cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
בעלזשעץ
בעלזשעץ (אדער בעלזשיץ) איז א דארף אין טאמאשאווער פאוויאט, לובלינער וואיעוואדעשאפט, אין מזרח פוילן. בעלזשעץ איז 8 ק"מ דרום פון טאמאשאוו און 114 ק"מ דרום־מזרח פון לובלין.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האבן די נאציס אויפגעשטעלט אין בעלזשעץ א פארטיליקונג לאגער.
טוויטער
250px|לא ממוסגר|לינקס טוויטער (אין ענגליש: Twitter) איז א פרייער סאציאלער נעטווארק און מיקרא-בלאגן סערוויס וואס ערמעגליכט אירע באנוצער צו שיקן און ליינען מעסעזשעס באקאנט אלס טוויטס ("tweets").
דער טוויטער קאמפאני איז באזירט אין סאַן פראַנסיסקאָ, קאַליפאָרניע און האט מער ווי 25 אָפיסעס אַרום די וועלט.
עס ווערט ארויפגעשטעלט אויף א באנוצערס פראפייל אלע זיינע 'דערהיינטיקן' און אויב סיי וועלכע באנוצער וויילט אויס צו "נאכגיין" עמיצנס דערהייטונגען ווערט עס 'דעליווערט' צו זיין 'טוויטער פיעד'. מ'קען זיך פארשפארן פונעם ברייטן פובליק די 'אפדעיטס' אזוי אז קיינער בלויז חברים און נאנטע זאלן דאס קענען ליינען, און מ'קען אויך בלאקירן ספעציפישע באנוצער זאלן דאס נישט קענען באקומען אין זייער פיד אבער זיין אפען פארן ברייטן פובליק.
לי ברידזש באן סטאנציע
לי ברידזש סטאנציע איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף די לי וואלי ליניעס אין דער לאנדאנער בארא פון וואלטאם פארעסט, צפון־מזרח לאנדאן, ענגלאנד.
טוויטער
אויף אפריל 25, 2022, די טוויטטער באָרד פון דירעקטאָרס מסכים צו אַ $44 ביליאָן אפקויף דורך אילאן מאסק, דער CEO פון ספּייסעקס און טעסלאַ, פּאטענציאַל מאכנדיג עס איינער פון די גרעסטע דיעלס צו מאַכן אַ פירמע פּריוואַט. מאסק האָט געזאָגט דעם 8טן יולי 2022, אז ער ענדיגט דעם אפמאך, טענה'נדיג אז די סאציאלע מעדיע פירמע האט נישט איבערגעגעבן אינפארמאציע איבער פאלשע אקאונטס אויף דער פלאטפארמע.
2007-2010
די באַניץ פון טוויטטער הייבט זיך ביי באַוואוסטע געשעענישן. צום ביישפּיל, ווען דער אמעריקאנער זינגער מייקל זשעקסאן איז געשטאָרבן דעם 25סטן יוני 2009, זענען טוויטער סערווערס געפאלן נאכדעם וואס באנוצערס האבן געאפדעיטירט זייער סטאטוס צו ארייננעמען די ווערטער "מייקל זשעקסאן" מיט א ראטע פון 100,000 טוויטס פּער שעה.
לי ברידזש באן סטאנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
טוויטער
2007-2010
דער ערשטער טוויטער מעסעדזש אן הילף פון דער ערד איז ארויסגעשיקט געווארן פון די אינטערנאציאנאלע קאסמאס סטאנציע דורכן NASA אסטראנויט טי. דזשיי. קרימער דעם 22סטן יאנואר 2010.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אינטערנעט
יעקב שמשון האגער
פאמיליע
רבי יעקב שמשון האט געהייראט בזיווג ראשון א שעפעטיווקא אייניקל, נאך צען יאר און זיי האבן נישט געהאט קיין קינדער האט ער זי גע'גט. בזיווג שני האט ער געהייראט א טאכטער פון הרב דוד שטערנהעל פון קאלאמייע, זי האט אויך נישט געהאט קיין קינדער און ער האט זי אויך גע'גט. בזיווג שלישי האט רבי יעקב שמשון געהייראט מרת חוה א טאכטער פון הרב יעקב יוסף פון אוסטראה אן אייניקל פון רבי ייבי פון אוסטראה. זייער איינציגער זון:
רעפערענצן
קאטעגאריע:קאסאוו
וועסט דרייטאן באן סטאנציע
וועסט דרייטאן איז א באן סטאנציע אויף דער גרויס־מערבדיגער הויפטליניע פון לאנדאן פאדינגטאן וואס געפינט זיך אין דער לאנדאנער בארא פון הילינגדן, מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין זאנע 6.
כדי צוצוגרייטן פארן איינפירן פון דער עליזאבעט ליניע האט TfL באן איבערגענומען די פארוואלטונג פון דער סטאנציע אין דעצעמבער 2017.
באדינונגען
גרויס-מערבדיקע באן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
ראדעוויץ
47.8425°N, 25.91917°W ראַדעװיץ (, ראַדאַוץ; ;, ראַדאווצע; , ראַדיווצי) איז א מוניציפאליטעט אין שאץ פראווינץ, רומעניע מיט א באפֿעלקערונג פון 27,759 אײַנוואוינער.
געאגראפיע
ראַדעװיץ געפינט זיך אין בוקאווינע, צפון מאלדאוויע, אויף א פלוין צווישן די סוטשעאווא און סוטשעוויצע טייכן, 37 ק"מ צפון פון שאץ, ביי א הייך 375 מ. ער איז איינער פון די עלצטע יישובים אין, באוואוסט זייט דעם 15טן יארהונדערט.
קאַטעגאָריע:בוקאווינע
קרית יטב לב
קרית יטב לב איז א געגנט אין בלומינגבורג, ניו יארק, וואס איז באפעלקערט דורך אידן סאטמארער חסידים.
היסטאריע פון בלומינגבורג
ווילעדזש אוו בלומינגבורג“ – די לאקאלע מוניציפאליטעט וואס נעמט היינט אריין קרית יטב לב יע“א – איז אפיציעל געגרינדעט געווארן אין יארע תקצ“ג, ולמספרם 833 ,’
דער הייליגער דברי חיים זי“ע, דער הייליגער חתם סופר זי“ע, ועוד שרפי מעלה נבג“מ.
דער ווילעדזש געפינט זיך אין טאון אוו מאמאקעטינג, וואס געפינט זיך ממש ביים דרום-מזרח עק פון סאליווען קאונטי וואס גרעניצט זיך מיט אראנדזש קאונטי.
פונקט ווי היינט איז די היימישע געגנט אין בלומינגבורג עסטאבלירט אלס א הויפט סטאנציע צווישן ניו יארק סיטי און די קעסטקילס – די סטראטעגישע מיטל-פונקט צווישן קרית יואל און די קאנטרי – איז די געגנט שוין אין די זעלבע ראלע הונדערטער יארן נאכאנאנד. שוין צוריק מיט א גוטע צוויי הונדערט יאר האט פונקציאנירט דארט די ”ניובערג-קאשעקטאן טוירנפייק,“ א שאסיי וואס איז געלאפן צווישן ניובערג, בלומינגבורג, מאנטיסעלאו, און ווייטער מערב ביז בירגהעמפטאן און ווייטער אריין אין פענסילוועניע.
די ” ניובערג-קאשעקטאן טוירנפייק“ איז שוין לאנג אראפ פון די מאפע, אבער נאר די נאמען דערפון. די שאסיי זעלבסט איז געזונט און לעבעדיג, אינעם פארעם פון די ”17-קעי“ צווישן, יא, בלומינגבורג און ניובערג, און די ”17-בי“ צווישן מאנטיסעלאו און פאסטערדעיל. די איבעריגע טייל פונעם ”טוירנפייק“ איז געווארן בעסער אויסגעפלאסטערט אלס די גוט באקאנטע... ”רוט 17 ”פונעם טרואוועי ביז באפעלאו. (אייגנטליך איז די ”אלטע 17 ”צווישן קרית יואל און מאנסי, און ווייטער די ”ניו דזשערסי 17 ”,א המשך פונעם ”ניו יארק 17 ”,אבער מער איבערדעם ביי אן אנדערע געלעגנהייט ועוחז“ל).
