cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ווענוס
פיזיקאלישע אייגנשאפטן
טעקסט=Venus, without its atmosphere, is placed side by side with Earth. They are nearly the same size, though Venus is slightly smaller.|לינקס|קליין|גרייס פארגלייך מיט [[ערד-פלאנעט]] ווענוס איז איינער פון די פיר ערדישע פלאנעטן אין דער זון־סיסטעם, ד״ה אז ער איז א שטיינערנער קערפער ווי ערד. ער איז ענלעך צו ערד אין גרייס און מאסע to, און ווערט אפט געשילדערט ווי ערד׳ס  "שוועסטער" אדער "צווילינג". דער דיאמעטער פון ווענוס איז 12,103.6 ק״מ—נאר  638.4 ק״מ ווייניגער ווי ערד׳ס דיאמעטער—און זיין מאסע איז 81.5% פון ערד׳ס מאסע. באדינגונגען אויפן ווענוס־אייבערפלאך זען גאר אנדערש ווי אויף ערד ווייל דער געדעכטער אטמאספער איז 96.5% קוילן זייערס, און רוב פון די איבעריגע 3.5% איז אזאט.
ארביט און ראטאציע
טעקסט=די ארביטן פון מערקור, ווענוס, ערד און מארס ווערן געזען באוועגנדיק פון ארויף אראפ אריבער א שפין־וועב גראפיק. ערד׳ס ארביט לאזט א בלויען שפור, דער ארביט פון ווענוס לאזט א געלן שפור|קליין|ווענוס ארביטירט די זון מיט א דורכשניטלעכן דיסטאנץ פון  אומגעפער 108 מיליאן קילאמעטער  (בערך 0.7 [[אסטראנאמישע איינס|AU) און דערגאנצט אן ארביט יעדע 224.7 טעג. ווענוס איז דער צווייטער פלאנעט פון דער זון און ארביטירט די זון 1.6 מאל (געלער שפור) אין ערד׳ס 365 טעג (בלויער שפור)]] ווענוס אריטירט די זון ביי א דיסטאנץ פון אומגעפער 0.72 AU (108 מיליאן ק״מ), און מאכט א גאנצן ארביט יעדע 224.7 טעג. כאטש אלע פלאנעט-ארביטן זענען עליפטיש, איז ווענוס׳נס ארביט דער נענטסטער צו ממש קייליכדיק, מיט אן עקצענטריסיטעט פון ווייניגער ווי 0.01. ווען ווענוס ליגט צווישן דער ערד און דער זון אין אונטערער קאניונקציע, מאכט עס דעם נענטסטן צוגאנג צו דער ערד פון נארוועלכן פלאנעט מיט א דורכשניטלעכן דיסטאנץ פון 41 מיליאן ק״מ. דער פלאנעט דערגרייכט אן אונטערע קאניונקציע יעדע 584 טעג, אין דורכשניט.
די אלע פלאנעטן אין דער זון־סיסטעם ארביטירן די זון אין א קעגנזייגערדיקער ריכטונג קוקנדיק פון איבער דער ערד׳ס צפון פאלוס. רוב פלאנעטן דרייען זיך אויף זייער אקס אויך אין א קעגנזייגערדיקער ריכטונג; ווענוס, אבער, דרייט זיך זייגערדיק אין א רוקלויפיקער באוועגונג איין מאל אין 243 (ערד) טעג —די פאמעלעכסטע ראטאציע פון אלע פלאנעטן. אזוי ווי די ראטאציע איז זייער פאוואליע, איז ווענוס כמעט אינגאנצן קיילעכדיק. דערפאר איז א טאג אויף ווענוס (געמאסטן פון די שטערן) לענגער ווי א ווענוס־יאר (243 קעגן 224.7 ערד־טעג). דער עקוואטאר פון ווענוס דרייט זיך מיט א גיך פון 6.52 ק״מ א שעה אבער דער ערד׳ס עקוואטאר דרייט זיך מיט  1,669.8 ק״מ א שעה. אין די 16 יאר צווישן די באזוכן פון די מאגעלאן קאסמאסשיף און ווענוס עקספרעס איז די ראטאציע פון ווענוס געווארן פאמעלעכער; יעדער ווענוס שטערן־טאג איז געווארן לענגער מיט 6.5 מינוט אין לויף פון דער צייט. צוליב דער רוקלויפיקער ראטאציע, איז די לענג פון א זון־טאג אויף ווענוס א סך קערצער ווי דער שטערן־טאג, 116.75 ערד־טעג (קומט אויס דער זון־טאג אויף ווענוס איז קערצער ווי די 176 ערד־טעג פון דעם זון־טאג אויף מערקור). איין ווענוס־יאר איז אומגעפער 1.92 זון־טעג אויף ווענוס. פאר אן אבזערוואטאר אויפן אייבערפלאך פון ווענוס, בעגינט די זון אין מערב און זי גייט אראפ אין מזרח, כאטש למעשה האט ווענוס געדעכטע וואלקענעס וואס פארמיידן זען די זון פון דעם פלאנעט׳ס אייבערפלאך.
ווענוס האט נישט קיין נאטירלעכע סאטעליטן (לבנות).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פלאנעטן פון דער זון סיסטעם
פינחס
פינחס - איז געווען דער זון פֿון אלעזר און אן אייניקל פֿון אהרן הכהן.
פינחס ווערט דערמאנט אין דער תורה אלס קנאי וואס האט געהרגעט זמרי בן סלוא, דער נשיא פון שבט שמעון, און כזבי בת צור, די טאכטער פון א מדינישן פירשט, בשעת דעם חטא פון פעור אין שיטים, אינעם פערציגסטן יאר נאך יציאת מצרים. נאכער איז פינחס אויסגעוועלט געווארן אלס א חשובער כהן ("ונתתי לו ולזרעו אחריו ברית כהונת עולם"). נאך זײַן פאטער'ס פטירה איז ער געווארן זן ממלא מקום אלס כהן גדול. פינחס איז געווען קאמאנדאנט איבער 12,000 סאלדאטן אין דער מלחמה קעגן מדין. לויטן מדרש איז פינחס געווען איינער פון די צוויי מרגלים וואס יהושע בן נון האט געשיקט אויסשפיאנירן יריחו איידער מ'האט איינגענומען די שטאט. זײַן ארבטייל איז געווען אין הר אפרים אין "גבעת פינחס" אויף זײַן נאמען (יהושע, כ"ד, ל"ג).
לויט חז"ל האט ער געדינט אלס כהן גדול אין די יארן פון דעם שופט יפתח הגלעדי. צוליב חילוקי דעות צווישן זיי האט מען נישט מתיר נדר געווען דעם נדר וואס יפתח האט געמאכט מקריב זײַן זײַן טאכטער, חז"ל האבן קריטיזירט סײַ פינחס און סײַ יפתח וועגן דעם.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה קאַטעגאָריע:כהנים
צבי אלימלך שפירא (בלאזשאוו)
רבי צבי אלימלך שפירא זצ"ל (ה'תר"א - ה' ניסן ה'תרפ"ד), רב אין בלאזשאוו.
אפשטאם
רבי הערש מילך איז געבוירן אין יאר ה'תר"א, (נאך אין יאר וואס זיין זיידע דער בני יששכר איז נפטר געווארן), צו זיין פאטער הרב דויד שפירא, רב אין דינאוו, א זון פון הרב צבי אלימלך שפירא, דער בני יששכר. און צו זיין מוטער מרת רחל מינא.
רבנות
רבי הערש מילך איז געווען רב אין ריבאטוטש, נאכהער אין יאר ה'תרכ"ג איז ער געוארן רב אין בלאזשאוו, נאהנט צו זעכציג יאר, נאך זיין פאטער'ס פטירה י"ט אדר ה'תרל"ד האט ער אנגעהויבן פראווען רעביסטעווע. אין זיין יוגנט איז ער געפארן מיט זיין פאטער צום הייליגן רוזינער און צום שר שלום פון בעלזא, ביי זיבעצען יאר האט ער שוין געדענקט דעם ספר "ברית כהונת עולם" אויף אויסנווענדיג. אין א געלעגענהייט ווען ער האט זיך געשפארט אין לערנען מיט דעם ווייטצענער רב הרב יצחק זילבערשטיין וועגען א היתר עגונה האט ער זיך אויסגעדריקט, אז אין עלטער פון פיר און צוואנציג יאר האט ער שוין געקענט ארבעה חלקי שולחן ערוך אויף אויסנווענדיג. נאך זיין חתונה האט ער געגעסן קעסט ביים צאנזער רב, און ער איז געווען פון די חבריא יונגעלייט וואס דער צאנזער רב האט מיט זיי געלערנט, און ער האט באקומען היתר הוראה פון צאנזער רב.
הסתלקות
אין יאר ה'תרפ"ג האט רבי הערש מילך זיך באזעצט אין ריישא, דארט האט ער זיך געקויפט א הויז אין געעפנט דאס בלאזשאווער קלייזעל. אין טאג פון זיין זיידן רבי דויד'ל דינאווער'ס יארצייט י"ט אדר האט ער באקומען א לונגען אנצינדונג, און צוויי וואכן שפעטער איז ער נפטר געווארן ה' ניסן ה'תרפ"ד.
