cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אקאדעמישער דיפלאם
קאַטעגאָריע:חינוך קאטעגאריע:דיפלאמען
קאנסטיטוציע
די קאנסטיטוציע לייגט אוועק ווי אזוי מ'זאל וויילן די מענטשן און אנשטאלטן וואס רעגירן איבערן לאנד, און ווען און וויאזוי מ'זאל פירן די וואלן.
נישט יעדע מדינה האט א געשריבענע קאנסטיטוציע. למשל, דאס פאראייניגטע קעניגרייך האט נישט קיין איין דאקומענט וואס ווערט גערופן זיין קאנסטיטוציע. די ערשטע פון די דאקומענטן וואס באשטיין די קאנסטיטוציע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך איז די מאגנא קארטא פון 1216.
קאַטעגאָריע:געריכט קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
בלו טוט
left|thumb|250px|דער בלו-טוט. בלו טוט (בלוי-ציין) איז דער נייער טעכניק פון א ווייער לעס העד סעט, וואס מ'לייגט אויפן אויער אן קיין ווייער און מען הערט פונקטליך אלעס פון סעלפאון. די נייע קארס קומען שוין אריינגעבויט מיט בלו טוט אזוי אז מ'דארף שוין אפילו נישט די אויערן דיווייס
קלוגשאפט
תורה
מים עמוקים עצה בלב איש [משלי כ. ה.]. אמאליגע צייטן האט מען געמיינט אז חכמה איז אין די הארץ. היינט זאגן זיי דאס איז אין מוח.
אין בראשית שטייט ויפח באפיו נשמת חיים, זאגן די ראשונים, כל דנפיח מדלי נפיח, אז פון דא זעהן מיר אז א מענטש קען משיג זיין טיפע רעיונות ווייל ער האט א רוח פון גאט.
אויבער חכם
*
ישיבת הסדר
א הסדר ישיבה איז א ישיבה אין ישראל וואס טוט צונויפגלידן לערנען אין ישיבה און דינען אין מיליטער. די ערשטע הסדר ישיבה איז געווען ישיבת כרם ביבנה, געגרינדעט און תשי"ג. אנדערע באוואוסטע הסדר ישיבות זענען ישיבת שעלבים (תשכ"א), ישיבת הכותל (תשכ"ו) און ישיבת הר עציון (תשכ"ו). זײַט דענסמאל זענען דו מער פון 40 ישיבות הסדר.
א תלמיד אין ישיבת הסדר איז מחוייב אין פינף יארן: אנדערהאלבן יאר אין מיליטער; דריי מיט אן האלב יאר אין ישיבה.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:ישיבות קאַטעגאָריע:חינוך קאַטעגאָריע:ציוניזם קאַטעגאָריע:מיליטער
סטאפסעלקלוב
קליין|א מיטגליד פון אַ סטאָפּסעלקלוב ווייזט זיין צאַפּן. אין דעם ספּעציפישן פאַל, איז דער "צאַפּן" אַ מנהג געמאכט בערך צילינדרישן אביעקט מאַשינירט פון מעטאַל; אָבער צאפן געמאכט פון קאָריק אָדער גומע זענען אָפֿט געניצט דורך אנדערע סטאָפּסעלקלובן.
קליין|שטעט אין וואָס אַ היגע סטאָפּסעלקלוב איז באקאנט. אין דער הינטערגרונט, די דייַטש שטאַט פון בייערן איז כיילייטיד, זינט קימאַט אַלע סטאָפּסעלקלובס זענען ליגן אין דעם שטאַט.
א סטאָפּסעלקלוב ( דייַטש: Stopselclub, צאַפּן-קלוב) איז אַ געזעלשאַפטלעכער קלוב, די מיטגלידער פון וואָס שטענדיק האָבן צו פירן אַ צאַפּן מיט זיי.
א מיטגליד וואס קען נישט ווייַזן די צאַפּן, למשל ווייַל ער האט עס פארגעסן אין שטוב, דארף צאָלן אַ קליין געלטיק קנס.
דאס געלט וואָס ווערט געזאמלט דורך די קנסים ווערט נארמאל געניצט צו קויפן ביר בייַ די ווייַטער קלוב באַגעגעניש.
סטאָפּסעלקלובן זענען פאראן שוין אַרום לפּחות זינט די מיטל פון דעם צוואנציקסטן יאָרהונדערט אין דעם דייַטשן לאנד בייערן.
טייל מאָל שטיצן סטאָפּסעלקלובן אויך צדקה פּראַיעקטן.
עס זענען מער ווי 100 בלעטער סטאָפּסעלקלובן אין בייערן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דייטשלאנד
שאינו יודע לשאול
איינע פון די פיר קינדער פסח ביינאכט
ער קען נישט פרעגן דעריבער איז את פתח לו!
קאטעגאריע:פסח
פאפיראס
קליין|250px|צווי פאפיראסן. קליין |250px|אן [[אש טעצל אפצושטויבן די אש.]] ציגארעט אדער פאַפיראָס איז א פראדוקט וואס ווערט גערייכערט און אויפגענוצט דורך רייכערן און פאבריצירט פון אויסגעארבעטע און געשניטענע טאבאקא בלעטער, וואס זענען קאמביאנירט מיט אנדערע אדיקטיווע סובסטאנצן, דאן איז דאס צאמגעדרייט און אנגעשטאפט אריין אין א פאפירן בינטל צילינדער (געווענליך ווינציגער ווי 120 מילימעטער אין לענג און 10 ממ אין דיאמעטער).
דער פאַפיראָס ווערט אונטערגעצינדן פון איין עק און אזוי ארום ווערט דאס ערמעגליכט צו ברענען פאר דער ציל פון אריינציען און אריינאטעמען זיין רויעך פון דער אנדערער זייט פאַפיראָס וואס ליגט געווענליך אין מויל (דורך א פילטער), טייל לייגן דאס אויך אין מויל דורך א פאַפיראס האלטער (ווי למשל פסח וועגן חשש חמץ פונעם ספאנדזש וואס דינט אלס פילטערס).
רוב מאל ווען דער אלגעמיינער עולם רעדט פון ציגארעטל רייכערן איז דאס טאקע מייסטענס פשוט'ע טאבאק. אבער פיל מאל בעיקר די איגענטליכע ווען זיי רייכערן קען דאס אנטהאלטן אנדערע געוויקסן ווי קאנאביס. און די פירמעס האבן ערצייגט א לייכטערע ווערסיע וואס זיי פלעגן רופן "לייטס" און "אלטרע לייטס", דאס מיינט אז עס איז מכלומר'שט לייכטער און געזונטער ווי די "דאַרק" און מידיום". דער אמת איז אבער אז ס'איז בכלל נישט געזונטער ווייל זיי מאכן עס לייכטער דורך כעמיקאלן, דעריבער איז עס נאר שעדליכער. אבער לעצטענס איז ארויסגעקומען א געזעץ אז מען מעג שוין נישט שרייבן מער "לייטס", נאר אנשטאט דעם שרייבן זיי "גאלד" און "זילבער".
פאפיראסן זענען אויפגעוויזן לויט אלע דאקטוירים אלס זייער אדיקטיוו, ווי אויך דער גורם צו פארשידענע סארטן קענסער, הארץ פראבלעמן, אטעמען קראנקייטן, צירקולאציע קראנקייטן, און געבורט אפעקטירונגען.
א פאפיראס איז אנדערשט ווי א ציגאר מיט דעם וואס עס איז פשוט קלענער,און ווי אויך מיט דעם וואס עס האט געווענליך פראצעסירטע בלעטער. ווידעראום ציגארן זענען טיפיש צאמגעשטעלט פון גאנצעטע טאבאקא בלעטער.
יידישקייט
עטליכע פוסקים היינט האלטן אז ס'איז אסור צו רייכערן.
ליד: פאפיראסן
קאַטעגאָריע:רויכערונג
דזשארדזש וו. בוש
דזשארדזש וואקער בוש (ענגליש: George Walker Bush; געבוירן דעם 6טן יולי, 1946, ז' תמוז ה'תש"ו) איז געווען דער 43טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אַמעריקע, פון 2001 ביז 2009, און דער  46טער גובערנאטאר פון טעקסאס, פון 1995 ביז 2000
בוש איז געבוירן אין 1946 (ה'תש"ו), אין שטאַט קאנעטיקעט, און איז א רעפובליקאנער.
בוש האט צוויי טעכטער א צווילינג.
ער איז געווארן איינגעשוואוירן פרעזידענט אין יאר ה'תשס"א אויף פיר יאר. ער האט געוואונען ווידערוויילונג אין יאר ה'תשס"ה פאר נאך פיר יאר. ער האט געענדיגט דינען אין יאר ה'תשס"ט.
זיין וויצע פרעזידענט איז געווען דיק טשעיני.
פרעזידענטשאפט
ער איז פון די איינצעלע פרעזידענטן אין דער אמעריקאנער געשיכטע וועלכע זענען געווארן פרעזידענט אפילו זיי האבען באקומען ווינציגער שטימען פון דער אלגעמיינער באפעלקערונג ווי זייער קעגנער. אבער לויט דער אמעריקאנער וואלן-סיסטעם האבן זיי געוואונען די עלעקטארעל וואלען.
