cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
GM
דזשי-עם און אירע ארבייטער
זינט דזשי-עם איז געווען אמעריקע'ס גרעסטע ארבייטסגעבער האט איר באהאנדלונג צו אירע ארבייטער געצויגן אינטערעסע איבער'ן לאנד גענוי ווי מען טוט היינט צו וואל-מארט. מען האט נאכאנאנד באשולדיגט דזשי-עם אז זי באהאנדעלט נישט די ארבייטער געהעריג און רעכנט זיך נישט מיט זייער געזונט. דאס האט אנגעהאלטן לאנגע יארן ביז אריין אין די 930' יארן ווען די טויזענטער ארבייטער אין די פלינט, מישיגען, פלענטס האבן ארגאניזירט א סטרייק אין וועלכע זיי האבן אויפגעהערט ארבייטן איין אינדערפרי אבער זענען געבליבן זיצן אין די געביידעס. דזשי-עם האט שלעכט רעאגירט און האט אויסגעלאשן די הייצונג אין א קאלטע ווינטער טאג.
זעענדיג אז די סטרייק קומט נישט צו קיין ענדע האט די פירמע גערופן די פאליציי אבער זיי האבן נישט געקענט פארטרייבן די ארבייטער פון דארט און עס האבן אויסגעבראכן געשלעגן ווען די פאליציי האט פרובירט נוצן טרערן גאז זיי צו פארטרייבן. דער מישיגן גאווערנער האט אריינגערופן די נעשאנעל גארד און נאר נאכדעם איז געווארן ארדענונג. די סטרייק האט אנגעהאלטן א לאנגע צייט דערנאך און האט זיך אויך פארשפרייט צו אנדערע דזשי-עם פלענטס איבער'ן לאנד און די פראדוקציע איז פארקריפעלט געווארן און די פירמע איז געווען געצווינגן נאכצוגעבן די ארבייטער וואס זיי האבן פארלאנגט און האט זיך אנגעשלאסן אין די יונייטעד אויטאמאביל ארבייטער אוו אמעריקע, א יוניאן ארגאניזאציע וועלכע דזשי-עם האט בעפאר נישט געוואלט אנארקענען, וועלכע באבאאכטעט איבער די אויטא פראדוצירונג פלענטס און שטעלט פאר סטאנדארטן וויאזוי אלעס דארף זיין.
היינט ווערט דזשי-עם פאררעכנט אלס איינע פון די ארבייטסגעבער אין לאנד מיט גוטע העלט קעיר און אנדערע לעיבאר פראגראמען.
קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס
צבי הירש אשכנזי
קליין|250px|דער חכם צבי רבי צבי הירש בן יעקב אשכנזי (ה'תט"ז - א' אייר ה'תע"ח), לעמבערג) איז געווען א רב און א פוסק, פון די גרעסטע גאונים אין זיין צייט. ער איז באקאנט מיט זיין ספר שו"ת חכם צבי. ער איז געווען א אייניקל פון דעם גאון שער אפרים.
יונגע יארן
דער "חכם צבי" איז געבוירן אין מעהרן אין תט"ז (1656) צו זיין פאטער, הרב יעקב ז"ק (=זרע קודש). ער האט געלערנט ביי זיין זיידע, הרב אפרים הכהן (רב פון אלט אויבן, אונגארן) בעמח"ס שער אפרים. אלס בחור האט ער געוואנדערט אין סאלאניקי, דארט האט ער געלערנט צוויי יאר ביי הרב אליהו קאבא. נאכדעם איז ער צוריקגעקומען קיין אלט אויבן, וואו ער האט חתונה געהאט און עס איז זיי געבוירן א טאכטער. אין תמ"ו האט די עסטרייכער ארמיי אטאקירט אלט אויבן, און זיין ווייב און טאכטער זענען געהרגעט געווארן ווען זיין הויז האט געכאפט א שאס פון א קאנאן און איז איינגעפאלן. איידער די עסטרייכער האבן איינגענומען די שטאט, איז ער אנטלאפן קיין סאראיעווא. דארט האט מען אים אויפגענומען אלס שטאטס רב.
אין תמ"ט האט ער זיך געצויגן קיין בערלין און ער האט חתונה געהאט דארטן זיין זיווג שני שרה רבקה, די טאכטער פון הרב משולם זלמן מירלש ניימארק, אב"ד קהילות אה"ו. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט 18 יאר אין אלטאנע.
זיין מלחמה קעגן כת שבתי צבי
ער האט זיך שטארק דערקעגנט צו שבתי צבי. כאטש אין פאקט איז ער געווען א שטיק צייט נאך ש"ץ אבער ער האט גאר שטארק זיך געקריגט מיט אלע וואס האלטן פון ש"ץ, בעיקר איז זיין מלחמה געווען קעגן דעם נביא פון שבתי צבי, נחמיה חיוון. ער האט עס אנגערופן מלחמת נח"ש [נ'חמיה ח'יוון ש'ר"י], ער האט אים געלייגט אין חרם ער האט געשריבן פאר אלע קהילות פון אידן אז מען טאר מיט אים נישט האבן קיין משא ומתן, דאס האט זייער באנק געטון פאר די אידן אין אמסטערדאם ווען ער איז געווען דארטן רב, און זיי האבן אים זייער גע'רודפ'ט, מען האט גע'מסרט פאר דער רעגירונג. דער חכם צבי האט געקענט אויפווייזן פאר דער רעגירונג אז ער איז גערעכנט אבער עס וואלט דערפון ארויס געקומען א חילול השם דעריבער איז דער חכם צבי אנטלאפן פון דארט, אבער אלע וואס האבן אים געטשעפעט האבן געליטן שווערע שטראף ווי זיין זון פארציילט אין זיין ספר עדות ביעקב דמ"ח ע"ב.
ער איז געלאפן מיט זיין גאנצע הויזגעזינד קיין לעמבערג און דארט האט מען אים אויפגנומען פאר דער "רב המדינה פון לעמבערג, ער האט דארט געהאט אסאך כבוד, אפילו די שטאט הויפן האבן אים זייער מכבד געווען.
איינער פון זיינע זין איז רבי יעקב עמדין באקאנט אלס דער יעב"ץ.
דער יעב"ץ שרייבט איך האב געהערט אז דער רמב"ן האט אין בית הכסא געליינט ביכער פון די חכמי אומות העולם, כדי ער זאל נישט טראכטן פון תורה, און אזוי איז אויך געווען דער מנהג פון מיין טאטן דער חכם צבי.
ער איז איז נסתלק געווארן אין יאר תע"ח דעם צווייטן טאג פון ראש חודש אייר.
דער יעב"ץ שרייבט אויף זיין טאטן: אלע חכמים פון אונזער דור זאגן עדות אז מיין טאטע איז געווען א אוצר בלום פון דער תורה ער האט געקענט מקרא, משנה, ש"ס, אלעס איז געווען געוואנט אויף זיין מויל אויף אויסענווייניג (שו"ת שאילות יעב"ץ ח"א סי' כ"ד).
ער איז געווען באקאנט אין די טויערן פון חכמה, ער האט געקענט דעם גאנצן זוהר און קבלת האר"י הק' איז געווען זיין לערנען יעדן טאג, אבער דאס איז געווען פארהוילן און בצנעה (סידור יעב"ץ בהקדמה).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:האלענדישע רבנים
גאלדע מאיר
גאָלדע מאיר (אדער גאלדע מאירסאָן) (3טן מיי 1898; י"א אייר ה'תרנ"ח אין קיעוו - 8טן דעצעמבער 1978; ט' כסלו ה'תשל"ט) איז געווען די פערטע פרעמיער מיניסטארין פון ישראל.
געבוירן אין אוקראינע אין 1898, זייענדיק גאר יונג, האט איר פאמיליע עמיגרירט קיין מילוואקי, אמעריקע.
ווען זי איז אלט געווען 23, איז זי געקומען וווינען קיין פאלעסטינע, אין קיבוץ מרחביה.
זי איז געווען א דיפלאמאט פוו דער יידישער אגענטור, איידער דעם זעלבסטשטענדיגקייט קריג, און געווען א ישראל דיפלאמאט אין רוסלאנד נאכדעם האט זי געדינט אלס מיניסטארין אין פארשידענע פאזיציעס. ווען לוי אשכול איז געשטארבן, האט מען זי אויסגעקליבן אלס פרעמיער, און ביי די נאציאנאלע וואלן האט זי געווינען. זי איז געווען פון 1969 ביז נאך דער יום כיפור מלחמה, און אין יאר 1974 האט זי רעזיגנירט.
זי האט פארארדענט די אפעראציע, אומצוברענגען די פאראנטווארטליכע, אין די ישראלדיקע ספארטלער אומקום ביי די מינכן אלימפיאדע, אין יאר 1972.
זי איז געווען באוואוסט אלס די באבע פון מדינת ישראל. זי איז געשטארבן אין 1978 אלט זייענדיק אכציק יאר, און דריי מאנאטן איידער זי איז געשטארבן, האט מנחם בעגין אונטער געשריבן דעם שלום אפמאך, צווישן ישראל און עגיפטן.
פון אירע באוואוסטע זאצן, נישטא א פאלק וואס הייסט פאלעסטינע פאלק, איך קאן נישט פארגעבן פאר די אראבער, פארן אונדז צווינגען מלחמה צו האלטן מיט זיי.
