cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
עוואלוציע
מעשה בראשית פון זעקס טעג קעגן עוואלוציע טעאָריע
אויבן אויף לויט דאָס אין קעגנזאץ צו די אמונה, אז גאָט האָט באשאפן די וועלט אין זעקס טעג, ווי עס שטייט אין חומש בראשית, "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ". אָבער א סאך ענטפערן אז די זעקס טעג פון דער תורה מיינט נישט אונדזערע מענטשלעכע זעקס טעג, נאָר אזוי ווי דוד המלך זאָגט אז איין טאָג בײַם באשעפער איז ווי טויזענטער טעג בײַ אונדז. ממילא קען מען דאָס נישט דערלקערן אלס סתירה.
ווידעראום אנדערע ענטפערן אז װען דער אייבערשטער האָט געענדיקט דעם וועלט–באשאף, האָט ער שוין אריינגעלייגט די פיזישע שטריכן פון א וועלט וואָס זעט אויס ביליאָנען יאָרן. דעריבער פון דאָ שטאמט דער טעות פון די וויסנשאפטלערס, אז די וועלט איז עלטער פון זעקס טויזענט יאר, ווײַל די סימנים ווײַזן טאקע אויף אזא יאָרגאנג, אָבער עס איז באשאפן געוואָרן אן אלטעוועלט פון געבורט אָן.
די שיטה פון אמונה אין מעשה בראשית קעגן עוואלוציע ווערט גערופן קרעאציאניזם.
נעץ-פארבינדונגן
* קאַטעגאָריע:היסטאריע פון וויסנשאפט קאַטעגאָריע:ביאלאגיע קאַטעגאָריע:מעשה בראשית קאַטעגאָריע:אמונה
מונטינלופא
מונטינלופּא איז א שטאָט אין די פֿיליפּינען, אויף לוזאן אינזל.
14.38333°N, 121.05°W
קאַטעגאָריע:שטעט אין אזיע קאַטעגאָריע:פיליפינען
קאנטינענט
א קאנטינענט (אדער וועלטטייל) איז א גרויסע יבשה אויף דער ערד.
thumb|300px|קאָנטינענטאל מאָדעלן
דער ערד איז אײַנגעטײלט אױף די פּאָלגנדע קאָנטינענטן׃
צוזאמען זיבן קאנטינענטן.
למעשה קוקן אייראפע און אזיע נישט אויס פאר'ן אויג ווי צוויי באזונדערע קאנטינענטן, און ס'זענען טאקע דא וואס רעכענען זיי פאר איין קאנטינענט, גערופן "אייראַזיע." די סיבה פארוואס מ'האט זיי צוטיילט, איז לכאורה צוליב דעם שווארצן ים וואס טיילט עטוואס אפ צווישן זיי, וויבאלד מ'האט דעמאלטס נישט געוואוינט אזוי שטארק אין צפון, האט מען נישט געוואוסט אז דארט זענען זיי מחובר.
עטימאלאגיע
דאס ווארט "קאנטינענט" קומט פֿון לאטײניש terra) continens) װערטליק ״אַנטהאַלטנדע (ערד)״.
אין דער תורה
בעצם אין דער תורה שטײט אײן יבשה און אײן ים:
פאר בערך זיבעציק יאר צוריק איז געװען א דייטשער געאלאג מיטן נאמען וועגנער און ער האט באמערקט אז אלע טרוקענישן איז ווי א פאזל דאס מיינט אז די שטיקל וואס שטעקט ארויס אינמיטן אפריקע קומט פונקט אריין צווישן די צוויי אמעריקאנע קאנטינענטן און די שטיקל וואס שטעקט ארויס פון אינמיטן אמעריקא קומט אריין אינמיטן אפריקע ווי א פאזל און ער האט טאקע געטראפן אז עס זענען דא זאכן געוויקסן און שטיינער ביי ביידע פלעצער וואס שטימט איינער מיטן צוויטען דאס מיינט אז עס איז אמאל געווען איינס און עס האט זיך צוטיילט.
קאַטעגאָריע:וועלט *
טבריה
טבריה איז א שטאט אויפן ברעג פונעם ים כנרת אין אונטער גליל אין צפון זייט פון מדינת ישראל.
הורדוס אנטיפאס האָט מיסד געװען טבריה ווי זײַן הױפּטשטאָט אינעם גליל.
די שטאט איז געגרינדעט געווארן אומגעפער אין יאר ג'תת"פ, דארט האבן געוואוינט דער תנא בן עזאי און אויך א טייל פון די אמוראים וואס האבן מסדר געווען תלמוד ירושלמי: רבי יוחנן און ריש לקיש.
הרב משה קליערס איז געווען רב פון די אשכנזים אין טבריה, און הרב מאיר וואקנין איז געווען רב פון די ספרדים.
אין 2018 האט מען געוויילט רון קובי בירגערמייסטער פון טבריה.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים *
שטאטס שטאַט
א שטאטס שטאַט איז א מדינה פון בלויז איין שטאט
היינטיקע שטאטסשטאטן
גיבראלטאר איז נישט ממש א שטאטס שטאָט נאר א זעלבשטענדיגע שטאט וואס איז אפיציעל א קאלאניע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך. קאטעגאריע:שטאטסשטאטן
אלעקסאנדער מעקענזי
thumb|left|אלעקסאנדער מעקענזי אלעקסאנדער מאקענזי איז געווען קאנאדע'ס 2טער פרעמיער מיניסטאר פון 1873 – 1878. ער איז געווען א סקאטישער. ער איז געווען דער ערשטער ליבעראלער פרעמיער מיניסטער.
חיים שלום דייטש
הרב חיים שלום דייטש איז א ירושלמער איד, א חב"ד חסיד און דינט אלס ראש כולל צמח צדק אין אלט שטאט ירושלים, און אויך אלס גרויסער משפיע צווישן די חסידים. ער וואוינט אין קרית צאנז, ירושלים, הארט לעבן שיכון חב"ד.
געבוירן אין ירושלים ביי פאטער הרב יוסף אליהו דייטש ראש ישיבת אנשי מעמד און מוטער מרת מרים דייטש.
סקולפטור
מען קען סקולפטארן כל מיני חפצים. א סקולפטור פון א מענטש אדער א חיה, אין גרויס פון א לעבעדיגער מענטש אדער גרעסער, רופט זיך סטאטוע.
אחזיהו (מלך יהודה)
250px|מרכז|קליין| אחזיהו מלך יהודה אחזיהו בן יהורם, איז געווען דער 8טער קעניג פון די מלכי יהודה, פון דוד המלך. און דער 6טער פון דער צעשפליטערטע מלוכה, נאכדעם וואס ירבעם האט אוועקגעריסן פון רחבעם 10 שבטים.
סקולפטור
דער מענטש וואס בויעט דאס הייסט א סקולפטאר.
חיים שלום דייטש
משפחה
הרב דייטש וואוינט אין א חב"ד וואוינונג קאמפלעקס אין ירושלים און האט צען קינדער.
אחזיהו (מלך יהודה)
קאטעגאריע:מלכי יהודה
סקולפטור
אידישקייט
אין הלכה און אין רוב רעליגיעס איז דאס פארבאטן צוליב דעם וואס דאס איז געוונעליך געמאכט געווארן צו דינען אין זיך פיקטשערן פאר די מאסן פון אונזער גאט און די אידישע רעליגיע האט דאך אן אנדער גאט פון זייערע דעריבער איז דאך דאס עבודה זרה.
חיים שלום דייטש
משפחה
זיינע ברידער:
קאַטעגאָריע:ליובאוויטש קאַטעגאָריע:ירושאלמער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
סקולפטור
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קונסט
איי.די.טי.
קליין|250px|זייער לאגא איי.די.טי IDT איז א ריזיגער טעלקאמוניקאציע קאמפאני קווארטירט אין נוארק, ניו דזשערסי. עס האלטן זיך דארטן אויף א ישיבה און הונדערטער פרומע אידן וואס ארבייטן דארטן.
געגרינדעט און געפירט דורך האוערד דזשאונס, א בעל תשובה.
קאטעגאריע:פירמעס קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
סאטמאר שול הופער
קליין|250px|די נייע 14 הופער שוהל ביי די לעצטע פאזעס פון עס איינרישן און באנייען אויף ראש השנה תשס"ז 13 הופער איז די ביהמ"ד הגדול דקהל יטב לב דסאטמאר אין וויליאמסבורג ברוקלין נו יארק, ארגינעל אויפן אדרעס 13 הופער סטריט, שפעטער פארברייטערט צו אויך 14 הופער סטריט.
דער ביהמ"ד איז ארגינעל געגרינדעט געווארן שבת שירה תשס"ג צוליב דעם סאטמאר מחלוקת, ווען די אהרונים זענען געווארן ארויסגעווארפן פון די אלטע ביהמ"ד אויף ראדני סטריט, האבן זיי געעפנט א נייעם אייגן ביהמ"ד.
אזוי אויך האבן זיי איינגערישט דעם נייעם ביהמ"ד מיט אלע באקוועמליכקייטן צו לערנען תורה, מיטן צושטעלן א ריזיגער היכל התורה און א אוצר הספרים מיט כל ערליי ספרים, באקוועמע טישן און בענקלעך. היינט צוטאג איז די היכל התורה דער גרעסטער לערנען ביהמ"ד אין וויליאמסבורג וואו אידן זיצן און לערנען פון גאר פרי ביז שפעט ביינאכט, אזא מין שטייגער ווי די היכל התורה היכל ראזענבערג אין קרית יואל אין היכל חי' אין בארא פארק.
