cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
סטאק מארקעט
קארפאראציעס
יעדע ביזנעס וואס וויל פארקויפן אקציעס אויפ'ן סטאק מארק צו א צאל פארשידענע מענטשן טוט דאס דורך איבערטוישן די ביזנעס צו א קארפאראציע. די פראדעצור פון איבערטוישן א ביזנעס צו א קארפאראציע ווערט אנגערופן "אינקארפארעטינג". אויב איר עפענט א רעסטוראנט און איר אליינס האט געקויפט די בילדינג, עקוויפמענט, און סופלייס דאן זענט איר דער איינציגסטער וואס מאכט אלע באשלוסן אין די ביזנעס און יעדע דאלאר פראפיט גייט פאר אייך אין טאש אריין. דאס ווערט אנגערופן אין די ביזנעס וועלט א "סאל פראפיעטארשיפ". אויב עטליכע מענטשן אינוועסטירן אין א רעסטוראנט צוזאמען וועלן אלע דריי זיך מוזן צוטיילן מיט די געלט און קיינער וועט נישט קענען מאכן קיין באשלוסן אן די צושטימונג פון די אנדערע צוויי שותפים. דאס ווערט אנגערופן א "פארטנערשיפ". א קארפאראציע איז אנדערש און איז גאנץ אן אינטערעסאנטער באגריף. א קארפאראציע איז א "פאקטישער פערזאן". די קארפאראציע איז רעגיסטרירט ביי די רעגירונג, עס האט א סאשעל סעקיוריטי נומער, עס קען באזיצן פראפערטי, עס קען גיין אין געריכט צו קלאגן מענטשן, קען אנגעקלאגט ווערן, און מאכן געשעפטן. א קארפאראציע האט סטאק וואס קען ווערן געקויפט און פארקויפט און אלע באזיצער פון די קארפאראציע האלטן סטאק אקציעס אין די קארפאראציע צו רעפרעזענטירן זייער אייגנטום. איין אומגלויבליכע כאראקטעריסטיש (אייגנשאפט) פון דעם "פאקטישער פערזאן" איז אז עס האט אן אומבאשטימטע און מעגליכע אומגעמאסטענע לעבנס שפאן. עס איז פאראן א גאנצע קערפערשאפט פון געזעצן וועלכע קאנטראלירן קארפאראציעס – די געזעצן זענען אין פלאץ צו באשיצן די אקציאנער און די פובליק. די געזעצן קאנטראלירן א רייע זאכן וויאזוי א נייע קארפאראציע אפערירט און איז ארגאניזירט. צום ביישפיל, יעדע קארפאראציע האט א באורד אוו דירעקטארס (אפילו אויב איינער האלט אלע אקציעס פון די פירמע איז פאראן א באורד וועלכע איז ער אליינס). די אקציאנער פון די פירמע טרעפן זיך יעדעס יאר און וועלן אויס ווער עס זאל זיין אין די באורד. די באורד מאכט אלע באשלוסן און נעמט אויף די אפיצירן (דער פרעזידענט און אנדערע וויכטיגע אפיצירן). די באורד באשליסט וויפיל אקציעס די פירמע זאל פארקויפן. א פירמע מעג האבן מיליאנען אקציעס און קען זיין א פריוואט-געהאלטענע פירמע אדער א פובליק-געהאלטענע פירמע. דער חילוק איז: אין א פריוואט-געהאלטענע פירמע זענען פאראן א גרופע מענטשן וואס קענען זיך גוט איינע די אנדערע און מאכן ביזנעס צוזאמען. א פובליק-געהאלטענע פירמע איז די אייגנטום פון טויזענטער און אמאל מיליאנען מענטשן וועלכע האנדלן זייערע אקציעס אויף א פובליק סטאק עקסטשעינדזש. אין אנדערע ווערטער איז די באורד די מוח פון דעם "פאקטישן פערזאן". די סיבה פארוואס מענטשן עפענען קארפאראציע ביזנעסער איז כדי זיי זאלן קענען צוזאמענקלויבן אסאך געלט פאר אינוועסטמענטס. לאמיר זאגן אז איר באשליסט צו עפענען אן עירליין. רוב מענטשן קענען אזא זאך נישט טאן ווייל זיי האבן נישט דאס געלט צו קויפן אפילו איין פליגער וועלכע קאסט מיליאנען. דורך א קארפאראציע איז עס אבער יא מעגליך ווייל מען נעמט צוזאמען געלט פון טויזענטער אינוועסטארס וועלכע קויפן אקציעס אין די ביזנעס. נאך א וויכטיגע סיבה פארוואס עס איז כדאי צו האבן א קארפאראציע ביזנעס איז צו לימיטירן לייביליטי (אחריות). אויב די ביזנעס ווערט געקלאגט אדער גייט ארויס פון ביזנעס איז נישטא קיין שאדן פאר קיינעם. די ביזנעס באצאלט דאס געלט. אין א פריוואטע ביזנעס וועט דער פארוואלטער מוזן באצאלן דאס געלט פון זיין טאש און ווער רעדט נאך אויב ער גייט באנקראט איז ער כמעט א פארטיגער אויף זיין לעבן.
דער סטאק און זיינע פרייזן
לאמיר נעמען א ביישפיל פון א פירמע וועלכע האט צוזאמענגעשטעלט 20 מיליאן דאלאר דורך פארקויפן א מיליאן אקציעס פאר 20$ א שעיר. די פירמע נעמט אויף ארבייטער, קויפט איין עקוויפמענט, עפענט אירע טויערן, און אלע ס פארט א באן. לאמיר זאגן נאך א יאר פארדינט די פירמע א מיליאן דאלאר פראפיט. יעצט דארפן די באורד אוו דירעקטארס באשליסן וואס זיי זאלן טאן מיט דאס געלט. זייערע מעגליכקייטן זענען: 1) זיי קענען דאס אוועקלייגן אין באנק און דאס האלטן פאר א רעגנדיגע טאג. 2) זיי קענען פארטיילן דאס געלט פאר די אקציאנער וואס וועט אויסקומען א דאלאר פאר יעדן. 3) זיי קענען ווידער-אינוועסטירן דאס געלט צו פארגרעסערן די ביזנעס. 4) אדער קענען זיי מאכן א קאמבינאציע פון אלע אינאיינעם. אויב די באורד באשליסט באלד צו פארטיילן דאס גאנצע געלט פאר די אקציאנער דעמאלט ווערט דאס אנגערופן א אינקאם סטאק, וואס טייטש אז די אקציאנער באקומען א פראצענט פון די הרוחה וואס די פירמע פארדינט. אויב די באורד באשליסט צו אינסוועטירן דאס געלט דעמאלט וועט די סטאק ווערן א גראוט (וואקסנדיגע) סטאק וועלכע פרובירט צו ווערן גרעסער און גרעסער. אין א אינקאם סטאק וועט דער פרייז בלייבן בערך די זעלבע פון יאר צו יאר ווייל די פירמע וועט צוביסלעך ווערן גרעסער אדער קלענער. די שעיר הלאטער וועלן ערליך באקומען זייערע געלטער און האפנטליך וועט די טשעק גרעסער ווערן פון יאר צו יאר. א גראוט סטאק ארבעט אינגנאצן אנדערש. קיינער באקומט נישט קיין געלט ווילאנג מען פארקויפט עס נישט. די פירמע האלט דאס גאנצע געלט און וועט שטענדיג אינוועסטירן פאר מער ביזנעס. די פירמע וועט מעגליך שאפן גענוג געלט צו עפענען נאך א פליגל אין אן אנדערע שטאט און דאן וועט די פירמע ווערט זיין דאפעלט און אויך איר סטאק וועט זיך דאפלן. ווען דער אקציאנער וועט באשליסן אז דער סטאק איז שוין גענוג טייער און עס לוינט זיך אים יעצט צו מאכן דאס געלט וועט ער פארקויפן זיינע אקציעס פאר אנדערע וואס זוכן צו קויפן די זעלבע זאך און ער וועט פארדינען דאס געלט. מענטשן טוען דאס פאר יארן לאנג און נעמען ארויס 100 און 1,000 מאל אזויפיל וויפיל זיי האבן אריינגעלייגט. יעדע סטאק ווערט נאכגעפאלגט דורך די סעקיוריטיס ענד עקסטשעינדזש קאמיסיע וועלכע'ס פליכט איז צו צוזאמענקלויבן אלע פינאנציעלע אינפארמאציע פון יעדע פירמע וואס איז אויפ'ן סטאק מארק און דאס מאכן גרייט פאר די פובליק צו זען. עס זענען פאראן א רייע פון וועגן וויאזוי די אינוועסטארס רעכנען אויב עס לוינט זיך צו קויפן דעם סטאק אדער נישט. זיי נוצן ספעציעלע וואורק פאפירן אין וועלכע זיי פאלגן נאך פארשידענע אנגעגעבענע סימינים פון די פירמע און דער סטאק פרייז.
