cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
וויזשניץ (הויף)
ספרים פונעם וויזשניצער הויף
זשורנאלן און בלעטער:
הויפט זייט/כ"ד תשרי
כ"ד תשרי אסרו חג (אין חו"ל)
תשרי 24 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:כ"ד בתשרי
פאראייניגטע שטאטן פרעזידענט-וואלן
די וואלן פאר פרעזידענט און וויצע פרעזידענט פון די פארייניגטע שטאטן זענען אומדירעקטע וואלן, אין וועלכע בירגער פון די פאראייניגטע שטאטן, וועלכע זענען רעגיסטרירט צו שטימען אין איינעם פון די פופציג שטאטן אדער אין וואשינגטאן די סי, אָבער אַנשטאָט וויילן דירעקט פאר די אמטן, וויילט מען פֿאַר מיטגלידער פון דעם עלעקטאָרן־קאָלעדזש.
די עלעקטאָרן האָבן דאַן דירעקטע וואלן, באַוווסט ווי עלעקטאָראַל וואלן, פֿאַר פּרעזידענט און פֿאַר וויצע פּרעזידענט.
דער קאַנדידאַט וואָס באקומט אַן אַבסאָלוט מערהייט פון די עלעקטאָרן (צום ווייניגסטן 270 פון 538, זינט די דריי-און-צוואנציגסטער אַמענדמענט האט געגעבן וואל-רעכטן פאר איינוואוינער פון די-סי) איז דערנאָך געוויילט צו דעם אַמט.
אויב קיין קאנדידאט באקומט נישט קיין אבסאלוטע מערהייט פון די שטימען פאר פרעזידענט, וויילט די רעפרעזענטאנטן הויז דעם פרעזידענט; אזוי אויך אויב קיינער באקומט נישט קיין אבסאלוטע מערהייט פון די שטימען פאר וויצע פרעזידענט, וויילט דער סענאט דעם וויצע פרעזידענט.
פרעזידענט־וואלן פאַלן אויס יעדע פיר יאר מיט רעגיסטרירט וויילער וואָס שטימען אויף וואַלן טאָג, וואָס זינט 1845 געפאלט דינסטיק דעם ערשטן דינסטאג נאָך דעם 1טן נאוועמבער. עס איז די זעלבער טאג פון פילע אנדערע פעדעראלע, שטאַט און לאקאלע פארמעסטן.
די עלעקטאָראַל קאָלעדזש עלעקטאָרן שטימען פֿארמאל דעם ערשטן מאנטאג נאָך 12טן דעצעמבער אין דער הויפּטשטאָט פון זייער שטאַט. קאָנגרעס באשטעטיגט די רעזולטאַטן אין אנהויב פון יאנואר, און דער פרעזידענטליכער טערמין הייבט זיך אן אין דעם באשווערונגס טאג, וואָס איז באַשטימט אויף 20סטן יאנואר.
פאָלקס שטימען רעזולטאַטן
קליין|550x550פיקס| פאָלקס שטימע פּראָצענט|רעכטס קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:USA רעגירונג קאַטעגאָריע:וואלן קאַטעגאָריע:פאליטיק
ליסטע פון אייראפעישע לענדער לויטן שטח
דאס איז א ליסטע פון אלע לענדער אין אייראפע, לויט זייער געאגראפישן גרייס. דער גאנצע שטח פון איירפע איז 10,176,246 ק"מ².
הערה: טייל פון די לענדער, מיט א שטערנדל (*), זענען אויך אין אזיע. נאר דער שטח אין אייראפע ווערט גערעכנט.
זעט אויך
לענדער קאַטעגאָריע:אייראפע
Európa országai
באשטעק
באַשטעק זענען די געצייג מיט וואס מען עסט. דאס ווערט אפט געמאכט פון זילבער אדער שטאל. אין דער מערבדיקער קולטור זענען די עיקר באשטעק א מעסער, א גאפל און א לעפל.
קאַטעגאָריע:געצייג
חיים מאיר יחיאל שפירא (נאראל)
קליין|הרב חיים מאיר יחיאל שפירא פון נאראל רבי חיים מאיר יחיאל שפירא (כ' אלול ה'תרס"ז - י"ח תמוז ה'תשס"ז) איז געווען שטאטס רב אין נאראל, גאליציע. ער איז פארטריבן געווארן אין סיביר, נאכדעם איז ער געווארן רב אין סאמארקאנד, בוכארא. נאך דער חורבן אייראפע איז ער געווען א רב אין ניו יארק און שפעטער אין בני ברק.
טייל האבן געהאלטן פון אים ווי א רבי און אין זיינע לעצטע יארן האט מען אים בארעכנט דעם "זקן האדמו"רים".
ביאגראפיע
רבי חיים מאיר יחיאל איז געבוירן געווארן כ' אלול תרס"ז אינעם שטעטל נאראל אין גאליציע. זיין פאטער, ר' דוב בעריש ריינמאן, איז געווען א זון פון הרב שלום ריינמאן, נאראלער רב, און אן איידעם פון הרב שמואל אהרן רובין פון קארטשין, מחבר פונעם ספר "בית אהרן" אויף הלכות גיטין און נאך ספרים. זיין מוטער איז געווען א פינפטער דור פונעם שרף פון מאגלינצא און אן אוראייניקל פונעם שר שלום פון בעלזא. מען האט אים געגעבן א נאמען נאך זיין מאמענס פאטער, רבי חיים מאיר יחיאל שפירא פון ראדיכאוו.
געציילטע יארן נאכהער, ווען זיין זיידע דער נאראלער רב איז נפטר געווארן, האט מען אים באקריינט שטאטס רב אין נאראל. ער האט באקומען היתר הוראה פון הרב מנחם זעמבא פון ווארשע און פון נאך רבנים.
נאך דער מלחמה
אין תש"י האט ער אימיגרירט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. צומערשט האט ער געוואוינט אין בארא פארק, ברוקלין, נאכהער אין איסט סייד פון מאנהאטן. אין א קורצער צייט האט מען אים באשטימט רב פונעם בעלזער שטיבל, און ער האט אנגעהויבן זיינע טעטיקייט פון הרבצת תורה חסד אקטיוויטעטן. צווישן אנדערע, האט ער אראנזשירט שיקן פעקלעך עסן קיין ארץ ישראל, וואס איז דעמאלסט געווען אין א לאגע פון מאנגל.
אין תשל"ב איז ער ארויף קיין ארץ ישראל און ער האט זיך באזעצט אין בני ברק. ער האט אויפגעשטעלט א בית מדרש און עוסק געווען כמנהגו אין לערנען תורה, אין פסקענען הלכה און פארשפרייטן חסידות. ער האט אסך עוסק געווען אין דעם ספר "מנחת חינוך" און פלעג געבן א קבועדיגן שיעור אין דעם ספר.
ער איז געווען זייער נאנט צום היינטיגן בעלזער רב, הרב ישכר דוב רוקח, וואס פלעג געבן אים א פלאץ לעבן זיך בשעת ווען ער פירט טיש, און האט צוגעהערט צו זיינע מעשות וועגן די פריערדיקע רביס.
נאך זיין פטירה האט בעלזא ארויסגעגעבן דאס ספר הוד קדומים צו זיין אנדענק, דאס ספר אנטהאלט בעיקר דברי תורה פון רבי שמואל אהרן רובין מקארטשין וועגן הכנסת ספר תורה, און חידושי תורה פונעם נאראלער רבין, און זיין לעבנסגעשיכטע, ווי אויך בילדער און דאקומענטן פון זיין לעבן.
ליזשענסק
ליזשענסק (אפיציעל די פֿרייע קעניגלעכע שטאָט פֿון ליזשענסק  איז א שטעטל אין דרום־מזרח פוילן, 39 ק"מ צפון־מזרח פון ריישע און 16 ק"מ צפון־מזרח פון לאנצהוט. עס באדעקט א שטח פון 20.29 קוואדראט ק"מ. אין 2012 האט ליזשענסק געהאט 14,507 איינוואוינער. דאס שטעטל ליגט אויפן מערב ברעג פונעם טייך סאן.
יידן קומען פון דער גאנצער וועלט צום בית החיים אין ליזשענסק, צום ציון פונעם רבי׳ן ר׳ מיילעך.
חיים מאיר יחיאל שפירא (נאראל)
משפחה
זיין איינציגער זון הרב בעריש שפירא, איז געווארן זיין ממלא מקום. ער טיילט זיין צייט צווישן די נאראלער קהילות אין בני-ברק און אין פלעטבוש, ברוקלין. רבי בעריש איז אן איידעם ביים קאזלאווער רבי, רבי משה רוקח. רבי בעריש׳ס קינדער זענען:
ליזשענסק
היסטאריע
פאר דער צווייטער וועלט־מלחמה האבן געוואוינט אין ליזשענסק 6,000 מענטשן, העלפט פון זיי יידן.
חיים מאיר יחיאל שפירא (נאראל)
משפחה
זיינע איידעמער זענען רבי משה יהושע מיכלאוויטש - בראדער רבי; רבי יעקב צבי מאיר ערליך - קוידאנאווער רבי; און רבי אשר ישעיה רובין - אב"ד פון עבודת ישראל קאזשניץ -סיגייט זון פונעם סוליצער רבי.