און יאר תשס"ו האבן די ראשי קהילה און גבאים פונעם ביהמ"ד געבויט א פרישן, סאך גרעסערן ביהמ"ד קעגן איבער אויף 14 הופער סטריט, וואס איז געווארן נאכגעפאלגט מיט גרויס סענזאציע און אלע וועלטליכע צייטונגען אלס דער "נס ביהמ"ד" צוליב וואס עס איז געבויט געווארן דורך הרב שלום לאנדא און יצחק ראזנבערג אין א קורצן צייט אפשניט פון בלויז 14 טאג, פונעם גרונד ביז דער ענדע. דער נייער ביהמ"ד איז באנייט געווארן ראש השנה תשס"ז צוזאמען מיטן סאטמארער רבי,
וועלטליכע צייטונגען באשרייבונגען
קאַטעגאָריע:שולן קאַטעגאָריע:ארונים
שיינהייט קעניגען
thumb|322x322px|מרס. טעקסעס
שיינהייט קעניגען איז אזא געווינער אין א פארמעסט וואס מען גייט דורך א וואלן פראדעצור ווער עס איז די שענסטע מיידל אדער פרוי אין לאנד. דערנאך מאכט מען עקסטער א קאנטעסט פון אלע שענסטע פרויען פון איטליכער לאנד און עס ווערט שיינהייט קענגיגען פון די וועלט.
אין אמעריקע ווערט דאס פינאנצירט און אנגפירט דורך דעם ביליאנער דאנאלד טראמפ און ארץ ישראל ווערט דאס אנגעפירט דורך לאשה א פרויען מאגאזין
קאטעגאריע:שיינקייט קאטעגאריע:פרויען
64 באזע
באזע 64 איז א נומערן סיסטעם וואס איז געבויט אויף באזע פיר און זעכציג.
סימבאלן
און נאך צוויי וואס פאר בליצבריוון איז עס: און די סימבאל = איז א ספעציעלער קאד.
וועג פון ניצן
דאס ניצט פיר און זעכציג סימבאלן, וואס אין ביינערי קומט אויס צו זעקס פינגער (דיג'יטס) וואס איז די זעלבע ווי זעקס ביטס. דערפאר נעמט מען דריי בייטס אויפאמאל און מען לייגט דאס אויס איינס נעבן די אנדערע, אזוי אז מען האט פיר און צוואנציג ביטס. פון דעם מאכט מען פיר בעיס 64 פינגערס. אויב האט מען נישט קיין דריי בייטס דעמאלטס לייגט מען צו נול בייטס.
וועבלינקען
RFC 1421 Privacy Enhancement for Electronic Internet Mail
RFC 2045 MIME
RFC 3548 The Base16, Base32, and Base64 Data Encodings
קאטעגאריע:בליצפאסט קאטעגאריע:מאטעמאטיק
דזשאן אלעקסאנדער מאקדאנאלד
א סקאטישער אפשטאמיגער וועלכער איז געקומען קיין קאנאדע ביי די פינף יאר אלט. ער איז געווען אן אדוואקאט. זיין בילד געפינט זיך אויף די 10 דאלאר ביל.
עתליה
עתליה בת עמרי, איז געווען די ערשטע פרוי צו ווערן קעניגען ביי די מלכי יהודה. זי איז געווען די פרוי פון יהורם מלך יהודה.
קאטעגאריע:מלכי יהודה
עופעלע
קליין|250px|אַן עופֿעלע װעלכע לאַכט אן עופֿעלע אדער זויגקינד איז א ניי געבוירן פּיצל־קינד וואס קען נאך נישט רעדן און נישט גיין און אזוי ווייטער, ביז איין יאר אלט.
קאַטעגאָריע:קינדערעלטער
קארי אקינא
קליין|180px|קארי אקינא
מאַריִיאַ קאָראַסאָן סומולאָנג קאָכװאַנקאָ אַקינאָ אָדער קאָרי אַקינאָ (25סטן יאנואר 1933 - 1טן אויגוסט 2009) איז געווען דער עלפטער פּרעזידענט פון די פֿיליפּינען פֿון 1986 ביז 1992.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון לענדער קאַטעגאָריע:פיליפינען
ניק
ניק איז א פאלשע נאמען וואס מען באנוצט זיך מיט זיי געווענליך אויפן אינטערנעט ווי מ'וויל נישט אז אנדערע זאלען אויפדעקן זיין אידענטיטעט.
חז"ל זאגן: "המכנה שם לחבירו אין לו חלק לעולם הבא".
הידראגען
לינקס|250px
הידראגען אדער וואַסערשטאף (ענגליש: Hydrogen) איז א כעמישער עלעמענט מיט אטאם נומער 1 און כעמישן סימבאל H, געמאכט פון אקסיגען מיט וואסער און האט נישט קיין קאליר.
עס וועגט א צענטל פון לופט און דעריבער גייט אויף ארויף.
דעם עלעמענט הידראגען איז ערפינדן געווארן אין יאר 1766 דורך דעם בריטישן כעמיקער הענרי קאווענדיש.
פראדוקציע
הידראגען קומט נישט פון ערגעץ נאר מוז געמאכט ווערן. עס זענען פאראן צוויי וועגן וויאזוי זיי צו פראדוצירן: דער ערשטער איז וואסער. ווען וואסער ווערט עלימינירט קומט ארויס דערפון א געוויסע עלעקטריזם און אקסיגען וועלכע זענען צוזאמען ריינע הידראגען. דער צווייטער וועג איז צו רעפארמירן פאסיל-ברענשטאף וועלכע פארמאגט אין זיך אסאך הידראגען איינמאל זי איז אויסגעברענט. ספעציעלע ברענשטאף רעפארמירער מאשינען צוטיילן די אפפאל און נעמען ארויס די הידראגען.
ווען עפעס טויג נישט אין א טראנספארמאטאר הייבט ער אן שאפן גאזן, איבערהויפט הידראגען. דערפאר אז מען טרעפט הידראגען איז דאס א סימן אז דער טראנספארמאטאר ווערט קאליע.
באהאנדלונג
פארטיגע הידראגען איז א גרויסע פארנעם וועלכע קען נישט אזוי גרינג צונויפגעדריקט ווערן ווי בענזין, און איז בכלל שווערער צו באהאנדלען.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:נישט-מעטאלן קאַטעגאָריע:גאזן
הערן היל באן סטאנציע
הערן היל איז א נאציאנאלע באן סטאנציע וואס באדינט דעם געגנט הערן היל, אין דער לאנדאנער בארא פון לאמבעט, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק, מיט באנען קיין סט פאנקראס אינטערנאציאנאל און לוטאן ערפארט, און דורך סאדאיסטערן, אויף דער רוטע פון לאנדאן וויקטאריע קיין.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנעס 2 און 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 25סטן אויגוסט 1862 דורך דער לאנדאן, טשאטאם און דאווער אייזנבאן.
באדינונגען
די באנען אין די נישט שפיץ שעה׳ן איז ווי פאלגנד:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
שלמה יוסף זעווין
הרב שלמה יוסף איז געבוירן געווארן אין קאזימיראוו.
ער איז געווען א חב"ד חסיד און א מיטגליד פון דעם רבנות הראשית אין ישראל.
קאטעגאריע:מחברי ספרי קודש קאטעגאריע:רבנים אין ישראל קאַטעגאָריע:חב"ד
יקותיאל פעלדמאן
ביאָגראַפֿיע
ר' יקותיאל פֿעלדמאַן (ר׳ קותי) איז געבאָרן געוואָרן ח' טבת תשל"א צו זײַן פאָטער יהושע זעליג פעלדמאַן און מוטער זהבה. ווען ר׳ קותי איז אַלט געווען אַכצן יאָר אין יאָר תש"ן איז ער געפאָרן אין קרוין הייטס צו לערנען אַ יאָר בײַם ליובאוויטשער רבי׳ן אנגערופן קבוצה אין תומכי תמימים המרכזית אויך באקאנט ווי 770.
חתונה
ער האט חתונה געהאט צו א טאכטער פון דיין העלער פון קרוין הייטס וואס איז אויך דער ראש פון דעם ליובאוויטשער רבי׳נס כולל, וואוינט אין קרוין הייטס. ר׳ קותי איז דעם משגיח אין ישיבת תומכי תמימים ליובאוויטש אין קרוין הייטס און אויך איינער פון די הויפט משפיעים. ער איז אויך א משפיע אין אהלי תורה.
ר׳ יקותיאל דינט אלס הויפט שליח פון ליובאוויטש אין וויליאמסבורגס חב"ד הויז אויף נארט 5 ראג בעדפארד עוועניו.
קאַטעגאָריע:ליובאוויטש קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
מאס
מאָס איז דער אפשאצונג אדער אפמאך פון די דערגרייכונג, דימענסיע אדער מעגליכקייט, געווענליך און שייכות צו א סטאנדארט אדער אפטייל פון מאס. די מאס איז אויסגעדרוקט אין א נומער פון אפטיילן פון דעם סאטנדארט. ווי למשל ווייטקייט דורך די נומער פון מיילן אדער קילאמעטער. די וויסנשאפט פון מעסטן ווערט גערופן מעטראלאגיע.
