cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
חי יצחק טווערסקי
אדמו"ר
ווי אויך איז שוין דא היינט א נעץ פון בתי מדרשים און מאנסי לייקוואד ווילאמסבורג און מוסדות און ת"ת מאנסי לייקוואד.
דער ראחמיסטריווקער רבי זצ"ל איז געווען באוואוסט אלץ גרויסער ת"ח און א עובד ד' א עניו און פשטן וואס מאכט נישט קיין עסק פון זיך, א אוהב ישראל וואס געט זיך אוועק פאר אידן פרייד זיך מיט זייערע שמחות און האט מיט לייד פון זייערע צרות, יעדן טאג נעמט ער אויף שעות ארוכת אידן וואס לעכצן פאר עצה והדרכה
ווי אויך איז ער געווען א מחנך נפלא וואס זיין שווער האט אים פארטרויעט די חינוך און שיכון סקווירא פאר יארען לאנג געווען די מנהל הישיבה וואס ער האט אוועק גשטעלט די חינוך און שטעטל, וואס הונדערטער תלמידי סקווירא רעדן מיט נאסטאלגיע וועגען יענע שיינע תקופה,
זיין תורה'ס און שמועסן זענען געדריקט און סעריע פון ספרים וואס הייסט אמרות טהורות וואס ווי נאר עס קומט ארויס א באנד פון דריק ווערט דאס פארכאפט ביי פילע טויזענטער שוחרי תורה וחסידות
רבי חי יצחק טווערסקי האט קונה געווען תורה וחסידות ביי פיל פריערדיגע גדולי ישראל: רבי אהרן פון בעלזא, רבי שלמה פון זוועהיל, דער אמרי אמת און זיין זון דער בית ישראל פון גער, ווי אויך ביי רבי איסר זלמן מעלצער און דער טעפליקער רב, רבי שמשון אהרן פאלאנסקי זצ"ל, רבי מרדכי מסלאנים זצ"ל.
רבי חי יצחק איז נפטר געווארן כ"ט אב תשפ"ג
משפחה
די קינדער פון רבי חי יצחק און מרת מַריָם זענען: איידעמער:
קאטעגאריע:רחמיסטריווקא קאטעגאריע:סקווירא
חיים סוטין
קליין|200px|בילד פון חיים סוטין געמאַלן דורך [[אַמעדעאָ מאָדיליאַני]] חײם סוטין (רוסיש: Хаим Сутин; װײַסרוסיש: Хаiм Суцiн; פֿראַנצױזיש: Chaïm Soutine), געבױרן אינעם שטעטל סמילאָװיטש, מינסקער גובערניע, רוסלענדישע אימפּעריע (איצט אין װײַסרוסלאַנד), דעם 13טן יאַנואַר 1893; געשטאָרבן אין פּאַריז (פֿראַנקרײַך) דעם 9טן אױגוסט 1943.
ער איז געװען אַ פֿראַנצױזישער מאָלער פֿון װײַסרוסיש-ייִדישן אָפּשטאַם, אַ פּראָמינענטער פֿאָרשטײער פֿונעם עקספּרעסיאָניסטישן נוסח אין אײראָפּעיִשער קונסט פֿון דער ערשטער העלפֿט פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט.
right|200px|קליין|בילד פון חיים סוטין געמאַלן דורך [[אַמעדעאָ מאָדיליאַני, 1916]]
קאַטעגאָריע:מאלערס
דער מאמענט
דער מאמענט איז א פרומע הויכע ניווא יודישע אומזיסטע אומפארטיייאישע צייטונג וואס ערשיינט וועכנטליך אין מאנטרעאל, קאנאדע.
זיי האבן אויך א גאנצע אפטיילונג געשריבן אין ענגליש.
עס ווערט אויך ארומגעשיקט אויף בליצפאסט וואו זיי האבן א ליסטע פון צוויי טויזענט סובסקרייבער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע צייטונגען קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען קאטעגאריע:מאנטרעאל
אברהם גאלדמאן (זוועהיל)
רבי אברהם גאלדמאן (תרצ"ד - י"ב טבת ה'תש"ע) איז געווען דער זוועהילער רבי. זיינע תורות זענען געדרוקט אין "אור אברהם".
אפשטאם
רבי אברהם איז געבוירן סוכות תרצ"ד אין ירושלים צו זיין מוטער אסתר שיינא רחל און פאטער רבי מרדכי פון ירושלים, א זון פון רבי גדליה משה, א זון פון רבי שלאמקע זוועהילער, א זון פון רבי מרדכי, רב אין זוועהיל, א זון פון הרב יחיאל מיכל גאלדמאן פון זוועהיל, אן אייניקל פונעם זלאטשאווער מגיד.
זיין געשיכטע
ביי די 12 יאר האט רבי אברהם אנגעהויבן לערנען מיט רבי אהרן ראטה, דער גרינדער און דער ערשטער רבי פון דער שומרי אמונים - תולדות אהרן דינאסטיע. ער איז געווען א תלמיד אין ישיבה תפארת ציון אין בני ברק וואו ער פלעגט לערנען מיט רבי מיכל יהודה לעפקאוויטש. זעכציג יאר שפעטער (בערך אין תשס"ה האט רבי אברהם באזוכט הרב לעפקאוויטש און איבערגעחזרט פון אויסענווייניג א שיעור וואס זיי האבן געלערנט צוזאמען אין ישיבה, און דער גאון הרב לעפקאוויטש איז געווען דערשטוינט פון זיין זיכרון.
אין יאר תשל"ח האט ער איבערגענומען די רביסטעווע נאך זיין פאטער'ס פטירה.
משפחה
רבי אברהם האט געהייראט מרת איטא מרים סימא (תרצ"ו - א' אייר תשע"ד), די טאכטער פון ר' מרדכי שטערנבערג און זיין ווייב מרת גיטל.
זייערע קינדער זענען:
זיינע ברידער זענען: הרב שלמה גאלדמאן (איידעם פון דעם צאנז-קלויזנבורגער רבי) - זוועהיל-צאנזער רבי אין אמעריקע; הרב יעקב גאלדמאן - איידעם פון הרב משה בערגמאן; הרב דוד גאלדמאן - רב פון די זוועהילער חסידים אין בני ברק. זיין שוועסטער בתיה חיה איז די ווייב פון הרב אברהם חיים ראטה, דער שומרי אמונים רבי.
הסתלקות
רבי אברהם איז נפטר געווארן י"ב טבת ה'תש"ע און איז באערדיקט אין דער זוועהילער חלקה אין הר הזיתים.
טויבן
טויבן בויען נישטיקע נעסטן פון שטעקעלעך און אנדערע שטיקלעך מאטריאל וואס זיי געפינען, און זיי שטעלן דעם נעסט אין א בוים, א פעלדזנראנד אדער אויף דער ערד, לויטן זגאל. זיי לייגן איין אדער צוויי אייער, און ביידע עלטערן געבן אכט אויף די אייער און די יונגע אפרוחים, וואס פארלאזן דעם נעסט צווישן זיבן און 28 טעג. אפטמאל וועלן זיי מאכן א נעסט אין א דאך פון א הויז, ספעציעל ווען עס געפינט זיך דארט א ציסטערנע מיט וואסער.
אין יידישקייט
טויבן, פון די מינים "תורים" און "בני יונה", זענען די איינציקע פייגל וואס מען מעג מקריב זיין אויפן מזבח אין דעם משכן אדער דעם בית המקדש.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פויגלען
דער נסתר
דער נסתר איז דער פּען־נאָמען פון פּנחס קאַהאַנאָוויטש (1 נאָוועמבער 1884, באַרדיטשעוו - 4 יוני 1950), אַ גרויסן יידישן שרייבער, איבערזעצער, קריטיקער און דענקער. די באַרימסטע ווערק זיינע איז דער ראָמאַן "די משפּחה מאַשבער".
ביאָגראַפיע
פּנחס קאַהאַנאָוויטש איז געבאָרן געוואָרן אין באַרדיטשעוו אין אַ חסידישער משפּחה. זיין פאָטער, מנחם מענדל קאַהאַנאָוויטש איז געווען אַ פיש הענדלער. פּנחס האָט באַקומען אַ טראַדיציאָנעלע דערציאונג, האָט אָבער דורך ביכער זיך באַקענט מיט השכלה און ציוניזם. דער עלטערער ברודער זיינער, אהרן, האָט זיך פאַרנומען מיט פילאָסאָפיע און קבלה, וואָס צוזאַמען מיט דער חסידישער סביבה האָט משפּיע געווען אויף די טעמעס פון דעם נסתר׳ס ווערק.
אין 1905 האָט פּנחס פאַרלאָזן זיין געבורטשטאָט און האָט זיך באַזעצט אין זשיטאָמיר, וואו ער האָט פאַרדינט זיין פּרנסה אַלס אַ לערער פון העברעאיש אין אַ יתומים־הויז. האָפנדיק צו פאַרמיידן דעם פּריזיוו האָט ער אָנגענומען אַן אַנדער נאָמען.
