cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
דער האר פון די פינגערלעך
ספר ווו
דער בוך הייבט זיך אן מיט אראגארן, וואס געפינט א שטארבנדיקע באָראָמיר. באָראָמיר דערציילט אים אַז זיי זענען אַטאַקירט דורך אָרקס, וואָס גענומען מערי און פּיפּין מיט זיי. באָראָמיר זאגט אַז ער איז נעבעכדיק פֿאַר אַלץ און שטאַרבן. לעגאָלאַס און גימלי קומען. אלס לוויה האבן די דריי אריינגעלייגט באָראָמירס קערפער אין איינעם פון זייערע שיפלן, וואָס זיי האָבן געלאָזט פאַלן אַראָפּ פונעם וואַסערפאַל ראַורוס. זיי געפינען אויס אַז פראָדאָ און סאַם לינקס זיי צו גיין צו מאָרדאָר, און אַז די אָרקס וואָס אַטאַקירט זיי זענען סאַרומאַן ס אָרקס, וואָס האָבן גענומען מערי און פּיפּין. זיי באַשליסן צו נאָכפאָלגן די אָרקס צו מערב צו ראַטעווען לעבעדיק און פּיפּין. מערב פון די אמין מויל קומען זיי אריין אין לאנד רוהן, שטוב פון די רוהירים, די פערד-הארים. זיי טרעפן אַ גרופּע פון ​​Rohirrim געפירט דורך Éomer, פּלימעניק פון מלך Théoden פון Rohan. Éomer און זיין מענטשן האָבן געהרגעט די אָרק גרופּע אויף דער גרענעץ פון די וואַלד פאַנגאָרן, אָבער זיי האָבן נישט זען מערי אָדער פּיפּין. Éomer גיט זיי צוויי פערד ס, און Aragorn, Legolas, און Gimli פאָר צו די פאַנגאָרן וואַלד.
מערי און פּיפּין זענען געכאַפּט און אַוועקגענומען דורך אַ גרופּע פון ​​סאַרומאַנס אָרקס, די אורוק-האַי. ווען די אָרקס זענען סעראַונדאַד און געהרגעט דורך די ראָהיררים גרופּע, די צוויי האָבבאַץ אַנטלויפן אין די פאַנגאָרן וואַלד. דאָרט טרעפן זיי זיך טריבעאַרד, אַן ענט. ענץ זענען ריז בוים-ווי באַשעפעניש ס. טריבעאַרד נעמט מיט זיך די כאַביץ, און זיי זאָגן אים וואָס כאַפּאַנז אין דער וועלט אַרויס פאַנגאָרן. די ענטס האָבן אַ זיצונג גערופן די ענטמאָאָט. בעשאַס די ענטמאָאָט, די ענץ באַשליסן צו קעמפן סאַרומאַן. טריבעאַרד, די אנדערע ענט, און די צוויי האָבביץ גיין צו יסענגאַרד, סאַרומאַן ס היים.
אין פאַנגאָרן, אַראַגאָן, לעגאָלאַס און גימלי טרעפן גאַנדאַלף. ער איז געשטאָרבן, אָבער ער איז געשיקט צוריק צו מיטל-ערד ווי גאַנדאַלף די ווייסע, צו ווייַטער העלפן דעם קאַמף קעגן סאַוראָן. גאַנדאַלף דערציילט זיי אַז מערי און פּיפּין זענען געזונט. דערנאָך גיין זיי צו עדאָראַס, דער הויפּטשטאָט פון ראָהאַן. גאַנדאַלף דערציילט מלך טהעאָדען אַז זיי האָבן צו גיין צו מלחמה קעגן סאַרומאַן. Gríma Wormtongue, אַ שפיאן און קנעכט פון סאַרומאַן, ווערט אַרויסגעוואָרפן. די מענטשן פון עדאָראַס, געפירט דורך עאָמער ס שוועסטער Éowyn, אַנטלויפן צו Dunharrow אין די ווייַס בערג, בשעת די אַרמיי פון די ראָהיררים גייט צו זייער פעסטונג אין [[העלמס דיפּ] ]. אַראַגאָרן, לעגאָלאַס און גימלי גייען מיט די ראָהיררים וואָריערז, אָבער גאַנדאַלף גייט נאָך אַמאָל אָן באַמערקן. סאַרומאַן שיקט זיין אַרמיי פון צען טויזנט אורוק-האַי, אָרקס און דונלאַנד מענטשן צו כעלמס דיפּ. דער ווייַטער מאָרגן גאַנדאַלף קומט מיט אן אנדער ראָהיררים אַרמיי. זיי באַזיגן סאַרומאַן ס אַרמיי, און געווינען די שלאַכט פון די האָרנבורג.
גאַנדאַלף, זיין פרענדז און אַ קליין גרופּע פון ​​​​ראָהיררים גיין צו יסענגאַרד, סאַרומאַן ס היים. אבע ר װע ן ז ײ אנקומע ן אי ז שוי ן פארניכטעט געװאר ן דור ך ד י ענץ. זיי טרעפן דאָרט אויך מערי און פּיפּין. זיי רעדן צו סאַרומאַן, וואָס נאָך כיידז אין זיין ינדאַסטראַקטיבאַל טורעם Orthanc. גאַנדאַלף האָט אים אַרויסגעוואָרפן פון דער סדר פון וויזאַרדס. זיי געפינען די פּאַלאַנטיר, וואָס איז ארלנגעווארפן פון דעם טורעם דורך גרימאַ. די פּאַלאַנטירי זענען מאַדזשיקאַל שוואַרץ שטיינער מיט וואָס איינער קענען זען ווייַט אַוועק זאכן, און יבערגעבן מיט אנדערע פּאַלאַנטירי. די גרופע פארלאזט איסענגארד און רוהט זיך. פּיפּין סטילז די פּאַלאַנטיר און קוקט אין, און ווייַל פון דעם איז דיסקאַווערד דורך סאַוראָן. די גרופע אנטלויפט פון פלאץ איידער די נאזגול געפינען זיי. גאַנדאַלף און פּיפּין גיין צו מינאַס טירית, בשעת די ראָהיררים און אנדערע מיטגלידער פון דער חברותא גיין צוריק צו כעלמס דיפּ.
ספר V
גאַנדאַלף און פּיפּין אָנקומען אין מינאַס טירית, די הויפּטשטאָט פון גאָנדאָר. דאָרט טרעפן זיי דענעטהאָר צווייטער, פארוואלטער פון גאָנדור, און פאטער פון באָראָמיר און פאראמיר. פּיפּין ווערט אַ מיטגליד פון די גאַרדז פון די סיטאַדעל. מינאַס טיריטה פּריפּערז פֿאַר מלחמה.
די ראָהיררים און מערי קומען צו דונהאַרראָוו. King Théoden נעמט די Rohirrim אַרמיז און גייט צו העלפן גאָנדאָר אין דער מלחמה. פריילעך טאר מען נישט גיין מיט זיי, נאר ער גייט אין געהיים מיט א קריגער מיטן נאמען דערנהלם.
אין מינאַס טיריטה זיי טרעפן Faramir, וואָס דערציילט זיי פון זיין באַגעגעניש מיט פראָדאָ. דעם אנדערן טאג פארמיר גייט אַוועק צו באַשיצן די אַלט שטאָט אָסגיליאַט, אָבער די שטאָט פאלן, און אַזוי טאָן די ויסווייניקסט דיפענסיז פון מינאַס טירית. בעשאַס די צוריקציענ פאַרמיר איז באַדלי ווונדאַד. מינאס טירית ווערט באסידזש פון די ארמייען פון מורדור, אנגעפירט דורך דעם מכשפה-מלך, דער פירער פון די נאזגול וואס (עס האט מען געזאגט) קען נישט געהרגעט ווערן דורך קיין מענטש. דענעטהאָר ווערט משוגע און פאַרברענט זיך, און הרגעט כּמעט אויך דעם פאַרוואונדעטן פאַראַמיר, אָבער דאָס ווערט פאַרהיטן דורך פּיפּין און גאַנדאַלף.
די רוהירים קומען. די אַרמיז פון גאָנדאָר און ראָהאַן קעמפן די אַרמיז פון מאָרדאָר אין די שלאַכט פון די פּעלעננאָר פעלדער. דאָרט, מלך טהעאָדען איז געהרגעט. דערנהעלם, וועלכער איז טאַקע געווען Éowyn (אַ פרוי), הרגעט דעם מכשפה-מלך מיט מעריס הילף. אראגארן קומט מיט א פליט פון שווארצע שיפן און נאך א מיליטער מענטשן פון דרום גאנדאר ארויף דעם טייך אנדוין. צוזאַמען זיי געווינען די שלאַכט פון די פּעלעננאָר פעלדער.
Aragorn כילז די ווונדאַד און קראַנק Faramir, Éowyn, Merry, און פילע אנדערע, פּראָווען אַז ער איז דער רייטפאַל מלך פון גאָנדאָר. לעגאָלאַס און גימלי גיין אין מינאַס טירית און טרעפן מערי און פּיפּין ווידער. דארטן דערציילן זיי אויך ווי אזוי זיי האבן באקומען די שווארצע שיפן מיט דער הילף פון די מתים ארמיי. די פירער פון די אַרמיז פון מענטשן באַשליסן צו באַפאַלן מאָרדאָר, ווי אַ דיסטראַקשאַן אַזוי אַז פראָדאָ קענען צעשטערן די איין רינג. Aragorn און Gandalf פירן אַן אַרמיי פון 7000 מענטשן צו די שווארצע טויער פון מאָרדאָר. דאָרט קעמפן זיי די שלאַכט פון די מאָראַנאָן קעגן די אָוווערוועלמינג גרויס אַרמיי פון סאַוראָן. בעשאַס די שלאַכט פּיפּין פאלן פאַרכאַלעשט, אָבער ער הערט אַז די גרויס יגאַלז זענען געקומען צו העלפן זיי.
