cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
גוגל מאפע
גוגל מעפס איז א סערוויס פון גוגל אויפצוזיכן אייער אדרעס מיט א מאפע און דירעקציעס און אויך דורך פארשידענע געגנטער, דאס האט אמאל געהייסן גוגל לאקאל היינט איז דאס צוזאמן.
כ"ד אב
די טעג ווען כ"ד אב קען געפאלן:
יארצייטן
24. ab
בעקנהאם היל באן סטאנציע
בעקנהאם היל  איז א סטאנציע אויף דער -  ליניע אין דער פארשטאט פון דאונהאם, אין דער לאנדאנער בארא פון לואישעם, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און איז אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 1טן יולי 1892 אויף דעם קאטפארד שלייף דורך דער לאנדאן, טשאטאם און דאווער באן.
באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק. אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
כ"ז אב
די טעג ווען כ"ז אב קען געפאלן:
שמעון דזשיגאן
שמעון דזשיגאן (1טן אפריל 1906 - 14טן אפריל 1980) איז א באקאנטער הומאריסט.
כ"ז אב
יארצייטן
קאַטעגאָריע:אב
שמעון דזשיגאן
שמעון דזשיגאן איז געבוירן אין יאר 1906 אין פוילן, און שפעטער צווישן די צוויי וועלט מלחמות, איז ער ערשינען אין לאדזש, און אין ווארשע, ווען דער צווייטער וועלט קריג האט אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן קיין סאוויעט רוסלאנד ווי ער איז געווען אין ארבעטס לאגערן, אויך האט ער פארגעשטעלט אין רוסלאנד, אין דעם קעניגליכן טעאטער מיט שלמה מיכאלס, ביז נאך דער מלחמה האט ער זיך געפונען אין רוסלאנד, ער איז געווען אן אקטיאר און ער האט געשפילט אויף פילמען וואס זענען אויף יידיש, פאר דער מלחמה און נאכדעם. אין יאר 1952 איז ער געקומען וואוינען אין ישראל צוזאמען מיט זיין שותף ישראל שומאכער, זיי האבן זיך נישט גוט געלעבט צוזאמען זיי פלעגן ארבעטן אין טעאטער אבער זיי האבן נישט גערעדט צווישן זיך,
טראץ וואס ביים היימישער ציבור איז דזשיגאן געווען דערווייטערט פונעם יוגענט, צוליב זיין ברייטע שפראך וואס איז נישט איינשטימיג מיטן חרדישן חינוך, אבער אסאך יודען נאכן ביטערן האלאקאויסט, פלעגן זיך מונטערן און אונטערהאלטן מיט זיינע קאסעטעס, באהאלטערנערהייט. ער איז א היסטארישער קאמעדיאנט אינעם פויליש יודיש רעדוודיגע קאמיקער. טראצדעם, איז ער אביסל באזייטיגט געווארן אין מדינת ישראל, פונעם טעאטער שטיצע, סוף ימיו, ווייל די יוגענד האט שוין גערעדט עברית, און האבן נישט פארשטאנען זיין אלטע יודיש, האט די מדינה אים געלייגט אין זייט, פון אנהייב האט די מדינה אים געמאכט פראבלעמען פארן פארשטעלן אין יידיש, איז ער אינאיינעם מיט זיין שותף ישראל שומאכער, אריבער פאר אפאר יאר קיין ארגענטינע, נאכן שליכטן די פראבלעם מיט די מדינה האט ער זיך אומגעקערט.
ליטעראטור
דזשיגאן האט געשריבן א אויטאביאגראפיע מיט'ן נאמען כוח פון יידישן הומאָר'''
פון זיינע באקאנטע ווערטלעך
אזוי יונג און אזוי משוגע...
איך זאל זיין אזוי געזונד, ווי איך בין נישט געזונד...
קאַטעגאָריע:בדחנים קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
קילאמעטער
דער קילאמעטער (סימבאל ק"מ km ) איז אן איינס פון לענג אין דער מעטרישער סיסטעם, גלייך צו איין טויזנט מעטער. מען ניצט דעם קילאמעטער צו באשרייבן דיסטאנצן צווישן געאגראפישע ערטער אין כמעט דער גאנצער וועלט. אבער אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע און דעם פאראייניגטן קעניגרייך ניצט מען דעם מייל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מאס
טאש
טאש איז א דארף אין סאבאלטש-סאטמאר-בערעג מעדזשע אין אונגארן, 11 ק"מ דרום פון קליינווארדיין און 30 ק"מ צפון־מזרח פון נירעדהאז, מיט א שטח פון 37.95 ק"מ2. די באפעלקערונג פון טאש איז 2183 (אין יאר 2001).
דער יישוב איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1200.
אין יאר תר"ם האבן געוואוינט אין טאש 210 יידן, און אין יאר תר"ץ 248 יידן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דערפער אין אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
היפ האפ
היפ האפ מוזיק איז א סטיל פון מוזיק וואס האט אנגעהויבן ביי די אפריקאנער-אמעריקאנער און לאטינא-אמעריקאנער געמיינדעס אין די גרויסע שטעט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, ספעציעל אינעם בראנקס בארא אין ניו יארק סיטי אין די 1970ער יארן. היפ האפ ניצט פויק־קלאפן פון א פויק־מאשין צוזאמען מיט א סטיל פון זינגען וואס ווערט גערופן ראפ. אין ראפ טוט דער זינגער זאגן ווערטער מיט א ריטעם און גראמען. די היפ האפ קולטור איז נישט נאר די מוזיק נאר אויך די מאדע פון טראגן קליידער ווי למשל לויזע הויזן, לעדערנע ארבעט שטיוול און גרויסע העמדער.
די אלטשולע היפ האפ האט זיך אנטוויקלט אין די יארן 1979-1984; נאך דעם האט אנגעהויבן ניישולע היפ האפ וואס ניצט אויך עלעקטראנישע מוזיקן.
קאַטעגאָריע:אמעריקע קאַטעגאָריע:קולטור קאַטעגאָריע:מוזיק זשאנערס
גיחון קוואל
גיחון קוואל איז א נאטירלעכער קוואל אין ירושלים וואס וועגן דעם קוואל האט זיך דארט אויפגעשטעלט די ערשטע באזעצונג אין ירושלים.
דוד המלך האט באפעלט צדוק הכהן און נתן הנביא צו דארט איינאוילן זיין זון שלמה צו אים באקרוינען אלץ קעניג. (מלכים א' א')
קאַטעגאָריע:קוואלן קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך קאטעגאריע:ירושלים
כ"ה אב
די טעג ווען כ״ה אב קען געפאלן:
יארצייטן
25. ab
זענטא
זענטא איז א שטאט אין סערביע (אמאל יוגאסלאוויע), אייראפע.
דער לעצטער סאטמארער רבי זצ"ל, ר' משה טייטלבוים, מחבר פון ספר „ברך משה", איז געווען דארט דער שטאט'ס רב איידער דער צווייטער וועלט מלחמה, דינענדיג שוין פון אלס בחור זייענדיג אלט 18 יאר, ווי עס איז פארצייכענט אויף זיין חתונה הזמנה "רב דק"ק זענטא".
עס האבן געוואוינט דארט בערך 500 פרומע משפחות, די מערהייט זענען געווען מער נעאלאגיש און ציוניסטיש. דער „ברך משה" איז געווען בלויז רב פאר די ארטאדאקסישע "קהל ספרדים", בערך 200 משפחות, און נישט געהאט קיין שייכות מיט דער אנדערער קהלה, די מערהייט פון זיין קהלה זענען געווען אשכנזיש נישט חסידיש, אבער זענען צוביסלעך צוגעצויגן צו די חסידישע אויפפירונגען.
בשעת דער צווייטער וועלט מלחמה האט דארט געוואוינט בערך 25 טויזנט איינוואוינער, עס האט באלאנגט פאר אונגארן, און 90% איינוואוינער האבן גערעדט אונגאריש.
תיכף נאך דער מלחמה זענען א קליינע צאל שואה איבערלעבער פרומע אידן צוריק געקומען אהין וואוינען, אבער זיי האבן אלע נאך א יאר פארלאזט די שטאט. זייט דעמאלטס וואוינען נישט קיין שום פרומע אידן דארט.
יארן פריער איז דארטן געווען רב הרב יצחק היילברוין (היילפרין) טאטע פון הרב יעקב היילברוין (האלפרין) בעמח"ס שו"ת מגילת סדרים וואס איז געווען רב אין דערנעבענדיגן שטעטל אדא.
אין 2002 האבן געוואוינט דארט בערך 20 טויזנט איינוואוינער.
די דערנעבענדיגן שטעט וואס האבן אויך געוואוינט אסאך אידן איידער דער מלחמה, איז פעטראוואסעלע און אדא.
קאַטעגאָריע:יוגאסלאוויע קאַטעגאָריע:סערביע קאַטעגאָריע:שטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
כ"ט אב
יארצייטן
29. ab
חץ
left|200px חץ פארטיי (ראשי תיבות חילונית ציונית) איז געוועזן א פרייע פאליטישע פארטיי אין דער ישראלדיקער כנסת ביז יאר 2006, זי איז אויפגעשטעלט געווארן נאך וואס שינוי פארטיי האט זיך צוטיילט אויף צווייען, און דער חבר כנסת טאמי לאפיד האט אפגעזאגט פון זיך מיט-טיילן מער אין דער כנסת. אבער ביי די כנסת וואלן 2006 איז זי נישט אריבער דעם שוועל און נישט אריין אין דער כנסת.