בוש איז געלאפן קעגן על גאר אין 2001 און איז דערקלערט געווארן דער געווינער נאך א לענגערן געריכט פראצעדור צו מען זאל איבערציילן די וואלן אין פלארידא, וואס בוש האט געווינען נאך דעם צווייטען מאל איבערציילן, מיט 537 שטימען, דער סופרים קאורט האט צו סוף געפסק'ענט אז מען דארף עס נישט איבערציילן.
ער איז דער איינציגסטער וואס האט דערנאך מצליח געווען צו געווינען א צווייטן טערמין אפילו ער האט פארלארן די אלעמיינער באפעלקערונג שטימען און ער האט נאר געווינען מיט די עלעקטארעל וואלן די ערשטע מאל.
אין 2004 האט בוש געלאפן פאר ווידערערוועלונג, און ער האט שטארק געווינען אנקעגן סענעטאר דזשאן קערי.
בוש האט נאך 11טן סעפטעמבער 2001 אדאפירט א נייעם צוגאנג אין אמעריקא, וואס טייל רופן אן די בוש דאקטרין אז יעדע מדינה מוז זיך ארויסשעטלן אדער פרא אדער קעגן די אינטערעסן פון אמעריקא, דאס הייסט יעדער דארף זאגן צו איז ער א שונא אדער א גוטער פריינד, בוש האט אריינגעפירט אמעריקא אין א קריג קעגן די עקסטרעמע אראבער, אונטער אים איז אמעריקא אריין אין קריג אין אפגאניסטאן און אין איראק, אט די צוגאנג האט אים געשאפן אסאך שונאים, אבער ער לאזט נישט נאך פון זיינע פאזיציעס.
ער האט א נאמען אלס איינער וואס איז וויליג צו נעמען א שטעלונג אפענערהייט און זיך נישט דערשרעקן, אפילו ער ווייסט זיכער אז דאס וועט אים שאפן אסאך שונאים, און עס וועט אים זיין שווער, זיין טבע איז נישט צו אנטלויפן פון א פראבלעם, נאר זיך צו אדרעסירן דערצו און זעהן וואס ער קען טועהן דאס צו פארעכטען. שמאל|ממוזער|250px|וולאדימיר פוטין מיט [[דזשארדזש וו. בוש יאר 2007]] קליין|250px|אין זיין יוגנט ממוזער|250px|דזשארדזש וואקער בוש מיט זיין ווייב לארא אין זייערע טעכטער, 1990
זיינע פריערדיגע יארן
אין די ערשטע יאָרן פון זיין לעבן איז ער נישט געווען אזוי קאנסערוואטיוו, ער פלעגט טרינקען אסאך וויין ער איז אפילו אמאל געווארן ארעסטירט פאר דרייוון אלס שיכור, מען זאגט אז זיין פרוי האט אים דערפון אפגעוואוינט. זיין פרוי לארע בוש איז גיט באקאנט אין די אמעריקאנער גאס, אפילו ווען בוש איז נישט פאפולער איז אבער זיין פרוי זייער פאפולער ביי יעדן, זי ווערט געזעהן ווי א ערנסטע צוריקגעצויגענע פרוי, זי איז געווען א לערערין אין א שולע און האלט זיך פאר אן עקספערט ווען עס קומט צו בילדונג.
די עקאנאמיע
ווען ער האט איבערגענעומען דאס פרעזידענטשאפט פון ביל קלינטאן איז די אמעריקאנער עקאנאמיע געווען מיטן "פיטום אראפ", עס האט זיך ארייגעגליטש אין א רעסעסיע, ספעציעל נאך 9ֿ11 ווען מענטשן האבן געציטערט וואס ווען זיין ווייטער מיט די שטארקייט פון אמעריקע, וועט זי זיך קענען גיבען א עצה מיט די טעראריסטן, אין די יאָרן פון זיין פרעזידענטשאפשט, האט ער איינגעפירט שטרענגע פאליסיס און געהויבן די עקאנאמיע אלס א שטארקע דוירהאפטיגע זאך.
אין זיינע יאָרן איז די עקנאמיע געוואקסן זייער גיט, דער סטאק מערקעט האט זיך געהויבן ביז צום הימל, אבער אין דעם לעצטן יאָר פון זיין קאדענץ איז אלעס געקומען צו א ענדע דער סטאק מארק איז געפאלן, די ביזנעס וועלט איז אריין געפאלן איז די ערגסטע רעסעסיע אין די מאדערן צייט. און דערפאר זענען זיינע פאולס אין די אמעריקאנער גאס זייער שוואך ער האט א 29 רעטינג פרעצענט וואס גלייכן אים.
טעראר
זייט 9/11 איז נאך נישט פארגעקומען קיין טעראריסטישע אקציע קעגן אמעריקא אויפן אמעריקאנער באדן, כאטש אסאמא בין לאדין מיט זיינע שותפים האלטן אין איין ווארענען אמעריקע. עס איז ריכטיג אז ער איז זייער שטרענג מיט זיינע פאליסיס קעגן אויסלענדישע טעראריסטן.
דער פאקט איז: אין די יאָרן פון די ביל קלינטאן אדמיניסטאראציע, האט מען זיך נישט געכאפט אז על קאידא און אנדערע מוסולמענער שונאים פון אמעריקא זענען גרייט צו מאכן טעראר קעגן אמעריקא, אמעריקא איז אין יענע יאָרן אטאקירט געווארן עטליכע מאל 1) די ערשטע אטקע אויף די טווין טאורעס, 2) די אטאקע אויף די שיף קאול, 3) די אטאקע אין קעניא אויף די אמעריקאנער אמבאסאדע. נאך די צווייטע אטאקע אויף די טווין טאורס האט פרעזידענט בוש אדאפירט זיינע שטרענגע פאליסיס, און זיין דאן איז אמעריקא אין ערגעץ נישט אטאקירט געווארן נישט אין אמעריקא זעלבסט, און נישט אויסער אמעריקא, אט דער פאקט ווייזט אז זיינע פאליסיס קעגן די טאראר ארבעט.
זיינע קעגנער אין זיין פארטיי און ביי די אנדערע פארטייען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ברוס וויליס
250px|קליין|ברוס וויליס וואלטער ברוס וויליס (ענגליש: Walter Bruce Willis; געבוירן דעם 19טן מערץ 1955) איז אן אמעריקאנער זינגער און געוועזן אן אקטיאר.
ער איז געווארן באקאנט אין די סוף 1980ער יארן און האט זינט דאן אנגעהאלטן א קאריערע אין סיי אלס א האליוואוד פירענדער פערזענליכקייט און סיי אלס א סופארטינג אקטיאר.
באזונדער איז ער באקאנט אלס זיין כאראקטער וואס ער שפילט אין די דיי הארד דראמא און עקשאן סעריע פילמען אלס זיין ראלע אין א גיבור און תמימות'דיגער אבער פיל מיט סענס אפ הומערדיגער העלדישיר קעמפער מיטן נאמען זשאן מקלעין.
וויליס האט חתונה געהאט מיט דער אקטריסע דעמי מור און זיי האבן געהאט דריי מיידלעך צוזאמען ביז זיי האבן זיך גע'גט אין 2000 נאך דרייצן יאר וואויננדיג צוזאמען. ער איז אבער פארבליבן נאנטע חבר צו איר און ביז זי האט נישט ווידער חתונה געהאט מיט אן אנדערן האט יעדער גאהאלטן אז זיי גייען נאך ווידער צוריק חתונה האבן דערווייל אבער זענען זיי בלויז גוטע פריינט וואס גייען איבעראל צוזאמען כאטשיג זי האט שוין א צווייטן מאן.
ער איז פון די איינציגסטע גרויסע אקטיארן וואס זענען פובליקלי ארויסגעקומען צו שטיצן בושס איראק מלחמה אין פארשידענע אינטערוויאוס אויך איז ער שטארק פרא מדינת ישראל קעגן די אראבער א זאך וואס איז זעלטן ביי די ליבעראלע האליוואוד קרייזן. ער איז אויך לטובת באמבאדירן די מעקסיקא טאבאקא פעלדער צו לימיטירן די דראגס וואס מ'שווערצט פון דארטן קיין אמעריקע צו קארופטירן די איגענט.
זיינע פילמען שארן ביליאנען, זייענדיג דער זעקסטער מערסט געלט געמאכטער שטערן אין האליוואד.
קאַטעגאָריע:אקטיארן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
בונד
קליין|250px|בונדיזער [[פראטעסט אין ה'תרע"ז (1917)]] בונדיזם: אַלגעמיינער ייִדישער אַרבעטערסבונד אין ליטע, פּוילן און רוסלאַנד.
די אידעאַלאָגיע פֿון בונד איז געווען סאָציאליסטיש, וועלטליכער און ייִדיש. לויט דעם בונדס אידיאַלאָגיע נאָר קולטורעלע פרײַהײַט פֿאַר אַלע מינדערהייטן, און בפֿרט פֿאַר דעם ייִדישן פאָלק קען זײַן אַן אמת'ער סאָציאליסטישע פרײַהײַט.
דער בונד האָט געשפּילט אַ זייער וויכטיק ראָלע אין ציש"א, דער יידישער וועלטליכער שול וועזן אין פּוילן צווישן די וועלט מלחמות.
דער בונד האָט אָרגאַניזירט אַרבעטער פֿאַראיינען, צו פֿאָרמינערן די עקספּלאַטירן פֿונעם אַרבעטער קלאַס דורך די רייכערע בעלי בתים, אויך האָבן זיי געמאַכט סטרײַקן, צו פֿאַרבעסערן די געהאַלט און די תּנאים פון די אַרבעטער.
