cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אונטערן שריפט
סיפּור־המעשה
דער ראש הקהל פרובירט בעטן ביי איבראן צו ארלעדיגן עפעס לטובת דעם רב, איבראן איז שוין מסכים ווען דער ראה"ק גיבט אים 100,000 רובל, און דער וויזיר קומט אריין אים אנשרייען, זיי נעמען זיך לאכן און זאגן אז דאס איז גאר געווען א אונטערגעשטעלטע פלאן נאר ארויס צו רוקן נאך אפאר טאלער.
אין הויף פון פאלאץ
אין ר' עוזר'ס רעסטוראנט (פאר 22 יאר צוריק).
צוריק אין סולטאנס פאלאץ
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען קאַטעגאָריע:יידיש
ירוחם בלינדמאן
קליין|ירוחם בלינדמאן ירוחם (הקטן) בלינדמאן (תקנ"ח - תרנ"א) איז געווען חזן אין בארדיטשעוו און אין טארנאפאל.
מען האט אים גערופן הקטן צוליב זיין קורצן געוויקס.
ער איז צוערשט געווען חזן אין בארדיטשוב, און אין יאר תרכ"א איז ער אריבער קיין טארנאפאל.
די וועלט האט דאן גע'רַעש'ט מיט זיין גרויס קענטעניס אין חזנות.
ער איז געווען א לייבליכער פעטער פארן באקאנטן חזן ניסן בעלזער (ניסי ספיוואק).
קאַטעגאָריע:חזנים קאַטעגאָריע:גאליציאנער יידן
טריגאנאמעטריע
טריגאנאמעטריע (פון גריכיש τρίγωνον טריגאנאן "דרייעק" און μέτρον מעטראן "מעסטן") איז א צווייג פון מאטעמאטיק וואס שטודירט דרייעקן און די פארהעלטענישן צווידן די לענג פון זייערע עקן און די ווינקלען צווישן יענע עקן. טריגאנאמעטריע דעפינירט די טריגאנאמעטרישע פונקציאנען (אויך גערופן קרייזפונקציאנען אדער ווינקל־פונקציאנען), וואס ביישרייבן די פארהעלטענישן, און זענען אנווענדיק צו ציקלישע פענאמענען, ווי למשל כוואליעס. דאס פעלד איז ארויסגעוואקסן אינעם 3טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג ווי א צווייג פון געאמעטריע שטארק געניצט אין אסטראנאמישע שטודיעס. זי איז אויך די פונדאציע פונעם פראקטישן קונסט פון ערדמעסטונג, און ווערט געניצט אין אפטיק, נאוויגאציע און טעאריע פון מוזיק.
טריגאנאמעטרישע פונקציעס
שמאל|250px קליין|250px|דעפיניציע פון סינוס, קאסינוס, טאנגענט און קאטאנגאנט פון ווינקל α אויפן [[איינס-קרייז]]
אין יעדן גלייכווינקל דרייעק (x צווישן 0° און 90° גראַד אדער צווישן 0 און π/2 ראדיאנען):
דער נאמען קאסינוס איז א פארקירצערונג פון complementary sine - סינוס פונעם דערגאנציקן ווינקל.
די פונקציעס באפרידיקן
פונעם פיטאגאראס פרינציפ קומט אויס אז דער סכום פון די קוואדראטן פון סינוס און קאסינוס פונעם זעלבן ווינקל באטרעפן 1.
קומט אויס אז דער טאנגענט איז גלייך מיט דעם סינוס צעטיילט מיטן קאסינוס, און די דעפיניציע ארבעט פאר אלע רעאלע צאלן.
דער היפאטענוז פונעם דרייעק איז דער עק קעגנאיבער דעם גראדווינקל.
מען דעפינירט אויך די אומגעווענדעטע פונקציעס פון די דריי, וואס מ'רופט קאסעקאנט (csc אדער cosec), סעקאנט (sec), און קאטאנגענט (cot):
ביישפיל 1: רעכענען די לענג פון אן עק
דער אויסקומפט ווערט פון c איז פארקיילעכט.
