cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
וולאדימיר לענין
1917
אין פעברואר 1917 האט אויסגעבראכן אין פעטערבורג—וואס דעמאלסט האט געהייסן פעטראגראַד זייט דעם אנהייב פון דער ערשטער וועלט-מלחמה—די פעברואר-רעוואלוציע ווען אינדוסטריעלע ארבעטער האבן געשטרייקט צוליב א מאנגל אין עסן און שלעכטע באדינגונגען אין די פאבריקן. אזוי ווי די שטרייק האט זיך פארשפרייט איבער רוסלאנד האט דער צאר ניקאליי דער צווייטער מורא געהאט און האט אבדיקירט פון זיין טראן. דער שטאַט דומאַ האט איבערגענומען די הערשאפט פונעם לאנד און האט אויפגעשטעלט א פראוויזארישע רעגירונג וואס האט פארוואנדלט די אימפעריע אין א נייער רוסישער רעפובליק. ווען לענין האט געהערט דערפון פון זיין ארט אין דער שווייץ, האט ער געפרייט מיט אנדערע דיסידענטן. ער האט באשלאסן אז ער פארט צוריק אין רוסלאנד צו פירן די באלשעוויקן, אבער ס׳איז געווען גאר שווער אריינפארן אין לאנד צוליב דעם קאנפליקט. ער האט ארגאניזירט מיט אנדערע דיסידענטן א פלאן צו פארהאנדלען וועגן א דורכפאר אדורך דייטשלאנד, מיט וועמען רוסלאנד האט דעמאלסט געהאלטן מלחמה. די דייטשן האבן געכאפט אז די דאזיקע דיסידענטן וועלן שאפן פראבלעמען פאר זייערע רוסישע שונאים, און דערפאר האט די דייטשע רעגירונג איינגשטימט צו לאזן 32 רוסישע בירגער פארן אין א ״געזיגלטן״ באן וואגן אדורך זייער טעריטאריע, צויישן זיי לענין מיט זיין ווייב. די גרופע איז געפארן אויף דער באן פון ציריך קיין זאסניץ, און פון דארט מיט א פראם קיין טרעלעבארג, שוועדן, און פון דארט ווייטער קיין העלסינקי פון וואנעט זיי האבן גענומען א באן קיין פעטראגראד.
לענין איז צוריק קיין רוסלאנד וואו ער איז נאך געווען א וויכטיקער אנפירער פון די באלשעוויקן. ער האט געשריבן אז ער ווילל א רעוואלוציע דורך פשוטע ארבעטער איבערצוקערן די רעגירונג וואס האט איבערגענומען פון ניקאליי דער צווייטער.
אין 1917, האבן די קאדעטס, א פארטיי פון די רעכטע, און אויך עלעמענטן פון די אכראנע (געהיימע פאליציי) פארשפרייט שמועות אז לענין האט באקומען געלט פון די דייטשן, זעענדיק אז ער איז אדורכגעפארן דייטשלאנד אנצוקומען אין רוסלאנד. דאס איז געווען נישט גוט פאר אים אזוי ווי א סך רוסן זענען געהרג׳עט געווארן קעמפן דייטשלאנד ווערנט דער מלחמה. נאך די ״יולי טעג״, א פאפולערע אויפשטאנד אין פעטראגראד וואס די פראוויזיאנעלע רעגירונג האט צעבראכן, האט לענין פארלאזט רוסלאנד און ער איז געגאנגען אין פינלאנד, וואו ער האט זיך געקענט באהאלטן  און ווייטער ממשיך זיין מיט זיין ארבעט פאר קאמוניזם.
אין אקטאבער 1917, האבן די באלשעוויקן, אונער לענין און טראצקי, געפירט דעם  פעטראגראד סאוועט און אנדערע סאוועטן איבער גאנץ רוסלאנד אין א רעוואלוציע קעגן קערענסקי׳ס רעגירונג, וואס זיי האבן גערופן די  אקטאבער רעוואלוציע. זיי האבן איבערגעקערט די רעגירונג, און האבן געמאלדן רוסלאנד ווי א סאציאלישטיש לאנד. אין נאוועמבער האט מען באשטימט לענין דער אנפירער פון לאנד.
זיין רעגירונג
די פריערדיקע ״פראוויזארישע רעגירונג״ האט געהאט איינגעשטימט אז מען זאל וויילן א גרינדונגס־פארזאמלונג אין נאוועמבער 1917; ווען לענין האט באקומען די מאכט האט לענין – וויסנדיק אז די באלשעוויקן גאנץ מעגלעך וועלן נישט באקומען א מערהייט – געוואלט אפלייגן די דאזיקע וואלן, אבער אנדערע באלשעוויקן האבן נישט מסכים געווען, אן די וואלן זענן אדורכגעגאנגען לויטן פלאן. אין די וואלן פאר דער גרינדונגס־פארזאמלונג, זענען די סאציאליסטישע רעוואלוציאנערן געווארן די גרעסטע פארטיי, און די באלשעוויקן די צווייטע פארטיי מיט אומגעפער א פערטל פון די שטימען. לויט לענינ׳ס ביאגראפיסט דוד שוב, איז דאס געווען "די פֿרייעסטע וואלן אין [רוסלאנד׳ס] היסטאריע״ ביז יענער צייט. ביי די וואלן האבן די באלשעוויקן באקומען זייערע בעסטע רעזולטאטן אין די שטעט, אינדוסטריאלע שטחים און מיליטערישע גארניזאנען אין דעם צענטער פון רוסלאנד, און זייער מעלדונג קעגן דער מלחמה איז געווען שטארק פאפולער מיט די  סאלדאטן און מאטראסן. לענין און אנדערע שטיצער האבן געהאלטן אז די וואלו זענען נישט געווען אן אמת׳דיקע אפשפיגלונג פון דעם רוסישן פאלק׳ס דעמאקראטישן רצון, און זיי האבן געגלויבט אז די באפעלקערונג האט נאך נישט געהאט גענוג צייט צו באקענען דעם פאליטישן פראגראם פון די באלשעוויקן. די ניי געוויילטע רוסישע גרינדונגס־פארזאמלונג איז צוזאמען געקומען אין פעטראגראד אין יאנואר 1918. די באלשעוויקן  האבן גע׳טענה׳ט אפיציעל אז די גרינדונגס־פארזאמלונג איז קעגן־רעוואלוציאנער, ווייל זי האט געזוכט אוועקנעמען דעם מאכט פון די סאוועטן; די מענשעוויקן און סאציאלישטישע־רעוואלוציאנערן האבן געלייקנט. ווען מען האט מארשירט לטובת דער אין פעטראגראד האבן די זעלנער געשאסן אויף זיי, און עטלעכע מענטשן זענען געהרג׳עט געווארן.
די באלשעוויקן האבן געוואלט דיסקרעדיטירן די פארזאמעלונג און האבן פארגעלייגט א פארגעשלאג וואס וואלט אוועקגענומען פון דער פארזאמלונג א גרויסן טייל פון זייערע געזעצלעכע מאכטן; די מיטגלידער פון דער פארזאמלונג האבן ארויסגעווארפן דעם פארשלאג. די באלשעוויקע רעגירונג האבן געכאפט אויף דעם אלס ראיה אז די פארזאמלונג איז קעגן־רעוואלוציאנער און האבן זי פונאנדערגעלאזט מיט געוואלד.
אינטערנאציאנאל האבן פיל סאציאליסטן פארמשפט׳עט לגנאי לענינ׳ס רעגירונג און האבן אפגעלייקנט אז ער האט געגגרינדעט סאציאליזם; בפרט האבן זיי באמערקט אז עס פעלט פארשפרייטע פאליטישע מיטטיילונג און אינדוסטריעלע דעמאקראטיע. אין סוף פון יאר 1918, האט דער טשעכיש־עסטרייכער מארקסיסט קארל קויטסקי ארויסגעגעבן אן אנטי־לעניניסטישע פראספעקט קעגן דער אנטי־דעמאקראטישער סאוועטישער־רעגירונג אין רוסלאנד. די דייטשישע מארקסיסט ראזא לוקסעמבורג האט איבערגעקייט קויטסקי׳ס דעה׳ס, און דער רוסישער אנארכיסט האט געשילדערט דער באלשעוויקער מאכט־כאפ ווי ״דאס באגראבן פון דער רוסישער רעוואלוציע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:היסטאריע פון רוסלאנד קאַטעגאָריע:ראטנפארבאנד קאַטעגאָריע:רוסישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון רוסלאנד קאַטעגאָריע:קאמוניסטן
קרבן חטאת
א קרבן חטאת איז א קרבן וואס מען ברענגט אויפן מזבח אין דעם בית המקדש. איינע וואס האט עובר געווען געוויסע עבירות בשוגג ברענגט א קרבן חטאת (חטאת איז טייטש זינד). א חטאת איז פון די קרבנות וואס הייסן קדשי קדשים; מען דארף זיי שעכטן אין צפון זייט פון דער עזרה, און די טיילן פונעם קרבן וואס מען עסט עסן נאר כהנים אין דער עזרה.
אין אלגעמיין קומט א חטאת א שעפסל אדער א ציגעלע ביז איין יאר אלט, אדער א פויגל.
פאר א נארמאלן קרבן חטאת פון א בהמה טוט מען שפריצן דאס בליט אויף די פיר ווינקלען פונעם מזבח אין דער הייך, וואס קומט נישט פאר ביי קיין שום אנדער קרבן.