זיינע ערשטע ווערק שרייבט דער נסתר אויף העברעאיש און בלויז שפּעטער אויף יידיש. אין 1907 דערשיינט אין ווילנע זיין ערשטער בוך לידער אין פּראָזע "געדאַנקען און מאָטיווען". אין 1908 האָט ער באַזוכט קיעוו, וואו ער האָט זיך געטראָפן מיט אַ ריי שרייבער, וואָס האָבן נאָך דער רעוואָלוציע צוזאַמען מיט דעם נסתר׳ן געשאַפן די אַזוי גערופענער "קיעווער גרופּע". זיין צווייטער בוך, אַ זאַמלונג מעשיות "העכער פון דער ערד", איז געווען אַרויס אין 1910 אין וואַרשע, פּובליקירט מיט דער אַקטיווער אונטערשטיצונג מצד י. ל. פּרצ׳ן, וואָס האָט אָנערקענט דעם טאַלאַנטירטן יונגען שרייבער.
אין 1912 האָט קאַהאַנאָוויטש חתונה געהאַט מיט רחל זילבערבערג, אַ לערערקע. זייער טאָכטער האָדל איז געבאָרן געוואָרן איין יאָר שפּעטער.
וועב לינקען
קאטעגאריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:רוסישע יידן
הייד פארק קארנער אונטערגרונט סטאנציע
הייד פארק קארנער (Hyde Park Corner) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע לעבן הייד פארק קארנער אין הייד פארק. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1 אויף דער פיקאדילי ליניע.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער דעמאלסטיקער גרויסנארדערן, פיקאדילי און בראמפטאן באן (היינט די פיקאדילי ליניע) דעם 15טן דעצעמבער 1906.
זייט 1932 איז די סטאנציע אינגאנצן אונטער דער ערד.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
געארג פרידריך הענדל
קליין|געארג פרידריך הענדל געארג פֿרידריך הענדל (, ; 23סטן פעברואר 1685– 14טן אפריל 1759) איז געווען א דייטשער־בריטישער קאמפאזיטאר, באוואוסט פאר זיינע אפערעס און ארגאן קאנשערטאס. הענדל האט געלערנט מוזיק אין האלע, האמבורג און איטאליע ביז אין 1712 האט ער זיך ענדלעך באזעצט אין לאנדאן, און ער איז געווארן א בריטישער סוביעקט אין 1727.
הענדל האט קאמפאזירט מער ווי 42 אפערעס.
יונגע יארן
הענדל איז געבוירן געווארן אין האלע, הערצאגשאפט פון מאגדעבורג, צו זיין פאטער געארג הענדל און זיין מוטער דאראטעא טאוסט. ביי זיין געבורט איז זיין פאטער אלט געווען 63 יאר. ווען ער איז אלט געווען זיבן יאר האט ער באקומען א קלאוויקארד, וואס ער האט געשפילט אויף דעם בוידעם ביינאכט ווען אלע זענען געשלאפן.
מוזיק
די שריפטן פון זיין מוזיק זענען היינט אין דעם בריטישן מוזיי.
פנחס לבון
ביאגראפיע
לבון איז געבוירן געווארן אין גאליציע צו זיין פאטער הרב יוסף לוביאניקער מחבר פון חוט המשולש.
ער האט חתונה געהאט צום ערשטן מאל מיט א פרוי מיט צוויי קינדער. אבער גלייך נאך דער חתונה איז ער געוואויר געווארן אז זי איז א זונה און ער האט זי גע׳גט.
א יאר נאכהער האט ער געהייראט בזיווג שני לוסי עלשטיין. זיי האבן נישט געהאט קיין קינדער.
לבון פרשה
ווען לבון איז געווען פארטיידיקונגט מיניסטער האט ישראל געהאט א שפיאנאזש נעץ אין עגיפטן, און ווי באלד ישראל האט מורא געהאט, אז בריטאניע וויל זיך ארויס ציען פונעם סועץ קאנאל געגנט, און דערביי וועט עגיפטן זיך שטארקן קעגן ישראל, האט מען באשלאסן אין ישראל אז די שפיאנאזש נעץ וועט טוען סאבאטאזש קעגן ענגלאנד און אמעריקא.
די געהיים פאליציי אין עגיפטן האט זי געכאפט, און דערביי האט זיך אנגעפאנגען די פראגע ווער עס האט פארארדענט די גייען טוען די סאבאטאזש. די חברים פונעם נעץ זענען געזעצן אין טורמע איינער איז באגאנגען זעלבסטמארד, אפאר זענען געהאנגען געווארן.
דאס געשעעניש רופט מען אין ישראל די פרשה מיט דער הא הידיעה, זי האט באשעפטיקט דאס געזעלשאפט אויף יארן, מיט באשולדיקונגען און אסאך פאליטיק.
אליעזר חיים בלום
רבי אליעזר חיים בלום (כ"ו תשרי תרצ"ט–ז׳ טבת תשע״ט) איז געווען דער קאשויער רבי.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן כ"ו תשרי ה'תרצ"ט אין דער שטאט קאשוי צו זיינע עלטערן רבי רפאל בלום און חנה מלכה, א טאכטער פון הרב משה גרינפעלד פון מיהאלאוויץ.
ער איז געווען איינער פון די פאסאזשירן וואס זענען מיטגעפארן אין דער קאסטנער באן צוזאמען מיט רבי יואל טייטלבוים.
ער האט געוואוינט אין שיכון סקווירא איידער ער האט זיך אוועקגעצויגן קיין מאנסי.
ער איז נפטר געווארן פרייטאג צונאכטס פ׳ ויגש (ז׳ טבת) תשע״ט, ומנוחתו כבוד אינעם אוהל בקרית קאשוי בעדפארד הילס.
הרבצת התורה ורבנות
זייענדיג דער עלטסטער זון פון רבי רפאל האט מען אים באקרוינט קאשויער רבי נאך זיין פאטער׳ס פטירה כ' אדר תשס"ה, אין ער האט ממשיך געווען ברבנות והרבצת התורה אויפן שטייגער פונעם טאטן, ער איז געווען א לוחם מלחמות השם בעוז וגבורה, גודר גדר ועומד בפרץ. ווי אויך געווען אן אויסגערופענער עובד ה' בקדושה ובטהרה, פיל אידן האבן זיך געקלאמערט ארום אים מיטהאלטנדיג זיינע פייערדיגע דרשות די ווארימע דאווענען און לעכטיגע טישן.
ער האט געהאט אסאך חסידים און אנהענגערס, ווי אויך איז ער באוואוסט מיט זיינע ידיעות און פארשטאנד, בפרט אין חכמת הרפואה. חרדי'שע אידן פלעגן זיך דורך רעדן מיט אים אין עניני חינוך ושלום בית בעצה ותושי', און זענען געהאלפן געווארן פון זיינע הייליגע ברכות. דער איד איז געווען זייער שטארק קעגן בילדער פון אים און ממשיך דרכו פון החתם סופר מיט א געוואלדיגע קיצונישע וועג ווען עס איז געקומען צו א קליינער זאך וואס האט צו טון מיט גויים אזוי ווי א האנט זייגער.
ספריו
ער האט ארויסגעגעבן די ספר 'אבות הראשונים' אויף מסכת אבות ליקוט דברי הראשונים.
אויך האט ער פארפאסט די ספרים שיח חיים עה"ת וסוגיות הש"ס, אוצרות שיח חיים - מכתבים.
קינדער
קאַטעגאָריע:קנאים
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:מאנסי
טיי
טיי איז א געטראנק וואס מען טרינקט איבער דער גארער וועלט. טיי ווערט געמאכט דורך ווייקן די געטרוקנטע בלעטער אדער בלומען פון דעם פלאנץ קאמעליע סינענסיס (Camellia sinensis) אין קאכעדיק וואסער. מען קען אריינגעבן אין טיי אנדערע געווירצן אדער אראמאטן פון פירות, למשל לימענע.
טיפן טיי
די הויפט סארטן טיי זענען שווארצע טיי און גרינע טיי.
טיי וואקסט אין כינע, אינדיע, פאקיסטאן, סרי לאנקא, טייוואן, יאפאן, נעפאל, אויסטראליע, ארגענטינע און קעניא.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געטראנקען
לופטקילער
א לופֿטקילער (אדער טעמפעראַטור רעגולאַטאָר) איז א מעכאנישער מאשין וואס פראדוצירט קאלטע לופט וואס ווערט ארויסגעבלאזן דורך א ווינטעלאַטאָר. לופטקילערס ווערן גענוצט אין די מאדערנע לענדער צו קילן הייזער און געביידעס אין דעם זומער.
דער הויפט געדאנק
thumb|300px|א [[דיאגראם פונעם אפקילונג גאנג: 1) צודרוקטער גאז שטח. 2) עקספאנסיע וואלוו. 3) אויסלופטערונג שטח. 4) קאמפרעסער.]] א לופטקילער איז גארנישט אנדערש ווי א פרידזשידער (מיט'ן אויסנאם אז האט נישט דער ליידיגער חלל וואו מען לייגט אריין די עסן). ביידע מאשינען פארמאגן א קאמפרעסער וואס גיט ארויס קעלט.
ווען ער איז שוין פליסיג רינט ער ווייטער אריין אין אנדערע שפולן דורך אן עקספאנסיע וואלוו וואו עס נעמט אויף די אריינגעצויגענע הייסע לופט פון דעם צימער און מאכט דאס קאלט און ווערט צוריק ארויסגעבלאזן דורך א ווענטילאטאר.