משפחה
גולדה ווייב פון מוריס מאירסון האבן צוויי זין, מנחם, און שרה.
קאַטעגאָריע:פרעמיער מיניסטארן פון ישראל
סאניא פרס
זי האט געדינט אין דער בריטישער ארמיי אין צווייטן וועלט קריג, און האט לאנגע יארן וואלונטירט פאר פאציענטן, קינדער מיט ספעציעלע ערציאונג און דיסעביליטירטע.
משפחה
אין 1945 האט זי געהייראט שמעון פרס-פערסקי; זיי האבן געהאט דריי קינדער: צביה וואלדן (יערי), יהונתן (יוני) פרס, נחמיה (חמי) פרס.
קאַטעגאָריע:וואהלינער יידן קאַטעגאָריע:ישראלים
ה'שט"ז
דאס יאהר ה'שט"ז האט דאס קביעות בשה.
זשאן-זשאק רוסא
זשאַן-זשאַק רוסא (28סטן יוני 1712– 2טן יולי 1778) איז געווען א גענפֿער פילאסאף, שרייבער און קאמפאזיטאר אין דעם  18טן יארהונדערט. זיין פאליטישע פילאסאפיע האט באאיינפלוסט די פראנצויזישע רעוואלוציע.
רוסא האט געהאלטן אז מוסר און מידות לערנט מען פון רעליגיע. דערפאר קען אן אטעיסט נישט זיין קיין גוטער בירגער.
לעבנסגעשיכטע
רוסא איז געבוירן געווארן אין גענף, דעמאלסט אן אומאפהענגיק רעפובליק, אין 1712, צו זיין פאטער אייזיק, א זייגער־מאכער, און זיין מוטער, סוזאן בערנאר, די טאכטער פון א קאלוויניסטישן פריידיקער. זי איז געשטארבן ניין טעג נאך זיין געבורט.
אין 1742 האט זיך רוסא געצויגן קיין פאריז. פון 1743 ביז 1744 איז ער געווען דער סעקרעטאר פונעם פראנצויזישן אמבאסאדאר אין ווענעציע. ווען ער צוריקגעקומען אין פאריז האט רוסא זיך באפריינדעט מיט דעני דידערא, און ער האט אנגעהויבן שרייבן ארטיקלען פאר דידעראס גרויסע ענציקלאפעדיע.
יידישער וועלט קאנגרעס
דער יידישער וועלט קאנגרעס, געגרינדעט געווארן אלס שירעם ארגאניזאציע, פאר אלע געמיינדעס, און יידישע ארגאנזאציעס, איבער דער וועלט,
געגרינדעט אין גענף, אין אויגוסט 1936, צו שטיצן און ארויסהעלפן, סאציאלע, קולטורע לעבן, אין יידישע קהילות.
און אויך פאליטיש אין לענדער, און אלוועלטליכע פאליטיק, אירע גרינדערס זענען געווען סטיווען ווייז און נחום גאלדמאן.
קאַטעגאָריע:יידישע ארגאניזאציעס
ישראל שלום יוסף העשל
רבי ישראל שלום יוסף העשל זצ"ל (חשוון ה'תרי"ג - כ"ט מנחם אב ה'תרע"א), רבי אין מעזשביזש.
אפשטאם
רבי ישראל שלום יוסף איז געבוירן חשוון ה'תרי"ג, צו זיין פאטער הרב אברהם יהושע העשל פון מעזשביזש, א זון פון הרב משולם זוסיא העשל פון זשינקאוו, א זון פון הרב יצחק מאיר העשל, פון זשינקאוו, א זון פון הרב אברהם יהושע העשיל, רב אין אפטא, "דער אוהב ישראל". און צו זיין מוטער מרת לאה רחל א טאכטער פון הרב שלום יוסף פרידמאן פון סאדיגורא.
רבנות
נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תרמ"א איז רבי ישראל שלום יוסף געווארן דער ממלא מקום פון פאטער, און איז געווען רבי אין מעזשביזש דרייסיג יאר.
הסתלקות
רבי ישראל שלום יוסף איז נפטר געווארן כ"ט מנחם אב ה'תרע"א, אין דוויעזשניקא לעבן וויזשניץ, און ער ליגט אין אוהל פון צמח צדיק.
פאמיליע
בזיווג ראשון האט רבי ישראל שלום יוסף געהייראט אלול ה'תרכ"ו מרת שרה רבקה ( - כ"ה סיון ה'תרמ"ז), א טאכטער פון זיין פעטער הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא. זי האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער.
בזיווג שני האט ער געהייראט מרת בת שבע טרינא הי"ד א טאכטער פון הרב יעקב שמשון חאדאראוו, רב אין באהופולי. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאטעגאריע:אדמורי"ם ישראל יוסף קאטעגאריע:רוזשין
הויפט זייט/י"ט תמוז
י"ט תמוז טעקסט=רבי אליעזר יהודה פינקל|לינקס|לא ממוסגר|140פיקס
תמוז 19 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע
היהודים באונגריא (ספר ראשון)
אין דעם ספר באשרייבט ער אין קורצן הונדערט רבני וחכמי אונגארן וואס האבן ארויסגעגעבן ספרים פון יאר ק"פ ביז ת"ר.
ביים אנהייב ברענגט ער הערות והוספות פון די חכמים ד"ר א' פריימאן פון פראנקפורט דמיין, ד"ר מרדכי בראן און פון שמואל (זיגמונד) זעליגמאן פון אמסטערדאם.
ער אנטהאלט נאנט צו הונדערט זייטן.
קאַטעגאָריע:ספרים קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע קאַטעגאָריע:אונגארן
צה"ל
קליין קליין| דגל צבא הגנה לישראל קליין|אַ בילד פון ישראלישע סאָלדאַטן קליין|מרכז| חיילי צה"ל מיט [[טאנק]] צה״ל (ראשי תיבות: צבא ההגנה לישראל טײטש: ישׂראל פֿאַרטײדיקונגס אַרמײ) איז דער נאמען פון דעם ישראלישן מיליטער. זי איז אװעקגעשטעלט געווארן צװײ װאכן נאך װאָס מדינת ישראל איז אויפגעשטעלט געווארן, אין מיטן מלחמת העצמאות.
לױטן געזעץ אין ישראל דארף יעדער בירגער וואס האט פֿולע 18 יאהר, דינען ווי א סאלדאט אין צה"ל, מענער דרײַ יאָר און פרויען בלויז צוויי.
ישיבה בחורים מעגן אימער אָפשטופן זייער באדינונג ווי לאַנג זיי זיצן און לערנען. מיידלעך קענען זיך באפרייען, ביים דעקלערן אז זיי זענען רעליגיעז.
צה"ל איז געשטעלט אויף צוויי סארטן זעלנער, זעלנער אלס פליכט, און זעלנער אין רעזערוו. די רעזערוו איז די פאקטישע רוקנביין פונעם ישראל מיליטער,
געבוי פון צה"ל
קליין|אפיצירן אין מיליטער־רעזערוון פאר א פאראשוטירן איבונג אין ארמיי איז נומער דריי א וויכטיקער נומער, דער גאנצער אינפאנטריע איז אויסגעשטעלט אויף אט דעם נומער.
דריי סאלדאטן מיט א קאמאנדיר זענען א טרופע (העברעיש "חוליה"), דאס איז די קלענסטע איינהייט אין מיליטער, און פאקטיש איז דער נאמען פון קאמאנדיר נישט מער פון א נאמען.
דריי כיתות איז אן אפטיילונג, אדער פלאטון (העברעיש מחלקה). עס וועט נישט זיין מער פון פערציג זעלנער. דער קאמאנדיר איז אן אפיציר, וואס האט געטון די אפיצירן קורס, ער האט אויך א סאלדאט וואס האט שוין כמעט גענדיקט זיין מיליטערישע פליכט, וואס אין העברעיש הייסט זיין ראנג סמל מחלקה, אדער אפטיילונג סארגענט.
דריי פלוגות איז א באטאליאן (העברעיש "גדוד"), אויף זיי איז דא צוויי אפיצירן, דער קאמאנדיר, און זיין צווייטער אונטער אים, מג"ד און סמג"ד.
פון דא און ווייטער איז די נומער דריי נישט אקוראט, דריי גדודים איז א בריגאדע (העברעיש "חטיבה"), און רוב בריגאדעס אין צה"ל זענען דא מער פון דריי באטאליאנען, אין נח"ל בריגאדע, זענען פארהאן פיר, דריי געהעריקע, און איין ווערט פארעכנט אלס ספעציעלע עליטע קעמפער, און טייל פון צה"ל וועט עס זיין צוויי באטאליאנען, און אנדערע ביז פינף אפילו, דער קאמאנדיר איבער א בריגאדע הייסט מח"ט, וואס איז שוין א הויכבאאמטער אין ארמיי, אין א בריגאדע קענען זיין ביז 5,000 טויזנט קעמפער, ביי די טאנקען זענען דא הונדערט טאנקען אין איין בריגאדע.
