cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
מרצ
מרצ (ארויסגערעדט מרץ) איז א ישראלישע לינקע סאציאליסטישע סאציאל־דעמאקראטישע פארטיי. די פארטיי איז געגרינדעט געווארן אין 1992 פון דער פאראייניקונג פון די פּאַרטייען מפ״ם און רץ און אַ טייל פון שינוי. די פארטיי איז געווען אין איר שפּיץ אין דעם 13טן כנסת און האט געווינען 12 מאנדאטן. בעפאר די וואלן פאר דעם 22סטן כנסת, האָט מרצ זיך צונויפגעמישט מיט דעמאָקראטישער ישראל און די גרינע באוועגונג צו פארמירן א געמיינזאמע ליסטע דער דעמאָקראטישן לאגער. אויף דער שפּיץ פון דער רשימה איז מרצ פארזיצער ניצן הורוויץ, און זיין פירערשאַפט שותפים זענען מ.ק. שאַפיר און געוועזענער פרעמיער מיניסטער אהוד ברק.
קאַטעגאָריע:פאליטישע פארטייען אין ישראל
ישראל יאקאבאוויטש
הרב ישראל יאקאבאוויטש, באראן יאקאבאוויטש (ל' שבט ה'תרפ"א - כ"א מרחשון ה'תש"ס) איז געווען דער הויפט רב פון גרויסבריטאניע און דער קאמאנוועלט פֿון תשכ"ז ביז תשנ"א.
לעבנסגעשיכטע
ער האט חתונה געהאט מיט אמעלי (מײַליע) מונק, די טאכטער פון הרב אליהו מונק פון פאריז, וואס האט אים געשטיצט אין זיין ארבעט פאר דער קהילה זיין גאנצן לעבן. זיי האבן זעקס קינדער.
זיין ערשטע שטעלע איז געווען רב פון דער בראנדעזבורי שול. אין תש"ט, ווען ער איז געווען אלט 27, איז ער גערופֿן צו ווערן דער הויפט רב פון דער יידישער קהילה פון אירלאנד. דאס איז געווען דער ערשטער טראט אויפן וועג צו א געהויבענער קאריערע אין רבנות. אום תשי"ח איז ער אריבער צו ווערן רב פון דער פינפטע עוועניו שול אין ניו יארק, וואו ער האט געדינט ביז תשכ"ו, ווען ער האט באקומען א "רוף" צו ווערן הויפט רב פון די פאראייניגטע יידישע געמיינדעס פונעם קאמאנוועלט, און ער איז געבליבן אין דעם אמט ביז ער האט זיך פענסיאנירט אין תשנ"א.
הרב יאקאבאוויטש איז נפטר געווארן אין לאנדאן מוצש"ק כ"א מרחשון תש"ס אין דער עלטער פון 78, און מען האט אים געפירט צו קבורה אין הר הזיתים. די רביצין איז נפטר געווארן אייר תש"ע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:ענגלישע רבנים קאַטעגאָריע:דייטשע יידן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
צערעס
250px|קליין|צערעס
צערעס (סימבאל:, ), אפיציעלער נאמען 1_Ceres, איז דער קלענסטער קארליק פלאנעט אין דער זון סיסטעם. ער געפינט זיך אינעם אסטערויד פאס. דער אסטראנאם דזשוסעפע פיאצי האט אים אנטפלעקט דעם 1טן יאנואר, 1801,. בערך 200 יאר שפעטער, אין 2006 האט דער אינטערנאציאנאלער אסטראנאמישער פארבאנד באשלאסן אז צערעס זאל מער נישט הייסן אן אסטערויד נאר א קארליק פלאנעט.
צערעס איז דער גרעסטער קערפער אינעם אסטערויד פאס, מיט א דיאמעטער פון 950 ק"מ. אנדעריש ווי די אסטערוידן איז צערעס גאנץ קיילעכדיק. צו זען צערעס דארף מען קוקן דורך  א טעלעסקאפ.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קארליק-פלאנעטן
קאסאן
קאסאן אדער קאסאני (אוקראיניש: Косонь; אונגאריש: Mezőkaszony) איז א דארף אין בערעהאווע ראיאן, זאקארפאטיע אובלאסט, אוקראינע, 20 ק"מ צפון-מערב פון בערעהאווע (בערעגסאז). דאס דארף האט א באפעלקערונג פון 1,905 (לויטן צענזוס פון 2001).
קאסאנער חסידות
רבי יהוסף ראטענבערג (ג' באב ה'תרי"ג [1853] - תרע"א [1911]), דער איידעם פון רבי משולם פייש פון טאש, האט געגרינדעט זיין הויף אין קאסאן נאך דער פטירה פון זיין שווער. היינט פירן זיינע אייניקלעך הויפן אין בארא פארק.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע קאַטעגאָריע:זידיטשוב
באיער
באַיער אקציעס געזעלשאפט איז א דייטשע כעמיקאליע און אפטייקעריי פירמע געגרינדעט אין בארמען, דייטשלאנד אין 1863. היינט איז זי הויפטקווארטירט אין לעווערקוסן, נארד ריין-וועסטפאליע, דייטשלאנד. זי איז באוואוסט פאר איר ארגינעלער מארקע פון אספירין. באיער איז די דריטע גרעסטע פֿארמאצעווטיקאלע פירמע אין דער וועלט.
היסטאריע
קליין|225px|רעקלאמע פאר [[אספירין, העראין, ליצעטאל, סאלעפען]] באיער איז געגרינדער אין בארמען (היינט א טייל פון וואופערטאל), דייטשלאנד אין 1863 דורך פרידריך באיער און זיין שותף, יאהאַן פרידריך וועסקאט.
באיער'ס ערשטער הויפט פראדוקט איז געווען אַצעטלסאַליצילישער זויער (ווער דער פראנצויזישער כעמיקער שארל פרעדעריק גערהארט האט ערשט אנטדעקט אין 1853), א מאדיפיצירונג פון סאַליצילישער זויער אדער סאליצין, א פאלקס־רפואה וואס מען טרעפט אין דער קארע פונעם ווערבע בוים.
קאַטעגאָריע:פירמעס
שיסבעזעם
קליין שיסבעזעם אדער שיס-בעזעם (אריגינעל גערופן קווידיטש; ענגליש: Quidditch) איז א פיקטיווער ספארט אין די "האַרי פּאָטער" ביכער פון דזשיי.קיי. ראלינג. דאס איז א גרופע שפיל וואס ווערט געשפילט דורך מכשפים און מכשפות אויף פֿליענדיקע בעזעמער. עס זענען דא זיבן שפילער אין יעדע גרופע: דריי יעגערס, צוויי קלאַפּערס, א היטער און א זוכער. דער שפיל האט א סך כללים. די יעגערס שיסן דער קוואפֿל (דער באל) קיין דער ציל פון די אנדערע גרופע צו ווינען פונקטן. דער היטער פרובירט פארמיידן אז דעם קוואפֿל וועט גיין דורכן ציל. די שפילער דורכדרייען זיך פון בלאַדזשערס, באלן מיט א כישוף וואס מאכט זיי שלאָגן שפילער. די שפילער וואס הייסן קלאַפּערס קלאַפּן די בלאַדזשערס אוועק מיט שטעקנס. דער שפיל פֿאַרענדיקט זיך ווען דער זוכער שפילער כאַפּט א באל מיט פליגלען וואס הייסט דאס גאלדענע פלאטערל (אריגינעל: סניטש). די גרופע פונעם זוכער וואס האט דעם גאלדענע פלאטערל געכאַפּט באקומט 150 פונקטן.
קאַטעגאָריע:הארי פאטער קאַטעגאָריע:באל שפילן
הלל זאקס
הרב הלל זאקס (ט"ו שבט תרצ"א 1931 - כ"ב טבת תשע"ה, 13טן יאנואר 2015) איז געווען ראש ישיבה פון דער כנסת הגדולה ישיבה אין מודיעין עילית און איינער פון די ראשי ישיבות פון ישיבת חברון.
ביאגראפיע
רבי הלל איז געבוירן געווארן אין ראדין צו זיין פאטער רב מנחם מענדל זאקס און זיין מוטער פייגא חיה, די טאכטער פונעם חפץ חיים. ווען ער געווען אלט 8 יאר, צוליב דער אינוואזיע פון דער רויטער ארמיי אין פוילן, איז זיין משפחה אריבער אין איישישאק, און דערנאך אין ווילנא. ווען די משפחה האבן באקומען א וויזע קיין אמעריקע זענען זיי אריבער געפארן דעם סאוועטן פארבאנד קיין יאפאן און פון דארטן צו אמעריקע. ווען ער איז אנגעקומען אין ניו יארק האט ער געלערנט ביי הרב משה פיינשטיין אין ישיבת תפארת ירושלים, און דערנאך ביי הרב ראובן גראזאווסקי אין לייקוואוד. ער האט געלערנט חברותאשאפט מיט הרב שניאור קאטלער עטלעכע צען יאר, און פינעף יאר מיטהרב שמואל קאמינעצקי.
אין תשנ"ו האט ער געגרינדעט די כנסת הגדולה ישיבה אין מודיעין עילית, וואס מען רופט אויף זיין נאמען ר' הלל'ס ישיבה. דער צווייטער ראש ישיבה איז זיין זון הרב יצחק זאב זאקס.
אין 2013 האט ער געעפנט א ישיבה קטנה לעבן זיין ישיבה אין מודיעין עילית.