אירע צוועקן
איר פירער איז געוועזן אברהם פורז.
די אנגעגעבענע אין די כנסת וואלן 2006
קאַטעגאָריע:וואלן קאַטעגאָריע:פאליטישע פארטייען
פינק פלויד
קליין|400x400פיקס פינק פלויד איז דער נאמען פון א פאפולערע בריטישע ראק אנסאמבל זינט די 1960ער ביז אין מיטן די 1990ער.
קאַטעגאָריע:טרופעס
ערד וויסנשאפט
200px|left|thumb ערד װיסנשאַפֿט איז א אַרומנעמיקער נאָמען אויף אלע ערד וויסנשאפטן, דער וויסנשאפט הערפארשט איבער אלע געשעענישן און נאטורן וואס געהערט צו דער ערד.
ערד וויסנשאפט איז כולל:
ערד וויסנשאפט שטודירט די שטיינער פון דער ערד, וואסער, לופט און לעבן.
אייכנשטיין
אייכנשטיין איז א באקאנטער יידישער משפחה־נאמען. די רבי׳ס פון זידיטשוב געהערן צו דער אייכנשטיין משפחה, און פון זיי האט זיך אפגעטיילט דאס קאמארנער חסידות.
פילגש
פילגש מיינט א דינסט-מויד אדער א געליבטע מיט וועלכער מען וואוינט אן חתונה האבן.
א פילגש, ווי פארשטאנען אין תנ"ך, האט באדינט איר האַר אין ביידע זאכן, געהאלפן פיזיש מיט זיינע באדערפענישן, און סיי האט זי פארזארגט איר הער צו טאן מיט אים היימישע אקטן - געשלעכט.
קאטעגאריע:מענטשליכע באציאונגען
פרשת חיי שרה
270px|ממוזער|ציון קבר פון שרה אמנו במערת המכפלה בחברון חיי שרה איז דער פינפטער פרשת השבוע פון ספר בראשית.
די פרשה
דער ערשטער פסוק איז "וַיְהִי חַיֵי שָׂרָה מֵאָה שָנָה וְעֶשׂרִים שָנָה וְשֶבַע שָנִים שְנֵי חַיֵי שָׂרָה", דער טייטש: "און עס איז געווען די לעבנסטעג פון שרה הונדערט יאר און צוואנציג יאר און זיבן יארן, דאס זענען די לעבענסטעג פון שרה".
און די פרשה ווערט געשילדערט די פאלגענדע געשיכטעס:
וועבלינקען
חיי שרה
יעקב יוסף פריעד
יעקב יוסף פריעד באקאנט אלס JJ א טאלאנטפולער קאמפאזיטאר און מוזיק ארגאניזירער פון פילע חרדישע נגינה אלבאמען.
ער איז דער עלטסטער זון פון ר' שמואל פריעד, דער טוען רבני, און הייסט נאכן אלטן סקווירער רבין.
ער איז אן איידעם ביים ניקאלשבורגער רבי'ן.
ער לערנט בחברותא גמרא יעדן טאג פארמיטאג מיט מרדכי בן דוד דער קעניג פון חסידישע נגינה אין בית המדרש תורה ותפילה אין בארא פארק.
פון די קאסעטעס וואס ער האט ארויסגעגעבן:
קאטעגאריע:נגינה
שלש רגלים
שלש רגלים רופט מען אן די דריי יום טובים וואס איז אן מצוה עולה רגל צום בית המקדש, דאס זיינען: פסח, שבועות און סוכות.
די נאמען פון שלש רגלים געפונען מיר און ספר שמות פרק כג:
קאַטעגאָריע:ימים טובים
שפראך
שפראַך אדער לשון איז א קאמוניקאציע מיטל אריבערצופירן מעלדונגען צווישן מענטשן דורך רעדן אדער שרייבן און דורך באוועגונג צייכונגען.
די וויסנשאפטלעכע שטודיע פון שפראך ווערט גערופן לינגוויסטיק. פראגעס וועגן דער פילאסאפיע פון שפראך, למשל צי ווערטער קענען רעפרעזענטירן דערפארונג, האט מען שוין געקלערט כאטש פון די צייטן פון גארגיאס און פלאטאן אין אוראלט גריכנלאנד.
שפראכן אנטוויקלען זיך במשך די יארן, און די היסטאריע פון זייער עוואלוציע קען מען רעקאנסטרואירן דורך פארגלייכן מאדערנע שפראכן פעסטצושטעלן וועלכע אייגנקייט וואלטן זייערע עלטערע־שפראכן געדארפט האבן כדי די שפעטערדיקע אנטוויקלונגס שטאפלען זאלן פאסירן. א גרופע שפראכן וואס שטאמען פון אן אייניגער עלטער־שפראך ווערט גערופן א שפראכפאמיליע. די אינדא-איירפעאישע פאמיליע איז דער מערסט ברייט גערעדט און שליסט איין א פארשידנהייט פון שפראכן ווי ענגליש, רוסיש און הינדי; די סינא-טיבעטישע פאמיליע שליסט איין מאנדארין און די אנדערע כינעזישע שפראכן, באדא און טיבעטיש; די אפרא-אזיאטישע פאמיליע שליסט איין אראביש, העברעאיש און סאמאלי; די באנטו שפראכן שליסן איין סוואהילי, זולו און הונדערטער אנדערע שפראכן וואס מען רעדט דורכאויס אפריקע; און די מאלאיא-פאלינעזישע שפראכן שליסן איין אינדאנעזיש, מאלייאיש, טאגאלאג און נאך הונדערטער שפראכן וואס מען רעדט דורכאויס דעם פאציפיק. די שפראכן פון דער דראווידישע פאמיליע ווערן גערעדט מערסטנס אין דרום אינדיע, און שליסן איין טאמיל, טעלוגו און קאנאדא.
נישט נאר דער מענטש האט א שפראך, נאר אויך בעלי חיים נוצן זיך מיט זייער שפראך אין פארשיידענע וועגן ווי דורך זייער שטימע, ראשונגען, באוועגונג צייכונגען, רירונגען, וויזועלע בליקן, שמעקן אד"ג.
א שפראך ווערט אנטוויקלט פונעם איין איינציגער גאטס-וואונדער אינעם נאטור. אין דער הייליגער יודישער תורה שטייט געשריבן קלאר, אז אין אנהייב באשאף, האבן אלע גערעדט נאר לשון הקודש, נאר נאכן דור הפלגה האט איז פארמירט געווארן זיבעציג הויפט שפראכן, און פון דעם נאך און נאך ענליכע שפראכן.
אין דער היינטיגער טעכנאלאגיע ניצט מען דאס ווארט שפראך אויך ביי קאמפיוטער שפראכן.
מוטער שפראך און מאמע לשון
די שפראך מיט וואס מ'האט זיך געהאָדעוועט און געוואַקסן מיט דעם שפּראַך און דאס גע'ירשענט פון אלס קליין פיצל קינד זינט די מאמע האט אים געזייגט און געוויגעלט הייסט די מוטער שפראך. ווען מען רעדט וועגן יידיש ווי א מוטערשפראך רופט מען עס מאמע לשון.
פhלשפראכיג
איינער וואס רעדט פליסיג דריי אדער מער שפראַכן ווערט אנגערופן 'א פֿילשפראכיגער'.
צום ביישפיל, אסאך היינטיגע ארטאדאקסישע יודן קענען יידיש, ענגליש און העברעאיש; אזא איינער הייסט א דריי-שפראכיגער.
מיאוסע שפראך
אין יעדע שפראך איז פארהאנען 'מיאוסע רייד', גראב גערעדט, וואולגאר, אדער ווי מ'זאגט 'א מיאוס ווארט', וואס מיינט א שעלטונג, פארשעמונג אדער נידריג גערעדט - ווי פון געשלעכט, וואס איז געמיין, נישט איידל צו רעדן הויך.
*
TheMarker
TheMarker (דער מארקער) איז א פינאנציעלער זשורנאל אין ישראל אויף העברעיש אין דריי פארמאטן, א געדריקטער זשורנאל, וועבזייטל, און טעגליכע ביילאגע צו דער הארץ (צייטונג).
דניאל (בן דוד)
דניאל אדער כלאב איז געווען דער צווייטער זון פון דוד המלך פון זיין פרוי אביגיל הכרמלית. ער איז געבוירן אין חברון. אין דער תנ"ך ווערט נישט געבראכט אינפארמאציע לגבי אים.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
איניעס
left|thumb|250px|איניעס אנטלויפט בשעת דער [[טרויאנישער קריג]] איניעס איז א טרויאנישער העלד און פרינץ. ער איז דער זון פון זיין פאטער "אנטשיסעס" און זיין מוטער די אפגאטין "ווענוס" (אין דער רוימישער מיטאלאגיע) אדער אפראדיטע (אין דער גריכישער מיטאלאגיע).
די נסיעה פון איניעס פון טרוי ווערט דערציילט אין ווערגילס פאעסיע, דער איניאיד. ער ווערט אויך דערמאנט אין דער איליאדע פון האמעראס.
ליטעראטור
איניעס איז איינער פון די הויפט ראלעס אין העקטאר בערליאזנס אפערע Les Troyens (1857).
קאטעגאריע:גריכישע מיטאלאגיע קאטעגאריע:רוימישע מיטאלאגיע
היסטאריע פון די יידן
די היסטאריע פון די יידן גייט שוין אן כמעט פיר טויזנט יאר איבער דער גארער וועלט. די היסטאריע הייבט זיך אן מיט די אבות, אברהם, יצחק און יעקב.
