cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
עליאט שפיצער
אדוואקאט גענעראל
אלס אדוואקאט גענעראל האט שפיטצער זיך אפגעגעבן מיט אויספארשן גרויסע פירמע'ס אין וואל סטריט, דאס איז געווען נאך דעם אינטערנעט סטאק בלעזל, האט ער זיך אפגעגעבן מיט אויספארשן די פירמעס וואס האבן רעקאמאנדירט אקציעס אפילו זיי האבן געוואוסט אז עס איז פראבלעמאטיש, דאס האט אים געמאכט זייער שטארק פאפולער. שפעטער אין זיין צווייטן קאדענץ האט ער שטרענג אויסגעפארשט פירער פון גרויסע פירמעס, און ווען זיי האבן זיך נישט געוואלט אונטערווארפן און דערקעלרן שולדיג האט ער זיי שטארק באשמיצט און געלאזט ארויסרינען קלאנגען און די מעדיע אנקעגען זיי, כאטשיג אסאך מאל האט ער נישט געקענט ברענגען קלאגעס אנקעגען זיי, דאס האט אים פארשאפט אסאך שונאים.
לוקסוס 1 (אלבאם)
חתונה -
עליאט שפיצער
קאמפיין פאר גובערנאטאר
אום דעצעמבער 2004 האט ער דערקלערט אז ער וועט לויפן פאר גובערנאטאר פון ניו יארק באלד צוויי יאר פאר די וואלן, ווארשיינליך צו פארלויפן דעם וועג פון סענאטאר טשארלס שומער וואס האט אויך געפלאנט צו לויפן פאר גובערנאטאר, צום סוף איז שומער טאקע נישט געלאפן.
אום נאוועמבער 2006 האט שפיצער געווינען די אלגעמיינע וואלן מיט א היסטארישער מערהייט פון 69% אנטקעגן דעם רעפובליקאנער קעגנער דזשאן פאסא.
לוקסוס 1 (אלבאם)
אלף בית -
עליאט שפיצער
סקאנדאל און רעזיגנאציע
אין צענטן מערץ 2008 האט די ניו יארק טיימס געבראכן די נייעס איבער א היסטארישע סקאנדאל איבער עליאט ספיצער, וואס האט געפירט צו זיין רעזיגנאציע אלס גאווערנער און ענדע צו זיין פאליטישע קאריער.
לוקסוס 1 (אלבאם)
דער גליקליכער אמאל -
עליאט שפיצער
סקאנדאל און רעזיגנאציע
עס איז אנטדעקט געווארן אז ספיצער איז פאר א צייט פון מער ווי צוויי יאר געווען פארמישט אין זנות אקטיוויטעטן, ווי ער האט באצאלט אסאך געלט פאר געשלעכט מיט די זינגערין אשלי אלעקסאנדרע אופרע, וואס האט געבעטן די סומע פון טויזנט דאלער א שטונדע, און מיט נאך מיידלעך זונות.
לוקסוס 1 (אלבאם)
טעכניק -
עליאט שפיצער
סקאנדאל און רעזיגנאציע
סך הכל האט ער געצאלט אכציג טויזנט דאלער פאר געשלעכט, וואס דאס איז אומלעגאל אין אמעריקע, אויסער וואס עס פאסט נישט פאר א שטאטסמאן.
לוקסוס 1 (אלבאם)
אמריקאנער גליקן -
שלמה המלך'ס טאכטער -
עליאט שפיצער
סקאנדאל און רעזיגנאציע
אין ליכט פון דעם, און וויסנדיג אז קיינער וועט זיך נישט אננעמען פאר אים ווייל ער האט פארמאגט אסאך שונאים, און מען וועט אים ממילא אימפיטשן, האט ער רעזיגנירט אין זיבעצן אין מערץ.
לוקסוס 1 (אלבאם)
טויזענעט דאלאר -
עליאט שפיצער
סקאנדאל און רעזיגנאציע
אים איבערגענומען האט דייוויד פעטערסאן דער שווארצער וויצע גאווארנער.
קאטעגאריע:אמעריקאנער גובערנאטארן קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
לוקסוס 1 (אלבאם)
פרנסה -
גניבה
גניבה מיינט אוועק נעמען יענעם'ס א זאך ווען ער זעט נישט. בפניו איז דאס גזילה. איינער וואס גנב'עט הייסט א גנב.
אין די תורה איז דער איסור פון גנבענען איינע פון די עשרת הדברות.
קאטעגאריע:פארברעכנס קאטעגאריע:געזעץ
בהמה
בהמה זענען די סארטן בעלי חי וואס זענען נישט ווילד ווי א חיה אזוי אז מען קען זיי אויפציען אן קיין סכנה פאר די מענטשן.
עס ווערט אויך גענוצט אויף מענטשען וואס פירן זיך אזוי אויף.
מען מאכט פון זיי: בהמה דקה: בהמה גסה:
*
המן טאש
קליין|250px|היימיש געבאקענע המן טאשן. המן טאשן איז א סארט קיכל וואס איז דריי עקיג און איז אנגעפילט מיט מאן אינדערמיט. ביי אסאך בעקערייען פארקויפט מען דאס א גאנץ יאר, אבער ביי פרומע און טראדיציאנאלע אידן איז דאס א מנהג צו עסן בעיקר פורים, ספעציעל פורים ביינאכט ווען ס'ווערט געברענגט א מנהג צו עסן זאמען..
קאטעגאריע:יידישע קיך קאטעגאריע:פורים
אלה
200px|קליין|מרכז| אלה בן בעשא מלך ישראל אלה (אַרויסגערעדט: עלאַ) פֿערטער מלך פֿון מלכות ישראל אין דער צײַט פֿון 1טן בית המקדש. אין ספֿר מלכים א' ט”ז ווערט דערצײלט, אַז ער האָט געקיניגט נאָך זײַן פֿאָטער בעשא אין דער שטאָט תרצה. זײַן מיליטער–פֿירער זמרי האָט אויף אים געמאַכט אַן אָנפֿאַל און אים געטויט.
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאַטעגאָריע:מלכי ישראל קאַטעגאָריע:מלכות ישראל
איימאן אל-זאוואהירי
250px|קליין|לינקס|איימאן אל-זאוואהירי איימאן אַל-זאוואהירי (19טן יוני, 1951 - 31סטן יולי 2022) איז געווען דער פירער אין אל-קאידא, און נאכפאלגער פון אסאמא בין לאדין, וועלכער האט געהאלפן פלאנירן פיל טעראר אטאקעס איבער דער וועלט.
אטענטאט
נאך די סעפטעמבער 11 טעראר אטאקעס האט די סי איי עי ארויסגעלייגט א באלוינונג פון 25 מיליאן דאלאר, פאר דעם וואס וועט גיבן אינפארמאציע וואס וועט פירן צו זיין ארעסט.
אין לויף פון איבער צוואנציג יאר האט די אמעריקאנער רעגירונג געזוכט צו לייגן א האנט אויף אים, אדער אים אפרוימען פון וועג. צענדליגע מאל האט מען שוין געמיינט און שפעקולירט אז מען האט אים אומגעברענגט, אבער למעשה האט זיך עס שפעטער ארויסגעשטעלט אלס פאלש.
אום 31סטן יולי 2022, נאך א לאנגן געיעג פון עטליכע יאר, האט די סי איי עי באוויזן אומצוברענגען אל-זאוואהירי דורך א מיסל דראן אטאקע, וואס זיי האבן געשאסן אויף א הויז וואו ער האט זיך אויפגעהאלטן אין קאבול, אפגאניסטאן.
קאַטעגאָריע:טעראריסטן קאַטעגאָריע:על-קאידא
מוסלעם ברידערשאפט
left|150px די מוסלמענער ברידער איז א מולטי-נאצינאלער סוני איסלאמישע ארגאניזאציע. זי איז היינט די גרעסטע איסלאמישע ארגאניזאציע, אין אסאך אראבישע לענדער איז עס דער הויפט אפאזיציע בעיקר אין עגיפטן. עס איז געגרינדעט געווארן דורך האסאן על-באנא מיט ציל צו מאכן א רעגירונג וואס ווערט געפירט דורך די געזעצן פון איסלאם "שאריא". עס האט זיך שנעל פארשפרייט איבער דער גאנצער אראבישער וועלט.
קאַטעגאָריע:איסלאם
עסעקס ראד באן סטאנציע
עסעקס ראד איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער נארדערן סיטי ליניע, וואס געפינט זיך אין קאנאבורי, לאנדאנער בארא פון איזלינגטאן. זי איז אין טראוולקארט זאנע 2. זי איז די איינציגסטע טיף־ניווא סטאנציע אין לאנדאן וואס ווערט באדינט נאר דורך נאציאנאלער באן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
בנימין זאב הערצל
בנימין זאב טעאדאר הערצל (דייטשיש: Theodor Herzl; אונגעריש: Herzl Tivadar; 2טן מײ, 1860 - 3טן יולי, 1904) איז געווען א דיפּלאָמאַט און א יידישער שרײַבער.
ביאגראפיע
ער איז געבױרן געװאָרן אין בודאַפּעשט, צו זיין פאטער יעקוב און אנט, געלערנט יוריספּרודענץ אין װין, געשריבן דערצײלונגען, פֿעליעטאָנען און פּיעסעס.
