cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
זאב וואלפסאן
צדקה
ער האט אליינס צו טון מיט יעדן קלענסטן פרט פון די אונטערנעמונגען, און יעדער אינגערמאן מוז אפגעבן א פונקטליכן דין וחשבון וויפיל בעלי תשובות ער האט געמאכט, דאס הייסט אויב דער אינגערמאן איז א בטלן און ער פראדוצירט נישט קיין נפשות באקומט ער נישט באצאלט. דער דאזיגער שטרענגקייט האט אים געמאכט א סאך שונאים פון די שנארערס אין ארץ ישראל, וואס זענען צוגעוואוינט צו כולל קוואקענען, אסאך רבנים האבן זיך שוין אויסגעדרוקט קעגן אים אז ער שאצט נישט אז מען לערנט תורה, ער צאלט נאר פאר קירוב, לויט זיי בויט זיך אידישקייט אז עס איז דא 10 בטלנים אין שטאט וואס לערנען תורה. און מען דארף אזוי אויך צאלן, אבער וואלפסאן איז א ביזנעס מאן אויב ער זעט נישט קיין רעזולטאטן פארמאכט ער דעם כולל, אזוי ארום עפענען זיך און מאכן זיך צו כסדר זיינע כוללים. מיט פרישע כוחות נאכאנאנד.
זיינע פראיעקטן קאסטן אים פערזענליך אפ הונדערטע מיליאנען א יאר. און ער שאפט אויך פון אנדערע געלט און אויך פון די רעגורונג פראגראמען.
משפחה
ער האט איבערגעלאזט זיין דריטע ווייב, נחמה, און צען קינדער. זיינע קינדער זענען: אברהם וואלפסאן, רבקה וואלמארק, משה וואלפסאן, בעלא גאטעסמאן, עליזה סאפיר, אהרן וואלפסאן, דוד פאהרמאן, שרה פעלזן, דניאל וואלפסאן און אלישבע אראץ.
וועבלינקען
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:פילאנטראפן
מסכת קידושין
מסכת קידושין איז די זיבעטע (און לעצטע) מסכתא אין סדר נשים (דער דריטער סדר אין משניות). די מסכתא איז עוסק אין דעם ענין וויאזוי א מאן קען האבן א קנין קידושין אין א פרוי. די מסכתא האט א גמרא אין בבלי (81 בלאט) און ירושלמי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלעך) אין דער מסכתא
קאַטעגאָריע:משניות
שוויצן
שוויצן איז דער פליסיגקייט וואס גיסט זיך פון א מענטש, בשעת מען איז אנגעצויגן אדער מען ארבייט שווער און די גלידער ווערן הייס, וואס איז א סכנה פון "אווערהיטינג" אבער דאן געבט דער גוף ארויס וואסער וואס וועפּט ארויף אין די לופט און דערמיט נעמט עס אוועק די הייסע טעמפעראטור און דער מענטש ווערט צוריק קאלט.
זעה: שוויצבאד
קאטעגאריע:קערפערליכע פליסיגקייט קאטעגאריע:לעבנסשטייגער קאטעגאריע:נאטור
FBI
left|175px די FBI (ענגליש: Federal Bureau of Investigation, יידיש: "פעדערעלע ביורא פון אויספארשונגען") איז אן אמעריקאנישע ארגאניזאציע געגרינדעט אין 1908 מיטן נאמען ביורא פון אויספארשונגען (BOI), באקומען דעם נאמען FBI הערשט אין 1935. עס אפערירט אונטער דעם יוסטיץ דעפארטמענט.
מיסיע
די מיסיע און ציל פון דער ארגאניזאציע איז צו באשיצן און באוואכן אמעריקאנער טעריטאריע פון טעראריסטן, און האלטן אן אויג אויף די קרימינאלע געזעצן צו ס'ווערט אויסגעפאלגט און איינגעהאלטן
באשיצן ציווילע רעכטן, האלטן אונטער קאנטראל די אויפירונג פון גרופעס נישט צו ווערן גענג'ס.
דער היינטיגער דירעקטאר זייט 2001 איז ראבערט מילער.
דער שרעקליכער נאכטעם פון דער ארגאניזאציע
מאנכע אמעריקאנער פון אלע שיכטן און קרייזן, שוין אפגערעדט פון די מינאריטעטן, רעדן זיך אפ אויף די פולע אומרעכטן וואס זיי נוצן אויס אונטער זייער מאכט איינפלוס קעגן פשוט'ע אמעריקאנער בירגער, און אפטמאל איז עס אפילו טויט שטראף אורטיילן, און אפילו ווען זיי אנערקענען יא אמאל אז זיי האבן געמאכט א טעות דערקלערן זיי נישט אין אן אפענעם וועג כדי ריינצואוושן יענעם'ס נאמען, נאר קודם פאררופן זיי א גרויסע פרעס-קאנפערענץ און באזינגען יענעם, און דערנאך סעטלען זיי דעם ענין אונטער באהאלטענע אפמאכן וואס צווינגט יענעם (אין רוב פעלער) נישט ארויס צו געבן קיין שום דעטאלן, אונטערן מאנטל אז עס קען שאטן פאר דער זיכערהייט פון דעם לאנד.
פון דער צווייטער זייט מטבע זאגן די אויטאריטעטן אז עס איז אוממעגליך אנצוגיין צו באשיצן אזא גרויסע אימפעריע ווי וואס דער מערסט דעמאקראטיש לאנד שטעלט צו אן מאכן פון מאל צו מאל א טעות, און דאס ארויסגעבן די אינפארמאציע איז יצא שכרו בהפסידו אז אזוי וועלן די עכטע פארברעכער וויסן די טאקטיקן פון דער רעגירונג און וויסן וויאזוי זיך אויסצומיידן פון זיי
אבער דאס זענען ביידע מודה אז די פארגיטיגונג וואס זיי געבן פאר אומשולדיגע זענען גאר מינימאל, און די שולדיגע דערין (אויב עס איז דא מען רעדט נישט פון קיין מיסטפארשטענדענישן און דאס גלייכן) ווערן זעלטן ווען דיסציפלינירט.
וועבלינקען
קאטעגאריע:USA רעגירונג קאטעגאריע:שפיאנאזש אגענטורן
נינט טייב
נינט טייב (נינעט טאַייעב; געבוירן דעם 21סטן אקטאבער 1983) איז אן ישראלדיקע זינגערין, אקטריסע און קאמיקערין. זי איז באוווּסט געווארן דורכן פאפולערע פארמעסט־טעלעוויזיע־פראגראם: "דער ערשטער כוכב־נולד" אינעם יאר 2003 אין ישראל.
אין יאר 2004 האט זי אנגעהויבן צו שפילן װי אן אקטריסע ביים טעלעוויזיע סעריע "השיר שלנו".
אין 2005 האט זי געשפילט די געזאַנג שטימע פון מערי פּאָפּינס אין די העברעאיש רעדנדיקע ווערסיע פון דיזני'ס מוזיקפילם "מערי פּאָפּינס" פון 1964 (איר דיאַלאָג שטימע איז געשפילט געווען דורך עדי קוזלובסקי).
אין 2018 האט זי געשפילט יעלי אַשכנזי אין די ישראלדיקע סעריע "בשבֿילה גיבורים עפֿים" ("פאַר זי העלדן פֿליען").
דיסקאגראפֿיע
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
ירדן טייך
צי מיינט איר יארדאניע (ירדן) די מדינה?
קליין|250פיקס ירדן (אדער יאַרדן) איז דער גרעסטער טײַך אין ארץ–ישׂראל פֿון עבר הירדן, גײט פֿון צפֿון צו דרום, קומט פֿון די סירישע וואַסערן, פֿליסט אַדורך דעם ים–כּנרת, קומט אַרויס פֿון דאָרט און פֿליסט אין טאָל (עמק–הירדן) ביז ער פֿאַלט אַרײַן אין ים–המלח. דער נאָמען ירדן ווערט דערמאָנט, אַחוץ אין חומש און אַנדערע תנ"ך–ספֿרים (דאָס ערשטע מאָל בראשית י"ג „ככר הירדן“), אויך אין אַלטע–עגיפטישע דאָקומענטן, דאָס וואָרט „ירדן“ זאָלֹ זײַן פֿון וואָרט „ירד“. אַראָפנידערן, אַראָפפֿליסן פֿון דער הויך אין די נידער.
אין תנ"ך און אַלטער יידישער געשיכטע פֿאַרנעמט דער ירדן אַ גרויס אָרט. בײַם אײַננעמען ארץ–ישׁראל אין דער צײַט פֿון יהושע בן נון (יהושע ג') זענען די יידן אַריבער דעם ירדן און דאָס וואַסער איז געשפאַלטן געוואָרן פֿון בײדע זײַטן. אַרום דעם ירדן זענען פֿאָרגעקומען די וואונדער–ספורים פֿון די נבֿיאים אליהו און אלישע (מלכים ב' ב', ה' ו').
