cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אורין
אורין איז די פליסיגע אפפאל פון פארדייאונג.
אידישקייט
מען מאַכט אַ ברכה "אשר יצר" צו לויבן און דאנקן גאָט.
עובדיה יוסף
ביאגראפיע
קליין|300x300פיקס|פון רעכטס צו לינקס: הרב [[עובדיה יוסף, הרב יעקב חי ציון עדס, הרב מאנצור בן שמעון און הרב יהודה צדקה]] ווען ער איז געווען אלט פיר יאר האט זיין משפחה זיך געצויגן וואוינען אין ירושלים.
ער האט געלערנט אין תלמוד תורה פון הרב שלמה עבו מערבי מייסד אוצרות התורה אין דער ישיבה פורת יוסף אלס בחור אונטער הרב עזרא עטייה.
אורין
אידישקייט
"מי רגלים" האט מען געהאלטן פאר עפעס וואס קען דינען אלס פארפום, אזוי ווי עס שטייט אין דער גמרא "והלא מי רגלים יפין לה (צו קטורת) אלא שאין מכניסין מי רגלים במקדש".
אבער לויט געוויסע מפרשים איז מי רגלים נישט אורין וואסער נאר א מין וואסער וואס איז היינט שוין נישט בנמצא, און האט טאקע אויך געשטונקען ווי אורין האט מען עס נאר אזוי גערופן אבער עס איז נישט געווען אורין.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קערפערליכע פליסיגקייט
עובדיה יוסף
ביאגראפיע
אין תש"ה האט מען אים באשטימט א דיין פון דער ספרדישער געמיינדע אין ירושלים. זיין דרך הלימוד איז אפט קריטיקירט געווארן אין לומדישע און אקאדעמישע קרייזן אלס א פלאטשיקער, וואס פעלט אין הבנה און אנאליזירונג פון די הלכה'ישע מקורות.
משפחה
אין 1944 האט ער געהייראט מרגלית פֿאַטאַל (תרפ"ז, 1927‏, אין חאלאב, סיריע - י"ט באב תשנ"ד, 27סטן יולי 1994). צווישן זייערע קינדער איז הרב יצחק יוסף, דער היינטיקער ספרדישער הויפט רב פון ישראל.
זיין פטירה
דעם 21סטן סעפטעמבער 2013 (חול המועד סוכות ה'תשע"ד), צוליב א דערעגערונג אין זיין געזונט, האט מען האספיטאליזירט הרב יוסף אינעם הדסה עין כרם שפיטאל, און זיין משפחה האט אים צוגעגעגבן דעם נאמען "חיים" ווי א סגולה פאר אריכות ימים. הרב יוסף איז נפטר געווארן אין שפיטאל דעם 7טן אקטאבער 2013, ג' חשוון ה'תשע"ד, ביי דער עלטער פון 93.
יענעם אוונט איז פארגעקומען זיין לוויה אין ירושלים צום סנהדריה בית עולם; לויט געוויסע מקורות האבן 800,000 מענטשן זיך באטייליקט אין דער לוויה. לויט אנדערע איז דער נומער אסאך ווייניקער פון צעווישן 273,000 צו 450,000.
מציבה
קליין| נוסח מציבה פון אידישע בית עולם פון סנהדריה
רעפערענצן
קאטעגאריע:הויפט רבנים קאטעגאריע:ספרדישע רבנים קאַטעגאָריע:נקבר אין סנהדריה קאַטעגאָריע:ש"ס פארטיי קאַטעגאָריע:פוסקים
ערוואקסענער
ערוואקסענער מיינט א עלטערע מענטש וואס איז שוין אויסגעוואקסען די קינדערישע שוך, און איז שוין גענוג דורך אין זיין לעבן צו וויסען אסאך פון אייגענע ערפארונג, זיך לערנעדיג פון זיינע דורכפעלער.
קאטעגאריע:מענטשן
שטראסבורג
שטראסבורג (עלזאסיש: Strossburi ; ) איז די הויפטשטאט פונעם עלזאס ראיאן אין צפון־מזרח פראנקרייך, וואס גרעניצט זיך מיט דייטשלאנד.
יידן אין שטראסבורג
צווישן 1400 און דער פראנצויזישער רעוואלוציע איז געווען פארבאטן פאר יידן צו וואוינען אין שטראסבורג. דער ערשטער שטאטס רב פון דער נייער קהילה איז געווען הרב דוד זינצהיים, דער ״יד דוד״.
אסאך אידן וואוינען אין שטראסבורג, בעיקר ספרדים וואס זיי האבן אויך אויפגעלעבט דאס אידישע לעבנסשטייגער צוליב די פילע בעלי תשובה וואס זיי פראדוצירן.
צווילינג שטעט
קאטעגאריע:אידישע יישובים
קאַטעגאָריע:שטעט אין פראנקרייך
טעלעוויזיע פראגראם
א טעלעוויזיע פראגראם איז א פראגראם אויף פארשידענע טעמעס ווי אקטואליע פראגראם, געסט אויפנאמע פראגראם, שפאט פראגראם א.ד.ג.
טעלעוויזיע סעריע
א טעלעוויזיע סעריע איז א המשכדיקע דערציילערישע טעלעוויזיע פראגראם.
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאַטעגאָריע:פילם
ט"ז תמוז
די טעג ווען ט"ז תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
16. tammúz
גערשטן
left|thumb|250px|גערשטן גערשטן איז א מין תבואה. מען ניצט אים ווי עסנווארג פאר בהמות. אויך מאכט מען ביר און וויסקי פון גערשטן. אין 2007 האט מען פראדוצירט אין דער וועלט 136,000 טאן גערשטן.
אין דעם בית המקדש פלעג מען מקריב זיין א קרבן מנחה פון גערשטן, דעם קרבן עומר, יעדע יאר דעם צווייטן טאג פסח.
קאטעגאריע:עסנווארג קאטעגאריע:תבואה
איראקער קריג
קליין|250x250פיקס|פרעזידענט בוש דערקלערט קריג קעגן איראק, דעם 2טן אקטאבער 2002 קליין|250x250פיקס|סאלדאטן ביים קריג די איראקער קריג איז א קאנפליקט וואס האט זיך אנגעהויבן ווען די פאראייניגטע שטאטן האבן אריינגעפירט זייערע טרופן צו אינוואדירן איראק אום 20סטן מערץ 2003.
דער הויפט ראציאנאל פארן איראקער קריג איז אנגעגעבן געווארן דורך פרעזידענט דזשארדזש דאבעליו בוש און בריטישער געוועזענער פרעמיער מיניסטער טאני בלעיר, אז איראק האט געהאלטן אינמיטן פראדוצירן און אנטוויקלן וואפן פון מאסן פארניטיגונג. די דאזיגע וואפן, האבן זיי געטענה'ט שאפט א סכנה פאר אמעריקע, אירע אליאירטע און אינטערעסן. נאך די אינוואזיע האט מען קיינמאל דאס נישט געטראפן און עס האט זיך ארויסגעשטעלט אלס פאלש.
אבער דאס האט נאך אלס נישט אפגעשטעלט די טרופן פון דארטן ווייטער בלייבן און זיך לאזן הרגענען אין די טויזנטער, צוליב די טענה אז מען דארף דארט אויסראטן די על קאידע טעראר גרופע צעלן.
מען האט הינגעריכטעט סאדאם כוסיין זייער פירער פאר זיינע אויסראטונג און פארניכטיגונג פון די מאסן קורדן און שיאטן וואס ער האט יארן לאנג אונטערדרוקט מיט בארבארישע מיטלן. איצט פרובירט מען מיט אלע כוחות צו ברענגן סטאביליטעט און דעמאקראטיע צו איראק. עס זענען שוין אפגעהאלטן געווארן דריי וואלן. אבער א  ברודער קריג בוזשוועט נאך אין גרויסן מיט יעדן טאג וואס ווערן געהארגעט הונדערט ציוויליע איראקער און אמעריקאנע סאלדאטן וואס זענען צילן פון די טעראר גרופעס.
די ליבעראלע לינקע דעמאקראטן האבן קריטיקירט פרעזידענט בוש אז זיין גאנצע אינטערעסע אין איראק איז פשוט זיך רייך צו מאכן מיט די געבענטשטע אויל קוואלן וואס איראק איז נאטורליך די מערסטע אויל נאך סאודי אראביע, און די רעכטע קאנסערוועטיווען האבן אפגעשלאגן די טענה אז דאס קאסט צופיל געלט אז די אויל וועט צוריק צאלן די קאסטן פון אראפווארפן סאדאם כוסעין.
אידן ווי סענאטאר זשאסעף ליבערמאן האבן אויך גאר שטארק מיטגעשטימט מיט בוש און זענען נאכאלס מיט אים צוליב די סכנה פארן מיטל מזרח ראיאן וואס סאדאם האט מיט זיך פארגעשטעלט, עס זענען געווען קלאנגן אז סאדאם האט געצאלט צענדליגע טויזנטער דאלער פאר יעדן משפחה פון א טעראריסט וואס האט דורכגעפירט א באמבע אטאקע אויף ארץ ישראל. ביי די ערשטע גאלף וואו האט ער געשאסן סקאד מיסליס קיין ארץ ישראל.
עס האלטן זיך אויף איבער הונדערט טויזענט אמעריקאנער טרופן אין איראק דערווייל מיט איבער דרייסיג טויזענט אין באגדאד אליין'ס.