איר סלאָגאַן איז געווען, "פּראָלעטאַריער פֿון אַלע לענדער פֿאַראייניקט אײַך".
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש קאטעגאריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס קאטעגאריע:יידישע שטרעמונגען
SMS
עס עם עס SMS איז א קורצע ידיעה דינסט וואס מען קען באקומען אויפן סעלפאן. דאס איז אויך באקאנט אלס טעקסט מעסעזשעס.
לויט די חרדי'שע רבנים איז "טעקסט מעסעדזשעס" פארבּאטן.
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
סאפיע (נאמען)
ביי אידישע שטיבער אין די היינטיגע פרומע אידישע געגענטער איז דער נאמען זייער פאפולער צוליב דעם וואס זיי העלפן רייניגען די הייזער פאר שבת און יום טוב.
אסאך אידן זענען לא עלינו אויסבאהאלטן געווארן אלס פיצקילע מיידלעך ביי די שכנים ביים האלאקויסט און די סאפיס זענען פון די אידישע קינדער.
קאטעגאריע:נעמען
גוגעל גרופעס
גוגל גרופס איז א עלעקטאראנישער קהילות וואס ווערט געהאוסט דורך גוגל. אזא סארט מעילינג ליסט סערוויס צוגעשטעלט פריי אן קיין אפצאל דורך גוגל.
באנוצעדיג זיך מיט גוגל גרופס קען יעדער טרעפן שמועסן פון מענטש לויט זיין געשמאק און אינטערעסע. שיין אויסגעשטעלט און טייל האבן פעסווארדס וואס מען קען נאר זיין א מעמבער דורך איינלאדענונג אדער אסאך איז פריי און אפען פאר יעדן צו ליינען און שרייבן.
מען קען דארטן זיך באטייליגן דורך ארויפגיין אויף יענעם וועב סייט, אדער אפילו בלויז פון שיקן אן אימעיל ווערט דאס שיין סארטירט און געשיקט פאר אלע מעמבערס.
ריכטער
געוויסע ריכטער מייסטענס פון די קלענערע פאזיציעס לויפן דורך וואלן וואס די מענשטן ערוויילן זיי. אבער די העכערע פאזיציעס ווי סופרים קארט ריכטער וועלט אויס דער פרעזידענט און די סענאט מיטן קאנגרעס האבן א כוח דאס צו פסל'ן און אפצושלאגן.
זעה אויך
קאַטעגאָריע:געזעץ
מוזיקאלישע טרופע
א מוזיקאַלישע טרופע אדער באַנד איז א גרופע פון צוויי אדער מערערע מוזיקער אדער בעלי מנגנים וואס טוען אפשפילן אינסטרומענטאלע אדער קול'יכער מוזיק צו סתם געזאנג אן מוזיק.
א טרופע פון צוויי, דריי, פיר אדער פינף מענטשן רופט מען, ענטפערנדיק, א דועט, טריא, קווארטעט אדער קווינטעט. דער פארשפרייטערטער קווארטעט איז דער סטרונע קווארטעט, וואס אנטהאלט צוויי פידלן, א וויאלע און א טשעלא.
וועבלינקען
קאטעגאריע:מוזיק *
גלאבאלע אפקילונג
קאנאדאישער פארשער ווארענען איבער א גאר פארקערטן גלאבאלן פראבלעם: "גלאבאלע אפקילונג". זיי פארלאנגען אז רעגירונגען זאלן זיך גרייטן איבער גאר קאלטע קלימאטן וואס די וועלט וועט זען אין די קומענדיגע צען פופצן יאר.
לינקס
קאנאדא.קאם
אשכול אין חדשות אנ"ש קאַטעגאָריע:קלימאטאלאגיע
Global uppvärmning
מיליאן
מיליאן (ווערט געשריבן 1,000,000), איז דער נאמען פון די צאל "טויזנט מאָל טויזנט" (טויזנט טויזנטערס).
קאטעגאריע:נומערן
טראדיציאנעלער
טראדיציאנעלער איז דער ביינאמען פאר סעקולערע יידן אין ישראל וואס פירן זיך לויט עטלעכע יידישע מנהגים, ווי צום ביישפיל עסן ניט טריפה.
קאטעגאריע:יידישע שטרעמונגען
סאפיע גארטן
קליין| סאפיע גארטן אין אומאן|200x200פיקס סאפיע איז א ריזיקער לאנדשאפט גארטן אין אומאן, אוקריינע מיט הערליכע וואסערפאלן, קוואלן א.א.וו. וואס איז צעשפרייט אויף 150 ק"מ.
דער גארטן איז גאר א שיינער, די וועגן זענען אויסגעהאקטן שטיינער, און צוגעגרייטע סארט ביימער, בלומען און גראזן, פון פארשידענע מיני סארטן. אין די זומער טעג איז א מחיה צו גיין שפאצירן דארט.
רוב מענטשן ווען זיי גיין איהר באזוכן קומן אהן נאר ביי די ערשטע אדער די צווייטער אפטיילונג, אבער עס איז זייער א גרויסער ריזיגער פארק, מען קען זיך דארט עטליכע מאהל פארלירן, עס געדוירט עטליכע שעה צו זעהן אלע אינטערעסאנטע פלאנצוגנען און ריזיגע אויסגעהאקטע שטיינער וואס עס איז דא אין איהר. ביים סוף פינעם גארטן געפינט א גרויסער בנין וואס דינט פאר א פארש צענטער פאר די לקאלאע איינוואוינער איבער פארשידענע מיני בלומען און פלאנצוגנען.
אינעם גארטן איז דא פארשידענע קליינע פארוויילונגס פלעצער, וויי ריידס, שיפן, רייטן מיט פערדן.
דער גארטן איז געגרינדעט געווארן אינעם יאר ה'תקנ"ו ; 1796 דורך א הערשער מיטן נאמען "פאטאצקי" (Count Stanislaw Szczesny Potocki) וואס האט אויפגעשטעלט דעם גארטן אלץ א מתנה פאר זיין ווייב "סאפיע" און האט אנגערופן דעם גארטן נאך זיין ווייב.
דער גארטן איז דער דריטער שענסטער גארטן אין דער וועלט. ווען דער אמעריקאנער פרעזידנט ביל קלינטאן איז געקומען באזוכן אוקריינע, האט מען אים געפירט ער זאל זען דעם גארטן סאפיע.
היטלער אין גארטן
אנשי אומן דערציילן אז היטלער איז צוויי מאל געווען אין אומאן, דאס צווייטע מאל איז ער געווען דארט איבערשמועסן קריג אגענדע און סטראטעגיע. דער פלאץ וואו מ'האט רוב איבער געשמועסט איז די "מרפסת אהבה" דער ליבשאפט פלאץ דארט אין דעם סאפיע גארטן, וואס די באשלוס האט אים געברענגט צום ענדגילטיגן פארלוסט פון דער מלחמה. (מ'זאגט אז ר' נחמן מ'ברסלב וואס ליגט דארט האט עס געפועל'ט.)
אידן מיטן גארטן
די ברעסלבער חסידים קומען זייער אפט באזוכן אין אומן, זיי פארן צו ר' נחמן'ס קבר ווואס ליגט אין אומאן. ביי זיי איז דא א מנהג צו קומען וויזשיטן דעם גארטן. ווייל ר' נחמן מברסלב האט געזאגט: "זיין אין אומאן און נישט זיין אין סאפיע?".
left|thumb|250px|א טויער אינעם גארטן
וועב לינקס
קאַטעגאָריע:אוקראינע קאַטעגאָריע:גארטן קאַטעגאָריע:ברסלב קאַטעגאָריע:ראש השנה
שגעון
שגעון (משוגע), מיינט איינער וואס עס פעלט אים שכל. אויך ווען איינער גייט ארום ליידיג, זאגן חז"ל אז דאס ברענגט צו שגעון (בטילה מביאה לידי שעמום), אויך ווען איינער זעהט נישט ריכטיגע זאכן, ווערט ער משוגע, אזוי ווי שטייט אין די תורה, והיית משוגע ממראה עיניך.
משוגעים הויז
דאס איז א פלאץ וואס מען האלט צינויף פולע משוגעים זיי זאלען זיך נישט דרייען און די גאסן און משוגע מאכן אדער שעדיגען אנדערע מענשטען.
קאַטעגאָריע:גייסטיקע קרענק
מערב סאטאן באן סטאנציע
מערב סאַטאן איז א באן סטאנציע אויף דער סאטאן שלייף ליניע, אין סאטאן, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק, אויך דורך עטלעכע באנען פון סאדערן.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 5טן יאנואר 1930, ווען סאדערן באן האט געענדיקט די ווימבלדאן-סאטאן אייזנבאן.
באדינונגען
די באדינונג אין די נישט שפיץ שעה׳ן איז דורך טעמזלינק ווי פאלגנד:
סאדערן האט באדינונגען נאר שפיץ שעה׳ן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
אזיע
קליין|200px|אזיע אין דער וועלט אַזיע איז דער גרעסטער און מערסט־באפעלקערטער קאָנטינענט פון דער ערד פלאנעט, און געפינט זיך אים דעם צפונדיקן און דעם מזרחדיקן האלבקוגל. אזיע באדעקט 8.6% פון דער ערד'ס אויבערפלאך שטח (אדער 29.9% פון דעם יבשה שטח) און, מיט בערך 4.427 ביליאן מענטשן, האט זי 60% פון דער וועלט'ס היינטיקער מענטשלעכער באפעלקערונג. אין דעם 20סטן יארהונדערט האט די באפעלקערונג פון אזיע געמערט פיר מאל.
