cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אברהם מתתיהו פרידמאן
פאמיליע
י"ח חשוון ה'תרכ"ב האט רבי אברהם מתתיהו געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב יצחק רייך, אן איידעם פון הרב אשר ישעיה רובין פון ראפשיץ. נאך עלף יאר האט ער איר גע'גט אן קינדער.
רעפערענצן
אברהם קאטעגאריע:נקבר אין נחלת יצחק ת"א
חסידות שטפנשט
אדיסעע
קליין די אדיסעע איז דאס צווייטע בוך פון די עפישע פאעזיעס געשריבן דורך דעם גריכישן דיכטער האמעראס, די ערשטע עפישע פאעזיע איז די איליאדע.
דאס בוך דערציילט וועגן דער טרויער מלחמה, און בפרט וועגן דעם גריכישן גיבור אדיסעאוס.
קאַטעגאָריע:דיכטונג
הויפט זייט/ו' תשרי
ו' תשרי
אוראלטע היסטאריע
אוראלטע היסטאריע צייכנט אפ די אנהייב פון דער היסטארישער עפאכע. די אנהייב פון דער עפאכע איז ווען מען האט אויסגעטראפן די חכמה פון שרייבן אין מעסאפאטאמיע און מען האט אנגעהויבן זיך באנוצן מיטן שרייבן צו האלטן רעקארדס איבער געשעענישן וואס פאסירן. דערפאר איז די אנהייב פון דער עפאכע אנדערש אין יעדן ראיאן, צוליב וואס בשעת אין טייל ראיאנען איז מען שוין געווען פארגעשריטן, איז מען נאך אין אנדערע געווען שטארק צוריקגעשטאנען.
נאך דער תקופה פון אוראלטער היסטאריע קומט דער מיטלאלטער.
אפריקע
קאַטעגאָריע:תקופות אין געשיכטע
באברויסק
באָברויסק ("באָבראָיסק", בעלאַרוסיש: Бабруйск; רוסיש: Бобруйск) איז אַ שטאָט אין די מאַהיליאָוו וואָבלאַסט פון בעלאַרוס אויפן בערעזינאַ טייך, מיט א באַפעלקערונג פון בערך 227.000 מענטשן (2000).
דער נאָמען באַברויסק (ווי אויך דער נאָמען פון באַברויקאַ טייך) שטאַמט מסתמא פון בעלאַרוסישן וואָרט פאַר ביבער (бабёр), פילע פון וועלכע האָבן באַוואוינט די געגנט אין דער פארגאנגענהייט.
באָברויסק באזיצט אַ שטח פון 66 קוואַדראַט קילאָמעטער, און אַנטהאַלט איבער 450 גאַסן, די לענג פון אַלע גאַסן צוזאַמען באַטרעפט איבער 430 קילאָמעטער.
באָברויסק באפינט זיך אין דער קרייצונג פון אייזנבאַן ליניעס אין דער ריכטונג פון אַסיפּאָוויטשי, זשלאָבין, קאַסטריטשניצקי און אויך וועגן צו מינסק, גאָמעל, מאָגילעוו, קאַלינקאַוויטשי, סלוצק און ראָגעטשאָוו. עס האָט די גרעסטע האָלץ זעגעריי אין בעלארוס, און איז אויך באַוואוסט פֿאַר זיינע כעמישע, מעטאַל-פארארבעטונג און מאַשינענבוי אינדוסטריעס.
אין 2003, זיינען געווען 34 עפנטלעך שולעס אין באַברויסק מיט איבער 34,000 שילער און סטודענטן. עס זיינען אויך דאָ דריי שולעס ספעציאליזירט אין מוזיק, טאַנץ און וויסואַל קונסט. דאצו אַ מעדיצינישע הויכשול און עטלעכע שולעס אין פאַכמעניש-טעכנישן בארייך.
געשיכטע
באַברויסק איז צום ערשטן מאָל דערמאָנט אין 14טן יאָרהונדערט און אין 15טן י״ה אָן שרייבט מען אין כתב־ידן וועגן באַברויסקער "וואָלאָסט".
אין שפּראַך און רעליגיע איז די שטאָט געווען דורכויס אַ סלאַווישע. אירע איינוואוינער האָבן אָנטייל גענומען אין ניט־געלונגענעםם אַנטי־מלוכהשן רעוואָלט פון 1508 קעגן דעם פויליש-ליטווישן פירשטנטום.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס
עדזשווער ראד אונטערגרונט סטאנציע (קרייז, דיסטריקט און האמערסמיט און סיטי ליניעס)
עדזשווער ראד איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אויף טשעפל סטריט. ס'איז פאראן אן אנדער סטאנציע מיטן זעלבן נאמען ווייט 150 מעטער אויף דער צווייטער זייט פון מארלעבאן ראד. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
די סטאנציע ליגט אפן, נישט אין קיין טונעל.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 10טן יאנואר 1863 אויף דער וועלט'ס ערשטע אונטערגרונט באן, די מעטראפאליטאן באן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:האמערסמיט און סיטי ליניע סטאנציעס
לעקוואר
לעקוואר איז וואס מ'שמירט ארויף אויפן ברויט, פאר אפעטיט, אזויווי פוטער, און עס ווערט געמאכט פון זיסע פרוכטן.
אויך איז פארהאנען מארמעלאדע אדער דזשעלי און איינגעמאכטס קאמפאוט, וואס ווערט געמאכט ענליך.
דאס ווערט געמאכט דורכן ווערן פארגליווערט, און דערפון מאכט מען אויך ליקעריש און דזשעלאו.
קאטעגאריע:עסנווארג
אפטאן פארק אונטערגרונט סטאנציע
אַפטאן פארק איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין אפטאן פארק, לאנדאנער בארא פון נייהעם, מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך די דיסטריקט און די האמערסמיט און סיטי ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
מען האט געעפנט די סטאנציע אין 1877 דורך דער לאנדאן, טילבורי און סאטענד באן. דינסט אויף דער דיסטריקט ליניע האט אנגעהויבן אין 1902.
פיטסבורג
פיטסבורג איז די צווייטע גרעסטע שטאט אין דעם אמעריקאנער שטאַט פענסילוועניע. די שטאט איז געווען באוואוסט פאר איר שטאל אינדוסטריע.
פיטסבורג געפינט זיך אויפן אהייא טייך אין מערב פענסילוועניע, און באדעקט א שטח פון 151 קוואדראט קילאמעטער. זי האט א באפעלקערונג פון 312,819.
צווילינג שטעט
פיטסבורג האט 21 צווילינג שטעט.
ישיבות
פיטסבורג איז היים צום אחי תמימים ליובאוויטש.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:פענסילוועניע
דען האג
דען האג  איז די דריטע גרעסטע שטאט אין האלאנד, נאך אמסטערדאם און ראטערדאם, מיט א באפעלקערונג פון 475,580 (פון אן 1 יאנואר 2006). איר שטח איז 100 קוואדראט ק"מ. די האלענדישע רעגירונג איז באזירט אין דען האג. אויך דאס אינטערנאציאנאלע געריכט פון יוסטיץ געפינט זיך אין דען האג.
קאַטעגאָריע:שטעט אין האלאנד
שמעון נתן נטע בידערמאן (ירושלים)
רבי שמעון נתן נטע בידערמאן (ה׳ כסלו ה׳תר״ץ - ד׳ אב ה׳תשס״ד) איז געווען לעלאווער רבי אין ירושלים.
זלמן נחמיה גאלדבערג
הרב זלמן נחמיה גאלדבערג ( י׳ שבט תרצ״א, 28סטן יאנואר 1931 - ל׳ אב תש"ף, 20סטן אויגוסט 2020 ) איז געווען א ראש ישיבה, דיין אין דעם העכערן בית דין און דער הויפט רעדאקטאר פון דער תלמודישער ענציקלאפעדיע.
לודמיר
קליין|הערב
זלמן נחמיה גאלדבערג
ער איז געווען איינער פון די גרינדער פון דעם פריוואטן בית דין פאר דיני תורה "הישר והטוב" און דער ראש ישיבה פון דער סאַדיגורער "דעת משה" ישיבה אין ירושלים. ער האט געדינט ווי ראש ישיבה אין בית מדרש פון דעם לעוו אקאדעמישן צענטער און אלס ראש כולל אין דעם "שבט ומחוקק" דיינות כולל.
שמעון נתן נטע בידערמאן (ירושלים)
ביאגראפיע
רבי שמעון נתן נטע איז געבוירן געווארן אין טבריה צו זיין פאטער, רבי יעקב יצחק, זון פון דעם לעלאווער רבי׳ן פון קראקע, רבי שמעון נתן נטע, און צו זיין מוטער, מרת חוה שרה שיפמאן. ער האט געלערנט אין חיי עולם.
לודמיר
לודמיר (, לאדאמעריא; ) איז א שטאט אין וואהלינער גובערניע, אין צפון־מערב אוקראינע. די שטאט איז דער היסטארישער צענטער פונעם ראיאן וואהלין און די היסטארישע הויפטשטאט פונעם פרינציפאליטעט פון וואהלין. די באפעלקערונג איז 38,000 (אין 2004).
