cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
מאיר סוויסא
מאיר סוויסאַ (געבוירן 16טן נאוועמבער 1955) איז א ישראלישער אקטיאר, קאמיקער, רעזשיסאר און זינגער.
ביאגארפיע
מאיר סוויסאַ איז געבוירן געוואָרן אין קאסאבלאנקא, מאראקא, און האט אימיגרירט אין ישראל אין 1970 ביי דער עלטער פון 15 יאָר. געווען אין צה"ל, ער איז געבילדעט געווארן אלס "פרעמדער קינד" אין קיבוץ יפעת אין יזרעאל טאל. אין די 1990ער יאָרן איז ער געווען א שותף מיט אלי יאצפאן געווען א פארטנער אין דער פארוויילונג-דואָ "סוויסא און יאצפאן". קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
דרום לאנדאן ליניע
די דרום לאנדאן ליניע איז אן אינערן־לאנדאן טייל פון דער לאנדאנער איבערגרונט באן נעץ. די ליניע ווערט אפערירט אינאיינעם מיט דער מזרח לאנדאן ליניע צו צושטעלן דירעקטע באדינונגען צווישן און הייבורי און איזלינגטאן. די ליניע איז לאַנג 13.7 קילאמעטער (8.5 מייל) און האט אַכט סטאַנציעס. רובֿ פון דער ליניע איז אויף אַ הויכן וויאַדוקט איבער אנדערער טראנספארט אינפראַסטרוקטור. ס׳איז פֿאראן אַן אויסבייט מיט דער לאנדאנער אונטערגרונט ביי. די ליניע איז אין טראַוועלקאַרט זאָנע 2.
קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט
דזשארדזשטאן, גייאנע
דזשארדזשטאן איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון גייאנע. ער ליגט אויפן בארטן פונעם אטלאנטישן אקעאן ביים מויל פונעם דעמערארא טייך. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1781, און האט באקומען זיין נאמען דעם 29סטן אפריל, 1812 צו דער ערע פונעם מלך געארג דער דריטער.
שירים ביידיש חיים אדלר
שירים ביידיש חיים אדלר איז א קאסעטע פון יודישע לידער געזונגען דורך חיים אדלער ארויסגעגעבן דורך גל פז.
לידער
שפיל'דזשע מיר א לידעלע אין יידיש
צווייטע זייט:
קאטעגאריע:מוזיק קאטעגאריע:יידישע לידער
22 דזשאמפ סטריט
22 דזשאָמפּ סטריט (ענגליש: 22 Jump Street) איז א 2014 עקשן קאמעדיע פילם.
געשיכטע
צוויי באהאלטענע פאליציאנטן ווערן געשיקט אין א קאלעדזש אויספארשן ווער עס פארשפרייט א דראג וואס האט געהארגעט א שילער.
וועבלינקען
קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:2014 פילמען קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאטעגאריע:קאמעדיע
יוסף צבי קאליש
קליין|250x250פיקס|פון רעכטס אויף לינקס: מרדכי העליגמאן, הרב יוסף צבי קאליש און  יצחק גערשטנקארן (גרינדער פון בני ברק) הרב יוסף צבי קאליש (ה'תרמ"ה, 1885 - ל' שבט ה'תשי"ז, 1טן פעברואר 1957) א פוילישער חסידישער רב, דער רבי סקערנעוויץ און רב פון דער זידלונג בני ברק.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן צו רב שמעון קאליש (ר' שימעלע) אן אייניקל פון רבי יצחק ווארקער. ביי 16 יאר אלט האט ער חתונה געהאט מיט חיה גאלדא, טאכטער פונעם ביאלער רבי׳ן רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש, און נאך דער חתונה האט ער געוואוינט אין ביאלע, און דערנאך האט ער זיך געצויגן אין ווארשע.
אין די תר״פ יארן האט ער איבערגענומען דאס רבנות אין קאָרטשעוו פון רבי שאול ידידיה אלעזר טאוב, דער מאדזשיצער רבי. נאך זיין פאטער׳ס פטירה אין תרפ"ז האט ער איבערגענומען די רעביסטעווע אין סקערנעוויץ.
אין תרצ״ה האט דער גרינדער פון דער זידלונג בני ברק, ר' יצחק גערשטנקארן, וואס איז געווען א סקערנעוויצער חסיד, האט פארבעטן זיין רבי ארויפקומען קיין בני ברק צו ווערן דער ארטיגער רב, א שטעלע וואס ער האט געהאלטן ביז זיין לעצטן טאג. ער האט זיך באפריינדעט מיטן חזון איש וואס האט אים געשטיצט ווי רב פון בני ברק. יעדע יאר פלעג ער פארן קיין פוילן צו באזוכן זיינע חסידים. ווען די צווייטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן איז ער געווען דעמאלטס אין ווארשע, און ער געדאנזשעט כאפן די לעצטע באן וואס איז ארויס פון דער הויפטשטאט ווארשע צו דער רומענישע פארט שטאט  קאנסטאנצא, און ער איז צוריק קיין ארץ ישראל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ווארקא קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק
נפתלי צבי האלבערשטאם
200px|קליין|רבי נפתלי צווישן טאטן זיין פארגייער און איידעם
רבי נפתלי צבי האלבערשטאם (כ"ה סיון ה'תרצ"א - י"ב אדר ב' ה'תשס"ה) איז געווען דער באבאווער רבי.
אפשטאם
רבי נפתלי'טשע איז געבוירן אין באבאוו כ"ה סיון תרצ"א צו זיין פאטער הרב שלמה האלבערשטאם, דער דריטער באבאווער רב, א זון פון הרב בן-ציון האלבערשטאם, רב אין באבוב, א זון פון הרב שלמה האלבערשטאם, רב אין באבאוו, א זון פון רבי מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים, און צו זיין מוטער מרת בלומה רחל, א טאכטער פון זיין פעטער הרב חיים יעקב טייטלבוים רב אין לימאנאוו.
כ"ה סיון תש"ד איז רבי נפתלי צבי געווארן בר מצווה. ער איז געווען דעמאלסט מיט זיין פאטער אין דער גרויסווארדיין געטא, פארשטעקט אין דעם בונקער אונטערן שפיטאל. זיין פאטער האט געהאט א שטארקע הקפדה זיך צו טובל'ן פאר תפילין לייגן. זיי האבן באשלאסן ארויפצוגיין אויפן דאך זוכן אן עצה. דארטן האבן זיי געטראפן א שיסל וואסער, וואס זיי האבן געגאסן אויף זיך תשעה קבין. בשעת מעשה האט דער טאטע געזאגט פאר נפתלי צבי אז ער זאל מיט דער טבילה מכוון זיין א הכנה "אומצוקומען על קידוש השם".
רבנות
צום סוף פון דער צווייטער וועלט מלחמה האט זיין פאטער ר' שלמה געזדאנזשעט צו שיקן אים אלס בחור קיין ארץ ישראל. אזוי ווי ר' שלמה איז געבליבן אין אייראפע האט נפתלי צבי נישט געוווּסט צי זיין פאטער איז ניצול געווארן פון דער קריג. ער האט געוווֹינט עטלעכע יאר אין ארץ ישראל ווו ער האט באקומען היתר הוראה. ער האט דארט געלערנט אין דער סלאנימער ישיבה, און זיך געדרייעט ביי דעם די סלאנימער חסידים ווי הר"ר מאטל מסלאנים, צווישן זיינע חברים זענען געווען הר"ר יעקב מאיר שעכטער, ער האט זיך אויך דאן געדרייעט צווישן די נטורי קרתא קרייזן, און זיך גע'חבר'ט מיט הרב ר' עמרם בלוי, ווען דער סאטמארער רבי רבי יואל טייטלבוים, איז געווען אין די יארן פון תש"ו - תש"ז אין ארץ ישראל, איז רבי נפתלי'טשע געווען פון זיינע נאנטע חסידים, אין די שפעטערע 40סטע יארן איז ער דערגאנגען אז זיין פאטער לעבט נאך און וווינט אין ניו יארק, האט ער אליין געוואנדערט קיין ניו יארק. רבי נפתלי'טשע איז ביים טאטע'נס לעבן אים געשטאנען צו דער האנט אלע יארן ביים בויען די באבאווער אימפעריע, און ער האט זיך מוסר נפש געווען פאר'ן טאטן און פאר באבוב. נאך זיין פאטער'ס פטירה ר"ח אב ה'תש"ס האט מען אים געקריינט אלס באבובער רבי. בעת ער איז געווארן רבי איז ער שוין געווען שטארק אפגעשוואכט; אבער די חסידים זענען געווען שטארק נתפעל פון זיין צדקות, און האבן דערציילט איבער אים אפענע געוואלדיגע מופתים.
נאך זיין פטירה, האט אויסגעבראכן א חילוקי דעות ווער ס'זאל זיין זיין ממלא מקום, זיין איידעם רבי מרדכי דוד אונגער אדער זיין האלב-ברודער רבי בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם.
הסתלקות
רבי נפתלי'טשע האט נישט לאנג מאריך ימים געווען אויף דער רביסטעווע. ער איז נפטר געווארן י"ב אדר ב' ה'תשס"ה (2005), און ער ליגט צוזאמען אין אהל מיט זיין פאטער אין פלאראל פארק בית עלמין, ניו דזשערסי.