ליזשענסק
יידישע קהילה
אין די צייטן פון רבי אלימלך פון ליזשענסק איז דאס שטעטל געווארן א צענטער פון תורה און חסידות.
חיים מאיר יחיאל שפירא (נאראל)
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים קאַטעגאָריע:בני ברק קאַטעגאָריע:ברוקלין
ליזשענסק
יידישע קהילה
אין 1889 די יידישע באפעלקערונג פון ליזשענסק געציילט 1,868 נפשות. ביז 1,705 איז די צאל יידן אראפ צו 1,705 מענטשן.
קאסאוו
קאסאוו (אוקראיניש: Косів, קאסיוו; רוסיש: Косов; פויליש: Kosów) איז א שטאט אין מזרח גאליציע, היינט א טייל פון אוקראינע, אין דער סטאניסלאווער גובערניע, מערב פון טשערנאוויץ. ביז דער צווייטער וועלט מלחמה איז דאס שטעטל געווען אין פוילן. לויטן צענזוס פון 2001, האט עס א באפעלקערונג פון 8,301 איינוואוינער.
יידישע היסטאריע
אין דעם 18טן יארהונדערט איז דאס שטעטל געווארן א צענטער פון חסידות, ערשט ווען דער בעל שם טוב האט געוואוינט דארט א שטיק צייט, און אין 1772 האט רבי מנחם מענדיל האגער געגרינדעט זיין הויף דארטן. דאס קאסאווער חסידות האט געצויגן ביזן חורבן אייראפע.
שמחת תורה תש"ב (1941) זענען די נאציס געקומען אין קאסאוו. זיי האבן געבעטן פון די אוקראינישע איינוואוינער פון שטעטל איבערצוגעבן צו זיי 700 יידן צו מערדן. די אוקראינער האבן געטון לפנים משורת הדין און האבן אויסגעליפערט צו די נאציס מער ווי 2000 יידן, וואס די נאציס האבן געשאסן צום טויט.
די איינוואינער האבן צוגענומען די הייזער און פארמעגן פון די קאסאווער יידן.
היינט האט קאסאוו נישט קיין יידישע קהילה.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שחיטות אין דעם חורבן
12טן מערץ
דעם 12טן מערץ איז דער 71סטער טאג פון יאר (72סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 294 טעג.
געשטארבן
12
סאלפארד
די סיטי פון סאלפֿארד איז א שטאָט (סיטי) און א שטאטישע באצירק פון גרויס-מאנטשעסטער, ענגלאנד, וואס באציט זיך מערב פון סאלפֿארד אריינצונעמען די שטעטלעך עקלס, ווערסלי, סווינטאן, וואלקדן, קליין האלטאן און אירלאם. די סיטי האט א באפעלקערונג פון 245,600, און ווערט אדמניסטרירט פון דעם סאלפֿארד בירגער־צענטער אין סווינטאן.
דער טייך אירוועל איז דער דרום־מזרח גרענעץ, מיט מאנטשעסטער, און דער מאנטשעסטער שיף-קאנאל איז דער דרום גרענעץ, מיט טראפֿארד.
יידן און יידישקייט
3.3% פון דער באפעלקערונג פון סאלפֿארד זענען יידן. אין די געגנטן בראטאן פארק און העכער בראטאן געפינט זיך איינע פון די גרעסטע חרדישע געמיינדעס אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין ענגלאנד *
בעלעד
בעלעד איז א שטעטל אין צפון־מערב אונגארן מיט א באפעלקערונג פון 2,686 מענטשן אין 2009. עס געפינט זיך 57 קילאמעטער פון שאפראן און 177 ק״מ פון בודאפעשט.
יידישע געמיינדע
די ערשטע יידן האבן געוואוינט אין בעלעד פון יאר 1785. אין יאר 1790 האט מען געווידמעט די שול און דעם בית עולם.
אין 1944 האבן געוואוינט אין בעלעד 360 יידן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן
נארדפילדס אונטערגרונט סטאנציע
נארדפילדס איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין מערב לאנדאן אויפן היטרוי צווייג פון דער פיקאדילי ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 3.
די סטאנציע האט פיר פעראנען.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן מיי 1883 אויף דער דיסטריקט באן, היינט די דיסטריקט ליניע.
עקאנאמישע געאגראפיע
עקאנאמישע געאגראפיע אינטרעסירט זיך אין די ראלעס פון לאנדווירטשאפט און אינדוסטריע.
נארדפילדס אונטערגרונט סטאנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
עקאנאמישע געאגראפיע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געאגראפיע קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
אדא
אַדאַ (סערביש: Ада, Ada; אונגאריש: Ada) איז א שטעטל אין וואויוואדינע פראווינץ, סערביע, נאענט צום טיסא טייך, 11 ק"מ צפון פון פעטראוואסעלע, און 16 ק"מ דרום פון זענטא. דאס שטעטל האט א באפעלקערונג פון 10,546, 77% פון זיי אונגארישע.
די ייִדישע קהילה פון אַדאַ איז געגרינדעט געווארן אין 1790. אין 1869, די קהילה האָט געגרינדעט אַ שול אין צענטרום פון שטאט. יידען האבן געהאט פילע גרויס פירמע אין אדא, צום ביישפיל דער מיל פון דער מילנער הובערט. אין תרפ"א האבן געוואוינט דארטן 371 יידן. אין די יארן פארן קריג איז דארטן געווען רב הרב יעקב (היילברוין) בעמח"ס שו"ת מגילת סדרים, זון פון אמאליגן זענטער רב הרב יצחק היילברוין (היילפרין), ער איז אומגעקומען ווען עס איז געווען דארטן אומרוען אין שנת תר"ט (לערך א הונדערט זעכציג יאר צוריק) און עס איז איבערגעבליבן פון אים שיינע דורות צווישן זיי די באקאנטע משפחת היילברוין.
אין די יארן פאר דער צווייטער וועלט-מלחמה איז געווען רבי חיים הערש פרידמאן דער שוחט אין אַדאַ. ר' חיים הערש פרידמאן איז געהרגעט געווארן דורך די נאציס, קורץ פאר די מלחמה האט זיך געענדיקט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין סערביע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
21סטן יאנואר
21 יאנואר איז דער 21סטער טאג פון יאר, אין דער דריטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 344 טעג (345 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
21
אליהו שטערנבוך
הרב אליהו שטערנבוך (כ"ד חשון תרצ"ב - כ"א תמוז תשע"ז) איז געווען דער ראב"ד פון קהילת "מחזיקי הדת" אין אנטווערפן. ער איז א ברודער פון רבי משה שטערנבוך, ראש בית דין פון דער עדה החרדית אין ירושלים, הרב דוב שטערנבוך פון גייטסהעד, רביצין שולמית, ווייב פון רבי חיים יעקב אריאלי, רביצין יהודית, ווייב פון הרב משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק, און רביצין רחל, ווייב פון הרב הדיין חנוך ערנטרוי פון לאנדאן.
ביאגראפיע
הרב אליהו איז געבוירן געווארן אין לאנדאן צו אשר און דבורה שטערנבוך, טאכטער פון הרב שלמה זלמן פינעס, מחבר ספר ״פנס שלמה״ און אן אייניקל פונעם ווילנער גאון. ער איז געווען א תלמיד פון רבי משה שניידער אין זיין ישיבה תורת אמת אין לאנדאן, ענגלאנד, וואו ער האט געלערנט אינאיינעם מיט רבי טוביה ווייס, אב בית דין פון דער עדה החרדית אין ירושלים. אויך האט ער געלערנט אין דער גייטסהעדער ישיבה און אין ישיבת חברון אין ירושלים. אין אלול תשט״ז האט ער געהייראט מרים (-כ"ה אייר תשע"ה), די איינציגע טאכטער פון רבי ברוך האגער, סערעטער רבי פון חיפה.
אין תשכ״ב האט מען אים באשטימט ראב״ד פון דער מחזיקי הדת קהילה אין אנטווערפן. ער איז נפטר געווארן אין ירושלים שבת פ׳ פינחס, כ״א תמוז תשע״ז.
משפחה
קאַטעגאָריע:בעלגישע רבנים קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
טאיאטא
טאיאָטאַ איז אַ יאַפּאַנישער אויטאמאבילן פאַבריקאַנט געגרינדעט אין 1937 דורך קישיראָ טאיאָדאַ. ער איז דער וועלט'ס צווייט גרעסטער מאַשין פאַבריקאַנט, נאָך דער פאָלקסוואַגן גרופע. זיי פאבריצירן אויטאמאבילן, וואָגנס, בוסן, לאסטמאשינין און ראָבאטן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס
דריי קלוגע מענטשן
געווענליך איז עס:
וועב לינקען
קאטעגאריע:קאקטיילס
אינטערנעט פארום
פארום אדער אינטערנעט פארום איז א וועב באזירטער אפליקאציע פאר דארטן אפצוהאלטן דיסקוסיעס, שמועסן און פאסטן דארטן באנוצערס אינהאלט, פון זייערע ארבעט, געשרייבאכצער ווי ארגומענטס, אדער הילף, שאלות און עצות אדער סתם פיילס ווי בילדער און ווידעא. א.א.וו.
