cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
מודיעין פארשטאט באן סטאנציע
היסטאריע
אין 2001 האט מען באשלאסן צו בויען צוויי סטאנציעס אי מודיעין, איינע, מודיעין צענטראל, וואס וועט זיין א סוף־סטאנציע, און די צווייטע,. מען האט אנגעהויבן בויען די סטאנציע אין 2003, און זי איז געעפנט געווארן דעם 1טן סעפטעמבער 2007.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
30סטן דעצעמבער
דעם 30סטן דעצעמבער איז דער 364סטער טאג (365סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך איין טאג.
פאסירונגען
30
שטערן
א שטערן איז א מאסיווער, לײַכטנדיגער באל פֿון פלאזמע. דער נענטסטער שטערן צו ערד איז די זון, וואס איז דער מקור פון רוב ענערגיע אויף דער ערד. אנדערע שטערן קען מען זען נאר בײַנאכט, ווען ס'איז נישט דא קײַן ליכט פון דער זון. א שטערן שײַנט צוליב טערמאָיאָדערישן צונויפשמעלץ אין זײַן תוך וואס לאזט אפ ענערגיע וואס גייט אדורך דעם שטערן און דאן שטראלט אין אויסנווייניגן וועלט-רוים. כמעט אלע עלעמענטן שווערער פון הידראגען און העליום ווערן באשאפֿן פֿון צונויפשמעלץ פראצעסן אין שטערן.
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
אידיאם
אידיאָם איז אן אויסדרוק (טערמין, פראזע) וואס פארבינדט צוויי אדער מער ווערטער צוזאַם, און באקומט א געוויסן אייגענארטיקן באדייט, וואס סתם אזוי איז די ווערטער פאר זיך נישט דער ריכטיגער באַדייט. וו.צ.ב. "דריי נישט קיין קאָפ", כאטש וואס דער ריכטיגער טייטש איז נישט צו דרייען פיזיש דעם קאפ, וועט אבער א סתם אידיש ווארט קענער נישט וויסן דעם באדייט פון דעם, ער וועט ווערן צומישט און פרעגן וואסארא קאפ רעדט מען דא. נאר איינער וואס קען שוין אידישע אידיאמען קען דאס פארשטיין די ריכטיגע מיינונג. סתם א אידיש קענער מיינט נאך נישט אז ער קען די אידיאמען געוויינליך איז דאס בלויז ווען מ'באנוצט זיך טעגליך מיטן שפראך.
אידיאמען קענען פארמישן תלמידים פון שפראך, און סטודענטן מוזן זיך אויך לערנען די אידיאמען פונקט ווי די אנדערע וואקאבולאר פון א שפראך, פאקטיש זענען פיל נאטורליכע ווערטער פון שפראכן געבוירן פון אידיאמישע ארגינעלע ווערטער, און זענען מיט די צייט געווארן איינגעגעסן אינעם שפראך אלס א יסוד ווארט וואס איר פיגור'טיוון מיינונג דערקענט זיך נישט מער.
פארשפרייטע אידיאמען
מקור: אידן אין די קריסטליכע לענדער. הינטערגרונט: קומט אפצושפאטן פון זייער גלויבן אז זייער שמייליגער איז ארויפגעשטיגען פליעדיגעהייט אין הימל נאכן געקרייצט ווערן, א מעשה וואס איז פארשטייט זיך נישט געשטויגן און נישט געפלויגן. באדייט. ווער פארשוואונדן פון פאר מיינע אויגן און קום נישט צוריק \ זיין שיקזאל גייט מיך נישט אן. מקור. א דייטשע שפריכווארט (איז צ״ב גענוצט געווארן דורך אייכמאן ימ״ש אינמיטן זיין געריכט) הינטערגרונד. פעפער וואקסט אין אינדיע זייער ווייט פון דייטשלאנד אזוי אויך זענען די וועגען אמאל געווען גאר מסוכן. האט שוין דער דייטשער גוי געטראפן א וועג צו געבן א שיינע ברכה זיכער האט ער צוגעלייגט ביטע שיין גייען זי צו וואו די פעפער וואקסט.
לינקען
קאַטעגאָריע:וואקאבולאר קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק
גאלבלאז
אמאל, ספעציעל ביי פרויען, טרעפט זיך אין גאלבלאז גאלשטיינער, וואס זענען כלארעסטעראל אדער בילירובין וואס צעגייט נישט. די שטיינער קענען בלייבן שטיל, אבער ווען זיי זענען גורם אן אנצינדונג דארף מען אפערירן און אוועקשניידן דעם גאלבלאז.
קאַטעגאָריע:אברים קאַטעגאָריע:פארדייאונג סיסטעם
ארסעניק
250px|לינקס 250px|קליין|מעטאַלישער גרויער אַרסעניק 250px|לינקס|קליין|נאַטירלעכער אַרסעניק אַרסעניק (Arsenic) איז א כעמישער עלעמענט מיט כעמישן סימבאָל As און אטאם נומער 33. ער איז דער מערסטער גיפטיקער עלעמענט אין דער האַלבמעטאַלן משפּחה.
דער שמעלצפונקט פון ארסעניק איז 817 °C.
אַרסעניק איז געשאפן בעיקר אין רעסורסן פון אַערסנופיריט (FeSAs, אייַזן פּיריטן) וואָס מען קען געפינען אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, קאַנאַדע, מעקסיקא, נאָרװעגיע און שפאַניע.
יידיש גליק (פילם, 1925)
ייִדיש גליק (רוסיש: «Еврейское счастье») איז אַ שטומער סאָוועטישער פילם, וועלכער איז געמאַכט געוואָרן אין 1925 לויט מאָטיוון פון שלום-עליכמס דערציילונגען. לכתחילה איז דער טיטל פונעם פילם געווען "מנחם-מענדל".
סיפּור-המעשה
דער נאָמען פונעם הויפּט-פּערסאָנאַזש איז מנחם-מענדל.
ארסעניק
די פארבינדוג גאליום־ארסעניד (GaAs) ווערט זייער ברייט געניצט אין האלב-דורכפירערס.
יידיש גליק (פילם, 1925)
סיפּור-המעשה
דער פילם שילדערט די לאַגע פון ייִדישע אָרעמעלײַט אין תחום-המושב. די האַנדלונג אַנטוויקלט זיך אין בערדיטשעוו.
ארסעניק
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:האלבמעטאלן
יידיש גליק (פילם, 1925)
אין די ראָליעס
די ראָליעס אין דעם פילם פילן אויס אַקטיאָרן פונעם מאָסקווער ייִדישן קאַמער-טעאַטער (שפּעטער – דער מאָסקווער ייִדישער מלוכה-טעאַטער):
פילמירונגס-גרופּע
רעזשיסאר - אַלעקסיי גראַנאָווסקי
סצענאַר- אויטאָרן – גריגאָרי גריטשער-טשעריקאָווער, יצחק טענערעמאָ, באָריס לעאָנידאָוו
מחבר פון אונטערשריפטן – יצחק באַבעל
קינסטלערישע אויספורעמונג – נתן אַלטמאַן
אָפּעראַטאָרן – עדואַרד טיסע, וואַסילי כוואַטאָוו, נ.סטרוקאָוו
קאָמפּאָזיטאָר – לייב פּולווער
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילמען
נאמינאטיוו
נאָמינאַטיוו איז א גראמאטישער פאל פאר א צייטווארט וואס טוט בדרך כלל אנמערקן די סוביעקט פון א זאכווארט פֿונעם זאץ פארקערט ווי דער אביעקט אדער אנדערע זאכווארט ארגומענטן פונעם זאץ (דאָס הייסט פֿון דעם "טוער").
דאס איז געוויינליך דער מיינונג פון ווער אדער וואס, צום בײַשפּיל: דער מענטש איז געגאַנגען, די טיר איז אָפֿן, דאָס קינד האָט געוויינט. אאַז"וו.
מער ווייניגער איז דאס א צייטווארט וואס טוט עפעס. און דאס ערשיינט געווענליך ביים אנפאנג פונעם זאץ (אחוץ פראגע זאצן).
זעט אויך
קאטעגאריע:גראמאטיק
נארמאל
דער טערמין נארמאל איז געווענליך צו באטיטולן יעדעס פיראכץ, געשעניש, זאך. א.א.וו. וואס פעלט אן אפנויג פון איר דורכשניטליכער מיטל-מעסיגקייט.
נישט נארמאל איז אפט באנוצט אין א נעגאטיווער זין (ווי אנצודייטן אז א מענטשס פיראכץ אדער סיי וואסערע סיטואציע איז אומריכטיג אדער קראנק א.ד.ג.)
דער אקספארד ווערטערבוך טייטשט דאס: צושטעלן זיך צו א סטאנדארט. אבער אין ברייטערן אפטייטש פון דעם מידה איז דאס נישט דוקא צום עצם סטראקטור פון סטאנדארט נאר אפילו בלויז צום אידיאלאגיע דערפון און נישט צום עצם סטאנדארט.
די טעמים און סיבות קענען זיין פארשידענארטיק פארוואס א מענטש איז נארמאל: סיי נעגעטיווע ווי פחד אדער בושה א.א.וו. אדער פאזיטיווע ווי הייליגקייט אדער ליבע און שעצונג צום סטאנדארט.