די אבות
די גרינדער פון אידישן פאלק זענען די דריי אבות, אברהם, יצחק און יעקב, זיי ווערן באטראכט אלס די אבות און גרינדער פון אידישן פאלק. פון א געוויסן שטאנדפוקט איז אבער יעקב אבינו דער פאקטישער אנהויב פון אידישן פאלק, וויבאלד אנדערש פון אברהם און יצחק וועלכע האבן געהאט אויך אנדערע קינדער וואס זענען נישט א טייל פון אידישן פאלק, איז אבער יעקב אבינו געווען דער 'מבחר שבאבות' וויבאלד ער איז געווען 'מטתו שלימה' און אלע זיינע זין, די צוועלף שבטים, האבן צוזאמען אויפגעשטעלט דעם אידישן פאלק. דערפאר ווערט דאס אידישע פאלק אנגערופן אין תנ"ך אויף זיין נאמען, 'יעקב', און הויפטזעכליך 'ישראל', דער נאמען וואס גאט האט אים געגעבן נאכן אויפשטעלן די צוועלף שבטים, די גרינדער פון כלל ישראל. און 'ישראל' איז טאקע געבליבן דער צענטראלער און הויפט היסטארישע נאמען פון אידישן פאלק. סיי ישראל אליינס און סיי מיט פארשידענע צוגעבונגען ווי בני ישראל, עם ישראל, כלל ישראל און כנסת ישראל.
יוסף הצדיק, דער זון פון יעקב, פארנעמט אויך א פלאץ צווישן די גרינדער פון כלל ישראל. וויבאלד ער האט געגרינדעט צוויי שבטים, אפרים און מנשה, וועלכע ווערן פאררעכנט גלייך אויף גלייך מיט די אנדערע שבטים, די ברידער פון יוסף, דעריבער איז ער אין דעם הינזיכט פונקט ווי זיין פאטער יעקב. און נישט נאר כלפי די אייניקלעך פון אפרים און מנשה, נאר אפילו אן אנדערע, פון סיי וועלכע אנדערע שבט, קען זיך דערקלערן אלס אן אפשטאמיגער פון יוסף הצדיק און עס וועט נישט פאררעכנט ווערן אלס א ליגנט.
אנטוויקלונג אלס פאלק אין מצרים
אין יאר ב'רל"ח האט זיך יעקב אבינו מיט זיין גאנצער פאמיליע אריבערגעצויגן פון כנען קיין מצרים וואו זיי האבן זיך באזעצט אינעם פראווינץ גושן. אין מצרים האט זיך די משפחה פאראייניגט נאכדעם וואס יוסף איז שוין דארט געווען זייט צוויי און צוואנציג יאר פריער און האט שוין געהאט דארט צוויי זין. צוזאמען זענען זיי דעמאלט געווען זיבעציג פערזאן. אין לויף פון די קומענדע יארן זענען זיי זיך צואוואקסן אויף גאר א שנעלע ראטע, פארפלייצנדיג דעם גאנצן געגנט פון גושן מיט שווערע טויזנטער, ביז אז ביי יציאת מצרים, זענען זיי שוין געווען גענוג גרויס אין צאל צו קענען ווערן אנגערופן א פאלק. נאכדעם וואס משה רבינו האט זיי ארויסגעפירט פון מצרים אין יאר ב'תמ"ח האבן זיי זיך געציילט אויף אריבער זעקס הונדערט טויזנט, אריינרעכנענעדיג בלויז מענער צווישן צוואנציג און זעכציג יאר אלט.
קאפעין
200px|קליין|טרוקענער קאַפֿעין קאפעין איז א סטימולאנט וואס געפינט זיך אין קאווע, אין טיי בלעטער און קאלא, און אויך א קליין ביסל אין שאקאלאד. אסאך מענטשן טרינקען געטראנקען וואס אנטהאלטן קאפעין. ביי רוב מענטשן טוט דאס ווירקן אויף זיי אז זי בלייבן וואך און שלאפן נישט איין.
היסטאריע פון די יידן
אין ארץ ישראל
אין יאר ב'תפ"ט באלד נאך וואס זיי האבן צוזאמען מיט משה רבינו באזיגט די פעלקער אויף מזרח זייט פונעם טייך ירדן, האט זיי יהושע בן נון אריינגעפירט קיין כנען, און איבערגענומען דאס לאנד פון די זעקס פעלקער וואס זענען אויסגערעכנט אין די תורה אז זיי האבן זיך דארט געפונען. אנגעהויבן האבן זיי מיט יריחו, נאכפאלגנדיג מיט פילע אנדערע שטעט ווי זיי האבן אפגעהאלטן וואונדערליכע זיגן איינע נאך די אנדערע. ביז פערצן יאר שפעטער, אין יאר ב' תק"ג, האבן זיי שוין געהאט איינגענומען דאס מערהייט פונעם לאנד, און עס איז שוין געווען איינגעטיילט אויף צוועלף עקסטערע פראווינצן, פאר יעדן שבט זיינע אייגענע שטעט און זיין באזונדערע ווירטשאפט. צוויי און א האלב שבטים האבן זיך איינגעארדנט אויפן מזרח'דיגן זייט פונעם ירדן, און די איבעריגע ניין און האלב שבטים אויפן מערב'דיגן זייט. דאס גאנצע לאנד צוזאמען האט דאן באקומען דעם נאמען 'ארץ ישראל'.
קאפעין
קאפעין איז אויך א נאטירלעך מיטל קעגן פעסטן און הרגעט אינסעקטן וואס ווילן עסן די פלאנצן אין וואס די קאפעין געפינט זיך.
היסטאריע פון די יידן
אין ארץ ישראל
דורכאויס די קומענדע עטליכע הונדערט יאר זענען זיי געווען געפלאגט פון פילע מלחמות מיט די ארומיגע פעלקער, ווי עמון, ארם און פלשתים. זיי האבן נישט פארמאגט קיין קעניג נאר אנשטאט זענען געווען די 'שופטים' וועלכע האבן נישט געהאט קיין פולקאמע אויטאריטעט אויפן פאלק. ביזן יאר ב'תתפ"ב ווען שמואל הנביא האט געזאלבט שאול המלך פון שבט בנימין אלס דער ערשטער קעניג איבערן גאנצן פאלק ישראל. צוויי יאר שפעטער, ב'תתפ"ד, איז דוד בן ישי, שאול'ס אן איידעם, ברייט באקאנט געווארן איבערן לאנד אלס דער צוקונפטיגער קעניג, נאכן געזאלבט ווערן דורך שמאול אויף גאט'ס באפעל. עטליכע מאנאטן דערויף איז שאול אומגעקומען אין א מלחמה מיט די פלישתים און דאן האט דוד איבערגענומען די מלוכה, צוערשט אין חברון, בלויז אויף זיין אייגן שבט יהודה, און זיבן יאר שפעטער איז ער געווארן קעניג איבערן גאנצן פאלק, אויף אלע שבטים. דעמאלט איז ער אריבער קיין 'ירושלים' וואס איז פארוואנדלט געווארן אלס דער הויפטשטאט פון ארץ ישראל.
קאפעין
קאַטעגאָריע:נעווראלאגיע קאַטעגאָריע:כעמישע פארבינדונגען
היסטאריע פון די יידן
אין ארץ ישראל
דוד המלך האט געלעבט און איז געווען קעניג ביז דריי און דרייסיג יאר שפעטער, און דורכאויס זיין קעניגרייך האט זיך ארץ ישראל פיל אויסגעברייטערט, נאכדעם וואס ער איינגענומען און אנעקסירט פיל טעריטאריע פונעם דערנעבנדיגן ארם. דערנאך האט געקעניגט זיין זון שלמה, וועלכער האט אויפגעבויט דעם 'בית המקדש' אין ירושלים. אין זיין צייט איז דאס פאלק געווען ברום המעלות, ער האט געוועלטיגט איבער פילע פעלקער און לענדער, און די גאנצע וועלט איז געווען באצויבערט פון זיין אויסערגעווענליכן קלוגשאפט און פארשטאנד. נאך זיין טויט האט זיך דאס פאלק צוטיילט, בלויז די שבטים יהודה און בנימין זענען פארבליבן מיט רחבעם בן שלמה, און די איבעריגע צען שבטים האבן זיך אפגעטיילט און געקרוינט ירבעם בן נבט אלס קעניג אין שומרון. זינט דאן זענען זיי טאקע פארבליבן אלס איין פאלק, אבער מיט צוויי באזונדערע קעניגרייכן, מלכות יהודה און מלכות ישראל.
יהודה אלס דער צענטראלער שבט
אין יאר ג'ר"ה האט זיך געענדיגט דער 'מלכות ישראל', נאכדעם וואס די צען שבטים זענען פארטריבן געווארן פון ארץ ישראל דורך אשור. און אין ג'של"ח איז חרוב געווארן ירושלים צוזאמען מיטן ערשטן בית המקדש דורך בבל, און מיט דעם האט זיך געענדיגט דער 'מלכות יהודה'. זיבעציג יאר שפעטער האט זיך דאס מערהייט פון שבט יהודה, מיט א מינאריטעט פון עטליכע אנדערע שבטים, צוריקגעקערט קיין ארץ ישראל צוזאמען מיט עזרא הסופר, און זיי האבן אויפגעבויט דעם צווייטן בית המקדש וואס איז חרוב געווארן פיר הונדערט און צוואנציג יאר שפעטער דורך די רוימער.