די סיבה פארוואס עס רינט ארויס וואסער פון א לופטקילער כאטש ער פארמאגט נישט קיין טראפן וואסער, איז ווייל די קאלטע שפולן ליגן אין א ווארימע אטמאספערע און עס זאמעלט זיך אן דארט די פייכטקייט פון דער לופט און עס רינט אראפ (שטעלט אראפ א פלעשל קאלטע געטראנק אויפ'ן טיש וועט איר באלד אלעס פארשטיין איינמאל דאס פלעשל וועט אנהייבן שוויצן). דאס ציט אויך ארויס פון שטוב די פייכטקייט, וואס איז די נאסע לופט, און דורך די טרוקנקייט ווערט אסאך בא'טעמ'טער.
יעצט וועלן מיר באטראכטן די הויפט סארטן לופטקילערס וועלכע זענען פאראן אויף די מארקעט.
פענסטער לופטקילער
ממוזער|250px|אן לופטקילער וויאזוי ער קוקט אויס אין שטוב. ווי דערמאנט פארמאגן רוב הייזער די אלטמאדישע פענסטער לופטקילער וועלכע איז ביליג און ברויך נישט קיין באזונדערע איינריכטיגונג. א פענסטער לופטקילער איז א קליינע שאכטל אין וועלכע די גאנצע לופטקילער סיסטעם איז צוזאמענגעשטעלט. ווען איר וועט עפענען דעם שאכטל וועט איר באלד זען אלע טיילן וועלכע זענען: א קאמפרעסאר, אן עקספענשן וואלוו, צוויי רייעס פון קוילס, די הייסע צו דער דרויסענדיגע זייט און די קאלטע צו די אינעווייניגסטע זייט, צוויי פענס, און א קאנטראל יוניט פון וואו דער מאשין ווערט קאנטראלירט. מיר האבן צוגעשטעלט אן אויסצייכענונג וועלכע צייגט זייער קלאר די אלע טיילן. איר קענט זען אינדערמיט וואו עס ליגט די קאמפרעסאר, פון די קאמפרעסאר גייט די גאז צו די ערשטע גרופע קוילס וועלכע געפינט זיך צו די דרויסענדיגע טייל פון די לופטקילער, פון דארט פארט עס דורך א רער צו אן עקספענשן וואלוו וועלכע טראגט עס אריבער צו די צווייטע גרופע קוילס אין וועלכע די גאז איז שוין קאלט. אין דער צענטער פון די לופטקילער איז פאראן א מאטאר וועלכע דרייט צוויי פענס, איין פען בלאזט די היץ פון די הייסע קוילס ארויס צו די גאס און העלפט אפקילן די גאז און די צווייטע פען בלאזט צוריק אריין די קאלטע לופט אינעם צימער.
די פענסטער לופטקילערס זענען ספעציעל געמאכט אין פארעמען עס זאל אריינגיין אין א געווענליכער פענסטער. עס זענען אויך פאראן שמאלע און הויכע פענסטער לופטקילערס וועלכע זענען ספעציעל געמאכט פאר שמאלע פענסטער אין וועלכע די ארגינעלע לופטקילער גייט נישט אריין. די פענסטער סארט לופטקילערס זענען ספעציעל דעזיינט צו ארבעטן ביי א פענסטער וואו עס איז פאראן אסאך לופט. טייל מענטשן שטעלן אריין לופטקילערס אין ספעציעלע לעכער אין די וואנט וועלכע פארשטעלט די צוויי זייטן פון דעם לופטקילער. אבער נישט אלע לופטקילערס קענען דאס פארנעמען און מען דארף זיכער מאכן אין אזא פאל אז מען קויפט אן לופטקילער וועלכע קען אויך גיין אין א וואנט. אויב מען איז נישט קלאר זאל מען פרעגן דעם סוחר.
בי-טי-יו און אי-אי-אר
לופטקילערס ווערן געמאסטן אין צוויי סארט מעסטונגן וועלכע רופן זיך בי-טי-יו און אי-אי-אר. די ערשטע סארט רעכענונג, בי-טי-יו, איז דער מאס פון די לופטקילער ווי שטארק דאס איז. דאס רופט זיך אין פולן נאמען "בריטיש טערמאל יוניטס" וועלכע איז א סארט מאס צו מעסטן היץ. איין בי-טי-יו איז טייטש די מאס היץ וואס עס נעמט איין פונט וואסער צו ווערן אנגעהייצט צו איין דעגרי פארנהייט. יעדע בי-טי-יו איז צעטיילט צו איבער טויזענט דזשולעס (א קלענערע סארט מאס) און איין טאן דזשולעס קומט אויס גענוי 12,000 בי-טי-יו. ווען איר קויפט א 12,000 בי-טי-יו לופטקילער איז טייטש אז דער מאשין קען אפקילן 12,000 בי-טי-יו היץ פער שטונדע. די גרינגסטע וועג צו רעכנען וויפיל בי-טי-יו עיר קאנדישן מען דארף האבן צו קילן איז 30 בי-טי-יו פער סקווער פיס. דאס מיינט אז אויב איר ווילט אפקילן א צימער פון 200 סקווער פיס וועט איר דארפן נוצן א 6,000 בי-טי-יו לופטקילער. א דורכשניטליכע הויז אין אמעריקע איז בערך 2,000 סקווער פיס וואס מיינט אז מען דארף האבן א סך הכל פון 60,000 בי-טי-יו אז די גאנצע הויז זאל ווערן אפגעקילט (אביסל ווייניגער ווייל די ווענט נעמען אוועק א שיין ביסל). וויבאלד א הויז איז איינגעטיילט אין צימערן דארף מען אויסרעכענען יעדע צימער באזונדער ווי גרויס דאס איז כדי צו וויסן וואספארא סייז לופטקילער מען זאל דארט אריינשטעלן. ווייניגער עיר קאנדישן איז נישט קיין חסרון נאר מיינט אז די לופטקילער וועט נישט קענען אפקילן גענוג גוט אין זייער א הייסע טאג. אבער א גרעסערע לופטקילער ווי עס פעלט אויס איז א פראבלעם ווייל עס מאכט די צימער צו קאלט און עס ווערט אומבאקוועם און קאסט עלעקטריציטעט פאר גארנישט. אי-אי-אר (ענערגיע עפישענט רעיטינג) איז א צווייטע סארט רעכענונג מיט וועלכע מען מעסט די צאל ענערגיע וואס די לופטקילער נעמט צו אפערירן. ווי העכער די אי-אי-אר איז אלס ווייניגער ענערגיע נוצט דאס. צום ביישפיל א 10,000 בי-טי-יו לופטקילער נוצט געווענליך 1,200 וואטס פון עלעקטריציטעט וואס קומט אויס צו 8.3 אי-אי-אר. די אי-אי-אר קען זיין העכער (וואס מיינט ווייניגער ענערגיע) און די פירמעס פארמעסטן זיך ווער עס קען מאכן וואס מער אי-אי-אר וואס מאכט די לופטקילער א בעסערע מאדעל. למעשה קומט עס אבער מיט א טייערערע פרייז און וואס העכער די אי-אי-אר אלס מער קאסט די לופטקילער. אין פאקט לוינט זיך געווענליך נישטצו שפענדן מער געלט פאר א העכערע אי-אי-אר לופטקילער ווייל די ביסל ענערגיע וואס מען שפארט זיך קען געדויערן יארן עס זאל זיך לוינען און רוב לופטקילערס זענען שוין גארנישט ווערט דעמאלט. לאמיר נעמען א ביישפיל פון א 10,000 בי-טי-יו לופטקילער וועלכע נוצט 1,200 וואטס ענערגיע וואס קומט אויס צו 8.3 אי-אי-אר און א צווייטע 10,000 בי-טי-יו מאדעל וועלכע נוצט נאר 1,000 וואטס וועלכע קומט אויב צו 10 אי-אי-אר. אין אזא פאל וועט דער חילוק אין פרייז צווישן 50$ און 100$. אויפ'ן חשבון אז א קילאוואט עלעקטריציטעט קאסט 10 צענט וועט נעמען בערך 5 שטונדן פאר דעם טייערן לופטקילער צו שפארן 10 צענט. רוב מענטשן נוצן לופטקילערס בערך 4 מאנאטן פער יאר און בערך 6 שטונדן פער טאג (דאס איז א געשאצטער נומער צעטיילט צו אלע זומער טעג. טייל טעג נוצט מען דאס 15 שטונדן און טייל גארנישט) וואס קומט אויס צו בערך 720 שטונדן פער זומער. לויט אונזער פריערדיגן חשבון וועט אויסקומען אז די טייערע לופטקילער וועט שפארן בערך 1,000 קילאוואטס עלעקטריציטעט וואס מיינט ווייניגער פון 15$ פער זומער.