צווישן צוויי און פיר בריגאדעס, איז א דיוויזיע (העברעיש "אוגדה"), (רעגימענט עקזיסטירט נישט אין ישראל). א תת אלוף איז געווענליך קאמאנדיר אדער א מאיאר גענעראל, אין ישראל זענען דא צוויי סארטן דיוויזיעס, געגנטליכע און געהעריקע, ווי אוגדת עזה, די עזה דיוויזיע, איז א געגנטליכע וואס געפונט זיך אונטער די דרום פראנט קאמאנדיר אא"וו, געהעריקע איז עוצבת הפלדה, (עוצבה איז אויך אוגדה), וואס איז אונטערן צענטראלן פראנט קאמאנדיר, אבער איז נישט געגנטליך און דערפאר זענען די סאלדאטן פון די דיוויזיע, נישט אייביג אונטער זיי, נאר זיי גייען אריבער צו אנדערע געגנטליכע דיוויזיעס, ביים פארענדיקן טרענירונגען.
אין צה"ל איז אויך פארהאן קארפוס, וואס ווערט נישט באנוצט, נאר אין א מלחמה צושטאנד, ביז היינט איז עס נאך קיינמאל נישט גענוצט געווארן, 50,000 סאלדאטן געהערן צום קארפוס, און דער גענעראל איז געווענליך פון די גענעראל שטאב, עס פארמאגט צווישן צוויי און פיר דיוויזיעס. דאס איז די העכסטע איינהייט אין צה"ל, אין צה"ל זענען דא צוויי קארפוסן, אין אנדערע מיליטערן איז דא גרעסערע איינהייטן ווי ארמייען און נאך.
אין צה"ל זענען דא דריי פראנטן, אין העברעיאיש פיקוד, וואס איז גלייך צו ארמייען אין אנדערע לענדער, זיי האבן אלעס אונטער זיך, ווי פוס גייער, קאמפס עראפלאנען, שיפן פון ים פלאט, ארטילעריע, טאנקען, אינזשעניר, אא"וו
זעט אויך
* קאַטעגאָריע:ישראל
מאלייאיש
מאַלייאיש (מאלייאיש: Bahasa Melayu بهاس ملايو) איז אן אויסטראנעזישע שפראך וואס מ'רעדט אין אינדאנעזיע, ברוניי, מאלייע און סינגאפור. 290 מיליאן מענטשן רעדן מאלייאיש, 77 מיליאן אלס מוטערשפראך.
די שפראך ווערט געשריבן מיטן גלחישן שריפט. אין ברוניי שרייבן טייל מאלייאיש מיט אראבישן שריפט.
מאלייאיש איז די אפיציעלע שפראַך אין סינגאפור און אין מערב מאלייזיע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שפראכן קאַטעגאָריע:אינדאנעזיע קאַטעגאָריע:סינגאפור
נייטרע טייך
קליין|250פיקס|דער נייטרע טייך אין [[פריוויץ]] דער נייטרע  איז א טייך לאנג 197 ק"מ אין מערב סלאוואקיי. ער פליסט אריין אינעם וואג טייך נאענט צו זיין צוזאמענפלוס מיטן דוניי. זיין קוואל אין די קלענער פֿאַטראַ בערג צפון פון פריוויץ. דער נייטרע טייך פליסט אדורך די שטעטלעך טאפלישאן און נייטרע.
יוס'לע טארנער
רבי יוסף ב"ר שמואל קארנפעלד ז"ל (נפטר ט"ז תמוז תשל"ז) איז געווען אן איש חסיד, א דמות פלא און א אינטרעסאנטע איד. ער איז געבוירן געווארן אין שטאט טארנא אין גאליציע, און ער איז אזוי גערופן געווארן: "ר' יוס'לע טארנער". ער איז געקומען קיין ארץ ישראל נאך די ביטערע מלחמה, עלנד און צובראכן מדוכא ביסורים ל"ע. ר' יוסל'ע איז געווען מקורב און באליעבט ביי די גדולי וצדיקי הדור וואס האבן אים שטארק מכבד געווען, געזארגט פאר זיין וואוילזיין און מקרב געווען במחיצתם, און כמים הפנים לפנים איז ר' יוסל'ע געווען דבוק אין די צדיקים מיט א שטארקע דביקות און אמונת צדיקים.
נייטרע טייך
קאטעגאריע:סלאוואקיי קאַטעגאָריע:טייכן אין אייראפע
יוס'לע טארנער
ר' יוסל'ע איז געווען באשאנקען מיט אן אויסנאמע חן וואס איז געווען אויסגעגאסן אויף זיין פנים, וואס ער האט אויסגענוצט צו טוען אומצאליגע מעשי חסד, און זיין נאמען ווערט נאך היינט דערמאנט מיט גרויס שעצונג, און טראגט א ווארימע געפיהל אין הארץ פון אלע וואס האבן אים געקענט, ספעציעל ביי די תלמידי ישיבה דחסידי בעלזא אין ירושלים ת"ו, וואו ער האט אויסגעלעבט זיינע יאהרן בין כותלי בית המדרש און איז געשלאפן אין א פריוואטער צימער וואס איז אים צוגעשטעלט געווארן לפי הוראת כ"ק מרן מהר"א זי"ע. נישט האבנ'דיג קיין אייגענע משפחה, האט כ"ק מרן אדמו"ר מהר"א זי"ע זיך געזארגט ער זאל האבן א שטוב אין די ישיבה, און יבלחט"א כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א, האט ווייטער געזארגט פאר זיין וואוילזיין, ס'זאל אים גארנישט פעהלן.
ביאגראפיע
ר' יוסל'ע איז געבוירן אין טארנע, גאליציע און איז מבית אבא געווען קשור קיין בעלזא, און ער איז נאך געפארן צום פריעדיגע בעלזער רב רבי ישכר דוב זי"ע. אזוי אויך האט ער זיך געדרייט ביי הרה"ק מסטיטשין זצ"ל וואס האט געוואוינט אין די יארן פארן קריג אין טארנא.
ער איז געקומען פון א רייכע בעל-בית'ישע שטוב, אין געווארן געוואוינט צו חיי עשירות. אזוי אויך, האט ער אויפגעשטעלט א שטוב פאר'ן קריג, און געהאט צוויי קינדער.
ביים קריג האט ער מצליח געווען צו אנטלויפן פון פוילן, און אנהייב ת"ש איז ער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל אליין, זיין משפחה האט ער נישט מצליח געווען צו ברענגען מיט איהם. במשך די קריג זענען זיין ווייב אין קינדער אומגעקומען עקד"ה, הי"ד.
אין אר"י האט ער זיך מקשר געווען צו הרה"ק רבי שלמה'קע זוויעהל'ער, הרה"ק רבי משה מרדכי לעלוב'ער, הרה"ק רבי ישראל מבאיאן לייפציג, און נאך אסאך פון די רבי'ס וואס האבן געוואינט אין אר"י, און ביי די אלע צדיקים האט ער האט געהאט א זעלטענע התקרבות.
ווען דער בעלזער רב זי"ע איז ארויף געקומען קיין אר"י צוזאמען מיט זיין ברודער דער בילגורייער רב זי"ע, האט ער זיך גלייך מקשר געווען, און דער בעלזער רב זי"ע האט זיך זייער געפרייט איהם צו זעהן און איהם געזאגט: "ברוך השם מיר זעהן זיך".
אין ארץ ישראל האט אים ליידער דאס מזל נישט געשיינט און טראץ אלע זיינע באמיהאונגען האט ער נישט זוכה געווען פון פריש אויפצושטעלן זיין אייגענע שטוב, און ער איז געבליבן אליין במשך זיין גאנץ לעבן. אויך אין פרנסה האט ער נישט מצליח געווען.
אלע צדיקים וואס ער פלעגט זיך דרייען ביי זיי, האבן איהם מקרב געווען, און אסאך מאהל האט מען געזעהן פון זיי געוויסע התנהגות'ן וואס האט באוויזן אז ס'איז נישט עפעס א פשוט'ע זאך. די בעלזא רב זי"ע האט זיך אמאהל אויסגעדרוקט אויף איהם: "ר' יוס'לע איז א סוד פון א איד", און אזוי אויך האט איהם רבי משה מרדכי לעלוב'ער זי"ע מיט-גענומען מיט זיך, ווען ער איז געפארן אויף פערציג טעג ברציפות איין-רייסן וועלט'ן אויף די צרות פון די אידן ביים צווייטע וועלטס קריג.
ר' יוס'לע פלעגט מהנה זיין אסאך צדיקים אין רבי'ס מיט פארשידענע זאכן, צווישן דעהם איז געווען וויין און האניג וואס ער פלעגט ברענגען תמידין כסדרן. פון ווי ער האט געהאט די געלט פאר די זאכן - וואס האבן געקאסט א הון רב, בפרט אין יענע צייט'ן - ווייסן נאר די באשעפער און ר' יוס'לע.
עסקנות
א ספעציעלע פרק איז זיינע גמילות-חסדים וואס ער האט געטוהן לרוב פאר מענטשן וואס זענען געשטאנען אין א שווערע צייט רח"ל. סיי ביי רפואה פראבלעמען, סיי אין ענינים פון "לשכת הגיוס" (זיך דארפן שטעלן אין מיליטער) איז ר' יוסל'ע געווען ווי א געטרייער פאטער פאר די תלמידי ישיבות, ווי ער פלעגט באגלייטן די בחורים אין "לשכת הגיוס" און פועל’ן ביי די מיליטערישע באאמטע צו באקומען פאר א פטור פון נישט דארפן דינען אין מיליטער. סיי אזעלכע וואס האבן געהאט משפטים, און אויך אזעלכע וואס האבן געהאט פארשידענע פראבלעמען מיט די רעגירונג.