פאמיליע
רבי הערש מילך האט געהייראט מרת שרה, א טאכטער הרב משה הורוויץ רב אין ראזוואדאוו, זייערע קינדער:
רעפערענצן
שפירא, צבי אלימלך (בלאזשאוו) קאַטעגאָריע:דינאוו קאַטעגאָריע:בלאזשאוו
רכסים
רְכָסִים‎ (בארגקייטן) איז א לאקאלער ראט אין דעם חיפה דיסטריקט פון ישראל, וואס געפינט זיך אין דעם זבולון טאל, 5 ק״מ דרום־מזרח פון חיפה, צפון פון כפר חסידים. דער יישוב איז געגרינדעט געווארן אין 1951. דאס שטעטל האט עטלעכע 10,000 איינוואוינער, מערסטנס חרדים.
טערמאדינאמיק
טערמאדינאַמיק איז א צווייג פון פיזיק וואס שטודירט ווי היץ באוועגט זיך פון איין אביעקט צו א צווייטן. אויך שטודירט עס די ענדערונג פון דרוק און פארנעם פון אביעקטן, און ווי היץ ווערט פארוואנדלט אין אנדערע סארטן ענערגיע.
רכסים
געשיכטע
דער יישוב איז געגרינדעט געווארן אין 1951.
טערמאדינאמיק
טערמאדינאמיק האט זיך אנטוויקלט כדי צו שטודירן די עפעקטיווקייט פון מאטארן פון דעם 18טן יארהונדערט ביזן 20סטן יארהונדערט.
רכסים
געשיכטע
אין יאר 1955 איז אנגעקומען אין רכסים א גרופע יונגע חרדישע יידן פון זכרון יעקב און זיי האבן אויפגעשטעלט דעם כנסת יחזקיהו ישיבה אויף באדן וואס רבי נח שמעונאוויטש האט געקויפט.
טערמאדינאמיק
עס זענען פאראן פיר געזעצן פון טערמאדינאמיק. דער ערשטער געזעץ זאגט אז היץ קען אריבערגיין צווישן פיזישע סיסטעמען. דער צווייטער געזעץ זאגט אז א פיזישע סיסטעם האט ענטראפיע, וואס באגרענעצט וויפיל טערמא־דינאמישע ארבעט איז פאראן אין דער סיסטעם צו שאפן היץ.
א וויכטיקער באגריף אין טערמאדינאמיק איז "טערמא־דינאמיש גלייכגעוויכט".
קאַטעגאָריע:פיזיק קאַטעגאָריע:ענערגיע
רכסים
געשיכטע
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל
6טן מערץ
דעם 6טן מערץ איז דער 65סטער טאג פון יאר (66סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 300 טעג.
געשטארבן
06
ישי
קליין|מרכז| ישי אבי דוד המלך קליין|מרכז| ישי אבי דוד קתדרלה פון בריטניה ישי איז געווען דער פאטער פון דוד המלך. ווייב פון ישי נצבת בת עדיאל.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
פרינס (מוזיקאנט)
פּרינס ראדזשערס נעלסאן (בעסער באקאנט אלס פּרינס; ענגליש: Prince Rogers Nelson; 7טן יוני 1975 – 21סטן אפריל 2016) איז געווען אן אמעריקאנער זינגער-לידער שרייבער, אקטיאר, פילם רעזשיסאר, קאמפאזיטאר, רעקארד פראדוצירער און מוזיקאנט. ער איז געבוירן געווארן אין מיניאפאליס, מינעסאטע.
ער איז געווען באקאנט פאר אויסמישן עראטישע ווערטער מיט פֿאנק ראק און טעכנאלאגיע. ער האט צען פלאטינום אלבאמן און דרײַסיגע טאפ 40 סינגלען אין זיין קאריערע. זיין באפריינונגען האבן געווען פארקויפן איבער 80 מיליאן קאפיס איבער דער וועלט. פון 1993 צו 2000, האט פרינס געטוישט זיין נאמען צו א סימבאל וואס קוקט א ביסל ווי דאס: <+)O . ווייל דאזיקער סימבאל איז נישט געווען מעגלעך צו ארויסרעדן, האבן מענטשן אנהייבן צו רופן ער "דער קינסטלער וואס אמאל איז באקאנט געווען אלס פרינס".
דעם 21סטן אפריל 2016 איז פרינס געשטארבן ביי זיין פּעיזלי פּארק רעקארדונג סטודיאָ און הויז אין טשאנהאסען, מינעסאטע ביים עלטער פון 57.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער קאַטעגאָריע:זינגער קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס
סטיווען הילענבורג
סטיווען הילענבורג (ענגליש: Stephen Hillenburg, 21סטן אויגוסט 1961 - 26סטן נאוועמבער 2018) איז געווען אן אמעריקאנער ביאָלאָג און אַנימאַטאָר, דער שאַפֿער פון די טעלעוויזיע סעריע "ספּאָנדזשבאָב סקווערפּענץ" און רעזשיסאָר פון "ראָקאָ'ס מאָדערנע לעבן".
וועבלינקען
קאטעגאריע:אמעריקאנער אנימאטארן
קאנדזשי
קאַנדזשי (יאפאניש: 漢字, צייכענען פון דער האן דינאסטיע תקופה) איז אייִנע פֿון דרײַ יאַפּאַנישע שרײב-סיסטעמען. די קאַנדזשי-שריפֿט שטאַמט פֿון דער האַן-שריפֿט פֿון כינע. די צײַכנס זײַנען ניט נור פֿאָנעטיש: זײ האָבן אױך אַ באַדײַטונג.
דער צײַכן 水, צום בײַשפּיל באַדײַט װאַסער און װערט געלײענט מיזו. די קאַנדזשי צײַכנס זײַנען ניט קײן אותיות.
קאַטעגאָריע:שפראכן קאַטעגאָריע:שריפט
ווידרע
א ווידרע (וויסנשאפטלעכער נאמען: Lutrinae) איז איינער פון דרייצן זגאלן פון וואסער זויגערס, וואס זענען אן אונטער־משפחה פון דער וויזעלע משפחה, וואס איז כולל וויזעלעס, אילטיסן און טאקסן. זיי עסן פיש, באשעפענישן אן א רוקנביין, אמפיביעס, און קליינע פייגעלעך און זויגערס. א ווידרע לעבט 16 יאר.
ווידרעס האבן א קערפער וואס איז שמאל און לאנג, און האבן הייטלדיקע לאפעס און שארפע קרעלן אויף די פיס. אחוץ דער ים ווידרע האבן זיי א לאנגע וויידל. א געוואקסענע ווידרע איז לאנג צווישן 80 און 160 צ"מ, מיט א געוויכט פון 1 ק"ג ביז 45 ק"ג. זיי האבן א ווייכן פעלץ וואס איז באדעקט מיט א דרויסנדיקער שיכטע פון האר.
ווידרעס לעבן אפט אין קאלט וואסער און דארפן עסן א סאך. די אייראפעישע ווידרע עסט יעדן טאג 15% פון איר אייגענעם געוויכט און די ים ווידרע ביז 25%.
די ים ווידרע לעבט אין אקעאן, אבער זי רוט און שלאפט ביים ברעג. זי איז די שווערסטע ווידרע, ביז 45 ק"ג.
די נקבות טראגן פון איין ביז פינף קליינע אויף אמאל.
בנימינה
בִּנְיָמִינָה איז א שטעטל אין חיפה דיסטריקט פון ישראל, דרום פון חיפה און צפון פון נתניה. פריער איז זי געווען אן אומאפהענגיקער שטאטראט, אבער אין 2003 איז זי פאראייניגט געווארן מיט גִּבְעַת עַדָה. איר באפעלקערונג איז געווען דעמאלסט 6,600.
היסטאריע
דאס שטעטל איז געגרינדעט געווארן אין 1922 און האט א נאמען נאך באראן אברהם בנימין עדמאנד זשיימס דע ראטשילד.
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל
2010
נאבעל פריזן
*
עווערעסט
קליין|בארג עווערעסט פון דרום בארג עווערעסט אין נעפאל, א בארג אין דער הימאלייע קייט, איז דער העכסטער בארג אין דער וועלט, הויך 8848 מעטער. דער בארג האט באקומען דעם נאמען "עווערעסט" אין 1856. דער גרענעץ צווישן נעפאל און טיבעט גייט אדורך דעם שפיץ פונעם בארג. אויף טיבעטיש הייסט דער בארג "קאמאלאַנגמאַ".
אין מיי 1953 זענען שערפא טענזינג נארגיי און סיר עדמונד הילארי (פון ניי זילאנד) געווען די ערשטע מענטשן צו קלעטערן ביזן שפיץ פון עווערעסט.
מעסטן די הייך פון עווערעסט האט געדויערט פון 1802 ביז 1852, ווען מען האט פעסטגעשטעלט אז עווערעסט איז דער העכסטער שפיץ איבערן ים שפיגל.
דעם 25סטן אפריל, 2015, זענען 18 מענטשן אומגעקומען ווען דאס ערדציטערניש אין נעפאל 2015 האט גורם געווען א לאווינע אויף עווערעסט.
.
קאַטעגאָריע:בערג קאַטעגאָריע:אזיע
לאה פארסטער
לאה פֿארסטער איז א פרומע יידישע קאמיקער און זינגערין אין ניו יארק. זי שפילט און זינגט נאר פאר פרויען און מיידלעך. אויך איז זי א לערערין פון ענגליש.
ביאגראפיע
לאה איז געבוירן געווארן לאה הארטשטיין אין א היימישן שטוב אין בארא פארק, ניו יארק. איר פאטער איז א חזן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:קאמיקער קאַטעגאָריע:זינגערס
קארלסרוע
קארלסרוע איז א שטאָט ביים ריין טײַך אין דרום-מערב דייטשלאנד, 71 ק"מ צפון-מערב פון שטוטגארט, 72 ק"מ דרום־מזרח פון שטראסבורג און 32 ק"מ דרום־מזרח פון באדען-באדען.
