cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
עלעפאנט און קאסל באן סטאנציע
באדינונגען
אויך פארן עטלעכע באנען פון סאדאיסטערן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
IP אדרעס
מען קען דאס באטראכטן ווי א היים אדרעסע אדער א טעלעפאן נומער.
אן IP אדרעס קען זיין אז עס זאל אויסקוקן ווי עס געהערט צו מער ווי איין מאשין דורך א פראקסי אדער רוטירער וואס טוט נעט.
IP אדרעסן ווערן פארוואלט דורך די אינטערנעץ אסיגנירן נומערן אויטאריטעט זיי געבן ארויס גאנצע שטיקער IP אדרעסן צו קלענער פארוואלטערס פון וועלטליכע געגענטער און די געבן דאס פאר גרויסע ביזנעסער אדער ISP.
אן IP אדרעס איז א לאגישער אדרעס, אנדערש ווי א MAC אדרעס וואס איז א פיזישער אדרעס.
ווערסיעס פון IP
עס זענען היינט דא צוויי ווערסיעס פון IP אין באניץ, IP ווערסיע 4 און IP ווערסיע 6, עס איז דא אסאך חילוקים אין די צוויי, און צוליב דעם וואס ווערסיע פיר ווערט מער באנוצט איז ווען מען זאגט סתם IP מיינט דאס ווערסיע פיר.
IP ווערסיע 4
עיקר ארטיקל: IP ווערסיע 4
IP ווערסיע 4 ניצט נאר 32 ביטס (פיר בייטן) פאר אדרעסעס, און איז דערפאר איינגעצוימט צו 4,294,967,296 (232) מעגליכע אדרעסען. עס זענען אבער דא אדרעסען וואס זענען צוגעטיילט ספעציעל פאר פריוואטע אדרעסן (בערך 18 מיליאן אדרעסען) און צו אויסרופען (Multicast) אדרעסן (בערך 270 מיליאן אדרעסען). די אלע זאכן צוימן איין די וואוקס פון די אינטערנעט, IP ווערסיע 6 וועט דעריבער איבערנעמען.
א משל פון אן IP ווערסיע 4 אדרעס: 127.0.0.1 דאס הייסט א Loopback (פירצוריק) אדרעס און פירט אלעמאל צוריק צו די אייגענע קאמפיוטער.
IP ווערסיע 6
IP ווערסיע 6 איז די נייע סיסטעם פון IP. ווינדאוס וויסטע, מעק OS X האבן דאס אריינגעבויט אין זיך. אויך אסאך ווערסיעס פון לינוקס האבן דאס אריינגעבויעט. אן IP אדרעסע פון ווערסיע 6 איז 128 ביטס (16 בייטס) וואס אפילו מען זאל ארויסגעבן מיט אביסל אן איבערגעטריבענע מאס, קוקט נישט אויס אז עס זאל א מאנגל אין די נאנטע צונקופט. עס קומט אויס אז עס איז מעגליך דרוך דעם צו האבן 1038×3.4 אדרעסן.
איין פארשער האט געזאגט אויף דעם אז עס קומט אויס אז עס וועט זיין בערך 5000 אדרעסן פאר יעדע מעטער פון די ערדס פלאך. דאס מאכט דאס גענוג און נאך פאר די צונקונפט כאטש א יעדע סעל פאון און קארס און אנדערע פרעזענליכע מאשיןען וועלן ניצען די אינטערנעט.
משל פון IP ווערסיע 6 אדרעסע: 2001:0db8:85a3:08d3:1319:8a2e:0370:7334
ליד
מיינט איר: דיכטונג, מוזיק אדער נגינה?
א לידל איז א געזאנג אנשטאט מיט מוזיק דוקא מיט ווערטער וואס א מענטש זינגט מיט דער שטימע א צוזאמשטעל פון פארשידענע טענער און קלאנגען. ווען איינער זינגט אליין איז ער א סאלא, צוויי וואס זינגען צוזאמען זענען א דועט. ווען א סאך מענטשן זינגען צוזאמען איז עס א כאר. די ווערטער פונעם ליד קענען זיין געשריבן ספעציעל פאר דעם געזאנג אדער ווערטער גענומען פון א אנדער ארט צו וואס מ׳האט קאמפאנירט א געזאנג.
א ליד קען מען זינגען אדער מיט דער באגלייטונג פון מוזיק, אדער אן מוזיק.
זעט אױך
*
Musikverk
יולי
יולי איז דער זיבעטער מאנאט אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ער האט 31 טעג.
דער 1טער יולי געפאלט שטענדיג דעם זעלבן טאג ווי דער 1טער אפריל.
דער געבורטשטיין פון יולי איז רובין.
*
מה נשתנה
מה נשתנה זענען די ערשטע צוויי ווערטע פון די פיר קשיות וואס יידישע קינדער פרעגן זייערע טאטעס פסח ביינאכט ביים סדר.
אנדערע מה נשתנה מנהגים
עס איז אויך דא וואס פירן זיך די פאלגנדע מנהגים:
מקור
דער נוסח ווערט געברענגט אין דער משנה.
דער נוסח
טאטע לעבן: איך וויל דיך פיר קשיות פרעגן. מה נשתנה - פארוואס איז פארענדערט געווארן הלילה הזה - די נאכט פון פסח מכל הלילות - פון אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר?
די ערשטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אנו אוכלים - עסן מיר חמץ ומצה - סיי חמץ, און סיי מצה אבער הלילה הזה -די נאכט פון פסח מצה - עסן מיר אלע נאר מצה.
די צוויטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אנו אוכלים - עסן מיר שאר ירקות - פארשידענע גרינצייגן אבער הלילה הזה - די נאכט פון פסח מרור - איז א מצוה צו עסן מרור.
די דריטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אין אנו מטבילים - טונקען מיר נישט איין אפילו פעם אחת - אפילו איינמאל אויך נישט אבער הלילה הזה - די נאכט פון פסח שתי פעמים - טונקען מיר איין צוויי מאל, איינמאל כרפס אין זאלץ וואסער און איינמאל מרור אין חרוסת.
די פערטע קשיא איז: שבכל הלילות - אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר אנו אוכלים - עסן מיר בין יושבים - סיי זיצנדיג ובין מסובים - און סיי אנגלאנט (אנגעשפארט) אבער הלילה הזה - די נאכט פון פסח כלנו מסובים - עסן מיר אלע אנגעלאנט.
טאטע לעבן: כ'האב דיך געפרעגט פיר קשיות, זיי מוחל ענטפער מיר א תירוץ.
פיר קינדער
עס איז דא פיר קינדער קעגן וועם די תורה האט געזאגט פיר אנדערע מאל אז מען זאל זיי דערציילן די ווינדער פון יציאת מצרים.
חכם
דער איז דער וואס פארשטייט אן עסק און פרובירט צו דערגיין די זאך.
דער חכם פרעגט: פארוואס דארף מען מקיים זיין די געזעצן פון די תורה?
דער טאטע ענטפערט אים, פון וועגן צוויי סיבות:
רשע
דער רשע איז דער וואס אינטערעסירט אים נישט צופיל, און גלייכט חוזק צו מאכן.
תם
דער תם איז דער וואס פארשטייט נישט וואס מען וויל פון אים.
שאינו יודע לשאול
דער איז דער וואס ווייסט ניטאמאל אז מען דארף פרעגן.
קאטעגאריע:ליל הסדר
טלית
א טלית אדער ציצית איז א רעליגיעזער פירקאנטיקטער געוואנט, ווען אין די ווינקלען זיינען אנגעקינפט פעדימער, צו דערמאנען גאט'ס געבאטן, וועלכע ציילן זיך צו 613 (תרי"ג מצוות).
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:תשמישי קדושה
פידל
קליין דער פֿידל ווערט פאררעכנט װי דער קעניג פון די מוזיק אינסטרומענטן, צוליב די הארציקע מעלאדיעס וואס ער גיט ארויס און וואס מאַכן אים א יחיד במינו צװישן אלע אינסטרומענטן אין די ארקעסטערס.
אין דער פידל־פאמיליע זענען פאראן עטליכע ערליי.
די פרייזן פאר א פידל זענען איינגעטיילט לויט די ווערט פונעם האלץ און לויטן נאמען פון פארביצירער. דער אונטערשייד איז אז די ביליקע פילדעך זענען קלעצער, די צווייטער קאטעגאריע פון $800 און העכער זענען געמאכט פון אזעלכע סארטן האלץ וואס פארשענערן דעם קול װאָס מער װאָס עלטער עס ווערט.
איבער דער וועלט
אין מעקסיקא ניצט מען א פידל אין מאריאטשי מוזיק.
יידישקייט
אין תלמוד שטייט אז דוד המלך האט געהאט א הארף העכער זיין בעט וואס פלעגט אים וועקן יעדע נאכט ביי חצות, דורך א ווינטל וואס פלעגט בלאזן דערויף.
אין תלמוד שטייט אז שפילן אויף א פידל איז א קלוגשאפט און נישט א מלאכה. געוויסע חסידישע אדמור"ים וו.צ.ב. ר' מרדכ'לע נאדווערנער פלעגן שפילן אויפן פידל.
ליריקער
א ליריקער איז דער וואס שרייבט טעקסט פאר א קאמפאזיטאר כדי צו מאכן פאר די טעקסט מעלאדיע.
