cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אראביש-ישראלדיקער קאנפליקט
שרשים פון דעם קאנפליקט
אין ענדע פונעם 19טן יאר-הונדערט האט זיך אנגעהויבן א באוועגונג צווישן אידן אין מזרח אייראפע זיץ צו ציען וואוינען קיין ארץ ישראל. די באוועגונג האט גענומען עטליכע פאָרמען, רעליגיעזע און סעקולערע, און איז געווען געטריבן סיי פון אנטיסעמיטיזם אין אייראפע און סיי פשוט פון די פארגרינגערטע מיטלען אויף צו ערפילן דעם צוויי-טויזנט יעריגע תשוקה פון אידן זיך צו באזעצן אין הייליג לאנד.
ארץ ישראל, אונטער'ן אלטן רוימישן נאמען "פאלעסטינע" איז דאן געווען אונטער טערקישע הערשאפט פון דעם אטאמאנישע אימפעריע. די איינוואוינער פון לאנד האבן זיך געציילט אומגעפער 500,000, פון וועלכע בערך 25,000 זענען געווען אידן, און די איבעריגע מערסטנס אראבער.
פארשידענע ענליכע אידיאולאגיעס האבן אויפגעשפראצט בנוגע דעם באוועגונג זיך צו ציען צום היסטארישן לאנד פון די אידן, אבער קיין איינס האט נישט געוואונען קיין מאסן שטיצע פון אידנטום. אימיגראציע איז נאך אלץ געווען אויף גאר א קליינער פארנעם. די ערשטע אידן וואס האבן אנגעהויבן ארויפצוקומען אין די צייטן (אויך באוואוסט אלץ דער "ערשטער עליה") האבן געגרינדעט אגריקולטורע מושבים, ווי מקוה ישראל, פתח תקוה, און ראשון לציון, ווי זיי האבן פלייסיג באארבעט די ערד מיט אן אידיאולאגישער געטריישאפט צום לאנד.
די שטחים אויף וועלכע די אגריקולטורע מושבים זענען געגרינדעט געווארן זענען צום מערסטנס געקויפט געווארן פון אראבער. די ארטיגע אראבער האבן אין דעם פון אנהייב נישט געזען קיין סבה זיך צו באזארגן, און על פי רוב האבן זיי געלעבט רוהיג מיט אידן, טראץ געציילטע אומרוהען פון צייט צו צייט.
ציוניזם
הערצל'ס פלאן איז ארויסגעקומען אין א בוך מיט'ן נאמען דער יודענשטאַט, אין וועלכע ער שטעלט פאר א חזיון פון א אידישע מדינה, אידיאליסטיש אין אירע מאָראַלן און פארגעשריטן אין קולטור ווי די חשובסטע שטעט אין אייראפע, די צענטערס פון ציוויליזאציע און קולטור פון וויען און פאריז.
דער פלאן איז אויפגעכאפט געווארן און עס איז געווארן א סענסאציאנאלע אידעע צווישן אלוועלטליכן אידנטום. אין יאר 1897-תרנ"ז האט הערצל צוזאם גערופן דעם ערשטן ציוניסטישן קאנגרעס אין באזעל. די ציוניסטישע אידיאלן זענען געווארן קלאר פארמולירט און מען האט אקטיוו אנגעהויבן ארבעטן אויף דעם פלאן פון גרונדן א אידיש לאנד.
ערשטע וועלט קריג: קעגנזייטיגע הבטחות
אין ערשטן וועלט קריג האבן די אליאירטע מאכטן פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך און פראנקרייך אפילירט מיט פארשידענע הבטחות צו די אראבישע באפעלקערונג פון מיטל מזרח אויף מיט צו ארבעטן מיט זיי אנטקעגן די טערקן, וועלכע האבן געקעמפפט אויף דער זייט פון דייטשלאנד און די עסטרייך-אונגערישע אימפעריע.
די הויפט הבטחה איז פארגעקומען אין 1915-1916 אין א בריוון אויסטויש (באקאנט אלץ די מעקמעהאן-חוסיין בריוון) צווישן סיר הענרי מעקמעהאן, דער ענגלישער הויך קאמישענער אין עגיפטן, און דער אראבישער פירער אלי אבן חוסיין, דער שאריף פון מעקקא, איבער דעם עתיד פון זעלבסטשטענדיגקייט פאר די אראבער. אין די בריוון האט מעקמעהאן קלאר געמאכט אז אראבער וועלן באקומען זייער זעלבסטשטענדיגקייט אין אלע אראבישע לענדער (אויסער עטליכע שטחים לעבן סיריע וואס ווערן דארט אויסגערעכנט). לויט די אראבער האט דאס אויך אריינגענומען די שטחים פון פאלעסטינע, וויבאלד די בריוו האט דאס נישט דערמאט אלץ אויסנאם.
אום 16טן מיי 1916 (ה'תרע"ו) איז געשלאסן געווארן א געהיימע אפמאך צווישן ענגלאנד און פראנקרייך, באקאנט אלס דער סייקס-פיקא פארשטענדעניש, איבער דעם עתיד פון די אראבישע שטחים. אין דעם אפמאך ווערן די שטחים צוטיילט צווישן פראנצויזישע און ענגלישע קאנטראל, אויף צו האלטן אויף א מאנדאט פאר שפעטערדיגע איינטיילונג. די פרינציפן אין דעם אפמאך זענען שפעטער באשטעטיגט געווארן דורך דער פעלקער-ליגע ווען עס האט באשטעטיגט די ענגלישע מאנדאט אויף פאלעסטינע פאר א אידישן לאנד. דער אפמאך איז אויך געווען דאס וואס האט ערמעגלעכט פאר די ענגלישע צו דערקלערן די באלפור דעקלעראציע, אין וועלכן עס ווערט צוגעזאגט פאר די אידן א היימלאנד אין פאלעסטינע.
דער אפמאך איז געווען אין קעגנזאץ צו די אפמאכן צווישן מעקמעהאן און חוסיין, און די אראבער האבן געהאלטן אז די באלפור דעקלעראציע איז געווען אן אומ'יושר'דיגע נאכדעם וואס לויט זיי איז פאלעסטינע אריינגערעכנט אין די שטחים פון די מעקמעהאן-חוסיין בריוון.
אידישע אימיגראציע און אראבישע קעגנערשאפט
די אראבישע איינוואוינער האבן צוביסלעך אנגעהויבן צו פארשטיין וואס די ציוניסטישע פלענער זענען, און אנגעהויבן פאליטישע אקטיוויטעטן אויף צוריקצוהאלטן דאס גרונדן א אידישן לאנד. אין די זעלבע זייט האבן זיך געמערט די אידישע אימיגראנטן פון אייראפע און אידן האבן זיך פארשפרייט איבער דעם גאנצן לאנד, געבויט שטעט און מושבים און שטארק אנטוויקלט דעם עקאנאמישן מצב פון דעם לאנד.
איראניש איז געווען אז כאטש די געגנערשאפט פון די אראבער אנטקעגן אידישע איינוואוינער, האט די אידיאליסשקייט פון די אידישע אימיגראנטן געברענגט דערצו אז פילע אראבער פון ארומיגע לענדער, איבערהויפט פון עגיפטן, זענען געקומען קיין פאלעסטינע אנטיילצונעמען אין די פארגוטיגטע עקאנאמישע אומשטענדן. פון איין זייט האט דאס באשטעטיגט אז דאס אנקום פון די ציונים האט געהאלפן פארבעסערן דעם לאנד פאר אלע אירע איינוואוינער. פון די אנדערע זייט האט דאס געברענגט אז די צאל אראבער האבן זיך שטארק פארמערט, הייבנדיג די קאנפליקט אויף נאך מער.
נאך איידער דער ערשטער וועלט קריג האבן די אראבער זיך געוואנדן צו די טערקישע אוטאריטעטן אויף צו באשיצן דעם לאנד קעגן א אידישן איינפלוס. נאך דער באלפור דעקלעראציע איז דאס אויפברויז ביי די אראבער געוואקסן, און עס האבן זיך אנגעהויבן אקטיווע געשלעגן צווישן די אראבער און די אידישע באפעלקערונג. אראבער האבן אנגעהויבן צו באפאלן אידישע דערפלעך, און עס האבן זיך געגרינדעט ארגאניזאציעס אויף צו באשיצן די אידן.
דערווייל האבן די אידישע אימיגראנטן געהאלטן אין איין קומען זיך באזעצן אין דאס לאנד, געבויעט אידישע אינסיטוציעס, אנטוויקלט דעם אלטן העברעאישן שפראך, און דער פלאן פון ציונות האט זיך אנגעהויבן זעהן אין דער ווירקליכקייט. דאס האט געברענגט דערצו אז די אראבישע באפעלקערונג, פילנדיג הילפלאז אנטקעגן די אנטוויקלונגען, איז געווארן אלץ מער אויפגעברויזט. ראיאטן האבן אויסגעבראכן אין די 20'ער און 30'ער יארן אין וועלכע פיל אידן זענען געהרג'עט געווארן דורך אראבער.
