cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ווענעזועלע
איר הויפט שפראך איז שפאניש, וואס ווערט גערעדט דורך בערך 12 מיליאן מענטשן. אין דער הויפטשטאט קאראקאס וואוינען איבער 3 מיליאן מענטשן. אויך וואוינען דארט אסאך פארמעגליכע רייכע יידן מיט פראכטיקע אידישע געמיינדעס, וואס זענען וואויל באקאנט אין דער וועלט מיט זייערע מעשי צדקה וחסד.
אין ווענעזועלע געפינט זיך דער העכסטער וואסער פאל אויף דער וועלט, דער ענגעל וואסער פאל; ער איז טאקע שמאל און עס גיסט זיך פון אים ווייניג וואסער, אבער דאך איז ער דער העכסטער, און גייט אראפ פון א הויך פון 980 מעטער.
דער פאליטישער מצב אין ווענעזועלע איז וויבאלד דאס מערהייט פון פאלק לעבן אין גרויס ארימקייט עס איז דא א גרויסע צווישנשייד צווישן די ארימע און רייכע וועלכע זענען לערך צוואנציג פראצענט פון דער באפעלקערונג. די ארימע באפעלקערונג איז זייער בייז אויף די רייכערע און באטראכטן די העכערע קלאס אלס גנבים און שווינדלער און זאגן דאס איז וויבאלד אמעריקא העלפט די רייכע, דעריבער איז אויפגעשטאנען יוגא שאוועז וועלכער האט גוט פארשטאנען דעם מצב און האט געפרעדיגט אז די רייכע און אימפארליסטישע אמעריקע בראש פון בוש איז שולדיג אין אלעס, ער איז געווארן פרעזידענט פון ווענעזועלא און זייט דעמאלטס רייסט ער אראפ אמעריקא און פרעזידענט בוש מיט וואס ער קען. ער באטראכט זיך א קאמפאטישן פאר א אמעריקע, און פרויבירט צוזאעמענעמען אלע שונאים פון אמעריקא צו זיין פאראייניקט קעגן איר, אזעלכע מדינות ווי קובא אין עקסטרעמע אראבישע לענדער זענען זייע בעסטע פריינד.
עטימאלאגיע
זי הייסט ענדליך צו דעם נאמען ווענעציע, וויבאלד אין יאהר ה'רצ"ט זענען די איטאליענער אהין אנגעקומען, זיי האבן געזען הייזער אויף שטאנקן ארויסגעשטעקט פון די וואסער עס האט זיי דערמאנט פון דער באוואסטער שטאט אין איטאליע, ווענעציע, וואס אירע גאסן זיינען פיל מיט וואסער, דערפאר האבן זיי גערופן דאס פלאץ ווענעזועלע, וואס מיינט די קליינע ווענעציע.
היסטאריע
עטלעכע 500 טויזנט פון די קאריבער און אראוואק שבטים האבן געוואויט אינעם שטח וואס איז היינט ווענעזועלע איידער די שפאניער זענען געקומען און האבן איינגענומען דאס לאנד.
אמעריגא וועספוטשי איז אייגנטלעךגעווען דער ערשטער אייראפעער וואס איז אנגעקומען צו די בארטנס פון ווענעזועלע אין 1500.
די שפאניער האבן זיך באזעצט אין אנהייב פונעם 16סטן יארהונדערט אין דער שטאט קומאנא (Cumaná), וואס איז געווארן זייער צענטראלע שטאָט.
ווענעזועלע האט דערקלערט איר זעלבשטענדיגקייט פון שפאניע אום 5טן יולי 1811. דער ערשטער אויספרואוו צו שאפן א רעפובליק איז נישט געלונגען, אזוי אויך א צווייטער אין 1813. אין 1821 האט סימאן באליוואר, אן ארטיגער געבוירענער און דער גרויסער באפֿרייער פון דרום אמעריקע, געזיגט די שפאנישע קראפֿטן און האט זיי דערווייטערט פון א גרויסער טייל פון דרום אמעריקע, וואס איז געווארן די רעפובליק פון גרויס־קאלאמביע. אין 1830 האט ווענעזועלע זיך אפגעטיילט פון גרויס־קאלאמביע און געווארן אינגאנצן אומאפהענגיק.
געאגראפיע
ווענעזועלע איז פלאַצירט אין דעם צפון טייל פון דרום אמעריקע; געאלאגיש ליגט די יבשה פון ווענעזועלע אויף דער דרום אמעריקע פלאטנע;. זי האט א גארן שטח פון a 916,445 ק״מ2 און א לאנד שטח פון  882,050 ק״מ2, אזוי איז ווענעזועלע דאס  33סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט. איר טעריטאריע ליגט צווישן גארטל־ליניעס 0° און 16°N און מערידיאנען 59° און 74°W.
thumb|850px|צענטער|די טאוול־בערג, [[בארג ראריימע|ראריימע און קוקענאן, אינעם גראן סאבאנע. קאנאימע נאציאנאלער פארק]]
עקאנאמיע
ווענעזועלע האט א מארק־באזירט געמישטע עקאנאמיע, וואס איר גרעסטער טייל איז דער נאַפֿט סעקטאר, וואס  נעמט איין בערך א דריטל פונעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ), אומגעפער 80% פון אלע עקספארטן, און מער ווי העלפֿט פון דער רעגירונג׳ס הכנסות. בא״פ פער מענטש אין 2016 איז געשאצט געווארן צו US$15,100, ראנג 109טער אין דער וועלט. ווענעזועלע האט דעם ביליגסטן בענזין אין דער וועלט ווייל דער פרייז פאר די קאנסומענטן פון בענזן ווערט שטארק סובסידירט. דער פריוואטער סעקטאר קאנטראלירט צוויי דריטל פון ווענעזועלע׳ס עקאנאמיע.
רעפערענצן
*
געוויסן
דאס געוויסן פון א מענטשן איז די פעאיקייט אונטערצושיידן צווישן גוטס און שלעכטס. דורך דעם האט מען חרטה ווען מען טוט אן אומרעכטיגע זאך.
טייוואן
טייוואַן, אפיציעל די רעפובליק פון כינע , איז אן אינזל לאנד אין מזרח אזיע. אריגינעל האט די רעפובליק געהערשט איבער גאנץ כינע, אבער היינט הערשט זי איבער דעם טייוואן אינזל (וואס באדעקט 99% פונעם לאנד שטח), ארכידע אינזל און גרינער אינזל אינעם פאציפישן אקעאן לעבן טייוואן, די פענגו אינזלען אינעם טייוואן דורכגאס, און קינמען און די מאצו אינזלען נאענט צום בארטן פונעם קערנלאנד פוזשיאן פראווינץ. אין 1945 נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט די כינעזישע רעגירונג איבערגענומען די הערשאפט איבער טייוואן. אין דעם כינעזישן ברודערקריג האט די רעפובליק אריבערגעפירט איר רעגירונג קיין טייוואן.
דער הויפט אינזל פון טייוואן ווערט אויך גערופן פֿארמאזע (פון פארטוגעזיש (Ilha) פֿארמאזע, וואס מיינט "שיין"). ער איז פלאצירט אין מזרח אזיע נישט ווייט פון בארטן פון יאדערלאנד כינע, דרום-מערב פון די הויפט אינזלען פון יאפאן ממש מערב פון די יאפאנעזישע ריוקיו אינזלען, און צפון-צפון-מערב פון די פיליפינען. דער אינזל איז לאנג 394 ק"מ (245 מייל) און ברייט 144 ק"מ (89 מייל) און באשטייט פון הויכע בערג באדעקט מיט געוועקס.
מיליטער
די רעפובליק פון כינע ארמיי שטאמט פון דער נאציאנאלער רעוואלוציאנערער ארמיי, וואס סון יאט-סען האט געגרינדעט אין 1925 אין גוואנגדאנג מיטן ציל פון פאראייניגן כינע אונטער דעם קואמינטאנג.
קאַטעגאָריע:אינדזלען קאַטעגאָריע:אזיע קאַטעגאָריע:כינע
עקאנאמיע פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך
באלאנץ פון האנדל
הגם בריטנ'ס עקאנאמיע איז שטארק האט זי אין די לעצטע 50 יאר עטליכע מאל זיך אנגעשטויסן מיט פראבלעמען. איר גרעסטער פראבלעם איז געווען די באלאנס פון האנדל. אין די מיטל 900' יארן האטבריטאניע געמוזט אימפארטירן מער ווי א צענטל פון איר עסן און פיל מער רוי מאטריאל. דאס האט געצוואונגען די רעגירונג צו שטופן די עקספארט מיט'ן גאנצן קראפט וואס האט שווער געמאכט די עקאנאמיע אין לאנד ווייל עס איז פשוט געווען א מאנגל אין געוויסע פראדוקטן. פון די אנדערע זייט זענען אין די זעלבע יארן געווען עטליכע אינדוסטריעס, ווי קוילן מינעס, שיף פאבריקן, און טעקסטייל, וועלכע האבן פראדוצירט פיל מער סחורה וויפיל זיי האבן געקענט פארקויפן.
רעגירונג הילף
אין 970' האט זיך דאס לאנד'ס עקאנאמיע אנגעהויבן צו סטאבילן ווען די רעגירונג האט אונטערגענומען א רייע פרישע פראגראמען צו העלפן די ריזן פירמעס, ווי בריטיש עירוועיס און בריטישע טעלעקאמוניקאציעס, מיט שטייער שניטן וכדומה. ענליכע פראגראמען זענען פאראן אין אלע ציוויליזירטע לענדער, באקאנט מיט'ן צו-נאמען פריוויטיזאציע. די פראגראמען האבן געטאן גאר א סוקסעספול דזשאב און אין יאר 97' איז בריטענ'ס עקענאמיע געשטיגן אין איין איינציגער יאר מיט 2.5 פראצענט, די העכסטע אינע'ם אייראפעאישן פאראיין.
דער רעגירונג'ס ראלע אין דער עקענאמיע
פונקט ווי אנדערע מאנדיניזירטע לענדער האט דאס פאראייניגטע קעניקרייך א געמישטע עקענאמיע. דאס מיינט אז טייל סעקטארן ווערן אפערירט דורך דער רעגירונג אין טייל דורך פריוואטע ביזנעסער. זינט דער צווייטער וועלט מלחמה האט בריטן שווער געארבעט צו באלאנסירן דאס געמיש פון פריוואטע און רעגירונג ביזנעסער כדי צו פארזיכערן די עקאנאמישע וואוילזיין פון אירע בירגערס. אזעלכע פֿראגעס זענען געווענליך פארטייאיש. אין בריטן האט די קאסערוואטיווע פארטיי מער געשטיצט די פריוואטע קאמפאנענטן און די לעבער פארטיי האט געשטערקט די פובליקע קאמפאנענטן. וויאזוי אימער, האבן ביידע פארטייען צוגעשטעלט א געזונטע געמיש פון ביידע עלעמענטן. (די פובליקע קאמפאנענט באדייט די וועלפער סיסטעם, סאציאליזירטע מעדיצינען, רעגירונג קאנטראלירונג אויף ביזנעסער, בענק, און געלט אנבאט. ד.ה. אז די רעגירונג איז א הויפט ארבעט געבער: פובליקע באאמטער, יוסטיץ, מיליטער, פאליציי און פייער אפטיילונג, שולערינס, און געזונטהייט פראפעסיאנאלן זענען אין גרעסטן טייל ארבעטער פאר דער רעגירונג. די רעגירונג איז אויך א הויפט קונה צו אסאך גוטס, ספעציעל מיליטערישע געצייג.)
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט די בריטישע רעגירונג נאציאליזירט, אדער איבער גענומען, א גרויסן נומער פון ריזיגע אדער פראבלעמאטישע ביזנעסער. דאס האט אריינגענומען: קוילן, עלעקטיריק, גאז, וואסער, טעלעפאנען, אייזן, שיפן און פליגער פראדעצירונג. זינט די 950' יארן האט די רעגירונג פריוואטיזירט רוב פון די אינדוסטריעס, פארקויפנדיג זייערע אקציעס צו פריוואטע בירגערס.
די בריטישע רעגירונג האלט א גוטן סדר פון געזעצן וויאזוי צו קאנטראלירן די עקאנאמיע, די גוטס און סערוויסעס זאל נישט זיין צו הויך און סטראשן די אינפלאציע. די סיסטעם וואס בריטן האט אנגענומען איז היינט אויפגעכאפט און צענדליגער לענדער.
פאבריקאציע
די היסטאריע פון פאבריקאציע איןבריטאניע איז אוניקום (יחיד במינו) צוליב בריטענ'ס ראלע אלס די געבורטס ארט פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע. דורכאויס די מיטעלע יארן (14טן און 15טן יאר-הונדערט) איז די פאבריקאציע פון וואלענע טעקסטיל געווען די שליסל אינדוסטריע. אין די יארן פון 16טן און 17טן יאר-הונדערט האבן זיך אנגעהויבן אנטוויקלען אסאך נייע אינדוסטריעס. צווישן זיי: זיידן וועבעריי, קליידער פאבריקאציע, הוטן, טעפווארג, און מעסערווארג. די אלע זאכן זענען געמאכט געווארן אין קליינע ווארשטאטן און זענען געווען ארבעט אינטענסיוו.
פונעם 18טן יארהונדערט און ווייטער האט די אינדוסטריעלע רעוואלוציע אלעס געטוישט און רוב זאכן זענען אריבערגאגאנגען צו גרויסע פאבריקן ווי היינט. מען האט אנגעהויבן האנדלן אויסערן לאנד און בערזעס האבן זיך אנגעהויבן אנוויקלען. דער הויפט טויש וואס דער אינדוסטריעל רעוואלוציע האט געמאכט איז געווען דאס רוב זאכן וואס פלעגן ארויסגעגעבן ווערן פאר היימארבעטער וואס פלעגן מאכן ארבעט מיט די האנט האט אנגעהויבן צו געמאכט ווערן מיט מאשינען. א ספעציעלע מארק האט זיך פארוואנדלט פון מאשינען אליין און די בריטישע רעגירונג האט דאס קאנטראלירט אז עס זאל נישט ווערן טייער כדי יעדע פירמע זאל זיך קענען ערלויבן מאשינערי און אזוי ארום האבן א שאנס נאכצוקומען די נייע מאדערניזירטע ביזנעס וועלט.
צוביסלעך האטבריטאניע זיך אפגעלאזט פון די קוילן און גאז אינדוסטריע און אנגעהויבן מאכן מאשינערי פאר פריוואטע באנוץ ווי קיך אפלייענסעס. אין די לעצטע 10 יאר האטבריטאניע זיך שטארק פארלייגט צו ווערן א טייל אינעם קאמפיוטער וועלט. היינט צו טאג זענען 40 פראצענט פון אייראפע'ס קאמפיוטערס געמאכט איןבריטאניע. די פירמע סיליקאן, די גרעסטע קאמפיוטער פירמע איןבריטאניע, גיט ארבעט פאר 40,000 מענטשן. אנדערע באקאנטע זאכן פוןבריטאניע זענען די סקאטישע בראנפענס און סקאטישע און צפון אירישע טעקסטיילס.
סערוויס סעקטאר
א סימן פאר א הויך אנטוויקלט לאנד איז א ברייטע און סאפיסטיקירטע סערוויס סעקטאר. ווען א לאנד'ס עקענאמיע בליעט ווערט די סערוויס סעקטאר גרעסער און די פאבריקאציע סעקטאר פארהעלטענישווײַז קלענער צו סטאביליזם. דער פאל איז געווען מיט בריטן. אין יאר 997' איז בריטנ'ס סערוויס טעקטאר באשטאנען פון 63 פראצענט פונעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט. דאס איז די ראטע וויפיל ווערט אין געלט דאס לאנד האט ארויסגעגעבן במשך א יאר) און צוויי דריטל פון ארבעטערס וואס איז דעמאלט געוועזן 17 מיליאן ארבעטערס. די סערוויס סעקטאר נעמט אריין פינאנץ, ריטעיל, ברוטא (הורט), טוריזם, ביזנעס סערוויסעס, טראנספארטאציע, פארזיכערונג, אינוועסמענטס, רעקלאמען, מארקעט ריסערטש, בילדונג, אדמיניסטראציע, רעגירונגס און פראפעסיאנאלע סערוויסעס.
בריטן האט זיך אויפגעבויט א זעלטענע סערוויס סעקטאר נאך אין די פריע יארן נאך דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע. פארזיכערונג איז געווען איר נומער איינס סערוויס. היינט זענען 20 פראצענט פארזיכערונג פאליסיס פון דער וועלט דורך בריטישע פירמעס, אין דעם שפיץ לוידס. אויך אין טעלעקאמוניקאציעס האט זיך בריטאניע שטארק אויסגעצייכנט. אין קורצע ווערטער קען מען זאגן אז די סערוויס אין בריטן איז פיל מער העפליך און אמת'דיג און אויך מער סאפיסטיקירט ווי אין סיי וועלכע אנדער לאנד. פרעגט אמאל א מענטש פון בריטן וויאזוי א באנק סיסטעם גייט צו, וואספארא טעלעפאן סערוויס מען באקומט דארט, וויאזוי אן פארזיכערונג מעקלער טרעט צו, און בכלל וויאזוי א פארקויפער פירט זיך אויף, וועט זיך אייך גלוסטן צו וואוינען אין בריטן. אן אויסדרוק וואס מיר האבן אמאל געהערט פון א לאנדאנער איד וואס האט זיך אריבערגעצויגן קיין אמעריקע איז געווען, אז אין לאנדאן טוט איר א טובה ווען איר רופט אן א פירמע פאר סערוויס. אין אמעריקע טוט די פירמע אייך א טובה אז מען הערט אייך אויס...
ענערגיע
בריטאניע האט מער ענערגיע קוועלער ווי סיי וועלכע לאנד אין די אייראפעאישן פאראיין, רוב דערפון איז אויל און נאטורליכע גאז. אנדערע ענערגיע קוועלער זענען קוילן און נוקלעארע קראפט און אביסל היידראעלעקטריק קראפט אין סקאטלענד. ארום 3.5 פראצענט פון די לעיבר קראפט ארבעטן אין די ענערגיע סעקטאר וואס מאכט אויס ארום 5 פראצענט פון דעם יערליכן דזשי.די.פי. אויל איז געפינען געווארן אינעם צפון ים אין 969'. 10 יאר שפעטער האט עס אסאך אויסגעמאכט אין די בריטישע עקענאמיע וועןבריטאניע האט אנגעהויבן עקספארטירן מער אויל פאר גוט געלט צוליב א מאנגעל אין אויל וואס האט דעמאלט געהערשט אין די וועלט. דאס לאנד האט זיך מחיה געווען אין יענע יארן ווען עס איז געווען א איבערפלוס פון געלט וועלכע איז געקומען פון די שטייערן פון אלע אויל פירמעס. פילע נייע פראגראמען זענען אין די אכציגער יארן אונטערגענומען געווארן דורך די רעגירונג א דאנק די שטייערן פון אויל.
גאז איז אמאל נישט געווען קיין ארטיקל איןבריטאניע און מען האט עס כמעט נישט גענוצט. דאס ביסל וואס מען האט שוין יא גענוצט איז געמאכט געווארן פון קוילן. פאר 40 יאר צוריק האט אויךבריטאניע אנגעהויבן פראדוצירן נאטורליכע גאז פון ארומיגע אינזלן. היינט צו טאג מאכט גאז אויס 25 פראצענט פון בריטענ'ס ענערגיע. קוילן איז געווען בריטענ'ס טראדיציאנאלע ענערגיע פאר א צייט פון 300 יאר. אין די צייטן פון די אינדוסטריעל רעוואלוציע איז קוילן געווען די הויפט ענערגיע און אויך איינע פון די הויפט עקאנאמיע שליסלן. במשך די יארן האבן זיך מער און מער קוילן קוועלער פארמאכט ווען נוקלעארע קראפט האט אסאך איבעגענומען. בריטאניע איז געווען א פיאנער אין די דעוועלאפמענט פון נוקלעארע קראפט פליגלן, עפענענדיג די וועלט'ס ערשטע קאמערציאלע נוקלעאר קראפט סטאציע אין צפון-מערב ענגלאנד אין 956'. היינט גיבן די נוקלעארע קראפטן ארום 25 פראצענט עלעקטיריסיטי פון בריטענ'ס עלעקטיריסיטי באנוץ. די גאר אלטע נוקלעארע פליגלן זענען פריוואטיזירט געווארן אין 996'. די מער פארגעשריטענע פליגלן ווערן נאך אלץ קאנטראלירט דורך די רעגירונג.
טראנספארט
בריטאניע איז היסטאריש געווען אן אינאוואטאר און וועלט פירער און מערערע פארמען פון טראנספארט, פון שיפינג ביז באן סיסטעמען און אוויאציע.בריטאניע איז געווען די ערשטע לאנד וואו אויטאס זענען געווארן א טייל פון דעם לעבן. מיט באנען איז זי אייביג געווען פארגעשריטן און אויך אין אוויאציע האט זי שטענדיג געמאכט פארשריט. אין די שיפינג ביזנעס איזבריטאניע פאר יארן געווען די הויפט, צוליב דעם וואסבריטאניע איז אן אינזל. אין די יארן פון די צוויי וועלט קריגן איז געווען א גאנצע פארמעסט און שטארקע קאנקורענט צווישן די אייראפעאישע לענדער ווער עס איז דער גרעסטער אין די שיפינג ביזנעס. שפאניע איז געווען די ערשטע פירער אבער די בריטישע עמפייער האט עס גיך אויסגעכאפט. שפעטער האט זיךבריטאניע געקריגט מיט פראנקרייך און דייטשלאנד און זיי אויך צונישט געמאכט. נאך די צווייטע וועלט קריג האט עס אמעריקע איבערגענומען. דאס איז געווען צוליב די הונדערטער שיפן און שיפינג באזעס וואס די דייטשן האבן געזונקן און חרוב געמאכט. אין דער זעלבער צייט האבן אמעריקאנער שיף בויער זיך אריינגעארבעט און איבערגענומען די שיפינג מאכט מיט וועלכע זי גייט נאך אן ביז היינט. די בריטישע האבן אין די יארן צווישן 750' און 840' אויפגעגראבן און געמאכט צענדליגער קאנאלן צו באהעפטן די וואסערן וועלכע האבן שטארק ארויסגעהאלפן די שיפינג ביזנעס. דאס בעסטע איז עס צינוץ געקומען ביי די אינדוסטריעל רעוואלוציע ווען די שיפינג האט זיך שטארק אויסגעפעלט צו טראנספערירן אלע סחורה. ווען מען האט אנגעהויבן בויען באנען און רעילוועיס זענען די קאנאלן געווארן אומוויכטיג אבער נאך אלץ נוצט מען זיי פאר גאר גרויסע קארגא וועלכע קענען נישט גיין אויף קיין באנען.
אלעס צוזאמען איז דא 2,000 מייל (3,200 קילאמעטער) פון קאנאלן אין בריטן וואס איז געבויט געווארן דורך מענטשליכע הענט. דער וויכטיגסטער קאנאל איז דער מאנטשעסטער קאנאל.
די באנען האבן זיך אויפגעבויט אין די יארן פון דער וויקטאריאנער תקופה, טייל מענטשן רופן עס אויך די באן יארן. די באנען זענען געווען קריטיש וויכטיג פאר דער קוילן אינדוסטריע צו טראגן און עקספארטירן. די ערשטע באן איז געווען די סטאקטאן און דארלינגטאן באן וועלכע זענען געעפענט געווארן אין 825'. אחוץ די באן סיסטעם האט בריטן אויפגעבויט א גוטע אונטערגרונט סיסטעם אין דער הויפט שטאט לאנדאן. די אונטערגרונד באו אפערירט אויף 243 מייל (391 קילאמעטער) פון וועלכע 106 מייל (171 קילאמעטער) לויפט אונטער דער ערד. די סיסטעם האט 267 סטאנציעס און נוצט 470 באנען. די אונטערגרונט סיסטעם אין לאנדאן און אויך אין גאנץ אייראפע איז פיל בעסער ווי אין אמעריקע. עס איז מער א זיכער פלאץ, האט א בעסערן סקעדזשועל, און איז שענער. אין אמעריקע וועלן די בעסערע קיינמאל נישט נוצן די רעילוועי, אבער אין אייראפע נוצט עס יעדער ארים צו רייך ווערנדיג באטראכט אלס א רואיגער טראנספארטאציע מיטל מיט א כלל אטמאספערע.
בריטן איז באוואוסט מיט איר גאר פארגעשריטענע קאנאל טונעל באן סיסטעם וועלכע לויפט אונטער דעם ענגלישן קאנאל צווישן פאלקסטאן, ענגלאנד און קאליי, פראנקרייך. עס האט געדויערט יארן לאנג פון ווען די פלענער האבן זיך אנגעהויבן ביז עס איז פארטיג געווארן אין 994', אפגעקאסטנדיג 14 ביליאן דאלאר וועלכע איז געווען פיל מער ווי מען האט זיך געראכטן. ביידע רעגירונגען האבן אריינגעלייגט גרויס געלט און כוח דאס זאל צושטאנד קומען. אין ענדע האבן עס צוויי פריוואטע פירמעס געבויט. די באן סיסטעם לויפט דארט 131 פיס (40 מעטער) אונטער די אויבערפלאך אויף א שטרעקע פון 31 מייל (50 קילאמעטער). עס דויערט ארום 35 מינוט אדורכצופארן. ס'זענען דא באזונדערע באנען פאר מענטשן און אויטאס. אסאך פערי פירמעס פרובירן צו פארכאפן פאסאזשירן אבער די באן איז זייער שטארק אויפגעכאפט.
עירליינס און אויטאס
צוזאמען מיט אנדערע אינדוסטריעס זענען אויך די לופטליניעס נאציאנאליזירט געווארן נאך דער צווייטער וועלט קריג אבער זענען צוריק פריוואטיזירט געווארן אין ענדע פון די אכציגער יארן. די פירמע בריטיש ערוועיס איז איינע פון דער וועלט'ס גרעסטע לופטליניעס, אפערירנדיג דער וועלט'ס גרעסטע נעטווארק פון אינטערנאציאנאלע צייטפלאן־סערוויס, מיט פֿליען צו 105 לענדער. בריטיש ערוועיס טראגט ארום 40 מיליאן פאסאזשירן א יאר אויף אירע 309 פליגער. אויך איז ער געווען באקאנט מיט דער קאנקארד סערוויס צווישן היטרוי פליפארט אין לאנדאן און קענעדי ערפארט אין ניו יארק סיטי. צוויי לאנדאנער ערפארטן, היטרוי און גאטוויק, זענען פון די פארנומענסטע ערפארטן אין דער וועלט פאר אינטערנאציאנאלע פליען. אויסער דעם איז דא נאך 150 ערפארטן אין בריטאניע פון וועלכע 11 טראגן מער ווי א מיליאן מענטשן א יאר ארויף צו די הימלען.
אויטאס איז גאר שטארק אויפגעכאפט איןבריטאניע און רוב קאמערציאלע פראכט ווערט געפירט אויף טראקס וועלכע קענען דעליווערן ביז'ן טיר. 70 פראצענט בריטישע איינוואוינער פארמאגן מינימום איין אויטא, רוב דערפון אייראפעאיש געמאכטע אויטאס.
קאמוניקאציע
אונזער היינטיגע קליינע וועלט קומט נאר צו פארדאנקען די שטארקע קאמוניקאציעס וואס זענען צושפרייט איבער אלע מאדערניזירטע לענדער אין דער וועלט. קאמוניקאציע איז פון די וויכטיגסטע זאכן פאר א לאנד ספעציעל פאר ביזנעס. אמאל איז די סאמע וויכטיגסטע קאמוניקאציע מיטל געווען די פאסט סיסטעם וועלכע האט געהאלטן פארבינדן די ביזנעסער און מענטשן נאך בעפאר מען האט אויסגעטראפן דעם טעלעפאן.
די בריטישע פאסט אפיס איז געגרינדעט געווארן אין יאר 635' און איז פארצייכנט אין היסטאריע פאר'ן מאכן די "פעני בלעק", דער וועלט'ס ערשטע קלעבעדיגע פאסטמארקע אין 840'. פארגאנגענעם יאר האט די פאסט אפיס, א פובליקע אייגנטום קארפאראציע, געטוישט איר נאמען צו קאנסיגניע. די אפעראציעס פון קאנסיגניע איז צוטיילט אין דריי ביזנעסער: די "ראיעל מעיל", וועלכע באהאנדעלט די איינזאמלונג און דעליווערי פון אלע שטיקער פאסט, "פאַרסעלפֿאָרס", באהאנדעלט אלע פארסעלס (גרעסערע שטיקער מעיל, פראדוקטן א.ד.ג.), און די "פאסט אפיס", וועלכע באהאנדעלט די ריטעיל מארקעט פאר די מאסן. די פאסט אפיס באהאנדעלט אויך די אויסגיבונג פון רעגירונג פענסיעס און וועלפעיר בענעפיטן, מאכט לייסענסעס, קאסירט יוטיליטי פירמע בילס, און גיט באנקירן דינסטן פאר געוויסע בענק. די פאסט אפיס גיט אויך טרעוועל אינשורענס, אויסערן וואלוטע, און איז ווי אן אגענט פאר די וועסטערן יוניאן געלט טראנספער סערוויס. רוב פון די 19,000 פאסט אפיסעס זענען פרענטשייסעס געקויפט פון קאנסיגניע (א פרענטשייס איז טייטש אן אייגן געשעפט אונטער א נאמען פון א קייט פירמע וועלכע אנטהאלט אירע פראדוקטן. דער בעסטער ביישפיל איז די וועלט בארימטע מעקדאנעלט רעסטוראנטן וועלכע זענען יעדע איינע דאס אייגנטום פון פריוואטע מענטשן וואס נוצן דעם נאמען מעקדאנעלט און פארקויפן זייערע עסן), וועלכע אפערירט דירעקט אינגאנצן 600 אפיסעס.
קאנסיגניע איז א פירמע אין דער אייגנטום פון דער רעגירונג, מיט א מאנאפאל. די איינציגסטע זאך אויף וועלכע זי האט אביסל נאכגעלאזט איר מאנאפאל איז עקספרעס פאסט וועלכע קליינע פירמעס סערווירן אויך. די צאל פאסט איןבריטאניע האלט אין איין שטייגן טראץ די פארמערונג אין טעלעקאמוניקאציעס צוליב די גרויסע וואוקס אין דירעקט מעיל מארקעטינג, ווערט אנגערופן אין אמעריקע דזשאנק מעיל.
טעלעקאמוניקאציע
בריטאניע האט איינע פון די וועלט'ס גרעסטע און מערסט טעכנאלאגיש פארגעשריטענע טעלעקאמוניקאציעס סיסטעמען. בריטישע טעלעקאמוניקאציעס (BT), וועלכע האט אמאל געהאט א מאנאפאל, איז פריוואטיזירט געווארן אין 84' און אמפערט זיך היינט מיט אנדערע קאנקורענט פירמעס וועלכע גיבן ביליגערע ווייערלעס און לאנג דיסטענס סערוויס. די אינדוסטריע ווערט רעגולירט דורך דעם ביורא פון טעלעקאמיוניקאציעס (אפטע"ל), א רעגירונגס דעפארטמענט וואס ווערט געפירט דורך דעם דירעקטער גענעראל פון טעלעקאמוניקאציעס. אפטעל פארשפרייט קאנקורענט אינערהאלב די טעלעקאמוניקאציעס אינדוסטריע, מאכט זיכער די פירמעס האלטן די רעגולאציעס, און פארשט אויס קלאגעס.
די מעדיע
היסטאריש איז בראדקעסטינג (טראנסמיטירן נייעס און פראגראמען דורך ראדיא אדער טעלעוויזיע) באהאנדעלט געווארן אין בריטן אלס א פןבליק סערוויס מיט די אחריות פון די פארלאמענט. מיט בערך 45 יאר צוריק איז בראדקעסטינג געעפענט געווארן פאר די קאנקורענט מארק. די בריטישע בראדקאסטינג קארפאראציע (באקאנט אלס "בי.בי.סי."), וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין 922', איז א ריזן פובליק טראנסמיסיע פירמע וועלכע ווערט געשטיצט דורך א יערליכן אפצאל פון אלע בריטישע איינוואוינער. אויסער בי.בי.סי. איז דא צענדליגער פריוואטע טראנסמיסיע פירמעס וועלכע ווערן רעגולירט דורך די רעגירונג. יעדע פירמע מוז האבן לייסענס און די רעגירונג קען אפזאגן וועם זיי ווילן. די בריטישע גלייכן צו זען טעלעוויזיע און הערן ראדיא. ארום 97 פראצענט בריטישע האבן א טעלעוויזיע אינדערהיים און יעדע הויז האט א ראדיא (אחוץ אסאך היימישע אידן וואס זיי ווייסן נישט). 70 פראצענט בריטישע הערן די ראדיא יעדן איינציגן טאג. דאס איז די העכסטע ראטע פאר טראנסמיסיע אין דער וועלט.
בריטאניע האט אויך איינע פון די גרעסטע פאבלישינג אינדוסטריעס (ארויסגעבן צייטונגען און מאגאזינען) אין די וועלט. עס קומען דארט ארויס 10 טעגליכע צייטונגען און 9 זונטאג צייטונגן. אין צוגאב איז פאראן נאך 1,400 אנדערע צייטונגען און 6,500 אנדערע ערליי נייעס בלעטער. פארשטייט זיך אז די בריטישע ליינען גאר אסאך אז אזויפיל פאפירן מוזן צוגעשטעלט ווערן. ארום 60 פראצענט בריטישע ליינען א צייטונג יעדן טאג און 65 פראצענט ליינען א צייטונג יעדן זונטאג. אויסער דעם ליינען נאך מענטשן לאקאלע פאפירן אין פארשידענע פארמאטן (אויך "דער בלאט" ווערט דארט געלייענט איין מאל אין וואך). בריטאניע איז דער היים פאר דער וועלט'ס עלטסטע נייעס פאפירן. די אבזערווער און דער טיימס איז געפאבלישט געווארן נאך אין דעם 18'טן יאר-הונדערט. די באקאנטע פאפירן זענען: די פיינענטשעל טיימס און דער גארדיאן זענען די קוואליטעט צייטונגען וואס ווערן געדרוקט אויף גרויסע פאפירן מיט ווייניג בילדער. דער סאן און דער דעלי סטאר זענען די מערסט באקאנסטע טעבלאוידס צייטונגען (ציייטונגן וועלכע זענען געדרוקט אויף קליינע פאפירן און האבן אסאך בילדער). דער דיילי מייל און דער עקספרעס זענען די באקאנטסטע אין אינדערצווישן טיפ צייטונגן.
באנקירונג און פינאנציעלע סערוויס
בריטאניע איז איינע פון די וועלט'ס גרעסטע פינאנציעלע צענטערן. באנקירונג, פינאנץ, און פארזיכערונג באטרעפט 12 פראצענט פון בריטאניע'ס ברוטא אינלענדישן פראדוקט און גיט ארבעט פאר איבער א מיליאן מענטשן.
די באנק פון ענגלאנד, וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין 694', איז נאציאנאליזירט געווארן אין 946' און איז די איינציגסטע באנק וואס גיט ארויס באנקנאטען אין ענגלאנד און אין וויילס. געציילטע בענק אין סקאטלאנד און אין צפון אירלאנד גיבן ארויס וואלוטע אין קליינע סכומים. נאכדעם וואס די ארבעטס רעגירונג איז ערוועלט געווארן אין 997' האט די באנק פון ענגלאנד באקומען אומאפהענגיק אין מאניטעירי (געלט עינינים), דאס מיינט אז זי קען טוישן די אינטרעסט ראטעס ווען עס שמעקט איר גענוי ווי די פעדעראלע רעזערוו אין די פאראייניגטע שטאטן. אויסער די באנק פון ענגלאנד זענען פאראן איבער 10 גרויסע בענק איןבריטאניע אריינגערעכנט די פאסט אפיס וועלכע גיט דארט אויך באנק סערוויסעס ווי מיר האבן פריער דערמאנט. היסטאריש האט די פינאנציעלע מארק געהאט איר באזע אין דער סיטי פון לאנדאן וואס דער פלאץ ווערט גערופן די סקווער מייל. היינט זענען שוין פאראן צענדליגער פינאנציעלע צענטערן אויך אין אנדערע פראווינצן. אבער לאנדאן איז נאך אלץ געבליבן דער הויפט פינאנץ־צענטער פון בריטאניע מיט 20 פראצענט פון דער אינטערנאציאנאלער באנק סיסטעם, דער וועלט'ס גרעסטע פארזיכערונגס מארק און די לאנדאן בערזע וועלכע איז פאררעכנט אלס איינע פון די גרעסטע בערזעס.
טוריזם
בריטאניע איז איינע פון דער וועלט'ס באקאנטסטע ריייזע צילן, און טוריזם פארנעמט א פראמינענטן טייל אין דער רעגירונג'ס יערליכן איינקונפט. טוריזם גיט ארבעט פאר באלד צוויי מיליאן מענטשן און מאכט אויס גאנצע 5 פראצענט אינעם ברוטא אינלענדישער פראדוקט. דער בריטישער טוריסטן אויטאריטעט, אן ארגאניזאציע וואס ווערט געשטיצט דורך דער רעגירונג, האלט קאנטראל אויף אלע באזוכונגס צענטערן און גיט אינפארמאציע צו איבער 800 פון זיי. ענגלאנד, וויילס, סקאטלאנד, און צפון אירלאנד האבן זיך זייערע אייגענע טוריסטן בארדס וועלכע ווערן אויך געשטיצט דורך דער רעגירונג. באזוכער צו בריטאניע קומען פון אלע עקן וועלט. פארגאנגענעם יאר האבן 25.2 מיליאן מענטשן פון איבער-וואסער באזוכטבריטאניע. 67 פראצענט דערפון זענען געווען פון אייראפע און 15 פראצענט פון נארט אמעריקע, פארשטייט זיך דאס מערסטע פון די פאראייניגטע שטאטן.
לאנדאן איז די מערסט פארנומענסטע שטאט דורך טוריסטן. די שטאט איז א גאנץ יאר אנגעפילט מיט באזוכער וועלכע קומען זען די וועלט באקאנטע ערטער ווי דער טורעם פון לאנדאן, די הייזער פון פארלאמענט, דער אויסעווייניגסטער טייל פון באקינגהאם פאלאץ, און נאך. אויך באזוכן טייל מענטשן פארשידענע הייזער פון היסטארישע פאליטיקער און קעניגן, ווי טשערטשיל (בריטישער פרעמיער מיניסטער ביי דער צווייטער וועלט קריג) און קעניגן מערי. גאר אסאך באזוכער גייען אויך ספעציעל צו זען די צוויי וועלט בארימטע אוניווערסיטעטן אקספארד און קעמברידזש ביידע זענען פון דער וועלטס בעסטע אויניווערסיטעטן. גאר אסאך אמעריקאנער פרעזידענטן און וויסנשאפטלער האבן דארט שטודירט און קענען זיך נישט מער גרויסן ווי צו זאגן "איך האב אן אקספארדער בילדונג".
רעפערענצן
פאראייניגטע קעניגרייך קאַטעגאָריע:פאראייניגטע קעניגרייך
ט"ו חשוון
טעג ווען ט"ו חשוון קען געפאלן:
תלפיות
תלפיות איז א געגענט אין דרום ירושלים. געגרינדעט אין 1922.
דאס איז איינע פון די געגנטן וואס איז געבויט געווארן אונטערן בריטישן מאנדאט אלס פראיעקט שכונת הגנים, דער ארכיטעקט ריכארד קאופמאן האט עס געבויט.
אין די 1990ער יארן איז עס געווארן מער אויסגעשטעלט צו יונגווארג מיט נייט קלאב'ס, און שאפינג מאהל'ס, אז ס'איז היינט איינע פון די נאכט-לעבען פארוויילונגען אין שטאט.
הויז
צי מיינט איר הויזן? קליין|250px|א הויז אין [[קאליפארניע]]
א הויז איז א געביידע וואו מענטשן וואוינען. עס ווערט געבויט דורך מענטשן און ווערט גערופן הויז אזוי ווי עס פארמאגט פיר ווענט מיט א דאך.
א הויז באשוצט קעגן רעגן, שניי, קעלט, ווינטען, גנבים און חיות.
מענטשן וועלן רוב צייט פון טאג נישט זיין אין זייער הויז, נאר ביי דער ארבעט און אין אנדערע פלעצער אבער וועלן זיך געוויינליך געפינען אין זייער הויז ביי נאכט.
עס איז קאמיש אז מענטשן וועלן אוועק געבן רוב צייט פון זייער לעבן פאר דעם הויז אפילו זיי געפונען זיך אינדרויסן מער וואו דערין.
א הויז פארמאגט צום ווייניגסטנס איין טיר און עטליכע פענסטער
היסטאריע
דאס הויז האט ערמעגליכט מענטשן זיך ארויסצוציען פון היילן און פון געצעלטן וועלעכע זענען געווענליך נישט געווען באשיצט פון קעלטן און בעלי חיים, זייענדיג געבויט פון ליילעכער ליים האלץ און הויט פון חיות.
היינט ווערן די מערהייט פון הייזער געבויט פון שטיינער און בעטאן. עס זענען נאך אלס פארהאן אזעלעכע וואס בויען א הויז פון האלץ און בלעך.
בויען און אויסשטעלן א פלאן פון בויען איז היינט א גרויסע מארק, אזוי אויך אדוואקאטן פאר "בויען פערמיטן" וכדו'.
אין פארשידענע מיוזיעמס דורכאויס דער וועלט זענען פארהאן בילדער און אויסשטעלן פון פארשידענע סארט געבויאכצער דורכאויס די יארן.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:ארכיטעקטור קאַטעגאָריע:לעבנסשטייגער
סורינאם
‫
סורינאַם, אפיציעל די רעפובליק פון סורינאם, איז אַ לאַנד אין צפון פון דרום אַמעריקע. ער גרענעצט פראנצויזישע גויאנע צו מזרח, גויאנע צו מערב, בראזיל צו דרום, און דעם אטלאנטישן אקעאן צו צפון. זײַן הױפּטשטאָט איז פּאַראַמאַריבאָ.
באפעלקערונג
די איצטיגע באפעלקערונג באשטייט פון קעראלעס (וואס איז א געמיש פון ניגערס [פעך שווארצע] און מולאטן), אינדיער יאוואנא כינעזער און נאך.
קלימאט
דער קלימאט איז א טרוקענע און פייכטע און ווען עס רעגנט (געווענליך עטליכע מאל א טאג) קען מען ממש דערשטיקט ווערן פון היץ. נאכמיטאג זענען די געשעפטן געשלאסן צוליב די גרויסע פייכטקייט.
אויך איז דארט פארהאן גאר אסאך קאמארעס וועלכע פירן ארום פארשידענע מחלות
יודן און יודישקייט
שפירן פון יודישע פארגאנגענהייט פירן צוריק צו אזוי ווייט ווי אין 632' ווען לויט די אפיציעלע אינפארמאציע פון דער האלענדישער געשיכטע זענען אין דעם יאר אהינגעקומען א קליינע גרופע פארטוגעזער יודן מיט די ערשטע ענגלישע קאלאניסטן.
יודן האבן דאן געהאט אן אייגענעם פירשט וועלכע האט געהייסן דוד הנשיא, אור אור איינקלעך פון דער משפחה געפינען זיך נאך דארט ביזן היינטיגן טאג. איינער פון זיי איז ד"ר נאסי, א בארימטער מעדיקער אינעם רעגירונגס-שפיטאל.
קאַטעגאָריע:לענדער אין אמעריקע קאַטעגאָריע:דרום אמעריקע
חשמונאים
שמאל|ממוזער|250px|די מלוכה פון די חשמונאים ביי דער שפיץ גרייס די חשמונאים זענען געווען די קינדער און אייניקלעך פון מתתיהו הכהן וואס האבן געפירט די רעוואלוציע קעגן די סעלוקן אין דער צייט פונעם בית שני, נאכער זענען זיי געווען די כהנים גדולים און קעניגן, ביז צו דער צייט פונעם לעצטן קעניג פון דעם דינאסטיע פון חשמונאים, מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער, וואס איז געשטארבן אין יאר ג'תשכ"ד. דאס איז געווען א תקופה ווען דאס לאנד ארץ יהודה איז געווען זעלבסטשטענדיג. פון צייט צו צייט איז די מלוכה געווען גאר שטארק.
צום סוף האט דער קעניג הורדוס, וועם די רוימער האבן איינגעשטעלט, אויסגעהרג'ט אלע איבערגעבליבענע חשמונאים.
נאכדעם ווען זיי האבן געזיגט די יוונים (די סעלוקן) האבן חז"ל מתקן געווען די יו"ט חנוכה.
ט"ז חשוון
טעג ווען ט"ז חשוון קען געפאלן:
מעדיע
מעדיע איז פארשידענע מינע קאמוניקאציע מיטלען.
רמת אשכול
קליין|250px|הייזער אין פארן גאס, רמת אשכול רמת אשכול איז א געגנט אין צפון ירושלים. גערופן נאך לוי אשכול, דער דריטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל. געבויט אין 1968. אין גן דאריס וויילר אויף ים סוף גאס 8 געפונט זיך א מערה (מערת האשכולות) נאך פון צווייטן בית המקדש.
נווה שאנן
קליין| נוה שאנן
דער העברעאישער אוניווערסיטעט האט דארט אין סוף 60'ער יארן געבויט צוויי בנינים אין געגנט, וואס האט געדינט א שטיק צייט ווי א שלאף פלאץ פאר סטודענטן, און נאך די 70'ער יארן איז עס געווארן אפגעקויפט דורך די לערער'ס און פראפעסארען וואס ארבעטן אין דעם אוניווערסיטעט.
אליק (הויף)
דער ערשטער אליקער רבי איז געווען הרה"צ ר' צבי אריה (הערש לייב) לנדא. אליק איז געווען א שטעטל אין וואהלין (היינט אין אוקראינע).
רבי הערש לייב איז געווען א תלמיד פון דעם מגיד פון מעזריטש רב דוב בער. זיינע תורות זענען געדרוקט אינעם ספר "אור חכמים".
רבי נחמן מברסלב האט זיך עטליכע מאל געטראפן מיט אים, און זיי האבן געהאט לענגערע שמועסן אין קבלה און אין מעשה מרכבה. רבי נחמן מברסלב האט געזאגט אויף אים ער האט אין זיך די חכמה פון שלמה המלך ע"ה. איינער האט אמאל געזאגט פאר רבי נחמן אז רבי הערש לייב איז זייער פרום, האט אים ר' נחמן געזאגט זיין מעלה איז נישט ער איז פרום זיין מעלה איז ער איז קלוג.
רבי הערש לייב האט געהאט א זון, רבי יוסף דוד (זיין נאכפאלגער אין אליק), און א טאכטער וואס האט חתונה געהאט מיט רבי פינחס פון קאלק, א זון פונעם אור המאיר פון זשיטאמיר.
אין יאר תרפ"ד (1924) האט ער געצויגן קיין אמעריקע. ער איז אוועק י"א אב תשכ"ו.
דער אליקער בוים
רבי צבי אריה לאנדא (י"א תשרי ה'תק"ך - י"א תשרי ה'תקע"ב), רבי אין אליק.
טייג
קליין|250px|טייג טייג איז מעל געמישט מיט וואסער. מען קנעט דאס און מען באקן צו מאכן א מצה, א פיתא אדער מען לאזט דאס יערן פארן באקן און מען מאכט ברויט. אויך קען מען קאכט טייג צו מאכן לאקשן.
קאַטעגאָריע:עסנווארג און געטראנקען
טיילאנד
טײַלאַנד, אפיציעל דאס קעניגרייך פון טיילאנד, איז אַ לאַנד אין דרום-מזרח אַזיע. ער גרענעצט בורמע צו צפון, לאאס צו צפון־מזרח, קאמבאדיע צו מזרח, דעם איינגאס פון טיילאנד און מאלייזיע צו דרום, און דעם אנדאמאן ים און דרום בורמע צו מערב. דאס לאנד איז א קאנצטיטוציאנעל מלוכה. דער היינטיקער מלך איז ראמא דער ניינטער, וואס קיניגט זייט 1946, דער לענגסט־קיניגדיקער מאנארך היינט אין דער וועלט, און דער לענגסט־קיניגדיקער מאנארך אין דער היסטאריע פון טיילאנד.
טיילאנד איז דאס 51טע גרעסטע לאנד אין שטח אין דער וועלט (קלענער פון תימן און גרעסער פון דער שפאניע) מיט א שטח פון בערך 513,000 ק"מ2, און דער 19טער מערסטע באפעלקערטע לאנד, מיט 64 מיליאן מענטשן.
די הױפּטשטאָט איז באַנגקאָק, די גרעסטע שטאט אין לאנד, און דער פאליטישער, קאמערציעלער, אינדוסטריעלער און קולטורעלער צענטער פון לאנד. 75% פון דער באפעלקערונג זענען עטניש טהיי.
נאמען
דאס לאנד האט געהייסן סאַיאֵם ביז 23סטן יוני 1939, ווען מען האט עס געגעבן דעם נאמען טיילאנד. פון 1945 ביזן 11טן מיי 1949 האט עס געהייסן נאכאמל סאיאם, און זייט דעמאלסט טיילאנד.
היסטאריע
אין 1782 איז באנגקאק געווארן די הויפטשטאט פון טיילאנד, אונטער דעם מלך ראמא דער גרויסער, דער ערשטער מלך פון דער היינטיגער דינאסטיע. טיילאנד איז דאס איינציקע פאלק אין דרום-מזרח אזיע וואס די אייראפעישע האבן נישט געזדאנזשעט קאלאניזירן.
מאדערנע היסטאריע
נאך וואס מ׳האט אוועקגעשטופט פרידי איז פֿיבון געווארן דיקטאטאר נאכאמאל, און נאך אים סאריט טהאנאראט און טהאנאם קיטיקאטשארן.
אין 1973 איז געווען א פאפולערער אויפשטאנד וואס האט געענדיגט די דיקטאטור פון טהאנאם קיטיקאטשארן. ווען טהאנאם האט רעזיגנירט און איז אנטלאפן האט דער קעניג באשטימט סאניא דהארמאסאקטי (קאנצלער פון טהאמאסאט אוניווערסיטעט) פרעמיער מיניסטער. זייט דעמאלסט האט זיך פארגעסערט די איינפלוס פון אוניווערסיטעט סטודענטן אין פאליטיק.
אין די 1980ער יארן איז געווען פרעם טינסולאנאנדא פרעמיער מיניסטער, וואס האט צוריקגעברענגט פארלאמענטארע פאליטיק. טיילאנד איז געווארן א דעמאקראטיש לאנד (אחוץ פון א קורצע תקופה פון 1991 ביז 1992 ווען די מיליטער האט געהערשט). פון 2001 ביז 2006 איז טהאקסין שינאוואטרא, פירער פון דער טהיי ראק טהיי פארטיי. נאך מאסן פראטעסטן קעגן קארופציע האט די מיליטער געמאכט אן איבערקערעניש אין סעפטעמבער 2006 וואס האט געהערשט ביז די וואלן אין דעצעמבער 2007. דערנאך איז געווען א ציווילע רעגירונג ביז מיי 2014 ווען די מיליטער האט ווידער איבערגענומען די הערשאפט.
געאגראפיע
קליין|א טיפישער קאלכשטיין אינזל אין טיילאנד קליין|[[Phi Phi Islands|פֿי פֿי אינזלען]] טיילאנד איז דער 50סט גרעסטע לאנד אין דער וועלט, מיט א שטח פון  513,120  קוואדראט קילאמעטער. ער א ביסל קלענער פון תימן און א ביסל גרעסער פון שפאניע.
טיילאנד באשטייט פון פארשידענע געאגראפישע געגנטן. אין צפון פון לאנד געפינט זיך דער בערגישער שטח פון די טהיי הויכלענדער, וואס זייער העכסטער פונקט איז דוי אינטהאנאן הויך 2565 מעטער העכער דעם ים פלאך. דער צפון־מזרח, איסאן, באשטייט פונעם כאראט פלאטא, וואס גרענעצט צום מזרח דעם טייך מעקאנג. דער צענטער פון לאנד ווערט דאמינירט דורך דעם גאנץ פלאכן טשאו פרעיא טייך טאל, וואס גייט אריין אינעם איינגאס פון טיילאנד. דרום טיילאנד באשטייט פון דעם שמאלן קרא איסטמאס וואס פארברייטערט זיך אינעם מאליי האלבאינזל.
פאליטיש זענען פאראן זעקס געאגראפישע געגנטן.
דער טשאו פרעיא און דער טייך מעקאנג זענען די נייטיקע וואסער-קורסן פון טיילאנד. פראדוקציע פון גערעטענישן אויף אן אינדוסטריעלן מעסטער ניצן ביידע טייכן און זייערע בייטייכן. דער איינגאס פון טיילאנד באדעקט 320,000 קוואדראט קילאמעטער (124,000 קוואדראט מייל) און באקומט א וואסער איינפלוס פון די טשאו פרעיא, מיי קלאנג, באנג פאקאנג און טאפי טייכן. ער ביישטייערט צום טוריזם סעקטאר צוליב זיינע לויטערע פלאכע וואסערן לענגאויס די בארטנס אין דעם דרום ראיאן און קרא איסטמאס. דער מזרח ברעג פונעם איינגאס פון טיילאנד איז אן אינדוסטריעלער צענטאר פון טיילאנד מיט דעם קעניגרייכ׳ס פרעמיער טיף־וואסער פארט אין סאטאהיפ און זיין מערסט באשעפטיגסטן פארט לאעם טשאבאנג.
פראווינצן
טיילאנד האט 75 פראווינצן, צעטיילט צווישן פינף ראיאנען.
אויסלענדישע פארהעלטענישן
קליין|קעניגלעכע טהיי אמבאסאדע אין [[וואשינגטאן די סי]] קליין|קעניגלעכע טהיי אמבאסאדע אין [[וועלינגטאן, ניי זילאנד]] די אויסלענידשע פארהעלטענישן פון טהיילאנד ווערן געפירט דורכן מיניסטער פאר אויסלענדישע ענינים.
עקאנאמיע
טיילאנד איז אן ארויסקומענדיקע עקאנאמיע און ווערט גערעכנט א ניי אינדוסטריאליזרט לאנד. טיילאנד האט געהאט אין 2013 א ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ) פון   US$673 ביליאן (לויטן קויפן קראפט). טיילאנד איז די צווייט גרעסטע עקאנאמיע אין דרום־מזרח אזיע, נאך אינדאנעזיע. טיילאנד איז דאס פערט רייכסע פאלק לויט בא״פ א מענטש, נאך סינגאפור, ברוניי און מאלייזיע.
טיילאנד דינט ווי אן אנקער־עקאנאמיע פאר די שכנדיקע אנטוויקלנדע עקאנאמיעס פון לאאס, מיאנמאר, און קאמבאדיע. אין דעם דריטן פערטל פון 2014, איז די ארבעטסלאז ראטע אין טיילאנד געהאלטן  ביי 0.84% לויט טיילאנד׳ס נאציאנאלן עקאנאמישן און סאציאלן אנטוויקלונג דירעקטאריום.
עקספארט און פאבריקאציע
די עקאנאמיע פון טיילאנד איז שטארק אפהענגיק אויף עקספארט, און עקספארטן זענען מער ווי צוויי דריטל פונעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ). טיילאנד עקספארטירט מער ווי US$105 ביליאן ווערט פון גיטער און באדינונגען יעדע יאר. הופט עקספארטן שליסן איין אויטאמאבילן, קאמפיוטערס, עלעקטרישע אפאראטן, רייז, טעקסטיל און שוכווארג, פישעריי פראדוקטן, גומע און צירונג.
ממשותדיקע אינדוסטריעס זענען כולל עלעקטרישע אפאראטן, קאמפאנענטן, קאמפיוטער קאמפאנענטן און פארמיטלען. טיילאנד׳ס גענעזונג פונעם 1997–1998 אזיע פינאנץ־קריזיס האט פארלאזט מערסטנס אויף עקספארט, צווישן פארשידענע אנדערע פאקטארן. אין 2012, איז די אויטאמאביל אינדוסטריע אין טיילאנד געווען די גרעסטע אין דרום-מזרח אזיע און די 9ט גרעסטע אין דער וועלט. די טיילאנד אינדוסטריע האט א יערלעכע פראדוקציע נאענט צו 1.5 מיליאן פארמיטלען, מערסטנס קאמערץ־פארמיטלען.
טוריזם
רעכטס|קליין|[[וואט פרא קעוו אין באנגקאק]] קליין|אן [[ערבוס A380 פונעם נאציאנאלער לופטליניע טיי ערליינס]] טוריזם איז אומגעפער 6% פון דער עקאנאמיע. טיילאנד איז געווען דאס מערסט באזוכט לאנד אין דרום-מזרח אזיע אין 2013, לויט דער וועלט טוריזם ארגאניזאציע.
אפשאצונגען פון טוריזם הכנסות וואס ביישטייערן צום טיי בא״פ פון 12 טריליאן באַהט זענען צווישן 9 פראצענט (1 טריליאן באַהט) (2013) ביז 16 פראצענט. ווען מען שליסט איין אויך די אומדירעקטע ווירקונגען פון טוריזם, ווערט עס גערעכנט צו זיין 20.2 פראצענט (2.4 טריליאן באַהט) פון טיילאנד׳ס בא״פ.
דער טוריזם אויטאריטעט פון טיילאנד ניצט דעם סלאגאן "פלאימדיקע טיילאנד" צו פארשפרייטן טיילאנד אינטערנאציאנאל. אין 2015, איז דאס געווען סופלעמענטירט מיט אן "אנטפלעקט טיישאפט" אקציע.
י"ח חשוון
געשעענישן
ה'תשע"ט - מאסן שיסעריי אין פיטסבורג סינאגאגע
פראנצויזישע רעוואלוציע
די פראנצויזישע רעוואלוציע באצייכנט די היסטארישע צייט אפשניט צווישן ה'תקמ"ט (1789) און ה'תרנ"ט (1799) אין פראנקרייך, וואס איז דאן געווען די איבערקערעניש ווען די מאנארכיע רעגירונג איז אונטער געגאנגען, און די קאטוילישע קירכע איז פארמיידן געווארן. דורך דער רעוואלוציע האט זיך די פראנצויזישע געזעלשאפט אינגאנצן געענדערט. אין מאי 1789 האט מען אנולירט די אלטע רעגירונג און מען האט איינגעפירט א קאנסטיטוציענעלע מאנארכיע. דאס האט אויסגעהאלטן ביז סעפטעמבער 1792 ווען מען האט איינגעפירט די ערשטע פראנצויזישע רעפובליק, וואס האט געברענגט צו דער הינריכטונג פון לואי דער זעכצנטער אום יאנואר 1793 און א תקופה פון פאליטישן איבערקערניש. דאס האט זיך געצויגן ביז נאוועמבער 1799, ווען מען האט באשטימט נאפאלעאן באנאפארטע ווי ערשטער קאנסול.
דער געדאנק פון דער רעוואלוציע איז געווען צו בריינגען אויף דער וועלט דעמאקראטיע, ליבעראליזם, גלייכרעכטיגייט, פלארעליזם, אויטאריטעט צעטיילונג, סאציאלאגיע, אא"וו. די פרינציפן פון דער רעוואלוציע ווערן היינט גערעכנט די יסודות פון מאדערנער ליבעראלער דעמאקראטיע.
די רעוואלוציע האט געמאכט א טיפן איינדרוק אויף דעם מהלך פון מאדערנער היסטאריע, און פון דעמאלסט אן האט אנגעהויבן אראפגיין די אבסאלוטע מאנארכיעס און אנשטאט זיי זענען אונטערגעוואקסן רעפובליקן און ליבעראלע דעמאקראטיעס. היסטאריקער האלטן ברייט אז די רעוואלוציע איז געווען איינע פון די וויכטיקסטע געשעענישן אין דער מענטשלעכער היסטאריע.
צווישן 1700 און 1789, האט זיך די פראנצויזישע באפעלקערונג געמערט פון 18 מיליאן צו 26 מיליאן, וואס האט געברענגט צו א גרויסע צאל פון די ארבעטסלאז, און אין דער זעלבער צייט איז עסן געווארן וואס טייערער צוליב יארן פון שוואכע גערעטענישן.
ווערנט די 80ער יארן פונעם 18טן יארהונדערט, אונטער דער הערשאפט פון לואי דער זעכצנטער, איז די רעגירונג איינגעפאלן א דאנק דעם יאך פון אן אלגעמיינעם קריזיס וואס מען האט נישט געקענט פאררעכטן צוליב דער שטענטע-ארדנונג און דעם רעזשים פון פריווילעגיע. אין 1789 האט די קרוין נישט געקענט אפצאלן אירע חובות און אויך נישט אריינצופירן די נייטיגע רעפארמעס.
אין 1789 האט די קרוין נישט געהאט די מעגלעכקייט צו באצאלן אירע חובות און אויך נישט צו מאביליזירן גענוג פאליטישע קראפט איינצופירן די נייטיקע רעפארמעס, און זי האט געדארפט פארזאמלען גענעראל-שטענדע כדי צו דערגגרייכן די הסכמה פון אלע אירע בירגער צו העכערן די שטייערן, צום ערשטן מאל זייט 1614. אין יוני 1789 זענען די שטענדע געווארן פארוואנדלט אין א נאציאנאלער פארזאמלונג, וואס האט אוועקגעמאכט די פריערדיקע אינסטיטוציעס פון רעגירונג אין א סעריע ראדיקאלישע ענדערונגען, וואס האבן איינגעשלאסן אבאליציע פון פיודאליזם, האלטן די קאטוילישע קירכע אונטער דער פירערשאפט פון דעם שטאַט און פארברייטערן די רעכט צו וויילן.
דאס האט אלץ צוגעברענגט אפשוואכן די אבסאלוטע רעגירונג און האט געעפנט דעם וועג איינצופירן נייע מאדעלן, אונטער דעם איינפלוס פון אידעען פון דער אויפקלערונג וואס זענען געווען פארשפרייט ביי די אינטעליגעציע. ווען די גענעראל-שטענדע האט געעפנט האבן די פשוטע מענטשן, די "דריטע שטענדע" אויסגערופן אז זיי פאדערן ציווילע גלייכרעכטן, און זיי האבן אויפגעשטעלט די נאציאנאלע פארזאמלונג. די רעגירונג האט פראבירט זיי אונטערדריקן, אבער אום 14טן יולי 1789 זענען די מאסן ארויס אויף די גאסן און זיי האבן איינגענומען די באסטיל, און גלייכצייטיג האט דיסציפלין אין דער מיליטער זיך אפגעשוואכט. דער קעניג האט נאכגעגעבן און האט מסכים געווען צו ארבעטן מיט זיי צוזאמען. אויך האט אויסגעבראכן א כוואליע פון פויערן־ראיאטן אין די דערפישע געגנטן. אום 6טן אויגוסט האט מען באשטעטיגט די מעלדונג פון גלייכרעכטן פון דעם מענטש און דעם בירגער, און די פארזאמלונג האט אנגעהויבן איינארדענען ברייטע רעפארעמס מיט א האפענונג אויפצושטעלן א קאנסטיטוציאנעלע רעגירונג.
דער פרואוו צו שאפן א ברייטן אפמאך, וואס איז געפירט געווארן דורך אזעלכע פֿיגורן ווי דער מאַרקיז דע לאַ פֿאַיעט און אנארע מיראבוי, איז דורכגעפאלן. די דיספאריטעטן צווישן די שיכטעס און פראקציעס אין דער גענעראל־שטענדע זענען געווארן וואס גרעסער נאך ווען מען האט נאכגעגעבן די פריערדיקע פאדערונגען.
סיבות פאר דער רעוואלוציע
היסטאריקערס זענען שטארק מחולק וועגן די גענויע אורזאכן פון דער רעוואלוציע. אבער רוב זענען מסכים אז צווישן די סיבות פאר דער רעוואלוציע זענען:
די ׳גענעראל-שטענדע׳
פֿאר דער רעוואלוציע איז פראנקרייך געווען צעטיילט אין דריי שטענדעס. די ערשטע שטענדע איז געווען די גלחים (די קירכע), וואס זענען געווען 1% פון דער גארער באפעלקערונג פון לאנד. די צווייטע שטענדע זענען געווען די אדעלן, וואס האבן אויך געמאנט 1% פון דער באפעלקערונג. די אנדערע קרוב צו 98% פון דער באפעלקערונג האבן געהערט צו דער דריטער שטענדע. פֿארטרעטער פון אלע מענטשן אין די דריי שטענדעס צוזאמען פֿלעגן צוזאמען קומען אין דער גענעראל-שטענדע. קליין|230x230פיקס|דער פאלאץ פון ווערסיי: דא האט מען געהאלטן די זיצונג פון דער גענעראל־שטענדע אין 1789 אין מיי 1789, האט דער קעניג לואי גערופן די גענערעל־שטענדע צו באהאנדלען די געלט פראבלעמען פונעם לאנד. די זיצונג איז פארגעקומען אינעם פאלאץ פון ווערסיי. די מיטגלידער פון דער דריטער שטענדע אבער זענען געווען בייז. זיי האבן צוזאמגעשטעלט א רשימה פון די פראבלעמען וואס מען דארף לייזן, גערופן די Cahiers de Doléance. די מיטגלידער פון דער דריטער שטענדע (די פשוטע מענטשן) זענען געווען בייז וואס מען נעמט פון זיי די גרעסטע שטייערן ווען זיי דווקא זענען די ארימסטע מענטשן אין לאנד. צוזאמען מיטן אלגעמיינעם דירעקטאר פון פינאנצן, זשאק נעקער, האבן זיי געהאלטן אז די קירכע און די אדעלן זאלן זיך צושטעלן מער.
מעל
קליין|לינקס מעל איז א פראשיק פון צומאלענע ווייץ אדער אנדערע סארטן תבואה. מעל איז דער עיקר אינגרעדיענט פון ברויט.
קאַטעגאָריע:עסנווארג
טשילע
דער צענטער טייל פון טשילע האט צוויי גרויסע שטעט, סאנטיאגא און וואלפארייסא, און האט א מיטלענדישן קלימאט, מיט דורכשניט טעמפעראטורן פון 28°C אין יאנואר און 11°C אין יולי.
טשילע"ס צפון מדבר אנטהאלט גרויסע מינעראל-פארמעגן, בעיקר קופער. דרום טשילע איז רייך אין וועלדער און האט א קייט פון וואולקאנען און אזערעס. דער דרום בארטן שליסט איין א סך קאנאלן, האלבאינזלען און אינזלען.
דעם 22סטן אפריל 2015 האט זיך אויפגעריסן דער קאלבוקא וואולקאן.
די באפעלקערונג פון טשילע איז 16.9 מיליאן (2009); פון זיי וואוינען 10 מיליאן אין צענטער טייל פון לאנד. א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג קומט פון איטאלינעשער און שפאנישער אפשטאמונג. 63% זענען קאטאליקן, 10% פראטעסטאנטן, און א קליינער טייל זענען יידן.
קליין|250px|
געאגראפיע
גאנץ דרום טשילע ווערט גערעכנט א טייל פון פאטאגאניע.
לאנדווירטשאפט
לאנדווירטשאפט אין טשילע שפארט איין א ברייטע רייע פון פארשידענע טעטיקייטן צוליב איר געאגראפיע, קלימאט און געאלאגיע. היסטאריש איז לאנדווירטשאפט איינע פון די יסודות פון טשילע׳ס עקאנאמיע. היינטיקע צייטן ביישטייערן לאנדווירטשאפט צוזאמען מיט פישעריי און וועלדער נאר 4.9% פונעם בא״פ און באארבעטן 13.6% פונעם לאנד׳ס ארבעט-קראפט. טשילע איז איינער פון דער וועלט׳ס גרעסטע פראדוצירער פון קארשן און יאגדעס, און איינער פון די 10 גרעסטע וועלט־פראדוצירער פון טרויבן, עפל, קיווי, פערשקעס, פלוימען און ניסלעך. אנדערע הויפט לאנדווירטשאפט פראדוקטן זענען בארן, ציבל, ווייץ, קוקורוזע, האבער, קנאבל, אספארגוס, באנדלעך, רינדער פלייש, עופות, וואל, פיש, האלץ און העמפ. טשילע באניצט 14,015 העקטארן פון לאנדווירטשאפט באדן.
פאליטיק
טשילע האט אן אומאפהענגיקע געריכטיקע מאכט כולל אן אפעליר־געריכט און דאס העכסטע געריכט פון טשילע.
דעמאגראפיע
אין דעם צענזוס פון 2002 האט טשילע געהאט א באפעלקערונג פון 15.1 מיליאן מענטשן. פון זיי וואוינען 40% אין סאנטיאגא און די ארומיקע געגנטן.
טשילע האט א פילעטנישע געזעלשאפט. א מערהייט פון דער באפעלקערונג האבן אן אייראפעאישן אפשטאם, בעיקר שפאניער, ווי אויך דייטשע, איטאליענער, אירישע, בריטישע, שווייצער און קראאטן. לויט גענעטישע אונטערזוכונגען האט אן ערך איין העלפט פון דער באפעלקערונג זיינען מעטיסן, וואס הייסט אז האבן אויך אורעלטערן צווישן אינדיאנער מיט נאך א קליינעם בייטראג פון אפריקאנער. בלויז 8% זיינען געהערן צו אבאריגענען, דערהויפּט מאפוטשע אינדיאנער.
די דייטשע אימיגראנטן וואס זענען געקומען אין טשילע אין די 1850ער יארן האבן זיך באזעצט אין דרום טייל פון לאנד, בעיקר אין וואלדיוויא און לאס אנכעלעס.
רעפערענצן
*
ה'תר"ך
געשעענישן
אסאך פרומע אידן האבן געהאלטן אז אין דעם יאהר וועט מען ווערן אויסגעלייזט, משיח וועט קומען, עס וועט נעמען א עק צו צרות פון אידן, זיי האבן געטראפען א רמז אז תר"כ איז די זעלבע אותיות ווי כת"ר, דער קרוין וועט צוריקגעגעבן ווערן צו אידן, מען האט נישט דערצו זוכה געווען, געווען צדיקים ווי ר' נתן מברסלב וואס האבן געזאגט פון פארוואויס אז משיח וועט דאן נישט קומען, ווייל משיח קומט נאר ווען מען טראכט נישט פון איהם אין משיח בא אלא בהיסח הדעת (גמרא סנהדרין).
מאיר בניהו
קליין|פראפסעאר מאיר בניהו מגדולי המולי"ם ומהדירי הספרים בכל הדורות מרכז|ממוזער| הרב יצחק נסים (מרכז) הראשון לציון הרב הראשי לישראל פאטער פון מאיר בניהו, מיט הרב איסר יהודה אונטרמן הרב הראשי לישראל האשכנזי (שמאל) מיט הרב ישראל בראדי הרב הראשי ל[[בריטניה (ימין)]] פראפעסאר מאיר בניהו (כ"ב כסלו תרפ"ז - ב' אייר תשס"ט) איז א זון פונעם אמאליגן ספרדישן הויפט רב יצחק ניסים.
ער איז א גרויסער חוקר אויף אלטע ספרים און כתבי יד. ער זעלבסט האט א גרויסע ביבליאטעק פון פארשידענע כתבים.
ער האט ארויסגעגעבן אסאך ביכער איבער אלטע כתבי ידות, צווישן זיי איז באקאנט דער כתבי רמח"ל אויף די כתבים פון רבי משה חיים לוצאטא, און ספר החיד"א אויפן חיד"א.
חיים פרטיים
רבי מאיר בניהו איז געשטאָרבן אין ירושלים און איז באַגראָבן געוואָרן אויפן הר הזיתים. ער איז סערווייווד דורך זיין פרוי, סאַנדראַ בניהו, און פינף קינדער. ברידער פון מאיר בניהו משה ניסים.
קאַטעגאָריע:יידישקייט קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:חוקרים
רמח"ל
קליין|250px|דער [[ציון פונעם רמח"ל אין טבריה]] רבי משה חיים לוצאטו (ה'תס"ז - כ"ו אייר ה'תק"ו, 1707 - 1746), אדער ווי ער איז באקאנט, דער רמח"ל, איז געווען א מקובל, א פילאסאף און רב פון איטאליע. זיין מערסטע באקאנטע ספר איז מסילת ישרים.
זיין לעבן
געבוירן געווארן אין פאדווע, איטאליע, אין יאר ה'תס"ז צו זיין פאטער ר׳ יעקב, וואס איז געווען א סוחר אין תלמיד חכם. ער האט אים מחנך געווען מיט א פרומער יידישער ערציאונג.
ער איז געווען א תלמיד פון רבי ישעיהו באסאן און רבי יצחק חיים כהן, פון די גרויסע רבנים אין איטאליע, פון די יוגנט אן איז געשטיגן זייער גרויס, ער האט געקענט ש"ס פון אויסעווייניג ביי די 14 יאר (אזוי האט זיין רבי עדות געזאגט אויף אים). ווי אויך האט ער געלערנט פראנצויזיש, גריכיש, איטאליעניש און לאטייניש. ביי די 17 יאר האט ער ארויסגעגעבן דאס ספר מעשה שמשון, און לשון לימודים, ביי די 20 האט ער ארויסגעגעבן מגדל עוז לכבוד דער חתונה פון זיין רבי'נס זון.
ער האט זיך צוזאמענגענועמן א חבורה בראש פון זיין חשובן תלמיד רמ"ד וואלי, און האבן עוסק געווען אין טיפע קבלה ענינים,
ראש חודש סיון ה'תפ"ז האט זיך צו אים באוויזן א מגיד. ווי ער שרייבט: "נרדמתי ובהקיצי שמעתי קול אומר: לגלאה נחיתא רזין טמירין דמלכא קדישה (איך בין אראפגעקומען אויפצודעקן גרויסע סודות פון דעם הייליגן מלך)... ואני לא רואה אותו אלא שומע קולו מדבר מתוך פי"
צוליב זיין גילוי פון די מגיד - וואס האט פון דאן און ווייטער אנגעהאלטן אפטער - האבן זיך צוזאמען גענומען אסאך תלמידים צו אים. זיין תלמיד יקותיאל בן לייב איז געקומען קיין פאדווע פון ווילנע צו שטודירן מעדיצין אבער ווען ער האט געהערט וועגן רבי משה חיים האט ער איבערגעלאזט מעדיצין כדי צו לערנען אונטער אים. וועגן דעם גדלות פון זיין נייען רבי׳ן האט ער געשריבן צו רבי יהושע העשיל פון ווילנע און רב מרדכי יפה שלעזינגער פון ווין.