צוריק צו בלומינגבורג, איז דער ווילעדזש שנעל געווארן די עקאנאמישע מאטאר פאר די גאנצע געגנט. צוויי ברידער ”ווארטס“ האבן געבויט א קאנאל, א נידעריגע וואסערל צו קענען פירן סחורה גרינגערהייט, גערופן די די ”דעלאוועיר ענד האדסאן קאנאל.“ דורך דעם וואסער וועג האט מען אנגעהויבן צו ברענגען גרויסע זאפאסן פון קוילן פון פענסילוועניע צו די קעטסקילס און אראפ דורך די האדסאן ריווער ביז ניו יארק סיטי. רייזנדע סוחרים און ארבייטערס האבן איינגעקויפט סחורה אין די גרויסע שטאט און מדאס ווייטער פארקויפט אין די אפסטעיט געגנטער, פירנדיג צו אסאך ביזנעס אין די שטעטלעך לענגאויס פונעם קאנאל. שפעטער האט מען געבויט באנען אויף רוב חלקים פונעם געבויטן קאנאל, אבער ביז היינט קען מען נאך זעהן פארשידענע וואסער וועגן אין סאליווען קאונטי וואס זענען טייל פון יענעם קאנאל. קאונטי באאמטע האבן די לעצטיגע יארן געווידמעט אסאך אויפמערקזאמקייט אויפ‘ן היסטאריע פונעם קאנאל, און געלייגט שילדן אויף פארשידענע פלעצער וואו מען קען עס נאך זעהן.
אין און ארום בלומינגבורג, ווי אויך לענגאויס די 209 און אנדערע לאקאלע וועגן, קען מען זעהן אסאך שטיינערנע ווענט און מויערלעך און צומאל גרעסערע געביידעס אויך פון שטיינער. דאס אלעס האט מען דעמאלט געבויט, אין די 17 ’און 18 ’יאר-הונדערט עפאכע, ווען מער און מער מענטשן זענען געקומען צו די געגנט, און האבן זיך געוואלט באשיצן פון די ארגינעלע אינדיאנער, דורך די שטיינערנע צוימען און מויערן. נישט ווייט פון די היימישע געגנט אין בלומינגבורג, ביים ווינקל פון רוססא (Gap Roosa (געפ ראוד און פיקלס (Pickles (ראוד, וואס איז בלויז ארום 4 און א האלב מייל צפון פון ווינטערטאן קארנער טשעסטנאד רידזש ראוד, געפינט זיך די היסטארישע ”פארט רוססא,“ א פעסטונג געביידע וואס מר. רוססא און זיין זון האבן געבויט, אין יארע תצ“א, למספרם 731 .’די געביידע שטייט נאך ביז‘ן היינטיגן טאג, באצייכנט אלס די עלטסטע פארבליבענע געביידע אין גאנץ סאליווען קאונטי.
די נייע אימיגראנטן אין די געגנט האבן אויפגעבויט לעדער פאבריקן, נוצנדיג די פעל פון פערדן און אנדערע חיות, און די ביזנעס האט ממש געבליעט. ביי די ”ציווילע קריג“ אין די 840’ער יארן, איז 80 פראצענט פון די לעדער גענוצט אין די מלחמה, געקומען פון די אפסטעיט פאבריקן. אויך האט מען געבויט מינעס אין די געגנט צו גראבן פאר אסאך ערליי מעטאל, און דאס האט מען אויך גענוצט ביי די ציווילע קריג. ביי די צענזוס פון 790 ’למספרם, ד“ה אין יאר תק“נ, האט שוין די טאן געהאט א באפעלקערונג פון איבער פופצן הונדערט מענטשן. מיט די אנטוויקלונג פון מער און מער באנען, איז די געגנט פון בלומינגבורג געווען אין צענטער פון די ערשטע שטארקע אויפבלי פון די קעטסקילס. אין זומער צייט, זיך צו שיצן פון די היצן אין ניו יארק סיטי, איז מען ארויסגעפארן צו די ”קאנטרי,“ פירנדיג צו די ערשטע כוואליע פון האטעלן און ריזארטן – דעמאלט נאך מיט גאר אנטיסעמיטישע שטריכן, ווי די שילדן אויף טירן צו פארבאטן אידן און לאא“ה הינטלעך. די ”גרעיט דעפרעשאן“ פון די 920 ’יארן האט אפגעשטעלט די מאסיווע טוריזם אויף עטליכע צענדליגער יארן, בערך ביז נאך די צווייטע וועלט מלחמה. הייזער און האטעלן זענען געבליבן פארפאלן, און וואנדאלן האבן דאס אונטערגעצינדן. אסאך פייערן האבן דעמאלט פאסירט ביי די פארלאזטע פלעצער. ווינטער תרפ“ב איז געווען א גאר שווערע פייער אין בלומינגבורג, וואס האט פארניכטעט אסאך געסט הייזער ביז‘ן גרונד אן קיין שום איבערבלייבעניש. אין די אנהויב 900 ’יארן איז געווען א שווערע אונטערגאנג פון ”טי. בי.“ לונגען אינפעקציעס אין ניו יארק סיטי, און מען פלעגט פירן די פאציענטן קיין אפסטעיט, צו זיין אפגעזונדערט פון די לאקאלע באפעלקערונג. אסאך פארלאזטע הייזער און האטעלן זענען געווארן שפיטעלער, אדער ”סענאטאריומס“ אין יענע צייט. דאס איז כמעט עלימינירט געווארן מיט‘ן אויפקום פון ”אנטיביאטיקס.“ נאך די צווייטע וועלט מלחמה, מיט גרינגערע טראנספארטאציע און גוטע עקאנאמיע, און ווייניגער אנטיסעמיטיזם, איז די טוריזם און וואקאציע פון אפסטעיט געקומען צו די גרעסטע עפאכע, אבער ליידער מיט שוואכערע אידישקייט ואכמ“ל.
דוקא אין יענע תקופה האט אויפגעשיינט די הייליגע שטראל פון מרן רבינו הק‘ זי“ע צו כשר‘ן די טריפה‘נע אמעריקע און אויפבויען תורה און אידישקייט אויפ‘ן זעלבן דרך ווי אין דער אלטער היים. דער מלאך אלוקים ההולך לפני מחנה ישראל, דער שר צבא ד‘, מרן רבינו הקדוש זי“ע האט מייסד געווען די ”סאטמארער קעמפס,“ און דערמיט געשטעלט דעם גרויסן הייליגן ווידערשטאנד קעגן די קעטסקילס אסימילאציע פון יענע תקופה. אריבער א יובל יארן איז שוין אריבער זינט דעמאלט, און וויאזוי די קעטסקיל בערג זענען געווארן אזוי אפגערייניגט לתורה ולתפילה, נצח ישראל לא ישקר, רעדט פאר זיך אליינס.
בלומינגבורג זעלבסט האט געהאט די זכי‘ פון דעמאלט ביז היינט אין צענטער פון דעם אויפבוי פון תורה און אידישקייט, מיט בתים נאמנים לד‘ ולתורתו הקדושה. טייל פון די וואונדערליכע היסטאריע איז ערשינען אין א דראמאטישע ארטיקל, אויף די שפאלטנס פון ”דער איד,“ אנהויב זומער, פר‘ פנחס
תשע“ח.
ווי ציטירט דארט פון באקאנטן ידען הרב יונה לאנדא הי“ו, טרעפט מען שוין א רב ביי די אידישע קהלה אין ניובערג, וואס איז געווען נאנט פארבינדן מיט בלומינגבורג דורך די דערמאנטע ”טוירנפייק.“ ווייטער 2 | קרית מלך רב - קרית יטב לב איז באקאנט אז צווישן די ריזארטס און קאנטריס אין בלומינגבורג ראיאן, וואס האט אזוי אויפגעבליעט אין די תש“י-כ יארן, איז געווען א היימישע קאנטרי מיט א קיבוץ אידן פון די ”מלאכים,“ וואס די זכרונות פון די דאזיגע היימישע קאנטרי ווערט נאך דערמאנט אסאך פילע היימישע אידן פון פריערדיגן דור. אינעם ארטיקל ווערט אויך דערציילט אז נישט לאנג צוריק האט א היימישער איד אונטערזוכט אן אלטע הויז אויף נארט סטריט, אין בלומינגבורג, און געפינען דארט אין קעלער נישט מער און נישט ווייניגער ווי א מקוה, מיט א צינור מי גשמים פון דאך!...
ובא הכתוב השלישי, א דריטע דראמאטישע אויפדעקונג, אין פילע היימישע אויסגאבעס במשך די זומער תשע“ז.