צװישן - פֿון די יאָר 1891 ביז צו די יאָר 1895 איז ער געװען דער רעפּאָרטער פֿון די װינער צײַטונג "נױע פֿרײַע פּרעסע" אין פּאַריז. און אין יאר 1897 האט ער געגרינדעט א ציוניסטישע צייטונג "די וועלט".
אין 1896 האָט ער פֿאַרעפֿנטלעכט דעם העפֿט "ייִדנשטאַט" אין דײַטש און אָנגעהױבן זײַנע פּאָליטישע אָרגאַניזירונג אַקטיװיטעט.
אין אויגוסט 1897 האָט ער צונױפֿגעזאַמלט דעם ערשטן ציוניסטישן קאָנגרעס אין באַזעל װוּ די "באַזעל פּלאַן" איז אָנגענומען געװאָרן און די אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג איז געגרינדט געװאָרן. פֿון דעמאָלט אָן איז ער געװען פֿאָרזיצער פֿון די קומענדיקע קאָנגרעסן.
ער האָט אָנגעפֿירט אונטערהאַנדלונגען מיט דעם טערקישן סולטאַן, רוסישן צאַר, דײַטשישן קײסער, דעם פּױפּסט און מיט דעם איטאליענישן קעניג.
נאך וואס הערצל איז נפטר געווארן אין 1905 ביים 7טן ציוניסטישן קאנגרעס איז דוד וואלפסאן אויסגעקליבן געווארן אלס דער פירער פון דער ציוניסטישער באוועגונג.
פאמיליע
ער מיט זיין ווייב יוליא נאשויער האבן געהאט דריי קינדערף פאלינא, האנס און טרודי. שמאל|ממוזער|150px|וייב פון הערצל, ג'ולי
שמאל|ממוזער|220px| הערצל מיט די קינדער בײַם שרייַבטיש
קאַטעגאָריע:ציוניסטן קאַטעגאָריע:עסטרייכער יידן
משה יעקב יוסף בראך
left|300px|thumb| די פרעסע ביי זיין ארעסט ר' משה יעקב יוסף בראַך, (אדער ווי ער ווערט אנגערופן אין סאטמאר יאסי בראך) איז דער פרעזידענט פון דער ארונישער צייטונג דער בלאט, ער איז א קאריערע קרימינאל פארברעכער לויט ריכטער באראש, וואס ער האט זיך מודה געווען דארטן איבער זיינע גניבות.
אויך איז ער דער וואס האט אריינגעטראגן די קלאגעס קעגן די זאליס און געריכט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:עסקנים קאַטעגאָריע:ארונים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
לוקסוס 2 (אלבאם)
מגילת לוקסוס חלק 2 איז די 8טע קאסעטע (יידיש נחת 8) פון די 36 קאסעטעס פון ר' יום טוב עהרליך.
פאלגנדיק איז די ליסט לידער פונעם טעיפ: פורניטשער -
זיך מישן -
א האל -
מוזיק -
הויז פאבריק -
די וויסענשאפט -
אנקעל סעם -
די קאנטרי -
ממצרים -
בערעזיוו
(אכטונג: נישט צו פארטוישן מיט דער שטאט ברעזנא וואס איז אין סלאוואקיי) קליין|250px|פאנאראמע פונעם ריקער טאל לעבן דעם דארף בערעזיוו, טראנסקארפאטישע גובערניע בערעזיוו איז א דארף אין חוסטער ראיאן, מערב אוקראינע. עס געפינט זיך 20 ק״מ צפון־מזרח פון חוסט און 60 ק"מ מזרח פון מונקאטש. היינט איז דאס אין קארפאטארוס, דער חלק אוקראינע וואס איז צוגענומען געווארן פון אונגארן.
בערעזיוו האט א באפעלקערונג פון 3000.
יידישע היסטאריע
אידן האבן לכאורה זיך באזעצט אין דארף סוף פונעם 18טן יארהונדערט. אין 1880 האבן געוואוינט אין בערעזיוו 236 אידן (פון א טאטאל פון 1,104 איינוואוינער), און אין 1921, ווען בערעזיוו איז געוועאן א טייל פון טשעכעסלאוואקיי, האט די יידישע באפעלקערונג זיך געהויבן צו 369 אידן. אלע ביזנעסער אין דארף זענען געווען אנגעפירט דורך אידן. די יוגנט גרופעס האבן באלאנגט צו ציוניסטישע און צו ארטאדאקסישע ארגאניזאציעס.
רוב יידן אין בערעזיוו זענען געווען ספינקער און זידיטשויווער חסידים.
רעפערענצן
48.3°N, 23.48333°W
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע קאַטעגאָריע:קארפאטארוס
אינטערסטעיט 87
אינטערסטעיט 87 (פארקורצט I-87) איז אן אינטערסטעיט שאסיי, וואס איז לאנג 333.49 מייל (536.70 קילאמעטער), עס געפונט זיך אין ניו יארק, עr הייבט זיך אן אין די בראנקס נעבן טרייבארא בריק אויף צפון זייט, און עס ענדיגט זיך ביי די גרעניץ פון קאנאדע אין טשאמפלעין ניו יארק. ווי עס באהעפט זיך מיט קוויבעק אויטארוטע 15. דאס איז א טייל פונעם אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
דורך דעם הייוועי קען מען פארן פון ניו יארק סיטי קיין קרית יואל, און ווייטער קיין אלבאני, און אזוי ארויף ביז מאנטריאל, קרית טאהש און ווייטער.
קאטעגאריע:אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם קאטעגאריע:שאסייען
טשערנאבילער גזע
דער טשערנאבילער בוים
רבי מנחם נחום טווערסקי (ה'ת"ץ - י"א חשוון ה'תקנ"ח) פון טשערנאביל, דער מאור עינים.  פון ערשטען זיווג מרת שרה, א טאכטער פון גרויסן רבי אהרן פון קארלין . פון צווייטן זיווג מרת פייגא, א טאכטער פון רבי דוד לייקעס
טשערנאבילער צווייג
רבי אהרן טווערסקי (ה'תקמ"ד - ח' כסלו ה'תרל"ב), פון טשערנאביל
קאריסטשאווער צווייג
רבי משה טווערסקי (ה'תקמ"ט - י"ח טבת ה'תרכ"ו), פון קאריסטשאוו.
בז"ש האט רבי משה געהייראט א טאכטער פון רבי צבי אריה לנדא ( - י"א תשרי ה'תקע"ב), פון אליק.
טשערקאסער צווייג
רבי יעקב ישראל טווערסקי (ה'תקנ"ד - י"ג אלול ה'תרל"ו), פון טשערקאס.
מאקאראווער צווייג
רבי מנחם נחום טווערסקי (ה'תקס"ה - ז' תשרי ה'תרי"א), פון מאקאראוו.
טוריסקער צווייג
פאר דער צווייטער וועלט מלחמה איז טריסק געווען א גרויס חסידות, מיט צוואנציג טויזנט חסידים. דער גרונט ספר פון טריסקער חסידות איז "מגן אברהם" פון רבי אברהם, דער טריסקער מגיד.
רבי אברהם טווערסקי (ה'תקס"ו - ב' תמוז ה'תרמ"ט), פון טוריסק. ער האט געהייראט מרת ריקל, א טאכטער פון רבי יעקב אריה לייב שפירא, פון קאוולע, א זון פון רבי מרדכי שפירא פון נעשכיז, באקאנט אלס רבי מאטעלע נעשכיזער.
טאלנער צווייג
רבי דוד טווערסקי (ה'תקס"ח - י' אייר ה'תרמ"ב), מגיד אין טאלנא.
סקווירער צווייג
רבי יצחק טווערסקי (ה'תקע"ב - י"ז ניסן ה'תרמ"ה) פון סקווירא.
רחמיסטריווקער צווייג
קאטעגאריע:אדמורי"ם
C
קליין|150px|דער קאפירעכט סימבאל דער אות C (ארויסגערעדט צע) איז דער דריטער אות פון דעם לאטיינישן אלפאבעט.
באַטײַטן פונעם אות
קאַטעגאָריע:לאטיינישער אלפאבעט
אנאנימיטעט
אנאנים באדייט אומבאקאנט, אָן א נאמען. דאס ווארט "אַנאָנים" שטאמט פון גריכיש.
ווען מען וויל באצייכענען אז עמעצער וואס מען ווייסט נישט זיין אידענטיטעט האט עפעס געטוען זאגט מען אן אנאנימער פארשוין.
אידישקייט
ביי חרדישע אידן שרייבט מען זייער אסאך אנאנים סיי אין די צייטונגן וואס די שרייבער האבן אלע אנאנמיע פען נעמען און סיי ווען זיי שרייבן אויף אינטערנעט ווילען זייער שטארק פארבלייבן אנאנים, נישט וועלנדיג ליידען די קאנסעקווענצן פון זייערע ווערטער צוליב די נישט אפענע געזעלשאפט.
קאטעגאריע:נעמען
מידות
צו מיינט איר װיקיפּעדיע:מידות?
מידות אדער עטיק איז א צווייג פון פילאסאפיע וויאזוי דער מענטש פירט זיך אויף מיט אנדערע מענטשן צום גוטן אדער שלעכטן. די טעלאגיע וואס געבט זיך אפ דערמיט איז מוסר.
