cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
הלל קאזאווסקי
ער איז געבוירן געוואָרן אין מאָסקווע אין 1956, האָט זיך געלערנט אויפן היסטאָרישן פאַקולטעט פונעם מאָסקווער מלוכה-אוניווערסיטעט אויף לאָמאָנאָסאָווס נאָמען. באַנאַנד מיט דער טעטיקייט אינעם געביט פון קונסט-פאָרשונג האָט ער אין די 80ער - אָנהייב 90ער יאָרן פונעם 20סטן יאָרהונדערט אַקטיוו אָנטיילגענומען אינעם אָרגאַניזירן ייִדישע קהלשע און וויסנשאַפטלעכע אינסטיטוציעס אינעם סאָוועטנפאַרבאַנד. אין 1992 איז ער עולה געווען קיין ישראל, האָט זיך באַזעצט אין ירושלים און זיך געלערנט אין דעפּאַרטאַמענט פאַר נײַער ייִדישער געשיכטע פונעם העברעיִשן אוניווערסיטעט. הלל קאַזאָווסקי האָט אַלס קוראַטאָר אײַנגעאָרדנט אויסשטעלונגען פון דער ייִדישער קונסט אין פאַרשיידענע מוזייען פון ישראל, פראַנקרײַך, רוסלאנד, אוקראַיִנע און אַנדערע לענדער; פאַרעפנטלעכט א גאַנצע ריי אַרטיקלען און ביכער אין פאַרשיידענע שפּראַכן וועגן דער ייִדישער פּלאַסטישער קונסט, מאָדערניסטישער ייִדישער דיכטונג און וועגן דער געשיכטע פונעם ייִדישן טעאַטער. זינט 2010 פאַרנעמט ער דעם פּאָסטן פון דעם הויפּט-קוראַטאָר אינעם מאָסקווער מוזיי פונעם רוסלענדישן ייִדנטום. אויף ייִדיש האָט ער זיך געדרוקט אינעם זשורנאַל "ייִדישלאַנד" און אין דער צײַטונג "ביראָבידזשאַנער שטערן".
הלל קאַזאָווסקי וווינט אין ירושלים און מאָסקווע.
רשימה פון פּובליקאַציעס
"Еврейское искусство в России, 1900-1948. Этапы истории". – Советское искусствознание, 28 (1989), сс. 49-78.
"Marc Chagall. Letter to Yehuda Pen" (first publication). – In: Marc Chagall. The Russian Years 1906-1922. Catalogue of the Exhibition (Frankfurt/Main, 1991), p. 61.
Artists from Vitebsk. Yehuda Pen and his Pupils (Moscow, 1992).
"The Art Section of the Kultur-Lige". – Jews in Eastern Europe, 3 (22), 1993, pp. 14-46.
"Еврейский художник на рубеже веков (статья Моисея Маймона 'Кто виноват?')". (вступительная статья, публикация и комментарии) – Вестник Еврейского Университета в Москве, 2 (1993), сс. 126-131.
"מארק שאגאל. מכתב אל לונצ'רסקי" (פרסום ראשון ופירושים), מארק שאגאל: חלומות ודרמה. קטלוג של תערוכה (מוזיאון ישראל, ירושלים, 1993), עמ' 42.
"Сарра Шор – художница Культур-Лиги". – Зеркало (Тель-Авив), 104 (1993), сс. 22-29. "Письма Ивана Червинки". (Вступительная статья, публикация и комментарии) – Зеркало (Тель-Авив), 112 (1994), сс. 24-31.
"Парадоксы еврейского искусства. Манифест Бориса Аронсона и Иссахара Бера Рыбака “Пути еврейской живописи”". (перевод с идиш, публикация) – Зеркало (Тель-Авив), 124 (1995), сс. 13-27.
"Сквозь призму времени. Воспоминания Евгения Кацмана о Казимире Малевиче". (вступительная статья, публикация и комментарии) – Зеркало (Тель-Авив), 128 (1995), сс. 22-29.
"Jewish Artists in Russia at the Turn of Century: Issues of National Self-Identification in Art". – Jewish Art, v. 21/22 (1995-1996), pp. 20-39.
"“Выслать нас на острова…” Неизвестные материалы о Казимире Малевиче". (вступительная статья, публикация и комментарии) – Зеркало (Тель-Авив), 1-2 (1996), сс. 28-41.
"Театр. 1. Евреи и театр в античности и Средние века. 2. Пурим-шпил в 16-20 вв. 3. Еврейской театр в Восточной Европе (1830-1870). 4. Начало еврейского профессионального театра (1876-1883). 5. В годы "театрального запрета" (1883-1905). 6. Еврейский театр в Российской империи до Первой мировой войны. 7. Еврейский театр в СССР (198-1949). 8. Еврейский театр в межвоенной Польше. 9. Еврейский театр в Америке". – Краткая еврейская энциклопедия, т. 8 (Иерусалим), сс. 785-811, 826-845.
"Еврейские художники в Париже. Воспоминания Лео Кенига". (вступительная статья, перевод с идиш, публикация и комментарии) – Вестник Еврейского Университета в Москве, 2 (1999), сс. 324-354.
"Jewish Art between yddishkayt and Civilization". – The Shtetl: Image and Reality. Papers of the Second Mendel Friedman International Conference on Yiddish. Oxford, 2000, pp. 80-90.
"Штетл versus мегаполис в творчестве еврейских поэтов и художников в Америке". – Зеркало (Тель-Авив), 17-18 (2002), сс. 28-41.
"О “Халястре”. “История трех поэтов” Мейлеха Равича". (вступительная статья, перевод с идиш, публикация и комментарии) – Зеркало (Тель-Авив), 19-20 (2002), сс. 213-234.
The Artists of the Kultur-Lige. Moscow-Jerusalem, 2003.
"Jewish Artists in Russia: between Nationalism and Universalism". – Modern Masterpieces from Moscow: Russian Jewish Artists, 1910-1940. Ed. by Edward van Voolen. Joods Historisch Museum, Amsterdam, 2007, pp. 7-21.
"The Phenomenon of the Kultur-Lige". – Kultur-Lige: Artistic Avant-Garde of the 1910s and 1920s. Ed. by Hillel Kazovsky. National Museum of Art of Ukraine, Kiev, 2007, pp. 24-37.
"וועלוול טשערנין: אַנאַכראָניזם ווי אַ דערמאָנונג וועגן דער צוקונפט", וועלוול טשערנין, תרשיש. לידער, מאָסקווע, "מעדיאַ-פאָרמאַט", 2007, זז. 50 – 51.
" “…Это было время, когда начали иллюстрировать еврейские книжечки”: еврейская литература, искусство и издательское дело в создании новой еврейской иллюстрированной книги". – Зеркало (Тель-Авив), 32 (2008), сс. 70-110.
"איוריו של יששכר בער ריבק לספרי ילדים", יששכר בער ריבק: איורים למעשיות ילדים, תל אביב, גלריה מינוטאור, 2008, עמ' 67 - 71.
C’était l’époque où l’on a commence à illustrer les livres juifs". – "Future antérieur. L’avant-garde et le livre yiddish (1914-1939)". Ed. Nathalie Hazan-Brunet. Musée d'art et d'histoire du Judaïsme, Paris, 2009, pp. 32-50.
בוריס ארונסון 1980-1898. תיאטרון האוונגרד היהודי: ניו-יורק 1931-1923. תל-אביב, גלריה מינוטאור, 2010.
Boris Aronson: “To organize the Chaos of the Modern Age”; Kiev – Moscow – Berlin – New York. – Boris Aronson: Der Yiddish Teater, Paris, “Minotaure”, 2010, pp. 18-65.
The Book Design of the Artists of the Kultur-Lige. Kiev, “Dukh i litera”, 2012.
ווערטער און בילדער. אַרטיקלען וועגן דער ייִדישער קונסט, "ביבליאָטעק פֿון דער הײַנטצײַטיקער ייִדישער ליטעראַטור", תּל־אָבֿיב, 2019.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:קונסט
מצה בעקעריי
א מצה בעקעריי איז א פלאץ וואו מען באקט מצות. דאס פלאץ ווערט נארמאל באניצט נאר אין די סוף ווינטער חדשים אויף צוגרייטן צום יום טוב פסח.
דאס פלאץ ווערט א גאנצע יאר אפגעהיטן פון חמץ, וועגען דעם זענען רוב בעקערייען צוגעשלאסען ווען ס'איז נישט אין באנוץ.
עס איז דא צוויי סארטן בעקערייען:
האנט מצות
די האנט מצות ווערן געמאכט מיט די הענט.
די אויסשטעל
דאס פלאץ איז בדרך כלל אויסגעשטעלט פון דריי צימערן:
מאכן דאס טייג
די מעל שטוב איז די פלאץ וואו מען מעסט דאס מעל און מען גרייט עס אן פאר דעם קנעטער.