קאַטעגאָריע:קרבנות
סערווער
קליין|250px|אַ דינער־קאָמפּיוטער איז אָפֿטמאָל דין געשטימט װי אַ שופֿלאָד קליין|250px|עטלעכע דינער־קאָמפּיוטערס אין אַ שאַפֿע אין קאָמפּיוטערײַ, אַ דינער איז אַ קאָמפּיוטער אָדער אַ קאָמפּיוטער־פּראָגראַם װעלכע איז באַשטימט צו באַדינען אַנדערע קאָמפּיוטערס. צום בײַשפּיל, אַן אָפּדרוקער־דינער באַדינט װי אַ אָפּדרוקער פֿאַר אַלע קאָמפּיוטערס אין דעם נעצװערק, אָדער אַ DNS־דינער באַדינט װי אַ נאָמען־אױסלײזער צװישן קאָמפּיוטער נעמען מיט IP־אַדרעסן.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער נעצווערקן
ברוסט
די ברוסט איז אַ דריז פון א מענטש, וואס ביי פרויען נאכן געבוירן גיט זי מילך צו זייגן דאס קינד.
אומגעפער ביי די עלף יאר, הייבט זיך אן צו ווייזן ביי א פרוי סימני בוגרות. איינע פון די סימנים איז: אז די בריסט הייבן אן ארויסצושטארן, און ווען א מאן זעט דאס, באקומט ער א תאווה צו איר.
דער תפקיד פון די בריסט איז צו זייגן דאס קינד. אמאליגע צייטן פלעגט מען געבן צו זייגן ביז צוויי יאר, אבער היינט רוב פרויען זייגן נישט אזוי לאנג.
דאס ווערט גערופן אין לשה"ק "דדים" אדער "שדים" ברענגט ארויס די אהבה צו א פרוי, ווי עס שטייט אין שיר השירים.
שוועסטערייַ
פיסיאָלאָגיקאַל פֿונקציע פון בריסט איז ברעסטפידינג קליינע קינדער. זענען בריסט פּראָדוצירן מילך אין די סוף פון די שוואַנגערשאַפט און נאָך געבורט, אַדזשאַסטיד פֿאַר אָפּטימאַל פידינג אַ בייבי. דער פּראָצעס פון מילך פּראָדוקציע אין מילכיק האָרמאָנע קריטיקער, פּראָולאַקטאַן, סאַקריטאַד דורך די פּאַטואַטערי דריז.
לאַקטאַטיאָן יוזשאַלי סיסיז ין איין יאָר, און עטלעכע אַבק פרויען אויך בעסער צו ויסמייַדן ברעסטפידינג בעסאַכאַקל. אין מיינונג פון דעם עקזיסטענץ פון בייבי עסנוואַרג קאַמפּאַונדז (פאָרמולע), צוגעפאסט צו קאָרמען בייביז און אַרייַננעמען דעם קאַמפּאָונאַנץ פון ברוסט מילך ווי ביטנייַ פֿאַר אינדוסטריעלע פּראָדוצירן. די פאָרמולע מאַכן בייבי לאגלען געמאכט פון גלאז אָדער פּלאַסטיק מיט אַ גומע אָדער סילאַקאָון אָפּל היטל. געבויט אין אַ פלאַש אָפּל אַז סימיאַלייץ דער ברוסט אָפּל.
ברוסט ווי אַ חפץ פון געשלעכט - סטימיאַלציע
אויסזען פון די ברוסט איז עטלעכע פון די סיבות אַז העלפן געשלעכט-עראַוזאַל אין מענטשלעך מאַלעס, כוועראַז אין אנדערע זויגערס ווי הינט, קאַצן, פערד, אאז"וו, ניט צו ברענגען דעם אָרגאַן פון דעם זכר געשלעכט-עראַוזאַל. איין מיינונג הייַנט איז אַז אנדערע מאַמאַלז עוואלוריט אַ מעכאַניזאַם פון געשלעכט-עראַוזאַל אין אנדערע וועגן (אַזאַ ווי די ויסשיידונג פון פעראַמאָונז, יידענטאַפייינג סמעללס פון צאָע ווייַבלעך, אאז"וו) בשעת אין מענטש האט יוואַלווד אין טייל דעם מעקאַניזאַם פארבונדן מיט יידענטאַפייינג פונדרויסנדיק וואונדער ווייַבלעך (ווי בריסט, די גשמיות און ווייַבלעך אָפּפירונג, אאז"וו). אנדערע מאַמאַלז קלענערער בריסט אין באַציונג צו גוף פאָרמאַט און ילאָנגגייטאַד פאָרעם, און זיי וואַקסן נאָר בעשאַס שוואַנגערשאַפט און פֿאַר ברעסטפידינג.
בריסט אין מאַלעס
עס איז אויך אַ ברוסט געוועב אין מענטשן-מערסטנס דיפּליטיד געוועב. דערשיינונג פון ברוסט ינלאַרדזשמאַנט אין מענטשן איז גערופן גינעקאָמאַסטיאַ (Gynecomastia)-יוזשאַלי פֿאַר עטלעכע אומבאַקאַנט סיבה, אָבער אויך רעכט צו פאַרשידן כאָרמאָונאַל דיסאָרדערס, אָדער ווי אַ זייַט ווירקונג פון זיכער דרוגס. 1% צאָרעס פון ברוסט ראַק זענען מענטשן, פאַטאַל לויף פון דעם קרענק פיל מער אין מענטשן ווי אין ווייבער.
קאַטעגאָריע:אברים
גאלאפאגאס אינזלען
קליין|300x300פיקס|די גאלאפאגאס אינזלען געפינען זיך נישט ווייט פון עקוואדאר אינעם פאציפישן אקעאן קליין|300x300פיקס|די גאלאפאגאס אינזלען לינקס|קליין|גאלאפאגאס טשערעפאכע אויף סאנטא קרוז אינזל, גאלאפאגאס די גאַלאַפאַגאס אינזלען  זענען א גרופע אינזלען אינעם  פאציפישן אקעאן וואס געהערן צו עקוואדאר. די אינזלען זענען בארימט פאר א סך בעלי חיים וואס געפינען זיך נאר דארטן, איינשליסנדיק ריזן טשערעפאכעס.
97% פון די אינזלען זענען א נאציאנאלער פארק. דער גאלאפאגאס נאציאנאלער פארק איז אן אונעסקא וועלט ירושה ארט (1978).
טייל היסטאריקער האלטן אז א גרופע פון די אינקא האבן אנטפלעקט דעם ארכיפעלאג אין א רייזע אונטער זייער קייסער טאפא אינקא יופאנקי (1471–1493).
ארט
די  גאלאפאגאס אינזלען זענען אויפן עקוואטאר, 973 ק״מ פון עקוואדאר אין דרום אמעריקע. זיי זענען 19 אינזלען מיט סה״כ א שטח פון 8,010 קוואדראט ק״מ  יבשה. די אינזלען זענען צוזאמענגעשטעלט פון  וואולקאנען. די לעצטע וואולקאנישע אויפרייס איז געווען קערא אזול אויף איזאבעלע אינזל אין מיי 2008.
אין 2001, האבן געוואוינט עטלעכע  18,000 מענטשן אין די גאלאפאגאס אינזלען.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אינדזלען קאַטעגאָריע:עקוואדאר
וולאדיוואסטאק
וולאַדיוואסטאק איז א שטאט אין מזרח רוסלאנד, און דער גרעסטער רוסישער פארט אויפן פאציפישן אקעאן.
דעמאגראפיע
די באפעלקערונג פון דער שטאט איז 592,034 לויטן רוסישן צענזוס פון 2010. דאס איז אראפ פון 594,701 ביים 2002 צענזוס און 633,838 אינעם 1988 צענזוס. די מערהייט פון דער באפעלקערונג זענען רוסן און אוקראינער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין רוסלאנד קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אזיע
יאסוהירא יאמאשיטא
יאַסוהיראָ יאַמאַשיטאַ איז איינער פון די מערסט געראָטן זשודאָ שפילער פון אַלע צייטן. ער אַרבעט איצט ווי אַן אינסטרוקטאר פֿאַר אסאך אָרגאַניזאציעס, אַרייַנגערעכנט טאָקיי אוניווערסיטעט, די אינטערנאציאנאלע זשודאָ פעדעראציע, און די גאנץ יאפאן זשודאָ פעדעראציע. ער האט געהאט אַ מערקווירדיקער קאַריערע וווּ ער האט געווינען פינף גאָלדענע מעדאַלן אין אינטערנאַציאָנאַלע פארמעסטן און אנגעצייכנט 203 קאָנסעקוטיווע וויקטאָריעס אַרויף ביז זיין ריטייערמאַנט. ער האט באַקומען די יאַפּאַנישע נאציאנאלע פרייז פון האָנאָר אום 9 אקטאבער 1984.
קאַטעגאָריע:ספארטלער
נפתלי האלבערשטאם (רודניק)
רבי נפתלי האלבערשטאם זצ"ל (נפטר ו' אלול ה'תרפ"א), רב פון רודניק.
אפשטאם
רבי נפתלי איז געבוירן צו זיין פאטער הרב צבי הירש האלבערשטאם, רב אין רודניק, א זון פון הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב ישראל הורוויץ, רב אין בארניוו, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, דער דזשיקאווער רב, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב.
הסתלקות
רבי נפתלי איז נפטר געווארן ו' אלול ה'תרפ"א.
