cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
עסטרייך
רעגירונג
דער עסטרייכער פארלאמענט איז פלאצירט אין וויען, דעם לאנד'ס גרעסטע שטאט און הויפטשטאט. עסטרייך איז געווארן א פעדעראלע, פארלאמענטארישע, דעמאקראטישע רעפובליק מיט דער קאנסטיטוציע פון 1920, וואס איז אריינגעפירט געווארן ווידעראמאל דעם 1טן מיי 1948.
דער ראש־מלוכה איז דער פֿעדעראלער פרעזידענט (Bundespräsident בונדעספרעזידענט) וואס ווערט געוויקלט גראד דורך דער באפעלקערונג.
עקאנאמיע
עסטרייך איז דאס צוועלפטע רייכסטע לאנד לויטן ברוטא אינלענדישן פראדוקט א מענטש, האט א גוט־אנטוויקלט סאציאל-מארק עקאנאמיע און א הויכן לעבן-סטאנדארט. ביז די 1980ער יארן זענען געווען א סך פון די אינדוסטריע-פירמעס נאציאנאליזירט, אבער אין די לעצטיקע יאר איז אדורך א פריוואטיזאציע ביז די פראפארציע פון פירמעס וואס געהערן צו דער מדינה איז ענלעך צו אנדערע אייראפעאישע עקאנאמיעס. אינטערנאציאנאלער טוריזם איז אויך א וויכטיקער טייל פון דער נאציאנאלער עקאנאמיע.
היסטאריש איז דער גרעסטער האנדל שותף פון עסטרייך געווען דייטשלאנד אבער זיינעדיק א מיטגליד אין אייראפעאישן פארבאנד האט זיך אנטוויקלט פארבינדונגען מיט אנדערע אייראפעאישע מארקן, און עסטרייך איז געווארן ווייניקער אפהענגיק אויף דייטשלאנד.
ענערגיע
אין 1972 האט עסטרייך אנגעהויבן בויען א קערנדיקע קראפט עלעקטריע גענערירן סטאנציע ביי צווענטנדארף אויפן דוניי מיטן איינשטימיגן באשלוס פון פארלאמענט. אבער אין 1978 האט מען געוויילט אין א רעפערענדום 49.5% פאר קערנדיקער קראפט און 50.5% דערקעגן, נאכדעם האט פארלאמענט באשלאסן נישט צו גענערירן עלעקטריע פון דער סטאנציע וואס מ'האט ערשט געענדיקט.
העלפט פון עסטרייכ׳ס עלעקטריע ווערט געשאפן דורך וואסערקראפֿט.
דעמאגראפיע
די באפעלקערונג פון עסטרייך איז געשיצט געווארן אין יולי 2015 צו 8,623,073.] די באפעלקערונג פון דער הויפטשטאט ווין איז מער ווי 1.8 מיליאן.
ווין איז אוודאי די גרעסטע שטאט אין עסטרייך. נאכדעם קומען גראץ, מיט 265,778 איינוואוינער, לינץ (191,501), זאלצבורג (145,871), און אינסברוק (122,458). אלע אנדערע שטעט האבן ווייניגער ווי 100,000 איינוואוינער.
אין 2010 האט עסטרייך געהאט 1.27 מיליאן באוואוינער וואס זענען געבוירן אין אויסלאנד, וואס איז 15.2% פון דער גארער באפעלקערונג. פון זיי, זענען 764,000 (9.1%) געבוירן ת אינדרויסן פונעם אייראפעישן פארבאנד און 512,000 (6.1%) זענען געבוירן געווארן אין אן אנדער א״פֿ מיטגליד שטאט.
שפראך
דייטש איז די אפיציעלע שפראך פון עסטרייך און, לויטן 2001 צענזוס, ווערט גערעדט דורך 88.6% פון דער באפעלקערונג ווי מוטערשפראך — נאכהער קומט טערקיש (2.3%), באסניש (2.2%), סערביש (1.9%), ענגליש (0.7%), אונגאריש (0.5%), קראאטיש (0.4%), פויליש (0.4%), אלבאניש (0.3%), סלאוועניש (0.3%), טשעכיש (0.2%), אראביש (0.2%) און רומעניש (0.2%).
מוזיק
היסטאריש האט עסטרייך שיין בייגעשטייערט צו פארשידענע סארטן קונסט, ספעציעל מוזיק. אין עסטרייך זענען געבוירן געווארן די בארימטע קאמפאזיטארן יאזעף היידן, מיכאל היידן, פראנץ ליסט, פראנץ שובערט, אנטאן ברוקנער און יאהאן שטרויס דער פאטער און יאהאן שטראוס דער זון. אין זאלצבורג, דעמאלסט אן אומאפהענגיקער פרינציפאליטעט אבער הײַנט א טייל פון עסטרייך, איז געבוירן געווארן וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:עסטרייך
אינטערנעט עקספלארער
אין אנפאנג האבן מייקראסאפט פראדוצירט דעם בלעטערער באזונדער, און נאר אין תשרי ה'תשנ"ח ; אקטאבער 1997 האבן זיי דאס איינגעבויט אין דער Windows אפערירן סיסטעם. ביז 1997 איז דער Netscape בלעטערער געווען מער פאפולער ווי דער אינטערנעט עקספלארער. דאס איז שפעטער געווען דער גרונד אין א רעגירונג אנטי־צוטרוי אנטקעגען Microsoft. פון 1999 איז אינטערנעט עקספלארער געווארן דער פאפולערסטער בלעטערער.
די פריערדיגע ווערסיע איז געווען Internet Explorer 7 וואס איז מיטגעקומען מיט דער Windows Vista, מ'קען עס אראפלאדירן באזונדער אומזיסט. די היינטיגע ווערסיע איז Internet Explorer 9.
די מעלות
אינטערנעט עקספּלאָרער אַנטקעגן Firefox
אינטערנעט עקספּלאָרער האט 80 פראצענט פונעם מארק לויט אירע אייגענע סטאטיסטיק, און 34% לויט די Mozila Firefox סטאסטיסטיק.
װעב־לינקען
קאַטעגאָריע:מייקראסאפט קאַטעגאָריע:Windows קאמפאנענטן
עסן
עסן איז די פעולה פון אריינגעבן עסענווארג אין דעם קערפער.
דער יסוד פון עסן
טראכט פון עפעס וואס איר האט געגעסן היינט – ברויט, מילך, קעז, פיש, פרוכט, פאטעיטאוס (קארטאפל), פלייש אדער וואס אימער... די אלע עסן אדער סיי וועלכע אנדערע געזונטע עסן פארמאגן 7 הויפט באשטאנדטיילן וועלכע זענען: קארבאהידראטן, פראטעינען, פעטנ'ס, וויטאמינען, מינעראלן, פיבער און וואסער.
ווען דער מענטש שלינגט אראפ דאס עסן דארף דער קערפער פארדייען די עסן און געבן דעם קערפער כוח צו גיין ווייטער. לאמיר באטראכטן יעדע פון די 7 באשטאנדטיילן באזונדער און פארשטיין פארוואס דער קערפער ברויך דאס האבן.
קארבאהידראטן
עס זענען פאראן קארבאהידראטן און קאמפלעקס קארבאהידראטן. די גרינגסטע וועג מסביר וואס קארבאהידראט איז צו דער קערפער איז ווי גאזאלין פאר אן אויטאמאביל מאטאר. קארבאהידראט איז דער הויפט ברענשטאף וועלכע טרייבט דעם קערפערליכן סיסטעם. מיר וועלן נאר אנרירן די הויפט כללים:
קארבאהידראט איז צוזאמענגעשטעלט פון דריי הויפט זאכן וועלכע האלטן זיך אינאיינעם ווי אטאמען וועלכע שוועבן ארום און ארום. די דריי טיילן זענען ווייטער איינגעטיילט יעדע איינע צו 6 ווייטערדיגע טיילן וועלכע פארמירן זיך אלע אינאיינעם און פארמירן די קארבאהידראטן. די אלע טיילן קענען צעטיילט ווערן צו וואסער אדער קארבאן. רוב קארבאהידראטן זענען זיס וויבאלד דאס וואסער און קארבאן זענען ביידע נאטורליך זיס. די קארבאן און וואסער קענען אויסגעשטעלט ווערן פארשידענע וועגן און די קארבאהידראטן פון א פרוכט איז נישט די זעלבע ווי די קארבאהידראטן פון א גלעזל מילך.
אין אונזער שפראך רופט מען דאס בלוט צוקער, אדער גלוקאס, פון וועלכע יעדע צעל אינעם מענטשליכן קערפער איז צוזאמענגעשטעלט. ווען דאס עסן גייט אריין אין די פארדייאונג'ס סיסטעם ווערט די קארבאהידראט באלד ארויסגעזויגן אריין צו די בלוט שטורעם פון דער קערפער. קאמפלעקס קארבאהידראט איז די זעלבע נאר איז מער קאמפליצירט וואס מיינט אז דער קערפער דארף לענגער ארבעטן צו באקומען די בלוט צוקער דערפון. אלע עסן וועלכע איז רייך אין סטארטש גייט אריין אין די קאטעגאריע פון קאמפלעקס קארבאהידראט דאס זענען אלע הויפט תבואות ווי ווייץ, קארן, רייז, און אזעלכע געוואוקסן ווי פאטעיטאס (קארטאפל). ווען מען טרינקט א גלעזל זיסע סאדע וועט דער קערפער אויפנעמען די צוקער אין די סאדע אזוי שנעל ווי 30 קאלאריס פער מינוט אבער ווען מען וועט עסן א רעפטל ברויט וועט עס נאר קענען ארויסנעמען די צוקער 2 קאלאריס פער מינוט.