וואס קען מען מעסטן?
מען קען מעסטן אסאך פארשיידענע זאכן, למשל:
סאטמאר שוהל ראדני
די סאטמאר שול אויף ראדני סטריט איז א גרויסע סאטמארער זאלי שול אין וויליאמסבורג, ברוקלין, ניו יארק, אויף דער גאס ראדני סטריט 152. די שוהל איז געווען די אפיציעלע גרויסע שוהל פון סאטמארער חסידים, וואס דארט האבן געדאווענט די פריערדיגע סאטמארער רבי'ס רבי יואל טייטלבוים זצ"ל און רבי משה טייטלבוים זצ"ל. היינט איז זי די שול פון רבי זלמן לייב טייטלבוים.
היסטאריע
אין שנת תרע"ח אין ערשטן יאר פון התייסדות ישיבה תורה ודעת, האט אויף דעם אדרעס 152 ראדני געוואוינט ר' אליעזר מאיר בלום (Lewis Bloom, פרעזידענט פון "קהל עדת ישרון אנשי לובץ" עלדרידזש סט. און פון "חברה בית אהרן אנשי ספרד" 233 סאוט 3) וואס האט געדינט אלס פרעזידענט פון "ישיבה תורה ודעת" אין אירע גרינדונג יארן, אין א נייעס באריכט זיינער צייט ווערט איבערגעגעבן אז ביי א באנקעט אין בלום'ס וואוינונג "זיינען אריינגעקומען פיינע דאנעישאנס".
תשכ"ח נאך יו"כ האט דער סאטמארער רבי רבי יואל טייטלבוים געזאגט אז מען מעג שוין בויען א נייע שוהל. די מימרא וואס האט זיך געדרייט אין גאס בשמו: "מער וויל איך נישט דאווענען און א האלץ קאמער"
די שוהל איז באנייט געווארן א' סליחות תשכ"ט.
אריינקומענדיג אין ביהמ"ד מצד דרום איז געשטאנען א האלצערנע שאנק דארט זענען געליגן די שבת'דיגע סידורים פאר די אידן מיט זיצן אויף די העלפט בית המדרדש, די גאר אלטע ברוינע לענגלעכיגע מיט א שטארקן סטעיפל און א דינע צוריסענע פאפירענעם דעקל (שפעטער האט מען דאס נאר אפירגענומען אין א יומא דפגרא), נאכהער זענען געווען די נייערע מער סקווער-סידורים אלע קאלירן; ברוינע בעיקר, בלויע און רויטע אויך, און אויך די ווייסע מיט די אכזריות'דיגע סטעיפל וואס האט פארמאכט דעם סידור מיט א ווילדקייט, נאר א דיקער שווארצער חומש מקראות גדולות נדבת רבי מאיר ישראל ורבי נפתלי "שנדבו מאה זאץ חומשים" דאס האט אראפגעהאלטן דעם סידור.
דער פאליש וואנט איז נישט געווען ריקעוודיג נאר הערמאטיש פארבויעט, אידן האבן געהאט מקום קבוע'ס ביים דאווענען אפי' שטיי-פלעצער, עס געדענקט זיך ווי היינט די צוויי בחורים זקנים וואס האבן געהאט זייער מקום קבוע אויף די שטיגן הארט ביים אריינקומען אויף דרום זייט.
בית שני איז נאך געווען א הויף מיט א שטיבל (שוין דערמאנט) אינעם קליינעם הייפל איז מען ארויס צו יזכור און געקוקט וואס דאס מנין אין אמשינוב האלט, אויך זענען צוויי פארענטשעס געווען דארט סטאנציאנירט. ווען קיין באווארפן איז נישט געווען האבן די אינגלעך דארט פארבראכט ביים ליינען.
בית קויפמאן קומה ראשון ושני, א באזונדערן חן, די פילע נשמה'ליך וואס האבן דארט געהאט זייער אכסניא, אברהמ'לע שטיינמעץ, איי האט ער געפירט דארט זיין מלוכה, די ביהכ"ס נאך נענטער צום טיר אויף די אנדערע זייט פון שפעטער, א קליינעם סינק אוטער די שטיגן, די שטיגן זעלבסט אויף ארויף מיט די שטיבל אויבן, א מין אנטיק, דארט אויבן האט ר' יעקב נחמי' ואחיו ר' וואלף געהאט זייער שיעור מיט שאר בשרם ר' וואלף ב"ר שיע הערש, ועוד ועוד.
א באנק איז געלאפן אן א רוקן אויף גאנצן לענג פונעם דרום און צפון וואנט, אויף די וואנט זענען געווען סטיקערס פאר די אידן וואס האבן געדינגען די זיצן פאר די הייליגע טעג, איבערן יאר האבן די אינגלעך דארט געשפילט "בענדל - איבערנעמען" און אויפגעגעסן די קאצקע ציקערליך און ראזשינקעס (נישט קיין גאנץ פעקל - א פאר שטיקלעך געמישט מיט פארוועלקטע פאפקארן און צודריקטע פרעצל) פון די באווארפן פעקליך, באווארפן חזקות נאר קינדער ממשפחת ... האבן געהאט זייערע פלעצער אויפן באנק, די איבריגע זענען געשטאנען אויף די שטיגן און געלאפן פון איין זייט צום אנדערן ווען די פרויען האבן געווארפן מצד השני "אינגעלע, גיב מיר א פעקעלע" שרייט יאנקל משה מיטן באסאווע שטימע, און ר' מרדכי לייבלער שפאצירט ארום דאס ס'מעדרעש מיט פארגלייזטע אויגן און א נישט-ניכטערן שמייכל.
דער פאליש מנין שבת ביים ליינען, הרב פישער ע"ה דער גבאי (שפעטער אויך פאנדרעיזער פאר חברה תהלים) דארט אין פאליש ביים ליינען האט געהערשט א געדרענג, נישט ווייניגער ווי אונטן ביי "רבי יעקל, א קעיקל" האלטנדיג די האנט צו קענען באקומען א פאר בראוני ברעקעליך פון ר' יעקל'ען.
די כהנא שטיבלעך אויבן, א סוגיא פאר זיך, די שיעורים דארט פון רבי שמואל זאנוויל, דער איד הרב וועזעל וואס טיילט פיינע טייע מיט עכטע לימאנע אריינגעדרוקט, אויך א ביהכ"ס מיט אלטע סינקס דארט אויבן מאחורי השטיבלעך, און א פריזשידער ביים אנקומען אויבן פאר די פינקע פנחס מיילעך ספאנדש קעיקס, היו ימים.
די שטיבלעך אונטן, חדר ג' איז געווען א שטיבל צום דאווענען אבער אויך אן עקסטענשאן צו די מקוה אין ביזי זמנים, די מקוה זעלבסט מיט ר' משה אפרימ'ען, די ריזיגע קעמליך און נעגל שניידערס אנגעבינדן אויף שעלפס וואס הענגען פון די ווענט מיט טשעינס, לעכעריגע האנטוכער וואס נעמען צוויי דערפון איז געווען פון די הארבסטע ראדני עבירות, דער שוויץ און די קולות פרייטאג נאכמיטאג, ר' מרדכי פאלאטשעק מיטן שטעקן "טובל'ען און ארויס", די עלטערע אידן ערנערן זיך אין בור, אוי די שווארץ/ווייסע ביהכ"ס דארט נעבן די שויערן מיט סטעינלעס ווענטליך און שוויציגע פלאשערס....
הויכע אלטע נעפ-מענשאן בענק אונטערן באלעמער דארט האט ר' יעקב משה געטיילט שמאלץ-הערינג ביי של"ס, קינדער האבן נאר באקומען צוויבל און אויך נישט מער ווי צוויי רעפטליך דוקא אויף א שלש סעודות בילקעלע, וואס איז געווען א קליין רינדעכיג טיייגעלע האלב געבאקן און רבי יחזקאל דער שמש ואחריו הי"ד יבלחט"א רבי שלמה טיילן אויס קאצקע געפילטע פישלעך, וואס יעדע קאצקעלע פאר זיך איז געווען קליין ווי טל ומטר אין א קליין סידורל ניטאמאל א פאר-ברכה האט מען געקענט מאכן דערויף.
די לעכעריגע פארקעי געאייגנט צו פארלירן קאגעליך, די פלאר וואס מען "אוילט" פאר פסח און פנחס מיילעך שטעלט ארויס שרייעדיגע ווארענעונגען דערוועגן, "אכטונג! די פלאר איז געאוילט!" איי איז דאס געווען אן הכנה צו פסח, גענוי ווי די צומאכערס ביי די עקן פון די בענק אלס הכנה צו די ימים נוראים.
