cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
יחזקאל
זיינע נבואות
אין מסכת סנהדרין איז דא א מחלוקת ווי אזוי צו לערנען די פסוקים, אויב די עשרת השבטים וועלן זיך אמאל אומקערן און זיך פאראייניגן מיט די אנדערע שבטים. פארט אבער איז אנגענומען ביי אידן אז ווען די נבואה פון יחזקאל וועט מקוים ווערן, וועלן אלע אידן, אויך פון די עשרת השבטים, זיך אומקערן קיין ירושלים און גאט וועט זיי בויען דעם דריטן בית המקדש.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:נביאים קאַטעגאָריע:כהנים קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך
ליטעראטור
קליין|250px|אלטע ביכער ליטעראטור איז די קונסט פון שרייבן.
א ליטעריטארישע שאפונג קען זיין באזירט אויף אמתדיקע ליטערארישע פיגורן אדער אויף אויפגעטראכטע פיגורן.
ליטעראטור צעטיילט מען אין פארשיידענע זשאנערס:
מייל
א מייל איז א אפטייל פון לאנגקייט, געווענליך גענוצט צו מעסטן די ווייטקייט.
ליטעראטור
ליטעראטור אויפגאבעס
איינער וואס קען שרייבן און לייענען הייסט א ליטערטעט.
מייל
זעט אויך
קאטעגאריע:מאס
ליטעראטור
ליטעראטור אויפגאבעס
*
Ynet
די ארטיקלן און נייעס איז אסאך פון דער געדרוקטער צייטונג אבער עס האט אויך פיל וואס איז נישט פון צייטונג, און אסאך מער ארגינעלע שטאף וואס פאראינטערסירט מער אינטערנעט ליינער ווי איידער צייטונג ליינער.
זיי האבן אין ענגליש אויך.
זייער הויפט קאנקורענץ איז וואלא, דער אינטערנעט פארטאל פון מעריב (צייטונג), זייער הויפט קאנקורענץ אין דרוק.
זיי שטעלן אויך צו RSS פיעד פון אידישע נייעס ווען עס איז ברעיקינג איבער דער גאנצער וועלט.
קאטעגאריע:אינטערנעט קאטעגאריע:נייעס
סביבה
סביבה אדער ענווייערמענט.
עס איז דא אין דעם א גאנצע באוועגונג פון ליבעראלע אקטיוויסטן וואס רופן זיך ענווייערמענטליסטן וואס זארגן זיך די וועלט זאל נישט אונטערגיין פון פארפעסטעטע לופט. זיי קעמפן קעגן גרויסע קארן וואס נוצן צופיל גאזאלין און שעדיגט דערמיט די סביבה.
קאטעגאריע:סאציאלאגיע קאטעגאריע:נאטור קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
אלגעברע
אלגעברע (שטאמט פון אראביש: أَلْجَبْر "אַל-דזשאַבער" וואס מיינט "די טוישונג") איז א געביט אין מאטעמאטיק וואס באהאנדלט אפעראטארן, פונקציעס און רעלאציעס אין געוויסע סטרוקטורן. אין אלגעמיין, באהאנדלט אלגעברע מיט פארשידענע סימבאלן אנשטאט אדער געמישט מיט נומערן.
פראבלעמען אין עלעמענטארע אלגעברע לייזט מען אויס דורך גלייכונגען.
אלגעברא פארנעמט זיך מיט די פאלגנדיגע טעמעס:
עלעמענטארע אלגעברע איז אנדערש פון אריטמעטיק, וואס האנדלט מיט נומערן. עלעמענטארע אלגעברע ניצט בוכשטאבן פאר נומערן וואס זענען אדער אומבאוואוסט אדער קענען האבן מערערע ווערטן. צום ביישפיל, אין דער גלייכונג x + 2 = 5 איז דער אות x אן אומבאוואוסטער ווערט, אבער מען קען דערגיין זיין ווערט מיט דעם געזעץ פון אינווערסן: x=3. אין דער גלייכונג E = mc2, זענען די בוכשטאבן E און m וואריאבלען, און דער בוכשטאב c איז א קאנסטאנט וואס באדייט די גיך פון ליכט אין א וואקואום. אלגעברע פארזארגט מעטאדן צו שרייבן פארמלען און לייזן גלייכונגען וואס זענען קלארער ווי דער היסטארישער מעטאד פון שרייבן אלץ מיט ווערטער.
עלעמענטארע אלגעברע ווערט ברייכט בארעכענט שטארק נייטיק כדי צו שטודירן מאטעמאטיק, וויסנשאפט אדער אינזשעניריע, און אויך פאר אנדערע דיסציפלינען ווי מעדיצין און עקאנאמיק.
עטימאלאגיע
דאס ווארט "אלגעברע" איז לאטיין פונעם אראביש ווארט "אַל־דזשאַבר" ("אָפגיסן") און איז גענומען פונעם מאטעמאטיק בוך אל־מאקאלא פֿי היסאב־אל דזשאבר ווא־אל־מוקאבילאה ("עסיי וועגן דער קאמפוטאציע פון אפגיסן און גלייכונג"), געשריבן אינעם 9טן יארהונדערט דורכן בארימטן פערסישער מאטעמאטיקער אל־כוואריזמי, וואס האט געבליט אין באגדאד אין די יארן 813-833, און איז געשטארבן אין 840. מ'האט געברענגט דאס בוך קיין אייראפע און געהאט עס איבערגעזעצט אויף לאטיין אינעם  12טן יארהונדערט; מען האט געגעבן דאס בוך דעם נאמען 'אלגעברע'.
אלגעברע: א צווייג פון מאטעמאטיק
אלגעברע האט אנגעהויבן מיט קאמפוטאציעס גאנץ ענדלעך צו די קאמפוטאציעס פון אריטמעטיק, אבער מיט בוכשטאבן אנטשטאט נומערן. דאס האט דערלויבט באווייזן פון אייגנשאפטן וואס זענען וואר פאר אלע נומערן. למשל, אין דער קוואדראטישער גלייכונג קענען a, b, c רעפרעזענטירן נארוועלכע נומערן (בתנאי אז a טאר נישט זיין גלייך צו 0), דעמאלסט קען מען ניצן די קוואדראטישע פארמל צו דערגיין גאנץ גיך און גרינג די ווערטן פון דעם אומבאוואוסטן קוואנטיטעט x וואס באפרידיקט די גלייכונג; ד״ה מען קען געפינען אלע לייזונגען פון דער גלייכונג.
היסטאריש, און אויך היינט ביים אויסלערנען, הייבט אן די שטודיע פון אלגעברע מיט לייזן גלייכונגען אזוי ווי די קוואדראטישע גלייכונג אויבן. דערנאך, קלערט מען מער אלגעמיינע פראגעס, ווי למשל "צי האט א גלייכונג א לייזונג?", "וויפיל לייזונגען האט א גלייכונג?", "וואס קען מען זאגן וועגן דער נאטור פון די לייזונגען?". די פראגעס ברענגען צו באגריפן פון פארעם, סטרוקטור און סימעטריע. די דאזיקע אנטוויקלונג האט געלאזט אלגעברע צו ווערן פארברייטערט צו באטראכטן נישט־נומערישע אביעקטן, ווי וועקטארן, מאטריצעס און פאלינאמען. די סטרוקטור אייגנשאפטן פון די דאזיקע נישט-נומערישע אביעקטן האט מען אבסטראקטירט צו דעפינירן אלגעברעישע סטרוקטורן ווי גרופעס, רינגען און פעלדער.
פֿאַרן 16טן יארהונדערט איז מאטעמאטיק געווען צעטיילט אין צוויי געביטן, אריטמעטיק און געאמעטריע. כאטש טייל מעטאדן וואס זענען אנטוויקלט געווארן א סך פריער ווערן גערעכענט היינט ווי אלגעברע, אבער באטראכטן אלגעברע און, קורץ דערנאך, קאלקולוס ווי געביטן פון מאטעמאטיק האט אנגעהויבן ערשט אין דעם 16טן אדער 17טן יארהונדערט. זייט דעם צווייטן העלפט פונעם 19טן יארהונדערט האבן זיך באוויזן פיל נייע פעלדער פון מאטעמאטיק, מערסטנס וואס ניצן סיי אריטמעטיק און סיי געאמעטריע, און כמעט אלע וואס ניצן אלגעברע.
היינט, איז אלגעברע געוואקסן ביז זי שליסט איין פיל צווייגן פון מאטעמאטיק, וואס מען קען דערקענען פון דער מאטעמאטיק סוביעקט קלאסיפיקאציע, וואו קיינע פון די ערשטער־ניווא געביטן (די מיט צוויי ציפערן) ווערט גערופן אלגעברע. היינט שליסט איין אלגעברע טיילן, 12-פעלד טעאריע און פאלינאמען, , 13-קאמוטאטיווע אלגעברע, 15-לינעארע און מולטילינעארע אלגעברע; מאטריקס טעאריע, 16-אסאציאטיווע רינגען און אלגעברעס, 17-נישט-אסאציאטיווע רינגען און אלגעברעס, 18- קאטעגאריע טעאריע;  האמאלאגישע אלגעברע, 19-K- טעאריע  און 20-גרופע טעאריע. אלגעברע ווערט אויך ברייט געניצט אין 11- נומערן טעאריע און  14- אלגעברעאישע געאמעטריע.
אבסטראקטע אלגעברע
אבסטראקעט אלגעברע פארברייטערט באגריפן וואס מען טרעפט אין עלעמנטארער אלגעברע און אריטמעטיק צו מער אלגעמיינע באגריפן. דא זענען די גרונטלעכע באגריפן און אבסטראקטער אלגעברע.