ארגינעל איז דער סיפור דערציילט געווארן דורך הרה“ח המפו‘ מו“ה מאיר שניצלער שליט“א, גבאי ביהמ“ד הגדול אין וומסב“ג און אמאליגער הויז-בחור ביים רבי‘ן זי“ע, ביים היסטארישן ”מעמד הנחת אבן הפינה“ צום בנין התלמוד תורה אין בלומינגבורג, במעמד אלפי ישראל זונטאג פר‘ עקב תשע“ז. האט ר‘ מאיר דערציילט בזה“ל, ווי דאן באריכטעט אין ”דער איד“: ”די געגנט דאָ אין בלומינגבורג ברענגט אַ רויף אַ ביסל נאָ סטאַ לגישע זכרונות, נישט ווייט פון דאָ, ממש דאָ נאָ ך וואורטסבאָ ראָ , איז דאָ אַ קליין דערפל פיליס קאַ רד, איך געדענק אַ לס קינד בין איך געווען צוויי זומערס אין דעם קאָ נטרי, מיר געדענקען נאָ ך ווען דער רבי זי“ע איז דאָ אַ דורכגעפאָ רן דאָ ס שטעטל, און ווען ער איז אָ נגעקומען צו פיליס קאַ רד זענען געשטאַ נען אינדרויסן די קינדער פון דער קאָ נטרי. דאָ רט זענען געווען מיט אונז צוויי גאָ ר חשוב‘ע אידן הרה“ח ר‘ זאַ נוויל גערטנער ז“ל און הרה“ח ר‘ יוסף פלאָ ר ז“ל, וואָ ס זיי זענען געשטאַ נען צוזאַ מען אינדרויסן און געטאַ נצט ווען מען האָ ט באַ מערקט דעם רבי‘נס קאַ ר האָ ט ’אראָ פּגעסלאָ וט‘ און געפאָ רן לאַ נגזאַ מער, האָ בן מיר געהאַ ט די זכי‘ צו זען דעם רבי‘נס הייליגע צורה, וואָ ס איז גאָ ר אַ סאַ ך ווערד געווען פאַ ר אונז, און די קאַ ר האָ ט זיך דאָ רט אָ פּגעשטעלט פאר אונז, דאָ ס ברענגט אַ רויס אַ ז דער רבי האָ ט שוין מקדש געווען דאָ ס פּלאַ ץ אַ דורכפאָ רנדיג .“
מער פרטים איבער די רייכע שטיקל היסטאריע איז אנטדעקט געווארן דורך איינער פון די נחשונים, אין אן אייגנארטיגער שמועס וואס ער האט אפגעהאלטן מיט א גאסט וועלכער איז געקומען באזוכן די שטאט, אבער ביז היינט איז נאך נישט געלונגען צו אידענטיפיצירן דעם אורח הגון ביים נאמען.
דער אורח איז געקומען צו גיין אין שטעטל אריין, און האט באגעגנט א תושב אינדרויסן פון שטוב אין צענטער פון שטאט. דער גאסט, אן עלטערער איד, האט באלד געזאגט אז ס‘איז אים א געוואלדיגע שמחה צו זעהן די אנטוויקלונג פון נייעם ישוב, ווייל ער געדענקט נאך דאס פלאץ ווען ער האט דארט געוויילט אלס קינד אין קאנטרי!...
עס איז אנטוויקלט געווארן א שיינער שמועס מיט כיבוד, און דער איד האט געזאגט ער געדענקט נאך ווי היינט, א צירקע פון עטליכע אין פופציג יאר צוריק, ווען מרן רבינו הק‘ מסאטמאר זי“ע האט זיך אפגעשטעלט אין די בלומינגבורג קאנטרי. דאס איז געווען אויפ‘ן וועג ארויף, פארנדיג כדרכו בקודש צו באזוכן די סאטמארער קעמפס בימים ההם. ווי נאר די קאנטרי איינוואוינער זענען געוואויר געווארן אז דער רבי זי“ע געפינט זיך בתוכם, דערציילט דער תושב בשם דעם אורח, איז זיך יעדער צוזאמגעלאפן. די קינדער האבן זיך אנגעטאן בגדי שבת און ארויס מקבל פנים זיין דעם הייליגן צדיק. דער רבי האט גענומען שלו‘ פון די קינדער, און במאור פניו הק‘ אנגעוואונטשן און איבערגעלאזט ברכת קדשו פאר די קינדער, אלע איינוואוינער, און די גאנצע געגנט. לויט ווי דער שרייבער פון די שורות האט נאכגעפארשט, זענען במשך די יארן געווען אין בלומינגבורג די פאלגנדע ריזארטס און קאנטריס: פעיר אוקס, גרינבערגער‘ס, מעיפל גראוו, מנורה קאטעדזשעס, פעיר וויו, קאראנעט, מאונטען וויו, ספרינג פארעם, פאוזנער, טעראוס, טייכ‘ס, זאפאל‘ס, און נאך, גרעסערע און קלענערע קאלאניס, קאטעדזשעס, האטעלן, און פריוואטע זומער הייזקעלעך, וואס שטימט מיט די פערזענליכע עראינערונגען פון די חשובע אידן כנ“ל, און מן השמים האט מען אנגעשריבן א זכות פאר דעם שטעטל, אזu וייניגער ווי פופציג יאר שפעטער, אין יאר תשע“ב, איז בלומינגבורג צוריק אויפגעשטאנען לתחי‘, פון א מדבר שממה צו iוערן די נייע הערליכע שטאט קרית יטב לב, צו אקאמאדירן דעם לגיון של מלך וואס מרן רבינו הק‘ זי“ע האט אויפגעשטעלט במסי“נ על אדמת אמעריקע עד היום הזה און אזוי ווייטער ביז משיח.
ביז יאר '06 למספרם די ווילידש אוו בלומינגבערג איז געווען פון די קלענערע ווילידשעס אין ניו יארק סטעיט גרויס בלויז 192 אקער לאנד. אין יאר תשס"ו האבן א גרופע דיוועלאפערס אנעקסירט 241 עקער פון די טאון אוו מאמעקעטינג צום ווילידש. די אנעקסעשן איז אריבער זייער גרינג אן קיין שטערונגן אדער פארשלעפינגן [יאר'ן שפעטער ווען די שכנים זענען געוואר געווארן אז חסידים האבן עס געטאן, האבן זיי דאן פרובירט עס צוריקצודרייען אין געריכט, דער אפפעלעט דעוויזע האט אבער ארויסגעשליידערט דעם קלאגע און באשטעטיגט די אנעקסעשן].
אין רעגירונג-שפראך, איז ”בלומינגבורג“ א ווילעדזש, א חלק פון א טאון, וואס איז א חלק פון סאליווען קאונטי, וואס איז א חלק פון ניו יארק סטעיט.
דער ווילעדזש האלל געפינט זיך אויף 13 נארט ראוד. דער מעיאר פונעם ווילעדזש איז מר. ראסעל וואוד דשוניער. דער מעיאר איז באויפטראגט צוזאמען מיט די טראסטיס פונעם ווילעדזש. די אנדערע צוויי ערוועלטע ”טראסטיס“ זענען העסקנים החשובים מו“ה אהרן צבי ראבינער הי“ו און מו“ה שמואל זאנוויל וויינגארטן הי“ו. דער מעיאר פירט די טאג- טעגליכע ווירטשאפט פון די רעגירונג, אבער די ”באורד אוו טראסטיס“ האט פולע איבערזיכט אויף די ווילעדזש רעגירונג. די ”באורד“ האט א ”טראסטי מיטינג“ יעדן צווייטן דאנערשטאג, 6 אזייגער אין אווענט. אין ווילעדזש זעלבסט זענען דא עטליכע איינגעשטעלטע, ווי קלוירק, טרעזשורער, לאיער, טעקס קאלעקטאר, בילדינג אינספעקטאר, ווילעדזש דזשאדזש, און די פארשידענע געהילפן און שטאב מיטגלידער אין די אלע אפיסעס. דער ווילעדזש האט עטליכע אפטיילונגען ווי ”זאונינג באורד אוו אפיעלס,“ בילדינג דעפארטמענט, סאניטעישאן דעפארטמענט, פובליק ווארקס דעפארטמענט, פינאנץ דעפארטמענט, וואס זענען וויכטיג פאר די רוטינע ווירטשאפט אין ווילעדזש.
דער ווילעדזש קלוירק אפיס שטייט אין שפיץ פון די לאקאלע רעגירונג ווירטשאפט, מיט אלע פאפיר-ווערק און אפליקאציעס. אין אנדערע ווערטער, אז מען וויל סיי וואס פון די ווילעדזש רעגירונג, גייט מען צום קלוירק. דער אפיס פונעם קלאר קלוירק איז אפען יעדן מאנטאג ביז דאנערשטאג פון 9
אינדערפרי ביז 3 נאכמיטאג.
נאכ‘ן קלוירק‘ס אפיס, איז די גרעסטע אפטיילונג אין ווילעדזש, נאטורליך, די ”בילדינג דעפארטמענט.“ ביז נישט לאנג צוריק איז דער אפיס געווען גאר שטיל, נאטורליך, אבער זייט די נייע שטעטל איז צושטאנד געקומען, איז די בילדינג דעפארטמענט העכסט פארנומען. לויט‘ן געזעץ, איז די ”בילדינג דעפארטמענט“
פונעם ווילעדזש פאראנטווארטליך פאר די סטעיט בילדינג קאוד, סטעיט פייער פריווענשאן קאוד, סטעיט האוזינג קאוד, סטעיט ענערדזשי קאוד, ווי אויך אויף די
פארשריפטן פון סטעיט, קאונטי, טאון און
ווילעדזש אויף פלענינג און זאונינג, וואסער
פארשריפטן, אין די גרעניצן פונעם ווילעדזש.