די מעל שטוב און וואסער שטוב זענען נארמאל איינס לעבן דער אנדערער, אבער זענען הערמעטיש אפגעשלאסן איינס פון דער אנדערער.
דער פינער נעמט דאס טייג און ארבעט עס איבער, עס איז דא וואס מאכן עס מיט די הענט, און עס איז דא וואס מאכן עס מיט א שטעקן. פון דארט טראגט דער פינער דאס טייג צום צווייטן צימער.
מאכן די מצות
דער טיילער (מחלק) נעמט דאס טייג און צעטיילט עס פאר די טייגל קוועטשערס, לויט די גרייס וואס די מצה דארף אויסקומען.
די טייגל קוועטשערס (מתחילים) נעמען די טייגעל און מאכן גרייט עס צום וועלגערען.
די וועלגערערס און די ענדיגערס (גומרים) דארפן זיין מומחים, זיי וועלגערן אויס דאס טייג עס זאל זיין שיין רונדיג, דין אז מ'זאל עס קענען עסן, און נישט צו דין אז עס זאל זיך נישט צעברעכן. אויב איז דער וועלגערער נישט קיין מומחה וועט דאס טייג אויס זען מער ווי א המן טאש ווי א מצה.
די רעדלערס צעלעכערן די מצה מיט א ספעציעלן רעדלן געצייג אז זי זאל זיך נישט אויפבלאזן בשעת'ן באקן.
דערנאך לייגן זיי ארויף די מצה ארום א שטעקן, וואס דער שיבער האלט גרייט אריינגענומען צו ווערן צום דריטן צימער.
עס זענען דא וואס פירן זיך אז ווען ס'איז דא מצות וואס ווארטן אריינגענומען צו ווערן צום דריטן צימער שרייען זיי "צוויי מצות אין אויוון אריין".
באקן די מצות
דער שיבער נעמט די שטעקן מיט די מצות און פירט עס אריין אין אויוון. דער שיבער דארף זיין א גרויסע מומחה כדי אריינלייגן די מצות אין אויוון גלייך און צוליב די פילע הלכות וואס איז דא ביים אריין לייגן אין אויוון.
דער אויוון איז געבויט פון שטיין אדער מעטאל, נארמאל הייצט מען דעם אויוון מיט האלץ, ס'איז דא וואס הייצן דעם אויוון מיט גאז ווייל ס'איז ביליגער אבער דער טעם פון די מצות איז נישט אזוי גוט ווי פון האלץ, ווי אויך איז דא וואס נוצן בלעכענע אויווענעס כדי מען זאל עס קענען אוועק פירן נאך פסח.
מאשין מצה
די פראצעדורע פון באקן מאשין מצה ווערט געמאכט ריין דורך מאשין. די מאשין איז אויסגעטראפן געווארן אין יאר ה'תרט"ז, דורך א אידישן בעקער.
פראדוצירערס
די וואס פארקויפן די מצות פארן ציבור.
עס זענען דא און די וועלט פארשידענע פראדוצירערס:
אין ארץ ישראל: די וועלט בארימטע קוממיות האנט מצות, מצות ירושלים (מאשין) און נאך.
אין אמעריקע איז באקאנט די האנט מצות פון סאטמאר בית רחל, פאפא- צעהלים און נאך.
זעה אויך
אריזאנע ווייץ
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פסח קאַטעגאָריע:עסנווארג
בולגאריש
בולגאֵריש (български език, באַלגאַרסקי עזיק) איז אַן אינדא-אייראפעישע שפּראַך װאָס געהערט צו דער גרופּע פֿון די דרום סלאַװישע שפּראַכן, צוזאַמען מיט מאקעדאניש, סלאוועניש, סערביש און קראאטיש. די בולגאֵרישע שפּראַך שרײַבט מען מיט קירילישע אויתיות.
בולגאֵריש איז די הויפּט שפּראַך פֿון בולגאריע. בולגאריש איז גאנץ ענלעך צו מאקעדאניש, און די רעדערס פון די צוויי שפראכן קענען איינער אנאנד פארשטיין.
ניין מיליאן מענטשן רעדן בולגאריש.
בולגאריש, מיט אלע דרום-מזרח סלאווישע שפראכן, איז אנדעריש פון די אנדערע סלאווישע שפראכן אין א פאר אופנים: די שפראך האט נישט קיין סובסטאנטיוו בייגונג אויך נישט קיין אינפיניטיוו, אבער זי האט א געוויסיקע ארטיקל סופיקס, ווי אין אראמיש. פונדעסוועגן, די ווערב סיסטעם איז ווייטער געוואקסן צו כולל זיין ווערבפארמעס וואס זאגן ארויס צי די אקציע האט נישט קיין עד, טאמער דער רעדער האט עס געהערט פון א צווייטן, און טאמער עס איז דא א ספק וועגן וואס מען רעדט.
עס איז דא דריי גראמאטישע מינים אין בולגאריש: זכר, נקבה און נייטראל (ווי אין אידיש). עס איז לייך צו וויסן דער מין פון א ווארט ביים סוף. סובסטאנטיוון וואס ענדיקן זיך מיט א קאנסאנאנט זענען בדרך-כלל פון מין זכר (לדוגמא град גראט שטאט, син סין זוהן, мъж מוזש מענטש). ווערטער וואס ענדיקן זיך מיט -я-\а (-א,-יא) (ווי жена זשענא פרוי, дъщеря דאשטעריא טאכטער, улица אוליצא גאס) זענען בכלל פון מין נקבה. סובסטאנטיוון וואס ענדיקן זיך מיט -е-\о זענען כמעת אייביג פון מין נייטראל (дете דעטע קינד, езеро עזערא אזערע), גלייך מיט ווערטער וואס ענדיקן זיך מיט -и-, у און -ю ווי (цунами צונאמי, меню מעניו).
קאַטעגאָריע:בולגאריע
מוריס מאירסון
מאָריס מאירסאָן (17טן דעצעמבער 1893 – 25סטן מיי 1951) איז געווען דער מאַן פון גאלדע מאיר, שפּעטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל.
ביאגראפיע
מוריס מאירסאָן איז געבוירן געוואָרן דעם 17טן דעצעמבער 1893 אין שיקאַגאָ, אילינוי, צו יצחק מאירסאן און ליזע רבקה (פליישמאַן). מאירסאָן האָט זייער ליב געהאַט מוזיק און פּאָעזיע און האָט זיך אין זײַן יוגנט באטייליגט אין דער גרופּע יונגע ייִדישע סאָציאַליסטן.
אין 1915 האָט מאירסאָן זיך באַקענט מיט גאָלדע מאַבאָוויטש. אום 24סטן דעצעמבער 1917 האבן זיי חתונה געהאט אינעם הויז פון גאלדע׳ס עלטערן אין מילוואקי.
משפחה
האבן צוויי זין, מנחם, און שרה.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:ישראלים
יצחק אייזיק ווייס
רבי יצחק אייזיק ווייס (ה'תרל"ה – י"ג סיון ה'תש"ד) איז געווען דער צווייטער רבי פונעם ספינקער חסידות. זיינע תורות זענען געשריבן אין דעם ספר "חקל יצחק".
לעבנסגעשיכטע
רבי יצחק אייזיק איז געבוירן געווארן אין ספינקא, מאראמאראש, עסטרייך אונגארישע אימפעריע (היינט אוקראינע), צו זיין פאטער הרב יוסף מאיר ווייס, זון פון הרב שמואל צבי ווייס, דער שטאטס רב, און זיין מוטער, מרת פערל, טאכטער פון ר' עזרא יעקב באש פון ספינקא.
נאך דער פטירה פון זיין פאטער אין תרס"ט האט ער איבערגענומען די ספינקער רביסטעווע, וואס איז געווארן איינע פון די דריי גרויסע חסידישע הויפן אין אונגארן. ערב סוכות תרע"ז, ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, ווען די רוסישע ארמיי איז אריין אין ספינקא, איז ער אנטלאפן קיין בודאפעשט. דערנאך האט ער געצויגן זיין הויף קיין מונקאטש, וואו ער האט אויפגעשטעלט די "אמרי יוסף" ישיבה. ער האט אבער געהאט רדיפות פונעם מונקאטשער רב און אין יאר תר"ץ האט ער אריבערגעפירט זיין הויף קיין סעליש.
ער האט געלערנט מיט גרויסער התמדה. ביינאכט האט ער אויפגענומען דעם עולם ביז עלעווע, און שוין פאר האלב דריי האט מען אים שוין געהערט לענרנען לעבעדיק.
