cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אברהם לאנדא
לעבנסגעשיכטע
ר' אברהם איז געבוירן געווארן אינעם דארף פארענטשעוו דער בכור פון ר' רפאל און ראדא דאבזשינסקי. זיין פאטער רפאל (נפטר: תקפ"ד 1824) איז געווען אן אייניקל פון רבי בעריש חסיד פון קוטנא, א זון פון זיין איינציגן זון יחיאל איכל. זיין מוטער ראדא (נפ' כ' אלול תר"ח) איז געווען אן אייניקל פון רבי זאב וולף אויערבאך, אב"ד לונטשיץ, אן אייניקל פון רבי מנחם מענדל אויערבאך, בעל "עטרת זקנים" אויפן "מגן אברהם" - פון די אייניקלעך פונעם מהר"ל מפראג.
יונגערהייט איז ער געווען זייער שארף, און דאס דארף האט נישט געהאט קיין מלמד וואס זאל קענען לערנען מיט אים. האט זיין פאטער אים גענומען קיין פלאצק וואו ער האט געשטיגן אין תורה.
ר' דן לאנדא, א פרנס פון פלאצק, פון א מתנגדישער משפחה, האט אים גענומען פאר א חתן צו זיין טאכטער ווען ער איז געווען אלט 15 יאר. עס ווערט דערציילט אז ר' דנס שווער, ר' איטשעלע פלאצקער, האט געגלוסט דעם בחור אברהם דאבזשינסקי פאר א חתן, און ער האט געשיקט זיין איידעם ר' דן קיין פארענטשעוו כדי נאכצושפירן דעם בחור, אבער ענדלעך האט ר' דן אליין גענומען אים פאר זיין טאכטער. גלייך נאכן שידוך האט דער בחור אברהם געענדערט זיין משפחה נאמען פון דאבזשינסקי צו לאנדא, זיין מחותנס נאמען.
נאך דער חתונה האט ער געוואוינט אין זיין שווערס שטעטל, פלאצק. ער האט זיך געדרייט ביי רבי פישל סטריקאווער און ווערט גערעכנט זיין תלמיד מובהק. ער האט געלערנט ביי אצל רבי אריה לייב צינץ פון פלאצק. אויך האט ער געטראפן צוויי מאל דעם רבי׳ן ר׳ בונים; דאס ערשטע מאל איז געווען ווען רבי בונים איז געווען א צייט אין פלאצק, וואו רבי אברהם לאנדא האט געוואוינט. רבי בונים האט פארציילט זיין רבי׳ן, דעם ייד הקדוש פון פרשיסחא, אז ער האט געוואלט טרעפן רבי אברהם פערזענלעך.
אין יאר תק"פ האט מען אים באשטימט שטאטס רב פון טשעכאנאוו, וואו ער האט געדינט ביז זיין פטירה. גלייך נאך ווען ער האט אויפגענומען דאס הרבנות האט ער אויפגעשטעלט דארט א ישיבה וואס ער האט געפירט. א גרויסער טייל פון די תלמידים פון זיין ישיבה זענען שפעטער געווארן באקאנט ווי גדולי תורה אין פוילן.
יארן לאנג האט ער נישט געוואלט פירן א רביסטעווע. נאר אין יאר תרכ"ו (1856), נאך דער פטירה פונעם חידושי הרי"ם פון גער, האט רבי אלעזר הכהן פון פולטוסק געדאנזשעט איבערצייגן אים צו נעמען אויף זיך צו פירן א הויף, מיט דער טענה אז מ׳דארף אנפילן דעם לאך וואס איז געווארן מיט דער פטירה פונעם גערער רבי׳ן. <!--למרות שהחל לנהוג באדמו"רות, ערך "שולחנות" וקיבל "פתקאות" ו"פדיונות", לא שינה שתי הנהגות שהקפיד עליהן עד אז: הוא התפלל תפילת שחרית בוותיקין ובנוסח אשכנז. שתי הנהגות אלו היו יוצאות דופן בעולם החסידות.
בין הבאים לטשעכאנאוו להסתופף בחצרו של הרבי מטשעכאנאוו היו רבי אברהם בורנשטיין, רבי יחיאל מאיר מגוסטינין ורבי אלעזר הכהן מפולטוסק. בשבע השנים האחרונות לחייו העביר את משרת הרבנות בטשעכאנאוו לידי בנו רבי יעקב לאנדא.
רבי אברהם מטשעכאנאוו נפטר בה' באדר א' תרל"ה. הוא נקבר בבית הקברות היהודי הישן בטשעכאנאוו ששכן במרכז העיר. גדולי הרבנים הספידוהו, וחלק מההספדים הודפסו כספרים. מלבד הרבי מטשעכאנאוו נפטרו באותה שנה עוד שניים מהרבנים המפורסמים באותו דור, רבי אליהו גוטמכר ורבי יעקב אריה מראדזימין, וחלק מהמספידים קישרו בדבריהם בין השלושה.
לאחר פטירתו הוסב שמה של הישיבה המקומית בטשעכאנאוו ל"בית אברהם" על שמו של רבי אברהם מטשעכאנאוו. מדי שנה, ביום השנה לפטירתו, נהגו תושבי העיר לפקוד את האוהל שלו בבית הקברות המקומי. מנהגם היה להקיש שלוש פעמים עם מפתח על דלת האוהל ורק לאחר מכן להיכנס פנימה.
בקיץ תש"א (1941), בעיצומה של מלחמת העולם השנייה, נודע שהנאצים מתכוננים לחרוש את שטח בית הקברות הישן של טשעכאנאוו שבמרכז העיר כדי להכשיר את המקום לבניית מבנים לשימושם. האדמו"ר מאלכסנדר, ששהה אז בגטו ורשה, הורה על העתקת קברו של הרבי מטשעכאנאוו ממקומו. קבוצת יהודים פתחה את קברו כדי להעביר את גופתו לבית הקברות החדש ולעיניהם התגלתה גופתו כשהיא שלמה. למרות הסכנה שהייתה כרוכה בכך, ליוו רבים מיהודי העיר את הרבי מטשעכאנאוו בהלוויה מאולתרת לקברו החדש.
לאחר המלחמה שבו שרידי היהודים לעיר והקימו גלעד על קברו של הרבי מטשעכאנאוו משברי מצבות שעקרו הנאצים מקברים סמוכים. אך כעבור כמה שנים עקרו תושבי המקום את הגלעד ומאז לא נודע מקום קברו המדויק. גם בית מדרשו ובית מגוריו הסמוך, ששרדו עד לשואה, נחרבו עד היסוד.
לזכרו של רבי אברהם מטשעכאנאוו הוקמו מוסדות טשעכאנאוו בשכונת רמות בירושלים.
מעמדו התורני והרבני בדורו
רבי אברהם מטשעכאנאוו נחשב מגאוני התורה ומחשובי הרבנים בדורו, ולדעתו ההלכתית היה משקל רב. לפתחו הגיעו הנושאים המרכזיים של אותו דור ואשר עוררו פולמוס בקרב גדולי הרבנים, ובהם: מצת מכונה, קופת רבי מאיר בעל הנס לעניי ארץ ישראל, גזירת הלבוש וגילוח הזקן והפיאות, גיטין והתרת עגונות.
ידידו בעל חידושי הרי"ם, לאחר שפסק בעניין התרת עגונות, כתב:
רבי עקיבא איגר העיד עליו שהוא "אריה דבי עילאי", ומרוב הוקרתו אותו היה קם ממקומו כל פעם שהזכיר אותו בדיבורו.
תלמידו של רבי אברהם לאנדא, רבי יוסף קרא, מעיד עליו:
הרבי מקוצק אמר:
"
רבי אברהם בארנשטיין, בעל "אבני נזר", כתב בהסכמתו לספרו של הרבי מטשעכאנאוו "זכותא דאברהם":
טשעכאנאווער דינאסטיע
-->
דזשיין אסטן
דזשיין אסטן (16טן דעצעמבער 1775 – 18טן יולי 1817) איז געווען אן ענגלישע ראמאניסטקע. זי איז איינע פון די בארימטסטע און מערסט באליבטע שרייבער אין דער ענגלישער ליטעראטור.
דזשיין אסטן איז געבוירן געווארן דעם 16טן דעצעמבער 1775 אין סטיוונטאן, לעבן בייזינגסטאק. זי איז געבילדעט געווארן מערסטנס דורך איר פאטער און אירע עלטערע ברידער, און אויך האט זי געליינט אליין. זי האט געוואוינט אין סטיוונטאן מיט איר משפחה. זיי האבן זיך געצויגן קיין באט, סאמערסעט, ווען איר פאטער האט זיך פענסיאנירט אין יאר 1801. ווען ער איז געשטארבן אין 1805, האט זי ארומגעוואנדערט מיט איר מוטער. אין 1809, האבן זיי זיך באזעצט אין טשאטאן, לעבן אלטאן, האמפשיר. מיי 1817 האט זי זיך געצויגן קיין ווינטשעסטער כדי צו זיין נאנט צו איר דאקטער, און זי איז געשטארבן דארט אום 18טן יולי 1817.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ענגלענדער קאַטעגאָריע:ראמאניסטן
צאנז
צאַנז אדער סאנץ איז א שטאט אין דער קליינפוילישער וואיעוואדעשאפט פון פוילן, 47 ק"מ דרום פון טארנא.
