cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
יצחק מעראס
לעבנסגעשיכטע
יצחק מעראַס איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל קעלם אויפן צפון-מערב פון ליטע. זײַן משפּחה איז אומגעקומען אין 1941 בעת דעם ייִדן-חורבן, אָבער יצחק אַליין איז געראַטעוועט געוואָרן דורך אַ ליטווישער פּויערישער פאַמיליע. נאָך אין זײַנע שול-יאָרן האָט יצחק מעראַס זיך געצויגן צו ליטעראַטור-אַרבעט און געשריבן אין דער אָרטיקער ליטווישער צײַטונג אין קעלם. אין 1958 האָט ער פאַרענדיקט דעם קאָוונער פּאָליטעכטישן אינסטיטוט לויטן פאַך "ראַדיִאָ-עלעקטראָניק", אָבער ער האָט אַלץ מער און מער פאַרנומען מיט ליטעראַטור. ער האָט געשריבן אויף ליטוויש, נאָר שוין זײַנע פריִע ווערק זײַנען געווידמעט געווען דער ייִדישער טעמע.
אין 1972 איז יצחק מעראַס עולה געווען קיין ישראל און זיך באַזעצט אין בת-ים. לאַנגע יאָרן, ביזן אַרויסגיין אויף דער פּענסיע האָט ער געאַרבעט אַלס לערער אין אַ מיטלשול, נאָר אויך אין ישראל האָט ער פאָרגעזעצט שאַפן אויף ליטוויש. אַ טייל פון יצחק מעראַסעס ווערק זײַנען איבערגעזעצט געוואָרן אין העברעיִש, ייִדיש (דער ראָמאַן "די אייביקע שאָך", וואָס איז פאַרעפנטלעכט געוואָרן אינעם זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד"), רוסיש, דײַטש און אַנדערע שפּראַכן. אין 2010 איז ער באַלוינט געוואָרן מיט נאַציִאָנאַלן פּרײַז פון ליטע פאַר זײַן שאַפונג אויף דער ליטווישער שפּראַך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:ישראלים
אליס אין ווונדערלאנד (1951 פילם)
אַליס אין ווונדערלאַנד (ענגליש: Alice in Wonderland) איז אן אמעריקאנישער אנימירטער פילם פון 1951 וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני און איז באזירט אויף דער לואיס קאראל ראמאן "אליסעס אוואנטורעס אין ווונדערלאנד" פון 1865. ער איז דער 13סטער וואלט דיזני אנימירטער פילם אין פולער לענג, און האט די שטימעס פון קאטרין בומאנט אלס אליס און עד ווין אלס דער משוגענער היטלמאכער.
געשיכטע
א יונגע מיידל מיטן נאמען אַליס לאַנגוויילט זיך ווען איר שוועסטער געבט זי א לעקציע אין היסטאריע. צוזאמען מיט איר קאץ דינקע שלייכט זי אוועק און טראכט אויס א וועלט געפילט מיט זינלאָזקייט. אבער, אַליס זעט א מאדנע ווייס קיניגל וואס טראגט א גרויסן גאלדענעם האַנטזײגער און איילט זיך אוועק. מיט נייגעריקייט פאלגט אַליס נאָך דאָס קיניגל אריין אין זיין נאָרע, וואו עס הייבן זיך אן אירע אוואנטורעס אין ווונדערלאנד. נאָך וואס זי ווערט גרעסער און קלענער און טרעפט מיט משונהדיקע לייטן ווי דעם משוגענעם היטלמאכער, דעם מארץ האז, דעם טשעשיר קאָטער און דעם שלייערל ווערט אַליס זייער מיד און וויל גיין אהיים.
וואלאזשינער ישיבה
קליין|250px|די וואלאזשינער ישיבה די וואלאזשינער ישיבה (אפיציעל ישיבת עץ חיים) איז געווען די "מוטער ישיבה" פון די ליטווישע ישיבות. זי איז געגרינדערט געווארן אין 1802 אינעם שטעטל וואלאזשין, מינסקער גובערניע, ליטא (היינט בעלארוס), רוסלענדישע אימפעריע, דורך רבי חיים וואלאזשינער. די ישיבה האט זיך ביז די רוסישער רעגירונג האט זי פארמאכט מיט דער טענה אז מען זאל לערנען רוב פון טאג לימודי חול.
נאך ר' חיים איז געווארן דער ראש ישיבה זיין זון ר' יצחק.
אין 1895 האט רבי רפאל שפירא געעפנט די ישיבה פונדאסניי, ביזן צווייטן וועלט קריג.
תלמידים פון דער ישיבה
פון די בארימטע תלמידים פון דער וואלאזשינער ישיבה זענען:
קאַטעגאָריע:ליטווישע ישיבות קאַטעגאָריע:בעלארוס קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע
געארג ווילהעלם פרידריך העגל
קליין|געארג ווילהעלם פֿרידריך העגל געארג ווילהעלם פֿרידריך העגל (27סטן אויגוסט, 1770 – 14טן נאוועמבער, 1831) איז געווען א דייטשער פילאסאף געבוירן אין שטוטגארט, ווירטעמבורג (היינט אין דרום־מערב דייטשלאנד). ער האט אנגעהויבן א ניי דרך אין פילאסאפיע, העגליאניזם. ער האט משפיע געווען אויף אסאך שרייבער און פילאסאפן, כולל סיי די וואס האבן געהאלטן מיט אים (בראדלי, סארטרע, מארקס), און סיי זיינע קעגנער (קירקעגארד, שאפענהויער, ניצשע). ער האט געשריבן וועגן היסטאריע, פאליטיק, רעליגיע, קונסט, לאגיק און מעטאפיזיק.
קאַטעגאָריע:פילאסאפן קאַטעגאָריע:דייטשן
יוסי בן יועזר איש צרדה
יוסי בן יועזר איש צרדה, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זעקס מאל אין משניות.
זיין צייט
יוסי בן יועזר איש צרדה איז געווען פון ערשטן דור זוגות, פון דריטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה,
ערשטער זוג
יוסי בן יועזר איש צרדה איז געווען דער נשיא פון די סנהדרין, און יוסי בן יוחנן איש ירושלים איז געווען דער אב בית דין. צווישן זיי איז פארגעקומען דער ערשטער מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, יוסי בן יועזר איש צרדה האט געהאלטן אז נישט, און יוסי בן יוחנן איש ירושלים האט געהאלטן אז יא.
איבער אים
יוסי בן יועזר איש צרדה איז געווען א כהן, אין דער משנה ריפט אים "חסיד שבכהונה".
די משנה שרייבט ווען יוסי בן יועזר און יוסי בן יוחנן זענען נפטר געווארן, איז "בטלו האשכולות", ערקלערט רש"י: א מאן וואס פארמאגט אין זיך אלעס, תורה, יראת חטא, און גמילות חסדים.
זעט אויך
רשימה:תנאים
ראוונע גובערניע
די ראוונער גובערניע אדער פאלעסיע, איז אן אבלאסט פון אוקראינע. די הויפטשטאט איז ראוונע.
שטאטן אין ראוונע גובערניע
קאַטעגאָריע:אוקראינע
נאגל (אנאטאמיע)
200xp|left נאגל איז ביים עק פון פינגער ענדיגט זיך דאס מיט א הארטע לייסטל וואס העלפט גרינגער מאכן דאס לעבן דורך קראצן אנכאפן און דאס וואקסט פריש שטענדיג.
וויבאלד די נעגל צוקראצן פארשידענע זאכן א גאנצן טאג, באהאלטן זיך אונטער דעם אסאך שעדליכע באצילן, דערפאר טאר מען דאס נישט נעמען נעבן דעם מויל, נאז אדער אויער, ווייל די באצילן וועלן זיך אריינכאפן אינעווייניג אין אייער קערפער קראנק מאכן.
סאיז נישט צום גלויבן וויאזוי מיר וואלטן זיך באגאגאנען אן די נעגל, ווי למשל וויאזוי וואלטן מיר געפענט א קעטשאפ?
אינעם קאסמעטישע פעלד, זענען פארהאנען געוויסע וועגן וויאזוי שיין צו מאכן די נעגל, אדער גאר צולייגן פאלשע נעגל, ספעציעל ביי פרויען, וואס געבט צו א באזונדערע חן.
איינע פון די מענטשליכע באדינגונג, איז צו שניידן די נעגל פון צייט צו צייט, מיט א נעגל שניידער.
עס באנייט זיך דאס מערסטע, וואקסענדיג פון פריש כסדר.
יוסף צבי כהנא
יוסף צבי כהנא האט געדינט אלס חזן אין ווילנא צווישן די יארן תרמ"ט און תרנ"ו.
אבער ער האט זיך דארט צואמפערט מיטן גבאי און יענער האט געמאכט א בלבול אויף אים, און מ'האט אים דערפאר פארטריבן.
ער איז אריבער קיין יעליסאוועטגראד, און פון דארט קיין כארקאוו וואו ער איז געשטארבן זייענדיג א יונגער מענטש.
