cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ווארדער קרעסאן
די געריכט צי ער איז משוגע
מאי 15 1849 האט עליזעבעט קרעסאן אריינגעגעבן א קלאגע אנטקעגן ווארדער קרעסאן וואס איז געווען (אין אידישע איבערזעצונג): צווישען עליזעבעט טי קרעסאן, פון איין זייט אלס אנקלאגער, און ווארדען קרעסאן פון די אנדערע זייט אלס אנגעקלאגטער, די אויבערדערמאנטע עליזעבעט טי קרעסאן האט אנגעפאנגן די קלאגע אלס טובה פון אים וועם מען רופט גאט דער זון, ווייל זי האט געדארפט אוועקנעמען אדער איר רעטער אדער איר מאן: איך ווארדען קרעסאן האב וועגן דעם געדארפט אוועקנעמן אדער דעם איינציגען גאט אדער מיין ווייב
אין זיין בוך וואס איז ארויסגעגעבן געווארן אין 1852 (KEY OF DAVID) שרייבט ער (אין אידישע איבערזעצונג): זיי האבן דאס געטאן אונטער דער גרעסטע פארבלענדער פון אלע בלינדשאפטן, און דער גרעסטער פארטונקעלער פון אלע טונקעלשאפט, און דאס איז, די בלינדשאפט וואס קען אליין שפראצן פון רעליגיעזע איינגערעדטישקייטן און איינזייטיגע טענות.
א זשורי פון זעקס מענער זענען אויסגעוועלט געווארן, פון זיין בוך: איך בין נאכאנאנד געווארן באשמיצט אנע דעם וואס מען זאל מיך ערלויבן ברענגן אפילו זייער אייגענע בריווען און בריווען פון מיניסטארן, אלס פולע און גאנצע עדותשאפט אז זיי האבן מיר געהאלטן פאר גאר נארמאל.
עמיגראציע
עמיגראַציע ווערט אנגערופן דאס אויסוואנדערן פון איין לאנד צום צווייטן מיטן פלאן זיך דארט צו באזעצן. די סיבות דערפאר קענען זיין
ווארדער קרעסאן
די געריכט צי ער איז משוגע
ער איז געווארן פארמשפט אלס משוגע און זיינע געלט איז געגאנגען אינגאנצן צו זיין ווייב און זוהן.
עמיגראציע
קאַטעגאָריע:דעמאגראפיע
ווארדער קרעסאן
די אפעל
פאר די קומענדיגע דריי יאר האט מען שווער געארבעט צו ברענגען דאס צו א העכערע געריכט, ענדליך איז דאס נאכאמאל געברענגט געווארן פאר די געריכט אין פילידעלפיע, די ניו יארק טייםס האט דאן געשריבן: די פריינד און פאמיליע פון ווארדער קרעסאן, געוועזענע קאנסול צו ירושלים, בעטן פאר א געשריבענע De Lunatico (צו ער איז נארמאל אדער נישט), אים אויסצושליסן פון זיינע פארמעגן און טיילן פון זיין אייגנטום, צוליב דעם וואס ער איז משוגע ווייל ער האט זיך מגייר געווען.
9 עדות האבן אויפגעטרעטן קעגן קרעסאן אז ער איז משוגע, 73 באוואוסטע און אנגעזעהנע עדות האבן אויפגעטרעטן אז ער איז נארמאל, האט א מאראלישע כאראקטער און ערליכקייט.
זיין אדוואקאט האט דאס געזאגט פארן ריכטער: אויב מר קרעסאן וואלט ווען געווארן אנגעקלאגט אלס משוגע פארן זיך אנשליסן אין סיי וועלכע אנדערע רעליגיעזע געזעלשאפט וואלט מען אויסגעלאכט און ארויסגעשריגן די געריכט פון די גריכט הויז.
די ריכטער האט אנגעזאגט פאר די זשורי אז זיי טארן נישט נעמען אין באטראכט דאס אז ער האט זיך מגייר געווען.
זיין לעבן אין ארץ ישראל
זיין עיקר סבה פאר פארן אויף ירושלים איז געווען צוליב זיינע טיפע רעליגיעזע געפילן, ער - ווי אסאך אנדערע אמעריקאנער אין יענער צייט - איז געווען איבערצייגט אז די ענדע פון די טעג איז נאענט, און אז יוזל גייט קומען צום צווייטען מאהל, און אז כדי דאס זאל געשען וועלן דארפן אלע אידען אנקומען קיין ארץ ישראל און דרוך דעם וועט די ענדע פון די טעג אנקומען פאר די קריסטן. קרעסאן האט וועגן דעם געשריבן: ''גאט מוז וועהלן עפעס א וועג דורך וואס צו אויספירן זיינע צוזאגן אין די עפענטליכע וועלט. די וועג איז די יעצטיגע ארימע, פארפיינטעטע, אויסגעשפיגענע ייד. גאט טוט זיי יעצט נאכאמאל איינזאמלן קיין ירושלים.''
ווען ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל האט ער אין אנפאנג זיך נאך געהאלטן צו דעם, ער האט אבער מיט דער צייט נישט געקענט פארטראגן דאס אז די מיסיאנערן האבן זיך פארלייגט אויף די ארימע ירושליםער אידען און אויסגענוצט זייער ארימקייט פאר זייער מיסיאן.
אויך האט ער זייער באוואונדערט די איידעלקייט און פרומקייט פון די ירושליםער אידען. דאס אלעס איז געווען א טייל פון וואס האט אים צוגעצויגען צו אידישקייט.
ווען ער איז צוריקגעפארן קיין ארץ ישראל די צווייטע מאל האט ער חתונה געהאט מיט א ספרדישע פרוי רחל מוילענדאנא ער האט געהאט פון איר צוויי קינדער דוד בנציון און אביגיל רות,
ער איז געשטארבן אין 1860 און איז באערדיגט געווארן אויפן הר הזיתים, זיין מצבה איז חרוב געווארן צוזאמען מיט אנדערע מציבות אויפן הר הזיתים ווען די ירדןער רעגירונג האט געהערשט אויף יענע טייל ירושלים.
עס איז נישט באקאנט אויב עס איז דא אידישע אייניקלעך פון אים
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער קאטעגאריע:היסטאריע קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים קאַטעגאָריע:גרים
געבורטס טאג
געבורטס טאג איז ווען מען עלטערט זיך מיט נאך א יאר, עס איז אן אומגליק אז עס איז נאך א יאר אריבער געפלויגן און איך דערנענטער זיך צום טויט. אבער פון די אנדערע זייט טראכט מען אריין באמערקט מען אז פון צווישען ביליאנען טויטע מענטשען עס איז אומגלויבליך אז מען איז פון די פאר געציילטע אויסדערוועלטע וואס האבן זוכה געווען צו לעבן, דאס איז א פרייליכע פאקט וואס לאזט זיך שווער גלייבן אבער טאמער איר ליינט די שורות איז א סימן אז איר זענט דער גליקליכער צו דערלעבן.
יום הולדת איז די געבורט'ס טאג פון א מענטש.
טייל פירען זיך צו פראווען א סעודה אין א געבורט'ס טאג ווייל עס איז א יום שמחה.
קאטעגאריע:סאציאלאגיע קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
ערשטע ווייסבוך
דאס ערשטע ווייסבוך אדער טשערטשילס ווייסבוך איז געווען א ווייסבוך וואס ווינסטאן טשערטשיל האט געשריבן נאך די תרפ"א ראיאטן. אין דעם בוך דערקלערן די בריטן נייע תקנות בנוגע צו ציונות.
דער נאמען ווייסבוך
דער נאמען "ווייסבוך" שטאמט פון ענגליש "White Paper", וואס זאגט ארויס אז דאס בוך איז נישט געווען פארמאליש און האט נישט געהאט קיין שטארקע פעסטשטעלונג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ציוניזם קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
סודאן
די באפעלקערונג פון סודאן איז 44 מיליאן (אין 2010). 8.5 מיליאן מענטשן וואוינען אין דרום סודאן, וואו מ'האט געהאלטן א רעפערענדום אין יאנואר 2011 און א גרויסע מערהייט האט געשטימט אויפצושטעלן א באזונדער לאנד.
היסטאריע
סודאן איז געווארן זעלבשטענדיק דעם 1טן יאנואר, 1956, אבער האט געליטן 17 יאר פון א אינערליכן ברידער קריג צווישן די צוויי פראקציעס די איסלאמישע פון צפון און די שווארצע, און קריסטן אין דרום ביז 1972 ווען מ'איז געקומען צו אן אפמאך.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לענדער אין אפריקע קאַטעגאָריע:צפון אפריקע
שמשון פינקוס
הרב שמשון דוד פינקוס (כ"ז אב תש"ד, 1944 - י"ב ניסן תשס"א, 5טן אפריל 2001) איז געווען א רב און א דרשן, געבוירן אין אמעריקע. געדינט אלס רב פון דער חרדישער קהילה אין אופקים.