היסטאריע
אין יאר 1298 ווערט נייסאנץ, דאס ערשטע מאל דערמאנט אין היסטארישע אקטן. אין יענעם יאר האט קעניג ווארצלאוו דער צווייטער פון בעמען, וואס האט דעמאלס געהערשט איבער פוילן, געגרינדערט די שטאט נאענט צום וואסער קאמיעניעץ, וואו עס האט זיך געפינען דאס דארף קאמיעניצא, וואס האט ביז דעמאלס געהערט צום קראקעווער בישאף. דער נאמען קאמיעניצא ווערט נאך באניצט אין יאר 1317 שפעטער הייסט שוין די שטאט אויסשליסליך נייסאנץ (Nowy Sącz).
אין דער צייט פון קעניג וולאדיסלאוו לאקיעטעק, האט סאנץ שוין געשפילט א ראלע פון איינער פון די וויכטיקסטע שטעט אין לאנד. אין יענע צייט איז שטארק געשטיגן דער האנדל מיט אונגארן, פון וואנען מען פלעגט אריינפירן וויין, זאלץ, אייזן, שטאָל, קופער, פערד און פארשידענע אנדערע ארטיקלען. סאנץ, וואס האט שטארק קאנקורירט מיט קראקע, האט אויסגעניצט די אינערליכע פאליטישע לאגע אין לאנד. אין יאר 1312 האבן זיך די בירגער פון קראקע, מיט דעם וואיט אלבערט אן דער שפיץ, צעבונטעוועט קעגן קעניג, און געפרוווט צו באזעצן אלס קעניג פון פוילן א פארדייטשטן שלעזישן פירשט. וולאדיסלאוו לאקיעטעק האט דעם קראקעווער בונט דערשטיקט און אלס שטראף, צווישן אנדערע, געגעבן פאר סאנץ די פרעווילעגיעס וואס עס האט פריער פארמאגט קראקע: הענדלערס וואס זענען פארבייגעפארן סאנץ אויפן וועג פון קראקע אדער קיין קראקע, האבן זיך באדארפט אפשטעלן און פארקויפן אין סאנץ זייערע סחורות, אזוילאנג ווי די שטאט וועט זיי נישט לאזן ווייטער פארן ("שטאפלרעכט").
אין יאר 1327 האט דער זעלבער קעניג געגעבן סאנץ דאס רעכט איינצופירן א יארמארק דער 13טער יולי. אלע הענדלערס וואס האבן זיך געקליבן אויף דעם דאזיגן יארמארק, סיי פון טשכויוו און פון קראקע, סיי פון אונגארן אויפן וועג דורך ריטרע און אלטסאנץ זענען געווען באפרייט פון צאל און אלע אנדערע אפצאלן, אין די צייט פון אכט טעג פארן יריד, און אכט טעג נאכן יריד.
דער זון פון לאקיעטעק, קעניג קאזשימיעזש דער גרויסער האט די שטאט באשאנקען מיט נאך ברייטער פרעווילעגיעס, סאנדזער בירגער זענען באפרייט געווארן פון צאל אויפן וועג קיין רייסן (אסט גאליציע) און קיין אונגארן. פון איין קעניג צום אנדערען האבן זיך די פרעווילעגיעס זיך מער פארברייטערט.
די לאגע אין סאנץ האט געברענגט דערצו, אז דארט זענען אפט פארגעקומען וויכטיקע פאליטישע צוזאמענפארן און קעניגליכע באראטונגן.
דאס רייכטהום פון דער שטאט האט געהאלטן אין איין וואקסן, אין 16טן יארהונדערט, האבן צו דער שטאט סאנץ געהערט זעקס דערפער. אויסערדעם, וואס סאנץ איז געווען א האנדלס-צענטער, האט זיך אויך דארט אנטוויקלט א באדייטנדיקע אינדוסטריע, ווי די פראדוקציע פון סערפעס און אזוי אויך די וועבעריי פון וואָל-שטאפן.
צווילינג שטעט
צאנז האט די צווילינג שטעט:
רעפֿערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קעניגלעך פאסט שיף
קליין|115px|קפ"ש סימבאל וואס איז געווען געוויזן דורכן קאנארד שיף [[קפ"ש לאקאניע (1921)|קפ"ש לאקאניע]]
קעניגלעך פאסט שיף (ענגליש: Royal Mail Ship, ראשי תיבות: RMS) איז דאס קעפל פאר שיפן וואס טראגן פאסט אונטער קאנטראקט צום בריטישן קעניגלעך פאסט.
היסטאריע
אינעם 19טער י"ה, די בריטישע אדמיראליטעט האט צוגעשטעלט קפ"ש סערוויס.
די באשטימונג "RMS" איז געווען גענוצט זינט 1840.
זלמן לייב פעלדמאן
זלמן לייב פעלדמאן איז דער משמש פון דער סאטמארער שול אויף ראדני סטריט אין וויליאמסבורג וואס דינט אויך אלס דער משמש פון דער סאטמארער חברה קדישא.
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
בינה לעתים
בינה לעתים איז א ספר אויפן רמב"ם הל' יו"ט פון רבי יהונתן אייבעשיץ.
עס איז געדרוקט אין יאהר וליהונתן אין ווין דורך הלל ב"ר ליב פון שטאמפי. עס האט די הסכמה פון רבי מרדכי בנעט.
דער ספר אנטהאלט פיר-און-פערציג בלעטער. ביים סוף איז דא עטליכע בלעטער מיט חידושים אויף מס' ביצה.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
פאלקסדויטש
פאלקסדויטש איז א טערמין וואס באצייכענט דייטשע אפשטאמיגע, און מענטשן וואס האבן גערעדט די דייטשע שפראך, וואס האבן געוואוינט אינדרויסן פון דייטשלאנד, אדער געביטן און געגנטן וואס האבן געהערט צו דייטשלאנד דורכאויס די יארן, ביז דער צווייטער וועלט מלחמה.
די געגנטן וואס זענען באצייכענט געווארן אלס דייטשע טעריטאריע, און אירע איינוווינער פאלקסדויטשן. סודעטן-געביט אין טשעכיי, מזרח שלעזיע, וואס האט געהערט צו פוילן. א גרויסע טייל פון די מענטשן, האבן קאלאבארירט מיט די נאציס, און האבן געהאלפן אומברענגען טויזנטער יידן.
קאַטעגאָריע:גערמאנען
Volksdeutsche Volksdeutsche Фолксдойче Alemanes étnicos Volksdeutsche Volksdeutsche Volksduitsers Folketyskere Volksdeutsch Фольксдойче Фольксдойче 德國人
יוסף סאמעט
רבי יוסף סאַמעט (געב' תשי"ט) איז דער רעדאַקטאָר און גרינדער פון דעם אינסטיטוט פֿאַר תורה עוז והדר און באדינט ווי דער הויפט רעדאַקטאָר פון דעם תלמוד בבלי פראיעקט און אנדערע פראיעקטן אין דעם אינסטיטוט.
געשיכטע
סאַמעט איז א ברודער פון רבי אהרן סאַמעט און אן איידעם ביי רבי מאיר בראנסדארפער, און איז א תולדות אברהם יצחק חסיד.
ער האט אָנגעהויבן זיין רעדאקטירן ארבעט אין דעם "שירת דבורה" אנשטאלט אין די תש"מ יארן ווען זיי האבן ארויסגעגעבן דעם טור. אומגעפער תשמ"ט האט ער אנגגעהויב ארויסגעגעבן אליין ענצעלע גמרא'ס אונטער דעם נאָמען עוז והדר, וואָס רבי יהושע לייפער האט שפעטער אפגעקויפט. אויך האט ער ארויסגעגעבן דעם שיטה מקובצת און אנדערע ספרים.
נאכדעם האט ער איינגעפירט א פריעדמאן אויסגאַבע פון דער תלמוד ירושלמי דורך עוז והדר. סאַמעט איז דער הויפט רעדאַקטאָר ביי קדם  - אוצר גאוני ספרד, וואס ווערט ארויסגעברענגט דורך עוז והדר.
זיין זון שמעון איז נפטר געווארן ביי זיין לעבן אין תשע"ב פון א האַרץ דורכפאַל.
קאַטעגאָריע:רעדאקטארן קאַטעגאָריע:ספרי קודש
הויפט זייט/כ"ד אלול
כ"ד אלול
אלול 24 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ד באלול
מעספאן
מעספאן איז א פיר-עקיגער קוכן, געמישט פון צומאלענע מאנדלען מיט צוקער און אביסל קארדעמאן. מען לאזט עס ווייקן אביסל אין רויזן-וואסער, דערנאך שמירט מען עס אהן מיט איי-ווייסעכל און מען באקט עס אין אויוון פאר עטליכע מינוט.
די יודן אין איראק פלעגן דאס עסן לכבוד פורים.
על ליסיצקי
thumb|על ליסיצקי על (אליעזר) ליסיצקי (רוסיש: Эль (Лазарь Маркович) Лисицкий; דײַטשיש/פֿראַנצױזיש: El Lissitzky) ( 23סטן נאָװעמבער 1890 אין פּאָטשינאָק, סמאָלענסקער גובערניע (רוסלענדישע אימפּעריע)- 30סטן דעצעמבער 1941, מאָסקװע) איז געװען אַ רוסישער און סאָװעטישער קינסטלער און אַרכיטעקט פֿון ייִדישן אָפּשטאַם, אַ פּראָמינענטער פֿאָרשטײער פֿון דעם רוסישן אַװאַנגאַרד.