ספר ווי
אין די  שלאַכט פון די מאָראַן , די אָרקס און אנדערע בייז באשעפענישן ניט מער וויסן וואָס צו טאָן און זענען דיפיטיד לייכט, און די שלאַכט איז וואַן. גאַנדאַלף רופט דריי פון די עאַגלעס, וואָס דעמאָלט ראַטעווען פראָדאָ און סאַם.
זיי אַלע צוריקקומען צו מינאַס טירית. Aragorn ווערט מלך פון גאָנדאָר און אַרנאָר. עלווז פון ריווענדעלל און לאָטהלאָריען קומען צו מינאַס טיריטה. Aragon חתונה מיט Arwen Undomiel, טאָכטער פון Elrond. די כאַווערשאַפט, די עלווז, און די ראָהיררים גיין צוריק צו ראָהאַן. מלך טהעאָדען איז בעריד. Éomer אָפפיסיאַללי ווערט מלך פון ראָהאַן, און Éowyn און Faramir זענען באהעפט. ז ײ גײע ן װײטע ר צו ם כעל ם טי ף, װע ן ד י חבר ה ענדלע ך הא ט זי ך צעשפאלטן. Aragorn גייט צוריק צו מינאַס טיריטה, און לעגאָלאַס און גימלי אויך לאָזן צו אַרומפאָרן צו זייער האָמעס אין די צאָפנ - מיזרעך. די עלווז, האָבבאַץ און גאַנדאַלף גיין אויף. אין איסדגארד ווערט מען דערציילט אז סארומאן איז אוועק. גאַלאַדריעל און די לאָטהלאָריען-עלווז לאָזן די גרופּע צו גיין צוריק היים מזרח איבער די בערג. די אנדערע קומען צו ריווענדעלל, וואו די כאַבאַץ טרעפן בילבאָ ווידער.
די פיר האָבבאַץ און גאַנדאַלף פאַרלאָזן ריווענדעלל, צו אַרומפאָרן צוריק צו די שירע. גאנדאלף פארלאזט די כאביץ נאך ברי. די פיר האָבבאַץ קומען צו די שירע, אָבער סאַרומאַן מיט זיין מענטשן האָבן גענומען איבער די ערד. פראָדאָ, סאַם, מערי און פּיפּין פירן די אנדערע האָבביץ אין דעם קאַמף קעגן זיי, און זיי פריי זיך און די שירע. נאָך אַ שלאַכט, די פיר האָבבאַץ געפֿינען סאַרומאַן און גרימאַ אין באַג סוף. פראָדאָ וויל צו שיקן זיי אַוועק אַנכערד, אָבער סאַרומאַן איז געהרגעט דורך גרימאַ. Gríma איז שאָס דורך האָבביט אַרטשערס.
עטלעכע יאָר שפּעטער פראָדאָ און סאַם גיין צו טרעפן בילבאָ, עלראָנד, און גאַלאַדריעל, און עטלעכע אנדערע עלווז. זיי אַלע גיין צו די גריי האַווענס, וווּ זיי טרעפן גאַנדאַלף, און אויך מערי און פּיפּין. די רינג-טרעגערס בילבאָ און פראָדאָ, צוזאַמען מיט גאַנדאַלף און די עלווז, לאָזן מיטל-ערד און גיין מערב אַריבער די ים צו וואַלינאָר. דער פערט עלטער פון מיטל-ערד הייבט זיך. די דריי פארבליבענע כאַבאַץ גיין צוריק צו די שירע, און סאַם קערט צו זיין פרוי און קינד.
ליבעלעס
ליבעלעס (לאטיין: Odonata) איז אַ סדר פֿון אינסעקטן, וואס מען טרעפט ביי יעדן קערפער פון פרישוואסער.
די גרעסטע לעבעדיקע ליבעלעס זענען Megaloprepus caerulatus פֿון צענטראל אמעריקע, און Anax strenuus פֿון האַװאַייִ. די גיגאַנטישע "ליבעלעס" (Protodonata) פֿון פּאַלעאָזױ געהערן נישט צום סדר Odonata גופֿא, נאָר צו אַן אײגנעם סדר, װאָס איז אָבער קרובֿיש צו עכטע ליבעלעס.
לעבנס־ציקל
ליבעלעס האָבן נישט קײן פֿולע אַנטװיקלונג, דאָס הײסט, אַז קײן פּופּע האָבן זײ נישט.
אַ נקבֿה פּאָרט זיך פֿליענדיק מיט זכרים און די צונױפֿפּאָרונג באַגלײט זיך מיט אַ קאָמפּליצירטער פֿירונג. די געניטאַלן בײַ זכרים זענען זײער ספּעציאַלירזירט און יעדער זכר בערשט אָפּ זײַן פֿאָרױסגײערס ספּערמע פֿון נקבֿישע געניטאַלישע טראַקטן. נקבֿות לעגן אױס די אײער אין װאַסער, אױף װאַסער פֿלאַנצן אָדער זעלטן אין נאַסעם גרונט. עס קומען פֿון אײער נימפֿעס, װאָס לעבן אין װאַסער און זען אױס ענלעך צו דערװאַקסענע ליבעלעס, אָבער אָן פֿליגלען און מיט באַזונדערע אָטעם־אָרגאַנען. די נימפֿעס פֿרעסן אַנדערע װאַסער אינסעקטן מיט אַ קאָמפּליצירטן כאַפּ־אַפּאַראַט. זײ װאַקסן דורך ליניען און צו שליסן די אַנטװיקלונג זאָלן זײ אַרױסקלײַבן פֿון װאַסער: דאָס אימאַגאָ קומט פֿון זײ אױף דער יבשה.
קאַטעגאָריע:אינסעקטן קאַטעגאָריע:ליבעלעס
013 נעטוויזשן
קליין|250px|013 נעטוויזשן לאָגאָ 013 נטוויז'ן איז אַ ישֹראלדיקע פֿירמע װעלכע באַזאָרגט אינטערנעט סערװיזן, לאָקאַלע טעלעפֿאָניע און אינטערנאַציאָנאַלע טעלעפֿאָניע און אױך IP טעלעפֿאָנען דורך די VoIP טעכנאָלאָגיע. די פֿירמע איז געגרינדעט געװאָרן אינעם יאָר 2007 פֿון אַ צונױפֿגאָס פֿון די פֿירמעס: 013 באַראַק, נעטװיזשן און גלאָבקאָל. אינעם יאָר 2009 האָט זי באַקומען רעכטן צו עפֿענען אַ טעלעפֿאָן ליניע מיטן פּרעפֿיקס 073 פֿאַרן עולם.
אלעזר ווייסבלום (ריישא)
רבי אלעזר ווייסבלום זצ"ל (ה'תקצ"ט - ט"ו תמוז ה'תר"ע), רבי אלעזר ריישער
013 נעטוויזשן
נעטװיזשן אַלײן איז געגרינדעט געװאָרן אױגוסט 1994, און זי איז געװען די ערשטע אינטערנעט פֿאַרזאָרגערין פֿאַר הײמלעכע קליענטן. 013 און גלאָבקאָל זײַנען געגרינדעט געװאָרן אינעם יאָר 1997.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:פירמעס קאַטעגאָריע:טעלעפאניע
אלעזר ווייסבלום (ריישא)
פאמיליע
רבי אלעזר ריישער האט געהייראט בזיווג ראשון מרת בריינדיל די טאכטער פון הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב.
בזיווג שני האט רבי אלעזר געהייראט, אין יאר תר״ס, מרת חיה די טאכטער פון הרב חיים יונה היילפרין ראש בית דין פון ריישא. זייער איינציגע טאכטער:
מרת קריינדל פינקל, די פרוי פון הרב שלמה הורוויץ א זון פון הרב צבי הירש הורוויץ פון ראזוואדאוו. זי איז אומגעקומען אין ריישא הושענא רבה ה'תש"ג, אין ער איז שפעטער אומגעקומען מיט זיינע קינדער שיינדל, גיטל, אלעזר, און בילא, הי"ד.
זיינע ספרים
משנה למלך על התורה.
זכרו לנצח
עס זענען ליידער נישט געבליבן דורות פון דעם צדיק, אבער פאר עטליכע יאר צוריק האט זיך געגרינדעט דער "קרן תולדות אלעזר", אלס א מוסד על שמו. דער "קרן" שליסט היינט איין צוויי כוללים "תולדות אלעזר" אין ירושלים, און א צדקה קאסע וואס פארטיילט צענדליגער טויזענטער דאלארן יערליך פאר אייניקלעך פונעם רבי ר' אלימלך זי"ע.
פיל אידן דערציילן גרויסע מופתים וואס זיי האבן פערזענליך געהאט דורך שטיצן דעם "קרן", ווייל גדולים צדיקים במיתתם יותר מבחייהם.