וויבאלד דער קערפער דארף האבן אסאך בלוט צוקער ווערט געהאלטן אסאך דערפון אין די לעבער אין פאל עס וועט נישט זיין גענוג שפעטער.
פראטעינס
פראטעינס איז פונקט די פארקערטע פון קארבאהידראטן און איז פיל שטערקער. קארבאהידראטן זענען זיס און פליסיג און פראטעינס זענען ביטער און שטייף. דער הויפט טייל פון פראטעינס איז עסיד וועלכע איז 20 פראצענט פון דער מענטשליכער קערפער (60 פראצענט איז וואסער און די איבעריגע זענען וויטאמינען און מינעראלן ווי קעלסיום אין די ביינער). די עסיד אין פראטעין איז איינגעטיילט צו צוויי טיילן, גלייסין און אלאנין. וועלכע ווערן באשאפן פון 100 אנדערע ערליי עסידס וועלכע געפינען זיך אין אלע געוואוקסן אין די וועלט. דער קערפער קען אויך באשאפן עסיד דורך פארשידענע כעמיקאל רעאקציעס וועלכע ווערן געשאפן אין די געדערים אבער די סארט עסיד ווערן אנגערופן די אומוויכטיגע עסידס. די וויכטיגע עסידס קען נאר קומען פון עסן און דער קערפער מוז דאס בסדר באקומען און אויב נישט שפירט מען דאס אין די ביינער ביז א קורצע צייט. די בעסטע קוועלער צו באקומען פראטעינס איז פון פלייש און גרינצייג. עס הייסט אז פלייש, מילך, און אייער פארמאגן צווישן זיך אלע טיילן פון פראטעין וועלכע דער קערפער דארף האבן און דערפאר איז וויכטיג זיכער צו מאכן אז מען עסט די דריי זאכן גענוג אפט צו האבן גענוג כוח. גרינצייג איז אויך גוט אבער טייל פון זיי האבן נישט גענוג עסיד טיילן. ניסלעך און באנדלעך זענען געווענליך אויך א גוטע קוואל פאר פראטעין. דער קערפער פארדייעט די פראטעינס און שיקט די וויכטיגע טיילן דערפון אינעם בלוט וועלכע שיקט דאס צו אלע צעלן. ווי פריער דערמאנט איז פראטעין ווי די ציגל צו א געביידע און דער קערפער קען נישט לעבן נאר פון קארבאהידראטן. א מענטש דארף האבן 0.36 גראם פראטעין פער יעדע פונט פון זיין קערפער. דאס הייסט אז אדורכשניטליכער 150 פונטיגער מענטש דארף האבן 54 גראם פראטעין. אויב מען עסט עטליכע רעפטלעך ברויט, א קען טונא אדער אן אייער, און א גלעזל מילך האט מען שוין איבער גענוג פראטעין וויפיל עס פעלט זיך אויס צום לעבן.
פעטנס
פעטנס איז אויל וועלכע איז קלעבעדיק. א מענטש באקומט פעטנס פון דריי קוועלער: פעטנס פון בהמות, פארשידענע עסנס וועלכע פארמאגט גרינצייג אויל, און געפרעגלטע עסן אין אויל. עס זענען פאראן צוויי ערליי פעטנס ווען מען אינדענטיפירציט זיי כאטש ביידע זענען די זעלבע. זיי זענען סעטורעיטעד פעטנס און אנסעטורעיטעד פעטנס. דער חילוק איז אז סעטועיטעד פעטנס איז פארגליווערט און הארט און אנסעטועיטעד פעטנס איז פיליסיג ווען עס איז אין א נארמאלע טעמפרעאטור. רוב פעטע עסנס פארמאגן ביידע סארט פעטנס איינע באהאלטן אין די אנדערע. אינעם קערפער ווערט די פעטנס גענוצט צו פראדוצירן ענערגיע (ברענשטאף) פאר דעם קערפער. די פארדייאונגס סיסטעם פארברענט די פעטנס און מאכט קערפער ברענשטאף דערפון וויפיל עס פעלט אויס און די איבעריגע ווערט געהאלטן פאר שפעטער. פעטנס פארמאגט אויך אין זיך עטליכע וויטאמינען וועלכע דער קערפער דארף האבן. אין גענעראל איז פעטנס ווי א רעזערוו סיסטעם פאר דעם קערפער און אויב דער קערפער קען נישט פראדוצירן גענוג ענערגיע פון די פראטעינס און קארבאהידראטן וועט עס פארברענען פעטנס דאס צו באקומען פון דארט. ווען עס קומט צו רעכנען קערפער ענערגיע רעכנט מען דאס אין קאלאריס וועלכע איז א מאס פון וויפיל עס פארלאנגט זיך צו הייבן די טעמפרעאטור פון איין גראם וואסער צו איין דעגרי צעלסיוס. מיר נוצן די מאס נאר ווען מען רעכנט קערפער ענערגיע אבער אין אמת'ן קען מען דאס נוצן אויך אין סיי וועלכע ענערגיע מאס. א פונט פעטנס פארמאגט 3,500 קאלאריס וואס מיינט אז אראפצונעמען איין עקסטערע פונט פעטנס דארף מען פארברענען 3,600 קאלאריס דורך טאן איבונגן אדער דורך פארמינערן די מאס פון קעלאריס וואס מען עסט פאר א שטיק צייט. יעדע גראם פראטעין און יעדע גראם קארבאהידראט פארמאגן 4 קאלאריס. אויב איר געדענקט דאס קענט איר גרינג וויסן גענוי וויפיל קאלאריס איז נעמט אריין פער טאג דורך צוזאמענרעכנען וויפיל גראם פעטנ'ס, קארבאהידראטן, און פראטעין דאס עסן פארמאגט. אלע לעיבלס גיבן היינט די אינפארמאציע. דער דורכשניטליכער מענטש (5.10 פיס הויך און 174 פונט) דארף באקומען 2,900 קאלאריס פער טאג און די דורכשניטליכע פרוי (5.4 פיס הויך און 138 פונט) דארף באקומען 2,200 קאלאריס פער טאג.
וויטאמינען
וויטאמינען זענען ארגאנישע באשטאנדטיילן וועלכע דער קערפער דארף האבן צו קענען פונקציאנירן געהעריג. א מענשט דארף האבן 13 ערליי וויטאמינען זיין זענען: וויטאמין עי, וויטאמין בי, וויטאמין סי, וויטאמין די, וויטאמין אי, וויטאמין קעי, פאנטאטעניק עסיד, און ביאטי. אינאיינעם האבן מיר נאר 8 וויטאמינען אבער וויטאמין בי איז ווייטער צעטיילט צו 5 ערליי וויטאמינען זיי זענען: וויטאמין בי-1, וויטאמין בי-2, וויטאמין בי-3, וויטאמין בי-6, וויטאמין בי-12, און פאליק עסיד. פון די 13 וויטאמינען זענען וויטאמינען עי, בי,סי,די,און אי. די וויכטיגסטע פאר'ן קערפער און עס קען זיך גרינג מאכן סיבות פארוואס מען זאל דארפן צונעמען איינע פון זיי. זעט צו וואס די וויטאמינען זענען וויכטיג:
וויטאמין A: איז גיט פאר די הויט און פאר די האר. אויב איר ווילט פטור ווערן פון אלע סארט פימפלעס און הויט אויסשלאגעס איז וויכטיג צוצונעמען מער פון דעם וויטאמין.
וויטאמין B: די וויטאמין איז א גרופע פון עטליכע וויטאמינען, אריינגערעכנט 1B, 2B, 6B, 12B, פאליק עסיד, ניאסין, און נאך. די אלע וויטאמינען דארף א מענטש האבן גענוג נאטורליך. אויב עס פעלט פון דעם וויטאמין וועט א דאקטאר דאס באמערקן אויף א בלוט-טעסט און וועט עס געבן. אלע וויטאמינס אין די וויטאמין B גרופע ווערן אנגערופן סינערדזשיסטיק וויטאמינס פון וועלכע מען מעג נישט האבן צופיל אויך נישט.
וויטאמין C: העלפט די אימון סיסטעם. די וויטאמין פעלט פאר אסאך מענטשן און עס קען נישט שאטן אויב מען נעמט מער. אויב מען האט גענוג פון דעם וויטאמין איז פאראן קלענערע שאנסן איבערצוכאפן פארקילעכטס און אלע ערליי ווירוסן. וויטאמין C דארף גענומען ווערן מיט אסאך פליסיקייט. עס איז וויכטיג צו טרינקן בעפאר און נאכדעם וואס מען נעמט עס איין.
וויטאמין D: די וויטאמין העלפט איינזאפן די קעלסיום אינעם קערפער. די וויטאמין באקומט מען נאטורליך פון זון שטראלן. אויב עס פעלט פון די וויטאמין קען מען זיך שטעלן אונטער די זון פאר א שטיק צייט יעדן טאג און דער פראבלעם וועט זיין געלעזט. אויב מען נעמט עס אין טאבלעטן איז וויכטיג דאס צו נעמען נאכ'ן עסן ווייל די וויטאמין וועט זיך נאר איינזאפן מיט פעטנס.
וויטאמין E: העלפט טראנספערירן אקסיגען אינעם קערפער. פארגעסט נישט אז אקסיגען איז וויכטיג פארן מוח צו קענען פונקציאנירן.