קאַטעגאָריע:קינסטלערס קאַטעגאָריע:ארכיטעקטן קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
וואקזאל
גרױסע באַקאַנטע װאָקזאַלן זײַנען גראַנד צענטראַל אין ניו יאָרק, וואָטערלו אין לאָנדאָן און מאָנפּאַרנאַס אין פּאַריז.
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס
קאמפיוטער-געמאכטע בילדער
קליין|א קאמפיוטער-געמאכט בילד פון א הויז
וואקזאל
Train_station
קאמפיוטער-געמאכטע בילדער
קאמפיוטער-געמאכטע בילדער (ענגליש: Computer-generated imagery, אין קורצן: CGI) באשטימט דאס באניץ פון קאמפיוטער גראַפֿיק, בפרט אין די פראדוקציע פון פילמען. די דאזיקע בילדער ווערן באנוצט פאר ספעציעלע עפֿעקטן, סימולאציע און רעקלאמעס, צווישן אנדערע באניצן. א מאל ווערט די טעכנאלאגיע באנוצט צו פראדוצירן א שטייענדיקן הינטערגרונט וואס ווערט דערנאך אײַנגעגלידערט אריין אין דעם בילד; אויך ווערט עס באנוצט צו פראדוצירן 2D אדער 3D אנימאציע. אין דער אלגעמיינער באַדייַט, קען א קאמפיוטער-געמאכט (CGI) בילד זיין יעדע בילד וואס ווערט געמאכט מיט א קאמפיוטער-באזירטן באארבעטער אדער פראגראם.
קאטעגאריע:קאמפיוטער גראפיק קאטעגאריע:פילם אינדוסטריע
סודעטן
סודעטן (אדער סודעטנלאנד) איז געווען דער נאמען פון א געביט אין טשעכאסלאוואקיי, צווישן די צויי וועלט מלחמות, וואו אסאך פאלקסדויטשן האבן געוואוינט.
די נאציס האבן געזען אין די געגנט, א טייל פונעם דריטן רייך, און היטלער האט פארלאנגט פון עדווארד בענעש, פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי, אפצוגעבן די געביט צו דער דייטשער רעגירונג.
בענעש האט נישט געוואלט, אבער האט מורא געהאט פון דייטשלאנד, דאס הילפסלאזקייט פון די גרויסמאכטן, איז געקומען צו א נייעם הויכפונקט, ווען די אליאירטע פון די טשעכישע האבן פארלאנגט, אז כדי צוריק צוהאלטן א מלחמה, זאל טשעכיי אפגעבן דאס געביט. טשעכאסלאוואקיי האט טאקע נאכגעגעבן, און דער פרעמיער מיניסטער פון ענגלאנד, נעוויל טשעמבערליין האט געהאלטן, אז ער האט פארמיטן אן אומגליק, און א נייעם קריג אויפן אייראפעישן קאנטינענט.
קאַטעגאָריע:טשעכיי
פסקי תוספות
פסקי תוספות איז א פריערדיג אנגענומען ספר וועלכע נעמט ארויס די פסקי הלכה פון תוספות אויף תלמוד בבלי.
וויבאלד תוספות איז געשריבן אויף א סדר פון קשיות און תירוצים, איז שווער ארויסנעמען פון דארט פסקים הלכה למעשה. און דאס טוט דאס ספר.
דרוקסאגראפיע
עס איז צוערשט געדרוקט געווארן מיט דער ערשטער אויסגאבע פונעם געדרוקטן ש"ס אויף טייל מסכתות און ערגענצט געווארן אין דער ווענעציע מהדורה. אין די ווילנער דרוקן איז עס געדרוקט תיכף נאך דער גמרא בעפארן רא"ש. אויף מסכת מעילה, תמיד, מדות און קינים איז דאס דארט צוערשט געדרוקט געווארן אין יאהר תרמ"ה פון א כתב־יד.
דער פארפאסער פונעם ספר
מען ווייסט נישט פאר זיכער ווער עס האט עס מחבר געווען.
דער חיד"א אין שם הגדולים ברענגט א דעה אז דער רא"ש אדער זיין זוהן דער בעל הטורים האט עס געשריבן, אבער ער ווענדט עס אפ.
דער יעב"ץ אין זיין ספר משנה לחם נעמט אבער יא אהן אז דער טור האט עס מחבר געווען.
סתירות צו תוספות
דער חיד"א און דער חתם סופר מערקן אהן אז אין טייל פלעהצער שטייט דארט זאכן וואס שטימט נישט מיט וואס ס'שטייט ביי אונז אין תוספות זעלבסט. ווי למשל אין מסכת סוטה און ביצה. ס'איז מסתבר אז דער מחבר האט געהאט אן אנדער גירסא.
אריאל שרון פארק
קליין|250px| קליין|250px|סביבה בילדונג צענטער - אריאל שרון פארק אריאל שרון פארק איז אַן אפענער געגנט וואָס איז אַ געגנט צוזאמען מיטן אַיָלון טייך סאַלינדריקאַל אָפּטיילונג צווישן בן גוריון פליפעלד און דעם אילון שאסיי.
אוראלט בני ברק
"  מַעֲשֶׂה בְּרַבִּי אֱלִיעֶזֶר וְרַבִּי יְהוֹשֻעַ וְרַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה וְרַבְּי עֲקִיבָא וְרַבִּי טַרְפוֹן שֶהָיוּ מְסֻבִּין בִּבְנֵי בְרַק  "
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראל
הויפט זייט/כ"ה אלול
כ"ה אלול
אלול 25 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ה באלול
איך וויל זיין אן ערליכער איד
איך וויל זיין אן ערליכער איד איז א אלבאם מיט צוועלף יודישע לידער איבער יראת שמים, אהבת השם און יודישקייט פארפאסט און געזינגען דורך רבי יואל ראטה מיט א קאפעליע בחורים פון זיין ישיבה תפארת התורה.
דער אלבאם איז ערשיינען לכבוד ראש השנה תשע"ה.
לינקען
קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס קאטעגאריע:ברסלב
ארקטישער אקעאן קאנפערענץ
די ארקטישער אקעאן קאנפערענץ איז פארגעקומען מאי 2008 אין גרינלאנד. פינף לענדער האבן אנטייל גענומען: פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, דענמארק, קאנאדע, רוסלאנד און נארוועגיע. זיי האבן אדורכגערעדט וויכטיקע פֿראגעס וועגן דעם ארקטישן אקעאן.
קאַטעגאָריע:אקעאנען
טריבונע נאמען
טריבונע נאמען, אדער בינע נאָמען, איז אַ פּסעוודאָנים, א צו-נאמען, וואס ווערט געניצט דורך געוויסע אַקטיאָרן אָדער זינגער אַנשטאָט זייער אָריגינעלן נאָמען.
עס קענען זיין פאַרשידענע סיבות, צו נוצן אזא צו-נאמען, אבער עס איז א באוואוסטע מעטאד, וואס ווערט גענוצט אויך ביי גרויסע שרייבער, אין יעדע פאלק און שפראך.
ביי שריפטשטעלער, הייסט עס א פעדער-נאמען, און האט די זעלבע באדייט און נוצן.
קאַטעגאָריע:נעמען קאַטעגאָריע:טעאטער
חיליק פראנק
יחיאל (חיליק) מאיר פֿראַנק (געבוירן אין תשל"ח, 1977) איז אַ ישראלישער קלאַרינעטיסט, א בראסלעווער חסיד, וואס שפילט חסידישע ניגונים און קלעזמער מוזיק.
געשיכטע
פֿראַנק שפילט ביי חתונות און געשעענישן, און ביי קלעזמער פעסטיוואַלן. צווישן אנדערע זאכן, ער שפילט ל"ג בעומר ביים קבר פון רבי שמעון בר יוחאי, ביי די הקפות שניות אין דער רמת גן ישיבה און אנדערע הויפּט געשעענישן. ביז אַהער געשפילט כסדר אויף דער שמחת בית השואבה פון תולדות אהרן אין מאה שערים.
אין די לעצטע יאָרן שפילט ער מיטן אָרקעסטער "אזמרה" און מיט אנדערע קאפעליעס ביי חתונות און געשעענישן.
מיט דעם זאַץ פון "די וועלספּרינג [1]" אויס פראַנק ייִדיש מעלאָדיעס געשעענישן בית אַווי טשיי אין ירושלים. ווייַטערדיק די הצלחה פון די פּערפאָרמאַנסיז גענומען יעטשיעל פראַנק נאַאָר קאַרמי, צוזאַמען מיט די פּאָר פון דיסקס - "די וועלספּרינג" [2] און שיראַ נייַ ". [3], שפּעטער ארויס אַ זאַץ אַלבומס (זען דיסקאָגראַפי).
פראַנק באשרייבט זיך ווי אַ תלמיד פון מוסאַ בערלין. [5]
חיליק פראַנק איז אן אור-אייניקל פון רבי הערש פסח פראנק, רב פון ירושלים. זיין מוטער שטאמט פון ברעסלאָווער חסידים.
