cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
מאדאגאסקאר (2005 פילם)
געשיכטע
ביי דער סענטראַל פּאַרק זאָאָ פֿייערט מאַרטי דער זעברע זיין 10טן געבורטסטאָג, אָבער ער האָט זיך געלאַנגװיילט מיט זיין טעגלעכע רוטין און פֿאַרלאַנגט איבערצולעבן דאָס בושפֿעלד. מאַרטי'ס בעסטער פֿריינד איז אַלעקס דער לייב, וואָס האָט ליב באַרימען זיך צו די מאַסן און זיין סעלעבריטעט סטאַטוס אַלס "דער קעניג פֿון ניו יאָרק". אַלעקס פּרובירט טרייסטן מאַרטי, אָבער מאַרטי לערנט אַז די פּינגווינען אינעם זאָאָ - סקיפּער, קאָוואַלסקי, ריקאָ און פּרייוועט - פּרובירן אָנטצולויפֿן, און פֿאָלגט נאָך זיי אַרויס. אַלעקס, מעלמאַן דער זשיראַף און גלאָריע די היפּאָפּאָטאַמע יאָגן נאָך מאַרטי און פּרובירן צורעדן אים צו קומען צוריק. צווישן מיט די פּינגווינען און צוויי שימפּאַנזעס מיט די נעמען מייסאָן און פֿיל, די פֿיר זאַמלען זיך ביי גראַנד סענטראַל סטאַנציע וואו די אויטאָריטעטן פֿאַרוויגן זיי מיט אַנעסטאַזיע ביקסן. אונטער דרוק פֿון אַנטי-פֿאַנגען אַקטיוויסטן דאַרף דער זאָאָ אַריבערפֿירן די חיות צו אַ נאַטור רעזערוואַט אין קעניע. בעת דער רייזע אָנטלויפֿן די פּינגווינען און באַהערשן די שיף, מיט דער ציל צו זעגלען צו אַנטאַרקטיקע. צוליב זייערע קונצן אין די קאַבינע, די קאַסטנס וואָס אַנטהאַלטן אַלעקס, מאַרטי, מעלמאַן און גלאָריע פֿאַלן אַריין אינעם ים און פֿלײצן אַוועק צו מאַדאַגאַסקאַר.
די חיות ערשטנס דאַכטן זיך אַז זיי האָבן דערגרייכן דער סאַן דיעגאָ זאָאָ, און זיי טרעפֿן מיט אַ גרופּע לעמורן געפֿירט דורך קעניג דזשוליען דער דרייצנטער. די פֿאַרציקערדיקע פֿאָסאַס באַפֿאַלן די לעמורן, אָבער לויפֿן אַוועק פֿון אַלעקסנ'ס שרעקלעך דערזעעניש. אַלעקס באַשולדיקט מאַרטי פֿאַר זייער קלעמעניש און פּרובירט סיגנאַליזירן פֿאַר הילף צו קומען צוריק אין דער ציוויליזאַציע. מאַרטי געפֿינט אַז דאָס בושפֿעלד איז גענוי וואָס ער האָט געזוכט, און גלאָריע און מעלמאַן שנעל באַגלייטן אים אין זיין הנאה ביי דעם אינזל. צולעצט קומט אַלעקס אויך, אָבער ער הונגערט זיך אָן די רויע פֿלייש-סטייקן וואָס ער האָט געעסן אינעם זאָאָ און אָנהייבט באַווייזן זיין רויב-וועלער. קעניג דזשוליען מאַכט די לעמורן באַפֿריינדן די זאָאָ חיות מיטן האָפֿענונג אַז אַלעקס וועט דערווייטערן די פֿאָסאַס, כאָטש די וואַרנונגען פֿון זיין ראַטגעבער מאָריס אַז אַלעקס איז אַ פֿאַרציקער. ווען אַלעקס פֿאַרלירט קאָנטראָל און באַפֿאַלט מאַרטי פֿאַרשטייט דזשוליען אַז אַלעקס איז אַ באַדראָונג און דעפּאָרטירט אים צו דער זייט פֿונעם אינזל וואו די פֿאָסאַס וואוינען מיט די אַנדערע פֿאַרציקערס. נאָך וואָס ער זעט וואָס איז געשען צו אַלעקס און אַז דאָס בושפֿעלד קען ווערן זייער געפֿערלעך אָנהייבט מאַרטי חרטה האָבן אויף זיין באַשטימונג צו פֿאַרלאָזן דעם זאָאָ.
נאָך וואָס די פּינגווינען האָבן געפֿונען אַז זיי קענען נישט באַזעצן אַנטאַרקטיקע, זיי אַנקערן די שיף ביי מאַדאַגאַסקאַר. מאַרטי, וואָס זעט דער שאַנס צו ברענגען אַלעקס צוריק אין ניו יאָרק, קומט אַדורך דער פֿאַרציקערס זייט און פּרובירט צורעדן דער צעקלעמטער און געהונגערטער אַלעקס צו קומען צוריק, אָבער אַלעקס קעגנשטעלט זיך מיט דעם מורא אַז ער וועט באַפֿאַלן מאַרטי ווידער אַ מאָל. די פֿאָסאַס באַפֿאַלן מאַרטי, און גלאָריע, מעלמאַן און די פּינגווינען קומען צו ראַטעווען אים אָבער דורכפֿאַלן. אַלעקס איבערגובֿרט זיינע פֿאַרציקערישע אינסטינקטן, ראַטעוועט זיינע פֿריינט און שרעקט די פֿאָסאַס אַוועק פֿון די לעמורנ'ס טעריטאָריע אויף שטענדיק. די לעמורן ווידער אָנהייבן רעספּעקטירן אַלעקס, און די פּינגווינען פּאַשען אים סושי צו ענדיקן זיין הונגער. ווען די לעמורן פֿירן אַ געזעגענונג פֿייערונג פֿאַר דער קוואַרטעט באַשטימען די פּינגווינען נישט צו מעלדן אַז די שיף איז געשטעקט געוואָרן אָן ברענשטאָף.
12טן יאנואר
דעם 12טן יאנואר איז דער צוועלפֿטער טאג פון יאר, אין דער צווייטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 353 טעג (354 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
12
טשערקאסי גובערניע
טשערקאס גובערניע, אויך באקאנט אונטערן נאמען טשערקאשטשינא , איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די היפטשטאט איז טשערקאסי. די גובערניע איז אין צענטראלע אוקראינע. די טשערקאס גובערניע איז די גובערניע פון די שטאט פון אומאן.
היסטאריע
טשערקאס גובערניע איז געשאפן געווערן אין דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק דעם 7סטן יאנואר 1954. די גובערניע איז געגרינגין פון די וויניצער, קיעווער, קיראוואהראדער, און פאלטאוו גובערניעס. טשערקאס גובערניע געהאט א גרויסער יידישער פאפולאציע, חוץ איז געצעשטערן פון די כמעלניטסקי-אויפשטאנד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אוקראינע
מאד
היסטאריע
דאקומענטן ווייזן אז יידן האבן געוואוינט אין דעם געגנט שוין אין דעם 17טן יארהונדערט. אין דעם 18טן יארהונדערט האט דאס דארף געהאט אן ארגאניזירטע קהילה. די יידן האבן זיך באשעפטיקט בעיקר מיט מאכן וויין, אן אנטוויקלטע אינדוסטריע אין דעם געגנט. טייל זענען געווען אייגנטומערס פון וויינגערטנער און טייל האבן עוסק געווען אין מאכן און פארקויפן וויין.
אין סוף פונעם 18טן יארהונדערט האט מען געבויט אין מאד א פראכטפולע שול וואס שטייט נאך היינט. אין 1900 האט די קהילה דערגרייכט איר שפיץ גרייס מיט 897 יידן. רעכטס|קליין|250x250פיקס|אינעווייניג דער שול פאר דער חורבן אייראפע האט די קהילה געציילט נאר 304 יידן, א צענטל פון די באוואוינער פונעם דארף. ווען ס׳האט אויסגעבראכן די רציחה פון אונגארישע יידן אין 1944, האט מען געזאמלט אלע יידן אין דער שול, פון דארט האט מען זיי אריבערגעפירט קיין איהעל, פון וואנעט מען האט זיי געפירט אין באנען קיין אושוויץ וואו רוב פון זיי זענען אומגעקומען. נאך דער מלחמה זענען א פאר יידן צוריקגעקומען אבער נאך א קורצער צייט האבן זיי פארלאזט מאד.
רבנים פון דער קהילה
צווישן די יארן תר״ב און תרכ״א איז דער שטאטס רב געווען הגאון רבי נתן פייטל רייניץ (א מחותן פונעם מנוחת אשר פון טשענגער).
נאך אים, פון תרכ״א ביז תרמ״א האט געדינט הרב עמרם בלום, מחבר פון שו"ת בית שערים.
דערנאך האט מען אויפגענומען הרב אברהם יהודה הכהן שווארץ, א מאד־געבוירענער, און מחבר פון שו"ת קול אריה. ער איז געווען שטאטס רב ביז זיין פטירה אין תרמ״ג. נאך אים האט געדינט אלס רב זיין זון, אויך געבוירן אין מאד, הרב נפתלי הכהן שווארץ, מחבר פון שו"ת בית נפתלי. אזוי ווי זיין פאטער האט ער געפירט די ארטיגע ישיבה ביז ער איז פלוצלונג נפטר געווארן אין תרנ״ז.
