cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
רבי שלום שרעבי
הבט משמים עדה תמה
יְהִי רָצוֹן מִלְּפָנֶיךָ ה' אֱלֹקֵינוּ וֶאֱלֹקֵי אֲבוֹתֵינוּ, שֶׁיִּהְיֶה עַתָּה עֵת רָצוֹן וְיִמָּשֵׁךְ מִן הַאֵין סוֹף בָּרוּךְ הוּא מִמְּקוֹר הַחַיִּים הָעֶלְיוֹנִים שֶׁפַע בְּרָכָה עֶלְיוֹנָה וּקְדֻשָּׁה עֶלְיוֹנָה לְחָכְמָה דְּמַחֲשָׁבָה עֶלְיוֹנָה. וְתִפְתַּח מְקוֹר אוֹתָהּ הַחָכְמָה דְּמַחֲשָׁבָה עֶלְיוֹנָה לְהַשְׁפִּיעַ קְדֻשָּׁה עֶלְיוֹנָה וּבְרָכָה רַבָּה לְשָׁרְשֵׁי מְקוֹרוֹת הָעֶלְיוֹנִים שֶׁל שָׁרְשֵׁי הַחֲסָדִים הָעֶלְיוֹנִים וְהָרַחֲמִים הַגְּדוֹלִים. וְתִפְתַּח הָאוֹצָר הַטּוֹב הָעֶלְיוֹן הַשָּׁמַיִם הָעֶלְיוֹנִים. וְתַשְׁפִּיעַ חֲסָדִים הָעֶלְיוֹנִים וְרַחֲמִים גְּדוֹלִים לְכָל הַפַּרְצוּפִים הָעֶלְיוֹנִים (דעתי"ו. וא"א ונוק'. ואו"א. וישסו"ת. וזו"ן. ויעקו"ר) דְּכָל הָעוֹלָמוֹת הַקְּדוֹשִׁים, וּלְשָׁרְשֵׁי נֶפֶשׁ רוּחַ נְשָׁמָה חַיָּה יְחִידָה שֶׁלָּנוּ. וְתַשְׁפִּיעַ חֲסָדִים עֶלְיוֹנִים וְרַחֲמִים גְּדוֹלִים לִירוּשָׁלַיִם הָעֶלְיוֹנָה וּלְבֵית הַמִּקְדָּשׁ הָעֶלְיוֹן וְתִפְתַּח חֲלוֹנֶיהָ וּשְׁעָרֶיהָ שֶׁל יְרוּשָׁלַיִם הָעֶלְיוֹנָה וְשֶׁל בֵּית הַמִּקְדָּשׁ הָעֶלְיוֹן, וְתִשְׁמַע וּתְקַבֵּל בְּרַחֲמִים וּבְרָצוֹן אֶת תְּפִלָּתֵנוּ (עַל יְדֵי שמועאל שֶׁהוּא בְּכֶתֶר דְּחָכְמָה דִּיצִירָה שֶׁמְּקוֹרוֹ הוּא אהוה).
וּבְכֵן תֵּן כָּבוֹד לְעַמֶּךָ, תְּהִלָּה לִירֵאֶיךָ וְתִקְוָה טוֹבָה לְדוֹרְשֶׁךָ, וּפִתְחוֹן פֶּה לִמְיַחֲלִים לָךְ, שִׂמְחָה לְאַרְצְךָ וְשָׂשׂוֹן לְעִירֶךָ, וּצְמִיחַת קֶרֶן לְדָוִד עַבְדֶּךָ, וַעֲרִיכַת נֵר לְבֶן יִשַׁי מְשִׁיחֶךָ.
וּבְכֵן צַדִּיקִים יִרְאוּ וְיִשְׂמָחוּ, וִישָׁרִים יַעֲלֹזוּ, וַחֲסִידִים בְּרִנָּה יָגִילוּ, וְעוֹלָתָהּ תִּקְפֹּץ פִּיהָ, וְהָרִשְׁעָה כֻּלָּהּ בֶּעָשָׁן תִּכְלֶה, כִּי תַּעֲבִיר מֶמְשֶׁלֶת זָדוֹן מִן הָאָרֶץ.
וְתִמְלֹךְ אַתָּה הוּא ה' אֱלֹהֵינוּ מְהֵרָה עַל כָּל מַעֲשֶׂיךָ, בְּהַר צִיּוֹן מִשְׁכַּן כְּבוֹדֶךָ, וּבִירוּשָׁלַיִם עִיר מִקְדָּשְׁךָ, כְּכָתוּב בְּדִבְרֵי קָדְשְׁךָ, יִמְלֹךְ ה' לְעוֹלָם אֱלֹהַיִךְ צִיּוֹן לְדֹר וָדֹר הַלְלוּיָהּ.
רִבּוֹנוֹ שֶׁל עוֹלָם גָּלוּי וְיָדוּעַ לְפָנֶיךָ שֶׁרְצוֹנֵנוּ לַעֲשׂוֹת רְצוֹנְךָ, אֶלָּא שֶׁשְּׂאוֹר שֶׁבָּעִסָּה וְשִׁעְבּוּד מַלְכוּיוֹת וְחֶסְרוֹן כִּיס מְעַכְּבִים.
יְהִי רָצוֹן מִלְּפָנֶיךָ ה' אֱלֹקֵינוּ וֶאֱלֹקֵי אֲבוֹתֵינוּ, שֶׁתַּצִּילֵנוּ מֵהֶם וּתְסַיֵּעַ לָנוּ וּלְבָנֵנוּ וּלְזֶרַע זַרְעֵנוּ מֵעַתָּה וְעַד עוֹלָם, וּלְאַנְשֵׁי בֵּיתֵנוּ וּלְכָל הַנִּלְוִים אֵלֵינוּ הַמְסַיְּעִים אוֹתָנוּ בַּעֲבוֹדַת ה' וְהַמְּהַנִּים אוֹתָנוּ מִנִּכְסֵיהֶם, וּמַחֲזִיקִים בְּיָדֵינוּ לָשֶׁבֶת עַל אַדְמַת הַקֹּדֶשׁ תִּבָּנֶה וְתִכּוֹנֵן בִּמְהֵרָה בְּיָמֵינוּ, לִלְמֹד תּוֹרָתְךָ לִשְׁמָהּ וְלַעֲשׂוֹת רְצוֹנְךָ וּלְעָבְדְךָ בְּלֵבָב שָׁלֵם. וְתַצִּילֵנוּ מִיֵּצֶר הָרַע וּמִכָּל חֵטְא וְעָוֹן וָפֶשַׁע וּמִכָּל צָרָה וְצוּקָה וּמַשְׁחִית וּמִשִּׁעְבּוּד מַלְכוּיוֹת, וּמֵחֶבְלֵי מָשִׁיחַ וּמֵעֶרֶב רַב וּמִמִּלְחֶמֶת גּוֹג וּמָגוֹג וּמְדִינָה שֶׁל גֵּיהִנָּם, וּמֵחִבּוּט הַקֶּבֶר וּמֵעֲנִיּוּת תּוֹרָה וּמֵעֲנִיּוּת מִצְווֹת וּמֵעֲנִיּוּת מָמוֹן, וּמִדַּלּוּת וּמִשִּׁפְלוּת וּמֵחֶסְרוֹן כִּיס וּמִדֶּבֶר וּמַגֵּפָה, וּמִכָּל גְּזֵרוֹת קָשׁוֹת וְרָעוֹת הַמִּתְרַגְּשׁוֹת לָבֹא בָּעוֹלָם.
נוסח מציבה פון רש"ש
נטמן בירושלים בהר הזיתים.‏ על מצבתו כתוב כך: קבר"ת ארץ‏, איש אלוהים קדוש הוא,‏ השקדן בתורה, הרב החסיד, המקובל האלוהי, בוצינא קדישא‏, כמוהר"ר שלום מזרחי דידיע שרעבי זלה"ה, נח נפשיה יום עשרה לחדש שבט שנת 'מנוחת"ו כבו"ד'‏, לפ"ג‏
הערות שוליים
קאַטעגאָריע:מקובלים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
וועלט באנק
דער וועלט באנק איז אן אינטערנאציאנאלער פינאנציעלער אנשטאלט וואס גיט הלוואות צו אנטוויקלידיקער לענדער צו העלפן אויפבויען זייער אינפראסטרוקטור. דער באנק איז געגרינדעט געווארן דעם 27סטן דעצעמבער, 1945. דער באנק איז צאמגעשטעלט פון פינף ארגאניזאציעס. דער וועלט באנק האט א ציל צו פארמינערן ארימקייט.
היסטאריע
פראנקרייך איז געווען דאס ערשטע לאנד וואס האט באקומען א הלוואה פונעם וועלטבאנק, פאר $897 מיליאן. אויך פוילן און טשילע האבן געבעטן הלוואות אבער זיי האבן נישט באקומען.
ביז 1967 האט מען געגעבן הלוואות מערסטן פאר אינפראסטרוקטור פראיעקטן ווי פארטן, שטראז סיסטעמען און קראפטווערק.
אין 1968 איז ראבערט מאקנאמארא געווארן פרעזידענט פונעם באנק און ער האט אנגעהויבן געבן הלוואות פאר סאציאלע פראיעקטן, צו בויען שולעס און שפיטעלער, און צו פארבעסערן שריפטקייט און פארמעריי. אויך האט ער איינגעפירט א נייע סיסטעם פון זאמלען אינפארמאציע פון לענדער וואס בעטן הלוואות, וואס האט געמאכט גיכער די פראצעסירונג פון בקשות פאר הלוואות.