קאַטעגאָריע:חזנים
שוואכע קראפט
שוואכע קראפט (אויך גערופן שוואכע אינטעראקציע) איז איינע פון די פיר יסודותדיקע קראפטן אין נאטור. די אנדערע דריי זענען עלעקטראמאגנעטיזם, די שטארקע קראפט און גראוויטאציע. עס ווערט גערופן שוואכע קראפט צוליב דעם וואס עס איז 1013 מאל שוואכער ווי שטארקע קראפט.
די שוואכע קראפט איז פאראנטווארטלעך פאר סיי ראדיא־אקטיוו צעפאלן פון סובאטאמישע טיילכעלן און סיי יאדער-שפאלטונג.
אלע פערמיאנען (למשל עלעקטראנען און פראטאנען) אינטעראגירן דורך דער שוואכער קראפט. במשך א לענגערער צייט טוען פערמיאנען צעפאלן.
ביי גאר הויכע ענערגיע ניוואען ווערן די שוואכע קראפט און די עלעקטראמאגנעטישע קראפט ענלעך צו אנאנד.
סימעטריע שטערונג
פיזיקער האבן לאנג געהאלטן אז אלע נאטירלעכע געזעצן בלייבן וואר דורך אפשפיגלונג, ד"ה איבערדרייען איין אַקס. טאקע גראוויטאציע, עלעקטראמאגנעטיזם און די שטארקע קראפט זענען גלייך מיט אפשפיגלען. אין די 1950ער יארן האבן די פיזיקער טשען נינג יאנג און צונג-דאא לי פארגעשטעלט אז די שוואכע קראפעט רעספעקטירט נישט אפשפיגלונג. אין 1957 האבן פיזיקער פעסטגעשטעלט אז ס'איז טאקע אזוי, און יאנג מיט לי זענען באלוינט געווארן מיטן נאבעל פריז פאר פיזיק אין 1957.
קאַטעגאָריע:פיזיק
פוילבוים
קליין|250px|בלעטער און יאגדעס פױלבױם איז אַ מין בוים וואס וואקסט ביז 6-8 מעטער הויך, מיט א גרא-ברוין קארע. סיי די קאָרע פונעם פױלבױם און סיי די יאגדעס פאַראורזאַכן שילשול, און מען פלעג ניצן זיי אַלס מעדיצינישער לאַקסאַנט. היינט ווערט דאס נישט געניצט צוליב זיין גיפטיקייט.
קאַטעגאָריע:ביימער קאַטעגאָריע:מעדיצין
זשוליא גילארד
זשוליאַ איילין גילאַרד (געב' דעם 29סטן סעפטעמבער 1961) איז געווען דער 27סטער פרעמיער מיניסטער פון אויסטראליע, און די ערשטע פרוי אין דעם אמט.
פילאט
קליין|דער אמעריקאנישע ארמיי לופט-מיליטער טעסט-פילאט לייטענאנט מייק האַנטער אין א פלי-אוניפארם, אקטאבער 1942 א פּילאָט אדער אַוויאַטאָר איז א מענטש וואס קאנטראלירט א לופטמאשין אלס א פאך, אין דער מיליטער אדער אלס א האבי. געוויינטלעך באדייט דער טערמין די וואס פליען מאטאר לופטמאשינען ווי עראפלאנען און העליקאפטערס, אבער אויך איינער וואס פליט אנדערע לופטמאשינען ווי אוויאנעטקעס, לופטבאלאנען, לופטשיפן און צעפלינען, און אנדערע לופטמאשינען.
זשוליא גילארד
זי איז געווארן פרעמיער מיניסטער יוני 2010, פון דער אויסטראלישער לייבאר פארטיי.
פילאט
דער טערמין "אַוויאַטאָר" קען שליסן איין נישט נאר דער וואס אפערירט די לופטמאשין, אבער אויך אנדערע מאנשאפט מיטגלידער ווי נאַוויגאַטארן און פלי אינזשענירן און אנדערע ראלעס אין דער אפעראציע, בפרט אין מיליטערישע מיסיעס.
זשוליא גילארד
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון אויסטראליע
נחום יואל האלפערין
נחום יואל האלפערין (י"ז חשוון תרע"א, 19טן נאוועמבער 1910 – ה' כסלו תשמ"ז, 6טן דעצעמבער 1986) איז געווען א חרדישער ייד א סוחר און אן עסקן, פון די פירער פונעם חרדישן ציבור אין תל אביב, און פארזיצער פון אתרא קדישא.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין 1910 אין שטעטל דעלאטין אין אסט-גאליציע, דער צווייטער זון פון יעקב האלפערין. ווען די  ערשטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן אין 1914, איז די משפחה אנטלאפן קיין ווין, וואו זיי זענען געבליבן עטלעכע חדשים און פון דארטן זענען זיי אריבער קיין אמסטערדאם, און זיי האבן געוואוינט דארט זיבן יאר.
אין יאר 1920, ווען ער איז געווען אלט אכט יאר, האט זיין פאטער אים געשיקט צו דער תלמוד תורה אין לייפציג, וואו ער האט געלערנט ביי הרב דוד פעלדמאן. א יאר נאכהער האט זיין משפחה זיך געצויגן צוריק קיין ווין און ער האט געלערנט אין דער ארטיגער תלמוד תורה. ער איז געווען א מיטגליד פון צעירי אגודת ישראל אין ווין, און ער האט זיך באטייליגט אין די צוויי כנסיות גדולות פון אגודת ישראל וואס זענען פארגעקומען אין ווין אין די 1920ער יארן. ער איז געווען מקושר צו די רוזשינער רבי׳ס וואס האבן געוואוינט אין ווין, ספעציעל מיטן טשארטקאווער רבי׳ן, רבי ישראל פרידמאן.
אין 1933 איז ער ארויף מיט זיינע עלטערן קיין ארץ ישראל און די משפחה האט זיך באזעצט אין תל אביב. ער האט געפירט פילצווייגיקע געשעפטן, צווישן זיין האט ער געהאלטן אפקילונג מאגאזינען, א זאל און א רעסטאראן אין בתל אביב.
האלפערין איז געווען שטארק מקורב צום חזון איש, וואס האט געזאגט אויף אים "בכל ביתי נאמן הוא". ער האט פארלאזט אויף זיין ארדענטלעכקייט און געטרייקייט און האט אים באשטימט גבאי פון פארשידענע מוסדות און ארגאניזאציעס, צווישן זיין דער קרן השביעית.
ער איז געווען א מיטגליד אין דער הנהלה פון דער אתרא קדישא ארגאניזאציע, און אין די 1970ער יארן האט מען אים באשטימט פארזיצער פון דער ארגאניזאציע. ער האט געארבעט צו ראטעווען די אלטע יידישע בית עולם אין ווין, צוליב וואס האט הרב יעקב ישראל קאניעווסקי, דער סטייפלער גאון, געשריבן צו אים: "ולוואי שיהא חלקי עם חלקך בעלמא דקשוט" (הלוואי זאל מיין טייל זיין מיט דיין טייל אינעם עולם האמת).
האלפערין איז געווען א פילאנטראפ פון מוסדות פון תורה, חינוך און חסד אין ארץ ישראל און אין די פאראייניגטע שטאטן.
משפחה
די קינדער פון ר׳ נחום יואל און זיין ווייב הדסה זענען:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן קאַטעגאָריע:טשארטקאווער חסידים קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק קאַטעגאָריע:אגודת ישראל
קאַטעגאָריע:מענטשן פון תל אביב קאַטעגאָריע:עסקנים
פסח אליהו פאלק
הרב פסח אליהו פאלק (תש״ג, מאנטשעסטער – כ״ג טבת תש״ף, גייטסהעד) איז א מחנך און א פוסק אין גייטסהעד, ענגלאנד. ער איז ברייט באקאנט פאר זיין ספר "עוז והדר לבושה" וואס באהאנדלט די צניעות פון פרויען אין יידישקייט. ער האט מחבר געווען די שו"ת מחזה אליהו.
ביאגראפיע
זיינע שוואגערס זענען רבי מתתיהו סאלאמאן, משגיח אין לייקוואוד, און הרב אהרן דוד דונער, רב פון דער טאטנהאם עדת שול און א דיין אין דעם לאנדאנער התאחדות קהלות החרדים.
קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים קאַטעגאָריע:גייטסהעד
קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
דבר השם
דבר השם איז א בלאג אין אידיש וואס איז אוועקגעשטעלט אויף אן אופן צו זיין עפעס צווישן א בלאג און א ספר. דאס הייסט אז אנדערש ווי ביי א געווענליכע בלאג וואס איז אויסגעשטעלט בלויז ווי א טאג בוך, מיט ארטיקלען אין כראנאלאגישען סדר, איז עס געצילט צו זיין אויסגעשטעלט לויט אן אינהאלט מיט א לאגישען סדר. ווידער איז עס נישט ממש א ספר אינעם זון פון א טראדיציאנאלען ספר וואס בלייבט אייביג אזוי ווי עס איז געווען ווען מען האט עס געקויפט, נאר עס טוט זיך שטענדיג בייטן מיט נייע ארטיקלען וואס קומען צו, און פארבעסערונגען צו די אלטע.
די טעמע פון די בלאג איז "די רייד פונעם אייבערשטען", וואס איז, לויט די שרייבערס פון דעם בלאג, סינאנים מיטן אמת, דעריבער איז די ציל פונעם בלאג צי דערגרונטעווען די אמת, בעיקר אין די ענינים ווי מענטשן האבן גערעדט אין נאמען פונעם אייבערשטען, און אזוי ארום דערגיין וואס פונקטליך איז די רייד פון השי"ת.