ווען ס'איז אנגעקומען צו איהם א ענין וואס ער האט געדארט שתדלן, האט ר' יוס'לע זיך אנגעטוהן א שיינע מכובד'עדיגע אנצוג, און ער פלעגט זיך מסדר זיין מכובד'דיג און אזוי אנקומען צו דעם וואס מ'האט גע'דארפט ביי איהם שתדלן. זיי האבן איהם אלע-מאהל אויסגעהערט, און זייער אסאך אידן זענען געהאלפן געווארן דורך איהם.
ער האט אמאל מעיד געווען אויף זיך אז זיינע חסדים פאר מענטשן האט ער שוין אנגעהויבן צו טוהן אין זיין געבורט'ס-שטאט טארנא. און ער געזאגט אויף זיך: "אזוי-פיל האר וויפיל איך האב אויף מיין קאפ, אזוי פיל חסדים האב איך זוכה געווען צו טוהן פאר יודן אין טארנא פאר'ן קריג."
לינקען
קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
אנוואר סאדאט
thumb|left|אנוואר סאדאט אנוואר סאדאט (25סטן דעצעמבער, 1918 - 6טן אקטאבער, 1981) איז געווען דער פרעזידענט פון עגיפטן, פון 1970 ביז 1981. דער אינזשעניר פון דער יום כיפור מלחמה.
ער איז געווארן פרעזידענט נאכדעם וואס גאמאל אבדול נאסער איז געשטארבן אין 1970,
מאיה בוסקילה
קליין|מאיה בוסקילה [[2014 יאר]] מאיה בוסקילה (געבוירן דעם 9טן נאוועמבער 1977) איז א ישראלישע זינגער און אקטריסע. זינגער פון יאר ביי דער יערלעכער העברעישער כאָר פּאַראַד פאר 2004.
אנוואר סאדאט
אין יאר 1977, ווען מנחם בעגין האט געווינען די וואלן אין ישראל, שפעטער איז ער געקומען באזוכן אין ישראל.
מאיה בוסקילה
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ביאפיזיק
ביאפיזיק אדער ביאלאגישע פיזיק איז א צווישן־דיסציפלינערע וויסנשאפט וואס פארשט פיזיקאלישע פענאמענען אין בעלי חיים. ביאפיזיקער שטודירן קליינע גרופעס פון מאלעקולן.
קאַטעגאָריע:ביאלאגיע קאַטעגאָריע:פיזיק
לאנדאנער בארא פון ענפילד
די  לאנדאנער בארא פון ענפילד איז א לאנדאנער בארא וואס געפינט זיך אין צפון לאנדאן. עס איז געשאפן געווארן אין 1965.
היסטאריע
ביזן אנהייב 20טער י"ה איז ענפילד געווען א קליין דערפעל מיט א ווייטקייט פון א טאג פארן אויף א פערדעל פון לאנדאן.
אנוואר סאדאט
דערנאך האבן זיי ביידע אונטער געשריבן אויף א שלום אפמאך, אין קעמפ דעוויד מיט דזשימי קארטער.
ביי א צערעמאניע אין 1981, אפצוצייכענען אכט יאר צו דער יום כיפור מלחמה, איז ער געשאסן געווארן דורך אן איסלאמישע עקסטרעמיסט, פון דער מוסולמענער ברודערשאפט, אלטזייענדיק 63, ער איז באוואוסט פאר זיין רעדע, מער נישט קריג, מער נישט בלוט פארגיסונג, וואס ער האט געהאלטן ביים שלום פראצעס מיט ישראל אין וואשינגטאן די סי.
זיין נאכפאלגער איז כאסני מובאראק.
קאַטעגאָריע:עגיפטן קאַטעגאָריע:פרעזידענטן
אימפעריאליזם
אימפעריאַליזם איז א פארעם פון רעגירן אין וואס גרויסע אדער שטארקע מדינות פארברייטערן זייער הערשאפט איבער אנדערע לענדער צו שאפן אן אימפעריע. אימפעריאליזם קען זיין דורך קראפט (פירן מלחמות קעגן אנדערע לענדער) אדער דורך עקאנאמישן דרוק.
די ערשטע כוואליע פון אימפעריאליזם האט אנגהויבן אינעם 15טן יארהונדערט, און האט געצויגן ביז די 70ער יארן פונעם 19טן יארהונדערט (די תקופה פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע).
די תקופה פון דעם אנהייב פונעם 18טן יארהונדערט ביזן 20סטן יארהונדערט ווערט גערופן די "תקופה פון אימפעריאליזם".
*
אונטערן פענסטער
אונטערן פענסטער איז א אידישע שפיל און איז די צווייטע אין סעריע פון אונטערן פארשטעלונגען וואס ווערן געשפילט דורך חרדי'שע שפילער אנגעפירט דורך נייהויז פראדוקציעס. נאכפאלגענדיג די ערשטע אונטערן שפיל אונטערן באנק. אונטערן פענסטער איז געשפילט געווארן חול המועד פסח תשס"ו אין קווינס קאלעדזש און איז ערשינען אויף די. ווי. די. פארמאט א קורצע צייט נאכן שפיל. דער שפיל געדויערט 4 שטונדען.
נאראטיוו
דער שטייער באאמעטער וועלכער איז באשווינדעלט געווארן דורך אן אונטערוועלט פארשוין מיטן נאמען זיגי, איז געראטעוועט געווארן און באקומען הילף פון דעם אידישן ראש הקהל. אלס נקמה האט זיגי פארכאפט דעם ראש הקהלס קינדער אינמיטן פירן דעם סדר אום פסח און באהאלטן אין קעלער פון זיין אונטערוועלט פריינד מעטעק. עס איז געלונגען צו ראטעווען בלויז איינעם פון די צוויי קינדער, מיט די הילף פונעם שטייער באאמטער און דער קאמישער לאצי. דער צווייטער קינד איז פארקויפט געווארן אויפן שווארצן קינדער מארקעט.
פראדוקציע
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען קאַטעגאָריע:יידיש
אגרת שלמה
אגרת שלמה איז א ספר וועגן דער פרוכטער משפחה, ארויסגעגעבן אין יאר תש"כ אין ירושלים, דורך ר' שלמה פרוכטער, וואס האט אויך מחבר געווען די ספרים דברי שלמה און פרי שלמה.
דאס ספר איז צוטיילט אויף צוויי חלקים: חלק א' איז א ספר היוחסין פון די דריי ברידער שלמה פרוכטער, מרדכי שטערן און אברהם אדלער. אייניקלעך פון ר' הערשעלע טשארטקאווער.
דער צווייטער חלק באשטייט פון מוסר בריוון וואס ער האט געשריבן פון א"י צו זיין פאמיליע אין אמעריקע. קאַטעגאָריע:ספרי קודש
שלום שוואדראן
רבי שלום מרדכי הכהן שוואַדראן (תרע״ב - כ״ב כסלו תשנ״ח) איז געווען א בארימטער ירושלים מגיד.
משפחה
זיינע קינדער זענען:
נוסח מצבה
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:כהנים קאַטעגאָריע:מגידים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
מתושלח
מתושלח איז געווען דער זון פון חנוך און דער פאטער פון למך. ער האט געלעבט 969 יאר, לענגער ווי יעדן אנדערן מענטש דערמאנט אין תנ"ך.
מתושלח איז נפטר געווארן י' חשון
לאנדאנער איבערגרונט
קליין|לאגא פון לאנדאנער איבערגרונט דער לאנדאנער איבערגרונט איז א פארשטאטישע באן נעטווארק אין לאנדאן, פאראייניגטע קעניגרייך, געגרינדעט אין 2007. די איבערגרונט באדינט א גרויסן טייל פון גרויסלאנדאן און הארטפארדשיר, און האט 112 סטאנציעס אויף עטלעכע ליניעס: די צפון לאנדאן ליניע, מזרח לאנדאן ליניע, מערב לאנדאן ליניע, וואטפארד ליניע, גאספל אק צו בארקינג ליניע, די לי וואלי ליניעס און די ראמפארד-אפמינסטער ליניע.
דער איבערגרונט ווערט באצייכענט מיטן קאליר אראנזש, וואס ווערט געניצט אין איבערגרונט רונדל און און אויף דער טיוב מאפע.
קליין|300פיקס|רוטע מאפע אין 2015
באדינונגען
ריכטיג פאר מיי 2015, זענען די טיפישע באדינונג פרעקווענצן אין באנען א שעה:
וועבלינקען
*
כוש (זון פון חם)
כּוש איז געווען דער עלצטער זון פון חם, א זון פון נח.
זיינע ברידער זענען געווען:
אפשטאמיגע
משה רבינו האט גענומען א כוש אפשטאמיגע ווייב, צפורה.
יוסף בן מתתיהו שרייבט אין זיין ספר קדמוניות היהודים אז די עטיאפיער זענען אייניקלעך פון כוש.