די ימען ארום אזיע זענען דער מיטלענדישער ים, דער שווארצער ים, דער אינדישער אקעאן צו דרום, דער פאציפישער אקעאן צו מזרח און דער ארקטישער אקעאן צו צפון. אזיע איז צעשיידט פון אייראפע מיט די קאווקאז בערג און די אוראל-געבערג.
דער אזיע קאנטינענט איז דער גרעסטער פון אלע קאנטינענטן. אזיע באדעקט בערך 3/10 פון דער וועלט'ס יבשה, און האט מער איינוואוינער ווי אלע אנדערע קאנטינענטן מיט אומגעפער 3/5 פון דער וועלט'ס באפעלקערונג. אזיע באציט פון די פארפרוירענע ארקטישע ראיאנען אין צפון ביז די הייסע עקוואטארישע לענדער אין דרום, און אנטהאלט ריזיגע פוסטע מדבריות, ווי אויך די העכסטע בערג אין דער וועלט און פון די לענגסטע טייכן.
אזיע האט נישט קיין נאטירלעכע גרענעצן ווייל זי איז געאגראפיש פארבונדן מיט אייראפע, אבער קולטורעל איז פאראן א גרוייסער ווייט צווישן זיי. ס'איז ברייט אנגענומען צו רעכענען די גרענעצן פון אזיע מזרח פון די סועץ קאנאל, טייך אוראל און אוראל געבערג, דרום פון די קאווקאז בערג, קאספישן ים און שווארצן ים. צו צפון פון אזיע געפינט זיך דער ארקטישער אקעאן, צו מזרח דער פאציפישער אקעאן און צו דרום דער אינדישער אקעאן.
דער נאמען אזיע שטאמט פון אוראלטע צייטן.
היסטאריע
די היסטאריע פון אזיע איז אין אמת'ן די באזונדערע היסטאריעס פון מזרח אזיע, דרום-מזרח אזיע, דרום אזיע און דעם מיטל מזרח. אין די בארטן פעריפעריעס האבן זיך אנטוויקלט די אוראלטע ציוויליזאציעס פון דער וועלט, יעדע איינע ארום א פרוכבארן טאל, צווישן זיי מעסאפאטאמיע און דער אינדוס טאל. ס'איז מעגלעך אז זיי האבן געטוישט צווישן זיך וויסנשאפט און טעכנאלאגיעס, ווי מאטעמאטיק און דעם ראד.
די רוסלענדישע אימפעריע האט זיך אנגעהויבן פארגרעסערן אין אזיע פונעם 17טן יארהונדערט, און ענדלעך האט זי געהערשט איבער גאנץ סיביר און דעם גרעסטן טייל פון צענטראל-אזיע ביים סוף פונעם 19טן יארהונדערט. די אטאמאנישע אימפעריע האט געהערשט איבער אנאטאליע, דעם מיטל מזרח, צפון אפריקע און די באלקאן לענדער פונעם 16טן יארהונדערט. אינעם 16טן יארהונדערט האט די איסלאמישע מוגהאל אימפעריע געהערשט איבער א גרויסן טייל פון אינדיע. אינעם 17טן יארהונדערט האבן די מאנטשו איינגענומען כינע און זיי האבן געגרינדעט די טשינג דינאסטיע.
געאגראפיע
אזיע איז דער גרעסטער קאנטינענט אויף דער ערד. זי באדעקט 8.8% פון דער ערד'ס גאנצן אייבערפלאך—30% פון דער יבשה—און האט די גרעסטע בארטן־ליניע, לאנג 62,800 קילאמעטער. אזיע איז פלאצירט מזרח פונעם סועץ קאנאל און די אוראל בערג, און דרום פון די קאווקאז בערג און די קאספישער און שווארצער ימען. אזיע גרענעצט זיך צו מזרח מיטן פאציפישן אקעאן, צו צפון מיטן ארקטישן אקעאן און צו דרום מיטן אינדישן אקעאן. אזיע איז צעטיילט אין 48 לענדער, צוויי דערפון (רוסלאנד און טערקיי) זענען טייל אין אייראפע.
אזיע האט פארשידנדיקע קלימאטן און געאגראפיע. אין סיביר האט מען ארקטישן קלימאט, אבער דרום אינדיע און דרום־מזרח אזיע האבן א טראפישן קלימאט.
עקאנאמיע
אזיע האט דעם צווייטן גרעסטן ווערד-פראדוקט פון די קאנטינענטן, נאך אייראפע, אבער דעם גרעסטן ווען געמאסטן לויטן גלייכן קויפקראפט. אין 2011 זענען געווען די גרעסטע נאציאנאלע עקאנאמיעס אין אזיע די פון כינע, יאפאן, אינדיע, דרום קארעע און אינדאנעזיע. אין די שפעטערדיקע 1990ער און פריערדיקע 2000ער יארן, זענען די עקאנאמיעס פון כינע און אינדיע, געוואקסן געשווינט, ביידע מיט א דורכשניטלעכער יערליכער געוואוקס ראטע פון מער ווי 8%. אנדערע לענדער אין אזיע וואס וואקסן גיך זענען ישראל, מאלייזיע, אינדאנעזיע, באנגלאדעש, די פיליפינען, פאקיסטאן, וויעטנאם, מאנגאליי, אוזבעקיסטאן און ציפערן, און מינעראל רייכע לענדער ווי קאזאכסטאן, טורקמעניסטאן, איראן, ברוניי, פאראייניגטע אראבישע עמיראטן, קאטאר, קואווייט, סאודי אראביע, באכריין, און אמאן.
אנגוס מאדיסאן שרייבט אז די טויזנט יאר פאר יאר 0 האט אינדיע געהאט די גרעסטע עקאנאמיע אין דער וועלט. כינע האט געהאט די גרעסטע און מערסט פארגעשריטענע עקאנאמיע אין דער וועלט דורך א גרויסן טייל פון איר היסטאריע, ביז די בריטישע אימפעריע (אחוץ אינדיע) האט זי איבערגעיאגט אינמיטן דעם 19טן יארהונדערט. עטלעכע יארצענדלינגען אין דעם 20סטן יארהונדערט האט יאפאן געהאט די גרעסטע עקאנאמיע אין אזיע, און די צווייטע גרעסטע פון אלע לענדער אין דער וועלט, אריבערשטייגנדיג דייטשלאנד אין 1968 און דעם סאוועטן פארבאנד אין 1986. דאס האט געצויגן ביז 2010, ווען כינע האט איבערגעיאגט יאפאן צו ווערן דער וועלט'ס צווייטע גרעסטע עקאנאמיע.
דרום קארעע, טייוואן, האנג קאנג און סינגאפור האבן אלע די סטאטוס היינט פון אנטוויקלטע לענדער. דער שטערקסט אנטוויקלט האנדל־בלאק אין אזיע איז דער פארבאנד פון דרום-מזרח אזיאטישע פעלקער.
אזיע איז אבער דער גרעסטער קאנטינענט אין דער וועלט, און איז רייך אין נאטירלעכע רעסורסן, ווי נאפט, וועלדער, פיש, וואסער, רייז, קופער און זילבער. טראדיציאנעל איז פאבריקאציע איז אזיע געווען דאס שטערקסטע אין מזרח און דרום־מזרח אזיע, ספעציעל אין כינע, טייוואן, דרום קארעע, יאפאן, אינדיע, די פילפינען און סינגאפור.
אין 2010 האט אזיע געהאט 3.3 מיליאנערן (ד"ה מענטשן וואס פארמאגן מער ווי US$1 מיליאן אחוץ די הייזער וואו זיי וואוינען), קעגן צפון אמעריקע מיט 3.4 מיליאן.
דעמאגראפיע
אין 2012 איז די באפעלקערונג פון אזיע געווען 4.175 ביליאן.
נעפאל, א לאנד אין דרום איזע, האט זיך באוועגט דאס גיכסטע זייט 1970, בעיקר אין געזונט און בילדונג. היינט איז די לעבנס-ערווארטונג 25 יאר מער ווי אין די 1970ער יארן. מער ווי 80 פראצענט פון קינדער לערנען אין אן עלעמענטאר-שולע היינט, קעגן 20 פראצענט פאר פערציג יאר.
שפראכן
אין אזיע זענען פאראן עטלעכע שפראכן פאמיליעס. רוב לענדער אין אזיע האבן מער ווי איין שפראך וואס איז א מוטערשפראך. אין אינדאנעזיע רעדט מען מער ווי 600 שפראכן, אין אינדיע מער ווי 800, און אין די פיליפינען מער ווי 100. די פארשידענע פראווינצן פון כינע האבן אסאך שפראכן און דיאלעקטן.
רעליגיעס
די מעשה וועגן דעם מבול ווערט דערציילט אין דער תורה. אויך אין אנדערע מקורות ווערט די מעשה געברענגט. אין דער מעסאפאטאמישער מיטאלאגיע ווערט דער מבול דערמאנט אינעם גילגאמעש עפאס. אויך אין אינדישער מיטאלאגיע און כינעזישער מיטאלאגיע ווערט דערמאנט דער מבול.
יידישקייט געפינט זיך מערסטנס אין ישראל, דאס היסטארישע היימלאנד פונעם יידישן פאלק. בערך העלפט פון די יידן היינט אין ישראל שטאמען פון לענדער אין אזיע און אפריקע (ספרדים) קעגן העלפט וואס קומען אייראפע און צפון אמעריקע (מערסטנס אשכנזים).