רעפערענצן
ווייסבלום, אלעזר
יוליוס קייסער
קליין|גייוס יוליוס קייסער גייוס יוליוס קייסער (לאטיין: Gaius Iulius Caesar) ‏ (13טן יולי 102 לפנה"ס - 15טן מערץ 44 לפנה"ס), איז געווען א מיליטערישער און פאליטישער פירער פון דער רוימישער רעפובליק, וואס האט פֿארברייטערט די גרענעצן פון דער רעפובליק און די גרייך פונעם רוימישן קולטור אין דער גאליע (היינטיגער פראנקרייך). קייסער האט געפועלט אז די רוימען האבן אים געשאפן דיקטאטאר פאר זיין גאנצן לעבן, און ער האט קאנצענטריט דעם פאליטישן קראפט אין זיינע הענט.
ווען מען האט אים דערהרגעט אום 15טן מערץ האט דאס געפֿירט צו א בירגער קריג וואס האט געענדיגט די רוימישע רעפובליק, און אנגעהויבן די רוימישע קייסערשאפט, ווען נאך דעם קריג האט זיין אדאפטירטער זון אויגוסטוס איבערגענומען די הערשאפט פון דער רוימישע אימפעריע.
ביאגראפיע
יוליוס איז געבוירן געווארן דורך א קייזער שניט (יוצא דופן), דעריבער האט מען אים גערופן קייזער, און על שמו האט מען גערופן אלע רוימישע אימפעראטארן "קייזער" (אדער קייסער).
קולטור
וויליאם שייקספיר האט געשריבן א דראמע וועגן דער געשיכטע פון יוליוס קייסער.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קיסרים קאַטעגאָריע:רוימער
משה ערנסטער
רבי משה ערנסטער (כ"ד תשרי ה'תרפ"ה - כ"ו טבת ה'תשע"ג), איז געווען דער פרעזידענט פון די "מאור חיים" פערטלען אין צפת און אין ירושלים. ער איז געווען אן איידעם פונעם פערטן וויזשניצער רבי, רבי חיים מאיר האגער.
געשיכטע
רבי משה ערנסטער איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תרפ"ה אין שטאט קלויזענבורג, ראמעניע, צו זיינע עלטערן הרב חיים און מרת ריקל גיטל, וועלכע זענען אומגעקומען על קידוש השם אין דער צווייטער וועלט קריג. ווען ער איז געווארן דרייצן יאר אלט, נאך זיין בר מצווה, איז ער ער געפארן אין וויזשניץ צו לערנען אין דער ישיבה פון רבי אליעזר האגער וועלכער איז אויכעט געווען באקאנט אלס "דמשק אליעזר", ביז דעם טאג וואס דער רוסישער מיליטער האט איינגענומען דעם געגנט. דערנאך איז ער אריבערגעצויגן אין גרויסווארדיין צו לערנען אין דער ישיבה פון זיין צוקונפטיגן שווער רבי חיים מאיר האגער, ביז דער אייננעמונג פון אונגארן דורך די נאציס אין 1944 און פון דארט איז ער אנטלאפן קיין בוקארעשט מיט א קליינע צאל פון זיין פאמיליע מיטגלידער.  אין יאר ה'תש"ה ווען די צווייטע וועלט קריג האט זיך געענדיגט, איז ער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל צוזאמען מיט זיין משפחה און האט זיך באזעצט אין תל אביב, און דארט האט ער אויכעט אנגעהויבן צו לערנען אין דער וויזשניצער ישיבה.
י"ט אדר ב' ה'תש"ח, האט ער געהייראט מרת שבע ברכה (נפטר געווארן כ"ה אייר ה'תשס"ט), טאכטער פון רבי חיים מאיר האגער, דער פערטער וויזשניצער רבי.
נאך דער פטירה פון זיין שווער אין ט' ניסן ה'תשל"ב, האט ער אויפגעשטעלט צוזאמען אינאיינעם מיט זיין רעביצין די "מאור חיים" פערטלען אין צפת און אין ירושלים, דארט וואו ער האט אויכעט אויפגעבויט די "מאור חיים" מוסדות און איז באשטימט געווארן אלס זייער פרעזידענט. דערצו האט ער אויכעט אויפגעשטעלט מוסדות וואס זענען געאייניגט פאר קינדער מיט ספעציעלע געברויכן.
ער פלעגט וואוינען אין ירושלים אין סנהדריה מורחבת געגנט. כ"ו טבת ה'תשע"ג, אין עלטער פון אכט און אכציג יאר איז ער אוועק, און באערדיגט געווארן אין דעם אוהל פון די וויזשניצער רביס אין דעם וויזשניצער בית החיים אין בני ברק.
קינדער
קאַטעגאָריע:צפת
דאגנהאם מזרח אונטערגרונט סטאנציע
דאגנהאם מזרח איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער דיסטריקט ליניע וואס געפינט זיך אין דער פֿארשטאט דעגנהעם, לאנדאנער בארא פון בארקינג און דעגנהעם. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 5.
די סטאנציע האט געעפנט מיט נאמען דאגנהאם דעם 1טן מיי 1885 דורך דער לאנדאן, טילבורי און סאטענד באן. פון 1902 ביז 1905 איז די סטאנציע געווען באדינט דורך באנען פון דער דיסטריקט באן.
נאכדעם וואס די לאנדאן, מידלאנד און סקאטישער באן האט איבערגענומען די ליניע האט מען געבויט אין 1932 א נייעם פאר באנוועגן וואס זענען עלעקטריפיצירט און די דיסטריקט ליניע איז געווארן פארלענגערט קיין אפמינסטער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
נתן דוד ראזנבוים
ממוזער|רבי [[נתן דוד רוזנבוים (מימין) מיט הרב האדמו"ר מוויז'ניץ (במרכז)]]
רבי נתן דוד איז געבוירן געווארן אין תש״ה צו זיין פאטער רבי יצחק אייזיק ראזנבוים פון זוטשקע, א זון פון רבי איתמר ראזענבוים פון נאדווארנא און מרת חנה, א טאכטער פון ר׳ נתן דוד האלענדער. ער האט חתונה געהאט מיט שרה, טאכטער פון רבי מרדכי גאלדמאן פון זוועהיל. ער איז געווען א מתמיד עצום.
בערך אין יאר תשל״ד האט ער זיך געצויגן קיין יוניאן סיטי, ניו זשערסי, פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
נאך זיין פאטער׳ס פטירה האט ער איבערגענומען די זוטשטער רעביסטעווע, וואס ער האט געפירט אין דעם רמת אלחנן פערטל פון בני ברק.
ער איז נפטר געווארן נאך א קראנקייט, כ״ח שבט תשע״ט אין דעם מעייני הישועה שפיטאל אין בני ברק. מען האט אים באערדיגט אין הר הזיתים.
משפחה
די קינדער פון רבי נתן דוד און זיין ווייב מרת שרה זענען:
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק קאַטעגאָריע:נאדווארנא קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
זייגערדיק
רעכטס|קליין| די זייגרעדיקע ריכטונג (״מיטן זייגער״) רעכטס|קליין| די קעגנזייגערדיקע ריכטונג (״קעגן דעם זייגער״) א זייגערדיקע באַוועגונג איז איינע וואָס באוועגט אין אַ קרייַז ווי דער שאטן פון א זונזייגער אדער ווי די הענט פון א זייגער: פון אויבן אראפ רעכטס, דערנאך אַראָפּ, דעמאָלט צו לינקס, און צוריק צום שפּיץ.
די פאַרקערט פון זייגערדיק איז קעגן־זייגערדיק. די באַוועגונג איז פון אויבן אראפ לינקס, דערנאך אַראָפּ, דעמאָלט צו רעכטס, און ענדלעך צוריק אַרויף צום שפּיץ. קאַטעגאָריע:געאמעטריע קאַטעגאָריע:פיזיק
בית התפוצות
קליין|250px|בית התפוצות מוזיי
בית התפוצות, דער נחום גאָלדמאַן גלות מוזיי, געפינט זיך אין דעם תל אביב אוניווערסיטעט קאַמפּוס אין רמת אביב. אינעם צענטער פון דעם מוזיי, וואָס מ'האט געעפנט צום ציבור אין 1978, איז אַ שטענדיקע אויסשטעלונג וואס שפרייט זיך אויס אויף דרייַ שטאק און דערציילט די איינציקע און פארציענדע געשיכטע פונעם ייִדישן פאלק איבער די דורות ניצנדיק ניואנסירטע מוסטערונג מיטלען - מיוראַלז, דיאָראַמאַס, רעסטעריישאַנז דרייַ - דימענשאַנאַל, פילמס, דיספּלייז אָדער - קול און מאַניפּולאַטיוועס קאָמפּיוטער. די אַרויסווייַזן טראַסעס די רעטעניש פון עקזיסטענץ פון די צעשפרייט אַריבער די גלאָבוס און געראטן צו טייַנען זייַן לעגאַט, זייַן וועג פון לעבן און וואַלועס.