קאַטעגאָריע:מענטשן לויטן פאך קאַטעגאָריע:געזאנג
ווערטערבוך
אַ װערטערבוך איז אַן אלפֿאבעטישע ליסטע פֿון װערטער און זייערע דעפֿיניציעס. א ווערטערבוך צווישן צוויי (אדער מער) שפראכן איז א ליסטע פון ווערטער אויף איין שפראך מיט זייער פארטייטשונג אויף דער אנדערער שפראך (די אנדערע שפראכן).
זעט אויך
קאַטעגאָריע:יידיש קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק
בית המדרש הגדול (מאנהעטן)
קליין|בית המדרש הגדול פון מאנהאטן|300px בית המדרש הגדול איז די גרויסע שול פון דער לאוער איסט סייד, אויף קלינטאן סטריט הארט נעבן דער וויליאמסבורג בריק. וויליאמסבורגער איינוואוינער זענען זייער באקאנט מיט דעם היסטארישן בנין, ווייל ער געפינט זיך אויפן וועג פון אפסטעיט - קרית יואל, מאנסי, אדער די קאנטרי - דורכן עף.די.אר. דרייוו. מען פארט דארט דורך פארן ארויפגייענדיג אויף דעלענסי סטריט צו דער בריק אריבער קיין וויליאמסבורג.
אין דער שול האט געדינט דער איינציגסטער רב הראשי פון ניו יארק הרב יעקב יוסף און אויך צום לעצט הרב אפרים אשרי ז"ל. היינט דינט דארטן ברבנות זיין איידעם הרב גרינבוים, זון פון הרב שמעי' גרינבוים שליט"א פון וויליאמסבורג פארפאסער פון פירוש סייעתא דשמיא אויף משניות.
קאטעגאריע:שולן קאטעגאריע:איסטסייד
משיח
דער ארטיקל רעדט וועגן משיח אין אידישקייט, פאר אנדערע רעליגיעס זעט משיח (אלגעמיין)
משיח אדער מלך המשיח איז דער מענטש וואס איז לויט דער אידישער רעליגיע ערווארטעט צו ברענגען די גאולה שלימה און אויסלייזן די אידן פון גלות. גלייבן אז דער צוקונפטיגער משיח וועט ענדליך קומען איז איינס פון די פונדאמענטאלע טיילן אין אידישקייט.
משיח בן דוד
אין דער אידישער אמונה, ווערט דער משיח אויסדריקליך נישט פאררעכנט אלס א גאט אדער סיי וואספארא געטליכן באגריף. ער איז פאררעכנט פשוט צו זיין כלל ישראל'ס פירער און וועגווייזער און גאט וועט אים שיקן אויסצולייזן די אידן פון גלות. דערפאר רופט מען אים "משיח - בן דוד", א פאקטישער מענטש, א פולקאממער אייניקל פון דוד. דער אידישער משיח איז ערווארטעט צו אהערשטעלן מיט זיך גאר גרויסע און ספעציעלע אייגנשאפטן, פיזיש און גייסטיש, אזש ער ווערט באטיטלט אלס איינער וואס "וועט נישט משפט'ן לויט וואס זיינע אויגן זעען און וואס זיינע אויערן הערן" און "מיט א בלאז פון זיין מויל וועט ער אוועקלייגן א רשע". אויך וועט ער, לויט טייל דעות, קענען באווייזן מופתים מיט אן איבערנאטירליכן קראפט. ער וועט פארמאגן אן אונגעהויערע איינפלוס, סיי אויפן אידישן פאלק, און סיי אלוועלטליך אויף א פאליטישן פארנעם.
זיין נאמען
מען טרעפט אין חז"ל, אין אזוי אויך אין שפעטערע מקורות, פילע פארשידנארטיגע מיינונגען איבער וואס וועט זיין די נאמען פון משיח. דער מהרש"א שרייבט אז מען וועט אים פשוט רופן מיט אסאך נעמען. אנדערע זאגן אבער אז דאס האט צוטון מיטן טיפערן ענין אז די נשמה פון משיח איז כולל אלע נשמות פון כלל ישראל, און א יעדע איד האט די מעגליכקייט צו אנטפלעקן די חלק פון משיח וואס ליגט אין אים, אין זיין אייגענע נאמען. דער מהר"ל געבט צו פארשטיין אז דערפאר זענען רוב נעמען פארן משיח דאס זעלבע נאמען (אדער ענליך) ווי די אייגענע נאמען פון דער וואס זאגט עס.
פאלגענד זענען א טייל פון די נעמען וואס מען טרעפט אין חז"ל: ינון, שילה, חנינא, מנחם, צמח, נחמן און דוד.
אמונה אין ביאת המשיח
גלייבן אז דער צוקונפטיגער משיח וועט ענדליך קומען איז א פונדאמענטאלע טייל אין אידישקייט, און איז איינס פון די דרייצן עיקרים אין אמונה וואס דער רמב"ם רעכנט אויס.
ווען וועט ער קומען
כאטש וואס דער ענין פון ביאת המשיח פארנעמט א שטארקע פלאץ אין די פונדאמענטן פון אידישקייט, דאך איז נישט אזוי גלאטיג ערלויבט צו פרובירן צו דערגיין די צייט ווען ער וועט קומען, טייל זאגן אז דאס איז וויבאלד עס קען צוברענגען צו א שוואכקייט אין אמונה אויב משיח וועט נישט קומען אין דער צייט וואס ער האט זיך באהויפטעט. דער מלבי"ם שרייבט אבער אז דאס וואס חז"ל זאגן אז מען זאל נישט אריינקלערן צו דערגיין די צייט פון ביאת המשיח איז וויבאלד חז"ל האבן געוואוסט אז משיח וועט נישט קומען אין דער נאנטער צוקונפט און עס נאך דא לאנגע יארן אין גלות ביז דאן, האבן זיי נישט געוואלט אז יענער זאל זיך צוליב דעם מייאש זיין פון די גאולה. דעריבער היינט, וואס דער צייט איז שוין גאר נאנט, איז יא ערלויבט צו שפעקולירן דערין, וויבאלד עס ברענגט גאר א חיזוק און בלאזט אריין אן האפענונג צום נאנטן גאולה. אויך שרייבט ער אז כאטש וואס אין אנהויב פונעם גלות האט קיינער נישט געקענט דערגיין די צייט, איז אבער היינט אין די שפעטערע דורות פיל גרינגער אויסצורעכענען דעם ריכטיגן זמן, וויבאלד ער וועט זיכער קומען פאר די ענדע פונעם 'אלף השישי' איז שוין דא פיל ווייניגער יארן אין וועלכע מען קען זיך טועה זיין, און די פאר פארבליבענע יארן זענען פיל נענטער צום זיכערקייט ווי צום ספק.
עס ווערט געברענגט, אז דאס וואס מען טרעפט אין פיל ספרים, ראשונים, און אחרונים, אז זיי האבן יא אויסגערעכענט דעם זמן וואס זיי האלטן אז עס וועט זיין ביאת המשיח, דאס איז נאר געווען אלס א תפלה און געבעט צום אייבערשטן אז ער זאל טון וואס ס'קומט אויס פון דער תורה אז עס איז שוין געקומען דער צייט פון משיח'ן, ווי צו זאגן "אבא, כך כתוב בתורה". מיט דעם איז אויך פארשטענדליך דער פאקט אז רוב פון די אלע צייטן וואס ווערט געברענגט אין די ספרים איז שוין פאריבער אן דעם וואס משיח זאל זיך באווייזן, און דאך פרעגט עס נישט אפ די אמונה אין ביאת המשיח, וויבאלד די אלע צייטן זענען געשריבן אלס געבעט און האפענונג.
ווענדט זיך אין תשובה
אינ'אמת'ן אבער, איז נישטא קיין באשטימטע צייט וואס משיח קען נאר דעמאלט קומען, נאר עס ווענדט זיך אין די מעשים פון דער מענטשהייט. עס שטייט אין חז"ל, אז משיח וועט קומען אדער ווען די וועלט איז אממערסטנס נויטיג דערצו, דאס הייסט ווען דער מענטשהייט איז אזוי פארזינדיגט, "דור שכולו חייב", אז משיח מוז קומען ראטעווען די מצב, אדער ווען דער וועלט האט זיך דאס פארדינט, מיט גוטס און ערליכקייט, "דור שכולו זכאי". אויך שטייט אין חז"ל, אז רבי יהושע בן לוי האט אמאל געפרעגט פון אליהו הנביא ווען וועט משיח קומען, האט ער אים געזאגט ער זאל גיין פרעגן משיח וועלכער זיצט ביי די טויערן פון רוים. איז ער אהינגעגאנגען און געפרעגט פון משיח ווען ער קומט, האט ער געענטפערט "היינט". דעם קומענדיגן טאג האט ער מיט אנטוישונג דערציילט פאר אליהו הנביא אז משיח האט אים אפגעפאטערט מיט א לינגט, "ער האט געזאגט אז 'היינט' און ער איז נישט געקומען". האט אליהו אים געזאגט, "איך וועל דיר ערקלערן וואס משיח האט דיר געזאגט: אין פסוק שטייט, 'היינט' אויב איר וועט צוהערן צו זיין שטימע - "היום, אם בקולו תשמעו" - דאס הייסט אז אויב די אידן וועלן תשובה טון וועט ער באלד קומען, שוין היינט!"
דער בעש"ט האט אמאל געפרעגט דעם משיח וואס איז געווען אין זיין דור, "מתי קאתי מר, ווען קומט איר?" האט ער געענטפערט, "לכשיפוצו מעינותיך חוצה ויכולו לעשות יחודים כמותך", דאס הייסט ווען יעדער וועט תשובה טון צו זיין אויפן מדרגה פונעם בעש"ט.