קאַטעגאָריע:מענטשליכע אויפפירונג
יהושע פלק כ"ץ
מען רופט אים סְמַ"ע, ווייל ער האט געשריבן א ספר אויפ'ן טור און שולחן ערוך מיט'ן נאמען מאירת עינים. דער ראשי תיבות פון סמ"ע איז: ס'פר מ'אירת ע'ינים. ער איז געווען א תלמיד פון זיין שוועסטער קינד דער רמ"א, און פון דער מהרש"ל. ער איז נסתלק געווארן שבת חול המועד פסח, י"ט ניסן, שנת שע"ד לפ"ק.
קאַטעגאָריע:הלכה ספרים קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים
8
דאס יאהר אכט אינעם ערשטן יאהר-הונדערט פונעם יוליאנישער קאלענדאר איז געווען א עיבור יאר מיט 366 טעהג.
אין דעם יאהר האט זיך אנגעפאנגען דער עטיאפישער קאלענדאר. קליין|לינקס|מאפע פונעם רוימישן אימפעריע אין יאהר אכט
געשטארבן
קאטעגאריע:10ער
טעלור
250px|לינקס 250px|קליין|זילבערן־גרויער טעלור טעלור (Tellurium) איז אַ כעמישער עלעמענט מיט כעמישן סימבאָל Te און אטאם נומער 52. טעלור איז א האַלבמעטאַל.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:האלבמעטאלן
לאנדאנער בארא פון בעקסלי
דער  לאנדאנער בארא פון בעקסלי איז א לאנדאנער בארא וואס געפינט זיך אין דרום לאנדאן. עס איז באשאפן געווארן אין 1965.
קאַטעגאָריע:לאנדאנער באראס ֿ
סייענס (זשורנאל)
סייענס איז אַ באַקאַנטער זשורנאַל פֿאַר װיסנשאַפֿטן.
קאַטעגאָריע:וויסנשאפט-זשורנאלן
דראשקע
א דראשקע איז א פערד און וואגן וואס מען פלעג דינגען צו פארן פון איין ארט אין א צווייטן. דאס איז געווען דער עיקר טראנספארט מיטל בעפאר דער אויטאמאביל איז געווארן פארשפרייט. היינט טרעפט מען ווייניג דראשקעס, בעיקר ניצט מען זיי פאר טוריסטן, א שטייגער ווי אין סענטראל פארק מאנהעטן זענען טעגליך דא הונדערטער פון זיי וואס מאכן גרויס געלד פון ארום פירן פאסאזשירן אלס אן אטראקציע.
וועבלינקען
קאטעגאריע:פארמיטלען
מאטלאק
מאַטלאק  איז די גראַפֿנשאַפֿט-שטאָט פון דארבישיר. ער געפינט זיך אין דעם דרום־מזרחדיקן טייל פון דעם פיק דיסטריקט, 14 ק״מ דרום־מערב פון טשעסטערפֿילד.
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין ענגלאנד קאַטעגאָריע:גראפנשאפט-שטעט אין ענגלאנד
ישראל יוסף זעווין
ישראל יוסף זעווין (ה'תרל"ב - ה'תרפ"ז) איז געווען א יידישער שרייבער, וועלכער האט געשריבן אויף העברעאיש, יידיש און ענגליש, אין די פאראייניגטע שטאטן.
ער האט געשריבן אונטער פארשידענע פּסעוודאנימען, פון וועלכע ער איז צום מערסטנס באקאנט מיט זיינע שריפטן אונטערן נאמען תשר"ק. ער האט אסאך געשריבן איבער די לעבנסשטייגער פון די אימיגראנטן אין יענע יארן.
ווי אויך האט ער געשריבן פיל לייכטע מעשיות און משלים פאר קינדער און די יוגנט אין די פאפולערע צייטונגען, ווי: יידישעס טאגעבלאט, די יודישע פרעסע, העברי, הלאום, העם און נאך. ווי אויך איז ער דער מחבר פונעם ספר "דער אוצר פון אלע מדרשים", מנחם אב, תרפ"ו, ניו יארק. 107 מדרשים פון חז"ל איבערגעארבעט אויף יידיש.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן אין בעלארוס אין א חסידישער משפחה. אין 1889 האט ער אימיגרירט אין אמעריקע, וואו ער האט זיך באזעצט אין פילאדעלפיע.
וועבלינקען
קאטעגאריע:רעדאקטארן קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס
קרית יואל
קליין|פלאצירן מאפע פון קרית יואל|233x233פיקס קליין|234x234px|קרית יואל [[בית החיים פון די לופטן...]] קרית יואל איז א ווילידזש, געגרינדעט דורכן סאטמארער רבין רבי יואל טייטלבוים, וואס געפינט זיך אין פאלם טרי, אפּסטעיט ניו יאָרק.
דער הויפט פאר'אנטווארטליכער זיכערהייט-שעף, איז משה לייב וויטריאל, א גאר געטרייער שטאט היטער, וואס האט שוין אדורכגעפירט אסאך העראישע מיסיעס לטובת הכלל, מיט זיין דיפלאמאטישע כח, סיי אין קרית יואל און אין גרעיטער ניו יארק בכלל, מיט אומגעהויערע סוקסעס.
דער אלגעמיינער סקול דיסטריקט פון קרית יואל ליגט אונטער דער הנהגה פון רבי אהרן טייטלבוים. אבער עס איז אויך דא צוויי מוסדות נעבן קרית יואל וואס האבן נישט קיין שייכות מיט דער אלגעמיינער חינוך סיסטעם פון דער שטאט, נאר האבן זיך אויפגעשטעלט אייגענע חינוך סיסטעמען, די קהילה פון בני יואל און די קהילה און וואס געהער צו רבי זלמן לייב טייטלבוים.
מייסטנס גאסן פונעם שטאט ווערן גערופן אויף שטעט און דערפער פון דעם אלטן היים ווי עס האבן אמאל עקזיסטירט גרויסע רבנישע הויפן, מיט א חלק וואס ווערן גערופן אויפן שטעט פון ארץ ישראל, און געציילטע וואס טראגן נאך זייער ארגינעלן נאמען פון פאר דאס שטעטל איז אויפגעשטעלט געווארן די נעמען ווערט באשטימט דורך ר' אהרן.
אינעם יאר 2018 איז געשלאסן געווארן אן אפמאך מיטן שכינות'דיגן מאנרא זיך אפצוטיילן און גרינדן אן אייגענעם טאון מיטן נאמען פאלם טרי (Palm Tree אויפֿן נאמען פון די סאטמארער רבי׳ס טייטלבוי"ם) און ביי די וואלן האבן אריבער 80% וויילער געשטימט זיך אפצוטיילן פון מאנרא ווערנדיג דערמיט דאס ערשטע חסידישע שטעטל אין דער אמעריקאנישער היסטאריע.
די ארטיגע קהילות
קהל יטב לב ארונים בנשיאות רבי אהרן טייטלבוים פארמאגט א ריזן בית מדרש, פון די גרעסטע אין אמעריקע, וואס ווערט גערופן "בית המדרש הגדול", אדער "די גרויסן", וואס ווערט גערעכנט ביי די ארונים אלס הויפט שול פון קרית יואל, און וואס דאס גאנצע השתלשלות פון זיין געבוי ווערט באשריבן אין דעם ביכל "דברי הימים" דורך דעם באגאבנטן שרייבער הרב שמואל שלמה טעללער, און זיין שותף הרב יצחק מיטטעלמאן.
במשך פון 17 יאר זייט ה'תשס"ה האט די קהילה געבויט נאך 22 גרויסע בתי מדרשים און מקוואות אין רעזולטאט פון דער שטארקע פארברייטערונג פון דער שטאט. רוב פון די בתי מדרשים ווערן באנוצט פאר מנינים סיי אינדערוואכן און סיי שבת, בעיקר און די שבתים וואס ר' אהרן איז נישט אין קרית יואל, ווי אויך איז אין יעדן בית המדרש אויפן פארלאנג פון ר' אהרן געבויט געווארן גרויסע אויגפארכאפנדע היכלי התורה וועלכע ווערן באניצט פאר שיעורי תורה בחברותא.
אזוי אויך פארמאגט די קהילה א ריזן חינוך נעץ וואו עס לערנען איבער 11 טויזנט קינדער, 4 ישיבה גדולות מיט איבער טויזנט בחורי חמד, און נאך 7 ישיבה קטנות, א שלאכט הויז וואו מען שעכט אריבער 40,000 טשיקענס א טאג, 3 ביזענעס און שאפינג צענטערן וואס יעדע פארמאגט הונדערטער אפיסעס און צענדליגע געשעפטן.
און א באזונדערער געביידע פאר כולל אינגעלייט וואו עס לערנען ארום 750 כולל אינגעלייט, און מקוואות טהרה אין יעדע געגענט בפרט פאר שבת,
אויך פארמאגט די קהילה זייער א שטארקע סיסטעם פאר שיעורי תורה מיט עטליכע פול טיים ארבעטערס ספעציעל צו טרעפן חברותות און צוזאמען שטעלן שיעורי תורה, ווי אויך גבאים אין יעדע פון זייערע בתי מדרשים,
קהל יטב לב זאלוינים בנשיאות רבי זלמן לייב טייטלבוים פארמאגט א צענטראלן בית המדרש מיט א מאסיוו צוגעבויעטער פליגל אויף דער גארפילד גאס וואס איז אפן פאר מנינים סיי שבת און סיי במשך די וואך, ווי אויך פארמאגט עס א ריזיגער מקוה, צוגעבויעט בשנת תשפ"ג.