פאמיליע
רבי נפתלי האט געהייראט מרת חנה א טאכטער פון הרב ישעיה צבי העללער, רב אין פראמפאהל, א זון פון הרב אהרן נתן העללער, רב אין פראמפאהל און קרעשאוו, אן אייניקל פון דעם ברוך טעם. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:גארליץ
גרין פארטיי
די גרין פארטיי (ענגליש: Green Party US) איז א נאציאנאלע לינקע ליבעראלע פאליטישע פארטיי אין די פאראייניגטע שטאטן.
זיי האבן היינט צו טאג 129 ערוועהלטע פליטיקאנטן לענגאויס די שטאטן, וועלכע פארנעמען בעיקר לאקאלע פאזיציעס.
לינקען
קאַטעגאָריע:פאליטישע פארטייען [[קאַטעגאָריע:USA פאליטיק
איינגעשלאסן לאנד
א לאנד וואס איז  לאנד איינגעשלאסן איז אינגאנצן ארומגענומען מיט יבשה און האט נישט קיין אויסגאנג צום ים.
אין דער היינטיגער וועלט זענען דא 44 אזעלכע לאנד איינגעשלאסענע לענדער. אן א צוגאנג צום וואסער-בארטן איז זייער שווער צו האנדלען מיט פרעמדע לענדער דורך וואסער טראנספארט, וואס ביזן היינטיגן טאג איז עס א וויכטיגער חלק פון דעם וועלטליכן מסחר - טראץ וואס די טעכנאלאגישע פארשריט פון אוויאציע האבן עטוואס אוועקגענומען פון זיין קריטישקייט.
לענדער וואס זענען לאנד איינגעשלאסן
קאַטעגאָריע:געאגראפיע
כרם אברהם
קליין|כרם אברהם, 2008 כרם אברהם איז א געגנט אין ירושלים, וואס גרענעצט גאולה, דעם שנעלער פלאץ און תל ארזה. דער נאמען שטאמט נאך א וויינגארטן, וואס אן אראבער פון חברון האט דארט געהאט, און אויף אראביש האט יענער געהייסן אלכאלילי, וואס מיינט גאטס פריינט, וואס די יידן האבן געטייטשט פאר אברהם אבינו. שמאל|ממוזער|250px|אויפשטעלן א [[סוכה אין צפניה גאס, פאר סוכות ה'תשע"ב 2012]] אין 1851 האט דער בריטישער קאנסול פון ירושלים, דזשיימס פין, אפגעקויפט דעם שטח, און אים געגעבן פאר יידן כדי זיי זאלן באארבעטן דעם שטח, שפעטער האט ער פארקויפט דעם שטח פאר זיינע ארבעטער, און זיי האבן דארט אויפגעשטעלט די שכונה.
די דיכטערין זעלדע האט אמאל געוואוינט אין דער געגנט כרם אברהם.
לאשיץ
קליין|הערב פון לאשיץ לאשיץ איז א שטעטל אין מזרח פוילן, 122 ק"מ מזרח פון ווארשא. לאשיץ באדעקט א שטח פון 23.75 קוואדראט ק"מ. די באפעלקערונג איז 7,252 (2006).
היסטאריע
אונטער רוסישער הערשאפט, ביז 1918, איז לאשיץ געווען אין דער שעדליצער גובערניע. פון 1918 ביז 1940 איז לאשיץ געווען אין דער לובלינער גובערניע. זייט 1999 איז לאשיץ אין דער מאזאווישער וואיעוואדעשאפט.
יידישע היסטאריע
די יידישע באפעלקערונג פון לאשיץ איז געווען 2,396 (אין 1897) און 2,708 (אין 1921). בעפאר די קריג האבן דארט געוואוינט ארום פינף טויזנט יודן.
מען האט כמעט אלע אומגעברענגט אין טרעבלינקע.
יודל (עדי) וויינשטיין וועלכע האט ארויסעגעבן א בוך איבער דעם פארניכטעטן טרעבלינקע מארד לאגער און געהאט אן אונטערוויא מיט דער שטערן (שבט ע"ב) געציילטע וואכן בעפאר זיין פטירה איז געקומען פון לאשיץ.
52.21667°N, 22.71667°W
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
אַלפאַ ראָמעאָ
אַלפאַ ראָמעאָ איז אַן איטאַליעניש לוקסוס מאַשין פאַבריקאַנט און אַ סאַבסידיערי פון סטעלנטיס. די פירמע איז געגרינדעט אויף 24 יוני 1910, אין מילאַן, איטאליע. די סאָרט איז באקאנט פֿאַר ספּאָרט-אָריענטיד פֿאָרמיטלס און איז געווען ינוואַלווד אין מאַשין רייסינג זינט 1911. אַלפאַ ראָמעאָ איז אָונד דורך פיאַט קרייסלער אַוטאָמאָבילעס, די פירמע וואָס איז געווען פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די פּראָדוקציע פון אַלפאַ ראָמעאָ קאַרס ביז זייער אַפּעריישאַנז זענען גאָר צונויפגיסן מיט די פון די PSA גרופע צו פאָרעם סטעלנטיס אויף 16 יאנואר 2021.
אַלפאַ ראָמעאָ האט הצלחה קאַמפּיטיד אין גראַנד פּרי מאָטאָר ראַסינג, פאָרמולע איין, ספּאָרט מאַשין רייסינג, טורינג מאַשין רייסינג און ראַליז. עס האט קאַמפּיטיד ביידע ווי אַ קאַנסטראַקטער און אַ מאָטאָר סאַפּלייער, דורך ווערק איינסן (יוזשאַוואַלי אונטער די נאָמען אַלפאַ-קאָרסע אָדער אַוטאָדעלטאַ), און פּריוואַט איינסן.
ריטא
ריטאַ יאַהאַן־פֿאַרוז קליינשטיין (העברעאיש: ריטה יהאן-פרוז; פערסיש: ریتا جهان‌فروز, ווערטלעך: מאיר עולם; געבוירן דעם 24סטן מערץ 1962, י"ח אדר ב' ה'תשכ"ב) איז א פראפעסיאנאלע ישראלדיקע זינגערין און אקטריסע.
קליין|ריטא זינגט ביי א קאנצערט
זי זינגט פאפ און ראק אויף העברעאיש, ענגליש און אין איהר מוטער שפראך פערסיש.
ביאגראפיע
זי איז געבוירן אין טעהראן דעם 24סטן מערץ 1962 איר פֿאָטער שמואל איז געווען אַ לערער און איר מוטער שאַראָנאַ אַ שערער און אין איהר פאמיליע האט זיך געצויגן קיין ישראל. זי דערציילט אז איר מוטער איז אויך גאר א גוטע זינגערן, נאר אין איראן איז פארשטייט זיך נישט געווען קיין ארט פאר א פרוי זינגערין. דערפאר האט זי נאר געזינגען אינדערהיים אדער ביי קליינע פאמיליע צוזאמקומען.
קליין
זי איז געווען פארהייראט צו רמי קליינשטיין מיט וועם זי האט געהאט צוויי טעכטער, משי און נועם. אין 2007 האבן זיי זיך געשיידט און גע'גט.
די 1990ער
אין 1995 האט ריטאַ באַטייליקט זיך אין די העברעאיש רעדנדיקע ווערסיע פֿון דיזני'ס אַנימירטער פֿילם "פּאָקאַהאָנטאַס" אלס די הויפט כאראקטער. זי האט געזונגען רוב די לידער אינעם פילם, ארייננעמען "די קאָלירן פֿון דער ווינט" און "פּונקט אַרום דאָס טייך-ווינקל". זי האט געשפילט די כאראקטער ווידער א מאל אין די העברעאישע ווערסיע פֿון "ראַלף ברעכט דאָס אינטערנעט".
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:יידישע זינגער קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן קאטעגאריע:ישראלים קאטעגאריע:העברעיש קאטעגאריע:איראן קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:אייראוויזיע באטייליקטערס
גאסטרא-ענטעריטיס
כדי זיך ווידערהוילן זאל מען טרינקען גענוג פליסיקייטן. אנטיביאטיק העלפט נישט.
קאַטעגאָריע:קרענק
לעגא מיניפיגור
קאטעגאריע:לעגא
גאטפריד ווילהעלם לייבניץ
לייבניץ האט אויך בייגעשטייערט אין א שיינעם אופן צו פיזיק און טעכנאלאגיע, און האט פארויסגעזען איינפאלן און באגריפן וואס זענען אויסגעטונקען הערשט אסאך שפעטער אין ביאלאגיע, מעדיצין, געאלאגיע, ווארשיינלעכקייט טעאריע, פסיכאלאגיע, פילאלאגיע און אינפארמאציע טעאריע.
ביאגראפיע
גאטפריד לייבניץ איז געבוירן געווארן דעם 1טן יולי 1646 אין לייפציג, זאקסן, צו זיין פאטער פרידריך לייבנוטץ און זיין מוטער קאטערינא שמוק. זיין פאטער איז געשטארבן ווען ער איז געווען אלט זעקס יאר. ביי 15 יאר האט ער אנגעהויבן שטודירן אין אוניווערסיטעט.
אין 1672 האט זיך לייבניץ געצויגן קיין פאריז, פראנקרייך. קורץ נאכער האט ער געטראפן דעם האלענדישן פיזיקער און מאטעמאטיקער כריסטיאן הויגנס און ער האט איינגעזען אז ער דארף שטודירן ווייטער מאטעמאטיק און פיזיק. דאס האט ער טאקע געטון, מיט הויגנס זיין מענטאר, ביז ער האט געמאכט וויכטיקע ביישטייערונגען צו ביידע טעמעס, און ער האט דערפינדן זיין ווערסיע פון דעם אינטעגראלן און דיפערענציאלן קאלקולוס.