כאטש אז משיח'ס קומען ווענדט זיך אין תשובה, איז אבער יא דא א צייט וואס משיח וועט זיכער נישט קומען שפעטער ווי דעמאלט. און טאמער די אידן וועלן נישט תשובה טון ביז דאן, וועט דער אייבערשטער ברענגען אויף זיי גרויסע צרות, "הקב"ה מעמיד עליהם מלך שגזירותיו קשות כהמן", ביז זיי וועלן זיין געצוואונגען תשובה צו טון.
לויטן תנא רבי אליעזר וועלן די אידן נישט זיין געצווינגען צו תשובה, נאר משיח וועט קומען נאכדעם וואס זיי וועלן תשובה טון פון זייער אייגענעם ווילן, און אזוי זאגט אויך רב אין דער גמרא, "כלו כל הקיצין ואין הדבר תלוי אלא בתשובה". רבי יהושע זאגט אבער אז אפגעזען די מצב פונעם דור וועט ער קומען ווען עס וועט זיין די צייט און טאמער די אידן וועלן דעמאלטס זיין זינדיג וועט גאט זיי צווינגען צו תשובה. נאכן ברענגען פארשידענע פסוקים אלס באווייז אויף די ריכטיגקייט פון זייער שטעלונג, איז רבי אליעזר שטיל געבליבן און אויך מסכים געווען אז משיח וועט זיכער קומען אין די ריכטיגע צייט וויאזוי עס זאל נאר זיין. עס זענען דא וואס זאגן אז ביידע האבן אין אנהויב אויך מסכים געווען אז משיח וועט נישט פארשפעטיגן צו קומען ווען ער דארף קומען, און אזוי אויך איז יעדער מודה אז ווען משיח וועט קומען וועלן אלע תשובה טון, די שאלה איז נאר געווען אויב די סוף וועט זיין אז די תשובה וועט זיין א פרייוויליגע תשובה, "ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך לאהבה את ה'", אדער וועט דאס זיין די געצווינגענע תשובה פון "בצר לך ומצאוך כל הדברים האלה באחרית הימים ושבת עד ה' אלקיך ושמעת בקולו".
בעתה און אחישנה
אין מער ספעציפישע טערמינען ווערט דער צייט פון ביאת המשיח צוטיילט אויף צוויי מעגליכקייטן, געבויט אויפן פסוק "אני ה' בעתה אחישנה". פון איין זייט שטייט אז ער וועט קומען "בעתה" אין דער באשטימטע צייט, און פון דער אנדערע זייט שטייט "אחישנה" שנעל און נאך פאר דער צייט. זאגן חז"ל אז אויב איז מען זוכה קומט ער באלד נאך פאר דער צייט - אחישנה, אויב איז מען נישט זוכה דאן קומט ער אין דער באשטימטע צייט – בעתה.
פארשידענע זאכן וואס וועט פארקומען ביי די גאולה ווענדט אין וועלכן אויפן די גאולה וועט קומען. אויב וועט עס זיין אחישנה מיט זכותים, וועט נישט זיין קיין צרות און קיין חבלי משיח, און די אלע שוועריקייטן וואס שטייט אז עס וועט זיין פאר משיח'ס קומען, "בעיקבתא דמשיחא", וועט מען אויסלאזן און איבערהיפן, און עס וועט געשען גאר שנעל און גרינג. אויך דער צושטאנד פון משיח אליינס ווענדט זיך אין דעם, צו ער וועט זיך באווייזן אין א דעהויבענע צושטאנד רייטנדיג אויף די וואלקענעס, אדער ווי אן ארימאן רייטנדיג אויף אן אייזל.
עד שיכלו נשמות
נאך א זאך וואס שטייט אין חז"ל אז אין דעם ווענדט משיח'ס קומען, איז "עד שיכלו נשמות שבגוף", די הייסט אז מען ווארט ביז אלע אידישע נשמות וואס דארפן נאך געבוירן ווערן וועלן אראפקומען אויף דער וועלט. און אויך אלע נשמות פון די גרים וואס וועלן זיך מגייר זיין, ווייל איינמאל מען האלט ביי ימות המשיח איז שוין נישט שייך מער קיין גירות - "אין מקבלין גרים לימות המשיח", וויבאלד דעמאלט וועט שוין נישט זיין קיין בחירה (און די גאנצע תכלית פון א איד איז צו זוכה זיין צו עולם הבא דוקא דורך די אייגענע בחירה), דערפאר ווארט מען אויף יעדן איינעם אז קיינער זאל נישט בלייבן אויסגעשפילט.
אין תורת הקבלה און חסידות איז דער טעמע א טייל פון א גאר ברייטע ענין וואס איז מסביר די גאנצע ענין פון גלות און גאולה, טיילווייז איז דאס דער ענין פון "העלאת ניצוצין".
משיח אין יעדן דור
ספרים שרייבן אז אין יעדן דור געפונט זיך א מענטש וואס איז באשטימט צו זיין דער משיח וועלכער וועט זיך באלד באווייזן אויב מען וועט תשובה טון אז דער דור וועט זיין אין א מצב פון "אחישנה". חז"ל דערציילן אז אין "תשעה באב", ממש אין די זעלבע צייט וואס דער בית המקדש האט געפלאקערט, איז משיח געבוירן געווארן, צו זיין גרייט צו קומען שוין באלד ביים אנהויב פונעם גלות.
די גמרא זאגט אז אויב וויל מען אנצייכענען אויף איינעם פון די פריערדיגע דורות וועלכער וואלט געווען דער משיח אויב עס וואלט דעמאלטס געווען די צייט, קען מען אנווייזן אויף דניאל, און דער משיח וועכער לעבט אין אונזער דור (אין צייט פון חז"ל), איז רבי יהודה הנשיא - "רבינו הקדוש", וועלכער האט פארמאגט די אייגנשאפטן פון משיח און איז געווען ראוי צו זיין דער משיח.
ווי אויך טרעפט מען אין מסכת סנהדרין אז דער אמורא רב נחמן האט מרמז געווען אויף זיך אליין אז ער איז דער ווארשיינליכער משיח. אויך דער אור החיים הקדוש האט אזוי מרמז געווען אויף זיך ווען ער שרייבט אין זיין ספר: "משיח ה' שמו חיים".
בר כוכבא
בר-כוכבא (אדער בן-כוזיבא) וועלכער האט אנגעפירט מיט אן אומאפהענגיגע מלוכה אין ביתר פאר צוויי און א האלב יאר, מיט אומגעפער צוויי און פופציג יאר נאכן חורבן בית המקדש, האט געהאט אנערקענונג פון טייל תנאים אז ער איז ראוי צו זיין דער "מלך המשיח". רבי עקיבא האט געזאגט אויף אים "דין מלכא משיחא" און האט געליינט אויף אים דער פסוק "דרך כוכב מיעקב".
דער רמב"ם שרייבט אויף אים אז ער האט געהאט אלע אייגנשאפטן וואס דער צוקונפטיגער מלך המשיח דארף האבן און איז געווען ראוי צו זיין דער משיח אויב וואלט מען זוכה געווען, נאר ביים ענדע האט זיך עס טראגיש אויסגעלאזט צוליב די זינד פונעם דור.
אין חב"ד
טייל ליובאוויטשער חסידים גלויבן אז רבי מנחם מענדל שניאורסאהן, דער לעצטער לובאוויטשער רבי, איז געווען ראוי צו זיין משיח און וואלט געווען משיח טאמער די אידן וואלטן אויסגעלייזט געווארן אין זיין צייט. מאנכע גלויבן נאכמער אז ער איז נאך היינט דער משיח וועלכער וועט געשיקט ווערן ווען די צייט וועט קומען. עדי כדי כך זענען דא אזעלכע וואס גלויבן אז ער לעבט נאך און זיין טויט איז בלויז געווען א פארבלענדעניש.
חבלי משיח
ביי די צייט פון "בעתה" וואס משיח וועט זיכער נישט קומען שפעטער ווי דעמאלט, שטייט אין חז"ל, אז טאמער די אידן וועלן נישט תשובה טון ביז דאן, וועט דער אייבערשטער ברענגען אויף זיי גאר גרויסע צרות - "הקב"ה מעמיד עליהם מלך שגזירותיו קשות כהמן", ביז זיי וועלן זיין געצוואונגען תשובה צו טון.
געוויסע אמוראים האבן געזאגט "ייתי ולא אחמיניה", זאל ער קומען אבער איך זאל אים נישט זען, צוליב די אונגעהויערע צרות פון 'חבלי משיח' בעפאר זיין קומען. אן אנדערע אמורא האט אבער יא געזאגט, זאל זיין וואס זאל זיין דער עיקר איך זאל אים זען.
ביי די מלחמות פון נאפאליאן אנטקעגן רוסלאנד האט זיך אפגעשפילט אן אפשפיגלונג פון די אויבנדערמאנטע מיינונגס-פארשידענהייט. בעת וואס עטליכע צדיקים ווי דער רבי פון לובלין; דער קאזשניצער מגיד; רבי מענדל פון רימאנאוו; און נאך, האבן דאן געוואלט ברענגען משיח און האבן געדאוונט אז דער מלחמה זאל זיך אויסלאזן אלס מלחמת גוג ומגוג, מיט א נצחון פאר נאפאליאן, האבן אבער אנדערע, אריינגערעכנט דער בעל התניא מיטן ראפשיצער רב, מתפלל געווען דאס פארקערטע, אז די רוסן זאלן זיגן און משיח זאל נישט קומען אין יענעם מצב. זיי האבן געזאגט אז טאמער וויל מען אז ער זאל יעצט קומען וועט ער נישט האבן צו וועמען צו קומען ווייל עס וועט זיין אזעלכע גרויסע צרות, אז "עס וועט זיך גיסן אידיש בלוט ביז די קניען". עס איז באקאנט פארשידענע פעולות וואס דער ראפשיצער רב האט געטון צו שטערן די צדיקים פון זייער דאוונען.