זי איז די דריטע גרעסטע שטאט אין דעם דייטשן פֿעדעראלן שטאַט באַדן-װירטמבורג, און די 21טע גרעסטע שטאָט אין דייטשלאנד.
קארלסרוע ליגט לעבן דער פֿראַנצױזישער גרענעץ.
געגרינדעט פון קארל דער דריטער ווילהעלם אום 1715, זי איז געווען די הויפטשטאט פון באדען מער ווי צוויי הונדערט יאר (1718–1940).
אין דער שטאָט געפינען זיך די העכסטע געריכט און דער פּראָקוראָרס ביורא פון דייטשלאנד.
צווילינג שטעט
קארלסרוע האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין דייטשלאנד
אילן רמון
אילן רמון (אילאַן ראַמאָן; געבוירן מיטן נאמען אילן וואָלפֿערמאַן; 20סטן יוני 1954 - 1טן פעברואר 2003) איז געווען אַן ישראלדיקער לופֿטפֿלאָט פּילאָט און דער ערשטער ישראלדיקער אַסטראָנויט.
ביאָגראַפֿיע
רמון איז געבוירן געוואָרן אין רמת גן, ישראל צו טאָניע (1929 - 2003) און אליעזר (1923 - 2006) וואָלפֿערמאַן, און איז דערצויגן געוואָרן אין באר שבע. זיין פֿאָטער איז געווען פֿון דייטשלאַנד און זיין משפחה האָבן געלאָפֿן פֿון נאַצי אַרעסט אין 1935. זיינע מוטער און באָבע זענען געווען חורבן-איבערלעבער פֿון אוישוויץ. זיי האָבן עמיגרירט צו ישראל אין 1949. אילן האָט געטוישט זיין משפחה נאָמען צו רמון ווען ער האָט מיטגעגאַנגען דער ישראלישער לופֿטפֿלאָט.
רמון האָט גראַדואירט פֿון מיטלשולע אין 1972. אין 1987 האָט ער גראַדואירט פֿונעם תל אַביבער אוניווערסיטעט מיט אַ הויכער טיטל אין עלעקטראָניק און קאָמפּיוטער אינזשעניריע.
לופֿטפֿלאָט קאַריערע
קליין|350px|דער [[F-16 פייטינג פאלקאן|F-16A פֿאַלק 243 וואָס רמון האָט געפֿלויגן אין אָפּעראַציע אָפּערע]] אילן רמון איז געווען אַ קאָלאָנעל (העברעאיש: אלוף משנה) און קעמפֿער-פּילאָט אינעם ישראלישער לופֿטפֿלאָט, מיט טויזנטער שעה'ס פֿלי געניטשאַפֿט. אין 1974 האָט ער גראַדואירט אַלס אַ פּילאָט פֿונעם ישראל לופֿטפֿלאָט פֿלי-אַקאַדעמיע.
אין 1981 איז ער געווען דער יונגסטער פּילאָט וואָס האָט באַטייליקט אין אָפּעראַציע אָפּערע, די ישראלישע אַטאַקע קעגן איראַק'ס נישט-פֿאַרטיקער קערן־רעאַקטאָר "אָסיראַק". ווען דער אַפּאַראַט איז צעשטערט געוואָרן, זענען צען איראַקער סאָלדאַטן און איין פֿראַנצויזער פֿאָרשער אומגעקומען.
נאָך וואָס ער האָט געלערנט ביים תל אַביבער אוניווערסיטעט האָט ער געדינט אַלס דעפּוטעט עסקאַדראָן קאָמאַנדיר A, עסקאַדראָן 119, אין וועלכע ער האָט געפֿלויגן דעם F-4 פֿאַנטאָם (1988 - 1990). אין 1990 האָט ער באַטייליקט אינעם עסקאַדראָן קאָמאַנדירן קורס, און ביז 1992 איז ער געווען קאָמאַנדיר פֿון עסקאַדראָן 117 מיטן F-16. אין 1994 איז ער געוואָרן קאָלאָנעל און באַשטימט געווען אַלס שעף פֿונעם געצייג-דעפּאַרטמענט. ער האָט געבליבן אינעם ראָלע ביז 1998.
מזרח ירושלים
31.76667°N, 35.23333°W
אילן רמון
לופֿטפֿלאָט קאַריערע
רמון האָט אַקומולירט העכער 3,000 פֿלי שעה'ס אין די עראָפּלאַנען A-4, מיראַזש III-C און F-4, און העכער 1,000 שעה'ס אינעם F-16.
מזרח ירושלים
קליין|250px| מזרח ירושלים איז דער נאָמען פונעם פּאָליטיש-דיפּלאַמאַטישן געגנט פון בערך 70 קוואַדראַט קילאָמעטער אין ירושלים ס שטאָטיש געמארקן, און איז ווייַטער פון די גרין שורה.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:ירושלים
אילן רמון
ערשטער ישראלדיקער אַסטראָנויט
דער לופֿטפֿלאָט האָט דערוויילט רמון צו ווערן דער ערשטער ישראלדיקער אַסטראָנויט, נאָך אַן אָפּמאַך צווישן ישראל און די פֿאַראײניקטע שטאַטן אין 1995 צו אייַנפֿאַסן אַן ישראלי אין אַ קאָסמאָס פֿלוג פֿון NASA. די ישראלישע קאָסמאָס אַגענטור האָט זיך געוואָנדן צו דער לופֿטפֿלאָט מיט אַ באַפֿעל צו קלייבן דער באַטייליקטער, און אין 1997 איז רמון דערוויילט געוואָרן. אין 1998 האָט רמון זיך איבערגעקליבן צו דעם אַסטראָנויטן-טרענירונג אַפּאַראַט אין די פֿאַראײניקטע שטאַטן צוזאַמען מיט זיין משפחה - זיין ווייב רונה און זייערע פֿיר קינדער. רמונ'ס טרענירונג איידער דער פֿלוג איז באַשערט געווען צו דויערן בערך אַ יאָר, אָבער NASA האָט אַ סך מאָל דחה געווען די צעשיקונג פֿון קאָלאָמביע.
אין זיין ראָלע ביים מיסיע STS-107 האָט רמון באַטייליקט אינעם אויספֿיר פֿונעם ישראלישער שטויב עקספּערימענט, וואָס איז פּלאַנירט געוואָרן ביים תל אַביבער אוניווערסיטעט צו פֿאָרשן דער אויסווירק פֿון זאַמד-שטורעמס אויפֿן מיטל מזרח, און אויך אַנדערע עקספּערימענטן אין ביאָלאָגיע און פֿיזיק.
איידער זיין רייזע איז רמון אינטערעסירט געווען ווי צו מקיים זיין מצוות אין קאָסמאָס. ווען ער האָט געפֿרעגט וועגן שמירת שבת אין קאָסמאָס האָבן רבנים געענטפֿערן אַז ער דאַרף ציילן זעקס פּעריאָדן פֿון 24 שעה'ס און מקיים זיין שבת ביים זיבנטער פּעריאָד, ווי דעם הלכישן מנהג ביי די פּאָלן וואו דער זון שיינט נישט פֿאַר אַ סך מאָנאַטן.
נאָך אַ סך אָפּלייגן פֿון די צעשיקונג איז קאָלאָמביע געשיקט געווען דעם 16טן יאַנואַר 2003 פֿונעם קענעדי קאָסמאָס צענטער צו אַ 16 טעג מיסיע אין קאָסמאָס.
דעם 1טן פֿעברואַר 2003 איז רמון אומגעקומען צוזאַמען מיט די זעקס אַנדערע מאַנשאַפֿט מיטגלידער ווען די שאַטל איז זיך צעפֿאַלן ביים צוריקקומען אינעם ערד'ס אַטמאָספֿער. די סיבה פֿאַר דעם אַקצידענט איז געווען אַז אַ טייל פֿון איזאָלירונג שוים איז געבראָכן ביים צעשיקונג און האָט געקלאַפּט די היץ-באַשיצונג קאַכלס אויפֿן לינקער פֿליגל פֿונעם שאַטל. ביים צוריקקומען אינעם אַטמאָספֿער האָט דער באַשעדיקטער פֿליגל זיך צעהיצט און איז צולעצט געבראָכן, וואָס האָט אין גאַנצן צעשטערט די שאַטל.