זלמן נחמיה גאלדבערג
לעבנס געשיכטע
ער איז געבוירן געווארן אין מינסק צו הרב אברהם גאלדבערג, א תלמיד פון דער נאווהארדאקער ישיבה, און זיין ווייב פריידל (זייטטשיק). דעם טאָג נאָך זיין ברית, האבן די אויטאריטעטן ארעסטירט זיין פאטער און אים געשיקט קיין סיביר אויף צען יאָר אין פֿאַר האַלטן אַ ישיבה. נאָך השתדלות וואָס האָט געדויערט אַרום אַ יאָר, האט מען אים באפרייט און דעפארטירט קיין ריגאַ, לעטלאנד. צוויי און אַ האַלב יאָר שפּעטער, ווען ער איז געווען פינף יאָר אלט, האָט די משפּחה אימיגרירט קיין ארץ ישראל מיט א צערטיפיקאַט וואָס זיי האָבן באקומען מיט דער הילף פון הרב אברהם יצחק הכהן קוק, און זיי האבן זיך באזעצט אין ירושלים. ער האָט געלערנט צוויי יאָר אין דער "מאה שערים" חדר און עטלעכע יאָר אין "עץ חיים", און ביי די צען יאָר האָט ער אָנגעהויבן לערנען אין דער תפארת צבי ישיבה. אין עלטער פון פערצן יאָר איז ער אריין אין דער חברונער ישיבה. עטלעכע חדשים שפּעטער, אין חשון תש״ז,, האָט ער זיך אריבערגעצויגן אין דער פּאָניעוועזשער ישיבה אין בני ברק, אויף דער עצה פון דעם חזון איש. אין תשי"א האָט ער זיך אומגעקערט לערנען אין חברון.
לודמיר
היסטאריע
די שטאט ווערט ערשט דערמאנט אין 988. אין 1370 האט ליטע איינגענומען די שטאט.
שמעון נתן נטע בידערמאן (ירושלים)
ביאגראפיע
ד׳ אב תשס״ד איז ער נפטר געווארן און מען האט אים באערדיקט אין הר הזיתים.
זלמן נחמיה גאלדבערג
לעבנס געשיכטע
אין חודש אב תשי"ג איז ער געווארן א חתן מיט רחל, די טאכטער פון רבי שלמה זלמן אויערבאך, און אין חודש אלול תשי"ד האבן זיי חתונה געהאט. ער האָט געוואוינט אין שיכון חב״ד אין ירושלים.
לודמיר
בילדער
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:וואהלין קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
שמעון נתן נטע בידערמאן (ירושלים)
ביאגראפיע
זיין ממלא מקום איז זיין זון רבי אלטער ישראל בידערמאן.
זלמן נחמיה גאלדבערג
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:דיינים
שמעון נתן נטע בידערמאן (ירושלים)
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים שמעון נתן נטע
מלבי"ם
קליין|לינקס|250px רבי מאיר לייבוש בן יחיאל מיכל ווייזער (י"ט אדר ה'תקס"ט - א' תשרי ה'תר"ם) (דער מלבי"ם) אויך באוווּסט אלס קעמפנער מגיד. איז געווען א מפרש פון תנ"ך און איינע פון די פוסקים אחרונים.
לעבנסגעשיכטע
רבי מאיר לייבוש איז געבוירן אין דער שטאט וואלאטשיסק אין וואהלין. ווען ער איז געווען אלט זעקס איז ער געווארן פאר'יתומט פון זיין פאטער. און שוין פון יונגערהייט באוווּסט אלס דער וואהלינער עילוי. אום ה'תקפ"ג האט ער חתונה געהאט צום ערשטן מאל אבער זיין ווייב איז נפטר געווארן נאך א קורצער צייט און מאיר לייבוש האט זיך געצויען קיין ווארשע וואו ער האט אנגעהויבן לערנען דעם חכמת הנסתר.
אין יאר ה'תקצ"ט איז ער געווארן רב אין וורעשן, פאזן. נאך זיבן יאר אין ה'תר"ו איז ער געווארן רב פון קעמפן, פרויסן (היינט קעמפנא אין מערב פוילן). אין ה'תרי"ח איז ער געווארן דער הויפט רב אין בוקארעשט (רומעניע). דארטן אין רומעניע האט ער געפירט א שטארקן קאמף קעגן דעם רעפארם. צוליב דעם קאמף האט ער געדארפט פארלאזן רומעניע אין ה'תרכ"ד, דערנאך איז ער געווען רב אין עטליכע רוסישע קהילות. פון יאר ה'תרל"ה איז ער געווען רב פון קעניגזבערג, ביז זין פטירה א' תשרי ה'תר"ם.
איינער פון זיינע אייניקלעך (א זון פון זיין טאכטער פֿריידא) איז געווען מיכאל היילפרין, פון די ערשטע וואס האבן זיך געצויגן אין ארץ ישראל.
וועבלינקען
קאטעגאריע:פוילישע רבנים קאטעגאריע: רומענישע רבנים קאטעגאריע:ארטאדאקסישע רבנים
זעקל לייב ווארמזער
לינקס|קליין|333x333פיקס|קבר פון הרב זעקל לייב ווארמזער לינקס|קליין|333x333פיקס|טהרה שטיבל פון דער מיכלשטאטער קהילה רבי יצחק אריה ״זעקיל לייב״ וואָרמזער; דייטש: Seckel Löb Wormser ; ‏ 1768, תקכ"ח – 13טן סעפטעמבער 1847, ג' תשרי תר"ח), גערופן דער מיכלשטאטער בעל שם, איז געווען א תלמיד חכם, רב, און א בעל שם.
ביאגראפיע
זעקל לייב איז געבוירן געווארן אין מיכלשטאט אין דעם לאנד העסע (היינט דייטשלאנד) אין  ה'תקכ"ח (1768) צו זיינע עלטערן סורלה (נפטר אין 1791) און ר׳ מתתיהו (נפטר אין 1802), א יידישער סוחר אין מיכלשטאט, פון דער לוריא אשכנזי משפחה, א קרוב פון דעם מהרש"ל און דעם אר"י.
ראש השנה ה'תר"ח (1847) האט ער צוגעגרייט זיינע תלמידים צו זיין פטירה, און ער איז נפטר געווארן צומארגנס צום גדליה. אין 1940 הרסו הנאצים את מצבת קברו, ובשנת 1947 הקים נינו פרץ דרייפוס את המצבה מחדש.
קאַטעגאָריע:רבני דייטשלאנד קאַטעגאָריע:מקובלים
אקסיסאל
200px|קליין|לינקס|אקסיסאל אקסיסאל (ענגליש: Oxisol) איז א מין באדן פון דער באדן סיסטעם פון דער ארגיקולטור דעפארטאמענט פון די פאראייניגטע שטאטן. צום מערסטן, אקסיסאל ווערט געפונען אין רעגנוואלדן, וואס זענען במשך 15-20 גראד אויף צפון און דרום זייט פונעם עקוואטאר.
די עיקר'דיגע טיילן פונעם שאפונג פון אקסיסאלן זענען דער וועטער, ארגאנישע מאטעריעס און פארמישונג ביי בעלי חיים. אקסיסאלן זענען אייביג פון א רויטן אדער געלן קאליר, ווארום זיי האבן א גרויסע קאנסענטראציע פון אייזן און אלומיניום. זיי אנטהאלטן אויך קווארץ, קאאלין און ליים.
קאטעגאריע: ערד וויסנשאפטן קאטעגאריע: געאגראפיע
וויליאם הערשל
סיר פרעדעריק וויליאם הערשל (15טן נאוועמבער 1738 - 25סטן אויגוסט 1822) איז געווען א דייטשיש-בריטישער אסטראנאם, דער גרעסטער אָבסערוואַטיווער אסטראָנאָם פון יענער צייט. ער איז מערסט באַוואוסט פֿאַר זיין אנטדעקן דעם פלאנעט אוראַנוס אין 1781. ער האָט אויך אנטדעקט אינפרארויט שטראלונג, ביינערי שטערן און האט פארעפנטלעכט וויכטיקע קאַטאַלאָגן פון שטערן און נעפלען. הערשעל האָט געבויט פיל טעלעסקאָפּן, אַרייַנגערעכנט די גרעסטע אין דער וועלט אין יענער צייט.
יינגע יארן
ווילהעלם פרידריך הערשל איז געבוירן אין דעם עלעקטאראט פון האנאווער, איינער פון צען קינדער. זיין פאטער איז געווען פון א יידישן אפשטאם, און אן אָבאָיסט אין דער האנאווער מיליטערישער קאפעלע. אין 1755, ווען האנאווער און גרויסבריטאניע זענען ביידע געווען אונטער דעם קרוין פון געארג דער צווייטער, איז דער האַננאָווערישע גוואַרדיע פאלק, אין וועמענס קאפעלע ווילהעלם מיט זיין ברודער יעקב זענען געווען אָבאָיסטן, אריבערגעפירט קיין ענגלאַנד. דאס קומענדיקע יאָר האבן די ברידער זיך אפגעזאגט פון דער קאפעלע, און האבן זיך אריבערגצויגן קיין לאָנדאָן זיך אויסמיידן פון דער זיבן יעריגן קריג. p4 ווילהעלם, דעמאלסט אלט ניינצן יאָר, האָט געשווינד געלערנט די ענגלישע שפּראַך. אין ענגלאַנד איז ער געגאַנגען לויט דער ענגלישער ווערסיע פון זיין נאָמען, פרעדעריק וויליאם הערשעל.