א נארמאלער געזונטער מענטש דארף נישט נעמען קיין צוגעגעבענע וויטאמינען אויב ער עסט נארמאל ווייל אלע וויטאמינען קומען אריין פון די פארשידענע עסן וואס מיר עסן און פון די זון וועלכע גוט וויטאמין די. וויאזוי אימער, איז פאראן פעלער ווען א דאקטאר קען פארלאנגען מען זאל צונעמען א וויטאמין צו ברענגען די וויטאמין שטאפל צו די נארמאלע סטאנדארטן.
מינעראלן
אנדערע וויטאמינען וועלכע מיר דארפן האבן אינעם קערפער זענען נישט וויטאמינען נאר מינעראלן און רוב מענטשן מישן אויף איינע מיט די אנדערע. זיי זענען: קאלציום, כלאר, כראם, קופער, פלואר, יאד, אייזן, מאגנעזיום, מאנגאן, פאספאר, קאליום, סעלעניום, נאטריום און צינק.
עס זענען פאראן נאך א רייע וויכטיגע מינעראלן וועלכע דער קערפער דארף באקומען אבער זיי קומען שוין אינאיינעם מיט געוויסע וויטאמינען אדער דורך אנדערע נאטורליכע וועגן. גענוי ווי ביי וויטאמינען דארף דער נארמאלער מענטש באקומען די אלע מינעראלן פון עסן נארמאל יעדן טאג.
וואסער
ווי דערמאנט איז דער קערפער צוזאמענגעשטעלט פון 60 פראצענט וואסער. דער מענטש פארמאגט טאקע אסאך וואסער אבער ער גיט אויך ארויס אסאך וואסער דורך פארשידענע וועגן. א מענטש וואס רוהט גיט ארויס 40 אנסעס וואסער פער טאג. דאס וואסער גייט בעיקר ארויס דורך אטעמען, שוויצן, און ארויסגיין. אויב מען ארבעט שווער פארלירט מען אסאך וואסער און מען דארף כסדר טרונקן צו קענען האלטן די וואסער שטאפלן אויף די סטאנדארטע מאס. דער מענטש נעמט אריין אסאך וואסער פון די עסן וואס ער עסט, ספעציעל פרוכט און גרינצייג וועלכע פארמאגן גאר אסאך וואסער. אבער מען דארף אויך טרינקן וואסער אדער אנדערע געטראנקן וועלכע זענען אלע רוב וואסער.
פייבערס
פייבער זענען די באשטאנדטיילן וועלכע דער קערפער קען נישט פארדייען. פייבערס באשטייען פון דריי סארטן: סעלולאס, העמיסעלולאס, און פעקטין. די דריי פייבער סארטן באקומט מען פון ווייץ, פרוכט, וואסער, און נאך פארשידענע געוואוקסן. בהמות האבן א גרעסערע נוצן פון פייבערס וויבאלד זיי פארמאגן א גרויסע צאל באקטעריע אין זייערע קערפער וועלכע פארברענען די פייבערס און מאכן זיי פאר קארבאהידראטן. אבער אין דעם מענטשליכן קערפער איז נישט פאראן גענוג באקטעריע דאס צו באווייזן און אלע פייבערס ווערן נישט בארירט דורך די פארדייאונגס סיסטעם און גייען באלד דורך.
אוקראיניש
אוקראַיִניש (українська мова - אוקראַייִנסקאַ מאָוואַ) איז א סלאווישע שפּראך וואָס געהערט צו דער פאמיליע פון מזרח-סלאווישע שפּראכן. אוקראיניש איז די אָפיציעלע שפראך אין אוקראינע. אירע נאָענטע קרובים זײַנען רוסיש און בעלארוסיש. איבער דער וועלט זײַנען דאָ אומגעפער פופציק מיליאָן רעדער פון אוקראיניש.
די אוקראינישע שפראך זעלבסט איז צוטיילט אין צוויי סארטן שפראך, עס איז דא די צענטראלע אוקראינישע שפראך וואס איז מער מזרח אוקראינע געשטימט דאס רעדן די וואס זענען נאנט צו רוסלאנד ווי די גרויסע שטעט כארקאוו און כמיעלניציקי. דערנאך איז דא די גאליציאנער-אוקראינישע שפארך וואס ענדלט מער צו פויליש.
קאַטעגאָריע:אוקראינע
וויטאמין
קליין|[[פרוכט און ירקות זענען אפט א גוטער מקור פאר וויאטמינען]] וויטאמינען זיינען ארגאנישע כעמיקאלן וואס געפינען זיך אין עסנווארג און זיינען נויטיג פאר די בעלי חיים כדי צו לעבן.
עס זיינען דא אויך וויטאמינען וואס ווערן באשפן אין דער קערפער אליין. וויטאמין D ווערט באשאפן אויף די הויט דורך די זון, וויטאמין K ווערט באשאפן אין די קישקעס דורך באצילן אא"וו.
דאס ווארט וויטאמין שטאמט פון די ווערטער וויטאל אמין אין די רוימישע שפראך. אלע וויטאמינען זענען ארגאניש און פארמאגן קארבאן. א וויטאמין ברענגט אריין א כעמיקאלע רעאקציע אין דעם קערפער נוצנדיג ווייניגער ענערגיע און ווייניגער צייט. דער קערפער מוז האבן געוויסע וויטאמינען כדי צו קענען אפשלאגן וויירוסעס און אויב זיי פעלן וועט דער מענטשן גרינגער קענען איבערכאפן די וויירוסעס.
וויטאמינען ווערן פארלאנגט אינעם קערפער אין קליינע צאלן אסאך מאל נאר א הונדערטסטעל פון א גראם. נארמאל באקומט מען די נויטיגע וויטאמינען פון עסן, טרונקן, און פון די אייגענע קערפער וועלכע'ס באקטעריע פראדוצירט וויטאמין קעי, און די הויט וועלכע זאפט איין זון ראדיאציע און פראדוצירט וויטאמין די.
וויטאמינען זענען איינגעטיילט צו צוויי קאטעגאריעס: פעטנס וויטאמינען און וואסער וויטאמינען. די פעטנס וויטאמינען ווערן איינגעזאפט אין די פעטנס פון דעם מענטש און בלייבט דארט שטעקן ווילאנג עס גייט אויס און פרישע דארף אריינקומען. וואסער וויטאמינען ווערט איינגעזאפט אין דאס וואסער פונעם מענטש און גייט ארויס אינאיינעם מיט אלע וואסער אפפאל.
וויטאמין סארטן
וויטאמין B: די וויטאמין איז א גרופע פון עטליכע וויטאמינען, אריינגערעכנט 1B, 2B, 6B, 12B, פאליק עסיד, ניאסין, און נאך. די אלע וויטאמינען דארף א מענטש האבן גענוג נאטירליך. אויב עס פעלט פון דעם וויטאמין וועט א דאקטאר דאס באמערקן אויף א בלוט-טעסט און וועט עס געבן. אלע וויטאמינס אין די וויטאמין B גרופע ווערן אנגערופן סינערדזשיסטיק וויטאמינס פון וועלכע מען מעג נישט האבן צופיל ווייל עס קען זיין שעדליך.
וויטאמין C: העלפט די אימון סיסטעם. די וויטאמין פעלט פאר אסאך מענטשן און עס קען נישט שאטן אויב מען נעמט מער. אויב מען האט גענוג פון דעם וויטאמין איז פאראן קלענערע שאנסן איבערצוכאפן פארקילעכטס און אלע ערליי וויירוסעס און איז מעגליך א שטיקל רפואה פאר די ביטערע מחלה..
וויטאמין C דארף גענומען ווערן מיט אסאך פליסיקייט. עס איז וויכטיג צו טרינקן בעפאר און נאכדעם וואס מען נעמט עס איין.
וויטאמין D: די וויטאמין העלפט איינזאפן די קעלסיום אינעם קערפער. די וויטאמין קען מען באקומען נאטירליך פון זון שטראלן. אויב עס פעלט פון די וויטאמין קען מען זיך שטעלן אונטער די זון פאר א שטיק צייט יעדן טאג און דער פראבלעם וועט זיין געלעזט.
אויב מען נעמט עס אין טאבלעטן איז וויכטיג דאס צו נעמען נאכ'ן עסן ווייל די וויטאמין וועט נאר איינזאפן מיט פעטנס אדער אויל.
וויטאמין E: העלפט טראנספערירן אקסיגן אינעם קערפער. פארגעסט נישט אז אקסיגן איז וויכטיג פאר די מוח צו קענען פונקציאנירן.
קאַטעגאָריע:קערפער
כ"ז אדר
נאר אין א פשוטן יאר.
טעג ווען כ"ז אדר קען געפאלן:
וויצע פרעזידענט
וויצע פרעזידענט אין א רעגירונג אדער א געזעלשאפט איז דער צווייטער ראנגיק נאכן פרעזידענט. דאס ווארט „וויצע" שטאמט פון וואס איז טייטש „במקום".
אין א רעגירונג איז דער תפקיד פונעם וויצע פרעזידענט ממלא מקום זיין דעם פרעזידענט טאמער ער שטארבט אדער רעזיגנירט.
פארטוגאל
דאס לאנד אינערהאלב די גרענעצן פון היינטיקן פארטוגאל איז געווען באזעצט כסדר זייט פרעהיסטארישע צייטן. קודם די קעלטן און די רוימער, דערנאך די וויזיגאטישע און סוועבישע גערמאנישע פעלקער, וואס אויך זיי זענען געווארן אינוואדירט דורך די מורן. די דאזיקע מוסולמענישע פעלקער זענען ענדלעך געווארן פארטריבן בשעת דער קריסטלעכער רעקאנקוויסטא פונעם איבערישן האלבאינזל.