קאַטעגאָריע:ברסלבער קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:יידישע מוזיקערס
טשיקען ליטל (2005 פילם)
טשיקען ליטל (ענגליש: Chicken Little) איז אן אמעריקאנישער אנימירטער קאמישער וויסנשאפטלעכע פאנטאסטיק פילם פון 2005 וואס איז באזירט אויף דער מעשה "דער הימל פאלט". "טשיקען ליטל" איז געשאפן געווארן אלס א זעלבשטענדיקע פראדוקציע פון דיזני, און איז געווען איר ערשטער דיגיטאלישער דריי-דימענסיעדיקער פילם.
קאטעגאריע:2005 פילמען קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאַטעגאָריע:דיזני אנימירטע פילמען קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:פילמען איבער בעלי חיים
ווערא רובין
ווערא רובין (ענגליש: Vera Rubin; 23סטן יולי 1928 - 25סטן דעצעמבער 2016) איז געווען א יידיש־אמעריקאנער אסטראנאמין. זי איז באוואוסט פאר איר פארשונג וועגן די באוועגונג פון גאז און שטערן אין גאלאקסיעס, וואס די פארשונגען האבן אנטפלעקט אומבאוואוסטע קאמפאנענטן פונעם אוניווערס און ספעציעל טונקעלע מאטעריע.
לעבנסגעשיכטע
ווערא רובין איז געבוירן געווארן אין פילאדעלפיע דעם 23סטן יולי 1928, אין א משפחה פון יידישע אימיגראנטן. איר פאטער פיליפ קופער, א ווילנער, איז געווען אן עלעקטרישער אינזשעניר. איר מוטער  ראזא (געבוירן אפלבוים), געבוירן אין בעסאראביע, האט געארבעט ביי דער ״בעל״ טעלעפאן פירמע.
ווען זי איז געווען אלט 10 יאר איז זי אריבער מיט איר משפחה קיין וואשינגטאן. שוין יונגערהייט האט זי זיך אינטערעסירט אין אסטראנאמיע. איר פאטער האט זי געהאלפן צו בויען איר ערשטן טעלעסקאפ ווען זי איז געווען אלט 14.
ביי די 20 יאר האט זי חתונה געהאט מיט ראבערט רובין, א פיזישער כעמיקער, וועמען זי האט דערקענט אין פארלויף פון זייער שטודירן אין קארנעל אוניווערסיטעט. זיי האבן א טאכטער און דריי זון, אלע פיר מיט דאקטאר דיפלאמען אין וויסנשאפט.
ווערא רובין איז נפטר געווארן דעם ערשטן טאג חנוכה תשע״ז, דעם 25סטן דעצעמבער 2016.. אויף איר נאמען ווערן גערופן:
ד' טבת
געשעענישן
קאַטעגאָריע:טבת
ברוך גרינפעלד
קליין|שער בלאט פונעם אהל ברוך אויף שו"ע או"ח געדרוקט צום סוף פון זיין רביס ספר ערוגת הבשם עה"ת סוף חלק ג' געדרוקט אין יאר תשי"ט קליין|שער בלאט פונעם ״אהל דוד יעקב״ פון הר"ר דוד יעקב, איידעם פון הרב ברוך גרינפעלד, געדרוקט צום סוף פונעם ״אהל ברוך״ הרב ברוך גרינפעלד (1872–י"א אייר תשט"ז, 1956), אויך גערופֿן ר' ברוכ'ל הערמאַנשטאַטער, איז געווען א חסישידער רב און א גרויסער תלמיד חכם. ער האט געדינט אין רבנות אין עטלעכע שטעט אין אונגארן און אין די פֿאראייניגטע שטאטן.
ביאגראפֿיע
ער איז געבוירן געווארן אין הומינא, סלאוואַקיי (דעמאלט זעמפלען דיסטריקט, מלכות פון אונגארן) צו זיין פאטער החסיד ר' שאול יחזקאל גרינפֿעלד פון קורימא (זון פון ר׳ יהושע העשיל גרינפֿעלד פון מיהאלאוויץ, זון פון ר׳ משה גרינפֿעלד, א ברודער פון רבי שאול ליטשיקער) און צו זיין מאמע די צדיקית מרת חנה די טאכטער פון דעם חסיד המקובל ר' יעקב יצחק צימענט פון טערצאל. אלץ אַ יונג קינד, איז ער שוין געווען דערקענט דורך אַלע וואס האבן אים באגעגנט ווי א גאר פרוםמער און פֿלייסיגער תלמיד. ער האט געלערנט אין קליינווארדיין ביי דעם גדול בישראל, דער מחבר פון דער ספרים ערוגת הבושם, רבי משה גרינוואלד און איז באלד געווארן איינער פון די חשובער תלמידים דארט. רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רבי, האט זייער שטארק גערעדט פון ר' ברוך און האט אים געהאלטן אין א הויכע שטימע.
הרב ברוך גרינפעלד האט חתונה געהאט מיט רבקה וויינבערגער אין 1891 אין דער שטאט סטראפקאוו וואו עס האָט זיך דעמאלט געקליבן ארום אים עטליכע בחורי חמד וואס ער האט  מיט זיי געלערנט. עס איז געווען מעין א קליינע ישיבה. שפעטער איז ער געווארן דער דיין פון די שטאט שעבעש, פאטנעק אין הערמענשטאט, וואו ער האט געגרינדעט די ארטאדאקסישע ספרדישע קהילה. איידער ער איז געקומען קיין אמעריקא האט ער א קורצע תקופה האט ער געדינט אלץ דער רב פון קלויזענבורג (וואו ער איז אויך געווען אינסטרומענטאל אין גרינדן די ארטאדאקסישע ספרדישע קהילה).קליין|שער בלאט פונעם ספר אהל ברוך שיצא לאור בשנת תשל"ו לפ"קאין 1923 האָט ער אימיגרירט צו די פארייניקטע שטאטן וואו ער האט געדינט אלץ דער רב אין סקראנטאן, פענסילוועניע, פיטסטאָן, פענסילוועניע, ווילקעס-בער, פענסילוועניע, די בראָנקס, ניו יארק סיטי און דער אונטערשטער איסט סייד אין דער 52 קאַנאָן סטריט שול "קהלת אנשי ספרד אוסטריה ואונגריה". עס האט איהם שטארק צוטראגען וועגען די פוילקייט אין וועלכן מען האט געפירט תורה-אידישקייט און ער האט שטארק געקעמפט קעגען די דאזיגע פוילקייט. אין 1935 איז ער אריבערגעפארן קיין ירושלים עיה"ק און ביי זיין אנקומען האט מען אים פארגעשלאגן א צאל הויכע רבנישע הודעות אין דעם בית דין. אַזוי ווי אין דער פריערדיקער צייט אין זיין לעבן, האָט ער צוליב זיין גרויס עניוות אָפגעוואָרפֿן אזעלכע שטעלעס, אבער ער איז נאך אלעס געווען איינער פון די פירער פון דער עדה החרדית.
ר' ברוך איז געווען נאענט מיט דעם סאטמאר רבי, רבי יואל טייטלבוים, און זיי האבן געלערנט אינאיינעם טעגליך גפ"ת. ער איז אויך געווען נאענט מיטן בעלזער רבי רבי אהרן רוקח, וועלכער האָט שטארק רעספּעקטירט ר' ברוך און האט עטליכע מאל אויסגעדרוקט צו זיינע נאנטע מענטשן וועגן אים וואס פאר א גרויסער ת"ח ער איז.
אויסער דעם וואס ער איז געווען באקאנט אלס א גרויסער תלמיד חכם, איז הרב גרינפעלד אויך געווען טאַלאַנטירט מוזיקאליש און א שיינער בעל תפילה און חזן. אין יאר תשי"ט האט מען געדרוקט זיינע גליונות אויף שו"ע או"ח אין דעם לעצטן באנד פון ערוגת הבשם על התורה. אין 1975 איז געדרוקט געוואָרן א ספר מיט א קליינער זאמלונג פון זיינע שריפטן אונטער דעם נאמען אהל ברוך.
משפחה
רב ברוך האט געהאט פינף קינדער וואָס האבן חתונה געהאט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:רבני אונגארן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:עדה החרדית
לארע בוש
קליין| לארא בוש לארא ליין וולש בוש (געבוירן דעם י' חשוון ה'תש"ז, 4טן נאוועמבער 1946) איז די פרוי פון דזשארדזש וו. בוש, דער 43טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אַמעריקע. זי איז געווען די ערשטע דאמע פון ​​די פארייניקטע שטאטן פון 2001 - 2009. קליין|אונטערשריפט פון לארא בושממוזער|250px|דזשארדזש וואקער בוש פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן מיט זיין ווייב לארא בוש
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
אודווארי
אודוואַרי איז א קאמונע (א שטעטל אין רומעניע) מיט 4,800 איינוואוינער. עס געפינט זיך אין סאטמארער יודעץ, מאראמאראש, 8 ק"מ מזרח פון סאטמאר.
יידישע היסטאריע
פאר דער צווייטער וועלט מלחמה האט אודווארי געהאט א יידישע קהילה. דער רב איז געווען רב שלום קרויז. אין 1880 האבן געוואוינט דארט 153 יידן, און אין 1900, 162 יידן.
דעמאגראפיע
לויטן 2002 צענזוס פון רומעניע, איז די באפעלקערונג געווען 69.3% רומענישע, 26.8% אונגארישע און 3.5% ציגיינער.