אזוי אויך האבן זיי לעצטענס געבויעט פילע קהל'ישע בתי מדרשים איבערן שטאט און איבער די גלילות קרית יואל, וואס זיי זענען: 1) בית המדרש בית כהנא שכונת חברון מיט 300 זיצן און פיר חדרי התפילה און א גרויסע מקוה און זאל, 2) בית המדרש ישמח משה מיט ארום 180 זיצן צוויי חדרי התפילה און א שיינע מקוה, 3) בית המדרש בית יקותיאל אין שכונת ויואל משה ארום 200 זיצן און צוויי חדרי התפילה מיט א שיינע מקוה, 4) ביהמ"ד בית מרדכי לייב ארום 200 זיצן, 5) ביהמ"ד בית יעקב נחמי' אין שכונת עצי תמרים, 6) ביהמ"ד בית מאיר, 7) ביהמ"ד טיב לבב, 8) ביהמ"ד קהל יטב לב מעריוואלד אין בלומינגראוו, 9) בית המדרש קהל יטב לב אלד טאון אין בלומינגראוו, 10) ביהמ"ד קהל יטב לב איילענד וויו אין שכונת פעני קאורט - קוועיקער היל, 11) ביהמ"ד קהל יטב לב שכונת ווינטשעסטער, און מען איז כסדר אקטיוו צו בויען ווייטער בעיקר נאך אט דרשה פון האדמו"ר מהרז"ל אז מען זאל אנהייבן דאווענען אין די אייגענע בתי מדרשים,
א כולל לאברכים מיט איבער 500 אינגעלייט וואס האלט נאר אינאיין וואקסן,
א בית הוראה מיט 15 דיינים וואס ענטפערן שאלות 24 שעה,
בשנת תשפ"ב איז געגרינדעט געווארן א שטארקער פראיעקט "עמוד התורה" וואס געבט זיך אפ מיט שיעורי תורה און קביעות עיתים פאר די חסידים איבער די שטאט,
ווי אויך פארמאגן זיי מוסדות התורה פאר יונגלעך און מיידלעך מיט אריבער פינף און אהאלב טויזענט קינדער וואס לערנען אין פיר מאסיווע בנינים ארום די שטאט, און דריי סניפי ישיבה קטנה מיט ארום 370 בחורים, און א חתונה זאל מיטן נאמען עטרת מייזעלס אין מאנרא, און א פלייש געשעפט אויף פארעסט רד. אונטערן נאמען סאטמאר פלייש וואס ברענגט אריין א הכנסה פאר די מוסדות, און א בית החיים אויף 82 רעיוואוד דרייוו אין מאנרא ניו יארק ווי עס ווערט אנגערופען די נייע בית החיים.
קהל בני יואל אין קרית יואל טוט פארמאגן א צענטראלן בית המדרש מיטן נאמען בית המדרש חרדים אויף ווען ביורען דרייוו מיט נאך עטליכע קלענערע שטיבלעך לענגאויס די שטאט ווי אויך האבן זיי מוסדות התורה פאר יונגלעך און מיידלעך ווי עס לערנען באלד צוויי טויזענט קינדער און א חתונה זאל מיטן נאמען עטרת מאיר צבי אין היילענד מילס, און א פלייש געשעפט אויף עיקערס רד. אונטערן נאמען הצלחה פלייש, און בית החיים אין היילאנד מילס ניו יארק.
קרית יואל זשורנאל
דער קרית יואל זשורנאל איז א בלעטל וואס קומט אן יעדן פרייטאג צו אלע איינוואוינער אויף דער פאסט, פריי אן אפצאל.
די היימשטאדט
זעה דעם הויפט ארטיקל - קרית יואל בולעטין
דער קרית יואל היימשטאדט איז א בלעטל וואס קומט אן יעדן מוצ"ש צו אלע איינוווינער אויף דער פאסט, פריי אן אפצאל.
קרית יואל וואכנשריפט
דער קרית יואל וואכנשריפט איז א בלעטל וואס קומט אן אויף פאסט דאנערשטאג מיטאג איטליכער וואך צו אלע איינוואוינער פריי פון אפצאל.
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:אראנדזש קאונטי, ניו יארק
מאיר מרגליות
רבי מאיר מרגליות (אדער מרגלית ; ~ ה'תס"ז (בערך) - י' אייר ה'תק"נ, 1790) איז געווען פון די ערשטע רבנים פון דער חסידישער באוועגונג און דער רב פון אסטראה, א תלמיד פון בעל שם טוב, באקאנט מיטן נאמען פון זיין ספר דער "מאיר נתיבים".
ביאגראפיע
רבי מאיר איז געבוירן צו זיין טאטן רבי צבי הירש מרגליות, דער רב פון יאזלאוויץ. זיין עלטערער ברודער, רבי יצחק דוב, איז געווען פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב און דורך זיין איינפלוס איז ער אנגעקומען צו חסידות.
ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון רבי חיים האראדענקער, דער ברודער פון רבי משה קיטובער, און דער שוואגער פון רבי נחמן פון האראדענקע. בזיווג שני האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון זיין פעטער רבי אריה לייב אויערבאך, דער רב פון סטאניסלאוו, דער מחבר פון ספר נחלת אריה. זי איז געווען די אלמנה פון רבי משולם זלמן אשכנזי פון פאמאריאני. ער האט אויפגעצויגן איר זון פון איר ערשטן זיווג, רבי משולם זלמן אשכנזי (דער צווייטער), וועלכער איז שפעטער געווען רב אין לובלין.
ער האט געדינט אלס דיין אין בראד, און שפעטער אלס דער רב פון האראדענקע, און דערנאך אלס רב פון יאזלאוויץ.
אין יאר ה'תקי"ד איז ער אויסדערוועלט געווארן צו דינען אלס רב פון לעמבערג און איבער דער גאנצער באצירק. א שטיק צייט האט ער געדינט אלס רב אין קאמארנע.
אין יאר ה'תקל"ה איז ער אויפגענומען געווארן דורך א מלוכה'שן באפעל פונעם פוילישן קעניג סטאניסלאוו פאניאטאווסקי אלס רב אין ברסלב און "גאנץ אוקריינע" (נישט די היינטיגע אוקריינע, נאר א וויוואדאשיפ אין דער פוילישער מלוכה). אין זומער פון יאר ה'תקל"ז איז ער דורך א באפעל פונעם פירשט און דיפלאמאט סטאניסלאוו מעלעכאווסקי (ענ') אויפגענומען געווארן אלס רב פון אוסטראה אין דער געגנט ארום.
דרויסנדיגע לינקען
קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים קאַטעגאָריע:תלמידי בעש"ט
זעקסטאגיקע מלחמה
left|thumb|250px|[[צה"ל באלד נאכן אייננעמען דעם הר הבית]] די זעקסטאגיקע מלחמה (העברעיש: מלחמת ששת הימים) איז געווען דער קריג צווישן ישראל קעגן מצרים, יארדאניע, סיריע מיט הילף פֿון איראק. די מלחמה האט זיך אנגעהייבן כ"ז אייר ה'תשכ"ז (יוני 5, 1967) און זי האט זיך געצויגן 6 טעג. אין דער מלחמה האט ישראל געזיגט. ישראל האט איינגענומען ריזיקע שטחים וואס האט פארגרעסערט דעם שטח פון ישראל דריי מאל אזוי פיל ווי ישראל איז געווען פאר דער מלחמה. צווישן די שטחים וואס ישראל האט איינגענומען, איז אריינגערעכנט: סיני, עזה ראיאן, רמת הגולן, יהודה ושומרון (מערבֿדיקן ברעג פון פאלעסטינע) און מזרח־ירושלים.
ביי דער מלחמה האט משה דיין געדינט ווי דער זיכערהייטס מיניסטער נאך וואס דער פרעמיער מיניסטער, לוי אשכול, האט אים געמוזט שענקען די שטעלע (כאטש וואס משה דיין האט באלאנגט צו דער אפאזיציע) צוליב דעם וואס יגאל אלון האט דאן פארברענגט ביי א קאנגרעס אין דעם ראטן פארבאנד, שעף פון גענעראל שטאב, איז געווען יצחק רבין.
די אורזאכן צו דער מלחמה
דער קריג האט אויסגעפלאצט אלס די געשפאנקייט וואס האט געהערשט צווישן ישראל מיט די אראבישע מדינות בכלל און סיריע בפרט וועגן דער קריג אויף די וואסער־קוואלן פונעם טייך ירדן. אויך איז דער קריג אנטוויקלט געווארן נאך וואס נאסער (פרעזידענט פון מצרים) האט אריינגעשיקט גרויסע מיליטער־גרופעס אין סיני און פארשיקט פון דארט די יו ען כדי צו אנשרעקן ישראל.