שטענדיק אויסשטעלונג קאַמפּלייז מיט שליסל ישוז: משפּחה, קהל, אמונה, שאַפונג, עקזיסטענץ און ינטעראַקשאַן מיט דעם ניט - ייִדיש און צוריקקומען צו ישראל. די וויזאַטערז אויך זענען לערנען רומז און דאַטאַבייסיז אויף אַ באַלעבאָס פון ישוז - פאָטאָס און קינאָ, גנאלוגיה, ייִדיש מוזיק, אינפֿאָרמאַציע אויף ייִדיש קהילות אַרום דער וועלט און דער טייַטש און אָנהייב פון ייִדיש משפּחה נעמען. ערד שטאָק פון דער מוזיי מחנות צייַטווייַליק עקסאַבישאַנז אויף פארשיידענע טעמעס: קהל, מענטשן, היסטאָרישע סוביעקטן און ווייזט פאָטאָגראַפיע און פייַן קונסט. בעט האַטעפוצאָטה קאַנדאַקץ בילדונגקרייז אַקטיוויטעטן דיזיינד פֿאַר אַ ברייט קייט פון אַדיאַנסאַז - סטודענטן, ימאַגראַנץ, זעלנער, סטודענטן, עדזשיוקייטערז, און מער. עס אויך כסדר געהאלטן קולטור געשעענישן - יוונינגז, קינאָ, קאַנסערץ און וויסנשאפטלעכע קאַנפראַנסאַז.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:תל אביב קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל קאַטעגאָריע:גענעאלאגיע
דזשיי-גי סעאָנג
דזשיי-גי סעאָנג (성재기 成在基 אין האנגול שריפט 1967 - 2013), איז געווען דרום קאָרעיִש מענטשנרעכט רעכט אַקטיוויס און ציווילע רעכט אַקטיוויסט. , ליבראַליזאַם פאַלאַסאַפערז. גרינדער פון קאָרעיִש זכר אסאסיאציע (남성연대 男性連帶 אין האנגול שריפט). ניקקנאַמע איז שימהעאָן(심헌 審軒 אין האנגול שריפט)
וועבלינק
קאַטעגאָריע:פאליטיקער קאַטעגאָריע:קארעע
רב ששת
רב ששת איז געווען אן אמורא. ער איז געווען א תלמיד פון רב הונא,
א חבר פון רב חסדא. זיינע חברים זענען אויך געווען ר' נחמן (תוס' גיטין לב.) און רב יוסף (תוס' חולין קד:). ר' אבא בר כהן, ר' אבא בר זבדא.
א סגי נהור
ער איז געווען א סגי נהור איינער וואס זעהט נישט. די גמרא פארציילט (ברכות נח.) אז אפילו ער האט נישט געזהן האט ער מיט זיין קלוגשאפט פארשטנענען ווען דער מלך קומט אהן, ער האט דערמיט באזיגט א מין וואס האט אפ'גע'חוזק'ט פון איהם.
ער פלעגט זיך שטארק פארטיפען אין זיך מפלפל זיין אין בית המדרש פון רב הונא, עס איז געווען אזוי פיל דער בית המדרש אז ער האט נישט געקענט קיין אין בית הכבוד ווען ער האט געדארפט ביז ער איז דערפון געווארן קראנק (יבמות).
זיין גרויס התמדה
רב ששת איז געווען א סיני א גרויסע מתמיד און האט אסאך געקענט (סוטה), מיט גרויס התמדה האט ער יעדע דרייסיג טעג איבערגעלערנט אלעס וואס ער האט געוואסט און האט געזאגט: חדאי נפשאי, פריי זיך מיין זעהל (פסחים סח.) עס שטייט אין תשו' חוות יאיר אז לויט די גמרא (מנחות צח:) זעהן מען אז חוץ דעם וואס ער איז געווען א סיני איז ער אויך געווען א חריף, נאר עס האט זיך מער אויסגעצייכנט מיט זיין בקיאות ווי זיין חריפות.
די גמרא זאגט הלכה כרב ששת באיסורי ביי הלכות פון איסורים בלייבט די הלכה ווי איהם. אויך זאגט די גמרא (עירובין מ' ע"א) ווען ר' ששת קריגט זיך מיט זיין חבר רב חסדא בלייבט די הלכה פון רב ששת.
די גמרא זאגט אויף איהם ער איז א אדם קשה כברזל א מענטש שטארק ווי אייזן, זאגט רש"י ער איז שארף צו פסק'נען שאלות (מנחות צה).
רב ששת ווערט געלויבט אין דער גמרא (שבת קיח ע"ב) תיתי לי דקיימתי מצות תפילין, ער האט זיך אויסגעצייכנט אין די מצות פון תפילין. די גמרא זאגט אויך ער איז געווען א איסטניס דאס הייסט איינער וואס איז זייער איידל, אויב ער האט געגעסן איינמאל האט ער שוין נישט דערנאך געקענט געהעריג עסן, דעריבער האט ער געפאסט א גאנצע ערב פסח אז פסח ביינאכט זאל ער קענען עסן די מצות און טרינקען די וויין ווי די הלכה איז (פסחים ק"ח ע"א).
ששת
ישראלישע אנטיקן אויטאריטעט
די ישראלישע אלטצייטישע זאכן אויטאריטעט איז דער גוף פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר ארכעאלאגישע אויסגראבונגען און אוראלטע ערטער אין ישראל. די אויטאָריטעט איז אויך פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר באזארגן ערלויבנישן פֿאַר ארכעאלאגישע אויסגראבונגען, די השגחה פון אלטע ערטער און פּאָליטיק און קריטעריע פֿאַר די אויסגעפינען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראלישע רעגירונג ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:ארכעאלאגיע
סיסקא
קליין|250px|סיסקאָ לאָגאָ סיסקא (Cisco Systems) איז אײנע פֿון די IT (ר"ת פֿון: אינפֿאָרמאַציע טעכנאָלאָגיע) פֿירמעס װעלכע זײַנען זײער מצליח אין דער אינטערנעט עפּאָכע.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:פירמעס קאַטעגאָריע:הארטווארג קאַטעגאָריע:קאמפיוטער נעצווערקן
סאנט דזשיימס פארק אונטערגרונט סטאנציע
סאנט דזשיימס פארק (St James's Park) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע פלאצירט אין דער סיטי פון וועסטמינסטער וואס איז באדינט דורך די דיסטריקט און קרייז ליניעס.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1 און געפינט זיך נאנט צו ניי סקאטלאנד יארד.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט מיטן נאמען וועסטמינסטער בריק דעם 24סטן דעצעמבער 1868 אויף דער דעמאלסטיקער דיסטריקט באן (היינט די דיסטריקט ליניע).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
בריסטאל
בריסטאל איז די זעקסטע גרעסטע שטאט אין ענגלאנד, און די אכטסטע גרעסטע שטאט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך, מיט א באפעלקערונג פון 433,100 (געשאצט 2009). די שטאט איז געבויט אויף די ברעגן פון דעם אייוואן טייך. דער פארט פון בריסטאל איז אמאל געווען אין דעם צענטער פון דער שטאט. בריסטאל איז געגרינדעט געווארן אין 1155.
רעגירונג
דער בריסטאלער שטאטראט האט 70 מיטגלידער, וואס רעפרעזענטירן 35 ראיאנען אין דער שטאט. דער היינטיגער לארד בירגערמייסטער איז קריס דייוויס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
קענינגטאן אונטערגרונט סטאנציע
קענינגטאן איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך סיי דעם באנק צווייג סיי דעם טשארינג קראס צווייג פון דער נארדערן ליניע.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 18טן דעצעמבער 1890 אויף לאנדאנ'ס ערשטער טיף-ניווא אונטערגרונט באן, די סיטי און דרום לאנדאנער באן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
יחזקאל לאנדא
thumb|250px|הרב יחזקאל לאנדא, דער "נודע ביהודה" הרב יחזקאל הלוי לאנדא (י"ח מרחשון, ה'תע"ד - י"ז אייר, ה'תקנ"ג) איז געווען א דיין אין בראד און אב"ד פֿון יאמפעלע און פראג, בעהמען. ער האט איז באוואוסט אויפן נאמען פון זיין בארימטן ספר שו"ת נודע ביהודה.
יונגע יארן
יחזקאל לאנדא איז געבוירן אין אפט, פוילן, י"ז מרחשון תע"ד צו זײַן פאטער יהודה, א מיטגליד אין דעם וועד ארבע ארצות און זײַן מוטער חיה, א טאכטער פֿון הרב אליעזר אב"ד דובנא. זײַנע עלטערן זענען ביידע געווען אייניקלעך פונעם רבי'ן ר' העשיל פון קראקע. צו עלף יאר האט ער געלערנט תורה בײַ הר"ר יצחק אײַזיק סג"ל פֿון לודמיר.
ווען ער איז געווארן בר מצוה האט ער אנגעהויבן לערנען אינעם בראדער קלויז. אין יאר תצ"ב האט ער חתונה געהאט מיט ליבא, די טאכטער פונעם נגיד ר' יעקבקא פון דובנא. ער האט געוואוינט אין דובנא א קורצע צײַט, נאכדעם איז זײַן שווער אריבערגעגאנגען צו וואוינען אין בראד, דארט איז ר' יחזקאל צוריק אין קלויז.
רבנות
אין תצ"ד האט מען געבעטן ר' יחזקאל צו ווערן דער ראש בית דין פון בראד.
אין תק"ה האט פאסירט א מעשה ווען דער בית דין פון בראד האט געגעבן א פסק קעגן די שנור פון א גרויסן גביר אין בראד. די דריי דיינים זענען געווען הר"ר יחזקאל לאנדא, הר"ר מאיר מרגליות (מחבר פון מאיר נתיבים) און הר"ר גרשון קיטאווער, א שוואגער פונעם בעל שם טוב. דער גביר איז געווען נאנט צום פריץ און צוליב דעם פסק האבן די דריי דיינים געדארפֿט אנטלויפֿן פון בראד.
עטליכע חדשים שפעטער האט די קהילה אין יאמפעלע גערופן הר"ר יחזקאל צו ווערן זייער רב. ער האט פארפילט דעם אמט צען יאר, און אויפגעשטעלט א ישיבה אין יאמפאלע.