כישוף אינעם לבנה-ליכט
כישוף אינעם לבנה-ליכט (ענגליש: Magic in the Moonlight) איז א 2014 ראמאנטישער קאמעדיע-דראמע פֿילם, געשריבן און דירעקטירט דורך וואודי אלען.
דבר השם
װעבלינקען
קאטעגאריע:אידישע בלאגס
כישוף אינעם לבנה-ליכט
געשיכטע
אין אייראפע אין די ניינצן צוואנציגער יארן, טוט א גרויסער קונצן-מאכער אויספֿירן זיינע קונצן אין בערלין.
א יוגנט חבר זיינער קומט אים פארציילן וועגן אן אמעריקאנישע פרוי וועלכע לייענט מחשבות, און בעט אים קומען העלפן אויפדעקן איר בלאף.
למעשה ווערט ער זייער באאיינדרוקט פון אירע כוחות, און קומט צו דער מסקנא אז זי איז ריכטיג און ס'עקזיסטירט יא אזא זאך ווי העכערע מיסטישע כוחות. ער פאררופט א פרעסע קאנפערענץ וואו ער מעלדט זיין אנטדעקונג.
ער ווערט איבערגעריסן מיט א מעלדונג אז זיין מומע איז געווען אין אן עקסידענט און אריין אין שפיטאל. דארט הייבט ער אן מתפלל צו זיין, אבער אינמיטן כאפט ער זיך און שטעלט זיך אפ. ווען זי מאכט דורך בשלום די אפעראציע, איז ער מחליט צו פארשן דערין מער גרונטליך. און נוצנדיג א טריק, באהאלט ער זיך אונטער א בענקל אין צימער און הערט ווי זיין חבר - וועמען ער האט געטרויעט - האט אלעס אויספלאנירט מיט איהר פון פאראויס.
כאטש ער זאגט איר אז ער קען זי קיינמאל נישט מוחל זיין, האט ער פארט שטארקע געפיהלן פאר איהר און ער לאזט זי עס וויסן. זי זאגט איהם קודם אפ, אבער שפעהטער קומט זי צוריק צו איהם.
וועבלינקען
קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:קאמעדיע קאטעגאריע:דראמא קאטעגאריע:2014 פילמען
שמחת תורה
שמחת תורה איז דער יום טוב וואס מען פייערט דעם לעצטן טאג פון סוכות-שמיני עצרת. אום דעם טאג ליינט מען די סדרה וזאת הברכה און מען ענדיגט ליינען די תורה. אין ארץ ישראל געפאלט שמחת תורה כ"ב תשרי און אין חוץ לארץ כ"ג תשרי. יידן פירן זיך אין רוב ערטער צו מאכן הקפות און טאנצן מיט אלע ספרי תורה.
דער רמ"א ברענגט א מנהג צו ליינען די תורה שמחת תורה ביינאכט, און אזוי פירן זיך רוב אשכנזישע קהילות.
סדר הקפות
מען נעמט ארויס אלע ספרי תורות פון ארון הקודש און מען נעמט זיי ארום דעם באלעמער וואו מען ליינט די תורה. איין מאל ארום ווערט גערופן אן "הקפה"; ביי יעדער הקפה זאגט מען הויך איין פאל פונעם פיוט וואס הייבט אן "אנא ד' הושיעה נא, אנא ד' הצליחה נא, אנא ד' עננו ביום קראנו". מען מאכט אינגאנצן זיבן הקפות.
מען מאכט די הקפות ביינאכט (נאך קדיש תתקבל) און בייטאג (פאר קריאת התורה). די ספרדים מאכן הקפות אויך צו מנחה. אין חוץ לארץ זענען די חסידים נוהג צו מאכן הקפות אויך דעם ערשטן טאג שמיני עצרת-רוב ערטער נאר ביינאכט.
קאַטעגאָריע:ימים טובים
משה כחלון
משה כחלוֹן (געב׳ דעם 19טן נאוועמבער 1960, כ"ט חשוון ה'תשכ"א, חדרה) איז געווען דער פינאנץ מיניסטער אין ישראל, און דער פארזיצער פון דער כולנו פארטיי, און א כנסת דעפוטאט. ער איז פריער געווען א דעפוטאט פון דער ליכוד פארטיי.
ביאגארפיע
משה כחלון איז געבוירן און דערצויגן געוואָרן אין גבעת אלגא, חדרה. ער איז פֿון אַ משפּחה פֿון זיבן קינדער. זיינע עלטערן, יהודה און מיסא כחלון, האבן אימיגרירט קיין ישראל פון טריפּאָלי אין ליביע. ער האט חתונה געהאט מיט זיין ווייב ליאורה און איז דער פאטער פון עידן און ליטל  און נאך א זון.
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
אמעריקען האסל
אַמעריקען האָסל (ענגליש: "American Hustle") איז א אמעריקאנע קריים קאמעדי-דראמע פילם, געבויעט אויף אן עף בי איי אפערעישן אין די ענדע זיבעציגער יאהרן אויף דעם בירגערמייסטער פון א שטאט אין ניו דזשערזי, ארויסגעגעבן אין יאהר 2013.
דער דירעקטאר איז דעיוויד או ראסעל.
וועב לינקען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאטעגאריע:דראמא
נאבעליום
250px|לינקס נאָבעליום איז אַ כעמישער עלעמענט מיט סימבאָל No און אַטאָמישן נומער 102. עס איז אַן אויסשטראַלער. פֿאַראַן 12 באַקאַנט איזאָטאָפּן פֿון נאָבעליום.
טאלמיטש
קליין|הערב טאלמיטש איז א קליינע שטאט אין סטאניסלאווער גובערניע, אין מערב אוקראינע (אסט-גאליציע). זי איז די הויפטשטאט פון דער טאלמיטשער ראיאן.
נאבעליום
נאָבעליום איז אַ נאָמען נאָך אַלפֿרעד נאָבעל. עס איז אַנטדעקט געוואָרן אין 1957 אין שוועדן.
טאלמיטש
די באפעלקערונג איז בערך 8,800 (אין יאר 2001).
ספינדזש
קליין|לינקס|מאראקאנער פאנקעס ספינדזש (אראביש: سَفَنْج, באדייט: "זיסער שוואם") איז א סארט פאנטשקע וואס שטאמט פון צפון אפריקע.
טאלמיטש
געאגראפיע
טאלמיטש ליגט ביים טאלמאטשיק טייכל, וואס איז ברייט פיר מעטער, און דערברייטערט זיך ביז 12 מעטער ביי זיין צוזאמענפלוס מיטן נעסטער טײַך, פון די גרעסטער טייכן אין אייראפע (ברייט 400 מעטער דארטן). דער נעסטער שיידט דעם טאלמיטש פראווינץ פון די שכנותדיקע שטעט, בוטשאטש און האראדענקע.
נאבעליום
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
ספינדזש
עס קומט מיט א לאך אינדערמיט.
טאלמיטש
היסטאריע
די שטאט איז געקומען אונטער עסטרייכער הערשאפט אין 1772.
ספינדזש
מען סערווירט עס באשפריצט מיט צוקער אדער געווייקט אין האניג.
טאלמיטש
היסטאריע
טאלמיטש איז געווען דער אדמיניסטראטיווער צענטער פון א פאוויאט (דיסטריקט) אין דער צווייטער פוילישער רעפובליק. אין 1921, איז איר באפעלקערונג געווען בערך 5,000, מערסטן פאלאקן און 2,012 יידן, מיט עטלעכע פון דער ארמענישער מינאריטעט. אין די ארומיקע דערפער האבן די אוקראינישע דאמינירט. אינעם צווייטן וועלט קריג, האבן די דייטשן געמערדעט די יידן. די פאלאקן און ארמענישע וואס האבן איבערגעלעבט האבן די סאוועטן פארטריבן פון טאלמיטש נאך 1945. רוב פון זיי האבן זיך באזעצט אין אונטערשלעזיע.
ספינדזש
קליין|לינקס|די אלדזשיריער ווערסיע
טאלמיטש
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
יוסף פישער
יוסף פישער (ה'ת"ר - ה'תרע"ד) איז געווען דער חזן אין קראקע, און גלייכצייטיג האט ער פארמאגט א דרוקעריי.
ספינדזש
ביי יודן
די יודן אין מאראקאו פלעהגן דאס עסן אום חנוכה ווען דער מנהג איז צו עסן מאכלים געפרעגלט אין אויל.
יוסף פישער
פישער איז געבוירן אין יאר ת"ר אין ווילנא, און נאכן ארום וואנדערן איז ער געווארן חזן אין קראקא פאר פופציג יאר אין א ציה, ביז צו זיין פטירה אין יאר תרע"ד.
ספינדזש
ביי יודן
עס איז בכלל געווען א דעליקאטעס אין יענע לענדער. ביי די יודן אין אלדזשיריע פלעהגט מען דאס געבן פאר די וואס זענען אויפגעשטאנען צו סליחות אום חודש אלול.
