cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
בני יואל
היסטאריע
פון דער אנדערער זייט טענה'ן די חסידים פון ברך משה אז למעשה איז דאס סאטמארער שטעטל געגרינדעט געווארן דורך'ן סאטמאר רב ר' יואל על דעת זה אז עס זאל געפירט ווערן פון איין קהילה און איין רב, און אלע איינוואוינער זאל זיין סרים למשמעותו, וואס דאס פונקטליך איז דאך געווען די ציל פונעם אלטן סאטמארער רבי, וואס ער איז פאקטיש געוועזן דער ערשטער מרא דאתרא, זיין ציל איז געווען זיך צו אוועק ציען פון א גרויסער שטאט וואו ס'איז דא א געמישעכטס פון כל ערליי קהלות שונות ומשונות, און איש כל הישר בעניו יעשה, נאר ענדערש האבן אן אייגן קאנטראלירט שטעטל, אזא גאטונג ווי ערליכע שטעטליך אינדערהיים אין אייראפע, וואו איין רב איז געווען דער מרא דאתרא און מנהיג רוחני פון דער גאנצער שטאט, און אויך ווי מען זעט די געציילטע חסידישע שטעטליך אין ניו יארק און קאנאדע, ווי למשל סקווירא, טאהש, קאשוי, וכדומה, איז דארט קיינעם בייגעפאלן צו טענה'ן הלמאי איך קען נישט עפענען א שפלינטער קהילה און טאהש, וכדומה, ווייל עס איז זעלבסטפארשטענדליך אז ווי נאר עס עפענט זיך א שפלינטער קהילה אין שטעטל, איז דער גאנצער רעיון פון א שטעטל וואס דער אלטער רבי האט געשטרעבט איז אינגענצליך בטול, ווייל עס איז ווייטער איש כל הישר בענין יעשה, ומה הועילו חכמים בתקנתם. דעריבער האט די קהילה פירער פון קרית יואל געהאלטן אז די מרידה פון בני יואל איז געווען א בחינה פון הגם לכבוש את המלכה עמי בבית, און א דירעקטע הירוס קעגן איינע פון די וויכטיקסטע אויפטוען פון דער אלטער רבי וואס ער האט געגרינדעט דאס שטעטל בשארית כוחותיו.
די בני יואל זאגן אז עס איז נישט ריכטיג, נאר די שיטה פון סאטמאר איז אייביג געווען אויב ביסטו אפגעהיטן פון ציונות און גייסט אין גאנג פון וואס סאטמאר האט געלערנט און מברר געווען לויט דער הלכה [כשרות, צניעות, מנהגים], דאן מעג יא זיין כלערעליי קהילות שונות ומשונות, א ראי' דערצו איז די שטאט סאטמאר אין אייראפע, ווי רבינו יואל איז זיכער געווען דער פולטשענדיגער בעל הבית, דאך איז דארט געווען בתי מדרשים פון אלע ערליי חסידים ווי ווישניץ, קיוויאשד, ר' חיים'על בן ר' שלום אליעזר און נאך. אזוי איז געווען שטעטלעך אינדערהיים אין אייראפע וואו עס האט עקסזיסטירט אלע ערליי בתי מדרשים, אין די גרויסע שטעט, איז געווען אסאך ישיבות, יעדער תלמיד חכם און ראש ישיבה האט געקענט זיך אויפמאכן א ישיבה און תלמיד תורה, ווי עס ווערט אזוי גע'פסק'נט אין שולחן ערוך הל' תלמוד תורה (יור"ד סי' רמ"ה). דערמיט וואס עס איז דא נאך א תלמוד תורה און נאך א ישיבה אין קרית יואל ווערט דערמיט נאך נישט בטל דער גאנצער רעיון פון רבינ'ס שטעטל. און דעריבער האט טאקע נישט בני יואל געמאכט קיין "שפלינטער קהילה" אין דעם שטעטל, נאך געמאכט בתי מדרשים און ישיבות, ביז מען האט זיי צוגענומען זייערע חזקות אין דער אלטער קהילה, און זיי גע'אסר'ט דריסות הרגל האבן זיי נישט געהאט קיין ברירה און זיך געמוזט מאכן א אייגענע קהילה.
דער חילוק צווישן קרית יואל אין סקווירא-טאהש-קאשוי, און אזוי אנדערע שטעטליך, איז ווייל אין קרית יואל קויפט יעדער אפ זיין שטיקל ערד און זיין הויז, עס געהער אויסדריקליך פארן קויפער, ליגאל און תורה'דיג איז עס זיינס, דעריבער האט ער רעכטן לויטן שולחן ערוך און לויט די דינא דמלכותא פון די לאקאלע גאווערמענט, בשעת ער קויפט אפ זיין הויז איז ער זיך גארנישט מחייב פאר די קהילה, קיינער פארלאנגט נישט ער זאל ווערן א חסיד פון ר' אהרן צו פון ברך משה, וועגן דעם אויך דער דינא דמלכותא און דער דין אין שו"ע זאגט אז ער מעג אויפמאכן א ישיבה, מעג ער דערנאך מאכן א ישיבה, ווייל ער איז זיך מחייב נאר פארן שולחן ערוך, אנדערש ווי אין די אנדערע פלעצער בשעת מען קויפט א הויז, איז מען זיך מחייב פאר די קהילה זאכן וואס די קהילה פארלאנגט.
די חסידים פון ר' אהרן טענה'ען אז עס לגמרי נישט דומה לנידן דידן, איינס, ווייל די שטאט סאטמאר אין אייראפע איז געווען אינגאנצן א אנדער מציאות ווי דאס שטעטל קרית יואל. סאטמאר איז פון אסאך יארן בעפאר געווען א אלטע היסטארישע גרויסער אידישער שטאט, מיט כל מיני סארט אידן, דער רבי איז נישט געווען דער מייסד פון די שטאט, עס האט קיינעם עולה על הדעת געווען אז דער רבי גייט דא ארויפצווינגען זיינע מנהגים ומסורות אויף אזא געמישטע שטאט, אפי' דער רבי זעלבסט האט געהאט א אייגן חסידיש ביהמ"ד בנוסף צו די מער אשכנזישע שטאטישע שול, דער מרא דאתרא פאזיציע איז געווען אזא סארט ווי למשל דער אנטווערפענער שטאטס רב אדער לאנדענער שטאטס רב. ווידער קרית יואל האט דאך דער רבי זעלבסט מייסד געווען די שטעטל בארץ לא זרועה ער האט אנגעהויבן א נייע אידישער ישוב ווי עס איז געווען גארנישט, על דעת דעם אז ער מיט זיין קהילה זאל ע"פ תורה זיין דער פולקאמער און אויסשליסליכער בעה"ב, ממילא איז קרית יואל מער דומה צו די קלענערע שטעטליך אינדערהיים ווי עס איז בלויז געווען איין קהילה איין רב איין דיין איין שוחט איין ת"ת, אזא גאטונג ווי ארשעווע אדער קראלי. צווייטענס, אפי' אין סאטמאר זענען די אנדערע קהלות נישט געווען קיין אפענע אפאזיציע פון דעם מרא דאתרא, זיי האבן זיך פארט משכנע געווען צים מרא דאתרא, זיי האבן נאר געוואלט האבן א בית המדרש צו ישיבה לויט זייער מסורה אין געשמאק, אזא גאטונג ווי ס'דא פארשידענע קהלות אין לאנדאן אדער אנטווערפן, משא"כ בני יואל איז נוסד על דעת זה זיך צו פורק עול זיין און שרייען איני מכיר אויף אזא מין רעיון ווי א מרא דאתרא אין קרית יואל, כדי נישט צו האבן קיין שום שעובד צום די קהילה און דער רב, ווי זיי האלטן עס אין איין זאגן, ממילא בכגון דא, איז דאך זיכער אז דאס איז בניגוד וואס דער מייסד דער רבי'ס מטרה איז געווען, ווייל אויב ס'הותרה הרצועה קען מען דאך שוין צוריקגיין קיין ברוקלין.