אין דער מלחמה איז אן ערך 3,000 אמעריקאנער אומגעקומען און 20,000 פארווונדיקט געווארן.
די איראקער קריג איז געווארן געפירט דורך א קאאליציע פון לענדער אין שפיץ פון אמעריקע.
די הויפט געשלעגן האבן זיך געצויגן דריי וואכן, וואס דאן איז אומגעווארפן געווארן סאדאם כוסעין'ס מאכט. ער אליין איז הערשט געכאפט געווארן און אומגעברענגט געווארן אום 2006. קליין|250x250פיקס|א אמעריקאנער טאנק אין איראק
קעגנערשאפט
קליין|250x250פיקס|טויזנטער פראטעסטירן אקעגן די קריג עס איז געווען גרויס קעגנער-שאפט צום מלחמה.
דאס אומבראכן פון סאַדאַם כוסעין
אין נאוועמבער 5, 2006 נאָך אַ לאַנגע פּראָצעס, איז סאַדאַם כוסיין געווארען גע'משפט צו טויט פאַר מאָרד פון 128 מענטשן. אין דעצעמבער 25, 2006 האט די ריכטער אין דעם פּראָצעס אפגעווארפן א אַפּעלאט, און באשטימט אים צו הענגען ביז 30 טעג. כוסעין איז געווארן געהאנגען זעקס אַזייגער אין דער מאָרגן דעצעמבער 30, 2006 אין דער עלטער פון 69.
פונדרויסנדיקע לינקס
קאַטעגאָריע:מלחמות קאַטעגאָריע:איראק קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע היסטאריע קאַטעגאָריע:איראק קאַטעגאָריע:מלחמות
משמרת חומותינו
'משמרת חומותינו' איז א השקפה בלעטל אקעגן די וויליאמסבורגע עירוב, אנטהאלט 4 זייטען שווארץ אויף ווייס, און ארויסגעגעבן דורך וועד משמרת הדת והשבת.
די קעפל לויטעט: "מאמרים בהשקפה והלכה נגד העירוב שנעשה ע"י יחידים נגד רוב רבני העיר ורוב הציבור". קאטעגאריע:תורה בלעטער קאטעגאריע:עירוב
טראכט
די טראכט אדער די געבערמוטער איז דער ארגאן אין דער פרוי, וואו דאס עיבור ווערט קולטיווירט, במשך די ניין מאנאטן פונעם שוואנגערשאפט.
קאַטעגאָריע:אנאטאמיע
יוסף אפרתי
ממוזער|250px|הרב אפרתי (שטייט, לינקס) ביי [[ניחום אבלים מיט הרב אהרן לייב שטיינמאן אין הרב אלישיב׳ס הויז נאך דער פטירה פון זיין טאכטער דינה עטיל בערלין]] הרב יוסף יקותיאל אפרתי (געבוירן ה'תשי"ג,  1953) פירט דעם בית מדרש גבוה להלכה בהתיישבות החקלאית, איז א מיטגליד אין דער וועדת הרבנים פון דגל התורה און איז א מומחה אין כשרות.ער איז געווען דער גבאי פון הרב יוסף שלום אלישיב, וואס איז געווען גערעכנט אין ליטווישע קרייזן אלס פוסק הדור.
ביאגראפיע
אפרתי איז געבוירן געווארן אין ישראל, צו רב שמעון אפרתי, פירער פון דער כשרות אפטיילונג פון דער הויפט רבנות פון ישראל. ער האט געלערנט אין חורב (א ״ישיבה תיכונית״) אין ירושלים און דערנאך אין דער כרם ביבנה ישיבה. אין די 1970ער יארן האט ער חתונה געהאט מיט צביה, טאכטער פון פנחס שיינמאן.
ער איז אויפגעצויגן געווארן אין א שטוב פון דעם מזרחי קרייז. אבער זיי שטאמען פון חסידישע רביס פון פוילן.
בלוט פארגליווערונג
דאס אז די הויט וואקסט צוריק נאך א שטיק צייט פולקאם אינגאנצען איז דאך א מוראדיגע נס
יוסף אפרתי
ביאגראפיע
אלס אינגערמאן האט ער אנגעהויבן זיין קאריערע אין כשרות ביים בעלזא בד"ץ און פון דארטן איז ער געווארן א חסיד און צוריק אנגעטאן די שטריימל און בעקישע און זיך געלאזט וואקסן א פולע בארד און פיאות, ווי זיינע זיידעס בעפאר דעם צווייטן וועלט קריג.
בלוט פארגליווערונג
קאַטעגאָריע:קרענק קאַטעגאָריע:קערפער
Hämostase
יוסף אפרתי
ביאגראפיע
זיין עקספערטיז אין כשרות האט ארויפגעארבעט די מהדרין רבנות השגחה אז עס זאל ווערן מער פארלעסלעך.
הלכה און כשרות
ער שטייט שוין יארן אין שפיץ פון מכון לחקר החקלאות בהתיישבות; וואס דאס איז א אפאראט פון 12 כוללים, וואס אנטהאלט איבער 200 אינגעלייט תלמידי חכמים וואס טוען דורך אלע מצוות התליות בארץ און די כשרות פון ארץ ישראל אגריקאלטור ווי די הלכות פון שביעית, ערלה, חלה און תרומות, און ועל כולם די פארצווייגטע אישוס פון שמיטה.
פארהעלטעניש מיט הרב אלישיב
זיין נאנטשאפט צו רב אלישיב איז א וואונדער ביי פיל, ווייל הרב אלישיב, איז דער פארקערטער ווי זיין גבאי אפרתי וואס איז א היציגער. אבער דאס האט זיך אנגעהויבן אלס בחור ווען דער אינגער אפרתי פלעגט אין משך פון צוויי יאר יעדן איינציגן טאג משוגע מאכן דעם רב מיט טעגליכע 12 שאלות. קיינמאל האט דער רב נישט געפרעגט דעם בחור קיין שום זאך נישט ווי אזוי ער הייסט, נישט וואו ער לערנט, און נישט וואו ער וואוינט. בלויז געענטפערט קאלט און טרוקן די הלכה. ביז איינמאל ענדליך האט ער אים געפרעגט א שאלה וואס דער רב האט נישט געהאט קיין ענטפער. און אים געשיקט צו אן אנדערן האט ער אים געפרעגט ווער ער איז. האט זיך ארויסגעוויזן אז ער האט געקענט גוט זיין טאטע.
רעפערענצן
קאטעגאריע:חרדים קאַטעגאָריע:רבנים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
אהרן טייטלבוים
רבי אהרן טייטלבוים (געבוירן ו' חשוון ה'תש"ח) איז איינער פון די צוויי היינטיגע סאטמארער רבי'ס. ער וואוינט אין דעם סאטמארער שטעטל, קרית יואל, ניו יארק. ער איז דער עלטסטער זון פון רבי משה טייטלבוים, דער פריערדיקער סאטמארער רבי, דער ברך משה, וואס איז א ברודער-קינד פון דעם ערשטן סאטמארער רבי, ר' יואל טייטלבוים, וואס האט געגרינדעט דאס שטעטל קרית יואל אין דער שטאט מאנרא, ניו יארק.
ער איז אן איידעם ביים פריערדיגן וויזשניצער רבי פון בני ברק הרה"ק רבי משה יהושע האגער, דער בעל ה"ישועות משה".
ער האט געדינט אלס ראש הכולל ראש ישיבה דיין און מרא דאתרא איידער איז ער געווארן א רבי.
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן געווארן אין ניו יארק, צו רבי משה טייטלבוים, וואס דעמאלסט געווען רב פון דער סיגעטער קהילה אין בארא פארק. אין די תש״כ יארן האט ער חתונה געהאט מיט סאשא, טאכטער פון רבי משה יהושע האגער, דער ״ישועות משה״ פון וויזשניץ. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט א תקופה אין בני ברק און געלערנט אין כולל חזון איש.
זיין סאציאלע באנעמונג
זיינע חסידים ארגומעטירן אז זיין שטייפער כאראקטער איז א תורה'דיגע מעלה, ווייל ער האט דורכאויס די יארן זיך געדארפֿט ספראווען מיט עלעמענטן וואס האבן געזוכט צו אונטערברעכן סאטמאר און זיין טאטן, ר' משה. דעריבער האט ער אלס קנאות און ע"פ הלכה זיך אנגענומען פאר דעם כבוד פון זיין טאטן און זיין עלטער-פעטער רבי יואל זי"ע.
די חסידים טענה'ן אז זיינע קעגנער וועלן זיך אלס אנטשעפן אויף וואס אימער דער רבי טוט אדער רעדט און זיי וועלן קיינמאל נישט זיין צופרידן ווייל די אלע קריטיק איז געטריבן פון פאליטישע מאטיוון.
זיין פרומקייט
קליין|250px|ר' אהרן ביי תפילת שחרית בקרב חסידי סאטמאר אין בני ברק. ער איז א שטארק-פרומער אין פערזענליכן לעבן, ווי למשל ער גייט נישט קיין ברילן אין שבת.
די דאזיגע טעזע האט זיך פיל אונטערגעשטיצט אויף דעם וואס ר' אהרן'ס שווער, דער וויזשניצער רבי פון בני ברק, נעמט אן א מער גרינגערע שטעלונג בנוגע מדינת ישראל און ציוניזם (כאטשיג ער טוט עס נישט אנערקענען), ער נעמט געלט פון דער רעגירונג, נעמט אנטייל אין די בחירות, ער שיקט זיינע חסידים צו שטימען און זיך אנשליסן אין דער פֿירערשאפט ביינאזאם מיט אנדערע פרומע חסידות'ן צו זיין א חלק פון אגודת ישראל.