קליין|אילן רמונ'ס קבר אין [[נהלל]]
וועבלינקען
קאטעגאריע:אסטראנויטן קאטעגאריע:פילאטן קאטעגאריע:ישראלים
גרויס-מערבדיקע אייזנבאן (באן אפערירן פירמע)
150px|לינקס|לאגא גרויס-מערבדיקע אייזנבאן איז אַ בריטישע באַן אָפּערירן פירמע וואס געהערט צו FirstGroup (פֿירסטגרופ) און וואָס אַפּערירטן די גרעסערער מערבדיק באַן קאנצעסיע. זי פארוואלטעט 197 באן סטאנציעס און זיין באנען שטעלן זיך אפ ביי איבער 270 סטאנציעס. GWR אַפּערירט ווייטער-דיסטאנץ צווישן-שטעט באַדינונגען אויף דער גרויס מערבדיקער הויפּט ליניע צו און פון מערב ענגלאַנד און דרום וויילז, צווישן-שטעט באַדינונגען פון לאָנדאָן צום מערב לאנד דורך דער רעדינג–טאַנטאָן ליניע און די נאַכט ריוויעראַ שלאף באדינונג צווישן לאָנדאָן און פענזאנס. זי פארזארגט אויך צופארער און פארשטאטישע באַדינונגען פון איר לאָנדאָן וואקזאל פּאַדינגטאָן קיין מערב לאָנדאָן, דערם טעמז טאל געגנט, אַרייַנגערעכנט טיילן פון בארקשייר, טיילן פון באקינגהאמשיר און אקספארדשיר ; און רעגיאָנאַלע באַדינונגען דורכאויס מערב ענגלאַנד און דרום וויילז צום דרום בארטן פון ענגלאַנד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:באן אפערירן פירמעס אין גרויסבריטאניע
עינב
32.2844°N, 35.1263°W קליין|א קוק אויף עינב פון חומש עֵינָב איז אַ ייִדישער קהילה-יישוב אין שומרון אויפן שאָסיי 57 צווישן טײַבע און שבי-שומרון, 2 קילאָמעטער צו מערב פונעם אַראַבישן דאָרף ראַמין און אַן ערך 15 קילאָמעטער צום מזרח פון דער שטאָט טול-כרם. דער יישוב עינב איז געגרינדעט געוואָרן אין דעצעמבער 1981 און ער געהערט צום רעגיִאָנאַלן ראַט שומרון. די באַפעלקערונג פונעם יישוב באַטרעפט אַן ערך 160 משפּחות.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל
האלשטאט
האלשטאט (דייטשיש: Hallstatt) איז א קליין דארף אין דער דאכשטיין געגנט אין דעם פעדעראלן לאנד אויבער עסטרייך, אין עסטרייך. דאס דארף איז אנגעריגלט צווישן די ברעגן פון דער האלשטאט אזערע (דייטשיש: Hallstätter See) וואס איר ברייט באשטייט פון סך הכל צוויי קילאמעטער, און צווישן די משופע'דיגע בארגאראפן פון דער דאכשטיין געבערג-קייט, וועלכע ציען זיך אראפ צו א טיפקייט פון 135 מעטער אין דער טיפעניש פון דער שמאלער אזערע. די באפעלקערונג פון האלשטאט באשטייט פון סך הכל 774 איינוואוינער. אויסער זיין אומבאשרייבליכער שיינקייט, דאס דארף איז בארימט און באקאנט צוליב צוויי גרונדן: דער ערשטער גרונד איז אז דאס דארף האט דערלאנגט זיין נאמען צו דער האלשטאט קולטור וועלכע איז געווען א קעלטישע קולטור פון דער פריצייטיגע אייזן עפאכע, און דער צווייטער גרונד איז געווען די ערשטע זאלץ מינע אין דער גאנצער וועלט וואס געפינט זיך אין דעם זאלץ-בערג (דייטשיש: Salzberg). די צוויי אויבנדערמאנטע סיבות האבן געברענגט די אונעסקא ארגאניזאציע אין יאר 2001 צו אן ענטשיידונג צו דערקלערן דעם דארף אלס א וועלט ירושה ארט. אין יאר 2011 איז פארעפענטליכט געווארן אין דער מעדיע אז נאכדעם וואס די כינעזער האבן איינגעזאמלעט אין לויף פון א סאך יארן אויספירליכע אויסקונפט איבערן דארף, האבן זיי אנגעהויבן אויפצושטעלן אין דעם גואנדאנג באצירק אין כינע פונקט אזא דארף וואס האט א אומהיימליכע ענדליכקייט צום אריגינעלן דארף אין עסטרייך.
היסטאריע
קליין|לינקס|דער מארק פלאץ אין האלשטאט
שפעטער האט זיך די האלשטאט קולטור געטוישט מיט דער "לא טען" (La Tène) קולטור וועלכע פלעגט עקזיסטירן ביז דער באזעצונג פון דער רוימישע אימפעריע, און זייט דעמאלטס, ווי אויך אין די מיטל אלטער טעג זענען נישט אנטדעקט געווארן סיי וועלכע נייע אויסגעפינסן. אבער טראצדעם איז באוואוסט אז דאס דארף האט גוט אויפגעהיטן אויף זיין סטאטוס אלס א האנדל צענטער. און א מארק פלעגט דארט עקזיסטירן פון יאר 1311 אומגעפער. דערצו פלעגט מען ווייטער אויסהאקן זאלץ, אויכעט אין די מיטל אלטער טעג, און פון יאר 1595 פלעגט דער זאלץ אריבערגעפירט ווערן אין א פארמע פון זאלץ-וואסער דורך א ספעציעלער רער וואס איז אויפגעבויט געווארן פון 13,000 אויסגעהוילטע בוים-שטאמען, און וועלכע האט דורכגעפירט זאלץ אין זיך אין לענגאויס פון 40 קילאמעטער ביז דער שטאט עבענזע (דייטשיש: Ebensee).
קליין|לינקס|א בליק פון דעם דרומ'דיגן חלק פון האלשטאט ביז דער ענדע פון דעם 19טן יארהונדערט דער צוגאנג צום דארף איז געווען נאך דורך קליינע זעגל-שיפלעך אין דער אזערע אדער דורך שמאלע שטעגן. די קליינע צאל פון ערד וואס האט זיך געפונען צווישן דער געבערג-קייט און די ברעגן פון די אזערע, איז אויסגענוצט געווארן פאר בוי, און אפילו די באוועגונג צווישן די הייזער אין דעם קליינעם דערפל, איז געווען דורך שיפלעך אדער דורך א שטעג וואס האט דורכגעשניטן די משופע'דיגע בארגאראפן וואס האבן זיך געפונען העכער אים. די גרויסע ענגשאפט פון דעם פלאך אינעם דארף האט פאראורזאכט אז איינמאל אין 10-15 יאר האט מען ארויסגעגראבן די ביינער פון די טויטע פון זייערע קברים, און דערנאך זיי אריבערגעפירט צו א דלוסקמא (א ספעציאלער קאסטן וואס ווערט דערמאנט אין דער משנה, און וועלכער ווערט באניצט צו באגראבן סקעלעטן), און אין דעם ביינער-מוזיי (דייטשיש: Beinhaus) וואס געפינט זיך אינעם דארף ווערן געהאלטן מער ווי 1,200 קאפ-שיידלעך, טייל פון זיי געפארבט און באצירט מיט פארשידענע געמעלן. קליין|רעכטס|גליטש-ברעטער אין איינע פון די זאלץ מינעס אין האלשטאט
דער ערשטער וועג וואס פירט צו האלשטאט איז געפלאסטערט געווארן לענגאויס דעם מערב'דיגן ברעג פון דער אזערע אין יאר 1875, און טיילווייזיג, דער וועג איז דורכגעריסן דורך אן אויפרייס פונעם ריזיגן פעלדז וועלכער געפינט זיך לענגאויס דעם ברעג. נאר אין יאר 1966 האט מען געפלאסטערט א מאדערנעם וועג דורך טונעלן וועלכע זענען אויסגעגראבן געווארן אין דעם בערג וועלכער געפינט זיך אויפן מערב'דיגן חלק פונעם דארף. ביז היינטיגן טאג האקט מען אויס זאלץ אין האלשטאט, אבער טראצדעם, דער עיקר פון דער ווירטשאפט אינעם דארף פארלאזט זיך אויפן טוריזם צווייג.
אסטראנויט
לינקס|קליין|200px|דער אַסטראנויט [[ברוס מאקענדלעס דער צווייטער|ברוס מאַקענדלעס דער צווייטער ביי א דרויסנדיקע אקטיוויטעט .]] לינקס|קליין|256px|[[יורי גאגארין|יורי גאַגאַרין, דער ערשטער אַסטראנויט.]] לינקס|קליין|250x250px|[[אילן רמון, דער ערשטער ישראלדיקער אַסטראנויט. ער האט געדינט אַלס לאַסט ספּעציעליסט אויף קאָסמאָס שאַטל קאָלאָמביע ביי מיסיע STS-107. אום 1טן פעברואר 2003 איז ער אומגעקומען צוזאמען מיט דער מאַנשאַפֿט פֿונעם שאַטל, וואס איז צעשטערט געווארן ביים צוריקקומען אין דער ערד'ס אַטמאספֿער.]] אן אַסטראנויט איז א מענטש וואס פליט ארויס אין קאסמאס, אדער איינער וואס זיין קאריערע איז ארויספליען אין קאסמאס. ארום דער וועלט ווערט אן אסטראנויט באדייט מיט פארשידענע נעמען. די רוסישע רופט מען קאסמאנויט (רוסיש: Космона́вт); די אמעריקאנער אסטראנויט (ענגליש: astronaut); די כינעזער טייקאנויט; און די פראנצויזן ספאסיונויט (פראנצויזיש: spationaute).
ס׳איז פאראן א פלוגתא וועמען צו רופן אן אסטראנויט. אין די פאראייניגטע שטאטן הייסט איינער וואס פליט העכער ווי 80 קילאמעטר איבער דער ערד אן אסטראנויט, אבער די אינערנאציאנאלע פעדעראציע פאר עראנויטיק רעכנט נאר פליען העכער ווי 100 קילאמעטער.
וועבלינקען
*
יחזקאל דוד האלבערשטאם
רבי יחזקאל דוד האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרע"ד - כ"ה אדר ב' ה'תשל"ח) פון פאקשיווניץ.