דעקעגן ענטפערן די חברי בני יואל אז די אלע זאכן זענען נישט ריכטיג ווייל אויב מען קוקט אריין אין די בריוו און די טענות וואס די חברי בני יואל האבן געשרבין בשעתו בשעת זיין האבן זיך געגרינדט, זיי האבן געשריבן בראשורן, בריוו צו די דיינים [ר' ישראל חיים מנשה, ר' געציל, און ר' משה מנחם טירנויער און נאך] וועסטו זעהן. לגבי דעם וואס מען טענה'ט אז עס איז קיינעם עולה געווען על הדעת אז דער רבי גייט זיין דער אוסשליסליכער בעה"ב אין סאטמאר איז נישט ריכטיג, ווייל דער רבי איז טאקע יא געווען דער אויסשליסליכער בית הבית אין שטאט סאטאמר, נאר עס האט איהם נישט געבאדערט אז עס עסקזיסטירט נאך א אנדערע קהילה אין סאטמאר. און דערפאר טאקע האט ער געהאט א אייגן חסידיש ביהמ"ד וואס איז געווען אנדערש ווי די גאנצע שטאט. דעס איז נישט קיין טענה אז, "קרית יואל מער דומה צו די קלענערע שטעטליך אינדערהיים ווי עס איז בלויז געווען איין קהילה איין רב איין דיין איין שוחט, אזא גאטונג ווי ארשעווע אדער קראלי" דאס איז נישט ריכטיג דאס קען מען טועהן אין א קהילה וואו עס איז דא פופציג הונדערט, צוויי אדער דריי הונדערט משפחות, אבער נישט קרית יואל ווי עס איז דא דריי אבער פיהר "טויזנט" משפחות, די קענסט נישט צווינגען טויזענטער משפחות זאלן זיין "חסידים" פון א רבי, נאר אויב זיין ""ווילן", דעריבער איז קרית יואל יא דומה צו סאטמאר, פעסט, מונקאטס, ווארשא, און נאך גרויסע שטעט אין דער אלטע היים, אויף דער טענה אז בני יואל איז נוסד על דעת זה זיך צו פורק עול זיין פון די מרא דאתרא, נישט צו האבן קיין שום שעובד צו איהם, ווי זיי האלטן עס אין איין זאגן" זאגן די בני יואל אז עס איז נישט אמת, ווייל בני יואל האט געהאט ביים אנפאנג בלויז צוויי צילן":
1) נישט צו דאווענען אין דער גרויסער שול, וואו רבי אהרן איז רב [אזוי ווי אין אסאך אידישע קהילות איז דא עטליכע בתי מדרשים נישט נאר "איין גרויסע" שוהל וואו אלץ ווערט קאנטראלירט],
2) נישט שיקן זייערע קינדער אונטער דער ת"ת פון רבי אהרן [נישט ווייל מען האט געוואלט זיין מחוצפים צו ר' אהרן, נאר ווייל מען האט נישט געוואלט אז ר' אהרן מיט זיינע חסידים זאלן מאכן פון זייערע קינדער "סאטמארער חסידים פונעם ברך משה" זיי ווילן נישט זיין קיין חסידים פונעם ברך משה און פון ר' אהרן], נישט מער.
זייער כוונה איז נישט געווען צו זיין קיין מחוצפים און פורק עול זיין פונעם מרא דאתרא, פארקערט גאר זיי זענען גרייט געווען אלעס צו פאלגן, נאר מען זאל זיין לאזן דאווענען ווי זיי ווילן, און מען זאל זיי לאזן שיקרן די קינדער אין זייער חדר, זיין האבן געשריבן קלאהרע בריוו פאר יעדן, מיט וועלן פאלגן אלעס, נאר מיר ווילן נישט זיין קיין "חסידים" פון ר' אהרן ט"ב, וואס דאס איז מותר עפ"י תורה און עס איז א נארמאלע זאך אז אז מענטש איז זיך נישט מחויב צו לאזן צווינגען א חסיד זיין פון א רבי וואס ער גלייכט נישט, אבער וויבאלד דער ברך משה אט נישט מסכים געווען נאר געפייניגט די חברי בני יואל, איז ארויס געקומען אז דאס גאנצע שטעטל האט זיך צוטיילט אויף צוויי אדער אויף דריי.
אייגענע מוסדות
למעשה אום ט"ו בשבט ה'תשמ"ט האבן זיי געעפנט אייגענע מוסדות אין קרית יואל מיטן נאמען "בני יואל" וואס האט ארויסגרופן א גרויס שטורעם אין דער סאטמארער וועלט, און א קייט פון נאכאנאנדיגע שלעגערייען און דראמאטישע קאנפליקטן, וואס איז באריכטעט געווארן איבער דער סאטמארער וועלט, און אין די לאקאלע פרעסע נאכאנאנד איבער די געשלעגן וואס זענען געווען אין געריכטס און אויף נאציאנאלער טעלעוויזיע.
תלמוד תורה
"בני יואל" האט זיך אויפגעמאכט מיט א חדר פון זעקס קינדער, פילע האבן שפעקולירט אז דאס גייט נישט האבן קיין קיום און עס וועט זיך שפארן, ווארשיינליך צוליב די שטארק געוואגטע אימביציע זיך צו ארויסשטעלן קעגן די גאנצע מאשין פון די עטעבילירטע סאטמארער קהילה, אבער למעשה איז דאך נישט יד ישראל תקופה, און די פירער האט מיט עקשנות, און לעגאלע מאנעווערס דורכגעשוויצט אלע שטרויכלונגען מצד די צענטראלע קהילה, און די מוסדות בני יואל האט היינט איבער צוויי טויזנט פינעף הונדערט קינדער, א שטאב פון 150 איינגעשטעלטע מחנכים און מחכנות.
אלס א רעזולטאט, געפינען זיך היינט צו טאג בתי מדרשים אין קרית יואל וואס טוען נישט אנערקענען אין דער הנהגה פון דער צענטראלער קהילה און איר שטאטס רב. א גרויסער טייל פון די בתי מדרשים, זענען בעצם אלע בני יואל שולן ווייל היות בני יואל האט נישט קיין אייגענע בתי מדרשים מיטן נאמען "בית המדרש קהל בני יואל", האבן זיי ענדערש קליינע בתי מדרשים ציזייט אין קרית יואל אונטער פארשידענע נעמען, צום ביישפיל, בית אלטא פייגא, חרדים, בית קויפמאן, שארמאש, טשאטה, באדאישל, דאס זענען אלע סיי די מתפללים און סיי די רבנים מיטגלידער און מנהיגים פון בני יואל.
אין די צייטונגען וואס געהערן פאר רבי אהרן ווי "דער בלאט", "דער בולעטין" און "דער זשורנאל", ווערט נישט דערמאנט קיין איינע פון די אויבענדערמאנטע קהילות, כאילו זיי עקזיסטירען נישט, און אויך נישט די נייעס וואס דארט קומט פאר, עס קען זיך דוכטן אז עס עקזיסטירט נישט אין קרית יואל נאר די קהילה פונעם ברך משה און פון רבי אהרן, ווען אין אמת'ן איז דארט דא טויזענטער משפחות, ביי די וואלן וואס עס קומט פאר אין קרית יואל זענען די שטימען צוטיילט אויף צוויי. ארום 30 פראצענט וויילט פאר ר' אהרן און זיין פארטיי, די איבריגע 40 - 60 פאר דעם צד שכנגד.
די קהילה
די חברה בני יואל האבן היינט צו טאג אין קרית יואל א פולשטענדיגע קהילה וואס עקזיסטירט אויסער די ראמען פון ר' אהרן'ס קהילה, דאס הייסט זיי האבן אלע סארט צוגעהערן וואס א קהילה דארף האבן. זיי האבן א בית החיים, בתי מדרשים אין אלע ווינקלעך פון שטאט, א יאטקע, א מצה בעקעריי, א יינגל חדר, א מיידעל שולע, א ישיבה קטנה, א ישיבה גדולה, א מקוה טהרה, התאחדות אברכים. זיי האבן רבנים און דיינים, מו"צ וואס פסק'ענען שאלות פאר זיי, און זאַלן פאר שמחות. און זיי פארמאגן אויך א בית החיים. וואס איז דאס פון די סאמע וויכטיגסטע פארן יסוד פון א קהלה. ווען קהל בני יואל האט מקדש געווען דעם בית החיים, האט דער ווייצנער רב אים געזאגט אז מיט דעם האט זיך געשלאסן דער קריג, אז זיי האבן א בית החיים מיינט דאס אז זיי האבן א פולשטענדיגע קהלה באגרינדעט אויף יסודות פון א קהלה.
ווי אויך פארמאגן זיי א פארכטפולער נייער חתונה זאל, וואס מיט דעם איז שוין די קהילה יעצט גענצליך אומאפהענגיג פון סיי וועמען, און זיי האבן שוין פון געבוירן ביזן שטארבן אלעס אליינס, אזוי אז די קהילה האט זיך אנגעהויבן אויך אויסצושפרייטן אין אנדערע אידישע געגנטער, צ.ב.ש. אין וויליאמבורג האט זיך געפענט א כולל בוקר פאר איגעלייט וואס זענען תלמידים פון די מוסדות וואס זייער גורל איז אויסגעפאלן צו וואוינען אין וויליאמסבורג.
חתונה זאל
אזוי ווי די בני יואל אידן האבן קיינמאל נישט געהאט קיין זאל אין קרית יואל וואו צו מאכן חתונה אן צו מוזן נעמען רבי אהרן טייטלבוים פאר מסדר קידושין, האבן זיי זיך געבויעט א אייגן חתונה זאל, הארט אינדרויסן פון די שטעטל. דאס האט ארויסגעברענגט א גרויסע מהומה אין קרית יואל, ווייל די צענטראלע קהילה האט געהאלטן אז דאס איז קעגן די אנגענומענע אלטע תקנה אז א רב טאר נישט מסדר קידושין אין א פרעמדער שטאט אן רשות פונעם מרא דאתרא. נאטורליך האבן כמעט אלע רבנים וואס געהערן צו רבי אהרן'ס קאנקורענץ - רבי זלמן לייב - מתיר געווען חתונה מאכן דארט, ווי למשל רבי אברהם לייטנער, פון די ערשטע אפענע שטיצער פון בני יואל, און רבי ישראל חיים מנשה פרידמאן דער ראב"ד פון סאטמאר מהרז"ל - וויליאמסבורג, און דער גאנצער וויליאמסבורג־סאטמארער מהרז"ל בית דין רבי שלמה לייב וויינבערגער פאיע'ער רב, רבי זלמן לייב פילאפ. ווי אויך די אויסגעשפראכענע בני יואל רבנים, רבי יואל מארגענשטערן שארמאשער רב, רבי מאיר יהודא טענענבוים טשאטער רב, רבי מנשה פילאפ חבר בית הוראה פון וויליאמסבורג.