ביאגראפיע
ער איז געבוין געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן צו זיין פאטער הרב אברהם חיים פינקוס, און זיין מוטער, אן אייניגקל פון די סלאנימער רבי׳ס. אין זיינע יונגע יארן האט ער געלערנט אין בית התלמוד איןניו יארק ביי הרב אריה לייב מאלין. דערנאך איז ער ארויף קיין ארץ ישראל וואו ער האט געלערנט אין בריסק ביי הרב בערל סאלאווייטשיק.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:משפיעים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
קאַטעגאָריע:מגידים
מאלין
מאַלין איז א שטאט אין זשיטאמירער גובערניע, אוקראינע. ער געפינט זיך אינעם היסטארישן ראיאן פון וואהלין, 98 ק"מ צפון־מערב פון קיעוו, 71 ק״מ צפון־מזרח פון זשיטאמיר און 29 ק"מ צפון פון ראדאמישל.
די שטאט ליגט אויפן טייך אירשא. אין דער שטאט איז געווען דער הויף פון די מאלינער רבי׳ס, א צווייג פון טשערנאביל.
יידישע היסטאריע
אין 1847 האבן געוואוינט אין מאַלין 1,064 יידן, און אין 1897, 2,547 יידן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע
פידלער אויפן דאך
thumb|200px|פלאַקאַט פון דעם פילם פון יאָר 1964 אַ פֿידלער אויפן דאַך איז אַ גאָר פּאָפּולערע מוזיקאַלישע פאָרשטעלונג און אַ פֿילם געשפילט אויף דער ענגלישער שפראַך, וואָס איז באַזירט אויפן בוך טבֿיה דער מילכיקער, געשריבן פֿון שלום עליכם. דער ערשטער באַשטראַל פון דער פאָרשטעלונג איז געווען 1964 אין בראָדווײַ. שפּעטער זענען אַרױס װערסיעס אין אַ סך פֿאַרשײדענע לשונות, מיט ייִדיש בתוכם.
דער העלד פון דער מעשׂה איז דער מילכיקער טבֿיה (אינעם פֿילם געשפּילט פֿון חיים טאָפאָל). ער וווינט מיט זײַן ווײַב גאָלדע און זײערע פינף טעכטער אין אַנאַטעווקע, רוסלאַנד.
טבֿיה שפיגלט אָפּ אַ תמימות'דיקן טראַדיציאָנאַלן ג-ט'ס פאָרכטיקן ייִד. דער עיקר וואָס די מעשׂה ברענגט אַרויס איז דאָס איבערקערעניש אָנהײב לעצטן יאָרהונדערט, אַז אָנשטאָט גיין צום שדכן (אין דעם פאַל יענטע די שדכנ'טע - מאָלי פּיקאָן) און דער טאַטע זאָל באַשליסן מיט וועמען די קינדער זאָלן חתונה האָבן, באַשליסן זיי דאָס איצטער אלײן לויט זייער געפיל און לױט דעם, וועמען זיי האָבן ליב.
אָבער בײַ דער דריטער און געליבטסטער פֿון אים טאָכטער, חוה'לע, וואָס פאַרליבט זיך אינעם גױ פיעדקע, קען ער שוין נישט איינשטימען מיט דעם און ער האַקט אָפּ מיט איר.
דער פילם ענדיגט זיך ווי מען פאַרטרײַבט די ייִדן פון אַנאַטעווקע, און טבֿיה פאָרט קיין ניו יאָרק, אַמעריקע. לייזער וואָלף קיין שיקאַגאָ און יענטע קיין א"י.
דער נאָמען "אַ פֿידלער אױפֿן דאַך" איז באשיינט געווארן פון מארק שאַגאַלס געמעלן.
באַוווּסטע ניגונים
די ניגונים אין דעם פילם זענען זייער אויפֿגעכאַפּט און פּאָפּולער, און זײ ווערן אַ סך נאָכגעזונגען ביזן הײַנטיקן טאָג. די סאַמע באַװוּסטעסטע פֿון זײ זענען׃
וועבלינק
קאַטעגאָריע:מוזיקפילמען
מארטין לוטער קינג
left|thumb|250px|מארטין לוטער קינג
מארטין לוטער קינג איז געווען א שווארצער גלח און בארימטער רעדנער וועלעכע האט געקעמפט פאר די רעכטען פון די שווארצע אין די כ' יארן ווען די שווארצע זענען נאך געווען גערעכנט אלץ צווייטע קלאס בירגער.
ניר שטיין
באַהאַנדלונג
קאַטעגאָריע:קרענק
מארטין לוטער קינג
די מערסטע איז ער באקאנט מיט זיין בארימטע דרשה אין וואשינגטאן איך האב א חלום! ווי ער האט ארויסגעברענגט אז ער האט א חלום אז ווייסע, שווארצע, אידן, קריסטן און מוסילמענער לעבן צוזאמען. יענע דרשה האט געברענגט אסאך שטאלץ פאר די שווארצע באפעלקערונג.
ער האט זיך שטארק ארויסגעזאגט אז מ'זאל קעמפן פאר פרייהייט, אבער נישט מיט מעשי אלימות.
אין אמעריקע האט מען אנערקענט די אויפטיען פון קינג פאר די שווארצע באפעלקערונג דורך ערקלערן א נאציאנאלע חאגע אין די צייט פון זיין געבורטסטאג מארטין לוטער קינג דעי.
פריוואטער לעבן
ער איז געבוירן אלס מייקל קינג, אבער זיין פאטער האט שפעטער געטוישט זיין נאמען אין עהרע פונעם דייטשן מארטין לוטער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שווארצע קאַטעגאָריע:גלחים
היט ענד ראן
היט ענד ראן איז אן ענגלישע אויסדרוק HIT AND RUN, טייטש: שלאג און אנטלויף, דאס מיינט ווען איינער איז פארמישט אין אנגרופען אדער שעדיגן א צווייטן (געווענליך מיט א קאר עקסידענט אבער עס מוז נישט זיין) סיידן יענער האט עס געטאן אומוועלנדיג אדער בייזוויליג און דער מענטש אנטלויפט פונעם פלאץ פונעם פארברעך אן זיך אידענטיפיצירן און זיך איינטוישן אינפארמאציע.
אין אמעריקע איז עס זייער א הארבע פארברעך עס רופט זיך LEAVING THE SCENE OF A CRIME, דאס מיינט פארלאזן די ארט פון א פארברעך. קאַטעגאָריע:פארברעכנס
היטשין
דאס איז בעיקר א פארם שטעטל ווי עס וואקסט קארן אין די ריזן פעלדער.
עס אנטהאלט בערך א 30 טויזנט איינוואוינער וואס לעבן פון די קארן האנדל.
יידן אין היטשין
עס געפינט זיך דארטן די ישיבה אור תורה בראשות ר' יצחק משה שטערן דער ברודער פון ר' אברהם שמואל שטערן וואס דאס איז אמאל געווען די תורת חסד ישיבה. טייל רופן די ישיבה פשוט היטשין אויף די נאמען פון איר וואון ארט.
קאטעגאריע:שטעטלעך אין ענגלאנד
קאטעגאריע:חסידישע ישיבות
דער בליק
left|300px דער בליק איז געווען א קאלירטער מאנאטליכער זשורנאל מיט ארטיקלען און בילדער פון אדמורי"ם.
דער רעדאקטאר איז געווען ר' משה יצחק ווערטהיימער, אונטערן בעלות פון משה גבאי, און עס איז געווען שטארק סאטמאר - זאלויניש געשטימט.
דער בליק איז אפגעקויפט געווארן פון זײַן ערשטן אייגענטימער און פובליצירער, פריעדלענדער פון בארא פארק.
דער בליק האט אריינגענומען דעם בארימטן שרייבער פון וויסנשאפטלעכע און נאטור פארשונגען, הרב יוסף פרץ ביללער, וועלכער האט קודם פובליצירט די אויפגעכאפטע יפה בעתו מאגאזין, אלס אן וויסנשענשאפטליכע אויסגאבע פאר קינדער.
אין יאר 2000, ה'תש"ס איז דער בליק אפגעקויפט געווארן דורך משה יצחק ווערטהיימער, וואס איז געווען דער הויז בחור פון סאטמארער רבין.
משה יצחק ווערטהיימער איז א זון פון מענדל ווערטהיימער, וואס פירט אן מיט שיעורים. בליק קאַטעגאָריע:זאלוינים
אנאטאמיע
קליין|250px|א [[געמאלאכץ פון די מוסקלען אין דער מענטשליכער אנאטאמיע.]] אנאטאמיע (פון גריכיש: ανατομία, ווערטלעך: "אויפגעשניטן") איז אן אפטייל פון ביאלאגיע וואס פארנעמט זיך צו שטודירן וויאזוי די קערפער און ארגאניזאציע פון א לעבעדיגן ארגאניזם טוט פונקציאנירן. עס קען ווערן אפגעטיילט אין קלענערע שטודיעס ווי אנאטאמיע פון בעלי חיים (זאָאטאמיע), אדער געוויקסן איז פלאנצן אנאטאמיע. די וואס שטודירן אנאטאמיע זענען אינטערעסירט וואו יעדע ביין און מוסקל געהערט.
די היסטאריע פון אנאטאמיע גייט צוריק צו 1600 פאר דער ציווילער ציילונג ווען די עגיפטן האבן אנגעהויבן שטודירן מענטשלעכע אנאטאמיע. זיי זענען דערגאנגען וויאזוי פארשידענע ארגאנען פונקציאנירן ווי למשל דער לעבער, דער מילץ, די נירן און דאס הארץ. זיי האבן אויך אנטפלעקט די סטרוקטור און פונקציאנען פון דער לימפֿאטישער סיסטעם.