לייבניץ איז געווען דער ערשטער צו ניצן דאס ווארט "פונקציע" אין מאטעמאטיק, און האט פארשטאנען אז מען קען לייזן א סיסטעם פון לינעארע גלייכונגען דורך דעם מאטריקס פון די קאעפיציענטן.
איינער פון זיין מערסט באקאנטע סטודענטן אין יאהאן בערנולי.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דייטשן קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער קאַטעגאָריע:פילאסאפן
Spanning tree protocol
דער Spanning tree protocol (יידיש:שפאַנבוים פראטאקאל) איז א OSI שטאפעל-2 פראטאקאל, וואס פארזיכערט לאָפּ פריי, אין א געברידזשט נעטווארק.
ווען מער ווי איין ווייער איז איינגעפלאגט פון די זעלבע פלאץ, מאכט עס א נעטווארק לאָפּ וואס צימישט די נעטווארק, וויבאלד עס ווייסט נישט דורך וועלכע וועג צורעדן איינער צום צווייטען, מאכט עס אז דער ליסטע פון MAC אדרעסן וואס דער סוויטש פארמאג זאלן ווערן פארסמט, אויכט מאכט עס א נעטווארק שטארעם דורך שיקן איבעריגע טראפיק אהין צוריק אן אפשטעל.
דער שפאנבוים פראטאקאל, שאפט א שפאנבוים אין דער נעצווערק, און פארשפארט די נישט אקטיווע לינק.
קאַטעגאָריע:נעצווערק פראטאקאלן
ראמאן פאלאנסקי
ראמאַן פאלאַנסקי (געב' 18טן אויגוסט 1933) איז א פראנצויזיש־פוילישער רעזשיסאר און פילם פראדוצירער. ער האט ארויסגעגעבן איינע פון די געלונגענסטע האלאקאסט פילמען, 'דער פיאניסט', וועגן א יידישן מוזיקער.
ער איז א ייד, געבוירן אין פאריז, און אינטערעסאנט איז, אז ער איז דער איינציגער, וואס האט ארויסגעגעבן א האלאקאסט פילם, און איז גלייכצייטיג אליין געווען א מלחמה איבערלעבער, פארשטייט זיך אלס קינד.
ער האט געשריבן א אויטאביאגראפיע פון זיין געבורט ביז אינמיטן זיין קאריערע אינעם פילם אינדאסטערי, מיטן נאמען 'א ראמאן אויף פאלאנסקי', ווי ער באשרייבט אויספירלעך זיינע איבערלעבענישן, און פולע ערפארונג אין זיין שאקעלדיג לעבן.
ער האט פארלוירן זיין ווייב, דורך די ווילדע גרופע מאנסאן פאמיליע און איז געווארן אפגעהאלטן פון איבערטרעטן אמעריקא זייט ער איז געווארן אנגעקלאגט און אנטלאפן.
ראמאן איז היינט אין די הויעכע אכציגער, און ארבעט נאך אין פולען שוואונג, פראדוצירנדיג פרישע ווארע.
קאַטעגאָריע:רעזשיסארן קאטעגאריע:פילם פראדוצירער קאטעגאריע:האלאקאסט פילמען
ייבום
די תורה זאגט אז דער צוועק פון דער מצוה בכך איז פארן ברודער להקים שם לאחיו (שטעלן א נאמען פאר זיין טויטן ברודער) דורך האבן קינדער פון זיין ווייב; טייל מפרשים זאגן אז די הקמת שם איז אז מען גיט א נאמען דאס קינד נאכן טויטן פעטער, אנדערע האלטן אז מען רופט דאס קינד בן פלוני (דעם געשטארבענעם ברודער און נישט דער זון פון זיין טאטן.
אין א פאל ווען אלע ברודער זאגן אפ פון ייבום דארף מען מאכן א חליצה צערעמאניע ווען די פרוי שפייט פאר אים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:תורה
האמלעט
משה זייפערט האט געשאפן די פריסטע יידישע איבערזעצונג פון דעם שוישפיל אין ה'תרנ"ג, און זיינער ווערסיע איז ערשט אויפגעפירט געווען ביי "טאליא טעאטער", ניו יארק, אום י"ד כסלו ה'תרנ"ד. באריס טאמאשעווסקי שפילט האמלעט.
די געשיכטע דערציילט פון האמלעט, זון פון דעם געשטארבנעם דענישער קעניג. זיין פאטער'ס רוח קומט צו אים און אנטפלעקט דאס דער איצטיקער קעניג, האמלעט'ס פעטער קלאודיוס, האט אים פארסאמט. ער פאדערט נקמה. האמלעט אנטשיידעט שטעלן זיך ווי א משוגענער אום פארדאכט צו פארמיידן. די גאנצע צייט איז ער אומזיכער צי ער איז נישט טאקע וואנזיניג. קלאודיוס' געהיימראט, פאלאניוס, שיקט צוויי פון דער פרינץ'ס חברים, ראזענקראנץ און גילדענשטערן, צו אין אלץ שפיונען, אבער האמלעט טרויעט זי נישט. דער געהיימראט'ס טאכטער, אפליע, פארליבט זיך מיט האמלעט, אבער ער שיקט זי אוועק. אום צו באשטעטיקן קלאודיוס' שולד, פירט ער אויף א פארשטעלונג אין פאלאץ, וואס צייגט א קעניג געמארדעט פונקטליך ווי זיין פאטער. קלאודיוס קאן דאס נישט פארטראגן און לויפט ארויס. האמלעט'ס מוטער גערטראד, די איז איצט מיט קלאודיוס געהייראטעט, רופט אים פיר א געשפרעך. פאלאניוס אונטערהערט די ביידע הינטער א וואנט טעפעך. האמלעט הערט אים, גלויבט דאס ער איז קלאודיוס און שטעכט די טעפעך. פאלאניוס איז טויט. דער קעניג, דער האט מורא, שיקט האמלעט אינץ גלות קיין ענגלאנד און בעטעט דער ענגלישער קעניג אין צו הינריכטען, אבער דער פרינץ פינדעט די בריוו און ענדערט עס. שפעטער קומט ער צוריק נאך דענמארק, ווי ער ענדעקט דאס אפליע איז געשטארבען, וואהרשיינליך דורך זעלבסטמארד. פאלאניוס' זון, לאערטעס, וויל זיין פאטער רעכן און רופט האמלעט קיין צווייקאמף אין דעם פאלאץ. קלאודיוס גיבט לאערטעס א פארגיפטעטע שווערד, און גרייטעט פארסאמטע וויין פיר דער פרינץ אלץ ער וועט זיגען. די ביידע קעמפפער זינד טויטליך פארווונדעט, אבער לארטעס פארגעבט האמלעט און דערציילט דער קעניג'ס פארשווערונג. גערטראד טרינקט די וויין און שטארבט. מיט זיין לעצטע אטעם, האמלעט הרגעט קלאודיוס און בעשטימט פארטינבראס, קרונפרינץ פון נארוועגיע דער פיהרט קריג קעגן דענמארק, אלץ זיין נאכגייער.
זייר באקאנט איז די רעדע פון האמלעט (דער נוסח איבערזעצט דורך אלכסנדר הארקאווי):
"זיין אדער ניט זיין - דאס איז די פראגע!
די שטעך און די פיילען פון דעם בייזן מזל
אדער ארויסגיין מיט גבר קעגן א ים פון צרות
און מאכן פון זיי אן ענד? שטארבן - שלאפן
ווייטער גארנישט!"
אין ה'תרנ"ט שרייבט איזידאר זאלאטארעווסקי אן אדאפטאציע פון דער פארשטעלונג, דער ישיבה בחור (אדער, דער יודישער האמלעט), וואס איז געצייגט געווען אויף דער בינע דער "ווינדזאר טעאטער", אויך אין ניו יארק, אם כ"ג שבט דאס זעלבע יאר. אין דער ישיבה בחור האנדלט עס פון אביגדור, דער זון איינעם געשטארבענן רבי'ס, וואס אנדטעקט א בריוו פון זיין פאטער, די דערציילט דאס זיין שריט ברודער און נאכגייער האט גייענצט מיט אביגדור'ס מוטער. אם ענדע, נאך א לאנגע געראנגעל צווישן דער זון און דער נייער רבי, שטארבט אביגדור.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
M1
{{באדייטן|
פאַרשידן
}}
ראקי בערג
די ראקי בערג זענען א גרויסע בארג קייט אין מערב צפון אמעריקע. די ראקי בערג ציען זיך מער ווי 4,800 ק"מ פון צפון בריטיש קאלאמביע, אין מערב קאנאדע, ביז ניו מעקסיקא, אין דרום־מערב פאראייניגטע שטאטן. אחוץ די ראקי בערג איז דא אנדערע בארג קייטן צו מערב.
קליין|x150px|[[עלבערט בארג, אין קאלאראדא, איז דער העכסטער שפיץ אין די ראקי בערג.]] די ברייט פון די ראקי בערג איז פון 110 ביז 480 ק"מ.
די ראקי בערג זענען א וויכטיקער וואוין פאר פארשידענע בעלי חיים, ווי למשל וואפיטיס, לאסן, מוילאייזל הערשן, ווייסוויידל הערשן, אנטילאפעס, קאנאדישע שאף, שווארצער בערן, גריזלי בערן, קאיאטן, ווילדע קעץ און פרעסערס,
קאַטעגאָריע:בערג קאַטעגאָריע:קאנאדע קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
קעניגין וויקטאריע
קעניגין וויקטאריע (24סטן מיי 1819 – 22סטן יאנואר 1901) איז געווען די מאנארך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד פון 20סטן יוני 1837 ביז איר טויט. פון 1טן מיי 1876 האט זי אויך געהאט דעם טיטל "קייסערין פון אינדיע".