דער נעקסטער רב איז געווען הרב מרדכי יהודה לייב ווינקלער, פון די חשובע רבנים אין צענטראל-אייראפע אין יענער תקופה. ער איז געווען שטאטס רב און ראש ישיבה ביז זיין פטירה בשיבה טובה אין תרצ״ב.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
יידיש וואך
די יידיש וואך איז א יערליכע פארזאמלונג וועלכע קומט פאר אין די פאראייניגטע שטאטן סוף זומער מיט א באטייליגונג פון הונדערטער מענטשן פון איבער די גאנצע וועלט וועלכע רעדן יידיש און גלייכן די שפראך, פאררופן דורך די יוגנטרוף.
עס קומען דארט וועלטלעכע און פרומע, יידן און גויים, פון אלע שיכטן און קרייזן. לעצטענס זענען שוין אפילו געווען דארט עטליכע חסידישע משפחות.
מען שטעלט דארט אהער ספעציעלע פראגראמען פאר קינדער.
היסטאריע
עס איז געגרינדעט אין 1975 דורך מרדכי שעכטער
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישיסטישע ארגאניזאציעס
מאנגאלישע אימפעריע
די מאנגאלישע אימפעריע האט אנגעהויבן אין 1206 ווען דזשינגיס כאן האט פאראייניקט די מאנגאלן און די טערקישע שבטים אין דעם ראיאן וואס איז היינט מאנגאליי. די אימפעריע האט געוואקסן גישווינט ווען די מאנגאלן האבן אינוואדירט אלע לענדער וואס זיי האבן געגרענעצט אונטער דער הערשאפט פון זיין אייניקל קובליי כאן. דאס האט געברענגט צו א גרויסן האנדל צוויישן מזרח און מערב.
רעליגיע
די מאנגאלן זענען געווען זייער טאלעראנט צו אלע רעליגיעס. דזשינגיס כאן האט איינגעפירט א געזעץ וואס האט גאראנטירט פרייהייט פון רעליגיע דורכאויס דער אימפעריע. אלע פירער פון רעליגיעס זענען געווען באפרייט פון שטייערן.
קאַטעגאָריע:אימפעריעס קאַטעגאָריע:מאנגאליי
העשל ראבינקאוו
העשל ראַבינקאָוו (רוסיש: Григорий Рабинков, Гессель Беркович Рабинков; 1908, סערעדינע-בודע, אוקראַיִנע – 1981, מאָסקווע) איז געווען אַ ייִדישער שרײַבער און דראַמאַטורג, וועמענס לעבן און שאַפונג זײַנען געווען ענג פאַרבונדן מיט דער ייִדישער אויטאָנאָמער געגנט.
לעבנסגעשיכטע
העשל ראַבינקאָוו איז געבוירן געוואָרן אינעם שטעטל סערעדינע-בודע פון דער טשערניגאָווער גובערניע, רוסלענדישער אימפּעריע (איצט – אוקראַיִנע). אין 1935 האָט ער פאַרענדיקט די ייִדישע אָפּטיילונג פונעם מאָסקווער פּעדאַגאָגישן אינסטיטוט און אַוועקגעפאָרן קיין ביראָבידזשאַן. העשל ראַבינקאָוו האָט געאַרבעט אַלס לערער אין שול און אין 1939 איז ער באַלוינט געוואָרן מיטן אָרדען "ערע-צייכן". איינצײַטיק האָט ער פאַרעפנטלעכט זײַנע ווערק אין דער צײַטונג "ביראָבידזשאַנער שטערן" און אינעם אָרטיקן זשורנאַל "פאָרפּאָסט". אין סוף 1930ער יאָרן האָט דער ביראָבידזשאַנער ייִדישער מלוכה-טעאַטער געשטעלט העשל ראַבינקאָווס פּיעסע "ראובן בורלעס" און בשעת דער צווייטער וועלט-מלחמה – זײַן פּיעסע "אין די קרימער בערג". נאָך דער מלחמה האָט העשל ראַבינקאָוו געאַרבעט איבער אַ היסטאָרישער דראַמע געווידמעט אברהם גאָלדפאַדענען און געווען איינער פון די מחברים פונעם אַלמאַנאַך "ביראָבידזשאַן". אין 1949, בעת אַנטי-סעמיטישע רדיפות אינעם ראַטנפאַרבאנד איז העשל ראַבינקאָוו אַרעסטירט געוואָרן אין די ראַמען פון אַזוי גערופענעם "ביראָבידזשאַנער ענין" צוזאַמען מיט די ביראָבידזשאַנער שרײַבער ישראל עמיִאָט, בוזי מילער און נחום פרידמאַן. ביז 1956 איז העשל ראַבינקאָוו געווען אין גולאַג-לאַגערן. נאָך דער באַפרײַונג האָט דער שרײַבער זיך אומגעקערט קיין ביראָבידזשאַן. אין די 1960-1970 האָט ער זיך געדרוקט אין דער צײַטונג "ביראָבידזשאַנער שטערן" און אינעם זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד".
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:דראמאטורגן
טארנע
טאָרנע איז א שטעטל אין קליינפוילן פראווינץ, פוילן, מיט א באפעלקערונג פון 116,109 איינוואוינער.
טארנע איז א וויכטיגער באן קנופ אויף דער מזרח-מערב ליניע פון לעמבערג קיין קראקע.
רבנים
טארנע האט פארמאגט באקאנטע רבנים, פון די רבנים:
צווילינג שטעט
טארנע האט די צווילינג שטעט:
וועבלינקען
50.03333°N, 21°W
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
1860ער
די 1860ער זענען געווען די צען יאר פון 1860 ביז 1869.
וועלט פירער
*
1976
1976 איז געווען אן עיבור יאר וואס האט אנגעהויבן דאנערשטאג.
בריזשיט בארדא
left|thumb|250px|בריזשיט באַרדאָ מיט דזשין לואיס אין דעם פילם "און גאט האט באשאפן א פרוי" בריזשיט באַרדאָ באקאנט אויך מיטן נאמען BB (געבוירן י"ט תשרי ה'תרצ"ה; סעפטעמבער 28, 1934) איז א פראנצויזישע אקטריסע און א פריערדיקע מאדעל, זינגערין און א חיות רעכטן אקטיווע. זי איז געוועזן א וויכטיקע סעקסימבאל אין די 1950ער.
אין די 1970ער אט זי אפגעטראטן פון איר פארוויילונג אינדוסטריע, דאס האט זי געטאן נאך וואס זי האט זיך באטייליקט אין איבער 50 פילמען און פובליצירט עטלעכע מוזיק אלבאמען.
מרדכי שרגא פרידמאן
רבי מרדכי (שרגא) פייוויש פרידמאן זצ"ל (כ' אייר ה'תקצ"ד - כ"ב אייר ה'תרנ"ד), פון הוסיאטין. דער זעקסטער און יונגסטער זון פון דעם רוזשינער.
אפשטאם
רבי מרדכי פייוויש איז געבוירן ל"ה בעומר כ' אייר ה'תקצ"ד, צו זיין פאטער הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד.
רבנות
דער רוזשינער האט געזאגט אויף זיינע זעקס זון אז זיי זענען מכוון אנטקעגען די זעקס סדרים פון משניות, לויט דעם איז רבי מרדכי פייביש, וועלכער איז געווען דער זעקסטער זון פון זיין פאטער, אנטקעגען דעם סדר טהרות.
נאך זיין פאטער'ס פטירה, י"א אלול ה'תרי"א, האט רבי מרדכי פייוויש געוואונט דריי יאר אין מיקאלאניץ, שפעטער האט ער געוואונט א צייט אין סטריסאוו אין יאר ה'תרכ"ה האט רבי מרדכי שרגא זיך באזעצט אין הוסיאטין.
הסתלקות
רבי מרדכי פייוויש איז נפטר געווארן ל"ז בעומר, כ"ב אייר ה'תרנ"ד.
פאמיליע
רבי מרדכי פייוויש האט געהייראט ט' תמוז ה'תר"י אין סאדיגורא מרת ברכה דינה א טאכטער פון זיין טאנטע (זיין מוטער'ס שוועסטער) הרב דוד צבי קאבלאנסקי.
ביי זיין חתונה, וועלכע איז פארגעקומען פיר מאנאטן פאר דער הייליגער רוזשינער איז נפטר געווארן - זענען זיך צונויפגעקומען צענדליגע טויזנטער יידן צו זיין ווען דער רוזשינער פירט זיין יונגסטן זון אונטער די חופה.
זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:רוזשינער אדמורי"ם
דזשארזש מייקל
קליין|דזשארדזש מייקל אין 2006 דזשארזש מייקל (ענגליש: George Michael), בינע נאָמען פון יורגוס קיריאקאס פאנאיוטו (גריכיש: Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου;‏ 25סטן יוני 1963 – 25סטן דעצעמבער 2016) איז געווען אַ בריטישער זינגער און פּאָפּ קאָמפּאָזיטאָר. מייקל האט געהאט אינטערנאַציאָנאַלע הצלחה ווי אַ מיטגליד פון דעם !WAM דואָ. אין די 1980ער יארן.
זיין מערסט דערפאלגרייכער אלבאם איז "אמונה" וואָס איז באפרייט געווארן אין 1987 און האט פארקויפט איבער 20 מיליאָן עקזעמפלארן איבער דער וועלט.