די לענג פֿון ירדן איז בײַ 150 קילאָמעטער, און די ברײט נאָר עטלעכע מעטער. בײַם ירדן זענען לעצטנס אַנשטאַנען אַ רײ ייֵדישע מאַדערנע קאָלאָניעס ווי אויך די עלעקטרישע רוטענבערג–סטאַנציע. דער כנרת איז אן אזערע פון דעם ירדן טייך.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:טייכן אין אזיע קאַטעגאָריע:ארץ ישראל קאַטעגאָריע:יארדאניע
GNU פרייע דאקומענטאציע ליצענץ
קליין|250px|דער לאגא פון GNU GNU FDL איז ראשי תיבות פרייע דאקומענטאציע ליצענץ פון GNU רשות צו קאפירן.
דאס איז א לעגאלער אויסגערבעטער דאקומענט ליצענץ ספעציעל פאר פרייע און אפענע פראיעקטן וואס וואלענטירן בויען דעם תוכן.
און כללית טוט דער לייסענס פארזיכערן אז דער בעלות פון די באשאפערס האבן נישט קיין רעכט דערויף, ד.ה. עס איז נישט קאפירעכט, נאר בלויז קאפילינק אז דער באשאפער איז נאך אזוי ווייט איבערגעלאזט מיט אביסל בעלות אז מען זאל אים קענען געבן די קרעדיט אבער נישט קענען האלטן פאראנטווארטליך.
אלץ וואס מען שרייבט אויף וויקיפעדיע איז לויט די תנאים פון דעם GNU ערלויבניש.
יאזעף געבעלס
יאזעף געבעלס (Joseph Goebbels) (געבוירן 1897, און באגאנגען זעלבסטמארד א טאג נאך היטלער, 1945) איז געווען פון דער אנפירער און העלפער פון די נאציס ביים צווייטן וועלט קריג.
ער איז געווען פראפעגאנדע מיניסטער, און האט אויך געדינט אלס ווארטזאגער פון די נאציס.
ער האט זיך פארזוימט מיט אדאלף היטלער אין היטלערס בונקער אין בערלין, דארט האט ער זיך גענומען דאס לעבן, מיט זיין ווייב, נאכן אומברענגען זייערע פינעף קינדער.
קאַטעגאָריע:נאציס קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע
Joseph Goebbels
קאַטעגאָריע:ווייטערפירונגען פון ענגליש
איראן
ממוזער|שמאל|250px|אַלבעראַז בערג, נעבן מאָדערנעם [[טעהראן]]
איראַן, פריער באוואוסט מיטן נאמען פערסיע, אפיציעל די איסלאַמישע רעפובליק פון איראַן, איז א לאנד אין מערב אזיע. איראן איז אן איסלאמיש לאנד, אויף דער שיאיטישער שטרעמונג פון איסלאם. זײַן הױפּטשטאָט איז טעהראן.
איראן גרעניצט זיך מיט איראק און טערקיי אין מערב, מיט ארמעניע און אזערביידזשאן אין צפון־מערב, מיט קאזאכסטאן און רוסלאנד איבערן קאספישן ים, מיט טורקמעניסטאן אין צפון־מזרח, מיט אפגאניסטאן און פאקיסטאן פון מזרח, און אין דרום מיטן פערסישן איינגאס. מיט א שטח פון 1,648,195 קוואדראט ק"מ, איז איראן דאס צווייטע גרעסטע לאנד אינעם מיטל־מזרח און דאס 17ט גרעסטע אין דער וועלט.
מער ווי 78 מיליאן מענטשן וואוינען אין איראן, דאס 17ט מערסט באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט.
איראן פארמאגט גאר אסאך נאטירלעכע אוצרות פון אויל קוואלן און ריזיגע זאפאסן פון נאטורליכן גאז, איראן פארמאגט אויך אסאך מינעראל מינעס. איראן איז די היים פון איינער פון דער וועלט'ס עלטסטע ציוויליזאציעס. די איראנישע מעדן האבן פאראייניגט דעם שטח אין אן אימפעריע בערך אין די ג'ש' יארן. איראן האט דערגרייכט דעם שפיץ פון זיין מאכט ביי דער אכאמענישער אימפעריע (די ערשטע פערסישע אימפעריע) אונטער כורש אין די ג'ת' יארן. די אימפעריע איז געווען שפרייט פון די באלקאן לענדער אין מערב ביזן אינדוס טאל אין מזרח, די גרעסטע אימפעריע אין דער וועלט. די אימפעריע איז איינגעפאלן נאך די מלחמות מיט אלעקסאנדער דער גרויסער.
שפעטער זענען געקומען די פארטישע אימפעריע, און דערנאך די סאסאנישע אימפעריע, ווען איראן איז ווידער אמאל געווארן איינער פו די פירנדע אימפעריעס פון דער וועלט, צוזאמען מיט דער ביזאנטישער אימפעריע.
אין יאר 622 האבן ראשידון מוסולמענער אינוואדירט פערסיע, און ביז 651 האבן זיי איינגענומען דאס לאנד, און האבן געענדערט די רעליגיע פון זאראאסטריזם צו איסלאם. דערנאך האט איראן געשפילט א גרויסע ראלע אין דער איסלאמישער גאלדענער תקופה און האט פראדוצירט א סך באאיינפלוסלעכע וויסנשאפטלער, געלערנטער, קינסטלער און דענקער. אין 1501 האט אנגעהויבן די סאפאווישע דינאסטיע, וואס האט פראמאווירט שיא איסלאם ווי די אפיציעלע רעליגיע.
אין 1906 איז געגרינדעט געווארן פערסיע'ס ערשטער פארלאמענט אונטער א קאנסטיטונאציאנעלער מאנארכיע. דעם 1טן אפריל 1979 האט די איראנישע רעוואלוציע אויפגעשטעלט אן איסלאמישע רעפובליק.
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט אין לאנד איז טעהראן, וואס דינט ווי דער קולטורעלער, קאמערציעלער און אינדוסטריעלער צענטער פונעם פאלק.
די אפיציעלע שפראך איז פערסיש, און די וואלוטע איז דער איראנישער ריאל.
איראן איז געווארן א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער אין 1945, און איז אויך א מיטגליד אין דער אפעק ארגאניזאציע.
עטימאלאגיע
דאס ווארט "איראן" קומט פון אן אוראלט-איראנישער שפראך "אַריאַנאַ", לאנד פון די אריאנער.
היינט ניצט מען סיי איראן סיי פערסיע פארן נאמען פונעם לאנד.
היסטאריע
פון דעם 10טן ביזן 7טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג, האט די אסירישע אימפעריע געהערשט אויפן שטח פון היינטיקן איראן. אין 728 פאר דער ציווילער רעכענונג זענען די מעדישע שבטים געווארן פאראייניגט אונטער איין הערשער. אונטער דעם מלך קיאקסארעס האבן די מעדן און די פערסער געמאכט אן אפמאך מיט נאבאלאפאסאר פון בבל צו אטאקירן די אסירישע אימפעריע. די ברידער קריג האט מען געפירט פון 616 ביז 605 פאר דער ציווילער רעכענונג ביז די אימפעריע איז אונטערגעגאנגען. די פעלקער זענען געווארן אומאפהענגיק. אזוי האט זיך געמאכט די מעדישע אימפעריע, וואס האט קאנטראלירט גאנץ איראן און אויך מזרח אנאטאליע.
אין די נייעס
איראן איז אסאך אויף די ארענע פון נייעס וואס באדרעאט די וועלט. צוליב די באשולדיגונג און זארג אז זי איז אין א געיעג נאך נוקלעארע וואפן. מאנכע האלטן אז זי האלט גאר נאענט צו ערצייגן איר ערשטע אטאמישע וואפן, וואס פאר מדינת ישראל איז דאס גאר ביטערע נייעס.
זינט דער רעליגיעזער פירער אייאטאלע כומעיני האט איבערגעווארפן דעם דעמאלטדיגן מאנארך דער שאך פון איראן אין 1979. איז איראן אויף די ליסטע פון די לענדער וועלכע ווערן באשולדיגט אין שטיצן טעראר,
איראן איז געווען אויף די ליסטע פון די אקסיס פון שלעכטס די שווארצע ליסטע וואס די אמעריקאנער פרעזידענט בוש האט דערקלערט נאך 9/11.
דער מעסיגער פרעזידענט כאסאן ראכאני האט איבערגענומען פונעם היציגן און קאנטראווערסיעלן מאכמוד אכמעדיניזשאד‏ אין 2013. איר רעליגיעזער פירער איז אַיאַטאלע אלי כאמענעי וואס האט איבערגענומען נאכן טויט פונעם ערשטן אַייאַטאלא רוכאלא כומעיני.
טעראר אקציעס
איראן האט זיך פון דער אנהייב פון דער איסלאמישער רעוואלוציע זיך אפגעגעבן מיט פארכאפן ציווילע, אדער דיפלאמאטן, פאר משכונות אויסטויש, פון דארט איז עס געווארן זייער פארשפרייט, און באנוצט אין די מוסלעמענישע וועלט.
איראן ווערט דירעקט באשולדיקט אין אקציעס, וואס כעזבאלא האט דורכגעפירט, איבער דער גארער וועלט, אין דייטשלאנד, ווי איראנער געהיימע אגענטן האבן אומגעברענגט קעגנער צו דער איסלאמישער רעפובליק, און די דייטשע פאליציי האט זיי געכאפט, און זיי האבן מודה געווען אז זיי געהערן אן די רעוואלוציאנערע וועכטער, אין ארגענטינע ווי די יידישע געמיינדעס געביידע, אין בוענאס איירעס, איז אויפגעריסן געווארן אין א זעלבסטמארד אטאקע, האט איראן געהאט א דירעקטע האנט,
קעגנער
איינע פון די ארגאניזאציעס וואס קעגנט זיך צו דער איראנישער רעגירונג איז די טעראר גרופע דזשונדאלא.