דער ווארטן פעריאד
איידער ישראל האט באשלאסן, ארויסצוגיין אין א קריג, איז אבא אבן, ישראלס אויסערן מיניסטער, געפארן צו די וועלטס לענדער, צו קריגן א דיפלאמאטישן ענטפער, צום קריזיס, פראנקרייך איז געווען פאררעכנט אלס ישראלס נאנסטער פריינט, און דערפאר איז אבן אהין געפארן, זיך איבעררעדן מיט שארל דע גאל, דע גאל האט געווארנט אבן, אויב ישראל וועט אנפאנגען דעם קריג. דערנאך איז אבן געפארן קיין ענגלאנד, און קיין אמעריקע, וואו ער האט זיך געטראפן מיט לינדאן זשאנסאן, דער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
לוי אשכול, האט געהאלטן א רעדע פארן פאלק, אויף דעם ראדיא, זיין ראטגעבער האט פאראכטן גרייזן אויפן פאפיר, און אשכול איז צומישט געווארן, נישט פארשטייענדיק וואס ער האט געליינט, און ער האט געשטאלפערט אינמיטן דער רעדע, די פאלק איז געווארן פיל מיט אנגסט און שרעק, זענדיק אז דער פרעמיער אליינס איז דערשראקן, מענטשן האבן מורא געהאט, אז דאס איז נאך א חורבן, און די רבנים האבן מקדש געווען בתי עלמין, מיט א חשבון פון צענדליקע טויזנטער טויטע.
דעמאלט האט דאס פאלק פארלאנגט פון אשכול א פאראייניגטע רעגירונג, פון אלע פארטייען, מנחם בעגין, איז געווארן א מיניסטער, און זיין פארטיי, איז אריין צום ערשטע מאל אין די קאאליציע.
דער אטאקע
דער 5טע יוני, 7:45 אינדערפרי, זענען 180 קאמפס עראפלאנען, פון די ישראל לופט קרעפן, אנגעקומען אין די סיני האלב אינזל, און באמבאדירט עגיפטישע עראפלאנען, און לופטפעלדער, און מיליטערישע באזעס. ביים ענדיגן די ערשטע פאזע פונעם אטאקע, האבן די ישראל עראפלאנען אטאקירט יארדאניע, סיריע, און איראק. די אטאקעס זענען געווען א דערפאלג, און עס האט געגעבן, אן אויבערהאנט פון די לופט פארן ארמיי, און ביי די נאכפאלגענדע אפענסיווע, פון די פיסגייער, און געפאנצערטע קרעפטן, זענען עראפלאנען געפלויגן, און פון די לופט באשיצט פון די פיינט, די פלוצלינגדיגע אטאקע, האט געטוישט די כללים, פון א געווענליכע קריג.
דער עגיפטישער פראנט
א האלבע שעה נאכן אטאקע פון די לופט כוחות, זענען די ערשטע ישראל זעלנער, אריבערגעשפרייזט קיין סיני, און די עזה שטרייף, די ישראל קרעפטן זענען באשטאנען פון דריי דיוויזעס, און צוויי זעלבסטשטענדיגע בריגאדעס, די עזה שטרייף איז איינגענומען געווארן אין צוויי טעג, ישראל טל גענעראל פון א דיוויזיע, איז אין פיר טעג, אנגעקומען צום סועץ קאנאל, איינעמענדיג די צפון סיני. אריק שרוןס דיוויזיע, האט נאך שווערע קאמפן, אויסגערייניגט צענטראל סיני פון עגיפטישע קרעפטן. און שיפן פון אילת מיט ים קרעפטן, האבן איינגענומען שארם א שייך, און פון דארט ארויף קיין צפון מערב זייט פונעם, סיני האלב אינזל,
די מיליטערישע פירער, האבן באפוילן א ריקצוג, פאר אלע עגיפטישע זעלנער, און דאס האט פארגרינגערט, די פארשריט פונעם ישראל ארמיי, צום סועץ.
די יארדאנישע פראנט
ישראל האט פרובירט, אין די צייט איידער דעם קריג, צו באיינפלוסן כוסיין קעניג פון יארדאניע, נישט אריסצוגיין אין א קריג, קעגן ישראל, געהיימע געשפרעכן זענען אפגעהאלטן געווארן צווישן דער קעניג, און ישראל דיפלאמאטן. ווי מען האט קלארגעשטעלט פארן קעניג, אז ישראל האט נישט קיין אינטערעס צו אטאקירן יארדאניע, אבער אויב יארדאניע וועט אנפאנגען, וועט ישראל ארויס אין א קריג, וואס וועט זיין זייער אומאנגענעם.
אבער די 5טע יוני, האט עגיפטן געמאלדן אין אירע מעדיע, אז איר מיליטער מאכט פארשריט, און זענען שוין אין ישראל זעלבסט, דאס האט צוגעברענגט אז יארדאניע, זאל אנפאנגען א קאמף פון איר זייט, וואס איז בעיקר באשטאנען פון באמבאדירונגען, אין ירושלים, לאטראן געגנט, און רמת דוד פליפעלד, א מיליטערישע פליפעלד. ישראל האט אטאקירט די מערב ברעג, און מערסנטייל גאר שנעל איינגענומען די שטעט און געגנטער, אין ירושלימע אומגעגנט, זענען געווען שווערע קאמפן, ווי די אמוניציע בארג, אין דריי טעג, איז די גאנצע מערב ברעג, געווען ביי ישראל אין די הענט.
די סירישע פראנט
אויף די 9טע יוני, שוין נאכן ענדיגן, מיט עגיפטן און יארדאניע, איז געקומען סיריעס רייע, סיריע האט באשאסן מיט ארטילעריע, די חולה טאל, און פריבירט אטאקירן אין צפון, זיי זענען אבער, צוריק געשטויסן געווארן, דורך זיכערהייטס קרעפן און טאנקען, דוד אלעזר, הויפט גענעראל פונעם צפון פראנט, האט מיט זיבן בריגאדעס אטאקירט די גולן הויכן, און פארדעם "'באווייכערט"' די גולן מיט אטאקעס פון די לופט, און זעלנער האבן איינגענמען די געגנט, ביי די 10טע יוני, איז די קריג געקומען צו אן ענדע, און די מיליטער האט איינגענומען, הר חרמון אויפן זיבעטע טאג פון די מלחמה, אן א קאמף,
יו עס עס ליבערטי
אן אמעריקאנער שיף וואס איז געפארן גאנץ נאנט צום סיני, איז נישט אידענטיפיצירט געווארן דורך ישראל קרעפטן, און נאכן פרובירן צו קומען אין קאנטאקט עטליכע מאל, האבן די ים קרעפטן, און לופט כוחות, באמבאדירט די שיף. דאס שיף איז ערנסט געשעדיגט געווארן, און צענדליגע אמעריקאנע זעלנער זענען אומגעקומן, נאך א גאנצע טענהריי אויב דאס שיף האט זיך אידענטיפיצירט צו נישט, האט ישראל באצאלט קאמפענסאציע פאר די פאמיליעס פון די אומגעקומענע זעלנער.
ישראל נאכן מלחמה
ישראל האט פארלוירן, נאנט צו 800 סאלדאטן, און בערך 3,000 פארווונדעטע. די אראבישע לענדער האבן פארלוירן א געשאצטע 20,000 סאלדאטן, נאך טויזנטער פארווונדעטע, און געפאנגענע.
פאליטישע קאנסקעווענצן
די סאוועטישע לענדער, האבן אפגעהאקט זייער דיפלאמאטישע באציונגען, מיט ישראל, די לענדער פון אפריקע האבן אויך אפגעהאקט זיערע באציונגען, און פראנקרייך האט ארויף געלייגט א וואפן עמבארגא, אויף ישראל, אסאך לענדער האבן באשולדיגט ישראל, אין זיין אימפעריאליסטיש, און נוצן צופיל כח.
די מערב וועלט אבער האט געפילט אינעם זיג, נאך א ניצחון פון די מערב קעגן קאמוניזם, וויבאלד די רוסן האבן געשטיצט די אראבער
דער איינפלוס פון דער קריג ביז היינט
ביז היינט עקזיסטירט אין ישראל א טיפע מחלוקת וועגן דער מלחמה, ווייל די לינקע באטראכטן די רעזולטאטן פון דער מלחמה ווי דעם מקור פון אלע פראבלעמען צווישן ישראל מיט די אראבישע לענדער און שטעלט אין סכנה די עצם עקזיסטענץ פון מדינת ישראל. און זיי האלטן אז ישראל דארף מאכן שלום לויט די דעלעגאציע פון דער אראבישער ליגע לויטן יסוד פונעם סאודישן פלאן.
*
לאנדאנער בארא פון בראמלי
קאַטעגאָריע:לאנדאנער באראס
דאטיוו
דאַטיוו איז דער דריטער פֿאַל, נאך נאמינאטיוו און אקוזאטיוו אין גראמאטיק, דאס איז בדרך כלל באניצט אנצומערקן דאס צייטווארט צו וועמען עפעס איז געגעבן.
די זאך וואס ווערט געגעבן קען זיין א בארורליכער אביעקט, ווי "א בוך" אדער "א פעדער" אדער קען דאס זיין אן אבסטראקטע זאך ווי "א ענטפער" אדער "הילף". די דאטיוו טוט געווענליך אנמערקן די נישט דירעקטער אביעקט פון א זאכווארט, באציענדיג זיך בלויז צום אקט פון געבן עפעס.
ברייטאן באן סטאנציע
ברייטאן באן סטאנציע איז די דרום סוף־סטאנציע פון דער ברייטאן הויפט-ליניע אין דרום ענגלאנד זי איז די הויפט סטאנציע וואס באדינט די שטאט ברייטאן, מזרח סאסעקס. די סטאנציע ווערט באדינט דורך באנען אפערירט דורך סאדערן, טעמזלינק, גאטוויק עקספרעס און גרויס-מערבדיקער אייזנבאן.