1963-1981: פרי לעבן
מייקל איז געבוירן אין מזרח פינטשלי, צפון לאָנדאָן, ענגלאנד, צו אַ גריכיש-ציפרישן פֿאָטער וואָס איז געווען אַ רעסטאראַטער און אן ענגלישער מוטער. זיין מוטערלעך באָבע איז געווען א ייִדענע. מייקל האט אנגעהויבן זיין מוזיק קאַריערע מיט דער עקסעקוטיווע, וואָס ער האָט געגרינדעט צוזאַמען מיט זיינע חברים פון שולע, ענדרו רידזשלי און דייוויד אסטין. די באַנדע האָט נישט געדויערט לאַנג און מייקל האָט אָנגעהויבן ארבעטן אויף טיילמאָליקע דזשאבס צו פינאַנצן זיך.
1981–1986: !Wham
אין 1981, האט מייקל געגרינדעט די ווהאַם דואָ! צוזאמען מיט רידזשלי. דער ערשטער אלבאם פון דער באַנד "Fantastic!", האט באַקומען הצלחה און אין אַ יאָר זיי רעלעאַסעד די איין (Wham Rap! (Enjoy What You Do. זייער צווייטע סינגל, (Young For Guns (Go For It, איז געווען דער ערשטער פון א סעריע היץ וואס איז אריין אין דער ליסט פון די Top 10 לידער אין דער בריטישער סינגל. קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן קאַטעגאָריע:זינגער
רחובות באן סטאנציע
31.90889°N, 34.80639°W רחובות באַן סטאַנציע איז א ישראל באנען סטאנציע פאר פאסאזשירן אויפן לוד-אשקלון צווייג וואס באדינט די שטאט רחובות און איר אומגעגנט. די סטאנציע געפינט זיך נישט ווייט פונעם ווייצמאן אינסטיטוט פאר וויסנשאפט.
די סטאנציע האט דריי פעראנען. פעראנען 1 און 2 דינען די דורכבאנען אויף דער בנימינה - אשקלון רוטע. פעראן 3 איז פאר באנען וואס ענדיגן און הייבן אן אין רחובות.
היסטאריע
די סטאנציע האט מען געעפנט אין 1920. אום י"ג אדר א' תש"ג זענען אנגעקומען אין דער סטאנציע די טעהראן קינדער.
נאך 1948 איז נישט געווען קיין באן דינסט ביז מ'האט ווידעראמאל געענפט די סטאנציע אין 1990.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
פרשת וזאת הברכה
וזאת הברכה איז די לעצטע סדרה אין ספר דברים. מען לייענט די סדרה שמחת תורה. אין חוץ לארץ געפאלט שמחת תורה קיינמאל נישט שבת, ממילא לייענט מען קיינמאל נישט ״וזאת הברכה״ שבת.
הפטורה
די הפטורה ווערט גענומען פון אנהייב ספר יהושע ״ויהי אחרי מות משה״.
לעאנדינג
לעאנדינג (דייטשיש: Leonding), איז די פערטע גרעסטע שטאט אין אויבער עסטרייך. אין צפון, גרענעצט זי זיך מיט דער געמיינדע "פושענאו" און מיטן דוניי טייך, אין מזרח מיט לינץ, אין דרום מיט טראון און אין מערב, גרענעצט די שטאט מיט פאשינג און ווילהערינג. לעאנדינג געהערט צום פאליטישן באצירק "לינץ לאנד". די באפעלקערונג פון לעאנדינג ריכטיג פאר 2017 איז 28.081 באוואוינער. געזעצליך, דער צושטענדיגער געריכט-באצירק צום וועלכן לעאנלינד געהערט איז דער טראון באצירק.
ביז דער ערשטר העלפט פונעם צוואנציגסטן יארהונדערט, מיט ארום 5,000 איינוואוינער, הויפטזעכליך דארפישע, און א שטארקער אויפוואקס פון דער באפעלקערונג (וועלכער גראדע ציעט זיך היינט אויך) האבן געפירט צו א גרויסן אויפשוואונג. אין יאר 1975 איז לעאנדינג עמטליך דערקלערט געווארן א שטאט. זייט יאר 2011 איז לעאנדינג די גרעסטע שטאט פונעם באצירק און אויך די 15טע גרעסטע שטאט אין אויבער עסטרייך.
די שטאט איז באקאנט אלס א וויכטיגער צענטער פון האנדל און אינדוסטריע
קלימאט
דער קלימאט אין דעם רוים פון לעאנדינג איז סיי סוב-אקעאניש און סיי סוב-קאנטינעטאל. די טעמפעראטור איז פארענדערליך אין לויף פונעם יאר. זי דעגרייכט צו מינוס זיבן גראדוס (צעלזיוס) אין יאנואר און 19.9 צעלזיוס אין יולי. די דורכשניטליכע מענגע פון נידערשלאגען איז ארום 59 מילימעטער אין די מאנאטן סעפטעמבער ביז אפריל, און שטייגט ארויף ביז צו אומגעפער 110 מילימעטער אין די זומער מאנאטן - יוני, יולי און אויגוסט. אין דורכשניט, די יערליכע מענגע פון נידערשאלגען מענגע קומט אן צו 870 מילימעטער אומגעפער.
קאטעגאריע:שטעט אין עסטרייך
טים בערנערס-לי
קליין|200px|טים בערנערס־לי
סיר טימאטי דזשאן "טים" בערנערס-לי (ענגליש: Timothy John Berners-Lee; געב' 8טן יוני 1955) איז א בריטישער פיזיקער און קאמפיוטער וויסנשאפטלער, און דער ערפינדער פונעם World Wide Web. אין 2004 האט די מלכה עליזאבעט די צווייטע אים געגעבן די ערע פון ריטערשאפט פאר זיין פיאנערישער ארבעט.
יונגע יארן
טים בערנערס־לי איז געבוירן געווארן דעם 8טן יוני 1955 אין לאנדאן, ענגלאנד, דער זון פון קאנוויי בערנערס־לי און מערי לי וואודס.
קאַטעגאָריע:פיזיקער קאַטעגאָריע:קאמפיוטער וויסנשאפטלער קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן קאַטעגאָריע:ערפינדערס
והוא כחתן יצא מחפתו
די ניגונים זענען נתחבר געווארן דורך הרב אברהם פערל, און אויסגעארבעט דורך ר' חיים באנעט און זיין זון ראובן.
די סאלאס זענען הרב אברהם קורניק, און הרב מנחם עלבוים.
קאַטעגאָריע:נגינה קאַטעגאָריע:אלבאמען
פרשת כי תצא
פרשת כי תצא איז די זעקסטע סדרה אין ספר דברים. די סדרה האט די מערסטע צאל מצוות פון אלע סדרות אין דער תורה.
מען לייענט פרשת כי תצא דעם צווייטן שבת פון חודש אלול,(דאס הייסט, ט' אלול, י"א אלול, י"ג אלול אדער י"ד אלול).
אינהאלט
אין דער סדרה ווערט דערמאנט:
הפטרה
מען לייענט די הפטורה ״רני עקרה״ (ישעיה קאפיטל נ״ד), די פינפטע פון די זיבן הפטורות פון נחמה.
אלימפיאדע
קליין|דער אלימפישער פאן די מאדערנע אלימפיאַדעס זענען די פירנדע אינטערנאציאנאלע ספארט פאסירונגען סיי זומער סיי ווינטער ספארט פארמעסטן מיט טויזנטער מיטטיילער אטלעטן פון ארום דער וועלט  באטייליגן אין פארשידענע פארמעסטן. מער ווי 200 פעלקער באטיילן אין די אלימפיאדעס.
די אלימפיאַדע קומט פאר יעדע פערטע יאר אין אן אנדער שטאט. צוויי יאר נאך א זומער אלימפיאדע קומט פאר א ווינטער אלימפיאדע. די ארגינעלע אלימפיאדעס זענען געהאלטן געווארן אין אוראלט גריכנלאנד. די מאדערנע אלימפיאדע האט מען געהאלטן צום ערשטן מאל אין אטען אין 1896.
די ערשטע דריי אטלעטן אין יעדן ספארט באקומען מעדאלן פון גאלד, זילבער און בראנז.
פארויסגייער
דעם טערמין ״אלימפיאדע״ האט מען געניצט צו באשרייבן פארשיידענע אטלעטישע געשעענישן זייט דעם 17טן יארהונדערט. דער ערשטער אזוינע איז געווען די ״קאטסוואלד אלימפיאדע״ וואו מען איז צוזאמענגעקומען יעדע יאר פאר עטלעכע ספארטן. דער אדוואקאט ראבערט דאווער האט ארגאניזירט די אלימפיאדע צווישן 1612 און 1642. קליין|באראן [[Pierre de Coubertin|פיער דע קובערטין]]
אין די יארן 1870 און 1875 האט מען געהאלטן אלימפיאדעס אין דעם פאנאטינייקא סטאדיאן אין אטען, גריכנלאנד. דרייסיק טויזנט צוקוקער זענען געווען אנוועזנד ביי דער 1870 אלימפיאדע; פון דער 1875 אלימפיאדע איז נישט געבליבן קיין אפיציעלן בייזיין באריכט. אין 1890, נאך זיין בייזיין ביי די אלימפישע שפילן פון דער ווענלאק אלימפישער געזעלשאפט, האט באראן פיער דע קובערטען געשאפן דעם אינטערנאציאנאלן אלימפיאדע קאמיטעט. קובערטען האט אנטוויקלט די ווערק פון ברוקס און זאפאס מיט דער כוונה צו שאפן אן אלימפיאדע וואס וועט פארקומען יעדע פיר יאר אין אן אנדער לאנד. ער האט דאס פארגעשלאגן ביי דער ערשטער זיצונג פון דעם נייעם אינטערנאציאנאלן אלימפיאדע קאמיטעט (IOC). מען האט געהאלטן די זיצונג פון 16טן יוני ביזן 23סטן יוני, 1894, ביים סארבאן אוניווערסיטעט אין פאריז. דעם לעצטן טאג פון דער זיצונג האט מען באשלאסן אז די ערשטע אלימפיאדע אונטער דעם אינטערנאציאנאלן אלימפיאדע קאמיטעט וועט מען האלטן צוויי יאר נאכהער אין אטען. דער IOC קמאיטעט האט דערוויילט דעם גריכישן שריפטשטעלער דעמעטריוס וויקעלאס צו זיין דער ערשטער פרעזידענט.