משה יעלון
משה "בא‏‏גי" יַעֲ‏לוֹ‏ן (געב' דעם 24סטן יוני 1950), מינסטער פון תל"ם איז דער פארטיידיגונגס מיניסטער אין דער רעגירונג פון ישראל און א כנסת דעפוטאט פון דער ליכוד פארטיי. פריער איז ער געווען וויצע־פרעמיער מיניסטער און דער 17טער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל.
יונגע יארן
יעלון איז געבוירן געווארן אין קריית חיים מיטן נאמען משה סמאליאנסקי צו זיין פאטער דוד, אן אסט־גאליציאנער ייד, און זיין מוטער בתיה (זילבער), א חורבן אייראפע איבערלעבער פון מערב־גאליציע.
משפחה
יעלון איז חתונה געהאט מיט עדה יעלון און דער פאטער פון דריי קינדער. זיין טאכטער ​​אשבל האט געדינט אין נאציאנאלן דינסט, בשעת זיין אנדערע זון און טאכטער ​​האבן געדינט אין עליטע איינהייטן. יעלון איז אַ קרוב פון דעם זינגער סטאַטיק. ער האַלט אַ באָכער דיגרי אין פּאָליטיש וויסנשאַפֿט פון דעם אוניווערסיטעט פון חיפה.
לאנדאנער בארא פון קאמדן
דער  לאנדאנער בארא פון קאמדן איז א לאנדאנער בארא וואס געפינט זיך אין צפון לאנדאן. עס איז באשאפן געווארן אין 1965.
שלום מרדכי וועבערמאן
רבי שלום מרדכי וועבערמאן (ה'תקפ"ב – ט"ז אדר א' תרמ"ו), באקאנט אלס ר' שלום ליקער, זייענדיג רב אין דער שטאט טיסא-ליק אין צפון-מזרח אונגארן.
אורי סעבאג
אורי סעבאַג (געבוירן א' כסלו ה'תרצ"ב, 11טן נאוועמבער 1931, סאפי, מאראקא) איז א ישראלישער אינזשעניר, וועלכער האט געדינט אלס כנסת דעפוטאט פון דער ארבעטס-פארטיי. ער איז דער מחבר פונעם בוך ״אין לי ארץ אחרת״.
שלום מרדכי וועבערמאן
זיין לעבנס געשיכטע
ער איז געבוירן צו זיין פאטער צבי הערש, און זיין מוטער רייזל, אין קאשוי (היינט אין סלאוואקיי). ער האט פארהייראט די רעביצין בלימע, פון דער ציטראן פאמיליע.
אורי סעבאג
ביאגארפיע
געבוירן צו זיין פאטער יצחק סעבאג און מוטער בלידה (אמזאלעג).
שלום מרדכי וועבערמאן
זיין לעבנס געשיכטע
רבי שלום מרדכי איז געווען באקאנט אין גאנץ אונגארן, אלץ צדיק וקדוש און זעלטענער פועל ישועות, און דער הייליגער צאנזער רב האט זיך אויסגעדרוקט פאר יודן אין זיין געגענט: וואס קומט איר צו מיר אויב איר האט ר' מרדכי'לע ביי אייך?....
אורי סעבאג
משפחה
אורי סעבאַג (געבוירן סאפי, מאראקא) איז געהייראט צו אביבה (געבוירן פאס, מאראקא) און וואוינט אין באר שבע מיט די קינדער יצחק, עדנה, און שי.
שלום מרדכי וועבערמאן
זיין לעבנס געשיכטע
ער האט געהאט אין שטאט זיין אייגענע פריוואטן בית מדרש וואו ער האט געפראוועט, און אַיעדע מוצאי שבת פלעגט ער פראווען מלוה דמלכה מיט א ערך פון אכציג חסידישע יודן, און זייענדיג דער גוטער יוד וואס האט צוזאמען געהאלטן אלע, האט ער געגעבן ברכות און טאקע גע'פועל'ט ישועות פאר אסאך.
אורי סעבאג
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:אינזשענירן
שלום מרדכי וועבערמאן
זיין לעבנס געשיכטע
ער איז געווען זייער בידידות מיטן ליסקער רב. ר' שלום איז געווען א שטארקער בעל מחמיר אויף זיך בכל הענינים, און ספעציעל פסח האט ער זיך געפירט, אז חוץ די כזיתים האט ער נישט געגעסן קיין מצות א גאנץ פסח.
אויך א ישיבה מיט תלמידים האט ר' שלום געפירט, וואו ער האט פארשפרייט תורה, און זייענדיג א גאון וגדול בתורה, האט ער געהאט אפגעשריבן אסאך חידושי תורה אויף ש״ס און סוגיות, אבער ס'גארנישט היינט געבליבן, ווייל אינעם לעצטן חורבן האבן די נאציס ימ׳׳ש דאס אלעס פארברענט.
זיין פטירה
ר' שלום איז נסתלק געווארן אום זונטיק ויקהל, ט"ז אדר א' תרמ"ו, אלט זייענדיג אומגעפער 64 יאר.
ער ליגט אינעם בית החיים אין שטאט טיסאליק, און אויף זיין מציבה שטייט גאר גרויסע טיטלען: איש קדוש וטהור בשחקים בהיר, הרב הצדיק בוצינא קדישא חסידא ופרישא וכו' שמו הלך בכל המדינה.. אינעם ספר מעטה נפתלי שטייט א הספד אויף עטליכע צדיקים, און אינצווישן שטייט אויף ר' שלום; הרב המאור הגדול הצדיק מו"ה מרדכי מליק ז"ל וכו' זה יותר מארבעים שנה עסק במסירות נפש להרביץ תורה ועבודה בישראל מתוך עינוי ויסורין מרים..
נאך זיין פטירה האט זיין איידעם הרב שמשון זעליג גאלדשטיין ווייטער אנגעפירט די שול און ישיבה אין ליק, און ס'געווען באוואוסט אלץ דאס חסידישע שטיבל אין שטעטל, און די בעלי בתים פלעגן עס רופן "די יצמח פורקניה שול".
וועבלינקן
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:צדיקי וחסידי קדמאי קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
רבן יוחנן בן זכאי
רבן יוחנן בן זכאי איז געווען דער נשיא פון די סנהדרין, און איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט זעקס און צוואנציג מאל אין משניות.
זיין צייט
רבן יוחנן בן זכאי איז געווען פון צוויטן דור תנאים, און פון אכטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס האט צוגעזען דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
רבן יוחנן בן זכאי איז געבוירן אין יאר ג'תשי"ג און ער האט געלעבט הונדערט און צוואנציג יאר, פערציג יאר האט ער געהאנדלט, פערציג יאר האט ער באדינט זיינע רבי'ס און געלערנט פון זיי, פערציג יאר האט ער געשפייזט תורה פאר אנדערע.
איבער אים
די חז"ל האבן גערופן רבן יוחנן בן זכאי מיטן טיטל רבן וויבאלד ער האט אוועק געשטעלט זייער אסאך תלמידים, ספעציעל און א צייט וואס די סנהדרין זענען שוין געווען אין גלות און דער שטאנד פון די תורה איז געווען אפ געשוואכט.
רעפרענצען
יוחנן בן זכאי
נועם המועדים
נועם המועדים איז א חסידישע ליקוט ספר אין לשון הקודש איבער די הייליגקייט פון די ימים טובים אן יומי דפגרא.
עס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך רבי שמואל נטע אייזענבערגער פון שיכון סקווירא אין זומער פון יאהר תשס"א, געדרוקט און געבונדן ביי הוצאת ספרים אהל תורה.
עס באשטייט פון צוויי בענדער.
די ערשטע חלק נעמט ארום: פסח, די ספירה טעג, שבועות, אלול, ראש השנה, עשרת ימי תשובה, יום כיפור, סוכות, הושענא רבה, שמיני עצרת און שמחת תורה אין א סך הכל פון דריי הונדערט צען זייטן.
דרוקסאגראפיע
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
יוסף משה העשל
רבי יוסף משה העשל זצ"ל (ה'תק"ם - ט"ו חשוון ה'תרט"ז), פון מעזשביזש.
אפשטאם
רבי יוסף משה איז געבוירן אין יאר ה'תק"ם (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב אברהם יהושע העשיל רב אין אפטא דער אוהב ישראל. און צו זיין מוטער מרת חיה שרה א טאכטער פון הרב יעקב פון טיטשין.
רבנות
רבי יוסף משה האט געוואוינט אין מעזשביזש, ס'איז נישט קלאר צו ער האט געפירט דארט רביסטעווע, ער פלעגט פארן צום הייליגן רוזשינער.
הסתלקות
רבי יוסף משה איז נפטר געווארן ט"ו חשוון ה'תרט"ז (אומגעפער).
רעפערענצן
העשל קאטעגאריע:אפטא-מעזשביזש
עלזא לאסקער-שילער
קאַטעגאָריע:דייטשע יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:מאלער
ברוך שמואל בלומבערג
ברוך שמואל בלומבערג (ענגליש: Baruch Samuel Blumberg; ‏28סטן יולי 1925 - 5טן אפריל 2011) איז געווען א יידיש־אמעריקאנער וויסנשאפטלער, געווינער פון א נאבעל פריז אין פֿיזיאלאגיע אדער מעדיצין.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:וויסנשאפטלער קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
חיים הערש מייזליש
הרב חיים הערש מייזליש (געבוירן ג' תשרי תש"ל) איז ראש ישיבת סאטמאר און לאקאלער פירער פון א טייל פון דער סאטמארער קהילה אין בני ברק.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן צו זיין פאטער רבי בעריש מייזליש אב"ד קהילת סאטמאר בארא פארק און צו זיין מוטער רביצין חיה, עלטסטע טאכטער פון רבי משה טייטלבוים, דער ״ברך משה״ פון סאטמאר.