דאס ווערט אויסגעפירט און אבזערווירט
דורך דעם ווילעדזש בילדינג אינסעפעקטאר,
מיט איבערזיכט פונעם מעיאר און ווילעדזש
באורד. דער בילדינג דעפארטמענט איז
באאויפטראגט צו באהאנדלען אלע פערמיטן
ווען עס קומט אריין אין אפליקאציע צו טוישן
זאונינג, איז געווענליך דער פראצעדור אין
בלומינגבורג אז בעפאר די בילדינג
דעפארטמענט נעמט אויף די אפליקאציע,
גייט מען ערשט צום ”זאונינג באורד אוו
אפיעלס“ פאר א רעקאמענדאציע יא אדער
אויפנעמען. לעצטנס ארבייט מען אויף א
טויש אפילו נאך פאר די ”זאונינג באורד“ גיט
קענען אויפנעמען די אפליקאציע, כאטש די
”זאונינג באורד“ דארף נאך אלץ געבן א
רעקאמענדאציע צי דער ווילעדזש זאל עס
באשטעטיגן אדער נישט.
די ”זאונינג באורד אוו אפיעלס“ באשטייט פון
פינעף מיטגלידער, און צוויי אלטערנאטיווען,
גענוג מיטגלידער. די מיטגלידער זענען
העסקנים החשובים מו“ה עוזיאל פליישמאן
הי“ו טשעירמאן, מו“ה חיים לעבאוויטש הי“ו,
מו“ה משה גאנץ הי“ו, מו“ה משה פריעד הי“ו
און מר. דזשים דזשאנסאן. די אלטערנאטיווע
מיטגלידער זענען העסקנים החשובים מו“ה
חיים משה פעקעטע הי“ו און מו“ה אלימלך
בנציון מארקאוויטש הי“ו. די ”זי. בי. עי.“
באורד טרעפט זיך יעדן צווייטן דינסטאג, 7
אזייגער אין אווענט.
די סאניטעישאן דעפארטמענט איז
באאויפטראגט אויפצונעמען די סאניטאציע
פונעם ווילעדזש. די באשטימטע צייט וואס די
טראקס פארן ארום אויפנעמען די מיסט איז
יעדן דינסטאג. דער ווילעדזש האט אויך א
”ריסייקלינג“ פראגראם, און אלע
”ריסייקלינג“ מאטעריאל ווערט
ארויסגעלייגט מאנטאג אווענט. נאכדעם
וואס די מיסט ווערט אויפגענומען, דארפן די
מיסט קאסטנס ווערן צוריק געשטעלט ביים
הויז ביז א טאג פאר די קומענדיגע מיסט
אויפנאמע.
אין די יעצטיגע וואכן, ווי אין פילע אנדערע
געגנטער, ווערט אראנדזשירט א ”באלק פיק-
אפ“ צו העלפן תושבי העיר וואס לייגן ארויס
גרעסערע זאכן אוועקצופירן אין מיסט.
ווילעדש קארידארן
4 | קרית מלך רב - קרית יטב לב
די ”פובליק ווארקס“ דעפארטמענט גיט זיך
אפ מיט אויפהאלטן די ראודס און אנדערע
אינפרא-סטרוקטור אינעם ווילעדזש, ווי
וואסער, סוער, ווי אויך מיט פיצן די שניי ווען
פעיראל אלס DPW צו אויספירן די
אויפגאבעס.
אלע פינאנציעלע זאכן פונעם ווילעדזש ווערן
געפירט דורך די פינאנץ דעפארטמענט.
פעיראל, בילס, שטייערן, אא“וו. דער ”טעקס
קאלעקטאר“ וואס גיט זיך אפ מיט די
שטייערן וואס לאקאלע איינוואוינער באצאלן
פאר‘ן ווילעדזש צו קענען אנגיין.
די אדמיניסטראציע און מוניציפאלע
איז א מוסטער פון רעספעקט און
צופרידנהייט פון אלע תושבי הווילעדזש.
מעיאר מר. ראסעל וואוד יר“ה איז באליבט
און געשעצט ביי יעדן איינעם צוגלייך,
ספעציעל מיט זיין לאנגיאריגע
באקאנטשאפט דורכאויס אלע שטאפלען פון
די נייע אנטוויקלונגען אין שטאט פון די
ערשטע געדאנקען ביז די היינטיגע
מעיאר מר. וואוד, א בלומינגבורג
איינוואוינער פון זיין פריעסטן יוגנט, איז
געווען א מיטגליד אויפ‘ן טאון באורד פון
מאמאקעיטינג זייט 11 ’ביז 15 ’למספרם.
פארדעם איז ער געווען 10 יאר א מיטגליד פון
די ”פלענינג באורד“ אין בלומינגבורג, וואס
מיינט פון 01 .’אין 16 ’איז ער געלאפן פאר
מעיאר פון בלומינגבורג, און געווינען מיט א
די נייע רואיגע עפאכע וואס גייט אן בס“ד עד
היום הזה און אזוי ווייטער. פייער
קאמישענער פאר 12 יאר, דינט נאך היינט
אויף דעם פאזיציע
אזוי ארום האט דער געטרייער מעיאר
מיטגעהאלטן אלעס, ממש פון די ערשטע
בראשית צייטן, נאך אין תש“ע-תשע“א, ביים
פלאנצן די ערשטע שריט, און אזוי ווייטער
ביי די ערשטע ”סעמפל הייזער“ און די
מעכטיגע סוער פלענט, די אנהויב פון
שטארקע אפאזיציע אין די קומענדיגע יאר-
צוויי, די אנקום פון די ערשטע משפחות –
ברוכים הבאים בשם ד‘ – חנוכה תשע“ד –”ועל
הניסים ועל הפורקן“ אויפ‘ן התייסדות פון די
נייע היימישע שטאט קרית יטב לב שטעטל
ירבה וכן יפרוץ, די ווייטערדיגע שריט פונעם
ווילעדזש און טאון במשך תשע“ד-ה, ליהודים
היתה אורה אדר תשע“ו דער ”מעמד היסוד“
פון קרית יטב לב, די עפענונג פון תלמוד
תורה גלייך נאך פסח, די עפענונג פון בית
חנוכת הבית צום פראכטפולן בנין המוסדות
לשם ולתפארת ווינטער ע“ז, די אומאפיציעלע קרוין פון בלומינגבורג אלס ”אפשטעל סטאנציע“ פאר מנחה-מעריב און הרחבת הדעת במשך זומער אין קאנטרי, די באנייאונג פונעם 5 מיליאן דאלארדיגע סוער פלענט אין בלומינגבורג סוף זומער ע“ז, די ערשטע ”פאראלעל כיתה“ אינעם תלמוד תורה אנהויב זמן החורף תשע“ח, די איבערגאנג פון היסטארישע צאל משפחות אריבער הונדערט און צוואנציג כן ירבו בליעה“ר, אויף וואס די הייליגע חז“ל זאגן אין מסכת סנהדרין פרק א‘, אז מיט אזא מספר איז עס שוין ראוי צו הייסן א שטאט... בורא עולם בקנין השלם זה הבנין... ואחרי כן יקרא לך עיר הצדק קרי‘ נאמנה בקרב בית ישראל לעד ולעולמי עולמים.
מעיאר וואוד האט דאס אלעס מיטגעהאלטן, זייענדיג אויף די פראנט ליניעס פון בלומינגבורג אלע יארן, מיטהאלטנדיג פון זיין אייגנארטיגן פערספעקטיוו דעם והי‘ ראשיתך מצער, און די ערשטע שטראלן פון ואחריתך ישגה מאוד.
אצינד, האלטנדיג דא מיט די דראמאטישע היסטאריע פון בלומינגבורג, און די ראלע פון מעיאר במשך די אלע יארן, לאמיר אים געבן דעם מיקראפאן צו הערן זיין פערזענליכע געשיכטע בשייכות מיט‘ן התייסדות פון ”קרית יטב לב. קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק
4טן מיי
דעם 4טן מיי איז דער 124סטער טאג פון יאר (125סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 241 טעג.
פייערטעג
04
אקטאן הויפט ליניע באן סטאנציע
אקטאן מיין ליין איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס-מערבדיקער הויפט ליניע וואס געפינט זיך אין אקטאן, לאנדאנער בארא פון אילינג, מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
די סטאנציע ווערט געדינט דורך TfL באן. מזרח פארט די באן גראד קיין פאדינגטאן.