אויך האבן שוין דארט מסדר קידושין געווען פיל רבנים וואס זענען היסטאריש סימפאטיש פאר בני יואל, ווי למשל, האדמו"ר מסאטמאר וויליאמסבורג, דער קאשויער רב, רבי אליעזר חיים בלום און זיין ברודער רבי שמחה ישראל בלום, שאפראנער רב, און הרב משה דוב קויפמאן, ראה"כ פון דרך החיים. רבי זלמן לייב פילאפ. רבי שלמה לייב וויינבערגער דייני קהל סטאטמאר ווימ״ס
הערות
קאַטעגאָריע:סאטמאר
מ"ר מענער
מ"ר מענער (ענגליש: Mr. Men) איז אַ סעריע פֿון קינדער ביכער פֿונעם בריטישער שרייבער ראָדזשער האַרגריווס וואָס האָט זיך אָנגעהויבן אין 1971. זינט 1981 איז אַ צווייטע סעריע מיטן נאָמען קליינע פּאַניעס (Little Miss) וועגן פֿרויען כאַראַקטערן פּובליצירט געוואָרן. אַן ענלעכע סעריע מיטן נאָמען "טימבאַקטו" מיט בעלי חיים כאַראַקטערן איז געשריבן געוואָרן אין 1978. נאָכן טויט פֿון האַרגריווס אין 1988 האָט זיין זון אַדם האַרגריווס אָנגעהויבן שרייבן און צייכנען נייע "מ"ר מענער" און "קליינע פּאַניעס" מעשיות.
יעדע בוך אין די אָריגינעלע "מ"ר מענער" און "קליינע פּאַניעס" סעריעס האָט באַוויזן אַ פֿאַרשידענע קעפּל-כאַראַקטער מיט זיין/איר הויפּט פּערזענלעכקייט שטריך איבערצוגעבן אַ פּשוטן מוסר השכל. די "מ"ר מענער" און "קליינע פּאַניעס" כאַראַקטערן זײנען אָפֿט צוריקגעקומען אין ביכער וועגן אַנדערע כאַראַקטערן. אין 2015 זענען געווען 85 "מ"ר מענער" און "קליינע פּאַניעס" כאַראַקטערן אין די סעריע. די פּשוטע געשיכטעס פֿון די ביכער מיט העלע, אַקצענטירטע אילוסטראַציעס האָבן זיי געמאַכט גאָר פּאָפּולער, און עס האָבן זיך פֿאַרקויפֿט העכער אַ הונדערט מיליאָן קאָפּיעס אין 28 מדינות.
פארמאט
יעדע בוך האָט אַ קעפּל בלאַט, צווישן 16 און 18 טעקסט בלעטער און צווישן 15 און 17 קאָלירטע אילוסטראַציעס געמאָלט מיט אַ מאַרקירער. די ביכער האָבן אַ האַרטן איינבונד און זענען 14 x 12.6 צענטימעטער אין גרייס.
סיקהיזם
סיקהיזם (פונדזשאבי: ਸਿੱਖੀ סיקקהי) איז א מאנאטעיזטישע רעליגיע געגרינדעט דורך גורו נאנאק אינעם 15טן יארהונדערט אין דעם פונדזשאב ראיאן אין דרום אזיע. ער איז די פינפט גרעסטע רעליגיע אין דער וועלט, מיט אומגעפער 30 מיליאן אנהענגער. די רעליגיע פאדערט אז מען זאל נאכלויפן יושר פאר אלע מענטשן. די רעליגיע האט געהאט צען גורוען און א סיקה מוז פאלגען זייערע תורות.
מ"ר מענער
פאסירונג ארט
די ביכער פּאַסירן אין אַ פֿיקטיוון אוניווערס מיטן נאָמען "מיסטערלאַנד", אין וועלכער די מ"ר מענער און קליינע פּאַניעס לעבן צוזאַמען מיט אַ טייל נאָרמאַלע מענטשן כאַראַקטערן ווי געשעפֿט-היטערס, דאָקטוירים און פּאָסט-טרעגערס. עס אויך זענען דאָ בעלי חיים, צווישן זיי אַ וואָרעם מיטן נאָמען וואָלטער. די כאַראַקטערן זענען מענטשלעך אין אויפֿפֿיר און שטריכן.
ליסטע פון ביכער
פֿאָלגנד איז אַ ליסטע פֿון די ביכער מיט זייערע ענגלישע נעמען און ערשטע פּובליקאַציע יאָרן. עס זענען דאָ אַ סאַך איבערזעצונגען אויף שפּראַכן ווי פֿראַנצויזיש, שפּאַניש, דייטש, פּאָרטוגעזיש, האָלענדיש, גריכיש, איסלאַנדיש, העברעאיש, מאַנדאַרין כינעזיש, קאָרעיש, איריש און נאָך.
האלבמעטאלן
די האַלבמעטאַלן ​זענען עלעמענטן וואס זענען נישט מעטאלן און אויך נישט נישט-מעטאלן, נא​ר זענען אינצווישן​. דער הויפּט חילוק איז אז האַלבמעטאַלן ​​זענען געוויינטלעך האַלב-דורכפירערס, אבער מעטאַלן ​​זענען דורכפירערס.
סיקהיזם
סיקהן גלייבן אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט.
מ"ר מענער
וועבלינקען
קאטעגאריע:קינדער ביכער קאטעגאריע:טעלעוויזיע סעריעס פאר קינדער
האלבמעטאלן
באַוווסטע האַלבמעטאַלן ​​זענען:
סיקהיזם
סיקהן שערן נישט די האר פונעם קאפ און די בארד, און טראגן א טורבאן אויפן קאפ. אויך גייען זיי מיט א בראצלעט פון שטאל און א קליינעם שווערד.
קאַטעגאָריע:רעליגיע קאַטעגאָריע:אינדיע
האלבמעטאלן
אין דער פעריאדישער טאבעלע, געפינען זיך די האלבמעטאלן אויף ​​דער דיאַגאָנאַלער ליניע פון  באָר ביז אַסטאַטין  (אַסטאַטין נישט אַרייַנגערעכנט). עלעמענטן וואס זענען העכער דער לינע זענען נישט־מעטאַלן, און עלעמענטן אונטער דער ליניע זענען מעטאַלן​.
*
האנגאר
thumb|שמאל|א געמעל פון א האנגאר. א האנגאר איז אן אפגעצאמטער סטרוקטור צו האלטן פליווארג אין געשיצטן לאגער. רוב מאדערנע האנגארן זענען געבויט פון מעטאל, אבער האלץ און בעטאן ווערן אויך געניצט. דאס ווארט האנגאר שטאמט פון א צפון-פראנצויזישן דיאלעקט, און באדייט א פי פען.
א האנגאר באשיצט פליווארג פון וועטער און אולטראוויאלעט ליכט. האנגארן ווערן אויך געניצט אלס א פארצאמטן ווארשטאט אדער א מאנטאזש שטח. דערצו אין א האנגאר קען געהיימע פליווארג ווערן באהאלטן פון שפיאן סאטעליטן און שפיאן עראפלאנען.
די זאלן אויף שיפן וואס טראגן פליווארג ווערן אויך גערופן האנגארן.
קאַטעגאָריע:געביידעס קאַטעגאָריע:אוויאציע
בלעקפרייערס סטאנציע
בלעקפֿרייערס, אויך לאנדאן בלעקפֿרייערס, איז א צענטראל־לאנדאן באן סטאנציע און א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע פלאצירט אין דער סיטי פון לאנדאן, אויפן בלעקפרייערס באן בריק. זי איז די איינציקסטע באן סטאנציע אין לאנדאן מיט אריינגאנגען אויף ביידע זייטן פונעם טעמז. די נאציאנאלע באן סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק, און די אונטערגרונט סטאנציע ווערט באדינט דורך די דיסטריקט און קרייז ליניעס. קליין|באקוק לענגאויס דעם דרומדיקן פעראן די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
הויפטליניע סטאנציע
סאנט פאלס באן סטאנציע האט געעפנט דעם 10טן מיי 1886. אום 1טן פעברואר 1937 האט מען געטוישט איר נאמען צו בלעקפֿרייערס.
אונטערגרונט סטאנציע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 30סטן מיי 1870 אויף דער דעמאלסטיקער דיסטריקט באן (הײַנט די דיסטריקט ליניע).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לאנדאנער וואקזאלן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:קרייז ליניע סטאנציעס
וואקאציע
וואקאציע אדער וואקאנץ (אדער אויף דאטשע) איז אז מ'פארט אוועק ערגעץ אין אן אנדער ארט זיך אויסרוען די פיזישע ביינער און נערוון און מ'שעפט אן ענערגיע פאר די גייסטישע קרעפטן.
געווענליך איז אייגעפירט צו גיין זיך אויסרוען, אין די מאנאטן פונעם צווייטן העלפט זומער, וואס הייסט 'זומער וואקאציע', אבער ס'פארהאנען אויך 'ווינטער וואקאציע', ווען מ'פארט צו ערטער צו גליטשן אויף די הויכע בערג א.ד.ג.
=היימישע אפרו ערטער= אין ניו יארק איז איינגעפירט שוין פון צענדליגע יארן, [מ'וואלט געקענט זאגן אפשר הונדערט יאר שוין] וואס מ'פארט ארויס אין די זומער אויף די בערג, די מאוינטענס, אין אפסטעיט ניו יארק. דארט איז שוין געווען האטעלן און שוואויל פלעצער. נאך אין די צייטן ווען 'בארשט-בעלט' האט עקזיסטירט, זענען יודען שוין דארט געווען פאר פארוויילונג.