אוראנוס
ווען הערשל האט אנטדעקט אוראנוס איז דאָס געווען די ערשטע אויפדעקונג פון אַ נייעם פּלאַנעט זינט אוראלטע צייטן. די ערשטע פינף: מערקור, ווענוס, מאַרס, יופּיטער און סאַטורן, זענען קענטיק מיט דעם נאַקעטן אויג, און זענען געווען באַוואוסט זייט דער פריערער געשיכטע. אוראנוס איז געווען דער ערשטער פלאנעט אנטדעקט דורך א טעלעסקאָפּ.אנדערע אסטראנאמען האבן געזען אוראנוס פריער מיט טעלעסקאָפּן, אָבער איז געווען אנגעצייכנט אויף קארטעס ווי אַ שטערן. הערשל האָט אויסגעפֿונען אַז ער באוועגט זיך קעגן דעם הינטערגרונט פון שטערן, און זיין ערשטער געדאַנק איז געווען אז עס איז אַ קאָמעט. דער פראנצויזישער מאטעמאטיקער פּיער לאַפּלאַס האט איבערגעקוקט זיינע מעסטונגען, און האָט אויסגערעכנט זיין אָרביט, און באוויזן אַז ער איז  אַ פּלאַנעט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דייטשן קאַטעגאָריע:מוזיקער קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן קאַטעגאָריע:אסטראנאמען
סייקס-פיקא פארשטענדעניש
דער סייקס-פיקא פארשטענדעניש פון 1916 צווישן פראנקרייך און דעם פאראייניגטן קעניגרייך, וואס צווישן אנדערע ווערן צוטיילט די לענדער פונעם בריטישן מאנדאט, און דעם פראנצויזישן מאנדאט, ביי דער ענדע פון דער ערשטער וועלט מלחמה.
לויטן פארשטענדעניש איז איראק יארדאניע פאלעסטינע, אונטער דעם בריטישן מאנדאט, סיריע לבנון, אונטערן פראנצויזישע מאנדאט.
קאַטעגאָריע:היסטאריע קאַטעגאָריע:ערשטע וועלט מלחמה קאַטעגאָריע:מיטל מזרח קאנפליקט
מועצת גדולי התורה
מועצת גדולי התורה איז די רבנישע קערפערשאפט פון דער אגודה, וואס זיי זענען די פירענדע אויטאריטעט פון אגודה פאליטישע שליחים ווי אין כנסת אדער אין דער פרעסע. ביז דער צווייטער וועלט מלחמה איז געווען איין מועצת גדולי התורה, פון דער וועלט אגודה ארגאניזאציע.
אין אמעריקע איז אויפגעשטעלט א באזונדערע מועצת גדולי התורה אין תש"ע. ביז ניסן תש״פ איז דער נאוואמינסקער רבי געווען דער נשיא.
אין ארץ ישראל איז דער וויזשניצער רבי געווען דער נשיא.
ביז דער צווייטער וועלט מלחמה
ביי דער כנסיה גדולה אין ווין אין תרפ"ג (1923) זענען די מיטגלידער אין דער מועצת געווען: דער חפץ חיים, דער גערער רבי, דער טשארטקאווער רבי, רבי חיים עוזר גראדזענסקי, רבי מאיר אריק, דער סאקאלאווער רבי, דער ראדזינער רבי, הרב מאיר דן פלאצקי, הרב משה מרדכי עפשטיין, הרב מאיר שפירא פון לובלין, הרב אברהם מענדל שטיינבערג פון בראד, הרב קלמן וועבער פון פישטיאן און הרב שלמה זלמן ברויער.
אין תרצ"ז זענען די מיטגלידער פון דער מועצת געווען: רבי אברהם מרדכי אלטער (גערער רבי), רבי יצחק מנחם מענדל דאנציגער אלעקסאנדער רבי, רבי דוד בארנשטיין סאכאטשאווער רבי, רבי אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, רבי מרדכי שלום יוסף פרידמאן פון פשעמישל, הרב אלחנן וואסערמאן, הרב אהרן לעווין, הרב אהרן קאטלער, הרב בן ציון יועזר (טורדער רב און פרעזידענט פון דער קאנצעלאריע פון התאחדות קהילות החרדים אין רומעניע), הרב דוב בער אב"ד אזשארקאוו, הרב משה בלום אב"ד זאמאשטש, הרב זלמן  סאראצקין, הרב יהודה לייב צירעלסאן, הרב יוסף צבי דושינסקי, הרב מנחם זעמבא, הרב מרדכי ראטנבערג רב פון מחזיקי הדת אין אנטווערפן, הרב עקיבא סופר און הרב שמואל דוד אונגאר. דער נשיא פונעם מועצת איז געווען המועצה היה הרב חיים עוזר גראדזענסקי.
אין ישראל
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט מען באשלאסן אויפצושטעלן באזונדערע מועצות אין ישראל, אייראפע און די פאראייניגטע שטאטן. די ערשטער מיטגלידער אין דעם מועצת אין ישראל זענען געווען רבי אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, הרב אברהם יצחק קליין, רבי ברוך האגער, סערעט וויזשניצער רבי, הרב דוב בעריש ווידנפעלד, הרב  זלמן סאראצקין, הרב יוסף כהנעמאן און הרב מאיר קארעליץ. אקגען דער כנסיה גדולה פון אגודת ישראל אין תש״י האט מען באנייט די מועצת גדולי התורה אונטער הרב איסר זלמן מעלצער.
אין תשי״ד זענען די מיטגלידער פונעם מועצת געווען: הרב אברהם יעקב פרידמאן (סאדיגורא), הרב אברהם יצחק קליין, הרב אליעזר יהודה פינקל, מירער ראש ישיבה, הרב אשר זאב ווערנער רב פון טבריה, הרב ברוך האגער (סערעט וויזשניץ), הרב דוב בעריש ווידנפעלד, הרב יחזקאל אבראמסקי, הרב ישראל אלטער (גער), הרב יוסף אדלער, הרב יחזקאל סרנא, ראש ישיבה פון חברון, הרב מאיר קארעליץ, הרב משה יחיאל הלוי עפשטיין (אזשאראוו),  רבי מרדכי שלום יוסף פרידמאן (סאדיגורא - פשעמישל), הרב עקיבא סופר, הרב שבתי יגל, ראש ישיבה אין סלאנים , הרב חיים מאיר האגער (וויזשניץ), הרב  יעקב חנוך סענקעוויטש, ראש ישיבת שפת אמת; הרב זלמן סאראצקין אין געווען נשיא פונעם מועצת.
אין תש״ך האבן די מיטגלידער כולל געווען: הרב זלמן סאראצקין, הרב ישראל אלטער, הרב דוב בעריש ווידנפעלד, הרב אליעזר יהודה פינקל, הרב יחזקאל סרנא, רבי אברהם יעקב פרידמאן, הרב יחיאל מרדכי גארדאן, הרב משה יחיאל הלוי עפשטיין, הרב מרדכי שלום יוסף פרידמאן (מפשעמישל), הרב משה חברוני.
אין תשמ״א זענען די מיטגלידער געווען: הרב אלעזר מנחם מן שך, רבי שמחה בונים אלטער (גער), רבי משה יהושע האגער (וויזשניץ), רבי שלום נח בערעזאווסקי (סלאנים), הרב שמואל אליהו טאוב (מאדזשיץ), רבי אברהם יעקב פרידמאן (סאדיגורא), הרב יחיאל יהושע ראבינאוובטש (ביאלא), הרב פינחס מנחם אלטער (ראש ישיבת שפת אמת), הרב משה שמואל שפירא, הרב שמחה זיסל ברוידא (ראש ישיבת חברון), הרב אברהם יעקב זאלאזניק, הרב  ברוך שמעון שניאורסאן (ראש ישיבת טשעבין), הרב יוחנן סופר (ערלוי), הרב נסים קארעליץ, און הרב ישכר דב רוקח, (בעלז).
מועצת גדולי התורה פון דגל התורה
אין תשמ״ט האבן די ליטווישע זיך צעטיילט פון אגודת ישראל, און זיי האבן אויפגעשטעלט א באזונדערע מועצת גדולי התורה אונטער הרב שך, מיט די מיטגלידער: דער בעלזער רבי, הרב שמחה זיסל ברוידא ראש ישיבת חברון, הרב אהרון יהודה לייב שטיינמאן, הרב משה שמואל שפירא ראש ישיבת באר יעקב, הרב נסים קארעליץ, הרב אברהם יעקב זאלאזניק ראש ישיבת עץ חיים, הרב מיכל יהודה ליפקאוויטש, הרב מרדכי מן ראש ישיבת בית הלל, הרב  צבי מארקאוויטש ראש ישיבת קארלין, הרב חיים פנחס שיינבערג ראש ישיבת תורה אור, הרב זלמן ראטבערג ראש ישיבת בית מאיר, הרב בנימין ביינוש פינקל ראש ישיבת מיר און הרב אברהם פארבשטיין ראש ישיבת חברון. הרב יוסף שלום אלישיב און הרב חיים קאניעווסקי זענען אויך אפיציעל אין דער מועצה אבער פראקטיש האבן זיי זייער זעלטן משתתף געווען אין די אסיפות. אין תשס"ג האט מען באשטימט נייע מיטגלידער: הרב גרשון עדלשטיין, הרב שמואל אויערבאך, הרב מאיר צבי בערגמאן, הרב נסים טאלעדאנא, הרב נתן צבי פינקל, הרב ברוך ראזנבערג און הרב יצחק שיינער.