משיח בן יוסף
אין תורת הקבלה איז ברייט פארשפרייט דער געדאנק אז פאר דעם וואס משיח בן דוד וועט ברענגען די ענדגילטיגע גאולה, וועט צוערשט קומען "משיח בן יוסף", אן אייניקל פון אפרים בן יוסף, און ער וועט זיין פארמישט אין שווערע שלאכטן מיט די ארומיגע פעלקער. דאן, אויב די אידן וועלן זיין זינדיג און נישט פארמאגן גענוג זכותים, וועט ער געהארגעט ווערן, לויט ווי טייל זאגן דורך ארמילוס, אדער ווי אנדערע זאגן דורך גוג ומגוג. דערנאך וועט זיך באווייזן "משיח בן דוד", ער וועט באזיגן אלע פעלקער און ראטעווען די מצב, און ער וועט מתפלל זיין אויף משיח בן יוסף און אים צוריקברענגען צום לעבן.
אין תורת החסידות
אין תורת החסידות ווערט דער געדאנק פון משיח בן יוסף גענוצט צו רעדן וועגן א טיפערן ענין וואס וועט פארקומען אין די יארן פאר משיח, "בעיקבתא דמשיחא". דאס הייסט אז דער מידה פון יוסף הצדיק ("משיח בן יוסף"), דער מידת היסוד - די אפגעהיטנקייט און הייליגקייט פון א איד, וועט דעמאלטס מיטמאכן ביטערע און שווערע מלחמות מיט די סטרא אחרא, און אויב די אידן וועלן זיך נישט שטארקן איבער די שווערע נסיונות פון עיקבתא דמשיחא, קען די דאזיגע מידת היסוד און צדקות ווי אפשטארבן פון דער וועלט. דאן וועט אויפשיינען די מידה פון דוד ("משיח בן דוד"), דער מידת המלכות - די אנערקענונג פון דער מענטשהייט אין די אייגענע נישטיקייט און אומבאהאלפנקייט, און אז אפגעזען פון דער מצב פונעם דור איז דער מלכות שמים שולט אויפן וועלט - "אין עוד מלבדו". און טאקע אט די געפאלנקייט און צובראכנקייט פון כלל ישראל - "נפלה ולא תוסיף קום - בתולת ישראל", אז זיי האבן נישט קיין שום זכותים און זענען פולשטענדיג אנגעהאנגן בלויז אויף רחמי שמים, דאס וועט ברענגען די גאנצע און אייביגע גאולה פון "למעני למעני אעשה" , אזויווי עס שטייט: "נפלה, ולא תוסיף" - זי וועט מער קיינמאל נישט פאלן, "קום בתולת ישראל!"
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:תורה קאַטעגאָריע:יידן
ענזים
אן ענזים ( פון ) איז אַ ספּעציעל סארט פראטעין מאלעקול וואָס ארבעטן ווי קאטאליזאטארן. זיי קאָנטראָלירן כעמישע רעאַקציעס אינעם קערפער, אבער די ענזימען אליין ווערן נישט אויסגעניצט. יעדער צעל פון א בעל חי האט טויזנטער ענזימען.
כמעט יעדע ביאכעמישע רעאקציע אין א לעבעדיגן באשעפעניש דארף אן ענזים; מיט ענזימען ארבעטן רעאקציעס גיכער ווי אן זיי.
דעם ערשטן ענזים האט אויסגעפונען דער פראנצויזישער כעמיקער אנסעלם פאיען אין 1833.
סטרוקטור
ענזימען זענען קאמפלעקסע מאלעקולן צוזאמענגעשטעלט פון עטלעכע אמינא-זייערסן. די אמינא-זויערן פארבינדן צוזאמען אין א לאנגן קייט.
עס זענען פאראן טויזנטער פארשידענע ענזימען.
א ביישפיל פון אן ענזים איז אַמילאַז, וואס געפינט זיך אין שפייעכץ; ער צעברעכט קראכמל מאלעקולן אויף די קלענערע מאלעקולן גלוקאז און מאלטאז.
קאַטעגאָריע:קערפער קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
חיים צבי פריימאן
חיים צבי פריימאן איז אן אלטער בחור א בעל תשובה וואס האט א גוטן ענגליש. הרב שך האט אים אמאל געהייסן שרייבן פארן יתד נאמן. אבער ער איז געווארן פון די נטורי קרתא און איז אקטיוו אין ארומפארן צו פארשפרייטן די שיטה קעגן די ציונים.
ער איז שוין אין די הויכע פופציגער אבער ער פארבט זיך זיין בארד שווארץ צו טרעפן א גוטער שידוך.
לעצטנס גייט ער ארום אסאך נאך געלט זאמלען פון עניי ארץ ישראל וואס ער איז שטארק צוגעבינדן צו ירושלים. אסאך אינערהאלב די נטורי קרתא האבן אויף אים קריטיק אז ער איז צופיל אריינגעטאן מיט אהבת ארץ ישראל און מען טאר נישט אזויפיל אהין פארן ווי ער.
ער איז אסאך אן אנגעלייגטער גאסט אויף שבתים אין וויליאמסבורג ביי די נגידים פון שטאט.
הורדוס
הורדוס איז געווען דער צווייטער זון פון דעם רוימישן גענעראל אנטיפאטער, און א דריטער דור פון גרים (זיין זיידע -טאטעס טאטע) האט זיך מגייר געווען.
דער אויפקום פון הורדוס
הורדוס איז באשטימט געווארן דורך זיין פאטער אנטיפאטער אלס געוועלטיגער אויף גליל זייענדיג אינגאנצן 15 יאר אלט.
אין דער תקופה האט געוואוינט אין ירושלים חזקיה שר הפריצים, וועלכער האט חרוב געמאכט לאנד ארם, און פלעגט טויטן די זונען פון די אראמישע קעניגן, ער האט געהאט ארום זיך אסאך אידישע בחורים, און פלעגט ווארפן א גרויסע שרעק אויף די אראמישע גוים.
סיקתוס (א קוזין פון יוליוס קייסער פון רוים) וועלכער האט געוועלטיגט אין ארם אין שליחות פון יוליוס, האט געשיקט א בריוו צו הורדוס, אין די בריוו איז אזוי געשטאנען: "פון סיקתוס דער זון פון דעם קייזער'ס פעטער, צו הורדוס דער זון פון אנטיפטער, פרידן. וויסן זאלסטו אז מיר האבן געהערט אז דו ביסט געווארן דער הערשער איבער גליל, און מיר האבן זיך זייער געפריידט. יעצט ביטע געדענק די ליבשאפט און כבוד וואס דער קייזער האט געגעבן פאר דיין טאטע און די מלחמות וואס דיין טאטע האט געפירט פאר אים, און ער האט באקומען שעצונג ביים קייזער פאר דעם. און אט חיקיהו שר הפריצים וואס וואוינט אין ענקער לאנד פארדארבט גאנץ לאנד ארם אויף וועלכע איך הערש, און די אראמים קענען זיך קעגן אים נישט קעגנשטעלן. גיי אין פיר א מחלמה מיט אים און הרג'ע אים, די וועלסט פארדעם באקומען א גרויסע מתנה פון קייזער און פון מיר."
הורדוס האט געפאלגט די אנווייזונג און איז ארויס מיט א שטארקער האנט קעגן חזקיהו. חזקיהו וועלכער איז נישט געווען געראכטן דערויף איז געפאלן א קרבן, און איז געטויטעט געווארן צוזאמען מיט זיינע בחורים, דורך הורדוס. ווען סיקתוס האט זיך דערוואוסט דערפון האט ער געשיקט גאלד מיט זילבער און א טייערע שטיין און הורדוס איז געווארן גאר רייך פון די רוימישע געלט.
דער משפט פון הורדוס ביים סנהדרין און זיין אנטלויפען
ווען די אידישע שרים האבן זיך דערוואוסט וואס הורדוס האט געטון האבן זיי זיך געשטעלט פאר יוחנן הורקנוס דער צווייטער און געבעטן, "וואו לאנג וועסטו לאזן אנטיפאטער מיט זיינע קינדער געוועלטיגן, און טון וואס זיי געפעלט, דער אנטיפאטער ניצט דיינע אוצרות און געלט צו קענען חנפ'נען די רוימישער קעניגן, נישט נאר הורדוס נאר אויך זיין זון פסילו הערשט היינט אין ירושלים, און דו אליינס געוועלטיגסט נישט נאר זיי. שטעל הורדוס דער זון פון אנטיפאטער פאר א משפט צום הייליגן סנהדרין, ווייל די ביסט דער מלך און די האסט די רעכט."
די שרים האבן נישט נאכגעלאזט און געמוטשעט דעם קעניג און אויך די מאמעס פון די בחורים וואס הורדוס האט געהארגעט האבן זיך געשטעלט פארן קעניג ווען ער איז געקומען צום בית המקדש, און אים פארגעהאלטן אויף וואס הורדוס האט געטון.