אפשטאם
רבי יחזקאל דוד איז געבוירן אין באבאוו אין יאר ה'תרע"ד (אומגעפעהר), צו זיין פאטער הרב בן-ציון האלבערשטאם, רב אין באבאוו, א זון פון הרב שלמה האלבערשטאם, רב אין באבוב, א זון פון רבי מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת חיה פראדיל א טאכטער פון הרב שלום אליעזר האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים.
הסתלקות
רבי יחזקאל דוד איז נפטר געווארן אין ניויארק כ"ה אדר ב' ה'תשל"ח, און ליגט אין פלאראל פארק בית עלמין, ניו דזשערסי נעבן זיין ברודער'ס אהל.
פאמיליע
רבי יחזקאל דוד האט געהייראט מרת רבקה, א טאכטער פון הרב '''אברהם הורוויץ, א זון פון הרב יחיאל הורוויץ, פון פאקשיווניץ. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:באבוב
אמסטערדאם, מיזורי
38.35056°N, -94.5875°W אמסטערדאם איז א סיטי אין באַטעס קאונטי, מיזורי, פאראייניגטע שטאטן מיט א באפעלקערונג פון 242 מענטשן לויטן 2010 צענזוס.
די זיפ קאד איז 64723 און עריע קאד 660.
דעמאגראפיע
די סיטי האט 62 פאמיליעס וועלכע וואוינען דארט.
ראסע
איבער 95 פראצענט פון דער שטאט זענע ווייסע, בלויז פיער פראצענט זענען שווארצע.
וועב לינקען
קאטעגאריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע
פאנאר
קליין| פאנאר
רפאל אָראָזקאָ מאַאַסטרע
רפאל דזשאָסע אָראָזקאָ מאַאַסטרע (שפאניש: Rafael José Orozco Maestre; 24 סטן מערץ, 1954 - 11סטן יוני, 1992) ער איז געווען אַ לאטיין-אמעריקע זינגער און קאָמפּאָזיטאָר, גרינדער און פירן זינגער פון דער גרופּע Binomio de oro. ער איז געווען איינער פון די בעסטע זינגער אין קאלאמביע. ער וואַן 16 גאָלד רעקאָרדס און צוויי פּלאַטינום רעקאָרדס פֿאַר מיליאָנער פארקויפונג ווערלדווייד.
פאנאר
פּאָנאר, איז א פארשטאט 10 קילאמעטער ווייט פון ווילנע, ליטע. ביי די צווייטע וועלט מלחמה, זענען צווישן 70,000 און 100,000 מענטשן דארט אומגעקומען, סמערהייט יידן, ציגיינער, און פוילישע געפאנגענע.
די סאוועטישע, האבן דארט אויפגעגראבן גריבער, פאר גאזאלין טאנקן, אבער נישט עספיעט עס אנצופילן, ווען די נאציס, האבן אטאקירט רוסלאנד, אין אפעראציע בארבאראסע.
רפאל אָראָזקאָ מאַאַסטרע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ביאגראפיע שטומף קאַטעגאָריע:קאָלאָמביאַנס
פאנאר
אנגעפאנגען אין יולי 1941, האבן די איינזעצגרופען, אהינגעברענגט יידן, ציגיינער, קעגנער פון די נאציס, און פוילישע געפאנגענע, און זיי אומגעברענגט. די ערשטע גרופע פון פינף טויזנט יידן זענען אומגעקומען אין יולי, און שפעטער זענען געברענגט געווארן, נאך און נאך קורבנות. ביי ענדע יאר זענען 40,000 יידן געשאסן געווארן אין פאנאר, רוב פון זיי פון ווילנער געטא.
ווען די רויטע ארמיי האט גענומען מאכן פארשריט אין ריכטונג פון ליטע, האבן די נאציס געפנט די גריבער, כדי צו פארברענען די קערפערס, און פארווישן די גרוילטאטיקע טהאטן, וואס זיי זענען באגאנגען קעגן מענטשהייט. אכציק געפאנגענע פון א דערנעבנדע קאנצעטראציע לאגער, זענען געצווינגען געווען צו טון די ארבעט. נאך א האלבע יאר איז זיי געלונגען צו אנטלויפן, און עלף פון זיי זענען געבליבן ביים לעבן, צו דערציילן וואס די נאציס האבן אפגעטון אין פאנאר.
קאטעגאריע:ליטע
אייפל טורעם
left|thumb|250px|דער אייפל טורעם דער אייפֿל טורעם (פראנצויזיש: Tour Eiffel טור-עפֿעל) איז אן אייזערנער טורעם געבויט אין פאריז, פראנקרייך, לעבן דעם סען טייך.ער איז די העכסטע סטרוקטור אין פאריז און איינע פון די מערסטע באקאנטסע מאנומענטן פון איבער דער וועלט. בשעת מען האט אים געבויט איז דער אייפל טורעם אריבערגעשטיקן דעם וואשינגטאן מאנומענט צו ווערן די העכסטע מענטשן־געמאכטע סטרוקטור אין דער וועלט, א טיטל וואס ער האט געהאלטן 41 יאר ביז מען האט געענדיגט די קרייזלער געביידע אין ניו יארק סיטי אין 1930.
ער הייסט אייפל נאך זיין אינזשעניר, עס איז דאס מערסטע באזוכסטער מאנומענט פון איבער די וועלט; 6,428,441 מענטשן האבן באזוכט דעם טורעם אין יאר 2005 און מער פון 200,000,000 זינט איר קאנסטראקציע. אריינגערעכענט מיט איר זיבן און אכציגער פוס'יגער אנטענע, איז דער סטרוקטור א 1,063 פוס הויך. דער טורעם איז היינט צוטאגס דער פופטער גרעסטער סטרוקטור אין פראנקרייך.
עס וועגט א 7,300 טאן.
מען טוט פארבן אים איבער יעדע דריטע יאר כדי ער זאל נישט ווערן פארזשאווערט.
ביי דער דייטשעr אקופאציע פון פאריז אין 1940 האבן די פראנצויזן געשניטן די ליפט-קאבלען. דער טורעם איז געווען פארמאכט דורך דער אקופאציע און מען האט פארראכטן די ליפטן נאר אין 1946. אין 1940, האבן דייטשע זעלנער געדארפט קלעטערן ארויף דעם טורעם צו הענגען דארט זייער פאן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פאריז קאַטעגאָריע:פראנקרייך קאַטעגאָריע:טורעמס
ראדזשער טעילער
ראדזשער טעילער (ענגליש: Roger Taylor; געב' דעם 26סטן יולי 1949) איז א ענגלישער מוזיקאנט, זינגער און קאמפאזיטאר.
ער איז בעיקר באקאנט אלס דער פּויקער אין דער פאפולערער ראק טרופע קווין.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן אין 26 אין יולי 1949, אין דערסינגהאם, נארפאלק.
אינסטרומענטן
אויסער וואס ער זינגט מיט דער שטימע, שפילט ער אויך אויף א: פויק, גיטאר, בעיס גיטאר, צימבל און קי-באורד.
פאסט מארקע
אין תשנ"ט איז טעילער געווארן דער ערשטער לעבעדיגער פערזאן, וואס איז נישט פון די קעניגליכע פאמיליע, צו ערשיינען אויף א פאסטמארק.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן קאַטעגאָריע:זינגער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מאיר יהודה שפירא (בוקאווסק)
רבי מאיר יהודה שפירא זצ"ל (ה'תר"ו - י"ט תשרי ה'תרס"ח), רבי אין בוקאווסק.
אפשטאם
רבי מאיר'ל איז געבוירן אין יאר ה'תר"ו, צו זיין פאטער הרב דויד שפירא, רב אין דינאוו, א זון פון הרב צבי אלימלך שפירא, דער בני יששכר. און צו זיין מוטער מרת רחל מינא.
רבנות
רבי מאיר'ל איז געווען רבי אין בוקאווסק, נאענט צו דריי און דרייסיג יאר. טויזנטער יידן פלעגן זיך צו פראווען ביי אים.
אין יאר ה'תרמ"ג נאך דער פטירה פון זיין פעטער הרב משה שעהנפעלד, האט זיין זון הרב צבי אלימלך שעהנפעלד געבעטן רבי מאיר'ל ער זאל דערווייל זיין רב אין דזשילבערץ ביז ער וועט אויפוואקסן אין קענען ווערן רב אויף זיין פאטער'ס ארט.
הסתלקות
רבי מאיר'ל איז נפטר געווארן אין עלטער פון דריי און זעכציג יאר, דעם דריטן טאג חול המועד סוכות, י"ט תשרי ה'תרס"ח.
פאמיליע
רבי מאיר'ל האט געהייראט בזיווג ראשון מרת שיינדל רחל, א טאכטער פון הרב יוסף אלטער האגער רב אין ראדאוויץ, א זון פון הרב חיים האגער, פון קאסאוו. זי איז נפטר געווארן ביים געבורט פון איר איינציגע טאכטער:
נאך דער פטירה פון זיין ערשטער ווייב, האט רבי מאיר'ל געהייראט בזיווג שני איר שוועסטער-קינד מרת מרים א טאכטער פון הרב ישראל פון קרעמניץ (אן איידעם פון הרב חיים האגער פון קאסאוו), א זון פון הרב מרדכי פון קרעמניץ, א זון פון הרב זלאטשאווער מגיד. זייערע קינדער:
רעפערענצן
שפירא, מאיר יהודה קאַטעגאָריע:דינאוו
לינקאלן געדענקמאל
דער לינקאלן געדענקמאל איז א גרויסע געביידע וואס געפינט זיך אינעם 'נאציאנאלן מאל', אין וואשינגטאן די.סי., וואס איז געבויעט געווארן אין ערע און אנדענק פון דער 16טער אמעריקאנער פרעזידענט אברהם לינקאלן. ס'איז פון די פאפולערסטע מאנומענטן אין די פאראייניגטע שטאטן. קליין
הינטערגרונט
דער געדענקמאל איז געבויעט געווארן צו באעהרן דעם זעכצענטן אמעריקאנער פרעזידענט אברהם לינקאלן.