בארקלעיס סענטער
לינקס|קליין|דער בארקלעיס סענטער אקולוס לינקס|קליין|ביי א שפיל אינעם סטאדיום קליין|לינקס|טעקסט=A photograph of Barclays Center under construction|בארקלעיס סענטער דורכאויס קאנסטרוקציע אום יוני, 2011
יוסף פישער
זיין הויז אין קראקא איז געווען א בית ועד לחזנים, און פילע בארימטע חזנים פלעגן קומען צו אים אין שטוב זיך אויסגארגלען, און נאשן נוסחאות איינער פונעם צווייטן. צווישן זיי איז אויך געווען דער דאן יונגער חזן יאסעלע ראזענבלאט.
בארקלעיס סענטער
בארקלעיס סענטער איז א ריזיגער סטאדיום וואס איז פלאצירט אין ברוקלין ניו יארק. עס אנטהאלט 18,000 זיצן.
דרויסנדיגע לינקען
קאַטעגאָריע:ברוקלין קאַטעגאָריע:געביידעס קאַטעגאָריע:ספארט
יוסף פישער
קאַטעגאָריע:חזנים קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
ספינדזש
ביי קינדער
ביי די קינדער איז עס ספעציעל געווען באליבט און מען פלעהגט זיי דאס געבן ביי ספעציעל געלעגנהייטן, למשל:
וועב לינקען
קאטעגאריע:זיסווארג קאטעגאריע:יידישע קיך קאַטעגאָריע:מאראקא קאטעגאריע:חנוכה
יש עתיד
בילד:YeshAtidLogo.svg
אין די וואלן פארן 20סטן כנסת האט די פארטיי באקומען 11 מאנדאטן.
סאלח שבתי
סאלח שבתי (אויסגערעדט סאַלאַך שאַבאַטי) איז אן ישראלישער פילם פון 1964. ער ווערט גערעכנט אלס דער ערשטער פון די בורעקאס פילמען וואס מאכט חוזקן פון סטערעאטיפן, אין געזעלשאפט, פון ישראל באפעלקערונג, דאס געמישעכטץ פון ספרדים, און אשכנזים, אין די ערשטע יארן פון לאנד, ווען עס איז געווען א גרויסע עליה קיין ישראל.
דער דירעקטאר, און שרייבער פון די געשיכטע, איז אפרים קישון, א ייד געקומען פון אונגארן, וואס ער האט געוווינט אין די איבערגאנגס לאגערן (מעברות}, און זיין שכן איז געווען א ייד פון מאראקא.
דער הויפט אקטיאר, איז חיים טופול, וואס איז סאלאך, און ער איז פון מאראקא, ווי ער שטויסט זיך אן אין הארטן ביוראקראטיע, פון די רעגירונג, ער פארשטייט נישט צופיל וואס גייט פאר, אבער צו מאכן שפיצלען פארשטייט ער גאנץ גוט. די פאליטיק אין לאנד, איז א קארופטירטע, און פון דעם מאכט ער געלט.
דער פילם איז א קאמעדיע, און דראמאטיש אויף א קאמישן אופן.
דער פילם איז געווען, דער ערשטער ישראל פילם צו זיין אויף די ליסטע פון אסקאר, אלס בעסטע אויסלענדישע פילם, און די ערשטע ישראל פילם צו באקומען די גאלד גלאבוס פרעמיע, די פילם האט עס באקומען צוויי מאל.
אין ישראל איז די מעדיע געווען שטארק קעגן פילם, קישון האט געטענהט, אז גאלדע מאיר האט נישט געוואלט די פילם זאל קומען קיין אמעריקע, צום סוף האט דער פילם געהאט דארט גרויס הצלחה.
קאטעגאריע:ישראל פילמען
יוחנן וואלאך
יוחנן וואַלאַך (געב' 14טן מיי 1945) איז אַ געוועזענער פוסבאָל שפּילער פֿון ישראל. הײַנט, פרעזידענט פון מכבי חיפה ספארט אָרגאַניזאַציע.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:פוסבאלערס
חנוך צבי הכהן לעווין
קליין|250px|פון רעכטס צו לינקס: הרב מאיר אלטער, רבי [[אברהם מרדכי אלטער, הרב חנוך צבי הכהן לעווין, רבי ישראל אלטער]] רבי חנוך צבי הכהן לעווין (רבי הירש העניך לעווין; ז' כסלו ה'תרל"א 1870 - ו' אדר א' ה'תרצ"ה, 1935) איז געווען שטאטס רב פון בענדין און פון די פירער פון פוילישן יידנטום פאר דער צווייטער וועלט מלחמה. ער איז געווען אן איידעם פון רבי יהודה אריה לייב אלטער, דער "שפת אמת".
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:גערער חסידים קאַטעגאָריע:כהנים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
דענקער
א דענקער איז א מענטש מיט א ברייטן פארשטאנד, וואס האט א טיפע און גרונטליכע הבנה איבער נאטור. דאס טיטל דענקער ווערט צוגעטילט צו פיליזאפן אדער מענטשן וועלכע דערגרונטעווען זיך אין וויסנשאפט, ווי חכמת התכונה, חקירה אין אמונות ודעות.
טראצדעם וואס דער דענקער באזיצט די טאלאנטן צו מערערע חכמות און וויסנשאפט, אויסער דעם פראפארץ פון חקירה, איז דער דענקער געבליבן דער טיטל ווי פילאזאף, וואס שטרייכט אונטער זיין וויסנשאפט אין העכערע, געטליכע פארשטאנד אין די בריאה.
צווישן די גרעסטע אידישע דענקער און פיליזאפן ווערן פאררעכנט:
רבי משה בן מימון, דער רמב"ם
רבי יוסף אלבו, דער עקרים
דער אבן עזרא, ר' אברהם בן מאיר.
פון די גרעסטע גוי'ישע דענקער ווערן פאררעכנט:
אלעקסאנדר דער גרויסער, אדער אלכסנדר מוקדון.
סאקראטעס
זיין תלמיד פלאטו אדער, ווי ער ווערט אנגערופן אין די ספרים אפלטון
זיין תלמוד אריסטא
זע אויך
* קאטעגאריע:סאציאל וויסנשאפט
אורי אוהד
אורי אֹהד (געב' 1970) איז דער בירגערמייסטער פון פתח תקוה. ער איז אן אדוואקאט.
ביאגראפיע
אורי אוהד איז געבוירן געווארן אין פתח תקוה, צו זיינע עלטערן אפרים אוהד ושל נגה אוהד, היינט א ריכטער אין דעם לוד געריכט.
אוהד איז געווארן א מיטגליד אין דעם פתח תקוה שטאטראט אין 1998. ער איז דעמאלסט געווען אלט 28 יאר, דער יונגסטער מיטגליד אין דער היסטאריע פון פתח תקווה.
אין 2003 האט ער געגרינדעט די "שיא לפ"ת" ליסטע, וואס האט געווינען פינף מאנדאטן, די גרעסטע ליסטע אין דעם שטאטראט.
אין 2008 האט ער קאנדידירט אין די בירגערמייסטער וואלן קעגן דעם לויפיגן בירגערמייסטער יצחק אוחיון און האט באקומען 29% פון די שטימען קעגן 55% וואס אוחיון האט באקומען. אוהד'ס ליסטע האט באקומען 4 מאנדאטן און ער האט געדינט ווי פירער פון דער אפאזיציע. דעם 13טן יאנואר 2013 האט יצחק אוחיון מודיע געווען אז ער רעזיגנירט פון דעם בירגערמייסטערשאפט צוליב זיין קראנקייט, 9 חדשים פאר די געפלאנטע וואלן פון אקטאבער 2013. דעם 15טן יאנואר האט דער שטאטראט געוועלט אוהד דער צייטווייליקער בירגערמייסטער ביז די וואלן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס קאַטעגאָריע:פתח תקוה]
מרדכי טווערסקי
רבי מרדכי טווערסקי זצ"ל (ה'תק"ל - כ' אייר ה'תקצ"ז), מגיד פון טשערנאביל. באקאנט אלס רבי מאטעלע טשערנאבילער.
אפשטאם
רבי מאטעלע איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תק"ל, צו זיין פאטער הרב מנחם נחום טווערסקי פון טשערנאביל, דער מאור עינים, א זון פון הרב צבי, א זון פון רבי נחום גאון, באקאנט אלס רבי אדם בעל שם. און צו זיין מוטער מרת שרה אן אייניקל פון הרב יצחק שפירא, רב אין לובלין, א זון פון הרב נתן נטע שפירא, רב אין האראדנע, "דער מבוא השערים".
רבנות
נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תקנ"ח, האט רבי מאטעלע איבערגענומען דעם פאטער'ס ארט, אלס רבי פון דעם טשערנאבילער הויף.
אנדערש ווי זיין פאטער, וואס האט געלעבט אין פשטות און ארעמקייט, האט רבי מאטעלע זיך געפירט מיט אויף א ברייטערען פארנעם. עס איז באקאנט אז ער פלעגט מאנען פון זיינע חסידים גאר גרויסע באטרעגער פון געלט. ביי חסידים פלעגט מען זאגן אז דאס געלט האט רבי מאטעלע געניצט אויף אויסצוהאלטן די ל"ו צדיקים נסתרים, א אויפגאבע וואס ער האט איבערגענומען פון רבי לייב שרה'ס.