הורקנוס האט געשיקט שלוחים צו ברענגען הורדוס צום משפט.
ווען אנטיפאטער האט דאס געהערט האט ער געשיקט א בריוו צו זיין זון הורדוס וואו פאלגאנד: "ווען הורקנוס וועט דיך רופן, זאלסטו זיך נישט פארזוימען, גיי געשוואונד, אבער היט זיך גיי נישט אליינס, נעם מיט א גרויסע מיליטער, אבער לאז זיי איבער אינדרויסן פון ירושלים, אין שטאט זאלסטו אריינגיין נאר מיט אפאר גיבורים."
ווען די שלוחים פון הורקנוס זענען אונגעקומען צו הורדוס האט ער געוטן וואו זיין טאטע האט אים באפוילן און האט זיך געלאזט און וואג מיט א גרויסע מיליטער, וועלעכער ער האט איבערגעלאזט אינדרויסן פון ירושלים, און זיך געשטעלט פאר די סנהדרין מיט עטליכע גיבורים, ער איז געווען געקליידעט מיט פערפל וואל און אן אויסגעקעמטע קאפ.
ווען ער איז אריינגעקומען צום סנהדרין האט ער באגריסט די דיינים אבער זיי זענען געווען דערשראקן פון זיין גאוה אין האבן מורא געהאט אים צו ענטפערן. עס זענען געזעצן דארטן שמאי און מנחם (די תלמידים פון הלל הזקן) אלס נשיא און אב"ד, שמאי האט זיך אונגערופן צום בית דין: "גאוני השם און זיינע הייליגע! איך האב היינט געזעהן א נייע זאך וועלכער איך האב נאך נישט געזעהן זייט איך דין אייך. געווענליך א זינדיגער דארף זיך שטעלן צום משפט מיט שווארצע קליידער, מיט זאמד אין די האר, און בעט רחנות אויף זיין זינד. אבער דער בחור הורדוס שטעלט זיך פאר אייך מיט פערפל וואל און א אויסגעקעמטע קאפ און נאך מיט א שווערד און ארום איך א קופקע גבורים, אז אויב וועט ער ווערן באשולידגט און משפט וועט ער טייטן די שופטים, דאס איז א נייע ווערטשאפט ביי אייך. איך בין נישט פארוואונדערט אויף הורדוס ווייל ער טוט דאס ווייל ער וועט פארבירן זיך ראטעווען, איך וואונדער זיך אויף אייך פארוואס איר לאזט דאס צו. וועגן דעם זאג איך אייך, אז עס קומען טעג און דער הורדוס וועט אויף אייך געוועלטיגען און וועט הרג'נען אייערע גרויסע לייט און וועט אייך נישט מכבד זיין ביי א משפט, און הורקנוס וועלעכער האט אויף אים אזוי געשוינט וועט נישט צוריקבאקומען די זעלבע נאר הורדוס וועט אים הרג'נען און איבערנעמען זיין קעניגרייך.
ווען דער קעניג הורקנוס האט געזעהן אז די פנים'ער פון די סנהדרין און די חכמים זענען גענויגט צו שלעכטס טון פאר הורדוס, האט ער געזאגט צו די סנהדרין, עס איז שוין שפעט לאמיר גיין אהיים און מארגען וועט מען זיך זעצן צום משפט צו פארשן די איינצעלהייטן פון די משפט. (הורקנוס האט דאס נאר געזאגט כדאי צו קענען ראטעווען הורדוס פון טויט), די סנהדרין האט אונגענימען די ווערטער פון הורקנוס און אלע זענען זיך צוגאנגען.
נאך א שטיק צייט איז ער צוריק ארויפגעקומען קיין ירושלים מיט א ריזן מיליטער פון פרס'ישע סאלדאטן, וועלנדיג מלחמה האלטן קעגן דעם קעניג הורקנוס אים הרג'נען און איבערנעמען די קעניגרייך, אבער ווען ער איז אונגעקומען צו די טויערן פון ירושלים זענען זיין טאטע אנטיפאטער און זיין ברודער פיסלו ארויס קעגן אים און אים אפגערדעט פון טון די שריט, און אים אויפגעקלערט אז הורקנוס האט אים געראטעוועט פון די סנהדרין פארדעם דארף ער מכיר טובה זיין און נישט גיין אין מלחמה מיט אים און אזוי אויך וועט זיך גיסן אסאך אידיש בליט, האט ער זיך אויסגעדרייט און איז צוריקגעפאהרן קיין פרס.
שפעטער איז ער צוריקגעקומען קיין ירושלים אן מיליטער און איז צוריק געווארן די הערשער ביז ער איז צוריק פארטריבן געווארן דורך די פרתיעשר ארמיי. נאך 6 יאר האט אים די רוימישער רעגירונג געקרוינט אלץ מלך יהודה, ער איז ארויפגעקומען אויף ארץ ישראל מיט די הילף פון די רוימישער ארמיי און פארטריבן די פרתישער מיליטער.
די קעניגרייך פון הורדוס
די רוימער האבן אבער פארלאנג פון די אידן א ספעציעלע שטייער אפצאל "פיסקוס יודאיקוס" פארן קענען פראטעקצירען פרייער-הייט די אידישע ריליגיע.
די סיבה פארוואס הורדוס האט באקומען פון די רוימער פילע שטיצע, איז ווייל ער האט זיך צוגעשטעלט צו אלע פארלאנגען פון די רוימישער הערשאפט, מלכות יהודה איז געווען א צענטער-פונקט פאר אסאך האנדעלס שטעט, און אזוי אויך איינע פון די שטערקסטע מדינות און געוואוקס פון פרוכט און גרינצייג, ספעציעל איילבירט אויל און טייטלען (וועלכע האט אויך געדינט אין יענע צייטן אשטאד ציקער און האניג - ציקער איז נאך נישט געווען). די גרויס-געלט וואס מלכות יהודה האט פארדינט פון די אלע האנדעלס האט הורדוס געניצט פאר אייגענע געברויכן און אזוי אויך געבויט ריזיגע שטעט מיט די שענסטע געביידעס און פאלאצן אויף די וועלט אין יענע צייטן. א חלק דעפון שטייט נאך ביז היינט,
הורדוס דער בויער
אין די מיטל עלטער האבן די ארכיטעקטן אין זייערע סטודענטן אים באטיטלט אלס "דער גרעסטער בויער אין דער מענטשלעכער געשיכטע. א חלק פון די בנינים וועלכע הורדוס האט געבויט און שטייט נאך היינט:
בית המקדש השני - מקדש הורדוס
די שטרעבונג פון הורדוס איז געווען אויפ-צו-בויען די בית המקדש, וואס מיט דעם האט ער זיך איינגעקויפט אסאך פריינד, און דאס האט ער געטוהן צו פארצייען אויף זיינע זינד און רציחות. צו בויען נאר די מויער ארום די בית המקדש האט זיך פארלאנגט 10,000 מענער און 10 יאר ארבייט (אין די מויער שטייט היינט די מוסלאמענער מטשעט, מיט די גאלדענע קאפל). די כותל המערבי וואס מיר זעהן היינט איז נאר א חלק פון די 1500 פיס'יגער וואט וואס ער האט געבויעט אויף מערב אונטערצוהאלטן די פאדלאגע אויף וואס די בית המקדש איז געשטאנען, (אין וועלכע עס גייט אריין בערך 12 גרויסע פוט-באל פעלדער). די גרויסער שטח האט ער געבויעט כדאי צו קענען ענטהאלטען די 7-8 מיליון אידן וועלעכע פלעגן קומען עולה רגל זיין פסח, שבועות און סוכות. דער בנין פון בית המקדש וואס ער האט דארט אוועקגעשטעלט צייכט די תלמוד אן אזוי: "מי שלא ראה בית המקדש בבניינו לא ראה בניין מפואר מעולם" = "ווער עס האט נישט געזעהן די בית המקדש האט קיינמאל קיין שיין בנין נישט געזען. לויט ספר יוסיפין האט ער געבויעט די בנין מיט שניי ווייסע שטיינער, מיט מארמויער שטיין אין מיט גאלדענע בלעכן. די פאדלאגע פון בית המקדש האט ער געבויעט מיט בלויע מארמויער שטיין, צו גיבן די אויסזעה פון רוישיגע וואסער. די פירהאנגען האט ער געמאכט פון בלוי ווייס רויט און פערפל פאדעם, צו גיבן די אויסזעהן פון די הימל. דער שרייבער יוסיפוס בלביוס שרייבט:  די אויג קען זיך נישט פארשטעלן די אויס-זעהן פון בית המקדש, עס איז געווען פארדעקט מיט גרויסע גאלדענע בלעכן, ביים זין אויפגיין האט דאס אפ-געשפיגלט וואו פלאמען, מען האט נישט געקענט קוקן דערויף נאר אפאר סקונדעס, ווייל עס האט געשיינט פונקט וואו די זין, ווען מען האט געקוקט פון דערווייטענס אויפן בארק האט דאס אויסגעזעהן פארדעקט מיט שניי וועגן די ציכטיג ווייסע שטייענער וואס ער האט געניצט. ביים אריינגאנג האט הורדוס געשטעלט א גרויסער רוימישער אדלער, א זאך וואס האר פארדראסן די ערליכע אידן, און האבן דאס אונגענימען פאר א חילול השם, ווייל דאס איז געווען די צייכן פון די רוימישער עבודה זרה. הורדס האט די אלע תלמידי חכמים און ערליכע אידן געלאזט ברענגן צו זיך מיט קייטלעך און האט זיי פארברענט לעבעדיגערהייט. נאכן ענדיגן דאס בויען האט זיך הורדוס באווארענט קעגען אזעלעכע אויפשטענדלער דורכן שטעלן א כהן גדול לויט זיין געשמאק און האט געהארגעט 43 פון די חברי הסנהדרין, אזוי ארום האט די סנהדרין מער נישט געקענט דן זיין דיני נפשות, (אלס נקמה פארן וועלן אים דן זיין פאר זיינע רציחות). און די כח פון סנהדרין איז געבראכן געווארן.