דער ספליט סיסטעם לופטקילער
רוב הייזער און קלענערע געביידעס וועלכע פארמאגן צענטראלער ער קאנדישן (ער קאנדישן וועלכע קומט אריין אין דאקטס וועלכע זענען צעשפרייט איבער די הויז ווערט אנגערופן צענטראלע עיר קאנדישן) זענען א ספליט סיסטעם. אין אידיש איז דאס טייטש א צעטיילטע סיסטעם אין וועלכע די הייסע און קאלטע טיילן פון דעם סיסטעם זענען אפגעטיילט איינע פון די אנדערע. אין א ספליט סיסטעם ליגט דער קאמפרעסאר און די הייסע קוילס אינדרויסן און די קאלטע קוילס ליגט אינעווייניג. ביידע טיילן פארמאגן פענס צו בלאזן די לופט. דער ספליט סיסטעם האט צוויי מעלות. די ערשטע און הויפט מעלה איז אז וויבאלד דער קאמפרעסאר ליגט אינדרויסן מיינט עס אז 90 פראצענט פון דער גערודער איז אינדרויסן פון די הויז און אינעווייניג קען מען געניסן פון קאלטע לופט אן ווערן געשטערט פון די טראקטאר סארט גערודער וועלכע לופטקילערס גיבן ארויס. די צווייטע מעלה איז אז וויבאלד די לופט ווערט אריבערגעפירט פון איין פלאץ צום צווייטן אזוי ווייט ווערט עס בעסער אפגעקילט בטבע און דאס פארלאנגט ווייניגער ענערגיע ווען עס קומט אריין אינעם צווייטן טייל וואו עס געפינען זיך די קאלטע קוילס. פונעם אינעווייניגסטן טייל (געווענליך אין פארעם פון א פוירנעס) גייט ארויף א גרויסע דאקט וועלכע ווערט צעטיילט צו עטליכע קליינע דאקטס וועלכע צעשפרייטן זיך איבער די גאנצע הויז און די לופט דעגרייכט איבעראל. די ספליט סיסטעמען קומען אויך אין סייזעס גרויס און קליין. געביידעס פארמאגן גאר גרויסע סיסטעמען און טיילמאל עטליכע קליינע וועלכע זענען צעטיילט צו זאנעס. היינט איז פאראן א נייע סארט ספליט סיסטעם לופטקילער וועלכע פארלאנגט נישט מער ווי א דינע רער אנשטאט די גרויסע דאקטס. יענער סיסטעם שפארט אסאך עלעקטריציטעט וויבאלד די לופט גייט דורך אזא שמאלע רער וואס קילט איר אפ זייער שנעל.
קאלטע וואסער סיסטעם
די ספליט סיסטעם איז גענוג גוט פאר הייזער אדער קלענערע געביידעס אבער פאר א גרויסע געביידע איז דאס שוין נישט אינטערעסאנט צי ווייל די צוויי טיילן ווערן אפגערוקט צו ווייט אדער ווייל די צעשפרייטונג פון אזויפיל דאקטס קלאפט מער נישט און די לופט דעגרייכט נישט איבעראל. אין אזעלכע פעלער איז געאייגענט די קאלטע וואסער סיסטעם וועלכע איז דער גאנצער סיסטעם אויף איין ארט (אויפ'ן דאך פון די געביידע אדער ערגעץ אין די זייט) נאר אנשטאט א פען וועלכע בלאזט לופט טוען די קוילס אפקילן וואסער וועלכע לויפט אריין אין די געביידע אין רערן זייער גרינג און צו יעדע באשטימטע זאנע וואו עס דארף ארויסקומען לופט זענען פאראן לופט באהאנדלער וועלכע נוצן פענס צו בלאזן לופט קעגן די קאלטע וואסער וועלכע קילט אפ די לופט און שיקט דאס צוריק אריין אין די צימערן. די חסרון פון דעם סיסטעם איז אז עס פרעסט אסאך מער עלעקטריציטעט ווי די ספליט סיסטעם אבער פון די אנדערע זייט איז עס פיל פראקטישער ווייל צו טראגן וואסער איבער א געביידע איז זייער גרינג און מאכט קיינמאל נישט קיין פראבלעמען.
אפקילונג טורעמס
ווי פריער דעמאנט איז דער חסרון פון די ארגינעלע קאלטע וואסער סיסטעם אז עס נוצט צופיל עלעקטריציטעט. אן אפקילונג טורעם לעזט דעם פראבלעם דורך אן אינטערעסאנטער חכמה. אין אלע לופטקילער סיסטעמען ווערט גענוצט לופט אפצוקילן די הייסע גאז וועלכע לויפט אין די ערשטע גרופס קוילס. דער אפקילונג סיסטעם נוצט וואסער אנשטאט לופט פאר דעם זעלבן צוועק און שפארט אסאך ענערגיע. דער אפקילונג טורעם באשטייט פון א טאנק וואסער וועלכע לאזט רינען א קליינע שטראם פון וואסער צו א באזונדערע ארט אין דעם טאנק. דארט לויפט דאס וואסער דורך אויף א געדיכטע נעץ ווען פון אונטן בלאזן פענס אויף דאס וואסער וואס געפינט זיך העכער איר. די לופט מאכט אויסוועפן די הייסקייט פון דאס וואסער און די איבעריגע וואסער ווערט געפרוירן קאלט און ווערט אריבערגעפירט צו די קוילס וואו עס קילט אפ די גאז. וויבאלד עס וועפט אויס אסאך וואסער קומט כסדר אריין פרישע וואסער אינעם טאנק צו ערזעצן דאס וואסער וואס האט אויסגעוועפט. דער אפקילונג סיסטעם ווענדט זיך אבער בעיקר אויף די מאס פייכקייט וואס עס איז פאראן אין די לופט. אויב עס איז זייער פייכט (הומעד) וועט עס דארפן נוצן מער ענערגיע אפצוקילן דאס וואסער און אויב עס איז פאראן ווייניג פייכקייט אין די אטמאספערע וועט דאס וואסער ווערן אפגעקילט זייער שנעל אפילו אויב עס איז גאר הייס. אזא סיסטעם איז פיל טייערער ווי די ארגינעלע קאלטע וואסער סיסטעם אבער עס צאלט זיך אויס זייער שנעל ווייל עס שפארט גאר אסאך ענערגיע דורך דעם אפקילונג חכמה.
קאסטן פון אפערירן אן לופטקילער
אלעס ווענדט זיך לויט וויפיל עלעקטריציטעט קאסט אין די געגענט וואו מען וואוינט. לויט די פרייזן פון קאן עדיסן אין ניו יארק וועט א 10,000 בי-טי-יו לופטקילער קאסטן בערך 20 צענט פער שטונדע, א 5,000 בי-טי-יו בערך 11 צענט פער שטונדע, און א גרויסע 36 בי-טי-יו וועט קאסטן בערך 75 צענט פער שטונדע.
אויב איר פארמאגט צום ביישפיל צוויי 5,000 בי-טי-יו, איין 10,000 בי-טי-יו, און איין 14,000 בי-טי-יו לופטקילערס וועט אייך אלע אינאיינעם אפקאסטן בערך 65 צענט פער שטונדע. אויב איר וועט אלע דריי לאזן ארבעטן איבער א זומער שבת וועט דאס קאסטן בערך 16$. די איינציגסטע וועג פון שפארן געלט איז אויסצולעשן די לופטקילערס ווען מען דארף עס נישט ווי אינמיטן די נאכט אדער ווען עס איז נישט אזוי הייס. דרייען די לופטקילער צו נידעריג וועט גארנישט העלפן ווייל די קאמפרעסאר ארבעט די זעלבע שטארק און עס איז נאר די פען וועלכע בלאזט שוואכער. אגב, איז נישט גוט צו לאזן די פען נידעריג ווייל דעמאלט איז פאראן מערערע שאנסן אז דער לופטקילער זאל פרירן וויבאלד די קעלט בלייבט שטעקן אינעווייניג.
היסטאריע
דער ערשטער לופטקילער איז אויסגעטראפן געווארן דורך וויליס קעריער וועלכער האט דאס אויפגעשטעלט אין זיין פרינטינג פירמע אין יאר 902'. נאך עטליכע יאר אלס א סוקסעס האט קעריער געלייגט א פאטענט דערויף און האט דאס אנגערופן אפאראט צו באהאנדלן לופט. דער נאמען איז איבערגעטוישט געווארן צו לופטקילער דורך א פראפעסאר עטליכע יאר שפעטער.
אין יאר 917' האבן צוויי פובליק געביידעס איינגעשטעלט עיר קאנדישן, איינס אין שיקאגא און די צווייטע אין אלבאמא. אין יאר 928' האט די קאנגרעס זאל באקומען לופטקילונג, א יאר דערויף דאס סענאט הויז, און א יאר דערויף דאס ווייסע הויז.
די מאסן האבן ערשט אנגעהויבן קויפן לופטקילערס נאך די צווייטע וועלט קריג. אין יאר 946' האט מען פארקויפט 36,000 שטיק און אינעם יאר 953' האט מען שוין פארקויפט איבער א מיליאן. אין יענע צייט איז ארויסגעקומען א שטודיע אז די מענטשן וואס האבן עיר קאנדישן אין זייערע הייזער שלאפן לענגער דורכאויס דעם זומער, נעמען זיך מער רואיגע צייטן, און האבן א בעסערע הנאה פון עסן. די לופטקילערס פון יענע צייטן זענען געווען זייער גרויס און ערשט אין 957' האט מען אויסגעטראפן וועגן וויאזוי דאס קלענער צו מאכן אז עס זאל אריינגיין אין א פענסטער. אין יאר 98' איז געגרינדעט געווארן א ספעציעלע גרופע וועלכע האט אנגעפאנגן א לאנג יעריגע שטודיע איבער לופטקילערס און מען ערווארט זיי זאלן אויפקומען מיט נייע חכמות אינעם צוקונפט.