גילמאר מיידלעך
גילמאָר מיידלעך (ענגליש: Gilmore Girls) איז אַן אמעריקאנישע קאָמעדיע־דראַמא טעלעוויזיע סעריע. די סעריע איז וועגן אַ מיידל מיטן נאמען ראָרי גילמאָר (געשפילט דורך אלעקסיס בלעדל) און איר מוטער לאָרעלײַ גילמאָר (געשפילט דורך לאָרען העלען גראַהאַם) וואָס איז 16 יאָרן עלטער ווי זי. זיי וווינען אין קאָנעטיקעט. דער פֿאָטער קריסטאָפער הײַדען (געשפילט דורך דייוויד סאטקליף, אויך 16 יאָרן עלטער ווי די טאָכטער) האָט אין דער האָדעוואַניע פֿון דער טאָכטער נישט געשטעקט ווײַל ער האָט געוואָלט חתונה מיט לאָרעלײַ האָבן און זי האָט דאַס נישט געוואָלט. לאָרעלײַ איז פֿון אַ חשובֿער, רײַכער משפּחה אַבער לאָרעלײַ איז בונטאַריש קעגן זיי און לעבט במילא פֿאַר זיך אָן זיי כאָטש זיי באַצאָָלן פֿאַר דער אויסבילדונג פֿון ראָרי. לאָרעלײַ און ראָרי וווינען צוזאַמען אין אַ הויז אַליין.
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע סעריעס
כיכר ספרא
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ירושלים
ה' טבת
געשעענישן
קאַטעגאָריע:טבת
הויפט זייט/כ"ו אלול
כ"ו אלול
אלול 26 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ו באלול
פריטי פאטעל
פריטי פּאַטעל (ענגליש : Priti Patel; געבוירן 29סטן מאַרץ 1972) איז א בריטישע פּאָליטיקערין פֿון דער קאָנסערוואַטיוו פּאַרטיי וואס באדינט ווי אינלענדישע מיניסטארקע פון דעם פֿאַראייניקטן קעניגגרייך און פארטרעט וויטאַם אין דעם בריטישן פּאַרלאַמענט.
הערות
קאַטעגאָריע:בריטישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
חיים שלמה פישער
חיים שלמה פישער איז דער גבאי און יד ימין פונעם סאטמערער רבי'ן רבי אהרן. ער איז באקאנט אלס א רואיגער און געטרייער מענטש וואס וועט אויספירן אלע וואונטשן פונעם רבי'ן פולשטענדיג.
ער האט געהאט א גרויסע האנט אין אויפשטעלן די בית השחיטה פאר גסות אין טעקסאס און דערנאך אין מינעסאטא.
אנדערש ווי די גבאים ביי די פריערדיגע סאטמערער רבי'ס וועלכע זענען געווען טאלאנטפולע פירערס, איז ער נישט פון דעם טיפ, נאכדעם וואס דער רבי אליינס איז בטבע א שטארקער מנהיג, און ווייסט שטארק וואס ער וויל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:גבאים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
הערנאן קארטעס
ביאגראפיע
קארטעס איז געבוירן געווארן אין מעדעלין, קעניגרייך פון קאסטיל, שפאניע. ער האט שטודירט געזעצן אין דעם אוניווערסיטעט פון סאלאמאנקע, אבער נאך צוויי יאר האט ער אויפגעהערט שטודירן.
אין 1506 איז ער ארויסגעפארן אין דער נייער וועלט. ער האט באטייליקט אין דעם שפאנישן אייננעם פון היספאניאלא און קובא אין 1511.
צווישן 1519 און 1521 האט ער איינגענומען די אזטעק אימפעריע פון קייסער מאקטעזומא וואס איז היינט מעקסיקא.
קארטעס איז געווארן גובערנאטאר פון נייער שפאניע. שפעטער איז ער צוריקגעפארן אין אייראפע מיט א סאך אוצרות.
ער איז געשטארבן אין סעוויל, שפאניע, דעם 2טן דעצעמבער 1547.
קאַטעגאָריע:שפאניער קאַטעגאָריע:אויספארשערס
זיידן גאס
קליין|300px|די זיידן גאס אויף לאנד און אויף וואסער די זיידן גאס (פון דייטש: Seidenstraße) איז א מאדערנישער נאמען פאר דער היסטארישער סיסטעם פון די מסחר-גאסן אריבער אזיע, אייראפע און אפריקע. מסחר אויף דער זיידן גאס איז געווען זייער וויכטיק אין דער אנטוויקלונג פון כינע, אינדיע, פערסיע, אייראפע און דער מיטל מזרח. אף-על-פי אז זייד איז געווען א וויכטיקער חפץ פון כינע אין יענער תקופה, מכל מקום א סך אנדערע זאכן זענען געהאנדלט געווען אויף דער זיידן גאס. אויכעט געדאנקען, רעליגיעס און פילאסאפיעס זענען געפאסט אויף דער זיידן גאס.
קאַטעגאָריע:היסטאריע קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ
ספעציעלע נאכט רינגען
די ספעציעלע נאכט רינגען זענען געווען א גרופע, געגרינדעט דורך א בריטישן אפיציר, ארד ווינגייט. דער מאטא פונעם איינהייט, שלאג דעם טעראריסט ביי אים אינדערהיים, און ווארט נישט ביז ער קומט צו דיר.
זיינע אויפטוען האבן געברענגט די ענדע פונעם אראבישן רעוואלט, און פון 1940 ביז נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, איז געווען שטיל, און די אראבער האבן מורא געהאט צו טעראריזירן. קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט קאַטעגאָריע:מיטל מזרח קאנפליקט
אוחילה לקל
אוחילה לקל איז א חסידישער מוזיק אלבאם פון סאטמארע ניגונים פארפאסט און ארויסגעגעבן לכבוד די ימים נוראים פון יאהר תשע"ד.
עס איז אראנדזשירט, רעקארדירט און געמישט געווארן דורך משה קרויס פון עם קעי סטודיאו.
עס זינגען די מיטגלידער פון די סאטמארער קאפעליע.
ניגונים
קאטעגאריע:אידישע טעיפס קאטעגאריע:סאטמאר
קארדעמאן
קליין|קארדעמאן (Elettaria cardamomum) קליין|קארדעמאן זוימען קאַרדעמאן איז א געווירץ פון דער אינגבער משפחה Zingiberaceae, וואס שטאמט פון אינדיע. דער שויט איז דרייעקיק, און די זוימען זענען שווארץ. די מערהייט פון קארדעמאן וואקסט אין דרום אינדיע.
קאַטעגאָריע:געווירצן
אייזערנער קופאל
אײַזערנער קופאל איז א באוועגלעכע לופט פארטיידיקונג סיסטעם אנטוויקלט דורך רפאל פארגעשריטענע פארטיידיקונג סיסטעמען. דער צוועק פון דער סיסטעם איז איבערכאפן און פארטיליקן קורץ־דיסטאנץ ראקעטן געשאסן פון א ווײַט צווישן 4 און 70 ק"מ וואס האלטן ביי לאנדן אין א באפעלקערטן שטח.
מען האט געניצט אייזערנעם קופאל צום ערשטן מאל דעם 27סטן מערץ 2011 לעבן באר שבע.
ביי דער פעסטער פעלדז אפעראציע תמוז-אב תשע"ד, האט מען געשטעלט אכט אייזערנער קופאל באטעריעס צו שיצן קעגן ראקעטן פון עזה און פון לבנון.
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע קאַטעגאָריע:געווער
דוד האלבערשטאם (קשאנאוו)
רבי דוד האלבערשטאם זצ"ל (ה'תקע"ח - כ"ה אלול ה'תרנ"ג) רב אין קשאנאוו, דער צווייטער זון פון דעם דברי חיים. באקאנט אלס "דער קשאנאווער רב".
אפשטאם
רבי דוד'ל איז געבוירן אין רודניק אין יאר ה'תקע"ח, דער צווייטער זון צו זיין פאטער הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים, און צו זיין מוטער מרת רחל פייגא א טאכטער פון הרב ברוך תאומים-פרענקל, דער ברוך טעם. זיין פאטער פלעגט אים רופן "דער הייליגער רב".
רבנות
פון יונגערהייט איז רבי דוד'ל געזעצן און געלערנט מיט א געוואלדיגע פלייסיקייט, מען האט געזאגט אויף רבי דוד'ל א גוזמא, "ער לערנט פינף און צוואנציג שטונדן א טאג".
רבי דוד'ל האט געלעבט מיט אן אויסערגעווענלעכע מינימאלע פארברויך, און מיט א צוריק געהאלטנקייט פון אלע וועלטלעכע פארגעניגן'ס. זיין עלטערער ברודער דער שינאווער רב האט אים געריפן דער צדיק הדור.
רבי דוד'ל איז געפארן צו רבי צבי הירש פון רימאנאוו, צו דעם סבא קדישא פון ראדאשיץ און נאך צדיקים. רבי דוד'ל איז געווען שטארק באפריינדעט (בידידות) מיט דעם תפארת שלמה פון ראדאמסק.