13טן יוני
דעם 13טן יוני איז דער 164סטער טאג פון יאר (165סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 201 טעג.
נפתלי צבי האלבערשטאם
פאמיליע
רבי נפתלי'טשע  האט געהייראט מרת העסא, א טאכטער פון הרב יוסף פאנעט רב אין דעעש. זי איז נפטר געווארן י"א אייר תשע"א. זייערע קינדער:
13טן יוני
פייערטעג
13
נפתלי צבי האלבערשטאם
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן נפתלי נפתלי קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
יצחק פינדרוס
יצחק זאב פינדרוס (געבוירן כ"ז תמוז ה'תשל"א, 20סטן יולי 1971) איז אַ ישראלישער פּאָליטיקער פון דער "דגל התורה" פארטיי א תלמיד חכם. צווישן די יארן 2001–2007 איז ער געווען בירגערמייסטער פון ביתר עילית, און פון 2008–2013 איז ער געווען וויצע־בירגערמייסטער פון ירושלים. זייט 2020 איז ער דער אלגעמיינער סעקרעטאר פון דגל התורה. היינט זיצט אין דער כנסת פאר דער יהדות התורה פראקציע.
ביאגארפיע
ער איז געבוירן אין ירושלים צו משה און זעלדא (העלער) וואָס האָבן אימיגרירט פון די פאראייניגטע שטאטן. ער האט געלערט אין דער אדרת אליהו ״זילבערמאן״ חדר, און דערנאך אין דער זילבערמאן ישיבה.
אין 2019 האט ער געהאלטן דעם 8טן פלאץ אין דער רשימה פו יהדות התורה, און איז דערוויילט געווארן צום 21סטן כנסת.
קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
אומאידענטיפיצירטער פליענדער אביעקט
איינרעדעניש ביי געוויסע מענטשען אז זיי זעהן געוויסע באשטאנדטיילען ארומפליען אין די לופטן אין רינדעכיגע טעלערלאך, וואס דאס זענען שדים ורוחות פון אנדערע פלאנעטן וואס זענען פיל מער פארגעשריטען פון אונז, און אין איין שיינעם טאג קענען זיי נאך אהערקומען אין די מאסען אייננעמען די וועלט מיט פארגעשריטענע טעכנעלאגיע וואס מיר באגרייפן ניטאמאל, און זיי וועלן אונז אייננעמען אדער הרג'ענען ווי פליגן.
הרב יום טוב עהרליך האט ארויסגעגבן אן אידישן ספר איבער זיינע זעהנישען פון אט די מראות, און דאס א נאמען געגעבן "קול מבשר" אלס צייכענעס אויף משיח'ס אנקום.
משפיע
א משפיע מיינט אין אנדערע ווערטער, א רבי, א מענטש וואס לערנט אויס ווי אזוי זיך צו פירן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אידישע פאכן
22סטן אפריל
דעם 22סטן אפריל איז דער 112טער טאג פון יאר (113טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 253 טעג.
פייערטעג
22
טשארלס דיקנס
יונגע יארן
דיקנס איז געבוירן געווארן אין פארטסמוטה, ענגלאנד, צו זיין פאטער דזשאן דיקנס און זיין מוטער עליזאבעט (באַרא). ווען ער איז געווען אלט פינף יאר האט זיך די משפחה געצויגן קיין טשאטאם. ביי די צען יאר האבן זיי זיך געצויגן קיין קאמדן, לאנדאן. דיקנס האט פארלאזט די שולע כדי צו ארבעטן אין א פאבריק ווען מ'האט געווארפן זיין פאטער אין טורמע ווייל ער האט נישט געקענט אפצאלן זיינע חובות.
שפעטער האט דיקנסט געארבעט אינעם ביורא פון אן אדוואקאט אבער די ארבעט האט אים נישט געפאלן. ער איז געווארן א זשורנאליסט וואס האט געשריבן וועגן דער רעגירונג.
זיינע ביכער
פון 1836 האט ער ארויסגעגעבן א ניי בוך כמעט יעדע יאר. אין 1838 האט ער פארעפנטלעכט אליווער טוויסט, אין 1841 בארנאבי ראדזש, אין 1849 דייוויד קאפערפילד, אין 1859 א מעשה פון צוויי שטעט און נאך אסאך אנדערע.
קאַטעגאָריע:ראמאניסטן קאַטעגאָריע:ענגלענדער
מזרח סאסעקס
די גראפנשאפט שטאט איז לואיס
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
בקעה
שמאל|ממוזער|250px|א הויז אין בקעה קליין|בקעה בקעה איז א געגנט אין דרום פון ירושלים, די נאמען פון געגנט איז אראביש, און ווערט געזאגט באקאה, אבער דער מיינונג איז טאל ווי אויף העברעיש. ארגינעל איז די געגנט געבויט געווארן דורך אראבער, אין די ענדע 19טער י"ה. און פאר איטליכער הויז איז געווען א גארטן, פאר לאנדווירטשאפט, וואס האט אנגעהאלטן ביז די 1950ער יארן.
ביי די מלחמת השחרור זענען די איינוווינער אנטלאפן, און די געגנט איז אויף די יידישע זייט, די רעגירונג, האט אויפגעשטעלט בלאק הייזער, פאר אלע נייע עולים, און די גארטנס זענען פארשווינדן געווארן. אין די לעצטע יארן, איז די שטאטראט פארנומען מיט איבערבויען, און צופיצן די געגנט.
די געגנט גרענעצט תלפיות פון דרום, דייטשע קאלאניע און די מושבה היוונית פון צפון מערב, אבו טור פון מזרח.
פארקינסאן קרענק
פארקינסאן קרענק איז א מחלה פונעם מוח (צענטראלע נערוונסיסטעם) אז די גלידער פון דעם מענטש ווארפן זיך אן קאָטנראל. די מוסקלען האלטן שוין נישט צוזאם די קערפּערליכע טיילן.
קאַטעגאָריע:קרענק
גבעת זאב
גבעת זאב איז א יידישע זידלונג, גערופן אויפן נאָמען פון זאב זשאבאטינסקי, וואס געפינט זיך צפון מערב פון ירושלים און דרום פון ראמאללא, אויף דער אנדערער זייט פון דער גרינער ליניע, געגרינדעט אין יאר 1983, און דערקלערט געווארן אלס לאקאלע ראט, אין יאר 1984.
לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, וווינען אין גבעת זאב 11,300 איינוווינער. דאס שטעטל ווערט פארעכנט אלס מער פארמעגליך, מיט א דורכשנילעכן איינקונפט פון איבער 7,000 שקל א חודש פער ארבעטער.
צו דער שטאט פארבינדט שאסיי 443 פון ירושלים, און אויך גאלדא מאיר בולעווארד פון רמות און קבר פון שמואל הנביא, קומט אן קיין גבעת זאב.
דער פארזיצער פונעם לאקאלן ראט איז יוסי אברהמי. דער הויפּט רב גבעת זאב איז הרב יוסף טאלידאנא, אן איידעם פון בבא מאיר און אַ גראַדויִר פון די צה"ל.
דער הויף פון קארלין סטאלין געפינט זיך אין גבעת זאב. די שטאָט פוסבאל גרופע איז בית"ר גבעת זאב.
בנימין נתניהו, פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל, האט גערעדט עטלעכע מאל וועגן א פּלאַן צו אַנעקסירן גבעת זאב, מעלה אדומים און ביתר צו ירושלים.
גאלעריע
קאַטעגאָריע:לאקאלע רעגירונג קאַטעגאָריע:ארץ ישראל
פאקיסטאנער ענגליש
פאקיסטאנער ענגליש איז א אקצענט פון די ענגלישע שפראך וואס ווערט גערעדט אין פאקיסטאן.
עס איז גאנץ ענליך צו די אינדיען ענגליש.
ענגליש איז פאקיסטאן'ס אפיציעלער נאציאנאלע שפראך.
קייטנזעג
קליין|אַ מאָדערנע מאָטאָר קייטנזעג אַ קייטנזעג איז אַ מאָבילע בענזין, עלעקטרישע אָדער באַטעריע-אָפּערירטע זעג וואָס שניידט מיט אַ רייַ ציין אויף אַ דרייענדיקע קייט לענגאויס אַ געלענדער. זי ווערט באַנוצט אין ביימער איבעררייַס, באַשנייַדן בראַנזשעס און בלעטער, קלעצער זעגונג, שנייַדן פֿייַער ברעכערס אין וואַלד פֿייַערן רעפּרעסיע און זעגן ברענהאָלץ. קייטנזעגן מיט ספּעציעלע געלענדער און קייט קאָמבינאַציעס זענען אַנטוויקלט געוואָרן פֿאַר באַנוץ אין קייטנזעג קונסט און קייטן זעגמילן. די דאָזיקע ספּעציעלע קייטנזעגן ווערן באַניצט אין שנייַדן בעטאָן אין קאָנסטרוקציע אַנטוויקלונגען. אַ מאָל ווערן קייטנזעגן באַניצט אין שנייַדן אייַז, צום בייַשפּיל אין אייַז סקולפּטורן און אין ווינטער שווימונג.