קריסטנטום איז גאנץ פארשפרייט ארום אזיע. אין די פיליפינען און מזרח טימאר איז קאטאליציזם די הערשנדיקע רעליגיע, אריינגעברענגט דורך די שפאניער און די פארטוגעזער.
דזשייניזם געפינט זיך מערסטנס אין אינדיע. סיקהיזם געפינט זיך אין אינדיע און אויך אין אינדישע געמיינדעס אין דרום־מזרח אזיע. טאאיזם געפינט זיך אין כינע, טייוואן, מאלייזיע און סינגאפור.
מאדערנע קאנפליקטן
זייט דער צווייטער וועלט-מלחמה האבן פאסירט אין אזיע:
נאבעל פריזן
דער ערשטער נאבעל פריז געווינער פון אזיע איז געווען ראבינדראנאט טאגאר, א בענגאלישער דיכטער, דראמאטורג און פארפאסער פון סאנטיניקעטאן, היינט אין מערב בענגאל, אינדיע. ער איז באלוינט געווארן אין 1913 מיטן נאבעל פריז פאר ליטעראטור. אויך האט ער געשריבן די נאציאנאלער הימענס פון באנגלאדעש און אינדיע.
צווישן די אזיאטישע פארפארסער וואס זענען געווארן באלוינט מיטן נאבעל פריז זענען יאסונארי קאוואבאטא (יאפאן, 1968) און מא יאן (כינע, 2012).
אנדערע אזיאטישע נאבעל פריז געווינער זענען סובראהמאניאן טשאנדראסעקאר, אבדוס סאלאם, ישראל אוימאן, מנחם בעגין, אהרן טשעכאנאווער, אברם הערשקא, דניאל כהנעמאן, שמען פערעס, יצחק ראבין, עדה יאנאט און קים דיי-דזשונג.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קאנטינענטן
פיליפינען
‫ די רעפּובליק פֿון די פֿיליפּינען איז אַן ארכיפעלאג פון 7107 אינזלען אין דרום-מזרח אַזיע. איר הױפּטשטאָט איז מאנילא.
די פיליפינען איז דאס 12טע מערסטע באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט, מיט אומגעפער 90 מיליאן איינוואוינער.
געאגראפיע
די פֿיליפינען זענען אן ארכיפעלאג וואס באשטייט פון עטלעכע 7,641 אינדזלען מיט א סה״כ לאנד שטח, כולל אינלענדישע קערפער פון וואסער, פון 300,000 ק״מ2. מיט 36,289 ק״מ פון בארטנליניע איז עס דאס לאנד מיט דער פינפט־לענגסטע בארטנליניע אין דער וועלט. דאס לאנד איז פלאצירט צווישן די מערידיאנען 116° 40', און 126° 34' E און די גארטל־ליניעס 4° 40' און 21° 10' N, און גרענעצט דעם פיליפינען ים צו מזרח, דעם דרום כינע ים צו מערב, אום דעם צעליביס ים צו דרום. דער אינזל בארנעא געפינט זיך א פאר הונדערט קילאמעטער דרום־מערב, און טייוואן איז פלאצירט גראד צפון. די מאלוקו אינזלען און סולאוועסי זענען פלאציריט דרום־דרום־מערב און פאלאו איז פלאצירט צו מזרח פון די אינדזלען.
יאגארט
left|thumb|250px|טערקישע יאגארט. יאגארט איז א מילכיגער פראדוקט פראדוצירט פון באקטעריעלע יערן פון דעם מילך.
יערן פון די מילך צוקער, (לאקטאז) פראדוצירט מילכזייערס (ענגליש: "lactic acid", דייטש: "Milchsäure"), וואס טוט אקטיוויזירן אויף די מילך פראטין ארויסצוגעבן יאגארט זיין טעקסטור און כארעכטעריסטישער געפיל. מילכזייערס האט דעם כעמישן נאמען "2-הידראקסיפראפאנזייערס" (ענגליש: "2-hydroxypropanoic acid", דייטש: "2-hydroxypropansäure").￼
יאגארט קען אויך געמאכט ווערן פון סויע מילך.
ניאוף
ניאוף ווערט פארנוצט אויב מען טוט האבן סעקס מיט אנדערע ווייבער אדער מענער בשעת מען איז פארבאטן דאס צו טאן באופן איסור, און אלגעמיין אויף א פרעמדע פרוי ווען מען האט אן אייגן, און אין אידישקייט אלע סעקס אופנים וואס איז להלכה פארבאטן.
אַז אַ מאַן װעט געפֿונען װערן ליגנדיק מיט אַ פֿרױ אַן אֵשֶת-איש, זאָלן זײ בײדע שטאַרבן, סיי דער מאַן װאָס איז געלעגן מיט דער פֿרױ, און סיי די פֿרױ. (דברים, כב, 22)
קאטעגאריע:סעקס קאטעגאריע:תרי"ג מצוות קאטעגאריע:משפחה קאטעגאריע:מענטשליכע באציאונגען
תימן
תֵּימָן אָדער יעמען, אפיציעל רעפובליק פון תימן, איז אַן אַראַביש לאַנד אין מערב אזיע אויפן דרום מערב'יגן שפיץ פונעם אראבישן האלב-אינזל. זיין הױפּטשטאָט און גרעסטע שטאָט איז אפיציעל סאַנאַ, אבער זינט 2015 וואס סאַנאַ איז געפאלן אונטער רעבעלן קאָנטראָל, געפונט זיך דער תימנ'ער רעגירונג צייטווייליג אינעם פּאָרט-שטאָט עדן.
יידן אין תימן
תימן פארמאגט אן היסטאריע פון יידישע איינוואוינער פאר די לעצטע צוויי טויזנט יאר ביז היינט. יידן האבן זיך אנגעהויבן באזעצן אין תימן אין די צייטן פון דער ערשטער בית המקדש. דורכאויס די לעצטע זעכציג יאר האבן רוב יידן אויסגעוואנדערט פון תימן, אין גרעסטן טייל קיין ישראל. היינט וואוינען דארט אומגעפער פינף הונדערט יידן.
די תימנ'ע יידן זענען גאר אייגנארטיג און ארגינעל, זייענדיג אפגעזונדערט אויפן זעלבן פלאץ אזויפיל יארן כמעט אן קיין שייכות מיט אנדערע יידישע געמיינדעס איבער דער וועלט.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:תימן
ערליכקייט
ערליכקייט איז די מדה פון וועלן דינען גאט מיט ליבשאפט פונעם גאנצן הארץ און טוהן תורה ומצוות אן קיין ענדע. אויך רופט מען אזוי א אפילו א פרייער מענטש אבער ער פירט זיך מיט יושר און איידלקייט מיט אנדערע מענטשן.
סיאטל
קליין|בילד פֿון סיאטל
סיאַטל (ענגליש: Seattle) איז די גרעסטע שטאָט אין צפון־מערב פון די פאראייניגטע שטאטן, און געפינט זיך אינעם וואַשינגטאָן שטאַט, אומגעפער 155 ק"מ דרום פונעם קאנאדע-פאראייניגטע שטאטן גרענעץ.
אין סיאטל געפינען זיך עטלעכע קאלעדזשן און אוניווערסיטעטן. די מערסט באקאנטע זענען אוניווערסיטעט פון וואשינגטאן און סיאטל אוניווערסיטעט.
יידן אין סיאטל
עס הערשט שוין דארטן א אידישע פרומע ארטאדאקסישע געמיינדע צום פריהסטן נאך פון בעפאר דער צווייטער וועלט קריג.
עס געפינט זיך דארט א ספרדישע געמיינדע, וואס באשטייט פון עטליכע הונדערט פאמיליעס, וועלכע קומען ארגינעל פון סאלאניקי און האבן פון דארט זייער מסורה.
היינט צו טאג איז שוין כמעט נישט פארהאן קיין יידיש רעדער אין סיאטל. ס'איז אבער פארהאן א קליינע גרופע יידן וואס טרעפן זיך איינמאל א מאנאט אינעם לאקאלן מושב זקנים צו שמועסן און רעדן וועגן יידיש - און צומאל אויף יידיש.
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים קאַטעגאָריע:שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע קאַטעגאָריע:וואשינגטאן
פוטשו וויינבערגער
פוטשו וויינבערגער איז דער "אונגערישער" נאמען וויאזוי מען רופט הרב ר' יצחק אייזיק וויינבערגער, אן וואולער תמימות'דיגער סאטמארער חסיד פון וויליאמסבורג, וואס טוט אין לאקאלע פאליטיק און ווייסט פונקטליך אלע גאסיפ'ס און רומערס דורך טראגן און ברענגן כסדר פון איין פאליטישן צום צווייטן און פון איין רעפארטער צום צווייטן, ער האט ג'ארבעט אין סיטי האל.
ער איז נישט קיין שתדלן אדער עסקן נאר סתם א פאליטיקאנט.