דאטיוו
זעט אויך
קאטעגאריע:גראמאטיק
ברייטאן באן סטאנציע
היסטאריע
די סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 11טן מיי 1840 דורך דער לאנדאן און ברייטאן אייזנבאן צו פארבינדן ברייטאן מיט שארהאם-אויפן-ים. אין 1841 האבן זיי פארבינדן ברייטאן מיט לאנדאן ברידזש קיין צפון און די גראפנשאפט־שטאט לואיס קיין מזרח. אין 1846 האט זיך די אייזנבאן פירמע צונויפגעמישט מיט אנדערע אייזנבאן פירמעס צו ווערן די לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן.
קענאן
קענאן (キヤノン株式会社, קיאַנאן קאַבושיקי גאַישאַ) איז א יאפאנעזישע מולטי־נאציאנאלע פירמע וועלכע פראדוצירט אלע סארטן בילד־מאכן און אפטישע פראדוקטן, א שטייגער ווי קאמערעס, ווידעא אפאראטן, טעלעוויזיעס, קאפי מאשינען, סקענערס, פרינטערס, און נאך.
די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין 1937, און זיי זענען היינט צוטאגס דער גרעסטער קאמערע פראדוצירער אין דער וועלט. זיי פארמאגן איבער 25,000 ארבעטער. זייער הויפטקווארטיר געפינט זיך אין טאקיא, יאפאן
עס איז אינטערעסאנט אנצומערקן אז רוב פון די פירמעס פראפיטן זענען נישט פון קאמערעס, נאר פון אפיס פראדוקטן (ווי קאפי מאשינען, פרינטערס, סקענערס וכו) קאַטעגאָריע:יאפאן קאַטעגאָריע:פירמעס
ברייטאן באן סטאנציע
פעראנען אויסלייג
די סטאנציע האט 8 פעראנען, נומערירט 1 צו 8 פון לינקס אויף רעכטס קוקנדיק פון דעם הויפט אריינגאנג. אלע פעראנען זענען גענוג לאנג פאר באנען מיט 12 וואגאנען.
ברייטאן הויפט-ליניע
די געוויינטלעכע באדינונג אין די נישט שפיץ שעה׳ן איז:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ענגלאנד קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
דאטיוו
זעט אויך
İsmin hâlleri
אבי בערקאוויץ
אברהם ( "אַבֿי") בערקאָוויץ (ענגליש: Avrahm (“Avi”) Berkowitz ; געבוירן דעם 4טן נאוועמבער 1988) איז א יידיש־אמעריקאנער אַדוואָקאַט און פּאָליטישער עצה־געבער, וואס דינט היינט ווי וויצע־אַסיסטאַנט צום פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן און אדווייזער צום עלטערן אַדווייזער אינעם ווייסן הויז פון פּרעזידענט דאָנאַלד טראַמפּ. עס זעט אויס אז ער וועט איבערנעמען רובֿ פון דעם אויטאָריטעט אין דער אַדמיניסטראַציע פון דזשייסן גרינבלאט, וואס האט מודיע אַז ער וועט זיך באַלד אפזאגן זיין אמט.
בילדונג און אנהייב קאַריערע
אין יאר 2009 האט ער זיך צוריקגעצויגן אין די פארייניקטע שטאטן און זיך איינגעשריבן צו גיין לערנען אין נר ישראל אין באלטימאָר. ענדלעך איז ער אריבער צו קווינס קאָלעדזש, וואו ער האט געמאכט זיין ערשטן דיפלאם. דערנאָך האט ער געלערנט אין דער געזעץ שולע אין האַרוואַרד אוניווערסיטעט.
נאָך זיין גראַדואירן פון הארווארד געזעצן שולע האט ער געארבעט פֿאַר טראַמפּ׳ס קאמפיין ביי די 2016 פּרעזידענט־וואַלן אין די פאראייניגטע שטאטן.
מיטל מזרח שלום פּלאַן
אין 2019, האבן די עצה־געבערס אינעם ווייסן הויז, דזשערעד קושנער און דזשייסן גרינבלאט, געענדיקט שרייבן דעם שלום פּלאַן פֿאַרן מיטל מזרח (דאס „געשעפט פונעם יארהונדערט“). אין דעם ווייסן הויז מאַנשאַפֿט האבן זיי געהאלטן עס פאר אַ סוד, וואס בלויז פיר מענטשן האבן געהאט א צוטריט צו אים; איינער פון די פיר איז געווען אבי בערקאָוויץ. אין פעברואר 2019, האט בערקאָוויץ געפלויגן מיט קושנער צו זעקס לענדער (אָמאַן, באַכריין, קאַטאַר, די פא״ע, טערקיי און סאַודי אַראַביע) מיטן ציל צו פראמאווירן דעם פּראָגראַם.
חיים בר-לב
חיים בר לב (בראצלעווסקי) ( 16טן נאוועמבער 1924 - 7טן מיי 1994) איז געווען דער אכטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל, א חבר כנסת און מיניסטער אין ישראל רעגירונג.
ער איז געבוירן דעם 16טן נאוועמבער 1924 אין ווין, עסטרייך, אבער אויפגעוואקסן אין זאגרעב, היינט אין קראאטיע, אין אמאליקער יוגאסלאוויע. געמאכט עליה אין יאר 1939, און אין 1942 האט ער זיך אנגעשלאסן אין פלמ"ח, ווי ער איז געווארן אן אפיציר, און טיילגענומען אין די אקציעס קעגן דער בריטישער מאנדאט. ביי די זעלבסטשטענדיגקייט קריג האט ער קאמאנדירט אויף א באטאליאן.
נאכן קריג איז ער ווייטער געשטיגן אין ראנג, אויף מערערע פאזיציעס אין ישראל ארמיי, ביי די סיני מלחמה איז ער געווען קאמאנדיר פון א רעזערוויסן דיוויזיע, און דערנאך געדינט אלס גענעראל פון די געפאנצערטע קרעפטן.
אין 1968 א יאר נאך די זעקסטאגיקע מלחמה, איז בר לב געווארן שעף פון גענעראל שטאב. די קריג פון אפשוואכונג, וואס איז פארגעקומען אין יענע צייט, האט געצווינגען די מיליטער אויפצושטעלן באפעסטיקטע ערטער לענגאויס די סועץ קאנאל, דער קאמאנדיר פון דרום פראנט ישעיהו גביש, האט באפוילן אויצושטעלן די פאזיציעס, מיט די גוטהייסונג פון בר לב, זאס איז טאקע גערופן געווארן אין זיין נאמען די בר לב ליניע.
אנהייב 1972 איז זיין טערמין אפגעלאפן, ער איז געווארן קאמערץ און אינדוסטריע מיניסטער. ווען די יום כיפור מלחמה האט אויסגעבראכן איז ער צירוק אלס רעזערוויסט אין מיליטער, אנהייב אלס אנווייזער אין צפון פראנט, דערנאך אלס קאמאנדיר פון דרום פראנט, בר לב האט געהאלפן צו עטוואס סטאביליזירן די סיטואציע, און באוויזן ארויסצוגיין פון די דעפענסיוו צו די אפענסיוו, ווי צום ענדעהאבן ישראל זעלנער אריבערגעשפרייזט די סועץ קאנאל, און בארינגלט די עגיפטישע דריטע ארמיי.
ווען די קריג האט זיך גענדיקט, איז ער צוריק אין כנסת, און געווען מיניסטער פון קאמערץ אין די רעגירונגען פון גאלדע מאיר, און פון יצחק רבין אין רבינס ערשטע קאדענציע. ווען יצחק שמיר און שמעון פערעס, האבן רעגירט אין די פאראייניקטע רעגירונג, האט ער געדינט אלס פאליציי מיניסטער, ביז ווען די העבודה איז ארויסגעווארפן געווארן פון די רעגירונג דורך שמיר.
קאטעגאריע:כנסת דעפוטאטן קאטעגאריע: שעפן פון גענעראל שטאב פון צה"ל
אנאטיווקא
אנאטיווקא (גנאטיווקא) איז א גאנץ קליין דערפל אין אוקראינע.
אין ווארהייט זענען פארהאנען עטליכע אזעלכע ערטער מיט דעם - צו ענליכע נאמען. און איז געביטן געווארן מיט די יארן, פון אנאטיווקא צו אנאטעווקע, צו איגנאטיווקע.
ווי קליין דאס דערפעלע איז, וואס אפילו אויפן רוסיש-אוקריינישער מאפע פארנעמט זי נישט קיין ארט און ווערט אפילו נישט דערמאנט דורכאויס! דאך אבער האט זי מיט איר היסטאריע געהאט מזל, און איז גאר א פאפולערער נאמען, סיי אין דער חסידישער וועלט, און סיי - להבדיל אינעם טעאטער-שפיל וועלט.
דער באוואוסטער חסידישער גייסטישער פירער, רבי מאטעלע דער טשערנאבלער מגיד זי"ע, האט געגארט צו ווערן באגראבן אין יענעם קליין דערפעלע, וואס איז א האלבע שטונדע וועג, מיט א אויטא, פון קיעוו, די הויפט שטאט פון אוקראינע. און דארט ווי עס קלונגען נישט די גלעקער פון די קלויסטער [זייענדיג א פיצינקע דארף איז אפילו נישט געבויעט געווארן דארט קיין תיפלה ווי איבעראל לענגאויס רוסלאנד] און דארט איז טאקע זיין רוה ארט.