הסתלקות
רבי מאטעלע האט אלץ געגארט צו ווערן באהאלטן אינעם קליינעם דערפעלע אנאטעווקע, זאגענדיג: דארט קלונגען ניט די גלעקער... (פון קלויסטער; זייענדיג א פיצינקע דארף איז ניטאמאל נישט פארהאנען דארט קיין תיפלה, ווי איבעראל לענגאויס רוסלאנד).
אום ל"ה בעומר, כ' אייר ה'תקצ"ז איז ער געווען אויפ'ן וועג קיין קיעוו זיך היילן, און נעבן די דארף אנאטעווקע איז ער נסתלק געווארן, און דארט איז טאקע זיין רוה ארט.
מילכיגער וועג
קליין|250px|א בילד פונעם מילכיגן וועג. דאס געלע פינטל איז די זון סיסטעם. דער מילכיעגער וועג איז די גאלאקסיע וואס אנטהאלט אונזער זון סיסטעם. זי איז איינע פון מיליארדן גאלאקסיעס אינעם אוניווערס.
מרדכי טווערסקי
זיין פאמיליע
(רבי מאטעלע האט געבוירן אכט זון וואס יעדער פון זיי האט אנגעהויבן אן אייגענע הויף. דער פאטער האט זיי אנגערופן זיין "מנורה הטהורה").
מילכיגער וועג
דער דיאמעטער פונעם מילכיגן וועג איז 100,000 ליכט יארן, זיין דיק איז בערך 1,000 ליכט יארן און ער אנטהאלט עטלעכע 200 מיליארד שטערן וואס זענען אזוי ווי אונזער זון וואס דרייען ארום דעם צענטער פון דער גאלאקסיע מיט א גיך פון קרוב צו 220 קילאמעטער א סעקונדע.
מרדכי טווערסקי
זיין פאמיליע
רבי מאטעלע האט געהייראט בזיווג ראשון מרת חיה שרה, א טאכטער פון הרב אהרן פון קארלין. זייערע קינדער:
מילכיגער וועג
דער מילכיגער וועג אנטהאלט א דיסק פון שטערן און א דיקערער דיסק פון גאז, אסטראנאמען מיינען אז אינעם צענטער פונען מילכיגן וועג געפינט זיך א שווארצע לאך.
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
מרדכי טווערסקי
זיין פאמיליע
בזיווג שני האט רבי מאטעלע געהייראט מרת פייגא א טאכטער פון הרב דוד לייקעס ( - כ"א ניסן ה'תקי"ט). זייערע קינדער:
וועבלינקען
טווערסקי, מרדכיר
קאַטעגאָריע:טשערנאבל קאַטעגאָריע:טווערסקי פאמיליע
חיים מאיר האגער
רבי חיים מאיר האגער זצ"ל (ט"ו כסלו ה'תרמ"ח - ט' ניסן ה'תשל"ב), דער פערטער וויזשניצער רבי, איז באקאנט מיט דעם נאמען "דער אמרי חיים".
אפשטאם
רבי חיים מאיר איז געבוירן אין וויזשניץ ט"ו כסלו ה'תרמ"ח, צו זיין פאטער הרב ישראל האגער, פון וויזשניץ, "דער אהבת ישראל", א זון פון הרב ברוך האגער, פון וויזשניץ, "דער אמרי ברוך", א זון פון הרב מנחם מענדיל האגער פון וויזשניץ, באקאנט אלס "דער צמח צדיק", א זון פון הרב חיים האגער פון קאסאוו, "דער תורת חיים", א זון פון הרב מנחם מענדיל האגער, פון קאסאוו, "דער אהבת שלום". און צו זיין מוטער מרת מרת הינדא א טאכטער פון הרב מאיר הורוויץ, פון דזשיקאוו, "דער אמרי נועם", א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס "רבי אליעזר'ל דזשיקאווער", א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב
רבנות
זיין פאטער האט אויף אים געזאגט ער איז א "בעל שם טוב ייד", און ער ווייס נישט פון וואנען ער האט זוכה געווען צו אזא זון. פון יאר ה'תר"ע איז רבי חיים מאיר געווען רב אין ווילחאוויץ, מאראמאראש, ביז אין יאר ה'תרצ"ו איז ער געווארן ממלא מקום פון זיין פאטער אין גרויסווארדיין.
ביי דעם חורבן אייראפע האט מען אים ארויס געשווערט פון געטא אין גרויסווארדיין אריין אין די וועלדער, פון דארט האט מען אים אריבער געשווערט קיין בוקארעסט וואו ער ער איז געבליבן ביז צום באפרייאונג.
נאך דעם חורבן אייראפע אין יאר ה'תש"ו איז רבי חיים מאיר צוריק געפארן קיין גרויסווארדיין, פון דארט האט ער זיך אריבערגעצויגן אין יאר ה'תש"ז קיין אנטווערפן, אין ענדע פון יאר איז ער ארויף קיין ארץ ישראל, און זיך באזעצט אין תל אביב.
רבי חיים מאיר איז געווען דער ערשטער רבי אויף צושטעלן אן אייגן שטעטל, און מיט גרויסע שוועריגקייטן האט ער אויפגעשטעלט דעם שיכון וויזשניץ אין בני ברק. פון יאר ה'תש"י האט רבי חיים מאיר שוין געוואוינט אין שיכון וויזשניץ און אנגעפירט פון דארט מיט זיין פארצווייגטער ארבעט, ער האט דארט אויפגעשטעלט א געוואלדיגן חסידישן מיליטער, אין וועמען ער האט אריינגעשיינט תורה מיט יידישקייט.
רבי חיים מאיר איז געווען איינער פון די פירערס פונעם ארטאדאקסישן יידנטום אין ארץ ישראל, און איז געווען פון די אנגעזענע פירערס פון אגודת ישראל און א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה.
זיינע גבאים זענען געווען ר' יצחק דוד רעזמאוויטש און ר' מנחם אליעזר מאזעס.
הסתלקות
רבי חיים מאיר איז נפטר געווארן ערב שבת קודש ט' ניסן ה'תשל"ב, און ער ליגט אין זכרון מאיר בני ברק, אין אהל פון זיין פאטער צוזאמען מיט זיינע ברידער.
פאמיליע
אין יאר ה'תרס"ה האט רבי חיים מאיר געהייראט מרת מרגליא  א טאכטער פון הרב זאב (וועלוועל) טווערסקי, פון רחמיסטריווקא, א זון פון הרב יוחנן טווערסקי פון רחמיסטריווקא. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל חיים מאיר קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
טראטואר
קליין|250px|טראטואַר געמאַכט מיט ציגלען דער טראָטואַר איז דאָס װעגל בײ דער זײט פון אַ גאַס אָדער װעג פֿאַר פֿיסגייערס װאו מענטשן שפּאַצירן. מ'מאַכט אַ טראָטואַר פון צעמענט אָדער ציגל. אין אַמעריקע ס'זענען נישט פאַראַן קײן טראָטואַרן בײ דער זײט פון שאָסײען צוליב די גיכקײט פון די אױטאָס. אין ס'רוב שטעט, מענטשן טאָרן נישט פירן ראווערס אױף די טראָטואַרן אָבער אַ סך מענטשן טוען אַזױ װײל זײ מײנען אַז ס'איז אַ סך מער זיכער צו פירן אַ ביציקל אין מיטן טראָטואַר װי אין מיטן גאַס אָדער װעג.
קאטעגאריע:טראנספארט
קאַטעגאָריע:גאסן
וועסטמינסטער אונטערגרונט סטאנציע
וועסטמינסטער (Westminster) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע פלאצירט אין דער סיטי פון וועסטמינסטער וואס איז באדינט דורך דריי ליניעס: די דיסטריקט, יובילי און קרייז ליניעס.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1 און געפינט זיך נאנט צו די הייזער פון פארלאמענט, ווייטהאל און דעם לאנדאנער אויג.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט מיטן נאמען וועסטמינסטער בריק דעם 24סטן דעצעמבער 1868 אויף דער דעמאלסטיקער דיסטריקט באן (היינט די דיסטריקט ליניע).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:יובילי ליניע סטאנציעס
טשאנאקיע
טשאַנאַקיע ( 370 - 283 פאר דער ציווילער רעכענונג) איז געווען אן אינדישער לערער, פילאסאף און קעניגלעכער עצה־געבער.
ווען ער איז געווען א פראפעסאר פון עקאנאמיק און פאליטיק-וויסנשאפט אינעם אוראלטן טאקשאשילער אוניווערסיטעט, האט ער צוגעהאלפן דעם יונגן קייסער טשאנדאגופטא פעסטשעלן זיין מאכט איבער אינדיע. ער ווערט בארעכנט פאר שפילן א וויכטיקע ראלע אין אויפשטעלן די מאריער אימפעריע, די ערשטע אימפעריע וואס האט באהערשט דעם אינדישן אונטער-קאנטינענט. טשאנאקיע איז געווען עצה־געבער צו סיי טשאנדאגופטא סיי זיין זון בינדוסארא.
טשאנאקיע איז געווען א פיאנער אין עקאנאמיק.