אין תשע"ב האט זיך געשאפט א שפאלט אין דגל התורה, צוליב דעם האט מען באשטימט נייע מיטגלידער צו דעם מועצת. צו די וועטעראנער מיטגלידער (די רבנים שטיינמאן, קארעליץ, עדלשטיין, אויערבאך, בערגמאן און שיינער), זענען צוגעקומען: הרב בערל פאווארסקי, הרב יצחק זילבערשטיין, הרב אריה פינקל, הרב ברוך מרדכי אזרחי, הרב משה יהודה שלעזינגער, הרב יהודה עדס, הרב דוב יפה, הרב משה הלל הירש און הרב דוד כהן. שפעטער האט הרב עדס פארלאזט דעם מועצת צוליב זיין געזונט. זייט תשע"ב, האט הרב שמואל אויערבך מער נישט משתתף געווען אין די אסיפות פונעם מועצת.
אין שבט תשע"ג, נאך די וואלן צום 19טן כנסת, זענען צוזאמענגעקומען דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה מיט דעם מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל און זיי האבן פארעפנטלעכט א החלטה קעגן אן ענדערונג אין דעם סטאטוס קווא וועגן גיוס בני ישיבות.
מועצת גדולי עולם התורה
אין אדר תשע"ח, נאך דער פטירה פון הרב שמואל אויערבאך, האבן זיינע פאלגער אויפגעשטעלט א נייע "מועצת גדולי עולם התורה", מיט די מיטגלידער: הרב עזריאל אויערבאך, הרב יהושע גרשון ערענבערג, הרב בן ציון באראדיאנסקי, הרב אשר דויטש, הרב ברוך שמואל דויטש, הרב דב אהרון זאלאזניק, הרב שמואל מארקאוויטש, הרב צבי פרידמאן, הרב ישראל יצחק קאלמאנאוויטש, הרב צבי ראטבערג, הרב זבולון שוב, הרב משה שמידע און הרב צבי שענקער.
היסטאריע
ביי דער פערטער כנסיה גדולה אין תשי"ד האט מען באשטימט די פאלגנדע 19 אלס מועצת גדולי התורה אין ארץ ישראל:
פסיקתא דרב כהנא
פסיקתא דרב כהנא איז א מדרש אויף חומש און הפטורות. זי איז א חלק פון דער אלגעמיינער פסיקתא רבתי, אבער אזוי ווי אסאך ראשונים רופן אן דעם אלגעמיינעם פסיקתא מיטן נאמען פסיקתא דרב כהנא, און שלמה באבער האט געהאט א כתב יד פונעם פסיקתא האט ער געדרוקט דעם כתב יד און איר א נאמען געגעבן פסיקתא דרב כהנא, כאטש עס געפינט זיך נישט דערין קיין ספעציעלע חידושים, עס איז כמעט דער זעלבער ווי דער פסיקתא רבתי, דאך געפינט זיך דערין זייער אסאך מדרשים און וואונדערליכע מאמרים וואס מען טרעפט אין ערגץ נישט נאר אין דעם פסיקתא דר"כ.
ווי עס זעט אויס אין די הקדמות פון די גרויסע מפרשים (רא"ז מרגליות, הרד"ל) אויפן פסיקתא רבתי, איז דער פסיקתא מיט מיטן פסיקתא דרב כהנא גאר איינס, און דערפאר האבן די מפורשים גערופען זייער פסיקתא מיטן נאמען פסיקתא דרב כהנא, עס איז נישט קיין גאנץ נייער מדרש, עס איז נאר בלויז נאר א נוסח אזוי ווי פונעם ארגינאלן פסיקתא רבתי איז דא עטליכע נוסחאות און כתבי ידות. אבער שלמה באבער אין זיינע הקדמות טענה'ט אז דער אז דאס איז צוויי באזונעדערע פסיקתות.
הויפט זייט/ז' תשרי
ז' תשרי
תשרי 07 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ז' בתשרי
מיקאלייעוו גובערניע
מיקאָלײַעוו גובערניע, אויך באקאנט אונטערן נאמען מיקאלאייוושטשינא , איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז מיקאלייעוו.
געאגראפיע
מיקאלייעוו גובערניע האט א שטח סה״כ פון 24,598 ק״מ, און איז אין דרום אוקראינע. צו מערב גרענעטצט זי אדעס גובערניע, צו צפון – קיראוואהראד גובערניע, צו צפון-מזרח – דניפראפעטראווסק גובערניע, און צו מזרח – כערסאנ גובערניע.
היסטאריע
אין די רוסישער אינוואזיע אויף אוקראינע 2022, מיקאלייעוו גובערניע איז געאינוואדירן פון רוסלאנד. נאך די שלאכט פון וואזנעסענסק און די שלאכט פון מיקאלייעווע, די רוסן ארמיי געאפטרעטן אויף דער גובערניע און עס איז אונטער כמער פולשטענדיק אוקראינער קאנטראל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אוקראינע
דיסקעט
left|thumb|250px|א 3.5 אינטש דיסקעט left|thumb|250px|א 5.5 אינטש עגלה א דיסקעט איז א בײגזאַמע דיסק וואס באדינט ווי א מיטל צו איינשפייכלען אינפארמאציע פון א קאמפיוטער אויף א מאגנעטישע מעדיע.
די דיסקעט איז געווען בעיקר פאפולער אין די 1980ער און אין די 1990ער וואס האט באניצט ווי א מיטל צו פובליקירן קאמפיוטער פראגראמען און קאמפיוטער שפילערייען, אדער צו רעזערווירן דאטן. עס איז געקומען אין צוויי גרייסן, די ערשטע זיינען דערשינען געווארן מיט א גרייס פון 5.5 אינטש און דערהאלטן KB360 ביז 1.2MB, נאכער זיינען זיי דערשינען געווארן מיט א גרייס פון 3.5 אינטש מיט אן אנטהאלט פון 750KB ביז 1.44MB.
היינט צוטאגס באדינט זי גאנץ ווייניק, צוליב דעם וואס די איינשפייכלערונג מיטלען האבן זיך שטארק אנטוויקלט, דער DVD למשל אנטהאלט לכל הפחות 4.7GB. אַן אינטרעסאנטער פאקט איז אז ביז היינט נוצט מען דעם דיסקעט אייקאנע צו אפהיטן טעקעס אין פארשיידענע פראגראמען.
היסטארישע מוסטערן פון דיסקעטן
קאַטעגאָריע:איינשפייכלערונג מיטלען
משה ניסים
בנימין משה ניסים (געבוירן דעם 10טן אפריל 1935, ז' ניסן ה'תרצ"ה, ירושלים, בריטישער מאנדאט) איז א געוועזענער כנסת מיטגליד און מיניסטער אין דער ישראל רעגירונג. ער האט אנגעהויבן זיין ערשטן טערמין יונגערהייט, נאך איידער דער עלטער פון 25. שפּעטער האט ער געארבעט ווי אַן אַדוואָקאַט.
געבוירן צו הרב יצחק נסים דער ראשון לציון און מוטער וויקטאריא.
משפחה
משה ניסים האָט חתונה געהאַט מיט רות קורן, טאָכטער פון יצחק קורן. זיי האבן געהאט פינף קינדער.
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:מיניסטארן אין ישראל קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מארקס ברידער
די מאַרקס ברידער (ענגליש: Marx Brothers) איז געווען דער נאמען פון א פאפולערע יידישע מאנשאפט פון געשוויסטער קאמיקער וואס האבן געשפילט וואדווילס־סטיל פארשטעלונגען אין קינא און אין טעלעוויזיע אין דעם 20סטן י"ה אין די פאראייניקטע שטאטן.
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:קאמיקער
קערפער
דער קערפער איז דער צוזאמאנשטעל פון אלע גלידער פון א מענטש. דער קאפ, האלז, דער טול, צוויי ארעמס און צוויי פיס.
דער טול איז כולל בויך, הארץ, קושקע, לעיבער,נירן, לונגען, ברוסטן, געדערם, בלעדער, שמאק.
אן ארעם האט צוויי הענט מיט פינגער און נעגל.
כדי דער קערפער זאל ארבעטן איז דא בלוט, מוסקל, ביין, נערווען, געבינדן, האר,
*
גרענאבלע
גרענאבלע (ארפיטאן: Grenoblo) איז א שטאָט אין דרום־מזרח פראנקרייך אויפן איזער טייך צופוסנס די אלפן.
די היסטאריע פון גרענאבלע גייט צוריק 2,000 יאר.
צווילינג שטעט
גרענאבלע האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:
וועבלינקען
ֿ קאַטעגאָריע:שטעט אין פראנקרייך קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אייראפע
גוגל וויסנשאפט יריד
קליין|לאגא גוגל וויסנשאפֿט יריד (גוגל סייענס פֿער) איז א פראגראם און א פארמעסט פון גוגל צו באלוינען סטודענטן, צווישן אכצן און דרייצן יאר אלט, וועלכע טרעפן אויף וויסנשאפטלעכע רעוואלוציעס.
יעדער וואס האט אינטערנעץ איז בארעכטיגט צו שטימען און אויסוועלן איין געווינער. אויסער אין די פאלגנדע נישט-דעמאקראטישע לענדער: קובא, איראן, צפון קארעא, סודאן, בורמא און זימבאבווע.
דער הויפט געווינער באקומט פופציג טויזנט דאלער און דער צווייטער פינעף-און-צוואנציג.
2011 געווינער
א זיבעצן יעריג מיידל פון טעקסאס האט געווינען די הויפט פרייז.