אנאטאמיסטן ארבעטן אין אוניווערסיטעטן, מעדיצינישע שולעס און לערנען שפיטעלער. זיי לערנען אויס אנאטאמיע און פארשן די סיסטעמען אין דעם מענטשלכן קערפער.
*
פרשת שמות
פרשת שמות איז די ערשטע פרשה אין ספר שמות, זי קומט נאך פרשת ויחי.
די סדרה דערציילט די שעבוד פון די יידן אין מצרים.
הפטרה
אין דער הפטרה פון פרשת שמות זענען דא עטלעכע מנהגים. אשכנזים ליינען די נבואה "הבאים ישרש יעקב", וואס דערמאנט די נסים פון יציאת מצרים, אין ספר ישעיהו, פון פרק  כ"ז פסוק ו ביז פרק  כ"ח פסוק יד, און זענען מוסיף די פסוקים כב-כג אין פרק כ"ט. ספרדים ליינען אין ספר ירמיהו, פון אנהייב ביז פרק ב' פסוק ג דארט ווערט געברענגט ווי דער אויבערשטער האט געמאכט ירמיהו פאר א נביא - אזוי ווי די סדרה דערמאנט ווי משה איז געווארן א נביא. תימנים ליינען אין ספר יחזקאל פרק ט"ז פסוקים א-יד.
ווען געפאלט שבת פ׳ שמות
שבת פרשת שמות געפאלט אום די טעג:
מענטשלעכע אנאטאמיע
מענטשלעכע אנאטאמיע איז דער אנאטאמיע פון מענטשן וואס שטודירט די סטרוקטור און סיסטעם פון אונזער קערפער. איבערלאזענדיג די שטודיע פון טישו צו היסאלאגיע, און די שטודיע פון צעלן פאר סיטאלאגיע.
דאס מענטשלעכע קערפער ווי די קערפער פון אלע חיות איז צוזאמגעשטעלט פון סיסטעמען וואס איז צאמגעשטעלט פון גלידער וואס איז צאמגעשטעלט פון טישו וואס איז צאמגעשטעלט פון צעלן.
הענטשקע
left|thumb|250px|א פאר לעדערנע הענטשקעס א הענטשקע איז א צודעק פאר דער האנט געווענליך אנטקעגן קעלט. ס'איז געמאכט מיט פינף באזונדערע שיידן פאר די פינגערן.
מענטשלעכע אנאטאמיע
סיסטעמען פון די מענטשליכע קערפער
*
הענטשקע
היינט צו טאגס ווערט דאס פיל מער באנוצט פאר אנדערע צוועקן ווי קעלט, א שטייגער ווי אין שפיטעלער דורך דאקטוירים, וואס ברויכן דאס אנטוהען לויטן געזעץ, נישט אריבער צו פירען באקטעריעס פון איין קראנקען צום 2'טן.
קאטעגאריע:קליידונג
געשטאפא
left|thumb|250px|היינריך הימלער (לינקס) מיט [[אדאלף היטלער]] געשטאַפּאָ (אדער געסטאַפּאָ) איז געווען דער נאמען פון די פארמאלע געהיים פאליציי פון די נאציס אין דייטשלאנד בשעת דער צווייטער וועלט מלחמה. דער נאמען "גע-שטא-פא" איז א קורץ ווארץ וואס שטאמט פון די ווערטער "גע'היים שט'אַט פּאָ'ליציי". די ארגאניזאציע איז געווען קאנטראלירט דורך די עס עס, אונטער היינריך הימלערס מאכט.
קאַטעגאָריע:נאציזם
מאיר כהנא
קליין|250px| מאיר כהנא הרב מאיר כהנא הי"ד (כ"ח תמוז ה'תרצ"ב - י"ח חשוון ה'תשנ"א) איז געווען דער גרינדער און אנפירער פון דער ראדיקאלער ציוניסטישער פארטיי כ”ך. ער האָט שטענדיק גערעדט וועגן זיין פלאן צו פארטרייבן אלע פאלעסטינער אראבער פון ארץ ישראל. צוליב דעם רוב פרייע אידן און א גרויסער חלק פון די פרומע אין ארץ ישראל  האבן געהאלטן פוּן  אים פאר א ראסיסט.
ער האט אינספירירט עטלעכע אמעריקאנער יידן תשובה צו טאן און עולה זײַן קיין ארץ ישראל, אבער זיי האבן געפאלגט זיין ראדיקאלע אידיאלאגיע.
מאיר כהנא איז אויך געווען דער אנפירער פון JDL, א אידישע זיכערהייטס-ארגאניזאציע אוּן אפשר א טעראריסטישע גרופע אין ניו יארק.
ער איז דערשאסן געווארן דורך אן אראבער אין ניו יארק בשעת אן אויפטריט.
ביאגראפיע
מאיר כהנא איז געבוירן געווארן אין ברוקלין, ניו יארק אין תרצ״ב.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאטעגאריע:רבנים אין ישראל קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:כהנים
האנטגעלענק
דאס האנטגעלענק (אדער סתם געלענק) איז דער שמאלער לאנגער טייל פון האנט וואס פארבינדעט די ארעמס צום האנט פלאך.
איציק גאטעסמאן
איציק גאטעסמאן איז דער רעדאקטער פון אידישן פארווערטס אונטער באריס סאנדלער.
זיין מאמע איז ביילע שעכטער גאטעסמאן די שוועסטער פון ר' מרדכי שעכטער אלייןס א גרויסע שרייבערקע און דיכטער פארן פארווערטס.
ער האט א פי.עיטש.די. אין אידיש שפראך פון פארשידענע אוניווערסיטעטן.
ער איז אויך אן ארכיוויסט פארן ייוו"א אינסטיטוט.
ער פירט אן שוין צענדליגע יארן מיט זיין ליטווישן אידישן קול דעם אידישן ראדיא פראגראם אין ניו יארק אנגערועפן פארווערטס שעה אויף 570 יעדן מוצאי שבת.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישיסטן קאטעגאריע:רעדאקטארן
ברכת המזון
ברכת המזון אדער בענטשן, איז די מצוה פון לויבן גאט נאכן עסן א כזית ברויט.
חז"ל זאגן אז פון די דאזיגע פסוק זעהט מען אז מען דארף זאגן דריי ברכות, ברכת הזן, ברכת הארץ און ברכת ירושלים. דאס זענען די ערשטע דריי ברכות פון בענטשן, הזן את הכל, על הארץ ועל המזון און בונה ברחמיו ירושלים.
פון די הרחמן'ס און ווייטער, דאס האט מען צוגלייגט אין די צייטן פון די גאונים, דארט מעג מען צולייגן אייגענע געבעטן.
די ערשטער נוסח פון ברכת המזון איז געווען פון אברהם אבינו ווען ער האט אנגעפיטערט זיינע געסט, האט ער נאכן עסן זיי געהייסן זאגן די ווערטער "בָּרוּך אֵל עוֹלָם שֶאָכַלנוּ מִשֶלוֹ".
די ערשטע דריי ברכות האבן זיך שטענדיג געטון פארענדערן לויטן מצב פון די אידן, צום ביישפיל די ברכה פון נודה לך, וואס דאנקט גאט פאר געבן ארץ ישראל, איידער די אידן זיינען אריין קיין ארץ ישראל אין די צייטן פון משה רבינו איז די ברכה נישט געווען א לויב, ווייל מ'איז דאך נאך נישט געווען אין ארץ ישראל, נאר די נוסח איז געווען א געבעט. די זעלבע מיט רחם, איז נישט געווען ספעציפיש איבער ירושלים און דער ביהמ"ק נאר אין אלגעמיין איבער השראת השכינה.
די ענדגילטיגע נוסח וואס מיר זאגן היינט איז מתקן געווארן ווי פאלגענד:
זעה אויך
מים אחרונים
קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
קאַטעגאָריע:ברכות
פאול וואלפאוויטש
left|thumb|150px|פאול וואלפאוויטש פאול וואלפאוויטש (געבוירן דעם 22סטן דעצעמבער 1943) איז א געוועזענער אמעריקאנער אקעדעמיקער און רעגירונג איינגעשטעלטער. דינענדיק אלס אונטער-סעקרעטאר פון פארטיידיקונגס מינעסטעריום איז ער געווארן באטראכט אלס פרעזידענט בושס הויפט יועצים וואס האבן געשטופט די מלחמה אין איראק און איז געווען דער הויפט ארכיטעקט וויאזוי דאס אויסצופירן. אום 1טן יוני 2005 איז ער דערהויבן געווארן צו אנפירן די ארימקייט פראבעלם לעזונג פון דער גאנצער וועלט, אלס פארזיצער פונעם וועלט באנק. ער האט רעזעיגנירט 17טן מיי 2007 צוליב זיין קאנטרעווערסיעלן שתדלנות אז זיינס א מיידל פריינט זאל ערהויבן ווערן צו א העכערע פאזיציע.
אידישקייט
ער איז געווען באטראכט פון די וועלט אלס זייער פרא-ציוניסטיש געשטימט און די ליבעראלן פלעגן שטענדיג אנווייזן אז בלויז צוליב די ציונים ווי וואלפאוויטש זענען מיר אין איראק וואס מיר פארלירן די טויזנטער קרבנות דארטן אן קיין שום דירעקטע ציל פאר אמעריקע, נאר בלויז פאר די זיכערהייט פון ארץ ישראל וואס איז געווען באדראעט פון סאדאם כוסעין.