בינארישע אפעראציעס: דער באגריף פון צוגאב (+) ווערט אבסטראקטירט צו שאפן א בינארישע אפעראציע, וואס מען קען שרייבן ∗. דער באגריף פון בינארישער אפעראציע האט נישט קיין באדייט אן דעם געזעמל אויף וואס די אפעראציע ווערט דעפינירט. פאר צוויי עלעמענטן a און b אין א געזעמל S, איז a ∗ b נאך אן עלעמענט אין דעם זעלבן געזעמל; דעם תנאי רופטו מען פארשלאסנקייט. צוגאב (+), אראפנעם (−), טאפלען (×), און צעטיילן (÷) קענען זיין בינארישע אפעראציעס ווען זיי זענען דעפינירט אויף פארשידענע געזעמלען, ווי אויך צוגאב און טאפלונג פון מאטריצן, וועקטארן און פאלינאמען.
נייטראלע עלעמענטן: די צאלן נול און איינס ווערן אבסטראקטירט צו שאפן דעם באגריף פון א נייטראלן עלעמענט פאר אן אפעראציע. נול איז דער נייטראלער עלעמענט פאר צוגאב און איינס איז דער נייטראלער עלעמענט פאר טאפלען. פאר אן אלגעמיינעם בינארישן אפעראטאר ∗ דארף דער נייטראלער עלעמענט e באפרידיקן a ∗ e = a און e ∗ a = a פאר אלע עלעמענטן  a און איז איינציק, טאמער ער עקזיסטירט. ביי צוגאב האט מען a + 0 = a און 0 + a = a און ביי טאפלען האט מען  a × 1 = a און 1 × a = a. נישט אלע קאמבינאציעס פון געזעמלען און אפעראטארן האבן א נייטראלן עלעמענט; למשל, דאס געזעמל פון פאזיטיווע נאטירלעכע צאלן (1, 2, 3, ...) האט נישט קיין נייטראלן עלעמענט פאר צוגאב.
אינווערסע עלעמענטן: פון די נעגאטיווע צאלן קומט דער באגריף פון אינווערסע עלעמענטן. פאר צוגאב, ווערט דער אינווערס פון a געשריבן −a, און פאר טאפלען שרייבט מען דעם אינווערס a−1. אן אלגעמיינער צוויי־זייטיקער אינווערס עלעמענט a−1 באפרידיקט דעם אייגנשאפט a ∗ a−1 = e און a−1 ∗ a = e, וואו e באצייכענט דעם נייטראלן עלעמענט.
אסאציאטיוויטעט: צוגאב פון גאנצע צאלן באפרידיקט דעם אייגנשאפט אסאציאטיוויטעט. ד״ה, דאס גרופירן פון די צאלן וואס מען גייט צוגעבן טוט נישט באאיינפלוסן דעם רעזולטאט. למשל:. אין אלגעמיין, ווערט דאס (a ∗ b) ∗ c = a ∗ (b ∗ c). די דאזיקע אייגנשאפט איז גילטיק פאר גאר א סך בינארישע אפעראציעס, אבער נישט פאר אראפנעם אדער טיילונג.
קאמוטאטיוויטעט: צוגאב און טאפלען פון רעאלע צאלן זענען ביידע קאמוטאטיוו. ד״ה, דער סדר פון די צוויי צאלן איז נישט מעכב. למשל: 2 + 3 = 3 + 2. אין אלגעמיין, האלט a ∗ b = b ∗ a. די דאזיקע אייגנשאפט האלט נישט גוט פאר אלע בינארישע אפעראציעס. למשל, מאטריץ-טאפלונג און קוואטערניאן-טאפלונג זענען ביידע נישט־קאמוטאטיוו.
גרופעס
ווען מען קאמבינירט די אויבנדערמאנטע באגריפן טרעפט איינע פון די וויכטיקסטע סטרוקטורן אין מאטעמאטיק: א גרופע. א גרופע איז א קאמיבאציע פון א געזעמל S מיט אן איינציגער בינארישער אפעראציע ∗, דעפינירט אין נארוועלכן וועג, מיט אבער די פאלגנדע אייגנשאפטן:
טאמער א גרופע איז אויך קאמוטאטיוו—ד״ה פאר יעדע צוויי מיטגלידער a און b פון S, איז a ∗ b גלייך צו b ∗ a—דאמאלסט ווערט די גרופע גערופן אבעליש.
רינגען און פעלדער
א רינג האט צוויי בינארישע אפעראציעס (+) און (×), מיט × דיסטריבוטיוו איבער +. אונטער דעם ערשטן אפעראטאר (+) איז ער אן אבעלישע גרופע. אונטער דעם צווייטן אפעראטאר (×) איז ער אסאציאטיוו, אבער דארף נישט האבן א נייטראלן עלעמענט אדער אינווערסן. דעם נייטראלן עלעמענט פון צוגאב (+) שרייבט מען 0 און דעם אינווערס פון  a פאר צוגאב שרייבט מען −a.
דיסטריבוטיוויטעט גענעראליזרט דעם דיסטריבוטיוו-געזעץ פאר נומערן. פאר די גאנצע צאלן (a + b) × c = a × c + b × c און c × (a + b) = c × a + c × b, און × ווערט גערופן דיסטריבוטיוו איבער +.
די גאנצע צאלן זענען א ביישפיל פון א רינג. די גאנצע צאלן האט נאך אייגשאפטן וואס צוזאמען מאכן זיי פאר אן אינטעגראלער געביט.
רעפערענצן
*
ישראל
קליין| קליין|ישראל און די מערב ברעג ישראל איז אַ יידיש דעמאקראטיש לאנד אין מיטל מזרח, אויפן מזרח בארטן פונעם מיטלענדישן ים. דאס לאנד איז געגרינדעט ה'תש"ח (1948) ווי אן אומאפהענגיק לאנד, נאך דער ענדע פונעם בריטישן מאנדאט. רוב פון זיינע איינוואוינערס זענען יידן אבער עס זיצן אין אים אויך א גרויסער צאל פאלעסטינע אראבער, בעדואינער, דרוזן, און נאך אנדערע פעלקער. די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז ירושלים.
ישראל איז א קליין לאנד, אבער עס פארמאגט בערג, מדברות, בארטנס, טאלן און פלוינען. דער קלימאט איז ווארעם און טרוקן אין זומער, קיל מיט רעגן אין ווינטער.
אין די ערשטע יארן האט ישראל געהאט אנטוויקלט ווייניג נאטירלעכע רעסורסן און האט אימפארטירט מער ווי עקספארטירט. אין די שפעטערע יארן האט אבער איר עקספארט פיל אויפגעבליט מיטן שנעלער עקאנאמישער אנטוויקלונג אין פארשידענע געביטן ווי לאנדווירטשאפט און נאך. אויך האט זי לעצטנס ערפארלגרייך אנטדעקט און אנטוויקלט נייע רעזערוון פון נאטורליכן גאז.
דער שטאַט ישראל, געגרינדעט ה'תש"ח (1948), עקזיסטירט הײַנט מערסטנס אינערהאַלב די היסטארישע גרעניצן פֿון לאַנד ארץ ישראל, דאס אידישע לאנד אין מערב אזיע. אנדערש ווי אלע לענדער, באטראכט זיך  ישראל אלס דאָס הײַמאָרט צו די אַלע וועלכע געהערן זיך אָן צו דעם אידישער רעליגיע, איז אָבּער ישראל דעמאקראטיש וואס איז לויט די מיינונג פון א טייל פרומע יידן נישט אויסגעהלטן הלכה'דיג.
די באפעלקערונג פון ישראל, אזוי ווי דאס צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק דעפינירט זי, איז געווען געשאצט 8,146,300 מענטשן אין 2014.
עטימאלאגיע
ישראל איז א טייל פון ארץ ישראל, דאס לאנד וואס די יידן האבן גענומען פון די כנענים. דאס לאנד הייסט אזוי ווייל דאס פאלק ישראל נעמט זיין נאמען פון ישראל, וואס איז איינער פון די נעמען פון יעקב אבינו.
ארץ ישראל
דער באגריף ארץ ישראל ווי דאס לאנד פון די יידן גייט צוריק צו די אוראלטע צייטן. עס שטייט אין דער תורה אז הקב"ה האט צוגעזאגט דאס לאנד צו די דריי אבות, אברהם, יצחק און יעקב. דער ערשטער קעניג פון די יידן אין ארץ ישראל איז געווען שאול המלך, אין יאר ב'תת"ן. נאך שאול המלך האבן דוד המלך און שלמה המלך געהערשט איבער דער פאראייניגטער מלוכה. אין די טעג פון דעם מלך רחבעם, זון פון שלמה המלך, האט זיך די מלוכה צעשיידט: רחבעם איז געבליבן מלך איבער מלכות יהודה, וואס האט איינגעשלאסן די טעריטאריעס פון די שבטים יהודה און בנימין, און ירבעם בן נבט האט געהערשט איבערן ניי געגרינדעטע מלכות ישראל, וואס האט איינגעשלאסן די טעריטאריעס פון די אנדערע שבטים, וואס מען רופט די "צען שבטים".
די גרינדונג פון ישראל אין יאר ה'תש"ח איז געווען דורך יידן וואס שטאמען אממערסטנס פון שבט יהודה און איז אויפגעשטעלט געווארן נאכן מלחמת העצמאות, און גרעסטן טייל, צווישן די גרעניצן פון דעם היסטארישן ארץ ישראל.