די רציחות פון הורדוס
הורדוס איז געבליבן אין דער אידישער היסטאריע פארשריבן מיט שאנדע, וועגן זיינע רציחות, צווישן די רציחות וואס זענען באקאנט איז:
הורדוס האט געמאכט זיין שוואגער אריסטובולוס (זיין וייב'ס ברודער) פאר כהן גדול ביי די 17 יאר, און האט אלעמאל נאכגעקוקט מיט זארג זעהענדיג ווי דאס פאלק גיבט פארן שוואגער אויסטערלישע כבוד, זייענדיג פון די איינציגסטע פארבליבענע אייניקלאך פון מלכות בית חשמונאים. ער האט מורא באקומען אז דאס קען ברענגען צו א אויפשטענד קעגען אים ווייל ער איז נישט געווען א חשמונאי אייניקעל און ער איז געווען א בן גרים. האט ער געהארגעט דעם שוואגער דורך דערטרינקען, און אזוי אויך אפגעווישט פון וועג די לעצטע פארבליבענע חשמונאי אייניקלאך.
די איינציגע פארבליבענע אייניקלאך פון מלכות החשמונאי זענען געווען זיינע צווי זין וועלכע האבען אים נישט ליב באקומען נאכן טויטן זייער מאמע זיידע און פעטער, האט ער זיי אויך געהארגעט.
א מערקווירדיגער פונקט שרייבט יוסיפון: די צוגעבונדעקייט פון הורדוס צו זיין ווייב מרים איז געווען אזוי שטארק אז ער פלעגט ארויסשפרינגען פון בעט ווי א פארציקטער און ארומלויפן אין פאלאץ און אפילו נאך איר טויט האט ער ווייטער גערעדט צו איר (צו זיך אליינס) אזוי וואו זי וואלט נאך געלעבט, אבער ער האט חרטה באקומען צו שפעט.
די אלע געשענישן און זיין אויפפיראכטס האט געברענגט צו די אויפשטאנד קעגען די רוימער 74 יאר שפעטער. אין די צייטן פון הורדוס האבן זיך די צדוקים וולעכע האבן אויך געשטיצט די רוימער זיך געשטארקט אויף די ערליכע אידן און זיי האבן געוועלטיגט איבערן בית המקדש, דאס האט ארויסגעברענגט א גרויסע צארן ביי די ערליכע אידן און האט שפעטער געברענגט צו אן אויפשטאנד.
הורדוס איז געשטארבן פיר יאר פאר דער נוצרישער ציילונג מיט א מלכותדיגן פראכט.
מקורות
קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע קאַטעגאָריע:מלכות ישראל קאַטעגאָריע:תקופת בית שני קאַטעגאָריע:הורדוס פאמיליע
הארץ
לינקס|200px מיינט איר דאס צייטונג הארץ?
אַ האַרץ איז אַ גליד אין אַ חיה מיט מוסקעלן וואס איר צוועק איז צו סטימולירן דאס בלוט אין דעם גאנצן קערפער. די גרייס איז נישט מער ווי איין האנט פויסט; א טפח. אבער דאס הערט קיינמאל נישט אויף צו קלאפן און פאמפעווען. אין זויגערס טוט דאס הארץ פאמפעווען בלוט וואס איז רייך אין קארבאן דיאקסייד און ארעם אין זויערשטאף צו די לונגען, און בלוט וואס איז רייך אין זויערשטאף און ארעם אין קארבאן דיאקסייד צו די גלידער.
דאס הארץ איז א ווייטעל ארגאן וואס מיינט אז מען קען נישט לעבן אן דעם. דאס הארץ איז א בלויזער פאמפע, א קאמפליצירטע און וויכטיגע, אבער איז גארנישט מער פון דעם. אזויווי אלע אנדערע פאמפעס קען עס ווערן פארשטאפט און צובראכן און וועט דארפן פארראכטן ווערן. דער מענטש דארף היטן אויף זיין אייגענע הארץ ווי ווייט מעגליך צו פארמיידן פראבלעמען וועלכע קענען אונטערקומען דורכאויס די לעבן. אויב ווייסט מען וויאזוי דאס הארץ ארבעט, וואס דאס טוט, און וואס איז גוט און שלעכט פאר אים, קען מען זיך גרינגער היטן און פארמינערן די שאנסן פאר א פראבלעם.
הארץ קראנקייטן זענען פון די הויפט קרענק וועלכע ברענגט טויט היינט צו טאג. ארום 2,000 אמעריקאנער שטארבן יעדן טאג פון הארץ קראנקייטן וואס רעכנט זיך אראפ צו איינער פער יעדע 44 סעקונדעס. די צאל טויטפעלער פון הארץ קראנקייטן ווערט ווייניגער א דאנק בעסערע מעדיצין און מער מענטשן וואס היטן אויף זיך און רויכערן נישט, אבער נאך אלס איז דאס א קרענק וועלכע באטרעפט דעם מענטש פון איין מינוט אויף די אנדערע און זייער אסאך גייען אויס נאך איידער זיי האבן א שאנס צו דעגרייכן דעם שפיטאל.
אויסער דאס פאמפעווען בלוט טוט דאס הארץ גארנישט אבער וויבאלד דאס איז א וויכטיגע ארגאן נעמט מען דאס צום הארצן און מען נוצט דאס פאר אויסדרוקן ווי "מיין הארץ גייט אויס", "ער איז גוט הארציג", "א הארציגן דאנק", א.א.וו.
אנאטאמיע פון דעם הארץ
דאס הארץ איז א געפארעמטע מוסקל וועלכע זיצט צווישן די לונגען און דעם ברוסטקאסטן. צוויי דריטל פון עס ליגט צו דער לינקער זייט פון דעם מענטש און איין דריטל ליגט אויף דער רעכטער זייט פון דער מיטן טייל פון דער קערפער. דאס הארץ מעסט זיך בערך 5 אינטשעס לאנג, 3.5 אינטשעס ברייט, און 2.5 אינטשעס דיק. כדי זיך דאס צו קענען פארשטעלן איז עס בערך אזוי גרויס ווי די גאנצע הענט פארמאכטערהייט. דאס הארץ וועגט בערך 10.5 אנסעס אין א מאן און 9 אנסעס אין א פרוי. דאס קומט אויס צו ווייניגער פןו 0.5 פראצענט פון די סך הכל קערפער וואג.
דאס הארץ באשטייט פן דריי שיכטן. די ערטשע רופט זיך די ענדאקארדיום וועלכע איז ווי אן איבערציער הויט. די צווייטע איז מוסקלן וועלכע רופט זיך די מייאקארדיום, און די דרויסנדיגע שיכט באשטייט פון א פליסיקייט וועלכע באשיצט דאס הארץ און ווערט אנגערופן די פעריקארדיום. דאס הארץ איז צעטיילט צו פיר קאמערן, צוויי צו יעדער זייט, און ווערן גערופן די אטריום און די ווענטריקל.
ווי יעדע פאמפע איז פאראן וואלווס אין דעם הארץ וועלכע האלטן צוריק דאס בלוט פון צוריק אריינרינען אין דעם הארץ איינמאל עס איז ארויסגעפאמפעט געווארן. יעדע טשעימבער פארמאגט א וואלוו ביי איר עק וועלכע עפענט זיך יעדעס מאל וואס דאס הארץ ציט זיך איין און מאכט זיך באלד צוריק צו און לאזט נישט דאס בלוט צוריק אריינקומען. יעדעס מאל וואס דאס הארץ פאמפעט גייט דאס איז צוויי פאזעס און רוט זיך אפ פאר עטליכע מאמענטן. די רערן וועלכע קומען אריין אין דעם הארץ ברענגן אריין דאס בלוט אין די אויבערשטע קאמערן און ווען עס ווערט אנגעפילט ציען זיי זיך ביידע איין וועלכע שיקט אריין דאס בלוט אין די אונטערשטע קאמערן. ווען די אונטערשטע קאמערן זענען פיל פאסירט באלד א צווייטע איינציאונג וועלכע זענען יעצט נאר די אונטערשטע קאמערן און דאס טרייבט ארויס דאס בלוט צו דער קערפער. ווען די צוויי איינציאונגן זענען פאראיבער דארף דאס הארץ רוען פאר עטליכע מאמענטן כדי צו לאזן די ערשטע קאמערן זיך נאכאמאל אנפילן בעפאר זיי ציען זיך איין דאס נעקסטע מאל. דער פראדעצור פאסירט אין רגעים און דער מענטש קען נאר שפירן איין פאמפע ווייל דאס גייט זייער שנעל איינע נאך די אנדערע.