וויקטאריעס פארבינדונגען מיט די קעניגלעכע פאמיליעס פון אייראפע האבן געשאפן פאר איר דעם ביינאמען "באבע פון אייראפע. וויקטאריע מיט איר מאן אלבערט האבן געהאט 42 אייניקלעך. זייערע אוראייניקלעך וואס לעבן שליסן איין די מאנארכן עליזאבעט די צווייטע (אויך איר מאן פרינץ פיליפ, הערצאג פון עדינבורג), האראלד דער פינפטער פון נארוועגיע, קארל גוסטאוו דער זעכצנטער פון שוועדן, מארגרעטע די צווייטע פון דענמארק און כואן קארלאס דער ערשטער פון שפאניע (אויך זיין ווייב די מלכה סאפיא).
קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך קאַטעגאָריע:מלכים קאַטעגאָריע:קיסרים
בור העמילטאן דועל
די בור העמילטאן דועל איז געווען א פארמאלער דועל צווישן די צוויי פאליטיקאנטן אין וועלכען וויצע פרעזידענט אראן בור האט אומגעברענגט דעם פאליטיקאנט אלעקסאנדער העמילטאן.
געשעענישן פירנדיג צו דעם דועל
אין יענע יארן איז געווען א ביטערער קאנפליקט צווישן די דעמאקראטישע רעפובליקאנער און די פעדאראליסטן נאכדעם וואס דער געניטער פאליטיקאנט אראן בור האט פארכאפט א סענאט זיץ פון פיליפ שולער, דער שווער פון אלעקסאנדער העמילטאן. די צוויי זענען געווען פעדאראליסטן און זענען געווען באקאנט אין לאנד. העמילטאן איז געווען א שטאאטסמאן, אן אדוואקאט, א שרייבער, און א סאלדאט. ער איז געווען אקטיוו אין די אמעדמענמענדס פון דער קאנסטיטוציע און אלס אדוואקאט האט ער זיך כסדר אפגעגעבן מיט'ן פארטיידיגן די מענטשהייט קעגן דער קאנסטיטוציע און דאס האט אים געמאכט זייער פאפולער און באליבט ביים פאלק. ער איז אפיציעל באצייכענט געווארן אלס איינער פון די מערסט-פראמינענטע פאליטיקאנטן אין אמעריקאנער היסטאריע.
ווען העמילטאנ'ס שווער האט פארלוירן זיין סענאט זיץ צו אראן בור, א דעמאקראטישער רעפובליקאנער פאליטיקאנט פון ניו יארק, איז העמילטאן געווען סעקרעטאר אוו טרעזשורי. העמילטאן איז געווען אויפגעברויזט אויף בור וועלכער האט גענוצט א שמוציגן קאמפיין און האט אים גוט געארבעט צו געווינען דעם זיץ.
דער דעמאלטדיגער פרעזידענט איז געווען דזשאן אדאמס, א פעדאראליסט, וועלכער איז קריטיקירט געווארן פון אלע פארטייען און אויך זיין אייגענע פארטיי. דער פירער פון זיין אינערליכער קריטיק איז געווען אלעקסאנדער העמילטאן וועלכער האט גענוצט זיין עקזעקיוטיווע מאכט צו באוואשן דעם פרעזידענט און פאררופן דאס פאלק צו פרישע וואלן וועלכע איז באשטימט געווארן אין 800'. אין יענע צייטן האט מען נישט געוויילט לויט'ן היינטיגן סיסטעם נאר יעדע סטעיט האט געוויילט א פרעזידענט קאנדידאט און דערנאך האבן די קאנדידאטן געוויילט צווישן זיך און ווער עס האט באקומען דאס מערסטע שטימען איז געווארן פרעזידענט און ווער עס האט באקומען די צווייטע מערסטע שטימען איז געווארן וויצע פרעזידענט. די רעזולטאטן פון די וואלן איז געווען א היסטארישע ווען די דעמאקראטישע רעפובליקאנער האבן אפגעווישט די פעדאראליסטן און דזשאן אדאמס האט שטארק פארלוירן. ווען די עלעקטארעל שטימען זענען געמאכט געווארן האבן טאמעס דזשעפרעסאן און אראן בור געווינען אייניג און בלית ברירה האט מען געמוזט אראפשיקן די וואלן צו קאנגרעס וועלכע איז נאך דאן געווען א פעדאראליסטישע קאנגרעס. אין דער ענדע האט דזשעפרעסאן געווינען די פרעזידענטשאפט און בור איז געווארן וויצע פרעזידענט.
בור האט אלס וויצע פרעזידענט זיך פאראייניגט מיט העמילטאן (זיין פאליטישע קעגנער אבער פאראייניגטע קעגנערשאפט קעגן אדאמס) און געשריבן א בוך קעגן אדאמס פרעזידענטשאפט און זיינע פאליסיס. העמילטאן האט לכתחילה נאר געוואלט אז דאס בוך זאל ארומגיין צווישן פאליטיקאנטן און זאל בשום אויפ'ן נישט דעגרייכן די פובליק ווייל ער האט נישט געוואלט באשמיצן זיין אייגענע פארטיי. בור האט אים אבער נישט געפאלגט און האט דאס יא פובליצירט פאר יעדן און העמילטאן איז געווארן אויפגעברויזט.
בור איז געווען א קאנטראווערסיאלער מענטש און פרעזידענט דזשעפראסאן האט באשלאסן אים ארויסצולאזן פון די נעקסטער עלעקציע. דער רעזולטאט פון די 800' עלעקציע האט געברענגט א טויש אין די קאנסטיטוציע און מען האט דעמאלט איינגעפירט די סיסטעם וועלכע ווערט היינט גענוצט. בור האט באשלאסן צו לויפן פאר גאווערנער פון ניו יארק אלס א זעלבשטענדיגער קאנדידאט. אבער ער האט זיך אנגעשטויסן אין א שטארקן ווידערשטאנד פון דעם רעפובליקאנער קאנדידאט וועלכער איז אינדארסירט געווארן דורך העמילטאן. די צוויי זענען געגאנגן ציין און נעגל און בור האט פארלוירן.
ערשט יעצט האט העמילטאן באשלאסן צו נעמען נקמה אין בור און האט געמאכט שפאט פון אים אין צייטונגן און ביי אנדערע געלעגנהייטן. נאך א געוויסן ארטיקל קעגן בור אין דעם אלבאני רעדזשיסטער וועלכע איז געווען זייער שארף האט בור זיך באליידיגט און האט גערופן העמילטאן זאל צוריקציען פון זיינע קאמענטארן אבער העמילטאן האט זיך אויסגעלאכט.
בור האט גערופן העמילטאן צו א דועל ווען ער איז נאך געווען וויצע פרעזידענט און העמילטאן האט געשפירט אז ער מוז דאס אננעמען וויבאלד ער האט אליינס געהאפט אויף א פאליטישער קאריערע אין זיין צוקונפט און מיט'ן באטייליגן זיך וואלט ער געוויזן יושר. העמילטאן'ס פריינט האבן אים געווארענט קעגן דעם ווייל ער האט געהאט א זון וועלכער איז קריטיש פארוואונדעט געווארן פון אזא שפיל. אבער העמילטאן האט דאס פארט אנגענומען.
דער דועל
דער דועל איז באשטימט געווארן אריבער דעם האדסאן טייך צווישן ניו יארק און ניו דזשורסי אבער א דועל איז שוין דעמאלט געווען אומלעגאל אין ניו יארק און מען האט דערפאר אפגעמאכט אז די עדות צו ביידע וועלן אוועקוקן דורכאויס די גאנצע צייט אין פאל מען וועט זיי אנקלאגן דערפאר אלס א קרימינאלע אקט. העמילטאן האט געשאסן ערשט און האט פארפאסט און באלד דערנאך האט בור געשאסן און ווארשיינליך דווקא געוואלט פארוואונדן העמילטאן אין די פיס. למעשה האט דער קויל דעגרייכט אין זיין בויך און א טאג דערויף איז העמילטאן געשטארבן.
רעזולטאטן
בור איז אנגעקלאגט געווארן פאר מארד אין ניו יארק און שפעטער אויך אין ניו דזשורסי אבער ער איז קיינמאל נישט געברענגט געווארן צו גערעכטיקייט. באלד נאך דעם אינצידענט האט ער געמאכט פליטה קיין סאוט קאראליינע אבער נישט לאנג דערנאך איז ער צוריקגעקומען קיין וואשינגטאן צו ענדיגן זיין טערמין אלס וויצע פרעזידענט. מיט זיין קאריערע א פארגאנגנהייט, האט בור זיך אריבערגעצויגן צו די מערב שטעט וואו ער האט געפלאנט צו בויען א נייע אימפעריע און באקומען נייע שטיצע. פרעזידענט דזשעפרעסאן האט זיך דערוואוסט דערפון און האט אים אפגעשטעלט. בור איז דאן אנטלאפן קיין אייראפע אבער האט זיך יארן שפעטער צוריק געקערט קיין ניו יארק צו שטודירן און ער איז ארעסטירט געווארן און געברענגט געווארן פאר א געריכט צוליב זיין ראלע אין דעם דועל. ער איז פריי געלאזט געווארן צוליב שוואכע עדות'שאפט און איז פארבליבן וואוינען אין ניו יארק ביז זיין טויט אין 836'. די צוויי ביקסן וועלכע זענען גענוצט געווארן אין דעם דועל ליגט היינט אין באזיץ פון דזשעי-פי מארגען טשעיס וועלכע האט דאס אפגעקויפט אין 930' פאר א גרויסער סומע געלט.