ער הייסט נאך זיין זיידע דער 'עצי חיים'.
ער האט געלערנט אין ישיבת סאטמאר אין ירושלים ביי רבי משה אריה פריינד.
ד' כסלו תשמ"ח האט ער חתונה געהאט מיט רעכיל דבורה, טאכטער פון רבי ישראל האגער, וויזשניצער רבי אין בני ברק.
ער איז מוסמך געווארן להוראה דורך הרב שמואל הלוי וואזנער און הרב יצחק יעקב ווייס.
און יאר תשנ"ב איז ער אריבער וואוינען קיין ירושלים וואו ער האט געדינט אלס ראש כולל יטב לב
אין יאר תשנ"ה איז ער געווארן א חלק פון הנהלת בית היתומים דיסקין.
אומאר איבן אל-כאטאב
די הערשאפט פון אומאר האט געדויערט צען יאר, און האט אויפגעשטעלט די איסלאמישע אימפעריע.
חיים הערש מייזליש
ביאגראפיע
נאך וואס רבי משה אריה פריינד איז נסתלק געווארן, איז ער נתמנה געווארן דורך זיין זיידע צו דינען אלס ראש ישיבה און רב אינעם סאטמאר בית המדרש אין זכרון מאיר געגנט אין בני ברק לצידו פון הרב אליהו כ"ץ.
אומאר איבן אל-כאטאב
פאר זיין טויט האט אומאר אויפגעשטעלט א קאנסיליום פון זעקס מענטשן צו קלויבן זיין ממלא מקום. אומאר איז געהרגעט געווארן אין א מעטשעט בשעת ווען ער האט געבעטן דארט, דורך א פערסישן שקלאף.
חיים הערש מייזליש
הנהגת הקהילה אין בני ברק
נאך דער פטירה פונעם ברך משה אין יאר תשס"ו איז די סאטמארער קהילה איבער דער וועלט צוטיילט געווארן אין צוויי צווישן די צוויי קינדער הרב אהרן טייטלבוים און הרב זלמן לייב טייטלבוים. הרב מייזליש האט זיך צוגעשטעלט צום עלטערן ברודער רבי אהרן אינאיינעם מיט רוב רובו פון דער סאטמארער קהילה אין בני ברק, סיידן א קומץ קטן פון דער קהילה און שפיץ פון הרב כ"ץ וועלכע האבן זיך צוגעשטעלט צו רבי זלמן לייב. במשך יארן לאנג איז ער געווען דער משפיע רוחני און שיינער איד אין דער קהילה, און ארויס געהאלפן יעדן יחיד ויחיד אין דער קהילה. במשך די אלע יארן איז הרב יחזקאל ראטער געווען זיין נענסטער מענטש, און איהם ארויס געהאלפן מיט אלע עסקנות.
אומאר איבן אל-כאטאב
יונגע יארן
אומאר איז געבוירן געווארן אין 644 אין מעקא. אין זיינע יונגע יארן פלעג ער אכט געבן איבער זיין פאטערס קעמלען אין די פלוינען לעבן מעקא. כאטש די דעמאלסיקע אראבער זענען געווען אנאלפאבעטיש, האט אומאר זיך אויסגעלערנט לייענען און שרייבן. ער איז אויך געווען א גוטער רעדנער.
חיים הערש מייזליש
הנהגת הקהילה אין בני ברק
אום שבת שקלים תשע"ז האט אויסגעבראכן א מחלוקת צווישן הרב מייזליש און הרב ראטער, ווי רוב קהילה מיטגלידער האבן זיך צוגשטעלט צו הרב מייזליש. במשך די צייט האט זיך דער סאטמארער רבי, רבי אהרן, אריינגעמישט אין דעם מחלוקת און זיך אנגענומען פאר הרב ראטער. א מהלך וואס האט נישט צופיל געטוישט די דעה פונעם ציבור אין די מחלוקת.
אומאר איבן אל-כאטאב
איסלאם
ווען מוכאמאד האט אנגעהויבן דרשענען וועגן איסלאם אין 610, איז אומאר, אזוי ווי אנדערע אין מעקא, געווען א שטארקער קעגנער און האט געסטראשעט צו הרגענען אים. אומאר האט געוואלט שיצן די עבודה זרה פון די אראבער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אראבער קאַטעגאָריע:כאליפן
חיים הערש מייזליש
הנהגת הקהילה אין בני ברק
אין לויף פון די יארן האט די סאטמארער קהילה אין בני ברק אהערגעשטעלט זעקס קהל'ישע בנינים צו סערווירן די קהילה מיטגלידער. 1) דער צענטראלער בית מדרש ויואל משה ד'סאטמאר. 2) ביהמ"ד זכרון מאיר אויף רחוב הרב האלפערן. 3) ביהמ"ד סאטמאר אויף רחוב רמב"ם. 4) בנין התלמוד תורה. 5) בנין הבית רחל. 6) די נייער פראכטפולע שולע געביידע אויף רחוב השל"ה וואס האלט שוין ביי די לעצטע פאזעס.
ביי די מחלוקת האט זיך אויסגעשטעלט אז פינף פון די זעקס בנינים זענען אריינגעפאלן ביי הרב ראטער און בלויז דער צענטראלער בית מדרש ויואל משה איז אריינגעפאלן צו הרב מייזליש. אלע פראוון פון הרב מייזליש צו געווינען בעלות אויף די בנינים, סיי לעגאלע און סיי בכח הזרוע זענען טאטאל דורכגעפאלן.
הרב מייזליש'ס מענטשן טענה'ן אבער אז די אנדערע בנינים האבן נישט קיין פאליטישע ווערט און משמעות, און אז דער מערסט ווערטפולער בנין איז דער צענטראלער בנין הבית מדרש וואס דאס ליגט יא ביי זיי אין די הענט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
שלמה פסח טאפעראוו
הרב שלמה פסח טאפעראוו (כ"ז כסלו ה'תרס"ז - ו' טבת ה'תשס"ו) איז געווען א רב מער ווי 40 יאר אין צפון-מזרח ענגלאנד.
יונגע יארן
שלמה פסח טאפעראוו איז געבוירן כ"ז כסלו תרס"ז (14טן דעצעמבער, 1906) אין ווייטשעפל, לאנדאן צו מאיר טאפעראוו, א שניידער, און שרה חנה, א נייטארין. מאיר האט געהאט א קנאפע פרנסה, ווייל בשום אופן וואלט ער נישט געמאכט קיין פשרה מיט חילול שבת. ער האט געלערנט אין דעם מחזיקי הדת חדר. נאך דער בר-מצוה האט ער געלערנט אין דער עץ חיים ישיבה, וואו ער האט שפעטער באקומען היתר הוראה. אמאל האט מען געבעטן שבת צו דרש'נען אין דער גרויסער שול אין דוק'ס פלייס; נאך זיין דערפאלגרייכער דרשה האט מען אים פארבעטן אפט אלס רעדנער.
דערנאך האט ער שטודירט אין דזשוס קאלעגיע וואו ער איז געווען דער העכסטער סטודענט. מיטן פרייז געלט האט ער געקויפט די ביכער וואס ס'האט אים געפעלט, דאס איבעריגע געלט האט ער געגעבן זיינע נויטבארע טאטע-מאמע.
חתונה
אין ה'תרצ"ד האט ער חתונה געהאט מיט ליבא פערבער, די טאכטער פון הרב צבי הירש פערבער, רב פון סאהא (לאנדאן) און מחבר פון כרם הצבי.
רבנות שטעלעס
די סונדערלאנד שול האט אים אויפגענומען אלס רב. ער איז געבליבן דארט 17 יאר, כולל די גאנצע צווייטע וועלט מלחמה. ווען ער איז געקומען קיין סונדערלאנד האבן געלערנט זיבן קינדער אינעם חדר. ער האט אים אבער אויפגעבויעט ביז 100 תלמידים. אין יאר תשי"א האט מען אים גערופן פון ניוקאסטל צו ווערן דער קהל'ישער רב פון ליזס פארק גאס און גאספֿארט שולן. ער איז געווען א שטארקער קעמפער קעגן געמישטע חתונות און רעפארם.
אין תשל"ג האט ער זיך געצויגן קיין ישראל וואו ער האט געלערנט, געהאלטן דרשות און געשריבן אויף תורה'דיגע ענינים.