קאַטעגאָריע:בענק קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס
עלים לתרופה (ברסלב)
עלים לתרופה איז א ברסלבער ספר. דער ספר איז א זאמלונג פון בריוון וואס רבי נתן מברסלב ז"ל האט געשריבן פאר זיין זון ר יצחק און פאר זיינע תלמידים און באקאנטע.
עס אנטהאלט נאנט צו פינף הונדערט בריוון.
קאַטעגאָריע:ספרי ברסלב
אריה לייביש ליפשיץ
קליין|225px|מצבה פון אריה דבי עילאי רבי אריה לייביש ליפשיץ זצ"ל, (ה'תקכ"ז - י"ז טבת ה'תר"ו), רב אין ווישניצא, דער אריה דבי עילאי, באקאנט אלס רבי לייביש חריף.
אפשטאם
רבי לייביש איז געבוירן אין יעראסלאוו אין יאר ה'תקכ"ז (אומגעפער) צו זיין פאטער ר׳ חיים ליפשיץ (ר׳ חיים ״ציצית מאכער״), אן אייניקל פון הרב נתן נטע שפירא, דער מגלה עמוקות. אויף זיין טאטע'ן האט שוין דער רבי פון לובלין מעיד געוועהן אז ער איז א בעל רוח הקודש.
ביי די ניין יאר האט ער שוין גע'שמ'ט אלס עילוי און בקי אין ש"ס בבלי און ירושלמי, און איז דעמאלטס געווארן א תלמיד פון הגאון המפו' רבי יצחק חריף אבד"ק סאמבור בעמח"ס שו"ת פני יצחק. שפעטער איז ער געווארן א תלמיד פון קצות החושן.
זיין רבי אין חסידות איז געווען דער חוזה, אויך איז ער געפארן צום קאזשניצער מגיד און רבי מענדעלע רימאנאווער.
רבנות
אין יאר ה'תר"ס איז רבי לייביש געווארן רב אין קרעשאוו, נאכהער אין בילגוריי, אין יאר ה'תקס"ח ווען זיין שווער דער ישמח משה איז געווארן רב אין אוהעל האט רבי לייביש איבער גענומען דאס רבנות אין שינאווא, אין יאר ה'תק"ץ איז רבי לייביש אויפגענומען געווארן רב אין ווישניצא און איר אומגעגנט (אריין רעכנדיג בריגעל און באכניא). חול המועד סוכות ה'תקצ"ח איז רבי לייביש פארטריבן געווארן פון ווישניצא אין ער האט זיך באזעצט אין בריגעל.
צווישן די וועלכע זענען געפאָרן צום אריה דבי עילאי זענען אויך געווען די צדיקים: רבי מרדכי דוד דאמבראווער, רבי בעריש אָשפיצינער, רבי שלום קאמינקער, רבי הערש משרת פון רימאנאוו, רבי אשר'ל ראפשיצער, דער צאנזער רב, רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, רבי אָרון קראקאווער און זיינע קינדער.
הסתלקות
רבי לייביש איז נפטר געווארן י"ז טבת ה'תר"ו אין בריגעל.
פאמיליע
רבי לייביש האט געהייראט בזיווג ראשון די טאכטער פון א נגיד אין פרעמישלא, וואס האט געזוכט אן איידעם א למדן; אבער זי האט געוואלט אז ער זאל עוסק זיין אין מסחר, און זיי האבן זיך גע׳גט.
בזיווג שני האט ער געהייראט מרת חנה אן איינציגע טאכטער (בת יחידה) פון הרב משה טייטלבוים דער ישמח משה. זיינע קינדער:
רעפערענצן
ליפשיץ, אריה לייביש
זשענג הע
קליין זשענג הע (1371–1433), אדער טשענג הא אויך געוואוסט ווי מאַ סאַנבאַא און האַדזשי מאַחמוד שאַמסודין, איז געווען א מוסולמענער כינעזישער מארינער, אויספארשער, דיפלאמאט און פלאט אדמיראל, וואס האט קאמאנדירט רייזעס אינעם אינדישן אקעאן, צו די לענדער פון דרום-מזרח אזיע, דרום אזיע, דעם מיטל מזרח, סאמאליע און דעם סוואהילי בארטן פון 1405 ביז 1433. די רייזעס ווערן גערופן די "נסיעות פון זשענג הע".
זיין פלאט האט געהאט 317 שיפן, מיט 28,000 כינעזישע זעלנער.
זשענג הע איז געבוירן געווארן אין 1371 אינעם ראיאן וואס הייסט היינט יונאן.
אין 1381, ווען ער איז געווען אלט צען יאר, איז זיין פאטער געשטארבן. יענעם יאר האט די מינג דינאסטיע ארויסגעשיקט אן ארמיי קיין יונאן. די ארמיי האט געכאפט אים פאר א קנעכט, און מ'האט אים געמאכט א סריס.
פון 1405 ביז 1433, איז זשענג הע ארויסגעפארן אויף זיבן נסיעות צום אינדישן אקעאן, וואס די כינעזער רופן דעם "מערב אקעאן". ער האט געפירט א גרויסן פלאט פון שיפן און א גרויסע ארמיי.
אין זיינע דריי ערשטע רייזעס האט ער באזוכט די לענדער פון דרום-מזרח אזיע, אינדיע און  סרי לאנקא. אין די פערטע ביז די זיבעטע רייזעס איז ער אנגעקומען ווייט צום בארטן פון אפריקע. ער פלעג געבן געשאנקען פון זיידע, פארצעלאן און פולווער. ער האט באקומען א סך אויסטערלישע מתנות, ווי זשיראפן און זעברעס.
קאַטעגאָריע:כינעזער קאַטעגאָריע:אויספארשערס קאַטעגאָריע:אדמיראלן קאַטעגאָריע:מוסולמענער קאַטעגאָריע:היסטאריע
אפעק
אפע"ק (ענגליש: OPEC, ר"ת פון Organization of Petroleum Exporting Countries—ארגאניזאציע פון בענזין־עקספארטירער לענדער) איז א קארטעל פון צוועלף לענדער וואס האלט אן א מאנאפאל איבער דער וועלט'ס גרעסטן חלק אויל גראבונגען אז די פרייזן זאלן נישט צופיל פאלן, נאר די אראבישע ליגע מיט זייערע אייראפעער פריינד זאלן זיך קענען אנפילן די טאשן אויף די אמעריקאנער ענערגיע הונגעריגע מענטשן, וואס פאר אן אמת געזאגט היינט איז זייער מאכט שוין היבש געפאלן ווען מען טרעפט אויל אין אנדערע לענדער, ווי אויך הייבט מען אן צו נוצן מער עטאנאל. אבער רוסלאנד איז דער גרויסער בער וואס מאכט אן צרות איבעראל כדי ער זאל קענען מאכן געלד אויף זיינע גרויסע אויל רעזערווארן.
אפעק מיטגלידער
אלעס צוזאמען זענען פארהאן צוועלף מיטגלידער לענדער
70ער יארן
אין די 70ער יארן ווען די אראבישע וועלט האט פראקלאמירט דעם אויל-עמבארגא אלס ענטפער צו די יום כיפור מלחמה וואס זיי האבן געהאלטן אז אמעריקע העלפט בלינדערייט ארויס די ציונים, האבן זיי דאן כמעט פאראלאזירט די וועלט
אין 2010
אין 2010 איז געווארן די מאכט פון אפעק ווייניגער און ווייניגער נאכדעם וואס עס האט אין 2008 געגרייכט א פעסל אויל צו ארום $147.46 אויפן ניו יארק מערקענטילע בערזע איז דאס געווען א גרויסער ווענדפונקט וואס האט אויפגעוועקט די וועלט וואס זינט דאן ווערט די טעכנאלאגיע פילפאכיג מער פארגעשריטן פון די יארן בעפאר און דורכאויס די לעצטע צען יאר פון 00' ביז 10' איז געפאלן מיט א האלבער גאלאן וויפיל א מענטש באנוצט זיך אין א טאג מיט גאזאלין צו דירעקט צו אומדירעקט, וואס עס וועט זיך אויסקאכן אין די קומענדיגע יארן ווארט אונז איבער צו זען, אבער מיט די אלע ענווייראמענטאליסטן און דעם דרוק וואס די אויטאמאביל אינדוסטריע האט צו ערצייגן מער ענערגיע שפארזאמע קארס, איז נישט אזוי אבסורד צו זאגן אז עס איז שוין גאנץ נאנט דער טאג וואס מען וועט שוין אינגאנצן נישט זיין אפהענגיק אין די אראבישע שייכן מיט די רוסישע דיקטאטורן און מען וועט שוין נישט דארפן אזויפיל אוועק צאלן פאר די ביסל ענערגיע וואס דער מענטש ברויך צו האבן.
קאַטעגאָריע:ענערגיע קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס
שלמה פרידמאן (סאדיגורא)
רבי שלמה פרידמאן זצ"ל (י"א תשרי ה'תר"ד - כ' טבת ה'תרמ"א), פון סאדיגורא. דער צווייטער זון פון סאדיגורער רבי'ן.
אפשטאם
רבי שלמה'ניו איז געבוירן אין קארלין, י"א תשרי ה'תר"ד, צו זיין פאטער הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת מרים, א טאכטער פון הרב אהרן פערלאוו, דער בית אהרן, א זון פון הרב אשר פערלאוו פון קארלין-סטאלין.
רבנות
רבי שלמה'ניו האט באהאלטען זיין שטארקע עבודה אין לערנען און צדקה, נאר ביים דאווענען האט מען געזען ווי ער קאכט פאר'ן אויבערשטן ווי א קעסעל אויפ'ן פייער.