ער איז נפטר געווארן כ"ב טבת תשע"ה, 13טן יאנואר 2015 און מען האט אים באגראבן אין הר הזיתים.
משפחה
רבי הלל און זיין ווייב אהובה אסתר האבן די קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
לימענע
לינקס|קליין|200px|לימענע Citrus x lemon די לימענע (Citrus × limon) איז א בוים פון דער ציטרוס משפחה און אויך זיין געלע פרוכט. מען ניצט די פרוכט ביים קאכן ספעציעל פאר זיין זויערן זאפֿט. דער בוים איז גאנץ א קליינער וואס בלײבט גרין אויך אין ווינטער.
דאס ווארט 'לימענע' שטאמט פון אראביש פון פערסיש.
די לימענע שטאמט פון אינדיע און כינע.
קאַטעגאָריע:פרוכט
22סטן יולי
דעם 22סטן יולי איז דער 203טער טאג פון יאר (204טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 162 טעג.
פייערטעג
22
סעלינא גאמעז
זי איז געווען די פריינדינע פון דעם פאפולערן זינגער דזשאסטין ביבער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס
קאמאנוועלט
די קאמאנוועלט פון פעלקער — פריער די "בריטישע קאמאנוועלט" — איז א לויזע קאנפעדעראציע פון פֿעלקער וואס זענען אמאל געווען מיטגלידער אין דער בריטישער אימפעריע (מיט איין אויסנאם, מאזאמביק, וואס איס געווען א פארטוגעזישער קאלאניע). די מיטגלידערשאפט פון דער קאמאנוועלט איז כולל סיי רעפובליקן און סיי מאנארכיעס. דער הויפט פון דער קאמאנוועלט איז די קעניגין עליזאבעט די צווייטע. זי הערשט אויך גלייך ווי מאנארכקע אין עטלעכע שטאַטן, וואס הייסן "קאמאנוועלט מלוכות", בעיקר דאס פאראייניגטע קעניגרייך, אויסטראליע, קאנאדע, דזשאמייקע און ניי זילאנד.
*
לאזשבאן
דער אוצר מילים פון לאזשבאן איז באשטימט פון די זעקס מערסטע גערעדטע וועלט-שפראכן, וואס זענען כינעזיש, ענגליש, הינדי, שפאניש, רוסיש, און אראביש. דאס ברענגען ווערטער פון אלע די שפראכן איז געווען על מנת צו מאכן לאזשבאן ווייניק מאדנע פאר מענטשן פון פארשידענע לענדער.
קלאנגען און שריפטסיסטעם
די הדגשה קומט נארמאל אויפן טראף פארן סוף.
לאזשבאן איז דערלאזט צו זיין געשריבן מיט יעדן שריפט, ווי לאנג אז מיט דעם שריפט מען קען שרייבן אלע די לאזשבאנישע קלאנגען. נארמאל ווערט לאזשבאן געשריבן מיטן ￼￼לאטיינישן אלפאבעט.
א פאר לאזשבאניסטן האלטן, אז די שפראך זאלט האבן איר אייגענעם אלפאבעט.
גראמאטיק
לאזשבאן האט דריי טיפן פון ווערטער: פרעדיקאט ווערטער (brivla), סטרוקטור ווערטער (cmavo), און נעמען ווערטער (cmene). יעדער טיפ איז איינציג אין זיינער פארמע, אז מען קען וויסן גלייך וועלכעס ווארט שטאמט פון וועלכן טיפ אין א זאץ.
פרעדיקאט ווערטער (brivla)
פרעדיקאט ווערטער, וואס הייסען "brivla", זענען דאס הארץ פון לאזשבאן. זיי פארמאגן מערסט פון דער אינפארמאציע אין דער שפראך. זיי קענען זיין סובסטאנטיוון, ווערבן, אדיעקטיוון און אדווערבן, תלוי אויפן פלאץ אוואו דאס ווארט געפינט זיך אינעם זאץ.
יעדער brivla באלאנגט צו איינער פון דריי טיפן. דער טיפ איז אפהענגיק אין דער פארמע פונעם ווארט. (אלע ווערטער זענען אפהענגיק אין זייערע אייגענע פארמעס, ווי cmavo, brivla און cmene כדלעיל). ווען מען ווייסט דעם טיפ פונעם ווארט, קען מען ארויסלערנען דעם ווארט'ס מקור, אפילו אז מען האט עס קיין מאל נישט געוויסט.
די אפהענגיקייט אין דער פארמע פונעם ווארט לאזט מען סיי צו באשאפן נייע ווערטער אין א לייכטן אופן סיי קענען זיין באגריפט ווען מען באשאפט זיי. אין דעם וועג האט לאזשבאן א בייגיקן אוצר-מילים וואס קען ווערן אויסגעצויגן אן א סוף.
אלע brivla האבן די אייגנקייטן:
די מציאות פון האבן א קאנסאנאנט-פּאר אויסטיילט brivla פון cmavo, ווייל cmavo טאר נישט האבן קיין קאנסאנאנט-פּארן. דער וואקאל צום סוף טיילט brivla פון cmene, וואס cmene ענדיגן זיך שטענדיק מיט א קאנסאנאנט.
חיים לאסקאוו
חיים לאַסקאָוו (1919 - 8טן דעצעמבער 1982) איז געווען אַ הויכראַנגיקער גענעראַל אין צה"ל און דער פינפטער שעף פון גענעראַל־שטאַב, אויך האָט ער געדינט אַלס אָפיציר, אין דער בריטישער אַרמיי, בעת דער צווייטער וועלט מלחמה.
לאזשבאן
פרעדיקאט ווערטער (brivla)
דאס ווארט "לאזשבאן" (lojban) קען נישט זיין א brivla, ווייל כאטש אז עס האט א קאנסאנענט-פאר, מכל מקום עס ענדט זיך מיט א קאנסאנאנט, און דערפאר עס איז א cmene, א נעמען ווארט.
חיים לאסקאוו
לעבנסגעשיכטע
געבוירן צו אַן אָרעמער משפחה פון באָריסאָוו, בעלאַרוסיע. זײַן טאַטע האָט אָנגעפירט מיט אַ האָלץ פאַבריק אין רוסלאַנד וואָס, נאָך דער קאָמוניסטישער רעוואָלוציע, האָט ער פאַרלוירן זײַן פאַרמעגן, און געקומען קיין ארץ ישראל. זיי האָבן געוואוינט אין חיפה, און חיימס טאַטע איז געוואָרן אַ בעל־עגלה, ער האָט געטראָפן זײַן טויט, ווען די וואָגן האָט זיך איבערגעדרייט.
לאזשבאן
פרעדיקאט ווערטער (brivla)
די דריי טיפן פון brivla זענען:
חיים לאסקאוו
לעבנסגעשיכטע
חיים האָט געלערנט אין אַ פּרעסטיזשפולער גימנאַזיע אין חיפה, און פון קינדווײַז אָן געאַרבעט אין פאַרשידענע פּלעצער. אַלס יוגנטליכער האָט ער זיך אנגעשלאסן אין הגנה, און האט געדינט ווי א "לויפער" פאר יעקב דורי, ער איז געשטיגן אין ראנג, און אנגעפירט מיט אנדערע אקטיוויטעטן אין די הגנה.
לאזשבאן
סטרוקטור ווערטער (cmavo)
״cmavo״ זענען די סטרוקטור ווערטער פון לאזשבאן. זיי אפט האבן נישט קיין מיינונג, חוץ פון די ראלע וואס זיי שפילן אין א זאץ. cmavo זענען דערפאר די ארטיקלן, קאניונקציעס, פרעפאזיציעס, נומערן און אפשטעל-צייכנס פון דער שפראך. עס איז דא מער פון הונדערט טיפן cmavo, געוואוסט אלס "selma'o", יעדער האבנדיג א ספעציפישן גראמאטישן באניץ.
חיים לאסקאוו
לעבנסגעשיכטע
אין 1947 שוין זייענדיג צוריק אין ארץ ישראל, האט ער זיך אפגעגעבן מיט רעארגאניזירן די הגנה. ווען די מלחמת השחרור האט אויסגעבראכן, האט ער אנגעפירט מיט טרענירונגען, און קאמאנדירט אויף די ערשטע אפיצירן קורס פון צה"ל, די קורס וועלכע איז ארויס צו די שלאכטפעלד איז געווען די 79סטע באטאליאן.
נאך די מלחמה האט ער געדינט אין פארשידענע פאזיציעס אין ארמיי, ער איז געווען קאמאנדיר פון די לופט קרעפטן, טראצדעם וואס ער איז קיין פילאט קיינמאל נישט געווען, אויך אלס קאמאנדיר פון די געפאנצערטע דיוויזיעס. און תיכף נאך דער סיני מלחמה געווארן קאמאנדיר פון דרום פראנט, נאכדעם וואס דער פריערדיגער קאמאנדיר איז אומגעקומען אין אן עראפלאן עקסידענט.
אין יאנואר 1958, איז לאסקאוו געווארן שעף פון גענעראל שטאב, איבערנעמענדיק פון משה דיין. אין 1960 האט לאסקאוו רעזיגנירט, נאכן האבן אסאך מיינונגס פארשידנהייטן, מיטן דעמאלסטדיקן וויצע זיכערהייטס מיניסטער שמעון פערעס.
נאכן פארלאזן די ארמיי, איז ער געווארן לייטער פון די פארט געזעלשאפט, אין זיין צייט איז געבויט געווארן די אשדוד פארט.