עקאנאמיע
איראנ'ס עקאנאמיע איז א געמיש פון צענטראלער פלאנירונג, שטאַט באזיץ פון אויל אנדערע גרויסע אונטערנעמונגען, דארף לאנדווירטשאפט, און קליינע האנדל ביזנעסן. אין 2011 איז דער ברוטא אינלענדישער פראדוקט געווען $482 ביליאן. איראן ווערט גערעכנט א העכער-מיטל איינקומפט עקאנאמיע ביים וועלט באנק. ארבעטסלאזקייט איז העכער פון 10%, ביי פרויען טאפלט ווי ביי מענער.
די עקאנאמיע איז שטארק געפאלן צוליב וועלט סאנקציעס קעגן איראן, וואס למשל קען נישט פארקויפן אויל אפיציעל. אין אפריל 2013 איז דער אמעריקאנער דאלאר געווען ווערט 36,000 איראנישע ריאל.
טוריזם
אין 2009 זענען געקומען 2.3 מיליאן טוריסטן קיין איראן, מערסטנס פון לענדער אין אזיע, אומגעפער 10% פונעם אייראפעישן פארבאנד און די פאראייניגטע שטאטן. די הויפט טוריסטן צילן זענען איספאהאן, מאשהאד און שיראז.
ענערגיע
איראן האט די גרעסטע גאז רעזערוון אין דער וועלט, מיט 33.6 טריליאן קובישע מעטער.
די פאדערונג פון עלעקטרישער מאכט וואקסט מיט 8% א יאר.
געאגראפיע
איראן איז דאס 17ט גרעסטע לאנד אין דער וועלט, מיט א שטח פון 1,648,195 קוואדראט ק"מ; זיין שטח איז אזוי גרויס ווי דאס פאראייניגטע קעניגרייך, פראנקרייך, שפאניע און דייטשלאנד צוזאמען, און איז גרעסער ווי דער שטאָט אלאסקע פון די פאראייניגטע שטאטן. איראן ליגט צווישן די גארטל ליניעס 24º און 40º N און צווישן די מערידיאנען 44º און 64º E. ער האט גרענעצן מיט איראק (1,458 ק"מ) און טערקיי (499 ק"מ) צו מערב; אזערביידזשאן (611 ק"מ) און ארמעניע (35 ק"מ) אין צפון־מערב; דער קאספישער ים ליגט צו צפון; טורקמעניסטאן (992 ק"מ) צו צפון־מזרח; אפגאניסטאן (936 ק"מ) און פאקיסטאן (909 ק"מ) צו מזרח; און צו צפון ליגן דער פערסישער איינגאס  און דער איינגאס פון אמאן.
איראן באשטייט פונעם איראנישן פלאטא אחוץ פון די בארטנס פונעם קאספישן ים און כוזעסטאן פראווינץ אין דרום־מערב פון לאנד. ער איז זייער בארגיק מיט פארשידענע בארגקייטן מיט טאלן צווישן זיי. דער באפעלקערטער מערב טייל פון לאנד איז דאס מערסט בארגיק, מיט בארגקייטן ווי די קאווקאז, זאגראס און אלבארז בערג. דער העכסטער פונקט אין איראן איז דאמאוואנד, הויך 5,610 מעטער, וואס איז אויך דער העכסטער פונקט אין אייראפע-אזיע מערב פונעם הינדו קוש.
דער קלימאט אין איראן איז מערסטנס טרוקן אדער האלב-טרוקן, אבער לעבן דעם קאספישן ים איז דער קלימאט מער טראפיש.
דעמאגראפיע
די באפעלקערונג פון איראן איז 75.2 מיליאן מענטשן לויטן צענזוס וואס די רעגירונג האט אויסגעפירט אין 2011. ביים זעלבן צענזוס האט מען געציילט 8,700 יידן אין איראן.
איראן האט פינעף שטעט מיט מער ווי א מיליאן באוואוינער—טעהראן, טאבריז, מאשהאד, איספאהאן און קאראזש.
שפראכן
דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג רעדט פערסיש, וואס איז אויך די אפיציעלע שפראך פון לאנד. טייל מענשטן רעדן לורי אדער לארי, און אין קורדיסטאן פראווינץ רעדט מען קורדיש.
רעליגיע
קליין|קבר פון [[דניאל]] היסטאריש איז זאראאסטריזם געווען די דאמינאנטע רעליגיע אין איראן, ספעציעל אין דער תקופה פון די אכאמעניש, פארטישע און סאסאנידע אימפעריעס. ווען די סאסאנידע אימפעריע איז געפאלן מיט דעם מוסולמענישן ניצחון אויף איראן, איז איסלאם געווארן די דאמינאנטע רעליגיע. היינט איז שיא איסלאם די אפיציעלע מלוכה רעליגיע פון איראן, מיט 90% צו 95% אנהענגער אין לאנד. אומגעפער 4% זענען סוניס, בעיקר קורדן און באלוכן. די איבעריגע 2% זענען יידן, קריסטן, זאראאסטרן, באהאיער, יאזידער און יארסאנער.
דריי מינערהייטן ווערן דערקענט, יידן, קריסטן און זאראאסטרער, און יעדער פון זיי האט רעזערווירטע זיצן אין פארלאמענט. אויך געפינען זיך אין איראן באהאיער, אבער זיי זענען נישט אנערקענט.
ליטעראטור
פערסישע ליטעראטור איז פון די עלטסטע אין דער וועלט. זי גייט צוריק צו דער דיכטונג פון אוועסטע, אומגעפער 1000 יאר פאר דער ציווילער רעכענונג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:איסלאם קאַטעגאָריע:מיטל מזרח
געל
געל איז א קאליר צווישן גרין און אראנזש.
ווען מ'נוצט RGB שרייבט מען דאס אזוי (255,255,0) אין העקס שרייבט מען דאס אזוי FFFF00 אדער FF0
ליכט מיט א כוואליעלענג צווישן 570-580 נאנאמעטער איז געל.
קאַטעגאָריע:קאלירן
קאמפיילער
קאָמפּײַלער (אויך קאָמפּילאַטאָר) איז א קאמפיוטער פראגראם וואס זעצט איבער א געשריבענע פראגראם שפראך צו מאשינס שפראך. למשל א טעקע וואס איז געשריבן געווארן מיט דער שפראך C טוט דער קאמפיילער זי איבערזעצן אויף דער מאשינס שפראך און לינקט צוזאם אלע טעקעס מיט פארשיידענע פונקציעס צו א דורכפירדיקע טעקע (exe).
אין דער 'יוניקס' און 'לינוקס' אפערירן סיסטעם איז דער קאמפיילער שוין איינגעבויעט און מען ברויכט אים ניט אינסטאלירן.
דיבאגינג (אויסגעפינען באגן)
אויב איז דא אין דער טעקע גרייזן, וועט דער קאמפיילער אויפמערקן גענוי ווו די גרייזן זיינען, אבער דאס אליין איז נישט גענוג, און פראגראמיסטן ניצן זיך מיט נאך פארשיידענע ווערקצייגן וואס מען רופט דיבאגינג אויסצוגעפינען פעלערס און באגן אינעם פראגראם.
קאמפיילער פירמעס
היינט צוטאגס פארקויפן די גרויסע פירמעס פארטיקע פאקעטן וואס אנטהאלטן אלע וועגן צו פראגראמירן (א שרייב פראגראם, קאמפיילער, לינקער, דיבאגער). ווי למשל מייקראסאפט מיט איר Visual Studio פאקעט, בארלאנד מיט איר Turbo C++ פאקעט און GNU מיט איר Emacs פאקעט פאר א יוניקס אפערירן סיסטעם.
קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמען קאַטעגאָריע:קאמפיוטער פראגראמירן
משפחה (מאגאזין)
משפחה איז א וואכענטליכע מאגאזין וואס ערשיינט סיי אין אמעריקע אויף ענגליש און סיי אין ישראל אויף העברעאיש.
דאס איז געווען די ערשטע מאגאזין ביי חרדים אויפן מאדערנעם אויפן שיין אינהאלטסרייך און באלערנדע לענגערע ארטיקלען.
דער ארויסגעבער און גרינדער איז א באקאנטע ליטווישע "פלאי" משפחה, זיי האבן דאס פארקויפט פאר א פרייען אינוועסטאר וואס שארט געלט.
עס איז זייער פאפולער ווייל צו ליינען שבת פאסט זיך ענדערשט א מאגאזין מיט ריינע בלעטער ווי איידער א צייטונג וואס איז גרויס אימבאלימפערט און שמוציג.
איר רעדאקטאר איז ר' משה גרילאק, א ייד פון א גערער משפחה, וואס האט אסאך יארן דערפֿארונג אין קירוב רחוקים און זיין פארשטאנד צו רעדן זאכן וואס פרייע פארשטייען פירט די וועלט ברייטע סוקסעס פון דעם מאגאזין.