וועבלינקען
קאטעגאריע:זעגן קאטעגאריע:גארטן ווערקצייג
מיכאיל גארבאטשאוו
קליין|גאָרבאַטשאוו אין 1987
קליין|גארבאטשאוו ביים [[כותל|כותל המערבי, 16טן יוני 1992]] מיכאַיל גארבאַטשאוו (2טן מערץ 1931 – 30סטן אויגוסט 2022) איז געווען דער  רוסישער פרעזידענט, און פירער פון דער קאמוניסטישער פארטיי, וועלכער האט דורכגעפירט רעפארמען אין רוסלאנד, וואס האט געפירט צו דעם צוזאמפאל פונעם סאוויעטן פארבאנד. ווען ער איז געווען פרעזידענט האט ער דורכגעפירט פיל רעפארמען און מאדערניזירט די פאליסיס און געזעצן אין לאנד. די רעפארמען האבן זיך שנעל געקייקלט ארויס פון קאנטראל פירנדיג צו אן אויפטרייסלונג אין לאנד, וואס האט עווענטועל געהאט א "דאמינא אפעקט" און צוביסלעך איז דער ראטן פארבאנד געקומען צו אן ענדע.
ביאגראפיע
דער רוסישער פרעזידענט לעאניד ברעזשנעוו איז געשטארבן אין 1982 און צוויי פון זיינע נאנטע געהילפן האבן איבערגענומען די רעגירונג פאר די קומענדיגע עטליכע יאר. איינער פון די צוויי איז געשטארבן אין 985' האט דער צענטראלער קאמיטעט באשטימט דעם 54 יעריגן מיכאיל גארבאטשאוו אלס דער נייער סאוועטישער פירער.
גארבאטשאוו איז געווען אן אדוואקאט וועלכער האט זיך ארויפגעארבעט אינערהאלב דער קאמוניסטישער פארטיי אלס א יונגער ענערגישער פירער.
גארבאטשאוו איז געווען דער יונגסטער פרעזידענט אין רוסלאנד'ס געשיכטע. גארבאטשאוו איז געווען אן ארגיקולטור ספעציאליסט וועלכער האט זיך פארלייגט צו פארבעסערן די ענווייראמענט.
זיין אנהויב איז געווען שוואך אבער מיט דער צייט האט ער זיך ארויסגעשטעלט אלס דער גרעסטער רעפארמירער אין סאוויעטן רוסלאנד און, אין קאנטראסט צו זיין כוונה, דער ארכיטעקט פון איר פארניכטונג.
168 (נומער)
168 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 167 און פאר 169.
מיכאיל גארבאטשאוו
ביאגראפיע
ער האט געעפנט ספעציעלע פראגראמען צו פארמינערן דאס באנוץ פון אלקאהאלישע געטראנקען און האט געטאן אסאך אויסצורייניגן די חורבנות וואס דער טשערנאבל נוקלעארער עקסידענט האט אנגעמאכט.
גארבאטשאוו האט אוועקגעשטעלט זיין אמט אלס א מער פאליטישע ווי פירערישע.
168 (נומער)
אין מאטעמאטיק
168 איז א גראדע צאל, און א צעטיילבארע צאל.
טילדע
40px|לינקס|טילדע טילדע (~) איז א שריפט סימבאל וואס מען ניצט פאר א דיאקריטשער סימבאל אין שפאניש און פארטוגעזיש.
168 (נומער)
אין מאטעמאטיק
עס זענען פאראן 168 פרימצאלן אונטער 100.
מיכאיל גארבאטשאוו
ביאגראפיע
ער האט געגרינדעט נייע קאמיטעס אינערהאלב דער רעגירונג און געעפנט פאבליק פריינטשאפט מיט דער מערב לענדער. די ענדע פון דעם קאלטן קריג איז צו פארדאנקן גארבאטשאוו וועלכער האט גענצליך רעפארמירט די אויסערן מיניסטעריום און זיך עטליכע מאל אוועקגעזעצט פארהאנדלען פאר נייע נוקלעארע רעדוקציע טריטיס מיט די צוויי אמעריקאנער פרעזידענטן, ראנאלד רעיגן און דזשארדזש בוש (דער עלטערער).
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
דער ווארשעווער געטא אויפשטאנד (י"ד ניסן – י"א אייר ה'תש"ג; 19טן אפריל – 16טן מיי 1943) איז פארגעקומען ווען ס׳האבן זיך צוזאמענגענומען פיל אידן פון דער ווארשעווער געטא זיך נוקם זיין אין די נאציס ימ"ש. זיי האבן מיט גרויס חכמה אויספלאנירט וועגן אומצוברענגען ווי מער דייטשן. דער סוף איז געווען אז די דייטשן ימ״ש האבן אונטערגעצינדן די געטא און זייער ווייניג אידן האבן אים איבערגעלעבט.
מיכאיל גארבאטשאוו
ביאגראפיע
ער איז געשטארבן אום 30סטן אויגוסט 2022 אין עלטער פון 91 יאר.
טילדע
דאס ווארט טילדה (שפאניש: tilde) שטאמט פון לטיין titulus וואס באדייט פארהעכערטן שריפט.
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
נאך דער גרויסער אקציע פון זומער 1942 און וועלעכע איבער א פערטל מיליאן אידן זענען דעפארטירט געווארן פון דער געטא קיין טרעבלינקע און זענען אויסגעהארגעט געווארן, האבן די פארבליבענע אידן אנגעהויבן בויען בונקערס און אריינשמוגלען וואפנס און אויפרייס מאטריאל צום געטא. די לינקע יידישע קאמף ארגאניזאציע (הארגון היהודי הלוחם) (ZOB), און די רעכטע מיליטערישע יידישע פאראייניקונג (ארגון צבאי יהודי) (ZZW) האבן זיך געגרינדעט און זיך אנגעהויבן טרענירן. און January 1943 איז טיילווייז געלונגען צו באקומען הילף פון די פוילישע ווידערשטאנד גרופעס, דורך אידן מיט אן ארישען אויסזעהן וואס זענען אריבערגעשיקט געווארן צו דער אנדערער זייט וואנט, וואו זיי האבן פארהאנדלט מיט די פוילישע פארטיזאנער גרופעס, און מיט אונטערוועלט גרופעס. זיי האבן געקויפט ביקסן, גראנאטן, קוילן, און באקומען פונעם פוילישן אלטן מיליטער- וואס איז אויך געווען א פארטיזאן גרופע, אסאך אמוניציע און מאטעריאל אונטערצושטעלן באמבעס, און מינעס.
מיכאיל גארבאטשאוו
רעפארמען און דער סאוועטן צעזאמענפאל
גארבאטשאוו'ס כוונה איז געווען ברענגען דיסציפלין און מאדערניזירן די קאמוניסטישע סיסטעם. ער האט גענוצט פאליסיס וועלכע וולאדימיר לענין האט אריגינעל פארגעלייגט און זענען אבער קיינמאל נישט איינגעשטעלט געווארן. דאס האט אריינגערעכנט א רעגירונג טיילווייזע באזייטיגונג פון אויסערן האנדל און אינוועסטמענט און האט אויך רעדוצירט די צענטראלע קאנטראל איבער די רעגירונג קאנטראלירטע פירמעס.
טילדע
אויסרעדן
קאַטעגאָריע:שריפט
מיכאיל גארבאטשאוו
רעפארמען און דער סאוועטן צעזאמענפאל
די נייע פארטייען האבן באלד אנגעהויבן פארלאנגען א טראנספער פון מאכט פון דער צענטראלער רעגירונג צו די לאקאלע רעגירונגען. נייע באוועגונגען האבן אנגעהויבן פארלאנגען מערב-סטיל געזעלשאפט און קיינער איז נישט אפגעשטילט געווארן פון הייבן זיין קול. אין דער זעלבער צייט האבן גארבאטשאוו'ס עקאנאמישע פאליסיס נישט געארבעט און דאס האט געפירט צו גרויסע אנטי-קאמוניסטישע באוועגונגען, ספעציעל אין די סאוועטן געצווינגענע טעריטאריעס ווי עסטלאנד, לעטלאנד און ליטע.
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
די אויפשטאנד האט זיך אנגעהויבן אום 19טן אפריל ווען די געטא האט אנטזאגט זיך אונטערצוגעבן פֿארן בריגאַדפֿירער יירגן שטרופ, וואס האט אין רעזולטאט באפוילן אונטערצינדן די געטא גאס ביי גאס, עס האט זיך געענדיגט אום 16טן מאי. אן ערך פון דרייצן טויזענט אידן זענען דאן געהארגעט געווארן, ארום האלב פון זיי זענען פארברענט געווארן לעבעדיגערהייט און האלב זענען ל"ע דערשטיקט געווארן. די דייטשע פארלוסטן זענען לכאורה געווען ווייניגער ווי הונדערט און פופציג, לויטן נאצישע אפיציר יירגן שטרופ זענען זעכציג דייטשן געהארגעט געווארן און 93 זענען פארוואונדעט געווארן. דער ווארשעווער געטא אויפשטאנד איז געווען די גרעסטע אידישע אויפשטאנד דורכאויס די צווייטע וועלט קריג. די אידן האבן געוואוסט אז א ניצחון אדער געראטעוועט צו ווערן איז אוממעגליך. דער איינציגסטער יידישע קאמף ארגאניזאציע קאמאנדיר וואס האט איבערגעלעבט, מארעק עדלמאן האט געזאגט אז  " די איינציגסטע ווילן זיך אנטקעגן צו שטעלן איז געווען נישט צו לאזן די נאציס דערוויילן די צייט און פלאץ פון אונזער טויט...".