אום כ' כסלו, ה'תקט"ו האט די קהילה פון פראג ממנה געווען הר"ר יחזקאל אלס אב"ד פון פראג און הויפט רב פון גאנץ בעהמען, צוואנציג יאר נאך דער פטירה פֿונעם פריערדיגן רב, הר"ר דוד אפנהיים.
געשיכטע
אין די ת' און ת"ק יארן איז דאס לאנד בעהמען געווען אונטער דער האפסבורג מאנארכיע, געפירט פון דער קייסערין מאריא טערעזא.
נישט קיין צוויי יאר אריין אין דעם רבנות פון הר"ר יחזקאל, האט פרייסן אטאקירט בעהמען ביי דער שלאכט פון פראג אין דעם זיבן יעריגן קריג. זיינע תלמידים און נאנטע באקאנטע האבן מייעץ געווען דעם רב צו אנטלויפן פון פראג אבער ער האט נישט מסכים געווען פארלאזן זיין קהילה. ער האט ארויסגעגעבן א ספּעציעלע תפילה פארן וואוילזײַן פון דעם קעניגליכן הויז. ער האט אויך גערופֿן אלע יודן אין דער אלטנוישול אריין וואו ער האט גע'דרש'נט וועגן טריישאפט צו דער קייסערין, און געסטראשעט אריינלייגן אין חרם ווער ס'וועט צוהעלפן דעם פֿײַנד אדער האנדלען אין דעם לאגער פונעם פֿײַנד.
אידישע שפיל
א אידישע שפיל איז א פארשטעלונג וואו עטליכע אקטיארן טוען פארשטעלן א שפיל פון א פאסירונג אויף א בינע, געווענליך באגלייט מיט געזאנג און טענץ.
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
ר' יחזקאל האט אויפֿגעשטעלט א ישיבה אין פראג און געזאגט דארט א שיעור פֿיר מאל א טאג צו פיר כתות פון תלמידים: צוויי שיעורים אין גמרא אין צוויי שיעורים אין שולחן ערוך. צווישן זײַנע תלמידים זענען געווען ר' אברהם דאנציג, ר' דוד דייטש (מחבר פון אהל דוד), ר' אלעזר פלעקלעס און ר' בצלאל רענשבורג.
אוראלט עגיפטן
קליין|דער גרויסער פיראמיד אוראלט עגיפטן אדער אלטערטימלעך עגיפטן איז געווען א ציוויליזאציע בערך פיר טויזנט יאר צוריק ביז די רוימישע אימפעריע האט עס אינוואדירט אין יאר 20-. עס איז געוואקסן לענגאויס דעם נילוס טייך און האט אמאל געהערשט פון דער נילוס דעלטע ביז נוביע, א היסטאריש קעניגרייך אין היינטיגן סודאן.
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
די מנהיגי החסידות, צווישן זיי דער צאנזער רב און דער בעל התניא, האבן שטארק געשעצט ר' יחזקאל.
אידישע שפיל
א חרדישע שפיל וועט קיינמאל נישט האבן קיין אקטיארן פון מענער און פרויען אינאיינעם, עס וועט אדער זיין א שפיל פון בלויז מענער אקטיארן אדער בלויז פרויען אקטריסקעס. פארשטייט זיך אז ביי א שפיל פון פרויען אקטריסקעס וועלן נישט זיין קיין מענער צוקוקער צוליב קול באישה און אנדערע הלכה פראבלעמען. אבער ביי א שפיל פון מענער אקטיארן פלעגט אמאל יא צו זיין צוגעשטעלט אין די זאל א באזונדערע אפטיילונג פאר מענער און באזונדער פאר פרויען מיט א מחיצה.
אוראלט עגיפטן
דער נילוס האט געברענגט א סאך וואסער אין עגיפטן, האט דאס לאנד געהאט גוטע תבואה, ווי ווייץ און גערשט. די דערפאלג פון דער אוראלטער עגיפטישער ציוויליזאציע איז געקומען טיילווייז צוליב זייער פעאיקייט אין אויסניצן די געביטן פון דעם נילוס טאל. די פארפלייצונג און באוואסערונג פונעם טאל האבן פראדוצירט א סך תבואה, וואס האט דערנערט א געדעכטע באפעלקערונג.
אידישע שפיל
ביי די חסידישע גייט נאך צוריק די טראדיציע פון שפילן א לאנגע צייט צוריק. פארשידענע ערציילונגען ווערט פארציילט ווי צדיקים האבן גע׳פועל׳ט ישועות דורך די שפילן אום פורים אדער אנדערע געהויבענע געלעגנהייטן.
די שפילן פלעגן אמאל פארקומען אין די טעג פון פורים און שושן פורים, ספעציעל ביי די טישן פון רבנים ואדמורי"ם. אבער מיט דער צייט האט מען אנגעהויבן שפילן די שפילן אום חול המועד פסח און סוכות.
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
אום תקל"ג האט אויסגעבראכן א פֿייער וואס האט פֿארברענט זײַן הויז מיט זײַנע כתבים. נאכהער האט ער אנגעהויבן צו דרוקן זײַנע תשובות, וואס האבן ערשינען צום ערשטן מאל אין תקל"ז מיטן נאמען נודע ביהודה לכבוד זײַן פֿאטער ר' יהודה.
אידישע שפיל
די ערשטע פראפעסיאנעלע חרדישע שפיל אין ניו יארק פארצוקומען אין א זאל, איז געווען אום יאר תשכ"ח אין מאנהעטן סענטער ווי מ'האט אויפגעשפילט די באקאנטע מעשה פון מכירת יוסף אנגעפירט און דירעקטעד דורכן מייסטער שרייבער, דירעקטאר, און אקטיאר שלמה פערל וואס האט געשפילט יעקב אינעם שפיל.
באבוב שפילן
אין בארא פארק פלעגט פארקומען יעדן חול המועד א שפיל דורך די ארגאניזאציע קרן חתנים פון באבוב אין א געדינגענע היי סקול אדיטאריום. די שפיל פלעגט אין דער מערהייט געקוקט דורך אינגלעך און בחורים, און די געשיכטע וועט רוב מאל זיין אן אמת'ע פאסירונג.
זינט דער טיילונג אין באבוב פלעגט פארקומען יעדן חול המועד צוויי שפילן דורך ביידע באבוב'ער ארגאניזאציעס.
אין די לעצטע פאר יאר האט קרן חתנים, די ארגאניזאציע אונטערן באבוב 48 סעקטע, אפגעשטעלט דאס מאכן די שפילן, נאכן נישט קענען ציען גענוג אויפמערקזאמקייט איבער די אנדערע פארטיי, קופת חתנים דבאבוב 45 און ווי אויך די גרעסערע שפילן.
מונקאטש
דורך די יארן האבן זיי אויפגעשפילט פארשידענע געשיכטעס א טייל באקאנטע און א טייל ווייניגער באקאנט.
פאלגענד איז עטליכע פון די שפילן וואס איז געשפילט געווארן דורכאויס די יארן בחצר מונקאטש.
סאטמאר
אין סאטמאר קרית יואל פלעגט אין נו"ן יארן פארקומען יעדן פורים אויפן טיש, לענגערע העכסט פראפעסיאנעלע-שפילן אהערגעשטעלט דורכן טאלאנטפולן בעל מספר פאר קינדער חיים הערש מענדלאוויטש.
נייהויז פראדוקציעס
אלע שפילן פון נייהויז פראדוקציעס ערשיינען א קורצע צייט נאכן שפילן אויף א די. ווי. די. פארמאט.
ליסטע פון אונטערן שפילן:
איבערן שפילן
לעצטנס האבן זיי אנגעהויבן א נייע ברענד צוזאמען מיט שלמה שטיינמעץ אונטערן נאמען שטיינהויז (שטיינמעץ און נייהויז) פראדאקשענס, געספאנסערט דורך דער HCS ארגאנאזאציע פאר נישט געזונטער קינדער. און האבן געמאכט עטליכע שפילן אין דער 'איבערן' סעריע:
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
אום תקמ"ג האט ער אנגעהויבן ארויסגעבן זײַנע חידושים אויף ש"ס מיטן נאמען ציון לנפש חיה (צל"ח) לכבוד זײַן מוטער חיה.
אידישע שפיל
חינוך פארשטעלונג
חינוך פארשטעלונג איז די נאמען פון די שפילן וואס ווערן אנגעפירט דורך דעם מחנך ר' זושא שמעלצער פון סקווירא, א ברודער מיט דעם זינגער ליפא שמעלצער. אנדערש ווי אלע שפילן וועלכע ווערן געשפילט לעבעדיג אויף א בינע, ווערט די שפילן פון שמעלצער פון פאראויס רעקארדירט און א סטודיא, און ווערט דערנאך אויפגעשפילט אין די זאל ווי עס קומט פאר די שפיל בעת די אקטיארן דארפן שפילן זייער ראלע און מאכן די באוועגונגען כאילו זיי רעדן איצט.
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
זיינע פסקים אין נודע ביהודה זענען פון די פראמינענטסטע אין דער הלכה וועלט.
אידישע שפיל
חינוך פארשטעלונג
די שפילן ווערן כסדר איבער געשפילט (מיט אנדערע אקטיארן) און נאך יעדע שפיל ווערט פארקויפט פאר די צוקוקער א קאסעטע פון די שפיל רעקארדירונג.
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
פון די באקאנטע אין דער חסידישער וועלט איז די תשובה קעגן זאגן לשם יחוד, וואס דער דברי חיים האט טאקע נישט געזאגט לכבודו פונעם גרויסן נודע ביהודה.