נאכדעם וואס 'מלכות ישראל' איז פארטריבן געווארן, האט מען אנגעהויבן רופן דאס פאלק, 'יהודיים', וואס איז שפעטער פארוואנדלט געווארן אין אידיש אלס 'ייד', 'יוד' אדער 'איד', אויפן נאמען פון יהודה, וויבאלד זיי זענען פארבליבן די מערהייט אין ארץ ישראל, און זיי האבן זיך אומגעקערט פון גלות בבל קיין ארץ ישראל. כאטש עס זענען אויך געווען טיילן פון אנדערע שבטים, איז אבער יהודה פארבליבן אלס דער מערהייט און מערסט אנגעזעענע שבט. אויך זענען זיי נאך גלייך ביים אנהויב פון די אנטוויקלונג פון כלל ישראל געווען אנערקענט אלס דער פירענדע און צענטראלע שבט, דערפאר פאררופט זיך כלל ישראל אויף זיין נאמען. מען טרעפט שוין אז זיי ווערן אזוי אנגערופן אין ספר דניאל, 'גוברין יהודאין', און אויך אין מגילת אסתר, 'יהודיים' און מרדכי 'היהודי' (כאטש זיין אפשטאם איז פון שבט בנימין ).
מיכל
שמאל|ממוזער|250px| מיכל מורידה את דוד מהחלון. צייכונג פון [[גוסטב דורה 1865 יאר]] שמאל|ממוזער|250px|איור מ[[תנ"ך מורגן של אבנר בן נר (בירוק) לוקח את מיכל מפלטיאל בן ליש]]
מיכל איז געווען די טאכטער פון שאול המלך. זי ווערט דערמאנט אין תנ״ך אין ספר שמואל.
ביי דער מלחמה מיטן פלישתי גלית, האט שאול צוגעזאגט, ווער עס וועט אים באזיגן, וועט באקומען מיין טאכטער פאר א פרוי.
קיינער האט זיך אבער נישט געטרויעט אנצוהייבן מיט אזא מעכטיגן גיבור חיל ואיש מלחמה ווי גלית נאר דער קליין געוויקסיגער דוד'ל, וועמען זיין פאטער ישי האט געשיקט צו זיינע ברידער.
ווען דוד איז אנגעקומען אהין אויפן פראנט, און געהערט ווי דער גלית לעסטערט גאט, האט ער באשלאסן אז ער וועט פירן מלחמה, און וועט אים אומברענגען.
נאכדעם וואס דוד האט געווארפן דאס שטיינדל וואס האט אומגעברענגט גלית'ן, האט אים שאול געשטעלט אויפן מיליטער און ער שטארק מצליח געווען. האבן אלע מיידלעך געזונגען פאר דוד'ן, און דאס האט אויסגערופן דעם צארן פון שאול.דעמאלט האט זיך אנגעהויבן דער ביטערער שטרייט צווישן דוד און שאול המלך.
שאול האט פארשפראכן דוד'ן מקיים צו זיין זיין הבטחה און אים געבן זיין עלטערער טאכטער מירב, למעשה האט ער איר געגעבן צו עדריאל המחולתי פאר א ווייב.
מיכל, די יונגערע טאכטער, האט ליב באקומען דוד'ן. דאס האט געפאָלן שאול'ן, ער האט מסכים געווען איר צו געבן דוד'ן, בתנאי אז ער וועט ברענגען אלס נדן הונדערט ערלות פון פלישתים. דוד מיט זיינע מענטשן האבן גע'הרג'ט צוויי הונדערט פלישתים און געברענגט זייערע ערלות. דערנאך האט דוד טאקע חתונה געהאט מיט מיכל.
מיכל איז געווען טריי צו דוד, ווען מען האט באלאגערט זייער הויז כדי צו טויטן דוד, האט זי אים ארויסגעלאזט דורכן פענסטער.
שפעטער אז שאול'ס שטרייט מיט דוד האט זיך פארשארפערט, האט מען צוגענומען מיכל און איר אוועקגעגעבן פאר פלטי בן ליש. ערשט נאך שאול'ס טויט, ווען דוד האט שוין געקעניגט, האט ער איר צוריקגענומען.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך.
אמבולאנס
left|thumb|250px|א [[מגן דוד אדום עמערגענץ-אַמבולאַנס]] אן אַמבולאַנס אדער קראנקן וואגן איז א סארט פארמיטל וואס ווערט גענוצט צו טראגן א קראַנקן אדער באַשעדיקטן מענטש. געוויינטלעך טרייבן אַמבולאַנסן צו מענטשן אין נויטפאלן צו פירן זיי אין א שפיטאל פאר מעדיצינישן הילף.
ער איז שטארק מערקבאר אויפן וועג ווייל ער האט שרייעדיגע אותיות מיט בליטשקעדיגע לעמפלעך און הויכע סירענעס וואס דאס מאכט אז די אנדערע טרעקלעך אויפן וועג זאלן זיך רוקן אין דער זייט און האבן דרך ארץ פארן אמבולאנס ער זאל קענען שנעלער אנקומען צו זיין ציל.
קאַטעגאָריע:פארמיטלען קאַטעגאָריע:עמערגענץ
כותל
left|thumb|250px|דער כותל ביי נאכט דער כותל המערבי (אָפט גערופן די הײליגע װאַנט) איז די לעצטע איבערגעבליבענע וואנט פון דער מויער (חומה) פונם הר הבית. שטענדיג געפינען זיך יידן ביים כותל דאווענען אדער זאגן תהלים.
הייליגקייט
לויט דער גמרא הערשט דארטן א הייליגקייט און אידן גייען אהין בעטן און דאווענען. ווייל די שכינה וואס האט גערוט שטענדיק אין בית המקדש האט זיך נישט אוועקגערירט פון יענער וואנט. טייל האלטן אז די גמרא רעדט פון די כותל המערבי פון די בית המקדש אליינס.
left|thumb|250px|דער כותל אין יאר [[ה'תר"ל; 1870]]
היסטאריע
אין די צייטן פון דעם בריטישן מאנדאט האבן די יידן נישט געטארט דארט אוועקשטעלן בענק און מאכן א מחיצה צווישן מענער און פרויען. אבער יום כיפור ה'תרפ"ט האבן די יידן אויסגעבראכן דעם פארבאט און האבן דארט יא אוועקגעשטעלט בענק און האבן יא געמאכט א מחיצה,די גאנצע רודער איז געווען אנגעפירט דורך הרב קוק.. דאס איז איינע פון די סיבות וואס די אראבער האבן דאן אויפגערודערט מיט טעראר ביי די תרפ"ט ראיאטן.
ביי די מלחמת השחרור אין יאר ה'תש"ח האבן די אראבער איבערגענימען ירושלים און די יידן האבן מער נישט געהאט קיין צוטריט צום כותל.
ביי די זעקסטאגיקע מלחמה אין יאר ה'תשכ"ז האבן די ציונים צוריק איינגענימען ירושלים מיט דעם כותל המערבי, און האבן דאן פיל פארברייטערט דעם כותל און אויך ציגעגראבן זייער טיף, און פון דאן האט זיך אנגעהויבן צוריק די תפילות ביי כותל.
סאטמאר איסור
פון סאטמארער רב ר' יואל טייטלבוים האט נאך דער זעקסטאגיגער מלחמה גע'אסרט צו גיין צום כותל ווייל עס געבט חיזוק פאר די ציונים.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:מקומות הקדושים קאַטעגאָריע:הר הבית
משגיח
משגיח איז א משפיע רוחני, אזא אויפגאבע זשאב וואס מאכט דעם מענטש אן אפיטרופס אויף די רוחניות פון אנדערע.
מען נוצט דאס אויף איינער וואס געט אבאכט אויף די אידישקייט, געווענליך אלס א טערמין פון כשרות, ווען אן ארגענעזאציע פון כשרות נעמט אויף עמיצען נאכצוגיין און נאכקוקען געשעפטן, וואס נעמן זייער הכשר.
אויך ווערט דאס באנוצט אין ישיבות וואו עס געפונען זיך איינגעשטעלטע משגיחים וואס געבן אכטונג אויף די בחורים זאלען זיך האלטען אין דיראמען וואו עס דארף צו זיין.
ביי די ליטווישע קרייזן איז א משגיח פון א גרויסע ישיבה פונקט ווי א אדמו"ר ביי חסידים פאר אנדערע חסידותער. *
כ"ח אב
די טעג ווען כ"ח אב קען געפאלן:
יארצייטן
28. ab
ש"ס פארטיי
left|200px ש"ס פארטיי (ראשי תיבות: שומרי-תורה ספרדים) איז א פרומע ספרדישע פאליטישע פארטיי אין כנסת-ישראל. איר גייסטליכער פירער איז הרב עובדיה יוסף.
היסטאריע
נאך די 2009 וואלן, ווען ש״ס האט געווינען עלף מאנדאטן, האט די פארטיי מיטגעטיילט אין בנימין נתניהו׳ס קאאליציע רעגירונג מיט פיר פאסטן אין דעם קאבינעט. דער פירער פון דער פארטיי דעמאלסט איז געווען אלי ישי, וואס איז געווארן א וויצע-פרעמיער מיניסטער און מיניסטער פון אינעווייניגע ענינים.
אום 4טן דעצעמבער 2011, האט ש״ס געלאזט אין גאנג זיין פאראייניגטע שטאטן פיליאל, אמעריקאנער פריינד פון ש״ס, באזירט אין ברוקלין, ניו יארק.