מיכאיל גארבאטשאוו
רעפארמען און דער סאוועטן צעזאמענפאל
די פלוצלינגע צעמישעניש האט געפירט א גרופע הארטנעקיגע קאמוניסטישע פארטיי פירער אינאיינעם מיט דעם מיליטער און קא-גע-בע צו א געפלאנטער אקציע אין וועלכער זיי האבן געזאלט באזייטיגן די אויטאריטעט פון גארבאטשאוו און צוריק אריינשטעלן קאמוניזם אין אירע רעלסן. אבער דאס האט געפירט צו דער מכה בפטיש ווען עס איז דורכגעפאלן ביז צוויי טעג צוליב די שווערע דעמאנסטראציעס פון דער נייער רוסישער רעפובליק פארטיי אונטער דער פירערשאפט פון באריס יעלצין וועלכע האבן פארנומען די גאסן פון מאסקווע און געשטערט דעם פלאן.
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
אום 18טן יאנואר 1943 האבן די דייטשן אנגעהויבן די צווייטע דעפארטאציע פון די אידן וואס האט געפירט צום ערשטן באוואפענטן אויפשטאנד אין דער געטא. ווילאנג די אידישע פאמיליעס האבן זיך אויסבאהאלטן אין זייערע אזוי-גערופענע בונקערס זענען די אידישע ארגאניזאציעס פארמישט געווארן אין דירעקטע צוזאמענשטויסן מיט די דייטשן. כאטש די אידישע ארגאניזאציעס האבן געהאט אסאך פארלוסטן האבן די דייטשן אויך געהאט פארלוסטן, און די דעפארטאציע איז פארהאלטן געווארן מיט אפאר טעג, נאר פינף טויזנט אידן זענען דאן אוועקגעפירט געווארן אנשטאט די אכט טויזנט פלאנירט דורך די דייטשן. הונדערטער מענטשן אין געטא זענען געווען גרייט צו קעמפן, ערוואקסענע און קינדער, באוואפנט מיט האנט ביקסן, בענזין-פלעשער, און אביסל אנדערע וואפנס אריינגעשמוגלט דורך די אויפשטאנד קעמפער. רוב פון די אידישע קעמפער האבן נישט געזען אין זייער אקציע א מיטל זיך צו ראטעווען נאר ענדערש אלס א שלאכט פאר די כבוד פון די אידן, און אלס פראטעסט אנטקעגן די וועלטס שווייגעניש. די אידישע ארגעניזאציעס האבן איבערגענומען קאנטראל פון די געטא און האבן אויפגעשטעלט צענדליגער קאמפס פאזיציעס און האבן עלימענירט א צאל נאצי קאלאברירער אריינגערעכנט יודענראט אפיצירן, יוסף שרינסקי די הויפט פון די יודענראט איז באגאנגען זעלבסט-מארד.
מיכאיל גארבאטשאוו
רעפארמען און דער סאוועטן צעזאמענפאל
גארבאטשאוו האט פארלוירן אויטאריטעט און אום דעם 25סטן דעצעמבער 1991 האט גארבאטשאוו רעזיגנירט פון זיין פרעזידענטשאפט. יעלצין האט זיך באשטימט אלס דער ערשטער פרעזידענט פון דעם זעלבשטענדיגן רוסלאנד.
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
אום April 19 ערב פסח זענען די דייטשן אריין אינם געטא, זיי האבן פלאנירט צו ענדיגן די אקציע אין דריי טעג, אבער זיי זענען אטאקירט געווארן דורך די אידישע קעמפער ווערנדיג באווארפן מיט ברענעדיגע פלעשער און האנט-גראנאטן פון דעכער און פון פענסטערס די דייטשן האבן געליטן 59 פארלוסטן, צוויי פון זייערע פארפאנצערטע טרעקלעך זענען פארניכטעט געווארן, און זייער פאראויסגאנג האט זיך אפגעשטעלט. אין יענעם נאכמיטאג האבן צוויי יונגען ארויפגעצויגן די פוילישע און די בלוי און ווייסע פֿאָן פון דער מיליטערישער יידישער פאראייניקונג, און א סימבאלישע אקט אנטקעגן די דייטשן. די פֿענער זענען געווען שטארק אנזעהבאר אויף די גאסן פון ווארשע, זיי זענען געשטאנען פיר טעג. אום 22סטן אפריל האט יירגן שטרופ באפוילן אינטערצוצינדן די געטא גאס ביי גאס אין רעזולטאט וואס די קעמפער האבן זיך אנטזאגט זיך אונטערצוגעבן. זיך באנוצענדיג מיט פייער קאנאנען און פלעשער האבן זיי אנגעהויבן אויפרייסן קעלערן און אפלויף-סיסטעמס, ווי מארעק עדלמאן דערציילט: " דער ים פון פלאמען האט פארפלייצט הייזער און הויפן, סאיז נישט געווען קיין לופט, נאר שווארץ, דערשטיקונג, און רויעך, שווערע ברענענדיגע היץ שטראלענדיג פון די רויטע ווענט און גליענדע שטיינערנע שטיגן..." די בונקער קאמפן האבן אנגעהאלטן א גאנצער חודש אין וועלעכער די דייטשע פאראויסגאנג איז פארשטייטערט געווארן.
מיכאיל גארבאטשאוו
רעפארמען און דער סאוועטן צעזאמענפאל
אין די פאלגנדע 12 טעג האבן אלע צען רעפובליקן (אוקריינע, בעלארוס, אד"ג) פון דעם געוועזענעם סאוועטן פארבאנד דעקלערט זעלבסטשטענדיקייט, א שריט וועלכע האט גענצליך אויפגעלעזט דעם סאוועטן פארבאנד. דערמיט איז דער לאנג יעריגער סאוועטן פארבאנד צוזאמענגעפאלן און געווארן היסטאריע.
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
עווענטועל האט די מיליטערישע יידישע פאראייניקונג פארלוירן אלע זייערע קאמאנדירן און אום 29סטן אפריל זענען די פארבליבענע קעמפֿער אנטלאפֿן פון געטא דורך די אפלויף-רערן און זיך צוריקגרופירט אין די מישלין וואלד (michalin forest) די אוונט צייכנט אן די ענדע פון די עיקר קאמף.
מיכאיל גארבאטשאוו
רעפארמען און דער סאוועטן צעזאמענפאל
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון רוסלאנד קאַטעגאָריע:רוסישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:קאמוניזם
ווארשעווער געטא אויפשטאנד
זעט אויך
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע קאַטעגאָריע:ווארשע
הויפט זייט/י"ד חשוון
י"ד מרחשון
חשוון 14 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:י"ד בחשוון
מרדכי זוסיא טווערסקי
רבי מרדכי זוסיא טווערסקי זצ"ל (ה'תר"ך - כ"ז אדר ה'תרצ"ו), פון האצעליס-יאס.
אפשטאם
רבי מרדכי זוסיא'לי איז געבוירן אין טריסק, צו זיין פאטער הרב מנחם נחום טווערסקי פון טריסק-בריסק, א זון פון הרב אברהם טווערסקי "דער טריסקער מגיד", א זון פון הרב מרדכי טווערסקי, פון טשערנאבל, א זון פון הרב מנחם נחום טווערסקי, "דער מאור עינים". און צו זיין מוטער מרת חיה, א טאכטער פון הרב דוד טווערסקי, פון טאלנא.
רבנות
נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תרמ"ז האט רבי מרדכי זוסיא'לי נישט געוואלט פירן קיין רביסטעווע אין זיך געעפנט א סטאלעריי פאבריק.
ווען ס'זענען געקומען יידן פון דעם שטעטל האצעליס, כערסאנער גובערניע, און דערציילט אז זיי זענען ארומגענומען מיט גויים און לעבן שטענדיג אין א שרעק, און זיי בעטן אז ס'זאל קומען א צדיק וואוינען אין זייער שטעטל וואס זיין זכות זאל אויף זיי שיצן. אין תרנ"א האט זיין מוטער געווירקט אויף רבי מרדכי זוסיא'לי ער זאל דארט אריבער גיין וואוינען. שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין באהוש, רומעניע, און דערנאך קיין יאס וואו מ'האט אים גערופן "דער רוסישער רבי".
סאיז געדרוקט פון אים דאס הייליגע ספר "נועם מרדכי" (ירושלים תשס"ה) דורך זיין אור אייניקל בן אחר בן הרב יצחק דוד טווערסקי שליט"א.
הסתלקות
רבי מרדכי זוסיא'לי איז נפטר געווארן כ"ז אדר ה'תרצ"ז, און ליגט אין יאס.
פאמיליע
רבי מרדכי זוסיא'לי האט געהייראט מרת חוה גיטל א טאכטער פון הרב יצחק פרידמאן פון באהוש, י"ב אדר ראשון תרל"ח. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:טשערנאבל קאטעגאריע:רוזשין
יצחק יוסף
הרב יצחק יוסף (געב' י"ח טבת תשי"ב, 16טן יאנואר 1952) איז דער ראשון לציון און דער ספרדישער הויפט רב פון ישראל, און דער מחבר פון די הלכה ספרים "ילקוט יוסף". הרב יוסף איז דער זון פון הרב עובדיה יוסף. זיינע ספרים ווערן גערעכנט יסודותדיק ביי חרדישע ספרים.