געאגראפיע
ישראל געפינט זיך ביים מזרח עק פונעם מיטלענדישן ים, און האט גרענעצן מיט לבנון אין צפון, סיריע אין צפון־מזרח, ירדן אין מזרח און עגיפטן און דעם עזה פאס אין דרום־מערב. ישראל האט א לאנגע וואסער ברעג מיטן מיטלענדישן ים אין מערב, און א קליינע וואסער ברעג צו דרום אין אילת מיטן אילת איינגאס אינעם ים סוף, און ליגט צווישן גארטל ליניעס 29° – 34°N, און מערידיאנען 34° – 36°E.
אין דרום איז א מדבר און כמעט קיין רעגן פאלט נישט דארטן. ישראל האט אויפגעשטעלט א גרויסן באוואסערונג פראיעקט וואס שפייכלערט וואסער אינעם כנרת אזערע און פירט וואסער פון צפון צום נגב כדי פלאנצן זאלן וואקסן דארט..
רעגירונג
ישראל ווערט געפירט דורך א פארלאמענטארישער סיסטעם ווי א דעמאקראטישע רעפובליק מיט אלגעמיינעם וואלרעכט פאר אלע בירגער וואס זענען אלט 18 יאר אדער עלטער. איינער פון די כנסת דעפוטאטן וואס קען באקומען א מערהייט אין דעם כנסת (פארלאמענט) ווערט פרעמיער מיניסטער, געוויינלעך דער פירער פון דער גרעסטער פארטיי. וואלן פארן כנסת מוז מען האלטן יעדע פיר יאר, אבער ווען דער רעגירונג פארלירט א צוטרוי־וואל דארף מען האלטן אלגעמיינע וואלן פריער. דער כנסת האט 120 מיטגלידער.
די סיסטעם פון וואלן איז פראפארציאנעל, און מען שטימט פאר א ליסטע פון א פארטיי.
ישראל האט נישט קיין קאנסטיטוציע, אבער דער כנסת קען איינפירן "גרונטיקע געזעצן".
דער פרעזידענט איז יצחק הערצאג.
פאליטיק
אין ישראל זענען פאראן א סך פאליטישע פארטייען. ביי די כנסת וואלן פון 2009 האבן צוועלף פארטייען באקומען דעפוטאטן אין כנסת. קיין איין פארטיי האט קיינמאל נישט געוואונען קיין קלארע מערהייט אין דער כנסת, און דער רעגירונג ווערט צאמגעשטעלט פון א קאאליציע. דער גרעסטער פארטיי אין דעם היינטיקן כנסת איז ליכוד, וואס שטיצט פריימארק פאליטיק מיט באגרענעצטן אינטערווענץ פון דער רעגירונג אין דער עקאנאמיע.
עקאנאמיע
ווען עס איז געווארן אומאפהענגיק איז ישראל געווען אן ארעם לאנד מיט ווייניג פראדוקציע פון לאנדווירטשאפט און אינדוסטריע. די עקאנאמיע האט אבער שטארק געוואקסן זייט 1948.
היינט ישראל ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די מערסט פארטגעשריטנע לענדער אין דרום־מזרח אזיע, אין דעם געביט פון עקאנאמישער און אינדוסטריעלער אנטוויקלונג, און פון די מערסט פארטגעשריטנע אויפן וועלט. אום 10טן מיי 2010 האט די ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג פארבעטן ישראל צו ווערן א מיטגליד, אינאיינעם מיט עסטלאנד און סלאוועניע.
ישראל האט ווייניג נאטירלעכע רעסורסן, וואס ווערן אבער געניצט אין זיין אינדוסטריע. מען גראבט אויס בראם, קאליום, שוועבל און פאספאט, און אויך נאטירלעכע גאז וואס מ'האט אנטפלעקט אין גרויסע קוואנטיטעטן אין 2009 קעגן די בארטנס פון חיפה און חדרה, זייט ווען איז ישראל א פראדוצירער פון נאטירלעכע גאז.
צוליב די ווייניגע נאטירלעכע רעסורסן, איז א גרויסער פון ישראל'ס עקאנאמיע געבויט אויף מענטשלעכע רעסורסן, ווי למשל היי טעק, מעדיצינישע טעכנאלאגיע און  מיליטערישע טעכנאלאגיע, וואס זענען א גרויסער טייל פונעם אינדוסטריעלן עקספארט.
טראנספארט
דער גרעסטער פלוגפארט איז בן גורין אינטערנאציאנאלע פלוגפארט. אויך איז דא א קלענערער פליפארט, עבדה, לעבן אילת. אל על און אנדערע לופטליניעס פליען צו די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, רוב לענדער פון אייראפע און טיילן פון אפריקע און אזיע.
ישראל האט דריי טיף־וואסער פארטן—חיפה, אשדוד און אילת.
דעמאגראפיע
אין יאר 2006 שטייט די צאל פֿון די באפֿעלקערונג ביי 7,026,632 איינוווינער. 76% זענען יידן, און פֿון זיי 12% זענען פֿרומע. 20% זענען אראבער מיט דרוזן, און די איבעריקע 4% זענען פון אנדערע פעלקער.
אריינרעכנדיג די מערב בערג און די עזה פאס שטייט די באפעלקערונג פון 51% אידן און 48% פאלעסטינער (אין 2011)
צוליב די קליינע וואוקס ראטע פון דיר אלגעמיינער אידישער באפעלקערונג, און די העכערע וואוקס ראטע פון די פאלעסטינער און די פענאמענאלע וואוקס ראטע פון די חרדישע באפעלקערונג, זענען מער ווי האלב פון די קינדער אין די שולעס אין ישראל (נישט אריינרעכנדיג די מערב ברעג) אדער חרדי'ש אדער אראביש.
די צען גרעסטע שטעט אין ישראל זענען (ריכטיק פאר 2011):
חילוקי דעות
דאס גרונדונג פון די ישראלישע לאנד האט געשאפט אסאך קריטיג פון געוויסע פאשידענע זייטן.
א טייל פון די ארבישע אנפיהרער האבן זיך שטארק קעגן געשטעלט צו דאס גרונדונג, זאגנדיגמאז דאס לאנד איז גרינטליך זייערע.
אזוי אויך ארטאדאקסישע אידן האבן געזעהן אין דאס גרידונג א אפשאקלניש פון די יידישע גלויבונג, אזוי אויך האבן אזעלכע זיך קעגן געשטעלט קעגן די מדינה זעהענדיג אז מיט דאס נייע לאנד, און די נייע יידישקייט, ווערט דאס השפעה אויפן יונגט מער באצויגן פון האט די מדינה.
מאנכע גרופּעס אינערהאלב דער רעגירונג פּרובירן זי פֿאראידישן און אנדערע זי צו פאר'גוי'שן, אָבער דער פֿינף-און-זיבעציג יעריגער נאָכאַנאַנדער רעליגיעזער שטרייט איז וואַרשײַנליך אַן ענדלאָזער און פֿאַרלוירענער.
שפראך
די אפיציעלע שפראכן פון ישראל זענען העברעיש. די עיקר שפראך פונעם לאנד איז העברעיש, וואס די מערהייט פון דער באפעלקערונג רעדן. ישראל איז א לאנד פון אימיגראנטן, און מען הערט פארשידענע שפראכן אויף די גאסן. רוסיש און אמהאריש זענען זייער פארשפרייט צוליב די גרויסע אימיגראציע פון דעם געוועזענם סאוועטן פארבאנד און פון עטיאפיע. מער ווי א מיליאן רוסיש־רעדענדיקע אימיגראנטן זענען אנגעקומען אין ישראל צווישן די יארן 1990 און 2004
רעליגיע
און ישראל זענען רויב איינוואוינער פרייע יידן, א טייל זענען פאלאסטינער, חרדים, און אנדערע גלויבנס
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:מקומות הקדושים
ציוניזם
ציוניזם (ציונות אין העברעאיש), פון נאמען "ציון", איז אן אידיאלאגיע וואס האלט אז אידן אין מאדערנע צייטן זאלן זיך אומקערן צו דאס היסטארישע לאנד פון די אידן, ארץ ישראל, און מטען דא א שטאט פיר אידן.
ציונות איז צושטאנד געקומען אין דער ענדע 19טע י"ה מיט'ן אנגעבליכן ציל, צו דינען אלס לייזונג אנטקעגן די ביטערע אנטיסעמיטיזם וואס אידן האבן געליטן איבער די וועלט, הויפטזעכליך אין מזרח אייראפע. אין יאר ה'תרס"ג האט טעאדאר הערצל געשריבן זיין בוך דער יודענ-שטאט, אין וועלכע ער לייגט פאר זיין חלום פאר אן אידישעם לאנד מיט א פארגעשריטענע קולטור, זיך צו פארגלייכן צו דער צענטערס קולטור פון מערב אייראפע.
פינגער
א מענטש האט אויף יעדער האנט פינף פינגער.
ציוניזם
די ערשטע פארטרעגער פון ציונות האבן נישט אלע געצילט אויף דעם היסטארישן לאנד ארץ ישראל. עס זענען געווען אזעלכע וואס האבן געהאלטן אז עס וועט זיין גרינגער און פראקטישער צו גרינדן א לאנד אין שטחים פון אפריקע אדער דרום אמעריקע (אין לאנד אוגאנדע). מיט דער צייט איז אבער געווארן אנגעשלאסן אין דער אידעע פון ציונות א שטארק רעליגיעזער עלעמענט, געטריבן דורך די אור אלטע אידישע בענקשאפט צו ציון. די פירערשאפט פון די ניי-געבוירענער שוועבונג האט איינגעזעהן אז נאר מיט'ן באטיילונג פון די רעליגיעזע ציונים וועט די שוועבונג האבן א קיום און א מעגליכקייט צושטאנד צוקומען, און דער פלאן פון בויען א לאנד ערגעץ אין אפריקע אדער דרום אמעריקע איז בטל געווארן.