ער איז א גרויסע ארוני, און זיי זענען גאר שטארק שטאלץ מיט אים.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ארונים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק
מוכאמאד
קליין|250px|ארגינעלער בריוו פון מוכאמאד צו [[העראקלייאס]] מוכאמאד (אראביש: مُحَمَّد, וואס מיינט בארימטער; 570 - 8טן יוני 632) איז דער נאמען פוןנעם גרינדער פון איסלאם וואס ווערט פאררעכנט ביי די מוסלמענער אלס דער לעצטער און חשוב'סטער נביא
ער איז געבוירן אין מעקא כ"ז ניסן ד'ש"ל ; 570 (לויט די סוניס), און געשטארבן י"א סיון ד'שצ"ב ; 632. זיין טאטע איז געשטארבן נאך איידער מוכאמאד איז געבוירן, און זיין מאמע איז געשטארבן ווען מוכאמאד איז געוועזן א קליין קינד, וואס דערפאר איז ער געהאדעוועט געווארן ביי זיין זיידן عبد المُطلب און דערנאך ביי זיין פעטער אבו טאליב أبو طالب. נאך דעם איז ער געווארן א סוחר.
ווען ער איז געווען 20 יאר אלט האט ער חתונה געהאט צו א רייכן ווייב خَديجة ווען זי איז געוועזן 40 יאר אלט און זיי האבן געבוירן א טאכטער מיטן נאמען פאטימא.
לויט דער איסלאמישער טראדיציע האט זיך מלאך גבריאל (جبريل) אנטפלעקט צו אים אין יאר ד'ש"ע ווען ער איז געווען 40 יאר אלט. דריי יאר שפעטער האט ער אנגעהויבן דרשנען אז מען דארף דינעם דעם איינציגן גאט.
אין 622 האט ער זיך געצויגן קיין מעדינע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:איסלאם
יאנואר 2007
מיטוואך תשס"ז, יאנואר 31 2007
center|100px
דינסטאג תשס"ז, יאנואר 30 2007
center|100px
מאנטאג 29סטן יאנואר 2007, תשס"ז
center|100px
זונטאג תשס"ז, יאנאוואר 28 2007
center|100px
פרייטאג תשס"ז, יאנאוואר 26 2007
center|100px
דאנערשטאג תשס"ז, יאנאוואר 25 2007
center|100px
מיטוואך תשס"ז, יאנאוואר 24 2007
center|100px
קאַטעגאָריע:יאנואר *01
שמואל יעקב קאהן
קליין|250px|דער רבי איינגעבויגן מיט אן הויקער ווי דער פאטער זיינער (2) רבי שמואל יעקב קאהן (געב' ט"ו אלול ה'תש"ג) איז דער תולדות אברהם יצחק רבי. ער איז דער עלטסטער זון פון דעם פריערדיקן תולדות אהרן רבי.
ביאגראפיע
רבי שמואל יעקב קאהן איז געבוירן געווארן אין תש"ג צו זיין פאטער רבי אברהם יצחק קאהן, דער רבי פון תולדות אהרן, און זיין ווייב מרת יענטא.
ווען ער איז געווען א בחור, האט תולדות אהרן נישט געהאט קיין ישיבה, האט אים זיין טאטע געשיקט לערנען קיין וויזשניץ, ווייל דער זיידע רבי אהרן ראטה, האט געזאגט אז ער איז צוריק געפארן קיין חוץ לארץ, ווייל אויב אזא צדיק ווי דער אהבת ישראל געפינט זיך נאך אויף דעם עולם, האט ער נישט געקענט בלייבן אין ארץ ישראל.
ער האט געלערנט אין וויזשניץ איין זמן, דארט האט ער מקבל געווען פון דעם אמרי חיים און דאס וואס ער האט מקבל געווען, איז ביי אים געבליבן, און צוליב דעם האבן רוב חסידים פון תולדות אהרן אים נישט געוואלט אויפנעמען, אבער א חלק חסידים זענען געבליבן ביי אים מיטן נאמען "תולדות אברהם יצחק".
שבת ברענט ער ווי א קאכעדיג קעסל, א געוואלדיגער עולם ווארמען זיך ביי די טישן אין תולדות אברהם יצחק יעדן שבת, בחורים פון ישיבות אין ירושלים, און מאסן יונגעלייט, האבען געמאכט דארט זייער קביעות, אסאך רופן אים דער "ירושלים רבי", אדער דער "שבת רבי", אין זיינע יונגערע (געזונטערע) יארן האט ער גיקענט פֿירן טיש 6-7 שעה.
אויך ווען ער פארט קיין חוץ לארץ, שטייען טויזנטער אידן ביי זיינע טישן שעות שעות.
אסאך גרויסע עשירים אין ניו יארק פון פארשידענע קרייזן, האבען זיך אנגעקלעבט אין תולדות אברהם יצחק רבי.
ער פלעגט לערנען אסאך קבלה מיט רבי דניאל פריש.
רוב חסידים פון תולדות אהרן האבן אים נישט געוואלט אויפנעמען פאר ממלא מקום, טראץ זייענדיג דער עלטסטער זון, צוליב פילע פאקטארן ווי פאלגנד:
זיינע חסידים (צווישן זיי רבי מאיר בראנסדארפער, רבי דניאל פריש) האבן אים אבער יא געוואלט זייענדיג דער עלטסטער זון, קומט זיך אים לויט ווי עס איז אנגענומען אז דער בכור האט מער חשיבות.
משפחה
רבי שמואל יעקב האט געהייראט מרת שרה חנה פייגא, די טאכטער פון הרב ישעיה שנייבאלג פון זידיטשויב בני ראם. זיי האבן זעכצן קינדער:
מקורות
קאטעגאריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:שומרי אמונים
סינדי שעהין
זי דאן געטס זי נישט אויף צו פראטעסטירן בושנס מלחמה בייטאג און ביינאכט, איבערהויפט האט זי זיך אויפגעהאלטן חדשים לאנג געוואונט געגעסן און געשלאפן אינדרויסן פון בושנס אפרוה הויז אין קראפארד, טעקסאס, וואו עס זאמלן זיך אן דארטן אירע סימפאטיקער און אויכט פראטעסטירער. זי האט א נאמען געגעבן אויף דעם פלאץ קעסי קעמפ נאך איר זון.
דעם 8טן יולי האט זי געשטעלט אן אולטימאטום צו דער הויפט דעמאקראטישע קאנגרעס פרוי ספיקער נענסי פעלאסי אז אויב זי וועט נישט אריינטראגן אפיצעלע פאפירן צו אימפיטשען פרעזידענט בוש פאר זיינע פארברעכן אין אירע אויגן פון אויספאפן אמעריקע אריינצוגיין אין מלחמה מיט איראק דאן וועט זי לויפן פון סאן פראנסיסקא קעגן פעלאוסי איר אומציווארפן פון אמט. קאטעגאריע:אמעריקאנער פאליטיק
אליקים שלעזינגער
רבי אליקים שלעזינגער איז דער ראש ישיבה פון ישיבת הרמה אין סטאמפארד היל, לאנדאן. ער איז אן איידעם פון ר' משה בלוי, און א נאנטער תלמיד פונעם בריסקער רב און דעם חזון איש.
ער איז א ראש ישיבה שוין מער ווי א יובל יארן, און האט הונדערטער תלמידים,
ער האט מחבר געווען דאס ספר פון בית אב על התורה ושיחות, און איז א גרויסער לוחם מלחמות השם,
אזוי אויך איז ער דער פארזיצער פונעם וועד להצלת בתי עלמין אין אייראפע, וואס ראטעוועט צענדליכע טויזנטער קברים אין גאנץ אייראפע,
קאטעגאריע:ראשי ישיבות אין אייראפע קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים
קינדער יארן
רבי אליקים איז געבוירן אין עסטרייך צו ביילא און דוד שלעזינגער וואס איז געווען א ריזן נגיד, וואס ער האט אויסגעצאלט די כנסיה גדולה פון אגודת ישראל, און איז געווען אן איידעם פון מורנו יעקב ראזנהיים מייסד ונשיא אגודת ישראל העולמית,
רבי אליקים איז ארויף אין ארץ ישראל אין יאר התרצ"א, און ער האט זיך באזעצט אין ירושלים. ער האט דארט געהייראט א טאכטער פון רבי משה בלוי,
ליפא טייטלבוים
רבי ליפא טייטלבוים שליט"א זענטער רב איז דער צווייטער זון פון סאטמארער רבי משה טייטלבוים זצוקללה"ה. ער איז אן איידעם ביי ר' יוסף אשכנזי ז"ל, דער גבאי פון סאטמארער רבי ר' יואל טייטלבוים זצ"ל.
אין די לעצטע נישט געזונטע יארן פון זיין טאטען, וואס זיין טאטע איז געווען אנגעוויזן אין אסאך פארזענליכע הילף 24 שעה א טאג, איז ר' ליפא געווען פארפּאָרעט מיטן באדינען איהם.
ער איז געווען דער ערשטער מו"ל פון די ספרים ברך משה פון זיין טאטענ'ס חידושים עה"ת.
אין יאר תשנ"ז האט ער ארגאניזירט א ביהמ"ד אינעם הויז פון זיין טאטען אין וויליאמסבורג 550 בעדפארד עוו. פאר די שבתים וואס זיין טאטע האט זיך נישט געפונען אין וויליאמסבורג, אין א נאמען געבענדיג דעם ביהמ"ד "ברך משה" (נאך זיין ספר) ווי עס האבן עפ"י רוב געדאווענט די שטוב מענטשן פון רבי'ן זצ"ל.