קאטעגאריע:פרומע צייטונגען קאטעגאריע:פרומע מאגאזינען
ראמאפא
ראַמאַפאָ איז א שטעטל אין ראקלענד קאונטי, מיט א באפעלקערונג פון 108,905 אין 2000.
געמיינדעס אין ראמאפא
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק
אושפיזין
קליין מיינט איר דאס פילם אושפיזין?
ראמאפא
געמיינדעס אין ראמאפא
קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי
אושפיזין
אושפיזין (געסט אין אראמיש) זענען די 7 נעמען פון די רוחניות'דיגע אידישע פאלקס טאטעס וואס קומען אריין אין דער סוכּה יעדער נאכט אלס געסט פון דעם יו"ט סוכות ע"פ קבלה. אברהם יצחק יעקב משה אהרן יוסף דוד מען זאגט א ספעציעלע תפילה זיי צו לאדענען.
וועבלינקען
קאטעגאריע:סוכות
שיכון וויזניץ (מאנסי)
שיכון וויזניץ (כתר ווילידש) איז געגרונדעט געווארן אין יאר תש"נ לפ"ק (1990), בעיקר פאר וויזניצע חסידים, צוליב די דעמאלסדיגע שטרענגע טאון אויף ראמאפאו בויען אין זאונינג געזעצן, זי געפונט זיך אין די שטאט מאנסי, אין די טאון אויף ראמאפאו אין איר מעייאר איז הרב דוב (בערל) ראזענפעלד קאטעגאריע:ניו יארק
קריקלוואוד באן סטאנציע
קריקלוואוד איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אין קריקלוואוד, לאנדאנער בארא פון בארנעט, צפון־מערב לאנדאן. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף דער טעמזלינק רוטע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע איז געבויט געווארן דורך דער מידלאנד באן אויף דער פארלענגערונג קיין אום 2טן מיי 1870, מיטן נאמען קריקלוואוד און טשיילדס היל.
באדינונגען
די באנען ווערן אפערירט דורך טעמזלינק; צפון פארן זיי קיין סט אלבאנס און לוטאן און דרום קיין ווימבלדאן און סאטאן. אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן: ביינאכט פארן צוויי באנען א שעה, צפון קיין בעדפארד און דרום קיין דריי בריקן אדער ברייטאן,
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון בארנעט
BSD
Berkeley Software Distribution) BSD) איז אומזינסטער יוניקס טייפ אפערעיטינג סיסטעם, ארויס געגעבן דורך די יוניווערסטי פון קאליפארניע בערקלעי, אנגעהויבען און 1970.
איבערבליק
BSD איז באקאנט פון די מערסטע סטאבילע אפערעיטינג סיסטעם, סעציפעל די FREE BSD ווערסיע, עס זענען דא פארשידענע ווערסיעס וויבאלד עס איז געלייסענד אונטער די BSD לייסענס וואס איז גענצליך אומזינסט, און עס איז זייער סטאביל, ווי למשל די מעקינטאש OS 10 און ווייטער, זענען א גענדערטע ווערסיע פון BSD,
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:אפערירן סיסטעמען
מאנאטעיזם
די פאלגענדע אמונות זענען מאנאטעיסטיש: איסלאם, אַטעניזם, באַביזם, באַהאַ'י, דעיזם, דרוזיזם, עטליכע סעקטן פון הינדואיזם (אַזאַנע ווי שאַיוויזם און וואַישנאַוויזם), טענריקיאָ, טשעאָנדאָיזם, יזידיזם, יידישקייט, מאַנדאַייזם, סיקהיזם, סעיטשאָ-ניט-ייע, עקאַנקאַר, קריסטנטום און ראַסטאַפאַרי. עלעמענטן פונעם מאָנאָטעיסטישן געדאַנק טרעפן זיך אין אוראלטע רעליגיעס, ווי צום ביישפיל זאָראָאַסטריזם, אלטע כינעזישע רעליגיע, און יאַהוויסם. אין יאר 2000 האבן אומגעפער 55% פונעם וועלטס באפעלקערונג געהערט צו די דריי עיקר מאנאטעיסטישע רעליגיעס: יידישקייט, קריסטנטום און איסלאם.
עטימאלאגיע
דאס ווארט מאנאטעאיזם קומט פון גריכיש (מאנאס) וואס באדייט "איינצל" און  (טעאס) וואס באדייט "גאט".
רעפערענצן
* קאטעגאריע:רעליגיע קאטעגאריע:תורה
איטאליעניש
איטאליעניש (איטאליעניש: italiano [איטאַליאַנאָ] אדער lingua italiana [לינגואַ איטאַליאַנאַ]) איז א ראָמאנישע שפראך וואס 63 מיליאן מענטשן רעדן, בעיקר אין איטאליע. אין דער שווייץ איז איטאליעניש איינע פון פיר אפיציעלע שפראכן. אויך אין סאן מארינאָ איז איטאליעניש די אפיציעלע שפראך. נאך דער פאראייניגונג פון איטאליע איז אויפגענומען געווארן כלל־איטאליעניש, באזירט אויף דעם טוסקאנישן דיאלעקט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:איטאליע קאַטעגאָריע:שפראכן
טראנזיסטאר
א טראנזיסטאר איז אן עלעקטראנישער באשטאנדטייל וואס קאנטראלירט דעם פליעס פון עלעקטריציטעט צווישן די טויזעטער און גאר מיליאנען אדער ביליאנען קליינטשיגע באשטאנדטיילן אינעם עלעקטראנישן אפאראט אדער טשיפ.
א טראנזיסטאר האט דריי שטעכערליך (דראטן) וועלכע קומען ארויס דערפון, צוויי ווערן גענוצט פאר דעם פליעס פון עלעקטריציטעט, דער דריטער דראט איז דער קראן וואס קאנטראלירט וויפיעל עלעקטריציטעט זאל אדורך פליעסן. ווי מער עלעקטריציטעט מ'לייגט צו צום דריטען דראט אלץ ווייניגער עלעקטריציטעט לאזט עס דורך.
א טראנזיסטאר איז נוצבאר פאר עלעקטראנישע אינסטראמענטען וואס נוצען טשיפס און דארפן מאכן יא אדער ניין באשליסענס, דאס ווערט קאנטראלירט דורך דעם דריטען דראט.
היינטיגע קאמפיוטער טשיפס זענען זייער קאמפליצירט און פארמאגן איבער א ביליאן טראנזיסטארס!
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
קאמפיוטער טעקע
א קאמפיוטער טעקע (ענגליש: File, העברעיש: קובץ) איז א בלאק פון אינפארמאציע אדער א מיטל צו האלטן אינפארמאציע, וואס א קאמפיוטער פראגראם קען ניצן, און וואס איז געוויינטלעך באזירט אויף א האפטיגן לאגער. „האפטיג" באדייט אז די טעקע בלייבט נאכדעם וואס דער לויפיגער פראגראם האט געקאנשעט. קאמפיוטער טעקעס האלטן דאס ארט פון אמאליקע פאפיר טעקעס וואס יעדע ביורא האט.
קאַטעגאָריע:ווייכווארג
שושנת יעקב (אלבאם)
דער אלבאם שושנת יעקב איז א קאסעטע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.
די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.
יום טוב עהרליך איז געווען א געוואל'דיגער לעבעדיגער אידל, ער האט פארמאגט א גרויסער חוש צו מאכן ווערטליך, ספעציעל אלע זאכן וואס האט צוטוען מיט אידישקייט. אין דעם טעיפ לייגט ער אראפ אויף זיין שטייגער וויאזוי א איד איז שיכור און מאכט לעבעדיג. ער האט דאס געמאכט שוין אין זיינע עלטערע יאהרן, אבער מען דערקענט ער האט נאך אלץ נישט פארלוירן זיינע געלונגנע חושים און טאלאנטען.
אלע ניגונים און ווערטער פון דעם שושנת יעקב איז מיט ווערטליך און אונטערהאלטונגען לכבוד פורים, עס ברענגט שמחה און פרייד פארן הערער, צוזאמאנגעמישט מיט א חסידישן שטייגער ווי ער זעלבסט איז געווען. די לידער אינעם טייפ:
1 א גוטן פורים 2 שמחה 3 א קאלעקטער פארציילט ווי אזוי קאלעקטער ליידט ווען ער שנארט און שאפט געלד פאר א געוויסן צוועק, ווי אזוי מען מאכן ליצנות און ווערטליך אויף זיין חשבון, און פאר וואס פורים וויל ער מען זאל זיך ספעציעל אנשטרעגען פאר זיינט וועגן. 4 תענית אסתר 5 שושנת יעקב (א - ו)
חסד (אלבאם)
חסד איז דער 21סטער אלבאם פון דעם באקאנטן זינגער יום טוב עהרליך, אין דער סעריע יידיש נחת.
די לידער אינעם אלבאם זענען:
NSA
קליין|350px|הויפטקווארטיר אין מערילענד די נאצינאלע זיכערהייט ארגאניזאציע אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע איז געשטעלט אויף אויפכאפן סיגנאלן און קאמיוניקאציע קאנאלן פארדעכטיגט צו דינען אנטקעגן אמעריקע׳ס אינטערעסן. אין דעם איז אריינגערעכענט אינטערנעט {זיפ} פילטערונג טעלעפאן באגס און יעדע קאמוניקאציע מיטל. דאס איז א געהיימע ארגאניזאציע גלייך צו די CIA נישט וויסנדיג די בוזשעט און אגענטן די צאל. ס'איז אנגענומען אלץ דער וועלט'ס גרעסטע שפיאנאזש אגענטור. די אגענטור איז אונטער דעם פארטיידונגס דעפארטמענט.