סטאק אינדעקסן
דער קאנצעפט פון א סטאק עוורעדזש איז זייער פשוט. יעדע סטאק פון יעדע פירמע גייט ארויף און אראפ יעדן טאג געוואנדן לויט'ן מארק. יעצט ווען אסאך סטאקס ליגן צוזאמען אויף איין ליסטע צייגן זיי בעסער וועלכע עס גייט ארויף און וועלכע עס גייט אראפ. לאמיר זאגן אז די נעסדעק עוורעדזש גייט אראפ מיט עטליכע פונקטן און נאר איין פירמע פון די 30 איז געשטיגן אין דעם זעלבן טאג, איז א גוטער סימן אז די פירמע מאכט אסאך ביזנעס טראץ וואס די מארק גייט נישט גוט. ווער עס לייענט און הערט וועגן סטאקס וועט כסדר הערן די ציפערן פון די גרויסע סטאק עוורעדזשעס ווי די דאו דזשאונס אינדוסטריאל עוורעדזש, די ען-וויי-עס-אי קאמפאסייט אינדעקס, די נעסדעק, די S&P 500, און די ראסעל 2000. די אלע עוורעדזשעס רעפרעזענטירן יעדע איינע אנדערע קאטעגאריעס פון פירמעס און מאכן דעם סטאק מארק פארמעסט מער עפעקטיוו.
לאמיר נענטער באטראכטן און פארשטיין יעדע פון זיי: דאו דזשאונס אינדוסטריאל עוורעדזש. די אזויגערופענע דאו איז איינע פון די וועלט'ס מערסט באקאנטע מארק אנווייזונגען דורך אירע אויסגעקליבענע 30 פירמעס וועלכע פארמירן דעם עוורעדזש. די 30 פירמעס באשטייען פון אלע הויפט מארק סארטן וועלכע גיבן צוזאמען א קלארן בילד וואס די עקענאמיע טוט אין לאנד. ארגינעל איז די דאו געווען א ריכטיגע עוורעדזש מיט דעם וואס די פרייזן פון די 30 סטאקס זענען געווען אייניג איינגעטיילט צו 30. מיט דער צייט האט מען אבער איינגעזען אז צו זיין 100 פראצענט אויסגעהאלטן אין פאל א סטאק צעטיילט זיך אדער צאלט א דיווידענד האט מען געמוזט אויסגלייכן דעם נומער 30. היינט צו טאג, איבער 100 יאר שפעטער, זענען די סומעס פון די פרייזן פון די 30 סטאקס איינגעטיילט ביי א ציפער וועלכע איז ווייניגער ווי איינס! ווייל א ריר אין א סטאק פון איין דאלאר ביי א פירמע וואס פארקויפט אירע אקציעס פאר 100$ האט די זעלבע השפעה ווי אויב דאס זעלבע וואלט פאסירט מיט די 20 דאלארדיגע סטאק. אין אנדערע ווערטער איז די דאו היינט א ריכטיגע פרייז געוואויגענע סטאק אינדעקס. די דאו איז געגרינדעט געווארן אין 896' דורך טשארלס דאו צו רעפרעזענטירן די ביזנעס מארק וועלכע האט דעמאלט אנטהאלטן די אידוסטריס פון צוקער, לעדער, טאבאקא, גאזאלין, גומען, און קוילן. היינט צו טאג זענען דארט אויסגערעכנט די סטאקס פון די גרעסטע ריטעילערס, אויל פירמעס, אפטייקווארג פירמעס, און אינטערטעימענט פירמעס. די איינציגסטע פירמע פון די ארגינעלע ליסטע וועלכע איז נאך היינט אויסגערעכנט אויף די ליסטע איז דזשענערל עלעקטריק.
S&P 500. די S&P איז געגרינדעט געווארן אין 920' דורך די פירמע סטאנדארט ענד פארס (S&P) און רעפרעזענטירן 500 פירנדיגע פירמעס פון די הויפט אינדוסטריס ווי טראנספארטאציע, יוטיליטיס, פינאנציעלע סערוויסעס, טעכנאלאגיע, העלט קעיר, ענערגיע, קאמיוניקאציע, סערוויסעס, מאטריאלן, קאנסומער פראדוקטן, און נאך. אסאך עקספערטן זענען ביי דער מיינונג אז די S&P שפיגעלט אפ די מארק נאך בעסער ווי די דאו ווייל עס נעמט אריין מער פירמעס און פון מער אפטיילונגן. רוב גרויסע געלט מענעדזשערס און פענסיע אדמיניסטראטארן נוצן די S&P אלס זייער באנקמארק וואו זיי שפיגלן די סך הכל וואוקס פון זייערע פאנדן קעגן די סטאק מארק.
די S&P אינדעקס ווערט צוזאמענגערעכנט לויט די ווערט פון יעדע סטאק באזונדער, צעטיילט לויט די נומער פון אקציעס וואס ווערן געהאלטן דורך די פובליק. די פירמעס וועלכע פארמאגן די מערסטע אקציעס מאכן די גרעסטע אימפאקט אויפ'ן אינדעקס. אזא סארט סיסטעם ווערט אנגערופן א מארק געוואויגענע אינדעקס. ען-וויי-עס-אי קאמפאסייט אינדעקס. די אינדעקס צייגט די מארק ווערט פון אלע פירמעס וועלכע האנדלן אויפ'ן ניו יארק סטאק עקסטשעינדזש. די אינדעקס ווערט אויטאמאטיש געטוישט נאך יעדע טראנזאקציע וואס ווערט געמאכט אינעם מארק. יעדע 15 סעקונדעס טוישט זיך די אינדעקס און דאס ווערט געשיקט עלעקטראניש צו אלע בראקערס און ווערט געוויזן אויף א גרויסע סקרין אינעם ניו יארק סטאק עקסטשעינדזש געביידע. ווען איר הערט די נייעס פון סטאקס וועלן די רעפארטער דאס געווענליך באצייכנען אלס די ציפערן פון די ניו יארק סטאק עקסטשעינדזש ווייל די אינדעקס צייגט יעדע דעטאל אין יעדע פון אירע סטאקס. נעסדעק. די נעסדעק איז דער אלגעמיינער סטאק עוורעדזש וואו עס זענען געליסטעט רוב דורכשניטליכע פירמעס. דאס ווארט נעסדעק באדייט: די נאציאנאלע אסאסיאציע אוו סעקיוריטיס דילערס אויטאמאטישע אפשאצונג סיסטעם. די ליסטע האט זיך ארגינעל אנגעהויבן מיט 100 פירמעס און פארמאגט היינט איבער 5 און א האלב טויזענט פירמעס. וויבאלד די נעסדעק אינדעקס פארמאגט זייער אסאך פירמעס וועלכע באלאנגן צו די טעכנאלאגיע סעקטאר וועמענס מארק שטראם טוישט זיך זייער שנעל קען די גאנצע אינדעקס אמאל זיין אומאינטערעסאנט, אדער בעסער געזאגט אויסוועפיק, און ווייניג מענטשן וועלן דארט האנדלן. ראסעל 2000. די ראסעל אינדעקס מעסט די פארשטעלונג פון 2,000 קלענערע פירמעס וועלכע האבן נארוואס אנגעהויבן וואקסן און זענען ארויף אויפ'ן סטאק מארק. די אינדעקס איז אויך מערערע מאל נישט אינטערעסאנט און ווייניג מענטשן וועלן זוכן דארט צו האנדלן ווייל זייער אסאך פון די פירמעס זענען ניי און פארמאגן ווייניגער קאפיטאל ווי די גרויסע פירמעס אויפ'ן דאו אדער S&P עס זענען פאראן נאך גרויסע עוורעדזשעס ארום די וועלט אבער קיינע פון זיי פארנעמען נישט אזא וויכטיגן ארט אין די וועלט'ס מארק ווי די סטאק מארק אין אמעריקע, די וועלט'ס עקענאמישער הויפט קווארטיר. ווי געזאגט טוען די עוורעדזשעס צייגן די גענעראלע געזונטהייט פון אלע סטאק פרייזן אינאיינעם וואס גיט די ריכטיגע בליק וואס די עקאנאמיע טוט לויט די סטאק עוורעדזשעס. ווען די עקאנאמיע גייט גוט וועט זיך עס די ערשטע אנזען אויפ'ן סטאק מארק ווען א גרויסע צאל סטאקס וועלן זיך הייבן און מאכן דעם גאנצן אינדעקס העכער מיט א געוויסע צאל פונקטן. אין די סטאק מארק וועלט רופט מען אן די צייטן אלס א בול (ביק) מארק און פארקערט וועט מען עס רופן א בער מארק.