ער איז געשטארבן, דעם 8טן דעצעמבער 1982. אין זיין אנדענק ווערט גערופן די באזע פון אפיצירן קורס.
קאַטעגאָריע:שעפן פון גענעראל שטאב קאַטעגאָריע:יידן פון בעלארוס
מויסיי פישביין
מויסיי (משה) פישביין (אוקראַיִניש: Мойсей Абрамович Фі́шбейн /מויסיי אבראמאוויטש פֿישביין/; געבוירן דעם 1טן דעצעמבער 1946 אין טשערנאָוויץ) איז איינער פון די גרעסטע הײַנטצײַטיקע אוקראַיִנישע דיכטער, אַ ייִד לויט דער אָפּשטאַמונג.
מויסיי פישביין האָט פאַרענדיקט אין 1976 דעם פילאָלאָגישן פאַקולטעט פונעם קיִעווער פּעדאַגאָגישן אינסטיטוט. אַלס דיכטער האָט ער דעביוטירט אין דעצעמבער 1970 מיט אַ ליד אינעם קיִעווער זשורנאַל "וויטשיזנאַ" («Вітчизна»). אין 1974 איז אין קיִעוו דערשינען מויסיי פישביינס ערשטע לידער-זאַמלונג «Ямбове коло» ("יאַמבען-קרײַז").
אין 1979 איז דער דיכטער עולה געווען קיין ישראל. אין 1982 האָט מויסיי פישביין זיך אַריבערגעצויגן קיין דײַטשלאַנד, וווּ ער האָט במשך פון אַ סך יאָרן געאַרבעט אין דער אוקראַיִנישער און אין דער רוסישער רעדאַקציע פון דער ראַדיִאָ-סטאַנציע "פרײַהייט". אין 1984 איז אין ניו-יאָרק דערשינען זײַן צווייטע לידער-זאַמלונג «Збірка без назви» ("זאַמלונג אָן אַ נאָמען"). דאָס בוך האָט אין זיך אײַנגעשלאָסן באַנאַנד מיט מויסיי פישביינס אָריגינעלע לידער אויך זײַנע איבערזעצונגען פון אַנדערע שפּראַכן, בתוכם פון העברעיִש (רבי יהודה הלוי און חיים נחמן ביאַליק) און פון ייִדיש (מאיר חרץ). אין 2003 האָט מויסיי פישביין זיך אומגעקערט קיין אוקראַיִנע, וועלכע איז צו יענער צײַט געוואָרן אומאָפּהענגיק, און זיך באַזעצט אין קיִעוו. דאָרט וווינט ער ביז איצט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אוקראינער יידן קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער
שטות
שטות
שוטה הייסט אזא סארט משוגענער, א מענטש וואס זיין שכל איז נישט גלייך און איז נישט מיושב.
אין די הלכה געפינען מיר סימנים ווען א מענטש הייסט א שוטה: איינער וואס גייט אליינס ביינאכט. ער נעכטיגט אין א בית הקברות. ער צורייסט זיינע בגדים. ער פארלירט וואס מען גיט אים.
לויט די הלכה איז א שוטה פטור פון אלע מצות, ער איז נישט באגלייבט ביי משא ומתן, ער קען נישט זוכה זיין און נישט מזכה זיין (שו"ע חו"מ סי' רל"ה ס"ב). א שוטה האט אויף א פראבלעם ביים זיך געטן וויבאלד זיין גט איז נישט קיין גט, און א פרוי א שוטה קען נישט מקבל זיין זיין א גט. (כתובות קיב. יבמות קיג:).
די משנה (בבא קמא) זאגט חרש שוטה וקטן פגיעתן רעה, עס איז אך און וויי ווער עס הייבט אהן מיט א שוטה, ווען ער שעדיגט איינעם איז ער נישט מחויב צו באצאהלן, אבער ווען מען שעדיגט אים איז מען אים מחויב צו באצאלן.
עס איז אויך דא א זאך ווי עתים שוטה עתים חלומה, אמאל איז ער שוטה אמאל איז ער געזונט, פון דאנעט נעמט זיך דאס ווערטל וואס מען זאגט אויף א מענשט וואס איז אביסל נארמאל, ער איז עתים.
אין דער גמרא (גיטין סח:) שטייט, א שוטה זאגט נישט איבער א זאך יעדן טאג, דאס הייסט אויב איינער זאגט איבער יעדן טאג די זעלבע נארישקייט, און מען ווייסט נישט צי ער איז א שוטה אדער נישט דארף מען חייש זיין אפשר איז ער גערעכט, אזוי האט מען געטראפן אז שלמה המלך איז דער מלך נישט אשמדאי.
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
טאני אבאט
קליין|לינקס אנטאני דזשאן "טאני" אַבאט (געב' דעם 4טן נאוועמבער 1957) איז געווען דער 28סטער פרעמיער מיניסטער פון אויסטראליע, פונעם 18טן סעפטעמבער 2013 ביזן 14טן סעפטעמבער 2015, און דער פירער פון דער ליבעראלער פארטיי פון 2009 ביז 2015. אין 2015 האט ער פארלוירן א פארמעסט מיט מאלקאלם טערנבול וואס האט איבערגענומען פון אים אלס פירער פון דער פארטיי און פרעמיער מיניסטער.
אבאט איז געבוירן געווארן אין לאנדאן, ענגלאנד, צו אן ענגלישן פאטער און אן אויסטראלישן מוטער. ער האט עמיגרירט קיין אויסטראליע מיט זיינע עלטערן אין 1960.
דזשוסעפע פיאצי
דזשוסעפע פיאַצי (, 16טן יולי, 1746 -  22סטן יולי, 1826) איז געווען אן איטאליענישער קאטוילישער גלח, מאטעמאטיקער, און אסטראנאם. ער האט אויפגעשטעלט אן אבסערוואטאריע אין פאלערמא, און אנטדעקט דעם קארליק פלאנעט צערעס.
ער איז געשטארבן אין 1826 אין נאפאלי.
ספרים פון חיד"א
דער חיד"א האט געשריבן זיינע ספרים זיין גאנץ לעבן, שטענדיג האט ער געשריבן. עס איז נישט דא קיין שטח און ענין פון דער תורה וואס דער חיד"א האט נישט אנגערירט אין זיינע ספרים קיין זאך אין אידישקייט, אלץ געפינט מען ביי אים, פשט, דרוש, הלכה, קבלה,מוסר, דינים, היסטאריע.
זיין ביבליאטעק
דער חיד"א האט געהאט גאר אסאך ספרים, וואס ער האט געזאמלט און געקויפט אין דער צייט וואס ער איז ארום געפארן, אויך האט ער געהאט ספרים אין ארץ ישראל צושפרייט אין די פלעצער וואו ער האט געאווינט (זעה שם הגדולים ערך טור ובית יוסף ובספרי אשר בעיה"ק יש לי הד' טורים ובית יוסף מדפוסים שהיו לפני הרב כנסת הגדולה. עס געפינט זיך אסאך אלטע ספרים און כתבי יד וואס דער חיד"א האט דערויף אונטערגעשריבן זיין נאמען.
די ספרים זענען אריבער בירושה צו זיין זון רבי רפאל ישעיהו אזולאי. און דערנאך צו זיין אייניקל משה אזולאי. אויך זענען אסאך ספרים אריבער צו זיין איינקיעל נסים זרחיה ב"ר אברהם אזולאי.
אזוי ווי דער חיד"א איז געווען אין עטליכע שטעט, אסאך פון זיינע ספרים זענען געבליבן אין ארץ ישראל, אסאך אין אנדערע פלעצער, און ער זעלבסט איז אסאך געפארן, דעריבער איז דא א כלל אין די ספרים פונעם חיד"א אז אסאך מאל שרייבט ער זאכן וואס אנדערע שרייבן, ווייל ער האט נישט געהאט זיי פאר זיך, אבער שפעטער האט ער עס איבערגעשריבן בעסער, ווי דער חיד"א שרייבט אין חיים שאל (ח"ב סי' י') וכל מן דין היה תמיהא קיימת אם הייתי בביתי ובחומותי מוקף חומה מכל ספרי הקודש, אך גר אנכי בארץ, וכמה ספרים עיקריים אין בידי, ואם חיים שא"ל ספרא וספרי ומקיים מצות השבה וכמה זמני הודעתי, תשמור את חסר"י כי אין אתי כל ספרי דבי רב.
כתבי ידות
א ספעציעלר ליבשאפט האט דער חיד"א געהאט צו כתבי יד און צו אלטע ספרים, עס איז נישט דא נאך אזא איינער ביי אידן וואס זאל אזוי גיט קענען כתבי ידות און מחברי ספרים ווי דער חיד"א, א ווארט וואס ער שרייבט אויף א ספר, אויף א בעל מחבר, אויף א מדרש, איז ווי גין גאלד ביי יעדן, און איז אנגענומען ווי דער ריינער אמת, און יעדער חובב ספר אדער חקרן וועט עס אננעמען אלס דאס מערסטע קראנט. עס איז אנגענומען ביי יעדן, ביי חסידים, ליטווישע, ספרדים, אשכנזים, פרומע, פרייע אידן צוגלייך.