וויצע פרעזידענט
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן
פארטוגאל
אין יאר 838 איז געגרינדעט געווארן די ערשטע גראפנשאפט פון פארטוגאל. אין יאר 1139 האט מען פראקלאמירט אלפאנסא הענריקעס דעם ערשטן מלך פונעם קעניגרייך פון פארטוגאל. אין די 15ט־ און 16ט־יארהונדערטער האט פארטוגאל פיאנערט דעם אנטדעקונג-אלטער און האט פארברייטערט מערבדיקן איינפלוס און געגרינדעט די ערשטע גלאבאלע אימפעריע, און איז אזוי געווארן איינע פון דער וועלט׳ס הויפט עקאנאמישע, פאליטישע און מיליטערישע קראפטן.
אין 1755 האט אן ערדציטערניש פארניכטעט ליסבאן. ביי די נאפאלעאנישע מלחמות איז פארטוגאל געווארן אקופירט, אין 1822 האט בראזיל פראקלאמירט זיין אומאפהענגיקייט פון פארטוגאל און פון 1828 ביז 1828 האט געפירט די פארטוגעזישע ברידער־קריג. נאכאלץ איז פארטוגאל געבליבן שטארק אפגעשוואכט און מער נישט געווען קיין וועלט מאכט.
היסטאריע
די רוימער האבן אינוואדירט דעם איבערישן האלבאינזל ערשט אין יאר 219 פאר דער ציווילער רעכענונג. אין די לעצטע טעג פון יוליוס קייסער האט מען אנעקסירט כמעט דעם גאנצן האלבאינזל צו דער רוימישער רעפובליק. די קארטגינער, די קעגנער פון רוים ביי די פונישע מלחמות זענען געווארן אוועקגעטריבן פון זייערע בארטן־קאלאניעס.
אין אנהייב פונעם 5טן יארהונדערט האבן גערמאנישע שבטים אינוואדירט דעם איבערישן האלבאינזל און דארט האבן זיי אויפגעשטעלט זייער קעניגרייך.
אין יאר 711 האבן די מורן אינוואדירט דעם איבערישן האלבאינזל וואס איז דעמאלסט געווארן א טייל פונעם אומאיאדישן כאליפאט, און איז געבליבן אונטער די מוסולמענער ביז 1249. די אומאיאדן האבן באזיגט די וויזיגאטן און האבן זיך פארשפרייט איבערן האלבאינזל. אין יאר 750 איז דער אומאיאדישער כאליפאט איינגעפאלן און דער האלבאינזל איז געבליבן אין דעם עמיראט פון קארדאבע.
אין 1910 איז פארטוגאל געווארן א רעפובליק. אין 1926 האט די מיליטער איבערגענומען די רעגירונג און פון דעמאלסט האט געהערשט אין פארטוגאל א פאשיסטישע רעגירונג ביז 1974, ווען א לינקע מיליטערישע רעוואלוציע האט איבערגעקערט די רעגירונג און געפירט דאס לאנד צו ווערן א דעמאקראטיע.
אין 1975 האט פארטוגאל באפרייט זיינע קאלאניעס: מאזאמביק, אנגאלא, גינע-ביסאו, די קאפווערדישע אינזלען און סאא טאמע און פרינסיפע.
פארטוגאל איז אריין אינעם אייראפעישן פארבאנד אין 1986.
געאגראפיע
קאנטינענטאלער פארטוגאל ווערט צעשפאלטן דורך זיין הויפט טייך, דער טאגוס, וואס פליסט פון שפאניע און לאזט אויס זיין וואסער אין דער טאגוס לעפצונג, אין ליסאבאן, און פון דארטן אין אטלאנטישן אקעאן אריין. דער צפון טייל פון לאנד איז בערגיק אבער אינעם דרום טייל געפינען זיך פלוינען.
דער העכסער שפיץ אין פארטוגאל איז בארג פיקא אויפן אינזל פיקא אין די אזארן. דער בארג איז אן אוראלטער וואולקאן, הויך 2,351 מעטער.
קלימאט
רוב טיילן פון פארטוגאל האבן א מיטללענדישן קלימאט. פארטוגאל איז פון די ווארעמסטע לענדער אין אייראפע. אין ווינטער פאלט שניי אין די צפון און צענטראלע געגנטן פון לאנד.
פארטוגאל באקומט צווישן 2500 און 3200 שעה'ן זון א יאר.
רעגירונג און אדמיניסטראציע
פארטוגאל איז א דעמאקראטישע רעפובליק זייט דער קאנסטיטוציע פון 1976 מיט זיין הויפטשטאט אין ליסבאן, די גרעסטע שטאט. די קאנסטיטוציע טיילט די קראפטן צווישן פיר קערפער: דער פרעזידענט פון דער רעפובליק, די רעגירונג, די פארזאמלונג פון דער רעפובליק און די געריכטן.
דער פרעזידענט, וואס איז דער עקסעקוטיוו, ווערט געוויילט אויף א קאדענץ פון פינעף יאר; דער היינטיקער פרעזידענט איז מארסעלא רעבעלא דע סאזאַ. די פארזאמלונג פון דער רעפובליק איז א פארלאמענט פון איין קאמער מיט 230 דעפוטאטן וואס מען וויילט פאר א קאדענץ פון פיר יאר. די רעגירונג באשטייט פונעם פרעמיער מיניסטער (היינט אנטאניא קאסטאַ) און מיניסטארן און שטאַט־סעקרעטארן.
עקאנאמיע
מער ווי העלפֿט פֿון דער באַפֿעלקערונג איז באַשעפֿטיקט מיט לאַנדװירטשאַפֿט. מען װאַקסט תבואה, גרינסן, פֿרוכט (מערסטנס ווײנשטאקן פֿאַר װײן און ראזשינקעס), איילבירט ביימער און קארק ביימער. אויך פאמידארן, גערשטן, ניס, קארשן, עסבארע שוועמלעך, עופות און רינדערפלייש. די הױפט צוויגן פון אינדוסטריע זענען סארדינען, ראזשינקעס און אייבירט בוימל. פארטוגאל האט רעסורסן פֿון קויל, אייזן, קופער, טונגסטן און צין.
אין 1986 איז פארטוגאל געװארן א מיטגליד אינעם אייראפעישן פארבאנד, און אין 1999 האט ער אויפגענונעמן דעם איירא (€) אנשטאט דעם פארטוגעזישן עסקודא. די צענטראלבאנק פון פארטוגאל איז באנקא דע פארטוגאל, וואס געהערט צו דער אייראפע־סיסטעם פון צענטראלבענק.
פארטוגאל איז דער וועלט׳ס פירנדיקער פראדוצירער פון פראפן. אויך פראדוצירט ער קופער, צין, טונגסטן און אוראניום.
פארטוגאל האט א שטארקע טראדיציע אינעם פישעריי סעקטאר און איז פון די לענדער מיטן גרעסטן פארניץ פון פיש פאר א מענטש.
טוריזם
פארטוגאל איז פון די צוואנציק מערס באזוכטע לענדער אין דער וועלט, מיט א דורכשניט פון 13 מיליאן אויסלענדישע טוריסטן א יאר. די הויפט טוריסט־צילן זענען, ליסבאן, אלגארוו, מאדירא און פארטא.
טראנספארט
פארטוגאל האט א נאציאנאלע באן־סיסטעם וואס ציט זיך דורכן גאנצן לאנד און אויך אין שפאניע אריין.
קאנטינענטאלישער פארטוגאל האט פיר אינטערנאציאנאלע פליפארטן לעבן די שטעט ליסבאן, פארטא, פארא און בעזשא.
ענערגיע
פארטוגאל האט היבשע רעסורסן פון ווינט און טייך קראפט, וואס זענען די צוויי מערסט קאסטן-עפעקטיווע באנייבאר קוואלן. אין 2008 האט פארטוגאל פראדוצירט 43% פון זיין באניץ פון עלעקריע.
דעמאגראפיע
לויטן צענזוס פון 2011 האט פארטוגאל געהאט א באפעלקערונג פון 10,562,178 (פון זיי 48% זכרים און 52% נקיבות). נאכדעם וואס פארטוגאל האט פארטריבן די מורן און די יידן איז דאס לאנד געבליבן מיט איין רעליגיע (קאטאליציזם) און איין שפראך (פארטוגעזיש). טראצדעם זענען געבליבן טייל יידן אין פארטוגאל על תנאי פון זיך שמד׳ן און עטלעכע האבן ווייטער געהיטן יידישקייט אויף א געהיימען אופן, למשל די יידן פון בעלמאנטע, וואס פירן זיך היינט אפנטלעך יידיש. די פארטוגעזער זענען אן איבערישע עטנישע גרופע.