1896 אלימפיאדע
קליין|עפֿענען צערעמאניע אין דעם פאַנאַטינייקאַ סטאַדיאן די ערשטע אלימפיאדע וואס איז געהאלטן געווארן אונטער דעם IOC איז פארגעקומען אין דעם פאנאטינייקא סטאדיאן אין אטען אין 1896. אין יענער אלימפיאדע האבן מיטגעטיילט 241 אטלעטן פון 14 לענדער וואס האבן קאנקורירט אין 43 פֿארמעסטן. עוואַנגעלאס זאַפאַס מיט זיין שוועסטער־קינד קאנסטאַנטינאס זאַפאַס האבן געהאט איבערגעלאזט צו דער גריכישער רעגירונג א קרן פאר צוקונפדיקע אלימפיאדעס. פון דעם קרן האט מען פינאנצירט די 1896 אלימפיאדע. געארג אַוועראוו האט שיין בייגעשטייערט ברייטהארציג צו באנייען דעם סטאדיאן לכבוד דער אלימפיאדע. אויך האט די גריכישע רעגירונג אריינגעלייגט געלט וואס זיי האבן געקלערט צוריקבאקומען דורך פארקויפן בילעטן און ספעציעלע אנדענק בריוומארקן.
רשימה פון זומער אלימפיאדעס
זייט מען האט באנייט די אלימפיאדעס אין 1896 זענען פארגעקומען 30 אלימפיאדעס. די זעקסטע אלימפיאדע אין 1916, די צוועלפטע אין 1940 און די דרייצנטע אין 1944 האט מען נישט געהאלטן צוליב דער ערשטער וועלט מלחמה או דער צווייטער וועלט מלחמה.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ספארט
מוקצה
מוקצה איז אן איסור מדרבנן צו רוקן געוויסע חפצים פון איין פלאץ צום צווייטן אום שבת אדער אום יום טוב.
טעמים פון מוקצה
לויטן רמב"ם איז דער טעם פון מוקצה וועגן:
דער ראב"ד האלט דעם טעם מען זאל נישט ארויסטראגן פון רשות היחיד צו א רשות הרבים.
מקורות
קאטעגאריע:שבת
שטארקע קראפט
שטארקע קראפט איז איינע פון די פיר יסודותדיקע קראפטן אין נאטור. די אנדערע דריי זענען עלעקטראמאגנעטיזם, די שוואכע קראפט און גראוויטאציע. שטארקע קראפט איז אויף אן אטאמישען וואגשאל 100 מאל אזוי שטארק ווי עלעקטראמאגנעטיזם.
אין די קאנטעקסט פון צוזאמענהאלטן עלעקטראנען און פראטאנען צו פארמען אטאמען, ווערט די שטארקע קראפט גערופן "נוקלעארע קראפט".
קאַטעגאָריע:קערנפיזיק
פערזענלעכקייט-שטערונג
א פערזענלעכקייט שטערונג (PD) אָדער כאַראַקטער שטערונג איז אַ טיפּ שטערונג וואו אַ מענטש מיינט, שפירט און פירט זיך אנדערש ווי די געזעלשאַפט האלט. וואו די אייגנקייטן זענען ביי רובֿ מענטשן בייגעוודיק, אבער ביי עמעצן מיט א פּערזענלעכקייט-שטערונג זענען זיי שטרענג און שאַפֿן בלייביקע פראָבלעמען. די דאזיקע געדאנקען, געפילן און אויפֿפֿירונגען קענען אָנמאַכן פּראָבלעמען פֿאַרן מענטש און פֿאַר אנדערע מענטשן אַרום זיי.
ארום צען פּראָצענט פון ערוואקסענער ליידן פון א פערזענלעכקייט-שטערונג.
אין דיאַגנאָסטיק און סטאַטיסטיש האנטבוך פון גייַסטיקע שטערונגען, אַ בוך וועגן גייַסטיקע קראַנקייטן געשריבן דורך די אמעריקאנער פּסיכיאַטריע אַסאָסיאַציע, ווערן גערעכענט  צען פערזענלעכקייט-שטערונגען. זיי זענען צעטיילט אין דריי "קלאַסטערז" אָדער גרופּעס.
מאזדא
מאַזדאַ (יאַפּאַניש: マツダ 株式会社) איז אַ יאַפּאַנישע אויטאמאביל פירמע. א דריטל פון מאַזדאַ איז קאנטראלירט דורך דער פֿארד קארפאראציע. זייַן הויפּטקוואַרטיר געפינט זיך אין היראָשימאַ. דער נאָמען פון דער פירמע איז אַהוראַ מאַזדאַ.
געשיכטע
מאַזדאַ איז געגרינדעט געווארן אין יאַפּאַן אין 1920.
קאטעגאריע:אויטאמאביל פירמעס
קאר סיט
left|thumb|250px|א קינד אין א זיכערהייט זיץ א קאר סיט אדער קינדער־זיץ איז א טערמין וועלכע מען נוצט צו רופן א זיכערהייט אויטא זיץ פאר קינדער. די סארט זיצן זענען דעזיינט איינצובינדן קליינע קינדער צו וועלכע די שיצפאס איז צו הויך. אין מאדעריניזירטע לענדער איז דאס געזעץ פאר יעדע קינד (אין רוב לענדער ביז 6 יאר)און מען באקומט הארבע געלט שטראפן (טיקעט) אויב מען פארלעצט דאס.
פארוואס דארף א קינד א ספעציעלע זיץ?
יעדעס מאל וואס איר פארט אין אן אויטא זענט איר און דער אויטא אויפ'ן זעלבן ספיד בארירונג. צום ביישפיל, אויב דער אויטא פארט אויף 50 מייל פער שטונדע דעמאלט פארט אויך אייער קערפער 50 מייל פער שטונדע. נאר וויבאלד ביידע פארן די זעלבע שנעל שפירט מען דאס נישט אין רעאליטעט. דאס איז אויך א שטארקע סיבה פארוואס א וועג שוואכט אפ א מענטשנ'ס קערפער. כאטש דער מענטש שפירט דאס נישט טוט אבער זיין קערפער זיך רירן זייער שנעל און ווערט אפגעשוואכט צוליב איר פיזיקאלן טויש.
די סעקונדע אן אויטא קראכט אריין אין אן אביעקט ארבעטן דעם אויטא און דעם מענטשנ'ס אינערציע אינגאנצן אפגעטיילט. דער קראפט פון דעם אביעקט וועט ברענגן דעם אויטא צו א פלוצלינגן אפשטעל אבער דער ספיד פונעם פאסאזשיר אינעווייניג וועט בלייבן דאס זעלבע ווי א סעקונדע בעפאר און ער וועט אריישמעטערן אינעם פאדערשטן טייל פון קאר מיט א שטארקע קראפט וועלכע וועט אים שעדיגן, געוואנדן לויט'ן ספיד וועלכע דער אויטא איז געפארן.
אויסער דער קלאפ וואס דער פאסאזשיר וועט כאפן און וועט עם מעגליך אויך פארוואונדן, וועלן טיילמאל אויך צוקלאפט ווערן די אינערליכע טיילן אינעם קערפער ווייל יעדע ארגאן באזונדער וועט פונעם אפשטעל אריינקלאפן אין אן אנדערן ארגאן און דער פאסאזשירן קען ערנסט געשעדיגט ווערן (ח"ו). אין רוב עקסידענט טויט פעלער אין וועלכע די פאסאזשירן זענען נישט געווען צוגעבינדן, זענען זיי געשטארבן פונעם אינערליכן קלאפ וועלכע האט איבערגעריסן א וויכטיגן ארגאן ווי די חוט השדרה (ר"ל). ווען דער פאסאזשיר איז צוגעבינדן פארמינערט ער די אויבנדערמאנטע מעגליכקייטן מיט איבער 50 פראצענט.
אין רוב עקסידענטן וועלן די איבערלעבער געשיקט ווערן אין שפיטאל פאר אונטערזיכונג ווייל אפילו אויב אלעס קוקט אויס נארמאל קען אמאל זיין אז צוויי אינערליכע ארגאנען האבן זיך צוזאמענגעקלאפט איינע מיט די אנדערע אדער מיט די ביינער און קען ברענגן אן אינערליכע בלוט פארגיסונג אדער אנדערע ערנסטע פראבלעמען. אפילו די וואס קומען ארויס אומגעשעדיגט פון אן עקסידנעט זענען געווענליך צומישט און האבן שטארקע קאפ-וויי. דאס איז ווייל אויך דער מוח איז געווען קאנצעטרירט אויף די שנעלע ספיד און ווען דער פלוצלינגער אפשטעל איז געקומען האט עס באקומען א פיזיקאלע אויפשאקלונג וועלכע קען אמאל זיין א געפאר.