אידישע שפיל
חינוך פארשטעלונג
פון צייט צו צייט מאכט ר' זושא שמעלצער א געהעריגע פראפעסיאנאלע שפיל מיט גאר פאפולערע און געלונגענע אקטיארן, וואו מען רעדט געהעריג. צווישן די שפילן זענען געווען:
יחזקאל לאנדא
געשיכטע
דער באר מים חיים האט אנגעשריבן א תשובה דערקעגן. און מען זאגט אויך אז ווארשיינליך האט דער נוב"י חרטה געהאט דערפון בסוף ימיו, ווייל ער האט געגעבן גאר א ווארימע הסכמה אויפן ספר אור לישרים פון ר' זרח איידליץ וואו דער ערשטער דרוש באציט זיך איבער דעם חשיבות זאגן לשם יחוד בעפאר א מצוה.
אידישע שפיל
עפיק שפיל
זיי האבן שוין דעווייל געמאכט פיר שפילן:
יחזקאל לאנדא
שפעטערע יארן
אין זײַן עלטער, ווען ער איז געווארן קראנק, האט ער איבערגעגעבן די ישיבה צו זײַן זון ר' שמואל (וואס איז געווארן פראגער רב נאך אים). י"ב טבת תק"ן איז נפטר געווארן זײַן רביצין. אין זײַן לעצטן יאר האט ער ווײַטער געשריבן תשובות. י"ז אייר ה'תקנ"ג איז ער נפטר געווארן, און יודן זענען געקומען פון גאנץ בעהמען אויף זײַן לויה.
זיינע קינדער
קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים קאַטעגאָריע:מחברי ספרים קאַטעגאָריע:רבנישע לויים קאַטעגאָריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:פוסקים קאַטעגאָריע:רבנים אין אייראפע
אידישע שפיל
עפיק שפיל
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען קאַטעגאָריע:יידיש
אוראלט עגיפטן
די עגיפטן האבן געשריבן אין א כתב וואס הייסט היעראגליפיק. די הערשער פונעם האבן געהייסן פרעה.
ביי דעם אלטן קעניגרייך האט מען געבויט די גיזע פיראמידן און דעם גרויסן ספינקס.
די אוראלטע עגיפטן האבן באוויזן אויסארבעטן שטיינערייען, ערדמעסטונג און די קאנסטרוקציע פון מאנומענטאלע פיראמידן, טעמפלען און אבעליסקן; אויך א סיסטעם פון מאטעמאטיק, פראקטישן מעדיצין, איריגאציע סיסטעמען און לאנדווירטשאפט פראדוקציע טעכניקן, הילצענע שיפן, גלאז טעכנאלאגיע, ליטעראטור, און דער ערשטער באקאנטער שלום־אפמאך, מיט די חיתיים.
קאַטעגאָריע:עגיפטן קאַטעגאָריע:היסטאריע
שמואל שטראשון
קליין|דער רש"ש רבי שמואל שטראשון (ה'תקנ"ד - י״ג אדר ב׳ ה'תרל"ב) איז באקאנט אלס דער רש"ש, ער האט געוואוינט אין שטאט ווילנא, און געווען א פאמיליע מיטגליד מיט די אלמנה ואחים ראם, וואס זענען געווען די ערשטע ארויסצוגעבן זיינע הגהות אויף ש"ס, מדרש רבה, א.ד.ג.
ער איז נפטר געווארן אין ווילנא י״ג אדר שני ה'תרל"ב (1872).
זיין זון רבי מתתיהו שטראשון איז געווען א באוואוסטער תלמיד חכם און האט געהאט א גרויסע ביבליאטעק; זיין טאָכטער צענא איטא איז געווען די ווייב פון יוסף שמואל הארקאווי.
קאטעגאריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
סט אסאף
ניופארט איז א שטאָט אויפן טייך עלווי אין דענבישיר, וויילס, פאראייניגטע קעניגרייך. סט אסאף האט באקומען שטאָט סטאטוס אפיציעל אין 2012; ער האט א באפעלקערונג פון 3,355 מענטשן און איז די צווייט־קלענסטע שטאט אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך.
קאַטעגאָריע:שטעט אין וויילס
איוואן פאוולאוו
קליין|250px|איװאַן פּאַװלאָװ איװאַן פּאַװלאָװ (14טן סעפטעמבער, 1849 - 27סטן פעברואר, 1936 ; (ה'תר"י - ה'תרצ"ו)) איז געווען א רוסישער וויסנשאפטלער און פיזיאלאג.
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
ז. י. אנוכי
'''ז. י. אנוכי (פסעוודאנים פון זלמן יצחק אַראָנסאָן'''; ליאַדי, 1878 – תל-אָביב, 15טן אקטאבער 1947) איז געווען אַ ייִדישער און אַ העברעיִשער פּראָזע-שרײַבער און דראַמאַטורג.
לעבנס-געשיכטע
זלמן יצחק אַראָנסאָן איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל ליאַד (דעמאלט – אין באַשטאַנד פון דער רוסלענדישער אימפּעריע, איצט – אין באַשטאַנד פון דער וויטעבסקער געגנט פון ווײַסרוסלאַנד) אין דער משפּחה פונעם אָרטיקן ראש-ישיבה ר' אברהם אַראָנסאָן. דער קומענדיקער שרײַבער האָט זיך געלערנט אין ישיבות פון טעלז און סלאַבאָדקע. ער האָט דעביוטירט מיט אַ דערציילונג אויף העברעיִש אין 1903. דערנאָך האָט ער אָנגעהויבן שרײַבן ייִדיש, אַרויסגעגעבן צוויי זאַמלונגען פון דערציילונגען אין 1909 און 1910. אין 1922 – 1924 האָט ז.אנכי געוווינט אין דײַטשלאַנד און אַרגענטינע. אין 1924 איז ער עולה געווען קיין ארץ-ישראל און האָט געאַרבעט אינעם תל-אָביבער שטאָט-מוניציפּאַליטעט. אין ארץ ישראל האָט ער זיך אומגעקערט צו שאַפונג אויף העברעיִש. צווישן אַנדערס האָט ער איבערגעזעצט אין העברעיִש פון ייִדיש זײַנע פריִערדיקע ווערק. אין 1945 איז דערשינען זײַן העברעישע דערציילונגען-זאַמלונג "בין שמים וארץ". די הויפּט-טעמע פון ז. אנוכיס שאַפונג איז געווען דאָס לעבן פון ייִדן אין מזרח-אייראָפּע.
וועב-לינקען
קאַטעגאָריע:דראמאטורגן קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
יחיאל הורוויץ
רבי יחיאל הורוויץ זצ"ל (ה'תר"י - י' שבט ה'תרפ"ח), רב אין פאקשיווניץ, פוילן.
אפשטאם
רבי יחיאל איז געבוירן אין יאר ה'תר"י צו זיין פאטער הרב מאיר הורוויץ פון דזשיקאוו, דער אמרי נועם, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער מרת דבורה די טאכטער פון הנגיד הרב קלמן פיעצלעס פון קראקא.
רבנות
אין יאר תר"ם (אומגעפער) איז רבי יחיאל געווארן רב אין פאקשיווניץ, אין יאר ה'תרנ"ב (אומגעפער) האט מען פארטריבן אלע פרעמדע בירגער פון קאנגרעס פוילן, איז רבי יחיאל געווען געצווינגען צוריק צוקומען קיין גאליציע, און האט זיך באזעצט אין טארנא.
הסתלקות
רבי יחיאל איז נפטר געווארן י' שבט (אדער י"ד שבט) ה'תרפ"ח, און ליגט אין דזשיקאוו אין דזשיקאווער אהל.
פאמיליע
רבי יחיאל האט געהייראט מרת מרים די טאכטער פון הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב. זייערע קינדער:
רעפערענצן
הורוויץ, יחיאל קאַטעגאָריע:דזשיקאוו
סילוואן שלום
סילוואַן שלום (געבוירן דעם 4טן אויגוסט 1958) איז א ישראלישער פאליטיקער. ער האט געדינט ווי ווייצע פרעמיער מיניסטער, א מיניסטער אין דער ישראל רעגירונג און א כנסת דעפוטאט פון דער ליכוד פארטיי. שלום איז אַן אַדוואָקאַט. אין דעצעמבער 2015 האט ער פארלאזט דאס פּאָליטישע לעבן.
ביאגראפיע
שלום איז געבוירן ציון סילוואַן משה שלום צו שמעון און מרים שלום אין גאַבעס, טוניסיע. זיי האבן אימיגרירט אין ישראל אין 1959 און האָבן געוואוינט אין באר שבע. זיין פאָטער איז אומגעקומען אין עלטער פון 37 יאָר בעת אַ רויבעריי אין א באנק צווײַג אין באר שבע. אין אָנדענק פון זיין פאָטער, איז געגרינדעט געווארן אַ שול אין קוואַרטאַל ה׳ אין דער שטאָט. נאָך זײן מיליטערישער דינסט האָט ער שטודירט אין בן-גוריון אוניווערסיטעט פונעם נגב און האָט באַקומען אן ערשטן דיפּלאָם אין עקאָנאָמיק און צערטיפֿיקאַציע ווי אַן אַקאַנטאַנט. דערנאָך האָט ער געלערנט אין דעם תל אביבער אוניווערסיטעט, וואו ער האָט באַקומען אן ערשטן דיפּלאָם אין געזעצן און האט זיך קוואליפיזירט אלס אדוואקאט; אויך האָט ער א מייסטער-דיפלאם אין פובליקער פּאָליטיק.