רבי שלמה'ניו איז געווען דער רעכטע האנט פון זיין פאטער אין סאדיגורא.
הסתלקות
רבי שלמה'ניו איז נפטר געווארן נאך ביים פאטער'ס לעבען כ' טבת ה'תרמ"א, און ער ליגט אין סאדיגורא.
יירגן שטרופ
ייִרגן שטרופ (26סטן סעפטעמבער 1895 — 6טן מערץ 1952) איז געווען א נאצי קאמאנדיר פון די פאליציי און די עס עס אין ווארשע בעת די אויפשטאנד, אין דער ווארשעווער געטא, וואס ער פערזענליך האט אונטערגעדרוקט, מיט גרויס ברוטאלישקייט, און דעם 16טן מײ 1943 האָט ער פֿאַרברענט גאַנץ װאַרשעװער געטאָ מיט טױזנטער ייִדן. דער װאַרשעװער געריכט־דיסטריקט האָט אים עקזעקוטירט מײַ 1952 מיט אַ תּליה.
ברוך אייזנבערג
ברוך אייזנבערג, איז געווען א חזן, א איש חינוך און פארפאסער פון א לאנגער רייע קינדער קאסעטעס.
ער איז געווען א אקטיאר - נאך אלס קינד - זייענדיג 'יוסף' אינעם נייטרא יוסף שפיל תשט"ז, און שפעטער אין היימישע חינוך פארשטעלונגען, און אויף קאסעטעס, מיט זיין זעלטענעם טאלאנט צום באוואונדערן.
זיינע קאסעטעס
צווישן די געשיכטע ערציילער פון קינדער קאסעטעס, ווי א שטייגער יו"ט עהרליך, מאיר פעלבראנד, לייבל וויינשטאק, זושא שמעלצער, שמע בני טעיפס, איז ר' ברוך אייזנבערג פאררעכענט אלץ איינער פון זיי.
ער איז געווען א פארפאסער פון אייגענע לידער, און זיין שטימע האט געקלונגען 'אן א מיקראפאן' גאר מעכטיג און קלאר.
ר' ברוך האט אין די מיטעלע יארן געליטן א הארץ אטאקע, און ווען מ'האט עהם אויפגעלעבט מיט סי-פי-אר, האט ער געלעבט נאך איין יאר, און ווידער געכאפט א מאסיווע הארץ אטאקע און זאפארט אוועק.
אבער ער האט עספיעט אויפצושטעלן א דור פון גאר געלונגענע ערליכע אישי ציבור; צווישן זיי זיינע זין; ר' אהרן ארי' אייזנבערג אלס מגיד, ר' ביינוש דעם סקווערער רבינס גבאי, ר' משה אייזנבערג אלס זינגער, און אלע אנדערע אלס געלונגענע מחנכים אין חסידישע מוסדות התורה אין ניו יארק.
ירדנה ארזי
ירדנה ארזי (יאַרדענאַ אַראַזי; געבוירן דעם 25סטן סעפטעמבער 1951) איז אַן ישראלדיקע זינגערין און טעלעוויזיע אנפירערין.
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס קאַטעגאָריע:אייראוויזיע באטייליקטערס
קואווייט
דער שטאַט פון קואווייט (, דאַוולאַט אַל־קואוואַיט) איז א סוווערענער אראבישער עמיראט פלאצירט אין צפון מזרח פונעם אראבישן האלבאינזל אין מערב אזיע. ער גרענעצט מיט סאודי אראביע צו דרום און איראק צו צפון.
י"ז טבת
געשעענישן
קאַטעגאָריע:טבת
דזשונא
דזשונא (ענגליש: juno) איז א 2007 קאנאדישער דראמעדי פילם וועלכע האט געווינען אן אסקאר פאר בעסט ארגינעל סקרין-פלעי,.
מעשה
דזשונא מעקגאף איז א מיידל אין די צענערלינג יאהרן וועלכע איז בטעות געווארן פארשוואנגערט.
זי ווערט נאענט מיט די פאמיליע און ספעציעל מיטן מאן. אבער ווען ער זאגט איהר אז ער איז למעשה נישט גרייט צו זיין א פאטער און וויל איבערלאזן זיין ווייב ווערט זי אויס מענטש, אבער באשלוסט דאך צו געבן דאס קינד פאר זיין פרוי ווענעסע.
שפעהטער זעהט זי איין אז זי האט יא ליב איהר פריינד מיט וועמען זי האט געהאט דאס קינד, און גייט צוריק צו איהם.
פראדוקציע
כאטש דער פילם ברויך זיך אפשפילן אין מינעסאטע איז אבער אלעס אפגעשפילט געווארן אין בריטיש קאלאמביע, קאנאדע.
די ערשטע פאר מינוט פון אנהויב פילם איז צוזאמגעשטעלט פון 900 קארטאן בילדער און עס האט גענומען ארום אכט מאנאטן צוזאמצושטעלן.
וועב
קאַטעגאָריע:פילמען קאַטעגאָריע:דראמא קאַטעגאָריע:קאמעדיע קאַטעגאָריע:קאנאדע קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
מנחם מענדל קירשבוים
הרב מנחם מענדל קירשבוים (תרנ"ה - תש"ג) איז געווען רב אין סקאלע און דיין אין פראנקפורט.
ער איז געבוירן אין קראקע אין יאר תרנ"ה צו זיין פאטער רבי שמואל, אן אנגעזעהנער למדן און סוחר און א פלאנטשער חסיד.
שוין אלס קינד האט ער ארויסגעשיינט מיט זיין קלוגשאפט און פלייס, זייענדיג א גרויסער מתמיד מיט א זעלטענעם זכרון. ווען ער איז אביסל עלטער געווארן איז ער אריבער לערנען ביי הגאון הרב פנחס אליהו דעמביצער דומ"ץ בקראקע. רבי מענדל האט זיך אריינגעזעצט אין די חבורות הלומדים אינעם צאנזער ביהמ"ד וואו ער איז געווארן דער רוח החיים פון דער חבורה. ער פלעגט מפרסם זיין זיינע חידושי תורה אין פארשידענע קובצים וואס איז ארויסגעקומען אין יענער צייט.
זיין ערשטע רבנות שטעלע איז געווען אין סקאלע, נעבן קראקע. אין יאר תרפ"ז איז ער אריבערגערופן געווארן קיין פראנקפורט דמיין צו דינען אלס דיין אין איינע פון די ארטיגע קהילות.
אין יאר תרצ"ו איז ער אויפגענומען געווארן אלס רב אין יענער קהילה. ער איז פארבליבן אין דייטשלאנד ביז זומער תרצ"ט, און אומגעפער זעקס וואכן פאר דעם צווייטן וועלט קריג האט אויסגעבראכן האט ער זיך געצויגן קיין בריסל, בעלגיע וואו ער האט משמש געווען ברבנות אין ביהמ"ד אהבת שלום. ער האט שוין געהאט באקומען אן ערלויבעניש צו פארן קיין ארץ ישראל, אבער וויבאלד ער האט שטארק געהאפט אז ער וועט קענען צוריק גיין קיין פראנקפורט און אלץ וועט נאך זיין ווידער ווי אמאל האט ער נישט געוואלט זיך דערווייטערן אזוי שטארק.
אין מאי ת"ש האבן די דייטשן אריינמארשירט אין בעלגיע. ער איז דאן אנטלאפן דורך דעם פראנצויזישן גרעניץ, אבער מען האט אים נאכגעשאסן פון וואס ער האט זיך ערהוילט.
אום שבת שובה תש"ג ווען ער איז געווען אויפן וועג צו שוהל, איז ער געכאפט געווארן דורך די געסטאפא. און וויבאלד ער האט נישט געהאט זיינע פאפירן מיט זיך נישט וועלנדיג טראגן אום שב"ק האט מען אים אוועקגעפירט קיין מעכעלען וואס דארט האט מען צוזאמגענומען די יודן ביז מ'האט זיי געפירט קיין אוישוויץ.
ער איז אומגעקומען אין אוישוויץ אין עלטער פון 47 יאר, הי"ד
זיינע תורות זענען געדרוקט אין "ציון למנחם".
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
דעלהי
דעלהי, ארויסגערעדט אין אינדיע דילי אדער דעהלי, איז די אפיציעל נאציאנאלע הויפטשטאט טעריטאריע פון דעלהי ( NCT), איז דער גרעסטער מעטראפאלין לויט שטח און דער צווייטער גרעסטער לויט באפעלקערונג אין אינדיע, נאך  מומביי. ער איז דער אכטער גרעסטער מעטראפאלין אין דער וועלט לויט באפעלקערונג מיט 16,753,265 איינוואוינער אין דער טעריטאריע אינעם 2011 צענזוס.
די טעריטאריע פון דעלהי באדעקט א שטח פון 1,484 ק"מ2
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אינדיע
נאווע סקאשע
נאווע סקאשע (' לאטייניש פאר ניי סקאטלאנד) איז א פראווינץ אין קאנאדע.
זי איז גרויס 55,500 קוואדראט קילאמעטער, אנטהאלט 979,449 איינוואוינער. איר הויפטשטאט איז האליפאקס.
יאאכים פאן ריבענטראפ
thumb|left|יאאכים פאן ריבענטראפ יאאַכים פאן ריבענטראפ (דעם 30סטן אפריל 1893 - 16טן אקטאבער 1946) איז געווען אויסערן מיניסטער פון דייטשלאנד פון 1938 ביז 1945. מ'האט אים געהאנגען אלס קריגס פארברעכער נאך די נירנבערג פראצעסן.