וויאזוי אימער, זענען זיץ פאסיקעס געמאכט געווארן נאר פאר ערוואקסענע מענטשן ווייל די פאסיקעס זענען דעזיינט צו גיין אריבער די בויך פון די אקסלען אראפ אריבער דער אנדערער זייט וועלכע באוואכן די ריב ביינער און די בעקן (פעלוויס) פארשטייט זיך אז די זיץ פאסיקעס מוזן זיין ארומגעבינדן לויט די פריערדיגע אנווייזונגן. אויב רוקט מען דאס אוועק פון די אקסלן ווערן די שאנסן פאר איבערלעבעניש קלענער מיט דעם וואס די אקסלן און די ריב ביינער ווערן אויסגעשטעלט צו אן אימפאקט. א קינד איז קלענער אין סייז און עס איז פארשטענדליך אז די זיץ פאסיקעס וועלן נישט טאן די דזשאב. עס וועט פשוט נישט גוט אנהאלטן דאס קינד און דאס גאנצע איינבינדן וועט גארנישט ווערט זיין. עס זענען פאראן דריי ערליי קינדער אויטא זיצן וועלכע מיר וועלן באטראכטן יעדע איינע. זיי זענען: 1) די מאדעלן וועלכע זענען אויסגעדרייעט פארקערט מיט'ן קינד'ס פנים צום אונטערשטן טייל פונעם אויטא. 2) די וואס זעען די פארנט פון דעם אויטא. און 3) א בוסטער זיץ.
פארקערט געשטעלטע זיכערהייט זיצן
די זיכערהייט זיצן וועלכע קומען צו לייגן מיט'ן פנים צום אונטערשטן טייל פונעם אויטא זענען געאייגנט פאר ניי געבוירן קינדער ביז 22 פונט וועלכע איז בערך ביז 12 מאנאטן. דאס געזעץ ערלויבט צו לייגן אזא סארט זיכערהייט זיץ אינעם פאדערשטן פאסאזשיר זיץ אויב עס פעלט זיך אויס. אבער אין נארמאלע אומשטענדן איז אלץ זיכערער אינעם אונטערשטן זיץ ווייל די עירבעג איז גענוג שטארק צו ווארפן די גאנצע זיכערהייט זיץ וועלכע וועט שטארק אויפשאקלן דאס קינד דערין (איר ווייסט אוודאי אז א ניי געבוירן קינד קען שטארבן פון א שטארקע אויפשאקלונג לוליב זייער שוואכע מוח מוסקעלען).
שטודיעס האבן געוויזן אז די סארט זיכערהייט זיצן זענען דאס מערסטע פארזיכערט פאר קינדער און עס איז כדאי צו נוצן ביז ווילאנג דאס קינד גייט נאך אריין דערין באקוועמערהייט. איינאמל דאס קינד וואקסט אויס א זיכערהייט זיץ איז די גאנצע זיכערהייט זיץ מער נישט ווערט ווייל עס פארזיכערט מער נישט דעם קערפער לויט די אויסגערעכנטע איינבינדונגן.
עס זענען פאראן אסאך ערליי זיכערהייט זיצן פון פארשידענע פירמעס און יעדע האט אן אנדער וועג פון צובינדן. דער כלל איז אז ווי מער פאסיקס עס פארמאגט אלץ מער פארזיכערט איז עס פאר גאנץ קליינע קינדער וועלכע קענען זיך נאך נישט אליינס קאנטראלירן.
גלייך געשטעלטע זיכערהייט זיצן
איינמאל דאס קינד וואקסט אויס די פארקערט געשטעלטע זיכערהייט זיץ איז צייט צו גיין דעם צווייטן טריט וועלכע איז די גלייך געשטעלטע זיכערהייט זיץ.
די גלייך געשטעלטע זיכערהייט זיצן זענען ספעציעל געמאכט מיט א העכערע זיץ ווי דער אויטא זיץ ווייל דאס קינד דערין פארטייט שוין אן עסק און וועט הנאה האבן צו זען פון די פענסטער. אויך דא זענען פאראן אלע ערליי מאדעלן און מען דארף אליינס באשליסן וועלכע איז דאס בעסטע פאר'ן קינד.
א וויכטיגע זאך וועלכע טייל מענטשן לייגן נישט אין אכט איז די אנקער אייזן וועלכע ליגט אונטער יעדע גלייך געשטעלטע זיכערהייט זיץ און דארף אריינגהוקט ווערן אין די ספעציעלע אנקער אייזענס וועלכע קומען היינט מיט יעדן אויטא. אויב די זיכערהייט זיץ איז גוט איינגעבינדן און דאס זעלבע מיט'ן קינד דערינען, האט דאס קינד די בעסטע שאנס פון אלע פאסאזשירן. מען הערט אסאך פון עקסידענטן אין וועלכע אלע פאסאזשירן זענען אומגעקומען אדער געשעדיגט געווארן אויסער דאס קינד אינעם זיכערהייט זיץ.
עס איז פאראן זיכערהייט זיצן וועלכע זענען געמאכט פון געבורטס אן ביז 3 יאר. די סארט זיכערהייט זיצן ווערן אנגערופן קאנוואורטיבעל ווייל עס קען איינגעבינדן ווערן ביידע וועגן. אויב מען קויפט די סארט זיכערהייט זיץ מוז מען נאכגיין די אינסטרוקציעס זייער פונקטליך זיכער צו מאכן אז מען נוצט עס אויפ'ן ריכטיגן וועג.
בוסטער זיצן
ווי אויבנדערמאנט זענען די זיץ פאסיקעס ספעציעל דעזיינט צו געבן מאקסומאלע וואכונג אויף די וויכטיגסטע טיילן פון קערפער וועלכע זענען אויסגעשטעלט געשעדיגט צו ווערן אין פאל פון אן עקסידענט. א בוסטער זיץ פארמאגט נישט קיין אייגענע פאסיקעס און מען ברויך נוצן דעם אויטא'ס זיץ פאסיקעס. וויבאלד דער בוסטער זיץ הייבט אונטער דאס קינד גרייכן די פאסיקעס אויף די ריכטיגע קערפער טיילן גענוי ווי ביי אן ערוואקסענער מענטש.
עס זענען פאראן בוסטער זיצן וועלכע האבן אויך אנלענער און פאראן וועלכע האבן נאר א זיץ. עס איז נישט קיין נפקא מינא וועלכע מען נוצט (די בוסטער זיצן מיט די אנלענער זענען געווענליך באקוועמער פאר'ן קינד) אבער מען דאף זיכער מאכן אז ווען דאס קינד איז איינגעבינדן גייט די זיץ פאסיק אנגעהויבן פון די אקסלן און נישט פון די האלז און דאס זעלבע דארף מען זיכער מאכן אז עס ענדיגט זיך ביי די בעקן און נישט אויפ'ן בויך.
רוב מענטשן הייבן אן מיט בוסטער זיצן וועלכע קומען אויך מיט אן אנלענער און טוישן עס שפעטער ווען דאס קינד איז שוין עכט גרויס און וויל שוין נישט שפירן אז ער אדער זי איז איינגעשפארט. מען קען שוין היינט באקומען בוסטער זיצן וועלכע מען קען שפעטער אראפנעמען די אנלענער ווען די קינדער ווערן גרעסער.
דאס געזעץ זאגט נישט קיין ספעציפישע יאר גאנג ווען מען דארף שוין נישט קיין בוסטער סיט, נאר צייגט אן אז די ריכטיגע צייט דערצו איז ווען דאס קינד איז שוין 4 פיס מיט 9 אינטשעס הויך. רוב קינדער גרייכן די הויך ביי 8 יאר, אבער טייל קינדער וועלן דאס ערשט גרייכן ביי 10 אדער 11 יאר. אין אזא פאל איז מער זיכער צו נוצן א בוסטער זיץ.
דער סך הכל
1)	נוצט די פארקערט געשטעלטע זיכערהייט זיץ פאר קינדער ביז 20 פונט. טייל פון די סארט מאדעלן גייען ביז 30 אדער 35 פונט פאר קינדער וואס וועגן מער ווי נארמאל.
2)	מאכט זיכער אז די זיכערהייט זיץ פארמאגט א 5 פונקט פאסיק סיסטעם: צוויי פון אויבן וועלכע קומען אראפ פון ביידע זייטן, צוויי פון ביידע זייטן אינדערמיטן, און איינס פון אונטן ארויף וועלכע האלט צוזאמען אלע אינאיינעם. מיט אזא זיכערהייט זיץ ווייסט איר אז איר גיט די מאקסומאלע זיכערהייט פאר אייער קינד.
3)	דאס בעסטע צו אנלענען א קליין קינד איז 45 דעגריס. מער אדער ווייניגער פון דעם איז נישט רעקאמענדירט לויט דאקטוירים.
4)	אויב איר נוצט א זיכערהייט זיץ וועלכע קען אראפגענומען ווערן אלס אן אינפאנט סיט מאכט זיכער אז ווען מען שטעלט עס אריין אין אויטא איז עס גוט אריינגעקליקט. מאכט אויך זיכער אז די הענטל איז אראפגעלייגט צו פארמיידן א נאנטע אביעקט פארנט פונעם קינד'ס קערפער.
5)	ווי מער ספאנדזש אלס באקוועמער און זיכערער איז עס פאר'ן קינד.