פון וואו דער האט דער חיד"א געקענט כתבי ידות? דער חיד"א האט אסאך באזוכט ביבליאטעקן, אין פאריז איז ער געווען אין יאר ה'תקט"ו ער שרייבט (מעגל טוב ע' 34) וראיתי ספרי ישראל שם משונים לכל. אויך איז ער דארט געווען אין יאר ה'תקל"ח, מיט זיין חבר דער פראנצויזישער געלערנטער פאברי, מען האט געעפנט פאר אים דאן ספעציעל דעם ביבליאטעק כאטש עס איז נישט געווען דאן אפֿן. ער שרייבט אזוי: יש בה כמה אלפים כתבי יד מכל חכמה, וכמה ספרים שלנו כתב יד, וכמה ספרים מחכמת הטבע ופילוסופיא ותכונה ועברונות וקבלה (מעגל טוב ע' 122). ער איז נאכאמאל אהין געגאנגען אין עטליכע טעג שפעטער ער שרייבט דעוועגן: וסבבתי כולה ויש כמה חדרים מלאים כתיבות מכל הלשונות ומכל החכמות והדותו, זה כ"ב שנה שסבבתי כלה, והיא פלאות כיד המלך, ואמרו שזו הביבליאוטיקא של פאריס היא המיוחדת והגדולה שבעולם (מעגל טוב ע' 124). אויך שפעטער אין חודש תמוז האט ער באקומען פון זיין חבר פאברי א ספעציעלע רשות מען זאל איהם בארגען פון דארט כתבי יד, דער כתב יד וואס דער חיד"א האט אזוי שטארק געדארפט איז געווען דער פירוש פון רבי ישעיה די טראני, דער ערשטער, אויף חומש, דער חיד"א האט דאס אינגאנצען איבערגעשריבן פון כתב יד א גאנצע נאכט,, און האט דערפון געדרוקט די "נימוקים פון רבי ישעיה די טיראני אין זיין ספר פני דוד.
עס איז זעלבסט פארשטענדליך אז דער חיד"א זעלסט האט געהאט אסאך כתבי ידות, ווי מען זעט אסאך אין זיינע ספרים ווי ער האט געקויפט און פארקויפט אסאך ספרים כתבי יד פון ראשונים. אין פאקט אזוי ווי ער איז אסאך ארום געפארן האט ער איבערגעלאזט אסאך פון זיינע כתבי ידות אין אסאך פלעצער און זיי זענען געווען אסאך צושפרייט. די חוקרים ברענגען א רשימה פון איבער זעקס הונדערט ספרים וואס דער חיד"א האט געהאט דערין איז דא אסאך כתבי ידות, אט די אלע ספרים האט גע'ירשנט זיין זוהן רבי רפאל ישעיה, אסאך פון זיי זענען געווען ביי זיין אייניקל ר' נסים זרחיה ב"ר אברהם אזולאי.
היינט צו טאג געפינט זיך נישט איין אידישער ביבליאטעק אין דער וועלט וואס זאל זיך אין איהר נישט געפונען כתב יד און ספרים וואס דער חיד"א האט דאס נישט געזעהן און אונטערגעשריבן זיין נאמאן.
זיין שטארקע זכרון
דער חיד"א האט געהאט גאר א שטארקער כח זכרון, ער האט אלס געדענקט, זאכן וואס ער האט געזעהן פאר פערציג יאהר צוריק האט ער געקענט אראפשרייבן מיטן לשון. אינטעראסאנט וואס ער שרייבט אין שם הגדולים (ערך רבי אליהו כהן) איך געדענקט ווען איך געווען א קינד האט איך איהם געהערט דרש'ענען, דעך מו"ה רבי אברהם יצחק דאס איז געווען אין יאהר ה'תפ"ט, דער חיד"א איז דאן געווען א קינד פון נישט מער ווי פינעף יאהר !. מיט דעם אלעם האט ער צוליב זיין מדה פון זיך קליין האלטן, עטליכע מאל געשריבן "אני בעוניי שאין זכירה היו מחשיבים אותו לזכרון גדול, הם היו סוברים שקריתי כל הספרים והיה לי זכירה גדולה (מעגל טוב ע' 57).
אין זיינע ספרים ווערן געברענגט הונדערטער און טויזענטער מימרות, טייטשען, ביאורים און הערות פון רביים, אין יעדער ספר זיינער געפונען מען גאר אסאך מימרות פון אנדערע וואס ער האט געהערט פון זיי בעל פה, אדער געהערט פון איינעם וואס האט איהם געהערט, אט דאס האט נאך געקענט פאסירן צוליב זיין געוואלד'יגע זכרון.
זיין סגנון אין שרייבן
דער חיד"א האט געשריבן אזוי ווי רוב ספרדים אין זיינע צייט, אויסדריקן געבויט אויף תלמוד פסוקים, און ארמית, וואס איז שווער אפילו צו פארשטיין איינע וואס איז נישט דערצו געוואנט, אבער ווי מער מען קוקט דערין זעהט מען ווי ער האט געהאט פאר זיך די גאנצע תורה, תנ"ך און תלמוד. דער חיד"א שרייבט אין זיין פי' אויף סדר חסידים ברית עולם, די סיבה פארוואס תלמויד חכמים האבן זיך געוואנט צו שרייבן אזוי כדי זיי זאלן זיך געוואונען און נישט פארגעסן לשונות פון גמרא און חז"ל
דער חיד"א האט געשריבן אויסטערליש שנעל. און דעריבער גלייך ווען עס איז פארטיג געווארן א ספר, און ער האט געהאט א געלענגהייט עס צו דרוקן האט ער עס גלייך געדרוקט, נישט ווארטענדיג צו פארטיגן זיינע חידושים. און די שפעטערדיגע ספרים האט ער צוגעלייגט הוספות און נאך אויף דעם ענין. פאקטיש טרעפט מען אין יעדער ספר פונעם חיד"א הוספות און השמטות פון איין ספר צום צווייטן.
ער האט אלעס אראפגעשריבן.
ער האט געשריבן אין יעדן צייט און מצב.
פארנדיג פון מצרים קיין תוניס האט ער געשריבן שארפזיניגע חידושים פון זיין ספר ראש דוד פון פרשת ויקרא ביז פרשת אמור (מעגל טוב ע' 54), איינמאהל בשעת א מגפה אין מצרים האט ער גאר מחדש געווען שארפע חידושים אויף רמב"ם הל' סוטה (געדרוקט אין חיים שאל ח"ב סי' ה'). איינמאהל זייענדיג נישט געזונט ער האט נישט געקענט דאווענען נישט לערענן אבער געשריבן חידושים האט ער דעמאלטס אויך (ספר החיד"א ע' צ'), עס איז דא כתבים ווי ער פארצייכנט "כל מקום שתמצא כזה הוא שאני כותב בחבלי שינה והיד כותבת הבלים", דאס הייסט אפילו אינמיטן שלאף האט זיך זיין היינט געשאקלט און געשריבן חידושים (שם).
דער חיד"א דערמאנט אסאך אין זיינע ספרים אז ער האט דאס געשריבן "בקונטרסים", ב"זכרונות". דאס איז וויבאלד דער סדר פון חיד"א איז געווען ער האט שטענדיג געשריבן חידושים, אמאל אויף הלכה, אמאל אויף הגדה, אמאל אויף קבלה אמאל דרוש, איין חידוש נאכן אנדערען, און דערנאך האט ער צוזאמען גענומען, די הלכה עקסטער די אגדה עקטסער, דעריבער הערשט אסאך מאל א צומישעניש צווישן זיינע ספרים, ער איז מאריך אויף איין פלאץ און מקצר אויף א צווייטער פלאץ, און אזוי ארום איז געווארן זיינע חיבורים אויף הלכה ברכי יוסף מחזיק ברכה שיורי ברכה. (זעה מחזיק ברכה או"ח סי' מ"ו אות ה'). און אזוי שרייבט ער אויך אין פתח עינים (סוטה ד"ל) מכאן מודעה שבכמה מאמרים דמכילתין ומסכתות אחרות כתבתי בעניותי והנם רשומים ומפוזרים בין לקוטי, ולא עצרתי כח לסדר ולבררם ואפילו מה שאני רומז בקוטרסיי אפילו הנדפסים הוא מאשר ולא כל אשר, והכל לפי השעה והזמן. אויך שפעטער און די השמטות פונעם פתח עינים ד"ק שרייבט ער לא בקשתי אפת"ח האי פתחא על הסדר, הן מאמר אחר מאמר ומסכתא אחר מסתכא בסדר הזה, רק הרשום בכתב מאשר קריתי לי פסקי פסקי הן מוקדם ומאוחר וכו' ואכתי פשו ענינים מינים ממינים מבלתי יכולת הסדר דבר.
דערמיט קען מען פארשטיין ווען מען קוקט אין זיינע ספרים זעהט מען אז נאך דעם וואס ער ברענגט אראפ א ראשון פון כתב יד, שרייבט ער גראד דערנאך פירושים און גימטריאות, דרוש, און גלייך דערנאך בדרך סוד. אסאך מאל זעהט מען בכלל נישט דער המשך, לויטן סדר וואלט מען ווען געדארפט שטעלן עקסטער די גימטריאיות, עקסטער די דרושים, עקסטער דעם פלפול, עקסטער די חלקי הלכה, עקסטער די חלקי הערות אויף אנדערע ספרים, אבער אין די ספרים פון חיד"א איז עס אסאך געמישט ווי מען זעהט אין די ספרים פני דוד חדרי בטן און נאך. דאס איז ווייל ער האט דאס געשריבן איינס נאך איינס און גלייך געדרוקט, און וועגן דעם זענען אסאך פון זיינע ספרים די זעלבע נאר אין עקסטער בענדער, ווי מען זעהט דער עין זוכר איז די זעלבע ווי מדבר קדמות.