אין אייראפע, וואס די אפציעלע 'האלידעי' איז אומגעפער דריי ביז פינעף וואכן, איז איינגעפירט ביי אסאך צו פארן קיין סקאטלאנד, וועילס, צו גאר צו די שווייצע בערג. וואו מ'גרופירט זיך אין צייטווייליגע קעמפוסן.
סאניק
קליין|100px|הערב פון סאניק סאָניק איז א שטעטל אין גאליציע, היינט פוילן.
וואקאציע
קאַטעגאָריע:פארוויילונג
סאניק
דאס שטעטל ליגט אויף א בערגל לעבן דעם טייך סאַן. אין יאר 2006 האט סאניק געהאט 39,481 איינוואוינער.
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
צה"ל ארכיוון
צה"ל ארכיוון איז די הויפט ארכיוו פון צה"ל און דעם ישראל מיניסטעריום פון פאַרטיידיקונג,
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:צה"ל
אינסברוק
קליין|לינקס|דער גאלדענער דאך פון אינסברוק, איינער פון די מער מערקווערדיגע סימבאלן פון דער שטאט
היסטאריע
די שטאט איז געווארן דערמאנט צום ערשטן מאל אין אן אור-אלטן דאקומענט פון יאר 1187 אונטערן נאמען "אינספרוקע" (טיראליש:Insprucke). די שטאט איז באניצט געווארן אלס א וויכטיגן דורכגאנג פונקט פונעם "אין טייך", און דערפאר האט זי באקומען דעם נאמען אינסברוק. דער מארשרוט דורך דעם "ברענער-פאס" פלעגט זיין דעמאלטס א הויפטזעכלעכער פארבינדונג פון קאמוניקאציע און טראנספארט צווישן דעם דרום און דעם צפון. און דער מער מזרח'דיגער מארשרוט, שניידט דורך די אלפן.
אין יאר 1429 איז אינסברוק עמטליך געווארן די הויפטשטאט פון דעם לאנד טיראל. דורך די נאפאלעאנישע מלחמות אינסברוק איז אריבערגעפירט געווארן צו בייערן פראווינץ אין דייטשלאנד, וועלכע האט געהאט אין יענע יארן א בונד מיט פראנקרייך. דער קעגנשטעליגער לידער אנדריס הופער האט געפירט דעם טיראלישן מיליטער צו א זיג אין דער "בערגאיסל" שלאכט קעגן די פאראייניגטע מאכטן פון בייערן און פראנקרייך, און האט געשטיצט די ווידער צוריקקערונג פון אינסברוק אלס הויפטשטאט פון טיראל. דערנאך האבן די פאראייניגטע מאכטן אינוואדירט טיראל, און אינסברוק איז געווארן א טייל פון בייערן ביז יאר 1814. אין יאר 1814, נאך דער "וויענער קאנגרעס" אינסברוק איז ווידערמאל צוריקגעגעבען געווארן צו עסטרייך. דער העלדישער טיראלישער אנדריס הופער וועלכער איז הינריכטעט געווארן, איז באגראבן אין דעם ארטיגן קלויסטער פון אינסברוק.
אין יאר 1938 איז די שטאט פארבונדן געווארן מיט נאצי דייטשלאנד אלס א טייל פון דעם "איינשלוס פלאן" פון דעם רשע אדאלף היטלער ימח שמו. דורך דער צווייטער וועלט קריג צווישן די יארן 1942 און 1945, זענען געשליידערט געווארן אויף דער שטאט 21 באמבעס, און צוליב דעם האט זי געליטן פון א שטארקן חורבן וואס האט איבערגעלאזט א גרויסן חלק פון דער שטאט פארניכטעט כמעט אינגאנצן.
בית יהושע באן סטאנציע
בית יהושע באַן סטאַנציע איז א ישראל באנען סטאנציע אין דער מערב זייט פון בית יהושע, לעבן שאסיי 553. מ'האט געעפנט די סטאנציע אין מיי 1953.
אינסברוק
היסטאריע
נאך דער מלחמה האט מען איבערגעבויט און אויפגעראכטן די שטאט, און היינט צו טאגס קומען אהין טוריסטן פון דער גאנצער וועלט.
בית יהושע באן סטאנציע
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
אינסברוק
היסטאריע
אין אינסברוק עס זענען פאראן פילצאליגע מוזעאומס, פראכטפולע פאלאצן, אור-אלטע גאסן און ארכיטעקטור, מאדערנע געשעפטן און נאך.
פאנאראמע
700px
קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך קאַטעגאָריע:אייראפע געאגראפיע שטומף
אליעזר הורוויץ
רבי אליעזר הורוויץ (ה'תק"ן - ג' חשוון ה'תרכ"א), רב אין דזשיקאוו.
אפשטאם
רבי אליעזר'ל איז געבוירן אין יאר ה'תק"ן (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב נפתלי צבי הורוויץ דער ראפשיצער רב, א זון פון מנחם מענדל רובין, רב אין לינסק, באקאנט אלס רבי מענדעלע לינסקער. און צו זיין מוטער מרת רבקה די טאכטער פון הנגיד הרב צבי הירש גאלדהאמער פון דוקלא.
רבנות
רבי אליעזר'ל האט געגעסן קעסט ביי זיין שווער אין ראווא-רוסקא. ווען זיין שווער איז געווארן א יורד רח"ל האט ער זיך ערשט באשעפטיגט מיט האנדלען פון וויין, נאכהער איז ער געפארן קיין ראפשיץ וואוינען נעבן פאטער. נישט וועלנדיג אננעמען קיין רבנישע שטעלע, האט ער - האבנדיג א זייער א שיינע און זיסע שטימע - זיך געפרואווט צו ערנערען פון חזנות, אבער נישט קענענדיג ביישטיין די פינאנציעלע ענגשאפט, איז ער געווארן רב אין דזשיקאוו.
הסתלקות
רבי אליעזר'ל איז נפטר ג' חשוון ה'תרכ"א, אין ליגט אין דזשיקאוו.
פאמיליע
רבי אליעזר'ל האט געהייראט מרת חיה, די טאכטער פון הנגיד הרב יחיאל איכל ראזענפעלד פון ראווא-רוסקא, (א פעטער פון הרב שלום ראזענפעלד פון קאמינקא (דער ערשטער) ). זייערע קינדער:
רעפערענצן
הורוויץ, אליעזר קאַטעגאָריע:דזשיקאוו
ספרי בית טשערנאביל
קאַטעגאָריע:חסידישע ספרים קאַטעגאָריע:טשערנאבל קאַטעגאָריע:ספרי קודש
רוטר. נט
'''רוטר. נט''' Rotter.net איז אַן ישראל וועבזײַטל אויף העברעאיש, געגרינדעט אין 1997. דער פּלאַץ האנדלט מיט אקטואלע ענינים, קאָמפּיוטערס, קאָנסומעריזם און עקאנאמיע, ווי אויך די חרדישע וועלט. ער איז געווען איינער פון די ערשטע וועבזייטן אין ארץ ישראל וואס האבן פארעפנטלעכט סקופּס פון סורפערס. לויט Alexa'ס וועבזייטל רייקינג, Rotter.net איז (סעפטעמבער 2019) אַרום 50 אָרט אין דער ראַנג פון פאָלקס זייטלעך אין ישראל.
אליעזר לודוויג זאמענהאף
לײזער (אליעזר לוי) מאַרקאָװיטש זאַמענהאָף (15טן דעצעמבער, 1859 - 14טן אפריל, 1917) איז געווען אַ פוילישער ייִד געבוירן אין ביאַליסטאָק. ער איז געווען אן אויגן דאָקטער אין וואַרשע, אָבער ער איז באַקאַנט אַלס דער גרינדער פון דער עספּעראַנטאָ שפּראַך וואָס ער האָט פֿאַרעפֿנטליכט אום 26 יולי 1887. זײַן מאַמע־לשון איז געווען רוסיש און ייִדיש. ער איז געווען פון די ערשטע ייִדישע גראַמאַטישע פֿאַרשונגען אין דער געשיכטע. ער האָט למשל פֿאַרגעלײכט צו שרײַבן אויף ייִדיש מיט לאַטינישע אותיות, אָבער פֿון דער צװײטער זײַט האָט ער געשריבן, אז ייִדיש איז „אַ צײַטװײַליק‏ער און אָרטיקער דיִאַלעקט װאָס האָט נישט קיין שײַכות‏ צום ייִדישן פֿאָלק‟.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך לינגוויסטן קאַטעגאָריע:לינגוויסטן קאַטעגאָריע:דאקטוירים קאַטעגאָריע:פוילישע יידן קאַטעגאָריע:עספעראנטא
חיים באנעט
ביאגראפיע
חיים באנעט איז געבוירן געווארן אין תש"ז אין רומעניע. אלס קליין קינד איז ער געקומען מיט זיין משפחה אין ישראל דורך ציפערן. ער האט געלערנט אין דער נאווהארדאקער ישיבה אין חדרה ביי רבי יעקב גאלינסקי.
ער האט ארויסגעגעבן אסאך קאסעטעס שוין, און זיך באקאנט געמאכט אלץ איינער פון די פראמינענטע קאפאזיטארן ביים חרדישן ציבור. צווישן די פולע לידער זיינע, איז באקאנט דאס ליד אויף 'מכניסי רחמים', וואס איז היינט גוט באקאנט, און איז געווארן א וועלטס ניגון, ביי יעדע פארזאמלונג.