דער פרעזידענט איז ווי באקאנט דערשאסן געווארן סוף פונעם בירגערקריג, אין יאר 1865. צוויי יאר שפעטער האט קאנגרעס אוועקגעשטעלט א קאמיטע וועלכע זאל אוועקשטעלן א מאנומענט אין אנדענק פונעם פרעזידענט. צוערשט איז געבויעט געווארן א סטאטוע פון לינקאלן, אבער די  שיינע פרעכטיגע מאנומענט איז נישט געבויעט געווארן ביז אין יאר 1914, באלד פופציג יאר נאכ'ן פרעזידענט'ס אטענטאט, צוליב מיינונגס דיפרענצן און צוליב די אנגייענדע ערשטע וועלט מלחמה.
אכט יאר שפעטער איז דער געדענקמאל פארענדיגט געווארן, און איז געעפנט געווארן מיט גרויס פאמפע, ביי א ראלי אין שפיץ פון פרעזידענט טעפט און פרעזידענט הארדינג, מיט די באטייליגונג פון א געשאצטע ציבור פון פופציג טויזענט מענטשן.
די געביידע
אויף דער געביידע, וואס איז הויך 60 פיס און 60 פיס ברייט, געפינען זיך 36 קאלומס לויט וויפיל שטאטן עס איז געווען אין אמעריקע ווען לינקאלן איז אומגעברענגט געווארן.
אין דער געביידע געפונט זיך א מאסיווע סטאטוע פון לינקאלן, וואס איז ניינצן פיס הויך, קונצליך געשניצט פון ווייסע מארמארשטיין. אויף די ווענט זענען איינגעקריצט צוויי היסטארישע רעדעס, לינקאלנ'ס איינשווערונג-דרשה און איינע פון די באקאנטסטע דרשות אין אמעריקאנער היסטאריע, די געטיסבורג רעדע וואס ער האט געגעבן ביים ציווילע קריג.
דער געדענקמאל איז אפן פאר באזוכער 24 שעה א טאג, און מער פון 7 מיליאן מענטשן באזוכן דארטן יערליך.
די מאנומענט זעט זיך פראמינענט אן אויפ'ן אמעריקאנער פינף דאלער ביל און פלעגט זיין אויפ'ן איין צענטיגע פעני מטבע.
היסטארישע געשעענישן
קליין דער געדענקמאל איז דאס ארט פון פילע היסטארישע דרשות און ראליס וועלכע זענען אפגעהאלטן געווארן דארטן; צווישן אנדערע די היסטארישע "איך האב א חלום" דרשה פונעם פרייהייט-קעמפער מארטין לוטער קינג.
קאַטעגאָריע:וואשינגטאן די סי קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע היסטאריע
גרעסטער געמיינזאמער טיילער
אין מאטעמאטיק איבערהויפט אין אלגעברע, דער גרעסטער געמיינזאמער טיילער צווישן צוויי גאנצע צאלן, איז דער גרעסטער נומער וואס מען קען אים צעטיילן מיט די צוויי גאנצע צאלן. למשל נומער זעקס איז דער גרעסטער נומער וואס מען קען מיט אים צעטיילן נומער 18 און נומער 12 און באקומען א גאנצע צאל. ווייל \ 18:6=3 און \ 12:6=2.
זע אויך
קאטעגאריע:אלגעברע
מארוועל קאמיקס
א טייל זייערע כאראקטערן זענען:
קאטעגאריע:קאמיקס קאטעגאריע:מארוועל קאמיקס
פרעמיער מיניסטערס ביורא (ישראל)
דער פרעמיער מיניסטערס ביורא איז דער רעגירונג ביורא פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דורכפירן די פּאָליטיק פון ישראל'ס פרעמיער מיניסטער, קאָאָרדינירן אַקטיוויטעטן פון רעגירונג מיניסטעריומס אין די פארשיידענע פעלדער און טוישן פאַרוואַלטונג און שטעקן אַרבעט בייַ די נאציאנאלע מדרגה.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:בית ראש הממשלה קאַטעגאָריע:ישראל
באקינגהאמשיר
באַקינגהאַמשיר איז א גראפנשאפט אין ענגלאנד, וואס גרענעצט די צערעמאניע־גראפנשאפטן בעדפארדשיר צו צפון־מזרח, נארטהאמפטאנרשיר צו צפון, אקספארדשיר צו מערב, בארקשיר צו דרום, גרויסלאנדאן צו דרום־מערב און  הארטפארדשיר צו מזרח. באקינגהאמשיר באדעקט א שטח פון 1,874 קוואדראט ק"מ. די גראפנשאפט־שטאט איז איילסבורי. די הויפט טייכן אין באקינגהאמשיר זענען דער טעמז און דער גרויסער אוז.
אין באקינגהאמשיר געפינט זיך בלעטשלי פארק, וואו די בריטישע האבן געארבעט ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה צו דעקאדירן דייטשע מיליטערישע מעלדונגען און וואו מען האט אויפגעשטעלט קאלאסוס, דער ערשטער פראגראמירבארער עלעקטראנישער קאמפיוטער אין דער וועלט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גראפנשאפטן אין ענגלאנד
יאפאניש
יאַפּאַניש איז די אָפֿיציִעלע שפּראַך פֿון יאַפּאַן. די שפּראַך װערט געשריבן מיט דרײַ שרײַב-סיסטעמען: היראַגאַנאַ, קאַטאַקאַנאַ און קאנדזשי. 130 מיליאן מענטשן אין יאפאן רעדן יאפאניש.
פרי מיטל יאפאניש
קליין|alt=צוויי בלעטער פונעם גענזשי מאנאגאטארי מגילה|צוויי בלעטער פון א 12טן יארהונדערט מגילה פון [[די מעשה פון גענזשי פונעם 11טן יארהונדערט.]]
פרי מיטל יאפאניש איז די יאפאניש פון דער העיאנער תקופה, פון 794 ביז 1185. פרי מיטל יאפאניש האט א שטארקן איינפלוס פון כינעזיש אויף דער שפראך.
סטאטוס
יאפאניש איז נישט קיין אפיציעלע שפראך אין יאפאן. פראקטיש רעדט מען א סטאנדארטע פארעם פון דער שפראך זייט דער מיידזשי רעסטאראציע אין 1868, וואס שטאמט פון דער שפראך וואס מ'פלעג רעדן אין די העכערע קלאסן מענטשן אין טאקיא.
קאַטעגאָריע:שפראכן
שמואל אהרן רובין
הרב שמואל אהרן רובין אדער ראבין (ה'תקפ"ד - כ"ז תמוז ה'תרל"ז) איז געווען רב אין קארטשין, גאליציע, און מחבר פון "בית אהרן" אויף הלכות גטין און "זרע ישי", א פירוש אויף דער פסיקתא דרב כהנא. ער איז געווען א חסיד פונעם צאנזער רב.
הרב שמואל אהרן איז געווען א זון פון הערש לייזער רובין. ער איז געווארן רב אין קארטשין און געבליבן דארט ביז תרל"ז. אין יענעם יאר האט מען אים באשטימט אלס דיין אין קראקע, און ער איז נפטר געווארן דאס זעלבע יאר.
ער האט געהייראט חנה רחל, א טאכטער פון רבי ישראל לינדבערגער פון בריגל. זייערע קינדער זענען געווען:
דער נאראלער רבי, רבי חיים מאיר יחיאל שפירא, איז געווען אן אייניקל פון דעם קארטשינער רב. אויך דער באבאווער רבי (45) הרב רבי מרדכי דוד אונגער, איידעם פון רבי נפתלי צבי האלבערשטאם פון באבאוו, איז אן אייניקל.
זיינע ספרים
דער קארטשינער האט געשריבן די פאלגנדע ספרים:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש
אקירא קוראסאווא
קליין| אקירא קוראסאווא אַקיראַ קוראסאַוואַ (23סטן מערץ 1910 - 6טן סעפטעמבער 1998) איז געווען א יאפאנעזער רעזשיסאר, סצענאר שרייבער און פילם פראדוצירער.
ביאגראפיע
קוראסאווא איז געבוירן געווארן אין 1910 אין דעם אמארי דיסטריקט פון טאקיא, דער אכטער און יונגסטער קינד אין דער פאמיליע. זיין פאטער איסאַמו איז געווען פון א סאמוריי משפחה, און זיין מוטער שימאַ איז געווען פון א סוחר'ס משפחה אין אסאקא.
ער האט אנגעהויבן זיין קאריערע אין דער פילם אינדוסטריע אין 1936. נאך עטלעכע יאר אין פילמען האט ער ארויסגעגעבן זיין ערשטן פילם ווי רעזשיסאר אין 1943, סאַנשירא סוגאַטאַ.
אין 1945 האט ער געהייראט יאקא יאַגוטשי, אן אקטריסע אין זיין פילמען.
ער איז געשטארבן אין 1998 אין טאקיא.