זיין רעזיגנאציע האט אויך געהאט צו טאן מיט זיין רעכטן קאנסערוועטיווען אויסקוק אויף די וועלט, וואס האט פון ערשטן טאג אויפגערעגט אלע וועלט לענדער ווען בוש האט אים אריינגעשטעלט אנצופירן דעם וועלט באנק און די עטיקס ברעכונג וואלט ווען פון זיך אליין'ס נישט געווען אזא גרויסע עוולה צו רעזיגנירן ווייל די מיידל פריינט פאר וועמען ער האט געשתדלט איז גאר אן אראבער'קע און זי דארף נישט אנקומען צו זיין הילף ווייל זי איז גאר א גרויסער אקאדעמיקער בזכות עצמה.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:באנקירן
האנטוך
ס'איז פֿארהאן אויך פאפירנע האנטוכער וואס מען ניצט נאר איין מאל.
עס איז צונויפגעשטעלט פון 2 באזונדערע ווערטער "האנד-טוך", און איז פארקירצעט געווארן אויף "האנטוך".
ס'איז פארהאנען דיספּאָוזאַבאַל סארט האנטוכער, ווי סערוויטלעך ענגליש:Napkins, און ווישטוכער ענגליש:Wipes
קאַטעגאָריע:ריינקייט
יבנה מזרח באן סטאנציע
די סטאנציע האט איין פעראן אויף דער בנימינה - אשקלון רוטע.
יבנה האט נאך א סטאנציע, יבנה מערב, לעבן דער צענטראלער אויטאבוס סטאנציע, אויף דער נייער ליניע פון תל-אביב קיין באר שבע אדורך ראשון לציון.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
דער ניו יארקער
left|thumb|דער ניו יארקער'ס ערשטע דעקל, וועלכער ווערט איבער געדריקט רוב יארן אויף דעם זשורנאל'ס אניווערסערי
דער ניו יארקער איז אן אמעריקאנישער זשורנאל וואס דריקט נייעס ארטיקלען, בוך און פילם רעצענזיעס, מיינונגען, פאליטישע אנאליז, קארטונס, פאעזיע, און פיקציע.
דער קוואליטעט פון דער שרייב־ארבעט אין דער ניו יארקער איז פון די העכסע און מערסט רעספעקטירטע אין אמעריקע. ער האט דערפאר פיל ליינער אויך פון אויסער ניו יארק.
דער ניו יארקער האט זיך אנגעהויבן אין 1925 דורך האראלד ראס און זיין ווייב דזעין גרענט, א ניו יארק טיימס רעפארטער. דער ציל איז געווען צו שאפן א סאפיסטיקירטער הומאר מאגאזין מער געצילט פאר'ן מיטל-אויבערשטער קלאס געזעלשאפט. מיט דער צייט האט דער מאגאזין זיך ערוואנדן א נאמען אלץ אן ערנסטער פארום פאר זשורנאליזם און ליטערארישע פיקציע.
מאגל
דאס װאָרט איז אָריגינאַל פֿאַבריצירט געװאָרן דורך דזשיי.קיי. ראָלינג פֿאָר די "הארי פאטער" ביכער. אין די ביכער, איז דאָס אַ װאָרט װאָס די מכשפים רופן אַלע אַנדערע מענטשן.
עס איז שפּעטער אַרײַן אין דעם אָקספֿאָרד ענגליש װערטערבוך, און זײ האָבן עס אױסגעברײטערט צו מײנען יעדער װאָס קען זיך נישט לערנען אַ געװיסע טאַלאַנט.
קאַטעגאָריע:הארי פאטער
הארי פוטר - מונחים Begriffe der Harry-Potter-Romane Univers de Harry Potter Glossario di Harry Potter Bloedzuiverheid Волшебство мира Гарри Поттера Blod (Harry Potter)
דאס אידישע ווארט
דאס אידישע ווארט איז געווען א חודש'ליכער, אידיש-שפראכיגער זשורנאל, ארויסגעגעבן דורך דער אמעריקאנער אגודת ישראל. דער רעדאקטאר און הויפט שרייבער איז געווען ר' יוסף פרידענזאן.
דער זשורנאל איז געגרינדעט געווארן אין יאר תשי"ד (1954) דורך יוסף פרידנזאן; וועלכער האט געדינט אלס רעדאקטער פאר בערך זעכציג יאר.
דער זשורנאל האט געדינט ווי דער שופר פון אגודת ישראל אין אמעריקע. עס האט אנטהאלטן מאמרים פון ארטאדאקסישע רבנים און ראשי ישיבות, ביאגראפיעס און היסטאריע פון דער צווייטער וועלט מלחמה
וועבלינק
א
הארי פאטער
קליין|אַלע זיבן "האַרי פּאָטער" ביכער (בריטישע אויסגאַבעס) האַרי פּאָטער (ענגליש: Harry Potter; אויסגעלייגט "הערי פּאָטער" אין די יידישע אויסגאבע) איז אַ סעריע פֿון זיבן פֿאַנטאַזיע ראָמאַנען געשריבן דורך דער בריטישער שרייבערין דזשיי.קיי. ראָלינג. דער סעריע הייסט נאָך האַרי פּאָטער, דער הויפט כאראקטער.
זי זיבן ביכער האָבן זיך פֿאַרקויפֿט העכער 500 מיליאָן קאָפּיעס איבער דער וועלט אין העכער 80 שפּראַכן (אריינגערעכנט יידיש), און איז די מערסט געקויפֿטע ביכער סעריע פֿון אַלע צייטן נאָך דעם תנ"ך. פֿילם אַדאַפּטאַציעס פֿון אַלע זיבן ביכער זענען פּראָדוצירט געוואָרן.
געשיכטע
האַרי איז אַ יתום פֿון טאַטע און מאַמע און װאוינט מיט זײַן שלעכטן פֿעטער װערנאָן, װעלכער איז אַ מאַגל. ביים עלטער פון עלף װערט ער געװאָר אַז ער האָט די טאַלאַנטן צו מאַכן כישוף און זײַן לעבן טױשט זיך דראַסטיש. פֿון דעם מאַגעטאַמישן לעבן בײַ זײַן פֿעטער וואו ער װערט טעגלעך גערודפֿט דורך זײַן שװעסטער קינד דאַדלי כאַפּט ער זיך אַריבער צו די דראַמאַטישע אָנגעפֿילטע טעג אין דער האָגוואָרץ שולע פֿון כישוף-מאַכערייַ און צויבערייַ װאו ער לעבט אין פּחד פֿון לאָרד װאָלדעמאָרט, װאס האָט געהרגעט זײַנע עלטערן און װיל אים אױך אָפּֿענדיקן, אין יעדן פון די זיבן ביכער ווערט באשריבען איין יאר פון זיין לעבן ביי האָגוואָרץ.
פילמען
פון די ביכער האבן די ווארנער ברידער געמאכט א סעריע פון אכט פילמען, וואס די ערשטע צוויי זענען פראדוצירט געווארן דורכן באוואוסטן פילם שאפער, קריס קאָלומבוס, מיט די נעמען "האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין" ("צויבערער'ס שטיין" אין אמעריקע) און "האַרי פּאָטער און דאָס קאַמער פון סודות".
דארפור
דארפור איז דער ראיאן אין ווייטען מערב סודאן. וואס גרעניצט זיך מיט ליביע, און טשעד, אירע איינוואונער זענען מייסטענס שווארצע.
עס איז איצט אינדערמיט פון א האלאקאוסט ווי שלאכטן צווישן קעגנארטיקע קאמפן צווישן די רעבלען פון א מיניאריטעט לאקאלע טראדיצאנאלע שבטים צוזאמן מיט די סודען'יזער מיליטער קעגן די רוב שבטים רעבעלן פון ראיאן וואס ווילן זעלבסטשטענדיגקייט פון סודאן. האבן שוין לויט די יו.ען. שאצונג איבערגעלאזט פיר הונדערט און פופציג טויזנט טויטע, פון הונגער, קרענק און מאסן שחיטות, כמעט אלע טויטע און קעמפער זענען מוסולמענער. די יו ען האט דארטן עטליכע טויזנט שלום טרופען אבער עס גייט ווייטער אן די קאמפן.
קאַטעגאָריע:אפריקע
שבעה
אין יידישקייט איז שבעה (אויסגערעדט: שיווע) די וואך פון טרויער פעריאד, וואס די זיבן קרובים אין די משפחה פון דעם נפטר זיצן אויף דער ערד און קלאגן אויף דעם טויטן, און אידן קומען זיי טרייסטן.
דער אנגענומענער נוסח וואס מע זאגט פאַרן אבל בעפארן ארויסגיין איז: '''המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבילי ציון וירושלים. איהר זאלט קיינמאל נישט וויסן פון קיין צער'''.
לויט די הלכה טאר מען אין די טעג נישט ארויסגיין פון שטוב, נישט לערנען, זיך שערן, וואשן אדער האבן סעקס.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
יוסף פרידענזאן
שמואל יוסף פרידענזאן (ניסן ה'תרפ"ב - י"ג אדר ה'תשע"ג) איז געווען דער רעדאקטאר פונעם זשורנאל "דאס אידישע ווארט" זייט 1953, ארויסגעגבן דורך דעם אמעריקאנער אגודת ישראל, און אן עסקן. ער האט אויך געשריבן עטלעכע ביכער.