אסרו חג פון פסח תש"ד האבן די נאציס אריינגעלייגט די יידן פון סעליש אין א געטא. דער ספינקער רבי האט געהאט וויזאס צו פארן קיין פאראייניגטן קעניגרייך אדער ארץ ישראל, אבער ער האט נישט מסכים געווען פארלאזן זיין קהילה. א' סיון האט מען זיי פארטריבן קיין אוישוויץ, וואו ער איז אומגעקומען על קידוש השם י"ג סיון.
משפחה
רבי יוסף מאיר האט געהייראט די טאכטער פון רבי ישכר בעריש אייכנשטיין פון ווערעצקי. זיי האבן געהאט דריי קינדער:
זיינע קינדער זענען אלע אומגעקומען ביים חורבן אייראפע. זיין אייניקל רבי יעקב יוסף ווייס, זון פון רבי ישראל חיים, איז געווארן ספינקער רבי נאך דער מלחמה.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אונגארישע אדמורי"ם קאַטעגאָריע:מחברי ספרי קודש קאַטעגאָריע:ספינקא
מארטין בובער
מארטין (מרדכי) בובער (8טן פעברואר 1878, וויען, עסטרייך - 13טן יוני 1965, ירושלים) איז געווען א פארשער און דענקער, און מחנך.
בעיקר האט ער זיך באשעפטיקט מיט גייסט וויסנשאפט, סאציאל וויסנשאפט, און חסידות. ווי אויך האט ער איבערגעטייטשט דעם תנ"ך צו דייטשיש. בובער האט אנגעהערט צו דעם רוחניותדיקן ציוניזם, וועלכע איז געגרינדעט געווארן דורך אחד העם.
ער איז געווען א גרויסער שטיצער, פון א ביי נאציאנאל לאנד, פון יידן און פאלעסטינער. ער איז געווען א סאציאליסט, און פלעגט אייביק ארונטעררייסן די ישראל רעגירונג, פארן נישט זיין גענוג סאציאליסטיש, ער איז אויך געווען אנגעשטעקט מיט אנארכיסטישע מיינונגען, ווי עס דערקענט זיך אין זיינע שריפטן.
זיין פאמיליע איז געווען א רעליגיעזע, ער האט אבער פארלאזט די רעליגיע, זיין משפחה איז געווען א חסידישע, און דארט האט ער זיך גענומען פארשן חסידות. ווען ער האט געמאכט עליה, קיין ארץ ישראל אין די 1930ער יארן, איז ער געווארן פון די הויפט פערזענלעכקייטן און פראפעסארן אין דעם העברעישן אוניווערסיטעט.
קאטעגאריע:פילאסאפן קאטעגאריע:טעאלאגיע קאטעגאריע:חסידות
משה רייכמאן
משה יוסף רייכמן (ענגליש: Paul Reichman; 30סטן סעפטעמבער 1930, ווין - כ"א חשוון 2013, טאראנטא). יידישער-קאנאדער מיליאנער, פון די אייגנטימער פון  Olympia & York אומבאוועגלעכע גיטער פירמע.
ביאגראפיע
משה רייכמאן איז געבוירן געווארן אין ווין צו שמעיה און רענע רייכמאן, חרדישע יידן פון א קליין שטעטל אין טשעכאסלאוואקיי, וואס זענען געווארן רייך פון האנדלען מיט אייער אין ווין. די רייכמאן משפחה זענען געפארן קיין אונגארן צו באזוכן דעם זיידן וואס האט געליטן פון א שלאַק פונקט דעם טאג פונעם אנשלוס; צוליב דעם האבן זיי באשלאסן נישט צוריקצוקערן קיין עסטרייך נאר זיי האבן זיך אריבערגעצויגן אין פראנקרייך. ווען נאצי דייטשלאנד האט איינגענומען פראנקרייך זענען זיי אנטלאפן אין טאנזשיר, אין נייטראלן מאראקא. די משפחה האט זיך קאנסאלידירט דארטן האנדלען מיט פרעמדער וואלוטע. אין דעם סוף פון די 1940ער יארן איז משה געגאנגען לערנען אין דער גייטסהעדער ישיבה, און דערנאך האט ער געלערנט אין ישיבות אין ישראל.
ער איז נפטר געווארן כ"א חשון תשע"ג און מען האט אים באגראבן אין הר המנוחות. ביי זיין לויה האבן משתתף געווען די רבנים רבי שמואל אויערבאך, רב עדס און רב משה שטערנבוך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:קאנאדער יידן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:טאראנטא
כותל מערבי פלאץ
קליין|500px|שמאל| דער כותל המערבי פלאץ איז א גרויסער פּלאַץ אין ירושלים אלטשטאט לעבן דעם כותל וואו יידן קומען פון דער גאנצער וועלט צו דאווענען נאענט צום מקום המקדש.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געגנטן אין ירושלים קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער
7טער י"ה
דער 7טער יארהונדערט איז די צייט צווישן די יארן 601 - 700.
אין דעם יארהונדערט איז געגרינדעט געווארן איסלאם.
געשעענישן
0
חני געטער
חני געטער איז א לייף קאוטש, ראביי, אקטיוויטסקע פאר פרויען רעכטן און מיטארבעטער אין פוטסטעפס.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ראבייס קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ברייטאן ביטש
ברייטאָן ביטש (ענגליש: Brighton Beach) איז א געגנט ביים אטלאנטישן אקעאן אין ברוקלין, ניו יארק.
עס גרעניצט זיך אויך מיט: קאני איילענד און מאנהעטן ביטש.
אין 2007 איז די באפעלקערונג באשטאנען פון 75,692 נפשות.
אין די פערציגער און פופציגער יארן זענען אהערגעקומען אסאך יודן פון אדעס, דערפאר קען די געגנט אפט אויך ווערן אנגערופן אלס דער קליינער אדעס אדער קליינע רוסלאנד.
זינט די ניינציגער יארן האט זיך די באפעלקערונג אביסל געטוישט, און היבשע מוסלעמענער אימיגראנטן פון אוזבעקיסטאן האבן זיך אהערגעצויגן. אבער א גרויס חלק פון זיי זענען נשפע געווארן פון דער ארטיגער קולטור און אויך אנגעהויבן צו רעדן רוסיש.
רעפערענצן
קאטעגאריע:ברוקלין
דזשודי מאזעס
יהודית ״דזשודי״ שלום ניר מאזעס (געבוירן דעם 14טן אויגוסט 1958) איז אַ ישראל מעדיע פּערזענלעכקייט, טעלעוויזיע גאסטגעבערין, ראַדיאָ בראָדקאַסטער און זשורנאַליסטקע.
ביאגרפיע
דזשודי מאזעס איז געבוירן געוואָרן אין רמת גן, די טאָכטער פון פאולה און נח מאזעס, די קאנטראלירנדע בעלי־בתים פון דער "ידיעות אחרונות" צייטונג. זי איז דאס דריטע קינד ​​נאך גלעד, וועלכער איז אומגעקומען אין אַן אויטאָ עקסידענט אין 1959, און ארנון, דער אַרויסגעבער פֿון דער צײַטונג "ידיעות אחרונות". זי איז די עלטערע שוועסטער פון תמי, וועלכע קאנטראלירט פארשידענע ישראל פירמעס. זי הייסט נאָך איר זיידן, דער מעדיע־מענטש יהודה מאזעס.
אין 1993 האָט זי חתונה געהאט מיט סילוואן שלום. דאס פּאָרפֿאלק האט דריי קינדער צוזאַמען, און צוויי פון א פריערדיקן זיווג פון סילוואן. די משפּחה האָט געוואוינט אין רמת גן. אין אויגוסט 2017, האבן זיי זיך אפגעשיידט.
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:מעדיע פערזענלעכקייטן
9טן מערץ
דעם 9טן מערץ איז דער 68סטער טאג פון יאר (69סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 297 טעג.
געשטארבן
09
נאמינע
נאמינע איז א שטעטל אין סאטמארער יודעץ, זיבנבערגן, רומעניע, וואס עס האבן דארטן געוואוינט ארום 250 משפחות ווען דער נאצי שלאנג איז דארטן אריינגעקומען און מען האט זיי דעפארטירט.
פעלידאע
200px|קליין|[[לייב]] 200px|קליין|[[טשיטא|טשיטאַ]] 200px|קליין|[[יאגואר|יאַגואַר]] 200px|קליין|[[אייראזישער לינקס|אייראַזישער לינקס]] 200px|קליין|[[לאנגשוואנצקאץ]] 200px|קליין|[[וואלדקאץ|וואַלדקאַץ]] די קעץ (Felidae) זענען א משפּחה אין דעם טאלק פון פארציקערס.
נאמינע
פון די געציילטע (געוועזענע) איבערלעבער איז הרב יונה פילאפ ז"ל טאטע פון הרב זלמן לייב פילאפ.