ביאגראפיע
הרב יוסף איז געבוירן געווארן אין ירושלים אין יאר תשי"ב, דער זעקסטער זון פון הרב עובדיה און זיין רביצין מרגלית יוסף. ער האט געלערנט אין דער 'יבנה' תלמוד תורה פון חינוך עצמאי. ביי די 12 יאר האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער ישיבה קטנה פון פורת יוסף אין קאטאמאן, ירושלים. נאכהער האט ער געלערנט אין ישיבת הנגב אין נתיבות, און פון דארטן איז ער געגאנגען לערנען אין חברון ישיבה אין גבעת מרדכי, ירושלים. ער איז געווארן נאענט צו הרב בצלאל זשאלטי.
דעם 24סטן יולי 2013 (י"ז אב תשע"ג) האט מען געוויילט הרב יוסף צום אמט פון ספרדישן הויפט רב פון ישראל מיט 68 שטימען (קעגן 48 פארן ציוני-דתי קאנדידאט הרב שמואל אליהו און 28 פאר הרב ציון בוארון. י"ב בתשרי תשע"ד האט מען אים באקרוינט ראשון לציון אין א טראדיציאנעלער צערעמאניע אין דער יוחנן בן זכאי שול אין דער ירושלים אלטשטאט. נאך זיין וויילונג אלס הויפט־רב האט מען באשטימט זיין זון, הרב עובדיה, ראש ישיבה פון חזון עובדיה שטאט אים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
יצחק הורוויץ (סטוטשין)
רבי יצחק הורוויץ זצ"ל (ה'תרכ"ב - כ"ד אדר א' ה'ת"ש), דער סטוטשינער רב.
אפשטאם
רבי איציקל איז געבוירן אין יאר ה'תרכ"ב, צו זיין פאטער הרב משה הורוויץ, רב אין ראזוואדאוו, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער א טאכטער פון סיגוטער רב, הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער ייטב לב.
רבנות
אין יאר ה'תרמ"ד איז שוין רבי איציקל געווען רב אין סטוטשין, נאך פאר דער צווייטער וועלט קריג איז רבי איציקל געפארן וואוינען קיין טארנא, זיינע אנהענגער האבן אים אויף געשטעלט דארט א גרויס הויז מיט א בית המדרש געגענאיבער די גרויסע שול. ער איז געווען א רבי מיט אן פארצייטעשן כאראקטער, א גרויסער למדן און צדיק, ער איז געווען יארן לאנג אפגעזונדערט פון אלע וועלטליכע זאכן, געווען אריין געטוהן אין תורה און עבודה. רבי איציקל האט פארמאגט אויסנאמע מוזיקאלישע טאלענטן, וואס האט געצויגן די מאסן צו הערען זיין זיסן דאווענען באגלייט מיט ראזוואדאווער ניגונים.
אויף זיין עלטער האט רבי איציקל אסאך ארום גערעדט וועגן דער גאולה און פון משיח, ער איז געווען פאררעכענט פון די עלצטע רבי'ס.
רבי איציקל איז געווען א פייערדיגער קעמפער קעגען דער ציוניסטישער באוועגונג, ער איז געווען דער וואס האט צוריק געהאלטן די מעליצער יידן פון אויפשטעלן א מעליצער קאלאניע אין לאנד.
פאמיליע
רבי איציקל האט געהייראט בזיווג ראשון מרת אסתר ליבא א טאכטער פון הרב מנחם מענדל אייכנשטיין  פון זידיטשוב, א זון פון רבי אייזיקל זידיטשובער. זייערע קינדער:
בזיווג שני האט רבי איציקל געהייראט א טאכטער פון הרב יואל הירשפעלד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו קאַטעגאָריע:ראזוואדאוו
הרצליה באן סטאנציע
די הרצליה באן סטאנציע איז א באן סטאנציע פון ישראל באנען. זי געפינט זיך צווישן הרצליה פיתוח און די אנדערע געגנטן פון הרצליה. . די סטאנציע געהערט צו דער בארטן ליניע תל אביב-כפר סבא.
די היינטיגע סטאנציע האט מען געעפנט אין אפריל 2004. דער זאל וואו מען קויפט בילעטן איז באזונדער פון די פעראנען, וואס מען דערגרייכט דורך א טונעל.
רוטעס
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
שאול המלך
קליין| שאול המלך בן קיש (ציור)
שָׁאוּל בֶּן קִישׁ איש ימיני, איז געווען דער ערשטער יידישער קעניג. זיין מאנארכיע עפאכע איז דאטירט צו די צווייטע העלפט פונעם 11טער יארהונדערט פ"ק. רוב די באקאנטע דערציילונגען וועגן שאול באווייזן זיך אין ספר שמואל. נאר די דערציילונג וועגן שאול'ס טויט ביי הר הגלבוע ווערט דערמאנט אויך אין ספר דברי הימים. מרגלא בפומיה דדוד המלך על שאול המלך חמיו: "שאול בחיר השם, משיח יהוה, וצדיק גמור ושכינה עמו" (הרמ"ע מפאנו מאמר מאה קשיטה אות צ"ג). אחריו מלך בנו איש בושת נקרא גם אשבעל.
צאצאיו
מאשתו אחינועם המלכה אלו צאצאיו: יהונתן, מלכישוע, אבינדב, איש בושת/אשבעל, מיכל, מרב, ארמוני, מפיבושת.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאַטעגאָריע:מלכי יהודה קאַטעגאָריע:קיסרים
פילץ
פילץ (פויליש : Pilica) איז א שטעטל אין דער זאוויערטשער גראפנשאפט פון שלעזיע אין פוילן, וואו א גרויסע יידישע קהילה האט עקזיסטירט ביזן חורבן.
געשיכטע פון דער זידלונג
פילץ ווערט ערשט דערמאנט אין אנהייב פונעם 12טן יארהונדערט. פילץ האט באקומען רעכטן פון א שטאָט אינמיטן דעם 16טן יארהונדערט.
אין מיטן דעם 17טן יאָרהונדערט איז די שטאָט חרובֿ געוואָרן דורך די שוועדן. ביי דער צעטיילונג פון פוילן צום סוף פונעם 18טן יארהונדערט איז די שטאט געווארן א טייל פון עסטרייך, און אין 1815 איז זי אריינגענומען געווארן אין קאנגרעס פוילן.
פילצער ײדן
ביים חורבן אייראפע איז די פיליצער קהילה געווארן אינגאנצן חרובֿ.
רבנים פון שטעטל
הרב יואב ראזנבוים (דער ערשטער)
הרב אלעזר לעוו מחבר פון ספר "שמן רוקח", פון תקל״ח (1778) - תקס״א (1800). הרב לעוו האָט אויך געפירט די ישיבה.
הרב יוסף ניימינץ, מחבר פון "מעשה חושב" (נפטר תק"ס, -1800),
הרב אברהם צבי הירש פאצאנאָווסקי מחבר פון "ברית אברהם" (ביז תקע"ב ווען ער איז אריבער קיין פיעטרקאָוו),
הרב לוי יצחק (א קאָצקער חסיד, שפּעטער געדינט אין זדונסקאַ וואלע )
רבי יחיאל דאַנציגער, שפּעטער געווארן דער גרינדער פון אלעקסאנדער חסידות,
רבי פינחס אליהו ראָטנבערג (פּלומעניק פונעם חידושי הרי״ם,, נפטר תרס"ג, 1903),
אין תרפ"ד (1924) האט אנגעהויבן דינען ווי שטאָט׳ס רב רבי ברוך קלונימוס הורוויץ-שטערנפעלד פֿון דעם כענטשינער הויף. ער איז געווארן דערמארדעט אין דעם חורבן אין יאר תש"ב (1942). קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
גראז
קליין|250px|Setaria parviflora
גראז איז דער אלגעמיינער נאמען פאר אלע פלאנצן-זגאלן פון דער משפחה Graminae, אויך באקאנט ווי Poaceae. עס זיינען פלאנצן מיט לענגלעכע בלעטער און מיט זאנגען. די בלומען האבן ניט קיין קרוין-בלעטער און ווערן באשטויבט דורכן ווינט. עטלעכע זגאלן זיינען זייער וויכטיק פאר לאנדווירטשאפט ווי ווייץ און רייז וואס דערנערן געוויסע טיילן פון דער וועלט-באפעלקערונג.
די חכמה פון גראז ווערט אנגערופן אגראסטאלאגיע.
קאַטעגאָריע:פלאנצן משפחות
משולם זוסיא טווערסקי
רבי משולם זוסיא טווערסקי (ר"ח אלול תרע"ז - י"ז מרחשון תשמ"ח) איז געווען דער טשערנאבלער רבי.
משולם זוסיא איז געבוירן ר"ח אלול ה'תרע"ז אין מאזיר, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס), צו זיין פאטער רבי חיים יצחק טווערסקי, א זון פון רבי אברהם יהושע העשיל טווערסקי, א זון פון רבי מרדכי טווערסקי פון לויעוו-טשערנאביל, א זון פון רבי נחום טווערסקי, א זון פון רבי אהרן טווערסקי פון טשערנאביל, א זון פון דעם טשערנאבלער מגיד, א זון פון רבי מנחם נחום טווערסקי מחבר פון "מאור עינים" און צו זיין מוטער, א טאכטער פון רבי יצחק ישעיה האלבערשטאם, דער טשחויווער רבי, דער יינגסטער זון פונעם צאנזער רב. אין יאר תרצ"ד איז ער אנטלאפן פון דער קאמוניסטישער רעגירונג אין רוסלאנד קיין ארץ ישראל. אין תרצ"ו איז ער געפארן קיין פוילן צו זיין זיידן דעם טשחויווער רבי.