ש״ס האט געווינען 11 מאנדאטן ביי די 2013 וואלן, און איז געבליבן צוזאמען מיט דער ארבעטס-פארטיי אין אפאזיציע צו נתניהו׳ס רעגירונג. יאיר לפיד פון דער יש עתיד פארטיי און נפתלי בענעט פון די יידישע היים, וואס האבן ביידע געווינען מער מאנדאטן און האבן זיך באטייליגט אין דער קאאליציע, זענען געווען פאר נעמונג פון ישיבה׳לייט, וואס האבן אלעמאל געהאט א פטור, אריין אין דער מיליטער, און פאר א פארמינערונג אין פינאנציעלן שטיץ פאר גרעסערע משפחות, ביידע זאכן קעגן דער פאליטיק פון ש״ס.
די אנגעגעבענע אין די כנסת וואלן 2006
קאַטעגאָריע:וואלן קאַטעגאָריע:פאליטישע פארטייען אין ישראל *
ארקאדי גיידאמאק
ארקאידי גיידמאק געבוירן אין אוקריינע איז א אידישער ביליאנער אין ישראל. ער ווערט געזוכט צו ארעסט דורך פראנקרייך און אנגאולא, פאר שטייער זיך ארויסדרייען, און מאני לאנדריאונג. ער האט 2 פאספארטן פון פראנקרייך און פון ישראל.
אין ארץ ישראל גייט אן א געריכט צו מען זאל אים ארויסגעבן צוריק פאר פראנקרייך אים ברענגן צו גערעכטיגקייט, אבער דערווייל נוצט ער אויס זיין איינפלוס דאס צוריקצוהאלטן דורך ווארפן געלט רעכטס און לינקס אונטערקויפן די מאכטן אים צו יא צו האלטן אין ארץ ישראל.
ער האט אפגעקויפט די בית"ר ירושלים ספארטס טיעם.
ער וויל לויפן פאר ירושלים מעיאר.
ער שטיצט חברה הצלה און ר' דודי זילבערשלאג מיט ביבי נתניהו, און ר' ראובן אלבז. און צום לעצט ביי די ישראל לבנון קאנפליקט האט ער אויסגעצאלט פאר די אלע אידישע משפחות וואס האבן געליטען און געמוזט מופן.
קאטעגאריע:ביליאנערן קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט
סטאטיסטיק
צו מיינט איר װיקיפּעדיע:סטאטיסטיק?
למשל אין רפֿואה, אױב מ'װיל בודק זײַן עפּעס אַ מעדיצין צו ס'האָט אַן עפֿעקט. נעמט מען למשל טױזנט קראַנקע, העלפט פֿון זײ באַקומען די מעדיצין און די צװײטע העלפֿט נישט. נאַכער זעט מען װיפֿל זײנען געװאָרן געזונט פֿון בײדע העלפֿטן, און לױט דעם װײסט מען בעסער צי די מעדיצין שטימט.
באַשרײַבנדיקע סטאַטיסטיק
באַשרײַבנדיקע סטאַטיסטיק איז אַ צװײַג אין סטאַטיסטיק װעלכע באַשעפֿטיקט זיך מיט שאַפֿן און פֿאַרגלײַכן מאָסן. דער ציל איז צו באַשרײַבן דאַטן אױף אַ קורצן און לײַכטן אױפֿן, למשל אין טאַבעלעס, גראַפֿן אָדער מאָסן.
ארויסדרינגענדיקע סטאטיסטיק
ארויסדרינגענדיקע סטאטיסטיק ניצט סטאטיסטיק פאראויסזאגן פארשידענע אויסקומען לויט זייער משמעותדיקייט.
וועבלינקען
* קאַטעגאָריע:פינקטלעכע וויסנשאפט
ל' אב
יארצייטן
30. ab
אקצידענט
left|thumb|250px
א אקצידענט איז א אומפאל וואס איז א אומאנגענעמע זאך וואס קומט אומגעראכטען.
דאס מערסטע ווערט דאס באניצט אויפן וועג ווען עס פאסירט א ציזאמשטויס פון צוויי טרעקלעך (אויטאס).
קאַטעגאָריע:טראנספארט קאַטעגאָריע:געפאר
בירגער קריג
בירגער קריג איז א מלחמה צווישן בירגער פונעם זעלבן לאנד, וואס קאנען נישט און ווילן נישט לעבן אונטער דער רעגירונג אדער מאנארכיע וואס הערשט אויף דער באפעלקערונג.
געוויינטליך שאפט זיך עס פון אומצופרידנהייט, אדער דאס אונטערדרוקן די פשוטע פאלק ארבעטער,
אין דער היסטאריע איז באקאנט דער בירגער קריג וואס האט אויסגעבראכן אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
די קאמוניסטישע בירגער קריגן, וואס איז פארגעקומען אין רוסלאנד, און אין נאך אסאך לענדער ארום די וועלט. די לבנון בירגער קריג, וואס האט זיך אנגעהויבן אין יאר 1975, און איז אנגעגאנגען ביז 1990, איז באוואוסט געווארן מיט די פילע לענדער, און פעלקער וואס האבן זיך אריינגעמישט אין דעם קריג.
קאטעגאריע:מלחמות
קינדערגארטן
left|thumb|250px|אן היסטארישער קינדערגארטן פון 1898 קינדערגארטן איז א שולע פאר גאר קליינע מינדעריעריקע יוגענטליכע קינדער.
קאַטעגאָריע:קינדהייט קאַטעגאָריע:חינוך
רעוונסבארן באן סטאנציע
רעוונסבארן  איז א סטאנציע אויף דער -  ליניע אין דער לאנדאנער בארא פון בראמלי, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און איז אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 1טן יולי 1892 אויף דעם קאטפארד שלייף דורך דער לאנדאן, טשאטאם און דאווער באן.
באדינונגען
די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק. אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
דזשעסי דזשעקסאן
left|thumb|250px|זשעסי זשעקסאן זשעסי זשעקסאן איז א שווארצער פאליטיקאנט און ציווילע רעכט קעמפער. ער איז באשולדיגט געווארן דורך פיל אידן אין אנטיסעמיטיזם נאך וואס ער האט אנגערועפן ניו יארק היימי-טאון (א שפאט נאמען פאר "אידן-שטאט"), און א איד זשובוי א שפאט נאמען פאר א איד.
קאטעגאריע:אנטיסעמיטן
חיים פנחס שיינבערג
קליין|250px|מעוטר בטלית ותפילין אגאנצן טאג מיט מער פון 100 מינע ציצית'ער הרב חיים פנחס שיינבערג (כ"ז אלול ה'תר"ע - כ"ז אדר תשע"ב) איז געווען א ליטווישער גדול און גרויסער פוסק, און ראש ישיבה פון דער תורה אור ישיבה אין ירושלים. ער איז געווען א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה.
ער איז אויך באקאנט פאר די פילע טלית קטן'ער וואס ער האט אן צו יעדער צייט, ער פלעג זיצן אויך אגאנצן טאג מיט די תפילין.
ביאגראפיע
הרב חיים פינחס איז געבוירן געווארן אין אסטראוו, פוילן, כ"ז אלול תר"ע (דעם 1טן אקטאבער 1910), דער זון פון ר' יעקב יצחק, א שניידער, און זיין ווייב יוספא (טאמבאק). ווען ער איז געווען אלט ניין יאר האט זיך די משפחה אריבערגעצויגן אין אמעריקע, וואו ער האט געלערנט א שטיק צייט אין פובליק סקול. דערנאך האט ער געלערנט אין רבי יעקב יוסף שולע.
אלס עלטערער בחור האט ער געלערנט ביי רבי משה סאלאווייטשיק אין דער ישיבת רבינו יצחק אלחנן, א טייל פון ישיבה אוניווערסיטעט. אויך איז ער געווען א תלמיד פון רבי שמעון שקאפ וואס איז אין יענער צייט געווען א קורצער תקופה אין ניו יארק. און ער האט דארטן באקומען היתר הוראה.
ירושלים
קליין|250px|שמאל|א בליק אויף ירושלים פון [[הר הזיתים.]] קליין|250px|[[כנסת]] קליין|250px|[[בג"ץ|בית המשפט העליון]] קליין|250px|אויסערן מיניסטעריום קליין|250px|[[ישראל פּאליציי הויפטקווארטיר]] קליין|250px|[[באנק פון ישראל]]
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
ביי די 19 יאר האט ער געהייראט באשע, די טאכטער פון ר' יעקב יוסף הערמאן.
ירושלים
‫ירושלים (, אַראַביש: القدس אַל־קודס) איז די אָפֿיציעלע הױפּטשטאָט פֿון מדינת ישׂראל, דער צענטער פֿון דעם ייִדישן פֿאָלק, נאָך פֿון גאר אַמאָליקע צײַטן. די שטאָט איז פֿאַרהײליקט, אױף די דרײַ מאָנאָטעיִסטישע, גלױבנס: דאס ייִדישע, דאס איסלאַמישע, און דאס קריסטלעכע גלױבן. דאָס צענטראַלישקײט פֿון דער שטאָט, פֿאַר אַלע גלױבנס, האָט געברענגט אַ סך קריגערײַען און װעלט־מלחמות צװישן זײ, ביז הײַנטיקן טאָג. זייט דעם 19טן יארהונדערט האבן זיך אנטוויקלט ארום דער אלטשטאט אסאך נייע געגנטן, וואס זענען היינטצוטאג דער גרעסטער טייל פון דער שטאט.