50.39222°N, 30.04667°W
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע
דינדיש
דינדיש אדער גאנדיש איז א שטעטל 70 ק"מ מזרח פון בודאפעשט, וואס איז באקאנט אלס א קורארט.
דער לעצטער רב איז געוועזן הרב יונגרייז פון דער טשענגער משפחה.
אין 1900 האבן געוואוינט אין דינדיש בערך 2000 יידן.
47.78333°N, 19.93333°W
קאטעגאריע:קור ערטער קאטעגאריע:שטעטלעך אין אונגארן קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
רומאנטש
רומאַנטש (Rumantsch, אויך Romontsch, Rumauntsch) איז א ראמאנישע שפראך וואס ווערט גערעדט בעיקר אינעם קאנטאן גראבונדן אין דרום־מזרח שווייץ, וואו עס איז אפיציעל צוזאמען מיט דייטשיש און איטאליעניש. אין די שולעס אין די רומאנטש רעדנטיק געגנטן לערנט מען אויף רומאנטש. זײַט 1996 איז רומאנטש איינע פון די אפיציעלע שפראכן אין דער שווייץ, צוזאמען מיט איטאליעניש, דייטשיש און פראנצויזיש.
ביים שווייצער צענזוס אין 2000 האבן 35,000 מענטשן גערעדט רומאנטש ווי זייער מוטערשפראך און נאך 60,000 ניצן די שפראך טאג־טעגלעך.
רומאנטש שטאמט פון דער לאטיינישער שפראך וואס מען פלעג רעדן אין דער רוימישער אימפעריע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שווייץ קאַטעגאָריע:שפראכן
31סטן דעצעמבער
דער 31סטער דעצעמבער איז דער 365סטער טאג (366סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ער איז דער לעצטע טאג פונעם גרעגאריאנישן יאר. דער נעקסטער טאג איז דער ערשטער יאנואר אינעם פאלגנדן יאר.
אריה פינקל
קליין|250פיקס|רבי אריה לייב (רעכטס) מיט רבי [[נתן צבי פינקל (מיר)|נתן צבי פינקל]] רבי אריה לייב פֿינקל (י"ד אב ה'תרצ"א, 1931 - ו' אב תשע"ו, 10טן אויגוסט 2016) איז געווען דער ראש ישיבה פון דער מירער ישיבה אין בראכפעלד, א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה און א מיטגליד אינעם פרעזידיום פונעם ועד הישיבות. ער האט שטענדיג געהאט א שמייכל אויפן פנים.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין ארץ ישראל צו זיין פאטער רבי חיים זאב פינקל (דער בכור פון רבי אליעזר יודל פינקל), וואס איז שפעטער געווארן משגיח אין דער מירער ישיבה, און זיין מוטער לאה (אייבעשוץ), א שטיף־טאכטער פון הרב יוסף חיים זאנענפעלד, רב פון ירושלים. ער האט געלערנט אין דער היכל התלמוד ישיבה אין תל-אביב. נאך זיין בר-מצוה האט ער געלערנט אין דער פאנאוועזשער ישיבה, פון די ערשטע תלמידים. ער האט געלערנט בחברותא מיט בערל פאווארסקי (היינט פאנאוועזשער ראש ישיבה). אין תש״ו איז זיין מוטער נפטר געווארן און ער איז געבליבן א יתום.
אין אלול תשי״ג האט ער געהייראט אסתר גיטל, טאכטער פון הרב שמואל אהרן יודעלעוויטש.
נאך דער חתונה האט ער געלערנט אין מיר, און ענדלעך האט מען אים באשטימט א מגיד שיעור (ווען רבי נחום פרצאוויטש איז געווארן קראנק) און משגיח (נאך דער פטירה פון רבי חיים שמואלעוויטש). צענדליגע יארן איז ער געווען דער בעל מוסף ימים נוראים אין מיר.
אין אלול תש"ס האט מיר אויפגעשטעלט א פיליאל אין בראכפעלד, מודיעין עילית און ער איז געווארן דער ראש ישיבה דארט.
אין תשע"ב האט מען אים באשטימט צו דינען ווי א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה.
ער איז נפטר געווארן ו׳ אב תשע"ו און מען האט אים באערדיגט אין הר המנוחות לעבן די מירער ראשי ישיבות רבי רפאל שמואלעוויטש און רבי אליהו ברוך פינקל.
ביים סוף פון דער שבעה האט מען אים מספיד געווען אין דער מירער ישיבה די רבנים: הרב משה שפירא, הרב דוד כהן, ראש ישיבה פון חברון, און זיין זון ר' נתן צבי.
משפחה
די קינדער פון רבי אריה און זיין ווייב אסתר גיטל זענען:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:מודיעין עילית קאַטעגאָריע:מירער ישיבה קאַטעגאָריע:משגיחים קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:פינקל פאמיליע קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
דזשעקי מעסאן
קליין| דזשעקי מייסאן יעקב משה מזא"ה, באקאנט ווי דזשעקי מעסאן (9טן יוני 1936 – 24סטן יולי 2021), איז געווען א אידישער קאמיקער און פילם אקטיאר, וועלכע איז געבוירן צו א הרב אליהו מרדכי הכהן מזא"ה, א חסידישער רב.
ער האט געלערנט אין סיטי קאלעדזש אוו ניו יארק און אין מתיבתא תפארת ירושלים וואו ער האט באקומען היתר הוראה פון הרב משה פיינשטיין.
ער אליין איז געווען א שטיק צייט א רב אבער ער האט געשפירט אז עס איז נישט פאר אים.
ער איז באוואוסט מיט זיין רעדן אסאך פון אידן און די חילוק פון זיי און "דזשענטיילס".
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:קאמיקער
קאַטעגאָריע:כהנים קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן
דור איקס (X)
דור איקס (X) (ענגליש: Generation X), ווערט אנגערופן - דורך דער אלגעמיינער ליטעראטור וועלט - די זיבעציגער\אכטציגער-צענדליג-יארן, פון 1970 ביז 1980.
יענע וואס זענען געבוירן אין דעם פעריאד, ווערן אפגעצייכענט, ווי אומצופרידענע און ציל-לאזע פערזאנען.
אין דעם פעריאד, איז אויך אנטשטאנען די 'די געשלעכט רעוואָלוציע', וואס סעקסואלע פירונגען זענען אריין אינעם וועלטס פירונג, אן קיין איבריגע בושה.
אנדערע פארשער און שרייבער, פאר-רופן זיי די 'זעניעל גענעראציע'(א צוזאמגעשטעלטע ווארט-צייכן). און אט די זעניאלס, ווערן אפגעבילדעט, האבנדיג א אנאלאגיש קינדער-יארן, און אַ דיגיטאַלער יונגער ערוואקסנשאפט.
עס ווערט אויך אנגערופן די מיקראָ-גענעראציע, ווען די פּראָדוקציע פון עלעקטריע פאר היץ א.ד.ג. איז גענוצט געווארן אויף א שטייגער וואס טוט פארמינערן די שעדליכע באנוץ דערפון אין דער וועלט. צום ביישפיל, ווען מ'האט אנגעהויבן נוצן זון־פלאטעס און נאך זאכן פון נאטורליכע קוועלער.
קאַטעגאָריע:סטאטיסטיק קאַטעגאָריע:דעמאגראפיע קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
קבלת שבת
קבלת שבת איז א גרופע פון קאפיטלעך פון תהילים און א פיוט וואס מען זאגט אין שול פרייטאג פארנאכט צווישן תפילת מנחה און מעריב, און מיט דעם באצייכנט מען דעם אנהייב פון שבת.
מקור פונעם מנהג
דער מנהג האט שוין א שורש אין דער גמרא, אין מסכת שבת (קיט ע"א), שטייט: "רבי חנינא מיעטף וקאי אפניא דמעלי שבתא (ער האט זיכט אנגעטון דעם טלית און איז געשטאנען ביים אריינקומען פון שבת), אמר: "בואו ונצא לקראת שבת המלכה". רבי ינאי לביש מאניה מעלי שבת (האט אנגעטו זיינע קליידער ווען שבת קומט אריין) ואמר: "בואי כלה בואי כלה"".
עס ווייזט אויס אז דער ערשטער מנהג איז געווען צו זאגן די קאפיטלעך צ"ב און צ"ג פון תהילים ('מזמור שיר ליום השבת' און 'ה' מלך') מיטן פרק "במה מדליקין" (דער צווייטער פרק פון מסכת שבת), שוין אין די טעג פון די גאונים.
דער מקור פונעם היינטיקן נוסח איז פון די מקובלים אין צפת, דער אר"י מיט זיינע תלמידים אין צפת. קורץ פארן זמן ווען שבת קומט אריין פלעגן זיי זאגן די ווערטער "בוא ונצא לקראת שבת המלכה" און זיי זענען ארויסגעגאנגן אין די ווייסע שבת קליידער צו א פעלד (וואס האט א רמז אין זוהר: "חקל תפוחין קדישין") כדי מקבל זיין דעם שבת. זיי האבן געזאגט פארשיידענע קאפיטלעך תהלים און געענדיגט מיטן פיוט "לכה דודי", וואס ר' שלמה אלקבץ, איינער פון די תלמידי אריז"ל, האט פארפאסט.