קאַטעגאָריע:יאפאנעזער קאַטעגאָריע:סצענאר שרייבער קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
7טן מערץ
דעם 7טן מערץ איז דער 66סטער טאג פון יאר (67סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 299 טעג.
געשטארבן
07
ניקאסיע
ניקאסיע (, לעווקאסיע) איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט אין ציפערן.
קאַטעגאָריע:ציפערן קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
עולם התורה
לינקס|פארקלענערט|150px| לאגא פון עולם התורה
עולם התורה איז א גרויסער אינדעקס, אויף צוויי שפראכן העברעיש און ענגליש, אינהאלטסרייך אלע מוסדות און ישיבות און חסד ארגאניזאציעס אין ארץ ישראל,
דערצו איז אויך דא א גרויסער אינדעקס פון הכשרים.
קאַטעגאָריע:אינפארמאציע קאַטעגאָריע:חרדישע וועב זייטלעך
ספר אדם וחוה
ספר אדם וחוה איז איינע פון די ספרים חיצונים צו די תורה.
דער ספר לייגט אראפ די איבערלעבענישן פון אדם הראשון און זיין ווייב חוה פון נאכן פארטריבן ווערן פון גן עדן ביזן שטארבן פון חוה און איהר קבורה נעבן אדם און הבל.
עס איז ארגינעל געשריבן געווארן אין לשה"ק, אבער אזוי ווי רוב פון די ספרים חיצונים איז עס נישט געבליבן אינעם ארגינעלן לשון צוליב וואס די חכמים האבן עס נישט אנגענומען. נאר די גריכישע און לאטיינישע איבעזעצונג האבן מיר די גאנצע.
עס אנהאלט בסך הכל דריי-און-פערציג פרקים. אינעם ערשטן פסוק רופט עס זיך ספר תולדות אדם וחוה און אינעם ארמענישן איבערזעצונג ספר אדם.
15טן יאנואר
דעם 15טן יאנואר איז דער פֿופֿצעטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 350 טעג (351 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
15
דילדא
דילדא איז א אינסטערמענט וואס איז אויסגעפארעמט אזוי ווי א פיפיק פון א מאן וואס מען באניצט זיך דערמיט זיך אויסצורייבן און צו באקומען ארגעזעם.
דילדאס ווערן באנוצט סיי דורך מענער און סיי דורך פרויען אבער בעיקר דורך פרויען וועלכע שטיפן דאס אריין אין זייער וואגינע און רייבן זיך אויס דערמיט. עס ווערט אבער אויך באניצט דורך הומוסעקסועל מענער וועלכע שטיפן דאס אריין אין זייער תחת לאך צוצוקומען צו ארגעזעם.
ראדיא גא גא
ראדיא גא גא (ענגליש: Radio Ga Ga) איז א ענגלישע געזאנג קאמפאזירט דורך ראדזשער טעילער, רעקארדירט דורכן ראק באנד קווין און ארויסגעגעבן אלס סינגל אין 1984.
עס ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די בעסטע קווין היטס און ביי יעדע לייוו קאנצערט זינגען זיי דאס. ספעציעל איז דאס געווארן פאפולער נאך וואס פרעדי מערקורי האט דאס געזונגען ביים לייוו עיד קאנצערט און דער גאנצער עולם האט הערליך מיטגעקלאפט ביים פזמון.
די סינגל איז געווען א אלטוועלטליכע סוקסעס, מיטן אנקומען נומער צוויי אין בריטן, נומער זעכצן אין אמעריקע און נומער איינס אין ניינצן אנדערע לענדער.
באדייט
עס קריטיקירט די מוזיק אויפן ראדיא אז מען הערט נאר בלא בלא.
דער ליד באציהט זיך צו דעם וואס די טעלעוויזיע האט דאן איבערגענומען די פאפולערקייט פון די ראדיא וואו מען פלעגט בעפאר הערן מוזיק און לידער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לידער קאַטעגאָריע:אלבאמען
האמערטאן באן סטאנציע
האמערטאן  איז א באן סטאנציע אויף דער נארד לאנדאן ליניע פון דער לאנדאנער איבערגרונט אין דער לאנדאנער בארא פון העקני אין מזרח לאנדאן. זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפֿנט צום ערשטן מאל אום 1טן אקטאבער 1868. מען האט פארמאכט די סטאנציע דעם 15טן מיי 1944.
אום 13טן מיי 1985 האט מען געעפנט די היינטיקע סטאנציע.
באדינונגען
די באדינונג אחוץ פון די שפיץ שעה׳ן איז:
מערב ירושלים
קליין|250px|שמאל| מערב ירושלים באדייט די טיילן פון דער שטאָט ירושלים וואָס זענען געווען אונטער ישראל קאָנטראָל ווייטערדיק די אומאפהענגיקייט מלחמה, אנדערש ווי מזרח ירושלים וואס איז געווען צווישן 1948 און 1967 אקופירט דורך יארדאניע.
שלמה הדרשן
שלמה הדרשן איז די בינע נאמען פון 'שלמה דזשורועל', א היימישער ליטווישער קאמיקער, וואס שטעלט זיך אויף ביי שמחות, משמח זיין, און נאך ענליכעס.
ער איז אויסגעצייכענט מיטן נאכמאכן באקאנטע פיגורן אויף א גאר ענליכן שטייגער, און ווערט פאר'רעכענט אלס איינע פון די היינטיגע קאמיקער אין דער היימישער געמיינדע.
ביים עורה גאלד ראש, האט ער אויסגעהויבן מיטן נאכמאכען צענדליגע פיגורן פון אלע סארטן, און האט ארויפגעברענגט א שמייכל ביי אומצאליגע צושויער.
ער האט געוואוינט אין לייקוואוד, און וואוינט היינט אין מאנסי, נאנט צו זיינע פארעלטערטע עלטערן.
כארדאטן
כארדאַטן, אדער סטרונעוועטע בעלי חיים, איז א גרופע בעלי חיים מיט א הוילער רוקן סטרונע, די גרופע איז כולל אלע בעלי חיים פון דעם רוקנביין מין.
אריינגערעכנט צווישן די כארדאטן זענען מענטשן, זויגערס, רעפטיליעס, פויגלען און אמפיביעס.
עס זענען פאראן 75,000 זגאלן פון כארדאטן, העלפט פון זיי זענען ביינערדיקע פיש. דער גרעסטער בעל חי אויף דער וועלט, דער בלויער וואלפיש, איז א כארדאט.
וועבלינקען
*
קאטאוויץ
קאַטאוויץ (פויליש: ; ) איז א שטאט אין שלעזיע אין דרום פוילן, אויף די  קלאדניץ און ראווע טייכן (בייטייכן פונעם אדער און דעם ווייסל). קאטאוויץ געפינט זיך אין די שלעזישע הויכלענדער, אומגעפער 50 ק"מ צפון פון די שלעזישע בעסקידן (א טייל פון די קארפאטישע בערג).
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
חיים מאיר האגער (רבי מענדל'ס)
הרב חיים מאיר האגער (געב׳ ה׳ אלול תש״ם) איז א זון פון הרב מענדיל האגער און איז א רב אין בארא פארק, ברוקלין.
ביי די 25 יאר האט ער באקומען הוראה פון רבי משה האלבערשטאם און דער פאפא רב פון מאנטרעאל, קאנאדע.
ביאגראפיע
רבי חיים מאיר איז געבוירן געווארן ה׳ אלול תש״ם צו זיין פאטער רבי מענדיל האגער (היינט וויזשניצער רבי פון מרכז וויזשניץ), און צו זיין מוטער מרת מרים, טאכטער פון רבי אברהם דוד הורוויץ, שטארסבורגער רב און חבר בד״צ עדה החרדית אין עיה״ק ירושלים. אלס בחור פלעגט ער לערנען אין דער וויזשניצער ישיבה אין הר נוף, ירושלים.
היינט צו טאגס דינט ער אלס רב פון זיין טאטנ׳ס חסידים אין אמעריקע.
קינדער
חיים מאיר
סאלאניקי
סאַלאָניקי ( גריכיש: Θεσσαλονίκη טהעסאַלאניקי ; טערקיש: Selanik סעלאַניק) איז די צווייט גרעסטע שטאָט אין גריכנלאנד און אייינע פון זיינע וויכטיקסטע פּאָרט שטעט. ער איז פלאצירט אין דעם צענטראַל מאַקעדאָניע פראווינץ און וועט אומאפֿיציעל גערופֿן די "הויפּטשטאָט פון מאַקעדאָניע". די שטאט האט 322,240 באוואוינער (אין 2011), און איז אַן אינדוסטריעלער און קאמערציעלער צענטער. זיין עקאנאמיע איז באזירט בעיקר אויף דעם פּאָרט, נאפט פאבריקן, שטאָל, טעקסטיל און לאַנדווירטשאַפטלעכע אינדוסטריעס.
די געביידעס פון דער אנהייב קריסטלעכער תקופה און דער ביזאַנטישער תקופה זענען אנערקענט דורך אונעסקא ווי וועלט ירושה ערטער. דער אייראפעאישער פֿאַרבאַנד האט אויסדערוויילט סאַלאָניקי צו זיין דער "אייראפעאישער קולטור־הויפטשטאָט" פֿאַר 1997.
ביז דער צווייטער וועלט-מלחמה האט סאלאניקי געהאט א שיינע און גרויסע יידישע קהילה.