כנסת דעפוטאט און מיניסטער אין די 1990ער יארן
אין 1992, איז שלום געווארן געוויילט צום 13טן כנסת פאר דער ליכוד, און אין 1997 ער איז געווארן באשטימט וויצע פארטיידיקונגס־מיניסטער. אין יענער תקופה האט ער געפועל׳ט צו גרינדן דעם נחל חרדי רעגימענט.
אין 1998 איז ער באשטימט געווארן מיניסטער פון וויסנשאפט און טעכנאלאגיע אין דער נתניהו רעגירונג.
פֿינאנץ מיניסטער
שלום האָט געדינט ווי וויצע פרעמיער מיניסטער און פינאַנץ מיניסטער אין דער 29סטער ישראל רעגירונג, די ערשטע רעגירונג פון אריאל שרון (2001 - 2003).
אויסערן מיניסטער
שלום האט געדינט אלס וויצע פרעמיער מיניסטער און אויסערן מיניסטער אין דער צווייטער רעגירונג פון אריאל שרון (פון 2003).
אין 2003 האָט ער זיך באגעגנט מיטן קעניג פון מאראקא אין טעטואן, מיט דער האָפענונג צו נארמאליזירן די באַציאונגען צווישן ישראל און מאראקא.
זיין משפּחה
אין 1993 האָט ער חתונה געהאט מיט דזשודי שלום ניר מאָזעס, פון דער קאָנטראָלינגער משפּחה פון ידיעות אחרונות. דאס פּאָרפֿאלק האט דריי קינדער צוזאַמען, און צוויי פון א פריערדיקן זיווג פון ניר מאָזעס. די משפּחה האָט געוואוינט אין רמת גן. אין אויגוסט 2017, האבן זיי זיך אפגעשיידט.
הערות
קאַטעגאָריע:יידן פון טוניסיע קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:מיניסטארן אין ישראל
עבענזע
קליין|עבענזע עבנזע (דייטש: Ebenzee) איז געווען א לאגער וואס מערסטנס מענטשן זענען דארטן אומגעקומען און עס האט אויך פארמאגט א קרעמאטאריום צו פארברענען די טויטע, ביי די פארהאלטענע דארטן האט מען גערופן דעם לאגער-גאז קאמען, און דעם רעוויר (שפיטאל)-קרעמאטאריום, ווייל עס האט זיך כמעט נישט געמאכט אז איינער זאל ארויסקומען פון דארטן לעבעדיג
דער לאגער האט אנגעהערט צו דעם מאטהויזען קאנצעטראציע נעטווארק, איינס פון די בערך 50 פיליאלן.
אין סוף מלחמה יארן איז דאס בעיקר גענוצט געווארן צוליב די בערג ארום ווי ווייטער אויסגעשמועסט.
אנדערש ווי רוב לאגערן איז דאס נישט בעיקר געווען געצילט פאר אידן, נאר פאר פארהאפטע ד.ה. פאליטיש באשטראפטע, און בלויז ארום 10 פראצענט זענען געוועזן אידן.
בעפארן קריג
קליין|געפאנגענע אין דעם לאַגער בעפארן קריג איז דאס שטעטל געווען א קור ארט, צוליב די פרישע לופט און די גרויסע בערג ארום פון 3 זייטן, און פון די 4-טע זייט איז געווען א וואסער אזוי אז דאס האט געדינט פאר אן אפגעזונדערט שטעטל מיט פרישע געזונטע לופט, וואס האט געדינט פאר אלטע און שוואכע, ווי אויך פאר טוריזם אטראקציע
אנהייב קריג
ביים קריג האבן די נאציס ימ"ש אוועק געטריבן די איינוואוינער און געשאפן דארטן א לאגער וואס איז געוועזן אזוי ווי א תפיסה פאר פארהאפטע, ד.ה. פאליטיש באשטראפטע, בעיקר דייטשן וואס זענען געווען פארכאפט און קאמוניזם ווי אויך אויסלענדישע ארעסטאנטע
אלס א געהיימער וואפן זאפאס
קליין|געפאנגענע אין דעם לאַגער אין 1943 ווען די מלחמה האט זיך אויסגעדרייט און עס האט אנגעהוין צו גיין אויף ריכטונג פון די אליאירטע האבן די דייטשן געזוכט באהאלטענע ערטער ווי צו קענען אנפירן מיט זייערע וואפן פראדוקציע אפעראציעס אזוי ווי דאס פלאץ איז געווען ארום גענומען מיט הויכע בערג האבן זיי באשלאסן דארטן אריינצוגראבן מינעס-טונעלן אונטער די בערג און דארטן סטארעדזשן זייערע געווער אז אפילו אויב די אליאירטע וועלן געוואויר ווערן זאלן זיי דאס נישט קענען באמבאדירן פון אויבן מיט עראפלאנען
געהיימער פראיעקט
צוליב די אויבענדערמאנטע סיבה פון די הויכע בערג, האבן די דייטשן אויך אריבערג געפירט אהין זייער סענטראלע אפעראציע פון דעם וואונדער-וואפן פריאעקט (זייער אטאם באמבע פרואוו)
ארבעטס פירמעס
עפ"י רוב האט מען דארטן געארבעט פאר פירמעס וואס די דייטשן האבן אויפגענומען און נישט דירעקט פאר די נאצי'ס צ.ב.ש. א חלק פון די גראב ארבעט, ד.ה. שטיין ברוך איז געטון געווארן דורך די Hoffman Macnuen פירמע, וואס עס זענען נאך דא עטליכע עלטערע אידן היינט וואס זיי געדענקען נאך די פירמע צום גוטן צוליב זייער פארהעלטנסמעסיגע גוטער אויפפירונג לויט די אומשטענדן, ד.ה. צ.ב.ש. זיי האבן געטיילט לרחבה צוגארעטן וואס די אידן האבן גענוצט אויפצוטוישן אויף עטוואס מער פון דאס פארשימלט שטיקל ברויט
היינט צוטאג
נאכדעם וואס די קריג האט זיך געענדיגט זענען נאך אויף א משך פון עטליכע חדשים געבליבן דארטן טויזנטער קאצעטלער וואס האבן נישט געהאט ווי צו גיין.
אבער צעביסלעך איז דאס געווארן אויסגעליידיגט און עס איז געווארן צוריק דער קור ארט וואס עס איז געוועזן פון בעפאר
די מינעס איז א חלק געבליבן אזוי ווי עס איז געווען דעמאלטס אלס א מוזעאום פון דעם לאגער, און א חלק איז פארמאכט געווארן, און א חלק נוצט מען נאך היינט צוטאגס ארויס צו שעפן נאטורליכע אוצרות אוצרות פון דער ערד
קאטעגאריע:ארבעטס לאגערן קאטעגאריע:חורבן אייראפע
חנניה בן חזקיה
חנניה בן חזקיה בן גוריון, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
זיין צייט
חנניה בן חזקיה בן גוריון איז געווען פון ערשטן דור תנאים, אין איבערגאנג פון דער תקופה צייטס-שפאן פון די זוגות צו דער תקופה פון די תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש.
איבער אים
חנניה בן חזקיה בן גוריון "זכור לטוב" - רב יהודה דריקט זיך אויס חנניה בן חזקיה בן גריון זאל געדענקט ווערן צום גיטן, ווען נישט אים וואלטן די חכמים פארשטעקט דעם ספר יחזקאל, וויבאלד ס'איז געווען אומפארשטענדליך, און מען האט ארויף געברענגט דריי הונדערט פעסלעך אייל צו חנניה בן חזקיה בן גריון און ער איז געזעצען אויבן ביי זיך אויפן שטאק און עס אויסגעטייטשט.
פארשידענע גזירות און הלכות זענען אפגעלערנט ביי חנניה בן חזקיה בן גריון אויפן שטאק, איינמאל איז פארגעקומען און די תלמידי בית שמאי זענען געווען מעהר ווי די תלמידי בית הלל, און מען האט דעמאלטס ארויבגעגעבן אכטצן גזירות באקאנט אלס די י"ח דבר.
די גמרא זאגט אז חנניה בן חזקיה בן גוריון מיט זיינע בייהעלפערס האט געשריבן דעם מגילת תענית.
שטרויס
קליין|א שטרויס דאָס װאָרט שטרױס פֿאַררופֿט אױף אײן זגאַל אָדער צװײ זגאַלן פֿון גרױסע, ניט־פֿליִענדיקע פֿױגלען, װאָס האָבן זייער אָריגינעלן הײם אין אַפֿריקע. זײ זענען די אײנציקע מיטגלידער פֿונעם מין שטרױספֿױגלען (סטרוטיאָ אָדער Struthio), װאָס איז די אײנציקע אױסהאַלטנדיקע צװײַג פֿון דער משפּחה שטרױסן (סטרוטיאָנידעי, Struthionidae). זינט 2014 מאַכט מען אַ קאָנטראַסט צװישן דעם געװײנטלעכן שטרױס און דעם סאָמאַלישן שטרױס, וואָס איז איצט אַ באַזונדערער זגאַל.