פינגער
זעט אויך
קאַטעגאָריע:מענטשלעכע אנאטאמיע
ציוניזם
רוב חרד'ישע אידן אין פוילן, אונגערן, און רוסלאנד זענען אין אלגעמיין געווען שטארק דערגעגן דער געדאנק פון ציונות. הויפטזעכליך אין דער התנגדות געווען צוליב זייער מיינונג אז די תורה ערלויבט נישט איינצונעמען ארץ ישראל פאר ביאת המשיח. אויך איז דער סעקולערער גייסט פון דעם שטרעמונג זיי געווען שטארק דערווידערדיג. די אגודת ישראל ארגאניזאציע אין פוילן, ר' שמשון רפאל הירש ז"ל אין דייטשלאנד, און דער מונקאטשער רב, רבי חיים אלעזר שפירא דער בעל מנחת אלעזר, און דער סאטמארער רבי ר' יואל טייטלבוים בעל ויואל משה, אין אונגערן האבן פילע ארטאדאקסישע רבנים שטארק געקעמפט קעגן ציונות.
דאס טרוים פון ציונות איז צושטאנד געקומען ה' אייר ה'תש"ח, מיט דער גרינדונג פון מדינת ישראל.
זעט אויך
left|250px
פראצענט
left|thumb|250px|דער פראָצענט סימבאל. פראָצענט איז א וועג ארויסצוברענגען א ציאונג אדער פראקציע פון א גאנצן נומער. א נומער ווי "45%" (פינף און פערציג פראָצענט) איז למעשה א פארקירצונג צו דעם נומער 45/100.
איז למעשה א וועג צו זאגן:
אדער:
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק קאַטעגאָריע:האנדל און פינאנץ
ענדרו זשאנסאן
left|250px ענדרו זשאָנסאָן (דעצעמבער 29, 1808 - יולי 31, 1875), דער 17'טער אמעריקאנער פרעזידענט, געדינט פון: אפריל 15 1865 ביז מערץ 3 1869.
דער ערשטער פרעזידענט וואס איז אימפיטשט געווארן, און אויך דער לעצטער, (קלינטאן איז אויך אימפיטשט געווארן, אבער בלויז אינעם קאנגרעס)
ישראל דוד ווייס
קליין|280px|ישראל דוד ווייס איז דער פון רעכטס ארומגערינגלט, אינדערמיט איז ר' [[משה בער בעק און לינקס איז ר' ישראל פעלדמאן אויך א גוט ענגליש רעדער]] ישראל דוד ווייס איז דער אפיציעהלער ווארט-זאגער פון דער אנטי ציוניסטישע נטורי קרתא פראקציע בית יהודי וואס איז אונטער דער פיהרערשאפט פון הרב משה בער בעק אין דער שטאט מאנסי, ניו יארק.
זייענדיג א טאלאנטפולער רעהדנער, ווי אויך צוליב וואס ער קען א געשליפענעם ענגליש, טרעהט ער אלעמאל אויף פאר די מעדיע, און אזוי אויך ביי קאנפערענצן און דעמאנסטראציעס, און ראליס, און קאנווענשן'ס א.ד.ג.
ער ערשיינט אינעם פילם רעליגיעזלאז וואו ער האט אן אינטערוויו מיט ביל מאהר.
איראנער סקאנדאל
אין דעצעמבער 2006 איז ער מיט אנדערע נטורי קרתא מיטגלידער געפארן קיין איראן זיך צו באטייליגן אין א קאנפערענץ צו באהאנדלען דעם חורבן אייראפע, ער איז געקומען דערפאר אונטער שטארקן קריטיק פון מערסטע יודן איבער די וועלט.
ער האט זיך פארטיידיגט אז ער איז געפארן כדי צו רעפרעזענטירן די יודן וועלכע זענען אומגעקומען אינעם קריג.
וועב לינקען
קאטעגאריע:נטורי קרתא קאטעגאריע:קנאים קאַטעגאָריע:מאנסי קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
מערת המכפלה
קליין|250px|מערת המפלה פון דרויסן. מערת המכפלה (אראביש: الحرم الإبراهيمي, אלחרם אלאבראהימי) איז דער געדאפלטער הייל אין חברון וואו עס ליגן דארטן באגראבן אדם הראשון מיט חוה און די אבות אברהם, יצחק און יעקב און די אמהות שרה רבקה און לאה, אחוץ רחל וואס ליגט אין קבר רחל אין בית לחם.
די קברים זענען אויך פארהייליגט ביי די אראבער.
אין די שפורן פון די פרעות תרפ"ט האט מען פארטריבן די יידן פון חברון און זייט דעמאלטס ביז תשכ״ז זענען יידן נישט געקענט צוקומען צו דער מערה.
רעפערענצן
קאטעגאריע:מקומות הקדושים קאַטעגאָריע:חברון
יוליסעס סימפסאן גרענט
left|250px יוליסעס סימפסאן גרענט (27סטן אפריל, 1822 - 23סטן יולי, 1885) איז געווען דער 18טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ, 1869 ביזן 4טן מערץ, 1877.
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
לעבן
פארקערט ווי טויט, פילט מען זאכן.
מ'האט חתונה און געבוירן קינדער פארצוזעצן לעבן נאך די אייגענע טויט אוף ווייטערע דורות.
"ביאמענטי" הייסט דאס וויסן אויב א מענטש וואס איז געבוירן וועט בלייבן לעבן אדער וועט זיין א נפל.
"ביאמאטי" הייסט די צעטיילן די צייטן פון לעבן פון א מענטש אויף קלענערע חלקים.
"ביאכעמיע" מיינט ווי עס בייט זיך געוויסע חלקים אין א מענטש דורכאויס זיין לעבן.
ארגאניזמען
אלע לעבעדיקע ארגאניזמען—סיי פלאנצן, בעלי חיים, שוואמען, פראטיסטן, ארכעען און באקטעריע—זענען א צעלולארישע פארעם באזירט אויף קוילנשטאף און וואסער מיט א קאמפלעקסער ארגאניזאציע און גענעטישע אינפארמאציע וואס ווערט גע'ירשנט.
תורה
לויט די רעליגיע און טראדיציע איז די לעבן נאר א פאָרשפּיל פון אמת'דיגן לעבן וואס דאס איז עולם הבא, און ווען מען שטאַרבט איז דאס ערשט די ריכטיגער געבורט פאר דעם אייביגן לעבן, וואס איז אויסגעפארעמט לויט די מצוות און מעשים טובים און אויסגעארבייטע מדות אויף די לעבן וואס ווערט אנגערופן עולם הזה.
העקער
איבער די לעצטע יארן האבן קאמפיוטערס געווארן מער און מער קאָמפּליצירט. דאס אויך מיינסט אז מענטשן מיט שלעכטע מיינען האבן מער שאַנסן צו ניצן זיי פאר פֿאַרברעכן צילן. קאמפיוטער אינזשענירן קענען נישט געפינען פֿיליקע פּלעצער אינעם קאמפיוטער קאָד אלע מאל. קראקערס געפינען דאזיקע פלעצער און אויסנוצן זיי.
עס זענען אויך דא העקערס וואס נוצן די זעלבע טאלאנטן פאר גוטע צילן. דאזיקע העקערס הייסן "גרויער הוט" העקערס. זיי העלפֿן קאמפיוטער אינזשענירן צו געפינען פֿיליקע פּלעצער און פארריכטן פֿראַגעס.
קאטעגאריע:קאמפיוטערס
ווירטועל קאלאנסקאפי
ווירטועלע קאלאנאסקאפיע איז מעדעצינישע טעסט אויף דער גראבער קישקע אנדערש ווי א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע וואס מען דער דאקטאר גייט אריין מיט א פייבער אפטיק קעמערע פון אונטען, איז א ווירטועלע קאלאנאסקאפיע א קעטסקען און מען בלאזט נאר אריין אביסל לופט פון אונטן, אויפצובלאזן די גראבע קישקע, אז מען זאל קענען מאכן א קלארע 3D קעטסקען פון דער גראבער קישקע.
מעלות און חסרונות
די מעלות פון די טעסט איבער די טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע
חסרונות
זייטן אפעקט
די טעסט האט נאר א %00.2 טשאנס אויף קאמפליקאציע, אז די לופט וואס מען בלאזט אריין וועט צו שטארק אויפבלאזן די קושקע און מאכן א לאך, אדער דאס גאר א קליינער טשאנס וויבאלד מען דארף נאר אויפבלאזן אביסל.
זעט אויך
קאטעגאריע:מעדיצינישע טעסטן
עוויאן קאנפערענץ
דער נישט וויסן מאכן פון די פעלקער געגן היטלערס אקטן האט פארשטערקערט היטלערס אקטן, און עטלעכע מאנאטן נאך די קאנפערענץ האט טאקע פאסירט די שרעקלעכע קריסטאל נאכט.
קאטעגאריע:נאציזם קאטעגאריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען קאַטעגאָריע:קאנפערענצן
גערטנעריי
דאס גערטנעריי איז האדעווען פֿלאנצן ווי בלימען און ביימער אלס צייטפארברענג. טייל מענטשן האדעווען גרינצייג און פרוכט איז זייערע גערטנער. גערטענריי קען זיין אין באדן הינטער דעם הויז אדער אין טעפ אויף א באלקאן אדער אויפן דאך.