בערזעס און בערזע-מעקלערס
עס זענען פאראן דריי גרויסע בערזעס אין די פאראייניגטע שטאטן וועלכע זענען: די ניו יארק בערזע, די אמעריקן בערזע, און די נעסדעק. יעדע פירמע וועלכע וויל גיין אויפ'ן סטאק מארק מוז זיך רעגיסטרירן צו איינע פון די עקסטשעינדזשעס. צום ביישפיל די ניו יארק סטאק עקסטשעינדזש פארמאגט איבער 3,000 פירמעס אויף איר ליסטע וועלכע פארמאגן צוזאמען נאנט צו 250 ביליאן אקציעס וועלכע זענען ווערט בערך 10 טריליאן דאלאר. ווען איינער וויל קויפן א סטאק פון איינע פון די 3,000 וועט ער מוזן גיין צו די ניו יארק סטאק עקסטשעינדזש וועלכע איז ווי א געשעפט וואס פארקויפט פראדוקטן. פארשטייט זיך אז קיינער וויל נישט אראפפארן קיין ניו יארק אדער נעמען א באן קיין וואל סטריט צו קויפן א סטאק, נאר ער רופט אן א בראקער וועלכער איז א מענטש אדער פירמע וועלכער איז אויטאריזירט צו קויפן און פארקויפן סטאקס און ער האט די ערפארונג. עס זענען פאראן צענדליגער בראקער פירמעס אין אלע עקן פון לאנד, אריינגערעכנט די ריזן פירמעס ווי מעריל לינטש, טשארלס שוואב, און מארגן סטענלי. די בראקער פירמע האנדלט פאר מיליאנען מענטשן און פירמעס און מיט זייער ערפארונג ווייסן זיי וויאזוי צו האנדלן און ווען צו האנדלן. דער מענטש צאלט פאר דעם בראקער א קליינע אפצאל צווישן 10$ און 100$ אדער א פראצענט פון די טראנזאקציע, געוואנדן לויט די פירמע. הייטיגע צייטן האט די אינטערנעט איבערגענומען א גרויסע טייל פון די סטאק מארק האנדל און יעדער אינדיווידועלער מענטש קען אליינס האנדלן אויף סיי וועלכע סטאק דורך די אויטאריזאציע פון א אינטערנעט פירמע וועלכע גיט די סערוויסעס. כמעט אלע גרויסע בראקערס, בענק, און כלערליי אינטערנעט פירמעס גיבן די סערוויס און דער האנדלער קען באטראכטן די ווערט פון זיינע סטאקס 24 שעה א מעת לעת. עס זענען אפילו פאראן אזויגערופענע אף האוער טרעיד פירמעס וועלכע לאזן קויפן און פארקויפן סטאקס אפילו אינמיטן די נאכט ווען די מארק איז פארשפארט. אויסער די ארגינעלע סטאק מארק זענען פאראן אסאך "אווער די קאונטער" סטאקס וועלכע פארקויפן זיך איבער'ן לאנד. די סארט סטאקס זענען געווענליך אומפארלעסליך ווייל די פירמעס קענען געווענליך נישט דעגרייכן די סטאנדארטן וועלכע עס פארלאנגט זיך צו רעגיסטרירן מיט איינע פון די סטאק עקסטשעינדזשעס.
סטאק אפציעס
סטאק אפציעס איז א ספעציעלע סטאק האנדל צווישן פירמעס און אירע ארבייטער. זייער אסאך פירמעס, פריוואטע און פובליק, אפערן סטאק אפציעס פאר אירע ארבייטער פאר א געוויסע צאל אקציעסאקציעס אין א געוויסע צייט און געוויסער פרייז. עס זענען פאראן עטליכע סיבות פארוואס די פירמעס ווילן געבן סטאק אפציעס. ערשטנס ווילן זיי מיט דעם באקומען גוטע ארבייטער וועלכע וועלן זיך צוכאפן צו דעם געדאנק, און אינעם צווייטן טריט מאכט דאס דעם ארבייטער שפירן ווי ער איז א טייל פון די ביזנעס וויבאלד ער האט סטאקס פון די פירמע און דאס מאכט אים פלייסיגער ארבעטן. נאך א סיבה וואס ברענגט פירמעס צו אפערן סטאק אפציעס איז צו האלטן ווי מער קעש דורך געבן קאמפענסאציע אלס א שטילער טייל פון די געהאלט. די פירמעס באשטימען א ביליגערן פרייז פאר די סטאק אפציעס און דער ארבייטער קען נישט דעגרייכן די סטאק פאר א געוויסע צייט וועלכע איז באשטימט געווארן פון פאראויס. דאס גיט די פירמע א געלעגנהייט צו טרעפן ארבייטער מיט גוטע כשרונות וועלכע וועלן אויך וועלן בלייבן אין די פירמע אפילו אויב עס שמעקט זיי עפעס נישט צוליב די האפענונג פאר די ריוח וואס זיי וועלן באקומען פון די סטאק אפציעס. רוב פירמעס וועלן צעטיילן די סטאק אפציעס צו עטליכע יאר אז דער ארבייטער זאל נאר קענען קויפן די סטאק אפציעס צעטיילט אביסל יעדעס יאר און אזוי וועט ער וועלן בלייבן אין די פירמע פאר נאך א יאר און נאך א יאר. יעדע סטאק אפציע קומט מיט אן עקספירעישן דאטום ביז ווען מען קען עקסערסייזן די אפציעס דורכ'ן איבערטוישן די אפציעס צו עכטע סטאקס און דערמיט פארדינען לויט די סטאקס געוואוקס און די בענעפיט פון דער ביליגער פרייז וואס ער צאלט דערפאר. אין א פריוואטע פירמע וועט די באורד אוו דירעקטארס פון די פירמע מאכן א שטימע וועלכע זיי האלטן איז אייניג צו די פירמעס אינערליכע ווערט פון די שעיר און לויט דעם וועט מען געבן די סטאק אפציעס פאר די ארבייטער. פארשטייט זיך אז אויך סטאק אפציעס זענען אן איינשטעל. מען קען טאקע פארדינען אסאך געלט מיט די בענעפיט פון א ביליגע פרייז אבער אויב די פירמע גייט באנקראט אדער אויב זי הייבט אן פאלן וועלן די ארבייטער מיט סטאק אפציעס ארויסקומען מיט א דורכפאל.
וואל סטריט
קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ קאַטעגאָריע:עקאנאמיע
יאסעלע ראזנבלאט
קליין|300px|זיין מצבה יוסף ״יאסעלע״ ראזענבלאט (9טן מיי 1882 - 19טן יוני 1933) איז געווען דער בארימטסטער חזן אין זיין צייט, סיי ביי דער אידישער וועלט און זאָגאַר ביי דער נישט-אידישער וועלט אויך. און נאך היינט קלינגט די וועלט מיט זיין נאמען.
אפילו די וואס ציילן זיך נישט צווישן די חובבי חזנות, ווייסן פון אים צו זאגן און עהרן און ליבן זיינע ווערק.
לעבנסגעשיכטע
יאסעלע איז געבוירן אין 1882 אין שווארצע טומאה, רוסלענדישע אימפעריע (היינט אוקראינע) צו זיין פאטער, רפאל שלם ראזענבלאטט, א חזן און א סאדיגורער חסיד.
אלס קינד איז ער געווען א וואונדער-קינד, און זיין טאטע איז מיט אים ארומגעפארן אין אלע שטעט און שטעטלעך צו פארדינען געלט.
צו די אכצן יאר איז ער געווארן אן איידעם אין בריגעל; ביים ארטיגן שוחט קאופמאן א באבאווער חסיד. דער מסדר קידושין איז געווען דער בריגעלער רב, הרב טוביה ליפשיץ.
ער איז געווען א חזן אין עטליכע שטעט אין אייראפע, אין זיין יוגנט איז ער געווען א "וואנדערער", פארנדיג ארום אין די שטעט.
ער איז נפטר געווארן נאכן זיך גיין באדן אין ים המלח, און ער איז שוואך געווארן, נאכן ווערן געברענגט קיין ירושלים, האט ער באקומען א בארואיגינגס איינשפריץ, און דערנאך איז ער אוועק, אין עלטער פון 51 יאר. מען האט אים באערדיגט אין הר הזיתים.
חזנות
גלייך נאך זיין חתונה האט ער אנגעהויבן זיין חזנות קאריערע אין מונקאטש, אונגארן (היינט אין אוקראינע), אבער שפעטער האט ער פארלאזט די שטאט און איז אריבער קיין פרעשבורג, וואס דארט האט ער ארויסגעגעבן זיין ספר "שירי יוסף" וואס אנטהאלט הונדערט-און-פופציג קאמפאזיציעס אויפן דאווענען.
אין יאר 1906 איז ער געווארן הויפט חזן אין האמבורג, א שטאט וואס איז זייער שווער געווען פאר יאסעלע זייענדיג א איד פון מזרח אייראפע און נישט געווען געוואוינט צו די מנהגים פון דייטשלאנד זייער קאלטקייט און פונקטליכקייט איז געווען שווער פאר א חסידישן איד ווי יאסעלע.
אין האמבורג האט ער געפייערט זיין פניף-און-צוואנציגסטער געבורטס טאג, און לכבוד דעם ארויסגעגעבן א ספר "תפילת יוסף" וואס האט אנטהאלטן פינף-און-צוואנציג רציטאטיווען. און שפעטער האט ארויסגעגעבן "זמירות יוסף" און "שבעה אופני הקידוש".
אום 1טן יוני 1912, איז יאסעלע אנגעקומען קיין ניו יארק, אויף די איינלאדענונג פון ביהמ"ד אוהב צדק. דארט איז ער געווארן שטארק פאפולער, און האט פארגעשטעלט א גאנצע רייע קאנצערטן, און אויפטריטן, אין פילאדעלפיע, סקראנטאן, באפאלא, און נאך שטעט אויף דער לענג און דער ברייט פון די פאראייניגטע שטאטן און אייראפע. אויך האט ער רעקארדירט זיינע ניגונים אויף פאטיפאן.
אלע צייטונגען האבן געשריבן וועגן אים ווען די שיקאגא אפערע האט אים פארגעשלאגן טויזנט דאלער פאר אן אויפטריט אלס אלעזר אין "די יהודייה" צוזאמען מיט רויזע ראזי און ער האט עס אפּגעזאגט, ווייל עס פאסט נישט. אבער אין טעאטער האט ער געזינגען. ער איז פארגעשלאגן געווארן דורך ווערנער ברודער, צו זיין אקטיאר אויפן ערשטע שטום-פילם, "דער דזשאז זינגער", אבער ער האט אפּגעזאגט, מיטן טענה אז עס פּאַסט נישט פאר א מענטש וואס דאוונט פארן עמוד צו ערשיינען אויף אזעלכע פארוויילונגען, ער האט אבער איינגעשטימט צו זינגען ניגונים וואס זענען נישט פון דאווענען.