היסטאריע
די גרויסע מערבדיקע באן האט געעפנט די סטאנציע דעם 1טן פעברואר 1868 מיטן נאמען אקטאן. אום 1טן נאוועמבער 1949 האט מען געענדערט איר נאמען צו אקטאן מיין ליין.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
אספירין
קליין|200px|[[באיער האט די עקסקלוסיווע רעכט דאס צו פארקויפן אין די פאראייניגטע שטאטן]] אספירין (Aspirin או Acetylsalicylic acid) איז דער ערשטער מערסטער באוואוסטער און מערסטער פארקויפטער דראג רפואה פון אלע צייטן. עס ווערט גענוצט פאר פיבער, און אלע אנדערע שמערצן און ווייטאגן, און בכלל קעגן אנצינדונגען אינעם קערפער.
דער אספירין איז באצייכענט אלס דער גרונד שטיין פון מאדערנע אפטייקעריי אינדוסטריע.
די גאלדענע פאווע
די גאָלדענע פּאַווע איז א בוך פין דיכטונגען געשריבן דורך משה לייב האלפרין ערשינען אין יאר 1924 דורך פארלאג גרופע אידיש אין קליוולאנד.
אספירין
צוליב דעם אנטי-בלוט-קלאט אפעקט, איז עס געזונט פאר אפהאלטן בעפאר, און אויסהיילן נאך, הארץ אטאקעס. עס האט אבער אויך זייט-עפעקטס און קען שאפן בויך אולקוסן.
די גאלדענע פאווע
דאס בוך אנטהאלט א פּאָרטרעט וואס דער מחבר האט זיך אליין געצייכענט, מיט א ליולקע-ציבעך אין מויל, אין אקטאבער 1922.
אינהאלט
דאס בוך אנטהאלט פילע קורצע און היבש לענגערע פאעמעס, ווי קורצע באלאדעס, אין א ס"ה פון 301 זײַטן.
וועב לינקען
קאטעגאריע:יידיש-שפראכיגע ביכער קאטעגאריע:דיכטונגען
אויבער גליל
געאגראפיע
דער אויבער גליל, איז די צפונדיקע טייל פון גליל, און דרום געפונט זיך דער אונטער גליל. די גרויסקייט פון אויבער גליל איז 800 קוואדראט קילאמעטער. די בערג זענען זייער הויך, די טאלן זענען זייער טיף. דער העכסטער בארג אין אויבער גליל איז דער מירון בארג, וואס זיין הויך דערגרייכט צו אריבער 3,500 פוס, העכערן ים פלאך.
אספירין
קאַטעגאָריע:מעדיקאמענטן
אויבער גליל
געאגראפיע
די אויבערשטעטע טייל פון גליל, איז איינגעטיילט אין דריי טיילן, די מערב וואס די הויכקייט קומט אן צו 800 מעטער העכערן ים. די גליל הויכן, מיט גאר הויכע בערג וואס רעכנט אריין די מירון בערג, און מערערע אנדערע הויכע בערג. און די מזרח, וואס רעכנט אריין די נפתלי בערג, און די צפתע בערג, וואס זייער הויכקייט גרייכט צו ארום 3,000 פוס הויכקייט.
געוויסע זען א המשך פון די גליל אריבער דער גרענעץ פון לבנון, ביזן ליטאני טייך, און ווערט גערופן די לבנונישע גליל, אבער רוב געאלאגן זענען נישט ביי דער מיינונג.
וועטער
דער וועטער אין גליל, איז דער געווענליכער מיטלענדישער וועטער, אין זומער הייס און טרוקן. און די ווינטער קעלטער און רעגענדיק, מער פון אנדערע געגנטער אין לאנד. די רעגן אין א געווענטליך יאר איז צום ווייניגסטנס 600 מילימעטער א יאר, און אויף די בערג קען עס דערגרייכן אריבער 1000 מילימעטער א יאר. עס רעגנט געווענליך צווישן 60, און זיבעציק טעג א יאר, וואס איז די העכסטע ראטע אין גאנץ ארץ ישראל.
געוויקס
אין גליל איז פארהאן אסאך נאטורליכע וועלדער און ביימער, וואס זענען ספעציעל פארשפרייט אין גליל, און אנדערע פלעצער זענען זיי זעלטן, ווי אויך סארטן ביימער וואס וואקסן אין לבנון, קען מען טרעפן אין גליל. די געגנט איז רייך מיט קליינע טייכן, און געוויקסן וואס וואקסן נאנט צו וואסער.
היסטאריע
זייענדיק בערגיק, איז דער גליל שטענדיק געווען ווייניקער באוווינט ווי אנדערע געגנטער. מיט דעם אלעם האבן ארכעאלאגן געפונען גאר אלטע ארטיקלען, וואס רעכענען זיך פאר עטליכע טויזנט יאר. ביי יהושע בן נוןס צייטן זענען געווען אין גליל די שבטים פון אשר, דן, און נפתלי. וואס האבן געוווינט מיט כנענים. ביי דעם צווייטן בית המקדש, האבן די חשמונאים פאריידישט די געגנט, מיטן אריבערברענגן יידן פון אנדערע געגנטער, און מגייר זיין די גויים וואס האבן זיך דארט געפונען. פאר הונדערטע יארן נאכן חורבן, איז דער גליל געווען באוווינט מיט אסאך יידן.
אין די נייע צייטן זענען אסאך יידן געקומען פון אייראפע, ווי זיי האבן זיך באזעצט אין צפת, און אין טבריה. וואס האט שפעטער געברענגט צו די אריבערגיין צו די ישראל הערשאפט דורכאויס די מלחמת השחרור. אין שפעטערע יארן נאכן אנקום פון די חסידים קיין גליל, איז ראש פינה, יסוד המעלה, און שפעטער תל חי, געגרינדעט געווארן.
שטעט
צפת ווערט פארעכנט אלס הויפטשטאט פון גליל. אנדערע געגנטן מיט אסאך איינוווינער זענען די כרמיאל געגנט, קרית שמונה געגנט, און מעלות-תרשיחא געגנט. רוב געגנטן זענען שוואך באוווינטע, און רוב פלעצער זענען בעיקר באזעצט אין שטעטלעך, דערפער, קיבוצים.
דער אויבער גליל האט א גרויסע מינאריטעטן געמיינדע, וואס באשטייט פון דרוזן, בעדואינער, טשערקעסן.
טוריזם
די געגנט ציט אסאך טוריסטן, צוליב די נאטור, טייכן, און וועגן פאר לאנגע שפאצירן אין די וועלדער, די גליל איז די איינציקטע פלאץ אין ישראל, ווי מען מעג שיפלען אין די טייכן. ווי אויך איז די גליל פיל מיט ארכעאלאגיע, אויפגעגראבענע אלטע שטעט, און פארקן.
קאטעגאריע:ארץ ישראל
פינסק
פינסק (בעלארוסיש: Пінск פינסק; ; ) איז א שטאט אין בעלארוס אינעם בריסקער וואבלאסט, פלאצירט 160 ק״מ מזרח פון בריסק און 222 ק״מ דרום־מערב פון דער הויפטשטאט מינסק. געאגראפיש געפינט זיך די שטאט אין פאלעסיע, איינער פון די גרעסטער זומפ געגנטן אין אייראפע.
היסטאריע
די שטאט ווערט דערמאנט צום ערשטן מאל אין 1097 מיטן נאעמן פינעסק, וואס געהערט צום פירשט פון קיעוו, סוויאטאפאלק פון טוראוו. אין יאר 1320 האבן די הערשער פון נאווהארדאק איינגענומען פינסק וואס איז פון דעמאלסט געווארן א טייל פון דער גרויסהערצאגשאפט פון ליטע. אין יאר 1569, נאך דער פאראייניקונג פון ליטע מיט פוילן, איז פינסק געווארן דער צענטער פון דעם בריסקער פראווינץ אין דער פויליש-ליטווישער קאמאנוועלט. אין 1581 האט דער פוילישער קעניג געגעבן פינסק מאגדעבורג רעכטן.
אין יאר ה'ת' ביי דעם אויפשטאנד פון די קאזאקן אונטער באגדאן כמעלניצקי קעגן דעם פוילישן מלך יאן קאזימיר דער צווייטער, האבן די קאזאקן איינגענומען פינסק און אויסגעפירט א פאגראם קעגן די יידן.
דער שוועדישער מלך קארל דער צוועלפטער האט איינגענומען די שטאט אין 1706 און האט זי פארברענט. טראץ דעם האט זיך די שטאט ווידערגעשטעלט אויף די פיס. ביי דער צווייטער טיילונג פון פוילן אין 1793 איז פינסק געפאלן צו דער רוסלענדישער אימפעריע.