קאטעגאריע:קילונג קאַטעגאָריע:קאנטראלירטע טעמפעראטור קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
אברהם אביש האלבערשטאם
רבי אברהם אביש האלבערשטאם הי"ד (ה'תרנ"ד - ה'תש"א), פון סאטמאר
אפשטאם
רבי אברהם אביש איז געבוירן אין יאר ה'תרנ"ד, צו זיין פאטער הרב סיני האלבערשטאם, רב אין זשמיגראד, א זון פון הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת רוחמה די טאכטער הרב נפתלי הורוויץ פון מעליץ.
רבנות
רבי אברהם אביש איז געווען דיין אין סאטמאר.
הסתלקות
רבי אברהם אביש איז אומגעקומן אויף קידוש השם אין אוקריינע אין יאר ה'תש"א.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:גארליץ
משה ליאן
ממוזער|שמאל|250px|בנימין נתניהו, מיט ווייב [[שרה נתניהו|שרה און קינדער יאיר ואבנר בהדלקת נרות חנוכה במשרד ראש הממשלה, 1996; מיט משה ליאן בירגערמייסטער ירושלים]] 250px|ממוזער|שמאל| ירושלימער [[בירגערמייסטער משה ליאון, מיט בנימין נתניהו מיט הרב יצחק כדורי פרעזידענט און ראש ישיבת נחלת יצחק אין ירושלים און הינטער אים זיין זון הרב דוד כדורי ראש ישיבת נחלת יצחק אין ירושלים]]
משה ליאן (געבוירן דעם תל אביב יפו ישראל בעברי כ"ו תשרי ה'תשכ"ב, בלועזי 6טן אקטאבער, 1961) איז א ישראלישער פאליטיקער און דער בירגערמייסטער פון ירושלים. ער איז פריער געווען א מיטגליד אין דעם ירושלים שטאטראט, אלגעמיינער דירעקטאר פון דעם פרעמיער מיניסטערס ביורא, פארזיצער פון ישראל באנען און פירער פון דעם ירושלים אנטוויקלונג אויטאריטעט.
אום 13טן נאוועמבער 2018 האט מען אים געוויילט בירגערמייסטער פון ירושלים; ער איז דער ערשטער ספרדישער בירגערמייסטער אין דער היסטאריע פון דער שטאט.
יונגע יארן
משה ליאן איז געבוירן געווארן אין גבעתיים, ישראל, צו זיין פאטעאר (יצחק) שלום ליאן און זיין מוטער חנה (צ'חלה) און האט געלערנט אין שולע אין דערבייאיגן תל אביב. ער האט געדינט אין צה״ל וואו ער איז געווען מיט די מיליטערישע רבנים, און האט געזונגען אין דער קאפעלע. פון צייט צו צייט דינט ער אלס בעל תפילה. ליאן האט גראדואירט מיט אן ערשטן דיפלאם אין עקאנאמיק און חשבון־פירעריי פון בר־אילן אוניווערסיטעט, און האט קוואליפיצירט ווי א חשבון־פירער אין 1990. זיין ברודער דאקטאר נסים ליאן איז א לעקטאר אין דעם דעפארטמענט פון סאציאלאגיע און אנטראפאלאגיע אין בר־אילן אוניווערסיטעט.
פובליקע קאריערע
אין 1996, האט מען באשטימט ליאן פארוואלטונג־דירעקטאר פון דעם פרעמיער מיניסטערס ביורא פון בנימין נתניהו, ווי אויך זיין עקאנאמאק־עצה־געבער, ביז 1999.
פון 2003-2006 איז ער געווען פארזיצער פון ישראל באנען, נאכדעם וואס פריער האט ער געארבעט ביים פארטן און באנען אויטאריטעט.
אין 2008, האט מען אים באשטימט פארזיצער פון דעם ירושלים אנטוויקלונג אויטאריטעט.אין יולי 2014 איז ער געווארן פארזיצער פון דעם דירעקטאריום פון דעם מעיני הישועה מעדיצין־צענטער אין בני ברק.
פאליטישע קאריערע
אין 2013, האט ליאן געלאפן פאר בירגערמייסטער פון ירושלים און האט באקומען  45% פון די שטימען, אבער דער געוועזענער בירגערמייסטער ניר בארקאט האט אים געזיגט. דער ליכוד פארטיי האט באקומען איין מאנדאט און ער איז געווארן א מיטגליד פונעם  ירושלים שטאטראט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס פון ירושלים
אלפא
אלפֿא (אייבערשטער פֿאל Α, אונטערשטער פֿאל α; ) איז דער ערשטער אות אין דעם גריכישן אלפֿאבעט. אין דער סיסטעם פֿון גריכישע נומערן האט ער דעם ווערט 1. ער שטאמט פון דעם אלף אין כתב עברי 20px|Aleph. דער לאטיינישער בוכשטאב A און דער צירילישער בוכשטאב А קומען פון אלפא.
קאַטעגאָריע:גריכישער אלפאבעט
אידנטום אין כינע
אידנטום אין כינע גייט צוריק אומגעפער צום 8טן יארהונדערט. איינע פון די עלסטע געמיינדעס אינעם ווייטן מזרח געפינט זיך אין כינע.
ווען די מענטשנס רעפובליק פון כינע איז געגרינדעט געווארן אין 1948 זענען געבליבן ווייניג יידן אין כינע וואס האבן געהאלטן יידישקייט.
ביים אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט זענען טויזנטער יידישע פליטים פון דער רוסישער רעוואלוציע געקומען קיין כינע, און אויך ביי דער צווייטער וועלט-מלחמה.
היסטאריע
די אידישע באפעלקערונג אין קייפענג האט געהאט שווערע צייטן אנצוהאלטן די אמונה אין די ערשטע 100 יאר ווייל די שטאט איז גענוצט געווארן דורך די רעגירונג אלס אן אימיגראנטן שטאט אין וועלכע עס זענען אויך אריינגעזעצט געווארן מוסולמענער און קריסטן (להבדיל). די קריסטן האבן געציילט זייער גרויסע נומערן און האבן געהאט די השפעה אויף דער גאנצער שטאט. זיי האבן איינגעשטעלט צענדליגער מיסיאנערן וועלכע האבן באפאלן די אידן און זיי פארטיילט ביכער פון כפירה וועלכע האט אראפגעברענגט הונדערטער אידן פון אידישן וועג. די קייפענג אידן זענען געווארן אויסגעשלאסן פון דער אידישער וועלט און די וועלט האט אינגאנצן פארגעסן אז עס געפינען זיך אידן אין כינע. אין די אנפאנג 1900 יארן האבן די אמעריקאנער אידן צוריקגעמאכט קאנטאקט מיט די כינעזער אידן און האבן עטליכע מאל געוואלט אראפשיקן א דעלעגאציע קיין כינע נאר יענע צייטן האבן עס אוממעגליכט. בעפאר די וועלט קריגן האבן מער אידן אנגעהויבן אימיגרירן קיין כינע און האבן זיך באזצעט אין דער פינאנציעלער שטאט שאנכאי. ווי נענטער עס איז געווארן צו דער קריג און נאכמער נאך דער ערשטער וועלט קריג האט די אימיגראציע זיך געדאפלט און דעגרייכט איבער 30,000 מענטשן. רוב פון די פליטים זענען געקומען פון די בריטישע קאלאניעס, האנג קאנג, מיטל מזרח און פון אינדיע. נאך א שטארקער שטופ צו אימיגרירן איז געווען א פארט אפמאך וועלכע כינע האט דעמאלט אויסגעפירט און מיט דעם אויפגעלעבט די האפן שטעט און געברענגט פרישע האנדל. אסאך פון די פליטים קיין כינע האבן באקומען הילף פון אמעריקאנער אידישע ארגאניזאציעס וועלכע האבן געטאן וואס מעגליך צו ראטעווען אידן פון דער ברענענדיגער אייראפע.
די גרעסטע גרופע פון אימיגראנטן קיין שאנכאי איז געווען ביים אנהויב פון דער צווייטער וועלט קריג ווען 25,000 אידן וועלכע האבן זיך געוואלט ראטעווען פון נאצי-דייטשלאנד זענען אנגעקומען קיין שאנכאי. רוב פון די פליטים זענען געקומען מיט שיפן אויפ'ן וואסער ביז אין 940' ווען איטאליע האט אריינגעטרעטן די קריג און די וואסערן זענען פארוואנדעלט געווארן אין מיליטערישע באזעס וואו עס איז אוממעגליך געווען דורכצופארן. אבער אפילו דעמאלט זענען נאך אלס געקומען פרישע אידן קיין כינע דורך רוסלאנד ביז אין 1941 ווען דייטשלאנד האט אינוואדירט רוסלאנד. אלע 25,000 וויזעס זענען ערלעדיגט געווארן דורך דער חסיד אומות העולם דר. האו פענג שאן, כינע'ס קאנסול־גענעראל אין וויען. כינע האט געראטעוועט מער אידן פון די נאציס ווי קאנאדע, אויסטראליע, ניו זילאנד, דרום אפריקע און אינדיע צוזאמען. צווישן 939' און 946' זענען ערשינען מער ווי 50 אידישע נייעס בלעטער און זשורנאלן געשריבן אין דייטש, פויליש, און אידיש. נאכן קריג זענען ווייניג פון די פליטים פארבליבן אין כינע און האבן אימיגרירט קיין ארץ ישראל, קאנאדע, ניו זילאנד, אויסטראליע, און צו די פאראייניגטע שטאטן. אבער נאך אלץ זענען געבליבן אידן צושפרייט. ווען די קאמוניסטן האבן געהויבן די הענט האבן די רעשטלעך אויך אפגעטראגן. דער ערשטער צענזוס פון דער קאמוניסטישע רעגירונג אין 953' האט געוויזן אז נאר 2 אידן האבן נאך דעמאלט געוואוינט אין שאנכאי.