אין יאר ה'תרי"א האט מען אויפגענומען רבי דוד'ל רב אין קשאנאוו, זיין פאטער דער צאנזער רב איז געקומען צו זיין באקרוינונג. דאס רבנות איז אים נישט אזוי לייכט אנגעקומען, פון איין זייט איז רבי דוד'ל געווען א געוואלדיגער עניו און זייער א ווייכער פון נאטאר, פון די אנדערע זייט האט ער זיינע אויפטראגן דורך געפירט מיט א שטארקע פעסטקייט אן קיין שום נאכגעבן (פשרות).
א שווערן קאמף האבן אנגעפירט קעגן אים די ראדאמסקער חסידים. נאך דעם וואס רבי דוד'ל איז געווארן רב, האט ער אוועק געשטעלט א שליח צבור אויף וועמען מען האט גערעדט אז ער פירט זיך נישט ארנטליך, וועלכער איז געווען פון די ראדאמסקער חסידים. דערפאר האבן זיי שטארק גערודפט רבי דוד'ל און ער האט געמוזט זיך אויסבאהאלטן פון דער שטאט אויף א לענגערער צייט פאר שרעק פון די רעגירונג'ס לייט.
הסתלקות
רבי דוד'ל איז נפטר געווארן כ"ה אלול ה'תרנ"ג.
פאמיליע
רבי דוד'ל האט געהייראט בזיווג ראשון מרת עכסה גיטל א טאכטער פון הרב יוסף זאב פון טארניגראד (ער האט געהאט הענגען העכערן בעט, א גאלדענער טאוול וואס אין אים איז געווען אויסגערעכנט זיין ייחוס), זי איז געווען דער זעקסטער דור פון מרת עכסה די טאכטער פון אריה"ק וועלכע איז געקומען פון ארץ ישראל קיין פוילן. זייערע קינדער:
בזיווג שני האט רבי דוד'ל געהייראט מרת לאה זיסל צינץ, זי איז געווען אן אייניקל פון יד הקטנה. זייערע קינדער:
רעפערענצן
האלבערשטאם, דוד קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:קשאנאוו
סטאנברידזש פארק סטאנציע
סטאנברידזש פארק (ענגליש: Stonebridge Park) איז א נעצווערק באן סטאנציע צווישן טאקינגטאן און סטאנברידזש אין צפון־מערב לאנדאן באדינט דורך דער בעקערלו ליניע פון לאנדאנער אונטערגרונט און דורך דער וואטפארד ליניע פון לאנדאנער איבערגרונט. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 15טן יוני 1912 אויף דער נייער וואטפארד ליניע. בעקערלו ליניע באדינונגן האבן אנגעהויבן דעם 16טן אפריל 1917 אויף די זעלבע באנוועגן. פון 24סטן סעפטעמבער 1982 ביזן 4טן יוני 1984 איז די סטאנציע געווען די צפון סוף־סטאנציע פון דער בעקערלו ליניע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון ברענט
שלאכט פון אירפין
די שלאכט פון אירפין איז געווען א שלאכט אין אירפין אין די קיעווער אפענסיוו אין די 2022 רוסלאנדישער אינוואזיע אויף אוקראינע. דער רוסישער ארמיי האט געפירט א שלאכט מיט די אוקראינער ארמיי. די שלאכט האט גגעדויערט פון 27סטן פעברואר ביז 28סטן מארץ 2022, און האט געענדיגט און אן אוקראינע נצחון. די אוקראינער ארמיי געקעגנשטעלן די רוסן אפענסיוו אין די קיעווער פארשטאט פון אירפין, בוטשא, און האסטאמעל. אירפין איז געווען גענאמען מען פון די מערסטע געפערלעך ראיאנען אין קיעווער אבלאסט. די שלאכט איז געווען בולט דורך שטאדט-קאמפן.
רוסלענדישע אינוואזיע קאַטעגאָריע:2022
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מלחמות
עדווארד בענעש
אין 1935, נאכדעם וואס מאסאריק איז געשטארבן, איז בענעש געווארן פרעזידענט, פון דער טשעכאסלאוויקישער רעפובליק, ער האט געהערט צו דער לינקער, טשעכישער פאלקס סאציאליסטישער פארטיי.
מיט ענגלאנדס און פראנקרייכס דרוק אויף אים, האט ער אפגעגעבן דאס סודעטן געביט צו דייטשלאנד, און נאך דער מינכן קאנפערענץ האט ער פארלאזט זיין לאנד.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, איז ער געווען פרעמיער מיניסטער פון דער טשעכישע רעגירונג אין גלות, וואס איז געווען אנערקענט דורך ענגלאנד, אמעריקע, און שפעטער אויך דורך רוסלאנד, ווען דער קריג האט זיך געענדיקט, איז ער אויפגענומען געווארן אין טשעכיי ווי א העלד, און ער איז ווידעראמאל ערוויילט געווארן אלס פרעזידענט אין 1946. אבער אין 1948, ווען די קאמוניסטן האבן זיך געשטארקט, האט ער רעזיגנירט פון אמט, און נאך אייניגע מאנאטן געשטארבן.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון טשעכאסלאוואקיי קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
קאלינינגראד
קאַלינינגראַד, ביז 1946 קעניגסבערג (דײַטש: Königsberg), איז א שטאָט אין אייראָפּע, אין דער עקסלאווע פון רוסלאנד פון די זעלבע נאָמען. קאלינינגראד באדעקט א שֶׁטַח פון 224.7 קוואדראט ק"מ, מיט א באפעלקערונג פון 475,056 אין 2018.
הויפט זייט/כ"ז אלול
כ"ז אלול
קאלינינגראד
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין רוסלאנד
הויפט זייט/כ"ז אלול
אלול 27 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ז באלול
גלות נאציאנאליזם
דער גלות־נאַציאָנאַליזם איז אַ פּאָליטישע און פֿילאָסאָפֿישע אידיִאָלאָגיע אױסגעטראַכט פֿון נתן בירנבױם אינעם אָנהײב פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט. עס האַלט אַז ייִדן דאַרפֿן ניט קײן לאַנד אָדער מדינה צו האָבן אַ נאַציאָנאַלע עקסיסטענץ. דערצו זײַנען ייִדן שױן אַ פֿאָלק פֿון פֿאַרשײדענע רײַכע עדות/נאַציעס אינעם גלות. דער גלות־נאַציאָנאַליזם האַלט אַז ייִדן דאַרפֿן נאָר אָנערקענונג און האַלבאױטאָנאָמיע, צו שאַפֿן אַ געזונטע נאַציאָנאַלע קולטור אין גלות. אין אַ געוויסן זין איז דאָס טאַקע ניט קיין "נאַציאָנאַליזם".
בירנבױמס מאָטאָ איז געװען "ישׂראל גײט פֿאַר ציון". ד"ה ייִדן און זײערע קולטורן אין גלות זײַנען װיכטיקער װי אַ בענקשאַפֿט נאָך דעם װאָס איז נאָך נישטאָ.
פֿאַר דער צװײטער װעלט־מלחמה האָבן מער װי 75% פֿון דער װעלטס ייִדן געהערט צו דער ייִדיש־רעדנדיקער עדה. בירנבױם און אַנדערע גלות־נאַציאָנאַליסטן האָבן געמײנט אַז אַ אינטערנאַציאָנאַלע גלות־קולטור װעט געבױט װערן אין יענער שפּראַך. אָבער חײם זשיטלאָװסקי, אַ באַרימטער פֿילאָסאָף, האָט געמײנט אַז אַלע עדות, אַרײַנגענומען די לאַדינאָ און מזרחדיקע עדות, האָבן אַ רעכט צו אָנערקענוג און האַלבאױטאָנאָמיע, אפֿילו אין אַ צוקונפֿטיקער ייִדישער מדינה.
נתן בירנבױמס געדאַנקן זײַנען אָנגערעגנט געװאָרן פֿון שמעון דובנאָװס "בריװן װעגן אַלטע און נײַע ייִדישקײט" און קאַרל רענערס "דער קאַמף דער עסטרײַכישן נאַציע און דעם שטאָט".
בײַם הײַנטיקן טאָג קעמפֿן די גלות־נאַציאָנאַליסטן אי קעגן דער העגעמאָניע פֿונעם ציוניזם ,װי די הױפּט־אידיִאָלאָגיע פֿון נאַציאָנאַל־באַװוּסטזיניקע ייִדן, אי קעגן דער אַסימילאַציע; װאָס האַלט אַז ייִדן זײַנען נאָר אַ רעליגיעזישע גרופּע אָדער ,נאָך ערגער, אַ דערװײַליקע גרופּע.
ישראל באנען מוזיי
קליין|250px ישראל באנען מוזיי איז דער נאציאנאלע באַן מוזיי אין ישראל. דער מוזיי געפינט זיך אין דער אמאליגער חיפה מזרח באן סטאנציע, וואס באדינט מער נישט קיין פאסאזשירן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל קאַטעגאָריע:באן טראנספארט קאַטעגאָריע:חיפה
כאמוס נחיאסי
הרב כאמוס עמוס נחיאַיסי (געבוירן 1896, טריפּאָלי, ליביע - ה' אדר תשכ"ה, 7טן פעברואַר 1965, תל אביב, ישראל) איז געווען רב און דיין, בקי במנהגי ק"ק טריפולי ליביע, דער פירער פון דער ליביער אידישער קהילה אין טריפּאָלי און שפּעטער אין מדינת ישראל.