פעלידאע
עקסטאַנט פֿעלידס געהערן צו איינער פון צוויי אונטער־פאמיליעס: פּאַנטער, וואָס שליסט איין דעם טיגער, דעם לייב, דעם יאַגואַר און דעם לעמפערט), און פֿעלינאַע, וואָס שליסט איין די קוגאַר, די טשיטאַ, די סערוואַל, דער לינקסעס און דער קאַראַקאַל, צוזאמען מיט דעם שניי לעמפערט און דער שטוביקער קאַץ.
נאמינע
אזוי אויך די אלטע פאיע רעביצין לאויש"ט, מאמע פון היינטיגן פאיער רב שטאמט פון דעם שטעטל.
קאטעגאריע:שטעטלעך אין אונגארן קאַטעגאָריע:רומעניע קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
פעלידאע
עוואלוציע
עס זענען 41 באקאנטע מינים פון קעץ אין דער וועלט הייַנט, וואָס האָבן אַלע אראפגענידערט פון דעם זעלביקן פאטער. דאס טאַקסאָן האט אנגעהויבן אין אזיע און פאַרשפּרייטן אַריבער קאנטינענטן דורך אַריבער לאַנד בריקן. ווי געמאלדן אין דער זשורנאַל וויסנשאַפֿט, טעסטינג פון מיטאָטשאָנדריאַל און יאָדער דנאַ דורך וואָראַן זשאנסאן און סטיווען אָוברייין פון די יו. עס. נאַשאַנאַל קאַנסער אינסטיטוט דעמאַנסטרייטיד אַז פאַרצייַטיק קאַץ יוואַלווד אין אַכט הויפּט ליניידזשיז אַז דייווערדזשד אין דעם גאַנג פון לפּחות 10 מייגריישאַנז (אין ביידע אינסטרוקציעס ) פון קאָנטינענט צו קאָנטינענט דורך די בערינג לאַנד בריק און איסטהמוס פון פּאַנאַמאַ, מיט די פּאַנטהעראַ מין זייַענדיק דער עלטסטער און די פעליס מין זייַענדיק דער יונגסטער.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:זויגערס *
14טן נאוועמבער
דער 14טער נאוועמבער איז דער 318טער טאג פון יאר (319טער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 47 טעג.
פייערונגען
נאוועמבער 14
אויבער עסטרייך
אויבער עסטרײַך (דייטשיש: Oberösterreich) איז א פעדעראלע לאנד אין דעם נארדליכן טייל פון עסטרייך. זיינע נאכבארן זענען: דייטשלאנד און טשעכיי פון צפון מערב, נידער עסטרייך פון מזרח, און שטיריע מיט זאלצבורג פונעם דרום. אין הינזיכט פון געביט גרייס, אויבער עסטרייך איז דאס פערטע גרעסטע פעדעראלע לאנד אין עסטרייך, און אין באצוג פון באפעלקערונג, דאס דריטע. זיין טאטאלער פלאך איז 11,980 קוואדראט קילאמעטער, און זיין באפעלקערונג ציילט אפ 1.3 מיליאן איינוואוינער.
געאגראפיע
אויבער עסטרייך האט אנטייל אין דריי גרויסע נאטור-רוימען. פון דעם צפון ביזן דרום טרעפט מען אין אויבער עסטרייך א געאלאגיש-לאנדשאפטליכע איינטיילונג וואס ציעט זיך ווייטער צו דער מערב'דיגער ריכטונג ביז בייערן פון איין זייט, און צו דער מזרח'דיגער ריכטונג ביז נידער עסטרייך פונעם אנדערן זייט. קליין|לינקס|א בליק אויף דער "אויבער-שליערבאך געמיינדע (Oberschlierbach) אין אויבער עסטרייך דאס "מילפירטל" (איינע פון די פיר פערטלן פון אויבער עסטרייך) באצירק, וועלכע געפינט זיך צפון פונעם דוניי טייך מיט נאך פיר סעקציעס וועלכע ליגן דרום פונעם טייך געהערן צו "גראניט און גנייסהוכלאנד" - איינער פון די פינף גרעסטע לאנדשאפטן פון עסטרייך וואס איז רייך מיט אן מיט אטעם-כאפנדיגן אויסזיכט.
קלימאט
קלימאטיש, אויבער עסטרייך געפינט זיך אין דער זאנע פונעם צענטראל אייראפעישן קלימאט-איבערגאנג. אויף גרונד פון דער לאקאציע פון אויבער עסטרייך אין דעם נארדליכן עק פון די אלפן בערג, דאס וועטער איז באדייטליך באיינפלוסט פונעם אטלאנטישען אקעאן. דער צענטראלער רוים צייגט א ווארממעסיגע און א שטארקליך-פייכטע וועטער. דער דרומ'דיגער חלק ליגט אין דער זאנע פון אן אויסגעשפראכענעם צפונ'דיגן פארקער-שטאו (ענגליש: Traffic jam, העברעאיש:פקק תנועה), און פונדעסטוועגן, דער חלק פארמאגט דעם העכסטן רעגנפאל אין גאנץ עסטרייך. אין אלגעמיין, דער קלימאט אין אויבערעסטרייך איז מעסיג און קאנטינענטאליש. די דורכשניטליכע טעמפעראטור איז אומגעפער 7-9 צעלזיוס, און אויף דער הייך, אין די בערג וואס זענען העכער ווי 2,000 מעטער, די דורכשניטליכע יערליכע טעמפעראטור איז אומגעפער 1- צעלזיוס. די יערליכע נארמע פון נידערשלאגן באוועגט זיך צווישן 750 ביז 800 מילימעטער, צופיסנס פון די אלפן בערג דעגרייכען די נידערשלאגן ביז 1,000 מילימעטער, און אין פלעצער וואס זענען העכער ווי 1,500 מעטער קומען אן די נידערשלאגן צו אומגעפער 2,000 מילימעטער יערליך. שניי אין בערגליכע געגנטער און רוימען האלטן זיך פאר בערך 7-8 מאנאטן.
אדמיניסטראטיווע-איינטיילונג פון באצירקן, געמיינדעס און סטאטוטאר-שטעט
לויט דער היינטיגער פארוואלטונג'ס-איינטיילונג איז דאס פעדעראלע לאנד אויבער עסטרייך געטיילט ווי פאלגנד:
דערצו עס זענען פאראן אין אויבער עסטרייך 442 פאליטישע געמיינדעס.
באפעלקערונג
לויט שעצונגען פונעם עסטרייכישן קאנצאנזוס ביורא (ריכטיג פאר יאר 2016).די צאל איינוואוינער אין אויבער עסטרייך. ארום 200,000 פון די בירגער וואס זענען 14% פון דער אלגעמיינער באפעלקערונג אין אויבער עסטרייך ווואוינען אין לינץ (אומגעפער יעדער זיבעטער איינוואוינער פון אויבער עסטרייך) וועלכע איז די דריטע גרעסטע שטאט אין עסטרייך נאך וויען און גראץ. די ענגקייט פון דער באפעלקערונג איז 121 מענטשן פאר איין קוואדראט קילאמעטער. ארום 16.7% פון דער אלגעמיינער באפעלקערונג פון עסטרייך איז קאנצענטרירט אין אויבער עסטרייך. אין באצוג פון באפעלקערונג פון אלע ניין פעדעראלע לענדער פון עסטרייך, אויבער עסטרייך נעמט דעם דריטן פלאץ נאך נידער עסטרייך וועלכע פארמאגט 1,653,000 באוואוינער, און וויען (די שטאט מיטן לאנד) וועלכע בלייבט אימער אויפן ערשטן פלאץ און רעכנט אויס א צאל פון ארום 1,841,000 איינוואוינערס. אין הינזיכט פון באשעפטיגונגען, ארום 700,000 מענטשן פארמאגען אן ארבעט. די צאל פון זיבן הונדערט טויזנט באשטייט פון: 61% וועלכע ווערן באשעפטיגט אינעם געביט פון האנדל און טוריזם, 33% אנגעשטעלטערס ארבעטן אין אינדוסטרילע פאכן און 6% זענען באשעפטיגט אין לאנדווירטשאפטליכער ארבעט. עס איז פאראן אין אויבער עסטרייך אויך א נישט קיין מבוטל'דיגע צאל פון איינוואנדערער וועלכע קומען פון דייטשלאנד, באסניע און הערצעגאווינע, סערביע, פלוכטלינגען פון סיריע, ווי אויך אימיגראנטן פון א טערקישער הערקונפט. די גרויסע מערהייט פון דער באפעלקערונג אין אויבער עסטרייך געהערט צו דער קאטוילישער קירכע, און די מינערהייט געהערט צו אנדערע שיכטן פון קריסטנטום און אויכעט צו אנדערע רעליגיעס.