דער מנהג איז במשך די יארן געווארן פארשפרייט אין רוב תפוצות ישראל, אחוץ אטייל קהילות וואס האבן נישט געוואלט מקבל זיין קיין שום ענדערונגען אין דער נוסח התפילה. ביי אסאך אשכנזים איז דער מנהג אז דער חזן שטייט אויפן באלעמער ביי קבלת שבת, און נישט פארן עמוד. אנדערע טענה'ן אז דאס איז א זכר אז דער מנהג פון קבלת שבת געהערט נישט צום סדר פון דאווענען.
אינהאלט פון קבלת שבת
דער עיקר קבלת שבת איז צו זאגן זיבן קאפיטלעך תהילים כנגד די זיבן טעג פון דער וואך, אבער פאר קאפיטל צ"ב ('מזמור שיר ליום השבת') זאגט מען (אדער זינגט מען) דעם פיוט 'לכה דודי'. דער אינהאלט פון די קאפיטלעך באשרייבט דאס מלכות פונעם אייבערשער איבער דער וועלט און די באשעפענישן, דורך עטלעכע אויסדרוקן פון שמחה און לויב. דער אינהאלט פון  'לכה דודי' איז דער שבת, דער חורבן פון ירושלים און האפענונג פאר דער גאולה.
דער סדר פון די קאפיטלעך פון תהלים איז: נאך קבלת שבת זאגט מען קדיש יתום.
קאַטעגאָריע:שבת קאַטעגאָריע:תפילות
אונטערן שטעטל
אונטערן שטעטל איז א אידישע שפיל און איז דער דריטער שפיל אין די סעריע פון די "אונטערן" שפילן, פראדאצירט דורך נייהויז פראדוקציעס. די שפיל איז פארגעקומען אום חול המועד סוכות תש"ע אין די 'מילעניום זאל' אין ברייטען ביעטש, ניו יארק.
אונטערן שטעטל איז געשפילט געווארן 4 מאל במשך צוויי טעג. מאנטאג (אקטאבער 5) פארמיטאג און נאכמיטאג, און מיטוואך (אקט. 7) פארמיטאג און נאכמיטאג. דער שפילט איז ערשינען אין א די. ווי. די. פארמאט עטליכע מאנאטן נאך וואס עס איז געשפילט געווארן.
אקטיארן
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
דזשוסעפע אטאלענגי
קליין|250px| דזשוסעפע אטאלענגי דזשוסעפע אטאלענגי (איטאליעניש: Giuseppe Ottolenghi; 26סטן דעצעמבער 1838, סאביאנעטא, לאמבארדיא – 2טן נאוועמבער 1904, טורין) איז געווען א יידישער־איטאליענישער זעלנער און פאליטיקער. ער האט געדינט ווי א סענאטאר און קריגס מיניסטער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:גענעראלן קאַטעגאָריע:יידישע זעלנער קאַטעגאָריע:איטאליענישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:איטאליענישע יידן
קאסמאסשיף
היסטאריע
רוסלאנד האט ארויפגעשאסן ספוטניק 1, די ערשטע קאסמאסשיף, אין 1957. די ערשטע מענטשן־באזעצטע קאסמאסשיף איז געווען וואסטאק 1 אין 1961, מיט קאסמאנויט יורי גאגארין. דריי לענדער האבן לאנצירט מענטשן־באזעצטע קאסמאסשיפן: רוסלאנד, די פאראייניקטע שטאטן און כינע.
די אינטערנאציאנאלע קאסמאס סטאנציע, באזעצט זייט 2000, ווערט אויסגעהאלטן דורך רוסלאנד, די פאראייניקטע שטאטן, קאנאדע און נאך לענדער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:קאסמאס קאַטעגאָריע:לופטמאשינען
אקוזאטיוו
אַקוזאַטיוו איז דער (צווייטער נאך דעם נאמינאטיוו) פֿאַל פון א זאכווארט וואס אין גראמאטיק איז דאס באנוצט אנצומערקן די דירעקטער אביעקט פון א פארענדער צייטווארט, דאס איז ווען מען באנוצט זיך מיט א הויפטווארט דירעקט נאך א צייטווארט.
צ.ב.ש. דער מענטש האט אויפגעהויבן דעם טיש, די מאמע האט געעפֿנט די טיר. דער רבי האט געגלעט דאס קינד. א.א.וו.
דאס איז ווי די אות ה אין לשון קודש. ווען עס איז עקסטערע ווערטער איז דאס געוויינעליך: מיט, צו, אונטער, אויף´ א.א.וו. ווען דאס איז באהאפטן שרייבט מען דאס: -ן, דעם. א.א.וו.
זעט אויך
קאטעגאריע:גראמאטיק
İsmin hâlleri
דער קנעכט
דער קנעכט איז א בוך געשריבן אין די יודישע שפראך דורך יצחק באשעוויס זינגער וואו עס וועהרט אַראָפּגעלייגט א דראמע פון א יוד א ת"ח רבי יעקב וואס מען האט געפֿאַנגען אלס קנעכט נאך די פאגראמען פון ת"ח ות"ט אין פוילין.
דאס בוך איז צוערשט ערשינען אין 1962 און איבערגעדרוקט געווארן אין תל אביב אום ה'תש"מ דורך די י.ל. פרץ פארלאג. עס איז אויך איבערגעזעצט געווארן אויף פילע שפראכן אריינגערעכנט ענגליש, העברעיש און נאך.
דער ארגינעלער אויסגאבע איז באשטאנען פון 311 זייטן, די צווייטע אויפלאגע אנטהאלט צוועלף קאפיטלען מיט אן עפּילאָג אין א סך הכל פון 301 זייטן.
באשעוויס באריהרט אין דעם בוך עטלעכע טיפע מחשבה-פונקטן, איין גאהר פראמינענטער איז ווי ער קריטיקיהרט שטארק דאס היפאקטריווסע וואס טייל יודן האלטן גאהר שטרעהנג מצוות שבין אדם למקום אבער אין בין אדם לחבירו איז מען שטארק מזלזל.
אזוי אויך קריטיקיהרט ער אומדירעקט די ארטאדאקסישער עסטאבלישמענט און שרייבט אביסל איבער די געדאנק פון וועגעטאריאניזם. דער בוך האט געטראגן א ספעציעהלער באדייט זינט עס איז געשריבן געווארן נאכן חורבן אייראפע.
געשיכטע
יעקב, אן איינוואוינער פון יאזעפאוו, וועהרט גענומען אלס קנעכט דורך א פויער יאן בזשיק בשעת די פאגראמען פון כמנעלצקי'ס קאזאקן. דאס בוך שילדערט זיינע שוועריגקייטן אין געפענגעניש, וואו ער פארליעבט זיך אין זיין באלעבאס'ס טאכטער און אפילו דערנאך וואס ער וועהרט פלוצלינג אויסגעלייזט גייט ער צוריק נאך איהר. ער באזעצט זיך אין א שטאהדט וואו מ'קען עהם נישט און זי מאכט זיך פאר שטומע, וויבאלד זי קען נאכנישט קיין יודיש, אבער ביים געבורט פון איהר זוהן געט זי ארויס אלע סודות. דערנאך וואס זי שטארבט, וויל מען ארעסטירן יעקב'ן ווייל ער האט מגייר געוועהן א גויע, א זאך פאר וואס עס איז דאן געקומען טויט-שטראף אין פוילן, אבער ער רייסט זיך ארויס און כאפט דאס קינד און פאהרט קיין ארץ ישראל וואו דער זוהן, וועמען ער האט נאמען געגעהבן בנימין, וועהרט א ראש ישיבה פון מקובלים אין צפת.
דאס בוך ענדיגט זיך וואו רבי יעקב פֿאָהרט צוריק קיין פיליץ ארויפצוטראגן זיין ווייב'ס ביינער קיין ישראל, ער טרעפט נישט איהר קבר און שטארבט דארט אוועק. ביי גראבן א קבר פאר עהם טרעפט מען עס און מ'לייגט זיי צוזאמען.
קרימער מלחמה
קליין|250px|קרימישע מלחמה די קרימער מלחמה (אקטאבער 1853– פעברואר 1856), אויך גערופן די מזרחדיקע מלחמה, איז געווען א מלחמה צווישן דער רוסלענדישער אימפעריע אויף איין זייט און דער פראנצויזישער אימפעריע, דער בריטישער אימפעריע, דעם קעניגרייך פון סארדיניע און דער אטאמאנישער אימפעריע פון דער צווייטער זייט. בעיקר האט מען געקעמפט אין דעם קרימער האלבאינזל, אבער אויך אין מערב טערקיי, און ארום דעם באלטישן ים.
דער קנעכט
אין טעאטער
אין 2002 איז אויסגעפיהרט געווארן דערפון א העברעאישער שפיל מיטן נאמען העבד אינעם גשר טעאטער און אין 2004 איז עס געשפיהלט געווארן אין א טעאטער שפיל אין ניו יארק אויף ענגליש.