משפחה
ער האט געהאט איין זון, דוד, און צוויי טעכטער, זשוי, און נעמי (א שנור ביי הר"ר לייב גורוויץ, דער גייטסהעדער ראש ישיבה. זיין רביצין איז אוועק אין תשנ"ז. הר"ר שלמה פסח איז נפטר געווארן אין פתח תקוה) ו' טבת תשס"ו (6 יאנואר 2006) ער האט איבערגעלאזט צען אייניקלעך און אן א שיעור אור-אייניקלעך און פיר אור-אור-אייניקלעך, אסאך פון זיי רבנים, ראשי ישיבות און לערערינס.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים
דוד קאזשדאן
דוד קאַזשדאַן (געב' דעם 20סטן יוני 1946) איז א ישראלישער מאטעמאטיקער, א פראפעסאר אין העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים, א מאקארטור חבר, א מיטגליד אין דער נאציאנאלער אקאדעמיע פאר וויסנשאפטן אין די פאראייניגטע שטאטן, א מיטגליד אין דער אמעריקאַנישער אַקאַדעמיע פאר קונסטן און וויסנשאַפֿטן, א געווינער פונעם ראטשילד פריז (2009) און דעם ישראל פריז אין מאטעמאטיק און קאמפיוטער וויסנשאפט (2012) "פאר זיין ביישטייער צו גרופע טעאריע און זיין ביישטייער צו דער געאמעטראציע פון רעפרעזענטאציע טעאריע". ער איז געווארן באלוינט, צוזאמען מיט אלעקסאנדער ביילינסאן פון די פֿאראייניגטע שטאַטן, מיט דער שא פרעמיע אין מאטעמאטיק פֿאר 2020.
ביאגראפיע
דוד קאַזשדאַן איז געבוירן געווארן אין מאסקווע מיטן נאמען דימיטרי אלעקסאנדראוויטש קאַזשדאַן. ער האט באקומען זיין דאקטאר דיפלאם אין 1969. שפעטער איז ער געווען איינער פון די פֿירנדע סטודענטן אין דעם באקאנטן סעמינאר פון ישראל געלפֿאַנד.
אין 1975 האט ער אימיגרירט אין די פאראייניגטע שטאטן און ער איז געווען 30 יאר א פראפעסאר אין הארווארד אוניווערסיטעט.
אין 2004 איז קאזשדאן ארויף קיין ישראל, און זייט דעמאלסט דינט ער ווי פראפעסער פון מאטעמאטיק אין דעם פֿאַקולטעט פון מאטעמאטיק און נאטורלעכע וויסנשאפטן אינעם העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים. קאזשדאן איז געווען א מאקארטור חבר צווישן די יאָרן 1990—1995. זייט 1990 איז ער א מיטגליד אין דער נאציאנאלער אקאדעמיע פאר וויסנשאפטן אין די פאראייניגטע שטאטן, און זייט 2006 איז ער א מיטגליד אין דער ישראלישער נאציאנאלער אקאדעמיע פאר וויסנשאפטן. אין יאר 2008 האט מען אים געוויילט צו דער אמעריקאַנישער אַקאַדעמיע פאר קונסטן און וויסנשאַפֿטן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער קאַטעגאָריע:בעלי תשובה
5טן אפריל
דעם 5טן אפריל איז דער 95סטער טאג פון יאר (96סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 270 טעג.
געשטארבן
05
נחום לאם
רבי דר. נחום (נארמאן) לאם (געבוירן דעם 19טן דעצעמבער, 1927 אין ברוקלין, ניו יארק, פאראייניגט שטאטן) איז א שטארק אנערקענטער אמעריקאנער מאדערן ארטאדאקס רב, תלמיד חכם, מחבר ספרים, און קהילה פירער. ער איז יעצט דער קאַנצלער פון ישיבה אוניווערסיטעט.
ער האט א דאקטאראט טיטל אין יידישער פילאסאפיע און איז דער דריטער פרעזידענט פון ישיבה אוניווערסיטעט, דער ערשטער וואס איז געבוירן געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן. ער איז א תלמיד פון רבי יוסף דוב סאלאווייטשיק (דער "פאטער" פון אמעריקאנישער מאדערנער ארטאדאקסיע), וואס האט אים געגעבן סמיכה אין ישיבת רבינו יצחק אלחנן (ריאט"ס) אין 1951.
אקעגין אים איז געווען שארפע קריטיק פון די רבני מועצת גדולי התורה און הגאון רבי אליה שוויי ראש ישיבה אין פילאדעלפיע האט אים אנגערופן ביי א אגודה קאנוועטשאן "שונא השם", ווי אויך האט זיין רבי הרב אברהם פאם ראש ישיבת תורה ודעת אים נישט צוריק געגעבן די האנט זייענדיג ברוגז אויף זיין מאדערנע השקפות, וואס דאס האט זייער געבאדערט זייענדיג שטארק מחשיב הרב פאם,
ספרים
אין 1971 האט לאם געשריבן "אמונה אין ספק: מחקרים אין טראדיציאנאלע אידישע מחשבה" (ענגליש). א צווייטע מהדורה איז ארויסגעקומען אין 1986 און א דריטע אין 2006.
אין די 1980ערס האט לאם ארויסגעגבן "תורה ומדע", א העפטיגע דעפענסיע פון די תורה ומדע השקפה.
אין 1999 האט לאם געשריבן "די רעליגיעזע מחשבה פון חסידים".
אין 2000 האט לאם געשריבן "ספירוטעאליזם און הלכה אין יידישקייט".
רוימישע צאל
left|thumb|250px|אור אלטע רוימישע מטבעות רוימישע צאל איז די נומערישער שריפט (מעטאד צו שרייבן נומערן דורך א נומערן סיסטעם) וואָס שטאמט פון אוראלט רוים. ביז היינט ניצט מען די סארט נומערן אין פארשיידענע געלעגנהייטן אין דער מערב וועלט, ווי צום ביישפיל ביי זייגערס און אפטמאל ביי פארמאלע טעקסטן.
טויש טאבעלע
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק קאַטעגאָריע:שריפט
צער בעלי חיים
צער בעלי חיים איז א באגריף לויט וואס מען גיט אכט נישט גורם זיין קיין צער צו א בעל חי.
אין יודישקייט באדייט דאס דעם איסור צו מאכן ווייטאג פאר יעדע לעבעדיגע באשעפעניש.
רוב פוסקים נעמען אן אז ס'איז א איסור דאורייתא.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
אברהם ערלאנגער
אברהם ערלאַנגער (דייטשיש: Abraham Erlanger; ה'תרי"ג, 1853 – כ"ג כסלו ה'תרצ"ב, 1931) איז געווען איינער פון די פירער פון ארטאדאקסישן יידישקייט אין דער שווייץ אין דעם 19טן יאָרהונדערט. ער איז געווען דער גרינדער און דער הויפּט פון דער ארטאדאקס־יידישער קהילה אין לוצערן און נשיא פון איר חברה קדישא. ער איז דער פאטער פון דער ערלאַנגער פאמיליע אין שווייץ און ישראל.
משפחה
קאַטעגאָריע:שווייצער יידן
ליטאני אקציע
די ליטאני אקציע האט זיך אנגעפאנגען נאך דעם, וואס טעראריסטן זענען געקומען מיט שיפעלעך, פון לבנון, זיי האבן פארכאפט אן אויטאבוס אויפן כביש החוף, דער שאסיי ביים ים, נישט ווייט פון קיסאריה און האבן אים געפירט אין דער ריכטונג פון תל אביב, און האבן געשאסן אויף פארביי פארענדע מאשינען.
זיכערהייטס קרעפטן האבן באוויזן אפצושטעלן דעם אויטאבוס אין הרצליה, אבער אין די שיסערייען האט די באס אויפגעריסן אין פלאמען, און 35 ציווילע זענען אומגעקאמען, די גרעסטע טעראר אטאקע וואס ישראל האט דורכגעלעבט.
אויף דעם האט מנחם בעגין געשיקט די מיליטער קיין לבנון. אויפן אפעראציע ווי די אינפרעסטראקטור פון די טעראר גרופעס קעגן ישראל האט זיך געפונען. די ציל איז געווען אנצוקומען צום ליטאני טייך, וואס געפונט זיך אין דרום לבנון אסאך געווער און זאפאסן, זענען פארניכטעט געווארן, און 21 זעלנער פון צה"ל זענען געהרגט געווארן.
פינעף טעג האט עס אנגעהאלטן פון 14, ביז דעם 19טן מערץ, ווען די ארמיי האט פארלאזט די דרום טייל פון לבנון, האט זי איבערגעגעבן קאנטראל פאר די פאלאנגען קריסטליכע מיליציע פון לבנון, כדי ארויס צו העלפן די קריסטליכע זייט ביים לבנון ברודער קריג.
לאנדאנער בארא פון קרוידן
דער  לאנדאנער בארא פון קרוידן איז א לאנדאנער בארא וואס געפינט זיך אין דרום לאנדאן. עס איז באשאפן געווארן אין 1965.
טראנספארט
קרוידן האט א היפשן בוס אינפראסטרוקטור וואס איז א טייל פון דער לאנדאנער בוסן נעצווערק און אפערירט פון א הויפט־קנופ ביי וועסט קרוידן סטאנציע.
אוראלט רוים
אוראלט רוים איז דער נאמען פון די קולטור וואס האט געשטאמט פון רוים זינט דעם 8טן י"ה פ"צ ביזן 5טן י"ה.
די רוימישע קולטור צוזאמען מיט די גריכישע קולטור ווערן פארעכנט אלס די גרונטן פון דער מערב וועלט.