געוויסע פלאנצן איז שווער צו האדעווען זיי אינדרויסן, פאר זיי ניצט מען אן אראנזשעריע, א באזונדערע געביידע ספעציעל וואו פלאנצן וואקסן. די אראנזשעריע האט א גלעזערנע אדער פלאסטישע דאך וואס לאזט אדורך אסאך ליכט.
אין פארקן אד"ג טוט מען גאנץ אפט גערטנעריי.
קאטעגאריע:פלאנצן קאטעגאריע:פארוויילונג
לייב
אין היינטיגע צייטן, געפינט מען זייער ווייניג די לייבן, אבער אין אמאליגע צייטן זענען זיי געװען גאר אסאך.
קאמין
א קאמין איז אן ארט ווו מען מאכט א פייער צו הייצן א הויז אין דעם ווינטער.
לייב
דער לייב איז א פארצוקער; ער עסט אלע מיני חיות אויסער אויפגעװאקסענע העלפאנדן אין זשיראפן. ער געהערט צו דער קאץ פאמיליע, אבער אנדערש פון אנדערע קעץ איז דא א גרויסער אונטערשייד צװישן די געשלעכטער אויסזעהן. די לייביכע, װעלכע איז די נקיבה׳דיגע, האט נישט קיין גריװע (די טונקעלע האר ארומען האלדז), אבער דער לייב האט יא איינע.
קאמין
דער אלטמאדישער קאמין איז נאך היינט די אפיציעלע הייצונג אין אסאך הייזער אין די ארימע וועלט אבער אויך דאס איז שוין געווען אן אויסטרעף און בעפאר דעם קאמין האט יעדער געטאן וויאזוי עס האט פארשטאנען.
לייב
אין דער תורה
קאַטעגאָריע:קעץ
קאמין
היסטאריע
דער קאמין איז איינגעשטעלט געווארן אין רוב הייזער בערך 800 יאר צוריק לויט די אפשאצונגן פון היסטאריקער. דער געדאנק פון א קאמין איז געווען אז עס האט ארויסגעטראגן די רויך און פייער אפפאל צו א קוימען (טשימעני) וועלכע איז ארויפגעבויט געווארן הויך ארויף העכער'ן דאך.
די ערשטע קאמינען זענען געווען ווי דריי זייטיגע שאכטלעך וועלכע זענען געשטאנען אויף פיר פיסלעך און זענען געווען געמאכט פון שטיין אדער אייזן. עס האט פארמאגט א ספעציעלע ארומגענומענע טאץ אין וועלכע די ברענשטאף איז אריינגעשטעלט געווארן און די היץ איז ארויסגעקומען פון די פערטע זייט און פון לעכער ארום און ארום. שפעטער האט מען דאס אנגעהויבן אריינבויען אין די ווענט פון די הייזער אזויווי אונז זעען מיר היינט אין טייל הייזער. אויסער וואס עס איז שענער און באקוועמער האט עס אויך ארויסגעגעבן מער היץ צו די הויז ווייל די דריי שטיינערנע ווענט האבן אויסגעשפיגן די היץ און ווייניגער היץ איז ארויס פון די קוימען.
מער סאפיסטיקירטע הייזער האבן איינגעשטעלט מערערע רערן (דאקטס) ארום דעם הויז וועלכע זענען געקומען דירעקט פון דעם קאמין און האבן פארמאגט לעכער פון וועלכע עס איז ארויסגעקומען היץ. דאס האט געשפארט די ארבעט צו מאכן מער פייער וויבאלד נאך ווייניגער פייער איז ארויף צו די קוימען און מער צימערן האבן געקענט געהייצט ווערן אויפאיינמאל.
אלע קאמינען האבן געפאדערט מען זאל רייניגן די קוימען יעדע שטיק צייט פון די אנגעזאמעלטע סאזשע (שווארצער פייער אפפאל) וואס האט זיך דארט אנגעזאמעלט. דאס איז געווען א שמוציגע ארבעט אבער איז געווען קריטיש וויכטיג ווייל אויב מען האט דאס נישט גערייניגט האט זיך מיט דער צייט אנגעזאמעלט אסאך שמוץ און האט בלאקירט די עפענונג און די גאנצע הויז איז געווארן פאררייכערט פון די פייער.
זע אויך
צענטראלע הייצונג
הייסע לופט סיסטעם
הייסע וואסער סיסטעם
סטים סיסטעם
עלעקטריק הייצונג סיסטעם
היץ פאמפ
קאַטעגאָריע:הייצונג קאַטעגאָריע:הייזער קאַטעגאָריע:פייער
שמואל צבי הורוויץ
left|thumb|250px|. רבי שמואל צבי הורוויץ (ספינקא, אונגארן - כ"ז אב ה'תשנ"ז, וויליאמסבורג, ניו יארק) איז געוועזן דער רבי פון ספינקא און בעל מחבר פון די ספרים מלבוש צבי, תפארת צבי, תולדות צבי, טבא דשמואל און נחלת צבי אויף תהלים. אדער מער באקאנט אלס ר' הערשעלע ספינקער וויאזוי מען האט אים גערופן בלשון חיבה.
ער האט געוואוינט אין וויליאמסבורג און געפירט זיין רעביסטיווע פון זיין בית המדרש אויף קיעפ סטריט, וואס איז געווען א ווענד-פונקט פאר אידן פון אלע קרייזן חסידים, וואס זיי אלע האבן אין אים געטראפן א אויער וואס האט זיך צוגעהערט צו זייערע שאלות, צרות און פראבלעמען מיט הארץ און געפיל, און איז געווען פארעכענט אלץ א פועל ישועות.
היסטאריע
געבוירן צו זיין פאטער רבי אברהם אביש הורוויץ הי"ד, וואס ער איז געווען רב אין קראלי און געווען אן איידעם ביים חקל יצחק, רבי יצחק אייזיק ווייס, דער זון פון ראש אדמו"רות ספינקא, ר' יוסף מאיר ווייס דער בעל אמרי יוסף.
ער איז געווארן אויפגעצויגן ביי זיין זיידן דער חקל יצחק. טראץ דעם וואס זיין טאטע האט געליטן צרות פון די חסידים פון ר' יואל טייטלבוים אין קראלי צוליב די רבנות דארטן, איז ער זיך געגאנגען צום סאטמאר רבי זצוק"ל נאך די מלחמה און ניו יארק זיך מאכנדיג פארגעסן איבער די אלטע טינה. דער סאטמארער רבי ז"ל פלעגט אום אליין רופן קראלער רב בימי נעוריו, און האט אום ארויסגעוויזן גרויס חביבות עד כדי כך ער פלעגט אפילו הייסן זיך גיין איבערשמועסן מיט אים זאגנדיג ער איז א קלוגער ערליכער איד, דאס אלס צוליב דעם וואס ער איז געווארן אויפגעצויגן אין ספינקא ביים זיידן ווי מ'האט קיין מחלוקת נישט געפירט. ר' פישעלע הערשקאוויטש פון זיין זיידנס חסידים האבן זיך טאקע נישט אפגעלאזט דערפאר פון אים.
זיינע קינדער
ער האט איבערגעלזאט פינף זין און זיבן טעכטער:
זיין רביסטעווע
זיין ווינקעלע און וויליאמסבורג איז געווען א תל תלפיות ווי עס האבן זיך געקענט אדורך דרייען אין איין וואך הונדערטער אידן פון אלע שיכטן און קרייזן: חסידישע, ליטווישע, ספרדישע, אמעריקאנער, מאדערנע, און אלע זענען ארויס צופרידן און רואיג שפירנדיג א געהאלפענער, ער האט געהאט אזעלטענער קלארן פארשטאנד און סיי וועלכע הינזיכט מען האט איהם געפרעגט.
זיין עבודה פון תשובה כסדר איז געווען א ציאונג קראפט, וואס האט זיך איבגעחזרט א יעדע וואך ביי שלוש סעודות אין די טונקל ווי ער האט איינגעריסן מיט יאמערליכע געוויינען און דער ריזן עולם זקנים עם נערים נשים ואנשים צוגלייך, פלעגן קומן צפארן מיט קארן, עס האט זיך געצויגן שעות נאכן זמן מוצש"ק, פון אלע געגענטער פון מעטראפליטן ניו יארק פלעגט זיך מיטרייסן מיט טרערן און זיך גוט אויסוויינען ביינאזאם הויך אויפן קול.
זיין צורה איז געווען זייער א שטארקע צוצואונגס קראפט מיט זיין צוצואונדיגע פרייליכע שמייכל ווען אימער א איד איז אריינגעקומען אין שטוב. אידען האבן געהויבן זייערע קינדער אינדערהייך ביי זיינע הייליגע הקפות שמח"ת צו זען די שיינענדיגע לעכטיגע צורה,אויך פלעגט ראש השנה ביינאכט שטיין אן עולם אידן מיט זייערע קינדערלעך אין די רייע זיך אנציווינטשען א גיט יאר וואס האט גענומען צו לאנגע שעות.
ער איז אוועקגעפאלן אינמיטן די תורה פרייטיג צונאכטס ביים טיש פון דביקות, ווען ער האט געהאלטן אינמיטן יאמערן איבער ארויפגיין צו די טאטעס אין הימל, פון א מאסיווע הארץ אטאקע, מען האט אים פרובירט צוריק ברענגען אבער אן הצלחה.