קאַטעגאָריע:היסטאריע
12טער י"ה
דער 12טער יארהונדערט איז די צייט צווישן די יארן 1101 - 1200.
געשעענישן
קאַטעגאָריע:יארהונדערט
פנחס העשל
רבי פנחס העשל זצ"ל (ה'תרל"ב - ז' שבט ה'תרע"ו), פון זשינקאוו.
רבנות
אין יאר ה'תרנ"ג - אין עלטער פון איין און צוואנציג יאר - נאך זיין פאטער'ס פטירה איז רבי פנחס געווארן דער ממלא מקום פון פאטער אין זשינקאוו.
פאמיליע
רבי פנחס האט געהייראט מרת מלכה א טאכטער פון הרב יצחק פרידמאן פון באהוש. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:אדמורי"ם קאטעגאריע:באהוש
1880ער
די 1880ער זענען געווען די צען יאר פון 1880 ביז 1889.
וועלט פירער
*
נח"ל בריגאדע
די נח"ל בריגאדע, איז איינע פון די פינף בריגאדעס אין ישראל, פון די פוסגייער קרעפטן אינעם מיליטער.
געגרינדעט אין 1982 ביי דער ערשטער לבנון מלחמה קעגן לבנון, און ביז היינט פארנעמט זי זיך מייסטנס, מיטן זיצן אויפן צפון גרעניץ, וואס איז לבנון, און סיריע, אזוי אויך אינעם מערב ברעג, די נח"ל בריגאדע איז קיינמאל נישט געווען אין דרום, ביים עזה שטרייף גרעניץ, ביזן פארגאנגענע ווינטער, צום ערשטן מאל.
ביי דער צווייטער לבנון מלחמה, איז די נח"ל געווען די ערשטע פיסגייער בריגאדע, אריינצוגיין אין לבנון, און די לעצטע ארויסצוגיין.
ביי דער על אקצא אינטיפאדע האט זי טיילגענומען אין די שלאכטן פון אפעראציע חומת מגן, קעגן די טעראר פון די מערב ברעג, און די פארכאפונגען פון טעראריסטן, ווערט געווענליך געטאן דורך נח"ל זעלנער.
די נח"ל בריגאדע פארמאגט פיר רעגינמענטן, איינס איז די ספעציעלע איינהייט, גדס"ר אדער 934. שחם אדער 931, בזלת אדער 50, גרניט אדער 932, יעדע טייל פון דער ארמיי האט א נומער, און א נאמען, צו אידענטיפיצירן די זעלנער.
אן אויספארשונג האט געוויזן, אז די באזע פון טרענירונגען, פונעם נח"ל, האט צוגעברענגט מענטשן, צו ליידן פון א ביטערער מחלה ל״ע.
אויסער די אויבן דערמאנטע רעגימענטן, איז דער דרוזישער רעגימענט וואס הייסט חרב, אדער 299. זייער סימן איז צוויי שווערדן, אויף א בלויע הונטערגרונט, מיט א מגן דוד אונטער די שווערדן, עס ווערט פארעכנט ווי א טייל פון דער נח"ל בריגאדע.
די בערעט פון דער בריגאדע איז גרין, די שיך רויטלעך ברוין, און זייער סימן א שווערד, און א סערפ. קאַטעגאָריע:צה"ל
אראן בור
קליין|אראן בור אראן בור איז געווען דער דריטער וויצע פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן. ער האט געדינט אין דער אדמיניסטראציע פון אמעריקע'ס דריטן פרעזידענט, טאמעס זשעפערסאן.
בור איז באוואוסט צוליב זיין פארברעכן אין וועלכע ער האט אומגעברענגט זיין פאליטישן אפאנענט אין א דועל אין 1804. בור איז אנגעקלאגט געווארן פאר מארד און אנטלאפן.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
דב בעריש עלעפאנט
רבי דוב בעריש עלעפאנט (ענגליש: Bernard Elefant, אונגאריש: Elefánt Bernát; ט"ו שבט תרכ"א [1861] טאש - י"ג אייר תש"א [1941]) איז געווען א רב, דיין, מחבר-ספרים, און א באנקיר.
קליין|הרב דב בעריש עלעפאנט'ס חתימה (אונגעריש)
לעבנס געשיכטע
רבי דב בעריש עלעפאנט איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל טאש, עסטרייכער אימפעריע (היינט אין אונגארן), צו זיין פאטער הרב אברהם עלעפאנט און זיין מוטער אסתר (געב' קליין). זיין פאטער איז געווען א רב און א סוחר. זיין ברודער, זושא עלעפאנט האָט געהאַט אַ באוואוסטע זעגעווערק אין ווישעווע. ער איז אויפגעוואַקסן אין א חסידישער סביבה. אלס בחור פלעגט ער לערנען אין די ישיבות אין סיגעט, אונגוואר און אנדערע ישיבות. אין זיינע קינדעריאָרן איז ער געווען תלמיד פון דעם ייטב לב און רבי שלמה גאנצפריד, אבער שפעטער איז ער געווען א תלמיד מובהק פון הגאון רבי חיים הערש מאנהיימער זצ"ל.
אין 1884 האט ער פארהייראט זיין פרוי, באווא אייזענבערגר, אן ערשטע קוזינע זיינע. דער מסדר-קידושין איז געווען רבי יהוסף ראטנבערג פון קאסאן. זיין ווייב איז געווען אַ געשעפט פרוי. זיי האבן געהאט זעכצן קינדער; עטלעכע זענען געשטארבן אין קינדשאַפט. אין אונגארן, האט ער געדינט אלס א באנקיר (באנק פארוואלטער) פאר פרנסה. אין דער ערשטער וועלט מלחמה, איז זיין ווייב געשטארבן.
אין 1926 האט ער זיך געצויגן קיין אמעריקע (וויליאמסבורג), מיט  זייַנע צוויי יונגסטע טעכטער און זיין עלצטן זון, הרב זכריהו עלעפאנט. דארט, איז ער געווען א מגיד שיעור אין ישיבת תורה ודעת.
נאך צוויי זין זענען געווען הרב יוסף מאיר עלעפאנט און דער זשורנאליסט מענדל עלעפאנט.
אין 1936, ווען ס'איז געווען א מחלוקת צווישן די תלמידים פון ר׳ חיים אברהם דובער הכהן לעווין ('דער מלאך') און ישיבת תורה ודעת, האט די דין תורה פון ר' דב-בעריש עלעפאנט געפאסקנט אז די 'מלאכים' מעגן בלייבן אין ישיבה.
אין ניו יארק, אין שנת תרח"ץ, האט ער געדרוקט זיין רבי'ס (רבי חיים הערש מאנהיימער) ספר, שו"ת "עין הבדלח". נאָך זיין טויט, האט זיין זון, הרב זכריהו עלעפאנט, געדרוקט נאך איין ספר "עין הבדולח" (שיעורים על הש"ס) אין ה'תש"ד.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רומענישע רבנים קאַטעגאָריע: אונגוואר קאַטעגאָריע:קאראס קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
ערב פסח אין חדר
ערב פסח אין חדר איז א אלבאם געאייגנט פאר קינדער ווי עס ווערט פראפעסיאנאל אראפגעלייגט די מעשיות און ענינים פון יו"ט פסח.
די אלבאם איז פראדוצירט דורך ישעיה יצחק רובין א קינדערגארטן מלמד אין סאטמאר וויליאמסבורג, וועלכע פארציילט עס שיין אין יודיש באגלייט מיט מוזיק און ניגונים.
עס איז ארויסגעגעבן דורך קרן שמואל ישעי'.
געלט אויטאמאט
א געלט אויטאמאט איז א מאשין וואס פארזארגט געוויסע באנק דינסטן, ווי ארויסנעמען געלט און קאנטראלירן וויפיל געלט איז געבליבן אין דער קאנטע, צו סיי וועלכע צייט, דורך א "דעביט קארטל", כאטש דער באנק איז פארמאכט. אויך קען מען ניצן א קרעדיט קארטל צו בארגן געלט.
טייל געלט אויטאמאטן לאזן אריינגעבן געלט אין דער קאנטע, באצאלן חשבונות און ענדערן דעם געהיימען קאד פון א באנק קארטע.
די אויטאמאטן זענען אפטמאל אין א וואנט וואו מען קען צוקומען פון דער גאס, אזוי איז ער ניצבאר א גאנצן טאג. אנדערע אויטאמטן געפינען זיך אין איינקויף צענטערס.
צו ניצן א געלט אויטאמאט דארף מען אריינשטעקן א דעביט קארטל אדער א קרעדיט קארטל, און אויך אריינקלאפן א פין נומער, א קאד פון פיר ציפערן.
דער ערפינדער פונעם ערשטן געלט אויטאמאט איז דזשאן שעפארד-באראָן, וועלכער האט געוואוינט אין ענגלאנד.