לעבנס געשיכטע
געבאָרן אין יאָר 1896 אין טריפּאָלי וואָס אין ליביע צו זײַנע עלטערן דוד און דזשוליע נחאיסי, אַ נאָמען האָט מען עם געגעבן כמוס (אויפן אידישן טריפּאָלישן אַראַביש הייסט דאָס „עמוס”).
אין זײַן יוגנט האָט ער געלערנט אין תלמוד תורה און אין ישיבות אין טריפּאָלי, ביז אין יאָר 1913 איז ער צוגעשטאַנען צו דער שטאָטישער „חברת שומרים לבוקר”, וואָס פלעגט צוטיילן צווישן אירע מיטגלידער די נאַכט שעות אויף צו לערנען, גלייבנדיק אַז די שטאָט נייטיקט זיך אין לימוד התורה במשך דעם גאַנצן מעת־לעת. פון אַ יונגן עלטער האָט ער געדינט ווי רב אין דער העברעאישער שולע „דאַר אַ־סרוסי”, ווי דער מנהל פון דעם תלמוד תורה און ראש־ישיבה. ער איז אויך באַוואוסט געוואָרן אַלס אַ בעל־דרשן און פלעגט האַלטן דרשות אין די פאַרשידענע שולן אין שטאָט.
חתונה געהאַט האָט ער מיט מרים'ן, אַ טאָכטער פון ר' רפאל דאַבוש און אַן אייניקל פון ר' פרג'אללה דאַבוש. אָנגעטאָן פלעגט ער גיין מאָדערן ווי אַן איטאַליענער, און האָט מקפיד געוועזן אויף טראָגן קאָסטיומען און אַ ברייטע שליאַפּע וואָס אונטער איר אַ שוואַרצער מקיף.
אין יאָר 1935 איז ער געוואָרן אַ דיין אין דעם טריפּאלן בית־דין, אינאיינעם מיט ר' יששכר חכמון און דער אב בית דין חי גאביזון, דעם פּאָסטן האָט ער אָנגעהאַלטן ביז ער איז ארויף אין ארץ ישראל. ער איז געווען טעטיק אין דער ציוניסטישער באַוועגונג אין ליביע, און אין יאָר 1949 האָט ער אײַנגעפירט צוזאַמען מיטן בית־דין בראש פון דעם ליביער רב־הראשי שלמה ילוז, אַ תקנה פון תפילה און לייענען אין אַ ספר־תורה אויף דעם „יום העצמאות” פון מדינת ישראל. די תקנות און פירונגען פון די ליביער אידן אויף יום העצמאות זײַנען אייגנאַרטיק און אַנדערש פון ווי עס פירט זיך אַנדערש־וואו. אויסער די ספּעציעלע יום־טובדיקע תפילות, האָבן די ליביער רבנים אויך מתקן געוועזן קריאת התורה סײַ אין שחרית און סײַ מנחה, און הפטרה לייענען פון ספר זכריה, אפילו אין יאָרן ווען דער טאָג פאַלט ניט אויס אויף אַ יום הקריאה. צו דער תקנה האָבן זיי צוגעשריבן: „ותקנות אלו כיתד נטועים לא ימוטו לעולם”.
צווישן זײַנע תלמידים מובהקים איז דער רב און חבר־כנסת פריג'א זוארץ. קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל
קאַטעגאָריע:ליביע
יחזקאל שרגא האלבערשטאם
רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם זצ"ל (כ' שבט ה'תקע"ו – ו' טבת ה'תרנ"ט) שינאווער רב, באקאנט אלס דער דברי יחזקאל. ער איז געווען דער עלצטער זון פון דעם דברי חיים.
אפשטאם
רבי יחזקאל שרגא איז געבוירן אין טארניגראד כ' שבט ה'תקע"ו, צו זיין פאטער הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים, און צו זיין מוטער מרת רחל פייגא א טאכטער פון הרב ברוך תאומים-פרענקל, דער ברוך טעם. ער האט געהייסן יחזקאל נאך זיין עלטער-זיידן רבי יחזקאל יהושע פייוויל תאומים-פרענקל, דער פאטער פון ״ברוך טעם״.
ווען די מוטער פון רבי יחזקאל שרגא האט אים געטראגן, איז זי געווען ביים חוזה פון לובלין, האט דער חוזה זיך אונטערגעהויבן פאר איר, ערקלערנדיג אז דאס קינד וואס זי טראגט וועט נאך באלייכטן די וועלט. רבי יחזקאל שרגא האט זיך בארימט אז ער האט נאך זוכה געווען דערמאנט צו ווערן אין א קוויטל ביים חוזה פון לובלין.
רבי יחזקאל שרגא פלעג פארן צו די צדיקים רבי צבי הירש פון רימאנאוו, רבי שר שלום פון בעלזא, רבי נפתלי ראפשיצער, רבי ישכר בער פון ראדאשיץ און רבי מאירל פון פרעמישלאן.
רבנות
רבי יחזקאל שרגא איז געווען א קורצע צייט רב אין רודניק. נאך דער פטירה אין תר"ח פון זיין דריטן שווער, הרב יהודה צבי הירש אייכנשטיין אב"ד ראזלא, איז רבי יחזקאל שרגא אויפגענומען געווארן רב אין ראזלא אויף זיין שווער'ס ארט.
אין יאר ה'תרט"ז איז רבי יחזקאל שרגא געווארן אויפגענומען אלס רב אין שינאווא, און אין יאר ה'תרכ"ח איז ער געווארן רב אין סטראפקאוו.
אין יאר תרכ"ט האט ער באזוכט ארץ ישראל, און ער האט פארזוימט אין צפת און ירושלים. אין צפת האט ער געגרינדעט א שול און א מקוה וואס זענען נאך דא היינט. די שול הייסט היינט די צאנזער קלויז, און די קאלטע מקוה דארט איז דעם שינאווער רב'ס מקוה. אין תרל"א איז ער צוריקגעפארן אין דער גאליציע.
נאך זיין פאטער'ס פטירה אין תרל"ו איז רבי יחזקאל שרגא פארבליבן אין צאנז מיט א פאדערונג אויף דעם רבנות אלס עלצטער זון. נאך א צייט ווען איינער האט געשריבען א שענדלכן ארטיקל אין א צייטונג קעגן רבי יחזקאל שרגא, האט ער געזאגט אז מען לייגט שוין אין די צייטונגען וועל איך גיין, און ער איז צוריק געפארן קיין סטראפקאוו. אין יאר ה'תרמ"א (אומגעפער) האט רבי יחזקאל שרגא אנגענומען דעם פארלאנג פון דער שינאווער געמיינדע און ער איז ווידער געווארן רב אין שינאווא.
הסתלקות
א קורצע צייט פאר זיין פטירה איז רבי יחזקאל שרגא געלעמט געווארן, און איז נפטר געווארן ו' טבת ה'תרנ"ט. (זיין ברודער דער גארליצער רב האט געזאגט ביי זיין הספד, "די וועלט זאגט אז מיין ברודער איז געווארן געלעמט, און איך זאג, די וועלט איז געווארן געלעמט"). ער ליגט אין שינאווא.
פאמיליע
רבי יחזקאל שרגא האט געהייראט בזיווג ראשון אין יאר ה'תק"ץ (אומגעפער) אין אוהעל, מרת טאבע ( - ה'תקצ"ט), א טאכטער פון הרב אריה לייביש ליפשיץ, דער אריה דבי עילאי, רב אין ווישניצא, אן איידעם פון הרב משה טייטלבוים, דער ישמח משה. זייערע קינדער:
נאך דער פטירה פון זיין ערשטן זיווג איז רבי יחזקאל שרגא געפארן צו זיין רבין דער שר שלום פון בעלזא, מיט דעם פלאן צו בלייבן דארט א "יושב" זיצן און לערנען און דינען דעם אייבערשטן, נאך עטליכע מאנאטן האט אים דער שר שלום געזאגט ס'שטייט אין פסוק לא טוב היות אדם לבדו, איז רבי יחזקאל שרגא אהיים געפארן און נאכאמאל געהייראט.
ט"ו שבט ה'ת"ר האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט בזיווג שני מרת דבורה (ה'תקפ"ד (אומגעפער) - ה'תר"ד (אומגעפער) ) א טאכטער פון זיין שוואגער הרב מרדכי זילברשטיין, רב פון האלאשיץ, אן איידעם פון זיין ערשטען שווער דער אריה דבי עילאי.
צו דער חתונה האט מען פארשפראכן פאר רבי יחזקאל שרגא קעסט אויף דריי יאר און א שטיצע פון אכט גילדן א וואך, פון איר עלטער-זיידן דער ישמח משה. נאך דער פטירה פון דעם ישמח משה כ"ח תמוז ה'תר"א האט רבי יחזקאל שרגא געפאדערט פון רבי אלעזר ניסן טייטלבוים דער זון פון ישמח משה ער זאל אנהאלטן דעם פאטער'ס פליכטן צו אים, רבי אלעזר ניסן האט געהאלטן אז דער פאטער אליין האט אויך נישט געהאט קיין פליכט, און ער זיכער נישט, זיי האבן באשלאסן צו פאלגן דעם צאנזער רב, וועלכער האט געשריבן א לענגערע תשובה איבער דעם, און פירט אויס אז מען מוז ווייטער באצאלן פאר רבי יחזקאל שרגא זיין קעסט ביז דער ענדע פון די דריי יאר. זייערע קינדער:
ראש חודש כסליו ה'תר"ו אדער ה'תר"ז האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט בזיווג שלישי מרת בריינדיל א טאכטער פון הרב יהודה צבי הירש אייכנשטיין רב אין ראזלא, א זון פון הרב משה אייכנשטיין רב אין סאמבור, אין אן איידעם פון זיין פעטער (זיין פאטער'ס ברודער) הרב צבי הירש אייכנשטיין רב פון זידיטשוב דער עטרת צבי, פון זיי איז נישט געווען קיין קינדער.