די ערגסטע ראיאטן און הריגות זענען פארגעקומען אין 1929-תרפ"ט מיטן נאמען תרפ"ט אויפרוהר. געטריבן דורך דער מופטי פון ירושלים, האַג' אמין אל חוסייני,וועלכער האט באשולדיגט די אידן מיט וועלן איבערנעמען דעם שטח ביים כותל המערבי, האבן די אראבער אנגעהויבן אטאקירן אידן אין דורכאויס דעם לאנד. דאס שוידערליכסטע איז פארגעקומען אויף די אידן אין חברון און די תלמידים פון די חברונ'ער ישיבה, פון וועלכע 67 זענען דערמארדעט געווארן.
דער גרויסער אויפשטאנד
פון 1936-תרצ"ו ביז 1939-תרצ"ט האבן די אראבער דורכגעפירט א כללות'דיגן ארבייט-אפשטעל (סטרייק) און אקטיווע געשלעגן. האג' אמין אל חוסייני האט געטריבן די אראבישע באפעלקערונג זיך צו באטייליגן אין דעם ארבייט-אפשטעל, און צוריקצוהאלטן שטייערן פון די ענגלישע רעגירונג.
right|thumb|150px|דער צוטיילונג פון דעם שטח לויט די פארשלאגן פון דעם פּיל קאמיסיע
די סטרייק האט זיך אפגעשטעלט נאך עטליכע מאנאטן, אבער עס האבן ווייטער אנגעהאלטן אטאקעס אנטקעגן אידן. אלץ ענטפער האבן די אידישע באפעלקערונג גענוצט די הגנה מיליציע ארגאניזאציע אויף צו באשיצן אויף אידן. די ענגלישע, כאטש זיי האבן נישט אנערקענט די הגנה אלץ א לעגיטימע ארגאניזאציע, האבן מיט זיי מיטגעארבעט אויף צו באשיצן קעגן אראבישע אטאקע אויף אידן.
אין ענדע פון דעם אויפשטאנד אין 1939 זענען די צאל טויטע געווען 5,000 אראבער, 400 אידן, און 200 ענגלישע.
דער פּיל קאמיסיע
אין 1936, נאכ'ן אנהייב פון דעם גרויסן אויפשטאנד, האבן די ענגלישע געגרינדעט א קאמיסיע אויף נאכצופארשן די סבות פון דעם אויפשטאנד, און וויאזוי צו לייזן דעם היציגן קאנפליקט. דער קאמיסיע איז געווען אנגעפירט דורך לאָרד פּיעל.
דער קאמיסיע האט פארברענגט עטליכע מאנאטן אין פאלעסטינע. אויף די זייט פון די ציונים האט חיים ווייצמאן געהאלטן א הארציגע רעדע, פרובירנדיג צו ערקלערן די אידישע מאטיוון און אירע פרידליכע נאטורן. די אראבער האבן געהאט א געלעגנהייט פארצושטעלן זייער צד, אבער אנשטאט דעם האבן זיי באשלאסן צו באיקאטירן דעם קאמיסיע. האג' אמין אל חוסייני האט זיך אנטזאגט פון זיך מיט זיי צו טרעפן, און נאר אומאפיציעלע פערזאנען פון די אראבישע זייט האבן איבערגעגעבן די אראבישע מיינונגען.
דער קאמיסיע איז צוריקגעקומען קיין ענגלאנד אין 1937תרצ"ז און פארגעשטעלט די רעזולטאטן מיט זייערע החלטות וויאזוי צו לייזן דעם נושא. דער קאמיסיע האט פארגעשלאגן אז דער לאנד זאל צוטיילט ווערן. פאר די אידן האט געדארפט גיין א קליינער שטח: דער גליל אין צפון און א פּאַס אויף מעריב לענגאויס דעם צפון ברעג פון דעם ים התיכון. פאר די אראבער וועט גיין רוב שטח פון יהודה און שומרון און דעם גאנצן נגב מדבר. דער פלאן האט אויך אנטהאלטן אז די איינוואוינער פון ביידע צדדים זאלן זיך אוועקציען אריין אין זייער פארטיילטן שטח, כדי די באפעלקערונג זאל נישט זיין א פארמישטע.
די אראבער האבן קאטעגאריש אפגעווארפן דעם פלאן. ביי די אידן זענען די מיינונגען געווען צוטיילט. די אפיציעלע ענטפער פון די ציוניסטישע פירערשאפט איז געווען אז זיי זאגן דאס אפ וויאזוי עס איז פארגעלייגט, אבער זיי ווילן האלטן ווייטערדיגע געשפרעכן אויף א לייזונג.
סימפאטיע צו אידן נאכ'ן קריג: דער יו.ען. רעזאלוציע
left|thumb|200px|דער צוטיילונגס פלאן פון דעם 1947-תש"ז יו.ען. רעזאלוציע נאך דער צווייטער וועלט קריג, ווען די וועלט האט זיך דערוואוסט פון די שוידערליכע טראגעדיע וואס איז באפאלן דעם אידישן פאלק, איז געווארן אן אויסערגעווענליכער סימפאטיקער שטימונג פון וועלט-מיינונג כלפי די ציוניסטישע אידעע.
די ענגלישע, וועלכע האבן געליטן נאר צרות פון דעם גאנצן מאנדאט, האבן זיך שוין געוואלט זען אינדרויסן פון דעם. זיי האבן איבערגעגעבן פאר'ן ניי געבוירענעם יו.ען., דער נאכפאלגער פון דער ליגע פון פעלקער, צו מאכן א באשלוס איבער די נושא פון דעם לאנד'ס הערשאפט. אין מאי 1947-תש"ז האט דער יו.ען. געשטעלט אן אויספארשונגס קאמיטע וואס איז באשטאנען פון עטליכע לענדער אויף אויפצוקומען מיט א החלטה. דער קאמיטע איז אויפגעקומען מיט א נייע צוטיילונגס פלאן און דאס געשטעלט פאר די יו.ען. מיטגלידער צו שטימען אויף דעם.
לויט'ן פלאן וואלטן די אידן באקומען 55% פון דעם שטח פון דער מאנדאט: רוב פון דעם גליל און דעם נגב מדבר. די אראבער וואלטן באקומען רוב פון די צענטראלע חלקים פון דעם לאנד. ירושלים וואלט געבליבן אונטער אינטערנאציאנאלע הערשאפט.
די שטימען זענען פארגעקומען דעם 27סטן נאוועמבער. א מערהייט פון 33 קעגן 13 האט געשטימט לטובת דעם פלאן.
די 33 לטובת זענען געווען: אויסטראליע, בעלגיע, באליוויע, בראזיל, בעלארוסיע, קאנאדע, קאסטא ריקא, טשעכיי, דענמארק, דאמיניקאנישע רעפובליק, עקוואדאר, פראנקרייך, גוואטעמאלע, האַיטי, איסלאנד, ליבעריע, לוקסעמבורג, האלאנד, ניו זילאנד, ניקאַראַגוואַ, נארוועגיע, פּאַנאַמאַ, פּאַראַגוויי, פערו, פיליפינען, פוילן, שוועדן, דרום אפריקע, אוקריינע, די פאראייניגטע שטאטן, דער סאוועטן פארבאנד, אורוגוויי, ווענעזוועלע.
די 10 אנטקעגן זענען געווען: אפגאניסטאן, קובא, עגיפטן, גריכנלאנד, אינדיע, איראן, איראק, לבנון, פאקיסטאן, סאודי אראביע, סיריע, טערקיי, תימן.
אויך האבן צען לענדער זיך צוריקגעהאלטן: ארגענטינע, טשילי, כינע, קאלאמביע, על סאלוואדאר, עטיאפיע, האנדוראס, מעקסיקא, יוגאסלאוויע, דאס פאראייניגטע קעניגרייך. איין לאנד, טיילאנד, איז נישט געווען ביים שטימען.
די אראבער האבן גלייך אפגעווארפן דעם פלאן. רוב פון די אידישע איינוואוינער, אריינגערעכנט די ציוניסטישער פירערשאפט פון דער "סוכנות" (אידישע אגענטור), כאטש נישט גענצליך צופרידן, האבן עס אנגענומען.
דער קריג פון 1948
thumb|left|250px|אראבישע אטאקע אויף ישראל, טאג נאכן גרינדונג אויף מאי 18, 1948, האט דוד בן גוריון דערקלערט דאס זעלבסטשטענדיגקייט פון מדינת ישראל. אייניגע שטונדע דערנאך האבן די ארמייען פון פינף אראבישע לענדער -- מצרים, סיריע, ירדן, איראק, און לבנון -- אנגעגריפן דעם נייעם לאנד מיט'ן דערקלערירטן ציל צו "אריינשטופן די אידן אין ים אריין". זיבן מאנאטן האבן די שלאכטן אנגעהאלטן, מיט פילע פון די ישראל'ישע סאלדאטן ניי-געקומענע אימיגראנטן פון די שארית הפליטה פון חורבן אייראפע. דער קריג האט זיך אויסגעלאזט מיט א נצחון פאר מדינת ישראל, וועלכע האט צוגענומען פיל מער שטח ווי דער ארגינעלער יו.ען פלאן וואלט איר געגעבן. אלץ רעזולטאט פון דעם קריג זענען 700,000 אראבער אנטלאפן אדער פארטריבן געווארן פון זייערע היימען אין דעם ניי-געבוירענעם אידישן לאנד, און זיי זענען געווארן פליטים אין לאגערן אין מערב ברעג פון פאלעסטינע, אין ירדן, לבנון, און דער עזה פאס. דער קריג איז גערופן געווארן דורך מדינת ישראל דער זעלבסטשטענדיגקייט קריג, אדער מלחמת עצמאות. ביי די אראבער ווערט עס אנגערופן "אל נאקבא", אדער דער קאטאסטראפע.