זיינע חסידים, פון דער אנדערער זייט, צייגן אן אז זייט ה' תש"מ, ווען זיין טאטע איז אויפגענומען געווארן צו ממלא מקום זיין ר' יואל טייטלבוים, איז ר' אהרן געווארן דער מערסטער פראמינענטסטער קול קעגן ציוניזם, סײַ ביי אינערליכע אסיפות און סײַ ביי דעמאנסטראציעס קעגן דער מדינה אין ניו יארק און וואשינגטאן. זיין באקאנטע אנטי-ציוניזם דרשה אנטהאלט א דרשה וואס ער האט געהאלטן אין בני ברק זומער ה'תשנ"ד, אין וועלכער ער האט ספעציפיש אויסגעברענגט די סאטמארער שיטה קעגן רעדן עברית. זיין טאטע האט אויך זיך געהאלטן ביי דעם אז די קשר מיט ר' אהרן'ס משפחה מיט אגודת ישראל וועט נישט אפשוואכן זיין אנטי-ציוניזם פאזיציע, ממילא איז ער לויט זיי יא פרום.
קליין|250px|די צוויי ברידער אלס רבי'ס זענען מנחם אבל טאכטער פון ר' אלימלך אשכנזי אייר תשס"ז
די אדמורו"ת מלחמה
ניסן תשנ"ט האט אויסגעפלאצט א באמבע מחלוקה אין סאטמאר וואס ווערט פארעכנט אלס די גרעסטע חסידישע מחלוקה אין מאדערנער היסטאריע. דאס האט פאסירט ווען דער געזונט צושטאנד פון רבי משה טייטלבוים, דער פריערדיגער רבי, האט אנגעהויבן צו נאכלאזן, סיי פיזיש און סיי גייסטיש, אויטאמאטיש האט רבי אהרן אומאפיציעל אנגעהויבן צוביסלעך איבערנעמען די לייצעס פון סאטמאר, אלע שונאים פון ר' אהרן האבן שוין שלום געמאכט מיטן מצב אז ר' אהרן גייט זיין דער אויסשליסלכער פירער פון סאטמאר.
חול המועד פסח האבן שמועות אנגעהויבן קורסירן אז דער ברך משה וויל אנדערשט, און אלעס האט זיך דראמאטיש געטוישט, דער גבאי האט אפגעמאכט אז ער גייט נישט דערלאזן אז ר' אהרן זאל מאניפולירן סאטמאר, ער האט אנגעדרייט/איבערצייגט (געוואנדן וועלכער צד) דעם רבי'ן אז מ'דארף אויפנעמען דען אינגערן זון ר' זלמן לייב פאר רב אין וויליאמסבורג, און ר' זלמן לייב האט איבערגענומען וויליאמסבורג, אלע בתי מדרשים, מוסדות, קעמפס, מקוה, מצה בעקעריי, אלעס איז ארויסגעפאלן פון ר' אהרן'ס קאנטראל.
די בני יואל האבן דאס באטראכט ווי א נס מן השמים, און זענען געשפרינגען אויף די גאסן פאר שמחה. ווידער רבי אהרן מיט אלע זיינע חסידים זענען אויפגעשוידערט געווארן.
דערנאך האט ער פארציילט פאר חסידים אז זיין טאטע איז קראנק און וועפט, און כסדר געוויינט אז מען זאל זאגן תהלים נאך אים.
אלע פרואוון מצד די אהרונים צו צוריקנעמען קאנטראל פון וויליאמסבורג איז געווען אומפרוכטבאר, קודם ביי דין תורה האבן די זאליס נאר געוואלט גיין צו זייערע דיינים וואס זענען זאלוניש געשטימט, נאכדעם אין געריכט האט מען זיי באוואשן אז זיי זענען שקצים פארן גיין און ערכאות, און זיי האבן טאקע אלעמאל פארלוירן.
עס האט אויסגעקוקט ווי ר' אהרן איז דערנאך, למעשה האבן צוויי הויפט זאכן אים אפגעראטעוועט פון קאמפלעט אונטערגאנג, איינס, אז זיינע חסידים האבן זיך אריענטירט און פארזיכערט צו אנהאלטן און פארשטערקערן די מאכט און די אנדערע גרויסע צענטערן פון סאטמאר בעיקר אין קרית יואל און בארא פארק, צווייטנס איז די גרויסע צאל פערזענליכע חסידים וואס האבן זיך אנגעשלאסן מיט אים,
זייט די אהרונים האבן געהאט זייער טיילווייזע אונטערגאנג אין קארט תמוז תשס"ו האבן זיי אנגעהויבן מיט א שנעלען אומפעט צו עפענען אייגענע מוסדות און בתי מדרשים אין וויליאמסבורג, זיי האבן געעפנט אויפאיינמאל חדר און סקול'ס פאר אלע יארגאנגען, איינגעשאפט בנינים רעכטס אויף לינקס, און זיי האט געבויט א גרויסע שוהל אין צוויי וואכן.
זיין רבנות אין קרית יואל
אין ווינטער תשמ"ה איז ר' אהרן אויפֿגענומען געווארן אלס רב אין קרית יואל אויפֿן דירעקטן באפֿעל פון זיין טאטן, ר' משה. טייל אנאליסטן האלטן אז דער אורזאך פון זיין טאטן אריין צו שטעלן ר' אהרן אין קרית יואל איז געווען צו פֿארשטערקערן זיין מאכט אין דעם שטעטל וואס איז געווען אנגעוואוירן צוליב דעם וואקסענעדן התנגדות קעגן אים, בעיקר די עלעמענטן וואס זענען געווען אין מאכט אין די צייטן פֿון ר' יואל טייטלבוים, און האבן דאס פֿארלוירן נאכן הסתלקות פֿון ר' יואל. אט די קעגנערס האט מען אנגערופֿן רביצין מענטשן, צוליב דעם וואס זיי האבן זיך ארומגרופירט ארום דער רביצין פון ר' יואל, מרת אלטא פֿייגא טייטלבוים, (טייל האבן אפי' געהאלטן אז די רביצין זעלבסט איז געווען קעגן ר' משה טייטלבוים, דאס איז אבער נישט קלאר).
די זאליס ארגומענטירן אז באותו זמן וואס ער איז אויפֿגענומען געווארן אלס רב, זענען א גרויסע מערהייט איינוואוינערס פֿון דעם שטעטל געווען קעגן זײַן התמנות. אבער דאס איז א זאך וואס קען נישט קלאר אויפֿגעוויזן ווערן צוליב וואס עס איז דעמאלטס נישט געווען קיין דירעקטע וואלן.
די שטיצער פֿון ר' אהרן - וואס זענען אין אלגעמיין אויך געווען די שטארקע לאיאלע חסידים פון ר' משה - ארגומענטירן אז די אורזאך פֿון ר' משה צו שטעלן זיין זון אלס רב אין קרית יואל, איז צוליב די כשרונות פון ר' אהרן האלטנדיג אז ער איז א טאלאנטפֿולער שטייפֿער מנהיג, זייער א פֿרומער, און א גרויסער מתמיד און תלמיד חכם. די אלע מעלות קוואליפֿיצירן אים צו זיין רב אין קרית יואל. דורכאויס די יארן פֿלעגט אלס ר' משה ארויסווייזן זייער א גרויסע שעצונג צו זיין זון ר' אהרן.
פון דעם טאג וואס ר' אהרן איז געווארן רב אין קרית יואל, האט זיך צוביסלעך אנגעהויבן צו בויען אן אפאזיציע אין קרית יואל, קעגן אים און קעגן זיין טאטע. עס זענען געווען קליינע אינצידענטן ווי די קעגענערס האבן פרובירט צו דערנידערן ר' אהרן, ווי למשל, אין איין פאל האבן מען אין א געוויסן פארטאגס אינטערגעצינדן זיין צימער ווי ער לערנט, ר' אהרן האט דעמאלטס געזאגט אז דאס האט זייער צובראכן זיין מוט, ווייל עס איז פארניכטעט געווארן פילע חידושי תורה וואס ער האט געשריבן פון זיין יוגנט.
אדר תשמ"ט האט דער סאטמארער רבי, ר' משה טייטלבוים, געהאלטן א דרשה ברבים ווען ער האט זייער שארף פארדאמט די קעגענערס פון קרית יואל, דער הויכפונקט פון די דרשה איז געווען אז ער באפעלט פאר אלע זיינע חסידים אז ווען אימער מען זעהט איינע פון קעגנערס אין איינע פון די אנשטאלטן פון די קהלה אין קרית יואל, זאל מען שרייען אויף אים שייגעץ ארויס, מיינענדיג אז מען זאל זיי ארויסווארפן מיט כח. די דרשה ווערט אנגערופן עד היום די שייגעץ ארויס דרשה. בערך אין יענע תקופה האבן די קעגנער עמטליך געגרינדעט זייער אייגענע אפאזיציע מוסדות אין קהלה אין קרית יואל, מיטן נאמען בני יואל. איינע פון די פראמינינטע פיגורן פון דער אפאזיציע איז יוסף וואלדמאן. זינט דעמאלטס פלעגן רעגלמעסיג פארקומען געוואלדאטן און פיזישע אנגריפן צווישן די קעגענערס און חסידים פון די רבי און ר' אהרן.