אין 1925 האט ער רעזיגנירט פון אוהב צדק, און ארומגעפארן האלטן קאנצערטן איבער דער וועלט כדי צו באצאלן זיינע חובות.
אין יאר 1933 איז ער געקומען קיין ארץ ישראל, וואו מען האט געמאכט א פילם, און ער זינגט ניגונים אויף ארץ ישראל, ווי מען זעהט פארשידענע פאנאראמעס פון ירדן, קבר רחל און נאך.
באשרייבונג
זיין עלסטער זוהן הרב שמואל ראזענבלאט האט אפּגעשריבן זיין טאטנ'ס ביאגראפיע אין אן ענגלישן בוך, און אין יאר תשכ"א איז עס איבערגעזעצט געווארן אויף העברעאיש דורך נ. גינתון נאכדעם וואס עס פלעגט לויפן אין פארזעצונגען אין דער הצופה יעדן פרייטאג.
אין יאר תשס"ז איז עס ווידער איבערגעדרוקט געווארן אין ירושלים.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:חזנים קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס
אלעזר הורוויץ (גראדזיסק)
רבי אלעזר הורוויץ זצ"ל (ה'תרמ"א - ו' כסלו ה'תש"ג), דער גראדזיסקער רב.
אפשטאם
רבי אלעזר איז געבוירן אין יאר ה'תרמ"א, צו זיין פאטער הרב אברהם חיים הורוויץ, דער פלאנטשער רב, א זון פון הרב משה הורוויץ, דער ראזוואדאווער רב, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ רב אין דזשיקאוו, באקאנט אלס רבי אליעזר'ל דזשיקאווער, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב בצלאל פילזנער אדער וויינבערגער.
רבנות
אין יאר ה'תרנ"ז (אומגעפער), נאך וואס רבי אלעזר האט געהייראט, איז ער געפארן קיין בוקאווסק נעמען ביי זיין שווער שימוש (פראקציע) אין הוראה און קבלה, אין יאר ה'תרס"ט איז ער געווארן רב אין גראדזיסק. ביים ערשטן וועלט קריג איז ער אוועק קיין טארנא, דארט האט מען אים אויפגענומען אלס דיין, און ער האט זיך געעפענט דארט א בית המדרש. אין יאר ה'תרע"ט נאך זיין פאטערס פטירה, האט ער איבערגענומען דאס פירן רביסטעווע. ער איז געווען שטארק אנגענומען, אויך פון קאנגרעס פוילן איז מען געקומען זעהן זיין וואונדערליכע עבודה. ער האט אנגעפירט מיט א ישיבה, ווי ער האט געזאגט אליין שיעורים.
הסתלקות
ביים צווייטן וועלט קריג האט רבי אלעזר זיך אויסבאהאלטן אין א בונקער ווען די נאציס ימ"ש האבן אים געטראפן, איז געווען זיין לעצטער וואונטש, מ'זאל אים ברענגען זיין פאטערס טלית און העמדל, מיט א שרעקליכען אויסשריי "שמע ישראל" איז רבי אלעזר דערשאסן געווארן ו' כסלו ה'תש"ג, הי"ד.
פאמיליע
אין עלטער פון זעכצן יאר האט רבי אלעזר געהייראט מרת הינדא מלכה א טאכטער פון הרב מאיר יהודה שפירא רב אין בוקאווסק. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דזשיקאוו קאַטעגאָריע:ראזוואדאוו
משה לוי ברוין
משה לוי ברוין איז א חזן וואס וואוינט אין קרית יואל, מאנרא.
ער טרעט בעיקר נאר אויף ביי חסידישע צוזאמענקונפטן.
ער האט א שטארקע נאטורליכע באריטאן און מבינים זאגן אז ווען ער זאל זיך ווען גיין נעמען שטימע בילדונג וואלט ער געווען א וועלטס חזן.
לינקען
קאטעגאריע:חזנים
ראדני קינג
ראדני קינג (2טן אפריל 1965 - 17טן יוני 2012) איז א שווארצער מאן פון לאס אנזשעלעס, קאליפארניע, וואס איז אין יאר 1992 מיס צעשלאגן און צימזיק'ט געווארן דורך א גרופע כעס'יגע פאליציאנטן, נאך א הויכער גיך אויטא געיעג וואס האט געגרייכט צו 115 מפ"ש,
די פאליציאנטן וואס האבן אנגעגריפן קינג'ן זענען אלע געשטעלט געווארן פאר א געריכטליכער פראצעס,
אלע פאליציאנטן זענען גענצליך פרייגעשפראכן געווארן דורך א לאס אנזשעלעס זשורי,
די באפרייאונג האט ארויפגעברענגט דאס בייזבלוט פון די שווארצער המון, און עס האט אויסגעבראכן די טרויעריגע בארימטע לאס אנזשעלעס ראיאטן ווען א צעיושעטער המון שחורים האבן זיך ארויסגעלאזט אויף די גאסן פלינדעווען און ראבעווען פאר פיר טעג אין א צי.
בעת די ראיאטן איז ראדני געווען חרוב ונחרב, ער האט לעולם נישט געזוכט זאל ארויסקומען געוואלדאטן, און ער האט זיך אויס געדריקט די היסטארישע באקאנטע פראזע:
פארוואס זאלן מיר זיך נישט קענען אויסקומען?
קינג, ראדני
כ"א אדר א'
די טעג ווען כ"א אדר א' קען געפאלן:
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אדר
ווימבלדאן סטאנציע
'ווימבלדאן איז א נאציאנאלע באן, לאנדאנער אונטערגרונט און טראמלינק סטאנציע אין ווימבלדאן. די סטאנציע איז אן איבערבייט קנופ צווישן דינסטן אויף דער דיסטריקט ליניע פונעם לאנדאנער אונטערגרונט, נאציאנאלע באן (דרום מערב באנען און טעמזלינק) און טראמלינק רוטע 3. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די ערשטע סטאנציע אין ווימבלדאן האט געעפנט דעם 21סטן מיי 1838 אויף דער לאנדאן און דרום־מערבדיקע באן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
עולמו של אבא
עולמו של אבא (יידיש: "דעם טאַטנ'ס וועלט") איז א ספר וואס האט אפגעשריבן הרב פנחס מילער, דער רב פון דער שטאט נצרת עילית, פון די זכרונות פון זיין טאטן הרב אשר אנשיל יהודה מילער, רב פון פעטרושען אין טראנסילוואניע, מחבר פון די ספרים "שמן אשר", "לחם אשר", "פרורי לחם" און "קרבן אשר".
דאס בוך אנטהאלט איבער זעקס הונדערט זייטן, און עס רעדט אסאך ארום איבער די ישיבות אין אונגארן, די שטאט פרעשבורג אין דער צייט פונעם שבט סופר, די טיילונג און אזוי אויך פון פארשידענע מחלוקת אין קהילות.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:העברעיאישע ביכער קאטעגאריע:אידישע היסטאריע קאַטעגאָריע:אונגארן
גוט מארגן
גוט מארגן איז א טאג צייטונג וואס ווערט ארויסגעגעבן אין וויליאמסבורג. עס מעלדט בלויז היימישע שידוכים און לוויות און מודעות. קאטעגאריע:פרומע צייטונגען
אינטערפרעטאציע
אינטערפרעטאַציע איז זאגן פשט אין א זאך. געוויינליך מיינט דאס זאגן פשט אין א בוך אדער אן אנדער שטיקל ליטעראטור.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:ליטעראטור
13טן אקטאבער
דעם 13טן אקטאבער איז דער 286סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (287סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 79 טעג.
פייערטעג
13
וואריא
קליין|לינקס|סימבאל פון וואריאָ
וואריאָ (ענגליש: Wario) איז א כאראקטער פון נינטענדא'ס בארמיטע ווידעא שפילעריי סעריע, "מאריא". ער האט אויסזען אויף רוב די "מאריא פארטיי" און ספארט-פארבונדענע שפילעריי, און איז געווען די טעמע פון עטלעכע ווידעא שפילעריי פון זיין אייגן.
קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
קעמברידזש נארד באן סטאנציע
קעמברידזש נארד (Cambridge North) איז א באן סטאנציע אויף דער פֿען ליניע (צווישן קעמברידזש און קינגס לין) וואס באדינט די פארשטאט טשעסטערטאן אין קעמברידזש, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך גרויס-אנגליא, טעמזלינק און גרויס-נארדערן.
די סטאנציע האט דריי פעראנען
היסטאריע
קעמברידזש נארד באן סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 21סטן מיי 2017.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קעמברידזשיר
אברהם שלום ישכר דוב ליפשיץ-האלבערשטאם
לעבענסגעשיכטע
רבי אברהם שלום ישכר דוב איז געבוירן געווארן אין דער שטאט באמבערג, דייטשלאנד, צו זיין פאטער רבי יחזקאל שרגא פון סטראפקאוו, וועלכער האט געדינט דעמאלטס אלס דער רב פון דער שטאט נאך דער צווייטער וועלט קריג, און צו זיין מוטער מרת טאבא, טאכטער פון רבי יחיאל מיכל שלאגער אב"ד באקאטשיבצי. ער הייסט נאך צוויי פון זיינע זיידעס - רבי אברהם שלום האלבערשטאם, און רבי ישכר דוב ליפשיץ פון אונגוואר.