2014
עס זענען פארהאן אכצן קאנדידאטן (איין גרופע באשטייט פון צוויי און אן אנדערע פון דריי). אכט פון די פאראייניגטע שטאטן, און איינס פון יעדע פון די פאלגנדע לענדער: אויסטראליע, אוקראינע, אינדיע, אירלאנד פאראייניגטע קעניגרייך, פראנקרייך, קאנאדע און רוסלאנד.
און די ענדגילטיגע געווינער זענען: די דריי מיידלעך פון אירלאנד; הילי טאדעסקא פון אלבערטא, קאנאדע, מיהיר גארימעלע פון פענסילוועניע, קענעט שונעזוקא ניו יארק סיטי און ערש דילבאגי פון אינדיע.
וועב
קאַטעגאָריע:גוגל קאַטעגאָריע:וויסנשאפט
שעלאט
שאלאט shallot איז א סארט ציבעלע פון זגאל Allium cepa.
טורעם בריק
קליין|300px|טורעם בריק שמאל|ממוזער|300px|די טורעם בריק געהויבן טורעם בריק (ענגליש: Tower Bridge, "טאוער ברידזש") איז א בריק אין לאנדאן אריבער דעם טעמז, נאנט צום טורעם פון לאנדאן (Tower of London), פון וועמען זי נעמט איר נאמען. זי איז פון די מערסטע באקאנטע בריקן אין דער גארער וועלט. די בריק האט עלעמענטן סיי פון א הענגבריק סיי פון א ציבריק. די בריק טוט פארבינדן טורעם בארג (Tower Hill) מיט סאדארק.
שעלאט
עס קוקט אויס מער ענליך צו א קנאבל, און געווענליך קומט צוויי ציינדלעך צו איין געוואוקס, ס'איז ווייכער און אין טעם איז זי מילדער ווי צוויבל.
טורעם בריק
קאַטעגאָריע:לאנדאן קאַטעגאָריע:בריקן
שעלאט
עס איז גאנץ טייער, געווענליך דאפלט די פרייז ווי צוויבל.
האטפילד באן סטאנציע
האטפילד איז א נאציאנאלע באן סטאנציע וואס באדינט דאס שטעטל האטפילד אין הארטפארדשיר, ענגלאנד.
שעלאט
קאַטעגאָריע:ציבעלעס קאַטעגאָריע:ירקות
האטפילד באן סטאנציע
גרויסנארדערן
מאנטיג-פרייטיג רוב שעה׳ן פון טאג פארן:
סולאוועסי
לינקס|קליין|300x300פיקס|טאפאגראפיע פון סולאוועסי סולאַוועסי (פריער באוואוסט מיטן נאמען צעליביז) איז איינער פון די פיר גרעסערע סונדא אינזלען פון  אינדאנעזיע, און געפינט זיך צווישן בארנעא און די מאלוקו אינזלען.
געאגראפיע
סולאוועסי איז דער וועלט׳ס עלפט-גרעסטער אינזל און באדעקט א שטח פון 174,600 ק״מ2. דער אינזל איז ארומגענומען מיט בארנעא צו מערב, די פיליפינען צו צפון, מאלוקו צו מזרח, און פלארעס און טימאר צו דרום. דער אינזל האט אן אינטערעסאנטע פארעם מיט פיר גרויסע האלב־אינזלען: דער סעמענאנדזשונג מינאהאסא; דער מזרח האבל־אינזל; דער דרום האלב־אינזל; און דער דרום־מזרח האלב־אינזל. דער צענטראלער טייל פונעם אינזל איז שטארק בערגיק, אזוי איז עס שווער צו גיין פון איין האלב־אינזל צום צווייטן, און די פארבינודנגען זענען בעסער דורכן ים פון דורך די גאסן.
קאַטעגאָריע:אינדאנעזיע קאַטעגאָריע:אינדזלען
מייבאק
דאס געבורט פון מייבאק
אין 860' האבן זיך ווילהעם מייבאק און גאטליב דיימלער זיך געטראפן און אנגעפאנגן געהיימע פלענער צו אנטוויקלן אן אויטאמאביל וועלכע וועט זיין בעסער און באקוועמער ווי די אנדערע מאדנע אויטאס וועלכע האבן אין יענע צייטן אנגעהויבן אריינקומען אין אייראפע. 25 יאר דערויף איז זייער פירמע שוין געשטאנען אונטער'ן נאמען "אינטערנעל קאמביושן ענדזשינס און אויטאמאבילן" און האבן ערצייגט איר ערשטן מאדעל וועלכע האט פארמאגט א 0.5 פערד-קראפט מאטאר. עטליכע יאר דערויף האבן זיי ערצייגט א פרישן מאדעל וועלכע איז שוין געפארן אויף 4 רעדער און זיי האבן דאס שטאלצערהייט געפירט צו א אויטא פארשטעלונג אין פאריז ווי די קאנסומער איז געשטאנען צוגענאגעלט, באטראכטנדיג די דעטאלן פון די מייסטער ארבעט וועלכע די צוויי אינדזשינירן האבן צוזאמענגעשטעלט. 5 יאר דערויף האט די פירמע ערצייגט די וועלט'ס ערשטע 4 צילינדער מאטאר און פון דאר און ווייטער איז היסטאריע. די צוויי האבן זיך אפגעטיילט און די ריזיגע און פרעסטידזשפולע פירמע מערצעדעס איז געבוירן געווארן און זי האט שטארק מצליח געווען. דאקעגן איז מר. מייבאק געבליבן אביסל אויסגעשפילט און זיינע קינדער האבן שפעטער פארמאכט די פירמע. די לעצטע אויטא וואס די פירמע האט פראדוצירט איז געווען אין 941' און האט געהייסן עס-דאבעליו 42.
אירע אויטאס האבן שוין דעמאלט געהייסן צו זיין גאר גוטע אויטאס און זענען גענוצט געווארן דורך גאר רייכע ביזנעס פיגורן צווישן די יארן פון 921' ביז 941' ווען די צווייטע וועלט קריג האט פיזיש צוקלאפט די גאנצע עקאנאמיע און מייבאק איז געבליבן א קרבן.
וואס איז א מייבאק?
א מייבאק איז א אולטרע לוקסוס אויטא וועלכע קען אקאמאדירן 4 פאסאזשירן אויף די באקוועמיליכסטן אויפ'ן וואס סיי וועלכע אויטא האט אמאל געגעבן.
ווי דערמאנט זענען פאראן 2 מאדעלן די 57 און די 62 וועלכע זייער ענליך איינע צו די אנדערע מיט די אויסנאם אז די 62 איז פיל לענגער און האט אויך מער לוקסוס ווי די 57. די עקסטערע האלבע מעטער גיט דעם 62 גאר אסאך פלאץ אינעם אונטערשטן טייל פון די אויטא ווי עס זענען פאראן 2 פול רעקליינט זיצן מיט א העכסט פארגעשריטענער סקיי-לייט ווינדאו וועלכע טוישט אירע קאלירן לויט די שטארקייט פון די זון אדער לויט דאס געמיטער פון דעם עושר וועלכע זיצט אינעווייניג.
אינעווייניג אינעם מייבאק איז פאראן יעדע לוקסוס וועלכע מען קען אריינשטעלן אין א אויטא. יעדע שטריך וועלכע געפינט זיך אין סיי וועלכע אנדערע טייערע אויטא איז דארט אויך פאראן אבער אין צוגאב זענען פאראן אזעלכע פונקציעס וועלכע מען האט קיינמאל פריער נישט געטראכט אריינצושטעלן אין אן אויטא. אט א טיילווייזע ליסטע:
• אן אריינגעבויטע רעפרידזשערעיטאר וועלכע נוצט איר אייגענע קאמפרעסאר.
• די פריער דערמאנטע קלוגע דאך פענסטער.
• קליינע סאלאר צעלן וועלכע אקטיוויזירן א ווענטולאציע סיסטעם ווען מען לאזט דעם אויטא געפארקט אונטער א הייסע זון.
• 10 עיר-בעגס. 4 ארגינעלע פאר אלע 4 פאסאזשירן, 4 זייטיגע עירבעגס, און צוויי פירהאנגן. • לופט פילטערס וועלכע רייניגן די לופט וואס קומט אריין אינעם אויטא.
• שרייבן טישלעך וועלכע קומען ארויס פון די פארדערשטע צוויי זיצן.
• מולטי מידיא שפילער מיט גרויסע סקרינס פארענט פון די צוויי אונטערשטע זיצן.
• פירהאנגן צו באדעקן די פארדערשטע און אונטערשטע פענסטער.
• א קלוגע רעמאוט סיסטעם וועלכע שפארט אויף און צו דורך גיין נאנט אדער אנדערע וועגן.
• פולע רעקליינער אונטערשטע זיצן.
• אינטערקאם צווישן די פארדעשטע און אונטערשטע זיצן.
• עלעקטראנישע פענסטער וועלכע קען אפטיילן צווישן די פאדערטשע און אונטערשטע זיצן וועלכע קען אויך ווערן טונקעל אדער ליכטיגער.
• די טייערסטע איטאליע לעדער און עכטע אוק האלץ.
די אויטא קען מען אויך באשטעלן מיט בולעט פרוף פענסטער און שטערקערע אייזן וועלכע פארזיכערט אז די פאסאזשירן קענען נישט געשעדיגט ווערן דורך פיינטליכע עלעמענטן. עס פארמאגט אן אינטערקאס צו רעדן מיט איינעם אינדרויסן אן דארפן עפענען די פענסטער און האט ספעציעלע רעדער וועלכע קען פארן אפילו אויב מען לאזט ארויס די לופט.