די דיסיאידענטן און אפאזיציע'נערן האבן זיך געזעהן אלס א קליין אומבאהאלפן קרייז פון אידן וואס ווערן גערודפט דורך ר' אהרן מיט זיינע חסידים.
די קרית יואל סקול דיסטריקט/שערי חמלה פרשה
בערך אין יאר תשנ"ג איז אנשטאנען אן אנטוויקלונג אין קרית יואל, וואס פארנעמט א פראמינענטער ארט אין די היסטאריע פון ר' אהרן'ס רבנות אין קרית יואל. נעמליך די פרשה פון די "קרית יואל סקול דיסטריקט", אדער "שערי חמלה". די קרית יואל סקול דיסטריקט איז א רעגירונג געשטיצטע שולע אין קרית יואל פאר גייסטישע אדער פיזישע אינוואלידע קינדער וואס סערווירט לויטער פרומע אידן. די אמעריקאנער קאנסטיטוציע פארלאנגט אז די רעגירונג האט נישט קיין רעכט צו שטיצן קיין שום רעליגיע, עס רופט זיך די סעפעראטאציע פון קירכע און שטאַט, דעריבער האט דער געזעץ פארלאנגט אז אין אט די שולע טאר מען נישט לערנען קיין שום רעליגיעזע לימודים און עס טאר נישט אנהאלטן קיין שום רעליגיעזע שילדן אדער סימבאלן. דאס האט אויסגערופן א גרויסע קעגנערשאפט מצד מערערע רבנים פון די סאטמארער אדער קנאותדיגע טיפ, אז אזא שולע איז קעגן די תורה און די הלכה אין מ'טאר עס נישט ווייטער אנהאלטן, ווייל עס איז קעגן די אמונה פון ג-ט.
ר' אברהם לייטנער וואס האט נישט געליטן דירעקט פון אים נאר פון זיין פאטער, פלעגט זיין זייער סימפאטיש צו אים, ווייל ער האט אים געהאלטן פאר א גרויסע תלמי חכם, אבער ביי די פרשה האט ער געזאגט אז מען ברויך אים באקעמפן זיין רבנות בלויז צוליב דעם וואס ער איז גרויסהאלטעריש און פארדארבן אין מידות צוליב דעם וואס ער גרייפט אן עלטערע רבנים פערזעהנליך מיט פארשעמונגען און העצעריין פון שלאגן און לאזונגען וואס פאסט פאר א גוי, ווען ער האלט אנדערשט ווי יענעם רב. אבער די ארונים טענה'נען אז די קאמף פון ר' אברהם האט נישט געמיינט אהרן נאר זיין טאטע, וואס ער האט שוין געפירט מיט אים איידער די סקול דיסטריקט פרשה און פאר ר' אברהם איז דאס געווען א גוטער מיטל צו קעמפן קעגן די טאטע.
ווען די קרית יואל סקול דיסטריקט שטרייט האט זיך געקאכט, האט רבי אהרן געהאלטן פארשידענע רעדעס צו ערקלערן די הלכה'דיגע אויסגעהאלטנקייט פון דעם סקול דיסטריקט. אין די דאזיגע רעדעס האט ר' אהרן פערזענליך אטאקירט די אלע רבנים מיט זייער שארפע אויסדריקן. איינע פון די היסטארישע רעדעס איז געווען ווען ער האט זיך אויסגעדריקט אויף הגאון רבי רפאל בלום מקאשוי מיט די ווערטער "עפרא לפומיה" (וואס מיינט: דאס מויל זאל יענעם אנגעפילט ווערן מיט זאמד). דאס איז אן עקסטרעמע שארפע אויסדרוק וואס מען זאגט געווענליך נאר אויף גרויסע זינדיגערס. אויך האט ער אנגערופן זיין פעטער רבי מאטעלע וויזניצער דער פעטער דער פראפעשענעלער בעל מחאה. די שארפע אטאקעס האבן אים פארפיינטעט אין די אויגן פון די חסידים פון די אטאקירטע רבנים, און אויך פיל סאטמארער חסידים האבן דעמאלטס געהאלטן אז דאס איז א באווייז אז רבי אהרן אין נישט ראוי צו זיין א פירער, ווייל ער רעדט אזוי חוצפה'דיג אויף עלטערע, רעספעקטירטע רבנים.
פון דער אנדערער זייט האבן די חסידים פון ר' אהרן און ר' משה געהאלטן אז ר' אהרן נעמט זיך אן פארן כבוד פון זיין טאטע, אין וועמענס כבוד די רבנים גרינגשעצן, וויבאלד זיי קימערן זיך נישט צו אנפרעגן זיין טאטע אדער ר' אהרן איבער די אויסגעהאלטנקייט פון דעם סקול דיסטריקט, וואס רבי משה האט געהאלטן אז עס איז א מצוה און א פליכט צו אנהאלטן און שטיצן, אויף אזוי ווייט אז ער ר' משה האט געזאגט ביי א געוויסער רעדע אז דער סקול דיסטריקט וועט זיין א זכות פאר אים אויף יענער וועלט ווייל ער העלפט אינוואלידע אידישע קינדער.
זינט דעמאלטס האט זיך פארמירט אין קרית יואל בפרט, און אין סאטמאר בכלל, צוויי שטארקע קעגן זייטיגע פראקציעס, איינע, די חסידים פון ר' אהרן און די אנדערע די "שונאים". ביי ביידע צדדים זענען דא מענטשן וואס האלטן פון ר' אהרן פערזענליך גענצליך פארקערטע עקסטרעמע מיינונגען. צווישן די חסידים זענען דא א סך וואס האלטן אז ער איז א גרויסער צדיק, א הייליגער איד - גרעסער ווי זיין טאטן און ענליך צו זיין עלטער פעטער, רבי יואל טייטלבוים. ווידער פון זיינע מתנגדים זענען דא וואס האלטן אז ער איז א גרויסער זינדיגער אזוי ווי שבתי צבי און איז א געפאר פאר אידישקייט ווייל ער פירט אראפ אידן פון דעם פרומען וועג.
אין יענע צייטן האט די וועלט אויך אויפגערודערט מיט די שרעקליכען בזיון וואס מען האט אנגעמאכט פאר פוסק הדור הגאון רבי יחזקאל ראטה מקארלסבורג וואס האט באזוכט מאנרוי און איז געווארן אנגעגרייפט דורך די בחורים פון ר' אהרן'ס ישיבה מיט שטיינער און אייער און איז קוים קוים ארויסגעראטעוועט געווארן מיטן לעבן מיט א פארמאכטן ווען. זינט דעמאלטס האט ר' אהרן אים נאך קיינמאל איבערגעבעטן.
אין אמת'ן מוז אנגעמערקט ווערן אז ר' אהרן האט איבערגעבעטן דעם קאשויער רב, אבער קאשוי רב האט אים מוחל זיין אויף די פערזעהנליכע באליידינגונגען ווייל ער האט געענטפערט אז ער האט זיך ווייניג צוקראצט פון זיינע טשעפערייען דער עיקר איז די כפירה וואס ווי לאנג ער פארמאכט נישט די סקול דיסטריקט קען ער אים נישט מוחל זיין. זיין פעטער ר' מאטעלע האט ער קיינמאל נישט איבערגעבעטן פארן אים אנרופן דער פראפשענעל בעל מחאה אבער יענער איז דאך געגאנגען צו זיינע שמחות אלס כבוד פון זיין ברודער, ר' אהרן׳ס שווער, ביז די קארט קעיסעס וואס די ארונים האבן נישט געוואלט ארויסגיין פון קארט האט ער אויך צוריק אפגעשניטן מיט אהרן, אבער צו די שמחות (אמווייניגסטנס צו די קינדערס חתונות) האט ער זיך באטייליגט אויף א רעגלמעסיגן סטאטוס.
די וויינבערגער פרשה
דאס האט זיך ארגינעל אנגעהויבן פון עפעס א פריוואטער אנגעלעגנהייט אין א משפחה וואס איז דאן דורך שווערע צייטן און דער סיטואציע האט זיך דערקייקלט אז מען האט באשולדיגט דעם פאטער מיט רשעות, און אים אזוי ארום געוואלט אנלייגן א קרימינאלע רעקארד, אז ער זאל מוזן זיך גטן און נישט קענען זעהן זיינע אייגענע קינדער. נישט קיין אנדערע ווי ר' אהרן'ס רעביצין מרת סאשע טייטלבוים אלייןס מיט די הילף פון די שטאטישע מוסדות דורך א סקול פרניסיפל מרת זילבערשטיין, האבן פרובירט אנציוועבן א בלבול אויף דעם אינגערמאן, אז דער מאן מוז זיך גטן פון זיין ווייב, וועלענדיג העלפן אן אידיש פרוי מיטן חשבון אז אויב וועט דערפון ארויסקומען א חילול ה' זענען שולדיג בלויז די וואס וועלן דאס פארציילן נישט זיי וואס וועלן דאס טאן.