פארן צווייטן וועלט קריג האט ער געזדאנזשעט צוריקצופארן קיין ארץ ישראל, וואו ער האט חתונה געהאט אין תש"א מיט מרת בלומא טויבא, די טאכטער פון רבי יעקב מרדכי בראנדוויין פון סטרעטין אין ירושלים.
אין תשי"ז האט ער זיך געצויגן קיין בני ברק וואו ער האט אויפגעשטעלט זיין הויף. דער בית המדרש געפינט זיך אין ראב"ד גאס.
משפחה
רבי משולם זוסיא און זיין ווייב מרת בלומא טויבא (י' טבת תרפ"ב - כ' סיון תשע"ב) האבן געהאט פינף זין און צוויי טעכטער:
דיאלעקטיק
דיאַלעקטיק (פון גריכיש: διαλεκτική - דער קונסט פון געשפרעך, דיסקוסיע אדער וויכוח) איז א באגריף אין מערבדיקער פילאסאפיע וואס דינט צו שילדערן פארשידענע מעטאדן צוצוקומען צום אמת אדער צו שילדערן די אנטוויקלונג אין דער וועלט פון גייסט אדער מאטעריע אדער ביידע צוזאמען. דער פארשפרייטסטער זינען פונעם ווארט דיאלעקטיק איז די אנטוויקלונג פון א לייזונג צו א קאנפליקט.
לויט העגל אנטוויקלט די היסטאריע פון דער וועלט דורך 'דיאלעקטיק'. ער האט אוועקגעשטעלט דריי פרינציפן:
קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
קלאץ
א קלאץ איז א שטיק האלץ.
אויך איז עס א אידיש־שפראכיקער אויסדרוק צו פארשטעלן איינער וואס רעאגירט שטייט, עפעס וואס רירט זיך נישט, אדער פארשטייט נישט עפעס.
ווי צום ביישפיל: נו, וואס שטייסטו דארט ווי א קלאץ. ער פארשטייט נישט גארנישט, ער איז א קלאץ. א נארישע קשיא רופֿט מען א קלאץ-קשיא.
מיט די יארן האט זיך דער אויסדרוק אויך אריינגעכאפט אין דער ענגלישער שפראך.
קאַטעגאָריע:יידישע אויסדרוקן
ריבאטיטש
ריבאטיטש איז א דערפל אין דעם פשעמישלער פאוויאט, אונטערקארפאטישע וואיעוואדעשאפט, אסט-גאליציע פוילן, נאנט צום גרעניץ מיט אוקריינע. ס'ליגט אומגעפער אכצן קילאמעטער פון פשעמישל און דריי און זעכציג קילאמעטער פון ריישע. דאס דערפל האט א באפֿעלקערונג פֿון 440.
קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:דערפלעך
אפערע
קליין|250px|די אפערע־הויז אין [[פראנקפורט]]
אפערע (פון איטאליעניש: opera in musica – מוזיקאלישע ווערק) איז א פארעם פון טעאטער וואו מען גיט איבער דעם דראמאטישן אינהאלט דורך געזאנג און מוזיק. די ערשטע אפערע האט געשיינט אין איטאליע אין סוף פונעם 16טן יארהונדערט. די מוזיק ווערט געשפילט דורך אן ארקעסטער וואס געפינט זיך פארנט פון דער טריבונע, אבער נידעריגער כדי די אוידיטאריע זאל קענען זען די שוישפילער.
געווינלעך ווערט אפערע געשפילט אין אן אפערע־הויז.
היסטאריע פון אפערע
די ערשטע אפערע איז געשפילט געווארן אין 1597 אין פירענצע, איטאליע. אין 1657 האט מען געעפנט די ערשטע אפערע־הויז אין ווענעציע, איטאליע, פון 1600 ביז 1750 איז געווען דער באַראק פעריאד, ווען אפערע איז געווען א פארוויילונג פאר די אריסטאקראטן.
קאַטעגאָריע:מוזיק
לאסי קום אהיים
לאַסי קום אהיים (ענגליש: Lassie Come-Home) איז א מעשה וועגן א הונטין און א קינד. זי איז געשריבן געווארן דורך עריק נײַט, און איז ערשט פובליצירט געווארן אלס א קורצע מעשה אין "די סאטערדיי איוונינג פאסט" דעם 17טן דעצעמבער 1938. דער מעשה איז געליבט געווען, און איז געמאכט געווען אלס א בוך. דאס בוך איז פובליצירט געווארן דורכן דזשאן סי ווינסטאן פירמע אין 1940. די געשיכטע איז וועגן א קאָלי מיטן נאמען לאַסי, וואס גייט א הונדערט מייל צו אנקומען צום קינד וואס זי האט ליב.
אין 1943, האבן מעטרא-גאלדווין-מייער געמאכט פון דער מעשה א פילם מיטן נאמען "לאסי קום אהיים". אינעם פילם האבן ראָדי מאַקדאָוואָל און דער הונט פּאַל אויפֿגעשווומען. די כאראקטער פון לאַסי איז געווארן זייער פאפולער. זי איז געווען דער הויפט כאראקטער אין אנדערע פילמען אין די 1940ער. אינעם מיטל פון די 1950ער, איז זי געווארן דער הויפט כאראקטער אין דער טעלעוויזיע סעריע "לאַסי".
קאַטעגאָריע:ראמאנען וועגן בעלי חיים
יהודה הורוויץ (מעליץ)
רבי יהודה הורוויץ זצ"ל (ה'תק"ף - ט' טבת ה'תרל"ט), רב אין מעליץ.
אפשטאם
רבי יהודה'לע איז געבוירן אין יאר ה'תק"ף, צו זיין פאטער הרב יעקב הורוויץ, רב אין מעליץ, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב, א זון פון מנחם מענדל רובין, רב אין לינסק באקאנט אלס רבי מענדעלע לינסקער. און צו זיין מוטער מרת רבקה א טאכטער פון הרב אברהם מרדכי פון פינטשאוו.
הויפט זייט/ט"ו חשוון
ט"ו מרחשון
יהודה הורוויץ (מעליץ)
הסתלקות
רבי יהודה'לע איז נפטר ט' טבת ה'תרל"ט.
הויפט זייט/ט"ו חשוון
חשוון 15 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ט"ו בחשוון
יהודה הורוויץ (מעליץ)
פאמיליע
רבי יהודה'לע האט געהייראט א טאכטער פון הרב חיים מאיר יחיאל שפירא, דער שרף פון מאגלניצא. זיינע קינדער:
קאראטשי
24.85°N, 67.03333°W קאַראַטשי איז די גרעסטע שטאט פון פאקיסטאן. די שטאט איז דער פינאנציעלער און האנדלס־צענטער פון פאקיסטאן. ער האט צוויי חשובע פארטן. די שטאט געפינט זיך אויפן בארטן פונעם אראבישן ים מערב פונעם אינדוס דעלטע. זיין באפעלקערונג איז אומגעפער 12 מיליאן, אזוי איז ער די דריטע גרעסטע שטאט אין דער וועלט, נאך שאנכיי און מומביי.
יהודה הורוויץ (מעליץ)
רעפערענצן
הורוויץ, יהודה קאַטעגאָריע:מעליץ
קאראטשי
היסטאריע
די בריטישע מזרח אינדיע געזעלשאפט האט איינגענומען די שטאט אין 1839. אין 1843 איז זי אנעקסירט געווארן צו אינדיע צוזאמען מיטן סינדה. נאכדעם איז קאראטשי געווארן די הויפטשטאט פון סינדה. ווען פאקיסטאן איז געווארן זעלבשטענדיק אין 1947 איז קאראטשי געווארן די ערשטע הויפטשטאט.
קלימאט
קאראטשי האט א טרוקענעם קלימאט, מיט נישט מער ווי 250 מ"מ רעגן א יאר.
ספארט
דער הויפט ספארט אין קאראטשי אין קריקעט.
קאַטעגאָריע:פאקיסטאן קאַטעגאָריע:שטעט אין אזיע קאַטעגאָריע:פארט שטעט
בן יהודה גאס
אין 1922 האט די ארבעט זיך אנגעפאנגען, ווען די רעגירונג האט אויסגעפלאסערט א גאס פון יפו גאס, נאנט צו נחלת שבעה געגנט. און אין 1924 האבן די בריטישע, אויפגעשטעלט א שאסיי פון צפון דרום ריכטונג, און דערמיט פארענדיקט די דרייעק, די שאסיי הייסט נאך קעניג דזשארדזש דער פיפטער. די שאסיי צווישן יפו און קעניג דזשארדזש, האט לכתחילה געדארפט הייסן נאך א בריטישער, אבער צו יענער צייט איז אליעזר בן יהודה געשטארבן, האט די מאנדאט געגעבן די נאמען פון די גאס אין זיין עהרע.