יידן אין פארטוגאל
די ערשטע ידיעות וועגן יידן אין פארטוגאל זענען פונעם 12טן יארהונטדערט ווען שוין דעמאלסט האבן די שטעט ליסבאן, בעזשא און סאנטארע געהאט יידישע פערטלן. אין 1492, בשעת דעם גירוש פון די יידן פון שפאניע, האט מען דערלויבט 150,000 יידן פון שפאניע זיך צו באזעצן אין פארטוגאל נאכן צאלן א היבשן אפצאל צו דער רעגירונג. אין 1521 האט אנגעהויבן פועל׳ן אין פארטוגאל די פארטוגעזישע אינקוויזיציע. אפיציעל זענען נישט געבליבן נאכהער קיין יידן אין פארטוגאל, אבער א סך האבן געלעבט ווי אנוסים און האבן געהיטן יידישקייט געהיימלעך. א סך פון די האנוסים אין פארטוגאל האבן עמיגרירט קיין מאראקא, סאלאניקי, אמסטערדאם, בראזיל און אין דער אטאמאנישער אימפעריע, וואו זיי האבן געלעבט אפנטלעך ווי יידן.
אין ערשטן יארצענדלינג פונעם 21סטן יארהונדערט זענען געווען אין פארטוגאל 750 יידן, מערסטנס אין ליסבאן.
קולטור
פארטוגאל האט אנטוויקלט זיין אייגענע קולטור וואס איז אבער געווארן באאיינפלוסט דורך די פארשידענע ציוויליזאציעס וואס זענען אדורך דעם מיטלענדישן ים און דעם אייראפעאישן קאנטינענט.
צווישן די נייע קולטורעלע אנשטאלטן זענען דער בעלעם קולטורעלער צענטער אין ליסבאן און די סעראלוועס פונדאציע און קאסא דא מוסיקא אין פארטא.
פארטוגאל איז די היים פון פופצן אונעקסא וועלט ירושה ערטער, דער אכטער אין אייראפע און 17טער אין דער וועלט.
ארכיטעקטור
דער טראדיציאנעלער ארכיטעקטור האט דעם מאנועלין סטיל וואס שטאמט פון די ערשטע יארצענדלינגען פונעם 16טן יארהונדערט. א טיפישער ביישפיל פון דעם ארכיטעקטור איז דער בעלעם טורעם.
ליטעראטור
פארטוגעזישע ליטעראטור איז פון די ערשטע מערבדיקע ליטעראטורן. איינער פון די ערשטע דראמאטורגן איז געווען זשיל וויסענטי (1465-153). דער דיכטער לואיז וואז די קאמויס (1524-1580) האט געשריבן די עפישע פאעסיע Os Lusíadas (די לוסיאדן). זשאזע סאראמאגא האט באקומען דעם נאבעל פריז פאר ליטעראטור אין 1998.
ספארט
פוטבאל איז דער פאפולערסטער ספארט אין פארטוגאל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פארטוגאל
טשעכיי
טשעכײַ, אדער טשעכיע, (טשעכיש: Česko טשעסקאָ, אפיציעל: די טשעכישע רעפובליק) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראַל־אײראָפּע. זײַן הױפּטשטאָט איז פּראָג. דאס לאנד איז פארהאלטנמעסיג קליין קעגן אירע שכינים, זי איז ארומגענומען פון צפון און מערב דורך פוילן און דייטשלאנד, פון מזרח דורך אוקריינע, פון דרום דורך עסטרייך און אונגארן. אזוי ארום קומט אויס אז זי איז פון די לענדער וואס האבן נישט קיין גרעניץ צום וואסער בלויז דורך די טריקעניש. עס געפינט זיך אין איר טייכן ווי דער מאלדאווע טייך אין פראג און דער טייך מאראַווע וואס באהעפט זיך צום טייך דוניי.
דאס לאנד איז פארהעלטנמעסיג ניי, זי איז איינגעטיילט אין די היסטארישע לענדער פון בעהמען און מעהרן.
דער חלק פון בעהמען איז ביים גרענעץ מיט דייטשלאנד, עס אנטהאלט אין זיך די סודעטן און הערץ בערג וואס מישט זיך אויס צווישן דער דייטשער טעריטאריע, און איז ווו באקאנט געווען דער שוועבל אין פייער פארן אויסבראך פון דער צווייטער וועלט קריג. נאצי דייטשלאנד האט זיך זייער געגלוסט צו האבן דאס חלק, קודם צוליב איר געגראפישן טייל, ווייל עס איז ווי איינגעשלינגען אין דער דייטשער טערעטאריע, אויך וווינען דארט א סך רעדנדיגע דייטשן, אויך איז עס א זייער א רייך פלאץ, עס איז רייך מיט אייזן, קופער, בליי, קוילן און אוראניום.
דאס מערסטע וואס די דייטשן האבן געדארפט איז דאס אוראניום, וואס דאס איז א ווכיטיגער באשטאנדטייל צום פארבריצירונג פון אטאמישער ענערגיע.
דער צווייטער טייל פון טשעכיי איז מעהרן, דאס איז מער צו מזרח צו, עס איז א פרוכטבארע געגנט, און גרעניצט זיך מיט עסטרייך.
היסטאריע
נאכן קאמף פון מאהאטש אין יאר ה'רפ"ו ביז יאר ה'תרע"ח איז דאס קעניגרייך פון בעהמען געקומען אונטער דער אויפזיכט פון דער עסטרייכישער אימפעריע, באקאנט מיטן נאמן מדינת קיר"ה. ביז זי איז געווארן איין לאנד צוזאמען מיט סלאוועקיי, מען האט איר דעמאלט גערופן טשעכאסלאוואקיי דאס האט אנגעהאלטן ביז די קאמוניזם איז צעפאלן, היינט זענען זיי איינגעטיילט אין צוויי באזונדערע מדינות טשעכיי און איר שכן סלאוואקיי.
קאמוניזם
נאכן צווייטן וועלט קריג איז טשעכאסלאוואקיי געפאלן אונטער דעם שאטן פון קאמוניזם, סטאלין האט געהאלטן אז אזוי ווי די רוסישע מיליטער האט באפרייט די טשעכן פון דעם נאצישן יאך קומט איר אלץ.
דאס לאנד האט צום מערסטן געליטן איר חלק פון דעם רוסישן קאמוניזם, ווען אלכסנדר דובטשיק האט אין יאר געוואלט רעוואלטירן קעגן דעם רוסישן בער, דעמאלט זענען די רוסישע טאקנען אריינגעפארן אין פראג און געמאכט דארט א שחיטה.
דאס היינטיגע לאנד פון טשעכיי איז געווארן אין 1993 ווען טשעכאסלאוואקיי האט זיך צעטיילט. דער ערשטער פרעזידענט איז געווען וואצלאוו האוועל.
געאגראפיע
די טשעכישע לאנדשאפט איז פארשיידנארטיק. בעהמען, אין מערב, באשטייט פון א בעקן דרענירט פון די עלבע (טשעכיש: Labe) און מאלדאווע טייכן, ארומגענומען מיט נידעריגע בערג, ווי די קראקנאשע קייט פון די סודעטעס. דער העכסטער פונקט פונעם לאנד, סנעזשקע, ביי 1,602 מעטער, געפינט זיך דא. מעהרן, דער מזרח טייל פון לאנד, איז אויך גאנץ בערגיק. ער ווערט דרענירט בעיקר דורכן טייך מאראווע, אבער אנטהאלט ער דעם קוואל פונעם אדער (טשעכיש: Odra).
עקאנאמיע
טשעכיי האט אן אנטוויקלט, הויכער איינקונפט עקאנאמיע מיט א GDP פער מענטש 82% פונעם דורכשניט פארן אייראפעישן פארבאנד.
דאס לאנד געהערט צו דער שענגען זאנע, אפגעשאפן די גרענעץ קאנטראלן מיט די שכנותדיגע לענדער, דייטשלאנד, עסטרייך, פוילן און סלאוואקיי, אום 21סטן דעצעמבער 2007. טשעכיי איז א מיטגליד אין דער וועלט האנדל ארגאניזאציע.
קולטור
די מערסטע באקאנטע טשעכישע קאמפאזיטארן זענען אנטאנין דווארזשאק, בעדריך סמעטענע, גוסטאוו מאהלער און לעאש יאנאטשעק.
יידן אין לאנד
אזוי ווי אין גאנץ אייראפע, האבן אידן געוואוינט אין דעם לאנד פאר הונדערטער יארן. די הויפטשטאט פון מדינת בעהמען איז געווען פראג וואס איז איינע פון די עלצטע און שענסטע שטעט אין אייראפע, אין פראג האט שטענדיג אן עקזיסטירט א בליענדע אידישע קהילה, אין דער מיטל אלטער האבן די אידן געוואוינט אין א געטא, מען קען נאך היינט זען סימנים און צייכענונגען פון ווי ביז ווי עס איז געווען די געטא.
אין פראג האבן געדינט גרויסע מענטשן פון כלל ישראל אלץ רבנים און פרנסי הקהלה, ווי רבי יהודה ליווא דער מהר"ל מפראג, דער עוללות אפרים, רבי יהונתן אייבשיץ, רבי יחזקאל לאנדא דער נודע ביהודה. עס געפינט זיך אין די שטאט איינע פון די עלטסטע שולן אין אייראפע דאס הייסט דער אלטניי שול אינעם חצר פון דעם שול איז דא דער בית החיים פון א סך פון זייערע רבנים ליגן, דער בית החיים איז נאך ארגינאל נישט בארירט אין די מצבות שטייען אין א רייע שיינערהייט.
אין בעהמען איז אויך דאס די באוואוסטע באד ערטער קארלסבאד און מארינבאד, וואס א סך צדיקים און רבי'ס, גאונים און ראשי ישיבה פון פוילן, אונגארן, רוסלאנד פלעגן קומען אהין צוזאמען טרעפן און וויילן אויף אפרו.