ווען מען האט געבויט דעם בית המדרש איז די אראפגאנג געווען פארבויט מיט א ציגעלנע וואנט, די וואנט איז געשטאנען ביז ענדע זומער תשס"ח. אין יענע תקופה האט מען אנגעהויבן רענאווירן דעם בית המדרש, וואס האלט נאך אן ביז יעצט. דעלמאטס האט מען געריקט בית קויפמאן נענטער צום בית שני, און די ביה"כ האט מען געלייגט נענטער צום בית המדרש אריינגאנג. ווי אויך האט מען דאן אוועק גענומען דעם קאווע שטיבל וואס איז ביז דעלמאטס געווען פלאצירט בשכינות פון בית קויפמאן, און מען האט עס אריבערגעפירט נעבן די אריינגאנג אויף קיעפ סט (דארט ווי עס פלעגט זיין שלמה שמש'ס אפיס). אין יענע צייט האט מען איבערגמאכט דעם גאנצן שער הכניסה פון קיעפ סטריט. נדבת הרה"ח ר' ליפא קויפמאן ז"ל און זיין ווייב מרת פערל קויפמאן ע"ה לשמה ולזכרה פון הרבנית הצדיקת אלטע פייגא טייטלבוים ע"ה. אויך האט מען דעלמאטס איבער געמאכט די גאנצע פאדלאגע פון בית המדרש, אינסטאלירט נייע שענק אויף צפון זייט לענגאויס דעם גאנצן היכל, געטוישט די פענסטער'ס פונעם מזרח וואנט, דעקארירט די ביעמס שטאנגען מיט פורניטשער האלץ, געטוישט די בענק.
סוף ווינטער תשע"ד האט מען איבערגעמאכט דעם גאנצן לאבי פון פארענט. אביסל פריער האט מען זיך גענומען צום אינטערשטן שטאק. דארט קוקט אויס האט מען יעדע פאר טעג געטוישט די בוי פלענער. אנגעהויבן האט זיך עס אום חנוכה צייט ווען מען האט איבערגעדעקט דעם גאנצן אינטערשטן שטאק מיט ביליגע סטיקי טיילס, און אויך גרעסער געמאכט דעם גאנצן אונטערשטן האלוועי. זומער ע"ד האט מען אין קארגע צוויי וואכן געגעבן א דריי ארום דעם גאנצן אויסשטעל אונטן, און אויפגעבויט צוויי שפאגל נייע פרעכטיגע חדרי תפלה. אינמיטן ווינטער תשע"ה האט מען אנגעהויבן בוי ארבעט ביי דער מקוה, אריינצונעמן דעם מקוה איד'ס שטיבל, אינאיינעם מיטן פארצימער פון דער מקוה וואו עס ליגן די האנטעכער, און עס פארוואנדלען פאר א נייע חדר התפילה. יענע וואך איז די מקוה שטיבל עמטליך אריבערגעפירט געווארן צו איר נייע לאקאציע, דארט וואו עס פלעגט זיין ביז יעצט די האלוועי לעבן די כלים מקוה, פלאז די פלאץ ווי עס פלעגט זיין די דרייעדיגע געט ארויס צוגיין פון מקוה.
ביז דאן איז געווען די סאטמאר שוהל אויף 550 בעדפארד, דער ארט ווי די הויז פונעם לעצטן סאטמארער רבי׳ן, רבי משה טייטלבוים זצ"ל, האט געוואוינט, און היינט וואוינט דארט דער סאטמארער רבי ר' זלמן לייב.
זייט דער סאטמארער מחלוקה, איז די אייגנטומערשאפט אין פירערשאפט פונעם ביהמ"ד געווען אונטער קריגערייען, ביז עס איז אנגעקומען צום גויאישן געריכט, און ר' זלמן לייב האט געוואונען, דעריבער איז זי היינט א זאלונישע שוהל.
די אהרונים האבן זיך געבויט א אייגענע שוהל וואס איז אויף 13 און 14 הופער סטריט.
לינקען
קאַטעגאָריע:שולן קאַטעגאָריע:זאליס קאַטעגאָריע:סאטמאר
יהואש (מלך יהודה)
200px|קליין| יהואש מלך יהודה יהואש בן אחזיהו איז געווען דער צענטער קעניג פון די מלכי יהודה.
דער פסוק זאגט: בן שבע שנים יהואש במלכו.
ער האט זיך געפירט ערליך און געגאנגען אינעם גלייכן וועג. ער האט אויסגעראטן אלה עבודה זרהס פונעם לאנד יהודה און געבויגן יידישע הערצער צום באשעפער. איין עבירה האט ער אבער יא דורכגעלאזט, אז די יידן האבן נאך מקריב געווען קרבנות ביי זיך אינדערהיים אויף א במת יחיד.
איבערבויען דאס בית המקדש
יהואש האט געוואלט פאררעכטן דעם בית המקדש, אבער קיין געלט איז נישט געווען ווייל די מלכה עתליהו האט אויסגעניצט דאס געלט פון די אוצרות פאר צוועקן פון עבודה זרה. האט יהואש דערפאר אנגעזאגט די כהנים און די לוויים: פון היינט אן זענט איר אויפן געלט פון הקדש. יעדער איינער פון אייך האט די פליכט איינצומאנען געלט פאר הקדש פון אייערע קרובים און באקאנטע.
קאטעגאריע:מלכי יהודה
געזעמלען טעאריע
געזעמלען־טעאריע אדער סכומען־טעאָריע איז די טעאריע פון אָפּטיילן אין מאטעמאטיק איינגעזאמלטע צאלן פון פארשיידענע אביעקטן אין באזונדערע געזעמלען.
מען ניצט באשטימטע סימנים, ווי צום ביישפיל:
איינער פון די הויפט דערפינדער פון דער טעאריע איז געווען בערטראנד ראסל.
די טעאריע איז א וויכטיגטער יסוד פון מאטעמאטיק. אלע אביעקטן אין מאטעמאטיק ווערן אויסגעמאלט מיט געזעמלען.
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
אמציה
אמציה בן יהואש איז געווען דער 11טער קעניג פון די מלכי יהודה.
קאטעגאריע:מלכי יהודה
דימענסיע
אין פיזיק און מאטעמאטיק, איז די דימענסיע דער פאראמאטער אדער מאס וואס פארלאנגט זיך צו דעפינירן די כאראקטאריסטיקן פון א אביעקט, די לענג, ברייט, הייך און גרייס פון דער פארעם.
אין לינעארער אלגעברע איז די דימענסיע פון א וועקטאר רוים דער קארדינאל פון א באזיס פון דעם רוים.
למשל א ליניע האט דימענסיע 1, ווייל מיט איין קאארדינאט קען מען פעסטשטעלן א פונקט אויף דער ליניע.
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
באראט
קליין|250px|סאשא באראן כהן נעבן [[אריזאנע, אין זיין כאראקטער באראט]] באָראַט (ענגליש: Borat) איז א פילם וועגן באָראַט סאַגדיעוו, א פיקטיווער קאַזאַכער זשורנאליסט געשפילט דורך סאשא באראן כהן.
סאנט העלענע
אין סאנט העלענע וואוינען היינט בערך 7000 מענטשן, די הויפטשטאט איז זשעימסטאון.
באראט
אדער די סצענע ווי ער זינגט א קאנטרי סאנג אין א אריזאנע באר מיט קאובוי היטן און מענער און פרויען זינגן אלע מיט שיכורהייט, ''ווארפט אריין דעם איד אין ברין... כדי מיין לאנד זאל זיין פריי... כאפט אן דעם איד ביי די הערנער... ווען מיר דערנאך קענען מאכן א גוטער פארטי...
סאנט העלענע
אין סאנט העלענע געפינט זיך אויך דאס הויז אין וועלכן נאפאלעאן באנאפארטע איז געווען איינגשפארט, און דארטן געשטארבן. דאס איז איז פלאץ פאר טוריסטן.
דעמאקראטיע
קליין|400px| דעמאקראטיע איז אַ גריכיש ווארט וואס מיינט דעם פֿאָלקס מאַכט. אין די פאליטיק איז דאס א פאליטישע אידיאל באגריף און גאנג, איר געדאנק איז צו ערלויבן יעדן בירגער א טייל נעמען אין דער פירונג פון זיין רעגירונג און אז אלע געזעצן זענען פאר שיצן די אינידווידאולע פרייהייטן, וואס מען קען נישט קיינעם גארנישט באגרעניצן נאר אין צוזאמענהאנג מיט די אייגענע זיכערהייט. ֿ אין א רעפרעזענטאטיווער דעמאקראטיע האלט מען וואלן פון צייט צו צייט, און די בירגער קלויב אויס ווער זאל זיי רעפרעזענטירן. די רעפרעזאנטאטיוון פירן דאס לאנד (אדער די ארגאניזאציע) ביז די נעקסטע וואלן.
סאנט העלענע
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע קעניגרייך קאטעגאריע:מערב אפריקע קאטעגאריע:אינדזלען
דעמאקראטיע
דער טערמין שטאמט פון אוראלט גריכיש () "הערשאפט פון לײַט",א ווארט אויסגעשאפן פון   δῆμος (דעמאס) "לײַט" און κράτος (קראַטאס) "מאַכט" אדער "הערשאפט" אינעם 5טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג צו באדייטן די פאליטישע סיסטעמען וואס האבן עקזיסטירט דעמאלסט אין גריכישע שטאטס שטאַטן, מערקווערדיק צווישן זיי אטען; דער טערמין איז אנטקעגנדיק פון ἀριστοκρατία (אַריסטאקראַטיע) "הערשאפט פון די פני"."  כאטש די דעפיניציעס זענען נישט מיטשטימיק, פראקטיש איז נישט אלעמאל געווען א קלארע אונטערשייד.  די פאליטישע סיסטעם פון אלט אטען, צום ביישפיל, האט געגעבן דעמאקראטישע בירגערשאפט צו אן עליט־קלאס פון פרייע מענער, און האט אויסגעשפארט שקלאפן און פרויען פון באטייליקן אינעם פאליטישן פראצעס.