אינטערנעט פארומס זענען אויכט אין אלגעמיין אנגערופן וועב פארום'ס, מעסעדעזש בארד'ס, דיסקוסיע בארד'ס, (עלעקטאראניק) דיסקאסיע גרופעס, דיסקאסיע גרופעס, בולעטין בארד'ס, א.א.וו.
דער טערמין "פארום" אדער "בארד" קען מיינען די גאנצער קהילה אדער בלויז די דאזיגע אונטער- פארום וואס דינט מיט איין געוויסער טעמע.
די מעסעדזשס געשריבן ווערט אויסגעלייגט און אויסגעפארעמט אדער אין א כראנאקאלישער סדר אדער ווי א לאנגע קייט און פאדעם פון דיסקאסיעס.
א שפירונג פון א ווירטואלער קהילה ווערט אפט אנטוויקלט ארום די דאזיגע פאראום'ס וואס זיי האבן געוויינליך שוין כסדר'דיגע באנוצער.
טעכנעלאגיע, קאמפיוטער שפילן און\אדער ווידעא שפילן, מאדע, רעליגיע און פאליטיק זענען פאפולערע פעלדער פון פארום גענג, אבער עס איז פארהאן פארום'ס פאר א ריזן נומער פון פארשידענארטיקע טעמעס דורכאויס דעם אינטערנעט.
אידישע פארוםס
קאַטעגאָריע:אינטערנעט *
ואפילו בהסתרה
ואפילו בהסתרה (יודישער טייטש: און אויך אין באהעלטעניש) איז א ברעסלאווער סינגל פארפאסט דורך ישעיה גראס און ארויסגעגעבן דורך יואלי קליין וועלכע איז געווארן גאר אויפגעכאפט ביי אלע שיכטן און קרייזן פון כלל ישראל און געזונגען ביי יעדע שמחה און צוזאמקום.
ס'איז א קומזיץ סטייל ליד, וואס די גרינגקייט און איינפאכע ריטם האט אסאך צוגעגעבן צו איהר וויירעל הצלחה.
די ווערטער
די ווערטער זענען געבויעט אויף א שטיקל אין ליקוטי מוהר"ן אז איבעראל געפינט זיך דער אויבערשטער.
לינקען
קאַטעגאָריע:לידער קאַטעגאָריע:ברסלב
פרשת ויקהל
פרשת וַיַקהל איז די צענטע פרשה אין ספר שמות.
אין א פשוטן יאר גייט ויקהל צוזאמען מיט פקודי, אחוץ ווען דאס קביעות פונעם יאר איז השא, דעמאלסט גייט ויקהל באזונדער, ווייל ס'איז דא אן איבעריגער שבת פאר פסח און מען וויל ליינען פרשת צו אום שבת הגדול. אין אן עיבור יאר גייט ויקהל אלעמאל באזונדער.
נאך דעם דערציילט די פרשה ווי משה רבינו האט באפוילן די יידן צו ברענגען מאטעריאלן פארן משכן. משה האט באשטימט בצלאל און אהליאב איבערזען דאס בויען דעם משכן מיט זיינע כלים. דער סדר וואס משה האט געהייסט מאכן דעם משכן איז געווען: די יריעות, די קרשים, דעם שולחן, די מנורה, דעם גאלדענעם מזבח, דעם קופערנעם מזבח, דעם כיור און די פירהאנגען פונעם חצר.
הפטורה
די הפטורה פון פרשת ויקהל (ווען עס איז נישט איינע פון די ארבע פרשיות, קומט פון ספר מלכים א פרק ז, און באשרייבט ווי שלמה המלך האט געבויט דעם בית המקדש. די תימנים ליינען פסוקים יג-כב, די ספרדים פסוקים יג-כו, און די אשכנזים פסוקים מ-נ.
אבער אין 90% פון יארן געפאלט אויס פרשת ויקהל מיט איינער פון די פרשיות (זעט אונטן). דעמאלסט ליינט מען די הפטורה וואס געהערט צו יענער פרשה.
ארבע פרשיות
אין א שנה פשוטה מיט קביעות השא אדער הכז, קומט אויס דעם שבת פרשת פרה. אין יעדן אנדערן פשוטן יאר קומט עס אויס פרשת החודש און שבת מברכים. אין אן עיבור יאר קומט עס אויס פרשת שקלים און שבת מברכים, סיידן ווען דאס קביעות איז החא אדער השג, ווען מען ליינט ויקהל אליין.
בית ישראל (געגנט)
שמאל|ממוזער|250px|הויז אויף הרב [[חיים שאול עבוד גאס]] קליין|בית ישעיה געביידע פון [[מירער ישיבה אין בית ישראל]] 250px|קליין|בית שלום געביידע פון [[מירער ישיבה אין בית ישראל]] בית ישראל איז א חרדישער געגנט אין צפון ירושלים, צפון פון דעם מאה שערים געגנט. דער געגנט איז ארומגענומען מיט די גאסן מאה שערים, שבטי ישראל, שמואל הנביא און יואל. די גרויסע מירער ישיבה געפינט זיך אין בית ישראל.
דער נאמען "בית ישראל" קומט פונעם פסוק אין יחזקאל ל"ו 10: "וְהִרְבֵּיתִי עֲלֵיכֶם אָדָם כֹּל בֵּית יִשְׂרָאֵל כֻּלָה וְנוֹשְׁבוּ הֶעָרִים וְהֶחֳרָבוֹת תִּבָּנֶינָה". ס'איז דא א מסורה אז אין די צייטן פון צווייטן בית המקדש האט מען אין דעם געגנט געלייגט דעם אש פון די קרבנות וואס מען האט אראפגענומען פונעם מזבח.
היסטאריע
דער בית ישראל איז געגרינדעט געווארן אין די 1880ער יארן פאר יידן וואס האבן נישט געקענט צאלן די הויכע פרייזן פאר וואוינונגען אין מאה שערים. אין יענע יארן האט מען געבויט פיר קליינע געגנטן: שערי משה, עיר שלום, נחלת צבי און שערי פינה. אין אנהייב האט דער געגנט געהייסן דער 'נייער מאה שערים'. אין תרמ"ו (1886) האט הרב אריה לייב דיין געקויפט דעם שטח גאנץ ביליג צוליב דעם וואס דער געגנט איז געווען פול מיט וואסער.
דזשעף בעזאס
דזשעפֿרי פרעסטאן "דזשעף" בעזאס (ענגליש: Jeffrey Preston "Jeff" Bezos; געב׳ דעם 12טן יאנואר  1964) איז דער גרינדער פון אמאזאן Amazon.com. ער איז אויך דער פארזיצער, פרעזידענט, און הויפט עקזעקוטיוו באאמטער  (CEO) פון Amazon.com. בעזאס האט גראדואירט פון פרינצטאן אוניווערסיטעט און איז געווען א פינאנץ־אנאליסט איידער ער האט געגרינדעט אמאזאן דאט קאם אין 1994.
שלעזיש
שלעזיש (שלעזיש: ślůnsko godka, ślůnski, אָדער pů našymu; ) אָדער אייבערשלעזיש איז אַ שפּראַך־וואַריאַנט וואָס מע רעדט אין דער אייבערשלעזיע־ראַיאָן פֿון פּוילן, אויך אין דער טשעכײַ און אין דײַטשלאַנד. אין 2011 האָבן בערך 509.000 מענטשן געמאָלדן שלעזיש ווי זייער מוטערשפּראַך. מע שאַצט אָפּ אַז שלעזיש האָט בסך־הכּל 1.250.000 רעדערס.
שלעזיש איז א מערבֿ־סלאַווישע שפראַך, נאָענט צו פּויליש (טייל לינגוויסטן האַלטן שלעזיש פֿאַר אַ פּוילישן דיאַלעקט.)
אַלפֿאַבעט
מע פֿלעג שרײַבן שלעזיש מיטן פּוילישן אַלפֿאַבעט. אין 2006 האָט מען געשאַפֿן א נײַעם שלעזישן אַלפֿאַבעט, באַזירט אויף 10 שלעזישע שריפֿטן. דער נײַער אַלפֿאַבעט ווערט געניצט אויף דער אינטערנעץ און אין דער שלעזישער וויקיפּעדיע.
דער אַלפאַבעט האָט 32 אותיות: Aa Bb Cc Ćć Čč Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Řř Ss Śś Šš Tt Uu Ůů Ww Yy Zz Źź Žž
און פֿיר דיגראַפֿן: Ch Dz Dź Dž.
טעארעטישע כעמיע
טעארעטישע כעמיע שליסט איין שאפן מאטעמאטישע און פיזישע מאדעלן צו פארשטיין פראצעסן אין כעמיע; צום ביישפּיל, רעאקציעס, נאַטור פון מאַטעריאַלס אין פֿאַזע איבערגאנגען, די כאראקטעריסטיק פון מאַטעריאַלס (למשל, דורכפירונג).