אום כ"ט כסליו ה'תשי"ט, אין עלטער פון צוויי יאר איז ער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל. נאך א קורצער תקופה וואוינענדיג אין באר יעקב, האט זיך זיין פאטער באזעצט אין דער שטאט רמלה, דארט וואו האט ער אויפגעגרינדעט זיין בית מדרש "דברי חיים". אין זיינע קינדערישע יארן פלעגט ער לערנען אין דער ליובאוויטשער תלמוד תורה, וועלכער איז געווען דער איינציגסטער פלאץ אין דער שטאט וואו מ'האט געלערנט אויף אידיש. אין יאר ה'תשי"ג, איז ער אריבערגעגאנגען וואוינען אין ירושלים, צוזאמען אינאיינעם מיט זיינע עלטערן, און האט אנגעהויבן צו לערנען אין דער ארטיגער סאטמארער תלמוד תורה, און נאכהער אין דער סאטמארער ישיבה קטנה אין הויפט פון רבי משה אריה פריינד, וועלכער איז שפעטער געווארן דער גאב"ד פון דער עדה החרדית. שפעטער האט ער געלערנט אין דער בארומטער "חכמי לובלין" ישיבה, אין הויפט פונעם געוועזענעם פוסק הדור רבי שמואל וואזנער, בעל שו"ת "שבט הלוי" און גאב"ד זכרון מאיר.
ד' תמוז ה'תשכ"ו, האט ער געהייראט אין דער שטאט חולון זיין רביצין מרת שרה הינדא, טאכטער פון רבי מנחם מענדל שנעעבאלג, גאב"ד מאנטשעסטער. א קורצע צייט נאך זיין חתונה האט ער ערהאלטן א היתר הוראה. אום ט"ו אב ה'תשל"א, איז ער געקרוינט געווארן רב פון דער "שערי ירושלים" געמיינדע. אינצווישן האט ער זיך באזעצט אין דער קרית משה געגנט אין ירושלים, האט אנגעהויבן צו ארגאניזירן שיעורי תורה פאר ערוואקסענע און אויך פאר קינדער אין זיין וואוינארט, און האט אויפגעטוהן א סאך אין הינזיכט פון אריבערפירן תלמידים פון א געמישטע שולעס וואו עס לערנען מיידלעך מיט יונגלעך צוזאמען, צו א פרומע תלמודי תורה. דערצו האט ער אויך אויפגעשטעלט א כולל פאר יונגעלייט אונטערן נאמען "דברי יחזקאל", דארט וואו ער לערנט פאר שיעורים אין שולחן ערוך.
ו' כסליו ה'תשנ"ה, ביי דער לוויה פון זיין פאטער, איז ער באקרוינט געווארן רבי און ממלא מקום פון זיין טאטע דורך דעם היינטיגן צאנזער רבי, רבי צבי אלימלך האלבערשטאם (מיט וועמען ער איז אויכעט א מחותן). זייט דעמאלטס האט ער אנגעפאנגען צו פירן א רעביסטווע און טישן אויף שבתים און ימים טובים.
א טייל פון זיינע דברי תורה זענען ארויסגעדרוקט געווארן אונטערן נאמען "הליכות קודש".
קינדער
קאַטעגאָריע:שינאווא קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל
ליטער
א ליטער איז דער מעטרישער איינס פון פארנעם.
איין ליטער איז דער פארנעם פון איין קובישער דעצימעטער, ד"ה א קוב פון x 10 x 10 10 צענטימעטער. א ליטער  וואסער האט א מאסע פון אומגעפער איין קילאגראם.
אהרן קאפשטיין
אהרן קאָפּשטיין (18טן מערץ, 1915, אָטשאַקאָוו, איצט - ניקאָלײַעווער געגנט, אוקראַיִנע – 1940 סואָיאַרווי, איצט - לענינגראַדער געגנט, רוסלאַנד) איז געווען אַן אוקראַיִנישער דיכטער פון דער ייִדישער אָפּשטאַמונג. אין דער עלטער פון 5 יאָר איז ער געבליבן אַ יתום און אויסגעוואַקסן אין אַ יתומים-הויז. דעביוטירט מיט לידער אויף אוקראַיִניש אין אָנהייב 30ער יאָרן פונעם 20טן יאָרהונדערט. עס האָבן אים באַמערקט באַקאַנטע אין יענער צײַט אוקראַיִנישע דיכטער, צווישן זיי אויך ייִדן - איוואַן (ישראל) קוליק און לעאָניד פּערוואָמײַסקי. אין 1933 איז דערשינען די ערשטע קאָפּשטיינס לידער-זאַמלונג «Хочемо, прагнемо, можемо» ("מיר ווילן, מיר שטרעבן, מיר קאָנען"). בײַם דיכטערס לעבן זײַנען דערשינען נאָך פיר זײַנע אוקראַיִנישע לידער-זאַמלונגען און איין בוך לידער אין איבערזעצונג אויף רוסיש. אהרן קאָפּשטיין האָט איבערגעזעצט אין אוקראַיִניש לידער פון אַנדערע שפּראַכן, בתוכם פון ייִדיש.
אין 1937 – 1939 האָט אהרן קאָפּשטיין געדינט אין דער רויטער אַרמיי אויפן ווײַטן מזרח. נאָך דער דינסט האָט ער אָנגעהויבן זיך לערנען אינעם מאָסקווער ליטעראַטור-אינסטיטוט. אין 1940 איז דער דיכטער פרײַוויליק אַוועק אויף דער סאָוועטיש-פינלענדישער מלחמה און אומגעקומען אין אַ שלאַכט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אוקראינער יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
י"ח אדר א'
זעט אויך
י"ח באדר א'
קימפעטארין
א קימפעטארין (לשון קודש: יולדת) איז א פרוי וואס האט לעצטנס געהאט געבוירן א קינד.
הלכות
א יולדת האט די זעלבע הלכה ווי א נדה
דוד אשכנזי
דוד אשכנזי (25סטן דעצעמבער 1915 - 19טן פעברואר 1997) איז געווען א רוסישער-יידישער פיאניסט און קאנצערטמייסטער.
אשכנזי איז געבוירן געווארן דעם 25סטן דעצעמבער פון יאר 1915 אין ניזשני נאווגאראד, אמאליקע רוסלענדישע אימפעריע.
אשכנזי איז געשטארבן דעם 19טן פעברואר פון 1997 אין מאסקווע,רוסלאנד.
דזשילינגהאם באן סטאנציע (קענט)
דזשילינגהאם באן סטאנציע  אויף דער טשאטאם הויפט ליניע באדינט דאס שטעטל דזשילינגהאם אין מעדוויי, קענט, ענגלאנד.
די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און, זייט דעם 20סטן מיי 2018, אויך דורך טעמזלינק. די סטאנציע האט א פאסאזשירן ליפט פון דעם אריינגאנג צו די פעראנען.
היסטאריע
דזשילינגהאם סטאנציע האט זיך געענפנט יולי 1858 מיטן נאמען ניי בראמפטאן, און האט באקומען איר היינטיגן נאמען אום 1טן אקטאבער 1912.
דעצעמבער 2009 האט מען איינגעפירט הויך־גיך באדינונגען (HS1) קיין לאנדאן סט פאנקראס מיט גרויס דערפאלג.
סאדאיסטערן
אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין קענט קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
מאדריד
קליין|גראַן וויאַ מאַדריד מאדריד איז די הויפטשטאט פון שפאניע, און אויך די גרעסטע שטאט. זי געפינט זיך אין צענטראל שפאניע אויפן טייך מאנזאראנארעז. מאדריד איז א גרויסער פינאנציעלער צענטרום.
היסטאריע
מענטשן האבן געוואוינט אינעם געגנט וואס איז היינט מאדריד שוין אין פרעהיסטארישע צייטן.
קולטור
מאדריד ווערט גערעכנט איינע פון די הויפט אייראפעישע צילן פאר קונסט מוזייען. דער בעסט־באוואוסטער איז דער גאלדענער דרייעק פון קונסט, פלאצירט אויפן פאַסעא דעל פראַדא, וואס באשטייט דריי מוזייען. דער בארימטסטער איז דער פראדא מוזיי, וואס האט דיעגא וועלאזקעזנס Las Meninas און פראנסיסקא גאיאס La maja vestida און La maja desnuda.
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין שפאניע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
אברהם זכות
ר' אברהם זכות איז געבוירן אין יאהר ה'רי״ב אין סאלאמאנקא און נפטר געווארן אין יאהר ה'רע"ה. זיין פאטער איז ר' שמואל ב"ר אברהם זכות. א תלמיד פון דעם גדול ר' יצחק אבוהב. ר' אברהם איז געווען א גרויסער גאון א בקי אין ש"ס ופוסקים, א גרויסער בעל מקובל, און א קלוגער אין פארשידענע חכמות ווי איסטארלאיגע שטערן, און היסטאריע, ער האט געשריבן דעם באקאנטן ספר ספר היוחסין, וואס איז פון די ערשטע היסטאריע ספרים ביי יודן. ער איז אויך געווען א מאטעמאטיקער און אן אסטראנאם און ער איז געווארן דער קעניגלעכער אסטראנאם אין פארטוגאל.