היסטאריע
צום ערשטן מאל, דער נאמען "אויבער עסטרייך", איז ערשינען אין 1624, אין באצוג צו א געגנט וואס האט זיך געפינען העכער דעם ענס טייך, און וועלכע איז באשטימט געווארן דורכן קעניג אטאקאר דער צווייטער פון בעהמען. דער עמטליכער נאמען וואס איז באשטימט געווארן פאר דער געגנט איז "Osterreich ob der Enns" וואס אויף אידיש באדייט: "עסטרייך אויפן ענס טייך".
קליין|לינקס|דאס לאנד-הויז, זיץ -ארט פון די רעגירונג פון אויבער עסטרייך, אין דער הויפטשטאט לינץ
אין יאר 1490 האט דאס לאנד באקומען אומאפהענגיקייט, אבער שפעטער איז דער אומאפהענגיקייט סטאטוס אוועקגענומען געווארן דורך די האפסבורגערס וועלכע האבן איינגענומען דעם לאנד, גענוי אזוי ווי פילצאליגע אנדערע פלעצער וואס זיין האבן איבערגענומען דורך זייערער הערשאפט. ווען עסטרייך איז איינגעשליסן געווארן צו נאצי דייטשלאנד אין דעם "אנשלוס" פלאן דורך דעם ארכי-מערדער אדאלף היטלער, איז דער נאמען פונעם לאנד איבערגעטוישט געווארן צו "רייכסגאו פון אויבער דוניי", און נאך דער מלחמה האט דאס לאנד ווידער באקומען זיין אורשפרינגליכן נאמען "אויבער עסטרייך". ווען די צווייטע וועלט קריג האט זיך געענדיגט, איז אויבער עסטרייך אריינגעגרעכנט געווארן אין דער אמעריקאנישע באזעצונג געגנט. היינט צו טאגס אויבער עסטרייך ווערט פארעכנט אלס דאס פירנדיגע אינדוסטריעלע לאנד אין עסטרייך. זייט יאר 2009 אומגעפער א פערטל פון די עקספארטן קומען ארויס פון אויבער עסטרייך.
טוריזם
די יערליכע צאל פון טוריסטן וועלכע באזוכן אויבער עסטרייך, איז מער ווי זיבן מיליאנען. די וויכטיגסטע טוריסטישע צענטרען ליגן אין זאלצקאמערגוט. לויט אן אומפראגע די באליבסטע אורלויב ערטער זענען סאנקט וואלפגאנג, שאלערבאך און האלשטאט. סקי ערטער, פערדן, פולשטאנד פון אזערעס, טייכלעך, בערג און וועלדער זענען ווייט אנטוויקלט אין אויבער עסטרייך. די דאזיגע אינדוסטריע איז א וועזענטליכער זייל פון ווירטשאפט. געמעסען ביי דער צאל פון איבערנעכטונגען פון אויסלענדישע טוריסטן, ליגט דאס לאנד אויף דעם פערטן פלאץ אין גאנץ עסטרייך. באזונדער, ציעט אויפמערקזאמקייט ביי די טוריסטן דער בארומטער ספא און אפרו געגנט זאלצקאמערגוט, וואס איז באליבט הויפטזעכליך צוליב זיינע אזערעס, נאצינאלער-פארק און נאך. אויף דער טעריטאריע פון אויבער-עסטרייך עס זענען פאראן פילצאליגע היסטארישע און קולטורליכע טוריסטישע ערטער.
פרדס חנה-כרכור
פַּרְדֵּס חַנָּה–כַּרְכּוּר‎ איז א לאקאלער ראט אין דעם חיפה דיסטריקט פון ישראל, וואס איז געשאפן געווארן אין 1969 פון די צוויי זידלונגען פרדס חנה (געגרינדער 1929) און כרכור (געגרינדעט 1913). דאס שטעטל האט 39,561 איינוואוינער (2016).
געשיכטע
דער יישוב כרכןר איז געגרינדעט געווארן אין 1913 דורך רוסישע יידן פון דער חובבי ציון באוועגונג.
1932
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1930ער
פרדס חנה-כרכור
געשיכטע
דער יישוב פרדס חנה איז געגרינדעט געווארן צו וואקסן ציטרוס פרוכט און האט באקומען דעם נאמען חנה נאך דער טאכטער פון נתן מאיר ראטשילד.
אין די 1950ער יארן זענען די דערפער תל שלום און נוה אפרים געווארן צונויפגעמישט מיט פרדס חנה. אין 1969 זענען פרדס חנה און כרכור געווארן א שטעטל מיט איין לאקאלער ראט.
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל
פארזיכערונג
פארזיכערונג הייסט פלאנירן קעגן איינשטעלן, אפט דורך אריינלייגן צעביסלעך געלט, דערנאך קען מען צוריק באקומען א גרויסן צאל געלט, אפט מאל אפילו מער וויפל מען האט אריינגעלייגט. צו איז דאס ביי געזונטהייט, אז מען צאלט איין חודשליך אדער וואכנטליך אז טאמער עפעס פאסירט און מען דארף אנקומען צו מעדיצינישע באהאנדעלונגן צאלט דער אינשורענס קאמפאני די קאסטן צו א חלק דערפון.
ביי לעבן פארזיכערונג אז א מענטש צאלט איין ביים לעבן יארליך א געוויסער צאל געלט, אז ווען ער שטארבט זאל די אלמנה און די יתומים באקומען א גרויסע צאל געלט.
געזונט פארזיכערונג וועט אויסצאלן א מענטש וואס דורך אן אקצידענט אדער קראנקייט ליידט פון א דעפעקטיווקייט.
ישראל פרוש
ישראל (שרוליק) פרוש (געב' 1980) איז דער בירגערמייסטער פון אלעד, געוויילט אין די 2013 וואלן.
ביאגראפיע
שרוליק פרוש איז געבוירן געווארן אין ירושלים, דאס עלטסטע (בכור) פון 12 קינדער, צו הרב מאיר פרוש און זיין ווייב רחל, א טאכטער פון נחום יואל האלפערין. הרב מאיר פרוש איז דער פארזיצער פון דעם צענטער פון אגודת ישראל אין ירושלים, און איז אן אגודת ישראל דעפוטאט פאר יהדות התורה אינעם כנסת.
אלס בחור האט שרוליק געלערנט אין דער חזון נחום ישיבה אין בני ברק, און צוויי יאר האט ער געלערנט ביי הרב יצחק דוב קאפלמאן אין דער לוצערנער ישיבה אין דער שווייץ. נאך זיין חתונה האט ער אנגעהויבן ווערן טעטיק אין פאליטיק.
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל קאַטעגאָריע:בירגערמייסטערס קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:פרומע פאליטיקער
אלפאנסא פאלערא
אַלפֿאָנסאָ פאָלגאָסאָ פֿאַלעראָ (1959) איז אַ שפּאַנישער לערער געבוירן אין גראַנאַדאַ, אַ מומחה אויף דער געשיכטע פון ​​יאַפּאַניש געדאַנק, די שינטא רעליגיע און פאַרצייַטיק צייַט פון יאפאן.
קאַטעגאָריע:שפאניער
דזשעפרי טשאסער
קליין|בילד פון דזשעפרי טשאסער דזשעפרי טשאסער (1343 - 25סטן אקטאבער 1400), באקאנט אלס דער פאטער פון ענגלישער ליטעראטור, און אסאך האלטן אים פארן גרעסטן ענגלישן דיכטער פונעם מיטל אלטער. ער איז געווארן בארימט אלס שרייבער, פילאסאף, אלכעמיקער און אסטראנאם. ער האט אויך געשריבן א חיבור וועגן דעם אסטראלאב פאר זיין צען־יעריקן זון לואיס. אחוץ דעם איז טשאסער געווען א ביוראקראט און דיפלאמאט אין דעם ציוויל־דינסט.
לעבנסגעשיכטע
טשאסער איז געבוירן געווארן אין לאנדאן בערך 1343 צו זיין פאטער דזשאן טשאסער, א וויין סוחר, און זיין מוטער אגנעס קאפטאן, א יורשטע פון 24 קלייטן אין לאנדאן.
טשאסער האט געהייראט פיליפא ראעט, און זיי האבן געהאט דריי אדער פיר קינדער.
קאַטעגאָריע:ענגלענדער קאַטעגאָריע:דיכטער קאַטעגאָריע:מיטל אלטער
יקותיאל לאנדא מטירהאוויצא
רבי יקותיאל לאנדא איז געווען דער טירהאוויצער מגיד, ער איז געווען א תלמיד פון דעם גרויסן מגיד דער מגיד פון מעזריטש ר' דוב בער ממעזריטש, און א נאנטער חבר פון ר' נחום טשערנאבילער. אבער אייגענטלעך איז ער נאך געווען ביים בעל שם טוב.