טעארעטישע כעמיע איז פראקטיש פארבונדן מיט טעארעטישער פיזיק, און דעריבער איז דאס שוין א וויסנשאַפֿט לעכער געביט זייט דעם 19טן יאָרהונדערט. פון אָנהייב פונעם 20סטן יאָרהונדערט, מיט דער אַנטוויקלונג פון שרעדינגער׳ס גלייכונג און די קוואַנטן טעאָריע צו דערקלערונג אַטאָמען, האט זיך אנטוויקלט שטארק די פארשטאנד פון אַטאָמען און מאלעקולן, און מאַטעריאַלן אויף אַ מיקראסקאפּישער דרגה, ווי אויך אַ פארשטאנד פון רעאקציעס. ביישפילן פון דערגרייכונגען פון טעארעטישער כעמיע זענען: דער נייטרינא און דער היגס באָסאָן, באסאנען און פערמיאנען, ראדיקאלישע רעאקציעס, ווי אין א יאָדער באָמבע (די ביישפילן האבן אויך א שייכות מיט טעארעטישער פיזיק).
אין די לעצטיקע יאָרן, באשעפטיקט זיך אַ וויכטיקער טייל פון טעארעטישער כעמיע מיט דער געביט פון קוואנטן כעמיע. קוואַנטום (ניצן קוואַנטן מעכאַניק פאר פראגעס אין כעמיע).
געביטן אין טעארעטישער כעמיע
קאַטעגאָריע:כעמיע
בערדא
בערדאָ (ענגליש: Birdo) איז א כאראקטער אין נינטענדא'ס "מאריא" סעריע פון ווידעא שפילן. בערדא האט געמאכט איר ערשטער אויפטריט אינעם שפיל "סופער מאריא ברידער 2". זי איז פאראנען ווי א טראפי אויף "סופער סמאש ברידער מילי" און "סופער סמאש ברידער בראל". אויף "סופער סמאש ברידער מילי", בערדא אויסזעט אויף די "שוועמל קעניגרייך II" בינע. דארט, זי דרייעט דריי אייער פון יעדער זייטן פון די בינע. די אייער שעדיקן יעדער כאראקטער זיי שלאגט. זי איז א שפילעך כאראקטער אויף שפילעריי ווי "מאריא קארט: טאפל דאש!!" און "מאריא פארטיי 8". בערדא איז געווען א זכר וואס טראכט ער איז געווען א נקיבה, אבער איז איצט א נקיבה.
27סטן אפריל
דעם 27סטן אפריל איז דער 117טער טאג פון יאר (118טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 258 טעג.
געשטארבן
קליין|100px|פערדינאנד מאגעלאן
פייערטעג
27
1928
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1920ער
אפשוואכן קריג
דער אפשוואכן קריג איז געווען א קריג צווישן מדינת ישראל און עגיפטן, וואס האט זיך אנגעהויבן אום 8טן מערץ 1969, זיך געענדיגט מיט א פייער שטילשטאנד אום 7טן אויגוסט 1970.
גאמאל אבדול נאסער, פרעזידענט פון עגיפטן האט איניציאטירט דעם קריג, מיט ציל אפצושוואכן מדינת ישראל, אין די יארן נאך דער זעקסטאגיקער מלחמה, דורך באמבארדירן צה"ל צילן לענגאויס דעם סועץ קאנאל און אין דעם סיני האלבאינזל.
אין רעאקציע צו די סארט אטאקעס, האט די מדינת ישראל מיליטער אונטערגענומען א רייע אקציעס און אפעראציעס, וועלכע האבן פארקריפלט די עקאנאמיע און וואוילשטאנד פון דעם לאנד.
דער קריג האט אפגעקאסט דאס לעבן פון 367 מדינת ישראל זעלנער און קרוב צו טויזנט פארוואונדערטע. אין עגיפטן האט דאס געברענגט צו אריבער 10,000 אומגעקומענע, און נאך 58 סאוועטישע סאלדאטן און טעכניקער, וואס האבן געהאלפן די אראבישע מדינות און זייער קאמף קעגן מדינת ישראל.
קאַטעגאָריע:מלחמות
רייען זינק
קליין|רייען זינק אין 2016 רייען זינקע (געבוירן דעם 1טן נאוועמבער 1961) איז אַן אמעריקאנער פּאָליטיקער ער האט געדינט ווי דער יו. עס. רעפּרעסענטאַטיוו פֿאַר מאנטאנא קאַנגרעשאַנאַל דיסטריקט. ער איז א רעפּובליקאַנער, ער האט אויך געדינט ווי אַ מיטגליד אין דער מאָנטאַנאַ סענאַט, פארטרעטנדיג דעם 2טן סענאַט דיסטריקט.
ער איז א לוטעראנער
פאלקסוואגן
זיינע מאָדעלן זענען דער פֿאָלקסוואַגן ביטל (וואָס איז דער איקאָנישער מאָדעל פון דער פירמע), פֿאָלקסוואַגן גאָלף (די מערסט פֿארקויפטער מאָדעל פון דער פירמע), פֿאָלקסוואַגן פּאָלאָ, פֿאָלקסוואַגן טיגואַן, פֿאָלקסוואַגן טוראַן און פֿאָלקסוואַגן טואַרעג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס
איצי האגער
יצחק "איצי" האגער איז אַן אמעריקאנער גרונטייגנס דעוועלאָפּער וואָס האט געגרינדעט די ניו יאָרק סיטי קאָרנעל ריאַלטי פאַרוואַלטונג.
ביאגראפיע
יצחק האגער איז געבוירן געוואָרן אין די 1970ער יאָרן צו רבי אליעזר זאב האגער, היינט דער וויזשניצער רבי פון ירושלים, זון פון וויזשניצער רבי הרב מרדכי האגער. ער איז אויפגעוואקסן אין דעם קליינעם דארף כתר, ניו יארק, געגרינדעט דורך זיין זיידע.
אין די 1990 האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין וויליאַמסבורג, וואוּ ער האָט געארבעט פֿאַר אַ פארפאקונג פירמע איידער ער האט זיך צאמגעשטעלט מיט דימאנט סוחר און גרונטייגנס דעוועלאָפּער, חיים לאַקס (פאטער פון משה לאַקס) אין די 2000ס. זייער גרונטייגנס אַנטוויקלונג פירמע, North Development Group (צפון אנטוויקלונג גרופע), האט געבויט עטלעכע הויך-שטאקיגע אין די דאן נידעריק-שטאקיגע צפון וויליאמסבורג וואָס זענען געווען זייער געראָטן. נאָכן פטירה פון לאַקס, האט האגער געהאט שוועריקייט צו קריגן פינאַנצן פֿאַר לעגאַט אַבליגעישנס פון זייער שותפות און געפיילד פֿאַר באַנקראָט אין 2009 עווענטועל פארקויפנדיג זיין עקזיסטירנדע פּאָרטפעל צו אליעזר קעסטנבוים'ס Fortis Property Group (פאָרטיס פאַרמאָג גרופע), Xinyuan Real Estate (קסיניואַן גרונטייגנס) און יוסף שעטריט'ס שעטריט גרופע.
נאָך די רעסעסיע פון די 1990ס, האָט האגער אויפגעשטעלט זיין פירמע אונטער די נאָמען "קאָרנעל ריאַלטי פאַרוואַלטונג". נעמענדיג אַ מער קאָנסערוואַטיווע צוגאַנג צו אַנטוויקלונג דורך זיך צאמשטעלן מיט גרעסערע שפּילערס - ווי הודסאָן ריאַלטי קאַפּיטאַל, מאַדיסאָן ריאַלטי קאַפּיטאַל און L&L קאַפּיטאַל פּאַרטנערס - און ניצנדיג געלט אויפגעטריבן אין די חסידישע געמיינדע, איז ער געווען ביכולת צו ווידערבויען זיין ביזנעס.
זינט 2017 ער אויסגעשטאנען קעגנערשאפט דורך עסקנים ווען ער האָט פאָרגעלייגט צו בויען א 565 אַפּאַרטמענט וואוינונג קאָמפּלעקס אין קרוין הייטס, ברוקלין; אין אפריל 2019, האָט א ריכטער ארויסגעגעבן א ריסטרעינינג פארארדענונג קעגן דעם פראיעקט. זיין פירמע, צוזאַמען מיט שטאָט קאָונסילפרוי לאַרי קומבאָ, זענען דיפענדענטס אין אַ פראצעס וועגן דער קאָנטראָווערסיאַלע ווידערזאנירן לעבן דעם ברוקלין באָטאַנישן גאָרטן וואָס וואָלט געלאָזט די גאר הויכע טורעמס צו ווערן געבויט דאָרט.
צוזאמען מיט די חסידישע דעוועלאפערס שמעון דושינסקיא, יואל גאלדמאן און יואל שרייבער, ווערט ער באטראכט ווי א בליענדער ריעל עסטעיט דעוועלאפער אין ברוקלין.
פערזענלעכע לעבן
ער האט געהייראט מרת שפרה מלכה, טאכטער פון רבי שמואל דוד קרויז, אב"ד אודווארי.