אינערלעך-פארברענונג מאטאר
left|thumb|250px|א קאלירטער אויטאמאביל מאטאר אן אינערלעך-פארברענונג מאטאר איז דער היינטיגע היץ מאטאר פאר די אלגעמיינע אויטאמאבילן, אז עס פארברענט די גאזאלין פון אינעווייניג הערמעטיש פארמאכט אין א צילינדער און נישט ווי אמאל אין די באן'ען וואס מ'האט פארברענט קוילן אינדערויסן צו שאפן ענערגיע. די רעאקציע פון גאזאלין געמישט מיט לופט וואס ווערט קאמפרעסט באשאפט גאז פון גאר הויכע טעמפעראטור און דרוק וואס ווילן זיך פארשפרייטן און עקספלאדירט דורך א פינק פייער. דער הויפט אקט איז די הייסע גאזן וואס שטופט מיט קראפט זיך צו באפרייען, דורכדעם וואס עס וויל זיך צושפרייטן און ארויסגיין, דערמיט אנמאכענדיג באוועגונג און טרייבונג.
יוסף פרידענזאן
ביאגראפיע
יוסף פרידענזאן איז געבוירן געווארן אין לאדזש, פוילן, צו זיין פאטער, אליעזר גרשון פרידענזאן און זיין מוטער, אסתר ביילא פערלבערג. ר' אליעזר גרשון איז געווען אן אגודה עסקן און דער רעדאקטאר פונעם בית יעקב זשורנאל. יאסל האט געלערנט אין חדר אין לאדזש. ביי די 16 יאר האט מען אויפגענומען ווי א תלמיד אינעם בארימטן ישיבת חכמי לובלין.
אינערלעך-פארברענונג מאטאר
פיר-סטרויק מאטאר
left|thumb|250px|אונזערע קארן האבן אלע פיר-סטרויק מאטארן
וועבלינקען
קאטעגאריע:מאטארן
יוסף פרידענזאן
ביאגראפיע
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן איז די פרידענזאן פאמיליע אנטלאפן אין ווארשע. אין דער ווארשעווער געטא האט יאסל געהייראט זיין ווייב, גיטל לאה זילבערמאן פון שידלאווצע. מ'האט זיי ארויסגעשמוגלט פון ווארשע. ענדלעך זענען זיי געקומען צום וויערזשביניקער ארבעט לאגער וואו זיי זענען געבליבן ביז מ'האט ליקווידירט דעם לאגער אין 1944.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גערער חסידים קאַטעגאָריע:רעדאקטארן קאַטעגאָריע:פוילישע יידן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:אגודת ישראל קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:חרדישע זשורנאליסטן
שרה רחל שעכטער
שרה רחל שעכטער איז די רעדאקטארין פארן יידישן פארווערטס.
זי האט שוין באקומען אויסצייכענונגן פאר דעקן די סעקסואלע באלעסטונגען פון ר' מרדכי טענדלער.
זי איז א טאכטער פון ר' מרדכי שעכטער ע"ה.
זי שטעלט צאם און שרייבט די נייעס אינעם פארווערטס.
וועבלינקען
קאטעגאריע:יידישיסטן קאטעגאריע:יידישע זשורנאליסטן שעכטער
ניקאלא סארקאזי
ניקאלאַ סַארקאזי (געבוירן דעם 28סטן יאנואר, 1955 אין פאריז, פראנקרייך) איז געווען דער פרעזידענט פון פראנקרייך, און ממילא אויך קא־פרינץ פון אנדארע.
ער איז געווארן ערוויילט 6טן מיי, 2007, נאכן מנצח זיין זיין לינקן ליבעראלן אפאנענט, פון דער סאציאליסטישער פארטיי, א פרוי סעגאלען רויאל. בעפאר זיין פרעזידנטשאפט איז ער געווען פירער פון זיין רעכטער פארטיי או.עם.פי..
סארקאזי איז באוואוסט פאר זיין קאנסערוואטיוון שטאנד אויף געזעץ און סדר טעמעס, און זיין התלהבות און גלייבן אויף א נייער עקנאמישער מאדעל פאר פראנקרייך וואס טוט נאכקאפירן אמעריקעס מאדעל פון פרייען האנדל און ווייניגער ארבעטער געשטימט כדי צו געבן פאר פריוואטע ענטרעפענוערשיפ מער מעגליכקייטן צו וואקסן אן קיין סאך לימיטאציעס.
ביזן 26סטן מערץ 2007, האט ער געדינט אלס אינערליכער אנגעלעגנהייטן מיניסטער, וואס זיין פעסטע און שטייפע האנט וויאזוי זיך אומגיין מיט די אראבער און מיניאריטעטן זיי צו דערשטיקן האט אים פארדינט סיי זיין שטיצע און סיי זיינע קריטיקירער.
ער ווערט גערופן סארקוי סיי דורך זיינע שטיצער און סיי דורך זיינע קריטיקירער.
ביי די וואלן דעם 6טן מיי 2012 האט ער פארלוירן און פראנצווא האלאנד איז געווארן פרעזידענט.
קאַטעגאָריע:פרעזידענטן פון פראנקרייך
יעקב מילער
ר' יענקל מילער, אדער ווי ער רופט זיך יארמער רב, איז א בדחן.
ער איז א מאנסי וויזשניצער חסיד.
ער טרעט אויף משמח זיין אידן מיט ספּאָדיק און קאלירטער געבלומטער בעקיטשע, לעצטטנס באשיינט זיין הדרת פנים ביי רעקלאמעס אויכעט.
ער האט זיך לעצטענס אויך ארויסגעשטעלט מיטן באשעפטיגונג פון מאדעלינג, אויף וועלכע רעקלאמע ער ערשיינט נאר אלץ מאדעל מאכט עס גאר קאלירט און שרייעדיג די רעקלאמע.
ר' יעקב מילער יארמער רב איז היינט דער זיידע פון בדחנים! ווען זאצן און ווערטלעך ווערן געזאגט אין זיין נאמען, צי ער האט עס געזאגט צו נישט.
ער האלט זיך א תלמיד פונעם אלטן היסטארישער בדחן, ר' חיים מענדל מערמלשטיין ע"ה.
וועבלינקען
קאטעגאריע:בדחנים קאַטעגאָריע:וויזשניצער חסידים
אזערביידזשאן
אַזערבײַדזשאַן איז אַ מוסלעמענישע מלוכה אין קאווקאז, מערבֿ־אַזיע וואס גרענעצט מיט רוסלאנד אין צפון, גרוזיע, ארמעניע אין מערב און איראן אין דרום. חוץ דעם, האָט זי א גרענעץ פון 12 ק"מ מיט טערקיי. איר הױפּטשטאָט איז באַקו. 9 מיליאָן נפשות וואױנען אין אַזערבײַדזשאַן.
ספארט
טריק-טראק און שאך זענען צוויי שטארק פאפולערע שפילן אין אזערביידזשאן. באקאנטע אזערביידזשאנישע ספארטלער זענען נאזים הוסיינאוו, איינור מאמאדי, עלכאן מאמאדאוו און רוסטאם ארודזשאוו אין דזשודא, און רפאל אגהאיעוו אין קאראטע.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קאווקאז
טאני ראבינס
קליין|250px אנטאני "טאני" ראבינס   (געב' דעם 29סטן פעברואר 1960 אין נארט האליוואד, קאליפארניע, אמעריקע) איז א אמעריקאנער לעבן'ס-אנווייזער משפיע רוחני פאר הונדערטער טויזנטער גוים, שרייבער און פראפעסיאנאלער רעדנער.
זיינע טעיפס און ספרים פארקויפן זיך אין די מיליאנער קאפיס זייענדיג עטליכע מאל פאר חדשים אויפן בעסט סעלער ליסטעס דורכאויס אמעריקע.
ער איז הויכער שלאנקער מאן וואס ציט זיך ארויף די ארבל ווען ער רעדט צו ווייזן זיינע אויסגעארבייטע מוסקלען און א טונקל הויטיגער שווארצע-ברוינע האר אן קיין ברילען טאנצט ער און שפרינגט און לויפט ארום דורכאויס זיין רעדע אויפצולעבן זיין מעסעדזש, מיט שאלות ותשבות פונעם אוידיענס דורכאויס די דרשות אז אלעס איז אריינגעטאן און לעבט מיט זיינע רייד.
עס זענען דא קריטיקירער וואס טענה'ן אז זיין התעוררות סטייל איז נישט עכט און ארגינעל נאר ער שטאפט זיך מיט כעמיקאלען און מעדעצינישע סובסאטאנצן צו ווייזן אומ-נאטורליכע פרייליכקייט און ענערגיע וואס דער עולם פון זיינע מיליאנען תמימותדיגע צוהערערע מיינען אז זיין מעסעדזש איז בלויז דער כוח פון זיין פרייליכקייט און מאטיוויציע. ער איז מודה אז ער נעמט כעמיקאלן אבער לייקנט אז דאס איז צוליב זיין זיך וועלן ווייזן מאטיוויציע אדער ענערגיע, נאר צוליב דעם וואס ער איז געבוירן מיט א קראנקייט פון א טומער אין זיין מוח ביים פיטשוארי גלענד וואס מאכט אז זיינע גלידער וואקסן זייער שטארק מער אין פראפאראנץ ווי א נארמעלער מענטש מוז ער דאס רעגולירן דאס וואוקס אז עס זאל זיין פראפארציאנאל.