די חרדישע וועלט האט זיך ערשט אויפגערודערט און דערוויסט דערפון ווען די 2 פרויען האבן גאר פערזעהנליך עדות געזאגט אין קארט אז די טאטע, וואס איז גראדע געווען א גרויסער חסיד פון ר' אהרן און נישט פארפעילט קיין איין טיש, זאל חלילה האבן סעקסואל באלעסטיגט און גערעיפט זיינע אייגענע טעכטער, פארשטייט זיך אז דער איד האט עס געלייקענט און מיט די הילף פונעם וועלט בארימטן טוען ר' שמואל פריעד און נאך עסקנים, וואס די ארונים טענה'ען אז זייערע מאטיווען זענען געווען צו באגראבן ר' אהרן, האבן זיך דאן אריינגעלייגט צו העלפן די משפחה און זיך געשלאגן מיט ר' אהרן'ען און זיינע מוסדות, א דאנק דעם איז ער שפעטער גענצליך ריינגעוואשן געווארן אין געריכט און מען האט אויפגעוויזן, אז סאשע ר' אהרן'ס רעביצען נישט נאר וואס זי האט אנגעמאכט דעם גאנצן בלבול אויף דעם איד, נאר זי האט פערזענליך פרובירט רח"ל העצן די קליינע אומוויסענדע חרדישע תמימותדיגע מיידלעך, וואס האבן ניטאמאל געוויסט וואס עס רעדט זיך, אז זיי זאלן בלויז נאכזאגן פאר פאליציי און פאר א זשורי לעיני כל העולם, ווערטער וואס זיי פארשטיין נישט, (וואס איינע פון די זענען גאר א דאון סינדראם קינד וואס האט נישט קיין אייגן דעת) קעגן זייער אייגן טאטען, און אזוי ארום אויך נעמען א טייל אינעם אומדערהערטן מנובלישען אקט פון מאכן אזא היסטארישען בלבול, א דאנק דעם אויפדעקונג האט דער גויאישער זשאזש ארויסגעווארפן דעם קעיס און גאר גערעדט קעגן די אידישע אמונה אז א חשובער רב בישראל זאלן אויסן צו טאן אזא זאך דערמיט מאכענדיג א היסטארישער חילול ה'.
אין יענער צייט האבן רבנים זיך אריינגעמישט און שטארק געברויזט קעגן ר' אהרן, טענה'דיג צו אים אז אפי' לו יצויר ער איז נישט געווען דירעקט דער וואס האט עס ארגינעל געברענגט דערצו וואלט ער עס ווען געקענט אפשטעלן אין איין רגע, אבער זיינע חסידים האבן גענטפערט אז די משפחה האט געבטען ר' אהרן זיך אריינמישן, און אלס באווייז האבן זיי געוויזן אז זיין גבאי ר' חיים שלמה פישער איז דאך זיין נאנטסטער מענטש און איידעם פונעם באטרעפנדען קרבן.
קליין|250px|סאטמארער רבי ביי נרות חנוכה פון אונטן שטייט דער גבאי ר' חיים שלמה פישער אבער היינט צוטאגס איז די גאנצע משפחה קעגן ר' אהרן אחוץ די גבאי פישער, ווייל אפילו אז זיין רעביצען מיט זיינע מנהלים פון זיינע מוסדות האבן דאס אנגעדרייט, אויף א רצון פון א פאמיליע מעמבער, און ר' אהרן האט אפשר פערזענליך גארנישט געוויסט דערפון אין אנפאנג פרשה, און שפעטער האט ער שוין נישט געטארט אריינרעדן ווייל עס איז געווען א פעדעראלער קעיס, און ממילא האט ער נישט געוואלט וויסן גארנישט דערוועגן. ממילא קען מען אים אפשר לויט אים נישט אנלייגן אלע פראבלעמן פון זיין ווייב און מוסדות און נאך איינגעשטעלטע מיט זיינע נאנטע שטוב מענשטן, האט ער דאך זיי געקענט הייסן אויפהערן.
פילע קעגנער פון ר' אהרן האלטן אבער אז די פלעק פון דעם היסטארישען סקאנדאל איז געבליבן פארשמוצט אויף ר' אהרן'ס קאנטע לדראון עולם, סיי צוליב וואס אנדערע אידן וועלן דאס נאכטאן צו ארויפלייגן א בלבול אויף א מאן אויב וויל מען א גט און סיי צוליב די צער פון אזוי מיאוס פארשמוצען א משפחה בישראל לעיני כל העולם.
די גיורת פרשה
קליין|250px|והשיב לב אבות על בנים ולב בנים על אבותם. דאס איז דאס היסטארישע בילד, ווי ער שמייכלט צו זיין טאטע. א אינגערמאן איז ל"ע אפגעפארן און ארויס לתרבות רעות, און איז געווען איינער פון זיינע תלמידים, ער אויפגעצויגן געווארן פון א צובראכענער משפחה וואס איז נאך אלס דבוק אין אים, און די מיטגלידער פון דער משפחה זענען גבאים און ראשי הקהילה וואס שטופן זיין וואגאן און קעמפן פאר זיין רעביסטעווע, (ווי די פעטערס ר' מאיר הירש און ר' שלמה זלמן שטיין.)
עס הייבט זיך אן מיט דעם וואס זיינס א תלמיד האט איבערגעלאזט אייגן ווייב און 5 קינדער און זיך פארליבט אין א גוי'טע. יארן האט די משפחה פרובירט צוריקצוברענגען דעם אינגערמאן צו אידישקייט. ביז איינמאל האט זיי דער ר' אהרן געהייסן מגייר זיין די ווייב פונעם אינגערמאן מיטן דירעקטן בדיעבד'יגן כוונה אז וויבאלד דער אינגערמאן וועט שוין נישט צוריקגיין צו זיין ערשטער ווייב, און זיין צווייטער ווייב וויל האלטן אידישקייט, וועט דער אינגערמאן אפשר אויך האלטן אידישקייט דורך די נאנטשאפט וואס ער האט געהאט מיט זיין מאמען און שיקסע וואס ער פלעגט קומען מיט איר כסדר אויף שבתים און ימים טובים אויף קרית יואל, צוזעהן די הנהגה פון אידן מיט חסידים ווי אזוי צו פירן זיך אידישלעך אויפן סאטמארער שטייגער, און דערמיט ארויסגעוויזן און געזאגט אפן אז ער וויל תשובה טאן. ר' אהרן האט זיך אבער אויסגענומען אז דאס זאל זיין שטיל און קיינער זאל זיך נישט דערוויסן כדי נישט נאכטאן.
ווען ר' אהרן איז געוואויר געווארן אז דער רב וואס האט מגייר געווען די ווייבל איז גאר איינער פון זיינע ארכי-קעגנער הרב ר' יצחק מאנדל און אויך אז מען האט געטובלט די פרוי אין דער מקוה פון בני יואל און צוגאב האט די משפחה פון די ערשטע ווייב געוואלט זייער שטארק אז דער אינגערמאן זאל נישט קענען חתונה האבן און זיי זענען פראמיניטע עסקנים פון קרית יואל, האט ער באשלאסן צו שלאגן פאליטישע קאפיטאל און מאכן א שטונק דערקעגן און אויסגעדרייט זיין דאטשיג מיט א בלעכענעם פנים ערקלערט אז די מאמע, א צובראכענע אלמנה און רעספעקטירטער חשובע פרוי, וואס האט דאס געהערט די עצה פון אים זאגט גאר ליגענט.
ער האט ליידער אליין מפרסם געווען די מעשה וואס קיינער האט נישט געוואוסט דערמיט זאגנדיג אז די פראבלעם מיטן גיור איז אז אנדערע וועלן דאס נאכטאן, און אזוי ארום באשמוצט די משפחה אויף די גאנצע וועלט, עס האבן זיך צו אים דאן צוגעשטעלט 2 ליטווישע רבנים, ר' שמחה בונם קאהן פון לעיקוואד און נאך איינער פון בארא פארק. וואס האבן געזאגט אז אין זייערע קרייזן איז דאס יא שכיח אז אידן פארליבן זיך אין גויט'עס, דעריבער מוז מען דאס באקעמפן כאטשיג אין סאטמאר קרייז איז דאס דערווייל נישט שכיח ממילא וואלט דאס איינצעלער אויסנאם אויב עס איז ווען שטיל נישט געווען א פראבלעם.
ר' יחזקאל ראטה וואס איז א פוסק פאר מאדערענע קרייזן אויך האט זיך דאן יא צוגעשטעלט צום דער מערכה פון ר' אהרן על אף די קאנסעקווענסן וואס דאס האט ל"ע געהאט אויף דעם פרומען קרייז.
על אף וואס קיינער פארמישט אין דעם סקאנדאל האט נישט געהאט מיט וויליאמסבורג איינגעלייגט, נישט ער, נישט ר' יצחק מאנדל און נישט די עלטערן און נישט די פארפאלק, דאך צוליב זיין ווייזן אז ער איז נאכאלס גרויס האט ער געמאכט מיט גרויס פאמפע אן אסיפה אין וויליאמסבורג, אין סיגוטער שול, אז אלע רבנים פון טריי-סטעיט ניו יארק זאלן זיך קענען באטייליגן דערין, כדי צו דאס ווי מער צו פארשפרייטן האט מען געהאט בילדער און לאנגע באריכטן דערוועגן אין זיין צייטונג דער בלאט, כאטשיג רוב רבנים זענען נישט געווען פון וויליאמסבורג.