באַווייַזן
קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:וויזשניץ קאַטעגאָריע:ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:גרונטאייגנס קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
עכו טורמע
עכו טורמע איז געווען א פעסטונג אין עכו, וואס דער בריטישער מאנדאט האט איבערגעמאכט פאר א טורמע, וואס אסאך יידישע פאליטיקער און קעמפער, זענען דארטן געווען ארעסטירט, צוזאמען מיט אראבישע קעמפער, אין די צייטן פון די מאנדאט.
די אצ"ל און די לח"י האבן דורכגעפירט אן אקציע, ווי זיי האבן איינגעבראכן אין דער טורמע, און צענדליגע מענטשן זענען אנטרינען, עטליכע מענטשן זענען אומגעקומען אין דער אקציע.
עטליכע יידישע קעמפער פון די צוויי דערמאנטע גרופעס, זענען אומגעקומען אין דער טורמע, דורך דער בריטישער מאנדאטארישער רעגירונג, פון די צוועלף רעגירונגס אומגעקומענע מענטשן.
היינט אין ישראל איז די טורמע א שפיטאל פאר גייסטיק קראנקע, און א מוזיי.
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
E=mc²
קליין|אַלבערט איינשטיין איז דער וואס האט ערפינדן די גלייכונג אין [[1905]]
E=mc² איז אַ גלייכונג פון טעאָרעטיש פיזיק וואס שטעלט אוועק דאס שייכות צווישן מאַסע (m), ענערגיע (E) אין נאר וועלכער פארעם. ענערגיע איז גלייך צו מאַסע געטאפלט מיטן קוואדראט פון דער גיך פון ליכט (c):
E = Energy (ענערגיע)
m = mass (מאַסע)
c = Celeritas (גיכקייַט, פון לאַטייַן)
אין 1905 האט אַלבערט איינשטיין פארענפנטלעכט זיין ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, פון וואס קומט די גלייכונג.
קאַטעגאָריע:ענערגיע קאַטעגאָריע:פיזיק קאַטעגאָריע:גלייכונגען
מויז (קאמפיוטער)
אין קאמפיוטער, א מויז (מערצאל: מײַז) ניצט מען צו ווייזן אן ארט אויפן עקראן פונעם קאמפיוטער. ער ארבעט אפשפירנדיק די צוויי־מעסטן באוועגונג אויף א טאוול.
דעם נאמען מויז האט מען געגעבן אין סטאנפארד פארשונג אינסטיטוציע, ווייל ער זעט אויס מיט זיין דראט (שנור) אזוי ווי א מויז מיט זיין וויידל.
קאַטעגאָריע:הארטווארג
באריס זשאנסאן
אלעקסאנדער באריס דע פֿעפֿל זשאנסאן (באוואוסט אלס באריס זשאנסאן, געבוירן דעם 19טן יוני 1964, ניו יארק סיטי) איז א בריטישער קאנסערוואטיוו פארטיי פאליטיקער און געווען פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך פונעם 24סטן יולי 2019 ביזן 6טן סעפטעמבער 2022. ער איז א שטארקער ברעקסיט שטיצער און איז געלאפן אויף א פלאטפארמע זיך אפצוטיילן פונעם אייראפעאישן פאראיין פאר יעדן פרייז. פריער איז ער געווען דער שטאַטס-סעקרעטאר פאר אויסערן און קאמאנוועלט באציאונגען (אויסערן מיניסטער) זינט 2016, און אויך קאמאנס דעפוטאט פאר אקסברידזש און דרום רייזסליפ זייט 2015. ער איז געווען בירגערמייסטער פון לאנדאן פון 2008 ביז 2016.
ער איז אויך א זשורנאליסט און געוועזענער רעדאקטאר פון דער ספעקטאטאר.
ער איז פריער געווען קאמאנס דעפוטאט פאר הענלי פון 2002-2008, און איז געווען אמאל אן אפיציעלער פארשפרעכער אלס שאטן מיניסטער פאר העכערער בילדונג, ביז ער האט זיך געמאלדן צו קאנדידירן פאר בירגערמייסטער פון לאנדאן. זשאנסאן איז געווארן דער קאנסערוואטיוו פארטיי קאנדידאט דעם 27סטן סעפטעמבער 2007.
בירגערמייסטער פון לאנדאן
אום 1טן מיי 2008 איז ער געוויילט געווארן אלס בירגעמייסטער פון לאנדאן אויף א קאדענץ פון 4 יאר. ער האט געווינען די וואלן נאכן ציילן די צווייטע פרעפערענץ שטימען, מיט 1,168,738 קעגן די 1,028,966 שטימען פון זיין קעגנער, דער פריערדיגער בירגערמייסטער קען ליווינגסטאן. באריס האט געמאלדן אז צוליב זיין זיג וועט ער רעזיגנירן אלס מיטגליד פון פארלאמענט. אין 2015 האט מען אים געוויילט א קאמאנס דעפוטאט און ער האט געמאלדן אז ביי די נעקסטע וואלן אין 2016 וועט ער זיך נישט קאנדידירן ווי בירגערמייסטער פון לאנדאן.
פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
באריס זשאנסאן איז ערוועלט געווארן אלס דער פירער פונעם קאנסערוואטיוון פארטיי נאך דעם וואס טערעזא מיי האט זיך אפגעזאגט פון אמט צוליב איר דורכפאל מיטן נישט קענען אויספירן דעם ברעקסיט. אלס הויפט פונעם פארטיי האט ער אויטאמאטיש אויך איבער גענומען איר פאזיציע אלס פרעמיער מיניסטער.
2019 אלגעמיינע וואלן
ביי די אלגעמיינע וואלן וועלכע זענען פארגעקומען דעם 12טן דעצעמבער 2019 זענען די קאנסערוואטיוון אונטער די אנפירערשאפט פון באריס זשאנסאן אריינגעקומען מיט א מאסיוון זיג וואס זיי האבן נישט געהאט זייט 1989, געוואונענדיג א איבערוויגנדיגע מערהייט אינעם פארלאמענט מיט דריי הונדערט פינף זעכציג זיצן. דאס האט געגעבן פאר באריס דעם ענדגילטיגן מאנדאט אדורכצופירן ברעקסיט אום יאנואר דעם 31'סטן אויף זיינע טערמינען.
נחמיה אלטער
רבי נחמיה אלטער (ח' אב ה'תרל"ה - כ"ב תמוז ה'תש"ב) איז געווען א זון פונעם שפת אמת און א ר"מ אין דער שפת אמת ישיבה אין ירושלים.
לעבנסגעשיכטע
אין תרפ"ה איז ער ארויף אין ארץ ישראל, וואו ער האט זיך באזעצט אין צפת. א יאר שפעטער האט מען אים באשטימט א מגיד שיעור אין דער נייער שפת אמת ישיבה אין ירושלים. אין תרצ"א איז ער צוריקגעפארן קיין פוילן צוליב זיין שוואכן געזונט צושטאנד. אין תרצ"ד איז ער געווארן א מורה הוראה אין לאדזש. ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן און די נאצי רעגירונג האט אויפגעשטעלט א יודנראט איז ער געווען דער ערשטער פון די רבנים וואס האבן אפנטליך דערגעגנט צום יודנראט. וועגן די רדיפות פון די דייטשן איז ער אנטלאפן קיין ווארשע. דארט איז זיין הארץ מחלה געווארן ערגער און ער איז נפטר געווארן אין תש"ב..
אין די תש"ס יארן האט מען אנטפלעקט זיין קבר אין דעם גענשער בית החיים אין ווארשע.
משפחה
רבי נחמיה און מרת אסתר גליקא האבן געהאט די פאלגנדע קינדער:
שלמה כהן (זינגער)
שלמה כהן איז א באקאנטער חסידישער זינגער וועלכע וואוינט אין ישראל.
קילימאנדזשארא
קליין|250px|אוהורו שפיץ קילימאַנדזשאַרא (סוואהילי: Kilima Njaro) איז א בארג אין טאנזאניע. ער איז דער העכסטער בארג אין אפריקע, מיט א הייך פון 5.893 מ איבערן ים שפיגל. קילימאַנדזשאַרא איז א שלעפעריקער וואולקאן.
דער ערשטער וואס האט געקלעטערט צום העכסטן שפיץ, אוהורו, איז געווען יאהאנעס קיניאלא לאווא.
שלמה כהן (זינגער)
לינקען
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן
קילימאנדזשארא
אין די לעצטע הונדערט יאר זענען צעשמאלצן געווארן 80% פון די גלעטשערס אויף קילימאַנדזשאַרא.
קאַטעגאָריע:בערג קאַטעגאָריע:אפריקע
אפרים מירוויס
הרב אפרים מירוויס (ענגליש: Ephraim Mirvis; געב' 1956) איז א בריטישער רב, וואס מ'האט געוויילט צו דינען ווי דער הויפט רב פון בריטאניע, אנהייבנדיק אין תשע"ד.