קאַטעגאָריע:אינדיער קאַטעגאָריע:עקאנאמיסטן קאַטעגאָריע:פילאסאפן
פוטבאל (באדייטן)
קליין|250px|בילדער פון די פארשידענע מינע פוטבאל שפילן פוטבאָל איז אַ נאמען פון עטלעכע ספּאָרטן וואס צוויי גרופעס מענטשן שפילן איינס קעגן אנאנד מיט א באַל, וואס מען שפילט מיטן פֿוס שטויסנדיג דעם באַל.
‎ די צד השוה פון אלע פוסבאל שפילן איז:
קאַטעגאָריע:פוסבאל קאַטעגאָריע:באל שפילן
חורבן בית המקדש
דאס בית המקדש איז צוויי מאל ליידער חרוב געווארן. דאס ערשטע מאל דורך נבוכדנאצר דער קעניג פון בבל און זיין בבלישע מיליטער, און דאס צווייטע מאל דורך טיטוס הרשע וואס איז געווען דער גענעראל פון דער רוימישער מיליטער.
קאַטעגאָריע:בית המקדש
2טן סעפטעמבער
דעם 2טן סעפטעמבער איז דער 245סטער טאג פון יאר (246סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 120 טעג.
מינכען
קליין|250px|מאַריִנפּלאַץ אין צענטער מינכן
2טן סעפטעמבער
פייערונגען
02
מינכען
מינכן איז די הויפטשטאט פון דעם דייטשן שטאַט בייערן. זי איז די דריטע גרעסטע שטאט אין דייטשלאנד, און די 13טע גרעסטע שטאט אינעם אייראפעישן פארבאנד, מיט א באפעלקערונג פון 1.34 מיליאן.
קאַטעגאָריע:שטעט אין דייטשלאנד
א גריס מיין שוועסטער
א גריס מיין שוועסטער איז א ביכל געשריבן דורך צ. פאללאק, און איבערגעזעצט אויף אידיש דורך נפתלי צירלזאהן, און רעדאקטירט דורך י. קליגהויפט.
דאס בןך איז ארויסגעגעבן דורך הוצאת פלדהיים פון א"י.
עס האט הסכמות פון הרב מאיר סירוטה און יחזקאל אלימלך לינדערער.
קאַטעגאָריע:יידישע ביכער
יהודה אריה טרעגער
הרב יהודה אריה טרעגער (ה' כסלו תרצ"ד, 23סטן נאוועמבער 1933 - כ"ד ניסן תשע"ה, 13טן אפריל 2015) איז געווען א רב און ראש ישיבה אין ישראל און בעלגיע, און דער ראש ישיבה פון דער ישיבת עץ חיים אין ווילרייק, לעבן אנטווערפן, בעלגיע. ער איז געווען אן איידעם פון הרב שלמה זלמן אויערבאך.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל לענטשנע, פוילן, צו ר' אברהם זאב טרעגער, אן אמשינאווער חסיד, און א פירער פון דער פועלי אגודת ישראל באוועגונג, און צו זיין ווייב נחמה (פרידמאן). ווען ער איז געווען אלט איין יאר איז זיין משפחה ארויף קיין ארץ ישראל. ער האט געלערנט אין דער עץ חיים חדר און ישיבה, ביי די רבנים שמואל גדליה ניימאן, מרדכי דוד לעווין און שמואל קיבלביץ. אין תש"ט איז ער אריבער לערנען אין דער סלאבאדקער ישיבה אין בני ברק, וואו ער האט געלערנט בחברותא מיט עמרם זאקס וואס איז שפעטער געווארן דערראש ישיבה. אין יענער תקופה איז ער געווארן נאענט צום חזון איש.
אין תשי"ז האט ער געהייראט מרים די טאכטער פון רבי שלמה זלמן אויערבאך. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט אין ירושלים און געלערנט אין דעם כולל פון הרב רפאל רייכמאן.
פון תשכ"ב האט ער געדינט אינעם אמט פון ראש ישיבה אין דער "עץ חיים" ישיבה אין ווילרייק, לעבן אנטווערפן, בעלגיע. ער איז געווען דער נשיא פון די יסודי התורה און בית יעקב שולעס פון דער מחזיקי הדת קהילה אין אנטווערפן.
אין זיינע לעצטע יארן האט ער פארלאזט זיין פאסטן אין ווילרייק און איז אריבער וואוינען אין אנטווערפן. ווען ער האט געליטן פון א שווערער קראנקייט איז אריבער אין די פאראייניגטע שטאטן צו ווערן געהיילט, אבער ער איז נפטר געווארן דארט אין מאנהעטן מאנטיק כ"ד ניסן תשע"ה, 13טן אפריל 2015.
משפחה
זיין זון יצחק טרעגער האט געהייראט שרה חנה, טאכטער פון הרב יעקב פערלאוו, דער נאוואמינסקער רבי אין ניו יארק, און פארזיצער פון דער מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל אין אמעריקע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע קאַטעגאָריע:אנטווערפן קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י
פאלטאווער גובערניע
די פאלטאווער גובערניע ( אדער Полтавщина פאלטאוושטשינא) איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט איז פאלטאווע.
שטעט אין דער פאלטאווער גובערניע
קאַטעגאָריע:אוקראינע
יוסי בן יוחנן איש ירושלים
יוסי בן יוחנן איש ירושלים, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט פיר מאל אין משניות.
זיין צייט
יוסי בן יוחנן איש ירושלים איז געווען פון ערשטן דור זוגות, פון דריטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה,
ערשטער זוג
יוסי בן יוחנן איש ירושלים איז געווען דער אב בית דין פון די סנהדרין און יוסי בן יועזר איש צרדה איז געווען דער נשיא. צווישן זיי איז פארגעקומען דער ערשטער מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, יוסי בן יועזר איש צרדה האט געהאלטן אז נישט, און יוסי בן יוחנן איש ירושלים האט געהאלטן אז יא.
איבער אים
די משנה שרייבט ווען יוסי בן יועזר און יוסי בן יוחנן זענען נפטר געווארן, איז "בטלו האשכולות", ערקלערט רש"י: א מאן וואס פארמאגט אין זיך אלעס, תורה, יראת חטא, און גמילות חסדים.
זעט אויך
רשימה:תנאים
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים
חיים טאפאל
קליין|חיים טאָפּאָל אין [[1969]] חיים טאָפּאָל (9טן סעפטעמבער 1935, י"א אלול ה'תרצ"ה – 9טן מערץ 2023, ט"ז אדר ה'תשפ"ג) איז געווען אן ישראלדיקער טעאטער, פילם און געוועזן א שטימע אקטיאר. ער איז איינער פון די מערסטע באוואוסטע אקטיארן אין ישראל און איבער דער וועלט.
זיין פאטער יעקב טאפאל איז געווען פונדערהיים א אלכסנדרער חסיד, און זיין מוטער א שומר מסורת. אין זיין יוגנט האט ער געארבעט אין א דרוקעריי, אין ארמיי איז ער געווען אין די נח"ל קאפעליע, וואו ער האט געטראפן אורי זוהר, און זיין צוקונפטיקן ווייב גליה, אין די נח"ל האט ער געשפילט סאלח שבתי, פון אפרים קישון, שפעטער ווען ער האט געמאכט דעם פילם מיטן זעלבן נאמען, איז חיים געווען סטאר, ער האט באקומען דערפאר די גאלד גלאבוס, פארן בעסטע אקטיאר פון יאר.
טופולס קאריערע איז געקומען צו א הויכפונקט, ווען ער איז געקומען שפילן די ראלע פון טעוויע דער מילכיקער, געשריבן דורך שלום עליכם, אין דער פילם "פידלער אויפן דאך", אין לאנדאן. לאנגע יארן האט ער געשפילט אלס טעוויע, אין טעאטערס אין בראדוויי און לאנדאן. אלס א שטימע אקטיאר איז ער באקאנט געווען פאר זיינע ראלעס אלס באַגיראַ אין די העברעאישע ווערסיעס פון "דאָס בוך פֿון דזשאַנגל" און "דאָס בוך פֿון דזשאַנגל 2", און אלס רובעוס האַגריד אין "האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין" און "האַרי פּאָטער און דאָס קאַמער פון סודות".
שפעטער האט ער געשפילט אין אנדערע פילמען אויך, אויף BBC, און נאך אנדערע זאכן.
ער האט באקומען אין יאר 2008, אויסצייכענונג פון ישראל פעסטיוואל, פאר זיינע אויפטוען אין ישראל קולטור, פון לידער אין פילמען.
קאטעגאריע:פילם אקטיארן
ביאביא ראיאן
ביאביא ראיאן  איז אַ ראיאן אין טשילע מיט 2,036,443 איינוואוינער (2010). זיין הױפּטשטאָט איז קאנסעפסיאן. ביאביא ראיאן נעמט איין פיר פראווינצן: אראוקא, ביאביא, ניובלע און קאנסעפסיאן,
פלאך מאס: 37,069 קוואדראט ק"מ
וועבלינקען
קאטעגאריע:טשילע
סטראזשניץ (הויף)
סטראזשניץ איז א שטאָט אין בוקאווינא (היינט אוקראינע) וואו רבי ישכר בער ראזנבוים האט אויפגעשטעלט זיין הויף. דאס חסידות איז א צווייג פון נאדווארנא.