ער האט דערציילט אז עס איז בייגעפאלן איין נאכט ליגנדיג אין בעט. דורכאויס די קומענדיגע פּאָר טעג איז ער ארומגעגאנגען פון באנק צו באנק אין ענגלאנד, אבער קיינער האט נישט געוואלט אננעמען זיין בייפאל. יעדער האט געזאגט אז דאס וועט מאכן אז באנדיטן זאלן האבן א גרינגערן וועג זיי צו בארויבן.
פלייט
דער פלייט איז אן אינסטרומענט וואס געפינט זיך אין יעדער קולטור און ציוויליזאציע אין דער וועלט.
געלט אויטאמאט
ביז ער איז אנגעקומען צום "בארקליס" באנק, וועלכער האט אנגענומען זיין בייפאל און זיך תיכף גענומען צו דער ארבעט פון פאקטיש ערצייגן אזעלכע מאשינען.
פלייט
פלייטן ווערן געמאכט פון האלץ, ביין אדער הארן, ווי אויך פון שטיין, פלאסטיק, מעטאל (גאלד אדער זילבער) און העלפאנדביין.
געלט אויטאמאט
דער מאשין איז באלד געווארן גאר שטארק סוקסעספול און פאפולער, און עס האט זיך צעשפרייט איבער די גאנצע וועלט. און היינט האלט עס ביי דעם אז כמעט יעדער וועלכער פארמאגט א באנק-קאנטע וולא זיך נישט געקענט באגיין אן דעם.
פלייט
עטימאלאגיע
דאס ווארט פֿלייט שטאמט פון מיטלהויכדייטש floite; אויך אין אנדערע שפראכן ניצט מען ענלעכע ווערטער: ענגליש: flute, האלענדיש: fluit, פראנצויזיש: flûte.
קאטעגאריעס פון פלייטן
א פלייט קען מען בלאזן אריבער א לאך אין דער זייט. אויך זענען פאראן אזעלכע פלייטן וואס מען בלאזט פון איין עק, ווי למשל א פאסטעך-פלייט און א פייפל.
געלט אויטאמאט
דער ערשטער מאשין איז נישט געווען צופיל ווייניגער פארגעשריטן ווי די היינטיגע.
נארוועגישער ים
דער נארוועגישער ים איז א טייל פונעם צפון אטלאנטישן אקעאן, צפון־מערב פון נארוועגיע, צווישן דעם צפון ים (ד"ה צפון פון שאטלאנד) און דעם גרינלענדישן ים.
פלייט
קאטעגאריעס פון פלייטן
א מאדערנער קאנצערט פלייט קען שפילן דריי אקטאוון פון מיטל C ארויף, און אזוי איז ער פון די העכסטע טאנשטאפל אינסטרומענטן אין אן ארקעסטער.
נארוועגישער ים
ער גרענעצט זיך מיטן צפון אטלאנטישן אקעאן צו מערב און דעם בארענטס ים צו צפון־מזרח. אין דרום־מערב, ער איז צעשיידט פונעם אטלאנטישן אקעאן מיט אן אונטער־ים שפיץ פון איסלאנד און די פארא אינדזלען. צו צפון, טוט דער יאן מאיען שפיץ שיידן דעם ים פונעם גרינלאנדישן ים.
געלט אויטאמאט
קאַטעגאָריע:געלט קאַטעגאָריע:בענק קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
אברהם יהושע פריינד
רבי אברהם יהושע פריינד (נפ' י"א אלול ה'תרצ"ב) איז געווען דער רב פון נאסאד, ער איז געווען א זון פון ר' משה אריה פריינד וואס איז געווען ראש הקהל אין סיגעט.
פלייט
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מוזיק אינסטרומענטן
אברהם יהושע פריינד
קאטעגאריע:רבנים
נארוועגישער ים
קאַטעגאָריע:ימען קאַטעגאָריע:נארוועגיע
ליסטע פון חסידות קאטעגאריעס
די ליסטע איז כולל קאטעגאריעס שייך צו חסידות.
די הויפט קאטעגאריע איז חסידות.
אדמורי"ם
אדמורי"ם האט די פֿאלגנדע אונטערקאטעגאריעס
אדמורי"ם אין ארץ ישראל — אונגארישע אדמורי"ם — אמעריקאנער אדמורי"ם — בעלזער רבי'ס — גאליציאנער אדמורי"ם — פוילישע אדמורי"ם — רוסישע אדמורי"ם
חסידים
ארונים — ברסלבער — זאליס — חסידים — חסידישע ראשי ישיבות — ליובאוויטשער חסידים — תלמידי בעש"ט — תלמידים פון מעזריטשער מגיד
חסידישע הויפן
חסידישע הויפן האט די פֿאלגנדע אונטערקאטעגאריעס
אוהעל — אפטא-מעזשביזש — באבוב — באהוש — בלאזשאוו — בעלזא — ברסלב — גארליץ — גור — דאמבראווא — דינאוו — דעעש — וויזשניץ — זלאטשאוו — טשערנאבל — ליובאוויטש — מונקאטש — מעזשביזש — סאדיגורא — סאטמאר — סיגעט — ספינקא — סקווירא —  פאפא — צאנז — קאזשניץ — קאמינקא — קאסאוו — קשאנאוו — רוזשין — שינאווא — שומרי אמונים
חסידישע ספרים
חסידישע ספרים — חסידישע ספרים - אבות —חסידישע ספרים - דרשות — חסידישע ספרים - הלכה — חסידישע ספרים - מאמרים — חסידישע ספרים - מועדים — חסידישע ספרים - מצוות — חסידישע ספרים - נ"ך און חמש מגילות —חסידישע ספרים - סיפורים — חסידישע ספרים - ענינים — חסידישע ספרים - ש"ס — חסידישע ספרים - תורה— ספרי בית דינאוו — ספרי ברסלב — ספרי סאטמאר
אנדערע
חסידות שטומף - חסידישע ישיבות
חסידות
סעקסואל באלעסטיגונג פעלער אין די היימישע ברוקלין
משה קעלער
אין 2012, איז לובאַוויטשער משה קעלער געווארן פאראורטיילט צו דרײַ יאר פּראָוביישאַן פֿאַר טשעפן אַ דאַן 15-יאָר-אַלט יינגל אין 2009.
וועבערמאַן
אום 10טן דעצעמבער, 2012,איז א איד וועבערמאַן, אַ יוגנט עצה־געבער און באַוואוסטער מיטגליד פון דער סאַטמאַרער קהלה, געווארן פאַר'משפּט פאר אנגעבליך כסדר'דיגע באלעסטיגען אַ מיידל ער האט געזאלט עצה'ן, אין אַלע 59 שווערער פארברעכן און איבערשפרייזל קלאַגעס. דאס מוטשען האט זיך געזאלט אנגעהויבן ווען דאס מיידל איז געווען אַלט 12 יאר, און ממשך געווען איבער אַ צײַט.
במשך דעם פּראָצעס, האט דער סאַטמאַרער רבי אהרן טייטלבוים אנגערופן וועבערמאַן באשולדיגער ווי אַ "זונה". ברוקלין דיסטריקט פראקוראר טשאַרלס היינס האט קריטיקירט דעם סאַטמאַרער רבי, אויסדרוקנדיג זײַן אַנטוישונג מיט סאַטמאַרער רבי'ס באַמערקונגען און ער האט זיי גערופן שונד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום קאַטעגאָריע:סעקס קאַטעגאָריע:יידישקייט_שטומף
האקנקרייץ
האקנקרייץ איז א קרייץ (צלם) וואס אנשטאט איר שפיצן זאל זיך ענדיגן ווי געווענליך, דרייט זיך עס איין צו רעכטס אדער צו לינקס. די ארגינעלע האקנקרייץ איז גלייך, אבער עס איז באקאנט דאס וואס עס איז אויסגעדרייט 45 גראד. דער אינדיאנישער האקענקרייץ פארמאגט אויך א פינטל ביי יעדע ליידיגע באקס.
די היסטאריע פון דעם האקנקרייץ גייט צוריק נאך צו די פריערדיגע יארן ווען מען האט זיך באזעצט אין אייראפע. דער האקנקרייץ איז א הייליגע סימבאל ביי בודהיזם און הינדואיזם. ביי בודהיזם האט דער צלם געדינט אלץ א סימבאל פון די פיר גייסטישע יסודות (אש מים רוח עפר). אין אנפאנג פונעם צוואנציגסטן יאר הונדערט האט דער האקנקרייץ געדינט פילע אלץ א סימבאל פון פרייליכקייט און הצלחה.
ווען דער נאצישע פארטיי איז ארויף אין מאכט אין דייטשלאנד האבן זיי גענומען דעם האקנקרייץ אלץ דער סימבאל פון נאציזם, אויפרעגעניש, און די וועלט מלחמות. און איז נאך היינט דער סימבאל פון נעא נאציזם. צוליב דעם איז אין רוב ציוויליזירטע לענדער דאס באנוץ מיטן סימבאל א געזעץ פארלעצונג, אין א גרויסן טייל פון זיי אלס אנטיסעמיטיזם. פארט ווערט נאך דער סימבאל שטארק באנוצט אין די גלויביגע אומציוויליזירטע קולטורן.
דאס ווארט האקנקרייץ שטאמט פון דייטש. מעגליך צוליב איר אויסקוק ווי א האק פון אלע זייטן.
אין ארכעאלגישע גראבונגען אין ישראל האט מען אויסגעפונען אז אידן האבן זיך נאך באנוצט מיט דעם סימבאל אין די צייטן פונעם בית המקדש, אלץ סימן פאר מזל און ברכה.