זיינע יונגע יארן
פאן ריבענטראפ איז געבוירן אין וואסעל, אינען אונטערשטן טייל פונעם ריין. זיין פאטער איז געווען א קאמאנדיר, ער האט געוווינט אין פארשידענע לענדער, אינדרויסן פון דייטשלאנד, און דערפאר האט ער גוט באהערשט ענגליש און פראנצויזיש, ער איז געווען א זעלנער אין דער ערשטער וועלט מלחמה, און איז געהעכערט געווארן אין ראנג צו אן אפיציר, און האט באקומען דעם אייזן מעדאל.
נאך דער מלחמה האט ער זיך אנגעשלאסן אין דער דיפלאמאטישער געמיינדע, און ער איז געשטעלט געווארן אין טערקיי.
ער האט פארלאזט זיין דיפלאמאטישע ארבעט, און געווארן א וויין סוחר. אין 1930 האט ער זיך געטראפן מיט היטלער, און אין 1932 זיך אנגעשלאסן אין דער נאצי פארטיי, ער איז געגעבן געווארן א מעדאל פון כבוד דורך דעם עס עס.
אין 1933, ווען היטלער איז געקומען צו דער מאכט, איז ער געווארן מיניסטער פאר ספעציעלע אנגעלעגנהייטן, ער האט אנגעפירט די פארהאנדלונגען מיט ענגלאנד, אויפן ים קרעפטן פארשטענדעניש. דער דייטשלאנד-יאפאן פאקט, אפילו עס האט קיין אפעקטיווע מיינונג ניט געהאט, אבער ווען איטאליע האט זיך צוגעשלאסן, איז עס געווארן דער פאקט פון די אקסיס.
אין יאר 1936, איז ער געשיקט געווארן אויף ענגלאנד אלס אמבאסאדאר, וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1938, ווען ער איז צוריקגערופן געווארן קיין בערלין, ווי ער איז געווארן אויסערן מיניסטער, אויפן פלאץ פון קאנסטאנטין פאן נויראט, און זייענדיק א פייערליכער אנהענגער פון היטלער, האט היטלער געקענט אנגיין מיט זיינע פינסטערע פלענער.
די צווייטע וועלט מלחמה
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, איז זיין ארבעט געווארן מינדערוויכטיג, סמערהייט לענדער האבן איגנארירט דייטשלאנד, און ווען ער האט פרובירט צו טיילן מיינונגען, נאכדעם ווען דייטשלאנד האט אינוואדירט רוסלאנד, ער האט געוואלט אז די דומע רעגירונגען,זאלן אנגעפירט ווערן דורכן אויסערן מיניסטעריום, איז ער שנעל שטיל געווארן דורך היטלער, ריבענטראפ האט פארהאנדלט מיט די יאפאנער, אז זיי זאלן אטאקירן רוסלאנד, אבער זיי האבן נישט איינגעגעבן, און ווען יאפאן האט אטאקירט די פאראייניגטע שטאטן, אויף פערל הארבער, האט היטלער דערקלערט קריג קעגן די פאראייניקטע שטאטן, און קעגן ריבענטראפס מיינונג, ריבענטראפ האט געהאלטן, אז די מינוט וואס אמעריקע שליסט זיך אן אינעם קריג, וועלן דייטשלאנדס אויסזיכטן צו געווינען, זיין נאנט צו זערא.
נאך דער מלחמה
ביי דער ענדע פון דער מלחמה, איז ער אויפגעזאגט געווארן, און ארטור זייס אינקווארט, האט אים איבערגענומען, אין די רעגירונג פון קארל דעניץ, דער פאסטן האט גארנישט געמיינט, אן גאר שנעל האבן זיך ביידע געפונען פארן געריכט, ביים נירנבערג פראצעס איז ער פאראורטיילט געווארן צום טויט, און ער איז געהאנגען געווארן, זיינע מעמוארן זענען געדרוקט געווארן 1953.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:נאציס קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
בלאג
וועבלינק
די אַנגלאָ-אידישע טאג-צייטונג זשערוסאלעם פאסט פירט איצט דורך אן אנקעטע וועלכער איז דער בעסטער אידישער בלאג אויפן אינטערנעץ.
קאטעגאריע:אינטערנעט
קאַטעגאָריע:אידישע בלאגס
קטלא קניא
קטלא קניא’ס בלאָג איז געווען סיי דער ערשטער בלאָג אין יידיש און סיי דער ערשטער חרדישער בלאָג, און האָט ביז היינט צוגעצויגן צו זיך העכער הונדערט טויזנט באַזוכער. דער בלאָג, אָנגעפילט מיט זאפטיקע און הומאַריסטישע באַהאנדלונגען וועגן די חרדישן און חסידישן אַרט-לעבן, האָט מען באַשריבן אין “מעריב”, אין “ווילעדזש וואויס” און אין “פאָרווערטס”.
שטארק רעליגיעזע זען אין זיינע געשרייבעכצער כפירה רמזים'לעך און אפלאכעריי פון אידשקייט. אבער די אינגערע שוין אויפגעקלערטע טאלערירנדע דור, זעהט דערין א שטארקע טרייסט און ארט זיך אויסצוגעבן, ווייל עס ברענגט ארויס א סך ספיקות ראנגלענישן און נסיונות מיט גאָט און דער יידישער תורה, אויף זייער א היימישע אינערליכע אופן, און מיט א גוטמיטיגע בליק, אבער אזאנס וואס בענקט זיך צו די אלטע יארן ווען די אידישע טראדיציעט האט אריינגעברענגט א געשמאק אין טאג טעגליכע לעבן. און ספעציעל גלייכן אים מענטשן, צוליב זיין רייכער שפראך פון מליצות פון גמרות, תנ"ך, חומש, און פון דעם גאר רבנישען זשארגאן, וואס ווייזט אז דער שרייבער איז גאר א גרויסער תלמוד חכם וואס איז נחמץ געווארן.
פון זיינע ערשטע און הויכפונקטפולע געלונגענע מייסטער-ווערק וואס זיין פעדער האט אהער געשטעלט, און שפיגלט אפ די אינערלעכע מוסקלען, וואס טרייבו זיין קראפטיקע פען, איז די מעשה מיט ר' אפרים, א ייד אין די עלטערע יארן וואס טראכט דורך זיין לעבן יום כיפור און שטארבט פון א הארץ-אטאקע דורך ווערנדיק אנטוישט פון אזויפיל יארן זיין פרום צוליב א פאלשער אמונה. יעדעס ווארט אין דער דערציילונג טריפט מיט שמאלץ, און זיינע שריפטן זענען פארפלאכטן מיט טיפע הומאר אפטמאל אויף א קריטיקירנדע שטייגער, און וועט צומאל פאדערן התבוננות פונעם לייענער זיך צו דערגרינטעווען צו קטלא'ס טיפער פשט. פון זיינע ווערק איז קענטיג די אינעווענדיגסטע ברויזנדע צעריסנקייטן, איבערן ווערן געבוירן אין א לעבנסוועג וואס מען געפינט נישט קיין צופרידנקייט דערין און עס איז נישטא קיין וועג ארויס. א געפיהל וואס נעמט ארום דעם אלגעמיינעם אויפגעקלערטן אנטוישטן חסיד וואס טראכט מיט ספיקות ארום זיין לעבן, און קומט צום הכרה אז 'אהבתי את אשתי ואת בני, לא אצא חפשי' ער איז נישט גרייט אויפצוגעבן צו פארלירן אלץ וואס ער ליבט, און אלעס וואס ער האט געהארעוועט זיין גאנץ לעבן. דעריבער באשליסט ער זיך צו באקוועם מאכן דאס בעסטע וואס שייך.
קאַטעגאָריע:חרדישע שריפטשטעלער קאטעגאריע:אידישע בלאגס
ציפי ליבני
left|thumb|250px|ציפּי ליבֿני צפורה "ציפּי" מלכה ליבֿני (געב' דעם 8טן יולי 1958 ; ב' תמוז ה'תשי"ט) איז געווען די אויסלאנד מיניסטערין אין ישראל און א געוועזענע פארזיצערין פון קדימה פארטיי. פאר דעם איז זי געווען א כנסת דעפוטאטין פון דער ליכוד פארטיי.
ביאגראפיע
ציפי לבני איז געבוירן געוואָרן אין תל אביב צו איתן לבני, אַן אפעראציע-אָפיציר פון אצ"ל און שפּעטער אַ ליכוד-חבר-כנסת, און צו שרה ליבני, וואָס איז געווען אַ קעמפער פון דער אצ"ל. אירע עלטערן האָבן עולה געווען קיין ארץ־ישׂראל אין 1925.
זי האט אויפגעבויט א פארטיי פאר איר רעגירונג, וואו זי האט געוואלט זיין די פרעמיער מיניסטערין.
ביי די וואלן פון 2009, איז די קדימה פארטיי אריינגעקומען מיט די מערסטע שטימען, זייענדיק די גרעסטע פארטיי אין דעם כנסת, אבער זי האט נישט געקאנט צאמשטעלן קיין קאאליציע, אויפשצוטעלן א רעגירונג, האט דער פרעזידענט שמעון פערעס, ארויפגעלייגט אויף בנימין נתניהו, דאס פליכט פון אויפשטעלן די נייע רעגירונג.