דער סיני מלחמה
אין 1956 האט גאמאל אבדול נאסער, דער פרעזידענט פון עגיפטן, נאציאנאליזירט דעם סועץ קאנאל, און פארבאטן דעם דורכגאנג פאר ישראל'ישע שיפן. דער קאנאל איז געווען א וויכטיגער וואסער שאסיי פאר אינטערנאציאנאלע באנוץ, וועלכע איז געבויט געווארן, און האט טיילווייז באלאנגט, פאר דעם פאראייניגטן קעניגרייך און פראנקרייך. אין א פאראייניגטע אקציע האבן די דריי לענדער, מדינת ישראל, דאס פאראייניגטע קעניגרייך, און פראנקרייך, אטאקירט עגיפטן און איינגענומען די שטחים פון מדבר סיני און דער עזה פאס. נאך אינטערווינירונג דורך דער יו.ען. האבן זיך אלע דריי ארויסגעצויגן.
זעקס טעג מלחמה
אין מאי, 1967, האט עגיפטן מאביליזירט אירע ארמייען נעבן ישראל'ס דרום גרעניצן, און אפגעשפארט די שטרייטן פון טיראן און דער גאלף פון אקאבא, דערביי צוריקהאלטנדיג ישראל'ישע שיפן פון א וועג קיין אזיע און מזרח אפריקע. נאסער, דער עגיפטישע פרעזידענט, האט געטריבן די רהעטאריק אין די אראבישע וועלט איבער דאס גראנדיעזע פלאן פון א פאראייניגטע אראבישע פאלק וואס וועט צוזאמען באקעמפפן און פארניכטן דעם אידישן לאנד. אין דער זעלבער צייט האבן סיריע און ירדן אויך מאביליזירט זייערע כחות אויף זייער גרעניצן מיט מדינת ישראל, און עס האט אויסגעזעהן קלאר אז אט וועלן זיי צוזאמען אנגרייפן.
די ישראל'ישע רעגירונג האט באשלאסן נישט צו ווארטן, און אין דעם פרימארגן פון יוני 6 האבן ישראל'ישע לופט כחות אין איינציגע שטונדן פארניכטעט די עראפלאנען און לופט פעלדער פון דעם עגיפטישן ארמיי בשעת די פילאטן האבן נאך געגעסן פרישטאג. אויך אין צפון און אין מזרח האבן זיי שנעל איינגענומען די פאזיציעס פון די סירישע און ירדנישע כחות. דער קריג האט געדויערט נישט מער ווי זעקס טעג, און ביים ענדע האבן די ישראל'ישע כחות געהאט איינגענומען ניי שטחים פון אלע דריי לענדער ארום: די גולן בערג אין צפון, דער עזה פאס און מדבר סיני אין דרום, און -- דאס גרעסטע געווינס -- דעם גאנצן מערב ברעג פונ'ם ירדן, אריינגערעכנט מזרח ירושלים מיט'ן הר הבית און כותל המערבי.
דער צווייטער אינטיפאדע
דער צווייטער אינטיפאדע האט אנגעהויבן ערב ראש השנה תשס"א און האט געדויערט ביז תשס"ה. במשך דער צייט זענען געהרגעט געווארן 1100 ישראלדיקער און 5500 פאלעסטינער, ווי אויך 64 פרעמדע. די ישראלים האלטן אז דער אינטיפאדא איז א כוואליע פון פאלעסטינער טעראריזם געפירט דורך יאסיר אראפאט. די פאלעסטינער האבן אטאקירט צה"ל זעלנער, פאליציי און ציווילע בירגער, געהאלטן זעלבסטמארד אטאקעס און געשאסן קאסאם ראקעטן קיין ישראל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אראביש-ישראלדיקער קאנפליקט
אטא פאן ביסמארק
250px|קליין|פאן ביסמארק, 1875 קליין|250px|[[הערב פונעם הויז פון ביסמארק]] קליין|150px|אטא פאן ביסמארק אלס קאנצלער פון [[פרייסן]] אטא עדוואַרד לעאפאלד פֿאן ביסמאַרק (דייטש: Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen; 1טן אפריל 1815 - 30סטן יולי 1898), באוואוסט ווי דער "אייזערנער קאנצלער", איז געווען קאנצלער (פרעמיער מיניסטער) פון פרייסן (1862-1873). ביסמארק האט פאראייניקט דייטשלאנד אין א סעריע פון מלחמות, און איז געווארן דער ערשטער קאנצלער (1871-1890) פון דער דייטשער אימפעריע, און ווערט גערעכנט דער פאטער פונעם דייטשן פאלק. ביסמארק איז געווען א קאנסערוואטיווער, אריסטאקראטישער און מאנארכיסטישער פאליטיקער. ער האט איינגעפירט געזונט פארזיכערונג און פענסיעס פאר ארבעטער.
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן
כביש החוף
דאס אויפשטעלן פון שאסיי האט זיך אנגעהויבן אין די 1950ער יארן, אנהייב צווישן תל אביב און נתניה, אין די נאכפאלגענדע יארן, איז די שאסיי פארלענגערט געווארן ביז קיסריה, און אין יאר 1969, איז די לעצטע טייל פון קיסריה ביז חיפה אויפגעבויט געווארן. די לעצטע טייל איז געבויט געווארן ווי א שנעל שאסיי, און די זכרון יעקב אפווענדונג, איז געווען די ערשטע וואס איז געבויט געווארן אין ישראל, דערנאך זענען אלע קרייץ וועגן, געטוישט געווארן צו שאסיי אפווענדונגען.
אין די 1980ער און 1990ער יארן האט ישראל שאסייען, פארברייטערט די שאסיי צווישן נתניה און תל אביב, צו דריי ליניעס אין יעדע ריכטונג, עס זענען דא פלענער צו פארברייטערן, צווישן נתניה און קיסריה, ווי די שאסיי האט צוויי ליניעס אין יעדע ריכטונג. די שאסיי נתיבי איילון, פלעגט ווערן פארעכנט אלס המשך צום שאסיי אין תל אביב. די מאקסימאלע שנעלקייט, איז ניינציק קילאמעטער פער שעה.
עס איז לעצטנס באריכטעט געווארן אין ישראל, אז די שאסיי קען געטוישט ווערן צו א לופטפעלד, אין פאל פון אן עמערגענץ צושטאנד, דורכן לופט פלאט. קאטעגאריע:טראנספארט אין ישראל קאטעגאריע:שאסייען
ביאלע (הויף)
קליין|רבי דוד מתתיהו פון ביאלא בני ברק ביאלא איז א חסידות וואס שטאמט פון רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש פון ביאלע.
דער ערשטער רבי איז געווען רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש, מחבר פון "דברי בינה". זיין פאטער איז געווען רבי נתן דוד פון שידלאווצע, א זון פון רבי ירחמיאל פשיסחער, דער זון פונעם ייד הקדוש, און זיין שווער איז געווען רבי יהושע אסטראווער, א זון פון רבי שלמה לייב פון לענטשנא, א תלמיד פון ייד הקדוש.
נאך זיין שווערס פטירה אין תרל"ג, האט מען אים געקרוינט מיט אדמו"רות. צו אים זענען געקומען די חסידים פון זיין פאטער און אויך די חסידים פון זיין שווער. ווען ער איז נפטר געווארן אין תרס"ה האט ער איבערגעלאזט פיר זין:
דער יוגנסטער זון פון רבי יצחק יעקב איז געווען
דריי ברידער זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל מיט דער עלייה פון טעהראנער קינדער. און זיי זענען אריין לערנען אין דער פאנאוועזשער ישיבה.
נאך דער פטירה פון ר' יחיאל יהושע האבן די חסידים וואס זענען געווען ביי רבי יחיאל יהושע זצוק"ל מכתיר געווען דעם יונגסטן זון הרב ר' בן ציון שליט"א אלס רבי. ער איז אויך געווארן דער שטאטס רב פון דער חשובע לוגאנא קהילה אין דער שווייץ נאך פאר זיין טאטנ'ס פטירה. און איז באקאנט אלס גרויסע גאון און למדן, און מחבר פון צענדליגע ספרים "מבשר טוב" פון שיעורים און חידושים על הש"ס, און מיט צענדליגע ספרים "מבשר טוב" בחסידות. זיינע בתי מדרשים זענען פארשפרייט אין גאנץ ארץ ישראל: אין ירושלים צוויי בתי מדרשים חוץ פון דעם גרויסן בית המדרש פון דעם רבי'ן אין עזרת תורה געגנט, אין בני ברק צוויי בתי מדרשים, אין בית שמש צוויי בתי מדרשים, אין ביתר צוויי בתי מדרשים, אויך שטיבלעך אין צפת, חיפה, אשדוד און מודיעין עילית, און אין לאנדאן, ענגלאנד. און הונדערטער בחורים און משפחות זענען זיך מסתופף בצל קדשו.