לעבנסגעשיכטע
מירוויס איז געבוירן געווארן אין קאפשטאט, דרום אפריקע, אין 1956 צו זיינע עלטערן הרב ד"ר ליאָנעל מירוויס און זיין ווייב פֿרידאַ. אין 1973 האט ער אימיגרירט אין ישראל, וואו ער האט געלערנט אין דער כרם ביבנה ישיבה (1973-1976) און אין הר עציון ישיבה (1976-1978). פון 1978 ביז 1980 האט ער געלערנט אין מכון אריאל, וואו ער האט באקומען היתר הוראה. ער האט אויך שטודירט פאר א דיפלאם אין בילדונג און תנ"כיש העברעיש פונעם אוניווערסיטעט פון דרום אפריקע. אויך האט ער קבלה ווי א שוחט און מוהל.
ער וואוינט מיט זיין משפחה אין פינטשלי, לאנדאנער בארא פון בארנעט.
רבנות
אין 1982 האט מען אים באשטימט רב אין איינער פון די קהילות אין דובלין, אירלאנד, און אין 1985 איז ער געווארן הויפט רב פון אירלאנד. צווישן די יארן 1985–1992 איז ער אויך געווען פרעזידענט פון דעם קאנסיליום פון קריסטן און יידן (Council of Christians and Jews) אין אירלאנד.
זייט 1992 איז ער דער ערשטער רב פון דער פינטשלי שול.
משפחה
מירוויס האט חתונה געהאט מיט וואלערי קאפלאן, פון וועמען ער האט פינף קינדער: ליאורה, הלל, דניאל, נועם און איתן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אירישע רבנים קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים קאַטעגאָריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:יידן פון דרום אפריקע קאַטעגאָריע:מוהלים
צבי אלימלך שעהנפעלד
הרב צבי אלימלך שעהנפעלד איז געווען דער רב פון מעזשילאבריץ (היינט סלאוואקיי) אין די ת"ר יארן ווען סלאוואקיי איז געווען א פראווינץ פון אונגארן.
ער איז געווען א זון פון ר' משה שאהנפעלד וואס איז געווען אן איידעם פון רבי צבי אלימלך שפירא דער "בני יששכר". שעהנפעלד
פאקעמאן
פּאָקעמאָן (יאפאניש: ポケモン, ענגליש: Pokémon) איז א מעדיע קאָנצעסיע וואס איז דער אייגנטום פון נינטענדאָ, קריטשערס און גיים פֿריק. די קאָנצעסיע איז באזירט ארום דער קאנסעפט פון כאפן, זאמלען, טרענירן, האנדלען און שלאכטן א סך פארשידענע ארגאניזמען. דער קאנסעפט איז אויסגעטראכט געווארן דורך סאַטאָשי טאַדזשירי, וואס האט געשאפן דעם שפיל "פּאָקעמאָן". "פּאָקעמאָן" ווערט פארשטעלט אין פילע מעדיע פארעמס, וואס שליסן איין ווידעא שפילן, אן אנימע סעריע, מאַנגאַ און א קארטן שפיל. עס זענען דא העכער 1,000 פארשידענע זגאלן פּאָקעמאָנען, און דער מערסט בארימטער פון זיי איז פּיקאַטשו.
וועבלינקען
קאטעגאריע:אנימע
א יידישע מאמע
א יידישע מאמע איז א יידיש ליד וואס איז געשריבן און קאמפאזירט געווארן אין די פאראייניקטע שטאטן פונעם דזשעק יעלען (Jack Yellen). דאס ליד איז געווארן בארימט דורך בעל בייקער און סאפי טאקער (Sophie Tucker) און שפעטער דורך די שוועסטער בארי.
דאס ליד איז איבערגעזעצט אויף העברעיש דורך אבי קורן און געזונגען דורך א סך זינגעס און חזנים, צווישן זיי יפה ירקוני און דודו פישער.
דאס ליד דערציילט וועגן א זון וואס גייט איר ארמיי. ער לויבט די יידישע מאמע און שפילט אויף כאראקטעריסטישע סטערעאָטיפן פון דער יידישער מאמע. די אומעטיקע ווערטער און מוזיק סימבאליזירן א געפיל פון בענקשאפט נאך די אלטע וועלט און שולד-געפילן וועגן זיין אפפאר און אסימילאציע אין אמעריקאנער געזעלשאפט
די ווערטער פון ליד
איך װיל בײַ אײַך אַ קשיא פֿרעגן,
זאָגט מיר װער עס קען:
מיט װעלכע טײַערע פֿאַרמעגנס
בענטשט גאָט אַלעמען? ...
אַ ײִדישע מאַמע,
עס גיבט ניט בעסער אין דער װעלט
אױ, װײ, װי ביטער װען זי פֿעלט!
װי שײן און ליכטיק איז אין הױז
װען די מאַמע איז דאָ;
װי טרױעריק פֿינצטער װערט װען גאָט
נעמט איר אױף עולם הבא!
...
קאַטעגאָריע:אידישע לידער
דרוקער
רעגולערער דרוק (שווארץ אויף ווייס
איז דאך זייער פשוט אזוי ווי מען שרייבט ווען אויף א פאפיר וואס קאפיעט דאס אריבער אויף דעם אונטערשטן קען מען טון מיט דעם דרוק מאשין
קאלירן דרוק CMYK
אבער אזוי ווי די קאלירטע טינט קאסט היבש טייער רעאליטיוו צו די שווארצע איז מען אויפגעקומען מיט נאך א פאטענט אז מען לייגט פיר פלאטעס און דעם מינימום פון די קאלירטע און צו מאכן ליכטיגער און טונקעלער לייגט מען צו אביסל פון די שווארצע און אזוי גלייכט זיך דאס אויס
אפיס דזשעט
איז א טעכנעלאגיע וואס איז זייער ענליך צו דעם אינק-דזשעט, אבער עס איז אויף גאר א ביליגן פארמאט, עס קומט אויס צו בערך א צוואנסיגסטל דער פרייז, עס איז לויט טייל שוין אפילו ביליגער פון לעיזער, הגם עס דויערט היבש אביסל שטאטער ווי די רעגולער אינק-דזשעט דרוקערס, אבער דער קוואליטי מיט די פרייז וועגן איבער
לאזער דרוקעריי
היינט ווערט רוב דרוקעריי געמאכט מיט א לאזער, דאס טייטשט אז אנשטאט נעמען נאסע טינט און דאס אנשמירן אויפן פאפיר, נעמט מען שטויב טינט און מען ברענט דאס ארויף אויף די אנגעצייכנטע פלעצער, אבער עס איז א שטוינענדער פאקט אז די סארט לאזער דרוקעריי האט בכלל נישט דעם אויסקוק פון קיין ארגיניאלער שריפט, קעגן דעם אינק דזשעט, אדער אריגיאנלער פרינט.
זעט אויך
קאטעגאריע:טעכנאלאגיע
גומבא
גומבאַס (ענגליש: Goombas) זענען א פיקטיווער אנטראפאמארפישער זגאַל שוועמלעך אין דער "מאריא" סעריע פון ווידעא שפילן. זיי זענען נידעריקע ברוינע שונאים וואס דעם שפילער קען טייטן שוין באלד מיט א שפרונג אויפן קאפ. זיי באווייזן זיך אין כמעט אלע די "מאריא" שפילן.
קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
מעקא
מעקאַ (אראביש: مكة المكرمة‎ מאקא אל-מוקאראמא) איז א שטאט אין סאודי אראביע, מיט א באפעלקערונג פון 1,294,169 (2004 צענזוס). די שטאט געפינט זיך 73 ק"מ פון דזשעדא, און 81 ק"מ פונעם ים סוף.
מעקא, דער געבורטספלאץ פון מוכאמאד, איז די הייליגסטע שטאט ביי מוסולמענער. מער ווי 13 מיליאן מענטשן פארן קיין מעקא יעדע יאר.
דער בירגערמייסטער פון מעקא איז אסאמא אַל־באַר.
קאַטעגאָריע:שטעט אין אזיע קאַטעגאָריע:סאודי אראביע קאַטעגאָריע:איסלאם
23סטן יוני
דעם 23סטן יוני איז דער 174סטער טאג פון יאר (175סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 191 טעג.
געשטארבן
23
חנה האלבערשטאם
רבי חנה האלבערשטאם הי"ד (ו' תמוז ה'תרמ"ד - י"ח תשרי ה'תש"ג) רב אין קאלאשיץ.
אפשטאם
רבי חָנה איז געבוירן ו' תמוז ה'תרמ"ד צו זיין פאטער הרב מנחם מענדל האלבערשטאם, רב אין פֿריסטיק, א זון פון הרב אריה לייביש האלבערשטאם, רב אין דוקלא, א זון פון הרב דוד האלבערשטאם רב אין קשאנאוו, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת פייגא ביילא א טאכטער פון הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רב.
פאר רבי חנה איז געבוירן, איז זיין מוטער די פריסטיקער רביצין אריין צו איר פאטער דער שינאווער רב, וועלכער האט זיך געקליבן צו פארן קיין קרעניץ זיך אויסרוען, זי האט געוויינט ביים זיידן ער זאל איר אנווינטשן אז זי זאל האבן א לייכטן געבורט און דאס קינד זאל בלייבן לעבן, (ווייל ביז דאן האבן זיך נישט געהאלטן ביי איר קיין קינדער ל"ע). דער פאטער האט איר געענטפערט, די טראגסט אין דיר א צדיק, האט זיך דער משב"ק רבי אנשיל אנגערופן מיט א ווערטל, א צדיקת, האט דער פאטער איבערגעזאגט, ניין, א צדיק.