זיין פרומקייט
ער איז געווען באקאנט מיט זיין אייגענארטיגען דרך נישט נאכצולאזען פון די דרכי אבות הקדושים קיין ביסעל פון וואס מען האט זיך געפירט אין אונגארין. ער האט נישט געוואלט הערן פון קיין שום נייע זאכן.
הורוויץ, שמואל צבי הורוויץ, שמואל צבי שמואל צבי קאַטעגאָריע:זידיטשוב קאַטעגאָריע:ספינקא
ראדיא-אפאראט
left|thumb|250px|א ראדיא א ראַדיִאָ אויפנעמער אדער אינקורצן א ראדיא איז א כלי וואס נעמט אויף ראדיא סיגנאלן. דורך דער כלי קען מען הערט דארטן די נייעס אדער מוזיק אדער סתם וועטער און טראפיק. עס זײנען דא FM און AM און היינט צוטאגס ביי די גאר מאדערנע כלים אויך XM.
*
פאסט
צו מיינט איר פאסטן?
left|thumb|250px|פאסט קעסטל
פּאָסט איז א קאמוניקאציע וועג אריבערפירן בריוו, פאסטקארטלעך, פעקעלעך און אנדערע זאכן. דער פאסט קען זיין א פריוואטע פירמע אבער אין א סך לענדער איז געווען אנגענומען אז דער פאסט איז א מאנאפאל פון דער רעגירונג.
מען באצאלט פאר די באדינונג דורך פאסטמארקעס, וואס מען קלעבט אויף די בריוו צו ווייזן אז מען האט באצאלט פאראויס.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע
גאוויאל
150px|קליין|גאַוויאַל דער גאַװיאַל (וויסנשאפטלעכער נאָמען: Gavialis) איז אַ רעפטיל װאס לעבט אין אינדיע אין די גרױסע טײַכן גאַנגעס, אינדוס, בראַמאַפּוטראַ און טײַכן זיך אױס מיט זײַן לאַנג־אױסגעצױגענעם מױל װי אַ שנאָבל. ער דערגרײכט ביז איבער 5 מעטער לאַנג.
דער זגאַל איז איינער פון די דרייַ מינים פון קראקאדילן, צוזאַמען מיט דער קראָקאָדיל און דער נילוס קראָקאָדיל.
דער גאַוויאַל געפינט זיך כּמעט אויסשליסלעך אין דעם טייַך.
קאַטעגאָריע:רעפטילן
ראטערפארד בי הייז
קליין|250px ראטערפארד בירטשארד הייז (4טן אקטאבער, 1822 - 17טן יאנואר, 1893) איז געווען דער 19טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ 1877 ביז: 4טן מערץ 1881.
מוזיק
מוזיק איז אן אָרגאניזירטער צוזאמענשטעל פון קולות, אין דעם ווערט ארײַנגעמישט מענטשלעכע קולות אינסטרומענטאלע קלאנגען און אזוי ווײַטער.
מוזיק ווערט געניצט ארויסצוגעבן געפילן, געדאנקען און אזוי ווײַטער.
די אָפטײַטש פון מוזיק ווערט געטוישט לויטן קולטור.
אין תנ״ך
מוזיק ווערט דערמאנט אין דער תורה צום ערשטן מאל אין בראשית אין דעם פסוק:
טייטש: און זיין ברודער׳ס נאמען איז געווען יובל, ער איז געווען דער פאטער פון יעדן וואס האלט א הארף אדער א פֿלויט.
ווען די יידן זענען אריבערגעגאנגען דעם ים־סוף, שטייט אין פסוק אז מרים מיט אלע האבן געפויקט פויקן.
אין דברי הימים ווערט געברענגט באריכות וויאזוי די לוויים האבן געזונגען און געשפילט אינסטרומענטן ביי דער עבודה אין דעם בית המקדש.
אזיאטישע קולטורן
לינקס|קליין|אינדישע פרויען וואס טראגן ארטישע קליידער שפילן עטלעכע מוזיק־אינסטרומענטן וואס זענען פאפולער אין פארשידענע טיילן פון אינדיע. איינע פון די עלטסטע מוזיק־טראדיציעס אין דער וועלט איז אינדישע קלאסישע מוזיק. די אינדוס טאל ציוויליזאציע האט סקולפטורן וואס ווייזן טאנץ און אלטע מוזיק־אינסטרומענטן, ווי די פֿלייט מיט זיבן לעכער. אין די אויסגראבונגען וואס סיר מארטימער ווילער האט אויסגעפירט אין האראפא און מאהענדזשא דאַרא האט מען געטראפן פארשידענע סארטן סטרונע אינסטורמענטן און פויקן.
כינעזישע קלאסישע מוזיק, די טראדיציאנעלע קונסט־ אדער הויף־מוזיק פון כינע, האט א היסטאריע וואס גייט צוריק עטלעכע דריי טויזנט יאר. זי האט איר אייגענע סיסטעמען פון מוזיק־נאטאציע, ווי אויך מוזיק־אינסטרומענטן און סטילן (מוזיק־זשאנערס). כינעזישע מוזיק איז פאנטאטאניש־דיאטאניש, מיט א סקאלע פון צוועלף נאטן צו אן אקטאַוו (5 + 7 = 12) אזוי ווי מוזיק באאיינפֿלוסט פון אייראפע.
רענעסאנס
אין דער רענעסאנס–תּקופה (בערך 1400 -1500) האָט מען געשריבן א סך מוזיק. פיל קאָמפּאזיטאָרן פון יענער תּקופה האָבן געשריבן מוזיק, וואָס מען שפּילט און זינגט נאָך ביזן הײַנטיקן טאָג.
איינער פון די בארימטע קאָמפּאזיטאָרן איז געווען דזשיאָוואני דא פּאלעסטרינא (1525-1594). אין זײַן מוזיק, זינגען צוזאמען עטלעכע זינגער אין א כאָר.
אינסטרומענטן אין דער רענעסאנס–תּקופה זענען געווען דער וויאל און די לוטניע.
באַראָק
די באַראק תקופה פון מוזיק האט פאסירט פון 1600 ביז 1750, ווען די באראק קונסטלעכער סטיל האט געבליט איבער אייראפע; און במשך יענער צייט האט מוזיק זיך פארשפרייט אין קאמפלעקסישקייט. באראק מוזיק האט אנגעהויבן ווען מען האט געשריבן די ערשטע אפערעס (דראמאטישע סאלא וואקאלע מוזיק צוזאמען מיט אן ארקעסטער). ווערנט דער באראק תקופה, אין געבליבן וויכטיק פאליפֿאנישע מוזיק, אין וואס מען האט גענוצט צוזאמען פֿילפֿאכיקע באזונדערע מעלאדיע ליניעס. דייטשע באראק קאמפאזיטארן האבן געשריבן פאר קליינע מוזיקאלישע צאמשטעלונגען כולל סטרונעס, בלעכבלאָז און האלצבלאָז, ווי אויך פאר כארן אין קלאוויר־אינסטרומענטן ווי פֿייף־ארגאן, הארפסיקארד און קלאוויקארד. חשובע קאמפאזיטארן פון דער באראקער תקופה שליסן איין יאהאן זעבאסטיאן באך (טשעלא סוויטן), געארג פרידריך הענדל (משיח), געארג פֿיליפ טעלעמאן און אנטאניא וויוואלדי (די פֿיר סעזאנען).
קלאסישע תקופה
אין מערב־וועלט מוזיק, מיינט די קלאסישע פעריאדע מוזיק פון בערך 1750 ביז 1825. דאָס איז די צײַט פון די קאָמפּאָזיטאָרן יאָזעף הײַדן, וואָלפגאנג אמאדעוס מאָצארט. אָרקעסטערס זענען געוואָרן גרעסער און קאָמפּאָזיטאָרן האָבן אָנגעהויבן שרײַבן לענגערע ווערק מוזיק גערופן סימפאניעס מיט עטלעכע טיילן (גערופן זאצן). טייל זאצן פון א סימפאניע זענען הויך און גיך, אנדערע שטיל און אומערט.
אן אנדער וויכטיקער מוזיקאלישער זשאנער איז געווען דער סטרונע קווארטעט, א פיעסע געשריבן פאר צוויי פידלען, א וויאלע און א וויאלאנטשעל. אזוי ווי סימפאניעס, האט א סטרונע קווארטעט פיר זאצן. היידן, מאצארט און בעטהאוון האבן אלע געשריבן פיל בארימטע סטרונע קווארטעטן.
אין דער תקופה האט מען ערפונען די פיאנע. קאמפאזיטארן האבן גערן געהאט די פיאנע ווייל מיט איר קען שפילן דינאמיש—ווערן העכער אדער שטילער. אנדערע פאפולערע אינסטרומענטן זענען געווען דער פידל, דער וויאלאנטשעל, די פלייט, דער קלארנעט און די אָבאָע.
ראָמאנטישע תקופה
דער 19טער יארהונדערט ווערט גערופן די ראמאנטישע תקופה. די קאמפאזיטארן זענען געווען שטארק אינטרעסירט איבערצוגעבן זייערע געפילן דורך מוזיק. א וויכטיגער אינסטרומענט פון דער ראמאַנטישער תקופה איז געווען די פיאנע. טייל קאמפאזיטארן, ווי למשל פרעדעריק שאפען, האבן געשריבן פארווייכערטע, אויסדריקלעכע, שטיל־עמאציאנעלע פיעסעס. אפטמאל שילדערט די מוזיק א געפיל אדער דערציילט א מעשה מיט קלאנגען. אנדערע קאמפאזיטארן ווי פראנץ שובערט האבן געשריבן געזאנגען פאר א זינגער מיט א פיאנע־שפילער וואס מ׳רופט לידער. די דאזיגע לידער דערציילן מעשה׳ס מיט די לידטעקסטן און מיט דמיונדיקע באגלייטונגען. נאך אנדערע קאמפאזיטארן, ווי ריכארד שטרויס און פראנץ ליסט האבן געשאפן נאראטיוון וואס דערציילן געשיכטעס בלויז מיט מוזיק, וואס מ׳רופט א טאן־פאעמע. קאמפאזיטארן ווי פראנץ ליסט און יאהאנעס בראהמס האבן געניצט די פיאנע צו שפילן הויכע, דראמאטישע און שטארק עמאציאנעלע מוזיק.