פעמיניזם איז סעקסיזם
"פֿעמיניזם איז סעקסיזם" (ענגליש: "Feminism is Sexism") איז אַ בוך וואָס איז געשריבן פֿון דזשיימס פּ. טייט (ענגליש: "James P. Tate") (צווייט אַרויסקום־דרוקרעכט אין 2016). לויט דעם קיצור, איז דאָס בוך מתווכח זײַן זיך אַז פֿעמיניזם האָט זיך אַלעמאָל אמתדיקער גלײַכקייט אַקעגנגעשטעלט און האָט אונדז בפועל־ממש אָפּגעהאַלטן פֿון דערגרייכן עס.
עס זענען פֿאַראַן 6 קאַפּיטלעך וואָס הייסן: 1. מסורהדיקער סעקסיזם (ענגליש: "Traditional Sexism") 2. פּאַטריאַרכאַט טעאָריע (ענגליש: "Patriarchy Theory") 3. פֿעמיניזם האָט אונדז אָפּגעהאַלטן פֿון דערגרייכן גלײַכקייט (ענגליש: "Feminism Stopped Us from Achieving Equality") 4. פֿעמיניזם איז אַ מין־סופּרעמאַטיסטישע אידעאָלאָגיע (ענגליש: "Feminism is a Gender-Supremacist Ideology") 5. באַגיינדיק זיך מיט דעם גרויסן דראָנג (ענגליש: "Wielding the Big Stick") 6. וווּ מיר זענען איצט און דער עתיד (ענגליש: "Where We Are Now and The Future")
יהודה לייב אשלג
הרב יהודה לייב הלוי אשלג זצ"ל (ה' תשרי ה'תרמ"ה – י' תשרי ה'תשט"ו ) איז באקאנט דורך דעם פירוש הסולם וואס ער האט געשריבען אויפן זוהר הקדוש.
יונגט
הרב יהודה לייב איז געבוירן געווארן אין שטאט ליקאווע (פוילן), און האט געלערנט אין ווארשע ביי רבי מאיר שלום ראבינאוויטש, דער אדמו"ר פון קאלושין. ער האט אנגעהויבן לערנען קבלה גאר יונג, און מ'פארציילט אויף אים אז ער פלעגט באהאלטן בלעטער פון זוהר און כתבי אר"י צווישן די בלעטער פון זיין גמרא. נאך דער פטירה פון זיין רבי האט ער ממשיך געווען ביי זיין זון רבי יהושע ראבינאוויטש פון פאריסאוו. ווי אויך פלעגט ער פארן קיין בעלז צום אדמו"ר רבי ישכר דוב. ביי 19 יאר האט ער פארהייראט רבקה, א טאכטער פון זיין פעטער הרב מאיר יוסף אבראמאוויטש, א גערער חסיד וואס האט געוואוינט אין פאריסאוו.
נאך א קורצער תקופה ביי זיין שווער אין פאריסאוו איז ער אריבער אין ווארשע, דארט האט ער באקומען היתר הוראה, און געדינט אלס דיין במשך זעכצן יאר.
זיין לעבן אין ארץ ישראל
ער איז ארויף וואוינען קיין ארץ ישראל ט"ז תשרי תרפ"ב (1921) וואו ער איז אנגעקומען מיט זיין רביצין קיין יפו, און האט זיך באזעצט אין דער אלטשטאט אין ירושלים.
קיין ארץ ישראל איז ער אנגעקומען בעירום ובחוסר כל, און האט נישט געוואלט זיך באנוצן מיט א רבנות שטעלע, נאר האט געארבעט מיט אויסארבעטן קלף פאר סת"ם און מיט מאכן זייף, מיט א מאשין וואס ער האט מיטגעברענגט מיט זיך פון פוילן. א קורצע צייט דערנאך זענען די ירושלימער רבנים געוואויר געווארן פון זיין גדלות, און רבי יוסף חיים זאנענפעלד, האט אים ממנה געווען רב פון דעם גבעת שאול געגנט אין ירושלים.
צווישן די יארן 1926–1928 האט ער געוויילט אין לאנדאן דארט האט ער מחבר געווען דעם ספר "עץ חיים" און טייל פון פירוש הסולם.
זיינע חיבורים
די צוויי עיקר חיבורים זיינע זענען: ער האט גערופן זיין פירוש מיטן נאמען "סולם" וואס מיינט לייטער, זאגנדיק מיט דעם אז ווער עס לערנט קבלה מיט דער דאזיגער שיטה קען ווייטער שטייגן אין דעם לימוד אליין, אזוי ווי איינער קריכט אויף א לייטער.
ווי אויך האט ער געשריבען:
זיין פטירה און ממשיכי דרכו
ער האט נישט ממנה געווען קיינעם ספעציעל צו דינען אלס ממשיך, און אסאך סיי פון זיין משפחה אין סיי פון זיינע תלמידים האבן ממשיך געווען פארשפרייטן זיין דרך הלימוד אין קבלה.
משפחה
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים קאַטעגאָריע:רבנישע לויים קאַטעגאָריע:מקובלים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
דזשונגל
קאַטעגאָריע:לאנדשאפט
משה זוועהילער
רבי משה פון זוועהיל זצ"ל ( - י' אייר ה'תקצ"א), מגיד אין זוועהיל.
אפשטאם
ער איז געווען מגיד אין זוועהיל וואס איז נישט ווייט פון מעזריטש. און ער האט דארט געפירט זיין רבי'ש הויף, זייענדיג א שם דבר מיט זיין קדושה און טהרה. ער האט געהאט אריכות ימים און איז נפטר געווארן י' אייר תקצ"א אין זוועהיל.
זיין געשיכטע
רבי משה איז געווען געווען פון א תלמיד פון הרב לוי יצחק פון בארדיטשוב, הרב מרדכי פון נעשכיז און פון דעם חוזה פון לובלין, נאך זיין פאטער'ס פטירה האט ער נישט געוואלט פירן קיין רביסטעווע, הערשט נאכדעם וואס זיינע רבי'ס האבן אים געדריקט איז ער געווארן מגיד אין מעזריטש, און נאכהער אין זוועהיל.
הסתלקות
רבי משה איז נפטר געווארן (נצח שבנצח) י' אייר ה'תקצ"א.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:זלאטשאוו
חרם
א חרם פלעגט מען אמאל מאכן ווען איינער האט געטוהן א זאך און מען האט אים געוואלט שטארק באשטראפן דערפאר האט בית דין אים מחרים געווען מיט שווארצע לעכט און שופרות.
צו איינער וואס איז אין חרם טאר מען נישט רעדן און נישט שטיין אין זיינע פיר איילן. ער איז ווי איזאלירט פון די געמיינדע.
א מסור פלעגט מען מחרים זיין.
למעשה פלעגט אין רוב פלעצער זיין אומלעגאל א חרם.
דאס ווארט חרם טייטשט וויסט.
די אמסטערדאמער קהילה האט געלייגט ברוך שפינאזא אין חרם.
יצחק פערלמאן
יצחק פּערלמאַן (געבוירן כ"ב אלול תש"ה, דעם 31סטן אויגוסט 1945) איז אַ באַרימטער ישראלדיקער– אַמעריקאַנער פידלער, דיריגענט און מוזיק לערער. ער איז איינער פֿון די גרעסטע פֿידלערס פֿון דער צווייטער העלפֿט פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט. פּערלמאַן האָט אויך אַ ברייטע לערנען קאַריערע, ער גיט פּריוואַטע לימודים און בעל קלאַסן איבער דער וועלט.
פּערלמאַן איז געבוירן געוואָרן אין תל אביב. ווען ער איז געווען אַלט פֿיר יאָר, האָט ער געליטן פֿון פּאָליאָ קרענק, האָט צו טאָג און איז געגאנגען מיט דער הילף פֿון קוליעס. ער האָט זיך געלערנט אין דער מוזיק–אַקאַדעמיע "שולמית" אין יפו, און שּפּעטער איז ער אַריבערגעפֿאָרן אין די פאַראייניקטע שטאַטן צו לערנען זיך אין דער דזשוליאַרד שול בײַ איוואַן גאַלאַמיאַן דאָראָטי דעליי. געמאכט זייַן דעביוט אין קאַרנעגי האָל אין 1963. .
פּערלמאַן האָט געוווּנען א סך פּריזן פֿאַר זײַן שפּילן איבער די יאָרן, אַרייַנגערעכנט פֿיל גראַמי פּרעמיעס. ער שפּילט אויף אַ באַרימט פֿידל, געמאַכט אין 1714 פֿון אַנטאָניאָ סטראַדיוואַרי. אויך אין זייַן פאַרמעגן איז אַ פֿידל פֿון גוואַרנערי דעל דזשעזו.