קרימער מלחמה
קאַטעגאָריע:מלחמות קאַטעגאָריע:אוקראינע קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך קאַטעגאָריע:היסטאריע פון רוסלאנד
דער קנעכט
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:יידישע ביכער קאַטעגאָריע:ראמאנען קאטעגאריע:ליבע קאטעגאריע:פוילן
קאוונע
קאוונע איז די צווייטע גרעסטע שטאט אין דער ליטע און אן אמאליקע הויפטשטאט. מען קען צוקומען קיין קאוונע דורך דער וויאַ באַלטיקאַ אויטאסטראדא (E67) און דער ווילנא-מעמל (A1) שאסיי. קאוונע געפינט זיך ביים צוזאמענפלייץ פון די צוויי גרעסטע טייכן אין דער ליטע, דער נעמאן טייך און דער נעריס, און נאענט צום קאוונער רעזערווואר, דער גרעסטער קערפער פון וואסער אינגאנצן אין דער ליטע.
קאוונע איז געווען די הויפטשטאט פון דער קאוונער גובערניע.
הרב יצחק אלחנן ספעקטאר איז געווען שטאטס רב אין קאוונע.
קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין ליטע
טרוקעניש
קליין|300px|פעלדער, אין [[וויקטאריע, אויסטראליע, וואס ליידן פון טרוקעניש]] טרוקעניש איז ווען עס פאלט צו ווינציג רעגן און א געוויסער ארט אויף א לאנגער וויילע, וואס טוט שאדן מאכן די פלאנצן אין געוויקסן, וואס ברויך די פייכטקייט פון רעגן.
קאַטעגאָריע:מעטעאראלאגיע קאַטעגאָריע:לאנדווירטשאפט קאַטעגאָריע:הידראלאגיע
CRM
Customer relationship management אדער בקיצור CRM איז א פראגראם צו באהאנדלען קליענטן.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען
ירושלים מלחה באן סטאנציע
ירושלים מַלחה באַן סטאַנציע איז א ישראל באנען סוף-סטאנציע אויף דער ירושלים - בית שמש פארשטאטישער באן ליניע, וואס געפינט זיך אין מלחה, דרום-מערב ירושלים. די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 9טן אפריל 2005.
היסטאריע
די ירושלים - תל אביב באן ליניע איז געעפנט געווארן אין 1892 אין די אטאמאנער צייטן. אין אויגוסט 1998 האט אויפגעהערט די פאסאזשירן באדינונג אויף דער ליניע קיין ירושלים.
נאך דעם האט מען באנייט די באן ליניע פון תל אביב קיין בית שמש אין יאר 2003. דעם 9טן אפריל 2005 האט מען געעפנט דעם טייל פון דער ליניע קיין ירושלים מיט צוויי נייע סטאנציעס, תנ"כישע זאא און ירושלים מלחה. פון 2006 ביז 2008 איז די רוטע געווארן צעשפאלטן אויף צוויי, און מען האט געדארפט בייטן באנען אין בית שמש. אום 15טן מערץ 2008 האט ווידעראמאל געפארן די באן פון ירושלים קיין תל אביב. אין סעפטעמבער 2017 האט מען ווידעראמאל צעשפאלטן די רוטע און די באנען פארן נאר צווישן ירושלים און בית שמש.
צוקונפטדיקע אנטוויקלונגען
אין 2018 וועט עפענען די גיכבאן פון תל אביב קיין ירושלים, וואס ווערט טערמינירן אין דער נייע בניני האומה באן סטאנציע. נאכדעם וועט די ירושלים-בית שמש ליניע זיין איבעריג. דער טראנספארט מיניסטאריום האט א פלאן פאר א טראם-ליניע אויף די שינעס פון דער ליניע פון מלחה קיין בית שמש. די ליניע וועט זיך ציען ווייטער פון דער היינטיגער בית שמש באן סטאנציע אריין אין דער שטאט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל קאַטעגאָריע:ירושלים
פרייצייט
קליין|פרייצייט פֿרײַצײַט איז די צײַט ווען מען איז נישט באשעפטיקט מיט ארבעט אדער אנדערע זאכן וואס מען מוז זיי טון, ווי למשל שלאפן. דאס איז די צייט ווען מען טוט וואס מען וויל. אין דער פרייצייט קען מען: און נאך פארשידענע זאכן.
א וואקאציע אין א תקופה פון עטלעכע טעג אדער וואכן וואס זענען פרייצייט.
וועבלינקען
*
מסכת פרה
מסכת פרה איז די פערטער מסכתא פון סדר טהרות אין משניות, די מסכתא האנדלט ארום ווי אזוי מען מאכט און ניצט א פרה אדומה. די מסכתא האט משניות און תוספתא אבער קיין גמרא, נישט אין בבלי און נישט אין ירושלמי.
די מסכתא האט 12 פרקים.
אינהאלט פון דער מסכתא
פרה פרה
מאריס הירש
הבאַראָן משה "מאָריס" הירש (דייטשיש: Moritz Freiherr von Hirsch auf Gereuth‏ מאָריץ פֿרייהער פֿאן הירש אויף גערויט; 9טן דעצעמבער 1831 - 21סטן אפריל 1896) איז געווען א יידישער אָליגארך, און א מולטי מיליאָנער פון דייטשלאנד, אָבער האָט געוווינט אין פארשידענע לענדער פון מערב אייראָפּע, ווי פראנקרייך, גרויסבריטאניע, און אין די עסטרייך אונגארישע אימפעריע.
ער האָט זייער געשטיצט און ארויס געהאָלפן די פארפאָלגטע יידן, וואָס זענען אנטלאָפן פון די פּאָגראָמען, וואָס זענען פאָרגעקומען אין די רוסלענדישער אימפעריע, ער האָט געגרינדעט די יק"א, וואָס האָט ארויסגעהאָלפן די מאסן אימיגראציע פון יידן, צו די פאראייניקטע שטאטן, און בעיקר דאָס אויפשטעלן פון קאָלאָניעס אין ארגענטינע, דורכאויס די 19טער י"ה.
ער איז געבוירן צו א רייכע יידישע פאמיליע, אין דער בײַערישער הויפּטשטאָט מינכן. ער האט באקומען א טראדיציאנעלע דערציאונג, און צו זיין בר מצווה, איז ער געשיקט געווארן לערנען אין בריסל יידישע לימודים. ער האט אבער גענויגט צו געשעפטן, און אין 1851, איז ער געווארן אן איינגעשטעלטער אין א באנק. אין 28סטן יוני 1855, האט ער חתונה געהאט מיט די טאכטער פון דעם באנק דירעקטאר, קלארא. דעמאלט האט ער געהאט א ריזיקן דערפאָלג געהאט אין זיינע געשעפֿטן, און האט באקומען די רשות צו לייגן באן ליניעס, איבער די לענג און די ברייט פון אייראפע, אין עסטרייך, אין טערקיי, און אין די באלקאן לענדער, ער האט אויפגעשטעלט די טראנס באלקאן באן ליניע, פון טערקיי קיין מערב אייראפע, וואס איז געווען זייער דערפֿאָלגרייך, ער האט צוליב דעם, זיך אריבערגעצויגן קיין פאריז, און באקומען פראנצויזישע בירגערשאפט.
ער איז געשטארבן 21סטן אפריל 1896, אין א שטעטל אין סלאוואקיי. זיין ווייב קלארא, וועלכע האט פארגעזעצט ארויסצוהעלפן די פארפאלגטע רוסישע יידן, איז געשטארבן דריי יאר נאך אים 1טן אפריל, 1899.
די פארמעגן וואס זיי האבן פארטיילט, אין זייערע ברייטהארציקע צדקות, איז געשאצט אויף 18 מיליאָן פונט שטערלינג, לויט דעם ווערט פון 19טן יאָר הונדערט, אן אסטראָנאָמישע סומע אפילו פאר היינטיקע צייטן.
ער איז געווען א פילאנטראפ, פון אסאך יידישע ארגאניזאציעס. פאר כל ישראל חברים, האט ער צוויי מאל געגעבן א מיליאן פראנק. פארן פייערונג פון פראנץ יאזעף, אפצייכענענדיק פערציק יאר זינט ער איז געקרוינט געווארן, האט ער געגעבן א האלב מיליאן פונט, אויפצושטעלן מיטלשולן, אין גאליציע און אין בוקאווינא. אויסער דעם האט ער אויסגעגעבן מיליאנען, צו קומען צו הילף די רוסישע פליטים, ער האט אויפגעשטעלט יק"א, מיט א פאנד פון 2 מיליאן פונט, און דערנאך האט ער צוגעגעבן נאך 7, און נאכן טויט פון זיין ווייב, איז די פארמעגן וואס זיי האבן באקומען, געווען 11 מיליאן פונט.
בנימין זאב הערצל, האט זיך געטראפן מיט אים, אבער האט אים נישט איבערצייגט, אין וויכטיקייט פון שטיצן יידישע קאלאנאליזאציע אין פאלעסטינע, ער איז אבער נישט געווען קעגן ציוניזם.
גלייבנדיק אין יידישע ערד ארבעטער, האט ער א סך אינוועסטירט אין יידישע אגריקולטור פרווונגען אין ארגענטינע, און אין ניו דזשערסי. ער האט אויך געהאלפן אויפשטעלן א "פאנד פארן וווילזיין פון יידישן אימיגראנט", וואס האט אסאך ארויסגעהאלפן די אימיגראנטן, מיט לערנען ענגליש, ווי אויך א שולע צו לערנען א פאך, און אויך געלט שטיצע, די ערשטע צוויי יאר פון אן אימיגראנט אין אמעריקע.
יסודות (זשורנאל)
יסודות איז א שטארק-פרומע אויסגאבע וואס ערשיינט יעדע צוויי וואכן, זינט פרשת מצורע, תשע"ט.