די ערשטער יידן זענען אייגנטלעך געקומען פון איראן אָדער אינדיע קיין כינע דור דער זיידן גאס שוין אין דער צייַט פון דער טאנג דינאסטיע, אין דעם 7טן אדער 8טן יאָרהונדערט. די כינעזער האבן זיי גערופן די "בלוי היטל מוסולמער".
סאסקאטשעוואן
עס איז גרויס 588,276.09 קוואדראט ק.מ. (227,134.67 מייל), עס האט א באפעלקערונג פון 968,157, וואס פון דעם וווינען רוב און דער דרום טייל פונעם פראווינץ.
אידנטום אין כינע
היסטאריע
בלויז בשעת דער מאָנגאָלישער יואַן דינאַסטיע אָנהייב צו באַמערקן אַ חילוק צווישן רעליגיעזע אידן און מוסלימס אין כינע און געהייסן זיי "יו-טי" (טראַנסקריפּט פּאַסיק יהודה). צווישן די געפֿינען געווען דיסקאַווערד און באשטעטיקט די עקזיסטענץ פון די ייִדיש פאַרצייַטיק כינע איז אַ געשעפט דאָקומענט פון די יאָר 718 אידישע נאָרוועגיש שפּראַך געשריבן אויף אַ שטיק פון פּאַפּיר (בייַ אַז צייַט די פּאַפּיר איז יינציק צו כינע בלויז). אויך, אין 1908 געפֿונען אין קאַוועס אין דונהואַנג (נאָרטוועסט כינע) פּאַרדאַנז נוסח פון אַראַביש יהודים פון די אַכט אָדער נייַנט. אידן וועלן זיין מוסיף איבער צייַט אנדערע אידן וואס זענען געקומען צו פאַרבייַטן אַבאַס האַנדל טשאַנאַלז פון אַראַבער לענדער אָדער אַ פּריז, ווי געזונט ווי זינט דער טעג פון טאַמערלאַנע די פּרעמיע, צפֿון אייראָפּע און מצרים.
סאסקאטשעוואן
דh הויפטשטאט פון סאסקאטשעווען איז רעגינא, איר גרעסטע שטאט איז סאסקאטון.
די גרעסטע אינדוסטריע איז לאנדווירטשאפט.
אידנטום אין כינע
היסטאריע
כינע קליימד אַז אידן זענען געקומען צו כינע פון די טעג פון דער האַן דינאַסטיע און דער טשו דינאַסטיע (שפּעט רגע מיללענניום בק) און רעפעררעד צו זיך ווי ישראל און אידן, און דאָס איז געווען סאַגדזשעסטיד אַז געהערט צו די צען שבטים פון ישראל. [1] געשריבן פּראָפֿעסאָר אביגדור שמאַכטן בוים אין זיין בוך "אַריבער דעם סאַמבאַטיאָן" אידן זענען געקומען צו כינע און געזעצט דאָרט ווי טייל פון זייער נסיעה פון צען שבטים צוריק צו ישראל דורך די מזרח. ער קליימד אַז די שבטים געוואוסט אַז די וועלט ארום, דעריבער אַלע עס נעמט צו צוריקקומען צו ישראל ישראל איז סימפּלי צו גיין מזרח. אזוי געפֿינען צעוואָרפן קהילות פון די צען שבטים אַפֿילו הייַנט אין ינדיאַ, אפגאניסטאן, פּאַקיסטאַן, בוכאַראַ און כינע.
קולטורעל אידישע כינע איינגעשריבן די כינעזיש מאַטאַלאַדזשי די ערשטער מענטש יקוויוואַלאַנס און באַקוועם פּאַן גו דזשונאָו-וואַ, און דעלט עיקר מיט האַנדל און מוסלים קהילות געלעבט זייַט דורך זייַט אין כינע.
זבולון קווארטין
זבולון (זאוול) קווארטין (25סטן מערץ 1874 - 3טן אקטאבער 1952) איז געווען א בארימטער יודישער חזן פון א חסידישער משפחה אין כאנאראד (היינט אוקראינע).
אידנטום אין כינע
היסטאריע
קינג דינאַסטי כינע אידן זענען פּערסעקוטעד דורך די מוסלים קהל, מיסטאָמע רעכט צו פֿאַרפֿאָלגונג דורך די כינעזיש מוסלימס זענען קוקן פֿאַר עמעצער וויקער ווי לעצטע ויסגיסן זייער קאַס אָדער צו קאַנוויי די קאַס פון די רעגירונג פֿאַר די אידן.
זבולון קווארטין
יונגע יארן
זבולון איז געבוירן דעם 25סטן מערץ 1874 צו זיין פאטער שלום קווארטין, א טעקסטיל סוחר און פייערדיגער חסיד פון ר' יצחק יואל ראבינאוויטש מקאנטאקוזיווע. פון קינדווייז אן האט זבולון געארבעט אין טאטנס פאבריק, אויך איז ער געווען אן ארבעטער ביי א ספרים איינבינדער און א שלעסער.
אידנטום אין כינע
היסטאריע
די עלצטע ייִדישע קהילה אין כינע הייַנט איז די קאַיפענג קהילה, וואָס איז געווען די הויפּטשטאָט פון די מלכות אין דער תקופה פון דער סאָנג דינאַסטיע. משמעות קהל איז געגרינדעט דאָרט אין די 11 יאָרהונדערט דורך יהודים פון פּערסיע, אינדיע, און איראַק. קאַיפענג שול איז געבויט אין 1163. עס איז געווען חרובֿ עטלעכע מאָל, אָבער האט רענאַווייטיד ווידער און ווידער, ביזן 19טן יאָרהונדערט, בשעת וואָס, מיט די ברייקדאַון פון קהל גאָר אסימילירט אין די אידישע קהילה אין די מוסלים קהל און צווישן די כינעזיש. אויב אַז זענען לינקס געצויגן צו פאַרמינערן עטלעכע מענטשן צו פאָדערן זייער אַפפיליאַטיאָן צו אידישקייט. [4] די לעצטע רבי פון די קהל פון קאַיפענג געשטארבן אין 1867.
קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע קאַטעגאָריע:כינע
זבולון קווארטין
יונגע יארן
זיין שוואגער האט אים געשטיפט צו גיין לערנען זיך קול אויסנוצן, כדי צו ווערן א חזן. ער האט נישט געוואלט, אפערע און קלאסישע מוזיק האט אים מער פאראינטערסירט. זיין פאטער האט אמאל געפרעגט פון חזן ירוחם בלינדמאן, זיין מיינונג אויף זבולון.
חזנות
נאך זיין חתונה, איז ער איינגעשטאנען ביי זיין שווער, און אויף שבת האט מען אים געגעבן מפטיר, נאכהער האט מען אים פארבעטן פארצודאווענען מוסף, ער האט צוגעטרעטן צום עמוד, און מיט דעם האט זיך זיין קאריערע אנגעפאנגען. צו ערשט אלס חזן אין זיין היימלאנד און שפעטער אין בודאפעסט. אין 1903, איז ער געווארן חזן אין וויען, עסטרייך.
MAC אדרעס
א MAC אדרעס (ראשי תיבות פון Media Access Control, מעדיע צוטריט קאנטראל) איז אַן אײגנארטיגער אידענטיפיצירער װעלכע איז באשטימט צו נעצװערק־אדאפטירערס אדער נעצװערק־קארטעס כדי זײ צו אידענטיפיצירן און קענען קאמיוניקירן מיט זיי. MAC אדרעסן ווערן באנוצט אלס א נעצווערק אדרעס פאר כמעט אלע IEEE 802 נעצווערק טעכנאלאגיעס, אריינגערעכנט ווייפיי און אינטערנעט. לאגיש גערעדט, ווערן די MAC אדרעסן באניצט אין דער ערשטער שיכטע פון דעם OSI Model.
MAC אדרעסן ווערן געוועליך באשטימט און ארויפגעלייגט דורך די פראדוצירער פון א יעדע נעצווערק אינטערפעיס קארטל (ניק), דער MAC אדרעס ווערט ארויפגעלייגט אויף דעם הארטווארג פון דער כלי.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער נעצווערקן
זבולון קווארטין
חזנות
אין 1926, האט ער אפגעשטאט א באזוך אין פאלעסטינע, און ער האט באשלאסן זיך צו באזעצן אויפן כרמל בארג, וואו ער האט זיך געקויפט א הויז. ער האט דארט געדאוונט און אויפגעטרעטן אויף קאנצערטן ביז אין 1937 ווען ער איז צוריק קיין אמעריקע, וואו ער איז געווארן א חזן אין נוארק, ניו זשערסי.