אין מעהרן האט אויך עקזיסטירט שיינע אידישע קהילות, פון די באוווסטע צווישן זיי איז די הויפטשטאט ניקאלשבורג. אין דעם שטאט האט געדינט דער רבי ר' שמעלקע פון ניקאלשבורג.
אזוי ווי אין אלע שטעט דורכאויס אייראפע האבן אידן געליטן אין בעהמען מעהרן, פון צרות און פיין, עס איז באקאנט אין די היסטאריע פון די מרושעת קעניגן טערעסא וואס האט אויסגעטיילט פיין און צרות פאר אידן, חוץ אין די צייטן פון פראנז יאסעף איז געווען דארט גוט פאר אידן, און אין איר ה'תר"ם האט ער געגעבן גלייכבארעכטיגונג פאר אידן.
פאר'ן צווייטן וועלט קריג האבן דארט געוואוינט 400.000 אידן, וואס כמעט אלע זענען גע'הרג'ט געווארן, נאכן קריג שאצט מען איז איבערגעבליבן קרוב צו 50.000 אידן פון טשעכיי.
רעפערענצן
*
יונתן שווארץ
יונתן שווארץ איז א זינגער אין דער חסידישער וועלט, ער זינגט, גראמט און בדחן'ט אויף פילע חסידישע חתונות און צוזאמענקומען.
ער איז איבערהויפט באקאנט מיט זיינע קאסעטעס וואס ער גיט ארויס אונטערן נאמען א גוטער.
ער האט געשעפטן Toys 2 Discover וואו ער פארקויפט שפילצייג.
זיינע ניגונים זענען מער צום חסידישן געשמאק, אלע זיינע אלבאמען זענען פול מיט א רייכער אינהאלט. ער פארצייילט מעשיות און השקפות מיט גראמען, ער נעמט באקאנטע חסידישע ניגונים און לייגט דערויף ארויף ווערטער און גראמען. ער איז דערמיט אנדערש פון אנדערע זינגערס וואס זינגען בדרך כלל פסוקים און מאמרי חז"ל, און אין דערמיט האבן זיי איין אבער צוויי אידישע גראמען מעשיות.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:בדחנים קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
ב' אייר
היום שבעה עשר יום שהם שני שבועות ושלשה ימים לעומר.
ג' אייר
היום שמונה עשר יום שהם שני שבועות וארבעה ימים לעומר
ד' אייר
היום תשעה עשר יום שהם שני שבועות וחמשה ימים לעומר
יום הזכרון
אין מדינת ישראל ווערט געווענליך ד' אייר געפייערט אן אנדענקס טאג, צו די געפאלענע זעלנער פון צה"ל, און די אומגעקומענע פון טעראר אטאקעס.
קעלטער
left|thumb|260px|חביות עץ לאכסנת היין בשלב היישון א קעלטער איז דער פלאץ וואו מ'קוועטשט אויס טרויבן בכדי צו מאכן וויין. ספעציעל מיינט א קעלטער די גרוב וואו דער זאפט זאמעלט וואס קומט ארויס ווען מ'פרעסט די טרויבן.
אמאל פלעג דער קעלטער זיין לעבן דעם וויינגארטן. אבער היינטיגע צייטן ברענגט מען טרויבן פון דער ווייט צום קעלטער.
דרויסנדיקע פארבינדונגען
קאטעגאריע:וויין
ז' אייר
יארצייטן
7. ijjár
ח' אייר
היום שלשה ועשרים יום שהם שלשה שבועות ושני ימים לעומר.
יארצייטן
8. ijjár
ראובן אלבז
ער איז זעלבסט א בעל תשובה.
ער האט אויפגעשטעלט די ישיבה פאר בעלי תשובה תיכף נאכן זעקסטאגיקן קריג זעענדיג וואסארא חורבן די ירדן אראבער האבן געמאכט אויפן קבר פון דעם אור החיים הקדוש וואס איז אויפן הר הזיתים.
היינט צוטאגס איז ער פון די פירענדע רוחניות פיגורן צווישן די ספרדים מיט ישיבות כוללים און מוסדות החינוך אונטער זיין אנפירעשאפט.
זיין כוח איז אסאך צו פארדאנקען ר' שלמה בניזרי, א ספרדישער כנסת דעפוטאט וואס איז זיינס א נאנטער תלמיד. און ווערט איצט באשטראפט פאר קארופציע.
קאַטעגאָריע:ספרדישע רבנים קאַטעגאָריע:בעלי תשובה קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
פיאדאר טיוטשעוו
קליין|200px|פֿיאָדאָר טיוטשעוו
פֿיאָדאָר איוואַנאָוויטש טיוטשעוו (5טן דעצעמבער 1803 – 27סטן יולי 1873)איז געווען אַ באַוווּסטער רוסישער דיכטער און דיפּלאָמאַט. ער האט געוווינט אין מינכן און אין טורין, און ער איז געווען באַקאַנט מיט היינריך היינע און פרידריך שעלינג.
אין ליטעראַרישן לעבן האָט טיוטשעוו קיין אָנטייל ניט גענומען, פֿאַר ליטעראַט האָט ער זיך ניט געהאַלט. עס זייַנען פֿאַרבליבן אַן ערך 400 פֿון זייַנע לידער, וואָס זייערע שורות ציטירט מען אָפֿט אין רוסלאַנד. טיוטשעווס פֿריע לידער זייַנען געשריבן אויפֿן שטייגער דער פּאָעטישער טראַדיציעס פֿונעם 18סטן יאָרהונדערט. אין זייַנע געדיכטן, וואָס שטאַמען פֿון די 1830ער, זייַנען שטאַרק די טראַדיציעס פֿונעם אייראָפּעישן (באַזונדערס דייַטשן) ראָמאַנטיזם. דאָס איז פֿילאָסאָפֿישע (מעדיטאַטיווע) דיכטונג, וואָס איר וויכטיקסטע טעמעס זייַנען: געדאַנקען וועגן דער אַלוועלט, וועגן דעם מענטשלעכן גורל, וועגן דער נאַטור. אין די 40ער יאָרן האָט טיוטשעוו געשריבן אַ ריי פּאָליטישע אַרטיקלען, געווידמעט דער פּראָבלעם פֿון די באַציונגען צווישן רוסלאַנד און דער מערבדיקער ציוויליזאַציע. אין די 1850 האָט ער געשאַפֿן עטלעכע שאַרפֿע ליבעס-לידער, וואָס אין זיי די ליבע איז באַטראַכט ווי אַ טראַגעדיע. די דאָזיקע לידער זייַנען דערנאָכדעם געווען פֿאַראייניקט אין אַזוי-גערופֿענעם "דעניסיעווער ציקל" – דהיינו דעם לידער-ציקל, געווידמעט י.אַ. דעניסיעווען, דעם דיכטערס אַ געליבטער. אין די 60-70-ער יאָרן שאַפֿט טיוטשעוו על-פי-רוב פּאָליטישע ליריק.
דאָס סאַמע באַרימסטע טיוטשעווס ליד – "!Silentium" – איז אַ ביטער רוף צום שווייַגן, אַ באַדויערונג, וואָס איין מענטש קען ניט קיינמאָל אינגאַנצן פֿאַרשטיין דעם אַנדערן. אַ סך שורות פֿון טיויטשעווס לידער זייַנען געוואָרן ברייט ציטירטע אַפֿאָריזמען.
וועבלינקען
טיוטשעוו
ט' אייר
היום ארבעה ועשרים יום שהם שלשה שבועות ושלשה ימים לעומר.
יארצייטן
9. ijjár
ערבות
צו מיינט איר ערבות פאר ארבעה מינים אדער פאר הושענה רבה?
ערבות איז א פארפליכטונג אזא גאראנטי, אז ווען איינער בארגט געלט פון א צווייטן נעמט ער מיט אן עָרב וואס יענער אף על פי וואס ער אליין'ס באקומט נישט דאס געלט נעמט ער זיך אונטער צו באצאלן אויב דער חבר קען נישט באצאלן.
ערבות איז א זאך וואס א מענטש איז זיך זעלבסט מתחייב זיי רופן דאס וואראנטי אז ווען מ'קויפט עפעס קען מען דאס צוריקגעבן און דער פארקויפער מוז געבן א נייע זאך צוליב זיין התחייבות.
אידישקייט
עס איז דא אזא רוחניותדיג ערבות אויף יעדן איד צו זעהן אז יענער זאל זיך פירן הייליג. ווי די משנה זאגט כל ישראל ערבים זה בזה
קאטעגאריע:בארג
מאיר אמשיל ראטשילד
קליין|250px|מאיר אמשיל ראטשילד מאיר אמשיל ראטשילד (אויך: מאיר אנשיל ראטשילד) (י' אדר ה'תק"ד - י"ד תשרי ה'תקע"ג) איז געווען א באנקיר און דער גרינדער פון דער ראטשילד דינאסטיע פון באנקירן.
יונגע יארן
מאיר אמשיל איז געבוירן אין ה'תק"ד אין פראנקפורט (מיטן נאמען מאיר אנשיל בויער) צו זיין פאטער אמשיל משה ראטשילד און זיין מוטער שיינכע. ער איז געווען דער גרינדער פון דער בארימטער ראטשילד פאמיליע באנק, וואס איז שפעטער געווארן פון די מערסטע דערפאלגרייכע פאמיליע ביזנעסן אין דער וועלט. ער ווערט באטראכט פאר דער גרינדער\טאטע פון אינטערנאציאלע פינאץ.