דורכאויס די וואלן פון 2015 צום כנסת, האט זי געשאפן א קאאליציע מיט יצחק הערצאג, גערופן די ציוניסטישע באוועגונג איינגלידערינג ציפי ליבני'ס באוועגונג אין די ליסטע פון ארבעטס-פארטיי. דער שפעטערדיקער פירער פון דער פארטיי נאך הערצאג, אבי גבאי, האט אויפגעלעזט אין 2019 די קאאליציע און פארשיקט ליבני מיט איר ליסטע פון דער פארטיי. ליבני האט פרובירט שאפן פאליטישע פארבינדונגען מיט בעני גאנץ זייענדיק אומערפאלגרייך, דעריבער האט זי אום 18טן פעברואר 2019 געמאלדן, אז זי וועט זיך נישט פארמעסטן אין די וואלן און רעזיגנירט פון פאליטיק.
משפחה
זי איז געווען געהייראט צו נפתלי שפיצער; זיי האבן צוויי קינדער, עָמרי און יובל.
די חנוכה ליד
די חנוכה ליד (ענגליש: The Chanukah Song) איז א גאר באקאנטע קאמישע חנוכה סינגל געשריבן און געזינגען דורך אדאם סענדלער.
דער ליד באציעט זיך צו דעם אז כאטש וואס יידן פייערן נישט ניטל זאלן זיי זיך נישט פילן ארויסגעפאלן פון זייערע חברים. און ער רעכנט אויס א ליסטע פון פערזענלעכקייטן וועלכע זענען האלב אדער אינגאנצן יידיש.
ער האט עס די ערשטע מאל געזונגען אויף סעטערדעי נייט לייוו אום דעצעמבער 3 1994. במשך די יארן האט ער עס גענוצט אין זיינע אויפטריטן, ער האט עס אריינגערעכנט אין זיין 1995 אלבאם "וואט דע העל העפנד טו מי?" און איז דאדורך געווארן א גאר פאפולער חנוכה ניגון.
די ליד האט דערגרייכט אין פארשיעדענע הויפט ליסטעס פון ניגונים און פון די אלבאם מיטן ניגון דערין האט ער שוין פארקויפט איבער צוויי מיליאן קאפּיעס.
אין 1999 און דערנאך אין 2002 האט ער ארויסגעבן פרישע ווערסיעס מיט אביסל אנדערע ליריקס, בעיקר געטוישט די נעהמען פון די סעלעבריטיס, פון דעם ניגון.
אום נאוועמבער 2015 האט ער פאהרגעשטעלט א פערטע ווערסיע ביי די ניו יארק קאמעדיע פעסטיוואל.
פאדאליע
פאדאליע גרענעצט וואהלין צו צפון־מערב, און ליגט מזרח פון מזרח גאליציע. די היסטארישע הויפטשטאט איז קאמעניץ.
יידן אין פאדאליע
יידן האבן באזעצט פאדאליע פארן 16טן יארהונדערט. זיי האבן שטארק געליטן פון די גזירות ת"ח ות"ט און שפעטער אין די ת"ק יארן פון דעם היידאמאקן אויפשטאנד.
קאַטעגאָריע:היסטארישע ראיאנען אין אייראפע קאַטעגאָריע:אוקראינע קאַטעגאָריע:פוילן
לאדבראק גראוו אונטערגרונט סטאנציע
לאדבראק גראוו איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף די האמערסמיט און סיטי און קרייז ליניעס. די סטאנציע געפינט זיך אין דער קעניגלעכער בארא פון קענזינגטאן און טשעלסי, און איז אין טראוולקארט זאנע 2. זי איז נישט ווייט פונעם פארטאבעלא ראד מארק.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 13טן יוני 1864 אויף דער האמערסמיט און סיטי באן מיטן נאמען נאטינג היל.
אין 2009 האט מען פארלענגערט די קרייז ליניע קיין האמערסמיט און זייט דעמאלסט איז די סטאנציע באדינט אויך דורך דער קרייז ליניע.
טוישן האליוואוד
טוישן האליוואוד (ענגליש: Changing Hollywood) איז א קורצע פילם וואס שפילט וואו צוויי חסידים פון וויליאמסבורג גייען קיין האליוואוד צו געבן זייערס א סקריפט פאר סטיווען ספילבערג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילמען
מאיא פּליסעצקאיא
קליין
מאַיאַ פּליסעצקאַיאַ (רוסיש: Майя Михайловна Плисецкая; ענגליש: Maya Plisetskaya) - געבױרן דעם 20סטן נאָװעמבער 1925 אין מאָסקװע.
מאַיאַ פּליסעצקאַיאַ איז אַ רוסישע און סאָװעטישע באַלעט-טענצערין פֿון ייִדישן אָפּשטאַם, אײנע פֿון די סאַמע פּראָמינענטע באַלערינעס פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט.
קאַטעגאָריע:טאנץ קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
28סטן דעצעמבער
דער 28סטן דעצעמבער איז דער 362סטער טאג (363סטער אין אן עיבור־יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 3 טעג.
געשטארבן
28
װילי
ווילי איז א קורצע ערציילונג געשריבן דורך י. י. זינגער.
עס איז געקירצט און פארטייטשט אסאך אומשטייגערליכע ווערטער דורך זלמן יעפרויקין.
עס אנטהאלט עלף קאפיטלען אין א סך-הכל פון א הונדערט-און-עלף זייטן.
די מעשה
עס באציהט זיך איבער א יונגל וואלף רובין (שפעטער ווילי ראבין), וועלכער גלייכט מער צו זיין א פארמער ווי לערנען - וואס זיין טאטע פארלאנגט פון אים. דערנאך וואס ער גייט אין ארמיי און זיין טאטע פארקויפט די פאלווארק אין שטעטל און ציעט זיך אריבער צווישן יודן, אנטלויפט ער קיין אמעריקע.
נאך א שטיק צייט פּעדלען, מיט נאך א יוד, צווישן די פארמס, טרעפט ער אָן א פויער וואס זעהט זיינע פעאיגקייטן אין פארמעריי, און פארבעהט איהם צו בלייבן דארט.
ער באזעצט זיך אינעם פארם און האט חתונה מיטן פארמערס טאכטער, אינגאנצן פארגעסנדיג אז ער האט קיינמאל נישט אפגעגעבן א לעבעדיגן גרוס אהיים. ער דערמאנט זיך אין זיי בלויז נאכן ליינען אין די צייטונגען איבער דער שרעקליכער מלחמה. דאן ברענגט ער זיי אריבער צו זיך, זיין מוטער טוישט דעם לעבנס-שטייגער פון זיין ווייב ביי אים אינדערהיים. אבער זיין פאטער דער תלמוד חכם קען נישט איינזיצן און פארוואנדלט דעם שטעטל אין א אטראקציע ארט פאר אלטע לייט און סתם יודן, אזש עס גלוסט זיך אים צו ווידער אנטלויפן צו א שטילע פארם...
קאַטעגאָריע:ראמאנען קאַטעגאָריע:יידישע ביכער
באלקאן לענדער
די באלקאן לענדער זענען א גרופע פון לענדער, אין דרום מזרח אייראפע. די שטח איז גרויס 550,000 קוואדראט קילאמעטער, און האט א באפעלקערונג פון 53 מיליאן מענטשן.
די לענדער רעכענן צווישן זיך. אלבאניע, באסניע און הערצעגאווינע, בולגאריע, גריכנלאנד, קראאטיע, צפון-מאקעדאניע, סערביע, קאסאווא, מאנטאנעגרא, סלאוועניע, די אייראפעישע טייל פון טערקיי, און דרום פון רומעניע. נישט אייביק ווערן רומעניע, און סלאוועניע גערעכנט. די געגנט ווערט גערופן אויף די בערג, וואס געפונען זיך אין בולגאריע, און סערביע.
די גרעניץ פון צפון, די דוניי טייך, און די קופע און די סעבע טייכן, צפון פון די באלקאן, געפונען זיך די קארפאטן בערג. עס ווערט אויך גערופן האלבאינדזל, וויבאלד עס איז ארומגענומען פון דרום, מיט עטליכע ימים. דער אדריאטישער ים, דער שווארצער ים, דער אגאישער ים, דער יאנישער ים, און דער ים פון מארמארא.
קאַטעגאָריע:אייראפע קאַטעגאָריע:געאגראפיע
דניפרא
דניפרא (אוקראיניש: Дніпро; רוסיש: Днипро) איז די פערטע גרעסטע שטאט פון אוקראינע און די הויפטשטאט פון דניפראפעטראווסק אבלאסט. די שטאט איז נעבן דעם דניעפער טייך, פון וואהנען קומט איר נאמען. די שטאט, מיט א באפעלקערונג פון 1,049,00 באוואוינערס, איז דער צענטער פון אינדוסטריע אין אוקראינע. ביזן יאר 1926 האט די שטאט געהייסן קאַטערינעסלאַוו (רוסיש: Екатериносла́в).
שבעת המינים
די שבעת המינים זענען זיבן ערליי תבואה און פירות מיט וואס ארץ ישראל איז געלויבט:
אזוי ווי עס שטייט אין פסוק: "ארץ חיטה ושעורה גפן תאנה ורימון ארץ זית שמן ודבש" (דברים ח' ח')
אחוץ דעם מילגראם (וואס האלט זיך נישט לענגער ווי א חודש) האלטן זיך די מינים פאר א לענגערער צייט און מען קען זיי עסן א גאנצן ווינטער.
מאכן א ברכה אויף די שבעת המינים
די פירות פון די שבעת המינים האבן א גרעסער חשיבות פון אנדערע פירות, דעריבער ווען מען עסט פירות מאכט מען די ברכה אויף זיי ענדערשט ווי אנדערע פירות (אחוץ ווען מען האט מער גערן די אנדערע פירות). אזוי האבן זיי אויך א באזונדערע נאך-ברכה וואס ווערט גערופן ברכת מעין שלוש "על העץ ועל פרי העץ" (אויף ווייץ און גערשטן וואס איז געמאכט א מאכל נישט ברויט זאגט מען "על המחיה"; נאך וויין מאכט מען "על הגפן ועל פרי הגפן").