די גאס היינט צווישן קעניג דזשארדזש גאס, ביז יפו גאס, איז פארמאכט פארן פארקער, און מאשינען זענען נישט ערלויבט צו פארן אויפן גאס זינט די 1980 יארן. עס איז איינע פון די וויכטיקע האנדלס צענטערן אין ירושלים, מיט פילע געשעפטן רעסטאראנטן, בענק אא"וו.
אין קעגנזאץ מיט אנדערע אלטע גאסן אין ישראל, ווי דיזנגאף אין תל אביב, אדער החלוץ אין חיפה, איז בן יהודה א לעבעדיק גאס וואס שפרודלט, און מערערע באזוכער קומען, ווי טוריסטן, אדער באזוכער פון אנדערע שטעט.
קאטעגאריע:ירושלים קאַטעגאָריע:גאסן
קריית אונו
קרית אונו, איז א שטאט אין תל אביב דיסטריקט, אין ישראל. ביז 1992 איז עס געווען א לאקאלע ראט, דערנאך איז עס אנערקענט געווארן אלס שטאט.
די שטאט האט אנגעהויבן ווערן באזעצט אין 1940, דורך 40 פאמיליעס, נאכן מלחמת השחרור, ווען קיין ישראל האט געשטראמט א גרויסע עליה, איז די באפעלקערונג גרעסער געווארן, ווי אויך זענען אנדערע געגנטער צוגערעכנט געווארן צום שטאט.
לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, האט קרית אונו א באפעלקערונג, פון אומגעפער 30,000 איינוווינער, ריכטיק פאר 2009. דער בירגערמייסטער איז ישראל גל, דער הויפט רב איז הרב "רצון ערוסי" פון די תימנע דרדעים אפשטאמיקע.
קארטשעוו
קאָרטשעוו  איז א שטעטל אין אטוואצקער פאוויאט, מאזאוויער וואיעוואדעשאפט, אין צענטראל־פוילן. קאָרטשעוו געפינט זיך 25 ק״מ דרום־מזרח פון ווארשע, מזרח פונעם ווייסל. ביז דער חורבן אייראפע האט קארטשעוו געהאט א יידישע קהילה.
קאָרטשעוו האט באקומען די רעכטן פון א שטאָט אין 1548.
יידן אין קאָרטשעוו
יידן האבן אנגעהויבן זיך באזעצן אין קארטשעוו אין אנהייב פונעם 16טן יארהונדערט. אין 1900 האבן געוואוינט אין קארטשעוו 1025 יידן.
אין 1920, ביי דער פויליש־סאוועטישער מלחמה, האבן זעלנער פון דער בלויער ארמיי פאגראמירט די יידן פונעם שטעטל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
מאזאטאן, טשיאפאס
עטימאלגיע
דער נאָמען מאַזאַטאַן קומט פון דער נאַהואַטל שפראך, "פלאץ פון אסאך הירשן (מאַזאַט = הירש).
רעפערענצן
14.86°N, -92.4475°W
קאַטעגאָריע:דערפער קאַטעגאָריע:מעקסיקא
דזשערזי בויס (פילם)
דזשערזי בויס (עהנגליש: "Jersey Boys") איז א ביאגראפישע מוזיקאלישער 2014 פילם באזיהרט אויף א פאפולערע מוזיקאלישע בראדוועי פארשטעלונג מיטן זעלבן נאמען.
די פילם פארציילט די געשיכטע פון די מוזיקאלישע טרופע וועלכע איז געוועהן גאהר פאפולער אין די זעכציגער יאהרן, די פיער סעזאנען פון ניו דזשערזי.
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:מוזיקפילמען קאטעגאריע:ביאגראפישע פילמען קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:ניו זשערסי
קראנקייט
א קראַנקייט אדער חלאַת איז א מעדיצינישע צושטאנד פונעם קערפער אדער מוח פון א לעבעדיגן באשעפעניש וואס שאפט ווייטאג, אומבאקוועמליכקייט, צרות אדער טויט צום מענטש וואס ליידט פון דער קראנקייט. ווען די קערפּער פונקציאנירט שוין נישט מיטן פולן ברען, איז מען קראנק.
א קראנקייט קען קומען פון דרויסן, פון באקטעריע, ווירוסן אדער פאראזיטן, אדער פון דרינען, פון א גענעטישן פעלער אדער א כראנישער ענדערונג אינעם קערפער.
ווען א מענטש ליידט פון א קראנקייט איז א דאקטער מטפל מיט אים; ווען א בעל חי ליידט פון א קראנקייט ווערט דאס באהאנדלט דורך א וועטערינאר.
סיבות פון קראנקייטן
איינע פון די מערסטע פארשפרייטע סיבות פון קראנקייטן איז שוואכע היגיענע און א מאנגל פון ריין וואסער.
פארמיידן קראנקייטן
עס זענען פאראן קראנקייטן וואס זענען זייער פארשפרייט אדער האבן שווערע רעזולטאטן, און מען טוט זיי קאנטראלירן אפילו ביי געזונטע מענטשן. אז מען טרעפט אזא קראנקייט גאנץ פרי קען מען זיי היילן איידער זיי שאפן פראבלעמען. למשל, פארשידענע ראקן קען מען היילן נאר ווען מען טרעפט זיי גאנץ אין אנהייב.
נאך א ביישפיל איז אימוניזירונג. דער פרינציפ דערפון איז צו גרייטן דעם קערפער צו דער קראנקייט. דער קערפער האט זיין אייגענע פארטיידיקונג קעגן קראנקייטן, וואס הייסט די אימיון סיסטעם. די אימיון סיסטעם געדענקט וועלכע קרענק דער מענטש האט שוין געליטן. ווען א מענטש היילט זיך פון א קראנקייט שאפט די אימיון סיסטעם אנטיקערפערס קעגן דער קראנקייט. למשל, מען גיט א קליין קינד וואס האט קיין מאל נישט געווען קראנק מיט מאזלען א צארטע פארעם פון דעם מאזלען־ווירוס. די אימיון סיסטעם פונעם קינד הייבט אן שאפן אנטיקערפערס קעגן דעם ווירוס. ווען שפעטער קומט דאס קינד אין קאנטאקט מיט דעם זעלבן ווירוס, געדענקט די אימיון סיסטעם און קען קעמפן קעגן דעם ווירוס.
וועבלינקען
קאטעגאריע:קרענק קאטעגאריע:געזונט קאטעגאריע:נאטור
געארג דער זעקסטער
געארג דער זעקסטער (פערזענלעכער נאמען: אלבערט פרעדעריק ארטור געארג ; 14טן דעצעמבער 1895 – 6טן פעברואר 1952) איז געווען מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך און די דאמיניאנען פונעם בריטישן קאמאנוועלט פונעם 11טן דעצעמבער 1936 ביז זיין טויט. ער איז געווען דער לעצטער קייסער פון אינדיע, און דער ערשטער הויפט פון דער קאמאנוועלט.
אלס צווייטער זון פונעם מלך געארג דער פינפטער, ער האט נישט געקלערט צו ירשענען די מלוכה. ער האט געדינט אינעם קעניגלעכן פלאט ווערנט דער ערשטער וועלט מלחמה, און נאך דער מלחמה האט אויסגעפירט א רייע פובליקע באשטעלונגען. ער האט געהייראט ליידי עליזאבעט בויס-לייאן אין 1923, און זיי האבן געהאט צוויי טעכטער, עליזאבעט און מארגארעט.
ווען זייער פאטער איז געשטארבן אין 1936 האט געארג׳ס עלטערער ברודער איבערגענומען די מאנארכיע אלס עדווארד דער אכטער. שפעטער ווען עדווארד האט געזאגט אז ער גייט הייראטן די גרושה וואליס סימפסאן, האט דער בריטישער פרעמיער מיניסטער סטענלי באלדווין אים באראטן אז ער וועט נישט קענען הייראטן א גרושה און בלייבן דער מלך. אזוי האט עדווארד אבדיקירט, און געארג האט איבערגענומען די מלוכה, דער דריטער מאנארך פון ווינדזאר הויז.
קאַטעגאָריע:מלכים קאַטעגאָריע:קיסרים קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
רודאלף ווערבע
רודאלף ווערבע (ה'תרפ"ד - כ"ו אדר ה'תשס"ו) איז געווען א סלאוואקישער יודישער יוגנטליכער, וואס איז אנטלאפן פון אוישוויץ צוזאמען מיט זיין פריינד אלפרעד וועצלער, און זיי זענען געווען די ערשטע וואס האבן אינפארמירט פאר די דרויסנדיגע וועלט, די אמת וואס עס גייט אלץ פאר אין אוישוויץ.
ווערבע איז געבוירן וואלטער ראזנבערג אין טאפלישאן, סלאוואקי.
די היסטארישע פארשריבענע עדות וואס מ'האט געהערט פון זיין מויל, הייסט: די ווערבאַ-וועצלער באַריכט.
קאַטעגאָריע:סלאוואקישע יידן קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה
קאָנאָסוקע מאַצושיטאַ
קליין|קאָנאָסוקע מאַצושיטאַ אין 1961 קאָנאָסוקע מאַצושיטאַ (松下 幸之助), איז געווען אַן יאַפּאַניש ינדאַסטריאַליסט וואָס געגרינדעט Panasonic, די גרעסטע יאַפּאַניש קאַנסומער עלעקטראָניק פירמע.מאַצושיטאַ איז ריפערד צו ווי דער "גאָט פון מאַנאַגעמענט".