דער שטרױס איז אַ טײל פֿון דער אָרדענונג לױף־פֿױגלען (סטרוטיאָניפֿאָרמעס אָדער Struthioniformes), בײַזאַמען מיט די קיװיס, די עמוס, די ניאַנדוס און די קאַסוּװאַרעס. ער האָט אַ באַזונדערען געשטאַלט, מיט אַ לאַנגן האַלדז און לאַנגע פֿיס, און ער קען לױפֿן ביז אַ גיכקײט פֿון בערך 70 קילאָמעטער אַ שעה, װאָס איז די געשװינדעסטע לאַנד־גיכקײט פֿון אַלע פֿױגלען. דער שטרױס איז אױך דער גרעסטער זגאַל פֿון אַלע לעבנדיקע פֿױגלען, און די נקבֿה לײגט די גרעסטע אײער פֿון אַלע לעבנדיקע פֿױגלען (די אױסגעשטאָרבענע העלפֿאַנד־פֿױגלן פֿון מאַדאַגאַסקאַר און די ריזיקע מאָאַס פֿון נײַ־זײלאַנד פֿלעגן לײגן גרעסערע אײער).
די דיעטע פֿונעם שטרױס באַשטײט לרובֿ פֿלאַנץ־מאַטעריע, כאָטש ער עסט אױך אָנשדרהדיקע חיות. ער לעבט אין אַ נאָמאַדישער גרופּע פֿון 5 ביז 50 פֿױגלן. ווען ער דערשנאַפּט אַ דראָונג, דער שטרױס װעט אַנטלױפֿן אָדער זיך פֿאַרשטעלן, ליגנדיק אױפֿן גרונט. אויב ער װערט געכאַפּט אין אַ װינקל, קען ער געבן אַ קאָפּע מיט זײַנע שטאַרקע פֿיס. די פּאָרונגצײַט־מוסטערן שײדן זיך אונטער לפֿי דעם געאָגראַפֿישן ראַיאָן, אָבער טעריטאָריעלע זכרים באַקעמפֿן צװישן אַנאַנד כּדי צו אײַנשאַפֿן אַ האַרעם פֿון צװײ ביז זיבן נקבֿות.
מען האָדעװעט שטרױסן אױף דער גאָרער װעלט, בעיקר כּדי צו נעמען זייערע פֿעדערן, װאָס זענען דעקאָראַטיװ. מיט די פֿעדערן מאַכט מען אױך פֿעדערװישן. מען באַנוצט די פֿעל כּדי צו מאַכן לעדערפּראָדוקטן, און מע פֿאַרקױפֿט דאָס פֿלײש.
עבי וואוד באן סטאנציע
עבי וואוד איז א נאציאנאלע באן  סטאנציע אין עבי וואוד, קעניגלעכע בארא פון גריניטש, לאנדאן, אויף די צפון קענט און גריניטש ליניעס. די סטאנציע ווערט פארוואלטעט דורך טראנספארט פאר לאנדאן און ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן, טעמזלינק און די עליזאבעט ליניע.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 30סטן יולי 1849 דורך דער דרום־מזרחדיקער אייזנבאן.
אין 2016-2017 האט מען איבערגעבויט די סטאנציע פאר דער קרייצבאן באדינונג און די ניי-איבערגעמאכטע סטאנציע האט געעפנט דעם 23סטן אקטאבער 2017.
עליזבאט ליניע
עבי וואוד איז די סוף־סטאנציע פון איינעם פון די צוויי מזרח־צווייגן פון דער עליזאבעט ליניע, מיט אן איבערבייט צווישן די עליזאבעט ליניע באדינונגען (12 באנען א שעה אויף דער נייער ליניע) וואס טערמינירן דא מיט די עקזיסטירנדע סאדאיסטערן באדינונגען.
די עליזאבעט ליניע פארזארגט א פארבינדונג צפון־מערב מיט עקסעל לאנדאן און קאנערי ווארף, און ווייטער צו צענטראל לאנדאן, היטרוי פליפעלד און רעדינג.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
סאדאיסטערן
מערבדיק;
מזרחדיק;
טעמזלינק
במשך די שפיץ שעה׳ן ווערט די סטאנציע אויך באדינט דורך באנען וואס פארן גלייך קיין/פון און
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
לאנדאנער וואקזאלן
די לאנדאנער וואָקזאַלן  גרופע איז א רינג פון 18 באן סטאנציעס וואס זענען באדינט דורך דער served by the נאציאנאלע באן נעצווערק אין  צענטראל לאנדאן. מערסטנס זענען זיי עכטע וואקזאלן, אבער טייל זענען דורך־סטאנציעס (אויך סטאנציעס מיט סיי סוף־פעראנען סיי דורך־פעראנען). יעדע איינע פון די דאזיקע סטאנציעס געהערט צו אן "אויסגעטראכטע לאקאציע" to צו וועלכער מען גיט ארויס בילעטן פון דרויסנדיקע סטאנציעס.
די אלע סטאנציעס אין דער גרופע זענען אין לאנדאנער פארגעלט זאנע 1. פארוואס לאנדאן האט אזויפיל וואקזאלן גייט צוריק צו דעם 19טן יארהונדערט ווען פארלאמענט האט אפגעזאגט די באן ליניעס פון אריינקומען אין צענטער פון לאנדאן, במילא זענען די וואקזאלן געבליבן אין א רינג ביים עק פונעם צענטער, מיט אונטערגרונט אייזנבאנען כדי צו פארן פון איינער צו א צווייטער.
רוב פון די גרעסערע סטאנציעס וואס נעצווערק באן פארוואלטעט זענען אין דער גרופע.
הינטערגרונט
די ערשטע לאנדאנער וואקזאלן האט מען געבויט אין די סוף 1830ער יארן (די ערשטע איז געווען לאנדאן ברידזש אין 1836) און די אנהייב 1840ער יארן.
בערך דארט וואו ס׳איז היינט די לאנדאנער רינג וועג איז דער גרענעץ פון דעם צענטער שטח אין וואס מען האט נישט געלאזט קיין באנען צפון פונעם טעמז אריינצופארן. מען האט באשלאסן אז מען זאל בויען א קיילעכדיקע באן צו פארבינדן די וואקזאלן, וואס איז געווארן די קרייז ליניע, אויבוואויל זי איז נישט געווען פארטיג ביז 1884. דער לעצטער וואקזאל איז געווען מארלעבאן, פון דער גרויס-צענטראלע באן, וואס האט געעפנט אין 1899.
רעפערענצן
*
דער לעבעדיקער
דער לעבעדיקער (דער אמתער נאָמען – חיים גוטמאַן, פּעטריקאָוו, ווײַסרוסלאַנד, 1887 – מײַאַמי, 1961) איז געווען אַ ייִדישער הומאָריסט, סאַטריקער און טעאַטער-קריטיקער.
לעבנס-געשיכטע
חיים גוטמאַן איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל פּעטריקאָוו (דעמלט – אין באַשטאַנד פון דער רוסלענדישער אימפּעריע; איצט – אין באַשטאַנד פון דער האָמלער געגנט פון ווײַסרוסלאַנד) אין א פאַרמעגלעכער משפּחה. אין דער עלטער פון 9 יאָר, זענעדיק אַ חדר-ייִנגל, האָט ער אָנגעהויבן שרײַבן לידער אויף ייִדיש. אין 1905 האָט חיים גוטמאַן עמיגרירט אין פשא און איז באַקאַנט געוואָרן אונטערן פּען-נאָמען "דער לעבעדיקער" אַלס מחבר פון עפּיגראַמען און סקעטשן אינעם הומאָריסטישן זשורנאַל "דער קיבעטצער". אין 1909 – 1915 האָט ער רעדאַקטירט אָט דעם זשורנאַל. אַ קורצע צײַט האָט ער רעדאגירט אויך די וואָכנשריפט "דער קונדס". שפּעטער האָט דער לעבעדיקער געפירט הומאָר-אָפּטיילונגען אין ניו-יאָרקער צײַטונגען "די וואַרהײַט" און "טאָג". אין די לעצטע יאָרן פון זײַן לעבן האָט ער געאַרבעט אַלס פעליענטאָניסט אין "מאָרגן-זשורנאַל". אין זײַנע ווערק האָט דער לעבעדיקער אַקטיוו אויסגענוצט די גערעדטע ייִדישע שפּראַך פון איסט-סײַד מיט אַ סך ענגלישע ווערטער. אין 1918 איז אין ניו-יאָרק דערשינען זײַן ערשט ביכל - אַ סקעטשן-זאַמלונג "אַזוי האָט גערעדט פּאָמפּאַדור". דערנאָך זײַנען דערשינען נאָך זיבן הומאָריסטישע זאַמלונגען. דער לעבעדיקער האָט אָנגעשריבן אויך אַ צוויי-אַקטיקע קאָמעדיע-פּיעסע "משיח אויף איסט בראָדוויי".
קרית ביאליק
260px|קליין| די ריכטער בנין אין קרית ביאליק [[2018]] 300px|ממוזער|שמאל|קרית ביאליק זעט פֿון דער לופט פון דרום. אין דעם צענטער פון דעם בילד [[הקריון; נאוועמבער 2014]] שמאל|ממוזער|300px|קרית ביאליק אין 1944; פאטאגראפירט דורל [[זאלטאן קלוגער]] קריַת ביאליק איז א שטאט אין חיפה דיסטריקט, ישראל, און איינע פון די שטעט אין די קריות, פון חיפה מעטראפאליטען שטח. אין יאר 1950 געווארן א לאקאלע ראט, און אין 1976 געווארן א שטאט.
די שטאט איז גערופן אויפן נאמען און אנדענק פון חיים נחמן ביאליק. אין קריית ביאליק וווינען 36,300 איינוווינער, געשאצט לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, פאר יאר 2009.