די צוויי קאמערן אויף די צוויי זייטן ארבעטן אינאיינעם די גאנצע צייט אבער ביידע האבן אן אנדערע פונקציע. די רעכטע קאמערן שלעפן אריין דאס בלוט פון דער קערפער וועלכע זענען ארים אין אקסיגען און שיקט דאס אריין צו די לונגן וואו עס באקומט פרישע אקסיגען. דערנאך גייט די אקסיגען רייכע בלוט צוריק אריין אין די לינקע קאמערן און דאס הארץ פאמפעט עס ארויס צוריק אריין אין דער קערפער און אזוי גייט עס נאכאמאל און נאכאמאל טאג איין טאג אויס.
אין סך הכל איז דאס הארץ א שטארקע פאמפע וועלכע מאכט דאס בלוט פליסן איבער די גאנצע קערפער. בלוט מוז פליסן ווייל נאר אזוי קען עס העלפן אפערירן אלע ארגאנען און אזוי האלט זיך דאס ווארים און ווארימט אן דעם קערפער. בלוט מוז האבן אקסיגען און דאס ווערט פארזארגט דורך די לונגען וועלכע אטעמען אריין לופט פון אינדרויסן און טיילן אפ די אקסיגען פון די אנדערע באשטאנדטיילן אין שיקט דאס אריין אין די בלוט וועלכע ליגט אין איר. דאס הארץ פירט אן די גאנצע מערכה דורכדעם וואס עס נעמט אויף אלע בלוט וועלכע האט שוין נישט גענוג אקסיגען דורך עטליכע גרויסע אדערן און פירט דאס אריין אין די לונגן דורך א פאמפע און פן די לונגן פליסט עס צוריק אריין אין די לינקע טייל פון דעם הארץ וועלכע פאמפעט עס ווידער ארויס אבער דאס מאל אריין אין אדערן וועלכע צעשפרייטן דאס איבער די גאנצע קערפער אין אלע מוסקלן אריינגערעכנט דעם הארצ'נס אייגענע מוסקלן.
די עלעקטראנישע סיסטעם
וויאזוי פאמפעט דאס הארץ?
טראכט פון א פעיסמעיקער. דאס איז אן עלעקטראנישע מאשין וועלכע העלפט דאס הארץ קלאפן דורך שיקן אן עלעקטראנישע שאק פאר פאציענטן וועלכע האבן הארץ פראבלעמען. א געזונטע מענטש האט א נאטורליכע פעיסמעיקער וועלכע פראדוצירט עלעקטראנישע סיגנאלן און שיקט דאס אריין אין דעם הארץ און מאכט דאס איינציען.
דאס הארץ פארמאגט א גרופע פון ספעציעלע צעלן וועלכע נעמען אויף עלעקטריק פון די אקטיוויטעטן פון דער קערפער און שיקן דאס אריין צו די מיליאנען צעלן וועלכע זענען פארשפרייט איבער דאס הארץ דורך פייבער אדערן און דאס שאקירט דאס און מאכט דאס פאמפעווען. דאס פאסירט זייער שנעל ווייל דאס הארץ דארף קענען קלאפן 72 מאל אין יעדע מינוט און יעדע פאמפע איז צעטיילט צו צוויי באזונדערע פאמפעס וועלכע פאסירן אויטאמאטיש איינע נאך די אנדערע ווען דאס בלוט רינט אריין אין די אונטערשטע קאמערן און די עלעטראנישע סיגנאלן פאלגן נאך מיט א קליינע אפלייג וועלכע גיט גענוג צייט פאר די טשעימבער זיך אנצופילן מיט בלוט. אין פאקט איז דער גאנצער קערפער צוזאמענגעשטעלט מיט די סארט צעלן וועלכע ערמעגליכן דעם מענטש צו אפערירן. אבער די עלעקטראנישע צעלן אין דעם הארץ זענען די בעסטע פון די סארט וויבאלד עס פיטערט די וויכטיגסטע ארגאן אין דעם קערפער. די איבעריגע צעלן קענען דינען אלס א בעק-אפ סיסטעם אין פאל די ארגינעלע צעלן הערן אויף ארבעטן אבער אויב דאס פאסירט וועט דער מענטש דאס באלד שפירן און ווען מוז האבן באלדיגע מעדיצינישע הילף ווייל די אנדערע עלעקטראנישע סיגנאלן וועלן נישט זיין די זעלבע שטארק און דאס הארץ וועט פאמפעווען שוואכער און לאנגזאמער וואס מיינט אז דאס בלוט וועט נישט גענוג שנעל צירקולירן אין דער קערפער און אפשוואכן אלע מוסקלן. ווען א קראנקע פאציענט ליגט אין שפיטאל וועלן די דאקטוירים צולייגן אן עלעקטראקארדיום מאשין וועלכע באטראכט דאס הארץ און וויאזוי זי קלאפט. די מאשין פארמאגט א גריד (ליניעס אויסגעצייכענט ביידע וועגן) און א ליכטיגע ליניע צייגט וויאזוי דאס הארץ פירט זיך אויף דורכ'ן נאכפאלגן די עלעקטראנישע סיגנאלן אין דעם הארץ. ווען דאס הארץ ציט זיך איין וועט די ליניע ארויפשפרינגן ווייל אין דער מאמענט וועלן די עלעקטראנישע סיגנאלן ארויסשפרינגן פון זייערע צעלן און די מאשין וועט דאס דערשפירן. די מאשין וועט שנעל באמערקן אויב די פאמפעס זענען נישט אין א געהעריגע סדר און וועט אלאמירן די דאקטוירים.
בלוט פארזארגונג
דאס הארץ מוסקלן נעמען אויף בלוט דירעקט פון דעם הארץ דורך ספעציעלע רערן וועלכע ווערן אנגערופן די ארטעריעס. ארום 4 פראצענט פון אלע בלוט וועלכע דאס הארץ נעמט אויף פון די לונגן גייט באלד אריין אין די ארטעריעס און מאכט דאס הארץ ווייטער פונקציאנירן. דאס בלוט בלייבט לענגער אין דעם הארץ ווי אין סיי וועלכע ארגאן און ווען אלע אקסיגען גייט אויס גייט דאס ארויס דורך קליינע אדערן וועלכע שיקן דאס אריין צו דעם אדערן נעטווארק וועלכע טראגט עס עווענטועל אריין אין די לונגן וואו עס נעמט אויף אקסיגען.
אבער אויב אביסל פארטרוקענטע בלוט דעגרייכט אין די ארטעריעס איז עס א באלדיגע סכנה ווייל דאס הארץ דארף האבן א גרויסע בלוט פארזארגונג און אויב עס וועט פעלן אפילו אביסל וועט דער מענטש באלד זיין אין א סכנה.
וויאזוי אימער, וועט אבער דאס הארץ ווייטער קלאפן אבער יעדעס מאל עס וועט מאכן די איינציאונג וועלן די מוסקלן זיך איבערשטרענגן און דער מענטש וועט דאס שפירן אין די ברוסטקאסטן. אויב כאפט מען דאס נישט באצייטענס וועט דערפון ווערן א הארץ אטאקע און ביז געציילטע מינוטן אויב וועט דער מענטש נישט באקומען הילף וועט ער אויסגיין.
פאקטן וועגן דעם הארץ
אויב א מענטש וועט נוצן א סטעטעסקאפ און דאס צולייגן צום הארץ וועט ער קלאר קענען הערן די גערודער פון דעם הארץ קלאפענישן. רוב ארגאנען מאכן אינגאנצן נישט קיין גערודער ווען זיי אפערירן אבער דאס הארץ מאכט יא א סיסטעמאטישע גערודער וועלכע גייט ווי פאלגענד: לופ-דופ, לופ-דופ, לופ-דופ.
דער גערודער קומט ווען די וואלווס מאכן זיך צו נאכ'ן ארויסלאזן די בלוט פון די קאמערן און זינט עס זענען פאראן צוויי פאר קאמערן מיט צוויי פאר וואלווס הערט מען א דאפעלטע גערודער וועלכע גייט איינע נאך די אנדערע. די ערשטע גערודער קומט ווען די ערשטע פאר וואלווס מאכן זיך צו און די צווייטע גערודער קומט ווען די צווייטע פאר וואלווס מאכן זיך צו.
דאס הארץ קלאפט נארמאל 72 מאל פער מינוט וואס קומט אויס צו 100,000 קלאפענישן פער טאג און 38 מיליאן קלאפענישן פער יאר. א דורכשניטליכער מענטש וועלכע לעבט 80 יאר באקומט בערך 2.7 ביליאן הארץ קלאפענישן דורכאויס זיין לעבן.
דאס הארץ פון א ניי געבוירן קינד קלאפט פיל שנעלער ווי אן ערוואקסענער (בערך 130 מאל פער מינוט) און עס ווערט ווייניגער מיט וואס א יאר עלטער ביז עס דעגרייכט די דורשניטליכע ראטע פון 72 פער מינוט בערך ביי די 13 יאר.
יעדעס מאל דאס הארץ מאכט איין איינציאונג פאמפעט עס ארויס 2.4 אנסעס פון בלוט. דאס קומט אויס צו 1.3 גאלאנען פר מינוט, 1,900 גאלאנען פער טאג, 700,000 גאלאנען פער יאר, און בערך 50 מיליאן גאלאנען דורכאויס די לעבן. און דאס אלעס ווערט געטאן דורך די זעלבע 10 אנסעס פאמפע.