דער סדר קדימה צו מאכן א "בורא פרי העץ" איז: איילבירט, טייטל, וויינטרויבן, פייג, מילגרוים, לויט זייער סדר אין דעם פסוק "ארץ חיטה ושעורה וגפן ותאנה ורימון, ארץ זית שמן ודבש".
קאטעגאריע:יידישקייט קאַטעגאָריע:ארץ ישראל קאַטעגאָריע:פרוכט קאטעגאריע:באטאניק
דניפרא
פון 1907 ביז 1923 האט רבי מנחם מענדל שניאורסאהן (שפעטער לובאוויטשער רבי, געוואוינט אין דער שטאט.
אין 1897 האבן געוואוינט אין דער שטאט 40,971 יידן.
צווילינג שטעט
די שטאט דניפראפעטרווסק האט די צווילינג שטעט:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע
קאטאלאניע
קליין|263x263פיקס|מאפע וואס ווייזט קאטאלאניע אין שפאניע אין אייראפע קאַטאַלאָניע איז א שפאנישע אויטאנאמישע געמיינדע. זי געפינט זיך דרום פון די מזרח פירענעען, און האט א צפון גרענעץ מיט פראנקרייך.
אנאנאס (פרוכט)
קליין|250px|א וואקסנדיקער אַנאַנאַס דער אַנאַנאַס איז א טראפישער פרוכט וואס ווערט קולטיווירט אין 82 לענדער אין דער וועלט. ער איז דער פרוכט פון דעם אנאנאס פלאנץ. מען קען עסן אנאנאס פריש אדער געטרוקענט.
קאנזערווען
אין די פאבריקן ווערט פראדוצירט קאנזערווען קאמפאט פון אַנאַנאַס, די פראדוקציע באשטייט אין אלגעמיין פון אויס סארטירן, רייניגן, שיילן און שניידן אויף קלענערע שטיקלעך דעם אַנאַנאַס, צו דעם פרוכט ווערט געווענלעך נאר צוגעגעבן וואסער און צוקער און ווערט פארפאקט אין פושקעס.
יידישקייט
אויפן אַנאַנאַס פרוכט מאכט מען די ברכה בורא פרי האדמה. (כאטש די אנאנאס פלאנצונג האלט אן עטליכע יאר, אבער יעדן ווינטער שטארבט ער ביזן ערד, און יעדן זומער גיט ער ארויס א פרישן שטאם פון די ווארצלען).
בדיקת תולעים
געווענליך געפינט זיך נישט קיין ווערעם (תולעים) אדער אינסעקטן (שרצים) אינעם אַנאַנאַס, אויב אבער מען זעט אנצייגינגן אז ס'איז ווערמיג דארף מען עס גרונטליך קאנטארלירן און אפרייניגן פאר דעם ניצן. אין ווינטער תשע"ד איז נתעורר געווארן א פראבלעם אין אמעריקע מיט קליינע אינסעקטן אויף די שאל פון אנאנאס.
שמיטה
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם אַנאַנאַס די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון ראש השנה פון דעם זיבעטן יאר, וויבאלד דער אַנאַנאַס האט א דין ווי גרינצייגן (ירקות).
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:פרוכט קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
קאטאלאניע
קאטאלאניע האט פיר פראווינצן: בארצעלאנע, טאראגאנע, זשיראנע און ליידע. זי האט א באפעלקערונג פון העכער 7 מיליאן מענטש. א גרויסער טייל מענטשן רעדן די לאקאלע שפראך, קאטאלאניש, און כמעט אלע רעדן שפאניש. אויך האט קאטאלאניע א קליינע אויטאנאמישע טעריטאריע, אראן, וואס גרענעצט פראנקרייך צו צפון, וואו טייל מענטשן רעדן אראניש, א דיאלעקט פון אקציטאניש. אלע דריי זענען אמטיקע שפראכן אין קאטאלאניע, אנערקענט דורך דער שפאנישער קאנסטיטוציע.
די הויפטשטאט פון קאטאלאניע איז די שטאט בארצעלאנע, אויפן מיטלענדישן בארטן, וואו די אלימפיאדע איז פארגעקומען אין 1992.
קאטאלאניע איז איינע פון דרום־אייראפע׳ס מערסט בליענדיקע געגנטן, וואו אינדוסטיראליזאציע האט אנגעהויבן פריער און גיכער ווי אין גאנץ שפאניע, איבערהויפט טעקסטיל.
קאַטעגאָריע:שפאניע
טוטאַנכאַמון
קליין|200px|מאַסקע פֿון טוטאַנכאַמון
טוטאַנכאַמון ("לעבעדיק בילד פֿון אַמון") איז געװען אַ מיצרישער קעניג פֿון דער 18טער דינאַסטיע. ער איז געבױרן געװאָרן אין 1345 און איז געשטאָרבן אין יאָר 1327 פֿאַר דער ציװילער רעכנונג.
כאָטש ער איז ניט געװען קײן װיכטיקער קעניג, איז ער געװאָרן זײער אַ באַקאַנטער זײט 1922. דאָס יאָר האָט האַװאַרד קאַרטער, אַן ענגלישער עגיפּטאָלאָג, אַנטדעקט זײן קבֿר לעבן דער שטאָט לוקסאָר, מצרים.
אָט דער קבֿר איז דער אײנציקער קעניגלעכער קבֿר װאָס איז גאַנץ אַנטדעקט געװאָרן אינעם טאָל פֿון די מלכים. מע האָט געפֿונען אין דעם קבֿר טױזנטער אָביעקטן. די דאָזיקע אָביעקטן זענען אוצרות, סײ װײל זײ זענען אָפֿט גאָלדן, סײ װײל זײ לערנען די עגיפּטאָלאָגן אַ סך װעגן דעם טאָג־טעגלעכן לעבן פֿון די מיצרישע מלכים.
קאַטעגאָריע:היסטאריע קאַטעגאָריע:עגיפטן
קינגס קראס סט פאנקראס אונטערגרונט סטאנציע
{{לאנדאנער סטאנציע }} קינגס קראס סט פאנקראס איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, וואס באדינט קינגס קראס און סט פאנקראס מיינליין סטאנציעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
קינגס קראס סט פאנקראס איז די גרעסטע איבערבייט סטאנציע אויף דעם לאנדאנער אונטערגרונט, און באדינט זעקס ליניעס ווי אויך צוויי נאציאנאלע באן סטאנציעס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:האמערסמיט און סיטי ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:וויקטאריע ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:מעטראפאליטאן ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:קרייז ליניע סטאנציעס
פאמיליע-נאמען
אין לענדער פון אייראפע, צפון אמעריקע אין דרום אמעריקע (אחוץ געוויסע אויסנאמען) איז דער פאמיליע־נאמען דער לעצטער טייל פון דעם נאמען פון א מענטש. אין א סך לענדער אין אזיע און אין אפריקע (ווי אויך אין אונגארן) שרייבט מען דעם פאמיליע־נאמען צוערשט.
דער פאמיליע־נאמען פון א מענטש גייט אריבער פונעם פאטער צו די קינדער; טאמער מען דערקענט נישט דעם פאטער, אדער אין א פאל וואו די עלטערן זענען נישט פארהייראט, נעמט דאס קינד זיין מוטער׳ס פאמיליע־נאמען. (אין גאליציע האבן רוב יידן געהאט חתונה מיט חופה און קידושין, אבער די חתונה איז נישט געווען איינגעשריבן ביי דער רעגירונג, האבן די קינדער גענומען דער מוטער׳ס פאמיליע־נאמען.)
אין א סך לענדער ווען א פרוי האט חתונה טוט זי בייטן איר פאמיליע־נאמען אויף איר מאנ׳ס פאמיליע־נאמען. אין אנדערע לענדער לייגט זי צו איר מאנ׳ס נאמען צו איר אייגענעם נאמען.
באוואוסטע פאמיליע נעמען
ס'דא באוואוסטע פאמיליע נעמען, וואס שטעלן מיט זיך פאר עפעס מער ווי סתם א לעצטער נאמען.
צום ביישפיל, די נעמען ראפאפארט, שפירא, הורוויץ, מרגלית, זענען נעמען וואס איז אנגענומען אלץ איין גרויסע משפחה, וואס זייער ייחוס ציהט זיך זייער קלאר און באקאנט. די ראפאפארטס זענען כהנים, שפירא און הורוויץ - לויים, און מרגלית ישראלים. אזוי אויך די לאנדא משפחה איז מערסטנס מאל לויים.
ס'דא פאמיליע נעמען וואס זענען נישטא נאך א משפחה מיט דעם נאמען - אז זיי זאלן נישט האבן קיין פארבינדונג אין אפשטאם, נאר ס'איז די זעלבע גרויסע משפחה. צום ביישפיל 'געשטעטנער' איז איין גרויסע משפחה. 'שלאס' איז איין פאמיליע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:נעמען קאַטעגאָריע:אידישע משפחות
מאא צעטאנג
מאַא צעטאנג (כינעזיש: 毛泽东;, 26סטן דעצעמבער 1893 - 9טן סעפטעמבער 1976), איז געווען א כינעזער פאליטיקער, הערשער פון דער מענטשנ'ס רעפובליק פון כינע אין די יארן 1949 - 1976. אין זיין אמט פון פארזיצער פון דעם צענטראלן קאמיטעט פון דער קאמוניסטישער פארטיי פון כינע פון 1943 און ווייטער האט ער געפירט די קאמוניסטישע פארטיי מיט דערפאלג צו דער הערשאפט אין כינע נאכן כינעזער בירגערקריג.