אין פילאסאפיע ווערט עטיק צעטיילט אין דריי צווייגן:
טייל האלטן אז עטיק לערנט זיך פון רעליגיע, ווי למשל די עשרת הדיברות.
קאַטעגאָריע:מידות קאַטעגאָריע:מוסר
מינסק
קליין|פּאַנאָראַמאַ צו די צענטער פון מינסק. מינסק איז די הויפטשטאט פון בעלארוס היימשטאט מיט 1.7 מיליאן איינוווינערס, באגרינדעט געווארן אין 1067. יידן וווינען דארטן זינט 1479.
לויט אברהם חיים שב"ד פון מינסק איז די יידישע קהילה אין מינסק געווען פון די אוראלטע רוסישע קהילות. ער שרייבט אז יידן זענען געווען צווישן די ערשטע איינוואוינערס אין ד'תתכ"ו. ווי נישט ווי, איז קלאר אז נאך די טאטערישע אינוואזיעס אין פוילן און ליטע אין דעם 13טן י"ה האבן די קעניגן און אדעלן אריינגעברענגט יידן אויפצושטעלן די עקאנאמיע פון דער מדינה אויף די פיס און צו שאפן פינאנציעלע יסודות פאר דער עקאנאמיע.
צווילינג שטעט
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
ישראל דוד שלעזינגער
רבי ישראל דוד שלעזינגער איז א באקאנטער מגיד שיעור און רב פון מאנסי, ניו יארק.
זיינע שיעורים זענען מורא'דיג ציענדיג, ער ווארפט כסדר אריין טרעפליכע גלייך-ווערטלעך, וואס מאכט אז דער עולם זאל לאכן אויפן קול, מ'קען עס הערן אויך אין די טעיפס.
ער ווארפט צוזאם אין יעדן שיעור, אן א שיעור ספרים, בלשונם, אין איז גאר שטארק מדייק אז יעדער אות זאל קלאפן, אויף אזא אופן, אז ס'קען פשוט נישט אנדערש זיין פשט אין די ווערטער, נאר אז דער מחבר האט דאס ממש געמיינט.
ער קומט אריין צו די שיעורים מיט א פאק ספרים "וואס ער אליין שלעפט" חוץ וואס זיין בחור'ל (זיין זון) און א עסקן ברענגען. יעדעס ספר האט שוין אריינגעשטעקט אין זיך א צעטל/קליפ ער זאל עס גראד טרעפן. (די מקשיבי שיעוריו ווייסן שוין ווען ער גייט ענדיגן, ווען ער ענדיגט זאגן פונעם לעצטן ספר!).
רבי ישראל דוד שלעזינגער איז א זון פון הרב שמואל עקיבא שלעזינגער, א רב אין שטראסבורג. משפחת יפה שלעזינגער איז א באקאנטע משפחה פון רבנים אין אונגארן, מחברים פון צענדליגער ספרים, אייניקלעך פון רבי ישראל דוד מרגליות יפה  בעל מחולת המחניים וועגן טיילונג, ולמעלה בקודש רבי משה לייב צילץ ראב"ד ניקלשבורג מחבר ספר שו"ת מילי דאבות.
ער האט חתונה געהאט מיט א טאכטער פון הרב אהרן פישער פון בארא פארק.
א דוגמא: פאר שבועות פון די קאלערפול עד'ס פון מילעכיג'ס, ל"ג בעומר די "פייער-סעיל'ס", ער לייגט דאס אראפ אזוי פשוט, אז מען מוז לאכן און וואסערע עולם הדמיון מ'לעבט היינט.
דאס אינטערעסאנסטע איז, אז יעדער שיעור האט אן אנדער גאנג. איינער לערנט ער פאר מיט הסבר, דאס צווייטע מיט ראשונים, דאס שטאַט, די אנדערע שנעל. ס'איז צו באוואונדערן.
זיינע רבי'ס
ער איז זייער א נאנטער תלמיד צו הרב יצחק דוב קאפלמאן זצ"ל ביי וועמען ער האט געלערנט אלס בחור, און פון הרב חיים פלאהר וואס אין זיין כולל האט ער געלערנט פיל יארן אין מאנסי.
ענגליש
כאשטיג ביי זיך אינדערהיים און אין זיין קהילה רעדן אלע ענגליש, רעדט ער אבער נאר אויף אידיש ביי דרשות, און איז בשום אין אופן נישט מסכים צו רעדן אויף ענגליש, נישט עובר צו זיין אויפן חרם פון חת"ם סופר וואס איז זיין זיידע נישט צו דרש'ענען אויף דער גוי'אישער שפראך.
שלעזינגער שלעזינגער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:מגידים קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
שלמה המלך
קליין|מרכז| שלמה המלך בן דוד מלך (תחריט קדום) קליין| שלמה המלך בן דוד (ציור)
שלמה המלך (געבוירן ב'תתקי"ב - ב'תתקס"ד) איז געווען א זון פון דוד המלך און איז געווען דער לעצטער יידישער קעניג אין פארלויף פון 40 יאר אויף אלע שבטים פון כלל ישראל נאך דוד (נאך שלמה המלך האט זיך די קעניגרייך צעטיילט אויף צווייען: מלכות ישראל און מלכות יהודה). שלמה האט קיינמאל נישט געפירט מלחמה מיט אנדערע פעלקער, ער האט געהאט גוטע פארבינדיגען מיט מצרים און אנדערע ארומיגע לענדער (אנדערש ווי זיין טאטן דוד).
זיין רייכקייט
אויך איז ער געווען זייער רייך און האט געבויעט גרויסע טייערע פאלץ דער בית המקדש, א פאלאץ פאר אים, בית יער הלבנון.
שלמה איז געווארן קעניג אין יאר ב'???"? אין די צייט וואס זיין פאטער דוד דער פריעריגער קעניג האט נאך געלעבט. זעט אדוניהו פאר מער דעטאלס.
די חכמה פון שלמה
שלמה המלך האט דעם טיטל "חכם מכל אדם", דאס מיינט דער קלוגסטער פון אלע מענטשען. עס ווערט דערציילט אין מלכים א' פרק ג': ווען שלמה המלך האט איבערגענומען די קעניגרייך פון דוד המלך, איז שלמה דאן געווען אומגעפעער 16 יאר אלט. און גאט האט זיך צו אים באוויזן אין חלום, און אים אנגעבאטן צו בעטן סיי וואס דאס הארץ זיינס באגערט. האט שלמה המלך געבעטן קלוגשאפט, צו קענען פסקנען פארן פאלק מיט גערעכטיקייט. גאט האט אים באלד חכמה געשענקט און דערצו אויך רייכקייט מיט כבוד. גאט האט אים צוגעזאגט אויך לאנגע לעבנסיארן אויב ער וועט גיין אין גאטס וועגן, אבער צום סוף אלץ זיינע זינד איז ער אוועק פון דער וועלט רעלאטיוו יונגערהייט.
איינע פון די באוווסטע מעשיות איבער זיין חכמה איז די מעשה וואס ווערט דערציילט אין אנפאנג "מלכים". צוויי פרויען האבן זיך ארומגעשלאגן וועגן א קינד צו וועמען עס געהערט. האט שלמה המלך מיט זיין חכמה באפוילן צו צעשניידן דעם קינד אין צווייען. האט די אמתע מאמע באלד אויפגעגעבן איר זכות און מסכים געווען מען זאל ליבערשט אוועקגעבן דאס קינד פאר דער צווייטער - אבי עס נישט צעשניידן. אזוי האט שלמה המלך זיך דערוווסט אז זי איז די ריכטיגע מאמע, און האט גע'פסק'נט אים איר צו געבן.
שלמה המלך האט מחבר געווען דער קהלת, און דער שיר השירים.
געבויעט דער בית המקדש
שלמה המלך האט געבויעט דער ערשטער בית המקדש אין ירושלים אין פארלויף פון 7 יארן.
נאך וואס שלמה המלך האט געבויעט דער בית המקדש, אין דער זיבעטער מאנאט חג הסוכות, (לויט די ציילונג אין די תורה,) האבן די כהנים געבריינגט פון עיר דוד די הייליגע כלים, דער ארון הקודש, אוהל המשכן אא"וו צום בית המקדש. און דאן איז געשען א נס, אז דער בית איז אנגעפילט געווארן מיט א וואלקן פון גאט אזוי ווי ס'איז געשען ווען משה רבינו האט געבויעט דער משכן.
שלמהס זינד אין זיין עלטער
2) ער האט חתונה געהאט מיט פרעמדע, נישט יידישע ווייבער.
3) ער האט געמערט פרויען, און זיי האבן אים צוגעבריינגט אין זיין עלטער צו זיך פארציען נאך דינען עבודה זרה, ער האט געבויעט מזבחות פאר די געטשעס, און האט ערלויבט זיינע פרויען דינען די געטשעס. דערפאר האט אים גאט געשטראפט, אז זיין קינד וועט הערשן נאר אויף איין שבט (וואס איז למעשה יהודה און בנימין). ווי עס שטייט אין מלכים א' (פרק א' ח').
קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאַטעגאָריע:מלכי יהודה קאַטעגאָריע:קיסרים
מעלות
מעלות איז דער שלימות וואס א מענטש איז זיך משלים אין די וועלט אויף גוטע מידות בין אדם לחברו, און בעיקר צום באשעפער זיינער וואס ער טוט אלעס לשמה, און זין גאנצער טאג איז בלויז עבודת ה'. קאטעגאריע:מעלות קאטעגאריע:מוסר
יוטוב
left|thumb|250px|יוטוב לאגא יוטיוב (ענגליש: YouTube) איז א וועבזייטל פון גוגל צו האוסטן ווידעאס און מיטטיילן מיט אנדערע דאס צו קוקן בחינם, אין אויסטויש פארן זען רעקלאמען.
עס ווערן דארטן געזען הונדערט מיליאן ווידעא קליפס א טאג.
עס שטעלט אויך צו אר עס עס געפֿיטער צו אריינבאקומען אלע ווידעאס.
היסטאריע
די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין פעברואר 2005 דורך דריי פארגאנגענע PayPal ארבייטער: Chad Harley, Steve Chen און Javed Karim. אין נאוועמבער 2006 האט גוגל אפגעקויפט די פירמע פאר 1.65 ביליאן דאלאר; זינט דעמאָלט, אַפּערירט יאָוטוב ווי איינער פון גוגל'ס סאַבסידייעריס.
גוגל פלעגט האבן א זייטל גערופן "גוגל ווידעא", אבער האבן עס פארמאכט נאכן אפקויפן יוטוב.
קאַטעגאָריע:וועבזייטלעך  קאַטעגאָריע:גוגל
שמחה בונם אלטער
200px|קליין|רבי שמחה בונם אלטער, מיט זיין זון דער היינטיגער רבי (רעכטס) און ר' יוסף שיף (לינקס) הרב שמחה בונם אלטער (כ"ג ניסן ה'תרנ"ח 1898 - ז' תמוז ה'תשנ"ב 1992) איז געוועזן גערער רבי פֿון ה'תשל"ז (1977) ביז ה'תשנ"ב (1992). זײַנע תורות זענען געדרוקט אין דעם ספר 'לב שמחה'.
לעבענס געשיכטע
הרב שמחה בונם איז געבוירן אין שטעטל גער, פוילן, כ"ג ניסן תרנ"ח (1898), צו זײַן פֿאטער דעם „אמרי אמת" און זיין מוטער ראדא יהודית טשארנא פון ביאלע, ווען זײַן זיידע דער „שפת אמת" האט נאך געלעבט. אלול תרע"ה האט ער חתונה געהאט מיט זײַן קוזין יוטא הענא אלטער, א טאכטער פון זיין פעטער רבי נחמיה אלטער, מיט וועמען ער האט געהאט דרײַ קינדער. דאס עלצטע קינד, א טאכטער, איז אוועק נאך געציילטע חדשים. מיט א צען יאר שפעטער האט ער געהאט נאך א טאכטער, רבקה פייגא. זי האט חתונה געהאט מיט הר"ר מאיר מאנדל (נפ' ט"ו כסלו תשע"ג), דערנאך מיט ר' חזקיהו לעוו. זי איז נפטר געווארן י"א אב תשנ"ז 1997 איבערלאזנדיג אן איינציגן זון הר"ר נחמיה מאנדל, ראש כולל פֿונעם גערער „בית ישראל" אין אשדוד. כ"ט אייר תשצ"ט, קורץ פֿאר דער צווייטער וועלט מלחמה ,איז געבוירן דער איינציגער זון פֿונעם „לב שמחה", דער הײַנטיגער גערער רבי שליט"א, הר"ר יעקב אריה אלטער.
אין אלול תרצ"ד האט ער זיך באזעצט אין ארץ ישראל. ער איז געבליבן דארט ביז ניסן תרח"ץ, ווען ער איז צוריקגעפארן קיין גער כדי אויפצוטון אז זיין פאטער זאל זיך קענען אריבערציען קיין ארץ ישראל.
נאך זײַן פֿאטער'ס פטירה אין תש"ח איז זײַן עלטערער ברודער דער „בית ישראל" געווארן גערער רבי, און ער (הר"ר שמחה בונם) מיט זײַן משפחה האט געוואנדערט פֿון ארץ ישראל קיין סאן זשערמען לעבן פאריז אין פֿראנקרייך. דערנאך האבן זיי זיך געצויגן קיין אנטווערפן אין בעלגיע. שפעטער האבן זיי אײַנגעוואנדערט צוריק קיין ארץ ישראל, און האבן זיך באזעצט אין דער מחנה יהודה געגנט אין ירושלים.
רעביסטעווע
ווען דער בית ישראל איז אוועק האבן גערער חסידים אויפֿגענומען אים אלס רבי, ער איז דעמאלסט געווען קרוב צו די שמונים. אין יאר תשמ"ו איז ער געווארן שטארק קראנק, אבער ער האט ווײַטער געפֿירט די רביסטעווע ביז סוף ימיו. אפילו קראנקערהייט פלעג ער ארײַנקומען אין בית המדרש און אפילו געפֿירט טישן ווען נאר מעגליך. מיטוואך ז' תמוז תשנ"ב 1992, אויפן יארצייט פון זיין עלטער זיידן דעם ברוך טעם, איז ער אוועק פֿון דער וועלט אויפֿן עולם האמת. זײַן ממלא מקום אלס רבי איז געווען זײַן יונגערער ברודער דער פני מנחם.
די תורות וואס ער האט געזאגט בײַ טישן א.ד.ג. זענען געדרוקט אין לב שמחה (דרײַ בענדער).
זײַן ארבעט פֿארן ברייטערן צבור
במשך די יארן תשל"ז - תשנ"ב, ווען דער רבי שמחה בונם האט געפֿירט די גערער רעביסטיווע, האט ער אײַנגעפֿירט עטליכע תקנות. למשל, האט ער באגרעניצט וויפֿיל מען מעג ארויסגעבן אויף שמחות ווי א בר מצוה אדער א חתונה, וווּ א יונגער פאר פֿאלק מעג וווינען נאך דער חתונה (נישט ירושלים אדער בני ברק). ער האט אויך געפֿירט א קאמף קעגן רייכערן פאפיראסן. ער האט שטארק געדרוקט אז די עלטערע חסידים וואס רייכערן זאלן אויפֿהערן, און אז בחורים און יונגעלײַט זאלן בכלל נישט קלערן אנצוהייבן. ער האט געשאפֿן אז מ'זאל אויפֿשטעלן נײַע פראיעקטן אין פֿארשידענע שטעט, צום ביישפיל אין חצור הגלילית, ערד און אשדוד, בכדי צו מאכן ביליגער די הוצאות פֿון וווינונג.
אין תשמ"ב האט ער געפֿירט דעם קאמף קעגן חילול שבת פֿון דער פֿליגער געזעלשאפֿט אל על.
משפחה
רבי שמחה בונים האט חתונה געהאט מיט מרת יוטא הענא, א טאכטער פון זיין פעטער רבי נחמיה אלטער. זיי האבן געהאט דריי קינדער:
צום ליינען
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם שמחה בונים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה
ניו זשערסי
קליין|פֿאָן פון ניו זשערסי ניו זשערסי איז איינער פון די פופציג פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, עס גרעניצט זיך מיט ניו יארק, פענסילוועניע און דעלעווער. די הויפטשטאט איז טרענטאן און די גרעסטע שטאט איז נוארק.
עס וואוינען דארט טויזנטער ארטאדאקסישע אידן, ספעציעל אין די באקאנטע שטעט ווי ביז יאנואר 2018 איז געווען דער גובערנאטאר פון ניו זשערסי קריס קריסטי. היינט איז פיל מערפי דער גובערנאטאר.
די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 9,288,994
היסטאריע
טשארלס דער צווייטער האט געגעבן זיין ברודער, דער הערצאג פון יארק (שפעטער געווארן דער מלך דזשיימס דער צווייטער) דעם געגנט צווישן ניי ענגלאנד און מערילאנד פאר א פערזענלעכער קאלאניע. דזשיימס האט אוועקגעביין דעם טייל לאנד צווישן דעם האדסאן טייך און דעם טייך דעלאווער (וואס איז שפעטער געווארן ניו דזשערסי) צו צוויי פריינט וואס זענען געבליבן געטריי ביי דער ענגלישער ציווילער מלחמה: סיר דזשארדזש קארטערעט און לארד בארקלי פון סטראטאן. דעם שטח האט מען גערופן דעם פראווינץ פון ניו דזשערסי.
פון זיין אנהייב האט דער שטאַט געהאט אן עטנישע און רעליגיעזע פארשידנקייט. אום 18טן מערץ 1673 האט בארקלי פארקויפט זיין העלפט פון דער קאלאניע צו קוואקערס אין ענגלאנד, וואס האבן באזעצט דעם דעלאווער טאל ווי א קוואקער קאלאניע.
*
ביאגראפיע
ביאגראפיע מיינט די פונטקליכער באשרייבונג פון דער געשיכטע א מענטש. ווען א מענטש שרייבט זיין אייגענע ביאגראפיע וועט דאס גערופן אן אויטאביאגראפיע.
אבודזשא
קליין|250px|אבודזשא אַבודזשאַ איז די הויפטשטאט פֿון ניגעריע.
מסכת בבא קמא
מסכת בבא קמא איז די ערשטע מסכתא פון סדר נזיקין אין משניות און האט 119 בלעטער אין בבלי. די מסכתא האנדלט ארום הלכות פון שעדיגען אנדערען אייגנטום.