ווען ר' שניאור זלמן מליאדי דער בעל התניא האט געדרוקט זיין סידור דער סידור הרב האט ער גענומען א הסכמה פון אים און פון רבי זושא פון האניפאלי, אין די לעצטע דרוקן פונעם סידור איז דער הסכמה נישט געדרוקט אבער אינעם ערשטן דרוק איז עס דא.
דער טירהאוויצער מגיד איז געווען א מגיד אויף פינעף און אכציג שטעט און שטעטליך, וואס אלע חסידים פון די שטעטליך האבן געהערט פון איהם מוסר רייד. ער פלעגט ארום פאהרן אין די אלע שטעט, ווען ער איז געקועמן אהין האבן אלע אידן זיך אנגעטועהן שבת'דיגע בגדים און צוגעמאכט די געשפעטן און געגאנן הערן זיינע מוסר רייד, די שוחטים האבן איהם געוויזן די מעסער, די רבנים האבן פארגעלייגט זייערע שאלות, און פשוטע אידן זענען זיך געקומען דורך רעדן. איז איז געווען א ליבליכער מענטש יעדער האט איהם ליב געהאט.
די חסידים האבן אים גערופען דער סטאראז פון די גרעניץ, ווייל זיין שטאט טירהאוויץ איז ביים גרענעץ פון כערסאן  און קיעוו.
דער טירהאוויצער מגיד האט געהאט א מנהג אז יעדעס יאהר אינעם יום טוב שבועות פלעגט ער זיך טרעפן מיט זיין נאנטער חבר ר' נחום מטשערנאביל, זיי פלעגן זיך טרעפן שבועות ביינאכט און מיט גרויס שמחה האבן זיי געטאנצען א גאנצע נאכט צוליב די שמחה אז השי"ת האט געגעבן אזא תורה פארן אידישען פאלק, איין יאהר איז ר' נחום געפארן צום מגיד און דער צווייטער יאהר איז דער מגיד געפארן צו ר' נחום, אויף די שפעטערע יאהרן האט שוין ר' נחום נישט געהאט קיין כח האט ער עס איבערגעגעבן פאר זיין זון ר' מאטעלע טשארנאבילער, אנשטאט ער זאל טאנצן האט זיין זון געטאנצען.
זיין געבונדנקייט צו רבי נחמן מברסלב
ווען דער טירהאוויצער מגיד איז אמאל געקומען צו פארן צו איינע פון זיינע שטעט הוסיאטין האט ער געהערט פון דעם יונגן מאן רבי נחמן מברסלב, ער האט אפגעמאכט ער וויל איהם גיין זען, ער איז געקומען צו איהם און איז זייער נתפעל געווארן, ביז ער האט אפגעמאכט ער איז ווערד צו זיין זיין רבי.
דער מגיד איז געווארן זיין פייערדיגער חסיד, דער טירהאוויצער מגיד איז געווען עלטער פון ר' נחמן מיט פערציג יאר, דאס הייסט ווען ער האט זיך באקענט מיט ר' נחמן איז ער אלט געווען זעכציג יאהר, און ר' נחמן איז געווען קוים צוואנציג יאר. און כאטש ער איז געווען אסאך עלטער פון איהם, און ר' נחמן איז געווען גאר א יונגערמאן, דאך האט ער זיך געבויגן פאר ר' נחמן, און איז געווארן נכנע פאר איהם אינגאנצען.
עס ווערט פארציילט אז איינמאהל איז דער מגיד געפארן מיט זיין חבר ר' נחום מטשערנאביל אויפן וועג זענען זיי דורך געפארן דעם שטאט מעדוועדיווקע האט איהם דער מגיד געזאגט קום אריין אין שטאט איך וועל דיר ווייזן מיין רבי, ווען ר' נחום האט געזעהן ר' נחמן מברסלב איז ער שטארק נתפעל געווען און האט געזאגט ער האט א הייליגן חן אויף איהם גייט ארויף דער פסוק הנה הוא יפה עינים וטוב רואי (שמו"א טז), אויך איז ער נתפעל געווען פון זיין יראת שמים און געזאגט אויף ר' נחמן גייט דער פסוק בעבור תהיה יראתו על פניכם לבלתי תחטאו דאס גייט ארויף אויף דעם יונגערמאן (שיחות הר"ן סי' קמ"ט).
דער מגיד איז אסאך מאל געפארן מקבל פנים זיין ר' נחמן.
אין יאר תק"ס איז ער געפארן קיין מעדוועדיווקע צו ר' נחמן, שבת ביים טיש האט ר' נחמן געזאגט תורה אויפן פסוק זה דור דורשיו (תהלים כד, ו) און האט זיך אנגערופן אז לויטן דור אזוי זענען די צדיקים וואס דרש'נען פאר זיי, דער דורש איז לויטן דור, למשל איהר - דער טירהאוויצער מגיד - איז דער דור, און איך - ר' נחמן - ביין אייער דורש.
אין די יארן תק"ס - תקס"ב ווען עס איז געווען גרויסע מחלוקת אויף ר' נחמן האט איינמאל דער מגיד געפרעגט זיין רבי ר' נחמן פארוואס האט אים מיך נישט געזאגט אז איר ווילט וואוינען אין זלאטיפאלי, דאן וואלט איך זיך געפארט פאר אייך, איך זאג איין מען וואלט אייך אויפגענומען מיט גרויסע כבוד אין דעם שטאט, האט איהם ר' נחמן געזאגט ווען איך וויל וואלט איך ווען אריין קיין זלאטיפאלי מיט א מכובד'יגע וואגן, מיט גרויס כבוד, אבער אין קען נישט ווארטן איך מוז דארטן זיין און ליידן.
אין יענע צייט אין יאהר תקס"ב פאר פורים זענען די וואס קרוגען אויף ר' נחמן געקומען צום מגיד און איהם געזאגט אז עס פאסט נישט ער זאל פאהרן צו אזא יונגערמאן, דער מגיד איז געווען א אלטער איד איבער אכציג יאהר, ר' נחמן איז דאן געווען א יונגערמאן פון דרייסיג יאהר, דער מגיד איז געגאנגען צו זיין איידעם ר' יצחק און איהם געפערגט האסט עפעס פון די תורות וואס ר' נחמן זאגט, האט ער איהם געוויזן די תורה פון ליקוטי מוהר"ן (ח"א סי' ב'), דער מגיד האט זיך פארטיפט דערין און געזגאגט מיט התפעלות, וואס זאל איך דיר זאגן מיין טייערע איידם, עס איז זוהר, עס איז תיקונים, עס איז העכער דערפון. און ער האט זיך זייער געבייזערט אויף די וואס קריגן אויף ר' נחמן.
זיין משפחה
וויבאלד ער איז געווארן א חסיד פון ר' נחמן מברסלב, האט ער אויך צוגעצויגן צו זיך אסאך פון זיינע קינדער און אייניקלעך זיי זאלן אויך ווערן ברסלעבער חסידים, ווי זיין איידעם יצחק דער איידעם פון טירהוויצער מגיד, אויך פון די פייערדיגע חסידים פון ר' נחמן מברסלב, און זיין אייניקעל וואס איז געווען עלטער פון זיין איידעם ר' גרשון דאס אייניקעל פון טירהאוויצער מגיד.
קאַטעגאָריע:רבנים קאַטעגאָריע:מגידים
לאנדאנער זאא
לינקס|קליין|250px|לאנדאנער זאא אין יאר 1828 ZSL לאנדאנער זאא איז דער עלצטער וויסנשאפטלעכער זאא אין דער וועלט. ער איז געעפנט געווארן אין לאנדאן דעם 27סטן אפריל 1828, און די לכתחילה'דיגע כוונה איז געווען אז ער זאל זיין א זאמלונג פאר וויסנשאפטלעכער שטודיע. ער איז געעפנט געווארן צום ציבור אין 1847. היינט טוט דער זאא באהויזן 16,802 בעלי חיים פון 704 זגאלן, כמעט די גרעסטע זאמלונג אינעם פאראייניגטן קעניגרייך.
דער זאא ליגט צו דער צפון זייט פון רעגענטס פארק (דער רעגענטס קאנאל רינט אדורך אים). און זיין פארוואלטונג איז אונטער דער זאאלאגישער חברה פון לאנדאן (געגרינדעט 1826). די חברה האט אויך א ברייט ארט אין וויפסנייד פארק זאא אין בעדפארדשיר וואו אהין מ'האט אריבערגעפירט די גרעסערע חיות, למשל העלפאנדן און נאז-הערנער. אחוץ פון זיין דער ערשטער וויסנשאפטלעכער זאא, דער לאנדאנער זאא האט אויך געעפנט דאס ערשטע רעפטילן הויז (1849), דער ערשטער ציבורישער אקוואריום (1853), דאס ערשטע אינסעקטן הויז (1881) און דעם ערשטן קינדער זאא (1938).