ער פירט דורך סעמינארן ווי טויזנטער ווערן אויפגעלעבט פון זיינע התעוררות דרשות מיט מוהט און מאטיוויציע אנצוגיין ווייטער אין לעבן און זיין פראדוקטיוו אין שטוב אדער אין פרנסה און סיי וואסערע אנדערע לעבן אויפגאבעס.
ער פארציילט אז זיין קאריערע פון אויפלעבן מענטשן מיט שמחת החיים צו זיי ערוועקן צו ערפילן זייער תכלית אין לעבן האט זיך אנגעהויבן אלס קליין קינד, ווען זיין טאטע איז געווען אן אלקאהאליקער וואס האט פארנאכלעסיגט די אויפגאבעס כלפי זיין פאמיליע, און איינמאל צוליב דעם וואס האט געהערשט אן ארימקייט אין שטוב, האבן זיי באקומען א ווארימע מאלצייט לכבוד עפעס א חגא פון א וואולטעטיגע ארגאניזאציע זיין טאטע דאס דערזעהנדיג האט ער פון גרויס צער פון די שאנדע אז ער קען זיך נישט אליין קער נעמען און מוז אנקומען צו אנדרעןס טובות, האט ער עס נישט אויסגעהאלטן און זיך צושריגן אז זיין לעבן איז א דורכפאל און ער איז פלוצלינג אנטלאפן פון די היים און מער נישט געזעהן זיינע קינדער. די איבערלעבונג האט אים געשטופט צו העלפן אנדערע איבערצייגן אז אפילו זיי זענען דורכגעפאלן אין זייער לעבן קענען זיי זיך אייביג צוריקשטעלן אויף די פוס און מאכן א סוקסעס מעשה פון זייער לעבן. ער האט יענע סעקונדע זיך דאס אליין'ס גענומען אויף זיך און ער האט אנגעהויבן צו זאמעלן געלט דורך פארקויפן לעמאן עיד אין פארענט פון זיין הויז צו העלפן שפייזן זיין פאמיליע, און אויסטיילן מאלצייטן פאר אנדערע. היינט טייל ער אויס איבער צענדליגע מיליאנען פארציעס אין עפעס איין חגא א יאר צום זכרון פון יענע נאכט וואס זיין טאטע האט אים מפקיר געווען.
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער שרייבער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
קעטסקילס
קליין|250px די קעטסקילס איז א בערגיקער ראיאן אין צפון-מערב ניו יארק שטאַט וועלכע באשטייט פון זעקס קאונטיס. דער ראיאן פארמאגט באוואוינטע געגענטן דורכאויס דעם יאר אבער ווערט בעיקר פול אין די זומער מאנאטן דורך צענדליגער טויזנטער ניו יארקער איינוואוינער, אריינגערעכנט טויזנטער אידן פון אלע סארטן, וועלכע קומען דארט וויילן אין זומער הייזער אדער באנגעלאו קאלאניס.
געאגראפיע
די קעטסקיל בערג געפינען זיך צפון-מערב פון ניו יארק סיטי און זיצט אוף די מערב ברעגעס פון דעם האדסאן טייך. כאטש די קעטסקילס ווערן אנגערופן מאונטענס זאגן אבער היסטאריקער אז דאס איז נישט קיין געאגראפישע נאטורליכע מאונטענס נאר איז א פארמאציע פון בערג וועלכע האט ארויסגעשפראצט נאכדעם וואס די געגענט איז נאטורליך געטוישט געווארן דורך עקסטרעמע וועטערס אין א משך פון טויזנטער יארן.
די קעטסקיל בערג איז א טייל פון א גרעסערער שטרעקע פון בערג וועלכע רופט זיך די אלעגהעני פלאטא און ציט זיך אריין אין די שטאטן פון פענסעלוועניע, ווירדזשיניע, און אהייא. די זעלבע בערג ציען זיך אויך אריין אין טענעסי און אין קענטאקי אבער דארט ווערט עס אנגערופן די קאמבערלענד פלאטא. די בערג וועלכע גייען אונטער די נאמען קעטסקילס זענען אלע בערג וועלכע געפינען זיך צווישן די פאלגענדע זעקס ניו יארק קאונטיס: אטסעגאו, דעלעוועיר, סאליוואן, גרין, סטשאהאריע, און אלסטער. אויף דרום, צפון, און מזרח זענען די בערג באהאפטן צו אנדערע בערג אבער אויף די מערב זייט איז עס א פלוצלינגדיגער העכערונג וועלכע הייבט זיך אן הארט נאך די האדסאן טייך און איז זייער שיין.
די קעטסקיל בערג זענען באוואוסט צו פארמאגן אסאך שטיינער. עס איז פאראן א ווערטל וועלכע זאגט: "אויב די ערד אונטער אייך פארמאגט צוויי שטיינער פאר יעדע שטויב געפינט איר זיך אין די קעטסקילס". כאטש די בערג זענען שטיינערדיג און ווערט נישט פאררעכענט אלס שיינע בערג קעגן אנדערע איז עס אבער אן אויפגעכאפטער אפרוה ארט פאר צענדליגער טויזענטער ניו יארקער איינוואוינער וויבאלד עס געפינט זיך נישט ווייט פון ניו יארק סיטי.
די קעטסקיל בערג זענען ווילדע וואס טייטש אז עס גייט הויך און נידעריג זייער פלוצלינג. אין סך הכל פארמאגט עס ארום 30 פונקטן וואו די הויכקיט דעגרייכט מער פון 3,500 פיס. דער העכסטער פונקט געפינט זיך אויפ'ן סלייד מאונטן אין אלסטער קאונטי וועלכע דעגרייכט א הויכקייט פון 4,180 פיס. ארום זעכציג פראצענט פון די קעטסקילס איז היינט צו טאג די אייגנשאפט פון פריוואטע מענטשן און ווערט מער און מער. דאס איבעריגע באלאנגט צו די סטעיט און צוויי שטחים זענען פארזיכערט פון פריוואטע פארוואלטונג, זיי זענען די קעטסקיל סטעיט פארק און די קעטסקיל פארעסט פריזערוו. די קעטסקיל סטעיט פארק איז א שטח פון 700,000 אקער לאנד און גייט אריין אין די פיער קאונטיס: דעלוועיר, גרין, סאליוואן און אלסטער. די פארק פארמאגט אויך פיר פון ניו יארק סיטי'ס רעזערווארן און איז די אייגענטום פון די סיטי. די קעטסקיל פארעסט פריזערוו לויפט דורך כמעט אלע געגענטער און באשטייט פון וועלדער וועלכע איז באשיצט פון פריוואטע אקופאציע.
אויסער די קאונטיס וואו מענטשן וואוינען איבערן יאר איז די איבעריגע נאר א זומער רעזארט ארט פאר דייטשע, טשעכישע, און אידן וועלכע קומען ארויס דארט נאר אין די זומער מאנאטן זינט די 940' יארן. גאר אסאך פון די ערטער ווערן שוין היינט אויפגעהאלטן אויך דורך די ווינטער כדי צו ברענגן ביזנעס פאר סקיאינג און אנדערע שניי ספארטן וועלכע קומען דארט פאר דורכאויס די ווינטער.
אידן אין די קעטסקילס
אידן זענען די דריטע גרעסטע באזעצער אין די קעטסקילס דורכאויס דער זומער און זייער היסטאריע גייט צוריק 65 יאר. די אידן קומען אין די געגענטער וועלכע ווערט גערופן די בארשט בעלט וועלכע לויפט אריין אין די סאליווען און די אלסטער קאונטיס. די געגענטער זענען באוואוינט דורך אשכנז'ישע אידן, פון פרייע ביז היימישע, דורכאויס עטליכע מאנאטן אין דער זומער. די אידן וואוינען אין האטעלס און אין באנגעלאו קאלאניס אינאיינעם מיט צענדליגער זומער-קעמפס פאר די קינדער. די געגענט ווערט אויך אנגערופן די אידישע אלפס אדער סאלאמאן קאונטי דורך נישט אידישע באזוכער וועלכע קומען אהין דארט וויילן אין דער זומער. די באוואוינטסטע אידישע רעזארט ערטער זענען: בריקמאנ'ס, בראונ'ס, די קאנקארד, גראסינגערס, קוטשערס, די ניוועיל, די פיינס, די ראליי (א יודישע האטעל פאר א גאנץ יאהר), און די ווינסדאר. די היימישע אידן זענען מיינסטענס צעשפרייט אין טיילן פון סאליווען און אלסטער קאונטיס אויף א שטח פון 25 ביי 15 מייל. רוב היימישע באנגעלאו קאלאניס און קעמפס געפינען זיך אין די געגענטער פון מאנטיסעלא, סאוט פאלסבורג, ווייט לעיק, וואדבוירן, ליבערטי, וואודרידזש, מאונטענדעיל, סוואן לעיק, גרינפיעלד פארק און נאך.
יודישע שטעטלעך א גאנץ יאהר אין די קעטסקילס
עס זענען פארהאן פיר כשר'ע גראסעריס וועלכע זענען אפן א גאנץ יאהר. אזוי אויך איז דא א מילכיגער רעסטאראן ביי די פיר-ווינקלען און א הארדווער סטאר אויף מעין סטריט אין סאוט פאלסבורג.