פיל קאמפאזיטארן האבן אנגעהויבן שרייבן מוזיק פאר גאר גרויסע ארקעסטערס, מיט אפשר 100 אינסטרומענטן. צווישן די בארימטע קאמפאזיטארן וואס האבן געלעבט אין דער תקופה זענען געווען פֿראנץ שובערט, פעליקס מענדלסאן, פרעדעריק שאפען, יאהאנעס בראהמס און פיאטר טשייכאווסקי.
מאָדערנע תקופה
פון 1900 ווערט אנגערופן די "מאדערנע תקופה" פון מוזיק. איינער פון די בעסטע באקאנטע דזשעז מוזיקער איז געווען לואי ארמסטראנג (1900-1971).
דער קאמפאזיטאר ארנאלד שיינבערג האט געשריבן מוזיק־פיעסעס וואס זענען געווען אומטאניש (1874–1951) (ד״ה זיי האבן אויסגעהערט אז זיי זענען נישט אין קיין שום באשטימטער מוזיק־שליסל). שפעטער האט שיינבערג דערפֿינדן א נייע סיסטעם צו שרייבן מוזיק וואס ווערט גערופן די צוועלף־טאנען סיסטעם. מוזיק געשריבן מיט דער צוועלף־טאנען סיסטעם הערט אויס גאנץ מאדנע, זי האט אבער א מאטעמאטישע נאטור, אפטמאל קען מען זי פֿארשטיין נאר ווען מ׳האט זי גוט שטודירט. ריינע צוועלף־טאנען מוזיק איז געווען גאנץ פאפולער צווישן אקאדעמיקער אין די פופציקער אין זעכציקער יארן; טייל קאפאזיטארן אבער ווי למשל בענזשאמין בריטן, ניצן די סיסטעם אויך היינט פֿאר געוויסע צוועקן.
איינער פון די חשבסטע 20סטן־יארהונדערט קאמפאזיטארן, איגאר סטראווינסקי, (1882–1971), האט געשריבן מוזיק מיט גאר קאמפליצירטע אקארדן (גרופעס פון נאטן וואס מען שפילט צוזאמען) און ריטמען. טייל קאמפאזיטארן האבן געהאלטן אז מוזיק איז געווארן צו קאמפליצירט, דערפאר האבן זיי געשריבן מינימאליסטע פיעסעס וואס ניצן גאר פשוטע אידעען. . אין די 1950ער און 1960ער יארן, האבן קארלהיינץ שטאקהויזן און אנדערע אזעלכע קאמפאזיטארן געמאכט פראבעס מיט עלעקטראנישער מוזיק, ניצנדיק עלעקטראנישע שטראמקרייזן, פֿארשטארקערס און הילכערס. אין די 1970ער יארן, האבן קאמפאזיטארן אנגעהויבן ניצן עלעקטראנישע סינטעסיזירערס און מוזיק־אינסטרומענטן פון ראק־און־ראל מוזיק, ווי למשל דעם עלעקטרישן גיטאר. מיט די דאזיקע נייע אינסטרומענטן האבן זיי געשאפן נייע קלאנגען.
עלעקטראנישע מוזיק
היינטיקע צייטן קען מען שאפן מוזיק עלעקטראניש. קלאוויאטורן, עלעקטרישע גיטארן שאפן מוזיק דורך עלעקטראניק. זיי קענען נאכמאכן טראדיציאנעלע אינסטרומענטן און זיי קענען אויך שאפן גאר אנדערע קלאנגען.
דזשעז
דזשעז איז א מוזיק־זשאנער וואס מ׳האט ערפֿינדן אין יאר 1900 בערך אין ניו ארלינס אין דרום פון די פאראײניגטע שטאטן פון אמעריקע. דארט זענען געווען פֿיל שווארצע מוזיקער וואס האבן געשפילט א סטיל מוזיק גערופן ״בלוז מוזיק״. בלוז מוזיק איז געווארן באאיינפֿלוסט פֿון אפֿריקאנישער מוזיק, צוליב דעם וואס די שווארצע מענטשן זענען אנגעקומען קיין אמעריקע דורך צוואנג ווי שקלאפֿן. בלוז מוזיק האט מען געשפילט זינגענדיק צוזאמען מיט א הארמאניקע אדער אן אקוסטישן גיטאר. די בלוז געזאנגען זענען אפֿט געווען טרויעריג, מיט א טעמע פון ווערן ארבעטלאז, אדער א קרוב איז געשטארבן, אדער מען איז געשיקט געווארן אין טורמע.
דיפערענצן
אזוי ווי מוזיק איז א וועג ווי אזוי - ארויסצוברענגען א געדאנק, אדער געפיל, (און צומאל איז דאס דער איינציגסטער וועג), אדער מאנילופירן די גיסטע פינעם מענטש - ווערט מוזיק שטארק אויסגעניצט ביי אלע קולטורן אין רעליגיעס. יעדע לאנד און יעדע רעליגיע און אפילו יעדע שיכט: פויערן פאסטוכער צוגלייך, -- האט זיך זיין גאנג און מוזיק צומאל גלייך צו אנדערע לענדער און צומאל גאר עפעס אנדערש.
תשובה
קליין| תשובה ותפילה ביום הכיפורים תשובה איז דער אקט פון זיך צוריקערן צום ווילן פון גאט. טאמער טוט איינער אן עבירה דארף ער תשובה טון.
בעל תשובה
בעל תשובה איז א איד וואס האט נישט פראקטיצירט די אידישע רעליגיע, און האט זיך געטוישט זיין לעבנס שטייגער זיך צו פירן ווי א רעליגיעזער פרומער איד.
אין געוויסע פעלער איז א בעל תשובה כמעט אזוי ווי א גר, צוליב וואס זיין פאמיליע איז גענצליך אומוויסנד אין אפגעזונדערט פון א פרומע אידן, און הייבט יעצט אן א ווילד-פרעמדע לעבנס שטייגער.
חז"ל זאגן אז איידער משיח וועט קומען וועלן אלע אידן תשובה טוהן.
צענטראל-הייצונג
א צענטראל־הייצונג סיסטעם איז טייטש אז א גאנצע הויז ווערט געהייצט דורך איין צענטראלע הייצונג אפאראט וועלכע צעשפרייט די היץ דורך דאקטס וועלכע גייען ארום די הויז.
די סארט הייצונג איז אויסגעטראפן געווארן בערך 200 יאר צוריק און איז געקומען אין פארשידענע פארמאטן. די ערשטע געלונגענע אזא סיסטעם איז אויסגעטראפן געווארן אין בריטאניע אין 1816 און האט גענוצט די ענערגיע אויפצוקאכן הייסע וואסער וועלכע האט צירקולירט אין רערן. א צווייטע געלונגענע סיסטעם איז אויסגעטראפן געווארן אין אמעריקע אין 1835 וועלכע האט גענוצט ווארימע לופט און אין 1850 האט מען אויסגעטראפן די סטים הייצונג סיסטעם.
צענטראלע הייצונג סיסטעמען אין אמעריקע ווערן געברענט דורך אויל, אדער קוילן. די ברענשטאף סופלייעט א פייער וועלכע הייצט מאטעלענע טיילן וועלכע הייצן ווייטער דאס וואסער, סטים, אדער לופט וועלכע צירקולירט אין די רערן. די אלע סיסטעמען ווערן קאנטראלירט דורך א טערמאסטאט וועלכע צינדט אן די הייצונג איינמאל די טעמפעראטור גרייכט די היץ אויף וועלכע עס איז אנגעשטעלט.
אלע צענטראלע סיסטעמען שיקן דאס געהייצטע וואסער אדער פארע צו ראדיאטארן וועלכע זענען ווי א שאכטל מיט עטליכע אפטיילונגען דערין וואו די היץ אדער וואסער צירקולירט ארום און ארום. די ראדיאטארן פארמאגן אלע איין קליינע עפענונג וועלכע קען געעפענט ווערן ארויסצולאזן לופט כדי צו רעגולירן דעם סיסטעם.
עס זענען פאראן א רייע צענטראל־הייצונג סיסטעמען:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:הייצונג
Gebäudeheizung
מענדי
קליין מענדי (ענגליש: Mendy) איז א 2003 טיילווייז יידיש-שפראכיגער פילם, געשטעלט אויף אן אמת'ער מעשה פון א גרופע סאטמארער בחורים וואס האבן פארלאזט דאס רעליגיעזע לעבן'ס שטייגער, און זיך טאטואירט, אראפגעווארפן דעם עול פון פרומקייט און זיך אריינגעלאזט אין א פרייער וועלט פון שוואוילטאג, דראגס, מיידלעך, אלקאהאל און מוזיק.
איינער פון די שפילער איז אייזיק שטיין, אליינס א סאטמארער יונגערמאן וואס האט איבערגעלאזט א ווייב מיט פינף קינדער און זיך פארליבט אין א סעקולער מיידל דורך זיין ארבייט'ס פלאץ אין בי ענד עיטש פאטא ווידעא.