קאַטעגאָריע:סימבאלן קאַטעגאָריע:קריסטנטום
ישראל זיסל דווארעץ
הרב ישראל זיסל דווארעץ (אויך באקאנט מיט זיין  פענע נאמען: פלטין) (תרמ"ה, 1885 - כ"ט שבט תשכ"ח, 1968) אזי געווען א חרדישער רב און עסקן. ער איז געווען רב אין יאד און אין יזדע אין דער ליטא, און איז געווען רעדאקטאר פונעם תורה זשורנאל "תבונה".
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן געווארן אין דענענבורג, לעטלאנד, צו בצלאל דווארעץ, א שוחט און א קאפוסטער חסיד. ווען ער איז געווען פערצן יאר אלט האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער סלאבאדקער ישיבה. ער האט געהייראט חנה חיה פייגא לופט. צוליב די גזירות פון דער רעגירונג האט ער געדארפט וואנדערן אין פארשידענע ערטער אין ליטע און רוסלאנד. א שטיק צייט האט ער געוויילט אין קאמיי, וואו ער האט געדינט אלס רב און האט אויפגעשטעלט א ישיבה. דערנאך האט מען אים באשטימט רב פון יאד, אויך דארט האט ער אויפגעשטעלט א ישיבה. ביי דער  ערשטער וועלט-מלחמה איז ער געווען צוזאמען מיט די תלמידים פון דער סלאבאדקער ישיבה אין קרעמענטשאג, און אין יענער שווערער תקופה האט ער געהאלפן א סך אז די ישיבה זאל זיך קענען אויסהאלטן. אין תרע"ז (1917) האט ער באטייליקט אין אויפשטעלן די "מסורת וחירות" פארטיי ווען ער האט געוואוינט אין דער שטאט טולע לעבן מאסקווע, און ביי דער גרינדונג קאנווענץ איז ער געווען דער סעקרעטאר. אין אנהייב פון די 1920ער יארן האט ער זיך ארומגעקערט קיין סלאבאדקע מיט דער ישיבה. ווען ער איז אנגעקומען האט ער זיך איינגעשפאנט אויפשטעלן א נעצווערק פון חדרים און ישיבות קטנות דורכאויס ליטא, צוזאמען מיט זיין ברודער הרב יצחק דווארעץ.
הרב דווארעץ איז געווען די רעכטע האנט פון הרב נתן צבי פינקל, דער ״אלטער פון סלאבאדקע״, און האט אים א סך געהאלפן אנטוויקלען די ישיבה אין פארשידענע צייטן סיי אין חו"ל סיי אין אריבערפירן די ישיבה קיין ארץ ישראל צו דער שטאט חברון. ווען הרב דווארעץ איז געווארן קראנק האט דער אלטער פון סלאבאדקע געהייסן געבן אים נאך א נאמען פאר א סגולה פאר אריכות ימים, און ער האט אויסגעקליבן דעם נאמען כלב, אזוי ווי דער נאמען פון כלב בן יפונה וואס איז געווען פארבונדן מיט דער שטאט חברון. ער האט צוגעלייגט אז דער נאמען איז נוטריקון "כולו לב", הרומז להתמסרותו של הרב דבורץ לצורכי הכלל.
אין יאר תרצ"א איז ער געווען צווישן די גרינדער פון דער ישיבה היכל התלמוד אין תל אביב.
ער איז נפטר געווארן כ"ט שבט תשכ"ח (די יארצייט פון זיין רבי׳ן הרב נתן צבי פינקל), און איז געווען פון די ערשטע וואס מען האט באערדיקט אין הר הזיתים נאך זיין באפרייאונג.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לעטישע יידן קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:קאפוסטער חסידים קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:באנקירן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
קאשוי
קאשוי (סלאוואקיש: Košice, אונגאריש: Kassa) איז די הויפטשטאט פון קאשויער דיסטריקט, דער דרום דיסטריקט פון מזרח סלאוואקיי, און די צווייטע  גרעסטע שטאָט אין סלאוואקיי.
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין סלאוואקיי קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
1870ער
די 1870ער זענען געווען די צען יאר פון 1870 ביז 1879.
וועלט פירער
*
דזשיימסטאן, סאנט העלענע
דזשיימסטאן איז די הויפטשטאט פונעם אינזל סאנט העלענע אינעם דרום אטלאנטישן אקעאן, און געפינט זיך אויפן צפון־מערב בארטן פונעם אינזל. זי איז דער פארט פונעם אינזל און דער צענטער פון זיין שאסייען נעצווערק. די שטאט איז געגרינדעט געווארן דורך ענגלישע קאלאניסטן וואס האבן באזעצט דעם אינזל אין 1659.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אפריקע
יהורם גאון
יהוֹרָם גָאוֹן (געבוירן דעם 28סטן דעצעמבער 1939) איז אַן ישראלדיקער זינגער, אַקטיאָר, רעזשיסאָר, פּראָדוצירער, טעלעוויזיע און ראַדיאָ האָסט און פּובליקע פֿיגור. אויך האט ער געשריבן און רעדאַקטירט ביכער וועגן ישראלישע קולטור.
דער זון פֿון ספרדישע עלטערן — עמיגראַנטן פֿון באָסניע און טערקיי — ער איז געווארן אַן ערשטיקע אינספּיראַציע פֿון "שטאָלץ און סאָלידאַריטעט" פֿאר די ספרדישע קהילה.
ערשטע לעבן
גאון איז געבוירן געווארן אין דעם בית הכרם געגנט פֿון ירושלים אין 1939. זיין פֿאָטער, משה דוד גאון, אַ באַקאַנטער היסטאָריקער, איז געבוירן געווארן אין סאַראַיעוואָ אין 1889 און האט עמיגרירט צו פּאַלעסטינע פֿונעם בריטישער מאַנדאַט, ווו זיינע קרובֿים האבן געוואוינט פֿאַר 5 דורות. ער איז געווען אַ שולמייסטער און העברעאיש לערער אין ירושלים, בוענאָס איירעס און איזמיר. ער איז אויך געווען אַ דיכטער און אַ חכם פֿון לאַדינאָ. אין טערקיי האט ער געטרעפֿט און חתונה געהאט מיט שרה חאַקים, מיט וועלכע ער האט צוריקגעקומען קיין ירושלים.
גאון האט געדינט אין צה"ל אין 1957. אין דעם מיליטער האט ער מיטגעגאַנגען דער נח"ל פֿאַרווייַלונג טרופּע און אָנגעהויבט אַ קאַריערע אין די בינע קונסטן.
מוזיק און שפילן קאַריערע
קליין|גאון ביי אַן אויפֿטריט מיט [[ירדנה ארזי]] נאָך זיין באַטייליקונג אין דער נח"ל בריגאַדע פֿאַרווייַלונג טרופּע אין זיין מיליטער דינסט האט גאון מיטגעגאַנגען די ירקון בריק דרייַלינג.
ער איז געווען אינעם אָריגינעלער צונויפֿשטעל פֿון "התרנגולים", וואס איז געגרינדעט געווארן דורך נעמי פולני אין 1960.
ער איז געווארן זייער באַקאַנט פֿאַר זיין ווערסיע פֿון נעמי שמר'ס ליד "עוד לא אהבתי די". ער האט געזונגען ביי דער נאָבעל פּריז פֿייַערונג פֿון יצחק ראַבין, שמעון פּרס און יאַסיר אַראַפֿאַט ביי אָסלאָ אין 1994.
גאון האט אױפֿגעטראָטן מיט דער ישראלישער קאַמערי טעאַטער אין פּראָדוקציעס ווי "צ'יפּס עם כל דבֿר", "וויצק" און "כנרת כנרת", פֿון נתן אַלטערמאַן. ער האט אָפּגעלאָזט ישראל אין די פֿריסטע 1960ער יאָרן צו לערנען זיך שפּילן ביים באַקאַנטער הערבערט בערגהאָף סטודיאָ אין ניו יאָרק, געקנעלט דורך דער באַרימטע לערערין אוטאַ האַגען, און האט שפּעטער גראַדואירט מיט האָנאָרס פֿונעם RCA אינסטיטוט פֿאַר טעלעוויזיע פּראָדוקציעס.
ער האט צוריקגעקומען אין ישראל צו שפּילן אַלס דער הויפּט כאַראַקטער אין די 1966 בינע פּראָדוקציע פֿונעם ישראלישע מוזיק-קאָמעדיע "קאַזאַבלאַן" וואס איז שנעל געווארן אַ שלאַגער און איז געשטעלט געווען העכער 600 מאָל. די גרויסע הצלחה פֿון די פֿאָרשטעלונג האט געמאַכט גאון "נישט נאָר אַן איבערנאַכט געזאַנג שטערן, אָבער אויך אַ פֿיגור פֿון סאָלידאַריטעט און פֿרייד פֿאַר ספרדישע מענטשן, אַ סך וועלכע האבן ערשטנס געגאָנגען צו אַ טעאַטער." שפּעטער האט גאון געשפּילט זיין ראָלע אין די 1974 פֿילם אַדאַפּטאַציע.
אין 1977 איז ער דערוויילט געווארן צו שפּילן אלס יונתן נתניהו אינעם ישראלישער פֿילם "מבצע יונתן", וועגן די ענטעבע אפעראציע. אויך האט ער אױפֿגעטראָטן אין "כל ממזר מלך", "הפּריצה הגדולה", "ג'וקר", "המאַהב" און "כביש ללא מוצא". ער האט אױפֿגעטראָטן אינעם אויטאָביאָגראַפֿישער פֿילם "אַני ירושלמי" פון 1971.