קאַטעגאָריע:יידישע מוזיקערס קאַטעגאָריע:פידלער
ישכר בלויגרונד
רבי ישכר בלויגרונד זצ"ל (ה'תר"ל - ה'ת"ש), רב אין קאלוואריע
אפשטאם
רבי ישכר איז געבוירן אין לימאנאוו אין יאר ה'תר"ל (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב הגביר זושא בלויגרונד פון לימאנאוו.
רבנות
נאך זיין חתונה האט רבי ישכר געוואוינט אין שינאווא, דארט איז ער געווען דער שרייבער פון זיין עלטער-שווער הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רב. אין יאר ה'תרנ"ז איז ער אויפגענומען געווארן רב אין קאלוואריע, דער שינאווער רב איז מיטגעפארן צו זיין באקרוינונג.
הסתלקות
רבי ישכר איז נפטר געווארן אין יאר ה'ת"ש און ליגט אין קראקא.
פאמיליע
רבי ישכר האט געהייראט מרת אסתר גיטל א טאכטער פון הרב אלעזר בינדיגער, אן איידעם פונעם שינאווער רב. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:שינאווא
ה'רע"ט
קאלענדאר
דאס יאר איז א ״שלם״: סיי חשון סיי כסלו האבן 30 טעג.
יצחק דוב קאפלמאן
הרב יצחק דוב קאפלמאן (אייר ה'תרס"ה - ט"ו סיון ה'תשע"א) איז געווען דער לאנגיעריגער ראש ישיבה פון דער לוצערנער ישיבה אין דער שווייץ.
ביאגראפיע
הרב קאפלמאן איז געבוירן אין כארקעוו, אוקראינע. אכצן יאר האט ער געלערנט אין דער גראדנער ישיבה ביי רבי שמעון שקאפ. ביים צווייטען וועלט קריג ביים אנטלויפען פון ווילנא האט ער מיטגענומען מיט זיך כתבים פון ר' שמעון (עס איז געדריקט אין די נייע שערי ישר'ס). נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט מען אים גענומען אלס ראש ישיבה אין דער אנטווערפענער ישיבה, וואס מען האט אויפגעשטעלט פונדאסניי אין קאפעלן. נאך צען יאר האט ער זיך געצויגן קיין ניו יארק וואו ער האט אויפגעשטעלט די "שערי יושר" ישיבה. אין תשכ"ד האט מען אויפגענומען אלס נאכפאלגער פון רבי משה סאלאווייטשיק אין דעם אמט פון ראש ישיבה אין לוצערן.
רעפרענצען
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע קאַטעגאָריע:שווייצער רבנים
בעקנטרי אונטערגרונט סטאנציע
די סטאנציע האט געעפנט מיט נאמען 'געל סטריט האַלט אין 1926 דורך דער לאנדאן, מידלאנד און סקאטישער באן. אין 1932 האט מען איבערגעבויט די סטאנציע און געענדרט איר נאמען, מיט נייע פעראנען צו באדינען די דיסטריקט ליניע.
באדינונגען
אחוץ די שפיץ שעה׳ן פארן פון דער סטאנציע: אין די שפיץ שעה׳ן פארן אויך א טייל באנען קיין.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
אנטיק
אן אַנטיק (פון אַנטיקוס = אלט) איז אן אלטע זאך, וואס האט א שטארקע ווערדע און מען וויל אים האלטן.
ביי יודן, איז געווענליך אנטיקן פון הייליגע זאכן, ווי אלטע ספרים, ירושה זאכן פון פריערדיגע צדיקים. אנטיקן הענדלער איז שטארק אנגענומען אין דער יידישער וועלט, און איז א גאנגבארע פרנסה אין די הויכע פארדינסטן.
קאַטעגאָריע:היסטאריע
לאדינא
ביי גירוש שפאניע, זענען אסאך יידן אנגעקומען צו די באלקאן לענדער, טערקיי, בולגאריע, דרום רומעניע, און צפון אפריקע, ווי זיי האבן מיטעברעגט די שפראך מיט זיך. עס זענע פארהאן צוויי דיאלעקטן, די צפון אפריקאנע און די אייראפעישע.
די שפראך אמאל
ביז דער צווייטער וועלט מלחמה, איז עס געווען א ברייטע שפראך, מיט קולטור און דיכטער, וואס פלעגן שרייבן די שפראך, דער גרעסטער תורה ווערק וואס איז געשריבן געווארן אין לאדינא, איז מעם לועז וואס איז איבערגעשריבן געווארן אויף לשון קודש, די גרעסטע יידישע שטאט, וואס איז געווען א צענטער פאר דער שפראך, איז געווען סאלאניקי, גריכנלאנד, וואו איבער 60,000 יידן האבן זיך באנוצט מיט דער שפראך, אויפן טאג טעגליכן לעבן, אריינרעכנדיק צייטונגען און ביכער, וואס זענען פובליצירט געווארן אויף לאדינא. דאס אלעס האט זיך געענדיקט מיטן אנקום פונעם נאצי, 96 פראצענט פון דער יידישער קהילה, זענען אנגעקומען צו די טויט לאגערן, און זענען אומגעקומען דורך דער נאצי מארד מאשין.
אין מדינת ישראל
אין 1948, זענען רוב יידן פון אייראפע, וואס האבן באהערשט די שפראך, אנגעקומען קיין ישראל, אריינגערעכנט יידן פון בולגאריע, און טערקיי, זענען אריבער דעם שמעלץ טאפ, און האבן געטוישט זייער לשון אויף העברעיש, באקומענדיק א קלאפ ווי רוב יידישע שפראכן אזוי ווי יידיש, ווי די רעגירונג האט נישט געלאזט רעדן קיין שפראכן פונעם גלות, און דערפאר ווערן טאקע די מענטשן וואס רעדן לאדינא, ווייניגער און ווייניגער.
צאל מענטשן וואס רעדן לאדינא
עס ווערט געשאצט אז אומגעפער 150,000 מענטשן קענען די שפראך, און דאס מערהייט אלס מאמע לשון, ארום 100,000 אין ישראל, דאס איבריגע אין טערקיי, גריכנלאנד, און אין אנדערע פלעצער.
גראמאטיק
לאדינא ווערט געשריבן אין העברעישע בוכשטאבן, אמאל בעיקר אין רש"י אותיות, אדער געהעריקע אותיות היינט, אבער היינט איז עס אויך שטארק אנגענומען צו שרייבן אויפן לאטינישן אלפאבעט. וויבאלד עס איז נישט דא קיין כללים פארן שפראך, איז אין אמעריקע וועלן זיי שרייבן אויפן אות ש sh, און אין פראנקרייך ch. אויפן אינטערנעט איז דא, א קהילה וואו די שפראך איז באנוצט ביי אירע באנוצער, עס הייסט lodino komunita, ווי אויך אין ירושלים, קומט ארויס א צייטונג, מיטן נאמען אקי ירושלים, וואס מיינט דא אין ירושלים.
וועבלינקען
קאטעגאריע:יידישע שפראכן
פרשת במדבר
פרשת במדבר איז די ערשטע סדרה אין ספר במדבר. די סדרה איז די דריט לענגסטע פון אלע סדרות מיט 159 פסוקים. כמעט אלע יאר לייענט מען פרשת במדבר דעם שבת פאר שבועות.
טעמעס אין דער פרשה
אין פרשת במדבר זענען נישט קיין מצוות.
הפטורה
די הפטורה פון פרשת במדבר הייבט אן ״והיה מספר בני ישראל״ אין הושע.
דאראג
דאראג איז א שטעטל און אונגארן, נישט ווייט פון דער גרענעץ מיט סלאוואקיי, מיט א באפֿעלקערונג פון 13,132.
רבי שמואל פרענקיל איז געווען רב אין דאראג. היינט באטרעט דעם נאמען זיין אייניקל רבי ישראל משה ראזנפעלד, וואס האט א גרויס חסידות אין ארץ ישראל מיט מוסדות און כוללים.
אויך איז דא א דאראגער רב, ר' אברהם לויפער אין אמעריקע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
1935
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1930ער
זלאטשאוו (הויף)
זלאטשאוו, וואהלין, איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, דורך דעם וואס דארטן האט געוואוינט רבי יחיאל מיכל פון זלאטשאוו, באקאנט אלס דער זלאטשאווער מגיד.
דער זלאטשאווער בוים
רבי יחיאל מיכל פון זלאטשאוו (ה'תפ"א - כ"ה אלול ה'תקמ"א), מגיד אין זלאטשאוו.
עלנבויגן
left|thumb|250px|עלנבויגן עלנבויגן איז א אזא סארט מענטשלעך שארניר געלענק וואס לאזט און באמעגליכט די האנט זיך בייגן און דרייען. עס איז פארמירט פון דריי ביינער: די הומערוס פון די אויבערשער ארעם, און די פאר וואס הייסט רעדיאוס און אולנע פון די אונטערשעטער ארעם.
די ביינדערדיגע פראמינענץ פון די שפיץ פון די עלענבויגן איז די קאמפלעצירטער אלקרענאן פון די אולנע.