ס'גייט ארום אזא ווערטל אז די ראשי תיבות פון די אגענטור איז N'o S'uch A'gency פרייע אפטייטש: נישטא אזא אגענטור, אדער N'ever S'ay A'nything פרייע אפטייטש: קיינמאהל נישט זאגן גארנישט, צוליב די געהיימניספולקייט וואס נעמט ארום די אגענטור אסאך יארן איז די אגענטור געווען אונטער א שלייער אז אפילו איהר עקזיסטענץ איז נישט באשטעטיגט געווארן דורך דער רעגירונג. וואס דאס ברענגט די רייץ אז אפילו היינט וואס מ'ווייסט פון איהר עקזיסטענץ שטעלט מען אויס בילדער און מ'ציילט קאר'ס פון די פארקינג לאט מ'קוקט ביל'ס און נאך כדי געוואר צו ווערן עפעס מער איינצעלהייטן איבער דער אגענטור און די וואס גייען צו ווייט אפילו צייטונג ען קענען צומאל הערן פון פרעזידענט: ביז דא עד כאן אזוי ווי ס'האט שוין פאסירט עטליכע מאהל, ווי בוש ביי די USA TODAYS ארטיקל.
פארשטייט זיך אז פון די אקטיוויטעטן וואס מ'ווייסט שוין יא ציעט עס אסאך קריטיק דאס אז אלע טעלעפאן ליניעס ווערן געבאגט האט געדרייט א קאפ פאר פרעזידענט בוש און אזוי ווייטער.
ביי דער צווייטער וועלט קריג זענען אסאך קאד'ס געבראכן געווארען דורך דער אגענטור.left|160px
וועבלינקס
קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
עגיפטן
‫
עגיפטן (א טייל פון אמאליקן מצרים), אפיציעל די אראבישע רעפובליק פון עגיפטן (אראביש: جمهوريّة مصر العربيّة- דזשאמהוריאט מאסאר אלאראביע), איז אַן אראביש לאַנד אין צווי קאנטינענטן, צפון־מזרח אַפֿריקע און דרום־מערב אזיע. עגיפטן באדעקט א שטח פון 1,010,408 קוואדראט ק״מ, מערסטנס אינעם נילוס טאל. עגיפטן איז א מיטלענדיש לאנד. ער גרענעצט דעם עזה פאס און ישראל אין צפון־מזרח, דעם אילת איינגאס צו מזרח, דעם ים סוף צו מזרח און דרום, סודאן צו דרום און ליביע צו מערב.
זײַן הױפּטשטאָט איז קײרא. מצרים איז באַוווּסט אַלס אירע גאָר אַלטע מאָנומענטן ווי למשל די פיראמידן. די מערהייט פון איר באפעלקערונג זיינען סוני מוסלמענער.
דאָס לאַנד עגיפטן איז געווארן אומאָפּהענגיק זײַט ה'תרפ"ב (1922).
עגיפטן איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דער אראבישער ליגע.
עגיפטן איז געווארן א רעפובליק נאך דער 1952־רעוואלוציע אין יאר ה'תשי"ב. דער אנפירער צום רעוואלוציע איז געווען גאמאל אבדעל נאצער.
די גרעסטע שטעט אין עגיפטן זענען קיירא, אלעקסאנדריע, אסוואן און פארט סאאיד.
מצרים איז געווען די ערשטע אראבישע מדינה וואס האט אנערקענט אין מדינת ישראלס באשטאנד אין יאר ה'תשל"ט (1979), נאך וואָס דער פרעזידענט פֿון עגיפטן אנוואר סאדאט האט אויסגעפירט דעם אפמאך און געמאַכט פרידן מיט ישראל.
עגיפטן ווערט גערעכנט א לאקאלע קראפט מיט א קולטורערן, פאליטישן און מיליטערישן איינפלוס אין צפון אפריקע, מיטל מזרח און דער מוסולמענישיער וועלט.
נעמען
דער נאמען עגיפטן שטאמט פון אלט גריכיש Αἴγυπτος (אייגיפטאס).
רעפובליק
עגיפטן איז געווארן א רעפובליק דעם 28סטן פעברואר 1922.
געאגראפיע
עגיפטן האט א שטח פון 1,001,450 קוואדראט ק"מ, און איז דאס 29סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט. עגיפטן ליגט צווישן די גארטל ליניעס 22º און 32ºN, און צווישן די מערידיאנען 25º און 35ºE. דער קלימאט איז זייער טריקן, דערפאר וואוינט דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג אין א שמאלן פאס אינעם נילוס טאל.
קליין|א צווייג פון טייך נילוס לעבן אסוואן|250פיקס אחוץ פונעם נילוס טאל, דער גרעסטער טייל פונעם לאנדשאפט איז מדבר, מיט נאר א פאר אאזיסן דא און דארט. די ווינטן שאפן גרויסע זאמד־דיונעס וואס טייל פון זיי זענען העכער פון 30 מעטער. עגיפטן נעמט איין טיילן פונעם סאהארא מדבר און פונעם ליבישן מדבר. אין די צייטן פון די פרעה'ס וואס האבן געהערשט איבער מצרים האבן די מדבריות געשיצט דאס קעניגרייך פון אינוואזיע פון מערב.
מעכאניק
מעכאניק איז די וויסנשאפט וואס פארנעמט זיך מיטן באשרייבונג און אויספארשונג פון די בעוועגונג פון פיזיקאלישע קערפער אונטער דעם איינפלוס פון קראפטן אדער קראפט פעלדער.
עגיפטן
געאגראפיע
צווישן די שטעט און שטעטלעך זענען אלעקסאנדריע, די צווייטע גרעסטע שטאט; אסוואן; אסיוט; קיירא, די היינטיקע הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט; גיזא, וואו געפינט זיך דער פיראמיד פון כופו; לוקסאר; פארט סאאיד; שארם אל שייך; סועץ, ביים דרום עק פונעם סועץ קאנאל; און זאגאזיג. אאזיסן געפינען זיך ביי באהאריע, אל דאכלא, פאראפרא, אל כארגא און סיווא.
מעכאניק
די דריי געזעצן פון ניוטאן
1. יעדער קערפער וועט אנגיין מיט זיין איצטיגן באוועגונגס צושטאנד (ד.ה. גיכקייט און ריכטונג) ווי לאנג עס ארבעטן נישט אויף אים קיין קראפטן. אין אנדערע ווערטער, אויב דער קערפער איז אין א א צושטאנד פון רוה וועט ער ווייטער רוהען ווי לאנג עס וועלן אויף אים נישט ארבעטן קיינע קראפטן. אויב איז ער אין או צושטאנד פון זיך בעוועגן מיט א געוויסן שנעלקייט, וועט ער אנגיין מיט דעם בעוועגונג און זיך בעוועגן מיט די זעלבע שנעלקייט און אין דעם זעלבן ריכטונג ווי לאנג עס וועט נישט ארבעטן אויף אים א קראפט דאס צו ענדערן.
2. דער קראפט וואס ארבעט אויף א קערפער איז פראפארציאנעל צו זיין פערגיכונג און די מאסע פון דעם אייגנשאפט. אין אנדערע ווערטער, א קראפט ברענגט צו אן ענדערונג אין דעם שנעלקייט (ווי צום ביישפיל פון 1 מייל א שעה צו צוויי מייל א שעה) וואס איז פראפארציאנעל צו דער גרייס פון דעם קראפט, ד.ה. דער שינוי איז גרעסער וואס גרעסער דער קראפט. מיט א געגעבענער קראפט וועט דער ענדערונג זיין קלענער וואס גרעסער די מאסע.
עגיפטן
קלימאט
עגיפטן האט אן אויסטערלישן ווארעמען און טרוקענעם קלימאט. אויפן בארטן פונעם מיטלענדישן ים בלאזן קילערע ווינטן און דערפאר איז דארט נישט אזוי הייס ווי איבער אל אין לאנד. אין פרילינג בלאזט דער חאמסין, א ווארעמער טרוקענער ווינט, פון די מדבריות צו דרום. ווען דער חאמסין בלאזט ווערט ווארען בייטאג ביז C° 40 און אמאל ביז   C° 50.
עקאנאמיע
די עקאנאמיע פון עגיפטן פארלאזט זיך שטארק אויף לאנדווירטשאפט, מעדיע, אימפארט פון בענזין, נאטירלעכער ג'אז און טוריזם. מער ווי דריי מיליאן עגיפטער ארבעטן אין אויסלאנד, אין סאודי אראביע, פערסישן איינגאס, אייראפע און נאך לענדער.