דער בלאט און זיינע ארונים בראש פון אים מיט עטליכע דרשות איז דעמאלטס געווען בעיקר פארנומען צו פארשפרייטן קעגן ווייבל צו באשמוצען און פייניגן א גיורת אז זי האט זיך נישט מגייר געווען כדת משה וישראל, זי האט אבער אפגעענטפערט מיט עטליכע בריווען צו רבנים וואס בשעתו נתפרסם געווארן אויפן אינטערנעט צו זאגן אז די פאלשע קלאנגען פון די ארונים זענען ריינע בייזוויליגע פארטייאישע רדיפות קעגן איר, און זי האלט יא איין אלע מצוות און מנהגים פון חרדישע אידן און זי האט זיך נישט מגייר געווען צוליב די ליבע פון איין מענטש איר מאן, נאר די מאן האט אין איר אריינגעלייגט א ליבע צו גאט זיין תורה און זיין פאלק, דעריבער וויל זי זיין א טייל פון דעם פאלק אידן. אבער וויבאלד דער איד האט נישט געוואלט געבן נאך פירסום פארן סיפור האבן זיי נישט אפגעדרוקט אירע ווערטער,
אריזאנע ווייץ קאמף
ער האט איינגעפירט אן הלכה'דיגע תיקון צו טוישן די ווייץ וואס מען נוצט פאר די מצות פאר פסח, פון די ביז איצטיגע לאנג איילענד ווייץ, וואס איז באנוצט געווארן דורך סאטמארע אידן פון תש"ח ביז תשכ"ו און פון תשכ"ט און ווייטער, צו די מער מהודר'דיגע אריזאנע ווייץ, און געזאגט אז מען האט אריינגעווארן א פלאק אין די מצות.
זיין תורה
ער האט זיך יארן לאנג מייגע געווען על התורה ועל העבודה, פון קינדווייז אן וואס ער האט געהאט חברותות גרויסע תלמידי חכמים וואס האבן מיט אים געלערענט פריוואט, שטענדיג אים צו הייבן, ער זאל קענען ווערן א מנהיג.
ווען ער איז נאך געווען א פרישער אינגערמאן האט אים שוין זיין טאטע מיטגענומען צו וויכטיגע אסיפות רבנים, אים צו איינטרענירן צו זיין א מנהיג און א רבי.
ביי די 31 יאר אלט האט אים זיין פעטער, רבי יואל, געשטעלט אלס ראש ישיבה פון דער גרויסער סאטמארער ישיבה גדולה אויף סענדס סט., אויפן פלאץ וואס ר' נתן יוסף מייזעלס און ר' מרדכי שטיין האבן פיגורירט פארן יארן לאנג. ביזן היינטיגן, כמעט 30 יאר, וואס איז ער פירט די ישיבה.
ער איז פארעכנט אלס א וואונדערליכער בעל מחדש און מגיד. ער האלט רעגלמעסיג דרשות און שיעורים וואס ענהאלט פילפולים, רמזים, דברי חסידות אין ענליכס. ר' אהרן טייטלבוים האט שוין אפגעשריבן מערערע ספרי חידושי תורה אויף תורה און ש"ס. איבער 30 בענדער פון זיינע חידושים זענען שוין געדריקט געווארן. זיינע חסידים קוקן עס אלס א פאזיטיווער כשרון, פארגלײַכענדיג אים צו זיין עלטער-פעטער ר' יואל טייטלבוים.
קינדער
קליין|250px|ביים בענטשן פון איין זייט זיין אייניקל און ר' מענדל'ס איידעם רב יואל גלאנץ און פון די אנדערע זייט ר' מענדעלע
זיינע חסידים
די טיפישע חסידים פון ר' אהרן זענען אין אלגעמיין די געטרייע חסידים פון זיין טאטע, וואס האבן זיך אלס געהאלטן געטריי צו זיין טאטע און אים דורכאויס די אלע מחלוקת קעגן בני יואל און זייערע שטיצער. זיי האלטן אז טראץ זיינע אלע חסרונות און היסטארישע קריטיק, איז ער פון דעסטוועגן דער פאסיגסטער ממלא מקום פון ר' יואל טייטלבוים און פאר א גרויסע צדיק ווי זיי אייסערן זיך און זיינע תורות אין אויפירונג און קוויטלען זיך.
ר' זלמן לייב'ס חסידים וואס ווערן אויך צוריק אנגערופן מיטן נאמען זאליס דורך די ארונים ארגומענטירן אז זיי זענען א גרעסערע חסידות, ווייל זיי האבן מער מענטשן וואס שטרעבן פאר ר' זלמן לייב'ס הצלחה, אינערהאלב סאטמאר וואס לויט זיי אינעם סאטמארער זין קען מען דאס אויסטייטש אלס חסידים, טראץ דער טיפישער זאלי איז נישט קיין חסיד פון ר' זלמן לייב זעלבסט, ער איז בלויז א סימפאטיקער, ווייל ער נעמט א שטעלונג אין די מחלוקה, אבער ער האלט נישט ר' זלמן לייב פאר א צדיק, קוויטעלט זיך נישט ביי אים, גייט נישט צו זיינע רוחניות'דיגע פארברענגען, אויף אזוי ווייט אז א גרויס חלק פון די זאליס טיען גרינגשעצן מיט שפאס אויף ר' זלמן לייב, אבער צוליב די פיינטשאפט קעגן ר' אהרן שטיצן זיי אים, און פרובירן אים צו הייבן.
עמערסאן פארק באן סטאנציע
די סטאנציע געפינט זיך אויף דער איין־ליניע ראמפארד-אפמינסטער ליניע.
היסטאריע
עמערסאן פארק באן סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אקטאבער 1909 מיטן נאמען עמערסאן פארק האלט.
באדינונג
אין די נישט שפיץ־שעה׳ן פארן פון דער סטאנציע:
בישקעק
בישקעק איז די הױפּטשטאָט פֿון קירגיזסטאַן. 900,000 פּערזאָנען ווױנען אין בישקעק.
היסטאריע
די שטאט איז געגגרינדעט געווארן אין יאר 1878.
טראנספארט
קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אזיע
נאפט
קליין|250px|מען [[גראבן|גראבט אויל אין טעקסאס.]] נאַפֿט אדער אויל איז א נאטירלעכע שווארצע אויפרייסענדער פליסיגקייט, צונויפגעשטעלט בעיקר פון קוילנוואַסערשטאפֿן, וואס ליגט באהאלטן אונטער דער ערד אין טיפע שטיינער פארמאציעס.
די מערסטע באנוצטער כעמיקאל היינט אין לעבן, - פלאסטיק איז פון דעם. אויטאמאבילן און מאשינען פארן און זענען צוזאם געשטעלט דורך דעם. מען מאכט פון דעם בענזין און זעקלעך.
קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
נייע צייט
דער ווארט נייע צייטן איז בעיקר באנוצט דורך היסטאריקער אויסצו'משל'ן די עפאכע תיכף און קורץ נאכן עפאכע וואס איז באוויסט פון די פריע מאדערנע צייטן.
דאס נעמט אריין אין זיך טייל און סוף פון ניינצטען יאר הונדערט ביז היינט.
ענדערונגן און פארשריטן וואס האט געמאכט ארגינעל און אייגענארטיק דעם עפאכע
קאַטעגאָריע:תקופות אין געשיכטע
現代史
סודאקו
left|thumb|250px|א ביישפיל פון א סודאקו רעטעניש סודאָקו (יאפאניש: 数独; ווערטלעך: "איין ציפער") איז א פאפולערע רעטעניש, א שרייב שפיל אין וועלכע מען ברויך נוצן לאגיק אריינצופילן די ריכטיגע נומערן אין א 9 ביי 9 גריד אן דעם וואס עס זאל איבערגיין צוויי פון די זעלבע נומערן אין א קאלום, רייע, אדער גרופע.
סודאקו לויפט אין רוב צייטונגן און מיליאנען ביכער מיט עקזאמפלן זענען פארקויפט געווארן דערפון און אזוי אויך קאמפיוטער פראגראמען.
די יסודות פון דעם שפיל
סודאקו איז א פאזעל פון נומערן וועלכע דארפן געלעזט ווערן אבער אנדערש פון אלע אזעלכע פאזעלס איז עס א שפיל צו וועלכע מען דארף נישט קענען רעכנען נאר נוצן אביסל לאגיק. די נומערן אינעם שפיל זענען פון 1 ביז 9 און דער זעלבער שפיל קען געמאכט ווערן מיט בוכשטאבן, קאלירן אדער סימבאלן.
יעדע סודאקו אויסצייכענונג באשטייט פון 9 גריד'ס וועלכע זענען געשטעלט איינע נעבן די אנדערע דריי ביי דריי וועלכע פארמירט 9 קאלומס און 9 רייעס און אין יעדע פון זיי איז פאראן 9 באקסלעך.
דער ציל פו דעם שפיל איז אריינצופילן די נומערן 1 ביז 9 אין יעדע קאלום, אין יעדע רייע, און אין יעדע גרופע באקסלעך. יעדע אויסשטעל מוז האבן אלע 9 נומערן וואס מיינט אז אין יעדע קאלום, רייע, און גרופע מוז זיין אריינגעשריבן אלע 9 נומערן. אין יעדע אויסשטעל מעג נאר זיין איינמאל יעדע נומער און ווען פארטיג מעגן זיך צוויי די זעלבע נומערן נישט טרעפן איינע נעבן די אנדערע, נישט ביי קאלום, נישט ביי רייע, און נישט ביי גרופע.
מען קען אנהייבן דעם שפיל דורך אליינס אריינפילן די ערשטע נומערן אדער מיט עטליכע פון פריער אויסגעפילטע נומערן מיט וועלכע מען הייבט אן.