דער נאמען
דער נאמען קעטסקילס איז ערשט באקאנט געווארן אין דעם 19'טן יאר-הונדערט נאכדעם וואס עס האט געווינען איבער עטליכע אנדערע נעמען. צום ערשט האבן די פארמער וועלכע האבן דארט געוואוינט דאס גערופן די פלעביען און שפעטער האבן אסאך פארגעשלאגן מען זאל דאס רופן די בלויע מאונטענס אלס א דריטע קאליר פון די דערנעבנדיגע גרינע מאונטענס אין ווערמאנט און די ווייסע מאונטענס אין ניו העמפשיר.
עס זענען פארהאן פארשידענע טעאריעס נאך וואס עס הייסט די קעטסקילס. אט זענען עטליכע פון זיי:
1)	צו ערשט האבן געוואוינט דארט די אינדיענס און דערנאך די האלאנדישע וועלכע האבן גערופן די אינדיען שיפן קעט קעסטיל.
3)	א געוויסע שיף וועלכע האט זיך גערופן די קעט איז ארויפגעשווימען אויפ'ן אויבערפלאך נאכ'ן דערטרונקען ווערן הארט בעפאר דער נאמען איז אויסגעקליבן געווארן. לויט די האלענדישע שפראך קען דאס אויך מיינען א געוויסע טייל פון א שיף וועלכע מאכט די טעאריע אביסל שטערקער.
4)	שפיל ערטער פון די האלענדער האבן זיך גערופן קעטסבען און דער נאמען איז געבויעט אויף יענע יסוד.
וויבאלד עס איז נישט קלאר פון וואו דער נאמען שטאמט איז פאראן עטליכע וועגן ווי אזוי מענטשן שרייבן דאס. נאך היינטיגע צייטן איז פאראן דריי ערליי וועגן ווי אזוי דאס ווערט אויסגעלייגט, זיי זענען: CATSKILL, CAATSKILL, און CAATERSKILL.
היסטאריע
עס איז נישט קלאר זינט ווען די אינדיענס האבן דארט געוואוינט. די האלענדער זענען דארט אנגעקומען אין יאר 609' ווען זי זענען מיטגעפארן מיט הענרי האדסאן צו באזוכן די געגענטער. יארן שפעטער האבן די בריטישע איינגענומען די גאנצע געגענט און אסאך מענטשן האבן זיך אהין געצויגן נאכדעם וואס עס איז געווען שמועות אז עס איז פאראן דארט אסאך גאלד, וועלכע איז קיינמאל נישט געטראפן געווארן.
אינעם 16'טן יאר-הונדערט האט אויסגעבראכן קריגערייען צווישן די איינוואוינער און נאך עטליכע יאר פון אמפערייען איז מען געקומען צו אן אפמאך וועלכע איז גערופן געווארן די הארדנבערג פאטענט. אבער דער אפמאך האט נישט אנגעהאלטן לאנג און עס זענען פארגעקומען אינערליכע קאנפליקטן פאר לאנגע יארן. אין יאר 770'	ווען עס איז אנגעקומען די אמעריקאנער רעוואלוציע, און א קריג האט אויסגעבראכן צווישן די קאלאניסטן און די בריטישע ארמיי זענען די איינוואוינער פון די קעטסקילס געווען צעטיילט און האבן זיך געקריגט צווישן זיך. עווענטועל האבן די בריטישע אויפגעשטעלט א לאקאלע ארמיי פון יונגע איינוואוינער וועלכע האבן איינגענומען כמעט די גאנצע קעטסקילס און איז דאן געווארן אן אפיציעלער טייל פון די שטאט ניו יארק.
היסטארישע האטעלן
די קעטסקליס איז באוואוסט מיט אירע פיער סימבאלישע האטעלן וועלכע האבן סערווירט צענדליגער טויזנטער רייכע מענטשן וועלכע פלעגן ארויסקומען צו די קעטסקילס אין די זומערס פון 10 ביז 150 יאר צוריק. קיין איינע פון די האטעלן עקזיסטירן שוין מער נישט אבער זיי זענען פארבליבן א טייל פון די קעטסקילס היסטאריע. זיי זענען די קעטסקיל מאונטען הויז, דער גרענד האטעל, גראסינגער'ס האטעל, און האטעל קעטערסקיל.
די קעטסקיל מאונעטן הויז איז געווען די ערשטע האטעל אין די קעטסקילס וועלכע איז נאך געבויט געווארן אין יאר 823' און האט נישט געהאט קין איין קאקורענט ביז'ן יאר 880'. וויבאלד די האטעל האט זיך געפינען נעבן א רעילראוד האט זי געהאט א שטארקע הצלחה. אין די אנפאנג יארן פונעם צוואנציגסטן יאר-הונדערט האט מען באזייטיגט רוב רעילראודס ווייל עס איז געווען צו טייער צו אפערירן און צו ווייניג מענטשן האבן זיך באנוצט דערמיט. איינמאל די רעילראוד איז מער נישט געווען איז די האטעל צעפאלן און וויפיל מאל מען האט פרובירט דאס אויפצולעבן איז דאס נישט געגאנגען. אין די ענדע האט די סטעיט אוו ניו יארק דאס אפגעקויפט נאך די צווייטע וועלט מלחמה און וויבאלד די געביידע איז שוין געווען פארניכטעט פון שלעכטע וועטערס האט מען דאס פארברענט צו אש.
די גרענד האטעל איז געבויעט געווארן אין יאר 881' מיט 418 צימערן נישט ווייט פון די סלייד מאונטען אין מאנקע היל. די געבוי פון דעם האטעל איז געווען נאכגעמאכט דער באקאנטער אריענטל האטעל אין קאני איילענד, ניו יארק, (שטייט שוין היינט אויך נישט). די האטעל איז געבליבן אין ביזנעס ביז'ן יאר 966' ווען די תקופה פון די רייכע האטעלן האט זיך געענדיגט.
די גראסינגער'ס האטעל איז געווען דער גרעסטער האטעל אין די קעטסקילס וועלכע איז געפענט געווארן אין יאר 919'. די אידישע פאמיליע גראסינגער האט געליטן ביזנעס דורכפעלער און האבן באשלאסן צו בויען א כשר'ע האטעל פאר אידן. די ביזנעס האט געוואקסן שנעל און ביז'ן יאר 972' איז די האטעל באשטאנען פון פינעף-און-דרייסיג געביידעס איבער 1200 אקער לאנד און האט פארמאגט פער זומער 150,000 געסט. אלע עסן איז געווען כשר אבער אויך גוים פלעגן אהין קומען פאר די געשמאקע סערוויס. די האטעל האט אנגעהאלטן ביז'ן יאר 986'. אויפ'ן ארט איז היינט פארהאן גרויסע אידישע קאלאניס.
אטראקציע ערטער
אין די שטעטל סאגערטיס איז פאראן א העכסט אינטערעסאנטער אויסשטעלונג וועלכע רופט זיך "אפוס 40". דארט זענען אויפגעשטעלט פארשידענע קונצליכע ווערק וועלכע איז געמאכט געווארן דורך אן איינצעלענעם מענטש. די וואס פארשטייען צו ארכיטעקטור דארף דאס זיין גאר אינטערעסאנט.
קעטסקיל געים פארעם נעבן די טרואוועי ביי עקזיט 20 איז אן אינטערעסאנטער פארק פאר קינדער מיט איבער 2,000 חיות, בהמות, און עופות, צעטיילט צו 150 מינים. די פארק איז שוין אפען זינט 933' און מיליאנען מענטשן האבן שוין באזוכט דארט איבער די יארן.
זום פלום איז דער גרעסטער וואסער פארק אין די קעטסקליס מיט אסאך שפילערייען פאר יעדן עלטער. עס געפינט זיך ביי אויסגאנג 21 נישט ווייט פון דורהאם. נאך אן אינטערעסאנטע פלאץ איז די הענדפארד מיל וועלכע אנטהאלט א פארצייטישע מיל וועלכע ארבעט נאך. דאס פלאץ געפינט זיך אין דעלוועיר קאונטי.
וועבלינקען
קאטעגאריע:וואקאציע קאַטעגאָריע:ניו יארק קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק קאַטעגאָריע:אלסטער קאונטי, ניו יארק
לוי אשכול
לוי אשכול (לוי עשקאָל; געבוירן אין רוסלאנד מיטן נאמען לוי יצחק שקאלניק; 25סטן אקטאבער 1895, ז' חשוון ה'תרנ"ו - 26סטן פעברואר 1969, ח' אדר ה'תשכ"ט) איז געווען דער דריטער פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל. ממוזער|250px|שמאל|לוי אשכול מיט [[קאמאנדיר פון צפון קאמאנד דוד אלעזר ]]
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן געווארן ז׳ מרחשון תרנ"ו צו זיין פאטער יוסף שקאלניק און זיין מוטער דבורה (קראסניינסקי). ער איז ארויף קיין ארץ ישראל אינעם יאר ה'תרע"ד (1914) ביי דער צווייטער עליה.
אין יאר 1963 איז ער איז געווארן פרעמיער מיניסטער נאך וואס דוד בן גוריון האט פורש געווען פון זיין פרעמיער מיניסטער.
פאר דעם זעקסטאגיקער קריג האט ער געמוסט שענקען פאר משה דיין צו זיין דער זיכערהייטס מיניסטער (כאטש וואס משה דיין האט באלאנגט צו דער אפאזיציע) צוליב דעם וואס יגאל אלון האט דאן פארברענגט ביי א קאנגרעס אין דעם ראטן פארבאנד.