אינטערעסאנטע זאכן וועגן זיינע ספרים
דער חיד"א האט כמעט נישט קיין הקדמות אויף קיין איינס פון זיינע ספרים, טאמער יא איז עס בלויז אפאר קורצע מליצות. חוץ צוויי פון זיינע ספרים וואס האבן יא דאס זענען שער יוסף, און ברכי יוסף. אויף א פלאץ שרייבט ער "ולא רציתי הסכמת החכמים" (מעגל טוב ע 66).
דער חיד"א האט מסדר געווען די נעמען פון זיינע ספרים לויטן סדר פון א-ב, ער האט ספרים אויף אלע אל"ף בי"ת. ער אליין האט געשריבן א שריפט ווי עס ווערט אויסגערעכנט די ספרים.
דרוקן און צושפרייטן זיינע ספרים
דער חיד"א שרייבט אין שם הגדולים (מערכת ספרים ערך נשאל דוד) אז אסאך גדולי ישראל האבן נישט געוואלט דרוקן זיינע ספרים ווילאנג זיי לעבן צוליב דעם וואס זיי האבן נישט געוואלט הנאה האבן פון זייער תורה. אבער אין אמת'ן גייט דרויך דעם כלל "מן הזהירות שלא תרבה להזהר" ווייל דאס איז גורם אז אסאך פון זייערע ספרים זענען פארלוירן געווארן.
אזוי ווי דער חיד"א האט נישט געוואלט ווערן קיין רב אין קיין שום שטאט, האט ער זיך געשפייזט פון פארקויפן זיינע ספרים, וואס זענען געווען גאר אסאך. ער האט געהאלטן כסדר ביים דרוקן נייע ספרים, ער האט זיי צושפרייט און מען האט איהם דערפאר באצאלהט. אויך האט ער געקויפט און פארקויפט אלטע ספרים. אויך פון האט ער געמאכט א פראצענט פון די געלטער וואס ער האט צוזאם געקליבן פאר ארימעלייט פון ארץ ישראל, אויך זענען געווען אסאך רייכע לייט און סתם אידן וואס האבן איהם כסדר געגעבן געלד, זיי האבן געהאלטן אז אויב דער חיד"א וועט נעמען פון זיי וועלן זיי האבן הצלחה אין זייער פרנסה.
אין פאקט איז אבער געווען אז גאר א גרויסער חלק פון זיינע הכנסות האט ער זעלבסט געהייליגט און אוועק געגעבן פאר אנדערע, ווי עס איז באשריבן דורכן חיד"א אליין אין זיינע חשבונות און בלעטעליך וואס געפונען זיך אין ביבלאטיק, אסאך דערפון האט געהאט דער באקאנטער זאמלער מאיר בניהו.
דער חיד"א האט זיינע ספרים געדרוקט ער האט זיי פארקויפט און צושפרייט און דערפון האט ער געצויגן חיונה, עס געפונט זיך בלעטער ווי דער חיד"א רעכענט אויס פונקטליך וויפיל האט איהם געקאסט צו דרוקן יעדער ספר, דאס בינדען, דאס שיקן צו אנדערע א. א. וו. אין פאקט איז געווען אז די לומדישע וועלט האט זייער געזוכט זיינע ספרים, ער האט זיי געשיקט קיין טוניס, אלזשיר, טריפאלי, קושטא, איזמיר, האמבורג און אין גאנץ איטאליע. מיט דעם אלעם איז עס נישט אנגעקומען פאר איהם גרינג צו דרוקן, ווי מען זעהט אין זיינע בריוו אז נישט שטענדיג האט ער געהאט גענוג געלד, און געמוזט בעטן פון אנדערע מען זאל איהם צו העלפן.
עס איז אינטערעסאנט צו דערמאנען אז דער חיד"א שרייבט ער האט זיינע ספרים געשיקט צו תלמידי חכמים און נישט צו קיין עשירים, פאר תלמידי חכמים האט ער זיי געגעבן אומזיסט אהן געלד, און אפילו פאר עשירים האט ער מקפיד געווען זיי צו פארקויפן פאר געהעריגן פרייז, נישט פאר אסאך געלד.
די השפעה פון זיינע ספרים
די השפעה פון די ספרים פון חיד"א'ס ספרים ביי אידן איז זייער גרויס. עס איז נישט דא קיין ספר צווישן אידן וואס זאלן נישט ברענגען, צייכענען, פון זיינע ספרים. זיינע ספרי הלכה און זיינע קליינע ספרים ווי עבודת הקודש זענען איבערגעדרוקט געוארן בחייו אסאך מאל. און יעדער ברענגט דאס אראפ, פוסקים, מלקטים, בעלי סוד, בעלי דרוש.
מיר זעהן גרויסע גאונים האבן זיך באצויגן צו זיינע ספרים מיט גרויס כבוד אפילו בשעת ער האט נאך געלעבט, דער גאון רבי אפרים זלמן מרגליות שרייבט אויף איהם און יאהר העיר וקדיש, איש אלקים קדוש, הגאון המפורסם בוצינא קדישא, חכם חיים יוסף דוד אזולי, האיר פני תבל בחכמתו בחיבוריו הנוראים והנפלאים, אפס קצתם ראינו ברכי יוסף וספר מחזיק ברכה זכינו להתבשם מריחם ושיחתם (הסכמה לספר עבודת הקודש). דער חת"ם סופר שרייבט אויף איהם אין יאהר ה'תקס"ד ויודיענו מה רבינו בעל ברכי יוסף אומר בדבר זה (אגרות סופרים ח"ב ע' 1). דער גאון רבי ישעיהו בערלין שרייבט אויף איהם וראיתי עוד בספר שם הגדולים חיבור א' מגדולי זמנינו והוא יושב בחברון, חכם הכולל, חריף ובקי מהור"ר יוסף אזולאי נו"ו (הקדמה לספר שאילתות).
די ספרים פון חיד"א האט מען געזוכט איבעראל און עס איז שנעל געווארן צוכאפט געווארן, ווי מען זעט ווי מען דורשט נאך זיי, מען האט עס געזוכט אין גאנץ איטאליע, פון ארם צובה האט מען געבעטן מען זאל עס שיקן, אין באגדאד האט דער הויפט רב פון באגדאד רבי עבדאללה ב"ר אברהם סומך געשריבן: רב נהורא"י אור גדול ליהודים כולו מחמדים, הוא האור רישא די דהבא ואשלא רברבא, הנה ארש"ו אר"ש ברזל אר"ש טוב ורחבה, נר ישראל פטיש החזק עמוד הימיני, נר ישראל וקדושו נר אלהים על ראשו, הלא הוא כמהר"ר חיים יוסף דוד אזולאי, וספרי רבים חיבר וספריו שהם אצלינו זה לך מניינם וכו', ער פירט אויף: עס איז נישט געווען אזא איינער וואס האט מרביץ געווען תורה אזוי ווי איהם, די ווערק פון דעם צדיק וואס הייסט "חיים", פעולת צדיק לחיים. ע"כ.
הויפט זייט/ב' אלול
ב' אלול לינקס|100px|באיאנער רבי פון לעמבערג
אלול 02 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ב' באלול
גורי אלפי
ממוזער|מרכז| גורי אלפי גורי אלפי גבוירן גור-דב (גורי) אלפי-אהרון (נולד ב-18 בספטמבר 1976) הוא קומיקאי, שחקן, סטנדאפיסט, מדבב, במאי ומנחה טלוויזיה ישראלי.
שולמית לאפיד
שולמית לאַפּיד (געבוירן 9טן נאוועמבער 1934) איז א ישראלישע שרייבערקע און שוישפּילערין.
ביאגראפיע
לאפיד איז געבוירן געווארן אין תל אביב, די טאכטער ​​פון העלען און דוד גלעדי. זי האט א דיפּלאָם אין מזרח שטודיעס פונעם העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים, און האָט אין דער פאַרגאַנגענהייט געדינט ווי פארזיצערין פון דער העברעישע שרייבערס אַסאָציאַציע אין ארץ ישראל; זי האָט ארויסגעגעבן ביכער (אריינגערעכנט קינדער ביכער), פיעסעס און קורצע דערציילונגען.
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:שוישפילער
אקבאר
קליין|אקבאר|250px דזשאַלאַל אוד-דין אַקבאַר (14טן אקטאבער 1542 – 27סטן אקטאבער 1605), באקאנט מיטן נאמען אקבאר דער גרויסער, איז געווען דער דריטער מאגול קייסער אין אינדיע. ער האט געהערשט איבער דער מאגול אימפעריע פון 1556 ביז זיין טויט.
לעבנסגעשיכטע
אקבאר איז געהוירן געווארן אין 1542 אין דער שטאט אומארקאט, סינד ראיאן (היינט פאקיסטאן), צו זיין פאטער דער קייסער הומאיון, דער זון פון באבור, גרינדער פון דער מאגול אימפעריע. ער האט געוואוינט די ערשטע צוועלף יאר פון זיין לעבן אין אמאלקוטא. ב-1555 איז ער אריבער קיין דעלהי מיט זיין פאטער. די שטאט איז געווארן נאכהער א צענטער פון קונסט און ליטעראטור.