סאנט העלענע
Saint Helena סנט הלנה St. Helena (Insel) Sint Helena St. Helena ሴይንት ህሊና ደሴት Isla Santa Helena سانت هيلينا Müqəddəs Yelena adası St. Helena Востраў Святой Алены Выспа Сьвятая Гелена Остров Света Елена সেন্ট হেলেনা সান্টা হেলেনা Saint Helena (enezenn) Sveta Helena Santa Helena Svatá Helena (ostrov) Saint Helena Sankt Helena ސަންތި ހެލީނާ Νήσος Αγίας Ελένης Sankta Heleno Isla Santa Elena Saint Helena Santa Helena fa:سینت هلینا Saint Helena Sainte-Hélène (île) Sint-Helena (eilân) San Héilin Santa Helena Ellan Helena Noo सेंट हेलेना Sveta Helena (otok) Szent Ilona Սուրբ Հեղինեի կղզի Saint Helena Santa Helena Sankti Helena Sant'Elena (isola) セントヘレナ Saint Helena წმინდა ელენეს კუნძული 세인트헬레나 St. Helena Sen Helena Sancta Helena (insula) Saint Helena Sant'Ellena Šv. Elenos sala Svētās Helēnas Sala Света Елена सेंट हेलेना Saint Helena Sint-Helena (eiland) St. Helena St. Helena Sainte Hélène Wyspa Świętej Heleny pnb:سینٹ ہلینا Santa Helena Insula Sfânta Elena Остров Святой Елены Saint Helena Sveta Helena Svätá Helena (ostrov v Atlantiku) Sveta Helena (otok) Ishulli Shën Elena Света Јелена (острво) Sankta Helena Saint Helena செயிண்ட் எலனா เซนต์เฮเลนา Santa Helena (bansa) Saint Helena Saynt Xéléna Arili Острів Святої Єлени سینٹ ہلینا Santa Lena (ixoła) Saint Helena Saint Helena Seent Eleen Saint Helena 圣赫勒拿岛 Sèng Helena
דעמאקראטיע
דעמאקראטיע איז אנדערש פון מאנארכיע און דיקטאטור, ווען נאר איין מענטש האלט די קראפט, און אליגארכיע, אין וואס א קליינע גרופע מענטשן האלטן די קראפט.
באראט
כאטשיג דער פילם מאכט שפאס און חוזק פון אלע מאנדע זאכן און מענטשן איז אבער דער איד דער הויפט ציל ברעט. וויאזוי צו מאכן לאכן דעם צושויער.
דעמאקראטיע
היסטאריע
אין 1215 האט דער מלך פון ענגלאנד אונטערגעשריבן די מאגנא קארטא, וואס האט אויפגעשטעלט א פארזאמלונג פון באראנען, דער פארלאמענט פון ענגלאנד. דער פארלאמענט האט פארמאגט רעכטן וואס האבן באגרענעצט די קראפט פונעם מלך, אנדערש ווי אנדערע לענדער וואו דער מלך האט געהערשט אליין.
באראט
די ADL וואס פארדאמט אלע אנטיסעמיטישע זאכן, האט גאר באגריסט דעם פילם ווייל עס ווייזט ווי בלינד און אומראציאנאל די האס פון אנטיסעמיטיזם איז, און די אמעריקאנע פאלק אין די טעאטערס לאכן נישט פון די אידן נאר גאר פון די כאראקטער ווי נאריש ער האט פיינט דעם איד.
דעמאקראטיע
היסטאריע
אין די ערשטע יארן פונעם פארלאמענט, האבן נאר באראנען געהאט א דעה, אבער דורכאויס די יארן האבן געמערט די צאל מענטשן מיט א רעכט צו וויילן דעלעגאטן אינעם פארלאמענט.
באראט
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילמען
דעמאקראטיע
היסטאריע
ווען ענגלישע בירגער האבן אימיגרירט אין אמעריקע אין די 1600ער יארן האבן זיי אויפגעשטעלט א דעמאקראטיע וואו די בירגער האבן געהאט די רעכט צו וויילן די דעלעגאטן.
נאטירלעכע רעכטונגען און סאציאלישע רעכטונגען
איינע פון די הויפט יסודות אין דעמאקראטיע איז געבן "נאטירלעכע רעכטונגען" פאר יעדן מענטש, ווי: רעכט צו לעבן, רעכט צו פרייהייט (פרייהייט: האבן אייגענע מיינונגען, זיין רעליגיע אדער סעקולערע, ארבעטן, זיך וואנדן אומעטום אין לאנד אדער אין אויסלאנד אד"ג), רעכט צו פארמאגן פארמעגן, רעכט צו זיין גלייכרעכטיק, רעכט צו האבן רעספעקט, רעכט צו האבן פריוואטקייט, רעכט צו האבן א גוטער נאמען בקיצור, רעכט צו זיין א "מענטש".
דעמאקראטיע האט אויך א געשטעל צו געבן "סאציאלאגישע רעכטונגען" ווי געזונטהייט, א פלאץ צו וווינען, שטיצן ארבעטלאסיקע, עלטערערע מענטשן, אלמנות אא"וו. די יסודות זיינען נישט אייניק ביי אלע רעגירונגען, די ליבעראליסטישע געדאנק זאגט אז די רעגירונג דארף היטן די פרייהייט פון יעדן מענטש און ווי װײניקער זיך מישן צו העלפן סאציאלאגיש אויפֿן חשבון פון פאדערן שטייער פון דער אלגעמיינער בירגער. אבער די סאציאל דעמאקראטישע געדאנק האלטן אז סאציאלאגישע רעכטונגען איז אזוי ווי נאטירלעכע רעכטונגען, און די מדינה דארף שנארן פון די בירגער כדי צו העלפן די שוואכערע מענטשן.
א ליבעראלישע רעגירונג (ווי אמעריקע) וועט פאדערן ווייניקער שטייער פון די בירגער און ווייניקער העלפן די שוואכע (זיי וועלן העלפן בעיקר צו נאטירלעכע רעכטונגען און נישט צו סאציאלאגישע רעכטונגען), און א סאציאל דעמאקראטישע רעגירונג (ווי מדינת ישראל) וועלן פאדערן הויכע שטייער פון די בירגער כדי צו העלפן די שוואכע.
פאלקס רעכטונגען
אזעלכע גרופעס וואס האבן אן אייגענעם שניט און נאציאנאליזם, ווי רעליגיע א.ד.ג. פאדערן זייערע רעכטונגען פון דער רעגירונג צו היטן זייער מסורת, אויך לגבי דעם דיסקוטירן זיך די ליבעראלישע צוגאנג מיט די אלגעמיינע דעמאקראטישע צוגאנג. לויט די ליבעראלישע צוגאנג (ווי אין אמעריקע) דארף נישט די רעגירונג שטיצן די קליינע פעלקער/גרופעס אין זייער מדינה. און לויט די אנדערע צוגאנג (ווי אין מדינת ישראל), דארף די רעגירונג זארגן פאר די קליינע גרופעס. ווי צ.ב.ש. לאזט די מדינה א זעלבסטשטענדיגע חינוך, און צומאלן אויך א זעלבשטענדיגע הערשאפט פאר דער גרופע אין א געאגראפישער טעריטאריע.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:רעגירונג * קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
לינזן
left|thumb|250px|לינזן לינזן זיינען קליינע שויט געוויקסן, קטניות, וואס וואקסן אויף גרינע בלעטער (זעט דאס בילד), די לינז וואקסט אין פארשידענע קאלירן: רויט, גרין און געל.
קאַטעגאָריע:געוויקס קאַטעגאָריע:עסנווארג
סעודה
א סעודה איז א מאלצייט מיט דער גאנצער פאמיליע אדער חברים ביי חסידים איז דאס א פארברענגען אדער טיש.
ביי אידן איז דאס בעיקר שבת און ימים טובים.
מושיען של ישראל
מושיען של ישראל איז א סעריע פון ספרים וואס באשרייבט אין לשון קודש שפראך דאס לעבנשאפן פון פריערדיגן סאטמארער רבי ר' יואל טייטלבוים זי"ע.
סעודה
וואסארא סארטן געטראנקען און עסנווארג?
מושיען של ישראל
די פארפאסער פונעם ספר איז דער היסטאריקער ר' שלמה יעקב געלבמאן פון קרית יואל.
שמואל הכהן פרידמאן
ר' שמואל הכהן פרידמאן איז דער גבאי פון די צווייטער און דריטער סאטמארער רביס; רבי משה טייטלבוים און זיין זון רבי אהרן טייטלבוים פון קרית יואל.
סעודה
סארטן סעודות, קלענערע און גרעסער, זענען ווי פאלגנד:
מושיען של ישראל
די ווארט מושיען של ישראל קומט ארגינעל פון א לשון חז"ל ווי פרעה האט פלאנירט צו פארמיידן דאס געבורט פון משה רבינו.
שמואל הכהן פרידמאן
קאטעגאריע:גבאים
סעודה
קאַטעגאָריע:געזעלשאפט
טאלס היל באן סטאנציע
טאַלס היל איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אין דער לאנדאנער בארא פון לאמבעט, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און סאדערן.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 25סטן אויגוסט 1862 דורך דער לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן. אין 1869 האט די לאנדאן, טשאטאם און דאווער אייזנבאן געענפט א פארלענגערונג דורך דער סטאנציע.