באוועגונגן
אין די אנטאמישער פאזיציע, ליגן די ראדיאוס מיט די אולנע פאראראל איינער צום אנדערן. לענגאויס פראנציע, די אולנע פארבלייבט אויף איין פלאץ און רורט זיך נישט, און די ראדיאוס דרייט זיך ארום עס סיי אין דעם האנטגעלענק און סיי אין די עלענבויגן זשוינטס. אין די פראון פאזיציע, די ראדיאוס און די אולנע קוקען אויס ווי זענען איבער איינער דעם אנדערן ווי א קראס.
מערסטענס טייל פון די קראפט דורכאויס די עלענבויגן זשוינט ווערט געפירט דורך די הומערוס און די אולנע. זייער ווינציג קראפט איז דורכגעפירט דורך די הומערוס און די ראדיאוס. (אין קאנטראס פון דעם האנטגעלענק, וואס רוב קראפט איז טראנספערירט צווישן די ראדיאוס און די קארפוס, און די אולנע נעמט כמעט גארינשט קיין טייל אין דעם האנטגעלענק.)
31סטן אקטאבער
דעם 31סטן אקטאבער איז דער 304טער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (305טער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 61 טעג.
פייערטעג
31
דורכגאס פון גיבראלטאר
קליין|דורכגאס פון גיבראלטאר געזען פון א סאטעליט דער דורכגאס פון גיבראלטאר איז דער דורכגאס צווישן דעם אטלאנטישן אקעאן און דעם מיטלענדישן ים, וואס שייד שפאניע און די בריטישע קאלאניע גיבראלטאר צו צפון פון מאראקא צו דרום.
ביים שמעלסטן פונקט פונעם דורכגאס זענען נאר 13 ק"מ וואסער צווישן אייראפע און אפריקע. א פראם פארט אריבער צווישן די צוויי קאנטינעטן.
די טיף פונעם דורכגאס איז פון 300 ביז 900 מעטער.
עטימאלאגיע
גיבראלטאר קאַטעגאָריע:אייראפע
משה האלבערשטאם (בארדיוב)
רבי משה האלבערשטאם זצ"ל (ה'תר"ט - כ' תשרי ה'תרס"ד), רב אין בארדיאוו
אפשטאם
רבי משה'לע איז געבוירן אין יאר ה'תר"ט (אומגעפער) צו זיין פאטער הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת פעסיל א טאכטער פון סיגעטער רב, הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער ייטב לב.
רבנות
אין יאר ה'תרל"ד אויף דעם פארשלאג פון רבי משה'לעס זיידע דער צאנזער רב, האט מען אים אויפגענומען אלס רב אין בארדיאוו (בארטפעלד), אויף דעם ארט פון הרב חיים אברהם אורנשטיין וואס איז נפטר געווארן ה'תרל"א.
רבי משה'לע צוזאמען מיט זיין שוועסטערקינד דער ערשטער באבאווער רב הרב שלמה האלבערשטאם האבען זיך אפגעגעבן מיט דאס צוגרייטען צום דרוקן דעם ספר שו"ת דברי חיים פון זייער זיידען דער צאנזער רב.
הסתלקות
אין חודש סיון ה'תרס"ג איז רבי משה'לע געווארן געלעמט אויף דער לינקער זייט (א סטראוק), אפאר מאנאט שפעטער אין עלטער פון זעקס און פופציג יאר - נאך ביים פאטער'ס לעבען - איז רבי משה'לע נפטר געווארן, ד' חול המועד סוכות כ' תשרי ה'תרס"ד.
פאמיליע
רבי משה'לע האט געהייראט מרת רחל פייגא א טאכטער פון זיין פעטער הרב אהרן האלבערשטאם, דער קרייזער רב. פון זייערע קינדער, (ס'איז געווען נאך):
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גארליץ
טיף פרעגלען
קליין|250px|געפרעגלט [[פלייש מיט פרענטש פרייס.]]
טיף פרעגלען איז א קאכן מעטאד אין וואס די עסן ווערט איינגעטונקן אין אויפגעקאכטע אויל אדער פעטענס.
עס נעמט פיל שנעלער ווי קאכן דורך וואסער.
קאַטעגאָריע:קאכן מעטאדן
קאסעוו
קאָסעוו (בעלארוסיש: Косава, פּויליש: Kosów Poleski) איז אַ שטעטל אינעם איוואַנצעוויטשער ראַיאָן פון דער בריסקער געגנט פון ווײַסרוסלאַנד. לויט די אָנגאַבן פונעם 1 יאַנואַר 2013 באַטרעפט די באַפעלקערונג פונעם שטעטל 1997 נפשות.
היסטאריע
אַ יישוב אויפן אָרט פון הײַנטצײַטיקן קאָסעוו האָט עקזיסטירט זינט X – XII יאָרהונדערט. די ערשטע געשריבענע דערמאָנונג וועגן דעם שטעטל געהערט צום 1494טן יאָר. דעמלט איז קאָסעוו געווען אין באַשטאַנד פונעם גרויסן ליטווישן פירשטנטום. ייִדן האָבן זיך באַזעצט אין דעם שטעטל אינעם XVI יאָרהונדערט. זינט 1795 איז קאָסעוו געווען אינעם באַשטאַנד פון דער רוסלענדישער אימפּעריע. זינט די 80ער יאָרן פונעם XIX יאָרהונדערט זײַנען אין קאָסעוו געווען איינצײַטיק צוויי שטאָט-רבנים – הרב מנחם מענדל שערעשעווסקי און הרב שמריה יוסף קאַרעליץ, דער פאָטער פונעם חזון איש. לויט די אָנגאַבן פון דער רוסלענדישער פאָלקסציילונג פון 1897 זײַנען אינעם שטעטל געווען 3092 תושבים, צוויי דריטל פון זיי – ייִדן. בעת דער ערשטער וועלט-מלחמה, אין 1915 איז קאָסעוו אָקופּירט געוואָרן דורכן דײַטישן מיליטער. אין 1916 איז געשטאָרבן הרב שמריהו יוסף קאַרעליץ און דער שטאָט רב איז געוואָרן זײַן איידעם הרב אבא סוויאַטיצקי. אין 1919 איז קאָסעוו פאַרכאַפּט געוואָרן דורכן פּויליש מיליטער. אין 1922 איז הרב מנחם מענדל שערעשעווסקי עולה געווען קיין ארץ-ישראל און דער שטאָט-רב איז אָנשטאָט אים געוואָרן הרב יצחק קאַרעליץ (איטשעלע קאָסאָווער), אַ ברודער פונעם חזון איש.
אין 1939 איז דאָס שטעטל פאַרכאַפּט געוואָרן דורך דער רויטער אַרמיי און אײַנגעשלאָסן געוואָרן אינעם באַשטאַנד פון דער ווײַסרוסישער סאָוועטישער סאָציִאַליסטישער רעפּובליק. אין 1942, בעת דער נאַציסטישער אָקופּאַציע איז די ייִדישע קהילה פון קאָסעוו (חוץ יענע ייִדן, וואָס זײַנען אַנטלאָפן אין וועלדער צו פּאַרטיזאַנער) פאַרניכטעט געוואָרן. דעמלט זײַנען אומגעקומען אויך די ביידע שטאָט-רבנים. אין 1943 האָבן די פּאַרברענט דאָס שטעטל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין בעלארוס
מיסיסיפי טייך
דער מיסיסיפי טײַך איז א טייך אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, און איז איינער פון די לענגסטע טייכן אין דער וועלט. דער מקור פונעם מיסיסיפי איז אין דעם שטאַט מינעסאטע, נישט ווייט פונעם גרענעץ מיט קאנאדע. דער מיסיסיפי פלוסט דרום אדורך די פאראייניגטע שטאטן, דורך די שטאטן וויסקאנסין, אייאווע, אילינוי, מיזורי, קענטאקי, טענעסי, ארקענסא און מיסיסיפי. דער מויל פונעם מיסיסיפי טייך איז לואיזיאנא, דרום פון ניו ארלינס. דער מיסיסיפי פלוסט אריין אינעם איינגאס פון מעקסיקע.
אין יאר 1993 האט פאסירט א גרויסע פארפלייצונג לענגאויס די מיסיסיפי און מיזורי טייכן אן זייערע בייטייכן, פון אפריל ביז אקטאבער פון יענעם יאר. די פארפלייצונג האט גורם געווען שווערע נזקים צו די פארמעגן, גערעכנט צו 15 מיליארד דאלארן, און ווערט גערעכנט איינער פון גרעסטע נאטירלעכע קאטאסטראפעס אין דער היסטאריע פון די פאראייניגטע שטאטן. 50 מענטשן זענען אומגעקומען אין דער פארפלייצונג.
בייטייכן
די גרויסע בייטייכן פונעם מיסיסיפי זענען:
קאַטעגאָריע:טייכן קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
וויוולספילד באן סטאנציע
וויוולספֿילד באן סטאנציע אויף דער ברייטאן הויפט-ליניע געפינט זיך אין צפון בערדזשעס היל, מערב סאסעקס, אין דרום ענגלאנד. באנען וואס שטעלן זיך אפ אין דער סטאנציע זענען אפערירט דורך טעמזלינק און סאדערן. דאס דארף וויוולספֿילד ליגט 3.7 ק״מ צפון־מזרח פון דער סטאנציע.