סודאקו פאזעלס קומען אין פארשידענע קאטעגאריעס פון וועלכע עס זענען פאראן גרינגע און שווערע צעטיילט לויט ווי אזוי דער וואס מאכט עס באשטימט די נעמען. אלעס ווענדט זיך ווי אזוי די נומערן זענען אויסגעשטעלט און וואו זיי ליגן. א גרינגע פאזעל וועט האבן מער נומערן שוין אריינגעפילט און וועט ליגן אין סטראטעגישע באקסלעך און דער שפילער וועט גרינג קענען אויסגעפינען די איבעריגע נומערן. א שווערע שפיל וועט געווענליך האבן ווייניגער נומערן אריינגעפילט און אפילו ווען נישט וועלן די סטראטעגישע באקסלעך זיין ליידיג און עס וועט זיין זייער שווער אויסצוגעפינען.
א גרינגע פאזעל נעמט ארום 15 מינוט צו ענדיגן און א שווערע פאזעל קען נעמען לאנגע שטונדן. אלעס איז געוואנדן לויט די ערפארונג וואס מען האט. מען קען שפילן דעם שפיל דעם גאנצן לעבן ווייל עס זענען פאראן אן א שיעור וועגן ווי אזוי דאס קען אויסגעשטעלט ווערן. פארשטייט זיך אז יעדע פאזעל האט נאר איין ענטפער. left|thumb|250px|א ביישפיל פון א אנגעפילטע סודאקו פאזעל
ווי אזוי אויסלייזן
די גרינגסטע וועג זיך צו לערנען ווי אזוי דאס ארבעט איז דורך באטראכטן און דורכגיין א פאזעל פון אנפאנג ביזן סוף. די ערשטע זאך וואס מען ברויך טאן ווען עס הייבט אן ווערן אביסל שווערער איז נעמען א בליי און אריינשרייבן אין קליינע בוכשטאבן די מעגליכע לעזונגן. יעדע קאלום אדער רייע האט נאר איין לעזונג ווייל יעדע נומער איז אנגעבינדן צו א צווייטע.
עס איז וויכטיג צו געדענקען אז אין א סודאקו פאזעל טאר מען קיינמאל נישט פרובירן מאכן השערות (GUESSING) ווייל אויב איין נומער טויג נישט וועט דאס שטערן די גאנצע פאזעל און נאך לאנגע פלאגענישן וועט מען מוזן אנהייבן נאכאמאל פון אנפאנג.
היסטאריע און פאקטן
אין די 80'גער יארן האט א יאפאנעזער פאזעל מאכער געטראפן דעם פאזעל אין אמעריקע און האט דאס שטארק געגליכן און האט דאס אנגעהויבן דרוקן אין זיינע פאזעל ביכער. ער האט געטוישט דעם נאמען צו א לאנגע יאפאנעזע נאמען וועלכע האט באדייט די ווערטער: "די נומערן מוזן זיין איינציג". שפעטער האט ער געטוישט זיין נאמען צו א קורצע און איז געווארן "סודאקו" וועלכע מיינט אין די יאפאנעזער שפראך: איינציגע נומער.
אין 97' האט א פאזעל מאכער פון ניו זילאנד באזוכט יאפאן און געפינען דעם פאזעל אין ביכער און האט באשלאסן אז ער וועט מאכן א קאמפיוטער פראגראם וועלכע זאל אליינס אויסשטעלן די פאזעלס און ער וועט דאס פובליצירן אין אמעריקע. ער האט געארבעט 7 יאר דערויף און ווען ער איז געווען פארטיג האט ער דאס פארגעשלאגן פאר די יו-עס-עי-טודעי צייטונג אלס א טעגליכע פאזעל אין זייער פאזעל רובריק. יו-עס-עי-טודעי האט עס אפגעווארפן און ער האט זיך געוואנדן צום ניו יארק פאסט וועלכע האט עס אנגענומען און אנגעהויבן דרוקן אין 2004.
צו זיין מזל האט עס גוט אויפגענומען און ביז עטליכע מאנאטן האבן 140 אנדערע צייטונגען ארום דער וועלט דאס אויך אנגעהויבן דרוקן און עס איז געווארן א וועלט'ס פאזעל וועלכע יונג און אלט גלייכן צו שפילן. מענטשן שפילן עס אין די צייטונגן, אויף קאמפיוטער'ס, און עס איז אפילו פאראן סודאקו פראגראמען פאר פי-דיעי'ס און סעליולער טעלעפאנען.
אמאל האבן די פאזעל מאכער אליינס געצייכענט זייערע פאזעלס און האבן געדארפט האבן גוטע רעכענונג קעפ דערפאר. היינט זענען רוב פאזעלס געמאכט מיט קאמפיוטער און אזוי אויך די סודאקו. ווען מען נעמט 9 נומערן און מען שטעלט עס אויס אין א גריד פון דריי רייעס און דריי קאלומס וועט דער קאמפיוטער דאס קענען אויסשטעלן אזויפיל מאל אז עס איז אפילו נישט פאראן קיין נאמען פאר דעם אסטראנאמישן נומער (5,524,751,496,156,892,842,531,225,600).
וואולקאן
קליין|250px|ווולקאן דער וואולקאן (מצ. וואולקאנען) איז א בארג וואס שיסט אויס מיט הייסע ברענעדיגע לאווא.
דאס פאסירט געווענליך נאך א ערד ציטערניש, וואס רוקט די פלאטעס פון די וועלט און דורך דעם גייט אריין לופט אין טיפעניש פון די ערד, און עס ברענגט צו א עקספלאזאציע און עס שיסט אויס.
די וועלט איז איינגעטיילט אין 7 קאנטינענטן...
אינווייניג אין דער ערד געפונט זיך הייסע גליעדיגע צולאזטע שטיינער וואס הייסן...
אויב זאל מען גראבן א טיפע לאך אין דער ערד וועט מען זיך אנהאקן אין א גרויסער דיקער שיכט פון שטיין וואס נעמט ארום דער גאנצער וועלט, וואס מען קען נישט אדורך האקן, אונטער דעם געפונט זיך ווייכע שטיינער, און ווי טיפער דערפון ווערט עס ווייכער און ווארימער, ביז אין מיטל פונקט פון דער וועלט געפונט זיך הייסע צולאזטע לאווא...
וואולקאנען
*
מנשה בן ישראל
קליין|250px|א [[פארטרעט פון מנשה בן ישראל געמאלן דורך ראמבארט.]] רבי מנשה בן ישראל (ה'שס"ד, ליסבאן, פארטוגאל - י״ד כסלו ה'תי"ח) איז געווען א גרויסער פילאסאף, און אידישער געלערנטער; ער שטאמט פון אן אריסטראקראטישער משפחה באקאנט אלס די אבארבנל.
ביי די צען יאר איז ער אנטלאפן פון ליסבאן מיט זיינע עלטערן כדי נישט צו ווערן פארברענט פון דער אינקוויזיציע, ער איז אנגעקומען קיין אמסטערדאם. דארט איז ער געזעסן אין בית המדרש און געלערנט די אידישע תורה, ווען ער איז אלט געווארן אכצן יאר האט מען אים אויפגענומען אלס רב אין דער קהילה פון נוה שלום אין די ספרד'ישע קהלה.
עס ווערט דערציילט אז אין יאר ה'ת"ב איז דער קעניג מאריטס מיט זיין מלכה פרידריך היינריך פון אראניע געקומן קוקן די יידישע קווארטל זיי זענען אריין אין בית המדרש, דאן האט זיך אויפגעשטלט ר' מנשה און געהאלטן א גאר רירנדע דרשה, ער האט אויסגעלויבט דעם מלך מיט דער מלכה, דעמאלט האט ער שטארק געטראפן חן אין די אויגן פונעם מלך.
אין יאר ה'תי"ד האט ער מחליט געווען צו גיין קיין ענגלאנד, וואו ער האט געהאט גוטע קשרים מיט די אדל לייט אין לאנדאן, די קהליה הויפטן אין אמסטערדאם האבן אים זייער געבעטן צו בלייבן אין אמסטערדאם, אבער ער האט נישט געוואלט, ער האט זיי געזאגט אז סוף כל סוף וועט ער זיך צוריק קערן, ווען ער איז אנגעקומען קיין לאנדאן איז ער געגאנגען צום דעם שר אליווער קראמוועל וואס האט אים שוין געקענט פון פריער דורך בריוו, ער האט אויפגעטרעטן אין לאנדאן סיי אין די הויכע פארלאמענט, און סיי אין די נידריגע פארלאמנט, איבאראל האט ער זייער נושא חן געווען, און מיט חכמה און גרויס גלוגשאפט האט ער אויסגעפוילט אז די אידן מעגן צוריקומען וואוינען קיין לאנדן, זיי מעגן אנהייבן האנדלען און זיך באזעצן ווי זיי ווילן, דערמיט האט ער מבטל געווען א פריערדיגע גזירות גירוש. (זעה אין הקדמה פון זיין ספר נשמת חיים)
דער חיד"א שם הגדולים שרייבט אויף אים ער האט געקענט גאר אסאך חכמות סיי געטליכע סיי וועלטליכע, א גרויסער בקי אין גמרא און פוסקים. דער גרויסער חכם יש"ר מקאנדיא האט אסאך פון אים געלערנט, ער שרייבט אויף אים אין זיין חכמה ווערק נובלות חכמה: ר' מנשה איז א אב בחכמה און א רך בשנים, פאר החכמים, די שיינקייט פון אונזער פאלק אין די אויגן פון אלע פעלקער, ער האט געמאכט אסאך חיבורים, די פעלקער קומען לערנען פון אים יעדן טאג טעגליך זיין חכמה, ונהרו אליו כל הגוים ע"כ.