נאך דער פטירה פון זיין טאטען ז"ל כ"ו ניסן תשס"ו האט ער געגרינדעט אן אפיצילע קהילה מיטן נאמען קהל ברך משה ד'זענטא וואו ער האט זיך עמטליך פארופן זענטא רב, ע"ש די קהלה וואס זיין טאטע האט געדינט אלס רב אין דער שטאט זענטא, יוגאסלאוויע פאר'ן קריג, מיט וואס ער ווערט אנגערופען זינט דעמאלטץ. ביי די קארנא מגיפה איז ער געווען אין א קריטישע מצב, אבער מיטן הילף פונעם בורא האט ער זיך ארויסגעדרייט דערפון.
קאַטעגאָריע:סאטמאר קאַטעגאָריע:רבנים
אונגוואר
אונגוואַר איז א שטאט אין אוקראינע, נישט ווייט פון דער גרעניץ מיט אונגארן, פוילן און רומעניע. אונגוואר איז די הויפט שטאט פון דעם קארפאטן ראיאן. עס געפינט זיך 30 ק"מ פון מונקאטש און נאנט צו דער גרעניץ ביי דער שטאט טשאפ.
אידן אין אונגוואר
אין אונגוואר פלעגט זיין פאר דער צווייטער וועלט קריג א גרויסע קהילה פון אידן, מיט באוואוסטע און בארימטע רבנים. ווי הגאון המהר"ם א"ש און הגאון ר' חיים צבי מאנהיימער און הגאון דער "בעל קיצור שולחן ערוך" - ר' שלמה גאנצפריד.
אין יאר ה'תרע"ב, זונטאג ט"ז טבת איז דארטן אויפגענומען געווארן פאר א געוויסער תקופה הרב יונתן שטייף אבד"ק עדת יראים וויען אין וויליאמסבורג, וואס שפעטער איז ער געווארן אויפגענומען אלס דיין און בודאפעסט
נאך דעם קריג
נאך דער קריג זיינען צוריקגעקומען הונדערטער אידען צו דער שטאט, און היינט לעבן דארט ארום טויזנט אידן. אין די לעצטע יארן, איז דארט געקומען א ליובאוויטשער שליח צו דער שטאט, הרב מנחם מענדל ווילהעלם און ער איז דער שטאט-רב און הויפט רב פון דעם קארפאטן ראיאן.
אין אמעריקא
אין בארא פארק האט געוואוינט הרב מנשה קליין (ווערט באקאנט אלס "מנשה הקטן") אונגווארער רב, און מחבר ספרי משנה הלכות.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:קארפאטארוס
על גאר
קליין|250px|על גאר על גאָר (געבוירן 31סטן מערץ, 1948 אין וואשינגטאן די.סי.) איז אן אמעריקאנער פאליטיקער, ביזנעסמאן, און ענווייערמענטאליסט.
ער האט דריי טעכטער און איין זון.
פאליטישע קאריערע
גאר האט געדינט אין רעפרעזאנטיוון הויז (1977 - 85) און דערנאך אין סענאט (1985-93) פארטרעטנדיג טענעסי. פון 1993 ביז 2001, איז ער געווען די 45סטער וויצע פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, אונטער ביל קלינטאן וואס איז דאן געווען דער פרעזידענט.
גאר איז געווען דער דעמאקראטישער פארטיי'ס נאמינאציע פון פרעזידענט אין די 2000 וואלן, וואס איז געווען איינער פון דאס מערסטע קאנטראווערסיאלע געשיכטעס אין אמעריקאנער היסטאריע.
נאך א רייע וואלן פראבלמען און געריכטליכע פראדעצורן פון דעם שטאַט פלארידע, האט דער העכסטער סופרים קארט געאורטיילט אפצושטעלן די ווידערציילונגן געבנדיג פאר דזשארדזש דאבעליו בוש די עלעקטאראלע קאלעדזש געווינס און קאנסעקווענטלי דאס פרעזידענטשאפט.
ער איז זייער דערביטערט טענהדיג אז ער האט געווינען די פרעזידענטשאפט נאר די געריכט וואס איז געווען מער פרא קאנסערוועטיוו האט נישט געלאזט געהעריג אפציילן די שטימען, אבער ער האט זיך גענומען צו ביזנעס ווערענדיג א גרעסערע מיליאנער פון וואס ער איז געבוירן, ער פירט היינט אן מיט א טעלעוויזיע טשאנאל און אויך אן אינוועסטמעט פירמע אויך איז ער פון די בארד פון עפל קאמפיוטער און אויך איז ער אן עצה געבער פאר גוגל און א פארזיצער פון די אלייענס פאר קלימאט קאנטראל, זייענדיג אן אקטיוויסט איבער דער טעמע פון גלאבאלע אנווארעמונג וואס ער פירט אן ראלי'ס ווי עס קומען זיך צוזאמען שווערע טויזנטער שטיצער פון דער אגענדע אויסצודרוקן זייער מיינונג אז די וועלט נעמט נישט גענוג ערנסט דעם געפאר און איין טאג וועט די גאנצע וועלט פארברענט ווערן צוליב די היץ וועט זיך אראפלאזן לויט זייער מיינונג, פארשטייט זיך אז נאר אויב מיר וועלן נישט דערטרונקען ווערן קודם צוליב די וואסער וואס עס ווערט געשאפן פון דער היץ וואס עס צעלאזט די אייז ארום און ארום די וועלט וואס לויט איהם ברענגט דאס ארויף דעם וואסער שטאפל העכער און העכער און וועט איין טאג אנקומען אזוי הויך ווי די העכסטע ערטער אויף דער יבשה.
ווען ער האט פארלוירן האבן א סאך דעמקראטן געזאגט אז די סיבה פארוואס ער האט פארלוירן איז ווייל אין לויף פונעם קאמפיין האט ער זיך דערווייטערט פון זיין באס, פונעם דעמקראטישן פרעזידענט ביל קלינטאן, קלינטאן איז באקאנט פאר א שטארקער קאמפיינער, ער ציהט צו זיך די מאסן ספעציעל האט ער א כח אויפצו וועקן דעם בעס די ליבעראלע, אבער גאר ער האט איהם נישט אויסגענוצט ווי עס דארף צו זיין. ווידער דער גאר קאמפיין האט געזאגט אז זיי האבן עס געטוען מיט א כוונה ווייל זיי האבן נישט געוואלט ליידן פון די פראבלעבן וואס איז נאכגעלאפן קלינטאן.
ער זאגט אז ער וועט מער נישט לויפן פאר פרעזידענט.
ער האט פארלוירן די וואלן פון זיין היים שטאַט טענעסי צו בוש.
קריטיק
ער האט איז באקאנט פאר אויפגעבלאזנע אויפטוען, ווי-למשל ער האט זיך בארימט אז ער האט אויסגעטראפן דעם אינטערנעט, דאס איז וויבאלד ער האט געהאלפן מאכן די געזעץ אז די מיליטער זאל ארויסגעבען די אינטערנעט טעכנעלאגיע פארן די ציוועלע געזעלשאפט האט ער זיך פאלש בארימעט.
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן קאַטעגאָריע:USA רעגירונג קאַטעגאָריע:וויצע פרעזידענטן
נייער טעסטאמענט
קליין|[[פאפיראס ריילאנדס 52, די אלטסטע מאנוסקריפט דעס נייען טעסטאמענטס. ענטהעלט א טייל פון די בשורה לויט יוחנן, פרק י"ח.]] דער נייער טעסטאמענט אָדער: בְּרִ֥ית חֲדָשָֽׁה (גריכיש: Η Καινή Διαθήκη, אראמיש: דיתקא חדתא) איז דער נייער בונד פון די קריסטן בנוסף צום דער אלטער תורה פון די יידן וואס איז תנ"ך. אורשפרינגליך איסט זי געשריבן געווען אין גריכיש, און ס'דא היסטאריקער וואס מיינען דאס ס'גווען נאך עלטערע טייל-ווערסיעס אין לשון אראמיש. די ברית חדשה האט כ"ז בוכער, וואס זינד אפגטיילט צווישען די פיער בשורות (עוון גליונות) וואס דערציילן איבער די לעבן פון ישו; די מעשה'ס פון די שלוחים, וואס דערציילט איבער ישו'ס שלוחים און די אנהייב דער קירכע נאך זיין עלייה אינס הימעל; די בריווע, הויפטליך פון זיין משולח שאול התרסי/פולוס, אבער אויך פון פטר חמור, ישו'ס ברודער יעקב און די משולחים יהודה און יוחנן; און די נבואה פון יוחנן, וואס דערציילט איבער יום הדין פון די קריסטן.
זי פאלגען אזוי:
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:קריסטנטום
סאטאן באן סטאנציע
סאַטאן איז די הויפט באן סטאנציע פארן שטעטל סאטאן, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדערן
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 5.
סאטאן סטאנציע האט פיר פעראנען. באנען פון לאנדאן ניצן פעראנען 2 און 4. באן וואס קומען פון אינדרויסן פון לאנדאן ניצן פעראנען 1 און 3.
היסטאריע
סאטאן סטאנציע האט געעפנט דעם 10טן מיי 1847 דורך דער לאנדאן, ברייטאן און דרום בארטן אייזנבאן, אויף איר ליניע פון קיין. א צווייג קיין האט געעפנט דעם 22סטן מיי 1865, און דערנאך א ליניע קיין  אום 1טן אקטאבער 1868. ענדלעך האט מען געעפנט דעם צווייג קיין דעם 5טן יאנואר 1930.
באדינונגען
די באדינונג אין די נישט שפיץ שעה׳ן איז ווי פאלגנד:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
מאראסט
left|thumb|250px|[[פוס אין מאראסט.]] מאראסט איז פליסיגע זאמד, שטויב, ערד און אנדערע סובסאטנצען אויסגעמישט מיט וואסער אדער ליים.