די קנאים פלעגן אים רופן מיט דער מליצה "אשכול הכופר" (גענומען פון שיר השירים א, יד).
ער איז נפטר געווארן פון א הארץ אטאקע אין 1969. א טייל האבן באשולדיקט דאס פאלק פארן דרוקן אויף אים פארן זעקס טאגיקער קריג אז ער זאל שטעלן משה דיין, פאר זיכערהייטס מיניסטער, און די באפעלקערונג האט נישט געגלייבט אין אים.
משפחה
מיט זיין ווייב, רבקה מהרש"ק (בזיווג ראשון) האט ער איין קינד א בכורה, נועה (אשכול).
מיט זיין ווייב, אלישבע קאפלאן (בזיווג שני) האט ער דריי קינדער, דבורה (רפאלי), תמה (שוחט) ווייב פון אברהם בייגה שוחט און עופרה (נבו).
זיין ווייב בזיווג שלישי איז געווען מרים זעליקאוויטש.
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הרצל
פסח
250px|קליין|דער סדר טיש
פסח איז א יידישער יום טוב וואס שטאמט פון דער תורה, דער יום טוב ווערט געפייערט י"ד ניסן במשך זיבן אדער אכט טעג צו דערמאנען און זיך אויפרישען די נסים און נפלאות וואס די יידישע פאלק האט איבערגעלעבט ביי יציאת מצרים.
פסח ווערט באצייכנט מיט דריי עיקר מצוות:
מען רופט דעם יום-טוב "פסח" אין אנדעק פון דעם קרבן פסח וואס מען האט מקריב געווען י"ד ניסן ווען כלל ישראל האט עולה רגל געווען אין די מאסן אויף מארגן קיין ירושלים צו בראטן דעם קרבן פסח ווען דער בית המקדש איז נאך געשטאנען.
פסח שטאמט פון די לשון "איבערגעהיפט" דאנקענדיג די באשפער אז ער האט נאר געהארגעט די בכורים פון די מצרים און נישט די יידישע בכורים.
דער נאמען פון דעם יו"ט, פסח טוט סימבאליזירן די וויכטיגקייט און גרויסקייט פון די צייט, וואס ווערט פארנוצט פון עלטערן אלס א יו"ט פון חינוך, צו פארציילן און מחנך זיין זייערע קינדער, פארוואס און פארווען פונקטליך האט דער באשעפער איבערגעהיפט אלעס און אלעמען כדי זיך צו באשעפטיגען מיט זיינע געליבטע קינדער דעם עם ישראל.
אפילו די קלוגסטע לייט פון דאס יידישע פאלק קאכן זיך אין די מאמענטן צו דערפרישן די יסודות פון זייער אמונה און רעליגיע וואס איז באזירט אויף זכר ליציאת מצרים, וואס יענעם גורלדיגען מינוט זענען זיי געווארן אויסדערוועלט. דער באשעפער האט זיי ארויסגענומען פון פארשקלאפטקייט פון צווישן אנדערע גוים, און געשטעלט אין גאנג צו ווערן געפירט צו זייער אייגן לאנד און נאציאן מיט א מיסיע און לעבן העכער און הייליגער פון אלע פעלקער פון די וועלט.
חמץ
מען עסט נישט קיין חמץ, און מען ארבעט שווער אויסצורוימען דאס הויז פון חמץ כדי עס זאל זיך נישט געפינען, אויך איז מען דאס מבטל פון זיך כדי אז אויב מען טרעפט איז דאס נישט פארעכענט ווי מיינס.
מצה
מען עסט נאר מצה, אלץ זכר פון ארויסלויפן פון גלות מצרים געאלטערהייט נישט האבענדיג קיין צייט פארן טייג צו יערן און ווערן זויער חמץ אין געהערגיע ברויט.
ליל הסדר
ס'איז א מצווה עסן מצה, מרור, און פסח, ביים ליל הסדר. און דערצו טאן פארשידענע מנהגים און מצוות כדי די קליינע קינדער זאלן ווערן נייגעריג און גוט אויסהערן די דערציילונגען פון יציאת מצרים.
הגדה
די הגדה הייבט אן מיט קידוש, דער ערשטעט פון די פיר כוסות. נאכדעם פרעגט א קינד (אדער אלע קינדער) די מה נשתנה און דער פאטער (אדער ווער עס פירט דעם סדר) זאגט איבער מגיד. מען טרינקט דעם צווייטן כוס, מעט עסט די כזית מצה, און מרור. דערנאך עסט מען די סעודה און מען בענטשט אויפן דריטן כוס. דערנאך איז מען ממשיך די הגדה מיטן צווייטן טייל פון הלל און נשמת און מען טרינקט דעם פערטן כוס. ס'איז א מנהג צו זינגען פארשיידענע פיוטים און געזאנגען ביים סוף פונעם סדר.
עליה לרגל
פון די דריי ימים טובים אין וועלכע די יודן זענען געווען באפוילען ארויף צו קומען קיין ירושלים און מקריב זיין זייערע נדרים און נדבות אין דעם בית המקדש, - איז געווען דאס מערסטע אינטערעסאנט, דער יום טוב פסח. אין דעם יום טוב האבן די יודן געשטראמט אין מאסען קיין ירושלים, מקיים צו זיין די מצוה וואס אלע יודן זענען געווען באפוילען, מקריב צו זיין דעם קרבן פסח.
הונדערטער טויזנטער יודן האבן "עולה רגל" געווען פון אלע שטעט און געגענטער פון ארץ ישראל. און אויך יודן וואס האבן געוואוינט אין אנדערע לענדער, האבן זיך אנגעשטרענגט "עולה רגל" צו זיין אויף פסח.
פארשטייט זיך אליין, אז מ'האט געמוזט זארגן פאר פסח אז די יודן זאלן נישט האבן קיין צוריק - האלט אויף די וועגן. די משנה דערציילט אין מסכת שקלים, אז שוין פון ראש חודש אדר אן, האט מען אנגעהויבן צו פארעכטן די אלע וועגן וואס זענען קאליע געווארן אין ווינטער פון די רעגענס און שנייען. אויך האט מען געגראבן ברונערס וואסער אויף די הויפט וועגן, אז די יודן זאלן האבן וואס צו טרינקען אינמיטען וועג. אויך האט מען איינגעפיהרט א תקנה, אז די יודן וואס האבן הייזער אין ירושלים, זאלן נישט נעמען קיין געלט פון די געסט וואס שטייען איין ביי זיי. ווייל ירושלים געהערט פאר אלע יודן צוזאמען, און עס איז נישט איינגעטיילט געווארן פאר די שבטים. די אלע זאכן האבן צוגעברענגט, אז די יודן האבן "עולה רגל" געווען מיט שמחה אהן קיין שום זארג.
קרבן פסח
אין תוספתא פון מסכת פסחים ווערט דערציילט, אז איינמאל האט אגריפס המלך (וועלכער האט געלעבט אין די צייטן פון דעם צווייטן בית המקדש) געוואלט וויסען וויפיעל יודן זענען געקומען "עולה רגל" זיין, האט ער געבעטן פון די כהנים אז זיי זאלן אָפְּשֵׁיידֶען איין ניר פון יעדן קרבן איידער מען וועט דאס מקריב זיין. די צאהל איז אויסגעקומען 600 טויזנט. און ווי באקאנט, איז אויף יעדן קרבן פסח געווארן צוזאמען געציילט מער פון צען מענטשן. קענען מיר זיך שוין פארשטעלן וויפיל מיליאנען יודן האבן עולה רגל געווען!!!
אויך ווערט דערציילט, אז דריי יאהר פאר דעם חורבן פון דעם צווייטן בית המקדש, - ווען עס איז שוין געווען זייער שווער עולה רגל צו זיין, צוליב די צרות וואס די רומישע הערשער האבן אנגעטון, - האט דער רוימישער גענעראל געשטעלט פאליציי אפצוציילן די אלע "פסחים", און די צאל איז אויסגעקומען 256,500 (צוויי הונדערט זעקס און פופציג טויזנט און פינף הונדערט) און כאטש אזוי פיל יודן האבן "עולה רגל" געווען אויף איינמאהל, - דאך האט קיין איין יוד נישט געהאט א טענה אז עס איז מיר נישט באקוועם דאס פלאץ ווי איך וועל נעכטיגן אין ירושלים (אזוי דערצעהלט די משנה אין מסכת אבות).
די שמחה און דערהויבענקייט וואס האט געהערשט ביי יעדן איינציגן יוד בשעת ער האט זיך געפונען אין ירושלים, איז אוממעגליך זיך פארצושטעלן. און דער הויפט מאמענט פון די גאנצע שמחה איז געווען ביים מקריב זיין דעם קרבן פסח.
א גרויסע משפחה וואס האט געקענט אליין אויפעסן א קרבן פסח, האבן געקויפט א לעמעלע פאר זיך אליין. א קלענערע משפחה האט זיך צוזאמען גֶעפָּאהרְט מיט א צווייטע קליינע משפחה, און צוזאמען זענען זיי געווארן א "חבורה". און אזוי ווי פריער דערצעהלט, האט מען געמוזט די אלע הונדערטער טויזנטער "פסחים" מקריב זיין אין זייער א קורצע צייט פון נאך חצות פון ערב פסח ביז ביינאכט!!!!