היסטאריע
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 1טן אויגוסט 1886 מיטן נאמען קעמער קנופ. דעם 1טן יולי 1896 האט די סטאנציע באקומען דעם נאמען וויוולספֿילד.
באדינונגען
די נארמאלע באדינונגען פון דער סטאנציע זענען:
זונטיק פארן אלע וויקטאריע-איסטבארן באנען ווייטער קיין אר.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין מערב סאסעקס קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
רוסלענדישע אימפעריע
קליין|פאן פון דער רוסלענדישער אימפעריע
די רוסלענדישע אימפעריע (אלטרוסישע שריפט: Россійская Имперія, מאדערנע שריפט: Российская Империя, ראסיסקאַיאַ אימפעריאַ) איז א שטאַט וואס האט עקזיסטירט פון  1721 ביז דער רוסישע רעוואלוציע אין 1917. זי איז געווען דער נאכפאלגער פון דער רוסישער צאר מלוכה און דער פארויסגייער פונעם סאוועטן פארבאנד. זי איז געווען איינע פון די גרעסטע אימפעריעס אין דער געשיכטע פון דער וועלט, נאר די בריטישע און מאנגאלישע אימפעריעס האבן באדעקט א גרעסערן שטח:אין 1866, האט זי זיך אנגעשפאנט פון מזרח אייראפע אריבער אזיע ביז אין צפון אמעריקע.
אין אנהייב פונעם 19טן יארהונדערט, איז רוסלאנד געווען דאס גרעסטע לאנד אין דער וועלט, ציענדיג פון דעם ארקטישן אקעאן אין צפון ביזן שווארצן ים אין דרום, פונעם באלטישן ים צו מערב ביזן פאציפישן אקעאן אין מזרח. זי האט געהאט 176.4 מיליאן סוביעקטן, די דריטע גרעסטע באפעלקערונג פון דער וועלט דעמאלסט, נאך קינג כינע און דער בריטישער אימפעריע.
* קאַטעגאָריע:אימפעריעס
דוד משה ראזנבוים
רבי דוד משה ראזנבוים (ט' תשרי ה'תרפ"ה - ט"ו תמוז ה'תשכ"ט) איז געווען דער דריטער רבי פון קרעטשענעוו, וואס האט אויפגעשטעלט פונדאסניי דעם קרעטשענעווער חסידות נאך דעם שוידערליכן חורבן אייראפע.
לעבנס געשיכטע
רבי דוד משה איז געבוירן געווארן אין ראמעניע צו זיין פאטער רבי אליעזר זאב, דער צווייטער קרעטשענעווער רבי, און צו זיין מוטער מרת חיה ביילא, טאכטער פון רבי ניסן לאנגענויער, איידעם פון רבי אהרן לייב לייפער, דער נאדווארנער רבי, זון פון הרה"ק רבי ישכר דוב בערטשע לייפער, גרינדער פונעם נאדווארנער חסידות. אין יאר ה'תש"ד איז ער אויסגעשיקט געווארן צוזאמען אינאיינעם מיט זיינע עלטערן צום טרויעריג-בארימטן פארניכטונג לאגער אוישוויץ, איידער רבי דוד משה האט זיך געזעגנט מיט זיינע עלטערן פאר אייביג, האט אים זיין פאטער באשטימט זיין יורש און האט אים צוגעזאגט אז ער וועט געראטעוועט ווערן וויבאלד "דער פאלק ישראל דארף אים האבן".
נאך דער צווייטער וועלט קריג איז ער אריבערגעצויגן אין סיגעט, דארט וואו זיינע תלמידים האבן אים אויפגענומען אלס זייער רבי. אין יאר ה'תש"ו האט ער געהייראט מרת אסתר רחל, טאכטער פון רבי חיים מרדכי לייפער פון נאדווארנא. אין יאר ה'תש"ז איז ער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל און אנפאנג האט ער זיך באזעצט אין ירושלים. אנהייב פון די 1950ער יארן, איז ער אריבערגעגאנגען וואוינען אין רחובות, דארט וואו ער האט אויפגעבויט "קרית קרעטשענעוו" און ווידער אויפגעשטעלט דאס קרעטשענעווער חסידות פונדאסניי און פון אש און פארעך. ער האט אויכעט אויפגעבויט א ישיבה מיטן נאמען "שערי אליעזר" אין זכר פון זיין פאטער. ער פלעגט כסדר ארויסהעלפן נויטבאדערפטיגע מענטשן, און זיין שטוב איז שטענדיג געווען אפן פאר אלעמען.
אין יאר ה'תשכ"ט, איז ער געפארן קיין ראמעניע מיט א ציל צו באזוכן און דאווענען אויף די קברים פון זיינע הייליגע אבות. אינמיטן דעם באזוך, אין ט"ו תמוז, פלוצלונג האט ער זיך אנגעהויבן צו פילן שלעכט און אפגעשוואכט, און ליידער צוריקגעקערט זיין נשמה צום אייבערשטן. ער איז באערדיגט געווארן אין רחובות.
פאמיליע
קאַטעגאָריע:נאדווארנא קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:רומענישע יידן
נס ציונה
קליין| נס ציונה נס ציונה, איז א שטאט אין די נידעריקע טייל פון יהודה (שפלה), פון צפון געפונט זיך ראשון לציון, און פון דרום רחובות. די שטאט געפונט זיך אין צענטער דיסטריקט, און האט א באפעלקערונג פון 35,000 איינוווינער. געגרינדעט אין יאר 1883, ביי די ערשטע עליה. אנהייב איז די געגנט גערופן געווארן "נחלת ראובן", און וואדי כאנין.
אין יאר 1888, איז אן איינוווינער פון נס ציונה אומגעקומען דורך אראבער, דער ערשטער ייד אומצוקומען אין א טעראר אטאקע, אין ארץ ישראל, אין די נייע צייטן.
אין יאר 1891, איז די געגנט פארברייטערט געווארן, ווען א ייד מיטן נאמען מיכאל האלפערין, האט געקויפט א געגנט נאנט צו נחלת ראובן, ער האט פארגעשלאגן דעם נייעם נאמען, וואס איז פארבליבן ביז היינט.
די יידישע קאלאניזאציע אסאציאסיע (יק"א) האט גענומען פאראנטווארטליכקייט איבערן דארף, און זיי האבן אויפגעשטעלט גערטנער, און באצאלט די חובות פון דעם דארף.
די אראבער האבן אויפגעשטעלט א געגנט נאנט צו די שטאט, מיטן נאמען וואדי כאנין, וואס איז שפעטער חרוב געווארן. דורכאויס די הערשאפט פון די אטאמאנישע אימפעריע, איז די לעבן געווען שווער אין דארף, נאכן ערשטע וועלט מלחמה, האבן זיך פראבלעמען פארענדערט, און עס האט געהערשט א רויגקייט אין נס ציונה.
דורכאויס די מלחמת השחרור, איז די אראבישע דארף פארלאזט געווארן, און נייע געגנטער זענען געבויט געווארן, צו אקאמאדירן די נייע אימיגראנטן, וואס זענען געקומען קיין ישראל.
ווייט סיטי אונטערגרונט סטאנציע
ווייט סיטי איז אן אייבערערדישע לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער. די סטאנציע געפינט זיך אויף וואוד ליין אין דער לאנדאנער בארא פון האמערסמיט און פולהאם, מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
איראק מלחמה
Iraq War מלחמת עיראק Irakkrieg Rhyfel Irac Irakkrigen Irakin sota Guerre d'Irak Rat u Iraku 2003. Guerra d'Iraq イラク戦争 Bellum Iracense Alterum Irakkrich Irakoorlog II wojna w Zatoce Perskiej Иракская война Irakkriget 美伊战争
ווייט סיטי אונטערגרונט סטאנציע
היסטאריע
די היינטיקע סטאנציע האט געעפנט דעם 23סטן נאוועמבער 1947.
די סטאנציע
די סטאנציע איז די לעצטע אויף דער מערב זייט פון דער צענטראלער ליניע וואס געפינט זיך אויפן אייבערפלאך. גלייך דרום פון דער סטאנציע גייט די ליניע אריין אין א טונעל.
אנדערש ווי די גאנצע לאנדאנער אונטערגרונט סיסטעם, פארן די באנען דורך דער סטאנציע אויף די רעכטע גערעלסן. אויך איז דא א דריטע גערעלס אינצווישן וואס האט פעראנען אויף ביידע זייטן און וואו א באן קען פארן אין ביידע ריכטונגען.
בלוטשטורץ
א בלוטשטורץ איז ווען א מענטש פארלירט בלוט פון זיין קערפער. ביז 15% וועט נישט שעדיגן א געזונטן מענטש, אבער נאך דעם קען ער ווערן שטארק קראנק דערפון. קאַטעגאָריע:קרענק
וויני-דער-פו
וויני-דער-פּו (ענגליש: Winnie-the-Pooh) איז א פיקטיווער כאראקטער אין קינדער ליטעראטור, וואס איז געשאפן געווארן דעם 14טן אקטאבער 1926 דורכן בריטישער שרייבער אלאן אלעקסאנדער מילן.