מאיר אמשיל האט געלערנט אין דער ישיבה אין פירט (היינט דייטשלאנד). ווען ער איז געווארן פאר'יתומ'ט פון זיין פאטער האט מען אים געשיקט אויסלערנען דעם פאך פון א באנקיר.
אין יאר ה'תק"ל האט ער חתונה געהאט מיט גיטל שנאפער (1753-1849). זייערע קינדער זענען געווען:
ער איז נפטר געווארן מוצאי שבת, די נאכט פון י"ד תשרי ה'תקע"ג.
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:דייטשע יידן קאַטעגאָריע:באנקירן קאַטעגאָריע:ראטשילד פאמיליע
הערבסט
left|thumb|250px|הערליכער [[גאלד קאליר ביימער.]] left|thumb|250px|[[רויטער קאליר פון אראפגעפאלענע בלעטער.]] האַרבסט אדער אָסיען איז איינער פון די 4 סעזאנען פון יאר נאך זומער און בעפאר ווינטער. מען טוט דעמאלטס איינזאמעלען די תבואה.
עס פאלן דעמאלטס די בלעטער פון די ביימער נאכדעם וואס זיי טוישן קאליר פון גרין צו אראנזש און דערנאך רויט.
די נאכט ווערט לענגער און דער טאג ווערט קירצער.
די טעמפעראטור ווערט קעלטער.
עס רעגענט אפט.
עס איז משך פון די חדשים סעפטעמבער אקטאבער נאוועמבער דעצעמבער אין צפון זייט פון דער וועלט, און די חדשים פון מארץ אפריל מיי אין דרום זייט לענדער פון דער וועלט.
אידישקייט
דאס איז די צייט פון ימים נוראים, און יום טוב סוכות און דעם אנפאנג פונעם אידישן יאר.
קאַטעגאָריע:וועטער
י"א אייר
יארצייטן
11. ijjár
י"ב אייר
י"ב אייר איז דער צוועלפֿטער טאג פונעם צווייטן חודש.
היום שבעה ועשרים יום לעומר. (דער זיבן און צוואנציגסטער טאג פונעם עומר)
יארצייטן
12. ijjár
י' אייר
היום חמשה ועשרים יום שהם שלשה שבועות וארבעה ימים לעומר.
יארצייטן
10. ijjár
גוט
גוט איז א מצב איז וואס ס'פילט זיך בעסער ווי סתם. עס קען מיינען א טאג, מענטש, מאמענט, מדה, געפיל, אדער זאך. עס איז די פארקערטע פון שלעכט.
הזכרת נשמות
הזכרת נשמות אדער יזכור איז א מנהג פון די קהילות צו זאגן א תפילה צו דערמאנען די געדענקן פון די טויטע נפטרים. מען איז מזכיר נשמות יום כיפור, אזוי ווי עס שטייט אין שולחן ערוך:
אין מזרח אייראפע איז מען מזכיר נשמות אויך די טעג פון יום טוב (שלוש רגלים) ווען מען ליינט אין דער תורה די פרשה "כל הבכור", ד.ה. אחרון של פסח, דעם צווייטן טאג שבועות און שמיני עצרת.
נאך יזכור זאגט מען אב הרחמים, א תפילה פאר די קדושים פון די קרייצצוגן.
עס איז א מנהג ביי טייל ארויסצושיקן פון שול יעדעם איינעם וואס האט נאך ביידע עלטערן וואס לעבן. צוליב סזאל נישט שאטן קיין עין הרע מצד די חברה וואס האבן שוין נישט קיין עלטערן.
אויך געבט מען צדקה לעילוי נשמת זיי.
אויך צינד מען א נשמה ליכט פאר זיי. קאַטעגאָריע:תפילות
Bereavement in Judaism
גד אלבז
גד אלבז איז א פרומער ספרדישער זינגער, וואס זיינע עלטערן זענען געווארן בעלי תשובה ווען ער איז שוין געווען א גרויס אינגל.
זיינע ניגונים נעמען ארום דאס יוגענט מיט אויסערגעווענליכע התלהבות.
ער טוהט שטארק ארויסברענגען זיין ברען פאר אידישקייט און מאכט א כבוד און קידוש ה' צווישן די פרייע יוגענד, וואס הערן אים שטארק אויס, און ווערן דורכדעם נאנטער צו פראטיצירן אידישקייט.
ספעציעל איז ער אקטיוו אין פראיעקטן פון מאכן שבתים פאר יוגענטליכע, נישט נאר שומרי שבת.
לעצטענס האט ער אנגעפירט מיט א פראיעקט, פון ארומפארן מיט א ספעציעלע פראפאגאנדע אוטאבאס, מיט'ן אויפשריפט 'שבת באס', ווי ער רייזט ארום צו פרייע קעמפס פון אוניווערזיטעטן - לענגאויס ניו יארק און ארום - צו אנווארעמען און רופן צו זיינע שבתים. דאס קומט פאר עטליכע מאל א יאר, און אזוי ארום טוען אסאך נענטער ווערן צום יודישער פאלק, צו אנהייבן היטן שבת, כשרות, און ערליכקייט.
וועבלינק
קאטעגאריע:פרומע זינגערס קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
געוועב (ביאלאגיע)
געוועב איז דער קערפערליכער טערמין פאר די צעלן וואס זענען באהאפטן דורכצופירן אייניגע אויפגאבן אין א ארגאניזם.
די שטודיע פון געוועבן הייסט היסטאלאגיע.
קאטעגאריע:געוועב
בריטישע אימפעריע
קליין די בריטישע אימפעריע איז דער נאמען וואס איז געגעבן געווארן צו דעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד מיט אירע הונדערטער קאלאניעס, סימבאליזירנדיג איר מאכט און גרויסקייט. די בריטישע אימפעריע האט אין די אנפאנג 1900 יארן געהאט אונטער זיך 20 פראצענט פון דער וועלט'ס לאנד און 400 מיליאן מענטשן.
די בריטישע אימפעריע האט זיך לאנגזאם געגערינדט ווען הונדערטער בריטישע פארשערס האבן זיך ארויסגעלאזט אויף שיפן איבער'ן ים און געזוכט עפעס פריש. יעדע אינזל וואס זיי האבן געפינען האבן זיי דורכגענישטערט אויב עס איז פאראן עפעס ווערד אין איר. אויב יא האט די בריטישע רעגירונג באלד גענומען קאנטראל אויפ'ן אינזל און אנגעהויבן האנדלען מיט די סחורה וואס דארט איז געוועזן. די ערטשע אינזלען אויף וועלכע די בריטישע האבן גענומען קאנטראל זענען געווען די קאראיבישע אינזלען וועלכע זענען נישט ווייט פון אמעריקע. די אינזלען האבן געהאט אסאך ווערט און מענטשן האבן זיך אנגעהויבן ארייציען אהין און באלד אנגעהויבן צו האנדלען.
בריטאניע איז נישט געווען די איינציגסטע אימפעריע אין אירע גוטע יארן. אויך פראנקרייך און שפאניע האבן געטאן דאס זעלבע און האבן גענומען פעטע שטיקער פון נארט אמעריקע וועלכע איז געווען געבענטש מיט עטליכע זאכן.
ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה איז די בריטישע אימפעריע געווען אפגעשוואכט און האט נישט געקענט פארטיידיקן אירע קאלאניעס אין דרום אזיע. צוליב דעם, האבן מורא פון אן אטאקע דורך יאפאן, האבן אויסטראליע און ניו זילאנד אויפגעשטעלט אין 1951 דעם אנזוס זיכערהייט אפמאך מיט די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
קאַטעגאָריע:בריטאניע קאַטעגאָריע:אימפעריעס
אקט אף יוניאן
אקט אף יוניאן קען מיינען איינע פון די צוויי:
בריטישע אקט אף יוניאן
קאנאדישע אקט אף יוניאן
קאַטעגאָריע:פאליטיק
ערשטע וועלט-מלחמה
left|thumb|250px|ה'תרע"ו די ערשטע וועלט־מלחמה, אדער דער ערשטער וועלט קריג, איז געווען א גלאבאלע מלחמה וואס האט אויסגעפלאצט אין אייראפע אין חודש אב ה'תרע"ד ביז ה' כסלו ה'תרע"ט ; 28סטן יולי 1914 - 11טן נאוועמבער 1918. די מלחמה האט זיך אנטוויקלט צו א וועלט קריג וואס האבן זיך מיטגעטייליגט 135 פעלקער פון האלבן גלאבוס פון פינף קאנטינענטן.
דער נאמען ערשטער וועלט קריג איז שוין געווארן גערופן נאך פאר דעם צווייטן וועלט קריג.
די מלחמה האט פאסירט אין עטליכע שלאכט-ערטער, די הויפט שלאכטן זיינען געוועזן:
די צוויי קעמפער זייטן:
אויך זענען געווען שלאכטן אין כינע און אין אפריקע. מ'האט זיך געשלאגן אויך אין ים און אין דער לופט.
די ערשטע וועלט מלחמה איז געווען די ערשטע מלחמה וואו מ'האט געניצט גאנץ ברייט טאנקען, עראפלאנען און סובמארינען.