אין די 1960ער יארן, האט מאא געוואלט ענדערן אלץ וועגן כינע. צוליב דעם האט ער געצוואונגען מענטשן צו ענדערן זאכן גאר גיך, כאטש זיי האבן נישט געוואלט. ער האט דורכגעפירט זיינע ענדערונגען אין לאנד דורך דער קולטורעלער רעוואלוציע. מאא און זיינע שטיצער, די רויטע וועכטער, האבן באשטראפט יעדן איינעם וואס האט גערעדט קעגן מאא און קעגן דער רעוואלוציע.
די סינהאי רעוואלוציע: 1911–1912
אין 1911, האט מאא איבערגעצייגט זיין פאטער ער זאל אים לאזן לערנען אין מיטלשולע אין דער שטאט טשאנגשא. יענע צייט, איז די שטאט געווען א רעוואלוציאנערע ספעקטע, מיט פארשפרייטער קעגנשאפט צום קייסער פואיי (1906–1967). כאטש טייל האבן געהאלטן פון א טראנזיציע צו א קאנסטיטוציאנעלער מאנארכיע, רוב רעוואליוצאנערן האבן געזוכט רעפובליקאניזם], האפנדיק איבערצוקערן דעם קייסער און וויילן דעמאקראטיש א פרעזידענט. דער וואס האט געפירט די דאזיקע באוועגונג איז געווען דאקטער סון יאט-סען (1867–1925), וואס האט געוויילט א שטיק צייט אין די פאראייניגטע שטאטן און האט פארוואנדלט זיין גלויבן צו קריסטנטום. אין טשאנגשא האט מאא געליינט סונס צייטונג, דעם פאלקס קראפט (מין-לין-פאַא), און דאס האט אים שטארק באאיינפלוסט
שוין יענע יאר האבן די כינעזישע מיליטערישע קראפן, אינספירירט פון די רעפוליקאנישע שיטות פון סון, אויפגעשטאנען קעגן דעם קייסער אריבער דרום כינע, וואס האט אנגעהויבן די סינהיי רעוואלוציע. מאא האט געהאט חשק צו שטיצן די רעוואלוציע, און האט זיך פארבינדן מיט דער אויפשטענדלער ארמיי ווי א פראסטער זעלנער. נאך דער סינהיי רעוואלוציע האט מאא רעזיגנירט פון דער ארמיי אין 1912, נאך זעקס מאנאטן וואס ער איז געווען א זעלנער.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קאמוניסטן קאַטעגאָריע:כינעזער
קי וועסט
24.55917°N, -81.78403°W קי וועסט איז אן אינזל אינעם איינגאס פון פלארידע, ביים דרומדיקסן עק פון פלארידע. קי וועסט איז א טייל פון דער שטאט קי וועסט, פלארידע, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
קי וועסט איז לאנג 6.4 ק"מ און ברייט 1.6 ק"מ, מיט א שטח פון 13.6 קוואדראט ק"מ.
טאל פון די מלכים
קליין|200px|דער טאָל פֿון די מלכים
דער טאָל פֿון די מלכים (אַראַביש : وادي الملوك ,װאַדי על מולוק) איז אַן אָרט אין מצרים, לעבן דער שטאָט לוקסאָר, אין װעלכן זײנען באַגראָבן די קעניגן פֿון דער 18טער דינאַסטיע ביז דער 20סטער דינאַסטיע (בערך 1070-1550 פֿאַר דער ציװילער רעכנונג).
אין 2005 האב מען געפונען א נייעם קאַמער (ק.וו.63) און 2 נייַע קברים אריינגאנגען. איצט קען מען 63 קברים און קאַמערס. דאס איז געווען דער הויפּט קבורה אָרט פון דעם נייַעם מלכות פון מצרים.
קאַטעגאָריע:עגיפטן קאַטעגאָריע:היסטאריע
15טן אקטאבער
דעם 15טן אקטאבער איז דער 288סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (289סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 77 טעג.
פייערטעג
15
אנדן
קליין|300px|די אַנדן קליין|300px|קאנא דע אַריטאַ קליין|300px|אן אזערע אין די אנדן
די אַנדן זענען א בערגקייט דורכאויס דעם מערב בארטן פון דרום אמעריקע. זיי ציען זיך מער ווי 7,000 ק"מ/ 4,400 מייל פון דרום ארגענטינע און טשילע ביז צפון קאלאמביע. די אנדן זענען די לענגסטע בערגקייט אין דער וועלט, און די צווייטע העכסטע נאך די הימאלייאס.
דער העכסטער שפיץ אין די אנדן איז בארג אקונקגוא (אין ארגענטינע), מיט א הויך פון 6,960 מעטער.
פלאנצן
אין די אנדן זענען פאראן 8,200 ערליי פלאנצן, צווישן זיי 2,725 ערליי ארכידעעס. איינער פון די חשובסטע פלאנצן איז דער קארטאפל.
קאַטעגאָריע:בערג קאַטעגאָריע:דרום אמעריקע קאַטעגאָריע:װענעזועלע קאַטעגאָריע:קאלאמביע קאַטעגאָריע:עקוואדאר קאַטעגאָריע:טשילע
ישראל חיים קאהן
רבי ישראל חיים קאהן איז דער רבי פון דעם "נחלת אהרן" חסידות. ער איז דער פינפטער און יונגסטער זון פון דעם פריערדיגן תולדות אהרן רבי, רבי אברהם יצחק קאהן.
י"א סיון ה'תשל"ה, האט ער געהייראט מרת שרה, א טאכטער פון רבי אברהם צבי הלוי בעק, רב פון קהל "עדת ישראל" אין מעלבארן, אויסטראליע.
אין יאר ה'תשנ"ז נאך דער פטירה פון זיין טאטן איז ער באשטימט געווארן אלס דעם רב פון דער תולדות אהרן קהילה. אומגעפער זעקס יאר דערנאך האט ער זיך איבערגעקערט און באזירט אין בית שמש, און לויט דעם באפעל פון זיין ברודער, דער תולדות אהרן רבי, רבי דוד קאהן, איז ער נתמנה געווארן אלס רב פון דער תולדות אהרן געמיינדע אין "רמת בית שמש ב'".
אומגעפער אין יאר ה'תש"ע האט אים זיין ברודער דער רבי דערמונטערט איבערצולאזן תולדות אהרן און אויפשטעלן אן אייגענעם הויף. ער האט געעפנט א חסידות מיטן נאמען "נחלת אהרן", אויפן נאמען פונעם ערשטן רבי'ן און גרינדער פון דער תולדות אהרן - שומרי אמונים דינאסטיע, רבי אהרן ראטה.
רבי ישראל חיים, טרעט אויף זייער אפט ביים ליטווישן ציבור. דער עיקר פון זיין טעטיגקייט איז קאנצענטרירט אין בית שמש, אבער טראצדעם, האט ער אנהענגערס אויך אין אנדערע פלעצער, אזוי ווי צום ביישפיל מודיעין עילית, אשדוד און אזוי ווייטער. רבי ישראל חיים איז אויך א דיין אין עדה החרדית.
קינדער
קאהן, ישראל חיים קאַטעגאָריע:שומרי אמונים
קאַטעגאָריע:בית שמש קאַטעגאָריע:עדה החרדית קאַטעגאָריע:דיינים קאַטעגאָריע:כהנים
טרינידאד און טאבאגא
טרינידאַד און טאבאַגא (ענגליש: "Trinidad and Tobago") אפיציעל די  רעפובליק פון טרינידאַד און טאבאַגא', איז א צוויי־אינזל שטאַט לעבן דעם צפון עק פון דרום אמעריקע, נישט ווייט פון ווענעזועלע און דרום פון גרענאדא.
דאס לאנד באדעקט א שטח פון  5,128 קוואדראט ק"מ און באשטייט פון צוויי הויפט אינזלען, טרינידאד און טאבאגא.
היסטאריע
דער אינזל טרינידאד איז געווען א שפאנישע קאלאניע פון ווען קריסטאפער קאלאמבוס איז אנגעקומען אין 1498 ביזן 18טן פעברואר 1797 ווען דער שפאנישער גובערנאטאר האט קאפיטולירט צו א בריטישן פלאט פון 18 קריגשיפן.
אין 1962 איז טרינידאד און טאבאגא געווארן אומאפהענגיק, און אין 1976 איז דאס לאנד געווארן א רעפובליק.
עקאנאמיע
טרינידאד און טאבאגא איז דאס דריטע רייכסטע לאנד לויט ברוטא אינלענדישן פראדוקט פאר א מענטש אין די אמעריקעס, נאך די פאראייניגטע שטאטן און קאנאדע. די עקאנאמיע איז בעיקר אינדוסטריעל, ארום נאפט און פעטראכעמיקאלן.
דעמאגראפיע
ענגליש איז די אפיציעלע שפראך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לענדער אין צפון אמעריקע קאַטעגאָריע:קאמאנוועלט קאַטעגאָריע:אינדזלען
אקציטאניש
צווישן 100,000 און 800,000 מענטשן רעדן קאטאלאניש ווי מוטערשפראך.
המועצה לשימור אתרי מורשת בישראל
המועצה לשימור אתרי מורשת בישראל זי נוץ אָרגאַניזאַציע באגאנגען צו די ראַטעווען און פּרעזערוויישאַן פון היסטארישן האָמעס און זייטלעך אין ישראל.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:ארגאניזאציעס אין ישראל
מאראקעש
קליין|מאראקש מאַראַקעש (אַראַביש : مراكش, פּינקטלעכע טראַנסקריפּציע: מראכש, ארויסגערעדט: מאראַכאש;  בערבער: ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ, מְר'ר'אכְש;  פראנצויזיש: Marrakech) איז אַ מדבר־שטאָט אין דרום-מערב מאַראָקאָ צופֿוסנס די אַטלאַס בערג. די שטאָט ציילט אַ מיליאָן באוווינער (ריכטיק פאר 2010) רובֿ פון א בערבער אָפשטאַם.