געשיכטע
דאס ערשטע מאל וואס ס׳איז דערמאנט אַ יידישע קהילה אין סאלאָניקי איז אין דעם זעקסטן יאָרצענדלינג פון דער ערשטער יאָרהונדערט, ווען דער צווייטער בית המקדש איז נאך געשטאנען.
יידן אין סאלאניקי
לינקס|קליין|250x250פיקס| א מאָנומענט אין סאלאָניקי אין אָנדענק צו די 50,000 יידן פון דער שטאָט וואָס זענען דערמאָרדעט געוואָרן אין דער [[חורבן אייראפע. ]]
צווילינג שטעט
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין גריכנלאנד
אלמעכטיגער ג-ט
אלמעכטיגער ג-ט איז א פיוט געשריבן אין מערב־יידיש. יידן פון אשכנז זינגען דאס פסח ביי נאכט. עס איז געשריבן ווי דער פיוט ״אדיר הוא״ און פשטות איז איינער א טייטש  פונעם אנדערן. דער פיוט איז געדרוקט געווארן צום ערשטן מאל אין דער פראגער הגדה אין יאר ה'רפ"ז.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ליל הסדר
ספר היובלים
ספר היובלים איז איינע פון די ספרים חיצונים אויף די תורה. עס שילדערט ווי דער מלאך הפנים חזר'ט איבער מיט משה רבינו די סיפורי התורה, מיט פונקטליכע דאטומען אויף יעדע זאך, ביים בארג סיני.
עס איז ארגינעל געשריבן געווארן אין לשה"ק, אבער איז געבליבן בשלימות נאר אין די איבערזעצונג אויף געז, און אין יאהר 1870 איז עס דערפון איבערגעזעצט געווארן אויף לשה"ק דורך שלמה רובין.
קאַטעגאָריע:ספרים חיצונים
אינטיפאדע
אינטיפאדע איז אן אראביש ווארט אויף אן אויפוואכונג מיט ווילדע אומרוען מכח די בירגער קעגן א הערשאפט, צו דערגרייכן א ציל.
סאפארא
קליין|בלומען פון Sophora cassioides סאָפאָראַ (Sophora) איז א מין פֿון 45 זגאלן פון קליינע ביימער און קשאקן אין דער אונטערפֿאמיליע Faboideae פון דער ארבעס משפחה Fabaceae. די זגאלן שטאמען פֿון דרום-מזרח אייראפע, דרום אזיע, אויסטראליע, די אינזלען פונעם פאציפישן אקעאן און מערב דרום אמעריקע. קאַטעגאָריע:פלאנצן
הילל היל
הילל היל איז א נאטורליכע קאמיקער, א זון פונעם וועלט באקאנטן בינע שפילער, 'סטיווען היל' [שלמה היל], וואס האבן דאס אין די חוש, משמח זיין די אוידיענץ, מיט אן א שיעור לאכעדיגע סחורה.
קאַטעגאָריע:בדחנים קאטעגאריע:קאמיקער
נאציאנאלער באטאנישער גארטן
קליין|450px|
דער נאציאנאלער באטאנישער גארטן (הגן הבוטני לצמחי ארץ ישראל ע"ש מונטג'יו למפורט) איז דער ערשטער באַטאַנישער גאָרטן אין ישראל און באריכטעט אַלע די ווילדע געוויקסן פון ישראל און די מיטל מזרח. דער גאָרטן ליגט אין דעם צפונדיקן טייל פונעם העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים קאַמפּוס אויף הר הצופים. אַרום דעם גאָרטן זענען קבורה מערות פון דעם צווייטן בית המקדש. אין דער מערב טייל פון דעם גאָרטן געפינט זיך אַ קליינער אַמפיטעאַטער.
נאָך די יסאָלאַטיאָן פון בארג סקאָפּוס פון ישראל אין 1948, באַשלאָסן צו מאַכן אַ נייַ באָטאַניקאַל גאַרדאַן קאַמפּוס אוניווערסיטעט אין גבעת ראַם אין מערב ירושלים. די נייע באָטאַניקאַל גאַרדאַן איז אָפּענעד אין 1954, באַלד נאָך דער פאַרלייגן פון גבעת ראַם קאַמפּאַס.
אין די דרום טייל פון די גאַרדענלאָקאַטעד אַ גרויס פּלאַזאַ מיט טשערז און פינף קווורע טשיימבערז גערופֿן: "מערת ניקנור" אין די נאָמען פון ניקאַנאָר מאכט פון די טירן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:הר הצופים קאַטעגאָריע:העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים
רחב
קליין| מרכז| רחב ווייב יהושע בן נון רחב איז דערשיינט אין ספר יהושע און ווערט באצייכנט אלס א תושב יריחו און א זונה וואס באלעבט די מרגלים פון יהושע אין לאנד כנען. איר הילף איז נויטיק פאַר דער הצלחה פון די ישראלים ביי דער כיבוש פון יריחו, און לויט דעם מדרש האָט זי זיך מגייר געווען און חתונה געהאַט מיט יהושע נאָכן יישוב פון די שבטים. קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
דעעש (הויף)
קליין|ציונים פון די דעעשער רביספון רעכטס אויף לינקס: רבי יחזקאל, דער גרינדער פונעם חסידות; רבי משה, דער דריטער רבי; און רבי מנחם, דער צווייטער רבי|300px דעעש איז דער נאמען פון א רעבישן הויף פון דער שטאט דעזש אין זיבנבערגן געגרינדעט דורך רבי יחזקאל פאנעט, א תלמיד פון רבי מענדעלע פון רימאנאוו, פון וועמען שטאמען די דעעשער רביס.
רבי יחזקאל פאנעט
דער ערשטער דעעשער רבי איז געווען הרה"צ יחזקאל פאנעט (תקמ"ג - כ' ניסן תר"ה), מחבר פון מראה יחזקאל, וואס ער איז געווען דער הויפט רב פון טראנסילוואניע, און ער האט דארט אריין געברענגט יודישקייט ביי די אלגעמיינע פשוט'ע מאסן. ער געווען פון די גרויסע תלמידים פון הרה"ק מנחם מענדיל פון רימאנאוו. עס איז פארהאן א תשובה וואו ער גיבט אראפ די גדלות פון זיין רבי'ן; דער צאנזער רב פלעגט דאס לערנען אום דער יארצייט פון רבי מענדלע מיט טרערן און די אויגן.
רבי מנחם פאנעט
קליין|ציון פונעם "אבני צדק" פון דעעש|250px
דער צווייטער רבי איז געווען רבי מנחם פאנעט (ה'תקע"ח - י"ג תשרי ה'תרמ"ה), דער יונגסטער זון פונעם "מראה יחזקאל". ער האט מחבר געווען די ספרים "מעגלי צדק", "שערי צדק" און "אבני צדק". ער איז געווען רב אין דעזש, און איז געווען א תלמיד און נגלה פונעם חתם סופר און אין חסידות פונעם ישמח משה.
רבי משה פאנעט
דער דריטער רבי איז געווען הרה"ק ר' משה פון דעזש (תר"ג - כ"ד כסלו ה'תרס"ג). חסידים פארציילן אז דער בעל דברי יחזקאל האט אים געהאלטן פאר צדיק הדור.
רבי יחזקאל (דער צווייטער)
דער פערטער רבי איז געווען רבי יחזקאל פאנעט (ב' טבת ה'תר"ל - כ"ב כסלו ה'תר"ץ), דער בעל כנסת יחזקאל, וואס איז געווען א זון פון רבי משה. רבי יחזקאל האט געהאט דריי זין: רבי יעקב אלימלך, רבי משה און רבי יוסף.
רבי יעקב אלימלך
דער לעצטער דעזשער רב פאר דער חורבן אייראפע איז געווען רבי יעקב אלימלך זי"ע, בעל "זכרון יעקב", וואס האט בשום אופן נישט געוואלט איבערלאזן זיין קהילה אין איז אומגעקומען אויף קידוש השם און אוישוויץ י"ד סיון תש"ד. ער איז געווען אן איידעם ביי רבי יעקב שמשון קאנער פון טשכויוו.
8טן מערץ
דעם 8טן מערץ איז דער 67סטער טאג פון יאר (68סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 298 טעג.
געשטארבן
08
יורם טולידנו
יורם טאלידאנו (געבוירן 30סטן אויגוסט 1967) איז א ישראלישער פילם, טעלעוויזיע און טעאטער אקטיאר.
גמונדן
דער שטעטל איז באוואוסט הויפטזעכליך צוליב דער עקסקלוזיווער קעראמיק וואס ווערט ערצייגט אין אים (גמונדן קעראמיק), און אויך צוליב דער בארימטער פעסטונג וואס איז פלאצירט אין אים.
אין געמונדן ס'איז פאראן א קליינער טראמוויי וועלכער פארט לענגאויס פון דער שטעטל'ס פראמענאדע.
געאגראפיע
גמונדן ליגט אין א הייך פון 425 מעטער איבערן ים פלאך אין דעם טראונפירטל באצירק. דער שטעטל איז אויסגעצויגן פונעם צפון ביזן דרום אויף א פלאך פון 9.4 קילאמעטער, און פונעם מזרח ביזן מערב אויף א פלאך פון 13.5 קילאמעטער. אין אלגעמיין דער גאנצער שטח פונעם שטאט באשטייט פון 63.49 קילאמעטער. דער שטאטישער געביט רעכנט אריין אין זיך דעם נארדליכן ברעג און אויכעט א א טייל פונעם אסטליכן ברעג פונעם טראון טייך.