אין 1556 איז הומאיון געשטארן, און אקבאר איז געווארן דער הערשער ביים עלטער פון 14. נאך פיר יאר אונטער דעם רעגענט שיח באירם, האט ער געהערשט אליין. ער האט געוועלטיקט איבער אסאף אויפשטאנדן אין זיין מלוכה, צווישן זיי איין אויפשטאנד אונטער זיין ברודער, אין 1579. אקבאר האט פארברייטערט די גרענעצן פון דער אימפעריע וואס ער האט גע'ירשנט. אקבאר האט פאראייניגט ראדזשיפוטאן, גודזשאראט, בענגאל און קאשמיר.
אקבאר האט געבויט זיין הויפטשטאט ארומעגענומען מיט א מויער, פאטהאפור סיקרי לעבן אגרא, אנהייבנדיק אין 1571. ער האט געבויט דארטן פאלאצן פאר זיינע ווייבער. אבער אין 1585 האט ער אריבערגפירט די הויפטשטאט צו לאהאר, און אין 1599 צו אגרא.
קאַטעגאָריע:קיסרים קאַטעגאָריע:אינדיע קאַטעגאָריע:מוסולמענער
יוסף חיים פון באגדאד
הרב החכם יוסף חיים פון באגדאד (כ"ז אב ה'תקצ"ה, 2טן אויגוסט 1835 – י"ג אלול ה'תרס"ט, 30סטן אויגוסט 1909) איז געווען א מקובל, א דרשן, א מנהיג, א ריש מתיבתא, א מחבר פון ספרים און איינער פון די אנזיכטיקער פוסקים ביים יידנטום פון בבל און אזיע. ער איז ברייט באקאנט ווי דער בן איש חי אויפן נאמען פון איינעם פון זיינע ספרים.
זיינע ספרים
ער האט מחבר געווען 150 ספרים, עטלעכע פון ​​זיינע באַרימטסטע ספרים:
לעבנסגעשיכטע
הרב יוסף חיים איז געבוירן געווארן אין באגדאד צו זיין פאטער הרב אליהו חיים בן הרב משה חיים און זיין מוטער מרת מזל טוב. רבי יוסף חיים פון בגדאד איז געווען א תלמיד פון הרב עבדאללה סומך, ראש ישיבת בית זילכה.
נוסח מציבה
נוסח מציבה פון הרב יוסף חיים פון בגדאד באידישע בית עולם פון הר הזיתים. על מצבתו נכתב:
משפחה
ער האט חתונה געהאט מיט רחל, טאכטער פון רבי יהודה סומך, פון וועמען ער האט געהאט אן איינציקן זון מיטן נאמען רבי יעקב חיים פון באגדאד, מחבר פונעם ספר ציצים ופרחים. ער האט אויך געהאט א טאכטער​​, װאס הײסט שמחה חיים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רבנים פון בבל קאַטעגאָריע:באגדאד קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:פוסקים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
דוד שוסטאל
רבי דוד שוסטאַל (געבוירן תמוז תש״ז) איז איינער פון די פיר ראשי ישיבות פון דער לייקוואוד ישיבה. ער איז אן איידעם פונעם פריערדיגן ראש ישיבה, רבי שניאור קאטלער.
ביאגראפיע
רבי דוד איז דער עלטסטער קינד פון רבי אליהו שמחה שוסטאל (תרפ״ג–תשע״ב) און זיין ווייב שרה (תרפ״ה–תשע״ה), טאכטער פון הרב שמואל עהרנפעלד, דער מאטערסדארפֿער רב.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
קאסאוו (הויף)
ממוזער|תורת חיים לר' חיים הגר מקוסוב, מהדורת [[גרוסוורדין, תרפ"ז]] קאסאוו (אדער קאסוב) אין אסט־גאליציע, איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, וואס דארט האט געוואוינט רבי מנחם מענדיל האגער זצ"ל באקאנט אלץ "דער אהבת שלום", דער גרינדער פון דער קאסאווער דינאסטיע.
דער קאסאווער בוים
רבי מנחם מענדיל האגער זצ"ל, (ה'תקכ"ט - י"ז חשוון ה'תקפ"ו) רב אין קאסאוו, באקאנט אלץ "דער אהבת שלום".
טאמארינד
דער טאַמאַרינד איז א פרוכט פון דער פאמיליע Fabaceae (אויך איז באקסער פון דער פאמיליע), טאמארינד האט א הארטע אבער שוואכע שאלאכץ וואס איז גרינג צו שיילן, די עטליכע גאר הארטע זומען זענען ארומגענומען מיט א ווייעכע פלייש מיט גאר א געשמאקער זיס זויערע טעם.
קאַטעגאָריע:געווירצן קאַטעגאָריע:ביימער
4טער י"ה
דער 4טער יארהונדערט איז די צייט צווישן די יארן 301 - 400.
געשעענישן
0
ארפינגטאן באן סטאנציע
ארפינגטאן  איז א באו סטאנציע אויף דער דרום-מזרחדיקער הויפט ליניע וואס באדינט דאס שטעטל ארפינגטאן, לאנדאנער בארא פון בראמלי, דרום־מזרח לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק, און איז אין טראוולקארט זאנע 6.
היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אויף דער הויפטליניע אום 2טן מערץ 1868 אויף דער נייער אייזנבאן ליניע צווישן און.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
בהיכלו כולו אומר כבוד
בהיכלו כולו אומר כבוד איז א חזנות אלבאם געזונגען דורך דעם וואונדער-קינד עמית ליסטוואנד.
דאס איז דער ערשטער אלבאם - אין א סעריע פון דריי- בכלל וואס ער האט ארויסגעגעבן.
דער דיסטריבוטער איז גל סטאר.
קאַטעגאָריע:חזנות קאַטעגאָריע:אלבאמען
גאלדפיש
דער גאלדפיש (Carassius auratus) איז א פיש פון דער קארפ פאמיליע, וואס לעבט בדרך כלל אין קאלט זיס וואסער און קען לעבן אין א נישט אנגעווארעמטן אקוואריום. ער לעבט אומגעפער 25 יאר און מערט זיך גאנץ גרינג. ער ווערט אפט געניצט לנוי צוליב זיין פילפארביקן קאליר און זיין שיין געשטאלט. די שטוביגונג פון האדעווען גאלדפיש האט אנגעהויבן אין כינע אינעם 4דן יארהונדערט פאר'ן צוועק פון עסן. אינעם 16טן יארהונדערט איז דאס פירעכץ אריבערגעגאנגען אין יאפאן, און אינעם 18טן יארהונדערט אין אייראפע און ווייטער אין אמעריקע.
זענען פאראן אסאך זגאלן פון גאלדפיש, למשל דער קאָמעט, מיט א לאנגען צעשפאלטן וויידל, און דער אויפגעבלאזענער קייער גאלדפיש.
קאַטעגאָריע:פיש
הויפט זייט/ג' אלול
ג' אלול
אלול 03 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ג' באלול
כח התורה
כח התורה איז אן אלבאם ארויסגעגעבן דורך מיכאל שטרייכער, אראנדזשירט דורך מונה ראזענבלום.
דורך דוד האלשטיין און זיין פירמע נועם הפקות.
די ניגונים אין דעם אלבאם
קאַטעגאָריע:אלבאמען
טל
שמאל|ממוזער|250px|טיפות טל על [[דשא.]] טל איז אַ וואָטערי אַוועקלייגן וואָס איז מערסטנס ביי נאַכט אויף אַבדזשעקץ וואָס זענען אַרויס אין די עפענען לופט. צוליב דער נפילה אין דער טעמפעראטור ביי נאכט, קאנדענסט די וואסער פארע (וואס ביז יעצט געטראגן געווארן אין די אפענע לופט) זיך אויף די אויבערפלאך אין טראפנס, וואס כאראקטאריזירן די פרימארגן שטונדן. אין נאַטור, דער טוי פארמען דער הויפּט אויף פאַבריק פאָולידזש און אויף דער ערד. אַזוי העלפֿט דער טוי, צווישן אַנדערן, די פֿלאַנצן צו האַלטן פֿייכט און פֿרישקייט אין טרוקענע געגנטן און וויסטן.
אברהם גראדזינסקי
הרב אברהם גראדזינסקי (ה'תרמ"ד - כ"ט תמוז ה'תש"ד ; 1884 - 13טן יולי 1944) איז געווען דער משגיח פון דער כנסת ישראל ישיבה אין סלאבאדקע, ליטא. . אין די לעצטע יארן פארן חורבן אייראפע איז הרב גראדזינסקי געווארן ראש ישיבה. ער איז דערמארדעט געווארן דורך די נאציס.
ביאגראפיע
הרב אברהם איז געבוירן געווארן אין ווארשע צו זיין פאטער רב יצחק. ביי די 17 יאר איז ער געפארן צו גיין לערנען אין דער ישיבה אין סלאבאדקע (היינט א פארשטאט פון קאוונע), און ער איז געווארן א תלמיד פון רבי נתן צבי פינקל, דער "אלטער פון סלאבאדקע". ביי די 21 יאר האט דער ראש ישיבה אים געקליבן צוזאם מיט נאך דריי בחורים איינצופירן די שיטה פון מוסר אין דער טעלזער ישיבה. נאך דער הצלחה פון דער מיסיע איז ער צוריק אין סלאבאדקע ווען ער געווען אלט 24 יאר און מען האט אים אריינגענומען אין דער הנהלה פון דער ישיבה.