די שטאָט איז צעטיילט אין צוויי: די אַלטשטאָט און די ניישטאָט (Ville Nouvelle) אויך באקאנט ווי גיליז (Gueliz) נאָך איינער פון די קווארטאלן. די אַלטשטאָט איז באַוווסט פֿאַר אירע געסעלעך און קאליריקע מארקן.
אנדערש פון ראַבאַט, די פּאָליטישע הויפּטשטאָט און קאַסאַבלאַנקאַ, די עקאָנאָמישע הויפּטשטאָט, איז מאַראַקעש די היסטארישע און קולטור־הויפטשטאָט פון מאַראָקאָ. יעדע אוונט, ווען די זון גייט אראפ, קומען צוזאמען הונדערטע פּעדלערס, דערציילער, פעלדשער, זשאנגלירער, טענצער, פויקער, אַקטיארן, שוישפילער און אנדערע ארומגענומען מיט דיקן רויך פון די צענדליקער עסנוואַרג און גריל קיאסקן אין דעם צענטראלן פלאץ פון דער אַלטשטאָט.
געשיכטע
די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אין 1069 דורך יוסוף בן טאשפּין און זיין קוזין אבו באַקר בן אומאַר פון דער מאראַביטאָן דינאסטיע, און איז געווארן די הויפטשטאט פון דער אימפעריע. די שטאָט האט זיך אנטוויקלט ווי אַ האַנדל שטאָט צווישן די בארטן שטעט פון מאראקא אויפן ברעג פונעם אַטלאַנטישן אקעאן און "שווארצע אפריקע". די שטאָט מאַראַקעש איז הונדערטער יאָר געבליבן די הויפּטשטאָט פון דער מאַראָקאַנישן קעניגרייך און ווערט דעריבער גערעכנט מאַראָקאָ אין קליינארטיק. דאס לאנד מאראקא נעמט טאקע זיין נאָמען פון דער שטאָט "מאַראַקעש".
יידן אין מאראקעש
קליין| הויף פון דער צאלאט על אזמא [[שול אין מאַראַקעש ]] אין 1393 איז אנגעקומען אין דער שטאט הרב אפרים אנקווא, און ער האט דארט געפונען אן ארגאניזירטע יידישע קהילה וואו ער האט געהאלטן דרשות.
צווישן די הויפט רבנים פון דער שטאט ווערן גערעכנט די רבנים שלמה עמאר. משה זריהאַן, מאכלוף אבוחאצירא, מרדכי קורקוס, חיים סיריראָ, משה וויזגאַן, דוד עובדיה, יהושע מאמאן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא
הויפט זייט/ח' תשרי
ח' תשרי
תשרי 08 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ח' בתשרי
ניו יארק טיימס
די ניו יארק טיימס ערשיינט אין ניו יארק אלס טאָג צייטונג אין ענגלישער שפראך, ליבעראל געשטימט, זייער פּרעזטיזשפול און אינהאַלטסרייך. די צייטונג איז ערשט געדרוקט געווארן אין 1851.
צו דעם קומט מיט א באזונדערע טייל, וואס הייסט [(Entertainment Weekly (EW] ענטערטעינמענט וויקלי, וואס איז געאייגנט צו דעקן די פרישע פראגראמען אינעם פארוויילונגס טעמע, ווי פעסטיוואלן, טעאטער, מאוויס, מוזיק און ביכער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:צייטונגען
שמחה אייכנשטיין
שמחה אייכנשטיין (געבוירן אויגוסט 1983) איז א חסידישער אינגערמאן, אן עסקן און פאליטיקאנט וועלכער דינט אלס אן אסעמבלימאן אינעם ניו יארקער אסעמבלי, פאר דער דעמאקראטישער פארטיי.
ביאגראפיע
שמחה אייכנשטיין איז געבוירן און אויפגעוואקסן אין בארא פארק צו א חסידישער רבי'שער פאמיליע. ער האט געלערנט אין די באבאווער מוסדות.
ביי דער לוי קלעצקי פרשה האט ער געשפילט א ראלע מיט'ן העלפן כאפן דעם פארברעכער.
פאליטישע קאריערע
דעם ערשטן טריט אויף דעם פאליטישן לייטער איז געווען אלס געהילף פארן בארא פארקער לאביאיסט עזרא פרידלענדער; וואו ער האט אנגעקניפט באקאנטשאפט מיט פיל פאליטיקאנטן. זיין ערשטע אפיציעלע פאזיציע איז געווען אלס געהילף פאר דעם ניו יארק סטעיט קאמפאטראלער טאמעס דינאפאלי.
דערנאך האט ער געדינט אלס געהילף פאר ניו יארק סיטי מעיאר ביל די בלאזיא.
דרויסנדע וועבלינקען
א שמועס מיט המודיע
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק קאַטעגאָריע:פרומע פאליטיקער קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער
בריגעל
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
קאטיושא
קאטיושא איז אן אלט מאדישע, טויטליך ראקעטע, וואס רוסלאנד האט פאבריצירט, ביי די צווייטע וועלט מלחמה.
היינט איז עס מערסטנס באנוצט דורך טעראר גרופעס, ווי ביי דער צווייטער לבנון מלחמה, האט עס כיזבאללא גענוצט, און, ביי דער ישראלדיקער געגאסענע בליי אפעראציע, האט כאמאס גענוצט עטליכע פון די סארט ראקעטן.
עס איז היבש טויטליך און שעדליך, ביי דער צווייטער לבנון מלחמה, האט איינע אזא ראקעטע, אומגעברענגט אכט מענטשן, אין א ישראל באנען מעכאניקערס גאראזש.
קאַטעגאָריע:טעראר קאַטעגאָריע:על אקצא אינטיפאדע
טויטשטראף
טויטשטראף איז א שטראף וואס א רעגירונג האט אין אירע געזעצן הינריכטן א מענטש וואס איז באשולדיקט דורך א געריכט פאר געוויסע פארברעכן, ווי למשל, רציחה און פארראט קעגן דעם לאנד.
די לענדער וואס פירן אויס טויטשטראף היינט זענען כינע, אינדיע,די פאראייניגטע שטאטן, אינדאנעזיע, פאקיסטאן, באנגלאדעש, ניגעריע, עטיאפיע, עגיפטן, סאודי אראביע, איראן און די אראבישע לענדער, אזוי אויך אין יאפאן, דרום קארעע, טייוואן און סרי לאנקא. אין אייראפע, קאנאדע און אויסטראליע ניצט מען היינט מער נישט קיין טויטשטראף.
קינדער
דער פאראייניגטע פעלקער קאנווענץ פאר קינדער-רעכט פארבאט געבן דעם טויטשטראף צו א קינד.
אין יידישקייט
לויט דער תורה, א סנהדרין קען פאראורטיילן א מענטש אויף טויטשטראף פאר די פאלגנדע עבירות וואס ער האט געטון במזיד און געווארנט דורך עדים:
קאַטעגאָריע:געזעץ
וויאלע
קליין|א וויאלע, פון דער זייט און פון פארנט א וויאלע איז א מוזיקאלישער אינסטרומענט ענלעך צום פידל און צום טשעלא. די וויאלע האט א קלאנג נידעריגער פונעם פידל אבער העכער פונעם טשעלא. די וויאלע האט פיר סטרונעס וואס ווערן גערופן די C, G, D און A סטרונעס; די העכסטע סטרונע איז די A. מען שפילט די וויאלע מיט א סמיטשיק.
קאַטעגאָריע:מוזיק אינסטרומענטן
איראן-איראק מלחמה
240px|קליין|בילדער פון דער איראן-איראק מלחמהקליין|לינקס|איראן-איראק מלחמה [[22סטן סעפטעמבער 1980 טעהראן]] די איראן-איראק מלחמה, אויסגעבראכן 22סטן סעפטעמבער 1980, און געקומען צו א פייער שטילשטאנד אפמאך 20סטן אויגוסט 1988. די קריג האט אויסגעבראכן, צוליב גרעניץ געפעכטן צווישן די צוויי לענדער. אין דער געגנט פון כאזעסטאן, אדער אראביסטאן, וואס געפונט זיך נאנט צום שאט על אראב טייך, וואס פליסט אריין אין דער פערסישער איינגאס, דער טייך שאט על אראב, האט געדינט אלס גרעניץ פונקט צווישן איראק מיט איראן.
שאט על אראב, איז א טייך לאנג 200 קילאמעטער, וואס פאנגט זיך אן אין איראק, ביי דער טרעפונג פון די צוויי גרויסע טייכן, פרת און די חידקל. שוין פאר הונדערטע יארן, האט די טייך געדינט אלס גרעניץ, צווישן לענדער אין די ראיאן, און מלחמות צווישן די לענדער. אין די מאדערנע היסטאריע, איז די טייך די גרעניץ צווישן די צוויי לענדער איראק און איראן.
דער איראן-איראק מלחמה האט זיך אנגעקומען ווען סאדאם כוסעין וועגנדיג אויסנוצן די כאאס וואס האט געהערשט אין איראן נאכפאלגענדיג די איראנער איסלאמישע רעוואלוציע האט אינוואדירט איראן מיטן ציל איינצונעמען די אוילרייכע פעדער אין דרום מערב איראן,