זיין פארשטעלונג
דער נענסטער אויטא צום מייבאק איז דער ראלס ראיעס פענטאם וועלכער האט ענליכע שטריכן, קאסט אן ענליכן פרייז, און ווערט געקויפט דורך די זעלבע קלאס מענטשן. אבער עס וואלט געווען אינטערעסאנטער צו פארגלייכן דעם מיימאק צו די פאפולערע קארוועט וועלכער האט א גאר גוטער מאטאר און איז איינע פון די בעסטע ווען עס קומט צו מאטאר קוואליטעט. דער קארוועט איז א ספארטס אויטא און דער מייבאק איז א ריזיגער לוקסוסדיגער אויטא-יאכט וועלכע איז איבער 4 פיס לענגער און וועגט איבער 3,000 פונט מער פון דעם קארוועט, וואס טייטש דאפעלט די וואג.
ווען מען שטעלט ביידע אויטאס פאר א מאטאר פארשטעלונג פארמעסט זענען זיי ביידע אייניג און וועלן ארויפציען פון 0 צו 60 מייל פער שטונדע אין 4.9 סעקונדן. אויב מען וועט גיין פון 0 צו 80 מייל פער שטונדע וועט די מייבאק זיין א משהו שנעלער. 7.8 סעקונדן פאר די מייבאק און 7.9 סעקונדן פאר די קארוועט. ווען עס קומט צו ברעיקן איז די מייבאק פיל מער פארגעשריטן און וועט קאמפלעט אראפברעיקן זייענדיג אויף 60 מייל פער שטונדע אין א שטח פון 121 פיס ווען דער קארוועט וועט ברויכן 345 פיס. פארגעסט נישט אז די מייבאק וועגט דאפעלט און איז אנדערהאלבן מאל אזוי גרויס.
דער מאטאר פון דעם מייבאק איז א ווי-12 מאטאר וועלכער אנטהאלט דריי וואלווס פער צילינדער וואס גיט אים 543 פערד-קראפט אין קאנטראסט צו דעם קארוועט מאטאר וועלכע איז גרעסער איז סייז אבער קען נאר פראדוצירן 350 פערד-קראפט. די ברעיקס פון דעם מייבאק זענען די בעסטע וואס מען האט אמאל געמאכט. די פאדערשטע צוויי רעדער פארמאגן ברעיקינג דיסקס פון ביידע זייטן און א ספעציעלע קאמפיוטער באטראכט און פארשטייט וויאזוי דער דרייווער טוט ברעיקן און לויט דעם ווייסט עס וויפיל דרוק צו לייגן מיט אירע 6 ברעיקינג דיסקס.
אן אנדערע קאמפיוטער כאפט אויף די גאנצע צייט ביי וועלכע ווינקלן דער אויטא ווארפט זיך דורכ'ן פארן און טוט לויט דעם אנשטעלן די ספרינגס וויפיל דרוק עס זאל ארויסגעבן צו יעדעס ארט אזוי אז די פאסאזשירן אינעווייניג זאלן גארנישט שפירן אז עס פארט יעצט.
דאס קויפן א מייבאק
עס איז פארשטענדליך אז צו קויפן אן אויטא פון איבער $300,000 גייט נישט אזויווי דאס קויפן א ביליגן אויטא. די פירמע פראדוצירט נאר 1,000 אזעלכע אויטאס פער יאר און די מעגליכע קאסטומערס זענען עקסטרעם ווייניג.
די פירמע האט נאך קיינמאל נישט געמאכט קיין טעלעוויזיע אדער אנדערע סארט אדווערטייזמענט און פלאנט עס נישט אינעם צוקונפט. די אגענטן פאר די פירמע פאלגן נאך ווער זענען די רייכסטע מענטשן אויף די וועלט און נוצן א דירעקטע מעיל קאמפיין זיי צו מאכן אינטערעסירט אין דעם אויטא. איינמאל איינער פון זיי אינטערעסירט זיך מער וועגן דעם שיקט מען אים ארויס א ספעציעלע בראשור אין א טייערע גלאזערענע שאכטל מיט זיין נאמען ארויפגעקריצט דערויף וועלכע קאסט עטליכע הונדערט דאלאר. אינעם בראשור ווערט ציטירט די היסטאריע פון דעם אויטא, וואס עס באווייזט, און וויפיל עס קאסט.
אויב איינער איז אינטערעסירט דאס צו קויפן האט ער איינס פון די צוויי ברירה'ס: אדער אראפפארן קיין סינדלפינגן, דייטשלאנד וואו די אויטא ווערט געמאכט. אדער גיין צו געוויסע מערצעדעס דילערס איבער'ן לאנד וועלכע זענען קואליפיצירט צו פארקויפן דעם טייערן אויטא. אין גאנץ נארט אמעריקע זענען אין דעם פארגאנגענעם יאר נאר באשטעלט געווארן 40 אזעלכע אויטאס וואס מיינט אז נישט אפילו אין יעדע שטאט איז פאראן איינער וואס פארמאגט אזא אויטא.
קאַטעגאָריע:אויטאמאבילן
אברהם שלום האלבערשטאם
רבי אברהם שלום האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרט"ז - ו' סיון ה'ת"ש), דער סטראפקאווער רב.
אפשטאם
רבי שלום איז געבוירן אין יאר ה'תרט"ז (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. אין צו זיין מוטער מרת חנה רחל א טאכטער פון הרב צבי הירש רומערז, רב אין לעשנוב, (א ברידער פון מרת מלכה די רביצין פון דעם שר שלום פון בעלזא).
ארגינעל איז רבי אברהם שלום'ס נאמען געווען שלום, דעם נאמען אברהם האט מען שפעטער צוגעגעבן.
רבנות
זיין פאטער דער שינאווער רב האט געזאגט אויף רבי שלום, "גברא דמאריה סייעה", און ער האט פאראויס געזאגט אז ער וועט אראפצוהען ישועות פאר יידן, און ספעציעל פאר קינדער לאָזיגע מענטשן. רבי שלום האט געלערנט אין צאנז ביים דיין הרב ישראל מאיר פרידמאן, ווען ער איז געווען אין סטראפקאוו האט ער אים דארט אויסגעהאלטן מעהר פון דרייסיג יאר, ער זאל זיך קענען מיט אים באראטן אין הלכה.
אין יאר ה'תרנ"ח איז רבי שלום געווארן רב אין סטראפקאוו, ביים ערשטן וועלט קריג איז רבי שלום אוועק קיין בודאפעשט, אין יאר ה'תרע"ט האט ער זיך באזעצט אין אונגוואר, נאכהער איז ער צוריק קיין סטראפקאוו. אין יאר ה'תר"ץ (אומגעפער), ווען רבי שלום האט געקרוינט זיין זון רבי מענדל אלס יונגער רב אין סטראפקאוו, האט זיך רבי שלום באזעצט אין קאשוי, ער איז געווען דארט שטארק בייפריינדעט מיט דעם רב, הרב שאול בראך, און מיט דעם ראש בית דין, הרב שמואל ענגיל.
פאמיליע
רבי שלום האט געהייראט בזיווג ראשון מרת חיה יהודית א טאכטער פון הרב אברהם חיים הורוויץ (דער צווייטער) פון לינסק,אן אור-אייניקל פון ראפשיצער רב. זי איז נפטר געווארן ה' טבת ה'תרמ"ו. זייערע קינדער:
בזיווג שני האט רבי שלום געהייראט מרת גיטל א טאכטער פון הרב שמואל הכהן ווייצמאן פון קרעשוב. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:שינאווא האלבערשטאם, אברהם שלום האלבערשטאם, אברהם שלום
ניזשער טייך
דער ניזשער טייך איז דער הויפט טייך פון מערב אפריקא, און ציט זיך פאר א שטרעקע פון 2,600 מייל (4,180 ק"מ). זיין מקור איז אין די גינע הויכלאנד אין דרום-מזרח גינע. ער שטראמט אדורך מאלי, ניזשער, אויפן גרעניץ מיט בענין, און פון דארט דורך ניגעריע, אריין רינענדיג דורך א מאסיווער דעלטע אינעם איינגאס פון גינע אינעם אטלאנטישן אקעאן.
דער ניזשער טייך איז דער דריטער לענגסטער טייך אין אפריקא, איבערגעשטיגן נאר דורך דעם נילוס און דעם קאנגא.
דער אויספארשטער איבן באטוטא האט געמיינט אז דער טייל פונעם ניזשער טייך לעבן טימבוקטו איז דער נילוס.
איינגאס פון גינע
קליין|350px|איינגאס פון גינע דער איינגאס פון גינע איז א טייל פונעם אטלאנטישן אקעאן וואס געפינט זיך דרום־מערב פון אפריקע.
אין דעם איינגאס קומען צוזאמען דער עקוואטאר (די 0 גראד גארטל ליניע) און דער נול־מערידיאן.
אברהם יהושע העשיל טווערסקי (לאיעוו)
רבי אברהם יהושע העשיל טווערסקי זצ"ל (י' טבת ה'תר"ך - י"ח תמוז ה'תרע"ד) פון טשודנאוו.