פונדרויסנדיק לינקס
קאַטעגאָריע:ביליאנערן קאַטעגאָריע:וועלט'ס רייכסטע מענטשן
דוביי
דובײַ (אראביש: دبيّ; ) איז די הויפטשטאט פונעם עמיראט פון דוביי אין די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן, וואס געפינט זיך אויפן פערסישן איינגאס.
דוביי איז די מערסט באפעלקערטע שטאט אין די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן.
די טוריזם אין דוביי איז שטארק זינט די 1980ער יארן, און אסאך אייראפעישע קומען קיין דוביי אויף קורארט אין ווינטער. אויך דאס עפענען די לופט פאר אלעמען, האט אריינגעברענגט לופטליניעס וואס פליען צום ווייטן מזרח, וואס שטעלן זיך אפ דארט.
אין דוביי געפונען זיך אסאך וואלקן קראצערס, צווישן זיי בורדזש כאליפא, די העכסטע געביידע אין דער וועלט, און בורדזש על אראב, דער העכסטער האטעל אין דער וועלט. קאַטעגאָריע:פאראייניגטע אראבישע עמיראטן קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
פלאטין
250px|קליין 250px|קליין|גרוי־ווייַסער פּלאַטין פּלאַטין (Platinum) איז אַ כעמישער עלעמענט מיטן כעמישן סימבאָל Pt און אטאם נומער 78. ער איז אן איבערגאנג מעטאל.
פּלאַטין איז געניצט צו פּראָדוצירן טייערע צירונג. דער פּרייַז פון פלאטין גייט מאל אַרויף צו צוויי מאָל די פּרייַז פון גאָלד, אַזוי די צירונג געמאכט אין פּלאַטין איז די טייַערסטע אין דער וועלט. אחוץ פון צירונג, ווערט פלאטין געניצט אין פארמיטל קאטאליזאטארן, לאבאראטאריע געצייג, עלעקטרישע קאנטאקטן, עלעקטראדן און ציינדאקטעריי געצייג.
דער פּלאַטין מעטאַל איז נישט גיפטיק און טוט ניט פאַרשאַפן מעדיצינישע פראבלעמען נאָך די כעמיש גלייַכגילט.
אין 2010 איז דער הויפט פראדוצירער פון פלאטין געווען דרום אפריקע, מיט 77%, דערנאך רוסלאנד, מיט 33%. די וועלט פראדוקציע אין 2010 איז געווען 192,000 ק"ג. מ'האט געפינען פלאטין אויך אין טאמיל נאדו שטאַט, אינדיע.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:איבערגאנג מעטאלן
לופט פארפעסטיקונג
left|thumb|250px|לופט פארקויטיקונג דורך קראפט [[פאבריקן אין ניי מעקסיקא]] לופֿט פֿאַרפּעסטיקונג אדער לופֿט פֿאַרקױטיקונג איז א כלליתדיקער נאמען אויף אומרייניקע לופט וואס איז אויסגעמישט מיט שלעכטע כעמיקאלן וואס ווערן באשאפן דורך פארברענטע ברענשטאף דורך די פארשיידענע קראפט פאבריקן אדער פון אויטאס אד"ג. שמוציקע לופט איז גורם צו פארשיידענע קראנקייטן אין די לונגען, אויך איז דאס א גורם צום גלאבאלישן אנהייצונג וואס וועט צעלאזן גרויסע אייז בערג און פארפלייצן גאנצענע שטעט פון די ברעג ימען.
די מערסטע פארשפרייטסטע שמוציקע כעמיקאל איז דער קארבאן דיאקסיד (זויערע קוילנשטאף), אבער אויך אנדערע כעמיקאלן ווי בליי און שוועבל ווערן פארעכנט ווי שמוציקע כעמיקאלן. וועגן דעם, פיל שטאַטן צווינגען זייערע בירגער זיך צו ניצן בלויז מיט אניקער־בליי ברענשטאף.
אויך דעם אויסרייסן ביימער פון גאנצענע ריזיקע פעלדער נעמט אראפ פֿון די לופֿט קוואליטעט, צוליב דעם וואס דער עיקר אקסיגען קומט ארויס פון די בײמער.
קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע
גכה יאר
א גכה יאר פאסירט בערך אין 6.25% פון אלע יארן. לעצטנס האט פאסירט א גכה יאר אין ה'תשס"ו און ה'תשס"ט, און וועט פאסירן נאכאמאל אין ה'תשפ"ו.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישער לוח
ברעגענץ
היסטאריע
שוין ארום יאר 1500 פאר דער קריסטלעכער ציילונג מענטשן האבן זיך באזעצט אין דער געגנט פון ברעגענץ. אין יאר 1451 און אויכעט אין 1523 די שטאט איז פארקויפט געווארן צום האפסבורגער הויז, און געבליבן אונטער עסטרייכישער הערשאפט, מיט א קורצער באזעצונג פון די שוועדישע טרופן אונטער קארל גוסטאף ווראנגל דורך דער דרייסיג-טאגיגער מלחמה ביז דעם 19טן יארהונדערט. ברעגענץ איז אויכעט געווען פאר עטליכע יאר אונטער בייערישער הערשאפט, פון 1805 ביז 1814.
קליין|לינקס|א בליק אויפן האפן פון ברעגנעץ אין יאר 1842 האט זיך אנגעהויבן די בוי פון א פארט אויף דער "קאנסטאנץ" אזערע, און האט זיך פארענדיגט אומגעפער אכט יאר דערנאך, אין 1850. אין יאר 1883 און אויכעט צווישן 1889-1891 דער פארט איז פארגרעסערט געווארן, און די עסטרייכישע שיף-דינסט איז איינגעשטעלט געווארן אין 1884. באן פארבינדונג עקזיסטירט אין בערגענץ זייט 1872. זייט דעמאלטס האט זיך די שטאט היבש פארברייטערט און איז אויסגעצויגן געווארן אויסערהאלב איר אורשפרינגליכן געביט ביז צום ארומיגן לאנדשאפט און די ארומיגע דערפער. זייט יאר 1872 ברעגענץ איז באשטימט אלס דער הויפט זיץ-ארט פונעם עסטרייכישן פארוואלטונג אין פארארלבערג. אין יאר 1945 ביי דער צווייטער וועלט קריג, האט די שטאט געליטן פון א העפטיגער אנגריף און איז באמבאדירט געווארן. אלס רעזולטאט פונעם איבערפאל 72 הייזער זענען גענצליך צעשמעטערט געווארן. פאר א שטיק צייט נאך דער קריג, איז ברעגענץ געווען אונטער א פראנצויזישער באזעצונג.
ווירטשאפט
אין דעם 19טן און אין דעם 20סטן יארהונדערט האט די שטאט ברעגענץ ערלעבט א שטארקע ווירטשאפטליכע אנטוויקלונג פון שפייז און געטראנקען אינדוסטריע, און אויכעט פון פיין-מעכאניק און טעקסטיל. א צוזעצליכע און א באדייטליכע איינקונפט קוועלע איז געווען טוריזם. ריכטיג פאר מיי 2001, זענען אפגעציילט געווארן 17,357 ארבעטערס אין די 1527 געזעלשאפטן און אונטערנעמען וועלכע זענען באזירט אין בערגענץ. 9 פירמעס אין בערגענץ באשעפטיגען מער ווי 200 מיטארבעטערס און דערפאר ווערן זיי פארעכנט אלס די גרעסטע אונטערנעמען פון דער שטאט. לויט אפשאצונגען די צאל פון איינקונפט-שטייער באצאלערס האט זיך געהאלטן דעמאלטס ביי 12,385 ארבעטערס.
יהודה הורוויץ (סטוטשין)
רבי יהודה הורוויץ זצ"ל (י"ג תמוז ה'תרנ"ב - ט' חשוון ה'תשמ"ב), דער סטוטשינער רב.
אפשטאם
רבי יהודה'לע איז געבוירן י"ג תמוז ה'תרנ"ב, צו זיין פאטער הרב יצחק הורוויץ, רב אין סטוטשין, א זון פון הרב משה הורוויץ, רב אין ראזוואדאוו, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער אסתר ליבא א טאכטער פון הרב מנחם מענדל אייכנשטיין  פון זידיטשוב.
רבנות
נאך דעם צווייטן וועלט קריג וואס רבי יהודה'לע האט דורכגעבראכט מיט איבערמענטשליכע קרעפטען איז ער אנגעקומען קיין אמעריקא און זיך באזעצט אין בארא פארק וואו ער האט ווייטער אנגעפירט זיין עבודה אלס סטוטשינער רב פון ניו יארק.
הסתלקות
רבי יהודה'לע איז נפטר געווארן ט' חשוון ה'תשמ"ב.
פאמיליע
רבי יהודה'לע האט געהייראט מרת חיה א טאכטער פון זיין פעטער הרב יהושע שפירא רב אין ריבאטוטש. זיי האבען געהאט איין קינד:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו קאַטעגאָריע:ראזוואדאוו
דוד אהרן טווערסקי
הסתלקות
ביי די צווייטע וועלט קריג איז רבי דוד אהרן אריבער קיין אוסטראה צו זיין זון רבי אברהם, און איז דארט אומגעקומען אויף קידוש השם הי"ד.