עגיפטן באקומט הילף פון די פאראייניגטע שטאטן, א דורכשניט פון $2.2 ביליאן א יאר זייט 1979, און איז דאס דריטע גרעסטע באקומער פון אזעלכע געלטער פון די פאראייניגטע שטאטן. עגיפטן האט רעסורסן פון קוילן אין מדבר סיני און גראבט אויס 600,000 טאן א יאר. עגיפטן האט גאר א סך נאטירלעכע גאז, מיט רעזערוון פון אומגעפער 2,180 קובישע קילאמעטער, און עקספארטירט צו פיל לענדער. אין זיין יערליכן באריכט פון 2011 האט דער אינטערנאציאנאלער געלטפאנד געשאצט עגיפטן צווישן די לענדער וואס טוט מערסט איינצופירן עקאנאמישע רעפארם.
מעכאניק
קינעמאטיק
קינעמאַטיק איז דער באשרייבונג פונעם פיזיקאלישן־קערפער באוועגונג, אָן זיך אפצוגעבן מיט וואס איז דער אורזאך פון דעם באוועגונג.
סטאטיק
סטאטיק איז דער פארשונג פון די אומשטאנדען אונטער וועלכע קערפער זיינען אין גלייכגעוויכט.
עגיפטן
עקאנאמיע
עגיפטן האט א סך ארימקייט מיט אפשר 40% פון דער באפעלקערונג וואס פארדינען נישט אפילו $2 א טאג.
מעכאניק
דינאמיק
דינאמיק איז דער פארשונג פון די וועגן אין וועלכער א מעכאנישער סיסטעם ענדערט זיך איבער די צייט.
עגיפטן
טוריזם
טוריזם איז איינער פון די וויכטיגסטע סעקטארן פון עגיפטנ'ס עקאנאמיע. מער ווי 12.8 מיליאן טוריסטן האבן באזוכט עגיפטן אין 2008, און האבן אריינגעברענגט אין לאנד כמעט $11 ביליאן. דער טוריזם סעקטאר באארבעט בערך  12% פון עגיפטנ'ס ארבעטסקראפט.
מעכאניק
דינאמיק
*
עגיפטן
טוריזם
טוריזם מיניסטער הישאם זאזו האט געזאגט פאר אידוסטריע פראפעסיאנעלע אז טוריזם האט אריינברענגט אין לאנד עטלעכע $9.4 ביליאן אין 2012, א ביסל מער ווי די $9 ביליאן אין 2011.
טראנספארט
טראנספארט אין עגיפטן איז קאנצענטרירט ארום קיירא און די באזעצטע זידלונגען לענגאויס דעם נילוס.
די הויפטליניע פונעם לאנד'ס 40,800 ק"מ באן נעצווערק גייט פון אלעקסאנדריע קיין אסוואן, און ווערט אפערירט דורך עגיפטישע נאציאנאלע באנען. די באן נעצווערק האט 28 ליניעס און 796 סטאנציעס. די גאסן נעצווערק פאר פארמיטלען איז לאנג 37,000 קילאמעטער.
דער קיירא מעטרא אין עגיפטן איז דער ערשטער פון נאר צוויי מעטרא סיסטעמען אין גאנץ אפריקע און דער אראבישער וועלט. דעם מעטרא האט מען געבויט פאר א סומע פון 12 ביליאן עגיפטישע פונט. די סיסטעם האט דריי ליניעס און מען קלערט צו בויען נאך א פערטע ליניע.
עגיפטן ווערט פאררעכנט איינער פון די פיאנער לענדער אין ניצן לופט טראנספארט. די פאן לופטליניע פון עגיפטן, עגיפטלופט איז געווארן געגרינדעט אין 1932 און געהערט 100% צו דער עגיפטישער רעגירונג. די לופטליניע איז באזירט אין קיירא אינטערנאציאנאלער פליפארט, און אפערירט פאסאזשירן און פראכט דינסטן צו מער ווי 75 צילן אינעם מיטל מזרח, אייראפע, אפריקע, אזיע און די אמעריקעס. היינט האט עגיפטלופט א פלאט פון 80 עראפלאנען.
סועץ קאנאל
דער סועץ קאנאל איז א געמאכטער ים־ניווא וואסערוועג אין עגיפטן וואס איז דער וויכטיקסטער צענטער פון ים־טראנספארט אינעם מיטל מזרח, און באהעפט דעם מיטלענדישן ים מיטן ים סוף. דעם קאנאל האט מען געעפנט נאוועמבער 1869 נאך צען יאר בוי־ארבעט. ער דערמעגלעכט שיף טראנספארט צווישן אייראפע און אזיע אן צו דארפן נאוויגירן ארום אפריקע. דער צפון טערמין איז פארט סאאיד און דער דרום טערמין איז פארט טאוופיק אין דער שטאט סועץ. אויף זיין מערב ברעג ליגט איסמאיליע, 3 ק"מ פונעם מיטלפונקט.
דער קאנאל איז ברייט 193.30 ק"מ, טיף 24 מעטער און און ברייט 205 מעטער (ווי אין 2010). דער קאנאל האט אן איינצעלן פֿארוועג, מיט ערטער אריבערצוגיין אין באלאה און דער גרויסע ביטערע אזערע. דער קאנאל האט נישט קיין שליוזן. ים וואסער פליסט אדורכן קאנאל; צפון פון די ביטערע אזערעס פליסט דאס וואסער קיין צפון אין ווינטער און קיין דרום אין זומער. דרום פון די אזערעס ווענדט זיך דער שטראם לויטן ים־פֿלייץ ביי סועץ.
דיפלאמאטישע באציאונגען
עגיפטן פארמאגט פארהעלטנמעסיג גוטע דיפלאמאטישע באציאונגען מיט אירע שכנים און מיט דער מוסלעמענער וועלט. עגיפטנ'ס אגענדע איז בדרך כלל מער ליבעראל געשטימט ווי רוב מוסלעמענער לענדער אין די געגנט.
כאטש עגיפטן איז באוואוינט מער א מערהייט פון סוני מוסלעמענער, דאך פארטראגט זי זיך אין פרינציפ מיט די אנדער מוסלעמענער פראקציעס ווי דער שיאטישער איראן. עגיפטן דינט אפטמאל אלס דיפלאמאטישער פארמיטלער צווישן די פארשידענע קעגנערישע לענדער אינעם ראיאן.
אנדערש פון רוב מוסלעמענער לענדער אינעם מיטל מזרח און אפריקע, פארמאגט עגיפטן גוטע באציאונגען מיט ביידע וועלט גרויס-מאכטן, סיי מיט די פאראייניגטע שטאטן און די מערב וועלט, און אזוי אויך מיט רוסלאנד און אירע אליאירטע.
ישראל
אין ה'תשל"ט האט עגיפטן געשלאסן א שלום מיט ישראל און איז דאן געווארן דאס ערשטע מוסלעמענער לאנד צו אפיציעל אנערקענען מדינת ישראל. זינט דאן האבן זיי געהעריגע דיפלאמאטישע באציאונגען. זיייערע באציאונגען האט זיך עטוואס אפגעהאקט דורכאויס די יארן פון די מוסלעמענער-ברודערשאפט פארטיי אין עגיפטנ'ס רעגירונג, אבער אין ה'תשע"ה, עטליכע יאר נאכן צוזאמפאל פון די מוסלעמענער-ברודערשאפט, האבן זיי צוריק באנייט די באציאונגען און צוריקגעשטעלט די אמבאסאדעס אין ביידע לענדער.
עגיפטישע באוואפנטע קרעפטען
אויסער אימפּארטירן וואפן, פאבריצירט עגיפטן אליין אסאך טאנקען און מיסילס. די רעגירונג האלט אויף ארום ניינצן טויזנט ארבעטער אין ניין פאבריקן, וואס איז אונטער דער פירערשאפט פון די מיליטער.
בילדונג
אין די 1959ער יארן האט פרעזידענט נאסער אריינגעברענגט ביסלעכווייז בחינמדיגע בילדונג פאר אלע עגיפטער.
קולטור
די מערסט בארימטע זינגערין אין עגיפטן איז אום קולטום
רעפערענצן
*
פאגראם
פאָגראָם איז א רוסיש ווארט וואס ווערט גענוצט אין אסאך שפראכן. די באדייט איז צו אטאקירן ווילד און אנזייען חורבן.
עס איז א מעכטיגע ווילדע אטאקע אנטקעגן א געוויסע עטנישע, רעליגיעזע, אדער אנדערע גרופע.
געוויינטלעך מיינט דאס אז די חברה וואס האבן פאגראמירט האבן חרוב געמאכט וויכטיגע אנשטאלטן (הייזער, רעליגיעזע געביידעס, אדער ארבייטס פלעצער) פון די גרופע אנטקעגן וועם די פאגראם איז געצילט.
די ווארט האט מען היסטאריש גענוצט ווען עס איז געווען אן אנפאל אנטקעגן אידן, נישט קיין אינטערשייד אויב די אנפאל איז געווען געפלאנט אדער נישט. אבער עס ווערט אויך גענוצט אסאך ווען מען רעדט פון אנדערע אנפעלער געווענליך אויף מינאריטי גרופעס.
שלמה עמאר
left|200px|רבי שלמה משה עמר הרב שלמה משה עמאר (געבוירן ה׳תש״ח) איז געווען דער ספרדישער הויפט רב (רב הראשי) פון ישראל פון תשס"ג ביז תשע"ג.
ער איז באוווסט אלס א רב וואס איז מיקל און מתיר שווערע פראבלעמען אין הלכות נישואין.