די מסכת איז די ערשטע פון 3 מסכתות וואס רעדן זיך פון שעדיגן יענעם זאכן, בענעמונג מיט יענעםס געלטער, און ווי אזוי אייגנטום ווערט באשטעטיגט, אלע 3 האבן זיי 10 פרקים.
די גמרא זאגט אז כולי נזיקין חדא מסכת הוא ד.ה. אלע דריי בבות: קמא, מציעא, און בתרא ווערט באטראכט ווי איין מסכתא.
דראדזש רעפארט
קליין|250px|אזוי קוקט אויס די סייט א דורכשניטלעכן טאג דראדזש רעפארט איז פון די מערסט פארנומענע נייעס וועבזייטלעך וואס ווערט ארגאניזירט און ארויפגעשטעלט דורך א קליינע גרופע שטאב ארבייטער אין שפיץ פון מעט דראדזש.
אין אלגעמיין אנטהאלט עס בלויז לינקס, וואס נעמט צוזאם די מערסט אינטרעסאנטע נייעסן און לשון הרע פון הונדערטער נייעס וועב זייטן איבער די וועלט.
פון צייט צו צייט, קען מעט דראדזש אליין ברעכן א נייעס פון זיינע אייגענע מקורות, סעציפעיל ווען ער האט א גוטן לשון הרע.
ער איז רעכט געשטימט. ער שטאמט פון אידן, ער וואוינט אין קאליפארניע, און איז אויך ספעציעל גוט באקאנט אין די וועלט פון מאוויס.
ער איז זייער פאפולער ביי פאליטישאנס און נייעס זשורנאליסטן וואס האלטן און איין איבער פרישן זיין וועב זייטל.
דראדזש האט זיך אויפגעבויט בעיקר אין פאפולעריטעט ביי די מאניקע לעווינסקי סקאנדאל, ווי ער איז געווען דער ערשטער צו ברעכן די נייעס פון די בלויע קלייד.
ער האט אויך א פאפולער ראדיא שוי יעדן זונטאג דריי שעה פון צען ביינאכט ביז איינס ביינאכט. אויף טשענעל 770
דרויסענדיגע לינקס
קאטעגאריע:נייעס קאטעגאריע:אינטערנעט
דעמאגראפיע
היסטאריע
ביים ענדע פון דעם 19טן י"ה ווען די טעכנאלאגיע האט זיך זייער אנטוויקלט האבן זיך די מענטשן געמערט זייער דראסטיש. צ.ב.ש. אין יאר 1800 האבן געלעבט אין אייראפע ארום 180 מיליאן מענטשן, און אין יאר 1900 האט די צאל געשטיגן צו 400 מיליאן. די סיבה דערוועגן איז אלס די אנטוויקלונג פון דער טעכנאלאגיע וואס האט באזארגט מער עסנווארג פאר די מענטשן אלס די לייכטע טראנספארט, און אויך האט זיך די מעדיצין זייער אנטוויקלט, און עס איז פארמיידנט געווארן פילע שווערע קראנקייטן.
אויך האבן זיך פילע מענטשן אריבער געצויגן פון די דערפער צו די גרויסע שטעט, אלס דעם וואס דער עיקר ארבייט איז אריבער פון די פארמערס צו גרויסע פאבריקן אין די שטעט.
אלץ די גרויסע איינגעניש וואס איז געווארן אין אייראפע, האבן זיך מאסן מענטשן אריבערגעצויגן צו די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, ארגענטינע, קאנאדע בראזיל און נאך, מיטן צוועק צו טרעפן ארבעט אין די אנגעקומענע לענדער. אויך די יידן איבערהויפט די ארימעלייט האבן זיך אריבערגעצויגן צו די דערמאנטע לענדער און א קליין טייל אויך צו ארץ ישראל (זעט אויך די ערשטע אימיגראציע).
קאַטעגאָריע:וויסנשאפט קאַטעגאָריע:געאגראפיע *
באראלא פאלאץ
באַראלא (שפאניש: Palacio Barolo ) איז א וואלקן קראצער ביוראען געביידע וואס געפינט זיך אין 1370 מיי עוועניו, בוענאס איירעס, ארגענטינע. די געביידע דערגרייכט א הייך פון 100 מעטער און האט 22 שטאק. זי איז געפלאנעוועט געווארן דורכן ארכיטעקט מאריא פאלאנטי אינעם עקלעקטישן סטיל, און מ׳האט זי געבויט צווישן די יארן 1923-1919. ווען מ׳האט געענדיגט בויען די געביידע איז זי געווען די העכסטע געביידע אין דער שטאט און אין גאנץ דרום אמעריקע.
אין 1997 האט מען געמאלדן די געביידע א נאציאנאלער היסטארישער ארט.
היסטאריע
דער איטאליענישער ארכיטעקט מאריא פאלאנטי איז באשטעלט געווארן צו פלאנעווען די געביידע דורכן איטאליענישן ביזנעסמאן  לתכנן לואיס באראלא, וואס האט אימיגרירט אין ארגענטינע אין 1890 און האט געמאכט א פארמעגן פון געשטריקטן שטאף.
דעם טורעם אויף דער געביידע קען מען זען פון מאנטעווידעא, אורוגוויי.
ווען מ׳האט געענדיגט בויען די געביידע אין 1923 איז זי געווען די העכסטע געביידע אין דער שטאט און אין גאנץ דרום אמעריקע – ביז 1936, ווען מ׳האט געענדיגט בויען די קאוואנא געביידע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:בוענאס איירעס קאַטעגאָריע:געביידעס
מידות (אלבאם)
פאלגנדיק איז די ליסטע לידער פונעם אלבאם:
גארנישט געלערנט - עס פארציילט ווי אזוי א חבר פון רבי אהרן קארלינער איז זיך געקומען געזעגענען פון אים אינמיטן דער נאכט, ער קלאפט אן ביים צדיק, דער צדיק פרעגט ווער איז ביי דער טיר? ער ענטפרט "איך", דער צדיק פרעגט ווייטער ווער, ער ענטפערט ווייטער איך, ביז דער צדיק מאכט אים אויף די טיר און זאגט אים ביזטו זיך געקומען געזעגענען צו פארן אהיים זייער גיט, אבער איך מיין דו האסט נאך גארנישט געלערנט, ווייל ביים מגיד האבן מיר געלערנט אז איך איז ניטא, איך איז נאר דער באשעפער.
דער צדיק וואו איז -
איש חסיד -
א מאמע'ס הארץ -
אמונה פשוטה -
שופר געבלאזן -
א מעשה מיט א בער - עס פארציילט וויאזוי דער זיידע פונעם זינגער וואס האט געהאט דעם זעלבן נאמען "יו"ט עהרליך" איז געפארן מיט זיין רבין דער סטאלינער, און וויאזוי זיי האבן רחמנות געהאט אויף א חיה א בער, און וויאזוי דער בער האט זיי דערנאך צוריק באלוינט.
סור מרע -
קאפירעכט
קליין|150px|דער קאפירעכט סימבאל קאפירעכט מיינט אז דער מחבר פון שרייבענגון אדער באשאפער פון יעדע סיי וואסערע שאפונגען ווי מוזיק, קונסט און אזוי ווייטער האבן רעכט דאס צו באגרעניצן איר קאפירונג וואס איז באשיצט פון א געזעץ אז מען טאר דאס נישט קאפירן.
אין ספרים שרייבט מען "כל הזכויות שמורות" אלס מנהג המדינה. אַרבעט וואס מען וויל רעזערווירן די רעכט מיטן סימבאל © (דער בוכשטאב C אין אַ קײַלעך, ראשי תיבות פונעם וואָרט copyright) - און קומענדיק צו די פראַזע "אַלע רעכט רעזערווירט". אָבער אין ישראל און אין רובֿ לענדער, איז עס ניט נייטיק, און די אַרבעט וועט זיין געשיצט אפילו אָן דעם, אויב זי טוט באַגרענעצן פֿאַר אנדערע מאַטעריאַל.
אידישקייט
אויף אידישע ספרים אין דער אלטער היים איז געווען איינגעפירט אז מען האט גענומען פון רבנים אן איסור אז קיינער זאל נישט טארן איבערדרוקן דעם ספר ביז א געוויסן טערמין פון יארן, געווענליך 10 יאר.
קאַטעגאָריע:געזעץ
באלייכטונגען
דאָס אידישע ליכט איז אַ װאכנבלאט אױסגאבע פֿון ירושלים אין ייִדיש. בעיקר מעשה׳ס און אױך אַ ביסל דברי תּורה און דינים.
עס איז מלכתחילה ארױסגעגעבן געװארן דורך בנות ירושלים הײנט צוטאגס איז דאָס אנגערופן באלייכטונגען.
און ראכמאן'ס הײסט אידישער ליכט.
געשיכטע פֿון צדיקים
קאטעגאריע:פרומע מאגאזינען
פינחס מנחם אלטער
רבי פינחס מנחם אלטער (כ"א תמוז ה'תרפ"ו-ט"ז אדר ה'תשנ"ו) איז געווען דער יונגסטער זון פון דעם "אמרי אמת", הר"ר אברהם מרדכי אלטער. ער איז געווען גערער רבי פון תשנ"ב ביז זיין פטירה ט"ז אדר, תשנ"ו. פריער איז ער געווען לאנגע יארן ראש ישיבה פון שפת אמת.