באדינונגען
די באנען אין די נישט שפיץ שעה׳ן איז ווי פאלגנד:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
לענג
לענג איז דער לאנג דימענסיע פון יעדער אביעקט. די לענג פון א זאך איז פשוט די ווייטקייט צווישן ביידע עקן פון די זאך.
ביישפילן פון לענג זענען הייך וואס איז די ווערטיקאל ווייטקייט. און ברייט וואס איז די ווייטקייט פון זייט צו זייט.
קאַטעגאָריע:געאמעטריע
Längenmaß
עוזיהו
קליין|מרכז| עוזיהו מלך יהודה עוזיהו בן אמציה איז געווען דער 12'טער קעניג פון די מלכי יהודה ער האט געקעניגט איבער פופציג יאר, און זיין תקופה איז געווען פון די בעסטע וואס די אידן האבן ווען אמאל געהאט.
קאטעגאריע:מלכי יהודה
קראקע
קראָקע איז פון די עלצטע און גרעסטע שטעט אין פוילן. די שטאָט איז געגרינדעט געוואָרן אינעם 7טן יאָרהונדערט, און געווען די הויפטשטאָט פון פוילן פון 1038-1596.
רבנים פון קראָקע
אין קראָקע האָבן געוואוינט זייער פיל גדולים און צדיקים, וועלכע האָבן מיט זייער ליכטיגקייט פארשיינט אויף דער גאנצער וועלט. צווישן די רבנים אין קראָקע וועלכע זענען אונז באוואוסט, איז:
צווילינג שטעט
קראָקע האָט נאָנטע באציאונגען מיט 34 שטעט ארום דער וועלט:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראָפע
כלל שפראך
דאס ווארט כּלל־שפּראַך, כּלל־ייִדיש אדער סטאַנדאַרט־ייִדיש באציט זיך צו דער יידישער קארעקטן אויסלייג און ארויסרייד צו סיי וואסערע יידישן דיאלעקט לויט די כללים פון ייווא.
דער אנגענומענער סטאנדארט ייִדיש איז הײַנט באנוצט ווייניגער ווי דער אלגעמיינער אידיש, אבער וויבאלד דאס איז מער דקדוק דורכגעטאן לערנט מען איר בעיקר צװישן סטודענטן אין די אוניווערסיטעטן, און איז באנוצט אין זייערע ביכער.
רעפערערענצן
קאַטעגאָריע:יידיש
נהריה
נהריה איז א שטאט אין צפון דיסטריקט פון מדינת ישראל. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין יאר ה'תרצ"ה. די שטאט געפונט זיך אויף די ברעגעס פונעם מיטלענדישן ים, אין מערב גליל. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, ריכטיק פאר סעפטעמבער 2009, האט נהריה 51,800 איינוווינער.
שאסיי 4 פארט אריבער דער שטאט, צו צפון ראש הנקרא, און צו דרום אין ריכטונג פון עכו, קריות, און חיפה. ביי די נהריה קרייץ, געפינט זיך שאסיי 89, וואס פירט קיין מעלות-תרשיחא און צפת.
אגד אויטאבוסן געזעלשאפט, און נתיב אויטאבוסן שטעלן צו טראנספארטאציע, פארן פובליקום. ישראל באנען אפערירט די נהריה באן סטאנציע, וועלכע געפונט זיך אין צענטער פון שטאט, און איז די מערסט צפונדיקסטע פאסאזשירן סטאנציע, פון ישראל באנען.
צווילינג שטעט
נהריה האט 12 שוועסטער שטעט:
אלקאהאליזם
די קראנקייט אלקאהאליזם איז אדיקציע צו אלקאהאל, דאס הייסט, דאס אייננעמען אדער פארנעמען זיך מיט אלקאהאלישע געטראנקען אויף אזוי ווייט, אז די אויפפירונג פארדרייט דאס נארמאלע פערזענלעך, משפחה-, סאציאל, אדער ארבעט-לעבן פון אלקאהאליקער. דאס טרינקען אלקאהאל אין גערעם פון אלקאהאליזם קען דערפירן צו פסיכאלאגישע און פיזיאלאגישע שאדן, און לסוף - צום טויט. דער אלקאהאליזם איז איינע פון די סאמע ערנצטע דראג-פראבלעמען אויף דער וועלט.
קאַטעגאָריע:גייסטיקע קרענק
בעירוט
ביירוט געפינט זיך אויף א האלבאינזל ביים בארטן פונעם מיטלענדישן ים, און איז דער הויפט פארט פונעם לאנד.
תמוז ה'תשס"ו האט מדינת ישראל באמבאדירט צענדליקע צילן ריכטונגען אין דרום זייט פון לבנון און אין ביירוט.
קאַטעגאָריע:שטעט אין לבנון קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
לעשאויטא
קליין|250px|א דובלין פייער בריגאדע לעשאויטא א לעשאױטאָ אָדער לעשמאַשין איז א ספעציעלער לאסטאויטאָ וואס טראנספארטירט פֿייערלעשער אינאיינעם מיט זייערע געצייג צו פייערן.
א טאנק און א פאמפע
צו לעשן א פייער דארף מען האבן א סאך וואסער וועלכע ווערט געפיטערט דורך א פייער הידראנט אין א שטאט אדער אן אזערע (א מאל א שווימבּאַסיין) אין פארווייטערטע ערטער. דער פאמפע אױטאָ איז די וויכטיגסטע זאך צו באקעמפן א פייער ווייל דער אױטאָ דינט אלס דער פאמפ צו טרייבן דאס וואסער פון ווי אימער דאס קומט צו דער פייער. אין דער אױטאָ איז פאראן א גרויסער טאנק וועלכע אנטהאלט געווענליך טויזנט גאלאנען וואסער.
דער טאנק איז וויכטיג פאר צוויי סיבות. ערשטנס דארף דער אױטאָ שטענדיג זיין פול מיט וואסער אין פאל מען דעגרייכט א פייער און עס איז נישט פאראן קיין באלדיגע קוואל פון וואו צו נעמען וואסער אדער ווען די פייער לעשער ווילן לעשן א קליינע פייער צו וועלכע עס פעלט נישט אויס קיין סאך וואסער און עס איז א שאד די צייט צו גיין אויפדרייען א פייער הידראנט. דער טאנק ווערט אויך גענוצט אלס א פארמיטלער צווישן דעם וואסער קוואל און דאס וואסער וואס ווערט ארויסגעפאמפט פון דעם אויטא.
די פייער הידראנט אויף דער גאס איז א קוואל פון וואסער און ווען מען דרייט דאס אויף קומט ארויס וואסער אונטער דריק גענוי ווי ווען מען עפנט אויף א וואסער קראן. אבער דאס וואסער איז ווייט פון גענוג קראפטיג עס זאל קענען גענוג שנעל דורכגיין לאנגע שלויכן עס זאל זיין גענוג צו לעשן א גרויסע פייער. צו דעם פארלאנגט זיך א שטארקע פאמפ וועלכע ליגט אריינגעבויט אין יעדן לעשאױטאָ. דער פאמפ שלעפט אריין וואסער אינעם טאנק און פון דארט ווערט עס ארויסגעפאמפט צו די שלויכן. כדי דאס זאל ארבעטן גענוג שנעל פעלט זיך אויס א וואסער טאנק ווייל דאס פארקירצערט די לאנגע וועג וואס דאס וואסער דארף גיין דורכדעם וואס עס דינט ווי א נייע וואסער קוואל.
נאך א סיבה פארוואס מוז האבן א וואסער טאנק איז וויבאלד געווענליך וועלן די פייער לעשער דארפן עטליכע שלויכן צו באקעמפן דעם פייער פון עטליכע זייטן און דאס דארף קענען געטאן ווערן פון איין אױטאָ און דאס איז נאר מעגליך אויב עס איז פאראן א וואסער טאנק וועלכע סופלייט דאס וואסער פאר אלע שלוכן. דאס וואסער פאמפ איז זייער א קראפטיגער פאמפ וועלכע זיצט אינעם פאדערשטן טייל פונעם אױטאָ אונטער די בענק ווי די פייער לעשער זיצן. דער פאמפ פארמאגט אן אייגענע דיזל מאטאר וועלכע גיט אים א שטארק טרייב קראפט אויף אזוי ווייט אז דאס וואסער וועלכע שטראמט ארויס פון די שלויכן קען אוועקבלאזן א מענטש און אמאל אויסשיסן א פענסטער. פונעם טאנק זענען פאראן געווענליך 10 עפענונגן פון וועלכע עס קענען ארויסגעצויגן ווערן מערערע האוזעס לויט וויפיל עס פעלט זיך אויס צו באקעמפן דעם פייער. די האוזעס ווערן אנגערופן וואסער ליניעס און דאס ווערט קאנטראלירט דורך א ספעציעלע קאנטראל צענטער וועלכע געפינט זיך אויפ'ן דאך פונעם אױטאָ. ווען א פייער אויטא דעגרייכט א פייער סצענע וועלן די סערוויס מענער אנהייבן ארויסציען עטליכע וואסער ליניעס לויט וויפיל זיי טראכט זיי וועלן דארפן. דער קאנטראלירער וועט באלד ארויפשפרינגן אויפ'ן דאך און עפענען דעם וואלוו און קאנטראלירן די ליניעס לויט דער פארלאנג פון וואסער וואס זיי דארפן האבן. איין ליניע וועט גענוצט ווערן צו שפריצן פון די גאס און וועט דארפן א שטארקע פרעשור פון גאר אסאך וואסער און א צווייטע ליניע וועט גענוצט ווערן דורך א גרופע וועלכע שפאצירט אריין אין די געביידע און דארפן ווייניגער פרעשור ווייל זיי דארפן א בעסערע קאנטראל צו זען ווי זיי האלטן מיט'ן פייער קאמף.