רבנות
רבי חנה איז יונגערהייט שוין געווען רב אין קאלאשיץ, ביי דעם ערשטן וועלט קריג איז ער אנטלאפן קיין קאשוי, דארט האט ער געוואוינט זיבן יאר. אין יאר ה'תרפ"ג איז ער צוריק געקומען קיין גאליציע און זיך באזעצט אין ריישא, דארט האט ער געפירט א ישיבה זרע קודש פאר יונגע בחורים.
הסתלקות
רבי חנה איז דערשאסן געווארן דעם צווייטן טאג חול המועד סוכות, י"ח תשרי, ה'תש"ג, אין עלטער פון 58 יאר, הי"ד. מקום קבורה 49.77546°N, 21.55247°W.
רעפערענצן
האלבערשטאם, חנה קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:קשאנאוו קאַטעגאָריע:שינאווא קאַטעגאָריע:גארליץ
יצחק אייזיק דער תלמיד פון ר' נחמן מברסלב
ר' יצחק אייזיק איז געווען פון די גרויסע תלמידים פון דעם צדיק ר' נחמן מברסלב, ער איז געווען א גרויסע נשמה וואס האט געדינט השי"ת מיט לייב און לעבן, מיט איבערגעגעבענקייט און מיט גרויס מסירות נפש.
ער האט געוואונט אין דער שטאט טירהאוויצע און געווען קודם א תלמיד פון דער טירהאוויצער מגיד ר' יקותיאל לאנדא מטירהאוויצא.
עס פארציילט דער טשעהרינער רב ר' נחמן מטשעהרין אז ר' נחמן מברסלב האט איינמאהל געמאכט א עליות נשמה, ער האט זיך אומגעקוקט וואס טוט זיך אין הימל, האט ער געזעהן ווי עס שטייט מענטשן און יעדער שטופט זיך, איינער זאגט צום צווייטן זאג עפעס רייד פון תורה, האט יענער געזאגט, ר' נחמן האט אים אויסגעהערט און עס איז אים זייער געפעלן יענע נשמה, האט ר' נחמן זיך נאכגעפרעגט ווי געפונט זיך די נשמה, האט מען אים געזאגט ער איז דארט און דארט, ער איז א תלמיד פון טירהאוויצער מגיד, האט ר' נחמן זיך משתדל געווען ער זאל קומן צו אהים.
די ספעציעלע הנהגה וויאזוי ער זאל זיך פירן
ר' יצחק אייזיק האט דאן געהאט פרנסה פון טוישן געלד, איינער האט אים געברענגט אזא סארט געלד און ער האט אים געגעבן א צווייטער סארט געלד. איינער האט געדארפט מאכן פון גרויסע געלד, קליינע מטבעות, צו פארקערט פון קליינע מטבעות גרויסע געלד און דאס געועון די ארבייט פון ר' יצחק אייזיק [אין יענע צייטן איז נאך נישט געווען קיין באנק], אבער ער איז געווען א פלאם פייער זיין דורשטיגע נשמה האט געגלוסט צו עבודת ה' נישט צו קיין גשמיות, ווען ער איז געקומען צו ר' נחמן האט אים ר' נחמן מער אנגעצינדען צו ליבשאפט און פארט פון גאט ברוך הוא, ר' נחמן האט אים דאן געהייסן פארשידענע הנהגות וויאזוי ער זאל זיך פירן כדי צו לעשן זיין דארשט צו עבודת ה', און וואס עס איז א ספעצילע תועלת פאר אים.
צווישן אנדערע האט ער אים געזאגט ער זאל נישט רעדן קיין איבריגע רייד צו קיינעם, נאר וואס ער מוז רעדן, אפילו צו זיינע שטובע מענטשן זאל ער נאר רעדן וויכטיגע זאכן, חוץ צו זיין רבי'ן דער טירהאוויצער מגיד מעג ער רעדן וואס ער וויל, ר' יצחק אייזיק האט זייער ליב באקומען ר' נחמן און האט אים געפאלגט, ער האט טאקע צו קיינעם נישט גערעדט נאר זייער וויכטיגע זאכן. ער האט זיך גענומען לערנען און דאווענען און עוסק זיין צו דינען גאט ברוך הוא, ער האט גארנישט עפעס אנדרש געטוהן נאר עבודת ה', זיינע שטוב מענטשן האבן נישט געוואוסט וואס צו טועהן מיט אים, זיי האבן געמיינט ער איז געוארן משוגע צודרייעט ער זיך נישט גארנישט פון דער וועלט, מען אים געהאלטן פאר א חסר דעה. ר' נחמן האט גשעפירט ביי זיך אין זלאטיפאלי אז עפעס גייט פאר מיט אים, ער האט האט מורא געהאט עס וועט אים שאדן די רדיפות, האט זיך ר' נחמן ארויס געלאזט אויפן וועג צו אים. אריין קומעדיגע און הויז האט דער שווער פון ר' יצחק אייזיק געמערקט אז ר' נחמן דער גרויסער רבי קומט אהן, האט ער אים אויפגענומען ווי עס פאסט פאר אזא גרויסער גאסט, און ר' נחמן האט זיך אריין געלאזט אין א לאנגען שמועס מיט זיין שווער און אים אויך געפרעגט איבער זיין איידעם, האט אים דער שווער דערציילט אז גאנץ לעצטענעס איז ער ממש געווארן משוגע, ער רעדט צו קיינעם נישט ער דאווענעט און לערענט און נישט מער, און דעריבער רודפט'ט ער אים, האט אים ר' נחמן געפרעגט זאג וואס האסטו קעגן דיין איידעם, ער פיהרט זיך אויף איידל און פיין, ער רעדט נישט מיט אייך ? וואס איז דאס ? איז ער מחויב דאס צו טועהן ? ווייל ער פירט זיך נישט וויאזוי איהר ווילט ? ר' נחמן האט אים געפרעגט מיט א משל זאג מיר ווען א גוי זאל זעהן אינדערפרי ווי די וויקלסט זיך איין מיט ווייסער בגד פון וואל (א טלית), און וויקעלסט ארום דיין פלייש לעדער פון א בהמה מיט שווארצע באקסוס (תפלין) וועט ער דיך האלטן פאר א נארמאלן מענטש, ער וועג זאגן די ביסט בלויז משוגע, טא וואס פארדרייסטו דעם קאפ דיין איידעם לאז אים זיך פירן וויאזוי ער פארשטייט און עבודת ה'. דער שווער האט דאס אנגענומען און זיך אפגעלאזט פון אים.
דערנאך האט ר' נחמן באזוכט זיין תלמיד ר' יצחק אייזיק און אים געשטארקט און עבודת ה' מיט גוטע זיסע געשמאקע רייד.
זיין הסתלקות
קאַטעגאָריע:ברסלבער
טעטריס
טעטריס (פון רוסיש: Тетрис) איז א ווידעא שפיל ערפינדעט אין 1985 דורך אלעקסיי פעזשיטנאוו אין מאסקווע, רוסלאנד. נאך בלויז א יאר צייט האט די שפיל געשלאגן ווארצלען אלוועלטלעך.
די שפיל
עס איז במשך די צייט ערפינדן געווארן פארשידענע ווערסיעס פונעם שפיל, פאר טעלעוויזיעס, סעליולער טעלעפאנען, דיגיטאלע זייגערס, קאמפיוטערס, און נאך.
די הויפט מעגליכקייטן וועלכע ווערן געשעצט דורך קונדן איז צו קענען זען א פאראויסדיגע אויסקוק פונעם שטיקל וואס פאלט אראפ אונטן פונעם עקראן, אז מען זאל וויסן פון פאראויס וואו דאס צו צילעווען. און אויך צו קענען טוישן א שטיקל אינמיטן פאלן אויב מען זעט אז עס פאסט זיך נישט אריין אונטן.
היסטאריע
דער נאמען טעטריס שטאמט ארגינעל פונעם גריכישן ווארט "טעטרא" וואס עס מיינט דעם נומער 4, צוליב די שטיקלעך אינעם שפיל וועלכע זענען צוזאמענגשטעלט פון פיר קעסטעלעך.
קליין|אלעקסיי פעזשיטנאוו דאס פארשפרייטן די שפיל איז נישט פאראיבער אזוי גלאטיג, און פילע פירמעס האבן גענומען פאר זיך די עקסלוסיווע רעכטן אויף דער שפיל. וויבעלד פעזשיטנאוו האט בעת'ן ערפינדן די שפיל געארבעט פארן סאוויעטער רעגירונג, האט ער קיינמאל נישט זוכה געווען צו די מיליאנען וואס די שפיל האט מרוויח געווען אין לויף פון די יארן. אין 1991 איז פעזשיטנאוו אריבער קיין אמעריקא און אויפגעשטעלט א פירמע מיטן נאמען פון דער שפיל. פון 1996 ביז 2005 האט ער געארבעט אין מייקראסאפט.