נאך איר פטירה האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט בזיווג רביעי מרת חנה רחל א טאכטער פון הרב צבי הירש רומערז רב אין לעשנוב, א ברודער פון מרת מלכה, די ווייב פון דעם שר שלום פון בעלזא. (זי איז געווען די אלמנה פון הרב סענדער רוקח, א זון פון הרב אלעזר רוקח א זון פון שר שלום). זייערע קינדער:
בזיווג חמישי האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט אין יאר ה'תרמ"ב (אומגעפער) מרת שיינדיל א טאכטער פון הרב אברהם געווירצמאן פון גארליץ, אן אייניקל פון נועם אלימלך און דער זיידע פון רבי איציקל פשעווארסקער.
דערציילונגען
הרב יוסף צבי דושינסקי איז אמאל געווען ביים שינאווער רב, און ביים געזעגענען האט דער רב אים אנגעוואונטשן "זאל דער אייבערשטער העלפן: למען ירבו ימיכם וימי בניכם על האדמה אשר נשבע ד' ". דער נוסח פון דער ברכה האט אויסגעקוקט אינטרעסאנט, ערשטנס ווייל הרב דושינסקי האט דעמאלסט נישט געהאט קיין קינדער, און צוויטנס ווייל ער האט געוואוינט נישט אין ארץ ישראל נאר אין אונגארן. יארן שפעטער איז די ברכה מקויים געווארן ווען מ'האט אויפגענומען הרב דושינסקי אלס אב"ד פון ירושלים און דארט איז געבוירן צו אים זיין זון הרב ישראל משה דושינסקי, און ער האט טאקע זוכה געווען צו אריכות ימים.
בייערן
בײַערן איז אַ לאנד (פּראָװינץ) אין דרום-דײַטשלאַנד און אַן אַמאָליקע מלוכה. בײַערנ'ס הױפּטשטאָט איז מינכן. פֿון אַלע דײַטשע פּראָװינצן האָט בײַערן דער גרעסטער שטח, 70,549 ק"מ, און א באפעלקערונג פון אומגעפער 12.5 מיליאן מענטשן.
יחזקאל שרגא האלבערשטאם
דערציילונגען
אין בארניוו האט געוואוינט א ראזוואדאווער חסיד, ר' יחיאל מאיר, א מקורב פון רבי משה ראזוואדאווער, וואס איז אמאל אויסגעקומען צו האבן א משפט דעם צווייטן טאג שבועות. זיינע קינדער האבן אים מזכיר געווען ביים שינאווער רב. האט דער שינאווער רב געהייסן אז ר' יחיאל מאיר זאל קומען אויף שבועות קיין שינאווא. ר' יחיאל מאיר האט געפרעגט זיין רבי, און דער ראזוואדאווער רב האט מסכים געווען.
בייערן
די גרעסטע שטעט אין בייערן זענען: מינכן, נירנבערג, אויגסבורג און רעגענסבורג.
יחזקאל שרגא האלבערשטאם
דערציילונגען
געפינענדיק זיך אין דער פרעמד אויף יום טוב האט ר' יחיאל מאיר געהאט גרויס חלישות הדעת. ערשט דעם צווייטן טאג שבועות ביים טיש האט דער שינאווער רב גערופן ר' יחיאל מאיר און האט אים געגעבן שיריים א קאפ פון פיש, זאגנדיק "נעם א קאפ ווייל דו דארפסט דאך האבן א קאפ". דער ראזוואדאווער חסיד האט בכלל נישט פארשטאנען די רייד.
בייערן
היסטאריע
די בייערישע שטאמען פון א ראיאן צפון פון די אלפן. זיי האבן גערעדט אלט-הויכדייטש.
יחזקאל שרגא האלבערשטאם
דערציילונגען
אסרו חג קומען אן זיינע קינדער קיין שינאווא און דערציילן אז נעכטן האט געדארפט פארקומען דער משפט אין געריכט. דער פראקוראר האט געריטן א פערד און דאס פערד איז פלוצלונג געווארן ווילד און האט אנגעהויבן קאפען און שטויסן און געלאזט דעם פראקוראר אויף טויט. ערשט יעצט האט ר' יחיאל מאיר פארשטאנען וואס דער שינאווער רב האט געמיינט ווען ער האט אים געגעבן שיריים.
בייערן
לאנדווירטשאפט
אין באוואריע וואקסן:
בארימטע מענטשן פון בייערן
קאַטעגאָריע:לענדער אין דייטשלאנד
וואלפראם
250px|לינקס 250px|קליין|גרוי וואלפראם וואלפֿראַם איז דער כעמישער עלעמענט מיטן כעמישן סימבאל W און אטאם נומער 74. וואלפראם איז א שווערער מעטאל. אויף ענגליש און שוועדיש הייסט עס "טאַנגסטן"; דער נאמען איז אין שוועדן, און מיינט "שווערער שטיין", זינט דער ספּעציפיש וואָג פון וואלפראם איז 19.25, כּמעט צוויי מאָל די געדיכטקייַט פון בליי. אין זייַן ריין פאָרעם איז עס זייער שווער.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:איבערגאנג מעטאלן
באקלאווא
קליין|לינקס באַקלאַוואַ איז א געבעקס וואס באשטייט פון מערערע דינע שיכטן טייג, געפילט מיט צומאלענע מאנדלען, צוקער און קארדעמאן, באגאסן מיט אויל.
נאכן באקן באגיסט מען עס מיט א געדיכטן סירופ פון וואסער און צוקער.
די יודן אין איראק פלעגן עס עסן לכבוד פורים.
קאַטעגאָריע:עסנווארג קאַטעגאָריע:פורים
הושענא (אלבאם)
לינקען
קאטעגאריע:אידישע טעיפס קאטעגאריע:סאטמאר
הויפט זייט/כ"ח אלול
כ"ח אלול
אלול 28 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ח באלול
אבא שאול
אבא שאול איז געווען א תנא, וואס ווערט אראפ געברענגט צוואנציג מאל אין דער משנה.
זיין צייט
אבא שאול איז געווען פון צוויטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
ס'ווייזט אויס פון דער משנה אז אבא שאול האט נאך געזען דעם בית המקדש.
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים
אקווא טין הונגער פארס
אַקוואַ טין הונגער פֿאָרס (ענגליש: Aqua Teen Hunger Force) איז אַן אַמעריקאַנישע וויצבילד סעריע בנוגע אַ מישמילך (Master Shake) וואַס איז אַ גאווה׳דיקער, עגאָיִסטישער אידיאָט, אַ פּודעלע פֿון געפּרעגלטע קאַרטאָפֿל (Frylock) וואָס איז אַ ליבער בַר־דַעַת, און אַ קויל פֿון געהאקטן פֿלײש (Meatwad) וואָס איז זייער סימפּאַטיש הגַם אַ תָּמים און קען קיין צוויי נישט ציילן. זיי וווינען בײַנאַנד אין דעם זעלביקן הויז מיט אַ טיר ווײַטער פֿון אַ גראָבן אַלקאָהאָליקער (Carl Brutananadilewski).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע סעריעס
ישיבת עץ חיים (בעלגיע)
ישיבת עץ חיים איז די שטאטישע ישיבה פון דער "מחזיקי הדת" קהילה אין אנטווערפן, און איז אונטער דער פירערשאפט פון דעם ראש ישיבה הרב חיים אריה שפיטץ. די ישיבה געפינט זיך היינט אין ווילרייק.
א גרויסער חלק פון די אנטווערפענער שטאטסלייט שיקן די זין אין דער ישיבה עץ חיים, און די ישיבה ציילט זיך געוויינליך ביי ארום 120 ביז 150 בחורים אין די עלטער פון פופצן ביז אכצן יעריגע, מערסטנס דערפון אנטווערפענער און א קליין טייל פון אנדערע אייראפעאישע לענדער ווי ענגלאנד, עסטרייך, און אונגארן.
היסטאריע
די ישיבה האט זיך געעפנט נאך פאר דעם חורבן אייראפע און האט זיך צוערשט סטאנציאנירט אינעם שטעטל היידע אין בעלגיע, שפעטערע יארן האט זי זיך געפונען א וויילע אינעם דארף קאפעלן, וואו דארט איז געווען דער ראש ישיבה הרב יצחק דוב קאפלמאן, דער שפעטערדיגער ראש ישיבה אין לוצערן, און ערשט ארום 20 יאר נאך די מלחמה האט זי זיך באזעצט אין ווילרייק.
די ראשי ישיבות אין ווילרייק זענען רבי יהודה טרעגער, רבי אליעזר פרייפעלד און היינט רבי חיים אריה שפיטץ. צווישן אנדערע בארימטע פערזענליכקייטן וועלכע האבן מרביץ תורה געווען אין ישיבת עץ חיים איז הרב יצחק טוביה ווייס רב פון עדה החרדית אין ירושלים.