6)	אויב איר נוצט א קאנווערטיבעל זיכערהייט זיץ מאכט זיכער אויסצופאלגן אלע אנווייזונגן. געדענקט עס איז פאר די זיכערהייט פון אייער קינד!
7)	לייגט נישט אוועק די זיכערהייט זיץ אזוי לאנג עס פעלט זיך אויס פאר'ן קינד לויט די אויבנדערמאנטע אנווייזונגן, אפילו דאס קינד פארפירט אדער ווייל עס נעמט אויף צופיל פלאץ. יעדעס מאל איר זעצט זיך אריין אין קאר מיט די פאמיליע מאכט זיכער אז יעדער איז צוגעבינדן דורך שלעפן די זיץ פאסיקעס צו זען אויב עס איז גענוג שטייף.
קאַטעגאָריע:אויטאמאבילן קאַטעגאָריע:זיכערהייט
מושב בטיחות
שרה בערנאר
left|thumb|250px|נאדארס פארטרעט פון סאַראַ בערנאַר סאַראַ בערנאַר אויך באקאנט ווי די געטליכע סארא (י' חשוון ה'תר"ה - ט' ניסן ה'תרפ"ג; אקטאבער 23 1844 - מערץ 26, 1823) איז געווען א פראנצויזישע טעאטער אקטריסע. זי איז געווען באקאנט ווי די וועלטס בארימטסטע אקטריסע אין דער היסטאריע. איר עיקרדיקער נאמען האט זי דערגרייכט אויף דער טעאטער בינע אין אייראפע אין די 1840ער. איר זיידע איז געווען א ייד.
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
משולם זוסיא אווערבאך
רבי משולם זוסיא יצחק אווערבאך זצ"ל (ה'תקע"ט - ה'תרמ"ב), רב אין טאלמיטש.
אפשטאם
רבי זושא איז געבוירן אין יאר ה'תקע"ט, צו זיין פאטער הרב יחיאל מיכל (אווערבוך) פון קירומא, באקאנט אלס רבי מיכל'ע קירומער, א זון פון הרב צבי מנחם (אויערבאך) פון האניפאלי, באקאנט אלס רבי הערש מענדל, א זון פון הרב משולם זושא פון האניפאלי, באקאנט אלס דער רבי ר' זושא. און צו זיין מוטער מרת ביילא א טאכטער פון הרב יצחק האלבערשטאט רב אין קאנסטאנטין, אן אייניקל פון רבי יעקב עמדין און דער חכם צבי.
הסתלקות
רבי זושא איז נפטר געווארן אין יאר ה'תרמ"ב.
פאמיליע
רבי זושא האט געהייראט בזיווג ראשון מרת שטערנא פייגא (רחל) א טאכטער פון הרב יעקב ישראל טווערסקי רב אין טשערקאס, דער דריטער זון פון הרב מרדכי טווערסקי דער מגיד פון טשערנאבל. פון זייער זון:
רעפערענצן
אויערבאך
לאטקע
א לאטקע (העברעאיש: "לביבה") איז א טראדיציאנאל געפּרעגלט מאכל וועלכע באשטייט בעיקר פון געריבענעם קארטאפל און אייער, וועלכע שטאמט פון די אשכנזישע יידן אין אייראפע.
טייל לייגן אויך אריין קנאבל און ציבעלע לויטן געשמאק.
אין פארשידענע פלעצער האט מען עס געמאכט פון אנדערע גרינצייג, לויט וואס עס איז דארט געווען צו באקומען.
עס איז איינגעפירט צו עסן אום חנוכה צוליב וואס עס ווערט געפרעגלט אין אויל אלס זכר צו דעם טהור'ער פך של שמן וואס מען האט געטראפן.
פארהאן וואס מאכן עס מיט קעז, דערמיט שטעלן זיי צוזאם די מנהגים פון לאטקעס און עסן מילכיגס.
דער מאכל איז אויך היפש פארשפרייט אין רוב אייראפעאישע קיכן מיט ענליכע רעצעפטן אונטער אנדערע נעמען.
אין ישראל איז היפש מער פארשפרייט צו עסן די פאנטשקעס, און טייל רופן די פאנטשקעס "לאטקעס".
דער נאמען
דער נאמען קומט פון רוסישן\אוקריינישן ווארט: "латка" וואס מיינט א לאַטע.
עס הייסט ווארשיינליך אזוי וויבאלד עס איז ענליך צום פארעם פון א לאטע.
עס ווערט אזוי גערופן אפילו ביי אמעריקאנער יודן וואס רעדן שוין נישט קיין ווארט יודיש.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע קיך קאטעגאריע:חנוכה
פרשת וילך
וילך איז די ניינטע סדרה אין ספר דברים. זי איז די קלענסטע סדרה אין דער תורה מיט 30 פסוקים. ווען ראש השנה געפאלט מאנטיג אדער דינסטיק לייענט מען וילך באזונדער (״בג המלך פת וילך״) שבת שובה (דעם שבת נאך ראש השנה). ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטיק אדער שבת לייענט מען נצבים-וילך צוזאמען דעם שבת פאר ראש השנה.
הפטורה
ווען מען לייענט וילך פאר ראש השנה איז די הפטורה ״שוש אשיש״, די לעצטע הפטורה פון די שב דנחמתא. ווען מען לייענט וילך שבת שובה איז די הפטורה ״שובה ישראל״ (מיכה).
נאגל (בויען)
thumb|left|נאגלעך א נאגל אדער א טשוואָק איז אן אייזן מיט א גראדן קאפ און לאנגן שארפן שפיץ, מען נוצט א האמער דאס אריינצוקלאפן אין אן אנדערע זאך, געווענליך נוצט מען עס צו באהעפטן צוויי שטיקל האלץ און דאס גלייכן.
קאַטעגאָריע:ווערקצייג
באדליען ביבליאטעק
די באדליען ביבליאטעק איז די פארשונג ביבליאטעק פונעם אוניווערסיטעט פון אקספארד, ענגלאנד. זי איז די צווייטע גרעסטע ביבליאטעק אין בריטאניע (נאך דער בריטישער ביבליאטעק). די באדליען איז איינע פון די ביבליאטעקן וואס באקומען (לויטן געזעץ פונעם פאראייניגטן קעניגרייך) יעדע בוך וואס האט קאפירעכט אינעם לאנד. דארט זענען פלאצירט די מערסטע היסטארישע שריפטן פון ביכער אין ספרים, אריינגערעכנט די אלע ספרי קודש, א שטייגער ווי דער כתב יד פונעם רמב"ם און נאך אסאך ראשונים.
די באדליען איז געעפנט געווארן דעם 8טן נאוועמבער 1602.
ווי באקאנט איז הרב מיכאל בער ווייסמאנדל אפגעזעצן דארטן יארן בעפארן קריג און פרובירט מגיה צו זיין די ספרי הראשונים, אבער זיין ארבעט איז נעבעך געגאנגען לטמיון נאך דעם וואס אלע זיינע שריפטן זענען פארלוירן געגאנגען אין קריג.
קאטעגאריע:ענגלאנד קאטעגאריע:ביבליאטעקן
ביבל לענדער מוזיי
דער ביבל לענדער מוזיי איז א מוזיי אין דעם גבעת רם קוואַרטל פון ירושלים. ארכעאלאגישע פיינדינגז, לעבן די ישראל מוזיי און שכייניש צו די נאַציאָנאַלער קאַמפּאַס פֿאַר די אַרכעאָלאָגיע פון ישראל.
מארלאן בראנדא
left|thumb|250px|מארלאן בראנדא אין דער פילם "[[דער קוואטער (פילם)|דער קוואטער"]] מאַרלאָן בראַנדאָ דער יינגער (ענגליש: .Marlon Brando Jr; 3טן אפריל 1924 - 1טן יולי 2004) איז געווען איינער פון די גרויסע באקאנטע אמעריקאנער פילם אקטיארן.
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן
באלעארישע אינזלען
קליין|פאן פון די באלעארישע אינזלען קליין|פלאצירונג פון די באלעארישע אינזלען די באַלעאַרישע אינזלען  זענען אן ארכיפעלאג פון שפאניע אינעם מערב מיטלענדישן ים, לעבן דעם מזרח בארטן פונעם איבערישן האלבאניזל.
די פיר גרעסטע אינזלען זענען: מאיארקא, מינארקא, איביזא און פארמענטערא. דער ארכיפעלאג איז אן אויטאנאמישע געמיינדע און א פראווינץ פון שפאניע, מיט הויפטשטאט פאלמא. די אפיציעלע שפראכן זענען קאטאלאניש און שפאניש.
אייז-עמער ארויסרוף
קליין דער אײַז־עמער ארויסרוף (ענגליש: Ice Bucket Challenge) איז אן אקטיוויטעט וואס פאדערט גיסן אויפן קאפ אן עמער פון אײַז־וואסער, כדי צו שאפן רעקלאם וועגן דער ALS קראנקייט.
אין מאנאט אוגויסט 2014, איז פארשפרייט געווארן דער דאזיגער ארויסרוף. דאס איז שנעל פארשפרייט געווארן אין די אלוועלטליכע נעטווארק, ווי גאר אסאך נעמען אן די פראבע, פון זיך אנגיסן מיט אן עמער אייז קאלט וואסער, אדער ביישטייערן א סומע פאר דער פארש ארבעט צו אנטדעקן א לייזונג פארן אמיאטראף לאטעראל־סקלעראז קרענק. אסאך האבן געטון ביידע, זיך אנגעגאסן און אויך בייגעשטייערט.