אפשטאם
רבי אברהם יהושע העשיל איז געבוירן עשרה בטבת ה'תר"ך צו זיין פאטער הרב מרדכי טווערסקי פון לאיעוו, א זון פון הרב מנחם נחום טווערסקי, פון לאיעוו, א זון פון הרב אהרן טווערסקי פון טשערנאביל, א זון פון הרב מרדכי טווערסקי, דער טשערנאבילער מגיד, א זון פון הרב מנחם נחום טווערסקי פון טשערנאביל, דער מאור עינים.
רבנות
רבי אברהם יהושע העשיל האט שוין ביים לעבען פון פאטער געפראוועט רביסטעווע אין דער שטאט טשידנאוו, אין יאר ה'תרס"ז אומגעפער איז ער אריבער קיין מאזיר.
הסתלקות
רבי אברהם יהושע העשיל איז נפטר געווארן י"ח תמוז ה'תרע"ד, און דער שטאט אטוואצק, און מען האט אים באערדיגט אין דעם בית החיים פון דעם דערבייאיגן שטעטל קארטשעוו.
פראנץ קאפקא
קליין|פראנץ קאפקא קליין|זיין מצבה|300px פֿראַנץ קאַפֿקאַ (דייטש: Franz Kafka, לשון קודש: אנשיל בן העניך; 3טן יולי 1883 – 3טן יוני 1924) איז געווען א יידישער ראמאניסט וואס האט געשריבן אויף דער דייטשישער שפראך. מען האט אים געהאלטן פון די גרעסטע שרייבער אין דעם 20סטן יארהונדערט.
אברהם יהושע העשיל טווערסקי (לאיעוו)
זיין פאמיליע
רבי אברהם יהושע העשיל האט געהייראט מרת יוכבד א טאכטער פון הרב יעקב שפירא פון דעלאטין, אן אייניקל פון רבי פנחס קאריצער. פון זייערע קינדער:
רעפערענצען
טווערסקי, אברהם יהושע העשיל קאַטעגאָריע:טשערנאבל
פראנץ קאפקא
קאַפֿקאַ איז געבוירן געווארן צו זיין פאטער הערמאן (העניך) קאַפֿקאַ און זיין מוטער יוליע (יטל), מיטלקלאסישע יידישע דייטש־ און טשעכיש־רעדנדיקע עלטערן אין פראג, בעהמען, דעמאלסט א טייל פון עסטרייך־אונגארן. זיין זיידע איז געווען יעקב קאפקא, שוחט אין אסעק (היינט אין טשעכיי).
זיינע שריפטן באשעפטיקן זיך מיטן צושטאנד פונעם מאדערנעם מענטש וואס שטייט קעגן שטארקע ביוראקראטישע סיסטעמען מיט דער השפעה פון טעכנאלאגיע אויף דער געזעלשאפט.
נעץ פארבינדונגען
קאַטעגאָריע:טשעכישע יידן קאַטעגאָריע:ראמאניסטן קאַטעגאָריע:יידישע אטעיסטן
או טי די אנווייזונגען
'''א. טי. די. אנווייזונגען''' (עהנגליש: OTD Manual) איז אן ענציקלאפעדיע אין דער עהנגלישער שפראך וואו געוועהזענע חרדים קענען שראהבן און לייגן ווידיאו'ס מיט ניצלעכע עצות, אינפארמאציע און הדרכה פאר איינער וואס וויל ארויס פון דער פרומער וועלט און טוישן זיין לעהבנס-שטייגער צו דער אלגעמיינער סעקולערער געזעלשאַפט.
עס איז אוועקגעשטעלט אויפן פאָרמאַט פון וויקיפעדיע, אז יעהדער קען שראהבן און קארעגיהרן. די ווידיא'ס דארט זענען אויף אַן אמעריקאַנישן חסידישן יודיש.
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:חזרה בשאלה קאטעגאריע:ענגליש-שפראכיגע וועבזייטלעך קאַטעגאָריע:ענציקלאפעדיעס
לוי
לוי איז דער דריטער זון פון יעקב און לאה. זיינע קינדער און אייניקלעך, שבט לוי, זענען די לוויים און כהנים.
לוי האט געהאט דריי זין: גרשון, קהת און מררי, וואס זענען אראפ קיין מצרים מיט אים.
אין ילקוט שמעוני אויף ספר שמות ווערט געברענגט דעם געבורטסטאג פון לוי ט"ז ניסן. אין פרקי דרבי אליעזר שטייט אז לוי איז געווען אלט 45 ווען יעקב איז אראפ מיט זיינע קינדער קיין מצרים, און ער האט געלעבט אין מצרים 92 יאר. לויט סדר עולם רבה, איז לוי געבליבן לעבן דער לעצטער פון די אלע ברידער.
קאטעגאריע:קינדער פון יעקב
שבט לוי Левіти
קאנװערט
קליין|א קאנווערט פֿאַר לופֿטפאסט א קאָנװערט איז דער פאַפירנער האַלטער װאָס האַלט בריװ װאָס װערן געשיקט דורכן פּאָסט אָדער האַלטן אַנדערע װיכטיקע דאָקומענטן. קאָנװערטן האָבן אַ ספּעציעלע מין כּלי (אױסקלעפּן מאַטעריאַל) װאָס אַרבעטן נאָך דעם װאָס מ'לעקט אַ טײל פונם קאָנװערט, אדער וואס קלעבט זיך אליין ווען מען נעמט אַראפ דעם דעקונג פאפיר. קאָנװערטן קומען אין אַלע מינים גרײס צו האַלטן בריװן, דאָקומענטן, פּאָסט קאַרטלעך, טשעקן, קאָנטראַקטן און אַזױ װײטער.
מען קלעבט ארויף אויפן קאנווארט (אויף דער רעטער זײַט אין דער הייך) א פאסטמארקע, מיט דעם באַצאָלט מען פארן ליווערן דעם בריוו.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע קאַטעגאָריע:ביורא געצייג
טאלעס
לויט בערטראַנד ראסל, "מערב פילאָסאָפיע הייבט אָן מיט טאַלעס". טאלעס האט געפרואווט צו דערקלערן נאַטירלעכע פענאָמענען אָן דערמאָנען מיטאלאגיע און איז געווען שטארק באאיינפלוסבאר אין דעם ענין. כּמעט אַלע אנדערע פאַר-סאָקראַטישע פילאסאפן פאָלגן אים נאך פּרואוונדיג צו צושטעלן אַ דערקלערונג פון מאַטעריע, ענדערונג און די עקזיסטענץ פון דער וועלט—אָן דערמאָנען מיטאלאגיע. יענע פילאָסאָפן זענען אויך באאיינפלוסבאר, און ענדלעך איז טאלעס׳נס פסל׳ן פון מיטאלאגישע דערקלערונגען געווארן אַן עיקערדיקער געדאַנק פֿאַר וויסנשאַפֿט. ער איז אויך געווען דער ערשטער צו דעפינירן אלגעמיינע פּרינציפן און שטעלן היפּאָטעזן. דערפאר ווערט ער גערופֿן דער "פאטער פון וויסנשאַפֿט", כאָטש אפֿשר קומט דעמאָקריטוס דער טיטל.
אין מאַטעמאַטיק, האט טהאַלעס געניצט געאמעטריע צו לייזן פּראָבלעמען ווי רעכענען די הייך פון פּיראַמידן און די ווייַטקייט פון שיפן פון דעם ברעג. ער איז דער ערשטער באַקאַנטער יחיד צו וועמען מען טוט צושרייבן אַ מאַטאַמאַטישע אויפדעקונג. טאלעס איז געווען דער ערשטער מענטש וואָס ס׳איז באַוואוסט אז ער האט שטודירט עלעקטרע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פילאסאפן קאַטעגאָריע:אלט גריכנלאנד
נ'דזשאמענא
נ'דזשאַמענאַ ( /אינדזשעמענע/ ; ) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון טשאד. די שטאא איז א פארט אויפן טשארי טייך, קעגנאיבער קוסערי, קאמערון; א בריק איבערן טייך באהעפט די צוויי שטעט. די באפעלקערונג פון נ'דזשאַמענאַ איז געווען געשאצט צו א 993,492 אין 2009.
געאגראפיע
די שטאט געפינט זיך ביים צוזאמענפלוס פון די לאגאנע און טשארי טייכן.
העליום
250px|לינקס קליין|250px|אזוי ווי העליום איז זייער לייכט, ניצט מען אים אנצופולן [[לופטשיף|לופֿטשיפֿן.]] העליום (Helium) איז א כעמישער עלעמענט מיטן כעמישן סימבאל He און אטאם נומער 2. העליום האט נישט קיין קאליר, ריח, און געשמאק און איז נישט-גיפטיק, אינערט און מאנאטאמיש. ער שטייט אין דער שפיץ פון דער איידעלער גאז גרופע אין דער פעריאדישער טאבעלע. זיינע קאכפונקט און שמעלצפונקט זענען די נידריגסטע צווישן די אלע עלעמענטן און (אחוץ פון עקסטרעמע צושטאנדן) עקזיסטירט ער נאר אלס א גאז. קליין|העליום לאַזער נאך הידראגען איז העליום דער מערסטער פארשפרייט עלעמענט אין דער באשעפֿעניש.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:איידעלע גאזן
שמואל אליהו
הרב שמואל אליהו איז דער שטאטס-רב פון צפת, א מיטגליד פון דער מועצה פון דער הויפט ראבינאט און אויך א מיטגליד פון די נאציאנאלע קאמיטעטן אין ישראל פון כשרות און פון מקוואות.