מיכאל בער ווייסמאנדל
קליין|100px|רבי מיכאל בער ז"ל רבי מיכאל בער ווייסמאנדל (ד' חשוון תרס"ד 1903 - ו' כסלו תשי"ח 1957) איז באקאנט מיט זיינע הצלה אקטיוויטעטן צו ראטעווען אידן פון דעם חורבן אייראפע. אזוי אויך איז ער באקאנט מיט זיינע חיבורים מן המיצר איבער די שואה וואס דארט ווייזט ער אויף וויאזוי די ציונים האבן געשטערט זיינע הצלה אקטיוועטען, דערנאך איז ער בארימט מיט זיין ספר תורת חמ"ד על התורה, ווי צווישען זיינע חידושים איז ער דער ערפינדער פון א געוויסע וועג צו ציילן אותיות התורה און דורך דעם טרעפן סימנים און רמזים אין די תורה
מאראסט
מאראסט, ווערט אנגעקוקט דורך מענשטן בטעות ווי שמוץ אבער דאס טוט דינען אלס א וויכטיגער ארטיקל פאר פילע לעבנס וויכטיגע אויפגאבעס.
מיכאל בער ווייסמאנדל
יוגנט יארן
מיכאל בער איז געבוירן אין דעברעצין, אונגארן, ד' חשוון תרס"ד צו יוסף ווייסמאנדל, א שוחט. א פאר יאר שפעטער האט זיין משפחה געצויגן קיין טירנוי (היינט סלאוואקיי). אין תרצ"א איז ער געגאנגען לערנען אין נייטרא אין דער ישיבה פון הרב שמואל דוד אונגאר.
חתונה
זייענדיג א טירנויער, וואס ווי באקאנט איז דער נייטרא'ער רב אויך געקומען פון דער שטאט, איז בייגעפאלן פאר איינעם אנצוטראגן דעם שידוך צווישן מיכאל בער מיט ברכה רחל אונגאר. זיי האבן חתונה געהאט אין תרצ"ז.
נאך זיין חתונה איז ער געפארן פארברענגען אין דער באדליען ביבליאטעק אין אקספארד, ענגלאנד, וואו ער האט מעתיק געווען תורת הראשונים, וואס ליידער א גרויסער טייל פון זיי איז נעבעך נישט איבערגעליבן נאכן גרויסן חורבן.
מאראסט
מאראסט שטעלט צו וואונינג אין פארעם פון א הויז פאר פארשידענע מינע חיות, אריינגערעכענט פארשידענע ווערעם, פרעש, שלענג, א.א.וו. אנדערע חיות ווי חזירים און העלפאנדן, באדן זיך אין מאראסט כדי צו ווערן קיל און זיך אפהיטן פון די זון וואס שיינט אין זייערע הייסע קלימאטן.
מיכאל בער ווייסמאנדל
חתונה
ער האט געהאט א שטוב מיט פינף קינדער, וועלכע זענען ליידער צוזאמען מיט זייער מאמע אומגעקומען אין אוישוויץ, און ער איז אויפן וועג ארויסגעשפרונגען פון דער באן, באשליסנדיג דעם גורל'דיגן באשלוס אז עס איז וויכטיגער עוסק צו זיין אין הצלת נפשות ווי צו זיין מיט זיינע באליבטע אין די לעצטע מינוטן.
נאכן קריג
נאכן קריג איז ער נעבעך געוועזן זייער צובראכן, און ער האט נישט צופיל געהאט געטראכט פון נאכאמאל חתונה האבן און אויפשטעלן א פרישע שטוב, אבער איינמאל פארוויילנדיג אין וויליאמסבורג אין שטוב פון דעם עסקן וואס האט זיך איבערגעגעבן פאר אים בלב ונפש, ר' מנחם משה פעלזנבורג, איז געוועזן דארטן זיין געוועזענער שוואגערס, הגה"צ אבד"ק נייטרא ז"ל'ס, שוועגערן, מרת לאה טייטלבוים, טאכטער פון ר' יעקב מרדכי, און צוזעענדיג זיין צובראכענעם געמיט האט זי זיך אויסגעדרוקט פאר ר' מנחם משה אז זי איז גרייט חתונה צו האבן מיט אים כדי אים צו דערפרייען אביסל און אים ארויסהעלפן און אים צו באדינען. ר' מיכאל בער האט קודם נישט געוואלט גלייבן אבער צום סוף האט ר' מנחם מרדכי אויסגעפירט דעם שידוך, און זיי האבן אויפגעשטעלט א הערליך דור פון זעקס קינדער:
מאראסט
אין דיר קאנסטרוקציע אינדוסטריע טוט דאס מיינען אויך נאסע פלעסטער, צעמענט אדער אנדערע ענדליכע סובסטאנצן, אמאל פלעגט מען בויען די הייזער מיט סתם מאראסט.
מיכאל בער ווייסמאנדל
נייטרא ישיבה
ער האט געגרינדעט די נייטרא ישיבה און נייטרא יישוב אין מאונט קיסקא, ניו יארק.
זיין פטירה
ער איז געשטארבן יונג פון א הארץ אטאקע.
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע קאַטעגאָריע:רבני אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע עסקנים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע קאַטעגאָריע:סלאוואקישע יידן
מאראסט
קאַטעגאָריע:געאלאגיע
טאראנטא
טאראנטא איז די הויפטשטאט פון אנטעריא און איז די גרעסטע שטאט אין קאנאדע.
אין טאראנטא וואוינען פיל פרומע אידן. דער הויפט שול הייסט די שיף־שול. עס איז אויך דא שטיבלעך פון די באבאווער און גערער חסידים.
טאראנטא איז באקאנט אלס דער היים פון די געוועזענע רייכסטע חרדישע ביליאנערן ר' משה רייכמאן פאמיליע.
דער טאלנער רבי, הר"ר יוחנן טווערסקי איז געווען א חתן דעם סטרעטינער (מרת פערל זצ"ל), האט געזעצט דארטן, איידער ער האט געצויגן קיין ירושלים אין תשכ"ד.
א גרויסע קהילה פון "ניצולי שואה" וואוינען דארטן, און א גרויסע מוזיאום.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים קאַטעגאָריע:שטעט אין קאנאדע קאַטעגאָריע:הויפטשטעט *
משה סופר
קליין|200px|זיין געזיכט רבי משה סופר זצ"ל (ז' תשרי ה'תקכ"ג - כ"ה תשרי ה'ת"ר) (1762 - 1839), רב אין פרעשבורג, באקאנט אלס דער חת"ם סופר. דער נאמען חת"ם סופר קומט פון די ראשי תיבות פון חדושי תורת משה סופר, און איז דער נאמען פון די ספרים וואס רבי משה סופר האט פארפאסט, און דער נאמען מיט וועלכען ער איז באקאנט היינט צוטאג אויף דער וועלט.
אפשטאם
רבי משה איז געבוירן אין פראנקפורט אם מיין, ערב שבת נאענט צו קבלת שבת, ז' תשרי ה'תקכ"ג, צו זיין פאטער הרב שמואל סופר א זון פון הרב משה סופר, אן אייניקל פון רבי שמעון פראנקפורטער, דער ילקוט שמעוני. און צו זיין מוטער מרת רייזל א טאכטער פון הרב אלחנן חזן.
ערב שבת ווען זיין מוטער האט געהאלטן ביים געבוירן האט זי זיך געזארגט אז איבער איר וועט מען דארפן מחלל שבת זיין, האט זי געשיקט א שליח צום רב, רבי אברהם אביש פראנקפורטער וועלכער איז געווען א באקאנטער גאון און מקובל, און געבעטן ער זאל אויסווארטן מיט קבלת שבת וויפעל ס'איז מעגליך. דער רב האט איר צוליב געטון, און געזאגט "ס'איז ווערט צו ווארטן, די וועלט ווארט שוין אויף אים, דאס קינד וואס ווערט געבוירן וועט באלייכטן די וועלט מיט זיין תורה און ער וועט העלפן יידישע קינדער מיט זיין תפלה.
רבנות
ווען זיין רבי, רבי נתן אדלער, איז גערופן צום רבנות פון באסקוויץ, מעהרן, אין תקמ"ב האט רבי משה סופר אים נאכגעפאלגט. רבי נתן האט אים גע'עצה'ט זיך אריבערציען קיין פראסטיץ, מעהרן.
אין פראסטיץ האט רבי משה געהייראט אין תקמ"ה מרת שרה, טאכטער פונעם פראסטיצער רב, הרב משה יערוויץ (נפ' תקמ"ה). רבי משה איז געווארן א מיטגליד אין דער חברה קדישא, און שפעטער איז ער געווארן ראש ישיבה אין פראסטיץ.
אין תקנ"ד האט מען אים באשטימט מיטן רבנות פון דרעזניץ. אין תקנ"ז איז ער געווארן רב פון מאטערסדארף, עסטרייך, איינע פון די "שבע קהילות" פון בורגנלאנד. ער האט דארט אויפגעשטעלט א ישיבה, און אסאך תלמידים זענען געקומען לערנען ביי אים. זיין הויפט תלמיד אין מאטערסדארף איז געווען מאיר אַ"ש מהר"ם אש (תק"ם - תרי"ב), וואס איז שפעטער געווארן רבי אין אונגוואר.