נ נח נחמ נחמן מאומן
left|thumb|250px|ר' ישראל בער אדעסער left|thumb|250px|דער תוכן פונעם צעטל נַ נַחְ נַחְמָ נַחְמָן מְאוּמַן איז געשטאנען אין דעם צעטל וואס ר' ישראל בער אדעסער האט באקומען פון ר' נחמן מברסלב וואס איז שוין דאן נפטר געווען. ר' ישראל בער האט געהאלטן אז דאס צעטל איז אמת געשיקט געווארן פון ר' נחמן, ווייל אין צעטל איז געשטאנען א סימן "י"ז בתמוז יאמרו שאינך מתענה", און ר' ישראל האט טאקע אין יענעם יאר נישט געפאסט אין דעם טאג און לויט ווי ער דערציילט האט קיינער נישט געוווסט דערפון.
ר' ישראל בער פארציילט אין זיינע זכרונות, אז אין דעם טאג י"ז בתמוז האט ער זיך געשפירט שוואך, דעריבער האט ער געגעסן, אבער נאכן עסן האט עס איהם זייער וויי געטוהן פאר וואס ער האט געגעסן שבעה עשר בתמוז. ער איז אריין אין זיין צימער אין בית המדרש ביים קבר פון רבי מאיר בעל הנס אין טבריה ער האט קיינעם נישט געזעהן דארט, ער האט אויפגמאכט די ספר ליקוטי הלכות און האט זייער געוויינט ער האט זיך מתוודה געווען פאר השי"ת און געבעטן מחילה דערפאר פארוואס ער האט געגעסן, האט ער געטראפן אין דעם ספר דעם פתקא. דאס אלעס פארציילט ר' ישראל בער און זיינע קונטרסים.
הארץ
אפהיטן דאס הארץ
אלעס איז געוואנדן אויף וואס מען עסט און מיט א גוטער דיעטע פארזיכערט מען זיך א געזונט לעבן. אבער נאך א זאך איז וויכטיג און דאס איז א גוטע בלוט צירקולאציע. מען דארף עסן נאר האפטיג געזונט עסן און זאכן וואס פארדייען זיך גוט. מען דארף זיך היטן פון צופיל קאלעסטראל ווייל דאס איז שעדליך פארן הארץ.
נ נח נחמ נחמן מאומן
די סלאנימער חסידים זאגן אז דער סלאנימער חסיד ר' יואל אשכנזי האט פארציילט אז ער איז געווען דעמאלט'ס אין ווייבער שוהל, און זעהנדיג דעם צער פון דעם יונגען בחור, האט ער עס איהם געשריבן און אראפ געלייגט אויפן ספר. אבער ר׳ יואל אשכנזי האט גארנישט געוויסט וועגן ברסלב, און אינעם צעטל ווערט אראפגעברענגט סודות וואס ר׳ יואל האט נישט געוויסט פון.
הארץ
אפהיטן דאס הארץ
איבונגן איז שטארק רעקאמענדירט פאר יעדן ערוואקסענער ווייל עס ברענגט א בעסערע בלוט צירקולאציע און פארמיידט די שאנסן אנצוזאמלען פארטרוקענטע בלוט.
נ נח נחמ נחמן מאומן
ר' ישראל וואס האט געוווּסט אז די וועלט וועט נישט גלויבן אינעם צעטל, האט עס נישט מגלה געווען פארן המון־עם, אבער אין זיינע לעצטע יארן האט ער עס יא מגלה געווען.
הארץ
אפהיטן דאס הארץ
ווען א מענטש ווערט עלטער און זיין הארץ הייבט אן מאכן פראבלעמען וועט ער באקומען א שטרענגע דייעט פון א דאקטאר צו וועלכע ער וועט זיך קענען שווער צוגעוויינען. פארוואס זאל מען נישט אנהייבן ווען מען איז נאך יונג און בלייבן מיט א געזונטע הארץ. רויכערן איז אפגערעדט ווייל עס איז איינע פון די גרעסטע גורמים צו הארץ פראבלעמען. א מענטש העכער 40 יאר דארף כסדר גיין באזוכן א דאקטאר וועלכער וועט אים פרעגן א רייע פראגעס און שנעל קענען באמערקן סימפטאמען וועלכע צייגן אויף הארץ פראבלעמען. די מעדיצינישע וועלט קומט יעצט אויף מיט מער פארגעשריטענע עקסרעי מאשינען וועלכע וועלן העלפן אנטדעקן פראבלעמען גענוג פרי און פארמיידן הארץ קראנקייטן.
נ נח נחמ נחמן מאומן
אנדערש ווי די וועלט מיינט, האט ר' ישראל יא געזאגט אז עס איז א סגולה פאר אלע ישועות צו זאגן דער זאץ "נ נח נחמ נחמן מאומן".
הארץ
אפהיטן דאס הארץ
קאַטעגאָריע:געזונט קאַטעגאָריע:אברים קאַטעגאָריע:הארץ
נ נח נחמ נחמן מאומן
ר׳ ישראל האט געזאגט אז רבינו נחמן אנטפלעקט אינעם צעטל אז ״נַ נַחְ נַחְמָ נַחְמָן מְאוּמַן״ איז די ליד פונעם גאולה.
ר' משה פיינשטיין האט געשריבן אן הסכמה אויף דעם צעטיל "והוא דבר נפלא..."
אינהאַלט פֿונעם צעטל
עס איז מיר זייער שווער־געווען אַראָפקומען צו דיר, מײַן טײַערער תלמיד, צו דיר זאָגן, אַז, איך האָב זײער הנאה געהאַט פֿון דײַן גאָטעסדינסט, און אויף דיר האָב איך געזאָגט "מײַן פֿײַערל וועט טליען ביז משיח וועט קומען" זיי שטאַרק און דרײַסט מיט דײַן גאָטעסדינסט. נ נח נחמ נחמן מאומן. און מיט דעם וועל איך דיר אַנטפלעקן אַ סוד און דאָס איז איבערגעפֿולט טריט בײַ טריט (פצפציה), און מיט שטאַרק דינסט וועסטו דאָס פֿאַרשטיין. און אַ צייכונג: י"ז בתמוז וועט מען זאָגן אַז דו פֿאַסט נישט.
איינער פון ר' ישראל'ס תלמידים האט געגיבן זיין קינד דעם נאמען "נ נח נחמ נחמן מאומן".
קאַטעגאָריע:ברסלב קאַטעגאָריע:סגולות
סטיווען קאלבערט
קליין|250px|סטיוון קאלבערט סטיווען קאלבערט (געבוירן דעם 13טן מיי, 1964) איז א פאפולערער קאמידיען, אקטיאר און שרייבער, האסט די שאו "די קאלבערט רעפארט" א קאמעדיע נייעס ענווייראמענט ביי די דעילי שאו
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אקטיארן
דזשודאס פריסט
left|250px|thumb| דזשודאס פריסט אין א קאנצערקט אין 2005
דזשודאס פריסט (Judas Priest) איז א העווי-מעטאל קאפעליע פון ענגלאנד. די קאפעליע איז געגרינדעט גווארן ארום תשכ"ח (1968) דורך גיטאריסט קעיי. קעיי. דאונינג און באססיסט אייאן הילל. די קאפעליע זענען צווישן די מייסדים פון אריגינאלע העווי-מעטאל, וואס איז שפעטער געווארן "קלאסישע העווי-מטאל". וועגן דיע גרופ'ס השפעה עצומה אויף דער מוזיקאלער סגנון, האבן זיי באקומען דיע כנוי "דיע מעטאל געטער". דער קלאסישער אויפטו פון דער גרופע איז קעיי. קעיי. דאונינג און גלען טיפטאן אויף גיטארעס, ראב האלפארד דער זינגער,און איאן היל אויף באס-גיטאר.
אויסוויניגע לינקען
קאַטעגאָריע:טרופעס
קיווי
קליין|קיװי
דער קיװי איז אַ פֿױגל װאָס קאָן נישט פֿליהען. ער לעבט אין נײַ זײלאַנד און איז גרױס װי אַ האָן, מיט אַ לאַנגן שנאָבל מיט פֿעדערן װי האָר. דאָס איז אַ הילפֿלאָזער פֿױגל. בײַנאַכט באַהאַלט ער זיך צװישן די װעלדלעך און גראָבט מיט זיין שנאָבל אין דער ערד, זוכנדיג װערים און אינסעקטן.
קאַטעגאָריע:פויגלען
כלה
כלה איז טייטש שנור, אבער ווערט אממערסטן באנוצט צו באצייכנען א מיידל וואס איז אנגעקניפט אין א שידוך מיט א חתן.
קאטעגאריע: סאציאלאגיע
יוני
ער האט 30 טעג.
ער הייסט נאך א עבודה זרה מיט דעם נאמען.
חתן
חתן איז דער אפטייטש פון איידעם. צ.ב.ש. ראובן בן שמעון חתן לוי.
די דעפיניציע פון חתן ווערט אבער הויפטזעכליך באנוצט צו באצייכענען א בחור וועלכער אנגעבינדן געווארן אין א שידוך און ער איז דער חתן צו די כלה.
דעם זעלבן גורל וואס עס באגלייט דעם חתן טיילט אויך די כלה. כלה איז טייטש שנור, אבער ווערט אממערסטן באנוצט אלס א מיידל וואס איז אנגעקניפט אין א שידוך מיט א חתן.
קאטעגאריע:משפחה
אמון
200px|קליין|מרכז| אמון מלך יהודה
אמון דער זון פון "מנשה" מיט "מְשֻׁלֶּמֶת בת חרוץ" איז געווען דער 15טער קעניג אויף מלכות יהודה. ער איז געווארן קעניג ווען ער איז געוועזן 22 יאר אלט. ער געהערשט 2 יאר.