ער איז געבוירן אין סאלאמאנקא אין ספרד, און פון דארט איז געגאנגען קיין תוניס, איבעראל האבן גוים און אידן צוגלייך איהם מקבל פנים געווען צו הערן זיין חכמה.
עס ווערט פארציילט א אינטערעסאנטע מעשה פון זיין חכמה, אז איינער פון די קעניגן פון ספרד האט געהאט גרויס קנאה אויף אים, און האט באשלאסן איהם אויסשפילן, ער האט אים געפרעגט צי ער ווייסט פון וועלכן טויער ער וועט ארויס גיין פון דער שטאט און פון וועלכן ער וועט צוריק אריין קומען. ר' אברהם האט מיט זיין חכמה פארשטאנען אז דער קעניג וויל אים שלעכטץ טון, האט ער געזאגט אז ער ווייסט, ער וועט עס פארשרייבן אויף א פאפיר, און ווען דער מלך וועט צוריק קומען וועט ער זען אז דארט שטייט פונקטליך געשריבן פון וואו ער איז ארויס.
ר' אברהם האט אפגעשריבן אויף א פאפיר, מען האט באהאלטן די פאפיר און קיינער האט נישט געטארט אריין קוקן דערין, דער מלך איז געגאנגען און האט אויסגעהאקט א נייעם טויער ארויסצוגיין פון דער שטאט, און איז פון דארט ארויס און צוריקגעקומען, דער מלך האט צוזאמען גערופן יעדן צו ווײַזן אז ר' אברהם איז א ליגנער, אבער ווי ערשטוינט איז ער געווארן ווען מען האט אויפגעמאכט דעם פאפיר איז דארט געשטאנען אז דער מלך וועט אויסהאקן א נייעם טויער פון דארט וועט ער ארויסגיין פון דער שטאט (נשמת חיים פכ"ב מאמר ג').
דער משנת חכמים פון מהר"ם חגיז שרייבט אויב ווילסטו וויסן פונקטליך די שלשלת היוחסין פון די חכמי המשנה און פון די חכמי גמרא, זאלסטו שטענדיג קוקן אין דעם גלוסטיגן ספר היוחסין.
קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:אסטראנאמען קאַטעגאָריע:היסטאריקער
קונטרס
א קונטרס איז געווענליך א ביכל אדער ספר אין וועלכן מען דרוקט אפ דברי תורה, אדער ערנסטע השקפה מאטריאל. א קונטרס ווערט געווענליך געדרוקט מיט פאפירענע דעקלעך און נישט געבינדן. אדער ווען עס איז גאר קליין ווערט עס געסטעיפלט.
אויך א געשריבן ספר פון עטלעכע בלעטער רופט מען א קונטרס.
עס קען זיין פעלער ווען א מחבר איז מחליט אנצורופן אפילו א דיקן באנד מיטן נאמען "קונטרס", דאס איז געווענליך ווייל מען דרוקט דאס נאר פאר צייטווייליג, און ס'איז נאך נישט פולשטענדיג אויסגעארבעט, אדער צוליב ענווה פונעם מחבר וואס האלט זיך נישט ראוי ארויסצוגעבן א ספר.
עס קען אויך געדרוקט ווערן אהן הארטע דעקלעך צו שפּאָרן הוצאת הדפוס.
בלעק אייד פיס
קליין|250px|דעקל־טײפּ [[Elephunk]] בלעק אײד פּיס איז דער נאָמען פֿון אַן אַמעריקאַנער היפּ־האָפּ טרופּע אין לאָס־אַנדזשעלעס. די מיטגלידער אין דער גרופּע אין 2009 זײַנען: וויליאם דזשיימס אדאמס, אַפּל־דע־אַפּ, טאַבו מיט פֿערגי. זינט די פּובליקאַציע פֿון דער אַלבאָם Elephunk אין 2003 זײַנען זײ זײער פּאָפּולער איבער דער גאָרער װעלט.
הײסע סינגלען
פֿאָלגנדיק זײנען זײערע הײסע סינגלען װעלכע האָבן געװוּנען פּריזן און װערן אָפֿט געשפּילט אין דער ראַדיאָ.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס קאַטעגאָריע:טרופעס
יענקי לעמער
יעקב (יענקי) לעמער (געב' דעם 6טן נאוועמבער 1983) איז א חסידישער חזן, א בעלזער חסיד, וואס וואוינט אין בארא פארק, ניו יארק סיטי.
ער טרעט אסאך אויף אויף קאנצערטן איבער די וועלט וואו ער זינגט אויך העברעאישע און יודישע ניגונים, ספעציעל שטייט אים גוט די שטיקלעך פון חזן מרדכי הערשמאן.
היינט איז ער חזן אין דער לינקאלן סקווער שול, מאנהעטן, ניו יארק.
זיין ברודער איז שלום לעמער דער וועלט בארימטער חזן, אויך אינעם נייטראלע אינטערנאציאנאלע וועלט פון געזאנג.
לינקען
קאַטעגאָריע:בעלזער חסידים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:חזנים
יאשי
יאָשי (יאפאניש: ヨッシー; ענגליש: Yoshi; פולער נאמען: טי. יאָשיזאַווער מאַנטשאַקופּאַס, T. Yoshisaur Munchakoopas) איז א פיקטיווער זגאל דינאזאווער אין נינטענדא'ס ווידעא שפיל סעריע "מאריא".
יאשי'ס סאמע באקאנטע מעגלעכקייט איז צו עסן שונאים. ער האט א קריצלעכע צונג וואס ער נוצט צו כאפן און עסן זיי. אין א טייל שפילן, נאך וואס יאשי עסט שונאים טוישן זיי זיך צו אייער. איינער פון יאשי'ס בעסטע פריינט איז מאריא, וואס העלפט יאשי איבער די געפערלעכע סיטואציעס. א מאל קען מאריא רייטן אויף יאשי.
קאטעגאריע:מאריא כאראקטערן
אייראפעאישע קאמיסיע
אייראפעאישע קאמיסיע (אפיציעל די קאמיסיע פון די אייראפעאישע געמיינדעס) איז איינע פון די פינף ארגאניזאציעס וואס פארוואלטן דעם אייראפעאישן פארבאנד. די קאמיסיע פירט די טאג־טעגלעכע ענינים פונעם אייראפעאישן פארבאנד, און שרייבט געזעצן.
די קאמיסיע האט 27 מיטגלידער, איינער פון יעדן שטאַט אין דעם אייראפעאישן פארבאנד. איינער פון זיי איז דער פרעזידענט פון דער קאמיסיע. די קאמיסיע זיצט אין בריסל.
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:אייראפעישער פארבאנד
טייבה
טייַבע (אַראַביש: الطيبة, פּינקטלעכער טראַנסקריפּט: "עלטיוו", טייַטש פון דעם נאָמען: די "גוט", אודער: סיגוט) איז אַ שטאָט אין צענטער דיסטריקט פון ישראל, 9 קילאמעטער צפון-מזרח פון כפר סבא, 3 קילאמעטער צפון פון כוכב יאיר. די איינוואוינער זענען מוסולמענער. זי איז געווארן אַ שטאָט אין 1990.
דער נאמען פון דער שטאט
דער נאָמען טייַבה (الطيبة) איז אַ פארקירצונג פון אַ נאָמען-טייַבה-צו-יסאַמו (الطيبة الاسم) - "גוט נאָמען" אָדער "מען אַז לייגט גוט". דעם נאָמען איז געגעבן צו עטלעכע קהילות אין ישראל און לבנון. איינער פון טייבא בארימטע איינוואוינער איז חבר כנסת אחמד טיבי.
אבדאללא קעניג פון יארדאניע
אבדאללא קעניג פון יארדאניע - עבדאללה הראשון, מלך ירדן, זאגאט על טייבה; "כל די טאבו (אין דער וועלט) צו גאָט - חוץ אַז פון די קינדער פון סאַאַב" (טייבה אין די דרייאַנגעל איז גערופן די טייבה פון די קינדער פון סאַאַב)". (עברי טייטש; כל הטייבות (שבעולם) לאלוהים - למעט זו של בני סעב" (טייבה שבמשולש מכונה טייבת בני סעב)").
געשיכטע
אין 1952 האט טייַבע באקומען דעם סטאַטוס פון אַ לאקאלער ראַט. אין 1990 איז זי געווארן אנערקענט ווי אַ שטאָט. הייַנט איז טייבע איינער פון די גרעסטע אַראַבער שטעט אין ישראל און איז די צווייטע גרעסטע שטאָט אין דער "דרייַעק".
באפעלקערונג
לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, האט טייַבע געהאט 36,800 באוווינער אין יוני 2010. די באַפעלקערונג וואקסט מיט אַ יערלעכער וווּקס פון 1.8%.
חנינא הורוויץ
רבי חנינא הורוויץ זצ"ל (ה'תקפ"ב - ב' חשוון ה'תרמ"ב), רב אין אולינוב.
אפשטאם
רבי חנינא איז געבוירן אין יאר ה'תקפ"ב (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב יעקב הורוויץ, רב אין מעליץ, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב, א זון פון מנחם מענדל רובין, רב אין לינסק באקאנט אלס רבי מענדעלע לינסקער. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הרב אברהם מרדכי פון פינטשוב.
רבנות
פון יאר ה'תרל"ב איז רבי חנינא געווען רב אין אולינוב.