אויך האט ער ארויסגעגעבן עטליכע פורים קאסעטעס, אויפן קאמישער סטיל, וואס איז פון די ערשטע חרדישע קאמישע קאסעטעס, און איז ביז היינט באקאנט מיטן אירע לידער, ווי א שטייגער 'משנכנס אדר מרבין בשמחה'.
ער האט ארויסגעגעבן דעם אלבאם ישמחו.
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:יידישע קאמפאזיטארן קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
UTC+1
UTC+1 קליין|400x400פיקס|UTC+1 : [[בלוי (יאנואר), אראנזשן (יולי), געל (א גאנץ יאר), העל בלוי – ימען]] איז די צייט זאנע געריקט איין שעה פאר אוניווערסאלער צייט. די צייט זאנע ווערט געניצט:
ווי סטאנדארטצייט (א גאנץ יאר)
קאַטעגאָריע:צייט זאנעס
AK-47
left|thumb|250px|AK-47 שטורעם ביקס AK-47 (אױטאָמאַטישע קאַלאַשניקאָװ ביקס) איז א סאוועטישע שטורעם ביקס, וואס איז אנטוויקלט געווארן דורך מיכאיל קאלאשניקאוו נאך דער צווייטער וועלט מלחמה אינעם יאר 1947. די ביקס און אירע נאכפאלגער זיינען פארעכנט ווי גאר געלונגענע און ביליקע געווער, און ווערן גענוצט ביז היינט ביי פילע ארמייען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געווער
אסתר שומיאטשער-הירשביין
אסתּר שומיאַטשער הירשבײן (1899 - 1985) איז געווען א דיכטערין אויף יידיש.
ביאגראפיע
אסתּר שומיאַטשער הירשבײן איז געבוירן געװאָרן אין 1899 אין האָמל, װײַסרוסלאַנד. קינדערװײַז זײַנען אירע עלטערן, יהודה און חסיה, אַװעקגעפֿאָרן פֿון װײַסרוסלאַנד קיין קאַלגאַרי, קאַנאַדע. זי איז געװען נאָר צװעלף יאָר אַלט װען זיי זײַנען אַװעקגעפֿאָרן אין 1911. אין װײַסרוסלאַנד האָט איר משפּחה געאַרבעט װי רענדאַרעס. װען זיי זײַנען אָנגעקומען אין קאַנאַדע איז איר טאַטע געװאָרן אַ העברעישער לערער בשעת װינטער און אַ רענדאַר בשעת זומער. אירע שװעסטער און ברידער האָבן אויך געהאָלפֿן צו צופּלעמענטן דער משפּחהס הכנסה. זיי האָבן געהאַט פֿאַרדינסטלעך און געהאָלפֿן דער מאַמען מיט קװאַרטיראַנטן. נאָך מיטלשול האָט אסתר אַײַנגעפּאַקט פֿלײש אין פֿאַרשידינע פֿאַרבריקן און געאַרבעט װי אַ סאַרװערין.
אין דעצעמבער 1918 האָט זי זיך באַקענען מיט פּרץ הירשבײַנען, אַ באַרימטער דראַמאַטורג פֿון נו יאָרק, װען ער איז געװען אויף אַ ״רעדענער-טור.״ פּלוצלינג האָבן זיי חתונה געהאַט. ער איז געװען גאָר קאָסמאָפּאָליטיש און מיט צװאַנציק יאָר עלטער פֿון איר. שומיאַטשער האָט פֿריער געשריבן, אָבער נישט ארויסגעגעבן, פּאָעזיע נאָר אויף ענגליש. אַצינד איז זי ארומגערינגעלט געװאָרן מיט איר מאַנס חברים׃ באַקאַנטע שרײַבערס, דיכטערס, און דראַמאַטורגן. מיט מוטיקונג פֿון איר מאַן האָט זי אָנגעהויבן שרײַבן פּאָעזיע אויף ייִדיש. כאָטש זיי זײַנען אײַנגעזעסן אין נו יאָרק, זײַנען זיי אַרומגעפֿאָרן איבער דער װעלט--אין אַזיע, מזרח אייראָפּע, און דרום-פּאַציפֿיק. אין 1934 האָט זי געבוירט אַ קינד װאָס זיי האָבן גערופֿן עמוס. נאָך דעם, האָבן זיי איבערבאַזעצט אין 1940 קיין לאָס אַנדזשעלאָס, קאַליפֿאָרניע װוּ איר מאַן האָט אָנגעשריבן פֿילם-סקריפּטן. נאָר איינער פֿון זיי איז דערשינען. אין 1948 איז פּרץ נפֿטר געװאָרן (פֿון לו געריגס קראַנקײַט). נאָך אַ פּאָר יאָר האָט זי געװוינט אין לאָס אָנדזשעלאָס. זי האָט געהאַט פּרנסה פֿון געבן רעפֿעראַטן און פֿון איר משפּחה. צו זײַן נאָענטער צו איר זון האָט זי איבערבאַזעצט קיין נו יורק. אין 1985 איז זי נפֿטר געװאָרן.
בשעת איר לעבן, האָט זי אָפּגעדרוקט פּיעסעס און פּאָעזיע. אירע ערשטע פּיעסעס זײַנען געװען פֿאַר קינדער װעגן לעבן און טויט. זיי האָבן אַ נאַטוראַליסטיש סטיל. איינע פֿון זיי איז באַזירט אויף איר איבערלעבונג צװישן יתומים אין מזרח-אייראָפּע נאָך פּאָגראָמען. איר ערשטע לידער זײַנען אָפּגעדרוקט אין אַ זשורנאַל ״אַלבאַטראָס״ אין 1922 און איר פּאָעזיע װעגן איר איבערלעבונג אין עקזאָטישע פּלעצער זײַנען אָפּגעדרוקט אין אַ בוך אין 1930. אַ באַרימטער קריטיקער, שמואל ניגער האָט צעקריטיקירט איר בוך אין אַ זשורנאַל װאָס הייסט ״די צוקונפֿט.״ פֿונדעסטװעגן האָט זי הצלחה געהאַט מיט אירע צװייטן און דריטן בוך. אַ סך ליטעראַטור-קריטיקער האָבן געשריבן אַז זי האָט אַ מין טאַלאַנט מיט װערטער און אָבסערװאַציעס װעגן נאַטור.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
ספרי תלמידי הבעש"ט והמגיד הגדול ממעזריטש
קאַטעגאָריע:חסידישע ספרים
חיים גראדע
ביאגראפיע
חיים גראדע איז געבוירן געווארן אין ווילנע, רוסלענדישע אימפעריע, הײַנט ליטע דעם 4טן אפריל 1910. ער איז געווען דער זון פון שלמה מרדכי גראַדע, אַ מלמד פון העברעאיש און א משכיל.
אַלס קינד אין ווילנע האָט ער געלערנט בײַם חזון איש. געלערנט צװישן אַנדערע אין ביאַליסטאָקער מוסר–ישיבה אױפֿן נאווהארדאקער סטיל, די דאָזיגע ערפֿאַרונג זײנע האָט אים געדינט אַלס אינספּיראַציע שפּעטער בײם שרײבן די באַרימטע ביכער.
ער האָט אויך טײלװײז געלערנט אין וועלטלעכע שולן און ווי אַן אויטאָדידאַקט.
צו 22 יאָר אַוועק פֿון ישיבֿה און אָנגעהויבן שרײַבן לידער (ערשטע פּובליקירטע לידער אין דער צײַטונג „ווילנער טאָג“ אין 1932. ער איז אַרײַנגענומען געוואָרן אין דער גרופּע יונג ווילנע, פֿון וועלכער ער איז — צוזאַמען מיט אַבֿרהם סוצקעווער — דער פּראָמינענטסטער פֿאָרשטייער. זײַן ערשט לידערבוך, „יאָ“, איז דערשינען אין ווילנע אין 1936.
נאָכן אָנפֿאַל פֿון נאַצישן דײַטשלאַנד אויף ליטע, בעת דער צווייטער וועלט–מלחמה, אין יוני 1941, איז גראַדע געראָטן צו אַנטלויפֿן אין ראַטן–פֿאַרבאַנד, וווּ ער האָט זיך אויפֿגעהאַלטן ביז 1946. דערנאָך געוווינט אַ האַלב יאָר אין פּוילן און אַ יאָר אין פּאַריז, ביז ער האָט אין 1948 זיך באַזעצט אין ניו–יאָרק.
ביבליאגראפיע
די עגונה, ראמאן, 1961
וועבלינקען
דער פרייער מוסרניק שרייבער און פאעט חיים גראדע
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
קארניש
קארניש (Kernowek אדער Kernewek) איז א קעלטישע שפראך וואס מען פלעג רעדן אין קארנוואל. קארניש ווערט אנערקענט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך ווי א מינאריטעט־שפראך. קארניש איז גאנץ ענלעך צו ברעטאניש און שטאמט פון דער זעלבער שפראך ווי וועלשיש. אין דער מיטל אלטער איז קארניש געווען די איינציקע שפראך אין קארנוואל.
רבי אלעזר בן פרטא
רבי אלעזר בן פרטא, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
קארניש
מען שרייבט קארניש מיטן לאטיינישן אלפאבעט.
רבי אלעזר בן פרטא
זיין צייט
רבי אלעזר בן פרטא איז געווען פון צווייטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
קארניש
ארום אכציג פראצענט פון זיינע ווערטער זענען פארבינדן מיט וועלשיש און ברעטאניש, פינעף-און-דרייסיג פראצענט מיט איריש און סקאטיש.