עס איז דאס ערשטע מאל געווארן געדרוקט שנת ה'תי"ב.
ער איז נפטר געווארן אין יאר תי"ח.
קאטעגאריע:ספרדישע רבנים
סודאקו
היסטאריע און פאקטן
דער נומער איז אזא פאנטאסטישע נומער אז אפילו אויב יעדע מענטש וואס האט געלעבט זינט די וועלט שטייט וואלט געשפילט אזא שפיל יעדן איינציגן טאג פון זיין לעבן וואלט מען נאך אלץ ווען נישט געהאט אויסגעשפילט אלע שפילן. אויב זאל מען פרינטן יעדע סודאקו שפיל אויף א רעגולערע סייז פאפיר און צוזאמענשטעלן איינע צו די אנדערע אין א קייט וועט עס קענען ארומנעמען די וועלט איבער 8 ביליאן מאל. אויב זאל מען די פאפירן ארויפלייגן איינע אויף די אנדערע וועט עס גרייכן די הויכקייט פון די זון 5 מיליאן מאל. און אויב זאל מען די אלע פאפירן אריינווארפן אין וואסער וועט די גאנצע וועלט פארפלייצט ווערן. און דאס איז אלעס נאר וויפיל מאל מען קען אויסשטעלן די נומערן. די שפיל קען געשפילט ווערן מיליאנען וועגן אין יעדע אויסשטעל ווייל אין יעדע שפיל נעמט מען ארויס רוב נומערן וואס קען געמאכט ווערן אויף אלע וועגן. דאס מאכט סודאקו א שפיל וועלכע קען געמאכט ווערן באמת אן א שיעור.
קאַטעגאָריע:שפילן
מאנאך
א מאנאך (נזיר) אין דער קריסטליכער רעליגיע איז א מענטש וואס נעמט אויף זיך אונטער באגרענעצונגען אין זיין לעבנס גענוס, ווי אפשערן די האר, עסן פלייש, טרינקען וויין און פון געשלעכטלעכע באציאונגען.
קאַטעגאָריע:קריסטנטום
ט"ו תמוז
די טעג ווען ט״ו תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
15. tammúz
שניי
דאס ווערט באַשאַפן דורך דעם וואָס די וואָלקענעס ווערן געפרוירען אין די ספערן, פאַלט דאָס אייזיגערהייט אַנשטאָט רעגן פליסיגקייט אדער סתם אייז וואס ווערט געפרוירן נאכדעם וואס סאיז שוין געווען וואסער.
די פאָרעם פון די שניי שטיקלעך זענען יעדער איינע פארשידענארטיג, כמעט קיינמאָל וואס איינס ענדלט צום אנדערן. עס איז געווענליך פון זעקס זייטן, קונסטליך שיין.
שניי הילט איין און האלט דערמיט ווארעם די ערד און געוויקסען עס זאל נישט קאליע גיין פון די ווינטער פרעסט.
וואס איז שניי?
שניי איז דורכזעעוודיקע אייז קריסטאלן וועלכע פארמירן זיך ארום שטויב אדער אנדערע קליינע טיילעכלעך וועלכע געפינען זיך אין די אטמאספערע און קען נאר פאסירן וועלן די טעמפרעאטור איז אונטער די פרירן פונקט. די שניי קריסטאלן האלטן זיך געווענליך אינאיינעם און פארמירן שנייעלעך וועלכע קומען אין אלע פארעמען. שניי קען זיין גרויס און קליין און קען אמאל דעגרייכן ביז 4 אינטשעס גרויס.
די פארעמען פון שניי ווענדט זיך לויט די וועטער. אין שטארק קאלטע וועטערס וועלן די פארעמען זיין קלענער מיט ווייניגער שפיצן ווי אין א מילדערע וועטער. אין דורכשניטליכע וועטערס זענען רוב שניי שטיקער בערך א פערטל אינטש גרויס און פארמאגט זעקס שפיצן. ווען שניי לאנדעט אויף די ערד זאמלן זיי זיך אן איינע אויף די אנדערע צוליב זייער גרינגקייט. שניי פארמאגט טאקע וואסער אין זיך אבער דאס ביסל וואסער וואס דארט ליגט איז א קליינע פראצענט פון די גרויס פון די שניי. אויב די וועטער זאגט אז עס וועט שנייען 10-12 אינטשעס וועט דערפון שפעטער איבערבלייבן נאר 1 אינטש פון וואסער וועלכע איז בכלל נישט קיין סאך קעגן שטארקע רעגנס אין די זומער.
א שטארקער שניי־פאל הייסט א שניי שטורם; אז עס שנייט צוזאמען מיט א ווינט און מען קען כמעט גארנישט זען הייסט עס א זאווערוכע.
פארוואס איז שניי ווייס?
די פראגע איז א שטארקע פראגע ווייל אויב שניי איז נישט מער ווי פארפרוירענע וואסער קריסטאלן אינאיינעם דעמאלט ווי קומט אריין די קאליר ווייס?
די ענטפער איז אבער נישט אזוי פשוט און מען קען עס נאר פארשטיין אויב מען פארשטייט ערשט וויאזוי מיר זעען קאלירן און אונזערע אויגן.
מיר ווייסן אלע אז יעדע זאך אין די וועלט איז צוזאמענגעשטעלט פון מיליאנען אטאמען וועלכע האלטן זיך אינאיינעם און פארמירן דעם אביעקט. די אטאמען זענען קליינע שטייבעלעך וועלכע פארמאגן איך זיך א געוויסע מאס נאטורליכע ענערגיע וועלכע מאכט זיי זיך האלטן שטארק אינאיינעם. די אטאמען זענען אבער שטענדיג אנדערש און אמאל האט עס מער ענערגיע און אמאל ווייניגער און לויט דעם ווערט דער אביעקט געשאפן.
די נאטורליכע ענערגיע וואס יעדע אטאם פארמאגט ווערט געשאפן פון עטליכע זאכן און איינע פון זיי איז ליכטיקייט. יעדע אטאם נוצט אן אנדערע מאס פון ליכטיקייט און דאס מאכט אונז זען יעדע זאך אין אנדערע קאלירן. און אנדערע ווערטער איז טייטש אז לויט די מאס ליכטיקייט ענערגיע וואס די אטאמען האבן לויט דעם ווערט געשאפן א קאליר. עס זענען פאראן אביעקטן וועלכע זענען דורכזיכטיק און דאס פאסירט אויב עס איז צוזאמענגעשטעלט פון אטאמען וועלכע זאפן בטבע נישט איין קיין ליכטיקייט ענערגיע. טייל פון זיי זאפן דאס יא איין אבער שפייען דאס צוריק אויס און דערפאר זעען מיר נישט קיין קאליר דערין.
שניי איז צוזאמענגעשטעלט פון אסאך קליינע אייז קריסטאלן וועלכע קענען קיין איינע נישט האלטן קיין קאלירן. ווי פריער דערמאנט איז אבער יא פאראן דארט קאלירן וואס קומען אריין און וויבאלד איין אייז איז נעבן די אנדערע שיקט עס ארום די קאלירן פון איינע צו די אנדערע אויפ'ן אויבערפלאך פון די אייז. די טבע פון קאלירן איז אז ווען מען שטעלט צוזאם אלע קאלירן אינאיינעם זעט מען ווייס. די קאליר ווייס איז די סך הכל פון אלע קאלירן און דאס קען קלאר געזען ווערן אונטער א מיקראסקאפישער לינדז אויב מען האט די ריכטיגע קאלירן. יעצט וויבאלד די צענדליגער קאלירן צירקולירן ארום די שניי איז דער סך הכל וואס מיר זעען ווייס.
מיט דעם איז גרינג צו פארשטיין פארוואס די שניי פארלירט איר ווייסקייט איינמאל עס ווערט צעלאזט. ווייל דער קאלירן ווייס איז נאר די אפשפיגלונג פון די פילע קריסטאלן וועלכע ליגן דארט אינאיינעם און איינמאל די שניי צעלאזט זיך בלייבט דערפון בלויז וואסער וועלכע פארמאגט אינגאנצצן נישט קיין קאליר.
שניי, אייז, רעגן, ווען יא און ווען נישט?
שניי קען נאר צעשטאנד קומען אין א טעמפרעאטור אונטער די פרירן פונקט וועלכע איז 32 פארנהייט אדער 0 צעלסיוס. אבער נישט אייביג קומט אראפ שניי נאר אנשטאט קען קומען רעגן אדער אייז האגל. דער סיבה פארוואס עס איז אמאל אזוי און אמאל אזוי איז געוואנדען לויט די וועטערס העכער אונזער אטמאספערע. אויב די וועטער איז 30 גראד דא אונטן מיינט נאך נישט אז די זעלבע וועטער איז אונטער די וואלקענעס.
צוליב די אויבנדערמאנטע סיבות קענען טאקע די וועטער עקספערטן די שווערסטע פאראויסזאגן איבער שניי. אפילו ווען שניי פאלט שוין קענען זיי נאך אלס שווער וויסן וויפיל עס וועט פאלן אין די ענדע און וויפיל שניי עס וועט זיך אנזאמלן אויף די ערד.
עס איז אנגענומען אז עס קען נאר שנייען אין א מילדערע ווינטער טאג אבער אין פאקט האט שוין געשנייט אין די גרעסטע פרעסטן אזוי לאנג ווי די לופט האט פארמאגט גענוג פייכקייט אין זיך צו האלטן די שניי.