לינקס
קאַטעגאָריע:ווידעא שפילן
באסטאן מאנאר אונטערגרונט סטאנציע
באסטאן מאנאר איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין מערב לאנדאן אויפן היטרוי צווייג פון דער פיקאדילי ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 4.
די סטאנציע האט צוויי פעראנען.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן מיי 1883 אויף דער דיסטריקט באן, היינט די דיסטריקט ליניע, מיטן נאמען באסטאן גאס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
יוסף שאול נאטאנזאן
הרב יוסף שאול הלוי נאַטאַנזאן (ה'תקס"ח - כ"ז אדר א' ה'תרל"ה) איז געווען רב אין לעמבערג און איינער פון די גרויסע פוסקים אין זיין דור. זיינע תשובות זענען געזאמלט אין די זעקס בענדער פון שו"ת שואל ומשיב.
ביאגראפיע
הרב נאטאנזאן איז געבוירן געווארן אין ברעזשאן, אסט-גאליציע (היינט מערב אוקראינע) אין תקס"ח, דער בכור פון זיין פאטער ר' אריה לייביש הלוי נאטאנזאן.
אין תקפ"ה האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון זיין פעטער, הרב יצחק אהרן הלוי איטינגא. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט אין לעמבערג, וואו ער האט געלערנט צוזאמען מיט זיין שוואגער רבי מרדכי זאב איטינגא. צוזאמען האבן זיי געשריבן דעם ספר "מפרשי הים" אויף ש"ס. קיין געהאלט האט ער נישט גענומען פון דער קהילה.
אין תרי"ז האט מען אים באשטימט אב"ד פון לעמבערג.
ער איז געווען א מתנגד, אבער ער האט זיך געהאלטן גוט מיט די חסידים, ווי ער האט זיך אסאך קארעספאנדירט מיט דעם פראמינענטן חסידישער רבי, רבי חיים האלבערשטאם, דער "דברי חיים" פון צאנז.
ער האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
30סטן פעברואר
דער מאנאט פעברואר האט 28 טעג, און אין אן עיבור־יאר 29 טעג, קומט אויס אז קיין 30סטן פעברואר איז נישטא. טראץ דעם, עס האט זיך געמאכט א פאר מאל אן אויסנאם אז פעברואר זאל האבן 30 טעג.
קאַטעגאָריע:פעברואר
סארי קיס באן סטאנציע
סארי קיס סטאנציע  איז א סטאנציע אויף דער מזרח לאנדאן ליניע פון דער לאנדאנער איבערגרונט וואס געפינט זיך אין ראדערייד, אין דער לאנדאנער בארא פון סאדארק. זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 7טן דעצעמבער 1869 אויף דער מזרח לאנדאנער באן, מיטן נאמען דעפטפֿארד ראד. אום 17טן יולי 1911 האט מען געענדערט דעם נאמען צו סאַרי דאקס און אום 24סטן אקטאבער 1989 האט די סטאנציע באקומען איר היינטיקן נאמען.
לאנדאנער אונטערגרונט
אונטערגרונט באנען פון די מעטראפאליטאן און דיסטריקט באנען האבן געדינט די סטאנציע צום ערשט אום 1טן אקטאבער 1884. שפעטער איז דער דאזיגער טייל פון דער לאנדאנער אונטערגרונט געווארן א באזונדערע ליניע, די מזרח לאנדאן ליניע. די לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע איז געווארן פארמאכט אום 22סטן דעצעמבער 2007.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
אשר אנשיל קרויז
ר' אשר אנשיל קרויז איז דער ראצפערטער רב פון וויליאמסבורג, ניו יארק.
ער איז א זון פון הרב שמואל דוד קרויז און א ברודער מיט ר' שלום קרויז, דער אודווארער רב.
ער האט געוואוינט אין ארגענטינע נאך דער צווייטער וועלט מלחמה און דערנאך זיך באזעצט אין וויליאמסבורג. ער פלעגט דרוקן ספרים ווי דעם קרבן אשר סידור און נאך. ער האט ארויס געגעבן פארשידענע צייטונגען ווי "תורה און סחורה", "ביזנעס וועלט" און נאך.
ער האט געוואלט מאכן אן עירוב אין וויליאמסבורג אבער ער האט עס נישט געקענט אויספירן למעשה צוליב אן עולם וואס האט זיך קעגן געשטעלט.
אונטערארעם
דער אונטערארעם איז דער אפשניט פון דעם ארעם צווישן דעם עלנבויגן און דעם געלענק.
דער אונטערארעם פון א מענטש באשטייט פון צוויי לאנגע ביינער, די עלע (ulna) און די שפייכע (radius), באהאפטן מיט א מעמבראן (membrana interossea antebrachii), און באדעקט מיט א הויט, וואס דער פאדערשטער טייל איז מער האריג ווי דער הינטערשטער טייל.
וואונדער וואמאן
קליין|א קאסטיום פון וואונדער וואָמאַן וואונדער וואָמאַן (ענגליש: Wonder Woman; ווערטלעך: "וואונדער פרוי") איז א סופערהעלדין וואס באווייזט זיך אין קאמיקס ביכער פובליצירט דורך DC קאמיקס. זי איז איינע פון די ערשטע פרויען סופערהעלדינס אין אמעריקאנישע קאמיקס און די מערסט בארימטע און איקאנישע פרוי סופערהעלדין אין די וועלט. וויליאַם מאָלטאָן מאַרסטאָן, א פסיכאלאג וואס האט געמיינט אז פרויען קענען זיין שטארק און קרעפֿטיק ווי מענער, האט געשאַפֿן וואונדער וואָמאַן מיט א טייל אינספיראציע פון זיין ווייב עליזאַבעט האָלאָוויי-מאַרסטאָן. וואונדער וואָמאַן האט ערשט אויפֿגעטראָטן אין "אָל-סטאַר קאמיקס #8", וואס איז פובליצירט געווארן אין דעצעמבער 1941. איר ערשטע סאלא קאמיקס בוך האט ערשט דערשיינט אין זומער 1942, מיט די פובליקאציע פון "וואונדער וואָמאַן #1".
געשיכטע
אין דעם קאמיקס בוך איז דער אמתער נאמען פון וואונדער וואָמאַן דיאַנע פּרינס (Diana Prince), און זי איז די טאכטער פון קעניגין היפּאָליטע. היפּאָליטע איז די הערשערין פון די אַמאַזאָנס, א ראַסע פון פּאַציפֿיסטישע פרויען פון אן אינזל מיטן נאמען טעמיסקירע (Themyscira, וואס ווערט אויך גערופן "פּאַראַדיס אינזל"). שנעל נאָך אַז סטיוו טרעוואָר, אן אמעריקאנער לופֿטפֿלאָט פּילאָט, קראכט אויף פּאַראַדיס אינזל אין דער צווייטער וועלט-מלחמה, דיאַנע און די אַמאַזאָנס היילן אים און העלפֿן אים קומען צו זיך. דיאַנע באשטימט צו ברענגען אים צוריק אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן; ווען זיי גרייכן דא ווערט זי די סופערהעלדין וואס הייסט וואונדער וואָמאַן. אירע מערסט באקאנטע מעגלעכקייטן זענען איבערמענטשלעכע שטארקייט, גיך און ריפֿלעקסן, און די מעגלעכקייט צו פֿליען. אויך האט זי א מאגישער לאַסאָ וואס צווינגט די וואס ער כאַפּט צו זאגן דעם אמת, און אומברעכיקע בראַסלעטן וואס קענען שטויסן מעטאלכלעך.
שונאים
צווישן אירע שונאים, די מערסט באקאנטע זענען:
אטעלא
סעליא אדלער (דעזדעמאנע) און בן-צבי באראטאוו (אטעלא). דער יידישער קונסט-טעאטער ניו יארק, ה'תרפ"ט.|קליין|250px אטעלא, דער מאר פון ווענעדיק (ענגליש: The Tragedy of Othello, the Moor of Venice) איז א טראגישע פארשטעלונג פון וויליאם שייקספיר, געשריבן ארום ה'שס"ג און ערשט געשפילט אים ווייטהאל פאלאץ, לאנדאן, אום ח' חשוון ה'שס"ה. שייקספיר'ס שטוק באזירט אויף דער ערציילונג א מארישער הויפטמן (Un Capitano Moro) פון דער איטאליענישער מחבר סינטיו, געשריבן אם ה'שכ"ה. אטעלא איז איינער פון שייקספיר'ס באקאנטסטע שוישפילער; דער פארשטעלונג'ס באהאנדלונג פון טעמעס ווי ליבע און ראסיזם מאכן זי נאך היינט זייער באליבט, און זי איז אפט געצייגט. א סך פילמען און אנדערע אדאפטאציעס זינד געמאכט נאך איהר.
משה זייפרט שאפטע די ערשטע יידישע איבערזעצונג פון אטעלא אם ה'תרנ"ג; זיינער ווערסיע איז ערשט געצייגט געווען ביי וינדזאר טעאטער, ניו יארק, אם י' חשוון ה'תרנ"ד.