רבי אלעזר בן פרטא
זיין צייט
צוויי רבי אלעזר בן פרטא'ס:
קארניש
היינט צו טאג זענען פארהאן ארום 557 מענטשן וואס באניצן זיך מיט דער שפראך. ביי ארום צוואנציג פון זיי איז עס די מוטער שפראך.
רבי אלעזר בן פרטא
זיין צייט
דער סדר הדורות שרייבט אז ס'איז געווען צוויי רבי אלעזר בן פרטא'ס, איינער אין דער צייט פון רבי יוחנן בן זכאי, אין איינער אין די צייט פון רבי יהודה הנשיא, אזוי ווי מ'געפינט אין ירושלמי: אתא עובדא קומי רבי, בעא מיעבד כרבנן, אמר לו רבי אלעזר בן פרטא בן בנו של רבי אלעזר בן פרטא לא כן למדתנו בשם זקיניך וכו' וחזר ביה.
קארניש
היסטאריע
קארניש שטאמט פון דער בריטאנישער שפראך וואס מען האט גערעדט אין בריטאניע אין דער תקופה פון דער אייזערנער עפאכע און דער רוימישער תקופה. ביסלעכווייז האט אנגלא-סאקסיש זיך צעשפרייט צו מערב, ביז עס זענען געבליבן בריטאניש רעדער נאר אין וויילס און קארנוואל. פון קארנוואל האבן א טייל עמיגרירט קיין ברעטאן אין פראנקרייך וואו די שפראך האט זיך אנטוויקלט צו ברעטאניש.
רבי אלעזר בן פרטא
זיין צייט
אין בבלי געפינט מען אויך אן ענליכן לשון: : מעשה ועשה רבי כדברי חכמים אמר לפניו פרטא בן רבי אלעזר בן פרטא בן בנו של רבי פרטא הגדול אם כן מה כח בית דין יפה.
קארניש
היסטאריע
אין דעם 13טן יארהונדערט האבן 39,000 מענטשן גערעדט קארניש. אין יענער תקופה האט מען געשריבן די טראדיציאנעלע קארנישע ליטעראטור.
רבי אלעזר בן פרטא
איבער אים
רבי אלעזר בן פרטא איז ארעסטירט געווארן צוזאמען מיט רבי חנניא בן תרדיון אין איז געראטעווט געווארן דורך אליהו הנביא.
קארניש
היסטאריע
אין 1549 האט דער פארלאמענט אויפגענומען א געזעץ צו ענדערן די שפראך פון די געבעטן אין די קלויסטערס פון לאטיין צו ענגליש. אסאך קארניש רעדער האבן געקעמפט קעגן דעם געזעץ און געהאלטן א קאמף קעגן דער רעגירונג. מער ווי 4,000 מענטשן זענען געווארן אויסגעהרגעט דורך דער מיליטער פונעם קעניג עדווארד דער זעקסטער.
רבי אלעזר בן פרטא
רעפרענצן
קאטעגאריע:תנאים
קארניש
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שפראכן קאַטעגאָריע:קארנוואל
ארעגאנער חורבן דענקמאָל
קליין|250px דער ארעגאנער חורבן דענקמאל (ענגליש: Oregon Holocaust Memorial) איז א דענקמאל אין פּארטלאנד,ארעגאן. ער איז געווארן געבויט אין יאר 2004.
קאַטעגאָריע:דענקמעלער
דוד טווערסקי פון סקווירא (א)
רבי דוד טווערסקי (ערב פסח ה'תר"ח - ט"ו כסלו ה'תר"ף), באקאנט מיטן נאמען ר' דוד'ל סקווערער, איז געווען דער צווייטער סקווערער רבי. ער איז געווען א זון פון רבי יצחק טווערסקי פון סקווירא, זון פונעם טשערנאבלער מגיד - ר' מאטעלע.
ביאגראפיע
רבי דוד איז געבוירן ערב פסח אין יאר תר"ח צו זיין פאטער ר' איציקל סקווערער און זיין מוטער חנה סימא (א טאכטער פון ר' הערשל סקווערער, אן אייניקל פון בעל שם טוב). ער האט געוואוינט אין סקווירא ביז די ערשטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן אין תרע"ד. שפעטער האט ער געוואוינט אין קיעוו (היינט אוקראינע) ביז זיין פטירה אום ט"ו כסלו תר"ף.
רעביסטעווע
זיין פאטער האט געזאגט אויף אים; 'ווען מיין דוד'ל איז געבוירן, איז שוין קיין שום חמץ נישט געווען אין שטוב', מיינענדיג צו זאגן, אז ער איז געווען א דערהויבן קינד.
ר' דוד משה פון טשארטקאוו האט געזאגט, 'צוויי דוד'לעך שיינען ארויס פון אוקראינע, ר' דוד'ל סקווערער, און ר' דוד'ל זלאטיפאלער.
ער איז געווען א געוואלדיגער שווייגער, ער האט אמאל געזאגט פאר א פרעגער, וויאזוי ער קען אזוי שווייגן, אפילו ביי די שווערסטע צייטן זיך נישט באקלאגן און נישט רעאגירן אויף קיין שום מחלוקה אדער ווייטאג. 'מען שווייגט און מען שווייגט, מען רוהט זיך אפ אביסל און מען שווייגט ווידער'..
דער אלטער סקווערער רבי ר' יעקב יוסף (זיין זון) האט געזאגט אויפן פאטער, 'א יוד וואס האט געארבעט א יאר זיבעציג, מ'זאל נישט האבן וואס צו פארציילן נאך אים'.
פאמיליע
הרב  דוד טווערסקי פון סקווירא האט געהייראט בזיווג ראשון חוה גאלדא, א טאכטער פון זיין פעטער הרב שלמה פון סאווראן. זייערע קינדער: בזיווג שני האט ער חתונה געהאט מיט צפורה, א טאכטער פון ר' אליקים געציל פון אוסטראה, אן איידעם ביי רבי יוסף דוד פון אליק. זייערע קינדער:
קאַטעגאָריע:רוסישע אדמורי"ם דוד קאַטעגאָריע:טשערנאבל קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט
גוש קטיף
קליין|הייזער אין נווה דקלים גוש קטיף, איז געווען א געגנט פון באזעצונג, אין די פארנומענע געביטן, אין עזה שטרייף. די געגנט האט געהאט עטליכע שטעטלעך און דערפער, סמערהייט רעליגיעזע אבער אויך אנדערע, וואס ישראל האט אויפגעשטעלט דורכאויס די 1980ער יארן, מיט די גוטהייסונג פון זיכערהייטס מיניסטער אריק שרון, און די שטיצע פון דאן פרעמיער מיניסטער מנחם בעגין.
די ערשטע דערפער זענען שוין אויפגעשטעלט געווארן אזוי פרי ווי אין יאר 1970.
"כפר דרום" איז געווען א יידישע שטעטל נאך איידער די גרינדונג פון מדינת ישראל, און איז עוואקואירט געווארן דורכאויס די מלחמת השחרור.
די גוש רעכנט אריין די געגנט פון דרום מערב עזה פאס ביים ים, וועלכע האט געהאט זעכצן שטעטלעך און דערפער אין 2005, און נאך דריי אנדערע וועלכע זענען געווען נאנט צו די שטאט עזה, צפון זייט פון שטרייף.
די פלאן פון אויפשטעלן די זידלונגען האט פארגעשלאגן יגאל אלון, אין יאר 1968. א פלאן גערופן געווארן "דאס אלון פלאן", אנהייב זענען צוויי מיליטערישע דערפער געגרינדעט געווארן, וועלכע זענען שפעטער ציוויליזירט געווארן, און נאך אנדערע זענען אויף געשטעלט געווארן.
די איינוווינער האבן זיך באשעפטיקט מיט אגריקולטור, און מיט אינדוסטריע, וועלכע האבן אלע ביידע געהאט סוקסעס.
אין יאר 2003, האט אריק שרון פון די הויפט שטיצער ביים אויפשטעלן, דורכגעפירט די ריקצוג פלאן, אין זיין רעגירונג, און צוויי יאר דערויף באפולמעכטיקט, ווען די איינוווינער האבן געמוזט פארלאזן די געגנט, אויפן איינזייטיקן קאנצעסיע פון שרון.
לויט ווי שטודיעס צייכענען אן, האבן אסאך פון די איינוווינער קיינמאל נישט באוויזן זיך צוריק צו שטעלן אויף די פיס, און האבן פארלוירן ארבעט, און א טייל וווינען נאך ביז היינט אין פראוויזארישע וווינונגען, ווי אין הייזער פון (מאבילס).
אין אויגוסט 2008 האט מען אויפגעשטעלט דעם גוש קטיף מוזיי אין ירושלים וואס טוט פאראייביקן דאס לעבן אין גוש קטיף און את החיים בגוש און דאס פארלאזן דעם ארט.
קאטעגאריע:געגנטן אין ישראל קאטעגאריע:ישראל פאלעסטינער קאנפליקט
נעבווערט באן סטאנציע
נעבווערט איז א נאציאנאלע באן סטאנציע וואס באדינט דאס דארף נעבווערט אין הארטפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט אפערירט דורך גרויס-נארדערן און באדינט דורך טעמזלינק.
היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אויף דער הויפט ליניע פון דער גרויס-נארדערן אייזנבאן אום 1טן פעברואר 1884. זי האט באקומען איר היינטיגן נאמען אין 1926 ווען מען האט געעפנט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין הארטפארדשיר
זיטאמיר-סלאוויטא דרוק
די זשיטאמיר-סלאוויטא דרוק איז געווען איינע פון צוויי דרוקערייען וואו די רוסלענדישע אימפעריע האט ערלויבט צו דרוקן ספרים.
שדי חמד
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
זיטאמיר-סלאוויטא דרוק
די דרוק איז געפירט געווארן דורך די קינדער פון רבי פינחס קארעצער. אין זייער צייט האבן זיי געהאט א מאנאפאל צו דרוקן א ש"ס. עס ווערט געברענגט אז זיי האבן געטובל'ט די מאטריצן אין א מקוה איידער מ'האט אנגעהויבן דרוקן דעם ש"ס. די ספרים געדרוקט אין סלאוויטא און זשיטאמיר זענען היינט פון די גאר טייערע ארטיקלען אינעם אנטיק מארק, וואס די פרייזן זענען גאר הויעכע, צוליב זייער חשיבות קדושה און היסטאריע. קאַטעגאָריע:דרוק קאַטעגאָריע:ספרי קודש קאַטעגאָריע:אוקראינע
23סטן פעברואר
דעם 23סטן פעברואר איז דער 54סטער טאג פון יאר אין דער אכטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 311 טעג (312 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
23
סערגיי אייזנשטיין
קליין|סערגיי אייזנשטיין סערגיי מיכאילוביטש אייזנשטיין (רוסיש: Сергей Михайлович Эйзенштейн; 23סטן יאנואר 1898 - 11טן פעברואר 1948) איז געווען א סאוועטישער רעזשיסאר, באקאנט בעיקר פון זיינע פילמען "פאנצערשיף פאטעמקין" און "אקטאבער", אלע ביידע באזירט אויף אמתע מעשיות. די פילמען האבן געהאט א גרויסע השפעה אויף שפעטערע רעזשיסערן.
לעבנסגעשיכטע
אייזנשטיין איז געבוירן געווארן אין ריגע צו א יידיש-דייטשישן פאטער וואס האט זיך געשמדט און איז געווען דער שטאט ארכיטעקט, און צו א מוטער פון א רוסישן אפשטאם אין א משפחה פון הענדלער. ביי זיינע 14 יאר האבן זיך זיינע עלטערן געגט, און סרגיי איז געבליבן מיט זיין פאטער. פון 1915- 1918 האט ער שטודירט אין דעם אנשטאלט פאר ציווילער אינזשעניריע אין פעטראגראד.
קאַטעגאָריע:רעזשיסארן קאַטעגאָריע:רוסן
פלארידאנער חורבן מוזיי
קליין|250px|דער פלארידאנער חורבן מוזיי דער פלארידאנער חורבן מוזיי (ענגליש: Florida Holocaust Museum) איז א מוזיי אין סיינט פעטערבורג ,פלארידע. עס איז געגרינדעט אין יאר 1992.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע מוזייען קאַטעגאָריע:פלארידע
רעפובליק פון קאנגא
די רעפובליק פון קאנגא, אויך גערופן קאנגא־בראזאוויל, איז א לאנד אין צענטראלער אפריקע, מיט א קורצן בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן. דאס לאנד גרענעצט גאבאן אין מערב, קאמערון אין צפון־מערב, די צענטראלע אפריקאנער רעפובליק אין צפון, די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא אין מזרח און קאבינדע (אנגאלא) אין דרום; און דעם אטלאנטישן אקעאן צו דרום־מערב. דער איינציגער צוטריט צום אקעאן איז א קורצער אטלאנטישער בארטן, און דאס 9 ק"מ ברייט מויל פונעם קאנגא טייך וואס פליסט אריין אין איינגאס פון גינע.
די רעפובליק פון קאנגא האט א באפעלקערונג פון 4,043,000 (2010). איר הויפשטאט איז בראזאוויל.
זשאק ליפשיץ
זשאַק (חיים-יעקב) ליפּשיץ (פֿראַנצױזיש: Jacques Lipchitz), געבױרן דעם 22סטן אױגוסט 1891 אינעם שטעטל דרוסקעניק, גראָדנער גובערניע, רוסלענדישע אימפּעריע (איצט דרוסקינינקײַ אין דער ליטװישער רעפּובליק); געשטאָרבן דעם 16טן מײַ 1973 אין קאַפּרי (איטאַליע).
דוד פרידמאן (פלויעשט)
רבי דוד פרידמאן הי"ד (ה'תרנ"ח - כ"ז חשוון ה'תש"א) פון פלויעשט.
זשאק ליפשיץ
אַ פֿראַנצױזישער קינסטלער פֿון רוסיש-ייִדישן אָפּשטאַם, ער איז געװען אײנער פֿון די באַקאַנטסטע קוביסטישע סקולפּטאָרן פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט.
דוד פרידמאן (פלויעשט)
אפשטאם
רבי דוד'ל איז געבוירן אין שפיקאוו אין יאר ה'תרנ"ח, צו זיין פאטער הרב שלום יוסף פרידמאן פון שפיקאוו, א זון פון הרב דוד פרידמאן, פון באהוש, א זון פון הרב יצחק פרידמאן פון באהוש, א זון פון הרב שלום יוסף פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת פייגא א טאכטער פון הרב מרדכי טווערסקי, פון שפיקאוו.
רבנות
אין יאר ה'תר"ץ האט רבי דוד'ל זיך אריבערגעצויגן קיין פלויעשט אין געגרינדערט דארט זיין בית המדרש, ווי ער האט אנגעפירט מיט זיין רעביסטעווע.
אין אנפאנג פון יאר ה'תש"א איז רבי דוד'ל באשולדיגט געווארן דורך די פאשיסטין "די אייזערנע געווארדיע" אלס מיטארבייטער פון די קאמאניסטן, און מען האט אים ארעסטירט אלס פאררעטער, נאך א קורצע צייט האט מען אים פאראורטיילט צום הארגענען, צוזאמען מיט נאך צען יידן. די טעג ביז צום אויספירן פון דער טויטשטראף, האבן די רוצחים אים געפייניגט אויף א שרעקליכן אויפן, אבער זיין גייסט האבן זיי אים נישט צובראכן.
זשאק ליפשיץ
קאַטעגאָריע:סקולפטארן קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
דוד פרידמאן (פלויעשט)
פאמיליע
רבי דוד'ל האט געהייראט מרת בת-שבע א טאכטער פון הרב אהרן טווערסקי, פון אזשארניץ. זייער טאכטער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:רוזשינער אדמורי"ם קאטעגאריע:באהוש קאטעגאריע:נקבר אין נחלת יצחק ת"א
אוואירו
אַוואַירו איז א שטאט אין פארטוגאל אויפן ברעג פונעם אטלאנטישן אקעאן. די מוניציפאליטעט איז צעטיילט אויף 14 פאראפֿיעס.
די שטאט איז באקאנט פאר דער פראדוקציע פון זאלץ.
ראשון לציון הראשונים באן סטאנציע
ראשון לציון הראשונים באַן סטאַנציע איז א ישראל באנען סטאנציע אויף דער ליניע פון נתניה קיין ראשון לציון אדורך תל אביב, וואס באדינט דרום און מזרח ראשון לציון. מ׳האט געעפנט די סטאנציע דעם 13טן סעפטעמבער 2003. די סטאנציע איז די דרום סוף-סטאנציע אויף דער ליניע.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
22סטן יוני
דעם 22סטן יוני איז דער 173סטער טאג פון יאר (174סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 192 טעג.
פייערטעג
22
פראספער מערימע
מערימע איז געבוירן געווארן אין פאריז, און האט שטודירט געזעצן אין דעם אוניווערסיטעט, אבער שפעטער האט ער אויך געלערנט פרעמדע שפראכן ווי אראביש, רוסיש און נאך, צוזאמען מיט פילאסאפיע. ער האט איבערגעזעצט פיל רוסישע ביכער אויף פראנצויזיש. מערימע האט נישט געוואלט זיין אן אדוואקט, און האט אנגהויבן שרייבן ראמאנען. זיין ערשטע ווערק איז געווען געדרוקט אין תקפ"ה. אין דער רעוואלוציע פון תק"ץ האט ער דער נייער קעניג לואי פיליפ אונטערשטיצט, און ער האט אים געמאכט אינשפעקטאר פון אלע דענקמאלע אין פראנקרייך. מערימע איז אויך געוויילט געווארן אלס א מיטגליד אין דער פראנצויזישער אקאדעמיע אין תר"ד, און תרי"ג איז ער געווארן א סענאטאר פון פראנקרייך. ער האט זיך אויך אלס ארכעאלאג באשעפטיגט.
זיינע גרעסטע ווערק זענען: מאַטעאָ פַאלקאָנע, טאַמאַנגאָ, (תקפ"ט) 'דער עטרוסעקר וואזע (תק"ץ), די ווענוס פון איל (תקצ"ז) און קאָלאָמבּאָ (ת"ר). די מייסט בעקאנטע, וואס האט אים וועלט רוהם פארזיכערט, איז קארמען פון ה'תר"ה, די מעשה פון א שיינע ציגיינערין וואס הייסט אזוי. דאס בוך איז אדאפטירט געווארן פאר דער אפערע דורך זשארזש ביזע אין תרל"ד.