ביאגראפיע
פינחס מנחם איז געבוירן צו זיין פאטער, הר"ר אברהם מרדכי אלטער, דער גערער רבי, און זיין מוטער, פייגא מינטשע (בידערמען) אין פֿאלעניץ, פוילן, כ"א תמוז תרפ"ו.
זיין בר מצוה האט ער געפייערט אין לודמיר קורץ פארן אנהייב פון דער ערשטער וועלט מלחמה. פסח ת"ש איז ער אנגעקומען אין ארץ ישראל צוזאמען מיט זיין פאטער, און ער האט געוואוינט אין ירושלים. זיין פאטער האט געדינגען פאר אים א פריוואטן רבי, הרב חייקל מילעצקי. אום י' תמוז תש"ו (1946) האט ער חתונה געהאט מיט ציפורה, טאכטער פון הרב אברהם מרדכי אלתר, זון פון הרב משה בצלאל, ברודער פון זיין פאטער דעם 'אמרי אמת'. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט נאנט צו זיין פאטער. נאך זיין פאטער׳ס פטירה איז ער אריבער וואוינען מיט זיין מוטער אין דעם בניין וואס איז היינט די שפת אמת ישיבה, און ער איז געבליבן וואוינען דארט זיין גאנץ לעבן אין א דירה פון דריי צימערן מיט אלטע ברוקשטיינער און מעבל.
אין תשי"ז האט זיין ברודער דער "בית ישראל" אים באשטימט ראש ישיבה פון שפת אמת אין ירושלים.
נאך דער פטירה פונעם לב שמחה אין תשנ"ב האט ער אויפגענומען די גערער רעביסטעווע, וואס ער האט פירט דריי און א האלב יאר ביז זיין פטירה ט"ז אדר תשנ"ו.
זיינע תורות זענען געדרוקט אין "פני מנחם".
משפחה
רבי פינחס מנחם אלטער האט געהאט זעקס זון און איין טאכטער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל פינחס מנחם קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל
סאלמאן רושדי
left|thumb|250px|סאלמאן רושדי סיר סאלמאן רושדי (ענגליש: Salman Rushdie) (געבוירן דעם 19טן יוני 1947) איז א בריטישער - אינדישער ראמאניסט און עסייאיסט.
מערסטענס פון זיין בעלעטריסטיק איז אויפגעשפילט אין דעם אינדישן סובקאנטינענט.
אבער מער און מער די דאמינירטע חלקים און טעהמע'ס פון זיינע ווערק, איז געווארן די לאנגע רייכע געשיכטע פון די פארבינדונגען, איבערהאקונגען און עמיגראציעס פון צווישן די מזרח צו די מערב.
איסלאמישער אויפברויז
די פערדע נאוועל זיינער די שטן'ישע ווערסעס (1988) האט פראוואקירט ווילדע רעאקציעס פון מוסולמענער איבער דער גארער וועלט.
נאך טויט דראואנגען און א פאטווא ארויסגעגעבן דורך דעם איראנער אייאטאלא כומעיני רופנדיג פאר זיין הינריכטונג, האט ער פארוויילט יארן לאנג אין גלות אין באהעלטעניש, נישט זיך באווייזענדיג אין פובליק בלויז געציילטע מאל זינט לעצטענס פון דער היינטיגער תקופה ווען ער האט ער זיך צוריק אנגעהויבן צו באווייזן אין די עפנטליכקייט.
אין יוני 2007 איז ער געווארן באקרוינט מיט ריטערשאפט פאר זיינע לייסטונגען אין ליטעראטור פון דער ענגלישער מלוכה. דאס האט ארויסגערופן פון פריש אויפברויז פון מוסולמענער אין אלע זייערע מדינות איבער דער וועלט,, מיט טייל פון די מערב וועלט זארגנדיג זיך אז דאס "קען אנצינדן טעראר".
גלייכרעכטיקייט
גלייכרעכטיקייט אדער גלייכבארעכטיקייט איז א דעמאקראטישע געדאנק צו באוויליקן גלייכרעכטיקייט פאר יעדן מענטש אן אים דיסקרימינירן (אונטערשיידן) לויט זיין אפשטאם, געשלעכט, קאליר הויט,פאלק א.א.וו.
סאלמאן רושדי
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:בריטישע שרייבער קאַטעגאָריע:אינדיער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
גלייכרעכטיקייט
גלייכרעכטיקייט אין פאליטיק
אין פאליטיק קומט דאס ארויס מיטן געבן גלייכרעכטיגע געזעצן און דורכפירונגען (enforcement) פאר יעדן בירגער גלייך, ווי צ.ב.ש. ארויפלייגן דאס זעלבע שטראף פאר דער פרעזידענט ווי פאר יעדער אנדערער בירגער. אויסער ביי רעכטע אונטערשיידן, ווי צ.ב.ש. פאארבערן די שטראף פון דער וואס האט געמארדעט א קינד צו דער וואס האט געמארדעט א עלטערער.
אויך קומט דאס ארויס ביים טאג טעגליכע לעבן, ווי צום ביישפיל מען טאר נישט אפזאגן אן ארבעטארער אלס זיין קאליר הויט אדער אלס זיינע סעקסואלע ציאונגען. אדער מען טאר נישט באגרעניצן א געשעפט צו פארקויפן נאר פאר א געוויסע געמיינדע.
א רעגירונג דארף זארגן זאל נישט זיין דיסקרימינירונגען אין איר מדינה, און זי דארף אנטוויקלען דורך דיסקרימינירן אלע שוואכע גרופעס וואס זיינען אונטערבאוווסט ווייניגער ווערד (ווי צום ביישפיל די שווארצע לעומת די ווייסע, ווייבער לעומת מענער א.א.וו. און דערפאר איז למשל איינגעפירט ביי א שולע צו לאזן א אפגעשטימטע צאל פלעצער פאר די שווארצע סטודענטן). א זעלכע שטעלן זיך קעגן דער געדאנק און האלטן אז די רעגירונג טאר נישט דיסקרימינירן אויף יעדנס פאל, אויך נישט כדי צו אנטוויקלען די שוואכע.
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
F-35 לייטנינג II
קליין|250px|דער [[אמעריקאנער לופטפלאט F-35A]] דער F-35 לייטנינג II (ענגליש: F-35 Lightning II) איז א פינפטע גענעראציע קריג-עראפלאן מיט איינער זיצארט און איינער מאטאר, וואס איז נאכנישט ארויס פון שעלף אויספרובירט דאס ערשטע מאל אום 15טן דעצעמבער, 2006.
פראיעקט
די פראיעקט ווערט פינאנצירט דורך די US, און קאסט אפ א געשאצטע 40 ביליאן דאלער, ס'ווערט געבויט איבערצונעמען אסאך פונקציעס און מינימיזירן די הוצאות פון די מיליטער דורך בויען דריי ווערסיעס ס'זאל צושטעלן די געברויכן פון דער סביבה, ענגלאנד און נאך 8 לענדער נעמען אנטייל אין דעם פראיעקט און וועלן אפמאכען צו זיי קויפען עס,
פראגראם באטייליגער
דער פראגראם ווערט געפירט דורך אמעריקע און בריטען און נאך לענדער און די ערשטע מאדעל איז די עף-35. דריי פירמעס בויען דעם קערפער פון דעם פליגער און זיי זענען: לאקהיד מארטין, נארטראפ גרומען, און די בריטישע בי-עי-אי סיסטעמס. דער ערשטער מאדעל וועט זיין קאמפלעט פארטיג אין 011' און ביז א יאר דערויף וועט עס איבערנעמען א רייע שטארק באנוצטע פליגער אינערהאלב די עיר פארס, נעיווי, און מארין קארפס. אין בריטען וועט עס אויך איבערנעמען עטליכע פליגער אין די ראיעל נעיווי און עיר פארס.
בריטען איז נומער איינס שותף אין דעם דזשאוינט סטרייק פייטער פראגראם און האט שוין אינוועסטירט איבער 2 ביליאן דאלאר. אנדערע לענדער זענען איטאליע וועלכע האט אינוועסטירט איין ביליאן, די נעדערלענדס מיט 800 מיליאן, טערקיין מיט 175 מיליאן, אויסטראליע מיט 144 מיליאן, נארוועגן מיט 122 מיליאן, דענמארק מיט 110 מיליאן, און קאנאדע מיט 100 מיליאן. צוזאמען האבן די אליאירטע לענדער אינוועסטירט בערך 4.5 ביליאן דאלאר און מיט דעם וועלן זיי באקומען רעכטן צו מאכן קאנטראקטן מיט די פירמעס צו קויפן די פליגער. דאס איז אבער נאר א קליינע פראצענט צו די סך הכל קאסטן וואס דער פראגראם האט דערווייל אפגעקאסט וועלכע שטייט היינט ביי 244 ביליאן דאלאר און וועט נאך גיין ווייטער.
פראגראם היסטאריע
דער פראגראם האט זיך אנגעפאנגן אין 93' ווען דאס מיליטער איז איבערגעגאנגן די גאנצע מיליטער פון אונטן ארויף און עס איז באשלאסן געווארן אז מען וועט שניידן די קאסטן דורך אפשליסן צענדליגער פליגער פראגראמען און אנשטאט עפענען איין גרויסע פראגראם וועלכע זאל זיי אלע איבערנעמען. וויבאלד די קאסטן איז אזוי גרויס און די ארבעט אזוי קאמפליצירט האט מען איינגעלאדענט די אליאירטע לענדער צו נעמען א טייל אין דעם פראגראם. יעדע פון די לענדער האט צוגעשטעלט אנדערע טיילן צו דעם פליגער און דאס האט פארשנעלערט די ארבעט.