ממילא
ממילא, 2011 אנעכט|קליין|מרכז מַמילאַ איז אן אלטע געגנט אין ירושלים, נאנט צו דער אלטשטאט, וואס האט אנגעהויבן אויפגעשטעלט ווערן אין די ענדע ניינצטען יאר הונדערט, ווי א געגנט אינדרויסן פון די מויערן. אין די טאל וואס איז א המשך פון גיא בן הינום, צווישן די גאסן פון דוד המלך און יפו גאס. ביז 1948, איז די באפעלקערונג פון די געגנט געווען א געמישטע, און האט געהאט אסאך קליינע געשעפטן און ארבעטער, אין יאר 1948, איידער די מלחמת השחרור האט אפציעל אויסגעבאכן, האבן די אראבער, אטאקירט די יידישע געשעפטן, זיי האבן גערויבט און געפלינדערט, און דערנאך פארברענט די געשעפטן און עטליכע הייזער.
פינסק
היסטאריע
לויטן רוסישן צענזוס פון 1897 האבן געוואוינט אין פינסק 28,400 מענטשן, 74% פון זיי יידן; פינסק איז געווען כמעט די מערסט יידישע שטאט אונטער צארישער הערשאפט.אין 1900 האבן געוואוינט אין פינסק 21,065 יידן.
ממילא
ביז די זעקסטאגיקע מלחמה, איז די געגנט געווען צוטיילט צווישן יארדאניע, און ישראל, אויפן ישראלדיקן זייט, איז די געגנט געווען שטארק נאכגעלאזט, און געווען א געגנט פון ארעמעלייט בעיקר ספרדים, וויבאלד אסאך יארדאנישע ציל שיסער האבן זיך געפונען דארט, און עס האט זיך געמאכט גאנץ אפט אז זיי האבן געשאסן אויף מענטשן, זענען אסאך פון זיי אויך אוועק פון דארט.
נאך דער מלחמה, ווען ירושלים איז געווארן פאראייניקט, איז די געגנט געווען א צעווארפענע געגנט, נאך די שלאכטן וואס זענען פארגעקומען אין די געגנט. א וואנט וואס האט אפגעטיילט די געגנט פון אלטטאט, און געבויט געווארן דארט מיט צוואנציק יאר פריער, איז צעווארפן געווארן. און די אלטע הייזער פון די געגנט זענען צוביסלעך אומגעווארפן געווארן.
פינסק
20סטער יארהונדערט
די דייטשע אימפעריע האט איינגענומען פינסק דעם 15טן סעפטעמבער 1915 במשך דער ערשטער וועלט-מלחמה.
אין 1920 איז פינסק געווארן א טייל פון דעם נייעם פוילן. פינסק איז געווען לכתחילה די הויפטשטאט פון דער פאלעסיער גובערניע אבער נאך א גרויסער שריפה דעם 7טן סעפטעמבער 1921 האט מען אריבערגעפירט די הויפטשטאט צו בריסק.
ממילא
א נייער האטעל איז אויפגעשטעלט געווארן אויפן פלאץ פון דעם אלטן פאסט האטעל. אין די 1970ער יארן, האט זיך אנגעהויבן דאס פריש אויפשטעלן די געגנט, עס האט געדויערט יארן, ביז ווען עס איז געקומען צו פאקט, אנגעהויבן מיט ארויס שיקן די איינוווינער, און טרעפן פאר זיי אנדערע הייזער.
פינסק
20סטער יארהונדערט
נאך דער אפעראציע בארבאראסע איז פינסק געווען אקופירט דורך נאצי דייטשלאנד פון דעם 4טן יולי 1941 ביזן 14טן יולי 1944. רוב פון די יידן האבן זיי אויסגעהרגעט אין 1942 ווען זיי האבן ליקווידירט די פינסקער געטא. אין איין טאג האבן זיי געהרגעט 10,000 יידן.
ממילא
טעדי קאלעק, בירגערמייסטער פון ירושלים, האט אויפגעטעלט קרתא, א געזעלשאפט וואס זיי האבן פלאנירט דאס פון פריש אויפשטעלן די געגנט, די רעגירונג האט אין די ארויסנעמען די איינוווינער פון דער געגנט, אויסגעגעבן איבער 60 מיליאן דאלער. דאס פארענדיקן דעם פראיעקט פון ארויסשיקן די איינוווינער, און צעווארפן די אלטע געביידעס, האט זיך געענדיקט 1988.
פינסק
20סטער יארהונדערט
זייט 1991 איז פינסק א טייל פון אומאפהענגיקן בעלארוס.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
ממילא
דער פראיעקט איז צעטיילט געווארן אויף פיר, אן אפענע קאמערץ צענטער, וואס האט אויך א פלאץ צו פארקירן אויטאס, און א פארק. האטעלן אויף דוד המלך גאס, א געגנט צו וווינען. נאך לאניעריקע שטרייטן צווישן די געזעלשאפטן, און די שטאטראט. די רעליגיעזע און די רעגירונג אא"וו, האט זיך די ארבעט זייער פארשלעפט. היינט איז די אלטע היסטארישע ממילא גאס אפן בלויז פאר פיסגייער, (גלייך צו בן יהודה גאס), מיט פילע געשעפטן, דער מצודת דוד האטעל געפונט זיך דארט, און עטליכע געביידעס דארפן נאך אויפגעשטעלט ווערן ווי אין זייער אלטער פארעם און ארכיטעקטור.
ראדאמישל
ראדאמישל (פויליש: Radomyśl Wielki גרויס־ראַדאמישל) איז א שטעטל אין מעליצער קרייז אין דער אונטערקארפאטישער וואיעוואדעשאפט, פוילן, 97 ק״מ מזרח פון קראקע, 55 ק״מ מערב פון ריישע און 29 ק״מ צפון־מזרח פון טארנע.
יידן אין  ראדאמישל
צווישן די צוויי וועלט-מלחמות האבן געוואוינט אין שטעטל 1,422 יידן, א מערהייט פון די איינוואוינער, און ס׳זענען געווען טעטיג אין שטעטל די ציוניסטישע פארטייען און אגודת ישראל. אין די 1930ער יארן האבן די יידן געליטן פון אנטיסעמיטישע קאנספיראציעס קעגן זיי פון זייערע פוילישע שכנים.
איינער פון די באוואוסטער רבנים איז געווען הרב שמואל ענגל. נאך אים האט געדינט זיין זון רבי חיים.
אין שטעטל זענען געווען שטיבלעך פון די גראדזשיסקער און זשאבנער חסידים. רבי אברהם חיים הורוויץ פון פלאנטש האט געוואוינט אין שטעטל א געוויסע צייט. זיין איידעם רבי יואל טייטלבוים, שפעטער געווארן סאטמארער רב, האט געגעסן "קעסט" ביי אים אויף א יאר.
שמואל האלקין
קליין| אנדרטת שמואל האלקין שמואל האַלקין (רוסיש: Самуил Галкин; 5טן דעצעמבער 1897 – 21טן סעפּטעמבער 1960) איז געווען אַ ייִדישער דיכטער, דראַמאַטורג און איבערזעצער.
ביאָגראַפיע
זינט אָנהייב פון די 1920ער יאָרן האָט שמואל האַלקין אָנגעהויבן שרײַבן לידער אויף ייִדיש. אין 1922 איז דערשינען זײַן ערשט בוך "לידער", אין 1929 – די צווייטע לידער-זאַמלונג "וויי און מוט". אינעם סוף פון די 1930ער יאָרן האָט ער זיך געווענדט צו דראַמאַטורגיע. אַ באַזונדערן אינטערעס שטעלן מיט זיך פאָר זײַנע דראַמאַטישע פּאָעמעס "בר-כוכבא" (1939) און "שולמית" (1940). דעם אויפשטאַנד אין וואַרשעווער געטאָ האָט שמואל האַלקין געווידמעט די דראַמאַטישע פּאָעמע "געטאָגראַד" (1947). זי האָט געדאַרפט געשטעלט ווערן אויף דער בינע פונעם מאָסקווער ייִדישן מלוכה-טעאַטער, אָבער זי איז ניט אויפגעפירט געוואָרן צוליב דער ליקווידאַציע פון דעם טעאַטער אין אָנהייב פונעם 1949טן יאָר. שמואל האַלקין האָט אַקטיוו מיטגעאַרבעט מיט דעם ייִדישן אַנטי-פאַשיסטישן קאָמיטעט און איז געווען אַ מיטגליד אין רעדקאָלעגיע פון זײַן צײַטונג "אייניקייט".
אין פעברואַר 1949 איז שמואל האַלקין אַרעסטיקט געוואָרן. ער איז געווען אין תפיסה און אין לאַגער ביז 1955, ווען ער איז באַפרײַט און רעהאַביליטירט געוואָרן. די איבערלעבונגען פון אָט דעם פּעריִאָד זײַנען געווידמעט די לידער "דער ווידוי פון סאָקראַט" און אַנדערע לידער פונעם ציקל "אין פרייד צו דערציילן". שמואל האַלקין האָט איבערגעזעצט אין ייִדיש לידער פון אלעקסאנדער פּושקין, סערגיי יעסענין, אלעקסאנדער בלאָק, וולאַדימיר מאַיאַקאָווסקי, ווי אויך וויליאַם שעקספּירס טראַגעדיע "דער קעניג ליר".