ביי דער ערשטער וועלט מלחמה האט די ישיבה געוואנדערט פון ארט צו ארט. אין יענער תקופה האט הרב גראדזינסקי זיך אויסגעוויזן פאר א מנהיג און א מחנך וואס איז עמפינדלעך צו יענעמס פיין. נאך א קורצן וויזיט אין ארץ ישראל און אין דער חברונער ישיבה וואס איז געגרינדעט געווארן אין תרפ"ה דורך א גרופע סלאבאדקער בחורים, איז ער צוריקגעפארן אין סלאבאדקע, און פון תרפ"ז האט ער געדינט אין דעם אמט פון ראש הישיבה און מנהל הרוחני, וויבאלד דער אלטער פון סלאבאדקע און רבי משה מרדכי עפשטיין זענען אריבער צו פירן די ישיבה אין חברון.
משפחה
הרב אברהם גראדזינסקי האט געהייראט די טאכטער פון דעם פריערדיקן משגיח אין סלאבאדקע, הרב דוב הירש העלער. (הרב העלערס צווייטע טאכטער, איטה עטיל, האט חתונה געהאט מיט הרב יעקב קאמינעצקי.) זייער קינדער זענען:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע קאַטעגאָריע:משגיחים קאַטעגאָריע:רבנים אומגעקומען אין חורבן אייראפע קאטעגאריע:קדושים קאַטעגאָריע:יידן פון ווארשע
זאץ (מוזיק)
אין מוזיק, א זאַץ איז א טייל פון א מוזיקאלישער קאמפאזיציע וואס איז גאנץ אין זיך אליין. א זאץ קען זיין לאנג אדער קורץ.
די סימפאניעס פון היידן און מאצארט זענען געוויינלעך אין פיר זאצן: א גיכער זאץ, א פאמעלעכער זאץ, א טאנץ־זאץ (מינועט) און צום סוף א גיכער זאץ.
קאַטעגאָריע:מוזיק
אלט האוואנע
אַלט האַוואַנע (שפאניש:: La Habana Vieja ) איז דער שטאָט-צענטער און איינער פון די 15 מוניציפאליטעטן  פון האוואנע, קובא. זי האט די צווייט גרעסטע באפעלקערונג־ענגקייט אין דער שטאט און נעמט איין דעם קערם פון דער אריגינעלע שטאָט האַוואַנע. וואו די אלטע שטאט מויערן זענען געווען זענען די מאדערנע גרענעצן פון אלט האוואנע.
אלט האוואנע איז אן אונעסקא וועלט ירושה ארט.
היסטאריע
קליין|אלטער פלאץ קליין|Paseo del Prado, האוואנע און האטעל טעלעגראפֿא די שפאניער האבן געגרינדעט אלט האוואנע אין 1519 אינעם נאטירלעכן האוון פון דער בוכטע פון האוואנע. עס איז געווארן אן אפשטעל פונקט פאר די שפאנישע שיפן פול מיט אוצרות וואס זענען געפארן פון דער נייער וועלט צו דער אלטער וועלט. אינעם 17טן יארהונדערט איז עס געווען פון די הויפט שיפבויעריי צענטערן. די שמאלע גאסן פון אלט האוואנע האבן א סך געביידעס. אין 1555 האט דער פראנצויזישער ים־גזלן זשאק דע סארעס פארברענט די שטאט. דערנאך האבן די שפאניער געבויט פעסטונגען און מויערן צו שיצן די שטאט.
אלט האוואנע איז ענלעך צו קאדיז און טענעריפע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:וועלט ירושה ערטער קאַטעגאָריע:קובא
ישיבת עץ חיים (לאנדאן)
די ישיבת עץ חיים אין לאנדאן איז געגרינדעט אינעם איסט ענד פון לאנדאן בערך תר"ע דורך הגאון הצדיק ר' משה יצחק הלוי סגל, זצ"ל (דער פאטער פון הגאון הצדיק ר' יהודה זאב סגל, זצ"ל, דער מאנטשעסטער ראש ישיבה). ר' משה יצחק איז געווען ש תלמיד פון דעם אלטער פון נאווארדיק, וואס האט אים געהייסן מאכן א ישיבה אין וועלכע פלאץ ער זאל זיך געפינען. די ראשי ישיבות זענען געווען הרב אליהו לאפיאן און הרב נחמן שלמה גרינשפאן. נאך דער פטירה פון הרב גרינשפאן איז הרב נתן ארדמאן געווארן ראש ישיבה.
בערך אין יאר תש"ל איז די ישיבה אריבער אין איר היינטיגער געביידע אין גאלדערס גרין.
צווישן אירע תלמידים איז הרב ישראל יאקאבאוויטש.
עץ חיים קאַטעגאָריע:לאנדאן
נתן יוסף מייזעלס
רבי נתן יוסף מייזעלס (נפ' כ"א תמוז תשס"ו) איז געווען ראש ישיבה אין דער סאטמארער ישיבה אין סענדז סטריט, ברוקלין.
ער איז געווען א זון פון רבי שלמה מייזלס, א תלמיד פון סאטמארער רבין רבי יואל פון פארן קריג. נאך דער וועלט קריג, האט ער געלערנט זייער פלייסיג, ממש צוואנציג שעה א מעת לעת, ער האט זיך דאן איינגעקויפט גרויסע ידיעות און וויסנשאפט אין דער תורה און אין ד' חלקי שולחן ערך. מיט דער צייט ווען ער איז געקומען קיין אמעריקע איז ער צוגעצויגן געווארן צו רבי יואל ט"ב און געווארן פון זיינע נאנטע מענטשן, אין יארן פון תש"כ - תשל"ט האט דער סאטמארער רב זיך דורך געשמועסט מיט איהם אלץ וואס איז בנוגע געווען די מוסדות פון סאטמאר. און אויך די מערכות פון סאטמאר קעגן ציוניזם, איבעראל איז ער געווען דעם מענטש פון סאטמארער רב.
ער איז געווען פון די נאנסטע מענטשן ביים סאטמארער רבין ז"ל, און האט אטייל גענומען מיטן שרייבן דעם ספר על הגאולה ועל התמורה.
שפעטער איז ער אויך געווארן  ראש ישיבה פון דער סאטמארער ישיבה מיט 800 הונדערט בחורים. זייענדיג אזוי נאנט צו דעם סאטמאר רב איז ער געווען אויף גאר א הויכע פאזיציע זעלבסטע פארשעטנדליך אז דאס האט איהם געמאכט פאר זייער א פארפאולער מאן, אבער אין די זעלבע צייט האט דאס איהם געשאפט הונדערטער שונאים וואס האבן געהאלטן אז זיי ווערן בעוואלט דורך איהם.
נאך דער פטירה פונעם סאטמארער רבי'ן האט דער בעל ברך משה איבערגעגעבן די הנהגה פון דער ישיבה פאר זיין זון ר' אהרן, און האט דאן געשיקט ר' נתן יוסף צו ווערן רב אין דער סאטמארער קהילה אין לאנדאן.
שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין מאנסי און געעפנט דעם בית המדרש אבני שלמה וואו ער איז געווען רב ביז זיין פטירה כ"א תמוז תשס"ו.
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים קאַטעגאָריע:חסידישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
פעליקס מענדלסאן
קליין|200px|alt=|פארטרעט פון פעליקס מענדעלסאן פֿעליקס מענדלסאָן (3טן פעברואר 1809 – 4טן נאוועמבער 1847) איז געווען א דײַטשע קאָמפאָזיטאָר פון דער ראָמאנטישע פעריאָדע. מענדעלסאָן איז בארימט פאַר זיין "חתונה מאַרש", פאַר דער "איטאַליענישער סימפאניע" און פאַר דער דערפינדונג פון "לידער אָן ווערטער".
ביאגראפיע
פעליקס מענדלסאָן איז געבוירן געווארן אין 1809 אין האַמבורג אין א יִידישער משפחה און ער האט זיך געשמדט. פעליקס האט געליטן אנטיסעמיטישע צרות פון פאָלק און פונעם קאמפאזיטאָר ריכארד וואגנער, דער גרעסטע שונא פון פעליקס.
טעפעריי
קליין|א טעפער פארמירט א טאפ אויף א טעפער־ראד. טעפעריי איז דער טעכניק פון צוגרייטן קעראמיק, ספעציעל זאכן פון ליים וואס ווערט פארמירט, געטרוקנט, דעקארירט און געברענט אין אן אויוון וואס איז גאר הייס, וואס מאכט דעם קעראמישן ענד־פראדוקט הארט און טיילווייז וואסערפעסט. די כלים וואס מען מאכט זענען טעפ, קריגלעך, וואזאנעס און שיסלען.
טראדיציאנעל שאפט דער טעפער א טאפ אויף א טעפער־ראד וואס דרייט כסדר.
דער טעפער הייבט אן מיט א שטיק ליים און הייבט אן צו פארמירן די צורה פון דער כלי וואס ער וויל מאכן. ער מוז ארבעטן דעם מאטריאל אז עס זאל נישט בלייבן אינדרינען קיין לופט. נאכדעם הייצט מען דעם טאפ אין א ברענאויוון, וואס נעמט ארויס גאר דאס וואסער אין דעם ליים. דאס ענדערט דעם מאטריאל אויף א שטייגער אז ער ווערט הארט און שטארק.