רבי ישכר בער איז געבוירן געווארן כ"ב אלול תרס"ד (1904) אין טשערנאוויץ צו זיין פאטער רבי איתמר ראזנבוים דער אדמו"ר פון נאדווארנא. ער איז געווארן אן איידעם ביי זיין עלטער פעטער רבי ישכר בער פון סאטמאר, (א זון פון רבי מרדכי לייפער פון נאדווארנע). אין תרפ"ה האט ער זיך געצויגן קיין סטראזשניץ אין בוקאווינא (דעמאלסט אין רומעניע, היינט אין אוקראינע), וואו ער האט אנגעפאנגען פירן א רביסטעווע. נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט ער אימיגרירט צו די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, דארט איז ער געווען באוואוסט ווי דער סטראזשניצער רבי. ער איז נפטר געווארן כ"ח טבת ה'תשמ"א.
די זין פון רבי ישכר בער האבן געפירט רביסטעוועס שוין ביי זיין לעבן.
טימבוקטו
טימבוקטו איז א שטאט אין צענטראלן מאלי, צפון־מערב אפריקע, 15 ק"מ צפון פונעם ניזשער טייך, ביים דרום עק פונעם סאהארא. ער איז דער הויפטשטאט פון טאמבוקטו פראווינץ. אין 2008 איז זיין באפעלקערונג געווען בערך 36,000. טימבוקטו איז געגרינדעט געווארן אינעם 11טן יארהונדערט, אויפן קנופ פון דער צפון-דרום האנדלרוטע איבערן סאהארא און דעם מזרח מערב האנדלרוטע לענגאויס דעם ניזשער טייך. טימבוקטו איז געווארן א וויכטיגער האנדל־צענטער פאר זאלץ.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אפריקע קאַטעגאָריע:מאלי
פעס
פעס (אדער פעז, אין אַראַביש: فاس, אין פראנצויזיש: Fès) איז דער צווייט גרעסטער שטאָט אין מאָראָקקאָ, נאָך קאַסאַבלאַנקאַ.
פעס האט בערך 2 מיליאן איינוואוינער. די געאָגראַפֿיש אָרט פון פעס איז אין דעם צענטער פון מאָראָקקאָ, וואָס איז פּאַסיק פֿאַר זיין קאָנטראָל איבער די שטעלעס פון מאַכט אין די מדינה.
פעס איז איצט א פארבאנד פון דריי שטעט. פעס על באַלי - (די ערשטע אלטע שטאָט פון פעס) איז איצט באטראכט: "די גרעסטע אלטע שטאָט אין דער וועלט", געגרינדעט דורך ידריס וו אין 789 אַד אויף די באַנקס פון די פעז טייך. מיט פֿינף הונדערט יאָר שפּעטער האָט סולטאַנס המלנינים צוגעגעבן קעראַקטעריסטיקס אַרקאַטעקטשער שפּאַניש לערערס, פילע פון די אַלט שטאָט, און געבויט Fez El Jadida - (אלטע שטאָט פון Fez II) אַרויס די ווענט. בעשאַס די 20 יאָרהונדערט, די פראנצויזיש געבויט די מאָדערן פּאַס (וויל נאָבלע) וועגן 2 קילאמעטער מערב.
במשך די יארן איז געווען א אידישע געמיינדע אין פעז, און עס איז געווארן וויכטיג ווייל עס איז באוואוינט געווארן דורך גרויסע דענקער און ארבייטער ווי רבי יוסף איבן מיגאש, רבי יצחק אלפסי (רי"ף) און דער גרויסער דענקער און פאָרמולאַטאָר פון הלכה, רמב"ם. אין די לעצטע טויזנט יאָר, אמווייניקסטנס דריי מאָל, האָבן מוסולמענער דורכגעפירט וויכטיקע אומרוען קעגן די יידן פון דער שטאָט. אין די ערשטע צוויי פאלן, האָבן טויזנטע אידן מקבר געווען, בעת אין דער לעצטער שכיטע, וואָס איז פאָרגעקומען אין צוואַנציקסטן יאָרהונדערט, זיינען בלויז "צענדליקער מערדער געווען. די איבעריקע ייִדן זײַנען אַנטלאָפֿן אָדער זײַנען דעפּאָרטירט געוואָרן.
אידן אין פעס
לינקס|קליין|250x250פיקס| יידן אין פעז, 1900 לינקס|קליין|250x250פיקס| דער יידישער בית-עולם אין מלאך פון פעס אינעם 8 טן יאָרהונדערט האָט די שטאָט געציילט 15,000 יידן (טייל זאָגן 45,000).
אין 979 ', נאָך דעם ווי די שטאָט איז געווען קאַנגקערד דורך די באַרבעריק גאָגאָלין-יוסף פון די מאַ'אַרוואַ שבט, די אידן פון פעז זענען גלות צו לאַשיר אין אַלדזשיריאַ. [1]
אינעם 11 טן יאָרהונדערט האָט רבי יצחק אלפסי זיך באזעצט אין פעז, געגרינדעט דארט א ישיבה און געלערנט דאָרטן אסאך יאָרן.
אין מיטן פון 17 טן יאָרהונדערט, האָט מען איבערגענומען 1.300 רייכע אידישע פאַמיליעס פון דער שטאָט דיעלא צו פעז און זיי האבן געבראכט א ענדערונג אינעם שפאנישן כאראקטער פון דער קהילה.
האדלי וואוד באן סטאנציע
היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער גרויסנארדערן אייזנבאן דעם 1טן מיי 1885.
פעס
אידן אין פעס
אינעם 18 טן יאָרהונדערט האָט מלך מאָוליי יזיד חרוב געמאכט די שוהלן און גלייכגילטיק די יידן. צוויי יאָר שפּעטער, האָבן די יידן זיך אומגעקערט צו די חרובֿע זאַלץ-ווערק.
די בייס - וילעם "הויז פון לעבן" איז לאָוקייטאַד אויף די דרום זייַט פון די זאַלץ וואָרקס, מזרח פון דעם פּאַלאַץ און עס אַרומיק אַ דריט פון זייַן שטח. די קברים זענען געבויט אין די פאָרעם פון אַ האַלב פאַס און געצעלטן. אין די סוף פון די בייס - וילעם, עס איז אַ טויער וואָס פירט צו די ייִדיש קאָרטער. דער קבר פון די צדיקים סאָליקאַ (אַ 15-יאָר-אַלט מיידל וואָס איז געווען שטעלן אויף פייַער פֿאַר קנאָבל וואס אפגעזאגט צו קאַנווערזשאַן און חתונה מיט אַ מלך ס זון).
האדלי וואוד באן סטאנציע
גרויסנארדערן
מאנטיג-פרייטיג רוב שעה׳ן פון טאג פארן:
פעס
אידן אין פעס
בערך צוויי וואָכן נאָך דער גרינדונג פון דער פראנצויזישער פּראָטעקטאָראט (1912), איז אויסגעבראכן א פײַנטרעף אין פעז קעגן דער רעגירונג. די אויפשטאנד איז דורכגעפאלן, אָבער די אידישע געמיינדע, וואָס האָט געציילט 12,000, איז אַטאַקירט געוואָרן אַלס אַ טייל פון דעם וואָס מען האָט שפּעטער גערופן די טריטעל, און אירע אייגנטום האָט געברענט. אומגעפער 60 אידן זענען אומגעקומען. די פראַנצויזישע אויטאריטעטן, קעגן וועמען דער רעוואָלט איז געווען אָנגעפירט, האָבן קאָנפיסקירט די וואָפן פון די יידן, ווײַל זיי האבן געטענהט אז עס איז די פאראנטווארטלעכקייט פון די אויטאריטעטן צו באשיצן סדר און זיכערקייט.
האדלי וואוד באן סטאנציע
טעמזלינק
אין די שפיץ שעה׳ן פארן באנען צווישן וועלין גארדן סיטי און לאנדאן קינגס קראס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
פעס
די ייִדן אין מאָדערנע צײַטן
בעשאַס די הערשן פון פֿראַנקרייַך און ספּאַין, די אידן זענען געגעבן פול יקוואַלאַטי פון רעכט און געווען אַקטיוו אין אַלע געביטן פון לעבן. אין יאָר 1939, האָבן געוואוינט אין מאראקא בערך 225,000 יידן. בעשאַס דער צווייטער וועלט מלחמה, מאָראָקקאַן אידן זענען ווייאַלייטיד דורך די דיסקרימינאַטאָרי געזעצן פון די ווישי רעגירונג, אָבער סולטאַן מוכאַמאַד V האט נישט לאָזן זיי זיין יקספּעלד און איבערגעגעבן צו די נאַציס.
אין 1935, זײַנען געווען שולעס פון דער "תלמוד תורה בין הבנים" נעץ פון אינסטיטוציעס, וואָס האָבן געזוכט צו קאָנקורירן מיט דער " קול ישראל העבריים " שולע, וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין 1883 און האָט רעזערווירט דערפון. אין מאַלאַטש איז געווען אַ שולע פֿאַר יינגלעך און אַ שולע פֿאַר גערלז און אין די נייע שטאָט עס איז געווען אַ געמישט שולע.