שמואל האַלקינס אַ שוועסטערקינד איז געווען דער באַוווּסטער ישראלדיקער העברעיִשער דיכטער, שרײַבער און ליטעראַטור-קענער שמעון האַלקין, וועלכער האָט איבערגעזעצט אין העברעיִש אַ סך פון זײַנע לידער.
האלקין איז נפטר געווארן אין 1960, און ער ליגט אינעם נאָוואָדעוויטשיע בית עולם אין מאָסקווע.
פון זײַנע ביכער
שמואל האַלקין, מײַן אוצר: לידער און באַלאַדעס, מאָסקווע, 1966
שמואל האַלקין, לידער פון לאַגער און תפיסה, תל-אָביב, 1988
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:דראמאטורגן קאַטעגאָריע:איבערזעצער קאַטעגאָריע:סאוועטישע יידן
יוסף אלטער האגער
אפשטאם
רבי יוסף אלטער איז געבוירן אין יאר ה'תק"ף (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב חיים האגער רב אין קאסאוו, א זון פון הרב מנחם מענדיל האגער רב אין קאסאוו "דער אהבת שלום", א זון פון הרב יעקב קאפל חסיד. און צו זיין מוטער מרת צפורה ( - י"ט טבת ה'תרל"א), א טאכטער פון הרב יהודה מאיר שפירא פון שעפעטיווקא, א זון פון הרב פנחס שפירא פון קאריץ.
רבנות
נאג די פטירה פון זיין פאטער אין יאר ה'תרי"ד האט רבי יוסף אלטער געפראוועט זיין רעביסטעווע אין ראדאוויץ. אין יאר ה'תרל"ג איז רבי יוסף אלטער ארויף געפארן קיין ארץ ישראל אין זיך באזעצט אין צפת.
הסתלקות
רבי יוסף אלטער איז נפטר געווארן אין חיפה ח' תמוז ה'תרל"ט, ער ליגט אין חיפה נעבען ציון פון דעם אמורא "רבי אבדימי דמן חיפה", און מ'האט אויף געשטעלט אן אוהל אויף זיין קבר.
פאמיליע
רבי יוסף אלטער האט געהייראט אין סאווראן מרת לאה א טאכטער פון הרב ישראל פון סאווראן א זון פון הרב משה צבי פון סאווראן. זייער איינציגער זון:
רעפערענצן
קאטעגאריע:קאסאוו האגער, יוסף אלטער
דזשאן לאק
זיין לערע
דזשאן האט געהאלטן אז די מענטשליכע נאטור איז ווויל און ניט שעדליך, און די מענטשן האבן רעכטן צו איינפירן זייער שטייגער אין לעבן אן זיין איינגעבויגן צו די אויטאריטעטן (וועלכע זיינען דאן געווען ניט דעמאקראטיש) נאר פארקערט, די אויטאריטעטן דארפן אפהיטן דעם מענטשנס רעכטן. דזשאן האט געהאלטן אז מען דארף צעטיילן די אויטאריטעטן אין דריי: 1. געזעצנגעבער אויטאריטעט 2. אויספירער אויטאריטעט 3. פאראייניקטע אויטאריטעט.
קאַטעגאָריע:פילאסאפן קאַטעגאָריע:סאציאליסטן
יודישע אראביש
שמאל|ממוזער|300px|דף מ[[גניזת קהיר, חלקו כתוב בערבית-יהודית]] ממוזער|[[אלחוררייא, עיתון מודרני בערבית יהודית שיצא לאור בטנג'יר (בתמונה גיליון מ-4 באוגוסט 1922)]]
יודישע אראביש איז א גרופע שפראכן מיט וואס יודן האבן זיך באניצט אין די מזרח לענדער דערנאך וואס די מוסולמענער האבן זיך אנגעהויבן דארט אויסצושפרייטן.
אסאך ספרים האבן די ארטיגע גדולים געשריבן אויף די דאזיגע אראביש. צב"ש: דער כוזרי, חובת הלבבות און מורה נבוכים. אזוי אויך האט ר' סעדיה גאון בעיקר געשריבן זיינע ספרים אויף דער שפראך וואס מע האט גערעדט.
א הויפט איבערזעצער פון דער שפראך אויף לשה"ק איז געווען משפחת איבן תבון.
קאַטעגאָריע:יידן און יידישקייט קאַטעגאָריע:שפראכן
חיים יחיאל רובין
רבי חיים יחיאל רובין זצ"ל (כ"ג ניסן ה'תרי"ד - ה'תרע"ח), רבי אין דאמבראווא.
אפשטאם
רבי חיים יחיאל איז געבוירן אין דאמבראווא ערב שבת קודש כ"ג ניסן ה'תרי"ד, צו זיין פאטער פון הרב מאיר רובין, פון גלוגוב, א זון פון הרב מנחם מענדל רובין פון גלוגוב, (אן איידעם פון הרב מאיר ראטטענבערג פון אפטא, דער אור לשמים), א זון פון הרב אשר ישעיה רובין פון ראפשיץ. און צו זיין מוטער מרת מירל גאלא א טאכטער פון הרב יוסף אונגאר, א זון פון הרב מרדכי דוד אונגאר, דער דאמבראווער רב.
רבנות
רבי חיים יחיאל איז געווען רב אין לימאנא נאך זיין זיידן'ס פטירה איז ער געווען דער ממלא מקום, רב אין דאמבראווא.
הסתלקות
רבי חיים יחיאל איז נפטר געווארן אין בערלין אין יאר ה'תרע"ח.
פאמיליע
דינסטאג ג' כסלו ה'כת"ר - ביי די זעקס אין א האלבן יאר - איז רבי חיים יחיאל געווארן פארלויבט מיט מרת דבורה א טאכטער פון הרב אלכסנדר סענדער יו"ט ליפא אייכנשטיין פון זידיטשוב, און די תנאים זענען געווען אין זידיטשוב זונטאג י"ד אייר ה'תרכ"ג. זיי האבן געהייראט אין זידיטשוב ט"ו תמוז ה'תרכ"ט. זייערע קינדער:
איילת שקד
איילת שקד (אַיעלעט שאַקעד; געבוירן דעם 7טן מיי 1976, ז' אייר ה'תשל"ו) איז אן ישראלישער פאליטיקערין וואס פירט די נייע רעכטע פארטיי פון וואס איז זי א כנסת דעפוטאט. ביי די כנסת וואלן סעפטעמבער 2019 איז זי אויך געווען ביים שפיץ פון דער ימינה ליסטע. פריער האט זי געדינט ווי יוסטיץ מיניסטארקע. ביים סוף פונעם 20סטן כנסת האט זי מיט נפתלי בענעט זיך צעטיילט פון דער יידישע היים פראקציע דורך וועלכער זיי זענען געווילט געווארן, און זיי האבן אויפגעשטעלט די נייע רעכטע פארטיי. זייער ליסטע האט נישט דערגרייכט דעם מינימום צו ווערן דערוויילט צום 21סטן כנסת.
זי איז א ווייכווארג אינזשענירקע.
ביאגרפיע
געבוירן איילת בן שאול אין תל אביב. זי האט אײן ברודער. איר מוטער, אַראַלה, איז געווען אַ ביבל-לערערין, און איז געשטאָרבן ווען שקד איז געווען 23. שקד און איר משפּחה זענען וועלטלעכע.
זי איז א קינד פון איר מוטערס זייט פון די פאמיליעס וואס זענען עלה קיין ארץ ישראל אין די טעג פון דער ערשטער עלייה: די מוטערס מוטער, בתיה נדיבי, איז געווען די טאכטער ​​פון אשר בונשטיין און רחל; אשר בונשטיין, שקד'ס עלטער-זיידע, איז דער זון פון מרדכי בונשטיין, וועלכער איז עלה קיין ארץ ישראל אין 1874, האט זיך באזעצט אין ראש פינה, דערנאך אין טאנטורה, און ענדליך באזעצט אין זכרון יעקב; באבע - איז געווען די טאכטער ​​פון אברהם זאב גאלדשטיין און עדלה לבית הפלר, איינער פון די גרינדער פון מושב זכרון יעקב. שקדס פאטער מנשה בן שאול איז געבוירן געווארן אין טעהראן און שפעטער עולה געווען פון איראק און איז א בוכהאלטער און ביזנעסמאן.
ממוזער|איילת שקד מיט [[רחל פרייער און איר מאן דוד פרייער, 2018]]
משפחה
איילת שקד חתונה געהאט מיט אופיר שקד, א געוועזענער קיבוצניק, א בירגער וואס ארבעט פאר צה"ל, אן אינסטרוקטאר אין א פלי-קורס פון צה"ל און אן F-16 קאמף פליאט ביז 2018, און זיי האבן א זון און א טאכטער. וואוינט אין רמת החייל אין תל אביב.