עטימאלאגיע
די כלי וואס ווערט געמאכט פון ליים ווערט גערופן א "טאפ"; דער וואס מאכט דעם טאפ איז א "טעפער"; און די פאך איז "טעפעריי".
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
עלעקטרישע לאדונג
עלעקטרישע לאדונג איז א פיזיקאלישע אייגנשאפט פון מאטעריע, וואס איז גורם אן עלעקטראמאגנעטישע אינטעראקציע מיט אנדערע לאדונגען אדער מיט אן עלעקטרישן פעלד.
עלעקטרישע לאדונג איז א סקאלארע פיזיקאלישע גרייס וואס קען האבן פאזיטיווע אדער נעגאטיווע ווערטן. למשל, פראטאנען טראגן א פאזיטיווע לאדונג, און עלעקטראנען טראגן א נעגאטיווע לאדונג. ענלעכע לאדונגען שטופן אפ, און פארקערטע לאדונגען ציען צו. אן אביעקט אן קיין לאדונג ווערט גערופן נייטראל. דאס ערשטע פארשטאנד וויאזוי אנגעלאדנטע סובסטאנצן אינטעראגירן ווערט היינט גערופן קלאסישע עלעקטראדינאמיק, און איז נאך אלץ גאנץ גענוי פאר פראבלעמען וואו מען דארף נישט בארעכענען מיט קוואנטן-עפעקטן.
קאַטעגאָריע:עלעקטריע קאַטעגאָריע:כעמיע
דוד זאריצקי
דוד זאריצקי (ה'תרע"ד, 1914 - כ"ב סיון ה'תשל"ח, 27סטן יוני 1978) איז א באקאנטער חרדישער שרייבער, פון די ביסל געבליבענע אלטע שרייבער פונעם אמאליגער אייראפע און פון איר חורבן איבערלעבער.
א גאר טיפע און ווארימער שרייבער, מיט היימיש חסידישע השקפות און געפילן. ער האט געלערנט אין דעם חפץ חייםס ישיבה אין ראדין.
ווען 'זאריצקי' האט אויסגעלייגט א ארטיקל, האט ער געמאכט ביימער שמועסן, וואסער זינגען, און דעם דומם אטעמען.
הארן מעלאנע
הארן מעלאנע אויך באוואוסט אלס 'קיוואנא' איז א פרוכט פון די אוגערקע פאמיליע, זי האט א אראנזש קאלירטע שאלאכץ מיט הערנער ארום די גאצנע פרוכט, הארן מעלאנע פארמאגט עטליכע הונדערט קערעלעך, יעדע קערל איז ארום גענומען מיט א ווייעכע וואסעריגע גרינע שאל מיט א טעם וואס איז אן אויסמיש פון אוגערקע וואסערמעלאנע און אנאנאס.
די הארן מעלאנע שטאמט פון אפריקע.
קאַטעגאָריע:פרוכט קאַטעגאָריע:עסנווארג
יששכר
קאַטעגאָריע:קינדער פון יעקב
הויפט זייט/ד' כסלו
ד' כסלו
כסלו 04 קאַטעגאָריע:מוסטער היינט אין היסטאריע he:תבנית:ד' בכסלו
ראן וויזלי
ראָנאַלד ביליוס "ראָן" וויזלי (ענגליש: Ronald Bilius "Ron" Weasley; געבוירן דעם 1טן מערץ 1980) איז א כאראטקער פון דער "האַרי פּאָטער" סעריע. ער איז א קינד מיט רויטע האר וואס קומט פון א שוואכער הינטערגרונט. ער וואונטשט צו האבן געלט. ער קומט פון א גרויסער משפחה, מיט פינף ברידער און איין שוועסטער. ער איז דער בעסטער פריינד פון האַרי פּאָטער. אין קומענדיקע ביכער איז עס אנטדעקט געווארן אז ראָן האט ראמאנטישע אינטערעסן אין הערמייַאָני גריינדזשער.
קאַטעגאָריע:הארי פאטער כאראקטערן
רישי סונאק
רישי סונאַק (ענגליש : Rishi Sunak; געבוירן דעם 12טן מאי 1980) איז דער היינטיקער פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך. ער איז געווארן דער פירער פון דער קאנסערוואטיווער פארטיי אום 24סטן אקטאבער 2022, און רעפרעזענטירט דעם ריטשמאנד (צפון יארקשיר) וויילדיסטריקט אינעם פֿ״ק פארלאמענט. ער האט געדינט ווי שאצקאנצלער אין באָריס זשאנסאנ׳ס קאַבינעט פון פעברואר 2020 ביז ווען ער האט רעזיגנירט אין יולי 2022.
ביאגראפיע
סונאק איז געבוירן געווארן אין האמפשיר, דער זון פון עלטערן פון אינדישן אפשטאמונג. זיין פאטער איז געווען אן אַלגעמיינער דאקטער אין דער נאַציאנאַלער געזונט באדינוג און זיין מוטער האט געפירט איר אייגענעם אַפּטייק.
ער האָט געלערנט אין ווינטשעסטער קאָלעדזש, און דערנאך אין אָקספֿאָרד אוניווערסיטעט, און איז געווארן באלוינט מיט א פולברייט סטיפענדיע פֿאַר ביזנעס אַדמיניסטראַציע אין סטאַנפֿאָרד אוניווערסיטעט אין די פאַרייניגטע שטאַטן. ער איז דער גרינדער פון די TCI איינצאם פֿאנד.
אין די 2015 אלגעמיינע וואלן אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך, איז ער ערוויילט געווארן צו רעפרעזענטירן ריטשמאנד (יארקשיר) אין דעם הויז פון קאמאנס, נאכן געווינען א מערהייט פון 51.4%. אין די פֿ״ק אַלגעמיינע וואַלן אין 2017 האט ער געווינען נאך א קאדענץ מיט אַ מערהייט פון 63.9%. ער האט געדינט ווי אַ מיטגליד פון דער סביבה, עסן און דאָרפישע געגנטן קאַמיטעט.
אין יאנואר 2018 האט מען אים באשטימט דעפּוטאַט מיניסטער פון באוואוינונג, געמיינדעס און לאקאלער רעגירונג אין דער רעגירונג פון טערעזאַ מיי. אין יולי 2019 איז ער געווארן הויפּט סעקרעטאַר פונעם שאצקאמער (דער צווייט־וויכטיקסטער מיניסטער אין דעם בריטישן שאצקאמער).
אום 20סטן פעברואר 2020, האט מען אים באשטימט שאצקאנצלער אין דעם קאַבינעט פון באָריס זשאנסאן.
סונאק איז געהייראט צו אקשאטא מורטי, טאָכטער פון דעם גרינדער פון אינפֿאסיס, נ. ר. נאראיאנא מורטי און דער שריפשטעלערין סודא מורטי. זיי זענען די עלטערן פון צוויי טעכטער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:בריטישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:מיניסטארן
משה מרגליות
הרב משה מרגליות (ה'ת"ע לערך - י"ב טבת ה'תקמ"א) האט מחבר געווען די פירושים "פני משה" און "מראה הפנים" אויפן ןירושלמי. די פירושים ווערן געדרוקט און רוב אויסגאבעס פונעם ירושלמי.
ביאגראפיע
הרב משה איז געבוירן געווארן אין קיידאן, ליטא. ער איז געווען רב אין עטלעכע קהילות.
זיין פירוש אויפן ירושלמי
הרב משה מרגליות איז געווען בקי אין תלמוד בבלי און ירושלמי, ווי אויך אין תוספתא, ראשונים און מדרשים וואס ער ברענגט אין זיינע פירושים. דער פני משה באהאנדלט די שווערע גרסאות וואס זענען פאראן אין ירושלמי, און אויך די פארטאפלטע סוגיות וואס מ'טרעפט אפטמאל. היינט איז שווער צו קלערן ווי מ'קען לערנען ירושלמי אן זיין פירוש.
דער פני משה איז איינער פון די מערסטע פארשפרייטסטע אויפן ירושלמי; דער אנדערער איז דער "קרבן העדה" פון הרב רבי דוד ב"ר נפתלי פון דעסוי. זיי ביידע האבן געשריבן זייערע פירושים אין אשכנז אין די אנהייב ת"ק יארן. זיי האבן א פשוטן פירוש און אויך מעין פון תוספות אדורכרעדן שוועריקייטן.
קאַטעגאָריע:אחרונים קאַטעגאָריע:מפרשי הש"ס
דרך עדותיך (דינאוו)
דרך עדותיך איז א חסידיש ספר געשריבן געווארן דורך רבי צבי אלימלך שפירא זצ"ל, רב אין דינאוו שפעטער באקאנט געווארן אויף דעם נאמען פון זיין ספר בני יששכר.
דער מחבר
רבי צבי אלימלך שפירא זצ"ל איז געבוירן אין יאר ה'תקמ"ג (אומגעפער), און איז נפטר געווארן י"ח טבת ה'תר"א. זיין פאטער איז געווען רבי פסח לאנגזאם, מ'האט אים גערופן רבי פסח יאווארניקער, זיין מוטער רחל מינא איז געווען א ניכטשע פון רבי אלימלך פון ליזשענסק. רבי הערש מיילך איז געווען רב אין צען פארשידענע שטעט: דינאוו, ריבאטוטש, סטריזשעוו, לאנצהוט, קאלאמיי, האלאשיץ, בערטש, דזשילבערץ, דובעצק, מונקאטש, נאכהער צוריק אין דינאוו.