הסתלקות
רבי חנינא איז נפטר ב' חשוון ה'תרמ"ב.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מעליץ
בני ברק
בני ברק איז א אידישע פרומע שטאָט אין געגנט גוש דן וואס איז אין תל אביב דיסטריקט פון ישראל, וואס דארטן זײַנען פּלאַצירט פילע חסידישע הויפן און אויך די ליטווישע וועלט בארימטע פאנאוועזשער ישיבה. דעם 27סטן סעפטעמבער 2012 איז בני ברק געווען די צענטע גרעסטע שטאט אין ישראל, מיט א באפעלקערונג פון 176,556.
די שטאט ווערט דערמאנט אין דער הגדה של פסח: מַעֲשֶׂה בְּרַבִּי אֱלִיעֶזֶר וְרַבִּי יְהוֹשֻעַ וְרַבִּי אֶלְעָזָר בֶּן עֲזַרְיָה וְרַבְּי עֲקִיבָא וְרַבִּי טַרְפוֹן שֶהָיוּ מְסֻבִּין בִּבְנֵי בְרַק, וְהָיוּ מְסַפְּרִים בִּיצִיאַת מִצְרַיִם כָּל אוֹתוֹ הַלַּיְלָה עַד שֶׁבָּאוּ תַלְמִידֵיהֶם וְאָמְרוּ לָהֶם: רַבּוֹתֵינוּ, הִגִּיעַ זְמַן קְרִיאַת שְׁמַע שֶׁל שַׁחֲרִית.
בני ברק רעכנט זיך ארעמע שטאט ווייל א סאך איינוואוינערס ארבעטן נישט און לערנען נאר תורה. שמאל|ממוזער|250px|שילד ביים אריגינעלן אריינגאנג צו בני ברק, ראג רבי עקיבא גאס און זשאבאטינסקי קליין| שילד ביים אריינגאנג  צו רמת אהרן, בני ברק,  וועגן שר התורה הרב [[אהרן קאטלער]]
שטאטראט
ביי די מוניציפאלישע וואלן אין 1959 האבן די חרדים באקומען 5 מאנדאטן, מפד"ל 4 מאנדאטן, דער מערך 3 מאנדאטן, חרות 2 מאנדאטן און די ליסטע פון די עדות המזרח איין מאנדאט..
ביי די מוניציפאלישע וואלן אין 1969 האבן די חרדים באקומען 6 מאנדאטן אין דער שטאטראט, מפד"ל 4 מאנדאטן, מערך 3 און גח"ל 2 מאנדאטן.. נאך די וואלן האט ישראל גאטליב פון מפד"ל אויפגעשטעלט א קאאליציע מיט מערך און גח"ל, איבערלאזנדיק די תורה בלאק אין אפאזיציע.
ביי די מוניציפאלישע וואלן אין דעצעמבער 1973 האט מפד"ל באקומען 5 מאנדאטן, אגודה און פועלי אגודה וואס זענען געלאפן צוזאמען האבן באקומען 3 מאנדאטן, נאמני תורה ספרדיים 2 מאנדאטן, דער מערך 3 מאנדאטן און ליכוד 2 מאנדאטן.
ביי די מוניציפאלישע וואלן אין 2008 איז געווען נאר איין קאנדידאט פאר בירגערמייסטער, הרב יעקב אשר. פארן שטאטראט האט קאנדידירט נאר איין ליסטע, מיט די פאלגנדע נעמען: אזוי ווי ס'איז נישט געווען מער ווי איין ליסטע, האבן די בירגער פון בני ברק נישט געדארפט וויילן.
ביי די מוניציפאלישע וואלן אין 2013 איז חנוך זייבערט געוויילט געווארן בירגערמייסטער.
שטאט׳ס רבנים
רעליגיעזע באדינונגען אין בני ווערן געפירט דורך דעם שטאטראט (און נישט דורך א ״רעליגיע־ראט״ ווי אין אנדערע שטעט אין ישראל). אויך דעם שטאט׳ס רב ווערט געוויילט דורך דעם שטאטראט.
די רבנים פון בני ברק זייט זיין גרינדונג:
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
קליין|רבי ישראל טשארטקאווער רבי ישראל פרידמאן זצ"ל (י' אייר ה'תרי"ד - י"ג כסלו ה'תרצ"ד), איז געווען דער צווייטער טשארטקאווער רבי.
בני ברק
שטאט׳ס רבנים
ווען מען האט באשטימט הרב יעקב לאנדא רב אין 1936 און דערנאך ווי הויפט רב פון בני ברק, האבן א טייל איינוואוינער ווייטער געהאלטן רב יוסף צבי קאליש אלס שטאט׳ס רב ביז זיין פטירה אין 1957, און האבן נישט מקבל געווען זיין נאכפאלגער. הרב קאליש האט ווייטער געפירט איינשרייבן פאר חתונות אלס רב פון דער שטאט.
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
אפשטאם
רבי ישראל איז געבוירן אין פאטיק, י' אייר ה'תרי"ד, צו זיין פאטער הרב דוד משה פרידמאן פון טשארטקאוו א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת פייגל, א טאכטער פון הרב אהרן טווערסקי פון טשערנאביל. ער האט געהאט דעם נאמען "ישראל" נאך זיין זיידער דער רוזשינער.
בני ברק
באפעלקערונג
לויט די דאטן פונעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק ריכטיג פאר דעצעמבער 2013, וואוינען אין בני ברק 172,485 באוואוינער. די באפעלקערונג וואקסט מיט א יערלעכער ראטע פון ‎2.2%‏.
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
רבנות
אין עלטער פון דריי יאר האט רבי ישראל'ס זיידע רבי אהרן פון טשערנאבל געזאגט אויף אים: ער וועט זיין א גרויסער מנהיג ישראל. שוין אין זיינע יונגע יארן האט רבי ישראל ערשטוינט די גדולי ישראל מיט זיין גרויסקייט אין לערנען.
בני ברק
באפעלקערונג
אין בני ברק האט געוואוינט הרב אברהם ישעיהו קארעליץ דער "חזון איש" וואס האט געשטעלט חרדישן יידנטום אין ארץ ישראל אויף זיינע פיס אין דער תקופה ווען די מדינה איז אויפגעשטעלט געווארן, און בארימטע ליטווישע רבנים, כולל הרב יעקב ישראל קאניעווסקי (דער סטייפלער), רב אלעזר מנחם מן שך און הרב חיים גריינימאן, ווי אויך דער רב פון זכרון מאיר, הרב שמואל וואזנער
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
רבנות
הושענא רבה ביינאכט ה'תרס"ד א האלבע שטונדע פאר זיין פאטער איז נפטר געווארן, האט דער פאטער געהייסן ברענגען זיין שטול און באפוילן זיין זון רבי ישראל זאל זיך זעצן אויף דער שטול און ערפילן זיין ארט. ווען רבי ישראל האט נישט געוואלט זיך זעצן האט דער פאטער אים נאך אמאל באפוילן. רבי ישראל האט זיך געזעצט און גלייך אויפגעשטעלט, ביז דער פאטער האט אים שטרענג געזאגט ער זאל בלייבן זיצן און אים אנגעוואונטשן: "דו זאלסט זיין א רבי, און אלע ברכות וואס די וועסט ווינטשן יידישע קינדער זאלן גערעכנט ווערן ווי איך האב זיי געוואונטשן, און זאלסט זוכה זיין ארויף צוגיין צוזאמען מיט יידישע קינדער קיין ארץ ישראל", און באפוילן רבי ישראל זאל ענטפערן "אמן", האט ער געזאגט "אמן, מיט דיר אין איינעם".
בני ברק
באפעלקערונג
היינט, וואוינען פיל אשכנזישע רבנים אין בני ברק ווי הרב אהרן לייב שטיינמאן, הרב חיים קאניעווסקי און הרב נסים קארעליץ.
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
רבנות
טויזנטער חסידים האבן געשטראמט צו זיין הויף. צווישן זיי זענען געווען רבנים און גדולי תורה, ווי רבי מאיר שפירא וואס האט געגרנידעם דעם דף היומי.
בני ברק
באפעלקערונג
אזוי אויך א סך רבי'ס פון חסידים וואוינען, אדער האבן געוואוינט, אין בני ברק, ווי דער גערער, נאדווארנער, לעלאווער, וויזשניצער, אלעקסאנדער, ראדזינער, מאדזשיצער און סטריקאווער רבי'ס.
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
רבנות
רבי ישראל איז געווען שטארק פארזארגט איבער די אלע אויפגעקלערטע און פרייע באוועגונגן וואס האבן זיך געשאפן אין יענע יארן אפצורייצן דעם יידישן יוגנט פון יידישקייט, אין יאר ה'תרע"ב האט רבי ישראל אויפגעשטעלט די ארגאניזאציע הסתדרות החרדים אין טשערנאוויץ צוזאמען מיט די אנדערע רוזשינער רבי'ס, וויזשניצער און קאסאווער רבי'ס, אויף צו באקעמפן די אלע אויפגעקלערטע און פרייע באוועגונגען, וועלכע איז שפעטער געווארן א טייל פון אגודת ישראל.
בני ברק
זעט אויך
*
ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)
רבנות
ביים ערשטן וועלט קריג איז רבי ישראל אנטלאפן קיין וויען, ער האט זיך דארט באזעצט און נישט מער געוואלט צוריק פארן נאכן קריג, וויבאלד וויען איז נענטער קיין ארץ ישראל.