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:אינזשענירן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
עליס איילענד (פארשטעלונג)
עליס איילענד איז א פארשטעלונג אויף יידיש געשפילט אום פורים פון יאר תשמ"ו אין מונקאטשער הויף.
אקטיארן
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען קאַטעגאָריע:יידיש
טשיטאגאנג
טשיטאַגאָנג (טשיטטאַגאָניש, בענגאַליש: চট্টগ্রাম) איז דער הויפּט ים־פּאָרט און די צווייטע גרעסטע שטאָט פון באַנגלאַדעש. עס ליגט אויף די ברעגן פון דעם קאַרנאַפולי טייך.
שוין א האנדלס ארט זינט דעם טן9 יאָרהונדערט, האט טשיטאַגאָנג אַ מולטיקולטורעלע ירושה פון איסלאַמישע, הינדו און בודהישע טראדיציעס. די מאָדערנע שטאָט האט זיך אנטוויקלט בשעת ווען די בריטישע האבן געהערשט ווי אַ באַן, בוימל און טיי האנדל מיטלפונקט. די שטאָט איז אויך געווארן אַ פאָקאַלן פונקט פֿאַר רעוואלוציאנערע אַקטיוויטעטן קעגן די בריטישע. עס איז אויך אַ וויכטיקע מיליטערישע באַזע און צושטעלן פונקט פֿאַר אליאירטע קראפטן ביים די בורמע קאַמפּיין אין דער צווייטער וועלט מלחמה. נאָך דער צעטיילונג פון אינדיע אין 1947, איז טשיטטאַגאָנג געווארן א טייל פון מזרח פּאַקיסטאַן. אין 1971, ווען מזרח פּאַקיסטאַן איז אויפגעשטאנען קעגן מערב פּאַקיסטאַנס אָפּזאָג צו אָננעמען רעזולטאַטן פון דעמאָקראַטישע וואלן, די דערקלערונג פון באַנגלאַדעשנס זעלבטשטענדיקייַט איז מודיע אין טשיטטאַגאָנג.
הייַנט, טשיטאַגאָנג איז איינע פון די גיכסטע וואקסנדיקע שטעט אין דער וועלט. א הויפּט געשעפט און אינדוסטריעלע צענטער. די פּאָרט שטאָט ווערט געזען ווי קריטיש צו דער עקאָנאָמישע אַנטוויקלונג פון לאַנד־איינגעשלאסן דרום אזיע, אַרייַנגערעכנט צפון־מזרח אינדיע, בהוטאַן, נעפּאַל און טיילן פון דרום כינע.
קאַטעגאָריע:שטעט אין אזיע קאַטעגאָריע:פארט שטעט
יעקב האגער
רבי יעקב האגער זצ"ל (ה'תקע"ג - ט"ז שבט ה'תרמ"א), פון זאבלאטאוו.
אפשטאם
רבי יעקלי איז געבוירן אין יאר ה'תקע"ג, צו זיין פאטער הרב דוד האגער פון זאבלאטאוו א זון פון הרב מנחם מענדיל האגער פון קאסאוו "דער אהבת שלום", א זון פון הרב יעקב קאפיל חסיד. און צו זיין מוטער מרת פעסיא לאה א טאכטער פון הרב משה לייב סאסאווער.
רבנות
נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תר"ח איז רבי יעקלי געווארן דער ממלא מקום פון פאטער אין זאבלאטאוו.
הסתלקות
רבי יעקלי איז נפטר געווארן ט"ז שבט ה'תרמ"א.
פאמיליע
רבי יעקלי האט געהייראט בזיווג ראשון מרת הינדא א טאכטער פון הרב יהודה צבי הירש אייכנשטיין פון ראזלא. בזיווג שני האט רבי יעקלי געהייראט מרת פריידא קיילא א טאכטער פון הרב ישעיה שור פון יאסי. זיינע קינדער:
אלעקסאנדער פושקין
קליין|אלעקסאנדער פושקין
אלעקסאנדער סערגעיעוויטש פושקין (6טן יוני  1799 – 10טן פעברואר  1837) איז געווען א רוסישער שרייבער פון דער ראמאנטיציזם תקופה. א סאך מענטשן האלטן אים פאר דעם גרעסטן רוסישן דיכטער  און דער גרינדער פון מאדערנער  רוסישער ליטעראטור.
פושקין איז געבוירן אין מאסקווע אין אן אריסטאקראטישער משפחה. ווען ער איז געווען אלט פופצן האט ער פארעפנטלעכט זיין ערשטע פאעזיע.
שאצקאנצלער
דער שאַצקאַצלער, איז אַ הויך ראַנגיקער מיניסטער פון דעם קרוין אין דער רעגירונג פונעם פֿאַראייניגטן קעניגרייך, דער הויפט פון דעם קעניגינ׳ס שאצקאמער. ער דער שאצקאנצלער איז אַ הויכער מיטגליד אין דעם בריטישן קאַבינעט.
6טן מיי
דעם 6טן מיי איז דער 126סטער טאג פון יאר (127סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 239 טעג.
שאצקאנצלער
ער איז פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר אַלע עקאָנאָמישע און פֿינאַנציעלע ענינים; די ראָלע איז גלייך צו פינאַנץ מיניסטער אין אנדערע לענדער. דער קאנצלער איז איצט אלעמאל צווייטער האר פונעם שאצקאמער אלס איינער פון אמווייניגסטנס זעקס לארדס קאמישאנערן פונעם שאצקאמער. אין די 18טן און אנהייב 19טן יארהונדערטער איז אפט פארגעקומען אז דער פרעמיער מיניסטער זאל אויך דינען אלס שאצקאנצלער, אויב ער איז געזעסן אין די קאמאנס; דער לעצטער קאנצלער וועלכער איז געווען גלייכצייטיק פרעמיער מיניסטער און שאצקאנצלער איז געווען סטאנלי באלדווין אין 1923.
6טן מיי
פייערטעג
06
שאצקאנצלער
הערות
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע קעניגרייך קאַטעגאָריע:פינאנץ מיניסטארן
קאנערי ווארף אונטערגרונט סטאנציע
קאנערי ווארף איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער יובילי ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2. מער ווי 50 מיליאן מענטשן ניצן די סטאנציע אין א יאר.
היסטאריע
מען האט געעפנט די סטאנציע דעם 17טן סעפטעמבער 1999.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יובילי ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:דאקלאנדס לייכטע באן סטאנציעס
ענת ברון
קליין|מרכז|ענת ברון ענת באַראָן (געבוירן דעם 12טן אקטאבער 1953) איז א העכסטער געריכט.
שטעפאנעשט
שטעפֿאַנעשט איז א שטעטל אין באטאשאן פראווינץ, רומעניע, מיט 5,700 איינוואוינער. רוב איינוואוינער זענען באשעפטיקט מיט לאנדווירטשאפט.
יידן
יידן זענען געקומען קיין שטעפֿאַנעשט אין סוף פונעם 19טן יארהונדערט. די קהילה האט געוויילט הרב מנחם נחום פרידמאן, א זון פון דעם רוזשינער, צו ווערן זייער רב.
נאך רבי מנחם נחום'ס פטירה האט זיין זון רבי אברהם מתתיהו איבערגענומען דאס רבנות.
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין רומעניע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
גראד
גראד
גראד (טעמפעראטור)
א גראַד אדער שטאַפל איז דער איינצהייט מיט וואס מען מעסט טעמפעראטור. מען ניצט דעם סימבאל ° צוזאמען מיט דער ערשטער אות פונעם נאמען פון דער סקאלע, למשל “C°” פאר גראד צעלזיוס (Celsius). וואס העכער דער נומער וואס הייסער עס איז.
די עיקר סיסטעמען פון מעסטן טעמפעראטור זענען צעלזיוס און פֿאַרנהייט; וויסנשאפטלער ניצן די קעלווין סקאלע.
טעמפעראטור סקאלעס געמאסטן אין גראד
פארשפרייטע סקאלעס וואס מעסטן טעמפעראטור אין גראד זענען:
פארגלייכונגען
קאַטעגאָריע:מאס קאַטעגאָריע:פיזיק
יהודה פאטיע
הרב יהודה משה פֿאַטיע (ב' שבט ה'תרי"ט, 7טן יאנואר 1859 - כ"ז אב ה'תש"ב, 11טן אויגוסט 1942) איז געווען א גרויסער מקובל.
ביאגארפיע
געבוירן אין באגדאד, איראק, צו פאטער הרב משה ישועה פֿאַטיע און מוטער רביצין חנה. אלס קינד האט ער געלערנט תלמוד תורה אין מדרש, און ווען ער האט געענדיקט זיינע לימודים דארט, איז ער געגאנגען לערנען אין ישיבת מדרש בית זילכה. אלס קינד האט ער צוגעהערט צו די דרשות פון רבי יוסף חיים פון באגדאד.