דער סקריפט איז טיילװײַז געשריבן דורך דעם באקאנטן הערשי שניצלער אויך פון א סאטמארער שטוב, וואס האט אויך איבערגעלאזט זיין ווייב און קינדער צו לעבן עלענד אליינס אין אינדיע.
געשיכטע
מענדי איז א בחור וואס וויל ארויסגיין פון דער חסידישער וועלט נאך וואס מ'האט אים געכאפט מיט א מיידל, אבער למעשה איז ער נאך מיט זיין נשמה געבונדן צו זיין וועלט. דער פילם שילדערט זיינע שוועריגקייטן זיך צו צופאסן צו דער ווירבלנדיגער דרויסנדיגער וועלט מיט פרישע מושגים און גאר אנדערע פירעכצער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:2003 פילמען קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך פילמען קאַטעגאָריע:דראמאטישע פילמען קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע פילמען קאַטעגאָריע:פילמען וועגן חסידים קאטעגאריע:ראמאנטישע פילמען קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס
שחר אבן צור
אויך איז ער א פויקער פון מוניקה סקס ראק באנד. צווישן זיינע באוווסטע לידער זיינען: "עירומים" וואס ער האט פראדוצירט אום אויגוסט תשס"ג.
פאטאגראפיע
געוויינלעך ניצט מען א לינדז צו פאקוסירן דאס ליכט וואס איז געווארן אפגעשפיגלט אדער ארויסגעגעבן פון אביעקטן צו א רעאלן בילד אויף א ליכט־סענסיטיוון אייבערפֿלאך אינערהאלב א קאמערע ווערנט אן אַפגעזייגערטן באַלייכט. מיט אן עלעקטראנישן בילדסענזאר טוט דאָס פראדוצירן אן עלעקטרישע אנלאדונג ביי יעדן פיקסעל וואס ווערט פראצעסירט עלעקטראניש און איינגעשפייכלערט אין א דיגיטאַלישער בילד־טעקע וואס מען קען שפעטער ווייזן אדער פראצעסירן.
פאטאגראף
א מענטש וואס מאכט פאטאגראפיעס פאר זיין פאך רופט מען א "פֿאטאגראַף".
קאַטעגאָריע:בילדער קאַטעגאָריע:לעבנסשטייגער קאַטעגאָריע:קונסט קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע
זשיימס גארפילד
לינקס|200px זשיימס עברעם גארפֿילד (19טן נאוועמבער, 1831 - 19טן סעפטעמבער, 1881) איז געווען דער 20סטער אמעריקאנער פרעזידענט.
גארפילד איז ערמארדעט געווארט פון אן אטענטאט, דורך דעם מערדער טשארלס גאוטיי, אינגאנצן פיר חדשים נאכן איבערנעמען די פרעזידענטשאפט, ער האט זיך אפגעמיטשעט 11 וואכן מיט זיין וואונדען, איין קויל איז געבליבן שטעקן אין אים, און זיינע אינערליכע גלידערן האבן צוביסלעך אנגעהויבן נאך לאזן, ביז ער איז אויסגעגאנגען ווי א ליכט אינעם ווייסן הויז, ארומגענומען מיט הילפלאזע דאקטוירים און פאמיליע.
דער מערדער איז הינגעריכטעט געווארן דורך הענגען.
גארפילד
טשארלס דארווין
טשאַרלס ראבערט דאַרװין ;  12טן פעברואר 1809 - 19טן אפריל 1882), איז געװען אַ בריטישער נאטוראליסט, געאלאג און ביאלאג. ער איז בעסט באוואוסט פאר זיינע ביישטייערונגען צו דער עװאָלוציע טעאָריע דורך נאטירלעכע סעלעקציע, װאָס ער האָט ערשט באַשריבן אין זײַן בוך "װעגן דער אנטשטייוּנג פֿון זגאַלן"  אין 1859. ער האט געהאלטן אז אלע זגאלן פון לעבן שטאמען במשך די יארן פון איינציקע אבות. צוזאמען מיט אלפרעד ראסל וואלאס האט ער איינגעפירט זיין טעאריע אז די פארצווייגונג פון עוואלוציע קומט פון א פראצעס וואס ער האט גערופן נאטירלעכע סעלעקציע, אין וואס באשעפענישן קעמפן פאר עקזיסטענץ.
זײַן טעאָריע האָט אַרױסגערופֿן אַ גרױסע כװאַליע פֿון דיסקוסיעס, װאָס װערן ממשך געװען ביז הײַנטיקן טאָג, און איז געװען זײער אַ װיכטיקער שריט אין דער געשיכטע פֿון אַלע ביאָלאָגישע לימודים.
ביאָגראַפֿיע
טשארלס ראבערט דארווין איז געבוירן געווארן אין שראזבורי, שראפשיר, אום 12טן פעברואר 1809, אין דער היים פון זיין פאמיליע, דער מאנט. ער איז געווען דער פינפטער פון זעקס קינדער פון דעם גבירישן הויכע־פענצטער דאקטער און פינאנציער ראבערט דארווין און זיין ווייב סוזאנא דארווין (געבוירן וועדזשוואוד). ער איז געווען דער אייניקל פון צוויי פראמינענטע אפשאפניקן: עראזמוס דארווין אויף זיין פאטער׳ס זייט און דזשאזייע וועדזשוואוד אויף זיין מוטער׳ס זייט.
יולי 1817 איז זיין מוטער געשטארבן. אין סעפטעמבער 1818 איז ער געגאנגען, מיט זיין עלטערן ברודער עראזמוס, לערנען אין דער אנגליקאנישער שראזבורי שולע ווי א קווארטיראנט. דעם זומער פון 1825 האט דארווין פארברענגט ווי א לערניינגל־דאקטער, און האט געהאלפן זיין פאטער באהאנדלען די ארעמעלייט פון שראפשיר. נאכדעם איז ער געגאנגען שטודירן אין דעם אוניווערסיטעט פון עדינבורג מעדיצין־שולע (אין יענע צייטן, די בעסטע מעדיצין־שולע אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך) צוזאמען מיט זיין ברודער עראזמוס אין סעפטעמבער 1825.
דארווין איז געווען נאכלעסיק אין זיינע שטודיעס פון מעדיצין, און דאס האט פארדראסן זיין פאטער, וואס האט אים געשיקט שטודירן אין קרייסט קאלעדזש, קעמברידזש,, כדי צו שטודירן פאר א באטשעלאר פון ארטס דיפלאם, וואס וועט זיין דער ערשטער שטאפל צו ווערן אן אנגליקאנישער לאנד-גלח. אזוי ווי דארווין איז נישט געווען קוואליפיצירט פאר דעם טריפאס, האט ער זיך איינגעשריבן פארן געוויינלעכן דיפלאם קורס אין יאנואר 1828. ער האט אבער געוואלט פארברענגען זיין צייט רייטן פערד און שיסן בעסער ווי שטודירן. זיין שוועסטער־קינד וויליאם דארווין פאקס האט אים אנערקענט מיטן דעמאלסטיקן מנהג פון זאמלען זשוקעס; דארווין איז געווארן משוגע אויף דעם און האט אפילו פארעפנטלעכט זיינע חידושים אין Illustrations of British entomology (אילוסטראציעס פון בריטישער ענטאמאלאגיע). ער איז געווארן א גוטער פריינד און נאכפאלגער פון פראפעסאר פון באטאניק דזשאן סטיוונס הענזלא און האט געטראפן אנדערע פירנדע גלחים־נאטוראליסטן וואס האבן געהאלטן וויסנשאפטלעכע ווערק ווי רעליגיעזע נאטירלעכע טעאלאגיע, און דארווין איז געווארן באוואוסט צו זיי ווי "דער מענטש וואס שפאצירט מיט הענזלא". ווען ס'איז געקומען נענטער צו דער צייט פון זיינע עקסאמען האט דארווין זיך צוגעשטעלט צו זיין שטודירן. אין זיין לעצטע עקסאם אין יאנואר 1831 דארווין האט זיך גוט אויסגעוויזן, און פון 178 קאנדידאטן פאר דעם געוויינלעכן דיפלאם איז ער געווען דער צענטער אין ראנג.
דער יונגער טשאַרלס האָט געשטרעבט זיך צו באַהעפֿטן אין רעליגיע און װערן אַ גלח. אַ סך יאָרן האָט ער געטראַכטעט װעגן דעם גאָט און צום סוף האָט ער אָנטוישט אין זײַן גלױבן און געװאָרן אַן אפיקורס. הגם ער האָט געלײקנט אז ער איז אן אטעיסט האָט ער קלאָר מודה געווען אז ער איז אן אגנאָסטיק. זײַנע װיסנשאפשׂטלעכע באַאָבאַכטונגען װעגן "אומפֿולקומקײטן" פֿון דער נאַטור בשעת און דער טױט פֿון זײַן טאָכטער האָבן געשפּילט די װיכטיקסטע ראָלעס פֿאַר אַנטװיקלונג פֿון זײַנע גלױבן.
ער איז געפאָרן צו א געוויסן געגנט אין בראזיל לעבן דעם אמאזאָנאס, וואס הייסט גאלאפאגאָס, ווײַל דאָרטן איז פאראן דער מערסטער און גרעסטער אויסוואל פון אלע מינים באשעפענישן. דאָרטן האָט ער באאָבאכטעט און ווײַטער דערלערנט אז גאָט איז נישט אזא גוטער, ווי ער האָט פריער געהאלטן. און עס איז דאָ א סאך רציחה און בלוט–פארגיסונג אין דעם באשעפעניש.