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:רבנים אין ישראל קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
וועקטאר
קליין|א וועקטאר פון A קיין B
אין מאטעמאטיק, פיזיק, און אינזשעניריע, א וועקטאר (אויך גערופֿן א געאמעטרישער וועקטאר ) איז א געאמעטרישער אביעקט מיט סיי גרייס (אדער לענג), אן סיי ריכטונג.
צום ביישפיל, ווען מעהן באשרייבט די תנועה פון אן עראפלאן איז נישט גענוג צו זאגן ווי גיך ער פארט , עס פאדערט זיך אויך צו זאגן דעם ריכטונג.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פיזיק קאַטעגאָריע:אלגעברע
יאן אנטאנעסקו
יאן אַנטאנעסקו, געבוירן אין פיטעשט, רומעניע, איז געווען דער פרעמיער מיניסטער און נאכער א דיקטאטארישער פירער (קאנדוקטאר) פון רומעניע, צווישן די יארן 1940 ביז זיין יארן 1944.
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטן קאטעגאריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
לוי לעוויעוו
לוי לעווייעוו (געבוירן 30סטן יולי 1956 אין סאמארקאנד, אוזבעקיסטאן) איז א סוחר אין דיאמאנטן און א ביליאנער.
ביאגראפיע
לוי לעוויעוו איז געבוירן צו זיינע עלטערן צו אבנר און חנה לעוויעוו פון דער בוכארישער קהילה, איז א גרויסער ביליאנער פון דיאמנאנטן האנדל. ער איז דער רייכסטער חרדישער ייד היינט צוטאגס און א גרויסער בעל צדקה.
ער איז דער פארזיצער פון דער אפריקע ישראל געזעלשאפט, וואס ער האט אפגעקויפט פון באנק לאומי.
ער בריינגט יידישקייט אין אלטן רוסלאנד אינעם אלטן קאמוניסטישען סאוועטן פארבאנד מיט איבער צוויי הונדערט מוסדות און אידישע שולעס מיטן נאמען "אור אבנר" נאך זיין פאטער.
ער איז א ליובאוויטשער חסיד, און א ספרדישער אפשטאַמיגער פון רוסלאַנד.
אלע שלוחים פון ליובאוויטש פירן אן אדער באקומען געלט פון זיינע צדקה קאַסעס.
ער האט אפגעקויפט די ישראל ספּאָרט גרופע "מכבי".
רעפערענצן
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאטעגאריע:צדקה קאטעגאריע:ביליאנערן קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ קאַטעגאָריע:עסקנים קאַטעגאָריע:ליובאוויטשער חסידים
מאראנץ
קליין|250px|זיסע מאראנצן אויפגעשניטן קליין|250px|מאראנץ בוים ווען עס בליט קליין|250px|מאראנצן מיט מאראנצן זאפט א מאראנץ אדער אראנדזש איז א מין ציטרוס בוים און זיין פרוכט וואס איז זיס און ביטער און קומט אין א שאלעכץ וואס האט דער אראנזשער קאליר. ער שטאמט פון דרום-מזרח אזיע.
עס וואקסט אויף א קליין בלומען ביימעלע, בערך א 10 מעטער הויך.
טייל מענטשן עסן אויך די שאלעכץ, עס איז דא צוויי חלקים די אויסעווייניגסטער וואס איז טונקל אראנזש אין אנגעפילט מיט גלענדס וואס מאכן איר שיין שיינענדיג און אויליג. און די אינעווייניגסטער דיקער מער ווייסערער שאלעכץ.
ווען מען שיילט אפ די שאלעכץ קומט דאס געווענליך געפאקט אין 11 פענעצער שיין באהאפטן איינער צום אנדערן אבער צוטיילבאר אן קיין שום שוועריגקייט.
מאראנצן ברויכן ווערן איינגעשפייכלערט אין די ווארימסטע טיילן פונעם פרידזשידער עס האלט זיך געוויינליך פריש ביז צוויי וואכן.
מען עסט דאס פאר זיך אבער מען מאכט דערפון אויך מאראנצן זאפט צו טרינקען אדער סתם פאר אינגרידיענטס פון קוכן צו מאכן א גוטן טעם.
בדיקת תולעים
אין דעם מאראנץ איז געווענליך נישט פארהאן קיין אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים, דערפאר לױט דער הלכה דארף מען זיי נישט קאנטראלירן. אבער אויף דעם שאלעכץ טרעפט זיך עפטערס אינסעקטן, דערפאר דארף מען אויף פאסן ס'זאל נישט איבערגיין צום פרוכט.
מצוות התלויות בארץ
דער מאראנץ איז פון די פרוכט וואס וואקסן אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל, און מען דארף מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ) : תרומות, מעשרות, שמיטה.
שמיטה
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם מאראנץ די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש תשרי פון דעם אכטן יאר ביז צום ענדע פון דעם אכטן יאר. דער ראסע אנא געפינט זיך שוין אויף דעם מארק פון אייר, דער ראסע יונאטאן, גרענד און דעלישעס קומען אויף דעם מארק אין חודש תמוז, און דער ראסע גאלדען דעלישעס אין חודש אב
ערלה
דער מאראנץ פון די ראסע טולינגאלד געפינט זיך שוין אויף דעם מארק נאך אין זיינע ערשטע דריי יאר, דערפאר דארף מען קאנטראלירן און אויף פאסן פאר מען באנוצט זיך מיט זיי וועגן דעם פראבלעם פון ערלה.
דזשעראם שאטנשטיין
זשעראם (יעקב מאיר חיים) שאטנשטיין (נפטר 1992) האט איבערגעלאזט 4 קינדער, איין זוהן און 3 טעכטער. פון די גרעסטע אידישע פילאנטראפן און ענטרעפענוערס מיט א טשעין סטאר נעץ וואס הייסט שאטנשטיין סטארס.
ער איז געווען א תלמיד פון ישיבת רבינו יצחק אלחנן און פון די בארד מיטגלידער אין ישיבה אוניווערסיטעט.
ער איז געווען א מאדערן ארטאדאקסישער איד תלמיד פון וויי.יו. ער איז געווארן זייער רייך, און לזכותו איז ער די לעצטע מינוט פון זיין לעבן באפוילן זיינע קינדער זיי זאלן שטיצן דעם ארט סקראל פראיעקט פון איבערטייטשן כל התורה כולה.
זיינע קינדער זענען היינט פאררעכענט פון די וועלט'ס גרעסטע ביליאנערן. זיי האבן ריזיגע קליידונג געשעפטן אין די גאנצע וועלט, און זיי זענען די בעלי בתים פון אמעריקן איגעל, און זענען געליסטעט אויף די אמעריקאנער בערזע אין וואל סטריט. דער יורש, דזשעי שאטענשטיין איז א מאדערן ארטאדאקיסשער איד, וועלכער דאווענט יעדן טאג, און האט שיעורים.
די גאנצע שאטענשטיין פאמיליע זענען שומרי שבת און האלטן כשרות און אידישקייטץ.
א גרויס חלק פון די ארטסקראל פראיעקט אויף ש"ס דאס איז פאר זיי אפאר נישטיגע מיליאן פון זייערע ביליאנען אז די גמרא וואס אלע נוצן זאל ווערן אנגערופן על שמו ועל זכרו פון זייער פאטער. ד.ה. ביז ארט סקראל האט א גמרא דרוק וואס רוב בנין ומנין פון כלל ישראל האט זיך באנוצט געווען אנגערופן אויף ש"ס ווילנא אדער אנדערע נעמען פון היינט מאל אן איז דאס ש"ס שאטנשטיין.
דרויסנדיקע לינקס
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:ביליאנערן
זויגער
קליין די זויגערס (ענגליש: Mammals) זענען א גרופע פון די זעלבע "סארט" פון אלע בעלי חיים וואס איז כאראקטעריזירט מיט דעם וואס זיי האבן האר, דריי הערן-ביינער און זייערע נקבות געבן ארויס מילך פון זייער ברוסט-דריז. דער גרעסטער בעל חי אויף דער ערד, דער בלויער וואלפיש, איז א זויגער.
זיי זענען געוויינליך האריג, און ווארעם בלוטיג. אויך האבן זיי שווייס דריזן.
אלגעמיינע זויגערס האבן פיר פיס און לעבן אויף דער ערד, אבער טייל לעבן אין דעם ים, אין דער לופט, אין ביימער אדער אונטער דער ערד, און טייל האבן צוויי פיס.
ריטשארד דאקינס
thumb קלינטאן ריטשאַרד דאקינס (ענגליש: Clinton Richard Dawkins; געבוירן דעם 26סטן מערץ 1941) איז א באקאנטער ביאלאג און אן אטעיסט. געבוירן אום דעם 26סטן מערץ 1941, אין ניירויבי, קעניא. ער האט מיט זיין פאטער אימיגרירט קיין בריטען וואו ער איז א ביאלאג און עוואלוציע פרעדיגער. ער איז געווארן וועלט בארימט מיט זיין קאנטראווערסינאלן בוך: "דער עגאיסטישער גען", וואס ווייזט אויף דער טעאריע פון עוואלוציע, מיט נאך א פונקט פארוואס מיר לעבן, און בעיקר באקאנט אלס די נייע אויסטרעף אז עוואלוציע האט מיט די גענעס און נישט מיט דעם קערפער פון דעם גאנצן ארגאניזם פונעם מין בעל חי.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:וויסנשאפט קאטעגאריע:בריטישע אטעיסטן
משה שטערנבוך
קליין|350px|הרב משה שטערנבוך קליין הר"ר משה שטערנבוך (געב' כ"ד שבט ה'תרפ"ו) איז דער ראב"ד פֿון דער עדה החרדית זייט תשס"ג. ער וואוינט אין הר נוף און איז א בריסקער תלמיד, געבוירן אין לאנדאן.