עס זענען פאראן פארשידענע וואסער ליניעס פון פארשידענע שלויך גרויסקייטן און ווייטקייט. ווען די פייער לעשער קומען אן צו א פייער סצענע וועלן זיי דארפן אנאליזירן וואספארא סארט פייער דאס איז און וועלכע וואסער ליניעס מען דארף ארויסשלעפן דערצו. אין רוב פעלער וועלן זיי נוצן די וואסער ליניע וועלכע זיי רופן קראוסלעי האוז וועלכע איז 1.5 אינטשעס אין דיאמעטער דיק און 200 מעטער לאנג. די קראוסלעי האוז איז גוט פאר רוב פייערן און טרייבט ארויס 95 גאלאנען וואסער פער מינוט וועלכע איז נישט צו שטארק און נישט צו שוואך. פאר א קלענערע פייער וועלן זיי נוצן א האוז וועלכע איז נאר איין אינטש אין דיאמעטער וועלכע ווערט גערופן א בוסטער ליניע. די שטערקסטע וואסער ליניע איז א האוז פון 3 אינטשעס אין דיאמעטער וועלכע טרייבט ארויס טויזענט גאלאנען וואסער פער מינוט און ווערט גענוצט צו שפריצן פון די גאס אויף א גרויסע פייער.
רוב וואסער ליניעס דארפן באהאפטן ווערן דורך די פייער לעשער ווען זיי קומען אן צו די סצענע. כדי צו שפארן צייט אין א פייער איז פאראן עטליכע גרייטע וואסער ליניעס וועלכע ליגן ארומגעדרייט און די פייער לעשער קענען דאס באלד נוצן. די ליניעס האבן א קראפט פון 250 גאלאנען פער מינוט אבער זיי זענען נישט גענוג לאנג און די פייער לעשער וועלן באלד דארפן באהעפטן אנדערע לאנגע וואסער ליניעס.
דער לייטער
דער לייטער אױטאָ איז וויכטיג ווען מען דארף באקעמפן א פייער אין א געביידע וועלכע איז מער ווי איין שטאק. אין שטאטישע פייערן וועט מען געווענליך באלד ברענגן א לייטער אױטאָ וויבאלד רוב הייזער זענען מער ווי איין שטאק. אבער אין פארווייטערטע שטעטלעך און ווילעדזשעס וועט מען דאס נאר ברענגן אויב מען דארף דאס האבן.
די לייטער הייבט זיך און נידערט דורך א פיסטאן וועלכע איז א שלויך וואס זיצט אין א צווייטער שלויך און ציט זיך ארויס פון דארט. דאס ארבעט מיט היידראליק פליסיקייט וועלכע שטראמט אריין דורך א פאמפ און שטופט ארויס דער אינעווייניגסטער שלויך וואס ציט אויס דעם לייטער. יעדע פיסטאן פארמאגט א וואלוו וועלכע האלט אפ די פליסיקייט פון צוריק ארויסרינען. ווען מען וויל צוריק אראפנידען די לייטער וועט מען עפענען דעם וואלוו אביסל און די פליסיקייט ווען צוריק אריינרינען אין איר ספעציעלן טאנק און די לייטער וועט זיך צוריק איינציען.
די לייטער ווערט אפערירט דורך דריי טיילן. די ערשטע איז די הויפט פיסטאן וועלכע ציט אויס די לייטער ווי מיר האבן יעצט דערמאנט. די צווייטע איז א פאר פון צוויי קליינע פיסטאנס וועלכע הייבן די לייטער ארויף און אראפ, און דריטענס איז פאראן א באזונדערע מאטאר וועלכע דרייט די גאנצע פלאטפארמע אויף וועלכע די לייטער זיצט פון רעכטס צו לינקס. די פייער לעשער דארפן כאטש איינמאל א וואך פרובירן די לייטער אויב אלעס ארבעט געהעריג און דאס איז א טייל פון א איבונגן פראגראם.
יותם המלך
יותם בן עוזיהו איז געווען דער 13'טער קעניג פון די מלכי יהודה.
לעשאויטא
דער לייטער
אינעם לייטער לויפט א 3 אינטשיגע האוז וועלכע איז די איינציגסטע וואסער ליניע פון דעם לייטער אױטאָ. די ליניע האט א דיאמעטער פון דריי אינטשעס און טרייבט ארויס טויזנט גאלאנען וואסער פער מינוט און ווערט גענוצט צו שפריצן פון דער הייך אויף אראפ וועלכע איז א גוטע מיטל צו דערשטיקן א פייער.
נס
עס זענען פארהאן צוויי סארט נסים. די ערשטע איז א איבערנאטורליכע געשעעניש וואס איז נישט מעגליך עס זאל פאסירן לויטן נאטור. נאכדעם זענען דא אזעלכע נסים וואס איז יא מעגליך לויטן נאטור, נאר געווענליך געשעט עס נישט און נארמאלערהייט וואלט זיך עס אנדערש אויסגעלאזט, "פונקט" איז געשען אזוי און אזוי, אנדערש ווי פאראויסגעשאצט. היינט געשעען בעיקר די נאטורליכע נסים און דאס איז וואס מען רופט היינט א נס.
לואיס ליבי
קליין|250px|לואיס ליבי לואיס ליבי (געבוירן אוגוסט 22 1950) איז דער געוועזענער שטאב הויפט פון וויצע פרעזידענט דיק טשעיני פון 2001 ביז 2005 ווען ער האט רעזיגנירט צוליב די אינדייטמענט פון א פעדעראלע גרענד דזשורי, אין די CIA ליעק.
לעשאויטא
דער לייטער
ווען די לייטער ווערט אויסגעצויגן דארף דער אױטאָ באפעסטיגט ווערן אין פלאץ וועלכע ווערט געטאן דורך צוויי אוטריגערס וועלכע זענען ווי צוויי באזונדערע פיס וועלכע ווערט גענוצט ביי רוב לאסט אויטאס וועלכע האבן לייטערס אדער שלעפ עקוויפמענט. דער גאנצער פראדעצור פון קאנטראלירן די לייטער און די אוטריגערס ווערט געטאן דורך א קאנטראל צענטער און איינער דארף דארט זיצן די גאנצע צייט.
נס
רעליגיעזע גלייבן אז דאס איז די האנט פון באשעפער צו פארדרייען די נאטור וואס ער האט באשאפן פאר א סיבה.
לואיס ליבי
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
לעשאויטא
פארשידענע געצייג
פארשידענע שווערע געצייט דארף גענוצט ווערן דורך פייער לעשער צו ברעכן טירן און פענסטערס, באהעפטן שלויכן, עפענען די פייער הידראנט, און מעדיקאלע געצייג ווען זיי דארפן באהאנדלן א פארוואונדעטע פאציענט. צווישן די געצייג (טולס) וועלכע געפינען זיך דארט זענען:
נס
עס שטאמט אויך פון זעלבן ווארט נס- אויפהייבונג. נסיון- פריוו, מיינענדיג אז ווען א נס געשענט איז דאס אויך א פריוו וואס מען ברויך ווערן דערהויבן דורך דאס. און נישט חלילה וחס אראפנידערן מאראליש.
קאטעגאריע:מצוות און מנהגים קאטעגאריע:נאטור קאטעגאריע:גייסטליכקייט
לעשאויטא
פאס זייער
דאס איז א אייזערנע זייער וועלכע ווערט געלייגט אונטער די הויז וועלכע ווערט גענוצט צו ברענגען וואסער פון אן אזערע אדער סווימינג פול און פילטערט אויס די שמוץ עס זאל נישט אריינגיין אין די וואסער ליניע און פארלאנגזאמען די וואסער סופליי אדער שעדיגן דעם מאטאר.
נעזלעך
עס זענען פאראן פארשידענע ערליי נאזעלס (עק טייל פון א האוז פון וואו דאס וואסער קומט ארויס) געוואנדן לויט די סיטואציע. עס איז פאראן אזעלכע וואס צעשפרייטן דאס וואסער און אנדערע וואס שיקן דאס וואסער אין א גלייכע שטארקע שטראם. עס איז אויך פאראן א ספעציעלע נאזעל וועלכע מאכט א נעפל פון וואסער און ווערט גענוצט אין פארשידענע עקסטרעמע וועטערס.
דער שוים אינדוקטאר
דאס איז א ספעציעלער נאזעל וועלכע ווערט גענוצט צו שפריצן וואסער און פאום אין די זעלבע צייט. די נאזעל האט צוויי עפענונגן און דאס וואסער און פאום מאטריאל ווערט געפיטערט דורך צוויי באזונדערע האוזעס וועלכע קומען אריין אונטער איר.
אנדערע געצייג
א רייע העק ליגן אין א באזונדערע קאמפארטמענט. די העק ווערן גענוצט צו ברעכן ווענט און אויפרייסן טירן און אפפליקן שיטראק און די דאך כדי די פייער לעשער זאלן קענען צוקומען איבעראל און זיכער מאכן אז אלע פייער איז דערשטיקט.