= מאַננעקווין טשאַלאַנדזש= אין מאנאט אָקטאָבער 2016, האט זיך אנגעהויבן א פרישע פראבע, מיטן נאמען מאַננעקווין טשאַלאַנדזש, וואס מען פראבירט צו שטיין פארשטייפט פאר א וויילע - אן זיך רירן פון ארט, און מען קוקט אויס ווי א סטאטוע אין א שאו-פענסטער, אדער ווי אינעם וואקס מוזעאום.
אסאך גרויסע סעלעברטיס, אריינגערעכנט פאליטיקאנטן, אקטיארן, און מוזיקאנטן, האבן שוין אנטייל גענומען דערין, אויספרובנדיג דאס.
אויך די געוועזענע קאנדידאט פאר פרעזידענט - הילארי קלינטאן האט דאס אריבערגעפירט מיט אירע געהילפן, געציילטע טעג פארן די וואלן אויסגאנג, און עס איז בליץ שנעל פארשפרייט געווארן.
א ליסטע פון באקאנטע וואס האבן גענומען דעם פראבע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:2014 קאַטעגאָריע:אינטערנעץ פענאמענען
יוסף שמידט
ער איז געווען פליסיג אין די פאלגנדע שפראכן: דייטש, יודיש, ראמעהניש, פראנצויזיש און ענגליש.
ביאגראפיע
ער האט צוערשט געדינט אלס חזן אין טשערנאוויץ, אבער דערנאך האט ער געדארפט איינרוקן אינעם רומענישן מיליטער.
אין יאהר תרפ"ו האט ער איינגערוקט אין ראמענישן מיליטער וואו ער האט געדינט אלס פויקער אין ראדוץ.
אין תרפ"ט האט ער געהאלטן קאנצערטן אין אמסטערדאם און אאנטווערפן, און ער האט אויפגענומען דעם אמט פון חזן אין דער עדת ישראל שול אין בערלין.
אין תרצ"ד האט ער באזוכט אין ארץ ישראל, און אין תרצ"ה האט ער באזוכט אין פוילן וואו ער האט אויך באזוכט ביי אסאך בארימטע חסידישע רבי'ס.
אין ה'תרצ"ט האט ער זיך באזעצט אין בריסל. ווען די נאציס האבן איינגענומען בעלגיע האט ער געוואלט פארן אין אמעריקע, אבער ער האט פארפאסט די לעצטע שיף ווייל איינער האט צוגענומען זיין פלאץ.
ענדליך אין יאר תש"ג האט ער באוויזן אריבערצוגיין די גרעניץ אין דער שווייץ, אבער צו זיין שלעכט מזל האט מען אים צוריק דערפארטירט קיין פראנקרייך.
א חודש דערנאך האט ער ווידער געשווערצט די גרעניץ, און אריין אין א פליטים לאגער. אבער דארט האט ער באקומען א לונגען אנטצינדונג און געשטארבן אין ז' כסליו תש"ג אין יונגען עלטער פון אכט און דרייסיג יאר. ער ליגט אין דעם פריזנבערג בית עולם אין ציריך.
דער קעפל אויף זיין מציבה לייענט זיך א שטערן פאַלט (אין דייטש).
דער חזן משה שטערן האט אסאך נאכגעזינגען פון זיינע שטיקלעך.
פראטעסטאנטישע רעפארמאציע
די פראטעסטאַנטישע רעפֿארמאַציע איז געווען א באוועגונג פון מארטין לוטער, זשאן קאלווין און אנדערע פראטעסטאנטן. די ערשטע "רעפארמירער" האבן "פראטעסטירט" קעגן די דאקטרינען, ריטואלן און קלויסטער־סטרוקטור פון דער קאטוילישער קירכע, וואס האט געשאפן די פראטעסטאנישע קירכעס. דאס איז געשטיצט געווארן ווען אסאך קריסטן האבן פארלוירן זייער געטרוי אין דער קירכע. די קאטאליקן האבן אנגערופן מיט א קעגן־רעפארמאציע, געפירט דורך די יעזואיטן, וואס האט צוריקגעשטעלט די קאטוילישע קירכע אין עטלעכע טיילן פון אייראפע, למשל פוילן. דער גרעסטער טייל פון צפון אייראפע, אחוץ אירלאנד איז געווארן פראטעסטאנטיש, און דרום אייראפע איז געבליבן קאטויליש. אבער אין צענטראלער אייראפע האבן אנגעהויבן מלחמות צווישן די פראטעסטאנטן און די קאטאליקן. די גרעסטע פראטעסטאנטישע קירכעס זענען געווען די אנגליקאנער (באזירט אן ענגלאנד), די לוטעראנען (באזירט אין דייטשלאנד און סקאנדינאוויע), און די רעפארמירטע קירכעס (באזירט אין דייטשלאנד, שווייץ, די נידערלאנדן און שאטלאנד). מען נעמט אן אז פראטעסטאנטישע רעפארמאציע האט אנגעהויבן אין 1517 ווען לוטער האט פארעפנטליכט זיינע 95 טעזן ביז 1648 ביים אפמאך פון וועסטפאליע וואס האט געענדיקט די אייראפעישע רעליגיעזע מלחמות.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:היסטאריע פון אייראפע קאַטעגאָריע:קריסטנטום
13טן יאנואר
דעם 13טן יאנואר איז דער דרײַצנטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 352 טעג (353 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
13
דער קליינער פרינץ
דער קליינער פּרינץ (פראנצויזיש: Le Petit Prince; ערשט פֿאַרעפֿנטלעכט אין 1943) איז דאָס סאַמע באַרימטע בוך פֿונעם פֿראנצויזישן פּילאָט און שרײַבער אנטואן דע סענט-עקזופערי.
כאָטש עס איז געשריבן און אילוסטרירט ווי אַ קינדער בוך פֿאַרמאָגט "דער קליינער פּרינץ" אַ סך ערנסטע געדאַנקען וועגן לעבן און ליבע, וואָס מאַכן עס ניט אַזוי קלאָר צי ס'איז טאַקע א קינדער בוך. די ווידמונג "פֿאַר לעאָן ווערט, ווען ער איז געווען אַ יונג קינד" ווינקט אַז דאָס בוך איז אַ מין נאָסטאַלגישער דענקמאָל פֿון די דערוואַקסענע לייענער, און נישט דווקא פאר קינדער.
די געשיכטע איז וועגן אַן אויסגעטראַכטער פּאַסירונג אין וואס דער דערציילער (סענט-עקזופּערי) געפינט זיך אַרײַנגעזעצט אינעם מדבר סאַהאַראַ נאָך אַ פּראָבלעם מיט זײַן עראָפּלאַן, וואו ער געפֿינט אַ מאָדנע קינד - דעם קליינעם פּרינץ, דעם הויפּט כאַראַקטער. אין זייערע שמועסן אַנטדעקט דער שרײַבער זײַן אָנשױונג װעגן דער אומלאָגיקייט וואָס מענטשן אָפֿט דעמאָנסטרירן, און די פּשוטע אַקסיאָמען וואָס דערוואַקסענער אָפֿט פֿאַרגעסן. סענט-עקזופּערי איז טאַקע געווען אַ פּילאָט און האָט געלאַנדעט אַן עמערגענץ לאַנדונג אינעם סאַהאַראַ. שפּעטער איז ער אומגעקומען ווען זײַן עראָפּלאן האָט געקראַכט אין די צווייטע וועלט-מלחמה.
די מאָלערײַען אינעם בוך וואָס אילוסטרירן דעם קליינעם פּרינץ און די הויפּט דערשײַנונגען זענען געצייכנט געוואָרן דורך דעם שרײַבער אַליין און געבן דעם בוך א באזונדערן כאַראַקטער.
רעפערענצן
קאטעגאריע:קינדער ביכער
שרויף
קליין|פארשידענע שרויפֿן א שרויף אדער שרײַפֿל איז א שטיפט אדער א ריגל וואס האט פון דרויסן א גווינט. מיט א שרויף קען מען פארבינדן צוויי זאכן און אויך אויפבינדן. דער שרויף איז איינער פון די זעקס פשוטע מאשינען און טאפלט דעם קראפט וואס מען ווירקט אויף אים כדי אריינגיין אינעם מאטריאל. מען טוט מאכן אן אונטערשייד צווישן האלץ־שרויפן און מעטאל־שרויפן.
רוב שרויפן טוט מען אריינשרויפן אדער ארויסציען מיט א שרויפן-ציער, נארמאל זייגערווייז. ביי א רעכטן ראד פון א מאשין, אדער א לינקן טרעטל פון א ראווער, ניצט מען קעגנזייגער־שרויפן, ווייל אנדערשט מאכט זיך א קראפט וואס וויל ארויסשרויפן דעם שרויף.
שרויפן מאכט מען פון שטאל, מעש, בראנדז, טיטאניום, האלץ און פלאסטיק. ווען מען ניצט א שרויף פון א שוואכן מאטריאל ווי למשל מעש, טוט מען פריער מאכן א לאך מיט א שטאלענעם שרויף.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ווערקצייג
חיים שאול גריינימאן
ער איז געווען דער פירער פונעם חוג חזון איש, וואס האט פארטגעזעצט דעם דרך פון זיין פעטער רבי אברהם ישעיהו קארעליץ, דער "חזון איש".