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
נאך זיין חתונה איז ער געפארן מיט זיין רעביצין לערנען פינף אין דער מירער ישיבה וואס איז דאן געווען אין פוילן, אייראפע. רבי נתן וואכטפויגל האט אויך דאן דארטן געלערנט אלס אמעריקאנער בחור. דעמאלסט האט ער מחבר געווען דעם "טבעת החושן" אויף שו"ע חושן משפט.
ירושלים
די שטאָט פֿון ירושלים געפֿונט זיך אויף די "יהודה-בערג" צווישן דעם מיטלענדישן ים (הים התיכון) און דעם ים המלח אין אַ הויך פֿון אַ 650-840 מעטער איבערן מיטלענדישן ים. די שטאָט געפֿונט זיך אין די עקזײַט פֿון "מדבר-יהודה".
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
ווען ער איז שפעטער צוריקגעקומען אין אמעריקע האט ער 25 יאר געדינט אלס משגיח אין ישיבה חפץ חיים אין קווינס פון רבי העניך לעבאוויטש.
ירושלים
די צאָל פֿון די רעגנס איז 600 מילימעטר אין אַ ווינטער-צײַט. דער זומער איז הייס און טרוקן. דער ווינטער איז קאַלט און אַ רעגנדיקער. אָפֿטמאָל שנייט אויף אַ פּאָר טעג אין ווינטער. די צאָל פֿון דער פֿײַכטקייט איז ארום 60%.
ריכטיק אויף סוך 2011, איז דאָ אין ירושלים 804,355 בירגער. די בירגערשאַפֿט מערט זיך, אין אַ צאָל פֿון 1.7 פּראָצענט אַ יאָר. די בירגער פון ירושלים זײַנען צומישט:
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
ער פלעג שטענדיק דאווענען שחרית מיט וותיקין.
אפגעפארענער
אפגעפארענער איז אן אויסדרוק וואס ווערט גענוצט צו שילדערן א ייד וועלכע עפינטלעך פארלאזט דעם ארטאדאקסיש-יידישן וועג פון לעבן, אריינגערעכנט עמיצער וואס קומט פון א חסידיש, אנדערע חרדי'ש, אדער מאדערן-ארטאדאקסישן קרייז, און וואס זייערע נייע לעבענסשטייגער איז פון אן אנדערן פארם פון יידישקייט, אדער איינס אינגאנצן פריי פון רעליגיע.
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
אין תש"ך (1960) איז ער ארויף קיין ארץ ישראל צו עפענען אן אייגענע ישיבה, תורה אור, פאר אמעריקאנער בחורים אין קרית מאטערסדארף, ירושלים.
ירושלים
דער בירגערמײַסטער איז היינט משה ליאן. די שטאטראט האט 31 מיטגלידער.
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
שבט תשל״ג האט מען אים באשטימט רב פון קרית מאטערסדארף.
אפגעפארענער
דאס אוועקגיין, איבערהויפט פון א חרדי'שן געמיינדע, ווערט באריכטעט צו זיין א שווערע איבערלעבעניש סיי גייסטיש, פינאנציעליש, און סאציאליש, צוליב די פארשידענארטיגע ריזיקעס און פארלוסטן וואס קומען מיט מיט דעם טאט.
חיים פנחס שיינבערג
ביאגראפיע
ער איז נפטר געווארן כ"ז אדר תשע"ב, (דעם 20סטן מערץ 2012), אלט 101, און מען האט אים באגראבן אין הר הזיתים.
אפגעפארענער
עס איז פארהאן א ברייטן און פארצווייגטן ריי הסברים פון די וואס פארלאזן ארטאדאקסי אויף דעם באשלוס זייערע צו נעמען דעם שריט. א נומער שטודיעס טוען באטראכטן די אלע נאראטיוון, און פון די קאמבינאציע פון זייערע געפונסן שטעלט זיך ארויס אז דאס אפפארן איז א קאמפלעקסיש און פילפאכיגן פענאמענום, באזירט אויף פארשידענע סאציאלאגישע פראצעסן: פארלאזן בתורת עמיגראציע, פארלאזן בתורת כפירה, זיך צו באפרייען פון א צוואונגעדיגן גרופע, און זיך צו שטעלן פארן אייגענעם אידענטיטעט. טראצדעם, איז דא א צד השוה, נעמליך דאס אינטענסיווקייט אין זייערע ווילן צו פארלאזן, אינטערשטריכט דורך דאס גרייטקייט צו באצאלן דעם טייערן פרייז וואס פארלאזן קאסט אפ.
חיים פנחס שיינבערג
משפחה
רבי חיים פינחס און זיין ווייב באשע האבן געהאט פיר טעכטער און איין זון.
אפגעפארענער
וועבלינקען
ארגאניזאציעס וואס העלפן די וואס ווילן פארלאזן די פרומע געמיינדע. קאַטעגאָריע:רעליגיע *
חיים פנחס שיינבערג
משפחה
נאך אן איידעם איז רבי דוד ווינער, ראש ישיבה פון דער חפץ חיים ישיבה אין ניו יארק
קאטעגאריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:פוילישע יידן קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
מענדעלע מוכר ספרים
left|thumb|250px|מענדעלע מוכר ספרים left|thumb|250px
מענדעלע מוכר ספרים איז געווען דער פסעוודאנים פון שלום יעקב אַבראַמאָװיטש, א שרייבער אויף העברעאיש און יודיש וועלכער האט געלעבט און געשאפן פון 1839 ביז 1917.
דער גרויסער יידישער שריפטשטעלער, שלום עליכם, האט אים גערופן דער "זיידע" פון יידישער ליטעראטור, צוליב דעם וואס ער איז געווען דער סאמע ערשטער ראמאניסט פון דער יידישיסטישער באוועגונג, וואס איז געבוירן געווארן פון דער השכלה-באוועגונג. זיין אויפטו האט געבוירן א שפראך, וואס איז ביז דאן נאר געווען צוריקגעשטאנען און ארים, און האט גענוצט נאר צו רעדן און כמעט נישט צו שרייבן אדער לייענען ליטערארישע ביכער פון הויכער קוואליטעט.
ירושלים
פארצייטישע ירושלים
דער אנהייב פון ירושלים איז געווען אויפן בערגל דרום פון הר הבית וואס מ'רופט היינט עיר דוד. בערך אין יאר ב'ת איז דער יישוב געווארן א שטאט. אין יאר ב'ת"ר - אפשר אפילו פריער - איז ירושלים שוין געווען אן אנגעזעענע באפעסטיגטע כנעענישע שטאט. בערך אין יאר ב'ת"ש האט אדוני צדק, דער מלך פון ירושלים, געפירט די מלכים פון דרום ארץ ישראל אין זייער קריג קעגן יהושע בן נון, וואס האט געזיגט איבער זיי אין עמק איילון. ווען די יבוסים זענען געקומען קיין ירושלים האבן זיי א נאמען געגעבן די שטאט „יבוס"; דער איז געבליבן 200 יאר ביז דוד המלך האט איינגענומען די שטאט. דער פסוק אין שמואל ב, פרק ה, 6-10 (און אויך אין דברי הימים א, יא) פארציילט וויאזוי דוד האט איינגענומען די שטאט. ירושלים איז צום ערשטן באשטימט געווארן אלץ הויפטשטאט אין יאר ב'תתק"ן דורך דוד המלך נאכדעם וואס ער האט געמאכט א בונד מיט די עשרת השבטים אין חברון.
מענדעלע מוכר ספרים
ביז דאן האט די יודישע אינטעליגענציע געקוקט אויף יודיש מיט א גרינגשעצונג. אונטער דער השפעה פון דעם יידישיסט יהושע מרדכי ליפשיץ האט טראנספארמירט דעם אזויגערופענעם זשאַרגאָן און אים געשטעלט אויף די פיס אלס א מאדערנער כלי צו חינוך און לעבן.
ירושלים
תקופה פון בית ראשון
דוד המלך'ס זון שלמה האט געבויט אין ירושלים דעם בית המקדש. אזוי ווי דער בית המקדש איז חרוב געווארן און מ'האט איבערגעאקערט די שטאט מערער מאל, איז שווער פאר די ארכעאלאגן צו טרעפן קלארע זאכן פון יענער תקופה. דער ערשטער ארט פון ירושלים, וואס מען רופט היינט עיר דוד, געפינט זיך לעבן דעם אראבישן דערפל סילוואן (דאס איז אראביש פארן שילוח).
ביז די יארן פון דער מלך חזקיהו (אין יאר ג'ר) האט זיך ירושלים פארגרעסערט אויף דעם מערב בערגל (היינט געפינט זיך דארטן דאס יידישע פערטל און דאס ארמענישע פערטל. אין יענע יארן האט די מיליטער פון אשור באלעגערט די שטאט, אבער זיי האבן נישט געקענט זי אייננעמען. איין טעם איז געווען דער שילוח טונעל דורך וואס וואסער האט אריינגעשטראמט אין דער שטאט פון דעם גיחון קוואל וואס איז דרויסן פון די מויערן פון ירושלים. צום זענען מלאכי חבלה געקןמען און אויסגעהרגעט גאר די מיליטער פון אשור.
מענדעלע מוכר ספרים
צו זיין ערשטער יודישער ווערק, דאס קליינע מענטשעלע, וועלכער ער האט אריינגעשיקט צום קול מבשר, האט ער זיך אונטערגעשריבן סענדערל מוכר ספרים נאך א לעבעדיגן פארשוין וועמען ער האט געקענט, נאר דער רעדאקטאר אלעקסאנדער צעדערבוים האט זיך דערשראקן, אפשר מיינט מען איםם אליין, האט ער דאס געטוישט צו מענדעלע.