קאַטעגאָריע:רוים קאַטעגאָריע:איטאליענישע היסטאריע
קאקא קאלע לעבן
קאוקע קאולע לעהבן (עהנגליש: "Coca-Cola Life") איז א זיהסער געטראנק פראדוציהרט דורכן קאוקע קאולע פירמע.
עס וועהרט געזיהסט מיט צוקער און סטיוויע אנשטאהט קוקרוזע סירופ, ממילא האט עס אסאך ווייניגער קאלאריעס.
עס איז צועהרשט ארויסגעקומען אין ארגענטינע אין יוני 2013 און אין טשילע אין נאוועמבער פון יענעם יאהר.
נאך דעהם דערפאלג אין די לענדער, איז עס געווארן אינדארסיהרט צו די פאראייניגטע קעניגרייך אין אויגוסט 2014 און דערנאהך אין די פאראייניגטע שטאטן, מעקסיקע און שוועהדן. אין קאנאדע קען מען עס באקומען זינט 2016.
עס וועהרט פארקויפט אין פלעשער - גלאהז און פלאסטיק מיט גרויע דעקלעך, אדער קענס מיט גרין קאליהרטע קלעהב-צעטלעך און דעקלעך.
וועב לינקען
קאטעגאריע:געטראנקען
כאפעז
לעבנסגעשיכטע
כאפעז איז געבוירן געווארן אין שיראז, פערסיע (היינט איראן). מען זאגט אז ער האט געלערנט דעם גאנצן קוראן בעל־פה ווען ער האט עס געהערט פון זיין פאטער.
ביי די 48 יאר האט ער געדארפט אנטלויפן פון שיראז קיין איספאהאן.
העלפט פון זיינע דיכטונגען האט ער געשריבן אין די לעצטע ניין יאר פון זיין לעבן.
קאנאדער
קאַנאַדער זענען די איינוואוינער פון קאנאדע. די ערשטער קאנאדער זענען געווען בריטישע און פראנצויזישע קאלאניסטן, אחוץ די היגעבוירענע.
די קאנאדער זענען א שיין ביסל באאיינפלוסט פון זייערע שכנים, די אמעריקאנער.
היינט זענען קאנאדער 0.5% פון דער באפעלקערונג פון דער וועלט. אומגעפער 40% פון קאנאדער זענען אימיגראנטן.
באפעלקערונג
אין 2010, זענען קאנאדער געווען נאר 0.5% פון דער גאנצער באפעלקערונג פון דער וועלט; קאנאדע האט זיך פארלאזט אויף אימיגראציע פאר באפעלקערונג געוואוקס און סאציאלע אנטוויקלונג. אומגעפער 41% פון היינטיגע קאנאדער זענען ערשטער־ אדער צווייטער־דור אימיגראנטן, און 20% פון קאנאדישע איינוואוינער אין די 2000ער יארן זענען נישט געבוירן געווארן אין לאנד. לויט סטאטיסטיק קאנאדע ווערט געשאצט אז, ביז 2031, כמעט העלפט פון קאנאדער עלטער ווי 15 וועלן זיין אדער אויסלאנד־געבוירן אדער מיט איין אויסלאנד־געבוירענעם עלטער. קאנאדער־אינדיאנער, לויטן 2016 קאנאדע־צענזוס, זענען 1,673,780 אדער 4.9% פונעם לאנד׳ס גאנצער באפעלקערונג 35,151,728.
רעפערענצן
*
תוספי תוספות
תוספי תוספות איז א ליקוט אין צוויי בענדער געדרוקט אין רש"י אותיות אויף לשה"ק וואס נעמט צוזאם אלע תוספות'ן פון גאנץ ש"ס אויף די מסכתות מכות און ביצה, נתחבר געווארן דורך רבי וואלף בראווער פון קרית יואל און געדרוקט דורך עוז והדר אין ירושלים אין יאהר תש"ס.
ביים אנהייב פון מסכת מכות האט ער א לענגערע אריינפיר איבער די בעלי התוספות. ער שרייבט זייער ביאגראפיע, ספרים, כללים און נאך.
דער ספר אויף מכות אנטהאלט 205 זייטן און אויף ביצה 318.
קאטעגאריע:ספרי קודש קאטעגאריע:מפרשי הש"ס
ערשטער ניווא דאמען
אן ערשטער־ניווא דאמען איז א דאמען ביים העכסטן ניווא פון דער דאמען נאמען סיסטעם פון דער אינטערנעץ. למשל, ביים דאמען www.example.com איז דער ערשטער־ניווא דאמען com. די ערשטער־ניווא דאמענען ווערן אנגעפירט דורך ICANN (אינטערנעץ קארפאראציע פאר אסיגנירטע נעמען און נומערן).
יעדע לאנד האט א קאד פון צוויי בוכשטאבן פאר זיין ערשטן־ניווא דאמען; למשל uk. פארן פאראייניגטן קעניגרייך, il. פאר ישראל, fr. פאר פראנקרייך, אא"וו.
קאַטעגאָריע:אינטערנעט
ליטיום
250px|מינימזעד|לינקס 200px|קליין|ליטיום קליין|ליטהיום באַטעריע דער ליטיום איז אַ כעמישער עלעמענט פֿון דער גרופּע פֿון די אַלקאַלישע מעטאַלן, מיטן סימבאל Li. ליטיום האָט אטאם נומער 3. אזוי ווי ליטיום איז אַן אַלקאַלי-מעטאַל, רעאַגירט ער זײער גיך מיט װאַסער און לופֿט. אלס א גרופּע איינס מעטאל ווי נאטריום און קאליום איז עס פאראן נאר איין עלעקטראן אין זיין אויסערן עלעקטראן שאל ארביטאל וואס איז אין דעם דאזיגן פאל "2s1" אלס די עלעקטראנען-קאנפיגוראציע. כדי צו שאפן אן ענערגעטיש שטאבילן צושטאנד, וועט ליטיום גרינג פארלירן דעם "2s1" עלעקטראן אין א סאך כעמישע רעאקציעס. ליטיום װערט באַנוצט אין רפֿואות און אין אַקומולאַטאָרס (באַטעריִעס װאָס מע קאָן װידער אױפֿלאָדן).
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן
הלל זיידמאן
ד"ר הלל זיידמאן (ז' כסלו ה'תרע"ה, 25סטן נאוועמבער 1914 - ג' אלול ה'תשנ"ה, 29סטן אויגוסט 1995), איז געווען א חרדישער עסקן אין פוילן און ניו יארק, און א שרייבער.
ביאגראפיע
הלל איז געבוירן געווארן אין בוטשאטש אין גאליציע (היינט פוילן). צווישן די צוויי וועלט מלחמות איז ער געווען סעקרעטאר פון אגודת ישראל אין פוילן און סעקרעטאר פון די אגודה מיטגלידער אין דעם פוילישן סיים. ער איז געווען נאנט צו די פירער פון פוילישן און ליטווישן יידנטום: הרב ישראל מאיר הכהן, דער "חפץ חיים", רבי אברהם מרדכי אלטער, דער גערער רבי, און רבי חיים עוזר גראדזענסקי, רב של ווילנע. ער האט זיך אסאך באשעפטיקט מיט אויפקלערן קעגן דער אנטיסעמיטיזם, און ער האט אסאך געשריבן, אויך אין פויליש.
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן איז ער געווען פון די פירער פון דער יידישער געמיינדע אין ווארשע.
נאך דער מלחמה האט ער געארבעט צו העלפן די יידן אין די לאגערן. נאכהער האט ער אימיגרירט אין די פאראייניגטע שטאטן, וואו ער האט רעדאגירט דעם זשורנאל "די אידישע וואך" אין ניו יארק.
ער איז געווען אן איידעם ביי הרב צבי יעקב אבראהאם, פון די הויפטן פון דער יידישער קהילה אין זיבנבערגן.
הלל זיידמאן איז נפטר געווארן אין ניו יארק.
זיינע שריפטן
קאַטעגאָריע:אגודת ישראל קאַטעגאָריע:חרדישע שריפטשטעלער קאַטעגאָריע:חרדישע זשורנאליסטן קאַטעגאָריע:ווארשעווער געטא קאַטעגאָריע:יידן פון ווארשע
קלאגנפורט
קלאגנפורט (דייטשיש: Klagenfurt, סלאוועניש: Celovec, איטאליאניש: Clanforte), איז די הויפטשטאט פון דעם פעדעראלן לאנד קארינטיע, אין עסטרייך. די שטאט ליגט אין דער דרום-מזרח'דיגער זייט פון קארניטיע, אויפן ברעג פונעם "גלאן" טייך. די שטאט איז אויפגעשטעלט געווארן אין דעם 12טן יארהונדערט און איר באפעלקערונג באשטייט פון נאענט צו 100,000 איינוואוינערס. 10% פון די איינוואוינערס זענען פון א קארינטיע-סלאווענישן אפשטאם.
נישט ווייט פון דער שטאט שטייט דער פרעכטיגער "הוכאסטערוויץ" שלאס" (דייטשיש: Burg Hochosterwitz), וואס איז א באפעסטיגטער שלאס וועלכער איז פלאצירט אויף א שפיץ פון א בערגל, און כדי אנצוקומען אהין דארף מען ארויפקריכן דורך א צעקרימטן און א שווערן שטעג, און אויכעט אדורכגיין עטליכע טויערן אויפן וועג ארויף.