ער האט אויך געשריבן עטליכע ביכער, אפאר אויף חזנות, און ער האט געשריבן אן אויטאביאגראפיע אויף זיין לעבן, צוערשט א קורצע אינעם ביכל די געשיכטע פון חזנות, און אין די שפעטערע יארן אן אייגענעם ביכל מיטן נאמען מיין לעבן.
ער האט רעקארדירט פילע חזנישע קאמפאזיציעס אויפן דאווענען, און איז בארימט מיט זיין אייגנארטיגן ווארימען גאנג אויפן וואליהנער נוסח.
אין 1928 האט ער ארויסגעגעבן זיין ספר "זמירות זבולון" און צעהן יאר שפעטער אין יאר 1938 דעם "תפילות זבולון".
שטימע
ער האט פארמאגט אן אייגנארטיגע ברייטע זיסע בטענאר מיט וועלכע ער פלעהגט רייסן וועלטן.
דרויסנדיגע לינקען
קאטעגאריע:חזנים קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:רוסישע יידן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
רבקה פרידמאן-פעלדמאן
רבקה פֿרידמאַן-פֿעלדמאַן (געבוירן 1958 תשי"ח) איז א ריכטער אינעם ירושלימער דיסטריקט געריכט.
ביאגרעפיע
זי איז געבוירן געווארן צו איר פאטער נח סביר (א זון פון  הרב משה לייב ציינווירט).
משפחה
חתונה געהאט מיט ד״ר מרדכי מאטי פרידמאן, פירט א רעליגיעזע לעבנס-שטייגער.
קאַטעגאָריע:ריכטער קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ענדרו שטראוס
ראביי ענדרוּ שטראַוס (ענגליש: Andrew Straus) איז איינע פון די הויפט אקטיווע כלי קודש פון צענטראל סינאגאג.
ער האט געדינט פאר דרייצן יאהר אין טעמפל עמנואל אין טעמפּע, אריזאנע וואו די קהילה האט געבליהט אונטער זיין פירעשאפט.
אזוי אויך אין די פענינסולע טעמפל שלום אין בורלינגאם, קאליפארניע און אין טעמפל בית שלום אין ניו יארק.
און פאר ער האט אנגענומען דעם איצטיגן פאסטן האט ער געדינט אין טעמפל סיני אין אוקלאנד, קאליפארניע פאר דריי יאהר.
איבעראל האט ער אריינגעברענגט א רוח החיים מיט זיין אייגנארטיגע פערזענליכקייט.
ראביי שטרויס איז פארהייראט און האט דריי קינדער.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער ראבייס קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק
פאמיליע (ביאלאגיע)
פֿאַמיליע (לאטיין: familia) איז איינע פון די גרונטלעכע גרופעס פון דער טאקסאנאמיע אין ביאלאגישער קלאסיפיקאציע. טיילמאל ניצט מען אויך די צווייטראנגיקע גרופעס: אייבער-פאמיליע און אונטער-פאמיליע.
אין ביאלאגישער טאקסאנאמיע איז פאמיליע די דריטע נידעריגסטע קלאסיפיקאציע. א פאמיליע שליסט איין עטלעכעט מינים, און יעדער מין ווערט צעטיילט אויף זגאלן. עטלעכע פאמיליעס געהערן צו איין סדר.
דער וויסנשאפטלעכער נאמען פון א פאמיליע ווערט געשאפן דורך זאאלאגן און באטאניקער. אין זאאלאגיע שאפט מען דעם פאמיליע נאמען פון דעם נאמען פון א כאראקטעריסטישן מין, מיט דעם סופיקס -idae; אין באטאניק שאפט מען דעם פאמיליע נאמען פון דעם נאמען פון א כאראקטעריסטישן מין, מיט דעם סופיקס -aceae.
למשל, אין זאאלאגיע, די פאמיליע נאמען Canidae (הינט) איז געשאפן פון דעם אנהייב -Can פונעם מין Canis (הונט) און דעם סופיקס idae-. אין באטאניק, די פאמיליע נאמען Liliaceae (ליליעס) איז געשאפן פון דעם אנהייב -Lili  פונעם מין Lilium (ליליענבלום) און דעם סופיקס aceae-.
קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
רמ"א שול
קליין|לינקס|מזרח וואנט אין דער שול די רמָ"א שול איז די צווייט עלצטע שול אין דעם קאזימיר געגנט פון קראקע. זי איז געבויעט געווארן דורכן גביר רבי ישראל יאסלס, דער פאטער פונעם רמ"א, אין אנדענק פון זיין ווייב.
די שול שטייט ביים מזרח עק פונעם אלטן בית החיים אויף דער שרוקה גאס.
זי איז היינט די קלענסטע שול אין קראקע און אויך די איינציגסטע וועלכע איז נאך כסדר אין באנוץ, וואו מען דאווענט אויף נוסח אשכנז די נוסח אויף וואס דער רמ"א האט געדאווענט. קליין|דער טויער ביים אריינגאנג צו דער שול
היסטאריע
רבי ישראל האט עס צוערשט געבויט די שול פון האלץ אום ה'שי"ג; בערך כסליו ה'שי"ז געפונט מען אן ערלויבעניש פונעם קעניג זיגמונד אויגוסט צו בויען די שול.
אין א' אייר אינעם זעלבן יאהר האט אויסגעבראכן א פייער אין דעם געגנט וועלכע האט פארלענדט די שול. און אין חשון ה'שי"ח האט ער באקומען א פרישע ערלויבעניש זי איבערצובויען, נאר דאמסמאל פון ציגל כדי זי זאל קענען ביישטיין א שריפה.
במשך דער צווייטע וועלט מלחמה האבן זי די נאציס גענוצט פאר א געווער מאגאזין אין וועלכע א טייל באצירונגען זענען געשעדיגט געווארן.
אין יאהר ה'תש"ח האט מען זי פריש איבערגעבויעט און געעפנט צום באנוץ.
זי איז היינט צו טאג פון די מערסט באזוכטע פלעצער וואו יודן גייען אין קראקע.
בערדיטשעוו
בערדיטשעוו (אוקראיניש: Бердичів; רוסיש: Бердичев; פויליש: Berdyczów) איז א גרויסע שטאט אין זשיטאמירער אבלאסט (גובערניע) אין אוקראיִנע. לאקירט ארום-40 ק"מ צפון זייט פון זשיטאמיר. זי איז געגרינדט געווארן אין 1455, און ביי איר זיינען דא ארום 86,200 איינוואוינער. ריכטיק צו-2003.
היסטאריע
פון דעם 16טן יארהונדערט ביז סוף דעם 18טן יארהונדערט, בערדיטשעוו איז געווען אונטער פוילישער הערשאפט.
אין 1732, נאך א באשטעטיקונג פון דער פרוי דומיין טרזה, א פרוי וואס די שטאט איז געווען אין איר פאמיליע אייגנטום, האט מען געלאזט די יידן זיצן דארטן.
נאך דעם האט זיך אנגעהויבן אן אנטוויקלונג אין די יידישע איינוואוינערס, און אזוי אין לויף פון דער צייט די שטאט איז געווארן דער גרויסער צענטער אין דער געגנט. (ספעציעל פון דעם איינוואוינערס שטאנדפונקט).
הערש פסח פראנק
הרב צבי ״הערש״ פסח פֿראַנק (געבוירן כ"א טבת ה'תרל"ג - כ"א כסלו ה'תשכ"א) איז געווען א דיין און א פוסק, און דער אשכנזישער הויפט רב פון ירושלים אין די יארן תרצ"ו-תשכ"א.
בערדיטשעוו
היסטאריע
אין יאר 1765 די צאל יידן אין שטאט געווען 1,220 פון 1,541 איינוואוינערס, און אין-1789 די צאל יידן האט זיך פארגרעסערט צו-1951.
הערש פסח פראנק
לעבנסגעשיכטע
הערש פסח פראנק איז געבוירן געווארן אין קאוונע, ליטע, אין תרל"ג (1873) צו רב יהודה לייב פראנק, פון די הויפטן פון חובבי ציון אין קאוונע, און זיין ווייב מלכה. יונגערהייט איז ער געווען אין פארבינדונג מיט הרב יצחק אלחנן ספעקטאר, דער קאוונער רב. ער האט געלערנט אין די סלאבאדקער און טעלזער ישיבות. אין תרנ"ג (1893) איז ער ארויף אין ארץ ישראל, און א קורצע צייט שפעטער זענען געקומען זיינע עלטערן וואס זענען געווען פון די גרינדער פון חדרה, וואו זיין פאטער איז געווען דער ערשטער רב.
בערדיטשעוו
היסטאריע
אין 1861 ה'תרכ"א די צאל יידן איז געווען 46,683 איינוואוינערס, די צווייטע גרעסטע קהילה אין רוסלאנד. אין 1926 ה'תרפ"ו די צאל יידן געווען 30,812 איינוואוינערס, וואס 28,584 פון זיי האבן דערקלערט אז יידיש איז זייער מאמע לשון.
פון דעם 17טן יארהונדערט ביז די דייטשע אייננעמונג איז בערדיטשעוו געווען א שטאט צענטער פאר די יידן.
מיט דער דייטשע אייננעמונג תמוז ה'תש"א האט מען אנגעהויבן ליקווידירן די יידן אין בערדיטשעוו. אין תש"ב האט מען ליקווידירט די אלע יידן אינגאנצן.