אום פעברואר 2001 האט לאקהיד מארטין ארויסגעברענגט דעם ערשטן טעסט מאדעל אין אירע באזעס אין טעקסאס און האט זינט דעמאלט דורכגעפירט א רייע אנדערע טעסטן, אריינגערעכנט א פארשטעלונג פון א פראדוקציע מאדעל. אויב אלעס וועט זיין סוקסעספול וועט דער פראגראם נישט פארשפעטיגט ווערן און ביז ענדע 012' וועלן אלע פליגער זיין אין באנוץ צעטיילט אין פארשידענע מאדעלן, געוואנדן לויט יעדע לאנד'ס ספעציפיקאציעס. דער פרייז פאר א שטיק וועט גיין צווישן 45 און 60 מיליאן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:USA מיליטער קאַטעגאָריע:עראפלאנען קאַטעגאָריע:וואפן
טערקיי
דאס טערקײַ (טערקיש: Türkiye), אפיציעל די רעפובליק פון טערקיי איז אן איסלאמיש לאנד אין אייראפע און מערבֿ־אַזיע. זײַן הױפּטשטאָט איז אַנקאַראַ. עס גרענעצט דעם מיטלענדישן ים, סיריע און איראק פון דרום, דעם אגאישן ים פון מערב, גריכנלאנד און בולגאריע פון צפון-מערב, דעם שווארצן ים פון צפון, גרוזיע פון צפון-מזרח און ארמעניע און איראן פון מזרח. טערקיי באדעקט א שטח פון בערך 780,000 קוואדראט ק"מ.
די ביזאנטישע און אטאמאנע אימפעריעס זענען ביידע געווען אויפן ארט פון היינטיגן טערקיי. די טערקישע קולטור איז געמישט אריענטאל און וועסטערן, אזוי ווי ס'פאסט פאר א לאנד וואס איז סיי אין אזיע סיי אין אייראפע.
טערקיי איז א סעקולערע, דעמאקראטישע רעפובליק. מוסטאפא קעמאל אטאטורק האט אויפגעבויט זיין פאליטישע סיסטעם אין 1923, נאך דעם איינבראך פון דער אטאמאנישער אימפעריע. טערקיי איז געווען א פונדאציע מיטגליד פון די פאראייניגטע פעלקער, און פון די ארגאניזאציע פון מוסולמענישע לענדער, און האט אריינגעטרעטן נאט"א אין 1952. זייט 2005, פירט טערקיי א משא-מתן אריינצוטרעטן דעם אייראפעישן פארבאנד, וואס ווערט נישט ערלויבט דורך די אייראפעישע לענדער, וויבאלד טערקייס מענטשן רעכט איז געפלאגט מיט פראבלעמען, וואס איז נישט צופרידנשטעלענד פארן אייראפעישע געמיינדע. ווי דאס קעגנשטעלן זיך ארויסצוציען פון ציפערן, ווי עטליכע פארטן זענען פארשלאסן פארן פארקער, און מערערע לענדער פארלאנגען דאס ארויסציען פון טערקיי.
די אפיציעלע שפראך פונעם לאנד איז טערקיש, א טערקישע שפראך וואס בערך 85% פון דער באפעלקערונג רעדן אלס מוטערשפראך.
טערקיי איז דער וועלט'ס הויפט פראדוצירער פון אפריקאסן, מיט 390,000 טאנען אין 2005.
היסטאריע
ביים ים האט דער אטאמאנישער ים-פלאט געקעמפט פאר קאנטראל איבערן מיטלענדישן ים.
פונעם אנפאנג פון דעם 19טן יארהונדערט האט די אטאמאנישע אימפעריע אנגעהויבן גיין אונטער.
ביי דער ערשטער וועלט מלחמה איז די אטאמאנישע אימפעריע געווען איינער פון די צענטראלע מאכטן. אין דער גאנג פון דער מלחמה האט מען דעפארטירט די ארמענער פון מזרח אנאטאליע קיין סיריע, וואס האט אויסגעלאזט מיט דער שחיטה פון 1,500,000 ארמענער אין דעם ארמענער פאלקסמארד, וואס טערקיי טענה'ט איז נישט געווען קיין פאלקסמארד. אויך האט מען אויסגעפירט שחיטות קעגן אנדערע מינאריטען, ווי די גריכן און די אסיריער.
נאך דער ערשטער וועלט מלחמה איז טערקיי געווען אקופירט דורך די ארמייען פון די אליאירטע מאכטן, און ס'איז געגרינדעט געווארן די טערקישע נאציאנאלע באוועגונג. מען האט געפירט די טערקישע אומאפהענגיקייט מלחמה אונטער דער פירערשאפט פון מוסטאפא קעמאל פאשא, א מיליטער קאמאנדירער וואס האט געקעמפט אין דער גאליפאלי קאמף.
דעם 18טן סעפטעמבער האט די טערקישע רעגירונג אין אנקארא זיך פראקלאמירט די לעגאלע רעגירונג אין טערקיי; די פרעמדע ארמייען זענען שוין געווען ארויס פון לאנד. אין יולי 1923 האט מען געחתמעט דעם לאזאן אפמאך וואס האט אנערקענט די סואווערענטעט פון דער טערקישער רעפובליק.
אטאטורק איז געווען א פראגמאטישער פירער וואס האט איינגעפירט ברייטע רעפארמען אין טערקיי, וואס האבן צוגעברענגט צו מאדערניזאציע, און האבן איבערגעקערט דאס איסלאמישע לאנד צו סעקולערער רעפובליק מיט א מערבדיקע אריענטאציע. צווישן די רעפארמען, האט מען געטוישט די אראבישע שריפט מיט א שריפט באזירט אויפן לאטיינישן אלפאבעט, פרויען האבן אנגעהויבן גיין מיט אויפגעדעקטע פנימער און מענער האבן אויפגעהערט טראגן אויפן קאפ דעם טארבוש. מ'האט אויסגערופן אנקארא ווי די נייע הויפטשטאט פון טערקיי אנשטאט סטאמבול.
געאגראפיע
טערקיי איז א לאנד וואס ציט זיך אויס אויף צוויי קאנטינענטן, און שאפט א בריק צווישן אייראפע און אזיע. די באספארוס, ים פון מארמארא און דארדאנעלן דורכגאסן צעשיידן זיין אזיאטישן טייל (אנאטאליע אדער "קליין אזיע") פון זיין אייראפעישן טייל (טראקיע). דער אייראפעישער טייל איז נאר 3% פונעם שטח פון לאנד.
די טעריטאריע פון טערקיי איז מער ווי 1600 ק"מ אין דער לענג און 800 ק"מ אין דער ברייט, מיט א פארעם מער אדער ווייניגער ווי א גראדעק. ער ליגט צווישן די גארטל ליניעס 35º און 43º N, און די מערידיאנען 25º און 45º E.
טערקיי באדעקט א שטח פון 780,580 קוואדראט ק"מ. טערקיי האט לאנד גרענעצן וואס זענען לאנג 2,627 ק"מ מיט 8 לענדער: בולגאריע (240 ק"מ), גרוזיע (252 ק"מ), ארמעניע (268 ק"מ), אזערביידזשאן (9 ק"מ), איראן (499 ק"מ), איראק (331 ק"מ), סיריע (822 ק"מ) און גריכנלאנד (206 ק"מ). די ים גרענעצן זענען לאנג 7,200 ק"מ אויפן שווארצן ים, ים פון מארמארא, אגאישן ים און מיטלענדישן ים. טערקיי איז דאס 37סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט אין שטח.
דער אייראפעאישער טייל פון טערקיי, מזרח טראקע, שאפט די גרענעצן פון טערקיי מיט גריכנלאנד און בולגאריע. דער אזיאטישער טייל, אנאטאליע, איז א הויכער צענטראלער פלאטא מיט שמאלע בארטנדיגע פלוינען. אזיאטישער טערקיי איז מערסטנס בארגיש, אבער אין אייראפעישן טערקיי זענען נאר דא בערגלעך. דער העכסטער פונקט אין טערקיי איז דער שפיץ פון בארג אררט וואס איז הויך 5,166 מעטער. אומגעפער 85% פונעם לאנד איז העכער פון 450 מעטער. אין צפון פון לאנד פאראלעל צום שווארצן ים שפרייטן זיך די פאנטוס בערג, און אין דרום פון לאנד פאראלעל צום מיטלענדישן ים שפרייטן זיך די טאורוס בערג.
טערקיי איז א לאנד רייך אין וואסער; ער האט 1,200 ק"מ פון טייכן, וואס די לענגסטע און וויכטיקסטע פון זיי זענען די פרת, חידקל און קיזילירמארק טייכן.
די הויפטשטאט פון טערקיי, אנקארא, איז באקאנט פאר די אנגארא קאץ, אנגארא קיניגל און אנגארא ציג.