ביאגראפיע
ביי די 28 יאר האט ער געהייראט יפה, טאכטער פונעם נדיב און פאבריקאנט יעקב שעכטער פון בני ברק. די ערשטע יארן נאך זיין חתונה האט ער געוואוינט אין ירושלים און געדינט ווי ראש ישיבה פון ישיבת המתמידים. נאכהער האט ער געוואוינט צוואנציק יאר נאנט צו דער פאנאוועזשער ישיבה אין בני ברק. אין דער תקופה איז ער געווען ראש כולל אין ראש העין. דערנאך האט ער אימיגרירט אין דרום אפריקע וואו ער איז געווען רב פון דער חרדישער קהילה פיל יארן אין יאהאנעסבורג, ביז ער איז גערופן געווארן צו דינען ברבנות אין דעם בית דין צדק פון דער עדה החרדית אין ירושלים. אזוי ווי אלע מיטגלידער פונעם בי"ד פון דער עדה, גייט ער שבת און יו"ט מיטן ירושלימ'ער לבוש (שטריימל און גאלדענע קאפאטע).
היינט וואוינט ער אינעם הר נוף געגנט אין ירושלים, וואו ער האט אויפגעשטעלט א כולל, בית מדרש און שול אויפן נאמען פון זיין זיידן דער גר"א.
ער איז א גרויסער תלמיד חכם מיט פיל ספרים אויף הלכה און השקפה.
זיינע הכשרים האט מען דארטן יא געגעסן ווייל דאס איז געווען פאפולער.
אין תשמ"ט (1989), נאך דער פטירה פונעם רב פון דער עדה החרדית, הרב יצחק יעקב ווייס, האט מען באשטימט הרב שטערנבוך ווי וויצע־פרעזידענט און א מיטגליד אין בית דין פון דער עדה החרדית. זייט תשס"ג (2003) איז ער דער ראש בית דין. אין תשנ"ב האט ער אנגעהויבן ארויסגעבן זיינע תשובות "תשובות והנהגות" (פינף חלקים).
הרב שטערנבוך איז באוואוסט מיט זיינע פסקים וואס ער האט ארויסגעגעבן אין דער סעריע ספרים ״מועדים וזמנים״ תשובות והנהגות.
ווי אויך ביי די סקול דיסטריק און קרית יואל איז ער געווען בראש המתירים וואס אנדערע האבן זיך זייער אויפגערעגט אויף זיין פסק.
אבער הרב שטערנבוך פסק׳נט ווי אזוי ער זעט אין דער תורה און רירט זיך נישט פאר קיינעם. ממוזער|הרב משה שטערנבוך
משפחה
רבי משה האט צוויי ברידער און פיר שוועסטער. זיינע ברידער זענען הרב אליהו, ראב"ד אין אנטווערפן, בעלגיע און הרב דוב, וואס איז געווען אינעם שטאב פון דעם גייטסהעד מיידלעך סעמינאר. זיינע שוועסטער זענען מרת יהודית, דאס ווייב פון רבי משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק, וואס פירט א בריסקער ישיבה, מרת רחל, דאס ווייב פון רבי חנוך הכהן ערנטרוי, געוועזענער ראש בית דין אין לאנדאן, מרת שולמית, דאס ווייב פון רבי יעקב אריאלי, פאטער פון רבי אשר אריאלי, דאס ווייב פון ר' מאיר מרגליות פון לאנדאן (א זון פונעם פרעמישלאנער רבי'ן), און דאס ווייב פון הערשל רייך פון מאנטשעסטער.
רעפערענצן
קאטעגאריע:רבנים אין ירושלים קאטעגאריע:עדה החרדית קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
באריס סאנדלער
left|thumb|250px|באָריס סאַנדלער באָריס סאַנדלער (געב׳ דעם 6טן יאנואר 1950 אין בעלץ) איז אַ זשורנאַליסט און דער געוועזענער רעדאַקטאָר פון פֿאָרווערטס.
ביאגראפיע
סאנדלער איז געבוירן געוואָרן אין יאָר 1950 אין בעלץ (היינט אין מאָלדאָווע). צו יענער צײַט איז די פֿראַגע פֿון דער ייִדישער קולטור און ליטעראַטור אין ראַטן־פֿאַרבאַנד "ענדגילטיק געלייזט געוואָרן". די היים און גאַס אין דער שטאָט בעלץ (מאָלדאַוויע) זײַנען געוואָרן דער שפּראַך־ און שטייגער־מקור פֿון אַ ייִדיש לעבן, וואָס סאַנדלער האָט אײַנגעזאַפּט אין זיך אין די קינדער־יאָרן און שפּעטער באַשריבן עס אין זײַנע פּראָזע־ווערק.
צו פֿינעף יאָר הייבט ער אָן זיך לערנען מוזיק. נאָך זײַענדיק אַ סטודענט פֿונעם קונסט־אינסטיטוט אין קעשענעוו, הייבט ער אָן אַרבעטן, ווי אַ פֿידלער, אינעם סימפֿאָנישן אָרקעסטער בײַ דער מאָלדאַווישער מלוכישער פֿילהאַרמאָניע. דער קאַריערע פֿון אַ פֿידלער האָט ער אָפּגעגעבן בסך־הכּל אַרום פֿערציק יאָר.
אַ גרויסע השפּעה אויף זײַן אומקער צו מאַמע־לשון און צום אָנהייבן שאַפֿן אויף ייִדיש האָט געהאַט דער שרײַבער יחיאל שרײַבמאַן. מיט שרײַבמאַנס אַרײַנפֿיר־וואָרט ווערן אָפּגעדרוקט אינעם מאָסקווער זשורנאַל "סאָוועטיש היימלאַנד", 1981, זײַנע ערשטע דרײַ נאָוועלן. שפּעטער ווערט ער דאָרט אַ מיטגליד פֿון דער רעדאַקציע־קאָלעגיע. אינעם זעלבן יאָר קומט ער אָן אויף די ערשטע יידישע ליטעראַרישע קורסן בײַם מאָסקווער ליטעראַטור־אינסטיטוט אויף גאָרקיס נאָמען, וואו ער האט שטודירט מיט לעוו בערינסקי, משה פּען און וועלוול טשערנין. זײַן ערשט בוך — "טרעפּלעך אַרויף צו אַ נס", איז דערשינען אין יאָר 1986.
אין יאָר 1989 האָט באָריס סאַנדלער געגרינדעט בײַ דער מאָלדאַווישער נאַציאָנאַלער טעלעוויזיע די ערשטע אין ראַטן־פֿאַרבאַנד ייִדישע טעלעוויזיע־פּראָגראַם, "אויף דער ייִדישער גאַס" און געפֿירט זי אויף ייִדיש. לויט זײַן איניציאַטיוו, איז געשאַפֿן געוואָרן אין קעשענעוו די ייִדישע ביבליאָטעק אויף איציק מאַנגערס נאָמען. באָריס סאַנדלער איז אַ מחבר פֿון סצענאַרן פֿאַר צוויי פֿילמען. פֿון 1990 ביז זײַן עולה זײַן קיין ישׂראל אין 1992, רעדאַגירט ער דעם ייִדישן טייל פֿון דער צוויישפּראַכיקער צײַטונג "אונדזער קול" (קעשענעוו).
אין ישׂראל ווערט סאַנדלער אָנגעשלאָסן אינעם פֿאַראיין פֿון ייִדישע שרײַבערס און זשורנאַליסטן, וווּ ער איז אויסגעוויילט געוואָרן פֿאַרן וויצע־פֿאָרזיצער. ער אַרבעט אינעם ירושלימער העברעישן אוניווערסיטעט, שאַפֿט און לאָזט אַרויס דעם קינדער־זשורנאַל "קינד־און־קייט", נעמט איבער די פֿאַרוואַלטונג פֿונעם "לייוויק־פֿאַרלאַג", וווּ נאָך אַן איבעררײַס הייבן אָן ווידער אַרויסצוגיין ביכער פֿון ייִדישע מחברים.
אין יאָר 1998 נעמט סאַנדלער אָן די פֿאַרבעטונג צו אַרבעטן אין דער עלטסטער ייִדישער צײַטונג "פֿאָרווערטס", ניו־יאָרק, וווּ אין גיכן ווערט ער דער הויפּט־רעדאַקטאָר. אונטער זײַן השגחה פלעגט דערשײַנען יעדער וואָך אויך די ראַדיאָ־פּראָגראַם "די פֿאָרווערטס־שעה", און די חודשדיקע פּובליקאַציע פֿאַר סטודענטן "ווײַטער".
זײַנע ווערק זײַנען איבערגעזעצט אויף רוסיש, ענגליש, פֿראַנצייזיש, עבֿרית, רומעניש, דײַטש און אַנדערע שפּראַכן.