ירושלים
תקופה פון בית ראשון
אין יאר ג'שכ"ז האט די מלוכה פון בבל געהערשט איבער מלכות יהודה; דער מלך יהויכין און אלע חשובע יידן אין ירושלים זענען פארטריבן געווארן אין גלות. נבוכדנצר האט ארויפגעשטעלט צדקיהו אויף דעם טראן, אבער נאך 11 יאר האט ער מורד געווען און נבוכדנצר האט חרב געמאכט דעם בית המקדש אין יאר ג'של"ח. ווערנט די יארן האבן די ארכעאלאגן אנטפלעקט עטלעכע פייל-שפיצן פון די בבליים.
CNN
לינקס|CNN CNN (ראשי תיבות אין ענגליש: Cable News Network) איז א טעלעוויזיע קאנאל וואס טוט איבערטראגן אלע טאָג נאָנסטאָפּ וועלטלעכע נײַעס.
ירושלים
מיטל אלטער
ירושלים איז אריבער אונטער דער הערשאפט פון די אומאיאדן ביז 750. דערנאך איז די הערשאפט אריבער צום אבאסישן כאליפאט ביז 969, ווען ירושלים איז אריבער צו דער פאטימישער דינאסטיע. דער מיטל מזרח, כולל ארץ ישראל, איז דעמאלסט אריין אין א נישט סטאבילער תקופה בי די סעלזשוקן האבן איינגענומען ירושלים אין 1071 אויף א קורצער תקופה.
מענדעלע מוכר ספרים
זיינע ווערק
קאטעגאריע:יידישיסטן קאטעגאריע:השכלה קאטעגאריע:יידיש שפראך שרייבערס
ירושלים
מאדערנע תקופה
קליין|250px|[[ישראל מוזיי]] קליין|250px|[[הר הרצל - נאציאנאלער בית הקברות פון ישראל]] אין 1860 האט מען אנגעהויבן בויען נייע געגנטן אינדרויסן פון די מויערן פון ירושלים. דער ערשטער געגנט איז געווען משכנות שאננים, די קאלאניע וואס משה מאנטיפיארי האט אויפגעשטעלט. מען האט באזעצט דעם געגנט אין 1866. א פאר יאר שפעטער אין 1868 האט הרב דוד בן שמעון פון מאראקא געבויט "מחנה ישראל", א געגנט פון קליינע הייזער מיט א שול "צוף דבש". אין 1869 האט ר' יוסף ריוולין אויפגעשטעלט נחלת שבעה. נאכהער האט דער עושר ר' דוד ריס מנדב געווען געלט צוצובויען צען הייזער מיטן נאמען "בית דוד" לעבן נחלת שבעה.
CNN
CNN איז געגרינדעט געווארן אין יאָר 1980 דורך טעד טורנער אין אטלאנטא אין USA.
ירושלים
מאדערנע תקופה
מרחשון תרל"ד (1873) האט ר' יוסף ריוולין געמאכט אן אסיפה דריי טעג אדורכצושמועסן אויפשטעלן נאך א געגנט ארויס פון די מויערן. רב מאיר אויערבאך אב"ד קאליש, און ראב"ד פונעם אשכנזישן בית דין אין ירושלים האט געגעבן א גרויסער סומע געלט פאר דעם צוועק, און האט אויך געקויפט פינף הייזער פאר זיינע יורשים, בתנאי אז טאמער איינער פארלאזט ארץ ישראל פארלירט ער זיין חלק אין דער ירושה.
CNN
וועבלינקן
קאטעגאריע:טיווי נייעס קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאנאלן
ירושלים
מאדערנע תקופה
אין אנהייב פון די 1970ער יארן האט מען אויפגעשטעלט די ישראל פאליציי הויפטקווארטיר אין קריית הממשלה אין מזרח טייל פון דער שטאט. אין אנהייב פון די 1980ער יארן האט מען אויפגעשטעלט דעם בנין פון דער באנק פון ישראל און אין די 1990ער יארן האט מען אויפגעשטעלט לעבן דער באנק דעם הויכגעריכט אין דער קריית הממשלה אין מערב טייל פון דער שטאט..
וועלט אנערקענונג
כאטש וואס אין מדינת ישראל איז ירושלים אנערקענט אלס די הויפטשטאט איז אבער ירושלים נישט אנערקענט אלס הויפטשטאט פון מדינת ישראל פון קיין שום אנדערע לאנד אין דער וועלט.
געאגראפיע
ירושלים געפינט זיך אויפן דרום עק פון א פלאטא אין די הרי יהודה, וואס נעמען איין הר הזיתים (צו מזרח) און הר הצופים (צו צפון־מזרח). די אלטשטאט איז הויך אומגעפער 760 מעטער. גאנץ ירושלים איז ארומגענומען מיט טאלן און טייכבעטן (וואדיס). די קדרון און גיא בן הנם טאלן קומען צוזאמען א ביסל דרום פון דער אלטשטאט ירושלים. אין דער צייטן פון דעם תנ"ך איז ירושלים געווען ארומגענומען מיט וועלדער פון מאנדלביימער, איילבירט ביימער און סאסנעס.
טראנספארט
ימין|קליין|געביידע פון דער צענטראלע אויטאבוס סטאנציע קליין|220px|[[ירושלים צענטראלע אויטאבוס סטאַנציע]] קליין|220px|דער טראמוויי אויפן [[סטרונעס בריק]] די עפנטלעכע טראנספארט אין ירושלים איז געגרינדעט בעיקר אויף צענדליקע שטעטלעכע אויטאבוס רוטעס, עטלעכע 45% פון די איינוואוינער אין ירושלים ניצן די שטעטלעכע אויטאבוסן צו פארן אין דער ארבעט און ארויס פון דער שטאט.
אויטאבוסן
פון די 1930ער יארן זענען די יידישע אויטאבוסן אין ירושלים געווען געפירט דורך דער "המקשר" געזעלשאפט, ביז דער זעקסטאגיקער מלחמה. היינט פירט אגד די אויטאבוס דינסט אין ירושלים. פון דער ירושלים צענטראלע אויטאבוס סטאנציע קען מען אנקומען צו רוב פלעצער אין לאנד. אגד און דן, און נאך פארשידענע געזעלשאפטן, פירן טויזנטער פאסאזשירן, פון און צו ירושלים.
קליין|220px|אויטאבוס סטאנציע אין סולטאן סוליימאן גאס אין מזרח ירושלים אין מזרח ירושלים געפונט זיך א צענטראלע אויטאבוס סטאנציע, וואו אראבישע אויטאבוסן און טענדערן, פירן כמעט איבערן גאנצן מערב ברעג.
דעם 29סטן יוני 2010 גייט מען מאכן אסאך ענדערונגען אין די אויטאבוס רוטעס אין ירושלים.
באנען
און ירושלים געפונט זיך די מלחה באן סטאנציע, און די תנכישע זאא באן סטאנציע. די באן רייזע קיין תל אביב געדויערט אומגעפער א שעה און פופציג מינוט, וועגן דעם איז די באן נישט אנגענעם פאר פאסאזשירן.
ישראל באנען בויט דעריבער א נייע באן סטאנציע, קעגן איבער דער אויטאבוס סטאנציע אויף יפו גאס, וואס וועט פארקורצן דעם וועג פון ירושלים קיין תל אביב, צו א האלבע שעה.
שאסייען
איינע פון די אלטע הויפטגאסן אין ירושלים איז די יפו גאס. היינט זענען די הויפטגאסן שאסיי 60, וואס אין ירושלים ווערט גערופן "שאסיי 1", און דער בעגין שאסיי.
שאסיי נומער 60 פארט אויף צפון קיין ראמאללא, שכם. און אויף דרום, דורך תלפיות געגנט, ביזן דורכגאנג צו בית לחם. שאסיי נומער 60 ווערט גערופן דארט דער "טונעלן שאסיי" וואס טראגט קיין חברון, און באר שבע.
דער שאסיי פון ירושלים תל אביב, פירט אריין אין גבעת שאול און רוממה געגנט, שאסיי 1, ירושלים האט ארויסגעבויט א שאסיי וואס פירט צום צפון טייל ביז פראנצויזישן בערגל, וואס פון דארט קען מען פארן גלייך קיין מעלה אדומים, אזוי אז מען מוז נישט אריבער פארן די שטאט.
אין די 1990ער יארן האט מען אויפגעבויט אין ירושלים דעם בעגין שאסיי, וואס לינדערט די שווערע פארקער אויף לאקאלע גאסן, עס פאנגט זיך אן אין מלחה געגנט, פארט אריבער די געגנטער אויף דער מערב זייט פון שטאט, וואו זי קומט אן קיין עטרות קאמערציאלע געגנט, און דארט ווערט דער שאסיי פארבינדן צו שאסיי 443, דער מודיעין שאסיי.
גאלדא מאיר שאסיי, איז א טייל פון שמואל הנביא גאס, קומט אן קיין רמות, און קיין גבעת זאב.
אין 2022 האט מען געעפֿנט שאסיי 16, פונעם מוצא איבערבייט מיט שאסיי 1 ביזן גבעת מרדכי איבערבייט אויף בעגין שאסיי.
חינוך
אין ירושלים פועלן אסאך חדרים, ישיבות און מיידלעך סעמינארן. צווישן די ישיבה־גדולה'ס זענען: די מירער ישיבה (די גרעסטע ישיבה אין דער וועלט), חברון ישיבה, קול תורה, שפת אמת, מרכז הרב און בריסק.