ביי דער גרינדונג פון דער מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל אלול ה'תרפ"ג איז אויסגעוועלט געווארן די דריי אויסגערופנסטע גדולי ישראל אלס עהרע פרעזידענט, רבי ישראל, דער חפץ חיים און דער אמרי אמת.
זיינע תורות זענען געדרוקט אין "גנזי ישראל".
הסתלקות
רבי ישראל איז נפטר געווארן ערב שבת י"ג כסלו ה'תרצ"ד, און ליגט אין וויען.
פאמיליע
ד' סיון ה'תרל"א האט רבי ישראל געהייראט מרת שבע רוחמה, א טאכטער פון זיין פעטער (זיין פאטער'ס ברודער) הרב אברהם יעקב פרידמאן פון סאדיגורא . זייערע קינדער:
בקול
בקול איז א חזנישע אלבאם וואו עס זינגען היינטיגע חזנים, יעדער איין שטיקל וואס שטייט איהם די בעסטע, ארויסגעגעבן דורך מזמור מוזיק.
לינקען
קאטעגאריע:חזנות קאטעגאריע:מוזיק אלבאמען
ראב שניידער
ראב שניידער (, געב׳ דעם 31טן אפריל 1963) איז אן אמעריקאנער אנערקענטער לאנגיעריגער אקטיאר וועלכער האט געווינען צוויי גאלדן גלאבס.
וועבלינקען
http://www.imdb.com/name/nm0001705/
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ישראל היום
220px|קליין|טעקסט=
ישראל היום איז א פרייע ישראל טעגליכע צייטונג און נייעס וועבזייטל אויף העברעיש און ענגליש. די צייטונג איז פארעפנטלעכט זינט 30 יולי 2007.
קאַטעגאָריע:ישראל קאַטעגאָריע:צייטונגען
בארקשיר
בארקשיר איז א היסטארישע גראפנשאפט אין דרום ענגלאנד, וואס גרענעצט אקספארדשיר, באקינגהאמשיר,  סארי, ווילטשיר, האמפשיר און, זייט 1995, גרויסלאנדאן. בארקשיר באדעקט א שטח פון 1,262 קוואדראט ק"מ, און האט געהאט א באפעלקערונג פון 825,600 אין 2007.
אין 1998 האט מען מבטל געווען דעם בארקשיר גראפנשאפט ראט, און די לאקאלע הערשאפט ליגט ביי די זעקס אפטיילן פון בארקשיר.
וועבלינקען
*
מאדהיא פראדעש
די הויפטשטאט איז בהאפאל. די שפראך פון דעם שטאט איז הינדוסטאני.
מאַדהיאַ פראַדעש באדעקט א שטח פון 308,252 ק"מ², און איז דער צווייטער גרעסטער שטאט פון אינדיע לויט שטח. מיט א באפעלקערונג פון 72,597,565 מענטשן (אין 2011), איז מאַדהיאַ פראַדעש דער זעקסטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט באפעלקערונג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אינדיע
יצחק תשובה
יצחק תשובה (געבוירן ליביע 7טן יולי 1948, ל' סיון ראש חודש תמוז תש"ח) איז א ישראלישער ביזנעסמאן און א פילאנטראפ וואס איז בעיקר פארנומען מיט אומבאוועגלעכע גיטער, דורך די קאמפאניס אין דער דלק גרופע און אלעד אינוועסטמענטס אונטער זיין קאנטראל. אין 2019 האט פאָרבס מאַגאַזין געשאצט זיין ווערט אויף 14.8 מיליארד ש"ח.
ביאגארפיע
יצחק תשובה איז געבוירן געוואָרן אין טריפּאָלי, די הויפטשטאָט פון ליביע, אין 1948. ווען ער איז געווען זעקס חדשים אַלט, האָבן זיינע עלטרע רחמים און דזשוליא צוזאַמען מיט זייערע אַכט קינדער אימיגרירט קיין ישראל און געוואוינט אין נתניה.
ער האט אנגעהויבן זיין געשעפט ווי אַ קאַנסטרוקציע קאָנטראַקטאָר, צוערשט אין ישראל און שפּעטער אין די פאַרייניקטע שטאַטן.
משפחה
יצחק תשובה ער מיט זיין ווייב חיה תשובה האבן פינף קינדער;
ברעך-נוס
קליין|ברעך-נוס די ברעך-נוס איז דאָס קערנדל פֿונעם בױם Strychnos nux-vomica װאָס װאַקסט אין טראָפּישער מיזרח אַזיִע. פֿונעם קערנדל װערט געמאַכט דער סם סטריכנין, װאָס װערט באַנוצט זו פֿאַרסמען מײַז, אָבער אױך אין גרינגער קאָנצענטרסציִע װי אַ האָמעאָפּאַטישע רפֿואה.
קאטעגאריע:נוס קאטעגאריע:קערענדלעך
סטראטפארד אינטערנאציאנאל סטאנציע
סטראַטפֿארד אינטערנאציאנל איז א באן סטאנציע אין סטראטפארד, נייהעם, מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט געדינט דורך דער הויפליניע באן און דאקלאנדס לייכטע באן.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנעס 2 און 3.
די הויכגיך סטאנציע און די דאקלאנדס לייכטע באן סטאנציע האבן באזונדערע געביידעס.
מען האט געעפנט די סטאנציע דעם 30סטן נאוועמבער 2009.
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן
שוואנץ
גבול|לינקס|200x200פיקס שוואנץ איז די האריגע עק אויף די וויידל פון א חיה. צוליב דעם וואס די שוואנץ איז די עק וואס הענגט פון די חיה ריפט מען אויך אנדערע דינע זאכן וואס הענגען ביים עק שווענץ. ווי די שווענצלעך (Fringes) פון א גארטל שוואנץ.
שוואנצנעס
קאַטעגאָריע:בעלי חיים
מאנאר הויז אונטערגרונט סטאנציע
'מאַנאר הויז ( איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער פיקאדילי ליניע וואס געפינט זיך לעבן פינזבורי פארק, צפון לאנדאן, ביים גרענעץ פון די לאנדאנער באראס הארינגיי און העקני.
די סטאנציע איז אויפן גרענעץ פון טראוולקארט זאנעס 2 און 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 19טן סעפטעמבער 1932 אויף דער קאקפאסטערס פארלענגערונג פון דער פיקאדילי ליניע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיקאדילי ליניע סטאנציעס
סקייטבארד
קליין|אַ טיפּישער סקייטבאָרד קליין|אַ סקייטבאָרדירער אין די לופֿטן אַ סקייטבאָרד אדער רעדל-גליטשער איז אַ ברעט מיט פֿיר רעדער אונטער אים, וואס ווערט באַנוצט אין סקייטבאָרדירן. די ערשטע סקייטבאָרדן זענען געווען טיילן פֿון האָלץ מאָנטירט אויף רעדלשיך. דאָס איז געווארן פּאָפּולער, און אין 1960 זענען סקייטבאָרדן פֿאַבריצירט געווארן. ווען מער סקייטבאָרדן זענען פֿאַבריצירט געווארן, מער מענטשן האבן ליב געהאַט דעם נייעם ספּאָרט. אבער, ער איז געווען געפֿערלעך און מענטשן האבן געפֿאַלן. דערום, סקייטבאָרד פּאַרקן זענען געשלאָסן. מיט ווייניקע פּלעצער צו גליטשן, סקייטבאָרדירער האבן נישט געהאט וואו אהין צו גיין. טייל די סקייטבאָרדירער האבן קאָנטינואירט גליטשן אין גאַסן און שטעט. נאָך 20 יאָר איז דער ספּאָרט געווארן ווי עס ווערט באַקאַנט היינט. סקייטבאָרדירן איז אַ פּאָפּולערער ספּאָרט ביי אַ סך יונגע רייַטערס. אַ מאָל, יונגע מענטשן סקייטבאָרדירן אין גאַסן. עס זענען דאָ פֿילע סאָרטן סקייטבאָרדן ווי קונץ-באָרדן, פּעני באָרדן, לאַנגע און קורצע באָרדן און מער.
קאטעגאריע:ספארט קאטעגאריע:פארמיטלען
ארבעטסלאזיקײט
קאַטעגאָריע:עקאנאמיק
קאיר גניזה
די קאַיִר גניזה איז אַ זאַמלונג פֿון בערך 300,000 כּתבֿי־ידות פֿון דער בן־עזרא שול אין פֿוסטאַט לעבן מאָדערנעם קאַיִר. ייִדן האָבן פֿאַרנומען פֿרומע און וועלטלעכע טעקסטן אין דער גניזה אַן ערך צווישן יאר 870 לויט דער איצטיקער צײַט־רעכענונג און דעם 19טן יאָרהונדערט.
עטלעכע אייראָפּעער זענען געפֿאָרן אין דער שול און האבן באַמערקט די אַלטע כּתבֿי־ידות אָבער נישט דעם באַטרעף. די וויכטיקייט פֿון דער קאַיִר גניזה האָט דער ייִדישער היסטאָריקער זלמן שעכטער איינגעזען. ער איז געפֿאָרן אין מצרים און האָט די בלעטער צוריקגעטראָגן. הײַנט זענען די דאָקומענטן אין כּלערלײ אוניווערסיטעטן (איבערהויפּט אין קעמברידזש).
אינהאַלטן פֿון גניזה
thumb|כּתבֿ־יד געשריבן דורך רמב"ם אין [[יודישע אראביש|ייִדישן אראביש.]]