעגן אינפעקציעס), 3. פלעיטלעטס (וואס פארהאטעוועט די בלוט אין פאל פון א וואונד, און פארמיידט אויסבלוטונג), 4. רויטע בלוט צעלן.
אויף די רויטע בלוט צעלן זענען דא אנטיגענס (antigens), דאס זענען פראטינס און צוקער. און זיי זענען צוטיילט אין צוויי סארטן. די A סארט, און די B סארט. דער וואס האט בלויז דער A אנטיזשען אויף זיינע רויטע בלוט צעלן, הייסט אן A טיפ. דער וואס האט א B אנטיזשען, הייסט א B טיפ. דער וואס האט ביידע, הייסט אן AB טיפ. און דער וואס קיין איינס נישט, הייסט אן O טיפ.
צו די זעלבע צייט איז אויך דא "אנטיבאדיס" אנטקעגן די "אנטיזשענס". דער וואס האט די A אנטידזשין, וועט האבן "אנטיבאדיס" קעגן די B אנטידזשין. און די זעלבע פארקערט. דער AB טיפ וועט נישט האבן קיין אנטיבאדיס קעגן קיין איינס, און דער O טיפ וועט האבן קעגן ביידע.
צו דעם קומען צו די טערמינען "פאזיטיוו", און "נעגאטיוו". און דאס ווענדט זיך אין נאך א פאקטאר וואס הייסט "רהיסאס" (Rhesus factor), אדער "Rh" אין קורצן.
"רהיסאס" איז א סארט פראטין אויף די רויטע בלוט צעלן. עס זענען פארהאן 49 סארטן פון די פראטין. איינס דערפון ווערט אנגערופן Rh D. ווען דער פראטין איז דא אויף א מענטש'ס רויטע בלוט צעלן, איז ער פאזיטיוו. און ווען נישט, איז ער נעגאטיוו.
האמיר אויב אזוי 8 בלוט טיפן. O positive ,O negative ,A positive, A negative, B positivv, B negative, AB positive, AB negative.
אט איז די פראצענטן פון די פאפולאציע פון יעדע טיפ.
O positive – 37.4% O negative – 6.6% A positive – 35.7% A negative – 6.3% B positive – 8.5% B negative – 1.5% AB positive – 3.4% AB negative – 0.6%
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:געוועב *
י"ד תמוז
די טעג ווען י"ד תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
14. tammúz
י"ג תמוז
יארצייטן
13. tammúz
דרום דיסטריקט (ישראל)
דרום דיסטריקט איז איינער פון די זעקס דיסטריקטן אין ישראל. זיין הויפטשטאט איז באר שבע.
דער דיסטריקט נעמט אריין די גאנצע נגב געגנט.
דער בן גוריון אוניווערסיטעט איז אין דעם דיסטריקט.
שטעט
קאטעגאריע:דיסטריקטן אין ישראל
בוימל
קליין|לינקס בוימל אדער אויל איז א פליסיג עסנווארג וואס ווערט ארויסגעפרעסט פון פארשידענע פרוכט, ירקות, תבואה. א.א.וו. למשל איילבירטן, קוקוריזע, ניסלעך און זונרויזן.
אזוי ווי בוימל קאכט אסאך הייסער ווי וואסער, ניצט מען דאס אסאך צו פרעגלן פיש, אייער, פלייש און אנדערע עסן. מ'ניצט בוימל אויך צו געבן א געשמאק אין סאלאטן.
באניץ
עס זענען פארהאנען נאך סארטן אויל, ווי צום ביישפיל, באלזאם וואס הייסט אין לשון הקודש שמן אפרסמון - פונעם פרוכט וואס מ'רופט היינט אפרסמון, נעמט מען ארויס א שמעקעדיגע גוטע אויל, וואס איז מער געאייגענט פאר גערוך.
אזוי זענען פארהאן נאך סארטן אויל, פאר אנדערע נוצן, ווי צום ביישפיל 'בעיבי אויל' פאר א אויסשלאג, צו מאכן איידעלער דאס הויט.
קאַטעגאָריע:עסנווארג
מגיד שיעור
א מגיד שיעור איז א תורה לערער פאר תלמידים אין א ישיבה. א מגיד שיעור גיט געווענליך א שיעור אין די פארמיטאג שעה'ן פונעם טאג. קאַטעגאָריע:ישיבות
דער אייביגער יודע
עס איז בעיקר באזירט אויף פאטא פוטעזש פון ארימע אידן אין פוילן אראפצומאלן די אידן אלס שמוציג חזירים, גנבים עקלדיג און פויל און עגאאיסטיק וואס האבן בלויז איין תאווה - געלט.
היינט איז פארבאטן צו אפשפילן דאס פילם אין דייטשלאנד.
קאטעגאריע:חורבן אייראפע קאטעגאריע:פילמען
ים המלח
די טייך איז זייער זאלציג, און פארמאגט אסאך מיניראלן, מען קען נישט דערטראנקען ווערן דארט ווייל די זאלץ האלט דעם גוף אויפן אויבערפלאך.
אין די מעדעצינישער וועלט סיי אין דיאלטערנאטיווע מעדיצין און אויך אין די גלייכע היילונג מיטלען איז אנגענומען אז זיך באדן אין די טייך היילט אסאך קרענק, דוקטוירים שיקן אהין קראנקע זיך צו היילן. א סאך פאקטורי'ס גרייטן פון דעם וואסער געוויסע פארדוקטען ווואס זיינען גוט צום גוף.
לױט דער תורה איז עס איז צושטאנד געקומען פון לוטס ווייב (ווען זי געווארן א שטיק זאלץ).
דער ים המלח איז אויך געאייגענט זיך צו באדן פאר פרומע מענטשן, עם פארמאגט א בארטן באזינדער פאר מענער און באזונדער פאר פרויען.
אסאך גרויסע גאסט-הייזער האבן אויפגעשטעלט שיינע צימערן פאר די באזוכער.
קאַטעגאָריע:אזערעס קאַטעגאָריע:קור ערטער
טענעסי
קליין|250px|טענעסי אין די פאראייניגטע שטאטן טענעסי איז איינע פון די 50 שטאַטן פון אמעריקע. זי ווערט פארעכנט אלס א דרום (סאדערן) סטעיט, ווי די איינוואוינער רעדן מיטן סאדערן אקצענט, זי ליגט אין צענטער פון דרום-מזרח אמעריקע.
עס גרעניצט זיך פון צפון די שטאט קענטאקי און א ביסל ווירדזשיניע, פון מזרח צפון קאראליינע, פון דרום דזשארדזשיע, אלאבאמא און מיסיסיפי, פון מערב ארקענסאו און מיזורי.
די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 6,910,840
די הויפט שטאט איז מעמפיס.
די באוואוינטע שטעט זענען נעשוויל און מעמפיס, וואו עס איז דא א אידישע געמיינדע, און נאקסוויל.
י"ב תמוז
יארצייטן
12. tammúz
אוזבעקיסטאן
אוזבעקיסטאַן אפיציעל די רעפובליק פון אוזבעקיסטאן (אזבעקיסטאן רעספובליקאַס) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראַל־אַזיע וואס גרענעצט קאזאכסטאן אין צפון און מערב, אפגאניסטאן און טורקמעניסטאן אין דרום, און קירגיזסטאן און טאדזשיקיסטאן אין מזרח. 27 מיליאָן פּערזאָנען ווױנען אין אוזבעקיסטאַן. זײַן פרעזידענט איז איסלאָם קאַרימאָװ. ביז 1991 איז עס געווען אינעם סאוועטן פארבאנד. זײַן הױפּטשטאָט איז טאַשקענט. די אנדערע וויכטיקע שטעט זענען סאמארקאנד און בוכארא.
מאשין
א מאַשין איז א זאך וואס מענטשן האבן פאבריצירט צו טון א געוויסע ארבעט, אדער צו מאכן גרינגער פאר מענטשן, אדער אזא ארבעט וואס א מענטש קען אליין נישט מאכן. עס זענען פאראן מאשינען וואס האבן אסאך באוועגלעכע טיילן, ווי למשל א ראווער און א זייגער. אנדערע מאשינען האבן נישט קיין באוועגלעכע טיילן, ווי למשל א קאמפיוטער און א טעלעפאן.
א מאשין ניצט אויס די געזעצן פון פיזיק (למשל, פון מעכאניק, טערמאדינאמיק אדער עלעקטראמאגנעטיזם) אויספירן ארבעט וואס פאדערט א סך קראפט במשך א לענגערע צייט. אזוי א קראן קען הייבן שווערע לאסטן וואס אפילו הונדערט מענטשן וואלטן נישט געקענט אליין.
די פשוטע מאשינען
די פאלגנדע זעקס מאשינען ווערן גערופן די "פשוטע מאשינען":
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אינזשעניריע *
אחדות (תורה בלאט)
דאס קעפל לויטעט: "לימוד דרכי חשיבה לגישה חינוכית - תורנית, בעולמו של בן ישיבה".
ווי אויך ערשיינען פון צייט צו צייט אנדערע ארטיקלען און ערציילונגען געווידמעט פאר בחורים. קאטעגאריע:תורה בלעטער קאטעגאריע:בעלזא
מיליטער
מיליטער (פון לאטיין: militaris) אדער ארמיי איז א ארגאניזאציע וואס פארבאנדט אלע קעמפערס אין א מדינה, א מיליטער איז אונטערגעבויגן צו דער רעגירונג און צו אירע געזעצן. דער צוועק פון דער מיליטער איז צו שיצן דאס לאנד.
די וואס דינען אין א מיליטער הייסן סאלדאטן, די סאלדאטן זיינען צעטיילט אין באזונדערע קארפוסן ווי פוס-מיליטער, לופט-מיליטער, ים-מיליטער, רעזערוויסטן מיליטער, פאנצער מיליטער, ארטילעריע אא"וו. אחוץ די סאלדאטן פון ניצן וואפן, זענען דא די וואס באדינען די וואפן, און די וואס פירן טאנקען און אנדערע מאשינען.
די ארמיי זענען בעיקר אויף דער יבשה, און ניצן אמאל העליקאפטערס. דאס ים מיליטער קעמפט מיט שיפן. דאס לופט מיליטער קעמפט מיט עראפלאנען.
*
מדבר יהודה
מדבר יהודה איז א מדבר וואס געפינט זיך אונטער ירושלים, אסאך בעדואינער וואוינען צווישן די בערג אין היילן און אין געצעלטן, עס איז אפען צו אסאך אראבישע שטחים, עס ווערט אסאך גענוצט דורך די וואס גייען "גשיפ ריידינג", עס איז זייער גרינג פון דארט אריינצובלאנדשען צו די אראבישע דערפער וואו בית סחור, פון וואו עס איז א נס ארויסצוקימען לעבעדיג, עס איז געאייגנט צו ניצען נאר א דרייווער וואס איז באקאנט אויף די בערג.
קאַטעגאָריע:ארץ ישראל קאַטעגאָריע:מדבריות
זידיטשוב
קליין|250px|אהלי העטרת צבי, והמהרי"א זי"ע זידיטשויב איז א שטאט אין גאליציע, הונדערט יאהר צוריק איז עס געווען א וועלטס חסידות.
אדמור"י זידיטשויב
דער ערשטער רבי איז געווען הגה"ק ר' צבי זי"ע בעהמח"ס עטרת צבי, נלב"ע י"א תמוז תקצ"א
דער הייליגער דברי חיים פון צאנז, איז געווען א תלמיד פון דעם עטרת צבי
צווייטער: דער ברודער הגה"ק ר' בעריש זי"ע (אבי המהרי"א), נלב"ע סיון תקצ"ב
דרוטער: דער ברודער הגה"ק ר' משה מסאמבור זי"ע (אבי ר' יודא צבי) בעהמח"ס תפלה למשה, נלב"ע תר"א
פערדער: הגה"ק ר' יודא צבי מראזלא זי"ע חתן העטרת צבי, נלב"ע תר"ט
דער הייליגער דברי חיים פון צאנז האט דעמאלט געזאגט: עס וועלן נאך פֿארן וועלגלעך קיין זידיטשוב, אזוי ווי עס פֿלעגן פֿארן וועגנער צום רבי'ן קיין לובלין.