גורמים
קליין|upright=1.6|מאפע פון די משתתפים אין דער ערשטער וועלט מלחמה: [[ערשטע וועלט מלחמה אליאירטע|אליאירטע מאכטן גרין, צענטראלע מאכטן אראנזש, און נייטראלע לענדער גרא]] אינעם 19טן יארהונדערט, האבן די הויפט אייראפעישע מאכטן געהאט געשטרעבט צו האלטן א קראפט גלייכוואג דורכאויס אייראפע, פון וואס איז ארויסגעקומען א קאמפלעקסע נעצווערק פון פאליטישע און מיליטערישע אליאנצן דורכאויס דעם קאנטינענט ביז 1900. די אליאנצן האבן אנגעהויבן אין 1815, מיט דער הייליגער אליאנץ צווישן פרייסן, רוסלאנד און עסטרייך. אין אקטאבער 1873, האט דער דייטשער קאנצלער אטא פאן ביסמארק פארהאנדלט דעם דרייקייסערבונד צווישן די מאנארכן פון עסטרייך־אונגארן, רוסלאנד און דייטשלאנד. דער דאזיקער אפמאך איז אבער אדורכגעפאלן ווייל עסטרייך־אונגארן מיט רוסלאנד האבן נישט געקענט מסכים זיין וועגן די באלקאנען, ביז אין 1879 האבן דייטשלאנד און עסטרייך־אונגארן געשאפן די צווייאיקע אליאנץ. זיי האבן אין דעם געזען א וועג צו ווירקן אקעגן רוסישע איינפלוס אין די באלקאנען ווען די אטאמאנישע אימפעריע האט ממשיך געווען זיך אפשוואכן. אין 1882, האט די אליאנץ זיך פארברייטערט אריינצונעמען איטאליע אין וואס איז געווארן די דרייאיקע אליאנץ.
דער מערבדיקער פראנט
דער פלאן פון דייטשלאנד זיך קעגנשטעלן קעגן דעם פראנצויזיש-רוסישן בונד האט איינגעשלאסן דערלאנגען א קנאקעדיקן קלאפ אויף פראנקרייך און דערנאך זיך אומקערן זיך קעגנשטעלן קעגן דער פארהעלטענישווייז פאמעלעכער ארמיי פון די רוסן. אנשטאט אטאקירן פראנקרייך דירעקט, האבן זיי געהאלטן בעסער צו אטאקירן פון דער צפון זייט. אבער דאס האט געפאדערט אדורכגיין בעלגיע. דייטשלאנד האט געבעטן א פרייע דורכגאנג דורך בעלגישער טעריטאריע, און האט צוגעזאגט אז מיט דעם וועט בעלגיע געניסן פון א בונד מיט דייטשלאנד. בעלגיע האט אבער אפגעזאגט, און אום 2טן אויגוסט האט דייטשלאנד אנגעהויבן אינוואדירן פראנקרייך דורף בעלגיע און לוקסעמבורג. די דייטשן האבן זיך אנגעשטויסן מיט א שטארקן קעגנשטעל לעבן די פעסטונגען פון דער בעלגישער שטאט ליעזש. אינצווישנצייט האט דאס פאראייניגטע קעניגרייך געשיקט אן ארמיי אין פראנקרייך וואס האט פראגרעסירט אין בעלגיע אריין.
אבער ס'איז נישט געגאנגען אזוי גראד פאר די דייטשן, צוליב דעם קעגנשטעל פון בעלגיע, צוזאמען מיט בריטישע און פראנצויזישע קראפטן, און די גיכע באוועגונג פון די רוסן, וואס האבן אטאקירט מזרח פרייסן, וואס האט באשעפטיקט דייטשע קראפטן וואס האבן געדארפט קעמפן אויפן מערבדיקן פראנט. נאך א שטיק צייט האט דייטשלאנד געזיגט די רוסן, אין א סעריע פון קאמפן וואס ווערט גערופן דער "טאנענבערג קאמף". אינצווישנצייט האבן די בריטישע און פראנצויזישע קראפטן אפגעהאלטן דעם דייטשן פראגרעס קיין פאריז אין דעם ערשטן קאמף אויפן מארן וואס איז פארגעקומען סעפטעמבער 1941 צפון-מזרח פון פאריז. די צענטראלע מאכטן (די דייטשע און עסטרייך־אונגארישע אימפעריעס) זענען געווען געצוואונגען צו קעמפן אויף צוויי פראנטן.
דעם 20סטן אויגוסט האבן די דייטשע קראפטן איינגענומען בריסל, און אום דעם 9טן אקטאבער האט געענדיקט די באלאגערונג אויף אנטווערפן; די שטאט איז געפאלן אין די הענט פון די דייטשן און כמעט גאנץ בעלגיע איז געווארן איינגענומען.
די ערשטע אינוואזיע אויף באדן פון די פיינד וואס די אליאירטע מאכטן האבן אדורכגעפירט איז נישט געווען אין אייראפע נאר אין אפריקע: קראפטן פון דרום אפריקע האבן אטאקירט און איינגענומען די דייטשע קאלאניע אין דרומדיקער אפריקע (היינט נאמיביע).
דער מזרחדיקער פראנט
דייטשלאנד האט אטאקירט רוסלאנד טראכטנדיק אז די גרויסע רוסישע מיליטער וועט נישט קענען מאביליזירן ביז זעקס וואכן. למעשה האבן די רוסן זיך מאביליזירט אין צען טעג. די רוסן האבן אטאקירט גאליציע אין דער עסטרייך אונגארישע אימפעריע און מזרח פרייסן אין דייטשלאנד. גאליציע האבן זיי גיך אינוואדירט, אבער אין מזרח זענען זיי געווארן אפגעשטעלט ביים קאמף פון טאנענבערג. אין מיי 1915 האבן די צענטראלע מאכטן אדורכגעבראכן די דרום גרענעצן פון פוילן, און אום 5טן אויגוסט האבן זיי איינגענומען ווארשע, און די רוסן האבן זיך געדארפט צוריקציען פון פוילן. אין זימבערגן האבן דייטשע קראפטן געהאלפן די עסטרייכער קראפטן ביז אום 6טן דעצעמבער איז בוקארעשט געפאלן צו די צענטראלע מאכטן.
איז רוסלאנד האבן די באפעלקערונג דערקעגנט דאס באהאנדלען פון דער מלחמה. נאך דעמאנסטראציעס אין דער הויפטשטאט פעטראגראד האט דער צאר ניקאליי אבדיקירט אין מערץ 1917.
מיטל־מזרח פראנט
דער מיטלענדישער־ים פֿראנט, אויך באוואוסט ווי דער דרומדיקער פֿראנט, איז געווען צווישן די בריטישע און רוסלענדישע אימפעריעס פון די אליאירטע מאכטן און די אטאמאנישע אימפעריע (טערקיי) און א מיליטערישע מיסיע פון דייטשלאנד פון די צענטראלע מאכטן. צוזאמען מיט די אליאירטע מאכטן האבן געארבעט די אראבישע קראפטן אין ראם פונעם אראבישן רעוואלט אין דער קריגפירונג אינעם סיני האלבאינזל און אין ארץ ישראל. נאך דער אקטאבער רעוואלוציע אין רוסלאנד האט אויך די ארמענישע רעפובליק מיטגעטיילט אין דער מלחמה. די קריגפירונג אינעם מיטלענדישער־ים פֿראנט האט אנגעהויבן דעם 2טן אקטאבער 1914, די מלחמה־אקציעס האבן געקאנטשעט דעם 30סטן אקטאבער 1918, און די ארויסקומען פון דער מלחמה זענען געווארן פעסטגעשטעלט ביים סעוורע אפמאך דעם 10טן אויגוסט 1920. די קריגפירונג אויפן דרום פראנט איז געווען אין ברייטערע שטחים ווי אין די אנדערע פראנטן און האבן אריינגענומען די פאלגנדע ראיאנען: סיני האלבאינזל און ארץ ישראל, געגנט פון מעסאפאטאמיע, קאווקאז געגנט און דער געגנט פון גליפולי אינעם דארדאנעלן איינגאס.
די אטאמאנישע אימפעריע וואס האט מיטגעטיילט מיט די צענטראלע מאכטן האט געסטראשעט דעם רוסישן קאווקאז, אויפן בריטישן פארבינדונג מיט אינדיע - דער "בריליאנט אינעם קרוין" - און דעם מזרח דורכן סועץ קאנאל, און אויף די נאפט פעלדער פון מאסול אין היינטיקן איראק. די אטאמאנישע אימפעריע האט אויך פארצאמט דעם שווארצן ים צו רוסישן האנדל, אחוץ וואס דייטשלאנד האט פארצאמט דעם באלטישן ים. אזוי אז דער אויסלענדישער רוסישער האנדל איז געליגן אונטער אן עקאנאמישן באלאגערונג וואס האט אים באגרענעצט מיט 95%. די איינציקע פארטן דורך וואס מ'האט געקענט שיקן הילף צו פריינדלעכע לענדער איז געווען דורך די פארטן פון ארכאנגעלסק (א פארט וואס איז פארפרוירן זעקס מאנאטן אין ווינטער) און וולאדיוואסטאק, וואס זענען ווייט 13,000 ק"מ פון די פראנט ליניעס.
די ים־ארענע
די הויפט ים־פלאטן וואס זענען געווען טעטיק אין דער ים־ארענע זענען געווען פונעם פאראייניגטן קעניגרייך און פון דייטשלאנד. יעדע איינע פון די גרויסמאכטן האט פרובירט איבערצואוועגן די מלחמה אין אלגעמיין דורך שטעלן א ים־בלאקאדע אויפן צווייטן, וואס די בלאקאדע וועט פארמיידן אריינברענגען פראוויאנט צום באלאגערטן לאנד. אבער ס'איז געווען ווייניקע אנטרעפן צווישן די צוויי פלאטן.