די נענטסטע לאנדאנער אונטערגרונד סטאנציעס זענען קאמדן טוין and טשאלק פארם. די בוס רוטע 274 פארט לעבן דעם זאא.
רעפטילן הויז
דאס רעפטילן הויז האט געעפֿנט אין 1927 אויסגעפלאנעוועט פֿון זשוין ביטשאם פראקטאר און סיר גי דויבער.
דרויסנדיגע פארבינדונגען
51.53556°N, -0.15583°W
קאַטעגאָריע:זאא-גערטנער קאַטעגאָריע:לאנדאן
דוד האלבערשטאם (סאקאלאוו)
רבי דוד האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרל"ח – ה'תרצ"ה), רב אין סאקאלאוו.
אפשטאם
רבי דוד איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תרל"ח, צו זיין פאטער הרב משה האלבערשטאם רב אין שינאווא, א זון פון הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער צאנזער רב.
רבנות
אין יאר ה'תר"ס איז רבי דוד געווארן רב אין סאקאלאוו. ביים ערשטן וועלט קריג איז רבי דוד אנטלאפן קיין וויען.
הסתלקות
רבי דוד איז נפטר געווארן אין יאר ה'תרצ"ה (אומגעפער), און ער ליגט אין אמעריקא.
פאמיליע
רבי דוד האט געהייראט מרת רעכיל א טאכטער פון הרב אברנם אבלי אינגבער, פון ריישא, זי איז אומגעקומן אויף קידוש השם הי"ד. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:שינאווא
חיים האלבערשטאם (סאטמאר)
רבי חיים האלבערשטאם זצ"ל (ה'תרמ"ב – י"ט כסלו ה'תש"ב), רב אין סאטמאר.
אפשטאם
רבי חיים'ל איז געבוירן אין יאר ה'תרמ"ב, דער עלצטער זון צו זיין פאטער הרב שלום אליעזר האלבערשטאם, רב אין ראטצפערט, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת מרים שרה א טאכטער פון זיין שוואגער הרב מרדכי דוב טווערסקי, דער הארנאסטייפלער רב.
רבנות
רבי חיים'ל איז געווען דיין און שפעטער ראב"ד אין סאטמאר, זיין זיידע דער הארנאסטייפלער רב האט זייער געשעצט זיין שארפן פארשטאנד, דעד תורה קארעספאנדענץ צווישן זיי איז געדריקט אין ספר שושנת העמקים.
הסתלקות
רבי חיים'ל איז נפטר געווארן י"ט כסלו ה'תש"ב), אין סאטמאר.
פאמיליע
רבי חיים'ל האט געהייראט בזיווג ראשון מרת שפרה צפורה א טאכטער פון הרב אברהם שלום פנחס הלוי ראטטענבערג פון וואלבראם און טשענסטאכאוו.
בדיווג שני האט רבי חיים'ל געהייראט מרת חוה א טאכטער פון הרב ברוך רובין פון ברוזשדאוויץ. זי איז אומגעקומן אין אוישוויץ צוזאמן מיט זיין פאמיליע. פון זיינע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:אגודת האדמורי"ם
יעדוואבנע
יעדוואבנע איז א שטעטל, נישט ווייט פון לאמזשע, פוילן.
אין תק"ל איז געווען א שול אין יעדוואבנע.
אין יולי 1941, האבן די פוילישע דורכגעפירט א בלוטיקע פאגראם, קעגן זייערע יידישע שכנים.
קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן
טשאלק פארם אונטערגרונט סטאנציע
טשאלק פארם איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין טשאלק פארם, נישט ווייט פון קאמדן טאן, צפון־מערב לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויפן עדזשווער צווייג פון דער נארדערן ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
די סטאנציע האט ליפטן וואס גייען אראפ  נאר 6 מעטער צו די פעראנען.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 22סטן יוני 1907.
ישראל און די באמבע
ישראל און די באמבע (דייטשיש: Israel und die Bombe) איז א דאקומענטארישער פילם וועגן דער אטאמישע באמבע פון ישראל, ארויסגעגעבן אין 2012. דער רעזשיסאר פונעם פילם איז דירק פאלמאן.
קאַטעגאָריע:פילמען
2020 פרעזידענט-וואלן אין די פאראייניגטע שטאטן
די אמעריקאנער פרעזידענט-וואלן 2020 זענען געווען די 59סטע וואלן פאר פרעזידענט און וויצע פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, וואס איז פארגעקומען דעם 3טן נאוועמבער 2020.
ווער אימער עס באקומט די מערהייט פון די עלעקטאראלע שטימען (270 עלעקטאראלע שטימען פעלן אויס צו האבן א מערהייט) וועט זיין די 45סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
אין דעם פארמעסט, וואס איז איינס פון די אנגעצויגנסטע פרעזידענטליכע וואלן אין די אמעריקאנער היסטאריע, פרובירן עטליכע קאנדידאטן זיך צו פארמעסטן פאר'ן פרעזידענטליכן פאזיציע קעגן דער אמטירנדער פרעזידענט, דאנאלד טראמפ און זיין וויצע-פרעזידענט מייק פענס.
די צוויי הויפט קעגנער זענען דאנאלד טראמפ, אויף די רעפובליקאנער זייט, קעגן דער געוועזענער וויצע־פרעזידענט אונטער אבאמא, דזשאו ביידען מיט זיין מיטלויפערין פאר וויצע־פרעזידענט קאמאלא העריס, פאר די דעמאקראטן.
דער געווינער איז געווען דזשאו ביידן.
הויפט קאמפיין טעמעס
דזשאו דזשארדזשענסאן, לויפט אויפ'ן ליבארעטיריען פארטיי ליניע
האווי האקינס, לויפט אויף דער גרין פארטיי ליניע
און נאך עטליכע קאנדידאטן וועלכע לויפן אויף קלענערע פארטייען.
געוועזענע קאנדידאטן
קאַטעגאָריע:פאליטיק קאַטעגאָריע:USA פאליטיק קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן
גילת בענעט
גילת בענעט (געבוירן כ"ג אייר ה'תשל"ז, 12טן מיי 1977) איז די ווייב פונעם געוועזענעם פרעמיער מיניסטער פון ישראל און פארזיצער פון דער רעכטער פארטיי, נפתלי בענעט.
ביאגראפיע
ממוזער|גילת און נפתלי בנעט, 2017 גילת בענעט איז געבוירן געוואָרן "גילת עטל עינב" אין רמת השרון ביי פאטער משה און מוטער ברכה און איז אויפגעוואקסן אין מושב כפר אוריה אלס וועלטלעכער. זי האָט זיך באַטייליקט אין דער ירושלים אַקאַדעמיע פֿאַר מוזיק און טאַנצן מיטלשול.
משפחה
אין 1999 האט זי חתונה געהאט מיט נפתלי בענעט. זיי וואוינען אין רעננה און האבן פיר קינדער: יוני, מיכל, דוד עמנואל און אביגיל.
הערות
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
פליסיקייט
פֿליסיקייט איז א צושטאנד פון מאטעריע וואס האט א געוויסן פארנעם אבער נישט קיין באשטימטע פארעם. א פליסיקייט איז צוזאמענגעשטעלט פון קליינע טיילכלעך פון מאטעריע, ווי מאלעקולן און אטאמען, צוזאמען געהאלטן דורך קראפטן וואס מ'רופט כעמישע בונדן. פליסיקייט איז איינער פון די דריי קלאסישע צושטאנדן פון מאטעריע (די אנדער צוויי זענען גאז און סאליד). די מערסטע געוויינלעכסטע פליסיקייט אויף דער ערד איז וואסער.
די געדיכטקייט פון א פליסיקייט איז נאנט צו א סאליד, און אסאך העכער ווי די געדיכטקייט פון א גאז; ביידע רופט מען קאנדעסירטע מאטעריע. פון דער צווייטער זייט, אזוי ווי סיי פליסיקייטן און סיי גאזן קענען פליסן, הייסן זיי ביידע פלואידן.
ביי נארמאלע טעמפעראטור און דרוק זענען נאר צוויי עלעמענט פליסיק: קוועקזילבער און בראם.
קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
פאנאמא קאנאל
דער פאנאמא קאנאל איז א חשובער נאוויגאציע קאנאל וואס גייט אריבער דעם איסטאמס אין פאנאמא, צענטראלע אמעריקע, און פארבינדט דעם אטלאנטישן אקעאן מיטן פאציפישן אקעאן. דער קאנאל איז לאנג 77 ק"מ. בויען דעם קאנאל איז געווען איינע פון די גרעסטע און שווערסטע ארויסרופן פון אינזשעניריע. א דאנק דעם קאנאל קענען שיפן פארן גלייך צווישן די צוויי אקעאנען אן צו דארפן ארומפארן דרום אמעריקע און דעם מאגעלאן דורכגאס, וואס פארקירצט די נסיעה מיט 13,000 קילאמעטער.
אדורכפארן די לענג פונעם קאנאל דויערט 8 ביז 10 שעה.
דער אריגינעלער געדאנק פון א קאנאל אין פאנאמא האט מען געקלערט שוין דעם 16טן יארהונדערט. אין 1880 האבן די פראנצויזן פרובירט אנהייבן גראבן א קאנאל, אנגעפירט דורך פערדינאנד דע לעסעפס, אבער אסאך מענטשן זענען געשטארבן ביי דער ארבעט, און זיי האבן אויפגעהערט אין 1889. די ארבעט האט אנגעהויבן נאכאמאל ווען פאנאמא איז געווארן זעלבשטענדיק, און צווישן 1904 און 1914 האבן די אמעריקאנער ארמיי אינזשענירן געבויט דעם פאנאמא קאנאל.
דער קאנאל איז אינגיכן געווארן א הויפט אינטערנאציאנאלע נאוויגאציע רוטע, וואס מער ווי 14,000 שיפן פארן אדורך יעדע יאר, טראגנדיק מער ווי צויי הונדערט מיליאן טאן סחורה.
אין 1977 האט מען אונטערגעשריבן אן אפמאך צווישן פאנאמא און די פאראייניגטע שטאטן אריבגערצוגעבן דעם קאנאל צו פאנאמא ביזן סוף פונעם יארהונדערט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פאנאמא קאַטעגאָריע:וואסער טראנספארט קאַטעגאָריע:קערפער פון וואסער
28סטן מיי
דעם 28סטן מיי איז דער 148סטער טאג פון יאר (149סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 217 טעג.
פייערטעג
28
רעזשיסאר
א רעזשיסאר אדער פילם דירעקטאר איז דער הויפט פירער (און באלעבאס) פון א פילם.
דער בעסטע פילם דירעקטאר היינט צוטאגס, איז סטיוון ספילבערג, וואס איז דער בעסטער פראדוצירער אויכעט אין האליוואוד.
אנדערע באקאנטע פילם רעזשיסארן
*
נופי נחמיה
קליין|א בליק אויף נופי נחמיה
1929
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1920ער
נופי נחמיה
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל קאַטעגאָריע:שומרון
ארטשיק
אַן אָרטשיק איז אַ געשניצטער גראָבער דראָנג, אַ שטעקן אײַנגעקאַרבט אין בײדע עקן, צוגעפֿעסטיקט צו אַ װאָגן אַ ביסל העכער װי די קני פֿון די פֿערד.
10טן מערץ
דעם 10טן מערץ איז דער 69סטער טאג פון יאר (70סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 296 טעג.
ארטשיק
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פערד קאַטעגאָריע:טראנספארט
10טן מערץ
געשטארבן
10
װיליאם ברואי
װיליאַם ברואי (פֿראַנצױזיש: William Bruï; רוסיש: Вильям Бруй) - געבױרן דעם 31סטן מערץ 1946 אין לענינגראַד (איצטער: פּעטערבורג) ,רוסלאַנד.
װיליאַם ברוי איז אַ מאָדערנער פֿראַנצױזישער קינסטלער-אַבסטראַקציאָניסט פֿון ייִדישן אָפּשטאַם. ער װױנט אין סאָשײ (Sauchay), צפֿון-פֿראַנקרײַך.
איינע פֿון זײַנע סעריעס האָט בילדער פֿונעם בית־המקדש.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מאלערס קאַטעגאָריע:פראנצויזן
++C
++C (ארויסגערעדט סי פלוס פלוס) איז א העכערער ניווא אדער מיטלער ניווא פראגראמירן שפראך. זי איז געווארן אנטוויקלט אין 1979 דורך ביארנע סטרויסטרופ אלס פארבריידערונג פון C מיט אביעקט איינהייטן. אין 1983 האט די שפראך באקומען דעם נאמען ++C. די שפראך ווערט געניצט אסאך אין דער ווייכווארג אינדוסטריע.
קאַטעגאָריע:פראגראם שפראכן
לעבן פארזיכערונג
מיט עטליכע זאכן איז א לעבן־פארזיכערונג אבער יא אנדערש פון אלע אנדערע פאליסיס. ערשטס אז קיין איין פאליסי האלטער האט נאך נישט איבערגעלעבט זיין קאמפענסאציע און צווייטענס אז עס איז נישט פאראן דערין קיין האלבע שאדן, אויב איז עס פאראן א תביעה איז עס א גאנצע תביעה. די דריטע זאך איז אז כמעט יעדע פאליסי ענדיגט זיך לטובת דעם פאליסי האלטער וועלכע איז טאקע שוין נישט אויף דער וועלט אבער באקומט שטענדיג מער וויפיל ער האט איינגעצאלט. די פארזיכערונג פירמעס פארלירן אבער אויך נישט נאר זיי מאכן גאר אסאך געלט ווייל זיי מאכן זיכער אז יעדער איינצאלער צאלט איין מער וויפיל ער קען ארויסנעמען ביי די ענדע פון זיין לעבן ווען זיי רעכנען אריין אלע אינטערעסט רווחים וואס זיי פארדינען במשך די יארן. פארשטייט זיך אז עס זענען פאראן אסאך פאליסיס וועלכע ענדיגן זיך מיט טראגעדיעס ווען מענטשן גייען יונגערהייט, אבער אנשטאט דעם זענען פאראן פיל מער פאליסיס וועלכע ווערן קיינמאל נישט אפגענומען צוליב פארשידענע סיבות ווי מיר וועלן שפעטער זען. הקיצור, די לעבן־פארזיכערונג פירמעס מאכן אסאך געלט און די פאליסי האלטער באקומען דערפאר א גוטע פאליסי און ביידע פארדינען דערפון.
לעבן־פארזיכערונג פאר וועמען?
לעבן־פארזיכערונג איז געאייגענט פאר יעדע פרנסה ברענגער פון א פאמיליע וועלכע איז געווענליך דער טאטע. אויב א טאטע שטארבט זאל זיין פאמיליע וועמען ער האט געשפייזט נישט בלייבן אויפ'ן וואסער און קענען האבן ברויט צו עסן און קליידונג פאר די קינדער. א לייף אינשורענס פאליסי קען זיין פון קליין געלט ביז גאר גרויסע סכומים געוואנדן לויט די פאליסי וואס מען קויפט. דורכשניטליכע מענטשן מאכן זיך א חשבון וויפיל די קאסטן פון זיין פאמיליע באטרעפט א יאר און קויפט א פאליסי וועלכע זאל קענען שפייזן זיין פאמיליע צום ווייניגסטענס ביז אלע זיינע קינדער שטעלן זיך אויף די אייגענע פיס. טייל מענטשן קויפן אבער גאר גרויסע פאליסיס פון מיליאנען דאלארן וועלכע איז לויט אלע דעות אן אומוויכטיגע זאך אבער מענטשן טוען דאס נאך אלץ צו פארצוקערן א צרה אין פאל אויב עס פאסירט.
יעדער קען קויפן א לעבן־פארזיכערונג פאר יעדן אבער דער בענעפיטירער וועט שטענדיג מוזן דורכגיין א טעסט איבער זיין געזונט מיט וועלכע די אינשורענס פירמעס מאכן זיכער אז יענער איז א געזונטע מענטש וועלכע האט גאר ווייניג שאנסן צו שטארבן. מענטשן וואס רייכערן דארפן צאלן מער געלט ווייל אזעלכע מענטשן זענען ענדערש אויסגעשטעלט צו מחלות און דאס זעלבע איז מיט יעדע פראבלעם וואס א מענטש האט מיט זיין געזונט.
דער פרייז פאר לייף אינשורענס איז בעיקר געוואנדן לויט די עלטער פון דעם בענעפיטירער און ווי פריער מען קויפט דאס אלס ביליגער קאסט דאס. דער חשבון איז פשוט ווייל עלטערע מענטשן זענען נענטער צום טויט וואס מיינט אז עס וועט איינגעצאלט ווערן ווייניגער ווי א פאליסי פון א 40 יעריגער מענטש. א פאליסי פאר א יונגע מענטש איז זייער ביליג ווייל די צייט פון די פאליסי איז גענוג לאנג אז די אינשורענס פירמע זאל פארדינען גענוג אינטערעסט אין נארמאלע אומשטענדן.