קלימאט
די בארטן געגנטן פון טערקיי אויף די אגאישן און מיטלענדישן ימען האבן א טעמפעראטן מיטלענדישן קלימאט, מיט הייסע טרוקענע זומערס און צארטע אדער קילע און נאסע ווינטערס. די געגנטן אויפן בארטן פון שווארצן ים האבן א טעמפעראטן אקעאנישן קלימאט מיט ווארעמע, נאסע זומערס און קילע, נאסע ווינטערס.
אין מזרח טייל פונעם אנאטאלישן פלאטא זענען די ווינטערס גאר הארב. די טעמפעראטורן קענען אראפגיין ביז 30º- צו 40ºC-, און שניי קען ליגן מער ווי 120 טעג פון יאר.
עקאנאמיע
טערקיי האט עקספארטירט $143.5 ביליאן אין 2011 און $163 ביליאן אין 2012 ( די הויפט עקספארט שותפים אין 2012 זענען געווען: דייטשלאנד 8.6%, איראק 7.1%, איראן 6.5%, דאס פאראייניגטע קעניגרייך 5.7%, פאראייניגטע אראבישע עמיראטן 5.4%). אבער אימפארטן זענען געווען גרעסער ביי $229 ביליאן.
שטארקע סעקטארן פון דער טערקישער עקאנאמיע זענען אויטאמאבילן, שיפבויען, אוטערהאלטונגס־עלעקטראניק, באנקירן, קאנסטרוקציע, טעקסטילן, אויל ראפינירן, מינעריי, אייזן און שטאל.
אינפראסטרוקטור
אין 2013 האט טערקיי געהאט 98 פליפעלדער, כולל 22 אינטערנאציאנאלע פליפעלדער. דאס סטאמבול אטאטורק פליפעלד איז דאס 13טע מערסט באשעפטיגסטע פליפעלד אין דער וועלט, און האט באדינט 31,833,324 פאסאזשירן צווישן יאנואר און יולי 2014. מען פלאנירט א ניי דריט פליפעלד פאר סטאמבול וואס וועט זיין דאס גרעסטע אין דער וועלט, מיט א מעגלעכקייט צו באדינען 150 מיליאן פאסאזשירן א יאר. דער פאן־טרעגער פון טערקיי זייט 1933 איז טערקישע לופטליניעס, און ווערט בארעכנט די בעסטע לופטליניע אין אייראפע אין די יארן 2011, 2012, 2013 און 2014.
די טערקישע אינטערנעץ האט 35 מיליאן באניצער.
B-52 סטראטופארטרעס
left|250px|דער B-52H מיט וואפן דער באואינג B-52 סטראַטויפֿארטרעס איז א שווער באמבארדיר פליגער ביי די ערפארס פון די פאראייניגטע שטאטן, דאס קען פליען ביי אהויכקייט פון 50,000 פוס עס קען טראגען ערלייען וואפען אפילו נוקלעארע וואפן, געבויט פאר די קאלטע קריג מיט א מעגליכקייט פון טראגען נעאקראלע וואפען און צוליב דעם איז עס שטארק אריין אין באניץ מ'האט עס געניצט אין וויעטנאם אראפצוווארפן טאנען פון באמבעס.
קאַטעגאָריע:עראפלאנען קאַטעגאָריע:USA מיליטער
יום השואה
יום השואה (ווערטלעך: חורבן טאג) איז א יידישע אנדענק טאג וואס ווערט געפייערט אין מדינת ישראל יעדעס יאר אום כ"ז ניסן.
אין דער טאג פאראייניגן זיי זיך מיט די 6 מיליאן אומגעקומענע יידן וואס זיינען געמארדעט געווארן ביי דעם חורבן דורך די נאציס מיט זייער פירער היטלער אין אייראפע.
יום השואה ביי די פרומע
ביי די פרומע פייערט מען נישט אויף כ"ז ניסן, אין ישראל ווערט עס געפייערט, דורך א מינוט פון שטילקייט ווי ביי די גויים, די פרומע האבן בעיקר גערעדט פון תשעה באב, און עטליכע רבנים האבן געשריבן א קינה, וואס אין עטליכע פלעצער איז איינגעפירט צו זאגן, מיט די קינות
פרעד טאמפסאן
קליין|250px|פֿרעד טאמפסאן פֿרעדריק דעלטאן טאמפסאן (געבוירן דעם 19טן אויגוסט 1942) איז אן אמעריקאנער אדוואקאט, לאביאיסט, אקטיאר און געוועזענער רעפאבליקאנער פארטיי סענאטאר פון דעם שטאַט טענעסי. ער וואוינט היינט אין ווירזשיניע.
ער איז א מעמבער פון די קאנסיל פון אויסערן אנגעלעגנהייטן CFR און א וויזיטינג פעלוי מיט די אמעריקען ענטערפרייס אינסטיטוט, פארשענדיג נאציאנאלע זיכערהייט און שפיאנאזש.
ער איז אויך א ספעציעלער פראגראם גאסטגעבער און עלטערער אנאליסט פאר עי.בי.סי. ראדיא.
ער האט אויך א טעגליכער בלאג און פאדקעסט אויף די עי.בי.סי. ראדיא וועב סייט.
אלס אן אקטיאר האט טאמפסאן געשפילט אין פילמען ווי אויך אין טעלעוויזיע. ער האט אפט געשפילט רעגירונגס פיגור'ן.
ער טראכט איצט פון ערנסט לויפן פאר פרעזידענט אמטירונג פון דער רעפובליקאנער פארטיי.
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן
יציאת מצרים 1 (אלבאם)
יציאת מצרים 1 איז דער 19טער אלבאם (יידיש נחת) פון די 36 אלבאמען געשאפן דורך יום טוב עהרליך אינעם יאר ה'תשל"ח.
די צוויי אלבאמען אויף יציאת מצרים איז איינע פון הערליכסטע אויפטואונגען פון דעם זינגער יום טוב עהרליך.
ער זינגט זאכן וואס איז באקאנט פאר יעדן, יעדע קינד און חדר האט ער געהערט פון זיין רבי'ן און יעדע מיידל פון איר לערערין, ער פארציילט די מעשה פון די צען מכות, ווי אידן האבן שווער געארבייט, וויאזוי משה און אהרן האבן זיי ארויסגעצויגן פון מצרים מיטן געטליכן כח פון ה', אבער זיין סטיל, זיינע ניגונים, זיינע גראמן, זיינע ווערטליך, ווערן אזוי גוט ארויסגעברעגנט אז עס איז נישט צו ביישרייבן.
ער נעמט גאר באקאנטע זאכן, די א"ב פון יעדן איד, אמונה, יציאת מצרים, גלות גאולה, און ברענגט עס ארויס מיט געפיל און אינהאלט, וואס איז געוואלד'יג.
שטעלט צו וויאזוי די מצרים און אסאך אידן האבן געהאלטן אז עס עקסזיטירט נישט קיין געטליכקייט, נישט קיין העכערקייט, אלעס איז דורך נאטורליך, אפילו די מכות איז אויך נאטורליך יעדעס מאל האבן די מצרים געהאט א צווייטע סיבה פארוואס עס האט נישט געטויגט ביז היינט און פון היינט און ווייטער וועט אלעס זיין גוט, ביז צום סוף האט זיך יעדער איבערצייגט אז השי"ת פירט די וועלט.
פאלגנדיק איז די ליסטע פון לידער פונעם אלבאם:
אן אריינפיר פונעם יום טוב פסח, הייבט אהן מיט נוסח פון קידוש ותתן לנו ה' אלקינו וכו'.
זיצט דער נייער קעניג פרעה אויף זיין הויכן טראן, און ארום אים די חרטומים זיצן אויבן אהן.
מכות דם
צפרדע
די פאליציי
פארציילט וויאזוי פארבלאנדזשעטע אידן אין מצרים, וואס האבן פארגעסן אבער קיינמאל נישט געוואסט אז זיי שטאמן פון אידן, ווער זייערע עלטערן זענען געווען, געטליכקייט און השגחה, וויאזוי צוביסלעך זענען זיי דאס געוואר געווארן דורך די מכות.
א באריכט
כינים
ערוב
צווישן אידן
דבר
שחין
מעדיצין
קאפל
left|thumb|250px|קאפלעך left|thumb|250px|א יארמלקע פון די [[נ נח]] א קאַפּל אדער יאַרמלקע איז א אנטוהנונג וואס פארמעסט א בונדעניש מיט אן ארטאדאקסע געמיינדע וועלכע גלייביגע גייען דערמיט.
ביי יידן
אין גמרא ווערט דערציילט אז רב נחמן בר יצחק האט צוגעדעקט זיין קאפ צוליב יראת שמים זאל זיין א אפשייד צווישן אים מיט גאט.
און די מיטלצייט יארן האט די קאפל באנוצט אלס א צייכונג, וואס צייכנטאן דער מענטש אז ער באלאנגט צום יידישן פאלק. וועלכע האט פארשיינדליך גענומען געווארן פון די וועלטליכע ארטודקיע פארמעסטונגען.
דער שולחן ערוך באשטימט: "אסור להלך 4 אמות בלי כיסוי ראש" אזוי ווי עס שטייט: "ואבדיל אתכם מן העמים".
היינט טוען אן אויך די סעקולערע יידן א קאפל ביי יידישע פייערונגען, ווי ביי א חופה, בר מצוה, ברית מילה, לוויה א.ד.ג.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:היט קאַטעגאָריע:קליידונג