ביז דעם סאוועטן פארבאנד אויפשטעל, איז געווען אין בערדיטשעוו זיבעציק שולן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
10טן אקטאבער
דעם 10טן אקטאבער איז דער 283סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (284סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 82 טעג.
געשטארבן
10
4טן יוני
פייערטעג
04
קאלאמיי
קאלאמיי איז א שטאט אויפן פרוט טייך אין דער סטאניסלאווער גובערניע אין מערב אוקראינע, 51 קילאמעטער דרום פון סטאניסלאוו און 70 קילאמעטער מערב פון טשערנאוויץ.
נאכן שפאלטן פון פוילן ביזן ערשטן וועלט קריג איז דאס געווען אין מזרח גאליציע.
קארל דער ערשטער פון עסטרייך האט געוויילט אין קאלאמיי אין יאר 1912 פונעם זיבעצטן אפריל ביז דעם דרייצנטן דעצעמבער, איידער ער איז געווארן קייסער.
ה'רפ"ח
קאלענדאר
דאס יאר איז ״כסדרה״: חשון איז חסר און כסלו איז מלא.
קאלאמיי
דער הערב פון קאלאמיי איז אן אדלער מיט א קרוין אויפן קאפ, וואס די שטאט האט באקומען פונעם קייסער וולאדיסלאוו יאניעללא אין יאר 1395
יידן אין קאלאמיי
אין 1900 האבן געוואוינט אין קאלאמיי 16,568 יידן.
אין יאר תרכ"ח (1868) איז הרב הלל ליכטנשטיין אויפגענומען געווארן אלס שטאטס־רב אין קאלאמיי.
צווילינג שטעט
קאלאמיי האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:גאליציע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קעניגין נור פון יארדניע
קאַטעגאָריע:יארדאניע קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן
זיכערהייט זאנע
די זיכערהייט זאנע איז א שטיק לאנד אין לבנון לעבן דעם גרעניץ מיט ישראל וואס איז באשטימט געווארן אין 1977, צו באשיצן ישראל, פון טעראר אטאקעס דורכגעפירט פון לבנון גרענעץ, מייסטנס דורך דער פאלעסטין באפרייאונג ארגאניזאציע, און האט אנגעהאלטן ביז יאר 2000.
זי איז אויפגעשטעלט ביי דער ליטאני אקציע דורך צה"ל, און דערנאך איז דער גרענעץ באוואכט געווארן דורך קריסטליכע מיליציעס, און שפעטער צד"ל.
דער שטח
עס איז געווען א באדן טיף 10 קילאמעטער אין לבנון, לענגאויס דעם גאנצן ישראל-לעבאנעזן גרעניץ, עס קומט אן צו בערך 130 קילאמעטער, הונדערטער ישראל זעלנער האבן דארט פארלוירן זייער לעבן פון כעזבאלא אנגריפן.
קאטעגאריע:מיטל מזרח קאנפליקט קאטעגאריע:ישראל קאטעגאריע:לבנון
נארד לאנדאן ליניע
די נארד לאנדאן ליניע איז א באן ליניע פונעם לאנדאנער איבערגרונט וואס פארט אדורך די אינערע פארשטעט פון צפון־לאנדאן, ענגלאנד. די רוטע איז מער־ווייניגער א האלבקרייז פון צפון־מזרח ביז דרום־מערב, וואס שניידט נישט אדורך צענטראל לאנדאן. די ליניע געהערט צו און ווערט אויפגעהאלטן דורך נעצווערק באן און לאנדאנער איבערגרונט.
רוטע
קליין|רעכטס|געאגראפישע מאפע פון דער נארד לאנדאן ליניע|300פיקס
היינטיקע אפעראציעס
קליין
מזרח לאנדאן ליניע דערלענגערונג
קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט קאַטעגאָריע:באן ליניעס
נפתלי הורוויץ (פאקשיווניץ)
רבי נפתלי הורוויץ זצ"ל (ה'תר"ל - י' חשוון ה'תרצ"ב), רב אין פאקשיווניץ, פוילן.
אפשטאם
רבי נפתלי'ש איז געבוירן אין פאקשיווניץ אין יאר ה'תר"ל (אומגעפער), צו זיין פאטער יחיאל הורוויץ, רב אין פאקשיווניץ, א זון פון הרב מאיר הורוויץ פון דזשיקאוו, דער אמרי נועם, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער מרת מרים די טאכטער פון הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב, א זון פון דעם דברי חיים.
רבנות
אין יאר ה'תרנ"ב (אומגעפער) ווען מען האט פארטריבן אלע פרעמדע בירגער פון קאנגרעס פוילן, איז רבי נפתלי'ש געווען געצווינגען צוריק צוקומען קיין גאליציע צוזאנמען מיט זיין פאטער, און זיי האבען זיך באזעצט אין טארנא. אין יאר ה'תרס"ט איז רבי נפתלי'ש צוריק קיין פאקשיווניץ, אין געפאדערט דאס רבנות אלס חזקה, דאגעגען האבען די גערער און קוזמירער חסידים און אויך דזשיקאווער חסידים נישט געהאטלטען אז ער איז געניג פעהיג דערצו, ס'האט אויסגעבראכען א שווערע קריגעריי צווישן די צוויי זייטן, אזוי ווייט אז איינער האט נישט געגעסען ביים אנדערען. נאך די ערשטע וועלט קריג האט זיך די קריגעריי אפגעשטעלט און רבי נפתלי'ש איז געווען רב ביי אלעם.
הסתלקות
רבי נפתלי'שס איז נפטר געווארן י' חשוון ה'תרצ"ב, און ליגט אין טארנא.
פאמיליע
רבי נפתלי'שס טאכטער מרת חנה שרה האט געהייראט הרב משה העשעל, דער קאפיטשניצער רבי, א זון פון הרב יצחק מאיר העשעל, רב אין קאפיטשניץ זי איז נפטר געווארן כ"ט ניסן ה'תשל"ד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו
משה מענדלסאן
משה מענדלסאָן אויך באקאנט אלס משה דעסויער, אדער מענדלזאן, אדער רמ"ד, (י"ב אלול ה'תפ"ט - ה' שבט ה'תקמ"ו) איז געווען א דייטשער יודישער פילאסאף און ווערט פאררעכנט ווי איינער פון די טאטעס און מערסט באקאנטע פערזענלעכקייטן פון דער משכילישע באוועגונג.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן אין יאר ה'תפ"ט צו זיינע עלטערן מנחם מענדל סופר און ביילא רחל שרה אין דער שטאט דעסוי, דעמאלטס אונטער דער הייליגער רוימישער אימפעריע, נאך וועלכער ער ווערט אויך גערופן. פון זיין מאמענ'ס זייט איז ער אַן אייניקל פון רמ"א. זיין פאטער איז געווען א סופר.
אלס קינד האט ער שוין גע'שמ'ט אלס עילוי און געלערנט מיט רבי דוד פרענקל בעל ״קרבן העדה״ אויף ירושלמי. ווען זיין רבי איז אריבער קיין בערלין ווערן דארט רב איז ער מיטגעפארן.
דער ביאור
שטארק באקאנט איז זיין חומש אין וועלכן ער האט איבערגעזעצט די פסוקים צו דער דייטשער שפראך.
אראטאדאקסישער בליק אויף אים
כאטש ער איז געווען א שומר תורה ומצוות איז ער פאר די ארטאדאקסישע יידן געווארן א סימבאל פון אפיקורסות פאר דער אסימילאציע פון כלל ישראל. דער חת"ם סופר שרייבט אין זיין באקאנטער צוואה: בספרי רמ"ד, אל תשלחו יד.
ר' עקיבא יוסף שלעזינגער שרייבט אין זיין ספר א פירוש אויף דער צוואה פונעם חת"ם סופר אז וויבאלד ער האט אריינגעברענגט אסימילאציע ביי יידן, דעריבער האבן זיך רוב פון זיינע קינדער געשמדט און זענען געווארן פאלנע גוים.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן קאטעגאריע: משכילים קאַטעגאָריע:פילאסאפן קאַטעגאָריע:מחברי ספרים קאַטעגאָריע:איבערזעצער
טורעם פון לאנדאן
200px|קליין|באקוק פונעם טורעם פון דעם טעמז דער טורעם פון לאנדאן (אפיציעל איר מאיעסטעטס קעניגלעכער פאלאץ און פעסטונג) איז א מיטל־עלטערישע נארמאן שטיינערנע פעסטונג אין לאנדאן, ענגלאנד, אויפן צפון ברעג פונעם טעמז. ער איז אן אונעסקא וועלט ירושה ארט.
דער טורעם געפינט אין דער לאנדאנער בארא פון טאר האמלעטס, נישט ווייט פון דער סיטי פון לאנדאן, אריבער טורעם בערגל.
דער גאנצער טורעם נעמט איין דעם ווייסן טורעם און נאך עטלעכע געביידעס, ארומגענומען מיט צוויי קייטן פון מויערן און א שוצגראבן.
פונעם אנהייב דעם 14טן יארהונדערט ביז טשארלס דער צווייטער האט די פראצעסיע צו דער באקרוינונג פון דעם מאנארך אין וועסטמינסטער אבי אנגעהויבן פונעם טורעם פון לאנדאן.
היסטאריע
פונעם אנהייב פונעם 12טן יארהונדערט האט מען געניצט דעם טורעם פאר א טורמע.