אין 1947 עס זענען געווען 22,484 יידן אין דער קהילה, דאָס נומער כולל יענע וואס געלעבט אַרום די שטאָט.
אין 1948, עס געווען וועגן 238,000 יידן אין פראנצויזיש מאָראָקקאָ, וועגן 15,000 אין שפּאַניש מאָראָקקאָ און וועגן 12,000 אין די טאַנגיער פריי זאָנע.
אין די יארן 1948–1953 זענען ארום 30,000 מאראקאנער יידן אימיגרירט געווארן קיין ישראל, און אין 1954/5 - בערך 37,000. די יידן האבן מורא געהאט אז ווען מאראקא וועט ווערן אן אומאפהענגיקע מדינה, וועט זייער סיטואציע פארערגערן, אָבער נאָכן פארדינען איר אומאפהענגיקייט, האט זייער סיטואַציע זיך פארבעסערט, בעת אימיגראַציע קיין ישראל איז געווען באגרעניצט.
אין 1951, נאָך אימיגראַציע קיין ישראל, זײַנען געבליבן 12,648. רוב פון די יידן זענען אימיגרירט קיין ישראל און א מינאריטעט עמיגרירט קיין קאנאדע און פראנקרייך.
אין 1959 האָט מען געמאָנט מאָראָקאַנישע ייִדן צו נעמען ציוניסטישע אַקטיוויטעטן און ייִדן האָבן געליטן פֿון אנטיסעמיטיזם. אין דעם פּעריאָד, אומגעפער 47,000 יידן ימאַגרייטיד צו ישראל אין 1956-1960.
אין 1961, ווען כאַסאַן צווייטער איז ארויף אויף דעם טראָן, האָט די סיטואַציע פון מאָראָקקאַן אידן באטייטיק ימפּרוווד און זיי דערלויבט צו אימיגרירן צו ישראל. אָבער, די אָפּאָזיציע פון מוסלים רעזידאַנץ צו אידן געוואקסן, ספּעציעל נאָך די זעקס טאָג מלחמה.
די באפעלקערונג פון מאראקאנער יידן איז די גרעסטע פון די יידישע באפעלקערונג אין אראבישע לענדער; אין 1985, איר נומער איז עסטימאַטעד צו 20,000. די מערהייט פון די אידן וואָס האָבן פארלאזן מאָראָקקאָ לעבן אין ישראל; פילע אנדערע עמיגרירט צו פֿראַנקרייַך און קאַנאַדע. אין מאראקא זענען פאראן עטליכע אינטערנאציאנאלע אידישע ארגאניזאציעס - די JDC, KYH און חב”ד אנהענגערס. קאַטעגאָריע:ארטיקלען מיט לאקאציע מאפע מוסטערן קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן קאַטעגאָריע:וויקידאטן עטיקעט פעלט אין יידיש קאַטעגאָריע:מאראקא קאַטעגאָריע:דפים עם תרגומים שלא נסקרו
אונגארישע פארינט
די קורס פון דער פארינט איז אומגעפער 35,000 פארינט צו 100 דאלאר.
באנקנאטן
אלע באנקנאטן זענען גרויס 154 × 70 מ״מ. היינט ניצט מען מער נישט די 200 פארינט באנקנאטן–מען האט זיי געטוישט מיט מטבעות.
קאַטעגאָריע:וואלוטע קאַטעגאָריע:אונגארן
רודאלף פראנץ העס
רודאלף פראנץ העס (25סטן נאוועמבער 1900 - 16טן אפריל 1947) איז געווען דער קאמנדיר פון אוישוויץ קאצעט.
קאַטעגאָריע:נאציס קאַטעגאָריע:אוישוויץ קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
מנחם מענדל פון וויטעבסק
רבי מנחם מענדל פֿון װיטעבסק אודער ה"ויטבסקער" (ה'ת"ץ - א' אייר ה'תקמ"ח) איז געווען פֿונעם ערשטן דור מנהיגים פון חסידים. באקאנט ווי רבי מענדעלע וויטעבסקער.
אָפּשטאַם
רבי מענדעלע איז געבוירן געװאָרן אין יאָר ה'ת"ץ אין וויטעבסק, רײַסן (דעמאָלסט אין פּוילן, הײַנט אין בעלארוס), צו זײַן פֿאָטער הרב משה, אין צו זײַן מוטער מרת ליבא.
עליה
אין חודש אדר ה'תקל"ז האט רבי מענדעלע באשלאסן ארויף צוגיין קיין ארץ ישראל, און זיך געלאזט אין וועג אריין אין אײנעם מיט רבי אברהם פון קאליסק און רבי ישראל פאָלאָצקער און נאך דרײַ הונדערט חסידים, און אין חודש אלול זענען זיי אנגעקומען קײן ארץ ישראל. אין אנפאנג, האָט ער זיך באַזעצט אין פקיעין, דערנאך אין צפת. אין יאר ה'תקנ"ג, נאך רדיפות פון די טערקן, איז ער אַריבערגעפֿאָרן קײן טבריה.
הסתלקות
אין חודש אב תקמ"ז איז רבי מענדעלע קראנק געווארן. רבי מענדעלע איז נפטר געווארן אין טבריה א' אייר ה'תקמ"ח, און ער ליגט אין דעם אלטן בית החיים פון טבריה, אין דעם חלקת תלמידי בעש"ט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י
מרדכי צבי מאנע
לעבנסגעשיכטע
מרדכי צבי מאַנע איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל ראַדאָשקעוויטש (איצט – אינעם מאָלאָדעטשנער ראַיאָן פון דער מינסקער געגנט פון רייסין, דעמאלט – אין באַשטאַנד פון דער רוסלענדישער אימפּעריע). זײַן פאָטער איז געווען אַן אָרעמער מלמד און אַ שטיינהאַקער. דער קומענדיקער דיכטער האָט זיך געלערנט אין זײַן פאָטערס חדר און דערנאָך – אין מינסקער ישיבות. למד. ער האָט פרי באַוויזן באַגאַבטקייט אין מאָלערײַ, ווי אויף אַ נטיה צו דער .השכלה-באַוועגונג. מרדכי צבי מאַנע האָט געלאָזן דאָס לערנען אין ישיבה און איז אַוועקגעפאָרן קיין ווילנע, וווּ ער איז נאָך גרויסע באַמיִונגען אָנגענומען געוואָרן אין מאָלערײַ-שול. דאָרט האָט ער אָנגעהויבן שרײַבן לידער אויף העברעיִש, אויסגעלערנט אויטאָדידאַקטיש רוסיש און דײַטש. אין 1880 איז מרדכי צבי מאַנע אָנגענומען געוואָרן אין דער פּעטערבורגער קוסנטן-אַקאַדעמיע.
שֶׁמֶשׁ אָבִיב נָטָה יָמָּה
עַד לִקְצוֹת שָׁמַיִם
זִיו חַכְלִילִי הֻצַּק שָׁמָּה
תַּאֲוָה לָעֵינַיִם.
סָבִיב תִּשְׁלֹט שַׁלְוַת הַשְׁקֵט
עָלֶה בַּל יִתְעוֹרֵר,
עַל רֹאשׁ גַּבְנוּן בָּדָד, דּוּמָם
יוֹשֵׁב לוֹ הַמְּשׁוֹרֵר.
אָט דאָס ליד איז געווען אַמאָל צווישן אַמערסטן פאַרשרפּייטע לידער בײַם ייִדישן פאָלק לאה גאָלדבערג,האָט למשל, ציטירט פון דעם אין אירן אַ ראָמאַן. די מעלאָדיע פון דעפ ליד האָט געדינט ווי אַ מוזיקאַלישע עפענונג פון דער דער ישראלדיקער טעלעוויזיע-פּראָגראַם "שרתי לך ארצי", וועלכע האָט געפירט דן אלמגור אין די 1970ער יאָרן.
דעם נאָמען פון מרדכי צבי מאַנע טראָגן גאַסן אין תל-אָביב, חיפה און רמת-גן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:קינסטלער
מרדכי דוב טווערסקי
אפשטאם
רבי מרדכי דוב איז געבוירן אין הארניסטייפל ביים פינפטן חנוכה לעכטעל כ"ט כסליו ה'ת"ר צו זיין פאטער הרב משולם זוסיא אווערבאך, רב אין טאלמיטש, א זון פון רבי מיכל'ע קירימער, א זון פון רבי הערש מענדל פון האניפאלי, א זון פון הרב משולם זוסיא (אוערבאך) פון האניפאלי, באקאנט אלס דער רבי ר' זושא. און צו זיין מוטער מרת שטערנא פייגא א טאכטער פון הרב יעקב ישראל טווערסקי, רב אין טשערקאס, (אן איידעם פון הרב דובער שניאורסאהן, דער מיטלער רבי פון ליובאוויטש), א זון פון הרב מרדכי טווערסקי דער מגיד פון טשערנאבל. רבי מרדכי דוב האט געהייסען נאך די צוויי זיידעס.
רבי מרדכי דוב איז געווארן א יתום פון זיין מוטער אין עלטער פון זעקס (אדער ניין) יאר, ער איז אויפגעצויגן געווארן ביי איר פאטער, דער טשערקאסער, פון דארט נעמט זיך זיין פאמיליע נאמען טווערסקי.