בילדונג
קליין|220px|געביידע פונעם מאנדל אינסטיטוט פאר יידישקייט וויסנשאפטן המכון למדעי היהדות אין דעם [[העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים|העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים אויף הר הצופים]]
שולעס
אין ירושלים ריכטיק פאר 2010, 61% פון די תלמידים אין כיתה א' זענען חרדים. די געביידעס פון סעקולערע שולעס און קידערגארטנס וואס זענען מער נישט געניצט זענען ווידערגעבויט און געניצט היינט פאר חרדישע מוסדות.
די אראבישע בילדונג אין ירושלים גייט אן אין מזרח פון דער שטאט און שליסט איין סיי שטאטישע שולעס סיי פריוואטע.
אקאדעמישע אנשטאלטן
אין ירושלים געפינען זיך אינסטיטוציעס פאר העכערער בילדונג, צווישן זיי די בצלאל אקאדעמיע פאר מאדעלירונג און קונסט, ירושלים הויכשולע פאר טעכנאלאגיע, די אקאדעמיע פאר מוזיק און טאנץ.
אויך אין ירושלים איז דער העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים, וואס ווערט גערעכנט צווישן די 100 פירנדיקע אוניווערסיטעטן אין דער וועלט אין פארשונג, צוזאמען מיט דער אקאדעמיע פאר דער העברעישער שפראך. דער אוניווערסיטעט האט דריי קאמפוסן אין דער שטאט: הר הצופים, עדמונד י' ספרא גבעת רם און עין כרם.
ירושלים דינט אויך אלס פלאץ פון אסאך פארשונג אנשטאלטן ווי די ישראלישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן, אקאדעמיע פאר דער העברעישער שפראך, ישראלישער אינסטיטוט פאר דעמאקראטיע, וואן ליר אינסטיטוט און שלום הארטמאן אינסטיטוט.
טוריזם
אין 2009 האט מען איינגעשריבן אין די האטעלן אין ישראל 8.1 מיליאן איבערנעכטיקן פון טוריסטן, צווישן זיי 2.6 מיליאן אין ירושלים, קעגן 1.9 מיליאן אין תל אביב. אויך די צאל נאכטלעגערס פון ישראלישער אין יענעם יאר איז געווען העכער אין ירושלים ווי אין תל אביב - 639 טויזנט קעגן 435 טויזנט. די צאל האטעל צימערן אין ירושלים איז מער ווי 10,000 צימערן, און דער פלאן פון דער שטאטראט איז צו העכערן די צאל צימערן נאך 8,000 ביז 2020.
מוזייען און נאציאנאלע אנשטאלטן
אין ירושלים געפינען זיך די מערהייט פון די צענטראלע קולטורעלע אנשטאלטן אין ישראל, למשל דער ישראל מוזיי, איינער פון די פירנדע מוזייען פאר קונסט אין דער וועלט, וואס נעמט איין דעם היכל הספר וואו ס'איז געשפייכלערט דעם עלצטן תנ"ך אין דער וועלט.
וועטער
אין זומער איז ווארעם און טרוקן, אין ווינטער איז קאלט און עס רעגנט; אמאל שנייט אויך,בפרט אין די הויכע געגנטן.
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:אידישע יישובים קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע קאַטעגאָריע:היסטאריע פון ארץ ישראל
יוסף אשכנזי
ר' יוסף אשכנזי איז דער גבאי און נאמן בית (ווי אויך א קרוב) פון ערשטן סאטמארער רבי ר' יואל טייטלבוים.
ער איז א זון פון ר' שרגא פייבוש אשכנזי וועלכער איז געווען דעם רבינ'ס גבאי אין סאטמאר, רומעניע.
נאך דער פטירה פון סאטמארער רבי האט ער געעפנט א ביהמ"ד נעבן זיין הויז אין קרית יואל - קהל מהר"י אשכנזי טאלטשווא נאך זיין זיידע רבי יואל אשכנזי, טאלטשעווער רב.
ביאגראפיע
במשך די מלחמה יארן האט ער באגלייט דעם סאטמארער רבי'ן און רביצין דורכאויס אלע זייערע דעסטינאציעס, און דורכאויס די מלחמה האבן אים דער רבי און די רביצין אפיציעל אדאפטירט אלץ יוסף טייטלבוים.
נאך די מלחמה איז ער פארבליבן די גבאי ביז דעם רבינ'ס פטירה חודש אב תשל"ט. פאר פרנסה האט ר' יוסף געפירט א ספרים געשעפט אין וויליאמסבורג הוצאת ירושלים.
ספרים
די זכות פון דרוקן דעם סאטמארער רבינ'ס ספרים איז איבערגעגעבן געווארן דורך דעם רבי'ן זעלבסט צו ר' יוסף, מאכנדיג אים און זיינע קינדער די ארויסגעבער פון די ספרים ווי דברי יואל, ויואל משה, ייטב לב, און פילע אנדערע ספרים לבית סאטמאר אונטערן נאמען "הוצאת ירושלים".
במשך די יארן זענען געווען אזעלכע וועלכע האבן געדריקט א חלק פון די ספרים אן רשות, אקעגן וועם ר' יוסף איז שארף ארויס אין די הקדמה צו די ספרים, אויסדרוקנדיק זיין אויסשליסליכע רעכט וועלכע איז אים געגעבן געווארן.
ר' יוסף האט אויך אליין ארויסגעגעבן א ספר מיטן נאמען "שארית יוסף - על התורה".
אטאמקערן
אטאמקערן אדער אַטאָמישער יאָדער איז דער מיטלסטער געדיכטער טייל פון דעם אטאם. עס באשטייט פון נייטראנען און פראטאנען. עס איז פיל קלענער ווי דער אטאם, נישט מער ווי 1/10000, אבער עס אנטהאלט 99.9% פון דעם אטאמ'ס מאסע, און עס האט נישט קיין עלעקטראנען.
טייל אטאמקערנס זענען נישט סטאביל, און זיי צעפאלן ראדיאאקטיוו אין קלענערע טיילן און לאזן אויס שטראלונג. דער פראצעס קען זיין נאטירלעך אדער דער פראדוקט פון א יאדער-שפאלטונג. די שטראלונג וואס קומט קען זיין איינע פון די פאלגנדע:
קאַטעגאָריע:קערנפיזיק
זעליג פליסקין
ר' זעליג פליסקין איז א שרייבער רעדנער און מגיד שיעור אין אש התורה אין אלט שטאט ירושלים. זיין תורה איז בעיקר געבויט אויפן דרך המוסר אז א מענטש ברויך זיך משלים זיין די מידות און טרעפן שמחה אין זיך פארבעסערן און אויך אנדערע און קאנסעקווענס. זיין אויפטו איז באזירט אויף 4 נקודות וואס דאס זענען די הויפט פאקטארן פון אלע זיינע ביכער און דרשות;
אבער איבער אלעמען האלט רב פליסקין אז מען מוז אנהאלטן אייביג א פאזיטיווער סעיט אפ מיינד כדי צו ערגרייכן אלעס וואס מען טוט, צו דערגרייכן אונזער פולער פאנטעציאל און זיין פראדוקטיוו און ארויסברענגן דאס בעסטע פון אלעס און אלעמען אין נאטור ארום אונז.
ער האט געשריבן שוין איבער 20 ספרים אויף דעם גאנג אויף אלע טעמעס פון לעבן, אלעס אויף ענגליש. און נאך...
ווערן אַ מחבר
דער פאָטער פון פּליסקין, הרב שמואל פּליסקין, איז געווען א תלמיד פון ישראל מאיר קאַגאַן, באוואוסט אלס דער חפץ חיים, אין דער ראדינער ישיבה אין פוילן און האט געשריבן א יידיש-שפראך ביאגראפיע פון אים, דער חפץ חיים: Zine Leben un Shafen (ווארשע, 1936). אין 1974, נאָך שרייבן אַן אַרטיקל פֿאַר דער ייִדישער אָבסערווער וועגן דעם לעבן פון דעם חפץ חיים, "דער פּראָפיל פון אן אוהב ישראל", איז זעליג פּליסקין געבעטן צו שרייבן א בוך וואָס דערקלערט די לערנונגען פון דעם חפץ חיים. דער רעזולטאַט איז געווען זיין ערשטער בוך, היטן דיין צונג.
קראַנט אַרבעט
עטלעכע יאָר נאָך [ווען?] פליסקינס אריבערגאנג קיין ישראל, האָט די ארויסטריטן ארגאניזאציע אש התורה אים געבעטן צו רעדן וועגן מענטשלעכע עמאָציעס און באציאונגען. פּליסקין איצט אָפפערס כאַסענע קאַונסלינג און אַרבעט מיט מענטשן צו מוטיקן זייער פערזענלעכע וווּקס און פֿאַרבעסערונג. ער בלייבט ענג פארבונדן מיט אַיש התורה און רעפֿעראַטן אין ישראל און אין די פארייניקטע שטאטן.
פילאָסאָפיע
די פאָקוס פון פּליסקינ׳ס לערנונגען איז העלפּינג מענטשן פֿאַרבעסערן זיך און געפֿינען גליק. ער האלט אַז עס זענען פיר יקערדיק אַספּעקץ וואָס מאַכן זיך מיר און וואָס מיר ווערן:
שטאַט פון גייַסט
זעלבסט בילד
פּערזענלעכקייט טרייץ
צילן