אלע לעשויטאָס אפארמאגן א אי-עם-עס קאמפארטמענט וואו זיי האלטן אלע געצייג וואס אן אמבולאנס האט, אריינגערעכנט א דיפיברילעיטאר, אקסיגן טאנק, און א טראומא דזשאמפ קיט.
עס זענען פאראן אלע סארט צווענגלעך און רענטשעס וועלכע ווערן גענוצט אויפצודרייען און פארמאכן די האוזעס און פייער הידראנט. אין א באזונדערע קאמפארטמענט ליגן די ספעציעלע געצייג וועלכע ווערט גענוצט אויפצושניידן אן אויטא אין פאל פון אן עקסידענט. די סארט געצייג ווערן גערופן "Jaws of Life" און עס וואלט גענוצט א באזונדערע ארטיקל צו עקלערן צו וואס און וויאזוי מען נוצט אט די אלע געצייג און מאשינען.
איינע פון די קאמפארטמענטס אנטהאלטן פארשידענע ערליי פענס וועלכע ווערן גענוצט ארויסצובלאזן רויך פון צימערן כדי די פייער לעשער זאלן קענען אונטערזוכן דאס פלאץ. איינע פון די פענס איז א ספעציעלע פרעשור פען אין וועלכע מען באהעפט א האוז און די רויך גייט ארויס פון דארט אונטער פרעשור.
די אויטאָס פארמאגן אויך ספעציעלע דעק מאטריאל וועלכע די פייער לעשער וועלן נוצן צו באדעקן מעבל און אנדערע טייערע געצייג אין א הויז א שטאק אונטער א פייער פון וועלכע עס וועט אראפרינען שטויב, מאטריאל, און וואסער.
נאך זאכן וואס ליגן דארט זענען: שטריק צו קריכן, צוויי סארט לייטערס וועלכע הענגן אין די זייטן, טשעין סאו צו שניידן א דאך, א פשוט'ע פייער עקסטינגווישער צו פערלעשן קליינע פייערן, און א בעקבאורד וועלכע ווערט גענוצט צו פירן פארוואונדעטע מענטשן וועלכע קענען נישט גיין אויף די אייגענע פיס.
אלע קאמפארטמענטס האבן נומערן און אלע פייער לעשער דארפן וויסן אויסעווייניג ווי יעדע סארט געצייג ליגט מען זאל דאס נישט דארפן זוכן ווען מען דארף דאס האבן. די קאמפארטמענטס זענען ספצעיעל געבויט לויט די געצייג און עקוויפמענט וואס ליגט דארט עס זאל זיין גרינג ארויסצונעמען און אריינלייגן.
א זיץ פאר יעדן
לעשאויטאָס זענען געבויט צו טראגן א סאך סערוויס מענער צו אן עמערגענץ ארט. אין א געווענליכע סצענע וועלן קומען עטליכע אויטאָס מיט צענדליגער סערוויס מענער. דער אויטאָ האט פלאץ פאר יעדן מיט אירע דזשאמפ זיצן וועלכע געפינען זיך אין די צווייטע רייע פון דעם פאדערשטן טייל פון טראק. אין די ערשטע רייע זיצן דער שאָפער און דער פייער קאָמאַנדיר.
דער שאָפער דארף קענען די מלאכה ווייל אזא שווערער אויטאָ (דארט ליגט טויזענט גאלאנען וואסער און גאר שווערע עקוויפמענט) קען זיך נישט גרינג אפשטעלן איינעמאל עס פארט שנעל. ווער רעדט נאך פון פארמיידן עקסידענטן צו וועלכע זיי דארפן זיין געווארענט. אויב אן אויטא זאל זיך צוזאמענקראכן מיט א לעשאויטאָ וועט דאס זיין א מערדערישער אקצידענט. דער דרייווער איז דער קאנטראלירער פון די וואסער ליניעס און ער קאמיוניקירט מיט די סערוויס מענער דורכאויס די גאנצע סצענע.
יעדער אויטאָ טראגט א קעפטעין וועלכער איז דער באפעל געבער פאר די סערוויס מענער. ווען מען דעגרייכט א פייער סצענע וועט דער קעפטעין אנאליזירן דעם פייער און באפעלן די סערוויס מענער וואס צו טאן. דער קעפטעין בלייבט די גאנצע צייט נעבן דער אויטאָ און איז פארבינדן מיט די סערוויס מענער דורך די ראדיא אין וועלכע ער הערט די סיטואציע און גיט ווייטערדיגע באפעלן. דער קעפטעין איז א לאנג יעריגער פייער עקספערט און טראגט די אחריות פון אלע זיינע סערוויס מענער זיי זאלן נישט געשעדיגט ווערן און אויב יא וויאזוי מען זאל דאס באהאנדלן.
וועבלינקען
קאטעגאריע:פייערלעשעריי געצייג קאַטעגאָריע:עמערגענץ קאטעגאריע:לאסטאויטאס
הייצונג
הייצונג איז א פראקטיק וועלכע יעדע הויז פארמאגט זיך צו היטן פון קעלט אין די ווינטער.
הייצונג קען געטאן ווערן דורך א רייע דעווייסעס און סיסטעמען:
קאַטעגאָריע:לעבנסשטייגער קאַטעגאָריע:הייצונג
איבערלעבונג
איבערלעבונג אָדער דערפֿאַרונג מיינט אויספרוּװ דורך אייגענע זעהן און טאן נישט דורך לערנען פון אנדערע נאר דאס מיטלעבן. ווי שווערער עס איז געווען די איבערלעבונג אלס בעסער און קלארער בלייבט עס איינגעקריצט ביים מענטש.
עקספערימענט איז דער וועג ווי אזוי מען פרוּװט אויס צו האבן איבערלעבונג.
קאטעגאריע:וויסן
מר
מר (אַרויסגערעדט: מאַר) טיטל אין אַראַמעיִש רבֿ. דערפֿון איז אויך געוואָרן „מרן“, אונדזער לערער.
זעט: מרן
קאַטעגאָריע:טיטלען
קאלאנסקאפי
left|thumb|250px|די קאלאנאסקאפיע טעסט קאלאנאסקאפיע איז א טעסט (אויספּרוּוו) וואס מען מאכט אויף די גראבע קישקע, דורך א פיברע אפטיק קאמערא, וואס ווערט אריינגעשטופט דורכן פי הטבעת.
עס איז אויסגעטראפן געווארן דורך הערמאן שטראוס, פון דער אידישער שפיטאל אין בערלין דייטשלאנד.
איר נוצן
די טעסט מאכט מען געווענדליך צו דיאגנאזירן קענסער, קראון'ס דיזיז, קאליטיס.
עס איז רעקאמענדירט אז יעדער מענטש העכער די פופציגער זאל מאכן דער טעסט כדי צו פארמיידן קישקע קענסער.
קישקע קענסער קומט געווענדליך פון קליינע געוויקסן וואס ווערט אנגערופן פוליפ'ס וואס אויב מען נעמט עס נישט אוועק, ווערט פון דעם קענסער, און מיט א קאלאנאסקאפיע קען מען דאס דיאגנאזירן און אראפ נעמען.
זייטן אפעקט
עס איז דא קליינער מעגלעכקייט פון %0.2 פאר ערנסטע קאמפליקאציע, די ערגסטע קאמפליקאציע איז א לאך אין די קישקע דורך די פייבער אפטיק אבער דאס פאסירט נאר אין 1 פון 2000, וואס דאן דארף מען עס גראד אפערירן.
זעט אויך
ווירטועל קאלאנאסקאפיע
קאטעגאריע:מעדיצינישע טעסטן
צענזוס
צענזוס מיינט א ציילונג פון דער באפעלקערונג אין א לאנד. די פֿ״פֿ רעקאמענדירט פאר אלע לענדער צו מאכן א צענזוס יעדע 5 יאר. אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, מאכט דאס אמעריקאנע צענזוס ביורא א צענזוס נאר יעדע 10 יאר.
אין יידישקייט
אין דעם חומש ספר במדבר ווערט דערמאנט צוויי מאל א צענזוס פונעם יידישן פאלק. די תורה זאגט (פרשת כי תשא) אז ווען מען ציילט די יידן נעמט מען פון יעדן איינעם א האלבן שקל, און מען ציילט די שקלים צו דערגיין די צאל פון דער באפעלקערונג.
יחזקאל
left|250px|thumb|א בילד פון [[מיקעלאנדזשעלא וואס מאלט אויס יחזקאל הנביא]]
יחזקאל בן בוזי הכהן גריפן בן אדם איז געווען א נביא השם אין די צייטן פון בית ראשון און אויך נאכן חורבן הבית.
זיין לעבן
יחזקאל איז געווען א זון פון "בוזי הכהן", און עס זענען דא וואס זאגן אז דאס איז ירמיה הנביא.
ער געגאנגען אין גלות קיין בבל צוזאמען מיטן גלות יהויכין נאך פארן חורבן בית המקדש, און דארט האט ער געזאגט די מערהייט פון זיינע נבואות.
לויט די טראדיציע געפינט זיך די קבר פון יחזקאל הנביא אין א דערפל אין היינטיגן איראק.
זיינע נבואות
ער האט נבואה געזאגט איבער דעם בית המקדש השלישי וואס וועט ווידער אויפגעבויט ווערן אין ירושלים, און אז אין צוקונפט וועט פאראייניגט ווערן מלכות יהודה מיט מלכות ישראל.