בערגל
קליין|בערגלעך אין די [[הרי יהודה]] א בערגל איז א שטיק באדן וואס איז העכער פון דעם ארומיגן לאנד. טיילמאל האט א בערגל א שפיץ. א בערגל איז קלענער פון א בארג, און נישט אזוי שיף. א סך האלטן אז ביז 600 מעטער הויך איז א בערגל און העכער הייסט א בארג. אנדערע רעכענען אז א בארג האט שטיינער ביי זיין שפיץ, אבער א בערגל איז באדעקט מיט ערד און געוויקסן אויפן שפיץ.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געאגראפיע
מנחם קאליש (ב)
רבי מנחם קאליש איז דער אמשינאווער רבי אין בארא פארק, ברוקלין, ניו יארק, פאראייניקטע שטאטן.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן צו רבי יוסף קאליש פון אמשינאוו און צו מרת חיה, טאכטער פון רבי אליהו שטערנבוך פון אנטווערפן.
ער האט אסאך קונה געווען פון זיין זיידן רבי יצחק קאליש פון אמשינאוו.
רבי מנחם איז אן איידעם ביי רבי נתן דוד ראזנבוים, זוטשקער רבי.
נאך זיין טאטנ'ס פטירה אין ניסן תש"פ איז ער אויף גענומען געווארן צו זיין דער נייער אמשינאווער רבי.
דער רבי שליט"א איז אויך דער מנהל רוחני פון "טל תורה" ישיבה אין בני ברק.
וועבלינקען
קאליש, מנחם קאַטעגאָריע:אמשינאוו קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
מיין קליינער פאני: פריינטשאפט איז צויבער
מיין קליינער פּאָני: פריינטשאפט איז צויבער (ענגליש: My Little Pony: Friendship is Magic) איז אן אמעריקאניש-קאנאדישע אנימאציע טעלעוויזיע סעריע וואס איז טראנסמיטירט אויף "דער האב" און POP. זי איז געשאפן דורך לארען פאוסט וואס האט געארבעט אויף אנדערע אנימאציע סעריעס ווי "די פאוערפאף מיידלעך" און "פאסטער'ס היים פאר אויסגעטראכטע פריינט". די סעריע האט זיך אנגעהויבן דעם 10טן אקטאבער 2010, און איז באזירט אויף די מיין קליינער פאני שפילכלעך פון די גרויסע שפילכל פירמע האסברא.
פסיקתא זוטרתי
די פסיקתא זוטרתא איז געשטעלט אויף די פרשיות התורה, און בדרך כלל ווען מען טרעפט אין ספרים פסיקתא זוטרתי מיינט מען אויף די פרישיות התורה, עס ביישטייט פון קליינע מדרשי חכמים, וואס די חכמים האט גע'דרש'נט אויף די פסוקי התורה, ארויסגענומען פון ש"ס מדרש רבה תנחומא פסיקתא און נאך מדרשים, אויך איז דערין דא אסאך נייע מדרשים און דרושי הפסוקים וואס מען טרעפט נישט אין אנדערע פלעצער,
מיין קליינער פאני: פריינטשאפט איז צויבער
כאראקטערן
די הויפט כאראקטערן זענען:
פסיקתא זוטרתי
דער ספר האט מחבר געווען ר' אליעזר א חבר פון אבן עזרא.
מיין קליינער פאני: פריינטשאפט איז צויבער
וועבלינקען
קאטעגאריע:טעלעוויזיע סעריעס פאר קינדער קאטעגאריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס קאטעגאריע:אינטערנעט דערשיינונגען
פסיקתא זוטרתי
דער פסיקתא זוטרתי ביישטייט פון צוויי חלקים
דער ערשטער חלק האט געדרוקט דער משכיל שלמה באבער פון א כתב יד אין יאהר ה'תרמ"ז. און עס איז אויף סדר בראשית און שמות, עס איז זייער ענדליך צום מדרש שכל טוב און האט כעמט אויף יעדן פסוק און ווארט אין דער תורה אסאך דרשות בעיקר אויף אגדה.
דער צווייטער חלק איז שוין געווען געדרוקט פריער, עס איז אויף חלק ויקרא, במדבר, דברים, עס ווערט געברענגט אין די ספרי החיד"א און נאך פריעדיגע, עס האט נישט קיין סאך אויף אגדה מען קען דאס פרעכעננען מער צו די מדרשי הלכה, עס ברענגט אסאך פון תורת כהנים און ספרי.
שפעטער האט געדרוקט נאך חלקים פון פסיקתא זוטרתי וואס איז פירושים אויף די חמש מגילות, געדרוקט אין מדרשים פון בית המדרש.
אסאך ראשונים רופן אהן סתם פסיקתא און זייער כוונה איז צום פסיקתא זוטרתא. קאַטעגאָריע:מדרשים
ישראל יארידן און קאנווענצן צענטער
קליין|250px קליין|250px
דער ישראל יארידן און קאנווענצן צענטער געפינט זיך אויף רוקח בולעוואַרד אין צפון תּל אביב, ישראל, לעבן דער תל אביב אוניווערסיטעט באן סטאנציע. דער צענטער איז געגרינדעט געווארן אין 1932. ער ווערט געניצט פֿאַר איבער יארידן, עקסאַבישאַנז, קאַנפראַנסאַז, און אנדערע געשעענישן. דער אָרט איז לויפן דורך "א פערז & קאַנווענשאַן צענטער ישראל לטד", אַ פירמע אָונד דורך די שטאָט מיוניסאַפּאַלאַטי פון תּל אביב - דזשאַפאַ. יעדער יאָר נעמען אָרט צווישן 45 און 60 געשעענישן פון אַלע גרייסן און געפאלן אין מער ווי 2,000,000 וויזאַטערז. קאַנווענשאַן צענטער איז אויך באַקאַנט ציבור ווי "עקסהיביטיאָן".
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:תל אביב
וואקס
בינענוואַקס איז א נאטירלעכער וואקס וואס בינען שאפן אין א בינשטאק, וואס די מאטריאל וואס די בינען באדעקן דערמיט די לעכער אוואו זיי לייגן אריין די האניג אינעם בינשטאק, און שפעטער נעמט מען אראפ די וואקס מיט ספעציעלע וועגן, און מ'צעלאזט עס און מ'מאכט דערפון ליכטלעך, און נאך באנוץ.
קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
בני-הית און בני-חית
thumb|500px|בערכדיקע גרענעצן צווישן בני־הית, בני־חית און מערב כנען אין 15טן י״ה לויט מאַקס וויינרייכן. בני־הית און בני־חית זיינען געווען צוויי צווייגן אַשכנזים אין מיטל־עלטער. די נעמען צייגן דעם אונטערשייד אינעם שטייגער פון אַרויסריידן דעם אות "חית" און דער חילוק צווישן ביידע גרופּעס איז געווען אַ קולטורעלער: אין מינהגים און אין שפּראַך.
עטימאָלאָגיע
בני חֵת טרעפט מען אין ספר בראשית: דאָס איז געווען אַ פאָלק, וואָס האָט פאַרקויפט אַברהמן די מערת־המכפּלה צו באַגראָבן שרהן. פאַר יידישע ישובים אין דייטשלאַנד זינט 15טן י״ה איז דאָס געווען אַ "שיבולת"‬: "בני־הית" זיינען געווען די, וואָס האָבן אַרויסגערעדט דעם חית ווי הא, און אין מויל פון "בני־חית" (אָדער "בני־כֿית") איז דער חית געווען אַזוי ווי כֿף. באַשרייבנדיק די דאָזיקע דיפערענץ האָבן רבנים געמיינט די הברה פון לשון קודש, אָבער ס׳האָט באַרירט אויך דעם סעמיטישן קאָמפּאָנענט פון זייערע טאָגטעגלעכע שפּראַכן.
מקורים
דער חילוק איז געווען גוט באַקאַנט פאַר די רבנישע אויטאָריטעטן און יידישע לינגוויסטן אין 15טן-17טן י״ה, און עס זיינען געקומען צו אונדז עטלעכע באַשרייבונגען פון דעם ענין און די פּראַקטישע קשיאות דעריבער. דיסקוטירנדיק וואַריאַציעס אין דעם אָדער יענעם מנהג באַצייכענען די מחברים די געביטן, וואו מע פאָלגט דעם פיר, מיט נעמען "תפוצת רינוס" ,"בני רינוס", "בני הית" אַנטקעגן "בני עסטרייך" און "בני חית" (אין ווערק פון יויזלן (יוסף בן משה ,איסרלינס תלמיד), דעם מהרי״לן, זלמן משוטיגווערא). צו מאָל איז די לינגוויסטיק אַליין דער אָביעקט פון דער חקירה: ווען די רייד גייט וועגן די נאָרמעס פון הברה, פּאָעזיע אָדער עטימאָלאָגיע (ביי איסרלינען, יוסף בן משה, אליהו בחור, דעם מהר״ם מינץ).
לינגוויסטישע אונטערשיידן
דער עיקרדיקער לינגוויסטישער חילוק צווישן די ביידע גרופּעס איז געווען אַ פאָנעטישער. ער האָט באַרירט די הברה פון לשון קודש און תרגום לשון גופא און אויך דעם אינטעגרירטן סעמיטישן קאָמפּאָנענט אין די דייטשיש־באַזירנדיקע שפּראַכן: יידיש אין ברייטן זינען. די דייטשישע קאָמפּאָנענטן אין די דאָזיקע שפּראַכן פון זייער זייט האָבן אויך פאַרשידענע יסוד־דיאַלעקטן.