לעבנסגעשיכטע
רבי חיים איז געבוירן געווארן אין ווילנע צו זיינע עלטערן, רב שמואל גריינימאן און צִביה, טאכטער פון הרב שמריהו יוסף קארעליץ, שטאסט רב פון קאסעוו (היינט אין בעלארוס), און א שוועסטער פונעם חזון איש - הרב אברהם ישעיהו קארעליץ. אין תרצ"ה (1935) איז ער ארויף מיט זיין משפחה קיין ארץ ישראל און זיי האבן זיך באזעצט אין בני ברק, וואו דער חזון איש האט זיך באזעצט צוויי יאר פריער. ער האט געלערנט אין ישיבת תפארת ציון און דערנאך אין דער לאמזשער ישיבה אין פתח תקוה און אין ישיבת חברון.
אין תש"ז (1947) האט ער געהייראט חנה דבורה (כ"ט כסלו תרפ"ה – ט' אלול תשע"ח), די טאכטער פון הרב ישראל שלום לוריא (ראטמאן), משגיח אין ישיבת תורת חיים און א מורה הוראה אין דער עדה החרדית. זייער מסדר הקידושין איז געווען הרב איסר זלמן מעלצער. נאך דער חתונה האבן זיי געוואוינט אכט יאר אין שכונת כרם אין ירושלים, און ער האט געלערנט אין דער מירער ישיבה. ער האט זיך געהאלטן בקשר מיטן בריסקער רב, רבי יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק.
הרב גריינימאן איז געווען פאררעכנט א מומחה אין ענינים פון מעדיצין, און איז געווען שטארק פארבינדן מיט דאקטוירים אין ישראל און חוץ לארץ. ער פלעגט ראטן אומזיסט די וואס האבן געוואנדן צו אים אין די עניינים, צווישן זיי דער מעדיצינישער עסקן אלימלך פירער.
ער איז נפטר געווארן שביעי של פסח תשע"ה אין זיין הויז אין בני ברק. און מען האט אים באגראבן אין דעם שומרי שבת בית עולם אין בני ברק.
ביי זיין לוויה, וואס איז פארגעקומען צוויי טעג שפעטער זונטיק כ"ג ניסן צוליב יום טוב און שבת האבן באטייליגט צענדליגע טויזנטער מענטשן. די לוויה איז געפירט געווארן לויט די בקשות פון פון די זיכערהייטס אויטאריטעטן כדי עס זאל נישט נאכאמאל פאסירן אזא אומגליק וואס האט פאסירט א וואך פריער אין בני ברק ביי דער לוויה פום הרב שמואל הלוי וואזנער. איינע פון די לערעס איז געווען נישט אריינלאזן א גרויסן עולם אין שטח פון דער קבורה.
משפחה
רב גריינימאן האט געהאט א צווילינג ברודער - הרב פנחס דוד, און נאך צוויי ברידער - הרב שמריהו והרב מאיר גריינימאן. זיין שוועסטער אסתר איז געווען די ווייב פון דער מירער ראש ישיבה הרב בנימין ביינוש פינקל. צווישן זיינע שוואגערס: הרב אברהם יעקב זאלאזניק, ראש ישיבה פון עץ חיים, און הרב חיים אהרן טורטשין, ראש "ישיבה למצוינים".
זיין זון הרב שמואל איז אן איידעם פון הרב מרדכי מאן. נאך א בארימטער זון איז הרב אברהם ישעיהו, פאררעכנט דער נאכפאלגער פון זיין פאטער. זיין ערשטער איידעם, הרב יוסף חיים בן-דוב, איז ראש ישיבה פון "זיכרון מיכאל" אין זכרון יעקב. נאך אן איידעם, הרב ישראל מנחם הירשפעלד, א ראש ישיבה אין "זיכרון מיכאל", איז א זון פון פראפ' שלום הירשפעלד פונעם ווייצמאן אינסטיטוט. זיין יונגסטע טאכטער האט געהייראט א זון פון הרב מרדכי חברוני, איינער פון די חברונער ראשי ישיבות.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י קאַטעגאָריע:תלמידים פון חזון איש
טאמבאנק
קליין|א [[זשאווערפריי שטאלענער קיך טאמבאנק]] א טאמבאַנק איז א האריזאנטאלער ארבעטס־אייבערפלאך אין א קיך אדער באדצימער אדער נארוועלכער ארבעטצימער. אפטמאל געפינען זיך שענקלעך אונטערן טאמבאנק. די הייך פונעם אייבערפלאך ווערט געשטעלט כדי עס זאל זיין באקוועם צו ארבעטן דערויף.
א טאמבאַנק קען אויך זיין אן אייבערפלאך צווישן די ארבעטער וואס באדינען דעם עולם און דעם פובליק.
קיך טאמבענק
אין מערבדיקע לענדער איז גאנץ פארשפרייט אז די קיך באשטייט פון פארשידענע שענקלעך און טאמבענק אין וואס דער אויוון, פרידזשידער און נאך מאשינען ווערן איינגעשטעלט. אין אמעריקע טוט מען מאכן דעם קיך טאמבאנק מיט א טיף פון 65 צ"מ, און אין אייראפע און ישראל 60 צ"מ. די הייך איז געוויינלעך 90 צ"מ.
מאטריאלן
טאמבענק ווערן געמאכט פון א ברייטע רייע מאטריאלן:
גראפיפטערוס
200px|קליין|גראַפֿיפּטערוס גראַפֿיפּטערוס (Graphipterus) איז אַ מין זשוק פון דער לויפזשוקעס משפחה.
דער טיפּ זשוק איז מערסטנס שוואַרץ. זיי האבן נישט קיין פליגלעך מיט וואס צו פליען.
ברוך מעזשביזשער
רבי ברוך מעזשביזשער זצ"ל (ה'תקי"ג - י"ח כסלו ה'תקע"ב) איז געווען אן אייניקל פונעם בעל שם טוב און דער ערשטער רבי צו פירן א הויף אין מעזשביזש נאכן בעל שם טוב.
אפשטאם
רבי ברוך איז געבוירן אין מעזשביזש אין יאר ה'תקי"ג צו זיין פאטער רבי יחיאל מיכל אשכנזי דער דייטשיל, און צו זיין מוטער מרת אדל די איינציקע טאכטער פון בעש"ט.
רבנות
רבי ברוך האט אויפגעוואקסן ביי זיין זיידן דעם בעש"ט. ער האט געלערנט ביים מעזריטשער מגיד, און נאכהער ביי רבי פינחס קאריצער. אין תק"ם (1780) האט מען אים אויפגענומען ווי אן אדמו"ר אין זיין פאטערס וואוינארט טאלטשין, וואו ער האט געפירט זיין הויף. אין תקמ"ח (1788) איז רבי ברוך אריבער קיין מעזשביזש, אבער אין די זומער חדשים פלעג ער זיין אין טולטשין. מנוחתו כבוד ליד סבו במז'יבוז'.
רבי ברוך פלעג ליידן פון מרה שחורה; צוליב דעם האבן זיינע מקורבים געברענגט ר' הערשעלע אסטראפאלער צו זיין דער בדחן אין רבי ברוכס הויף.
פאמיליע
רבי ברוך האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב טוביה קאטצקאש פון אסטראה. בזיווג שני האט ער געהייראט א טאכטער פון זיין פעטער הרב אהרן פון טיטיעוו. רבי ברוך האט איבער געלאזט דריי טעכטער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט קאַטעגאָריע:מעזשביזש
ניו בארנעט באן סטאנציע
ניו בארנעט איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס נארדערן רוטע, וואס באדינט ניו בארנעט, לאנדאנער בארא פון בארנעט. זי איז אין טראוולקארט זאנע 5. די סטאנציע ווערט באדינט מערסטנס דורך גרויס נארדערן.
טעמזלינק
אין די שפיץ שעה׳ן פארן באנען צווישן וועלין גארדן סיטי און לאנדאן קינגס קראס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
פנחס זימעלמאן
פנחס זימעלמאן, באקאנט אלס פאל זים, איז א חזן און א יידישער זינגער.
ער האט שוין ארויסגעגעבן איבער פינעף-און-צוואנציג מוזיק אלבאָמען, פאר קינדער און פון יידישע לידער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס קאַטעגאָריע:חזנים
אסטראנאמישע איינס
אן אסטראנאמישע איינס (ענגליש: Astronomical unit, אין קורצן: AU) איז די מאס איינס וואס מען ניצט צו מעסטן לענג אין קאסמאס וויסנשאפט. מען ניצט די איינס צו מעסטן דיסטאנצן צווישן פלאנעטן אין דער זון סיסטעם. די גרייס פון איין אסטראנאמישע איינס איז דער דורכשניטלעכער דיסטאנץ פון דעם ערד-פלאנעט צו דער זון, בערך 149.6 מיליאן קילאמעטער, אדער 149,597,870,700 מעטער. די דורכשניטלעכע ווייט פון מערקור צו דער זון איז 0.38709893 אסטראנאמישע איינסן און  די דורכשניטלעכע ווייט פון פלוטאן צו דער זון איז  39.48168677 אסטראנאמישע איינסן. קאַטעגאָריע:מאס קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
יצחק מעראס
יצחק מעראַס (ליטוויש: Icchokas Meras; 8טן אקטאבער, 1934, קעלם - 13טן מערץ, 2014, תל-אביב) איז געווען אַ ליטוויש-שפּראַכיקער ייִדישער פּראָזאַיִקער.