cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
געאגראפיע פון כינע
לאנד און אוצרות
כינע'ס סך הכל שטח פארנעמט 3,695,500 קוואדראט מייל (9,571,300 קוואדראט קילאמעטער) אויפן כדור הארץ, אריינגערעכנט אלע אינלאנד וואסערן. כינע פארנעמט דער גרעסטער פארציע פון אזיע און כמעט גאנץ מזרח אזיע. דאס לאנד ציט זיך אויס אויף א שטרעקע פון 3,000 מייל פון מזרח צו מערב און 2,500 מייל פון דרום צו צפון. זי איז ארומגענומען מיט אסאך לענדער פון דריי זייטן און דעם פאציפישן אקעאן אויף מזרח. אויף צפון גרעניצט זי זיך מיט רוסלאנד, מאנגאליע, און צפון קארעא. אויף מערב מיט פאקיסטאן, אפגאניסטאן, טאדזשיקיסטאן, קירגיזטאן, און קאזאקהסטאן. און אויף דרום מיט אינדיע, נעפאל, בהוטאן, מיאנמאר, לאאוס, און וויעטנאם. דאס לאנד האט בערגיקע און גלייכע לאנד. די בערג געפינען זיך מער צו צפון און די גלייכע ערד מער צו מזרח וואו די צוויי אינדוסטריאלע שטעט געפינען זיך. די כינעזער צוטיילן זייער לאנד צו זיבן גרויסע נאטורליכע ראיאנען וועלכע זענען: 1) צפון-מזרח כינע, וועלד מאונטענס מיט גוטע ערד וועלכע גיבן ארויס אסאך טימבער (געהילץ), קוילן און אייזן. 2) צפון כינע, די ראיאן נעמט אריין די גאנצע צפון טייל פון כינע פון די גרעניץ מיט מאנגאליע ביז דעם יאנגעצער טייך וועלכע געפינט זיך אינמיטן לאנד. דער ראיאן נעמט אריין אסאך גרויסע שטעט ווי אויך די הויפט שטאט בעדזשינג. דער ראיאן איז געווען דער ערשטער ראיאן ווי כינעזער האבן געוואוינט נאך מיט טויזענטער יארן צוריק. עס זענען פאראן אסאך בערג אבער נישט קיין הויכע און די ערד איז נישט צו גוט. די איינציגסטע אוצרות וואס ליגן דארט זענען קוילן און אויל. ביים צפון שפיץ פון צפון כינע ראיאן ציט זיך די "כינעזער וואנט" וועלכע צייכנט אפ די ראיאנ'ס טראדיציאנאלע גרעניץ. (מער וועגן די כינעזער וואנט זע אין בייגעלייגטן קעסטל). 3) סובטראפיקל מזרח צענטראל כינע, דאס איז דער גרעסטער טייל פון כינע וועלכע נעמט אריין אסאך געדיכט באוואוינטע שטעט, אריינגערענכט די פינאנציעלע שטאט שאנכאי און האנג קאנג וועלכע ווערט אויך גערופן ספעציעלע אדמיניסטראטיווע ראיאן (עס-עי-אר). 4) טראפיקל דרום כינע, דאס איז דער קלענסטער ראיאן פון כינע וועלכע נעמט אריין עטליכע קליינע שטעט און געגענטער ארום דעם כינעזער ים און אויך עטליכע אינזלן אויפ'ן ים. דער ראיאן איז די ווארימסטע ארט אין כינע און פארמאגט זייער גוטע ערד פון וואו עס קומען ארויס אלע פרוכט און גרינצייג וואס כינע פארמאגט. 5) אינערליכע מאנגאליען גראזלאנד, דער ראיאן ציט זיך לענגאויס די גרעניץ מיט מאנגאליע און באשטייט פון פשוט'ע ערד מיט אסאך גרינע גראז אבער ווייניג געוואוקסן. נענטער צו די גרעניצן זענען פאראן אסאך שטיינערדיגע מדבריות וועלכע פארמאגן אסאך קוילן. 6) צפון-מערב כינע, נעמט אריין די העכערע מערב טייל פון כינע וועלכע איז ארומגענומען נאר מיט יבשה און גרעניצט זיך מיט צענטראל אזיע אויף מערב. 7) טיבעטן פלאטא, דער ראיאן נעמט אריין גאנץ דרום-מערב כינע מיט אלע פראווינצן נעבן טיבעט און נעפאל. דער טיבעטן פלאטא ראיאן איז דאס העכסטע ארט אויף די וועלט מיט גאר אסאך הויכע בערג, אריינגערעכנט די הימעלייעס בערג און די וועלט'ס העסטע בארג - די מאונט עווערעסט, וועלכע גרייכט א הויכקייט פון 29,035 פיס (8,850 מעטער).
טייכן און אזערעס
אלע גרויסע טייכן אין כינע פליסן פון מערב צו מזרח אריין אינעם פאציפישן אקעאן. אלע קלענערע טייכן האבן נישט קיין פארבינדונגען מיט די גרויסע טייכן אבער פארמירן צווישן זיך א נעצווערק פון אינלאנד טייכן און אזערעס איבערן גאנצן לאנד. נאר ארום צען פראצענט פון דעם וואסער סיסטעם פליסט אריין אינעם אינדיאנער אדער ארקטיק אקעאנען. די דריי גרעסטע טייכן זענען די יאנגצי, הואנג (ווערט גערופן אין דער מערב וועלט דער געלער טייך), און זי-דזשיאנג. כינע האט אין איר היסטאריע געליטן פון אסאך פארפלייצונגן און האבן אויפגעשטעלט א מעכטיגע דאמבע וועלכע צוטיילט דעם געלען טייך נעבן די שטאט לואויאנג.
דער יאנגעצער טייך איז כינע'ס גרעסטער טייך און איינע פון דער וועלט'ס גרעסטע טייכן וועלכער דעקט איבער א שטח פון 700,000 סקווער מייל (1.8 מיליאן סקווער קילאמעטער), ארום 20 פראצענט פון כינע'ס סך הכל טעריטאריע. דאס וואסער אינעם יאנגענצער טייך איז זייער פרישע וואסער וועלכע ווערט גענוצט פאר מיליאנען כינעזער צו טרינקען און אלע ערליי געברויכן. די כינעזער האלטן יעצט אינמיטן א ריזיגע דאמבע אונטערנעמונג ביי איינע פון די שמעלערע ערטער פונעם טייך, ערגעץ אין די הובי פראווינץ, וועלכע וועט זיין די וועלט'ס גרעסטע דאמבע ווען עס וועט זיין פארטיג. ווי דער פלאן איז, וועט די קאנטראווערסיאלע פראיעקט גרינדן א ריזיגע רעזערוואר פון 400 מייל לאנג (650 קילאמעטער) וועלכע וועט זיך אריינציען אין צענדליגער שטעט און דערפער און סופלייען מיט פרישע וואסער. די ארבעט וועט אבער צווינגן איבער א מיליאן כינעזער איינוואוינער זיך אריבערצוציען אין נייע הייזער ווייל די רעזערוואר וועט דורכגיין אסאך באוואוינטע יבשה. מיט דעם פראיעקט וועלן די כינעזער אויך קענען עווענטועל בויען אסאך היידרא-עלעקטריק איינריכטונגן וואו מען וועט קענען פראדוצירן גענוג עלעקטריק פאר מיליאנען הייזער און אזוי ארום רעדוצירן דאס באנוץ פון קוילן וועלכע פארלאנגט א שווערע ארבעט דאס אויסצוברענען און פארפעסטיגט די לופט.
כינע פארמאגט אסאך אינערליכע אזערעס וועלכע קומען גוט צוניץ פאר זייערע רעזערווארן ווייל די בערג וועלכע זענען פיל מיט שניי דורכאויס דער ווינטער לאזט זיך אויף אין די זומער און פליסט אריין אין די פילע לעיקס, ארויפברענגנדיג די רעזערווארן שטאפלן גאר הויך. איבער גאנץ כינע איז פאראן ארום 2,000 רעזערווארן וועלכע זענען געבויט געווארן במשך די יארן פאר וואסער און פליסונג קאנטראל.
נאטורליכע אוצרות
כינע פארמאגט א גרויסע אויסוואל פון מינעראלן אוצרות וועלכע גיט איר א גוטע באזע פון נאטורליכע אוצרות וואס פעלט אויס פאר אינדוסטריאלאזאציע און עקענאמישע דעוועלאפמענטס. ביז היינט האבן די כינעזער געהאט איבער גענוג פון אלע וויכטיגע נאטורליכע אוצרות. אבער לעצטענס האבן די כינעזער סייענטיסטן אנגעהויבן זארגן צוליב די שטארקע באפעלקערונג וואוקס און שנעל וואקסנדיגע עקענאמיע וואס פארלאנגט מער און מער פון די אוצרות. די וויסנשאפטלער זאגן אז די רעגירונג וועט גאר אין גיכן מוזן אינוועסטירן פאר גראבונגען צו טרעפן נייע אוצרות וועלכע מען גלייבט אז עס איז פאראן אסאך אין לאנד. כינע איז פיל מיט פארשידענע מינעראלן וועלכע ווערן ארויסגעגראבן אין אלע ווינקלען פון לאנד. די גרעסטע גראבעריי קומט פאר אין צפון-מזרח כינע פון וואו מען גראבט ארויס ארום 40 ביליאן מעטריק טאנען פון אייזן פער יאר, ארום 1 ביליאן מעטרישע טאנען אלומיניום, 2 ביליאן מעטריק טאנען צין. דאס איז ארום א פערטל פון דער וועלט'ס צינען אויסגראבונג, דער וועלט'ס מערסטע שפיזגלאז (אנטימאני), מאגנעט, און טונגסטן, קוועקזילבער, בליי, צינק, קופער, אוראניום, זאלץ און נאך צענדליגער מינעראלן אין קלענערע קוואנטום. עס פעלט נישט קיין ענערגיע אוצרות אין כינע. זי פארמאגט איינע פון די וועלט'ס גרעסטע אוצרות פון קוילן מיט רעזערווארן פון 115 ביליאן מעטרישע טאנען, 24 ביליאן פעסלעך פון אויל (בערך אזויפיל וויפיל די פאראייניגטע שטאטן פארמאגט), און אסאך נאטורליכע גאז. רוב פון די ענערגיע אוצרות ליגן אין צפון-מזרח כינע.
כינע איז נישט קיין באוואקסענע לאנד. אלע געוואוקסן ליגן ארום די טייכן און אזערעס אבער גייען נישט טיפער אריין אין די שטעט. וויאזוי אימער, איז אבער פאראן גענוג נאטורליכע עסן אין לאנד צוליב איר גרויסקייט (כאטש א דריטל וועלט וואוינט אין כינע איז דאס עסן גענוג פאר זיי ווייל די כינעזער זענען נישט קיין גרויסע עסערס. עס גייט דארט אויס ווייניגער עסן וואו אין אמעריקע מיט אירע קנאפע 300 מיליאן מענטשן). אויך וועלדער איז דא זייער ווייניג. נאר ארום 17 פראצענט פון איר סך הכל טעריטאריע זענען וועלדער, אין פארגלייך צו 25 פראצענט אין אמעריקע און 27 פראצענט אין קאנאדע. ביז אין די לעצטע יארן איז דאס נישט געווען קיין פראבלעם אבער זינט איר עקספארט איז געווארן גרויס האט זיך אנגעהויבן א שטארקע פארלאנג פון האלץ פאר מעבל וועלכע האט געברענגט א שטיקל מאנגל. אין די לעצטע יארן האט מען אנגעהויבן אויסהאקן נייע וועלדער פאר האלץ אבער מיט אזוי ווייניג וועלדער איז עס א גרויסער פראבלעם, ווייל וואס ווייניגער וועלדער עס איז דא אלס ערגער ווערט די ערד פאר פלאנצונגן, ווייל צופיל וואסער פון צולאזטע שניי פון די בערג זאפט זיך איין און די ערד ווערט צו פייכט ווייל עס איז נישטא קיין געוואוקסן וואס זאלן עס ארויסציען.
קלימאט
כינע האט אן ענליכע קלימאט דורכאויס דעם יאר ווי די פאראייניגטע שטאטן. איבער דער ווינטער קומען אריין די סיבירישע טרוקענע קעלטן און דרייט זיך פון צפון אראפ צו דרום און ווייטער צו מערב ווי א זייגער (אין אמעריקע קומט די קענעדישע קעלט אריין אויפן זעלבן סיסטעם). אין דער זומער בלאזט אריין א ווארימע פייכטע שטראם פונעם פאציפישן אקעאן. אין צענטראל, דרום, און אין מערב כינע איז אין א געווענליכער זומער טאג ארום 79º פארענהייט (26 צעלסיוס) און אין א געווענליכע ווינטער טאג ארום 39º פארענהייט (6 צעלסיוס). וויבאלד עס איז פאראן אסאך בערג זענען פאראן ערטער ווי עס איז אביסל קילער אין דעם זומער און זייער אנגענעם אין דער ווינטער ווייל די הויכע בערג האלטן אפ די צפון ווינטן. שטארק צו מערב זענען פאראן ערטער ווי עס איז אביסל ווארימער דורכאויס די יאר. אין צפון כינע און נאכמער ביים צפון-מזרח ווינקל איז פיל קעלטער איבער דער ווינטער אבער אין דער זומער ווארימט זיך עס אן. א געווענליכער ווינטער טאג אין בעדזשינג איז 23º פארענהייט (מינוס 5 צעלזיוס) און אין דער זומער איז ארום 79º פארענהייט. נאר בייך צפון-מזרח ווינקל איז זייער קאלט מיט ארום 4º (מינוס 20 צעלסיוס) און דער ווינטער און ארום 70º פארענהייט (21 צעלזיוס) אין דער זומער.
Volksrepubliek China
כרמלית (חיפה)
קליין|250px| קליין|300px|רוטע מאפע די כרמלית (אויסגערעדט: קאַרמעליט) איז די אונטערגרונט פֿוניקולאַר פֿון דער שטאָט חיפֿה. דער כרמלית איז אײנע פֿון די קירצסטע מעטראס אױף דער גאָרער װעלט.
דאס כרמלית איז אויפגעשטעלט געווארן אין די 1950ער יארן, און האט אנגעהויבן אויפנעמען פאסאזשירן, דעם 6טן אקטאבער 1959. די ערשטע פלענער אויפצושטעלן די אונטערגרונט באן, איז שוין פון דעם בריטישן מאנדאט, וועלכע האט פלאנירט, און באטראכט פארשלאגן פון עטליכע אינזשערנירן אין די 1930ער יארן, עס איז אבער קיינמאל נישט צושטאנד געקומען.
ווען ישראל איז געווארן זעלבסטשטענדיק, האט מען פריש אנגעפאנגען באטראכטן פלענער, און צום ענדע באשלאסן אויפצושטעלן אן אונטערגרונט באן. דער באן איז פאקטיש נישט א באן, עס ארבעט אין א געוויסע וועג ווי א ליפט, מיט צוויי מאטארן, פון ביידע עקן פון די רעלסן, וואס זיי טרייבן די וואגאנען, ווען איין וואגאן פארט ארויף, פארט אן אנדערע וואגאן אראפ און טרייבט ארויף די אנדערע באן. דער ליניע באשטייט בלויז פון אן איינצעלנע רעלס, אבער פונקט אינדערמיט ווי די צוויי וואגאנען טרעפן זיך איז דא צוויי, צו ערמעגלעכן דאס אריבערגאנג.
די ווייטקייט פון דער ערשטער סטאנציע ביזן ענדע ליניע, איז זעקס-זיבן מינוט רייזע. די באן געפונט זיך זעכצן מעטער אונטער ערד אין דורכשניט, די ברייטקיטט פון טונעל איז 3.30 מעטער, און ביי די צענטער ווי ביידע וואגאנען טרעפן זיך דאפלט 6.60. די הויכקייט פון טונעל איז 4.20.
אין סטאמבול, טערקיי. איז פארהאן א קלענערע ליניע, אבער דארט איז דא א ברייטע נעץ פון אונטערערדישע באנען, און אין חיפה איז דאס די איינציקסטע אונטערערדישע טראנספארט מיטל. די שיפקייט איז 30 פראצענט, און די אונטערשידט צווישן די העכסטע סטאנציע און די נידעריקסטע, איז 274 מעטער וואס די איינציקסטע אין די וועלט צו פארן אזא שיפקייט.
די ערשטע סטאנציע געפונט זיך אויפן כרמל בארג, וואס דארט געפונט זיך די קאנטראל סיסטעמען, די סטאנציע געפונט נאנט צו די זאא, און הייסט גן האם. די צווייטע סטאנציע בני ציון, וואס איז נעבן בני ציון שפיטאל. די דריטע סטאנציע איז אין הדר געגנט איז מצדה סטאנציע. פערטע סטאנציע איז הנביאים גאס. סולל בונה איז די פיפטע סטאנציע. און פאריז פלאזא איז די לעצטע, און נידעריקסטע סטאנציע, וואס געפונט זיך אין אונטערשטען טייל פון שטאט (עיר התחתית). נאנט צום פארט, און חיפה צענטראל באן סטאנציע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן קאטעגאריע:חיפה
אקערן
300px|קליין|א [[פארמער אקערט דאס פעלד מיט צוויי פערד און אן אקעראייזן.]] אקערן מיינט אויפגראבן די ערד און ווייך מאכן דעם באדן פון א פעלד דאס אנצוגרייטן מען זאל דארט קענען אנפלאנצן תבואה אדער אנדערע געוואוקסן.
היינטיגע צייטן נוצט מען גרויסע טראקטארן צו אקערן די פעלדער, אבער אמאל פלעגט מען נוצן אן אקעראייזן וואס איז געווארן געשלעפט פון פערד.
הלכה
אקערן איז פארבאטן אום שבת און איז איינע פון די ל"ט מלאכות. אויך טאר מען נישט אקער דעם פעלד אום שמיטה אדער אין יובל.
קאטעגאריע:ל"ט מלאכות קאטעגאריע:לאנדווירטשאפט קאטעגאריע:שמיטה
טריאנוס
קליין|250px| טריאנוס
טריאנוס (טראַיאַן) איז געווען דער דרייצנטער רוימישער קייסער.
קאַטעגאָריע:קיסרים קאַטעגאָריע:רוים
16טן יוני
דעם 16טן יוני איז דער 167סטער טאג פון יאר (168סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 198 טעג.
געשטארבן
16
פייסבוק
קליין|250px|דער לאגא פון פֿייסבוק 250px|קליין|[[מארק צוקערבערג, גרינדער פון פייסבוק]] פֿײסבוק איז א סאציאלער נעצווערק וואס באניצער קומען זיך צונויף אויף דער אינטערנעץ דארטן אין איין נעצווערק צו שמועסן און זיך באפריינדען איינער מיטן אנדערן.
די דאזיגע באנוצער טרעפן זיך דורך אייגענארטיקן געצייג וואס מאכט גרינג צו זוכן נייע און אלטע חברים לויט דער געגנט, איגענט, ארבעטס פלאץ, שולע, אמונה א.א.וו. צו זיך פארבינדן מיט אנדערע מענטשן.
מ'שיקט א חבר א ביטע אדער מעלדונג און יענער קען דאס אפזאגן אדער אנעמען און מ'ווערט חברים, מ'האט א פראפיל און מ'קען זיך נאטירן פובליק אלע משוגעתן, האביס אדער סתם פארברענגען און רעדן פון זיך אזוי אז אנדערע וואס ווילן קענען דאס מיטהאלטן און ענטפערן אדער סתם דאס זען.
מען קען קאמוניקירן פובליק אדער פריוואט.
דער גרינדער איז א אינגער הארווערד אוניווערסיטעט סטודענט מארק צוקערבערג וואס צוזאמען מיט זיינע שלאף-צימער חברים האבן דאס געפענט און א געריכטליכע קלאגע פון זיינע געוועזענע חברים פרובירן צו ווערן אנערקענט אלס שותפים אינעם אייגנטום.
זיי האבן שוין היינט צוטאגס צוויי הונדערט מיליאנען באניצער.
דער נאמען פייסבוק האבן זיי געגעבן צוליב דעם וואס דער וועבזייטל איז לכתחילה געווען בלויז פאר אוניווערסיטעט סטודענטן און ווען א סטודענט קומט ס'ערשטער מאל אין קאלעדזש גיט מען אים אזא ביכל וואס הייסט אזוי צו זיך דערקענען מיט זיינע חברים און לערערס. דער נאמען איז שוין אזוי פארבליבן אפילו דאס ניצן היינט אלע סארטן מענטשן.
דער וועב סייט האט שוין דורכגעלעבט פארשידענע קאנטראווערסיעס פון פארשידענע סארטן מענטשן וואס זענען נישט איינשטימונג מיט איר צו פריינטליכער שטימונג ווי למשל דאס איז שוין געווען בלאקירט אין סיריע און אין איראן. אויך איז דאס לויט געוויסע קלוגע לייט צו שטארק א צייט פארברענגער דורך צופיל פריינשאפט מער ווי נארמאל לויט זיי. אויך זענען געוויסע לייט אנגעווייטאגט אז דאס איז צופיל מאל א שטער פאר פריוואטקייט.
קאַטעגאָריע:אינטערנעט
ישראל טויב
שמאל|250px הרב ישראל טויב (תר"ט, ראטשוינז - י"ג כסלו תרפ"א), באקאנט ווי דער "דברי ישראל", איז געווען דער ערשטער מאדזשיצער רבי.
אפשטאם
רבי ישראל איז געבוירן געווארן אין ראטשוינז אין אנהייב יאר תר"ט צו זיין פאטער רבי שמואל אליהו טויב, זוואלינער רבי, זון פון רבי יחזקאל טויב פון קאָזמיר.
לעבנסגעשיכטע
פון קינדווייז אן האט רבי ישראל זיך אויסגעצייכענט מיט זיין מוזיקאלישער פעהיקייט. ער האט אנגעהויבן קאמפאנירן ניגונים, און אזוי ווי ער האט נישט געוואוסט וועגן שרייבן נאטן האט ער איינגעחזר׳ט די ניגונים בעל פה.
ווען ער איז געווען אלט 14 יאר האט ער געהייראט דאברא, די טאכטער פון ר׳ חיים שאול פרידמאן, חזן אין דעם בית מדרש פון רבי ישראל׳ס זיידע, דער קאזמירער רבי. 15 יאר האט ער געגעסן קעסט ביי זיין שווער, און האט געזעסן און געלערנט תורה. זיין שווער האט פרובירט מאכן אים פאר א סוחר אבער ס׳איז נישט געלונגען, זיין איידעם האט געלערנט א גאנצן טאג.
רבנות
ווען זיין פאטער איז נפטר געווארן אין תרמ"ח (1888) האט מען אים גערופן קיין זוואלין איבערנעמן זיין פאטער׳ס רבנות שטעלע. ער איז געבליבן דארט איין יאר. דערנאך האט מען אים באשטימט שטאטס רב פון איוואנגראד, וואס די חסידים האבן גערופן מאדזשיץ (היינט א באצירק פון דעמבלין). דארט האט ער אויפגעשטעלט זיין הויף וואס איז געוואקסן און איז געווארן א ציל פאר חסידים פון גאנץ רוסיש פוילן. קליין|אוהל פון רבי ישראל טויב פון מאדזשיץ ביי דער ערשטער וועלט מלחמה האבן אלע איינוואוינער פון די פעסטונג שטעט געדארפט זיך אוועקציען צו אנדערע שטעטלעך. אין מאדזשיץ איז געווען א גרויסע פעסטונג אויף די ברעגן פונעם ווייסל האט רבי ישראל געדאפט אוועקציען און האט זיך באזעצט אין ויסלה נאלץ טאוב לעקור את מקומו ועבר לראדעם. אין תרע"ג (1913) האט ער שטארק געליטן פון צוקערקרענק און ער איז געפארן אין בערלין דארט איז ער אדורכגעגאנגען א שווערע אפעראציע צו אמפוטירן א פוס צו ראטעווען זיין לעבן; ער האט געבעטן מען זאל אים אפערירן אן אנעסטעזיע און ער האט דעמאלסט מחבר געווען זיין ״אזכרה״ ניגון. אין זיינע עלטערע יארן איז ער אריבער קיין ווארשע וואו ער איז נפטר געווארן י"ג כסלו תרפ"א (1920). מען האט אים באערדיגט אין דעם גרויסן ווארשעווער בית עולם.
זיין זון הרב שאול ידידיה אלעזר טויב איז געווארן זיין ממלא מקום.
זיינע ניגונים
הרב ישראל טויב איז געווען א פרוכפערער קאמפאזיטאר. ער פלעג דאווענען פארן עמוד אין די הייליגע טעג פאר אלע תפילות, ביז זיינע לעצטע יארן. ער האט געהאט א שטארקע טענאר שטימע. א גרויסער טייל פון זיינע ניגונים זענען פארלוירן געגאנגען ביי דער חורבן אייראפע. היינט זענען באקאנט פון אים עטלעכע 100 ניגונים, א טייל פון זיי זענען געווארן וועלט׳ס ניגונים.
צוויי פון זיינע ניגונים האבן איבערגלאזט א גרויסן רושם:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
יצחק אייזיק טויב
רבי יצחק אייזיק טויב (ה'תקי"א – ז' אדר ה'תקפ"א), אויך באקאנט ווי רבי אייזיקל קאַלעווער, איז געווען דער גרינדער פונעם קאלעווער הויף.
ביאגראפיע
הרב טויב איז געבוירן געװארן אין סערענטש, אונגארן צו זיין פֿאָטער יחזקאל װאס איז געװען א סוחר. אין יאָר תק"ן איז ער געװען רב אין קאלעוו. ער האט געהאַט א גרויסע השפעה און װערט דערמאנט אין פֿארשידענע ערטער ווי אַ קדוש און א.
ער האט געזארגט פֿאַר דער אַנטװיקלונג פון דער קהילה מיט א חדר, חברה קדישא, ביקור חולים חברה און נאך.
ער האָט פירט א רביסטעווע און יידן זענען געקומען צו אים פֿון דערווייטנס. ער ווערט גערעכנט דער ערשטער רבי פֿון חסידים װאָס האט געפֿירט אַ הויף אין אונגארן.
ער איז נפטר געווארן ז' אדר תקפ"א. זיין זון רבי משה חיים האט געפירט דעם הויף נאך אים אינעם שטעטל ראזלא אין גאליציע.
אייראפעישער צענטראלבאנק
קליין|הויפטקווארטיר געביידע פונעם אייראפעישן צענטראלן  באנק דער אייראפעישער צענטראַל־באַנק איז דער הויפט באנק פונעם אייראפעישן פארבאנד. דער באנק איז הויפטקווארטירט אין פראנקפורט אם מיין. דער ציל פונעם באנק איז צו האלטן פרייזן אין אייראפע סטאביל, אז אינפלאציע זאל נישט איבערשטייגן 2%.
דער אייראפעישער צענטראלבאנק איז דער איינציקער באנק וואס מעג ארויסגעבן איירא באנקנאטן (€), וואס מען ניצט אי די 16 לענדער אין דער אייראזאנע.
קאַטעגאָריע:אייראפעישער פארבאנד קאַטעגאָריע:צענטראלבענק
אנטיגנוס איש סוכו
זיין צייט
אנטיגנוס איש סוכו איז געווען פון צווייטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, ער האט איבער געגעבן פאר די ערשטע זוגות, יוסי בן יועזר און יוסי בן יוחנן.
איבער אים
צוויי תלמידים פון אנטיגנוס איש סוכו - צדוק און בייתוס - זענען קאליע געווארן, און האבן געגרידנעט זייערע באוועגונגן, צדוקים און בייתוסים.
זעט אויך
רשימה:תנאים
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים
סטרוד באן סטאנציע
סטרוד באן סטאנציע  באדינט דאס שטעטל סטרוד אין מעדוויי, ענגלאנד. די סטאנציע איז אויף דער נארד קענט ליניע און איז אויך א סויף־סטאנציע אויף דער מעדוויי טאל ליניע.
די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק.
היסטאריע
סטרוד סטאנציע האט זיך געענפנט דעם 18טן יוני 1856.
דעצעמבער 2009 האט מען איינגעפירט הויך־גיך באדינונגען (HS1) קיין לאנדאן סט פאנקראס מיט גרויס דערפאלג.
די פעראנען זענען געווארן פארלענגערט צוצופאסן באנען מיט 12 וואגאנען.
סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
אונגארישער פאס
מאכן א פאס אין אונגארן דויערט בערך 20 טעג, אויב וויל מען עס שנעלער קען מען עס באקומען אין 7 טאג, אדער און 3 טאג, אדער אין 24 שעה פאר א עקסטערע אפצאל. סאיז אויך דא א מעגליכקייט עס צו מאכן אויפן פלאץ אויב באשטעלט מען א אפוינטמענט אןליין פריער.
פּרייַז 14000 הו"ף (10 יאר) / 7500 הו"ף (5 יאר) / 2500 הו"ף (1 יאָר) / 2500 הו"ף (5 יאר, 12-18 יאר אַלט) / 2500 הו"ף (5 יאר, 6-12 יאר אַלט) / 2500 הו"ף (3 יאר, אונטער 6 יאר אַלט). דאס איז פארן פאס אליינס, עס צו מאכן שנעלער ווי די אפיציעלע צייט, דארף מען צוצאלן עקסטערע 19000 הו"ף 7 טאָג, אדער 29,000 הו"ף 3 טאָג, אדער 39,000 הו"ף פאר 1 טאָג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אונגארן קאַטעגאָריע:פאסן
אַלפרעדא ניגרא
אַלפֿרעדאָ ניגראָ (געבוירן פּאָמפּעאָ ניגראָ אין מאַנדוריע, איטאליע, 29סטן סעפטעמבער 1975) איז אַן איטאַליענישער אָפּערע זינגער. ער איז געהייראט צו דער ליטוויניא סאָפּראַנאָ וויאָלעטאַ אורמאַנאַ. זיי וואוינען אין גערמערינג, בייערן, דייטשלאנד.
קאַטעגאָריע:איטאליענער קאַטעגאָריע:אפערע קאַטעגאָריע:זינגערס
בינג קראזבי
הערי ליליס "בינג" קראזבי (3טן מיי 1903, טאַקאָמאַ, פאַרייניקטע שטאַטן -– 14טן אקטאבער 1977, אלקאבענדאס, שפּאַניע ), איז געווען אַן אמעריקאנער זינגער און אַקטיאָר מיט אַ קאַריערע אין אַ האַלב יאָרהונדערט. דער ערשטער מולטימעדיע שטערן, איז בינג קראָסבי געווען דער בעסטער-סעלינג און מערסט מצליח מוזיקאַליש אַקט פון די 20 ין Crosby איז געווען אַ פירער אין רעקאָרד פארקויפונג, ראַדיאָ רייטינגז און גראָב פֿילם פאַרדינסט - איינער פון די מערסט וויכטיק און ינפלוענטשאַל אותיות פון די 20 יאָרהונדערט ווערלדווייד. ער איז געווען איינער פון די ערשטע מולטימעדיאַ קינסטלער. צווישן 1934 און 1954, Crosby האט אַן אַנביטאַבאַל בעסצעלער מיט זיין אַלבומס, גרויס רייטינגז אויף ראַדיאָ סטיישאַנז און וועלט-באַרימט פילמס. ער איז אָפט גערעכנט ווי איינער פון די מערסט פאָלקס מוזיקאַליש אַקטערז אין געשיכטע און איז הייַנט די מער עלעקטראָניש רעקאָרדירט ​​מענטשלעך קול. די קינסטלעך פּרעסטיזש פון Crosby איז וניווערסאַל, עס איז פון גרויס וויכטיקייט צו דערמאָנען אַז ער איז געווען איינער פון די ביגאַסט ינספּיריישאַנז פֿאַר אנדערע גרויס זכר פּערפאָרמערז וואָס האָבן געשטיצט אים, אַזאַ ווי Frank Sinatra, Perry Como, Dean Martin, John Lennon, עלוויס פּרעסלי, מיכאל בובל é צו נאָמען אַ ביסל.
Bing Crosby האט פארקויפט מער ווי 1 ביליאָן רעקאָרדס ווערלדווייד ביז דאַטע 3 4 מיסטאָמע די ביגאַסט רעקאָרד טרעגער אין געשיכטע, ווי אויך דער בעסטער-סעלינג ליד אין דער וועלט מיט די נאָמען "ווייסע ניטל, מיט מער ווי 50,000,000 קאָפּיעס ווערלדווייד פארקויפט
Crosby איז געווען אַזוי באַרימט און פאָלקס אין דער מיטן 20 יאָרהונדערט אין דער וועלט, אַז אַ יבערבליק וואָס איז געווען געפירט צוריק אין דעם טאָג, גילוי אַז Crosby איז געווען מער באַרימט און רעספּעקטעד ווי פּאָפּע פּיוס קסיי אין דער צייט.
זיין שאַרף הצלחה בלייבט ימפּרעסיוו: 396 יחיד קאַרדס, אַרייַנגערעכנט 41 נומ 1 היץ. אויב איר רעכענען די פילע מאָל "ווייסע ניטל" איז געווען סקאָרד, דאָס וואָלט ברענגען די נומער אַרויף צו 43, מער ווי די בעאַטלעס און עלוויס פּרעסלי קאַמביינד.
Crosby האט יעדער יאָר באַזונדער טשאַרדזשאַז צווישן 1931 און 1954, און אין 1939 אַליין האט ער 24 באַזונדער פאָלקס סינגגאַלז.
בינג קראָסבי האָט רעקאָרדירט ​​איבער 2,000 געשעפט רעקאָרדינגס און בעערעך 4000 ראַדיאָ שאָוז, פּלוס אַ ברייט רשימה פון אַפּיראַנסאַז אויף פילם און טעלעוויזיע, ער איז די מערסט רעקאָרדעד קינסטלער אין געשיכטע.
בינג קראָסבי האט סקאָרד 41 נומ '1 רעקאָרדס אויף די טשאַרץ (43 אַרייַנגערעכנט די רגע און דריט כעדינגז פֿאַר "ווייסע ניטל"), מער ווי די בעאַטלעס מיט (24) און עלוויס פּרעסלי מיט (18) רעקאָרדס.
זיין רעקאָרדינגס ריטשט די טשאַרץ 396 מאל, מער ווי פראַנק סינאַטראַ (209) און עלוויס פּרעסלי (149) קאַמביינד.
פילמאָגראַפי
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער קאַטעגאָריע:אקטיארן
בארדערליין
באָרדערליין גרעניץ ליניע פּערזענלעכקייט דיסאָרדער (BPD) איז אַ גייַסטיק דיסאָרדער וואָס,לויט DSM-5 (פיפטע מהדורה פון די אמעריקאנער פּסיכיאטישן וועג צו דיאַגנאָזירן), געהערט צו קנויל 2 פון פערזענלעכקייט-שטערונגען.
דער נאמען גרעניץ ליניע פּערזענלעכקייט דיסאָרדער געבט נישט צו פארשטיין קיינע פרטים איבער איהר
גרעניץ ליניע פּערזענלעכקייט דיסאָרדער איז א געפיהלישע (מאָושנאַלי) אומסטאבילע און אַ גייַסטיליכע דיסאָרדער
דיאַגנאָז לויט DSM-5 [2]
די דיאַגנאָז פון דעם דיסאָרדער איז געגעבן דורך אַ פסיכיאטער. באָרדערליין פּערסאָנאַליטי דיסאָרדער איז ווייזט זיך דורך אומסטאבילע באַציונגען צווישן מענטשן, זיך-זעלבס-שאַצן און שטימונג
א שוועריקייט באשטייט כסדר צופֿאַרשטיין די פּערזענלעכקייט.
די דיאַגנאָז איז געמאכט ווען עס זענען לפּחות פינף פון די פאלגנדע כאראַקטערס:
ס איז נישט באקאנט וואס ברענגט מענטשן צו א באָרדערליין פּערזענלעכקייט דיסאָרדער
פילע מענטשן מאכן דעם טעות און באטיטלען יעדן שווערן מענטש מיט נייגונגען צו קאנטראלירען אלס באָרדערליין
דרויסנדיקע לינקען
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
1975
1975 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן מיטוואך.
עספעראנטא וועלט קאנגערס
די עספעראנטא וועלט קאנגערס (עספעראנטא: Universala Kongreso de Esperanto) איז די עלצטע אינטערנאצינאלע עספעראנטא פארזאמלונג וועלכע איז אפגעהאלטן געווארן כמעט אהן איבעררייס זינט 1905, מיט אן אויסנאם ביי די צוויי וועלט מלחמות.
זי קומט געווענליך פאָר אום זומער, ענדע יולי אדער אנהייב אויגוסט, פאר ארום אכט טעג מיט א דורכשניטליכער באטייליגונג פון ארום צוויי טויזנט מענטשן.
זי ווערט אפגעהאלטן אין פארשידענע לענדער, בעיקר דורכאויס אייראפע, יעדעס יאהר אין אן אנדער לאנד.
אין די פאראייניגטע שטאטן איז עס בלויז פארגעקומען דריי מאל, צוויי דערפון בעפאר דער ערשטער וועלט מלחמה.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:עספעראנטא
ערלוי
ערלוי איז א שטאט אין העוועש מעדזשע, צפון אונגארן, 37  ק"מ דרום־מערב פון מישקאלץ.
די משפחה פון רבי עקיבא אייגער האבן געוואוינט אין ערלוי. אין 1890 האבן געוואוינט 2,396 יידן אין ערלוי. עס האבן געוואוינט ארום 175 ארטאדאקסישע פאמיליעס בשעת דער נאצי שלאנג איז דארטן אריינגעקומען.
דער לעצטער רב איז געוועזן הרב ר' שמעון סופר הי"ד, א זון פונעם כתב סופר וואס איז געווען א זון פונעם חתם סופר. דער זון פון הרב שמעון, הרב משה, איז געווען א דיין אין ערלוי.
47.9°N, 20.38333°W
וועבלינק
קאטעגאריע:שטעט אין אונגארן קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
מים חיים
קליין|מרכז| הרב חיים חזקיה די סילווה בעל הפרי חדש ומים חיים (גאמעל) מים חיים איז א ספר אויף לשון קודש פארפאסט דורך רבי חזקיה די סילווע באוואוסט נאך זיין ספר פרי חדש אויפן שלחן ערוך.
דער ספר איז א פירוש אויף תלמוד בבלי און זיינע מפרשים ווי, רש"י, תוספות, רא"ש, רי"ף, תוספות יום טוב, די הלכות פונעם רמב"ם א.א.וו.
עס איז געדרוקט געווארן דורך זיין זוהן דוד אין אמסטערדאם אין יאהר ה'ת"צ. טייל פון די חידושים זענען אריינגעדרוקט געווארן אין די ווילנעער ש"ס'ן. ער האט אויך בייגעלייגט עטליכע שאלות און תשובות אין אלע מקצועות אין הלכה.
וועב לינקען
קאטעגאריע:ספרי קודש קאטעגאריע:מפרשי הש"ס קאטעגאריע:הלכה ספרים
סעבאסטיאן פעטל
250px|thumb סעבאַסטיאַן פֿעטל (געבוירן אין העפּנהיים, דייַטשלאַנד, 3טן יולי 1987) איז געווען אַ געיעג שאָפער פאָרמולאַ מען פון דייַטשלאַנד. דערווייַל, ער יאגט פֿאַר דער מאַנשאַפֿט רעד בול ראַסינג, אנשטאט דוד קאָלטהאַרד און געווארן אַ גרופע חבר פון מארק וועבער. ער איז אַ וועלט מייַסטער פ1 2010 סעזאָן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געיעג
גראפאלאגיע
גראַפֿאַלאָגיע איז דער פאך פון דערגיין און אנטפּלעקן די אייגנשאַפֿטן פון א ספּעציפֿישן פּערזאָן און דערקענען זיין כאַראַקטער, דורכן אַנאַליזירן יענעמס האנט-שריפֿט.
עס איז פארהאן סקעפטיזם איבער די ריכטיגקייט פן די חכמה און צי עס איז דא ווארהייט דערין. דאך אבער ווערט זי ברייט באנוצט דורך מחנכים, ארבעטס-געבער, שדכנים, פסיכאלאגישע דאקטוירים, און דאס גלייכן.
גראפאלאגיע איז נישט קיין פאך וואס איז געבויט אויף קלארע פאקטן. נאר די עיקר חכמה איז, גרונטליך צו באטראכטן דעם האנט-שריפט, באמערקן אלע איינצלהייטן דערין און צוזאמשטעלן אלע אינפארמאציע, און נאכדעם שטעלן מסקנות באזירט אויף אלע באווייזן צוזאמען. דערפאר, איז אויסער וואס א גראפאלאג דארף קענען אלע גראפאלאגישע באהויפטונגען אויפן שריפט און וויסן וואס איז דער באדייט פון יעדן צייכן, דארף ער קענען האבן א טיפערן און גרונטליכן בליק, צו קענען ארויסציען דעם אינערליכן אייגנארטיקייט פון אלע באווייזן פונעם שריפט און אזוי צוזאמשטעלן דאס גאנצע בילד.
וועב-לינקען
קאַטעגאָריע:וויסנשאפט קאַטעגאָריע:פאכן קאַטעגאָריע:שריפט קאַטעגאָריע:שרייבן
אוניווערסיטעט פון אקספארד
דער אוניווערסיטעט פון אקספארד (באוואוסט מיטן נאמען אקספארד אוניווערסיטעט), פלאצירט אין דער ענגלישער שטאט אקספארד, איז דער עלטסטער איבערגעבליבענער אוניווערסיטעט אין דער ענגליש רעדנדיקער וועלט, געגרינדעט אין דעם 11טן יארהונדערט.
די הויפט ביבליאטעק פונעם אוניווערסיטעט איז די באדליען ביבליאטעק, געגרינדעט דורך סיר טאמאס באדלי אין 1598.
באקאנטע תלמידים
קליין|אָקספֿאָרד קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן קאַטעגאָריע:ענגלאנד
גרויסלאנדאן
גרויסלאנדאן איז אן אדמיניסטראטיווער שטח און א צערעמאניע־גראפנשאפט פון ענגלאנד. עס איז געגרינדעט געווארן דעם 1טן אפריל 1965, אייננעמען די 32 לאנדאנער באראס און די סיטי פון לאנדאן. די לאקעאלע רעגירונג פון לאנדאן איז דער גרויסלאנדאנער אויטאריטעט וואס באשטייט פונעם בירגערמייסטער פון לאנדאן און דער לאנדאנער אסיפה, הויפטקווארטירט אין דעם לאנדאנער ראטהויז.
גרויסלאנדאן באדעקט א שטח פון 1,572 ק"מ2, מיט א באפעלקערונג פון 8,174,000 ביים 2011 צענזוס.
גרויסלאנדאן ווערט צעטיילט אין 33 לאקאלע אויטאריטעטן, וואס זענען די 32 לאנדאנער בארא ראטן און די סיטי פון לאנדאן קארפאראציע. אויף זיי איז דא דאס אחריות פאר לאקאלע דינסטן וואס זענען אונטער דער אויפזיכט פון דער GLA, למשל לאקאלע פלאנירונג, שולעס, סאציאלע דינסטן, לאקאלע גאסן און מיסט אויפזאמלען. די לאנדאנער באראס האבן יעדע איינע א ראט וואס ווערט דערוויילט יעדע פיר יאר דורך די איינוואוינער דארטן.
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
מרדכי אליהו
קליין|250px|הרבֿ מרדכי אליהו הרבֿ מרדכי צמח אליהו הראשון לציון (כ"א אדר א' ה'תרפ"ט - כ"ה סיון ה'תש"ע) איז געווען אַ רב און א פוסק, פון אַ רבנישער משפּחה פון באַגדאַד. ער האט געדינט ווי דער ספרדישער הויפט רב פון ארץ ישראל אין די יארן תשמ"ג - תשנ"ג (1983-1993).
ביאגראפיע
מרדכי אליהו איז געבוירן אין דער אלטשטאט פון ירושלים צו זיין פאטער הרבֿ סאַלמאַן אליהו און זיין מוטער מזל. זיין פאטער איז געקומען פון באַגדאַד, לויטן באפעל פונעם בן איש חי. ער איז פאריתומט פון זיין פאטער אין דער עלטער פון 11. זיין מוטער איז געווען די שוועסטער פון רבי יהודה צדקה, און אן אייניקל פונעם "בן איש חי"ס שוועסטער. זיין חינוך האט ער באקומען פון עטלעכע פלעצער, אַרייַנגערעכנט די פורת יוסף ישיבה ביי רבי עזרא עטייה.
ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה איז ער געווען אין א גרופע פון יונגע מענטשן וואס האבן געארבעט צו פאַרטיידיקן קרעפטן דאס ייִדישע פערטל אין אלטשאט.
אפריל 1950 איז געווען צווישן די גרינדערס פון בונד פון געלערנטע פאנאטיקערס (ברית הקנאים), קעגנשטעללנדיק די געזעצן, געצילט צו אינפארסירן די אידישע רעליגיע אין ישראל און די פאַרלייגן פון דער שטאט זענען געגאנגען. אליהו, מיטן צונאמען "יאַיר", פרובירן שאפן מיטגלידער פארן גרופע, פארשאפן געלטער טעטיקייט, דערגיין ערטער ווי צו באַהאַלטן וואפן און איבערגעשמועסט פֿאַר הסכמה פון זייַן אָפּעראציעס. געווארן ארעסטירט מאי 1951 מיט 40 מיטגלידער פון די אָרגאַניזאַציע. אליהו האט געווינען די פּראָצעס ווי 3 באשולדיקונגען זענען אראפ, אַרייַנגערעכנט האלטן אין באזיץ פון חשיש, און דערקלערט שולדיק אין פיר און צוואנציק פונקטן, אַרייַנגערעכנט מאכן שאדן צו די קראָם, אנגעזאגט די צעשטערונג פון מיליטערישע וועטעראַנען אין די ביכער, האלטן אַ געפערלעך וואפן, געשעדיקט אויטאס וואס זענען געפארן אויף שבת און שיקט אַ בריוו צו רייזענדע אין טאַקסיס סאַבאָטאַזש סכנת שבת. ער איז געווארן פאראורטיילט צו צען חדשים אין טורמע [2]. אין זייַן פּראָצעס האט ער געזאגט:
איך פּיל אַז די יידן האָבן א באהאלטענע געפיל פון דערנידערטקייט וואָס מאכט זיי דער ביטול פון אנדערע, וואָס אויך משפּיע די אָנפֿירונג. מיינע פריינט האבן זיך געטראפן אום חודש ניסן אין "אַ באָרדינג שול ישיבה פּורת יוסף אין ירושלים, באַשלאָסן אויף די פאַרלייגן פון אַן אָרגאַניזאַציע וואס ברענגט אויף אידישע שטאָלץ. ... אויך גלויב איך אַז דורך די אונטער ערד לעבן פון תורה, וואס אלץ מיר קענען אויפטאָן פאר די מדינה." [3] די רב, האט צוזאמען מיט זייַן ברודער געטוישט דעם נאמען, סעלעקטירן דעם נאָמען פון מרדכי "בן אליהו", ער איז זייער נאנט געווען מיט רבי יצחק ניסים, ווי אויך האט ער זיך געדרייט ביי די חזון איש. ער איז געווען זייער נאָענט אנגענומענע מקובלים פון ישראל הרבֿ ישראל אבוחאציראַ (באַבאַ סאַלי), און הרב מרדכי שרעבי. הרבֿ אליהו איז געפֿאָרן קיין אויסלאנד עטלעכע מאָל זיך צו טרעפן מיט חב"ד רבי, רבי מנחם מענדל שניאורסאהן. און נאכדעם האט ער אנגעהאלטן אַ וואַרעמע שייכות מיט חב"ד חסידות.
רבי יצחק ניסים האט געבעטן הרב אליהו זאל אריינקוקן אריבערצוברענגן די ביינער פון חיד"א, וואס איז געלעגן באגראבן אין ליווארנע, איטאליע. דאנערשטאג 17טן מאי 1960 תש"כ זענען די ביינער באגראבן געווארן אויף הר המנוחות אין ירושלים.
רבנות
נאכן רעזיגנירונג פון די הויפּט רבנות, איז דער רב באַוווסט געווארן ווי דער גייַסטיקער פירער פון די נאציאנאלע רעליגיעזע געמיינדע אינאיינעם מיט רבי אברהם אלקנה שפּיראַ. הרבֿ אליהו האט א גרויסע צאל פון אנהענגערס וואס קומען צו אים. אן אנדער טייל פון די נאציאנאלע רעליגיעזע געמיינדעס האבן קריטיק וועגן דער רבי מרדכיס וועג, און טוט נישט אָננעמען זייַן אָנפֿירונג. די דאזיקע קרייזן, איז געהאלטן דורך אַ הינטער - ארטאדאקס און ציוניסטיש אידעאלאגיע. הרבֿ אליהו איז געהאלטן אלס ברייט באקאנט צו טאָן ניסים. ער געט אַן אלע וואס ווענדן זיך צו אים ברכות און עצה אַפּליקאַנטן. איין זון, רבי שמואל אליהו, דינט אלס הויפט רב פון צפת, דער אַנדערער זון, רבי יוסף אליהו, איז דער ראש הכולל פון די מוסד "דרכי הוראה לרבנים" אין ירושלים.
א גרויסע השפּעה פון רבי אליהו איז געשטיגן אין די פריע איין און צוואנציקסטן יאָרהונדערט פֿאַר די פאַרלייגן פון מערערע פון פרומע גרופעס איבער ישראל, אַנטוויקלונג שטעט און שטעט אין דער צענטער. הרב אליהו שטייט אלס דער אנפירער פון "קרן מורשת", אַ נעץ פון תורה גרעסטער ארגאניזאציע אין איר צייַט, אָבער פארשלאסן אין 2005. אינערהאלב די נעץ גרופע "קרן מורשת, שטייען צוגעשטעלט אויף צו לערנען בתי מדרשים און זאלן וואס זענען געבויט (אַרייַנגערעכנט" הויך-קאָנפֿערענצן אָדער באגעגענישען אָרדענונג), און פארנעמט זיך אין אַקטיוויטעטן פארן פובליקום. דאס גרינדן די תורה ארגאניזאציע איז אונטער די קלינגוואָרט "צו באַזעצן אין די הערצער" איז געווארן אַן איינפלוסרייכע באַוועגונג פון פרומע ציוניסםן. דער רב געט ארויס אַ קליין אַרטיקל אין א וואכנשריפט בולעטין, חלק פון באַוועגונג מעייני הישועה ", אַז מעשים צו ווייַזן צוריק פאר בלאנדזשענדע יידן.
הרבֿ אליהו פירט אויך די כולל "דרכי הוראה לרבנים" אין ירושלים. דאס רעכנט אריין אין זיך אַ בית מדרש פאר יונגעלייט צו ווערן רבנים און דיינים, פאָרשטעלן אַ ישיבה אין ישראל און וועלטליכע קהילות. עס איז דא פון דאָרט מער ווי 60 פארשטייער אין פאַרשידענע לענדער איבער דער גארער וועלט פון מענטשן וואס אין זייער יוגנט האבן זיי דארט געלערנט.
דער רב פלעגט געבן א וועכנטליכע אידישע הלכות שיעור יעדן מאנטיק אָוונט אין זייַן שול אין קרית משה אין ירושלים. די לעקציעס ווערן איבערגעגעבן דורך סאַטעליט צו טויזנטער פון זיינע מענטשן וואס קענען עס זען ישראל און אין אויסלאנד. דערנאך ווערן די לעקציעס פארשריבן אין תורה בלעטער, און פארשפרייט אין פילע בתי מדרשים און צעשיקט טויזנטער פון עקזעמפלארן דורך דער וואָך אין א צייטונג גערופן "קול צופיך". איינער פון זיינע שמועסן וואָס איז ערשינען אין דעם בולעטין, האט רבי אליהו געזאגט אז יורם שקאָלניק, וואס איז געטראפן געווארן שולדיק אויף אומברענגען אַ טעראָריסט וואס האט כמעט געהרגט א מענטש, אבער מען האט אים געכאפט, און אים געבינדן אין קייטן, און דערנאך האט די שקאלניק אים געשאסן. "ער זיצט אין טורמע עטלעכע יאר, זייַענדיק אומשלדיק" [7].
הרבֿ אליהו איז איינער פון די גרעסטע פארלאנגער פון די באלדיקע באפרייאונג פון די ישראל שפּיאָן יונתן פּאלארד, און אין דעם קאמף פֿאַר פארלייגן פאר אמעריקאנער פרעזידענטן זיין באגנאדיקונג, און האט אַפֿילו אים באַזוכט אין תפיסה אין די פאַרייניקטע שטאַטן עטלעכע מאָל.
אום שביעי של פסח תשס"ח (דעם 25סטן אפריל 2008), איז הרב אליהו האספיטאליזירט געווארן אין שערי צדק מעדיצין־צענטער אין ירושלים, נאָך אַ האַרץ אטאקע און ער איז אריבערגעגאנגען א בייפּאַס. נאך עטלעכע טעג האט ער אויך געליטן פון אַ פראפלעקסיעּ. אויף 27 אקטאבער 2008, נאָך דער (קאַטהעטעריזאַטיאָן?) (צינתור?)פּראָצעדור וואס איז דורכגעפאלן, דערפאר איז די רב אויך אריבער אן אפעראציע צו עפענען דאס האַרץ, ער איז דעפינירט געווארן אין אַ קריטישן צושטאַנד. צו דעם סוף פון 2008 איז ער ארויסגעלאזט געווארן פריי צו זייַן היים און אומגעקערט ביסלעכווייַז פּאַמעלעך צו זיין רוטין אין טאג טעגלעכן לעבן.
כ"ה סיון תש"ע, נאך א מחלה פון צוויי יאר, איז ער נפטר געווארן אין שערי צדק שפיטאל, ירושלים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
וואלערי סלוצקי
וואַלערי סלוצקי (רוסיש: Валерий Слуцкий; געב. אין 1954) איז אַ ישראלדיקער רוסיש-שפּראַכיקער דיכטער און איבערזעצער.
נשר
נֶשֶר איז א שטאט אין צפון ישראל, און געהערט אן צום חיפה דיסטריקט. נשר געפונט זיך 6 קילאמעטער דרום פון חיפה, אויפן הויפט שאסיי וואס פירט קיין יקנעם און נצרת. געגרינדעט אין יאר 1924 דורך ארבעטער פון דער נשר צעמענט פאבריק, זיך איינצושפארן דאס פארן טעגליך פון און צו דער ארבעט, ווי אויך דאס אריבערפארן עטליכע אראבישע פיינטליכע דערפער אויפן וועג.
וואלערי סלוצקי
לעבנסגעשיכטע
וואַלערי סלוצקי איז געבוירן געוואָרן אין אין 1954 אין דינאַבורג, לעטלאַנד, אויסגעוואַקסן אין לענינגראַד (איצט - פּעטערבורג). ער האָט פאַרענדיקט דעם לענינגראַדער פּעדאַגאָגישן מלוכה-אוניווערסיטעט אויף הערצענס נאָמען לויטן פאַך "דעפעקטאָלאָגיע, רוסישע שפּראַך און ליטעראַטור. אין 1985 האָט וואַלערי סלוצקי דעביוטירט מיט זײַנע לידער אין דער קאָלעקטיווער זאַמלונג «Круг» ("קרײַז"), וואָס איז דערשינען אין לענינגראַד. אין סוף 1980ער יאָרן אָנטיילגענומען אַלס ליטעראַטור-קריטיקער אינעם מאָסקווער זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד". אין 1988 – 1990 איז ער געווען דער פאַרוואַלטער פון פּאָעזיע-אָפטייל פונעם זשורנאַל BEK ("וועק" – ראשי-תיבות פון רוסישע ווערטער "מבשר פון דער ייִדישער קולטור"), וועלכער איז דערשינען אין ריגע. אין 1990 איז וואלערי סלוצקי עולה געווען קיין ישראל. חוץ זײַנע אָריגינעלע לידער אויף רוסיש, האָט וואַלערי סלוצקי פאַרעפנטלעכט אין זײַן איבערזעצונג אויף רוסיש לידער פון דוד האָפשטיין, אורי צבי גרינבערג, אָשר שוואַרצמאַן, פּרץ מאַרקיש, שמואל האַלקין, חיים לענסקי, אברהם גאָלדפאַדען און וועלוול טשערנין, ווי אויך אַרטיקלען וועגן פּאָעטיק אויף רוסיש און ייִדיש (אין "סאָוועטיש היימלאַנד" און "ירושלימער אַלמאַנאַך".
נשר
אין די יארן צווישן זיין גרינדונג ביז דער מלחמת השחרור, האבן די איינוווינער אסאך געליטן פון איבערפעלער פון אראבער, אין די תרפ"ט ראיאטן, און שפעטער אין די תרצ"ו - תרצ"ט אויפשטאנד איז דאס דארף עטליכע מאל געווארן איבערגעפאלן, און האבן אריינגערעכנט מענטשן וואס זענען אומגעקומען.
וואלערי סלוצקי
לעבנסגעשיכטע
וואַלערי סלוצקי וווינט אינעם יישוב קדומים, שומרון.
קרית בעלזא
די געשיכטע און דער געבוי פון דער קריה
די גרונד שטיין פאר קרית בעלזא איז אראפגעלייגט געווארן אין יאר ה'תשל"ז. אין יאר ה'תש"ס איז ענדליך געעפענט געווארן דער הערליכער און זעלטענער אין זיין שיינקייט גרויסער צענטראלער בעלזער בית מדרש. דער בית מדרש שטייט הויך אויפן בארג און דערהויבט זיך צו אזא פרעכטיגע הייך, אז מען קען דאס זעהן און באמערקן אפילו פון דערווייטערטע געגנטער אין ירושלים. די קריה ווערט אנגעפירט דורך "ועד קרית בעלזא" וואס האלט פאר זיך א רעכט צו באשטימען וועמען אנצונעמען צו וואוינען דארט און וועמען נישט. איינע פון די הויפטזעכלעכע תקנות וואס זענען באשטימט געווארן איז נישט צו פארדינגען דירות פאר ישיבה בחורים. דערצו דער ועד האט אויכעט די פאראנטווארטליכקייט זיך צו פארנעמען מיט די פרייזן פון די דירות, און זיכער מאכן אז די פרייזן זאלן נישט זיין צו הויך כדי משפחות וואס געהערן צו בעלזא און האבן נישט קיין סאך געלט, זאלן אויכעט האבן דער מעגליכקייט צו וואוינען דארט רואיגערהייט און אהן קיין שום דאגות.
וואלערי סלוצקי
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:איבערזעצער קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קרית בעלזא
די געשיכטע און דער געבוי פון דער קריה
קליין|לינקס|אנזיכט פונעם גרויסן בעלזער בית המדרש אין קרית בעלזא, ירושלים
לאה אסתר האגער
רביצן לאה אסתר האגער (ט' שבט ה'תרפ"א - כ"ט שבט ה'תשנ"ג) איז געווען די ערשטע ווייב פון הרה"ק רבי משה יהושע האגער זצ"ל, דער פריערדיגער וויזשניצער רבי פון בני ברק.
געשיכטע
די רעביצין איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תרפ"א אין אונגארן צו איר פאטער הרה"ק רבי חיים מנחם מענדל פאנעט פון דעעש און צו איר מוטער מרת סאשא, א טאכטער פון רבי יעקב שמשון הלוי קאנער פון טשכויוו וואס איז געווען אן איידעם ביי רבי משה האלבערשטאם פון שינאווא, א זון פון הרה"ק דער דברי יחזקאל און אן אייניקל פון הרה"ק דער דברי חיים פון צאנז. "לאה" האט זי געהייסן נאך רעביצין לאה קאנער, די ווייב פון רבי משה קאנער, וואס איז געווען אן איידעם ביי דעם תורת חיים פון קאסאוו, און דעם נאמען "אסתר" האט זי געטראגן נאך דער רעביצין פון רבי משה פון שינאווא, מרת אסתר מינדל.
ב' ניסן ה'תש"ב ערב שב"ק איז געפראוועט געווארן אין שטאט דעעש איר חתונה מיט רבי משה יהושע האגער פון וויזשניץ, וואס היינט איז באקאנט אויכעט אלס דער "ישועות משה". א יאר נאך דער חתונה האבן זיי אריבערגעצויגן אין שטאט ווילחאוויץ וואו רבי משה יהושע האט געדינט אלס א רב.
די צווייטע וועלט קריג און דער נס פון דער רעטונג
אין ה'תש"ד זענען די עלטערן פון דער רעביצין ביידע צוזאמען אינאיינעם מיט איר איינציגן ברודער הבחור יחזקאל שרגא געשיקט געווארן קיין אוישוויץ און אומגעקומען על קידוש ה'. ח' אייר ה'תש"ד אויף א וואונדערליכן אופן, איז געלונגען פאר דער רעביצין צוזאמען מיט איר מאן דער רבי און זייער טאכטער חנה חיה זיך ראטעווען פון טויט. דער וויזשניצער רבי האט דערציילט אז ווען דער גוי וואס האט זיי געשמוגלט דורך דעם גרענעץ פון אונגארן האט פלוצלונג געהערט וויאזוי דאס פיצל קינד חנה'לה האט אויסגעבראכן אין א געוויין, האט ער זיך אויפגערעגט ווייל ער האט מורא געהאט אז די דייטשע רשעים וועלן זיי כאפן, און לא עלינו ער האט געוואלט איר דערשטיקן, אבער בחסדי שמים האט איינער פון די אנוועזענדע צופעליג געטראפן א צוקערל, און נאכדעם וואס זי האט געגעסן דעם צוקערל האט זי זיך בארואיגט און איינגעשלאפן, און אויכעט דער גוי האט זיך איבערגעצייגט אז דאס פיצל עופעלע איז נישט קיין געפאר און מען קען רואיג און מיט זיכערהייט אדורכגיין דעם גרענעץ אהן קיין פארהאק און שטערונג אדער חלילה ווערן געכאפט דורך די נאציס.
ארץ ישראל
ווען זיי זענען ענדליך אנגעקומען אין ארץ ישראל, אנפאנג האבן זיי געוואוינט אין תל אביב נאענט צו דער וויזשניצער ישיבה (נאך איידער מען האט אריבערגעפירט די ישיבה קיין בני ברק). וויבאלד די מערהייט פון די בחורים זענען געווען מלחמה איבערלעבער, האט די רעביצין זיי געשוינט און רחמנות געהאט אויף זיי גאר שטארק. זי האט באשלאסן צו ווידמען איר לעבן צו העלפן אנדערע און מקבל געווען אויף זיך צו זיין אזוי ווי א אייגענע מאמע פאר זיי און מאכן זיכער אז עס פעלט זיי גארנישט. שבתים און ימים טובים פלעגט זי זיי איינלאדן צו דער סעודה ביי זיך אין שטוב. זייער אפט פלעגט זי זיי באגלייטן צו דאקטוירים, און טאמער עס האט פאסירט אז א בחור האט געדארפט האבן א ספעציעלן שפייז צוליב זיין געזונט צושטאנד, איז זי געשטאנען אין קיך און האט געקאכט פאר אים וואס די דאקטוירים האבן רעקאמענדירט, און אפילו טאשן געלט פלעגט זי ארומטיילן פאר עטליכע יתומים אין ישיבה. איר הויז איז אייביג געווען אפן פאר אלעמען. איר הכנסת אורחים איז געווען מורא'דיג און געוואלדיג, טראצדעם וואס זי אליין מיט איר משפחה האבן געוואוינט אין ענגשאפט און נישט געווען רייך. אויכעט פלעגט זי צוזאמען מיט איר מאן זייער אפט פירן אונטער דער חופה בחורים יתומים פון דער ישיבה וואס האבן ליידער פארלוירן זייערע עלטערן ביי דער שרעקליכער מלחמה, און א סאך מאל אפילו צוגעדעקט די קאסטן פון דער חתונה. מען דערציילט אז אין יענע יארן דער מצב איז געווען אזוי שווער און די ארימקייט האט דעגרייכט צו א מצב, אז אפילו ליכט-האלטערס האט זי נישט געהאט און אנשטאט דעם פלעגט זי נוצן שטיינער כדי אנצוצינדן שבת ליכט אוף זיי. טאג טעגליך פלעגט זי אנרופן און מחזק זיין גייסטיש אלמנות און צובראכענע מענטשן וואס האבן געטראפן ביי איר טרייסט און חיזוק.
זי איז נפטר געווארן פרייטיג צונאכט כ"ט שבט ה'תשנ"ג נאך א קורצער קראנקייט אין דער עלטער פון צוויי און זיבעציג יאר איבערלאזנדיג נאך זיך איר מאן דער וויזשניצער רבי זצ"ל, און צענדליגער אייניקלאך און אור-אייניקלאך. זי איז באערדיגט געווארן אין וויזשניצער בית החיים אין בני ברק. די וויזשניצער מיידל גרונדשולע אין בני ברק טראגט איר נאמען "בנות לאה אסתר".
קרית בעלזא
די גאסן פון קרית בעלזא
די גאסן פון דער קריה זענען גערופן נאך די פריערדיגע רביס פונעם בעלזער צווייג, ווי פאלגנד: אויכעט א היפשער טייל פון דברי חיים גאס ווערט גערעכנט אלס א חלק פון דעם שיכון.
לאה אסתר האגער
קינדער
רעביצין לאה אסתר און רבי משה יהושע האבן געהאט צוזאמען זעקס קינדער. זיי זענען ווי פאלגנד:
קרית בעלזא
די גאסן פון קרית בעלזא
קאַטעגאָריע:בעלזא קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום קאַטעגאָריע:אידישע יישובים
לאה אסתר האגער
וועבלינקען
בית ויז'ניץ תשנ"ג - גליון לזכר הרבנית ע"ה אויף העבעריש
נשר
ביי דער זעלבשטענדיקייט קריג פון ישראל, האט צה"ל באוויזן איינצונעמען די אראבישע דערפער פון ארום, און זיי זענען באזעצט געווארן דורך ניי־געקומענע, שפעטער זענען די דערפער געווארן א טייל פון א נייער גרויסער שטאט נשר.
לאה אסתר האגער
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רביצינס קאַטעגאָריע:וויזשניץ
נשר
לויטן צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק, האט די שטאט נשר א באפעלקערונג פון 23,800 איינוווינער, ריכטיג צו 2010. דער בירגערמייסטער איז דוד אמאר. און א כמעט א דריטל פון שטאט באשטייט פון עולים פון די ראטן פארבאנד לענדער.
דערלויבעניש צו טייטן
דערלויבעניש צו טייטן  (דייטשיש: Lizenz zum Töten: Wie Israel seine Feinde liquidiert) איז א דאקומענטארישער פילם וועגן דער קאנטערטעראריזם פון ישראל, ארויסגעגעבן אין 2013. דער רעזשיסאר פונעם פילם איז אגמונט קוך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילמען
ישראל אברהם פון טשערנאסטראה
רבי ישראל אברהם (אויערבאך) זצ"ל (ה'תקל"ב - כ"א טבת ה'תקע"ד), פון טשערנאסטראה (טשארנא-אוסטראה), אין אוקריינא. באקאנט אלס דער טשערנאסטרער.
אפשטאם
רבי ישראל אברהם איז געבוירן אין יאר ה'תקל"ב, אויף די עלטער פון זיין פאטער הרב משולם זושא פון האניפאלי, באקאנט אלס דער רבי ר' זושא. און צו זיין מוטער מרת הענדל.
רבנות
אין ענדע יאר ה'תקנ"ח ווען רבי ישראל אברהם'ס שווער רבי וועלוועלע טשערנאסטרער איז ארויפגעפארן קיין ארץ ישראל איז רבי ישראל אברהם געווארן רב אין טשערנאסטראה (טשארנא-אוסטראה) אויף זיין פאטער'ס ארט.
די רביצין
זיין רביצין ציזיא חנה איז געווען שטארק באקאנט אלס צדיקת, זי האט געפירט רביסטיווע און חסידים פלעגן קומען זיך פראוון ביי איר. ווען רבי מאטעלע טשערנאבלער איז געווען אין טשערנאסטראה איז ער געגאנגען שלש סעודות צו איר טיש.
אויף די עלטער איז זי ארויפגעפארן וואוינען קיין ארץ ישראל, און איז אומגעקומען דארט אינעם ערד ציטערניש כ"ד טבת ה'תקצ"ז אין טבריה, אין ליגט נעבען פאטער אין בית החיים פון טבריה.
הסתלקות
רבי ישראל אברהם איז נפטר געווארן זייער יונג אין עלטער פון צוויי און פערציג יאר כ"א טבת ה'תקע"ד, (איין וואך פאר זיין עלטערן ברודער), און ער ליגט אין טשערנאסטראה
רעפערענצן
באהלי צדיקים
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם
נחמן לייב אייזן
נאך כמעט פיר יאר איז זיין אמט איבערגענומען געווארן דורך ענדרו שפירא.
ביאגראפיע
פון זיין פאטער'ס זייט שטאמט ער פון פוילישע יודן ברעסלאווער חסידים און פון זיין מוטער'ס זייט זענען געווען מונקאטשער חסידים. ער איז אויך א קרוב צום בארימטן חזן שלום כ"ץ.
זיין מוטער האט פאר דער קריג געוואוינט אין סאבראנס, טשעכאסלאוואקיי. בשעת דער קריג איז זי געשיקט געווארן קיין אוישוויץ און אין נאך לאגערן. נאך דער קריג איז זי צוריק געגאנגען קיין טשעכאסלאוואקיי אבער ווען די קאמוניסטן האבן גענומען שטארקן דארט די מאכט איז זי אנטלאפן קיין ישראל ווי זי האט חתונה געהאט צו ישראל מרדכי אייזן. אין תשי"ב האבן זיי זיך געצויגן קיין אמעריקע וואו נחמן לייב איז שפעטער געבוירן אין לאס אנדזשעלעס.
א יאר נאך זיין בר מצוה איז זיין טאטע געשטארבן.
נאכן גראדואירן איז נחמן אריין ארבעטן אין אן אדוואקאטן פירמע אין וואשינגטאן די סי. ווען דער אויבנדערמאנטער פריינד זיינע האט באשלאסן צו לויפן פאר פרעזידענט האט ער אים אלס נאענטער פריינד שטארק געהאלפן.
ווען אבאמא האט געווינען האט ער אים אויפגענומען אלס ״עטיקס צאר״ אין ווייסן הויז וואו ער האט באקומען דעם צונאמען מיסטער נאו צוליב זיין שטרענגע צוגאנג צו קארופציע א.ד.ג.
זיין נאמינאציע איז באשטעטיגט געווארן אין קאנגרעס מיט א גרויסער מערהייט פון זיבעציג קעגן זעכצן.
אלס אמבאסאדאר
אין עטליכע יאר וואס ער האט געדינט ווי אמבאסאדאר צו טשעכיי אלס פארשטייער פון אמעריקע איז ער געווען גאר אינסטרומענטאל אין פארבעסערן די באציאונגען צווישן די צוויי לענדער.
און בכלל איז ער געווען גאר א פאפולערער פיגור אין טשעכיי, זינט די ארטיגע בירגער קוקן שטארק ארויף אויף אמעריקע און ווי אויך צוליב זיין אייגנארטיקייט און כאריזמאטישע פערזענליכקייט. קענענדיג אביסל טשעכיש פון דער יוגנט, האט ער זיך ער דארט צוגעלערנט די שפראך און אזוי האט ער באוויזן כסדר אויפגעטרעטן דארט אויף די ראדיא און טעלעוויזיע.
ווי אמבאסאדאר אייזן זאגט האט אים זיין יודישקייט נישט געשטערט אין זיין קאריערע, נאר פארקערט עס האט אים געהאלפן ברענגען רעספעקט.
עס איז אינטרעסאנט געווען ווי ווען אין א אינטערוויו מיט דעם וואשינגטאן פאסט האט ער זיך געוויצלט אז אין פראג קען ער נישט טרעפן א געוויסע סארט כשרע קעז.... תיכף האבן אסאך יודן איבער דער וועלט אים אנגעהויבן שיקן אסאך פון דעם סארט קעז....
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:פרומע פאליטיקער קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:עסקנים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער ארטאדאקסישע אידן קאַטעגאָריע:טשעכיי קאַטעגאָריע:אמבאסאדארן
מאדאגאסקאר (2005 פילם)
קליין
מאַדאַגאַסקאַר (ענגליש: Madagascar) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער-אנימירטער קאמעדיע פילם פון 2005 וואס איז פראדוצירט געווארן דורך דרימווארקס אנימאציע און באפרייט געווארן דורך דרימווארקס פילמען. ער איז רעזשיסירט געווארן דורך עריק דאַרנעל און טאָם מאַקגאַרט, געשריבן דורך מאַרק בערטאָן, בילי פֿראָליק, דאַרנעל און מאַקגאַרט, און האט אן ענזעמבל מיט די שטימעס פון בען סטילער, קריס ראָק, דייוויד שווימער, דזשיידאַ פּינקעט סמיט, סאַשאַ באַראָן כהן, סעדריק דער פֿאַרוויילער, ענדי ריכטער, טאָם מאַקגאַרט, קריס מילער, דזשעפֿרי קאַצנבערג, קריסטאָפֿער נייטס, קאָנראַד ווערנאָן, עריק דאַרנעל, דייוויד פּ. סמיט, עליסאַ גבריאלי, באָב סאַגעט, דייוויד קאַוגיל און סטיוון אַפּאָסטאָלינאַ.
"מאַדאַגאַסקאַר" איז באפרייט געווארן דעם 27סטן מיי 2005 און האט באקומען געמישטע קריטיקעס, נאר איז געווען א באקס אפיס הצלחה און איז געווארן איינער פון די מערסט פארקויפטע פילמען פון 2005. דער פילם האט אנגעהויבן א קאנצעסיע מיט א פילם סעריע, צווישן זיי דער המשך "מאַדאַגאַסקאַר 2: אָנטלויף צו אַפֿריקע" פון 2008. "מאַדאַגאַסקאַר 3: מערסט געוואַלט אין אייראָפּע" איז באפרייט געווארן אין 2012, און א ספין-אף פילם מיטן נאמען "די פּינגווינען פֿון מאַדאַגאַסקאַר" איז באפרייט געווארן דעם 26סטן נאוועמבער 2014.