נעץ פארבינדוגען
קאַטעגאָריע:פראנצויזן קאַטעגאָריע:שרייבער קאַטעגאָריע:פראנצויזן קאַטעגאָריע:ארכעאלאגן
טרורא
טרורא איז די גראַפֿנשאַפֿט־שטאָט פון קארנוואל, ענגלאנד. די שטאט האט א באפעלקערונג פון 20,332.
טרורא איז א פארט שטאט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך קאַטעגאָריע:גראפנשאפט-שטעט אין ענגלאנד
האמערסמיט אונטערגרונט סטאנציע (האמערסמיט און סיטי און קרייז ליניעס)
האַמערסמיט איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע, וואס איז די מערב סוף־סטאנציע פון די האמערסמיט און סיטי און קרייז ליניעס. די סטאנציע געפינט זיך אין האַמערסמיט, מערב לאנדאן, 60 מעטער פון דער סטאנציע מיטן זעלבן נאמען אויף די פיקאדילי און דיסטריקט ליניעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די מעטראפאליטאן באן האט געעפנט די סטאנציע אום 13טן יוני 1864 אויף איר האמערסמיט צווייג ליניע. אום 13טן דעצעמבער 2009 האט מען פארלענגערט די קרייז ליניע קיין האמערסמיט און זייט דעמאלסט איז די סטאנציע באדינט אויך דורך דער קרייז ליניע.
טיטאניק (1997 פילם)
טיטאַניק (ענגליש: Titanic) איז אן אמעריקאנישער פילם פון 1997 וואס איז רעזשיסירט געווארן דורך דזשיימס קאמעראן.
דער דריי שטונדיגער טיטאניק פילם איז פון די מערסט באוואוסטע פילמען אין דער וועלט און איז געווען דער פילם צו פארדיענען די מערסטע געלט ביז ער האט פראדוצירט אוואטאר, מיט א ריוח פון איבער 200 ביליאן. אין 2012 איז ערשיינען א 3D ווערסיע פונעם פילם, וועלכע האט אריינגעברעהנגט פרישע 300 מיליאן.
דער פילם איז א ראמאנטישע דראמאטישע ליבע געשיכטע געבויעט אויף די ווירקלעכע פּאַסירונג פונעם בארימטן טיטאניק שיף. עס איז גאהר אינטרעסאנט ווייל עס קוקט אויס זייער עכט, ממש מען שפּיהרט עס לעהבעדיג מיט.
אויסצייכענונגען
דער פילם האט געוואונען א ס"ה פון 87 אויסצייכענונגען איבער דער גארער וועלט - אריינגערעכנט עלעף אסקארס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאטעגאריע:1997 פילמען קאטעגאריע:ראמאנטישע פילמען קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען
ERP
enterprise resource planning אדער בקיצור ERP, איז א נאמען פאר א פראגראם וואס נעמט צוזאם (אדער פראבירט צוזאמנעמען) אלע דאטן און װײכװאַרג (Software) וואס פעלט אויס צו פירן א ביזנעס אין איין פראגראם. א געווענליכער ERP פארמאגט עטליכע טיילן פון קאמפיוטער װײכװאַרג און האַרטװאַרג צוצוקומען צו א געמיינזאמנע סיסטעם. דער וויכטיגסטער טייל איז צו נוצן איין דאטן באזע צו האלטן די דאטן.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען
פעטער פאל רובענס
פעטער פאל רובענס (, ;28סטן יוני 1577 - 30סטן מיי 1640) איז געווען א פלעמישער מאלער. ער האט געהאט א גרויסן סטודיא אין אנטווערפן. ער איז אויך געווען א דיפלאמאט.
ביאגראפיע
אין 1629-1628 איז רובענס געווען אין מאדריד, וואו ער האט געמאלט עטלעכע בילדער, פאר פיליפ דער פערטער און אנדערע חשובע פאטראנען. אין מאדריד האט ער געחבר'ט מיטן הויף־מאלער דיעגא וועלאזקעז.
צענטראלע ארכיוון פון דער געשיכטע פונעם יידישן פאלק
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים
פינטשלי ראד אונטערגרונט סטאנציע
פֿינטשלי ראד איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף פֿינטשלי ראד אין דער לאנדאנער בארא פון קאמדן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך די יובילי און מעטראפאליטאן ליניעס.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אויף דער מעטראפאליטאנער באן אום 30סטן יוני 1879. אום 20סטן נאוועמבער 1939 האט מען געעפנט נייע טיפֿע טונעלן קיין בעקער סטריט אויף דער בעקערלו ליניע, ווייל די מעטראפאליטאן ליניע האט נישט געקענט טראגן אלע פאסאזשירן.
קינן
קינן איז דער פערטער דור פון מענטשהייט אויף דער וועלט. געבוירן אין יאר 325 פון וועלט באשאפן, ווען זיין טאטע אנוש איז אלט געווען 90 יאר. ער האט געבוירן מהללאל ווען ער איז אלט געווען 70 יאר. ער האט געלעבט נאך 840 יאר געהאט נאך קינדער. ער איז געשטארבן אין יאר 1235 פון וועלט באשאפן, אין עלטער פון 910 יאר.
זיין פאמיליע
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין דער תורה
בענזין אלטערנאטיוון
הייבריד אויטאס
הויפט ארטיקל: הייבריד אויטא
די ערשטע און הויפט אלטערנאטיוו איז הייבריד אויטאס. ווען מען האט ערשט אנגעהויבן טראכטן פון אויפטוישן בענזין צו אן אנדערע ענעריגע איז א באטערי געווען די ערשטע זאך אויף יעדנ'ס געדאנק. אבער באטעריס קענען דערווייל נישט אויפטוישן בענזין ווייל עס איז נאך נישט פאראן די טעכנאלאגיע עס זאל זיין גענוג קראפטיג און עס האט דעם פראבלעם פון רעטשארדזשן. און ווער וויל רעטשארדזשן אן אויטא?
א הייבריד אויטא טיילט די ענערגיע צווישן באטערי און בענזין. דער אויטא פארמאגט צוויי באזונדערע מאטארן ווייל דאס איז צוויי אנדערע טעכנאלאגיעס וועלכע וואלטן נישט געקענט ארבעטן אינאיינעם. ווען מען צינדט אן דעם אויטא וועט דער בענזין מאטאר טאן די ארבעט און וועט דערווייל רעטשארדזשן די באטערי. איינמאל דער אויטא פארט שוין א שטיק צייט וועט די באטערי מאטאר איבערנעמען ווי ווייט מעגליך און וועט שפארן בענזין.
כדי צו פארשטיין וויאזוי א הייבריד אויטא קען באווייזן ארויסצוגעבן די זעלבע קראפט און דאך נאר נוצן האלב אזויפיל בענזין פעלט זיך אויס א קורצע הקדמה:
ווי מיר ווייסן ווערט די קראפט פון אן אויטא געמאסטן לויט וויפיל פערד-קראפט עס גיט ארויס. למעשה ווערט אבער די גרויסע מאס פערד קראפט קוים גענוצט ווייל ווען א דורכשניטליכער אויטא פארט אויפ'ן הייעוועי נוצט עס נישט מער פון 20 פערד-קראפט. די גרויסע מאס פערד קראפט ווערט נאר גענוצט ווען דער אויטא שטרענגט זיך איבער זייער שטארק ווי אנהייבן פארן צו א שנעלע ספיד אדער ארויפשלעפן א שיפע בארג. ווי מער פערד-קראפט אלס בעסער ציט עס ארויף.
די הייבריד אויטאס לעזן דעם פראבלעם. עס פארמאגט נאר א קליינע מאטאר ווייל רוב צייט פעלט זיך נישט אויס מער פון דעם און ווען עס דארף האבן מער ענערגיע באקומט עס פרישע קראפט פון דעם עלעקטריק מאטאר.
אבער דער קליינער מאטאר איז נישט די איינציגסטע חכמה וועלכע מאכט דעם הייבריד שפארן בענזין. ווי מיר האבן פריער דערמאנט באקומט די באטערי צוריק ענערגיע פון דעם עלעקטריק מאטאר. דאס פאסירט ווען דער אויטא פאר שנעל און מיטאיינמאל ברעיקט דער דרייווער אראפ. דער מאטאר האט דעמאלט איז זיך אסאך ענערגיע און שיקט דאס צוריק צו די באטערי וואס מיינט אז די באטערי שפארט זיך ענערגיע יעדעס מאל דער אויטא ברעיקט.
ווען אן ארגינעלער אויטא שטייט ביי א רויטע ליכט פאר א מינוט נוצט עס נאך אלץ אסאך ענערגיע ווייל דער גרויסער קראפטיגער מאטאר ארבעט ווייטער צו זיין גרייט ווען עס וועט ווייטער דארפן פארן. דער הייבריד אויטא שפארט זיך אין אזא פאל זייער אסאך בענזין ווייל עס לעשט אויס אויטאמאטיש די בענזין מאטאר און נאר דער עלעקטריק מאטאר בלייבט ארבעטן, נישט נוצנדיג אפילו א ברעקל בענזין. ווען דער אויטא דארף אנהייבן פארן ווייטער האט עס גענוג ענערגיע פאר די ערשטע סעקונדן ביז ווילאנג דער בענזין מאטאר צינדט זיך צוריק אן.
רעדער פון א הייבריד שפארט אויך בענזין ווייל דער געשטעל פון א הייבריד אויטא לאזט נוצן אן אנדערע סארט רעדל וועלכע איז הארטער און מער אויפגעבלאזן וואס מאכט איר האבן א בעסערע כאפ אויפ'ן ראוד וואס מיינט ווייניגער קראפט פון די מאטארן.