פּו איז א ליבלעך בערעלע מיט גאלדע פעלץ און א רויט העמדל וואס וואוינט אינעם הונדערט אַקער וואלד מיט זיינע פריינט טיגער, חזירל, איאר, קיניגל, סאווע, קאנגו און רו און זיין בעסטער פריינד קריסטאפער ראבין, וואס האט אים דערצויגן.
קאטעגאריע:פיקטיווע כאראקטערן קאַטעגאָריע:דיזני כאראקטערן
דוד פרידמאן
רבי דוד פרידמאן זצ"ל (ה'תרכ"ד - ה' שבט ה'תרמ"ט), פון באהוש.
אפשטאם
רבי דוד איז געבוירן אין יאר ה'תרכ"ד, צו זיין פאטער הרב יצחק פרידמאן פון באהוש, א זון פון הרב שלום יוסף פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת שיינא רחל א טאכטער פון הרב דוד האגער פון זאבלאטאוו.
רבנות
רבי דוד איז געווען זייער באליבט ביים פאטער, ער האט אים געריפען דער חכם. כאטש וואס ער איז געווען זייער יונג, האבן זיך דעם פאטער'ס חסידים ארום געכאפט ארום אים, און זיי האבן זיך שטארק גערעכנט מיט אים.
סימאר רעכטצייט
סימאר רעכטצייט (18טן יאנואר 1908 - 14טן אקטאבער 2002) איז געווען א זינגער און אקטיאר אין דעם יידישן טעאטער.
דוד פרידמאן
פאמיליע
רבי דוד האט געהייראט בזיווג ראשון מרת דבורה ( - ) א טאכטער פון זיין פעטער (זיין פאטער'ס שוואגער) הרב אברהם יהושע העשל, פון מעזשביזש. זייערע קינדער:
סימאר רעכטצייט
ער איז געבוירן געווארן אין פיעטרקאוו, פוילן, אין 1942 האט ער געהייראט מרים קרעסין.
ער שפילט אויף דעם פילם מאטל דער אפרייטער אלס מר. ראזענוואלד וועלכער האט אדאפטירט דזשעקי מאטל'ס קינד.
דוד פרידמאן
פאמיליע
בזיווג שני האט רבי דוד געהייראט מרת חיה א טאכטער פון הרב אפרים מרגליות פון מאטשיאוו, אן איידעם פון הרב אברהם טווערסקי, דער טוריסקער מגיד. זייערע קינדער:
רעפערענצן
פרידמאן, דוד קאטעגאריע:באהוש
סימאר רעכטצייט
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן קאַטעגאָריע:פוילישע יידן קאַטעגאָריע:טעאטער אקטיארן
עדווארד דער דריטער פון ענגלאנד
עדוואַרד דער דריטער (13טן נאוועמבער 1312 - 21סטן יוני 1377) איז געווען קעניג פון ענגלאנד און האר פון אירלאנד פון יאנואר 1327 ביז זיין טויט; ער איז באמערקט פֿאַר זיין מיליטערישן דערפאלג און פֿאַר אומקערן דעם קעניגלעכן אויטאָריטעט נאָך די קאטאסטראפאלער און אומגעוויינלעכער הערשאפט פון זיין פאָטער עדווארד דער צווייטער. עדוואַרד דער דריטער האט פארוואנדלט דאס קעניגרייך פון ענגלאַנד אין איינער פון די מערסט מוראדיקע מיליטערישע כוחות אין אייראָפּע. זיין לאנגע הערשאפט פון 50 יאָר איז געווען די צווייט לענגסטע אין מיטלאלטער ענגלאנד (נאך דעם פון זיין עלטער-זיידע הענרי דער דריטער) און האָט געזען וויכטיגע אנטוויקלונגען אין לעגיסלאציע און רעגירונג, בפרט די עוואלוציע פונעם ענגלישן פארלאמענט, ווי אויך די פארדארבנקייט פון שווארצן טויט.
קאַטעגאָריע:ענגלישע מאנארכן
שלום האלבערשטאם
רבי שלום האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרט"ו - ה'תש"ב), רב אין ניסקא
אפשטאם
רבי שלום איז געבוירן אין יאר ה'תרט"ו, צו זיין פאטער הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת פעסיל א טאכטער פון סיגוטער רב, הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער ייטב לב.
הסתלקות
רבי שלום איז אומגעקומען אין די צווייטע וועלט קריג אויף קידוש השם ה'תש"ב, הי"ד.
פאמיליע
רבי שלום האט געהייראט א טאכטער פון זיין פעטער הרב משה יוסף טייטלבוים, אן איידעם פון זיין עלטער-פעטער הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:גארליץ
קאזמיר (הויף)
קאזמיר, פוילן איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, וואס דארטן האבן געוואוינט די רבנים און רבי'ס פון דער קאזמירער דינאסטיע וואס ציעט זיך פון רבי יחזקאל טאב זצ"ל, זון פון הר"ר צבי הירש, זון פון דעם צדיק נסתר ר' שלמה זלמן פון די תלמידי הבעש"ט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
טאסמאניע
קליין|הערב פון טאסמאניע קליין|טאסמאניע אין אויסטראליע טאַסמאַניע איז אן אינזל שטאַט, א טייל פון דער קאמאנוועלט פון אויסטראַליע, פלאצירט 240 ק"מ דרום פון דער יבשה פון אויסטראליע, אריבער דעם באס דורכגאס. דער שטאט שליסט איין דעם אינזל טאסמאניע, דער 26סטער גרעסטער אינזל אין דער וועלט, מיט נאך 334 אינזלען. טאסמאניע באדעקט א שטח פון 68,401 קוואדראט ק"מ, און דער הויפט אינזל האט א שטח פון 64,519 קוואדראט ק"מ. די הויפטשטאט איז האבארט.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אויסטראליע קאַטעגאָריע:אינדזלען
יוחנן בן החורנית
רבי יוחנן בן החורנית, אדער רבי יוחנן בן החורני איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
זיין צייט
רבי יוחנן בן החורנית איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
גיארגי אוגולאווא
קליין|130px
גיארגי אוגולאווא (גרוזיניש: გიგი უგულავა; געב' דעם 15טן אויגוסט 1975) איז דער 7טער און קראַנטער בירגערמייַסטער פון טביליסי, זייט 12טן יולי 2005.
ביאגראפיע
אוגולאווא איז געבוירן אין טביליסי. אין 1992 ער פאַרטיק זייַן שטודיום ער לערן צוויי טעאָלאָגישער סעמינאַר אין טביליסי, און דעמאָלט, אין די יאָרן 1995-1997, איז ער אריבער צו דעם אוניווערסיטעט פון זארבריקן. אין 12טן יולי 2005 האט מען באשטימט אוגולאווא בירגערמייַסטער פון טביליסי.
קבר יוסף
left|thumb|250x250px|"קבר יוסף", געמעל פון דייוויד ראבערטס, [[1839]] קבר יוסף (אראביש: قبر يوسف‎, טראנסקריפציע: קיבער יוּסף) איז א געביידע אינעם דרום-מזרח עק פון שכם וואס אינמיטן איז א קבורה שטוב.
גיארגי אוגולאווא
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס קאַטעגאָריע:טביליסי
קבר יוסף
אין די שריפטן פון רייזנדער שוין פון אוראלטע צייטן איז דער ארט באקאנט ווי דער קבר פון יוסף הצדיק, זון פון יעקב אבינו.
אין תנ"ך
דער פסוק אין חומש ברענגט אז יוסף'ס קבר שטייט אין דעם פעלד וואס יעקב אבינו האט געקויפט פון די קינדער פון חמור, פאטער פון שכם, ווען יעקב איז צוריקגעקומען קיין ארץ כנען פון פדן ארם. דער ארט איז איינער פון דריי ערטער וואס שטייען בפירוש אין בתנ"ך בפירוש אז מען האט זיי געקויפט מיט געלט (די אנדערע צוויי זענען מערת המכפלה אין חברון וואס אברהם האט אפגעקויפט פון עפרון החיתי, און הר המוריה וואס דוד המלך האט געקויפט פון ארַוונה היבוסי). יוסף איז נפטר געווארן אין מצרים, אבער פאר זיין טויט האט ער באפוילן ארויפברענגען זיינער ביינער אין ארץ ישראל: און טאקע ווען די יידן זענען ארויס פון מצרים, האבן זיי מיטגענומען די ביינער פון יוסף: נאכדעם וואס די בני ישראל האבן איינגענומען ארץ כנען אונטער יהושע בן נון האבן זיין באערדיגט יוסף'ס ביינער אינעם חלקה וואס יעקב האט געקויפט:
מאדערנע צייטן
left|thumb|250x250px|ארט פון קבר יוסף, [[19טער י"ה|19טן יארהונדערט]]
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך