cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
גארדען סטעיט פארקוועי
עס ווערט אנגערופען די גארדען סטעיט (גארטען שטאט) פארקוועי, צוליב דעם וואס גארדען סטעיט איז די צונאמען פאר די שטאַט ניו זשערסי. כמעט די גאנצע שטראז אויסער 2 מייל לויפט אין ניו זשערסי, ביי צפון איז דא א קליינע שטרעקע וואס לויפט אין ניו יארק און איז אפיציעל באצייכענט - כאטש עס זענען נישט דא קיין טאוועלעך פאר דעם - אלס ניו יארק שטאַט רעפערענס רוטע 982L. אין ניו זשערסי איז די אפיציעלע נומער רוטע 444 אבער עס זענען נישט דא קיין טאוועלעך פאר דעם, און אויך רופט עס קיינער נישט אזוי. עס זענען דא 2 קליינע צושטיקלעך צו די שטראז וואס האבן זייערע אייגענע נומערן: רוטע 444R ביי די ארויסגאנג 117 אין העיזלעט וואס פירט צו רוטע 35 ביי צפון ענדע פון רוטע 36 אין קיפארט. ראוט 444S ביי די ארויסגאנג 105 וואס פירט צו די דרום ענדע פון רוטע 36 ביי האופ ראוד נעבן איטענטאון.
ביי די עסבארי פארק צאל בודקעס צוטיילט זיך די שטראז אין 2, איינס פאר לאקעל און די אנדערע פאר שנעלע פארקער. די ציטיילעכטס ענדיגט זיך ביי די רעריטאן צאל בודקעס. ביי די שנעלע קען מען נאר ארויסגיין ביי ארויסגאנג 105 (טינטאן פאלס), און ביי 117 (אבערדין/העיזלעט). צווישען ארויסגאנג 80 און 83 לויפט די פארקוועי צונעזאמען מיט די יו עס 9.
היסטאריע
ביי 1950 איז נאר געווען 18 מייל פארטיג, אבער זענענדיג די סוקסעס פון די שכניסדיגע ניו יארק טרואוועי האט די לעגיסלאטאר אין ניו זשערסי אום אפריל 14 1952 געגרינדעט די ניו זשערסי הייוועי אטארעטי מיטן ציל צו בויען, אויפהאלטן, און פירען א שטראז וואס וועט זיך אליין אויסהאלטן (דורך די אפצאל וואס מען צאלט ווען מען נוצט דאס). דער ארכיטעקט פאר די פארקוועי איז געווען גילמאר קלארק וואס האט געארבעט מיט ראבערט מאסעס אויף דער פארקוועי סיסטעם ארום ניו יארק סיטי. די וועג ווי אזוי מען האט דאס געבויעט איז געווען אז עס זענען דא גרויסע ברייטע אפגעטיילטע מיטעלוועגן וואס זענען באוואקסן מיט גראז און אנדערע גרינע ביימער אזוי אז עס שטערט די לעמפלעך פון די קנטקעגן קומענדיגע קארן. אין די מאטריפאליטאן טייל האט מען צוטיילט אזוי ווי אין אלע שטארק באוויאנטע ערטער, מיט א צוטיילונגס וואנט, אבער ביי די שאור טייל האט מען ציטיילט מיט הערליכע ביימער און גרינס.
באנוץ
קאטעגאריע:שאסייען קאטעגאריע:שאסייען אין דער ניו יארקער געגנט
בראדסקי שול
leftדי בראדסקי שול איז אין הארץ פון קיעוו, הויפט שטאט פון אוקריינע, עס איז אפען אגאנצן טאג פאר אידן זיך איבערצוכאפן איבער א הייס גלעזל קאווע, און מנינים תפילה.
דער רב איז דער אינגער הרב משה ראובן אסמאן שליט"א.
דער שול איז דער מי ומי פון די אידישע עשירים פון אוקריינע.
ווארעם
קליין|240px|א [[רעגנווארעם]] א ווארעם איז א קריכעדיגער באשעפעניש וואס האט נישט קיין ביינער און גלידער.
אין דעם זענען אריינגערעכנט הונדערטער סארט בעלי חיים.
ווערים אין אידישקייט
אזוי ווי עס איז זייער א הארבער איסור צו עסן תולעים און עס טרעפט זיך אסאך אין געוואוקסן אז עס איז פארפּעסטיגט מיט ווערים, איז היינט דא פירמעס אזוי ווי בודק און דאס גלייכן וועלכע פארקויפן געוואשענע ירקות מיט א הכשר אז עס איז נקי מחשש תולעים.
צווישן די ירקות וואס מען טרעפט אסאך ווערים זענען:
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
Ver
וואלד פייער
לינקס|קליין|250px|א וואלד־פייער אין [[מאנטענע]] א וואלד פייער איז א פייער וועלכע ברענט אין פעלדער און וועלדער און קען שווער קאנטראלירט ווערן צוליב די אומגעהויערע ברענשטאף וואס איז דארט פאראן. א וואלד פייער קען פאסירן פון היץ אדער פון מענטשן וועלכע טוען דאס בטעות און אמאל במזיד.
אין א דורכשניטלעכן יאר ווערן פארברענט צענדליגער מיליאנען אקער לאנד ארום דער וועלט און אין די פאראייניגטע שטאטן אליינס ווערן פארברענט ארום 5 מיליאן אקער לאנד יעדן זומער. איינמאל א וואלד פייער ברעכט אויס קען עס לויפן מיט א שנעלקייט פון 14 און א האלב מייל פער שטונדע און וועט זיך פירן אן אייגן לעבן – זוכנדיג אירע אייגענע וועגן וויאזוי צו בלייבן ביים לעבן און וויאזוי צו באקעמפן איר גרעסטן שונא, וואסער וועלכע ווערט געגאסן דורך די פייער לעשער. אין געציילטע סעקונדן קען א קליינע פונק אדער די היץ פון די זון אנצינדן א קליינע פייער וועלכע וועט ביז א קורצע צייט זיך אויסשפרייטן צו צענדליגער מיילן, אויפעסנדיג די אויסגעטרוקענטע בלעטער, האלץ, גרינצייג, און אלעס אנדערש וואס שטייט איר אין וועג. וואלד פייערן רינגלען אסאך מאל ארום באוואוינטע געגענטער און ווערן א געפאר פאר די שטעטלעך איינוואוינער וועלכע מוזן אנטלויפן איבערלאזנדיג די גאנצע פארמעגן אונטער זיך.
א וואלד פייער הייבט זיך אן
אין א הייסן זומער טאג ווען די גראז און ביימער אין די וועלדער זענען אויסגעטרוקנט ביז'ן לאצטן טראפן דארף נישט קומען מער ווי א קליינע פונק פון די רעדער פון א פארבייפארנדיגע באן וועמענס אייזן רייבט אין די שינעס און דער פונק וועט אין גיכן פארשפרייט ווערן צווישן די בושעס און דערנאך ארויף צו די גרויסע ביימער און א וואלד פייער וועט אויסברעכן ביז א קורצע צייט.
א וואלד פייער קען זיך אויך אנהייבן נאטורליך דורך די שטארקע היץ פון די זון אדער דורך א בליץ וועלכע גרייכט די ערד. אבער אויספארשער זאגן אז רוב וואלד פייערן קומען פון מענטשליכע טעותים וועלכע וואלט אין א גרויסן טייל געקענט פארמיטן ווערן אויב מענטשן וואלטן געווען אביסל מער פארזיכטיג.
ווי באקאנט איז פייער א כעמיקאלע רעאקציע צווישן ברענשטאף און אקסיגן וועלכע הייבט אן רעאקטן ווען עס גרייכט א געוויסע טעמפרעאטור. נישט יעדע זאך קען ברענען ווייל נישט יעדע מאטריאל פארמאגט די כעמיקאלן וועלכע ברענגט פייער. פון די מאטריאלן וועלכע קענען יא ברענען וועט יעדע פון זיי אנהייבן ברענען ווען עס דעגרייכט א געוויסע מאס היץ. דאס ווערט אנגערופן א פלעש פאוינט. האלץ פארמאגט איינע פון די בעסטע ברענשטאף כעמיקאלן פאר פייער וועלכע איז היידראקארבאן מיט וועלכע האלץ איז רייך. אויב עס רעגנט גענוג דעמאלט זענען אלע ביימער גענוג פייכט נישט צו דערלאזן א פייער אפילו אין גאר שרעקליכע היצן. אבער אויב עס מאנגעלט אין רעגן פאר עטליכע טעג וועט האלץ אנהייבן ברענען באלד ווען איר היץ דעגרייכט איר פלעש פאוינט וועלכע איז אינגאנצן 572 דעגרי (300 דעגרי צעלסיוס).
אין אנדערע ווערטער לעבט א פייער פון 3 זאכן: ברענשטאף, אקסיגן, און היץ. אין די פייער דעפארטמענט ווערט דאס אנגערופן די פייער טרייענגל צוליב אירע דריי קוועלער. ווען פייער לעשער באקעמפן א פייער וועלן זיי פרובירן אוועקצונעמען איינע פון די דריי קוועלער און אזוי פארלעשן דעם פייער.
איינמאל א וואלד פייער ברעכט אויס זענען פאראן עטליכע פאקטארן וועלכע באשטימען דעם פייער'ס אויסגאנג. די פאקטארן רעכענען אריין ברענשטאף, די וועטער, און טאפאגראפיע. געוואנדן לויט די פאקטארן קען אמאל א פייער זיך אליינס פארלעשן אדער וועט עס זיך צעשפרייטן צו א ווילדע פארציקער אויף טויזענטער מיילן.
ברענשטאף פאר די פלאמען
וואלד פייערן צעשפרייטן זיך לויט די סארט און קוואנטום פון ברענשטאף וואס נעמט איר ארום. ברענשטאף קען מיינען אלעס אנגעהויבן פון ביימער, הויכע געוואוקסן (בראוש), און טרוקענע גראז וועלכע לויפן אין אפענע פעלדער און קען גרייכן הייזער. די צאל פון ברענענדיגע מאטריאל וועלכע נעמט ארום דעם פייער ווערט גערופן די ברענשטאף משא. די פייער דעפארטמענט רעכנט די ברענשטאף משא לויט די צאל ברענשטאף עס איז פאראן פער יעדע מאס ערד, דאס טייטש אזויפיל און אזויפיל טאנען ברענשטאף פער יעדע אקער לאנד.
אויב עס איז פאראן א קליינע צאל ברענשטאף פאר'ן פייער וועט דער פייער זיך צעשפרייטן לאנגזאמער און די פלאמען וועלן נישט זיין אזוי שטארק. אויב אבער איז פאראן אסאך ביימער און אנדערע געוואוקסן דעמאלט וועט דער פייער לויפן זייער שנעל און די פלאמען וועלן גיין זייער הויך און וועט געזען ווערן פון צענדליגער מיילן ווייט אוועק. אויסער דעם וואס מער ברענשטאף מאכט דעם פייער גיין שנעלער וועט די שטארקע היץ אויך שנעלער אויסטרוקענען די ברענשטאף און דער פייער וועט לויפן נאך שנעלער. וואו טרוקענער די וועלדער זענען אלס שווערער איז צו באקעמפן די פלאמען.
אין ווייטקייט וועט א וואלד פייער לויפן די שנעלסטע אויף טרוקענע גראז און בראושעס. כאטש ביימער האבן מער ברענשטאף ווי גראז געדויערט אבער לענגער דעם פייער צו גיין ווייטער ווייל עס האט א גרויסע ארבעט איינצוהילן דעם בוים אין פלאמען. אויף גראז האט ער א קליינע ארבעט און ער וועט לויפן זייער שנעל, באלד שנעלער וואו א מענטש קען אנטלויפן פון איר. נאך א סיבה פארוואס א וואלד פייער לויפט זייער שנעל איז ווייל די טבע פון א פייער איז אז אויב עס איז פאראן עטליכע ערליי כעמיקאלן וועט עס געדויערן לענגער צו ברענען וואו איין כעמיקאל. אין וועלדער איז נאר פאראן גראז, בלעטער, און ביימער וועלכע פארמאגן אלע גרויסע קוואנטום פון היידראקארבאן און איז די איינציגסטע ברענשטאף פאר'ן פייער וואס מאכט דעם פייער לויפ'ן נאך שנעלער. נאך א ספעציעלע שטארקייט צו וואלד פייערן איז די רויך וואס קומט ארויס פון היידראקארבאן וועלכע איז זייער טרוקן און טוט אויסטרוקענען דעם ארומיגן געגענט גרייטמאכנדיג איר פאר דעם פייער וואס קומט.
ווינט און רעגן
דער וועטער שפילט אויך א גרויסע ראלע אין וואלד פייערן. מערערע מאל ביי וואלד-פייערן אין קאליפארניע האט דער פייער ערשט נאכגעלאזט ווען א שניי איז באפאלן דעם ראיאן און עטליכע שטעטלעך זענען געראטעוועט געווארן פון דעם געפאר. א ווינט קען גוט צוהעלפן א פייער און וועט אים אויך העלפן קעמפן קעגן די פייער לעשער ווען א רעגן אדער שניי איז זיין שונא.
עס זענען פאראן 3 הויפט וועטער עפעקטן וועלכע קענען טוישן דעם גאנג פון א וואלד פייער. זיי זענען: די טעמפרעאטור, די ווינט, און פייכקייט. ווי דערמאנט פריער איז איינע פון די וויכטיגסטע זאכן פאר א פייער די היץ וועלכע ברענגט די כעמיקאלע רעאקציע. יעצט אויב איז די וועטער הייס איז עס די בעסטע שטאף פאר'ן פייער. אבער אויב עס ווערט קאלט דעמאלט וועט די שנעלקייט פון דעם פייער אויטאמאטיש נאכלאזן ווייל דער פייער וועט דארפן שווערער ארבעטן אויסצוטרוקענען די ברענשטאף. ביי רוב וואלד פייערן איז טאקע די ערגסטע צייט נאכמיטאג ווען די היץ פון טאג גייט ארויף צו אירע העכסטע שטאפלן און די פייערן ווערן שנעלער און ווילדער. א ווינט קען האבן די גרעסטע עפעקט אויף א פייער ווייל עס ברענגט אים עקסטערע אקסיגן און קען אים פשוט טראגן שנעלער פון איין פלאץ צום צווייטן. א ווינט איז אבער פון די עפעקטן וועלכע מען קען זיך נישט אויסרעכנען פריער און קען טיילמאל קומען אין א סורפרייז. די חרבנות וועלכע א פייער לאזט איבער ווענדט זיך אויך אסאך אין די ווינט. ווייל א פייער וואס ווערט געטריבן זייער שנעל דורך די ווינט וועט נאר אפברענען אויבערפלעכליך און אלעס וועט צוריקוואקסן נארמאל נאך א קורצע צייט. אבער אויב עס איז בכלל נישט פאראן קיין ווינט וועט דער פייער פארציקן אלעס און אויסברענען די ערד און מען וועט נישט קענען זען קיין נייע פירות פאר עטליכע יאר.
סייענטיסטן אין די נאציאנאלע צענטער פאר אטמאספערע פארשונג זאגן אז אויסער די אויבנדערמאנטע עפעקטן וואס א ווינט קען האבן צו א פייער קען דער פייער זעלבסט מאכן ווינטן זיך אליינס צוהעלפן. זיי ווייזן אן אויף א ספעציעלע קאמפיוטער מאדעל וועלכע זיי נוצן צו מעסטן די שטארקייט פון ווינטן וועלכע ווייזט קלאר אז די היץ און רויך וואס די וואלד פייערן געבן ארויס טוט באשאפן באזונדערע שטארקע ווינטן וועלכע לויפן אים די פארעם פון א טארנעידא און העלפן אסאך צו די שנעלקייט פון זיין פארשפרייטונג.
לויט די שטודיעס פון די זעלבע סייענטיסטישע ארגאניזאציע קען א וואלד פייער מיט די הילף פון א שטארקע ווינט אמאל לויפן אין די שנעלקייט פון 100 מייל פער שטונדע דורך שפריצן אזלעכע גרויסע פלאמען פון 60 פיס ברייט און 100 פיס לאנג. דאס פאסירט אבער געווענליך נאר ביי א קרוין פייער וועלכע לויפט נאר אויף די שפיץ פון ביימער און האט א טבע צו דעגרייכן הויכע בערג.
סופרים קארט
ממוזער|קליין| סופרים קארט פון קראאטיע א סופרים קאָרט איז די העכסטע געריכט פון א לאנד וועלכע דינט אלס לעצטע מעגליכקייט צו באוועגן א פריערדיגע פסק פון א נידעריגערע געריכט.
די מאכט פון א סופרים קארט איז געוואנדן לויט יעדע לאנד און אזוי אויך די סיסטעם פון ערוועלן די ריכטער.
אין אמעריקע
דאס העכסטע געריכט פון די פאראייניגטע שטאטן, געגרינדעט געווארן אין 1789, איז דאס העכסטע פעדעראלע געריכט אין די פאראייניגטע שטאטן. ניין ריכטער זיצן אויפן געריכט.
ישראל
די הויכגעריכט אין ישראל איז דער העכסטער געריכט אין ישראל'ס יוסטיץ סיסטעם. דער געריכט זיצט אין ירושלים.
טשילע
קאַטעגאָריע:יוסטיץ קאַטעגאָריע:רעגירונג
Højesteret
וואלד פייער
ווינט און רעגן
רעגן איז אפגערעדט און יעדער פארשטייט אז דאס איז די בעסטע וועטער קעגן א וואלד פייער. רעגן וואסער זאפט איין אין די ביימער ערד און לאזט נישט קיין פרישע פייערן אויסברעכן.
פייערן אויף בערג
די דריטע עפעקט אויף א וואלד פייער וועלכע מיר האבן פריער דערמאנט איז טאפאגראפיע. דער אויסשטעל פון די ערד און בערג קען אויך טוישן די גאנג פון א פייער אויף ביידע וועגן.
פייער האט א טבע אז עס לויפט שנעלער ארויף וואו אראפ און איז מיט דעם אנדערש ווי וואסער וועלכע פאלט מיט די וועלט'ס ערד צוציאונג'ס קראפט. א פייער לויפט גאר שנעל ארויף אויף בערג ווייל די היץ און רויך גרייטן צו דעם באדן דורך אויסטרוקענען יעדעס ביסל פייכקייט וואס עס איז פאראן. אבער איינמאל דער פייער איז אויפ'ן בארג האט ער א שווערע ארבעט צוריק אראפצוקומען פון די אנדערע זייט ווייל דארט האט ער נישט די היץ וועלכע העלפט אים אויסטרוקענען די פייכקייטן און ער וועט אליינס מוזן קעמפן זיך צו דערזען צוריק אראפ. יעדעס יאר ברעכן אויס טויזענטער וואלד פייערן און זייער אסאך פון זיי פארלעשן זיך פון זיך אליינס צוליב איינע פון די עפעקטן וועלכע מיר האבן אויסגערעכנט און פון דעם איז בערג די מערסטע פון זיי. פייערן גייען זייער אסאך מאל ארויף אויף די בערג און ברענען דארט אויס.
אין אויסטראליע איז אין א געוויסן זומער געווען א גרויסע וואלד פייער וועלכע האט אט געהאלטן ביים ארויפגיין א גרויסע בארג וועלכע איז געווען פיל מיט הייזער און א ווינט וועלכע האט געבלאזן אראפ פון בארג האט צוריקגעהאלטן דעם פייער פאר עטליכע טעג ביז עס האט נאכגעלאזט און דער פייער איז ארויף מיט איין אימפעט און פארציקט אלעס וואס עס האט דעגרייכט.
פייערן אויף בערג קענען אנמאכן מער חרבנות וועלכע קענען עפעקטירן אויף דעם ארום נאכדעם וואס א ווינט אדער שטארקע רעגן וועט אפשווענקן די פארברענטע ערד פן די בערג און וועט פארפלייצן דעם גאנצן ארום. אזא געשעעניש האט זיך אפגעשפילט אין גלענוואוד ספרינגס, קאלאראדא, און 994' ווען א וואלד פייער וועלכע האט פארברענט 2,000 אקער לאנד האט דעגרייכט א בערגיקע געגענט און ערשט 2 מאנאטן נאך די שריפה האט א שטארקע ווינט אפגעשוואנקן אלע אש פון די בערג און איז געפאלן אויף די אינטערסטעיט 70 וועלכע לויפט נעבן דעם און 30 אויטאס זענען באדעקט געווארן מיט מאראסט און 2 פון זיי האבן פארלוירן קאנטראל און זענען אריינגעפאלן אינעם קאלאראדא טייך.
א פייער איז אבער נישט נאר א פארציקער. וואלדפייערן קענען אמאל גאר זיין א טובה פאר די וועלדער ערשטנס ווייל אמאל וועט א קליינע פייער פארמיידן א גרעסערע פייער וועלכע וועט נאכפאלגן שפעטער אדער א יאר דערויף און וויבאלד די בראושעס זענען שוין אפגעברענט וועט עס נישט קענען פארשפרייט ווערן. וואלד פייערן קענען אויך אמאל העלפן באזייטיגן קראנקהייטן וועלכע כאפן זיך אן אויף גראז און וועט אין געוויסע פעלער גאר בעסער מאכן געוואקוסן דורך די אפפאל פון די ביימער וועלכע קוראזשירן נייע געוואוקסן.
באקעמפן דעם פייער
די האטשאט גרופע באנעמט זיך מיט אויפשטעלן אן ארט וואו זיי באזייטיגן יעדע סארט ברענשטאף כדי צוריקצוהאלטן דעם פייער פון אריבערגיין אויף ווייטער. אין ענגליש ווערט דאס אנגערופן א פייער ברעיק און אין אסאך סטעיט'ס פארמאגן שוין רוב וועלדער אזעלכע פייער ברעיקס אין פאל עס ברעכט אויס א פייער זאל עס נישט גיין צו ווייט.
סמאוקדזשאמפערס זענען א ספעציעלע גרופע וועלכע טאנצן ארויס פון פליגער אין פייער רינגן וועלכע זענען נאכגעלאזט אינמיטן און מאכן א פייער ברעיק און באזייטיגן אלע קליינע פייערן עס זאל נישט ווערן גרויסע פייערן. די גרופע ווערט אנגעפירט און טרענירט דורך די פארעסט סערוויס דעפארטמענט.
אויסער די הויפט טעכניקן איז פאראן אנדערע וועגן וויאזוי מען פארמיידט וואלד פייערן פון פארשפרייטונג. אמאל נוצט מען גאר א פייער קעגן א פייער און מען ברענט אפ א געוויסע געגענט אונטער א קאנטראל אזוי אז ווען דער פייער וועט דארט דעגרייכן וועט עס מער נישט האבן קיין ברענשטאף צו גיין ווייטער. די ספעציעלע פייער לעשער נוצן אויך פליגער וועלכע טראקסן אראפ טויזענטער גאלאנען וואסער אדער שטוב צו דערשטיקן דעם פייער.
אויסער וואסער און שטויב איז פאראן א ספעציעלע רויטע שטויב וועלכע איז א כעמיקאל וועלכע קען נישט ארבעטן צוזאמען מיט פייער און וועט קעמפן צו פארלעשן דעם פייער.
קאַטעגאָריע:נאטירלעכע קאטאסטראפעס
גראמאטיק
צי מיינט איר יידיש גראמאטיק?
אין לינגוויסטיק, איז גראַמאַטיק (פון גריכיש: γραμματική), אדער דקדוק, די זאמלונג פון סטרוקטור-כללים וואס זענען חל אויפן צוזאמענשטעל פון טיילזאצן, פֿראזעס און ווערטער אין א געוויסער נאטירלעכער שפראך. דאס ווארט גראמאטיק באדייט די שטודיע פון געזעצן וואס דיקטירן די באנוץ פון א שפראך. אלע געזעצן וויאזוי מען שרייבט און רעדט די שפראך הייסן גראמאטיק. דאס פעלד טוט איינשליסן פאנאלאגיע, מארפאלאגיע און סינטאקס, אפטמאל אויך פאנעטיק און סעמאנטיק.
דאס איז א טייל פון דער גרעסערער חכמה פון שפראך וואס הייסט לינגוויסטיק. דאס ווערט אויך צעטיילט אין קלענערע אפטיילונגען מיט עקסטערע נעמען.
*
פאמיליע
ממוזער|פאמיליע שטראוס 1945 מיכאל ונעמי שטראוס שטייענדיק טרודה רותי און ארנסט שטראוס זיצן פאמיליע אדער משפחה איז א גרופע פון זאכן וואס זענען און די זעלבע גרופע צוליב וואס זיי האבן די זעלבע ביאלאגישע שטריכן, אדער זיי זענען ביאלאגיש גלייך. א פשוטע משפחה איז א פאטער און מוטער מיט זייערע קינדער. אין א ברייטערער משפחה ווערן אויך אריינגערעכנט די עלטערן פונעם פאטער און פון דער מוטער, און אפשר אויך אנדערע קרובים.
טאמער דער פאטער אדער די מוטער אין א פאמיליע שטארבט, אדער די צוויי צעשיידן זיך, בלייבן די קינדער אין אן "איין־עלטער פאמיליע".
אין א פאמיליע ווערט דער סאציאלער עטיק אריבערגעגעבן פון איין דור צו א צווייטן דור.
בעל שם טוב
קליין|250px|דעם בעל שם טוב'ס חתימה left|thumb|250px|אהל על קבר הבעש"ט left|thumb|250px|בית מדרשו של הבעש"ט רבי ישראל בן אליעזר זצ"ל, דער בעל שם טוב (בעש"ט) (י"ח אלול ה'תנ"ח – ו' סיון ה'תק"ך), איז געווען דער גרינדער פון חסידות.
אפשטאם
רבי ישראל איז געבוירן אינעם שטעטל אקופ אין די קארפאטן בערג, י"ח אלול ה'תנ"ח (אומגעפער), צו זיין פאטער רבי אליעזר, און צו זיין מוטער מרת שרה. זיין פאטער האט געשטאמט פון רבי אליעזר, דעם ברודער פון רמ"א, און איידעם פון מהרש"ל.
רבי ישראל איז פאר'יתום'ט געווארן אלס יונג קינד פון ביידע עלטערן. זיין פאטער רבי אליעזר האט אים איבערגעלאזט ביי די דריי יאר. אין ספר שבחי בעש"ט ווערט פארציילט אז פאר זיין טאטע איז אוועק האט ער אים געזאגט: "ישראל'יקל, דו זאלסט נישט מורא האבן פאר קיינעם נאר בלויז פארן באשעפער, אויסערדעם דארפסטו פון קיינעם נישט האבן קיין מורא."
די ווערטער זענען אים אריין טיף אין זיין זעל און דערפון האט ער אויסגעפארעמט זיין וועג.
זיין יוגנט
נאכדעם וואס רבי ישראל איז געווארן א יתום, האבן די מענטשן פון שטאט זיך אפגעגעבן מיט אים, און אים אריין געברענגט אין חדר. ער איז דארט שטארק געשטיגן, אבער וויבאלד רבי ישראל פלעגט שטענדיג אנטלויפן פון חדר און זיך אויסבאהאלטן אין וואלד, האבן זיי אויפגעהערט זיך אפגעבן מיט אים.
ווען ער איז גרעסער געווארן האט ער זיך אונטערגענומען צו פירן די קליינע קינדער אין חדר אריין, און זיי צו פירן אין בית המדרש ענטפערן אמן יהא שמיה רבא. אויפן וועג פלעגט ער זינגן מיט זיי, אז מען האט דאס געקענט הערן פונדערווייטנס. נאכהער איז ער געווארן דער אויפפאסער פון בית המדרש, אזוי ארום האט ער געקענט אויף זיין גאנצע נעכט קיינער זאל נישט וויסן.
זיינע רבי'ס
דער ספר שבחי בעל שם טוב ברענגט אז ער האט געהערט פון רבי שמשון, דעם רב אין ראשקאוו, א זון פון דעם תולדות, אז עס איז געווען א מענטש וואס מען האט אים גערופן רבי אדם בעל שם, וואס ער האט געהאט כתבים וואס זענען געווען סודות התורה, פאר ער איז נפטר געווארן, האט ער אנגעזאגט פאר זיין זון, ער זאל איבערגעבן די כתבים פאר א ייד אין אקופ וואס הייסט רבי ישראל בן אליעזר, ער איז פערצן יאר אלט, און די כתבים געהערן צו זיין שורש נשמה, אויב דו וועסט האבן די זכיה וועט ער לערנען אין זיי מיט דיר.
דער זון פון רבי אדם בעל שם איז אנגעקומען קיין אקופ, ס'איז אים אבער נישט איינגעפאלן אז דער רבי ישראל זאל גאר באדייטן דעם אויפפאסער פון בית המדרש, הערשט נאך א צייט זוכנדיג האט ער איינגעזען אז דאס איז טאקע וועמען ער דארף איבערגעבן די כתבים. דער בעש"ט איז איינגעגאנגען צו לערנען מיט אים צוזאמען און זיי האבן זיך ארויסגעצויגן אין וואלד און דארט געהארעוועט אין לערנען אינאיינעם, נגלה און נסתר צוזאמען.
אויסער דעם האט דער בעש"ט געהאט נאך א רבי'ן וואס ער דערמאנט אין א בריוו צו זיין שוואגער, רבי גרשון קיטובער, אין תולדות שטייט אז דאס איז געווען דער נביא אחיה השילוני, וואס ער האט געלערנט פון משה רבינו ע"ה, און ער איז געווען דער רבי פון אליהו הנביא.
יצחק מאיר לעווין
רבי יצחק ״איטשע״ מאיר לעווין (י"ג שבט ה'תרנ"ג - ט"ז אב ה'תשל"א) איז געווען דער פירער פון אגודת ישראל און דער ערשטער מיניסטער פאר סאציאלע ענינים אין ישראל. ער איז געווען אן איידעם ביים גערער רבי׳ן, רבי אברהם מרדכי אלטער.
אין פוילן
איטשע מאיר לעווין איז געבוירן געווארן אין יאר ה׳תרנ״ג אינעם שטעטל גער לעבן דער הויפטשטאט ווארשע אין פוילן (דעמאלסט א טייל פון דער רוסלענדישער אימפעריע), צו הרב הירש העניך הכהן לעווין רב פון בענדין, און צו פייגא, טאכטער פונעם גערער רבי דער שפת אמת. ער האט געהייראט זיין קוזינע דבורה מאַטיל אלטער, טאכטער פון זיין פעטער דער גערער רבי הרב אברהם מרדכי אלטער.
בעל שם טוב
מיט זיין שוואגער
נאך דער פטירה פון רבי אדם בעל שם'ס זון, האט רבי ישראל זיך אוועק געצויגן קיין בראד, ער איז דארט געווארן א מלמד, און ביז א קורצע צייט איז ער באקאנט געווארן אלס א גרויסער למדן און א קלוגער מענטש, אלע פראבלעמען פון דער קהלה און דין תורה'ס האט מען געברענגט צו אים.
גאס
גאס אדער שטראסע איז א דורכגאנג פארן מענטשהייט דעם רבים דארטן דורכצוגיין. ס'איז א ציבורדיגער שטיק באדן לעבן געביידעס וואו מענטשן קענען קומען צוזאמען אדער אדורכגיין. רוב מאל איז די גאס ברוקירט מיט בעטאן, ברוקשטיינער אדער ציגלען.
בעל שם טוב
מיט זיין שוואגער
איינמאל איז געקומען צו אים רבי אפרים פון קיטוב דער פאטער פון רבי גרשון קיטובער וועגן א דין תורה, נאך דעם פסק האט רבי אפרים פארגעשלאגן פארן בעש"ט זיין טאכטער חנה פאר א כלה, דער בעש"ט האט צוגעשטימט, אבער מיט א באדינגונג, אז מען זאל נישט שרייבן אויף אים קיין שום טיטל אינעם תנאים נאר זיין נאמען ישראל בן אליעזר. אויפן וועג אהיים איז רבי אפרים נפטר געווארן, די קינדער זענען געווארן ערשטוינט ווען זיי האבן געטראפן צווישן זיינע פאפירן א תנאים פאר דער טאכטער מיט אן אומבאקאנטן מענטש.
יצחק מאיר לעווין
אין פוילן
אין 1930 איז ער געוויילט געווארן פארזיצער פון אגודת ישראל אין פוילן. ער האט באגלייט זיין שווער עטלעכע מאל ווען ער האט באזוכט ארץ ישראל. אין 1933 האט די פוילישע פאליציי אים ארעסטירט מיט׳ן חשד פון האלטן נארקאטיק, ווען אין אמת׳ן האט ער געהאלטן א זעקל ארץ ישראל ערד וואס ער האט געברענגט פונעם ארומגעגנט פון קבר רחל און דער מערת המכפלה.. ביי דער כנסיה גדולה אין מארינבאד אין 1937 האט מען אים געוויילט צו דער פארקלענערטער פארוואלטונג פון אגודת ישראל און אויך ווי איינער פון צוויי פארזיצער פון דעם וועלטס וועד הפועל של אגודת ישראל; אין 1939 איז ער געוויילט געווארן פארזיצער פון דעם וועלטס וועד הפועל.
גאס
קליין|א טיפישע גאס אין לאנדאן קליין|א גאס אין דעם שטאט צענטער פון [[פראנקפורט, דייטשלאנד]]
בעל שם טוב
מיט זיין שוואגער
ווען דער בעש"ט האט געענדיגט זיין מלומדת האט ער זיך פארשטעלט ווי א פשוטער מענטש, מיט א קורץ פעלציל און א דיקן פאסיג, און איז געפארן קיין קיטוב צו רבי גרשון אין שטוב, דארט האט דער בעש"ט ארויס גענומען דעם תנאים און געזאגט פאר רבי גרשון ער זאל אים צוגרייטן די כלה חתונה צו האבן. רבי גרשון איז אינגאנצן פארטומלט געווארן צו זען אזא פראסטן חתן, ער האט גערופן זיין שוועסטער און איר פארציילט אלץ וואס האט פאסירט, האט זי געענטפערט אז דער פאטער האט אזוי געטון האט זי נישט וואס אריינצוקלערן, און איז גרייט מיט אים צו הייראטן. פאר דער חופה האט דער בעש"ט געבעטן אז ער וויל רעדן מיט דער כלה, ער האט איר אויסגעזאגט די גאנצע ווארהייט און איר באשוואוירן קיינעם נישט צו פארציילן.
גאס
פליז קראס מיך
א אויסדרוק פון א געבעט [בקשה] וואס קליינטשיגע מינדעריעריגע בעטן פון ערוואקסענע "פליז קראס מיך", דאס מיינט זיי אריבער צו פירען די גאס מיט אכט פון די קארס וואס פארען דורך, וויבאלד זייערע עלטערן ערלויבן זיי נאכנישט אליינס אריבערצוגיין די גאס, נאר מיט אן ערוואקסענעמ'ס אויפזיכט. *
בעל שם טוב
מיט זיין שוואגער
נאך דער חתונה האט זיין שוואגער רבי גרשון געבעטן זיין שוועסטער זי זאל אים אפלאזן, און אויב נישט בעט ער זי זאל אוועק פארן וואוינען ערגעץ אנדערש, וויבאלד ער קען נישט פארליידן די שאנדע. זיי זענען אוועק געפארן אין דעם געבירג דארט האט דער בעש"ט זיך אויסבאהאלטן זיבן יאר.
יצחק מאיר לעווין
אין פוילן
ער איז געווען איינער פון די וואס האבן אויפגעשטעלט דעם יסודי התורה חינוך נעצוווערק פאר יונגלעך און דעם בית יעקב פאר מיידלעך.
בעל שם טוב
מיט זיין שוואגער
שפעטער האט ר' גרשון איינגעזען די גרויסקייט פון זיין שוואגער און איז געווארן א תלמיד פון זיין שוואגער דעם בעש"ט. עס איז אינטערסאנט אז אין ספר עבודת ישראל שטייט אז ר' גרשון קיטעווער האט אויסגעלערנט א געוויסן אופן פון עבודת השם פאר זיין שוואגער דעם בעל שם טוב, עס איז דא וואס ווילן מאכן א גרייז אין עבודת ישראל אז נישט ר' גרשון האט עס געזאגט פארן בעל שם טוב נאר פארקערט דער בעל שם טוב האט עס געזאגט פאר ר' גרשון. ר' גרשון ווערט אויך דערמאנט אין ספר פרי מגדים הל' תשעה באב.
יצחק מאיר לעווין
אין פוילן
צווישן די יארן 1937–1939 האט ער געדינט ווי א דעפוטאט אין דעם פוילישן סיים אלס דעלעגאט פון אגודת ישראל, פאר דעם ווארשעווער ווייל־געגנט.
ווען דייטשלאנד האט איינגענומען פוילן האט אדם טשערניאקאוו באשטימט לעווין א מיטגליד אינעם יודנראט. א חודש נאכהער איז לעווין אנטלאפן פון פוילן.
בעל שם טוב
דרך הבעל שם
אין די ערשטע יארן איז דעם בעל שם טוב'ס התנהגות געווען גאר בפשטות. ער האט זיך געדרייט צווישן מענטשן און געשמועסט מיט זיי, און האט אזוי פארהוילן זיין גרויסקייט אין עבדות השם. פון גאר יונג האט ער זיך געדרייט און מתבודד געווען אין די וועלדער, ער האט נישט געוואלט זיין צווישן מענטשן.
גריכישער אלפאבעט
thumb|לינקס|ארויסרעדן דעם גריכישן אלפאבעט
בעל שם טוב
דרך הבעל שם
מיט דער צייט איז ער באקאנט געווארן אלס א "בעל שם", א טיטל וואס מען פלעגט געבן פאר די וואס האבן זיך באניצט מיט קמיעות און סגולות אויף צו פועל'ן ישועות. ער איז ספעציעל באקאנט געווארן מיט זיין קענטעניס צו היילן קראנקע, און עס פלעגן קומען צו אים אידן און גוים צוגלייך זיך היילן.
יצחק מאיר לעווין
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל קאַטעגאָריע:גור
גריכישער אלפאבעט
דער גריכישער אלפאבעט (גריכיש: Ελληνικό αλφάβητο) איז אן אלפאבעט מיט 24 אותיות וואס מ'ניצט שרייבן די גריכישע שפראך זייט דעם יאר ג' (אלפים), למספרם דער 8טער י"ה פאר דער היינטיקער תקופה. ער איז געווען דער ערשטער אלפאבעט מיט א באזונדערן סימבאל פאר יעדן וואקאל און קאנסאנאנט. מ'פלעג אויך ניצן די אותיות אלס נומערן.
בעל שם טוב
דרך הבעל שם
אין ספר תולדות יעקב יוסף שטייט אז עס האט זיך אנטפלעקט צו אים דער נביא אחיה השילוני. דער תולדות שרייבט הרבי הידוע של מורי.
יצחק מאיר לעווין
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
גריכישער אלפאבעט
אחוץ דעם וואס מען שרייבט גריכיש מיט דעם אלפאבעט, ווערן די אותיות געניצט אויך אין מאטעמאטיק און וויסנשאפט און פאר די נעמען פון שטערן אין אסטראנאמיע און נאך צוועקן. דער לאטיינישער אלפאבעט שטאמט פונעם גריכישן אלפאבעט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גריכישער אלפאבעט
בעל שם טוב
דרך הבעל שם
שפעטער ווען ער איז באקאנט געווארן אין דער וועלט האבן די חסידים געזען אויף אים אפענע רוח הקודש און דביקות אלקות וואס מען טרעפט ביי תנאים און אמוראים. דער מאור עינים ברענגט אראפ אז דער בעל שם טוב האט געקענט זען מסוף העולם ועד סופו. דער דגל מחנה אפרים שרייבט ער האט געהאט כוחות נשגבות איבערצודרייען א גזר דין פאר רחמים.
דער בעש"ט האט געזאגט, ער איז נישט אראפ געקומען מחדש זיין עפעס, נאר ״להכניס חיות בעצמות היבשות״.
אין פשוט'ן אפטייטש מיינט דאס, מ'זאל נישט טון מצות און לערנען תורה, כמצות אנשים מלומדה, נאר מיט א חסידישן חיות, וואס דאס מיינט מ'זאל משיג זיין וואס עס מיינט לערנען תורה לשמה, וואס אויף דעם זענען די חסידישע ספרים מסביר באריכות.
יעדער מענטש פארשטייט דאס אנדערש, וועגן דעם האבען זיינע נאכפאלגערס געזאגט תורה, שטענדיג לויט דער תכונת הנפש פון די צוהערער, עס האט זיך געוואנדן ווער עס איז דארט געשטאנען און צוגעהערט, לויט זיי האבן די צדיקים געזאגט תורה, אזוי שטייט אין דער הקדמה פון ספר התניא.
ביזן בעש"ט האבען נאר יחידי סגולה, גאונים וקדושים וואס האבן געלערנט און משיג געווען ספרי קבלה, געוואוסט וואזוי א איד קען זיין נאנט צו השי"ת.
דער בעש"ט האט געעפענט א טיר, אז אפילו א פשוטער איד, אפילו א איד וואס איז פארזינקען מיט טירדות, דאך מיט דער הילף פון צדיקים, קען ער זיין נאנט צו השי"ת, ממש אין מדרגות, וואס פארן בעש"ט האבען צו דעם נישט געקענט צוקומען נאר יחודי סגולה אין דור.
עס שטייט אין הקדמת ספר הבעש"ט, בשם הרה"ק רבי מרדכי מטשערנאביל זצוק"ל, אז ביז משיח וועט קומען, ווען א איד וועט גיבן א קרעכץ, אפילו אינעם ווייטן דייטשלאנד, וועט דאס זיין פונעם כח השפעה פון בעש"ט וואס ער האט אראפ געברענגט אן התעוררת צו דערוועקן אידן צו אידישקייט. עס שטייט אין ספה"ק היכל הברכה-קאמארנא הר"ב ישרא"ל ב"ן אליעז"ר בגי' שמע ישראל י' אלקינו ה' אחד = 1018
פארשידענע חסיד'ישע הויפן האבן אנגענומען צו לייגן א דגוש אויף אנדערע עלעמענטן פון דרך החסידות. אין די חסיד'ישע הויפן פון וויזניץ איז עס דאס פראווען די הייליגקייט פון שבת. אין סקווירא (טשערנאבעל) מתקן זיין די זיבן מידות חג"ת נהי"ם [ח'סד ג'בורה ת'פארת נ'צח ה'וד י'סוד מ'לכות], איינער פון זיי איז זיך באהעפטן צום צדיק. ליובאוויטש איז געווען מחולק מיט דעם און האבן געהאלטן אז מ'דארף רעדן פון חסידות אסאך, פון חב"ד [ח'כמה ב'ינה ד'עת]. דערפאר לערנען זיי דאס פונעם תורת החסידות, וואס דער בעל התניא ספר התניא האט ספעציעל געמאכט. אין תולדות אהרן איז עס דאס דאווענען. אין די אונגערישע קהלות ווי סאטמאר און פאפא איז עס מערסטנס די ענינים פון אידישן לבוש און שפראך און זיך דערווייטערן פון מאדערנקייט, וואס האט אויך א שטארקן באזיס אין דעם דרך פון חתם סופר.
דער גרויסער רבי פון צאנז, ר' חיים האלבערשטאם האט אין זיינער צייט, מיט 130 יאר צוריק זיך, אויסגעדרוקט אז דער דרך הבעל שם איז מער נישטא. דער סאטמארער רב, רבי יואל טייטלבוים האט מיט 80 יאר שפעטער אויך געזאגט ענליכע ווערטער, אז דער דרך הבעש"ט איז פארגעסן געווארן. דער צדיק רבי ר' יעקב יוסף מסקווירא, האט זייער געקאכט אקעגן די רייד, און האט געזאגט חלילה אזוי צוזאגן, דעם בעל שם'ס כח און דרך איז נצחיות.
איינער פון די גרעסטע גדולים און גרויסע לייט אין דעם ערשטן דור פון דעם מגיד פון מעזריטש און פון זיינע תלמידים, וואס האבן זייער חשוב געהאלטן דעם בעל שם טוב, איז געווען דער חיד"א. און אין שו"ת דברי חיים ברענגט ער דערפון א ראיה, אז גדולי ישראל האבן יא אנגענומען דעם וועג פון בעל שם טוב עיי"ש. וואס כאטש ער איז געווען א ספרדי, און אין זיין געגנט אין איטאליע האט מען דאך כמעט נישט געוואוסט פון חסידות, דאך שרייבט ער זייער שיין אויף רבי ישראל בעל שם און אויף זיינע תלמידים. ער שרייבט אויף אים: "הרב החסיד קדוש מהר"י בעל שם טוב הגיד גדולת נשמת מהרבינו חיים (בן עטר)." (שם הגדולים ערך אור החיים וערך צפנת פענח). אויך דעם צפנת פענת פון רבי יעקב יוסף פון פולנאה ברענגט דער חיד"א אין זיינע ספרים (שם הגדולים ערך צפנת פענח, און רוח חיים, און אין זיין ספר כסא דוד דרוש י"ד). אויך שרייבט ער אויף אים אין שם הגדולים: "הקדמות רבו הרב המפורסם קדוש יאמר לו מהר"ר ישראל בעל שם טוב". אויך ווערט דערמאנט די חבורה פון בעל שם טוב אין זיין ספר ברכי יוסף (יורה דעה סי' רצ"ט סעי' א') אז ער האט געזען חסידים וואס גייען מיט קליידער פון זיידן און זענען מקפיד נישט צו גיין מיט וואל ער האט זיי געפרעגט דעם טעם און זיי האבן אים געענטפערט, ער שרייבט אזוי: "זה שנים כן באו סיעת ספריא מקרית חוצות לשכון כבוד בארץ, ותרי מינייהו רבנן המתקדשם והמטהרים בהדרי הדרים, ועין רואה הני מאני דרבנן מכף רגל ועד ראש לבושי משי ואיבעיא להו לרבנן מה מצוה זו ומצאה הקפידה באמור רבנן בטעמא", עיי"ש. אויך דערמאנט ער אסאך מאל אין זיינע ספרים רבי גרשון קיטאווער, א שוואגער און א תלמיד פון בעל שם טוב. אויך ברענגט ער נאך תלמידים פון בעל שם טוב ווי רבי יוסף דער טאטע פון רבי ישראל נחמן מדראהביטש (חומת אנ"ך שה"ש א').
זיין הסתלקות
דער בעל שם טוב איז נסתלק געווארן ה'תק"ך (22סטן מיי, 1760) ו' סיון דער ערשטער טאג שבועות. דער ספר דרכי חיים ושלום ברענגט אראפ פון מונקאטשער רב א מערקווירידיגע זאך פארוואס ס'דא וואס זאגן אז ער איז נסתלק געווארן די צווייטע טאג, אז אין אמת'ן איז דער בעל שם טוב נסתלק געווארן ביום א' דשבועות, נאר די תלמידים האבן נישט געוואלט אז מען זאל מקיים זיין יתעסקו בו עממים, האבן זיי געזאגט אז ער איז נסתלק געווארן דעם צווייטן טאג.
בשעת דער בעל שם טוב איז נסתלק געווארן זענען געשטאנען ארום זיין בעט די גאנצע חבריא, זיינע גרויסע תלמידים. אין סוף ספר אגרא דכלה שטייט אז בשעת'ן הסתלקות פון בעל שם טוב האט ער געזאגט אצינד ווייס איך זיכער פארוואס איך בין באשאפן געווארן און וואס איך האב געמוזט אויפטון אויף דער וועלט.
דער קאמארנער ברענגט אין חומש היכל הברכה אז דער בעל שם טוב איז אוועק בשעת ער האט געזאגט דעם פסוק "אל תבואני רגל גאווה", און האט אויסגעפירט "והתמכרתם שם ואין קונה" ווייל מען וועט אויסגיין צו אור אין סוף ברוך הוא.
זיין פאמיליע
דער בעל שם טוב האט געהייראט מרת חנה, (א שוועסטער פון רבי אברהם גרשון קיטאווער), א טאכטער פון רבי אפרים פון קיטוב. זייערע קינדער:
צווישן די נענטסטע אייניקלעך צום בעל שם טוב היינט איז רבי דוד טווערסקי, סקווערער רבי, וואס איז אן אייניקל פון רבי צבי הערש.
זיינע מאמרים און ספרים
דער בעל שם טוב האט איבערגעלאזט א אוצר און שלל פון מאמרים וואס יעדעס ווארט פאר זיך איז א ליכטיגקייט און לעבעדיגקייט, פון יעדער מאמר באזונדער קען מען זיך אסאך לערנען.
עס איז אינטערעסאנט ווען מען פארטיפט זיך אין זיינע מאמרים, און דערנאך זעט מען ווי זיינע תלמידים שרייבן אראפ דעם מאמר, און וויאזוי די שפעטערדיגע רביים ברענגן דאס ארויס, זעהט מען יעדער רבי לערנט עפעס אנדערש ארויס, יעדער מחבר ספר האט א חידוש, א נייער דערהער, דאס איז וויבאלד זיינע מאמרים און געדאנקען זענען גאר טיף און נעמען ארום גאנצע סוגיות פון קבלה און סודות, זיי רירן אן שרשי יסודות הדת, דעריבער טרעפט מען דערין אייביג נאך און נאך.
דער בעל שם טוב זעלבסט האט גארנישט געשריבן אבער זיינע תלמידים האבן געשריבן, צווישן די ספרים איז צוואות הריב"ש כתר שם טוב, אויך זענען זיינע מאמרים געדרוקט למאות ולאלפים אין די ספרים פונעם תולדות יעקב יוסף, דגל מחנה אפרים, און אין די ספרים פון זיין גרויסן תלמיד רבי דוב בער פון מעזריטש מגיד דבריו ליעקב, ליקוטי אמרים, אמרי צדיקים, אור תורה, ליקוטי יקרים, דער ספר אור הגנוז לצדיקים און אויך אין זיין ספר נר מצוה, אויך אין די קאמארנע ספרים ווערט מבואר זייער אסאך פון זיינע רייד.
דערנאך האבן פארשידענע מלקטים פרובירט צאמנעמען די רייד פון בעל שם טוב לפונדק אחד ווי דער ספר דרש טוב.
ביז עס האבן זיך צאמגעשטעלט צוויי מחברי ספרים, איינער ר' נתן נפתלי קאלביעל און דער צווייטער רבי מנחם מענדל גאווראטשוב א גערער חסיד און האבן אין יאר תרמ"ו ? צאמגענומען אלע מאמרים וואס זיי האבן געטראפן און עס מסדר געווען אויף דער תורה און חמש מגילות און ארויס געגעבן דעם ספר בעל שם טוב על התורה. עס איז א וואונדערבארער ליקוט, און רוב מחברי ספרים אויף דעם אופן האבן זיך געלערנט פון די צוויי מחברים ווי אזוי מען זאל מחבר זיין א ספר א פנים מיט א פי' פון אונטען [ביז זיינע צייטן זעט מען דאס זעלטן], זייט דעמאטלס זענען ארויס פארשידענע ספרים וואס פרובירן אויך צאמנעמען די מאמרים און משלים זיין דאס וואס גאווראטשוב האט פארפעלט, אבער קיינער האט נאך נישט עס אזוי גוט געמאכט ווי ער.
זיינע תלמידים
צווישן די תלמידים פונעם בעל שם טוב. ווערן גערעכנט זיין יורש רבי ר' דוב בער באקאנט מיטן נאמען דער "מעזריטשער מגיד", רבי יעקב יוסף פון פאלאנע (דער "תולדות"), רבי יחיאל מיכל פון זלאטשאוו, רבי וואלף קיצעס, רבי חיים קראסנער, רבי נחמן האראדענקער, רבי אריה לייב פון שפאלע, רבי מנחם מענדל פון וויטעבסק, רבי נחום טשערנאבלער, רבי פנחס קאריצער און רבי שמואל פון קאמינקא.
זיין קבר
ס'איז געווען מקובל, אז איבערן הייליגן ציון איז געווען א דעכל מיט פיר שטאנגן, לעצטענס האט מען געבויעט א גאנצע אוהל, [וואס איז גראדע נישט געווען לרצון פון די אייניקלעך און ממשיכי דרך החסידות] אבער ס'איז גראדע גאנץ שיין אהערגעשטעלט. אין ליקוטי מוהר"ן (ח"ב סי' ק"ה) שטייט אז דער קבר פון בעל שם טוב איז הייליג ווי קדושת ארץ ישראל.
די תלמידים און נאכפאלגער פונעם בעל שם טוב פלעגן זיך צאמקומען אין מעזשביזש אפילו נאכן הסתלקות פון בעל שם טוב און פלעגן חזר'ן און לערנען וואס ער האט געלערנט.
אין די לעצטע יארן זענען פוקד זיין קבר אסאך אידן פון דער גארער וועלט, אידן קומען זיך צוזאמען צום ציון הקדוש און גיסן זיך אויס דאס הארץ, דאס פלאץ איז ספעציעל מעורר. דער בית החיים אין מעזשביזש איז אן אריגינאלער בית החיים, עס איז נישט גערירט, אלע מצבות שטייען דארט שוין זייט מען האט עס געשטעלט, ארום דעם בעל שם טוב ליגן אסאך פון זיינע אייניקלעך, ווי רבי ברוך פון מעזשביזש, דער דגל מחנה אפרים, ר' ישראל דער טויטער א ברודער פון ר' נחמן מברסלב, און נאך. אויך ליגן דארט אסאך רבנים פון מעזשביזש, און גרויסע תלמידים פונעם בעל שם טוב ווי ר' וואלף קיצעס, ר' ישראל פאליצקער ר' צבי סופר, אויך דער אפטער רב וואס איז שפעטער געווען רב אין מעזשביזש ליגט דארט.
דער ציון פון בעל שם טוב איז איבערגעבויט מיט א הערליכער געבוי, אויך דער גאנצער בית החיים איז ארום גענומען מיט א מויער, לעצטנס האט מען דארט געבויעט א שיינע שול און א מקוה, ווי אויך אן עס זאל און א כשר'ע קיך, דער גריסער אידישער קברים בויער ישראל מאיר גבאי האט דארט געבויט גאנצע נייע הייזער און שטיבער ארום דעם ציון ווי פאר א פאר פיאסטער קען מען דארט איינשטיין, אויך האט ער געטראפען דעם בית המדרש המיוחד ווי דער בעל שם טוב האט געדאווענט און עס איבערגעבויט ממש ארגינאל ווי עס האט אויסגעזען אין דער צייט פון בעל שם טוב.
עס קומט דארט אהין אסאך רבי'שע הויפן צו פראווען א שבת ביים בעל שם טוב, ספעציעל איז באקאנט דער לעלאווער רבי שמעונ'לע לעלובער, און דער מאקאווער רבי, ר' יצחק זעליג מארגענשטערן שליט"א דער קאצקער רבי. אויך דער באקאנטער זינגער מרדכי בן דוד  פארט אהין פראווען מיט אסאך אנהענגער א שבת אין מעזשביזש, גאנץ לעצטנס האט ער פארפאסט א שיינעם ניגון ווי ער לייגט אראפ וויאזוי מעזשביזש לעבט ווידער אויף מיט אידן דערמיט וואס מען פארט אהין אויף א שבת ביים גרינדער פון חסידות אין מעזשביזש.
דרויסנדיגער לינק
בילדער פארשטעלונג פון דעם געבורטארט פון חסידות
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:צדיקי וחסידי קדמאי קאַטעגאָריע:חסידות
קדיש
קדיש זאגט מען ביים דאווענען, און ווען מען איז אין יאר פון טאטע אדער סיי וועלכע אנדערע קרובים'ס טויט.
נוסח
יִתְגַּדַּל וְיִתְקַדַּשׁ שְׁמֵהּ רַבָּא. בְּעָלְמָא דִּי בְרָא כִרְעוּתֵהּ, וְיַמְלִיךְ מַלְכוּתֵהּ וְיַצְמַח פֻּרְקָנֵהּ וִיקָרֵב מְשִׁיחֵהּ. בְּחַיֵּיכוֹן וּבְיוֹמֵיכוֹן וּבְחַיֵּי דְכָל בֵּית יִשְׂרָאֵל, בַּעֲגָלָא וּבִזְמַן קָרִיב וְאִמְרוּ אָמֵן. יְהֵא שְׁמֵהּ רַבָּא מְבָרַךְ לְעָלַם וּלְעָלְמֵי עָלְמַיָּא, יִתְבָּרַךְ וְיִשְׁתַּבַּח וְיִתְפָּאֵר, וְיִתְרוֹמֵם וְיִתְנַשֵּׂא וְיִתְהַדָּר וְיִתְעַלֶּה וְיִתְהַלָּל, שְׁמֵהּ דְקֻדְשָׁא בְּרִיךְ הוּא. לְעֵלָּא מִן כָּל בִּרְכָתָא (אין די עשי"ת: לְעֵלָּא לְעֵלָּא מִכָּל בִּרְכָתָא)וְשִׁירָתָא תֻּשְׁבְּחָתָא וְנֶחֱמָתָא דַּאֲמִירָן בְּעָלְמָא וְאִמְרוּ אָמֵן. תִּתְקַבַּל צְלוֹתְהוֹן וּבָעוּתְהוֹן דְּכָל-בֵּית יִשְׂרָאֵל, קֳדָם אֲבוּהוֹן דְבִשְׁמַיָּא, וְאִמְרוּ אָמֵן. יְהֵא שְׁלָמָא רַבָּא מִן שְׁמַיָּא וְחַיִּים עָלֵינוּ וְעַל כָּל יִשְׂרָאֵל. וְאִמְרוּ: אָמֵן עוֹשֶׂה שָׁלוֹם (בעשי"ת הַשָּׁלוֹם) בִּמְרוֹמָיו הוּא יַעֲשֶׂה שָׁלוֹם עָלֵינוּ וְעַל כָּל יִשְׂרָאֵל וְאִמְרוּ: אָמֵן.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:תפילות
אברהם קאלמאנאוויטש
רבי אברהם קאלמאנאוויטש (תרנ״א - ב' אדר א' תשכ״ד) איז געווען א רב אין עטלעכע שטעט אין פוילן און שפעטער דער נשיא פון דער מירער ישיבה אין ברוקלין.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע
אויגוסט
אויגוסט איז דער נאמען פונעם אכטן מאנאט אין דעם ציווילן קאלענדאר. דער נאמען שטאמט פון א רוימישן קעניג, אין דער צייט ווען רוים איז געווען דער גרעסטער וועלטס מאכט, און וויבאלד פאר דעם פריערדיגן קייסער יוליוס האט זיך פארגליסט א נאמען צוגעבן פאר'ן זעקסטן חודש יולי, האט קייסער אגוסטוס א נאמען געגעבן אויגוסט.
*
שמעלקא טויבנפעלד
הרב שמואל ״שמעלקא״ ישכר דוב טויבנפעלד (תרצ״א - תשרי תשמ״ו) ער איז געווען פילע יארן דער רב פון קהל חרדים וואס האט אנגעהערט צו סאטמאר אין מאנסי.
ביאגראפיע
הרב שמעלקא איז געבוירן געווארן אין יעראסלאוו, גאליציע.
ער איז געווארן ערזעצט דורך רבי חיים יהושע האלבערשטאם וואס דינט היינט אלס ארטיגער רב.
דער סקווערער רבי זצ״ל האט אים ערשט געוואלט באשטימען אלם ראש הכולל פון שיכון סקווירא. אבער הגם ער איז געווען א חסיד, האט ער זיך אפגעזאגט. דער סקווערער רבי האט דאן געזאגט צו זיינס א מקורב, אז ער האט אים נישט געוואלט אויפדרענגען, ווייל ער זעט, אז ר׳ שמעלקא איז אן אמתער ״שונא את הרבנות״. ערשט נאך לאנגע הפצרות איז ער שפעטער געווארן רב פון דער קהילת חרדים אין מאנסי, אבער דאס מיט א גאנצע ריי פון תנאים ווי למשל, אז מען זאל אים נישט רופן ״רב״, נאר בלויז ראש החברה, אז ס׳זאל זיין שלא על מנת לקבל פרס, און אז ער זאל ניט טראגן קיין אחריות פאר די חטאים פון זיין קהל.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מאנסי קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
אפריל 2006
געשעענישן
left|90px
left|80px
http://www.nrg.co.il/online/36/ART1/060/919.html
קאַטעגאָריע:אפריל קאַטעגאָריע:2006
1953
געשטארבן
קאַטעגאָריע:20סטער י"ה
קארפ
צו מיינט איר א קארפאראציע?
קארפ (Cyprinus carpio) איז א מין פרישוואסער פיש פון דער פאמיליע קארפנפיש (Cyprinidae).
עס איז שמוציג.
זייער סכנהדיגע ביינער געדרייט, לאנג און ברייט מיט גאר שפיציג ווי א שפיז. קאטעגאריע:פיש
ב
300px|לינקס|בית ב (ארויסגערעדט בייז) איז דער צווייטער אות פון אלף בית. דאס ווארט "בית" באדייט א הויז.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אלף בית
בעש"ט
Yisroel ben Eliezer (The Baal Shem Tov) Бааль Шем Тов, Исраэль
מאלעריי
קליין|200px|די [[מאנא ליסע איז איינע פון די מערסטע באקאנטסטע מאלעריי אין דער מערב וועלט.]] מאלעריי איז די קונסט פון אראפמאלן פארב אדער פיגמענט אויף אן אייבערפלאך, צו שאפן א בילד פון א פנים אדער זאך. די אייבערפלאך קען זיין א וואנט, פאפיר, האלץ, גלאז און נאך.
די פרקאטיצורינג פון מאלעריי איז בעיקר פארונצט אלס א מאוד צו רעפרעזענטירן, דאקומענטירן און אויסדרוקן; די אלע פארשידענארטיקע כוונות און טעמעס וואס איז אזוי פיל אין צאל וויפל פראקטערצירער עס איז דא פון דעם פאך; ד.ה. מאלעריי קען זיין נאטירליך געשטימט (ווי אין א גארטן פאנאראמע); פאטאגראפיש; אבסטראקט; אנגעפילט מיט נאראטיווישן אינהאלט; פאליטיש; אויפוועקן געפילן; אבער אין מערסטעס טייל פון היסטאריע זענען מאלערייען אנגעפילט מיט רוחניותדיגע מאטיוון און אידיאלן, פון דער תורה און סצעענס פון אמונה און מיטאלאגישע פיגורן סימבאל וואס טוען ארויסברענגען זייערע דעמאלטסדיגע באגריפן פון רעליגיע וואס האט אלעמען ארוםגענומען אט די מאלעריין באצירן נאך היינט אלע רעליגיעזע אינסטיטוציעס ארויסצוברענגן יראת שמים פון אירע קוקער.
*
מזל טוב
קליין|מרכז| עוגת יום הולדת עם כיתוב מזל טוב מזל טוב ("גוטע מזל" אין אידיש) איז א וואוּנטש וואס מען וואונטשט זיך איינער פארן צווייטן אין א צייט פון שמחה און פרייד, צום ביישפיל ווען עמיצער איז א חתן געווארן אדער האט געהאט א קינד און אזוי ווייטער.
ווען מען וואונטשט מזל טוב פירט מען זיך אויסצושטרעקן די האנט צום בעל שמחה וועלכע שטרעקט אויך אויס זיין האנט און אינאיינעם שאקלט מען אביסל די הענט, און דאן גיבט מען אן אויפגעהייטערטע געשריי "מזל טוב!"
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע קאַטעגאָריע:ווונטשן
דרום דעקאטע
דרום דעקאטע איז איינער פון די פופציג שטאטן פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. זי געפינט זיך אין חלק פון צפון-מערב וואס הייסט וועסט-נארד-צענטראל. איר הויפט שטאט איז ביסמארק.
איינער פון די מערסט באוואוסטע ערטער אין דרום דעקאטע איז דער נאציאנאלער אנדענק-מאנומענט אויף בארג ראשמאר.
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 886,667
סיריע
thumb|סיריע אויפן [[מאפע]]
פון די ערשטע ציוויליזאציעס אין דער וועלט זענען געווען אין סיריע. די אוראלטע שטאט עבלע, וואו א פערטל מיליאן מענטשן האבן געוואוינט, ווערט פאררעכנט פאר א באווייז אויף א גרויסער סעמיטישער אימפעריע וואס האט געהערשט פונעם ים סוף ביז אנאטאליע אין די צייטן פון אברהם אבינו. במשך דער היסטאריע האבן געהערשט אין סיריע פארשידענע אימפעריעס, צווישן די שבטי ישראל, די אשורים, די בבלים, די פערסישע אימפעריע, די גריכן, ארמעניע, די רוימען, די ביזאנטישע אימפעריע, די אראבער און די קרייצצוגער. דמשק איז פון די עלצטע שטעט אין דער וועלט, און איז אמאל געווען די הויפטשטאט פון דער אומאיאדישער אימפעריע, וואס האט געהערשט פון שפאניע ביז צענטראל אזיע, צווישן די יארן 661-760.
די גרעסטע שטאט איז ארם צובא (חאלאב).
היסטאריע
דער רוימישער היסטאריקער פליניוס דער עלטערער רופט דעם געגנט סיריע; אין זיינע צייטן איז זי געווען צעטיילט צווישן עטלעכע רוימישע פראווינצן.
גובערניעס
סיריע ווערט צעטיילט אויף 14 גובערניעס.
ציווילע קריג
*
רוסישע אליגארכן
אן אליגארך, איז אן עושר אדיר, וועלכער איז גלייכצייטיג א גבר אלים. אפטמאל מיינט דאס א רוסישער גביר נאכן צוזאמענפאל פון קאמוניזם.
ליסטע פון רוסישע אליגארכן
פארמעגן אין ביליאנען דאלארן
דזשוינט
עס איז געווען שטארק בייהילפיג אין ארויסהעלפן די יידישע באפעלקערונג אין דער נאצי אקופירטער אייראפע. ווי אויך זענען זיי שטארק בייהילפיג געווען אין יענע יארן איבערצודרוקן א ש"ס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה הילפס ארגאניזאציעס
לינגוויסטיק
לינגוויסטיק איז די וויסנשאפטלעכע פארשונג פון די נאטורלעכע מענטשלעכע שפראכן. ווצ"ב, וויאזוי יעדע שפראך האט זיך אנטוויקלט און ווי אזוי איר באזעצן אין דער צוקונפט. לינגוויסטיק איז כולל די שטודיע פון גראמאטיק און פאנעטיק.
פארבונדענער אידיאם
א פאַרבונדענער אידיאָם איז אן אידיאָם (אויסדרוק) וואס פארבינדט צוויי אדער מער ווערטער צוזאַם, און באקומט א געוויסן באטייט, וואס נישט אימער איז זי דער ריכטיגער באַטייט.
וו.צ.ב. "דריי נישט דעם קאָפ", כאטש וואס דער ריכטיגער טייטש איז נישט צו דרייען פיזיש דעם קאפ, אבער מען קען איר אויך נוצן אלץ "אַ נאַחסישע שטערונג". און נאך וואס די ווערטער זיינען שוין פארבונדן, קען מען נישט זאגן "דריי נישט דעם שכל" א.ד.ג. ווייל עס איז שוין פארבונדן און באזעצט מיט אן אנדער אידיאָם.
באקאנטע לינגוויסטן
*
יאזעף היידן
פראנץ יאזעף היידן (31סטן מערץ 1732 - 31סטן מיי 1809) איז געווען אן עסטרייכער קאמפאזיטאר, פון די פיאנערן און שעפער פון דער קלאסישע פעריאדע מוזיק. ער איז געווען דער הויף מוזיקער פון דער עסטערהאזי פאמיליע.
ער איז געווען א גוטער פריינד פון וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט און א לערער פון לודוויג וואן בעטהאוון.
ביאגראפיע
היידן איז געבוירן געווארן אין א דארף אין עסטרייך לעבן דעם גרענעץ מיט אונגארן אין 1732. גאנץ יונג האט ער געלערנט שפילן דעם הארפסיקארד און דעם פידל.
ער האט געשריבן אריבער 100 סימפאניעס, פון וועלכן די עס צייכנען זיך אויס זיינע פאריז סימפאניעס, און די לאנדאן סימפאניעס, וועלכע לויפן פון 88 ביז 104, מיט אזעלכע נעמען ווי "די קלאק, די דראמראלל, און נאך.
ער האט שטודירט מיט דעם וואונדערקינד מאצארט, און אים געגעבן לעקציעס איבער קלאסישע מוזיק וואס ער האט מקבל געווען פון די גרויסע באראק קאמפאזיטארן.
היידן ווערט אפט באטראכט אלס דער פאטער פון סימפאניע, צוליב זיין גרויסן איינפלוס וואס ער האט געהאט אין אלע סימפאניעס וואס מאצארט, שובערט און בעטהאווען האבן קאמפאזירט.
בסוף ימיו האט היידן געוואוינט א שטיק צייט אין לאנדאן, ענגלאנד, וואו ער האט געשריבן 12 סימפאניעס. ער האט געקלערט אפילו זיך באזעצן אין ענגלאנד, אזוי ווי הענדל א הונדערט יאר פריער, אבער ענדלעך האט ער זיך געצויגן קיין ווין, וואו ער איז געשטארבן אין 1809.
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן קאַטעגאָריע:עסטרייכער
נעבראסקא
עקאנאמיע
די ביורא פון עקאנאמישן אנאליז האט גערעכענט דעם ברוטא שטאַט פראדוקט פון נעבראסקא אין 2010 צו זיין $89.8 ביליאן. נעבראסקא האט א גרויסן לאנדווירטשאפט סעקטאר, און איז א גרויסער פראדוצירער פון רינדער פלייש, חזיר פלייש, קוקורוזע (טערקישער ווייץ), סויע באנדלעך און זארגעהירזש. אנדערע וויכטיקע סעקטארן שליסן איין פראכט טראנספארט, פאבריקאציע, טעלעקאמוניקאציע, אינפארמאציע טעכנאלאגיע און פארזיכערונג.
צייכן
צי מיינט איר צייכענונג? צי מיינט איר אות?
א צייכן (אין לשון קודש איז דאס א אות) איז א זאך וואס ברענגט ארויס און ווייזט אויף א צווייטער זאך. עס קען זיין א סימבאל אדער א שילד. א נאטורליכע צייכן האט געוויינליך א לויזע קירבות צו אן אנדער נאטורליכע צייכן, - ווי למשל א דונער איז א צייכן אויף א שטורעם. א פולער אפשטעל ווייזט אויף א ענדע פונעם זאץ. (אין קאנטראסט צו א סימבאל אויף א שילד וואס ווייזט אויף א אנדער זאך, ווי למשל א פאן ווייזט אויף א לאנד).
אויסצייכענונג איז איינער וואס איז אויסגעוועלט פון אנדערע אלס צייכן פון וואס ער איז אנדערשט און מער חשוב ווי די אנדערע.
סימן מיינט אז דער צייכן זאגט אז דאס געהער פאר א בעל הבית א פארלוירענע זאך און לויט די אידיש געזעץ דארף מען אים דאס צוריקגעבן.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע
Sein
נועם אלימלך
נועם אלימלך - פון די סאמע הייליגסטע חסידישע ספרים - איז דער ספר וואס דער רבי ר' מיילעך האט געשריבן מיט זיינע תורות. דער ספר איז איינער פון די גרונטלעכע ספרים פון חסידות.
די ווערטער פונעם נועם אלימלך זענען צו מיסטעריש און הויך ממילא שווער צו פארשטיין פאר פשוט'ע אידן, די גרעסטע חסיד'ישע רביים האבן זיך געמוטשעט צו פארשטיין די טיפע כוונות פון די הייליגע ווערטער און האבן זיך נישט דערגרונטעוועט. גרויסע רבי'ס פלעגן לערנען דעם נועם אלימלך פרייטיק נאכן טובל זיין לכבוד שבת.
עס איז א מנהג צו לייגן אונטערן קישן פון א יולדת אדער סיי וואסארא קראנקער א נועם אלימלך אונטערן קושן כדי ער זאל בלייבן לעבן און ווערן געזונט.
קאַטעגאָריע:חסידישע ספרים - תורה
ליטעראט
קליין|ליטעראט ליטעראט איז איינער וואס איז געלערנט צו שרייבן און ליינען די שפראך וואס ער רעדט. און קורצן ער איז אויפגעבויט אין ליטעראטור.
אויב איינער וואס זיין מוטערשפראך איז יידיש, און קען אבער נישט שרייבן קיין יידיש, הייסט אן אנאלפאבעט, אויב ער שרייבט יא א גוטע אידיש, אבער נישט קיין גוטע ענגליש, הייסט ער נישט קיין אנאלפאבעט. נאר זיין מוטערשפראך, וואס ער רעדט, דארף ער קענען שרייבן, לויט די כללים.
קאטעגאריע:שפראך קאטעגאריע:בילדונג
טעלזער ישיבה
קליין|די טעלזשער ישיבה
די טעלזער ישיבה איז געגרינדעט געוואָרן אין דעם שטעטעלע טעלז, ליטע, אין יאָר ה'תרל"ה. אירע ערשטע פּיאָנערן און פירער זײַנען געווען די רבנים רבי זלמן אבל, רבי מאיר אַטלאַס און רבי צבי יעקב אָפּענהײַם. די דאָזיקע דרײַ גדולים זײַנען דאַן נאָך געווען יונגעלײַט. אין יאָר תרמ״א (1881) איז אויפגענומען געוואָרן אַלס רב אין טעלז הרב אליעזר גאָרדאָן און מיט זײַן אָנקומען אין טעלז פאַנגט זיך אָן דער וואוקס און אויפבלי פון דער ישיבה. הגר״א גאָרדאָן איז פריער געווען רב אין קעלם און האָט אויך דאָרט אָנגעפירט מיט אַ ״קיבוץ״ פון דערוואַקסענע לומדי תורה. נאָך זײַן פטירה איז זײַן איידעם הרב יוסף לייב בלאָך געוואָרן זײַן ממלא מקום. ער האָט געהאַט דרײַ זין, הרב אברהם יצחק, זײַן ממלא מקום, רבי זלמן (שווער פון רבי מרדכי גיפטער) און רבי אליהו מאיר.
די טעלזער ישיבה איז געווען איינציגאַרטיג אין דער ישיבה׳שער וועלט מיט אירע פּעדאַגאָגישע סדרים.
הײַנט געפינט זיך די ישיבה אין קליוולאַנד, אָהאַיאָ, פאַראייניגטע שטאַטן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליטווישע ישיבות קאַטעגאָריע:ליטע קאַטעגאָריע:אהאיא
שטימע
די פלינקייט פון די שטימע איז שנעלער ווי א בולעט פון א גאן
קאטעגאריע:קערפער קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
ריקצוג פלאן
left|thumb|250px|עזה'ס מאַפּע דער ריקצוג פלאן איז דער נאמען פונעם פלאן וואס ישראל האט איינזייטיג אדורכגעפירט אין יאר 2005 ווען זי האט אויסגעליידיגט די יידישע זידלונגען אין גוש קטיף.