ביישפיל 2: רעכענען די גרייס פון א ווינקל
אין דעם דרייעק ABC ווערט געגעבן די פאלגנדע גרייסן: מען דארף פעסטשטעלן דעם ווינקל \beta קעגנאיבער דעם עק b. די ביידע געגעבענ עקן a און b זענען דער אנקאטעט און און גער קעגנקאטעט פון \beta. דא פאסט צו ניצן די טאנגענט פונקציע.
אנשטאט צו רעכענען דעם טאנגענט פון א באוואוסטן ווינקל דארף מען דא אויסטרעפן דעם ווינקל ווייסנדיק דעם טאנגענט. אויף דעם ניצט די פארקערט פונקציע arctan. אזוי קומט אויס:
דער סינוס זאץ און דער קאסינוס זאץ
מיט די אלע פונקציעס קען מען ענטפערן כמעט אלע פראגעס וועגן דרייעקן ווען מען ניצט דעם סינוס זאץ און דעם קאסינוס זאץ. למשל, אז מ'ווייס צוויי עקן און דעם איינגענומענעם ווינקל פון א דרייעק, אדער מ'ווייס אלע דריי עקן, אדער מ'ווייס צוויי ווינקלען און אן עק, קען מען ניצן די צוויי זאצן צו טרעפן די אנדערע עקן און ווינקלען.
קליין| א דרייעק ABC דער סינוס זאץ זאגט אז ביי יעדן דרייעק ABC
פארן זעלבן דרייעק, דער קאסינוס זאץ זאגט:
טריגאנאמעטרישע פונקציעס אויפן איינס קרייז
מען קען פארברייטערן די דעפיניציע פון די טריגאנאמעטרישע פונקציעס פאר אלע רעאלע צאל, נישט נאר פאר ווינקלען אין א גלייכווינקל דרייעק, נאר אויך פאר און , אז מען דעפינירט זיי מיט קאארדינאטן דורך אן  איינס קרייז, דאס איז א קרייז מיט צענטער ביים אקסן אנהייב און ראדיוס 1. מען דעפינירט דעם סינוס פונעם ווינקל α ווי דער y- קאארדינאט פונעם פונקט אויפן ארומקרייז פונעם איינס קרייז ווען דער ראדיוס דרייט זיך קעגן דעם זייגער פון דעם פאזיטיוון x-אקס אדורכן ווינקל α, און דער קאסינוס פונעם ווינקל איז דער x- קאארדינאט פון יענעם פונקט. מיט דער דעפיניציע, קומט אויס אז דער סינוס אדער קאסינוס פון א געוויסן ווינקל קענען זיין נעגאטיוו (וואס איז גאנץ אוממעגלעך פאר א ווינקל צווישן 0° און 90°, וואו די פונקציעס זענען א פראפארציע צווישן צוויי לענג), אבער דער סכום פון זייערע קוואדראטן וועט אלעמאל זיין 1. צוליב דעם איז זייער אבסאלוט ווערט פארצוימט דורך 1.
מיט דער דעפיניציע דורכן איינס קרייז קומט אויס אז די טריגאנאמעטרישע פונקציעס זענען פעריאדיש, מיט א פעריאד פון 360 גראד אדער 2π ראדאינען. דאס הייסט אז זייערע ווערטן חזרן זיך איבער נאך די אינטערוואלן. די טאנגענט און קאטאנגענט פונקציעס האבן א פעריאד פון 180 גראד אדער π ראדאינען.
מען קען אויך פארברייטערן די דעפיניציעס פון די טריגאנאמעטרישע פונקציאנען צו קאמפלעקסע צאלן.
אנווענדונגען פון טריגאנאמעטריע
עס זענען פאראן אן א שיעור באניצן פון טריגאנאמעטריע און טריגאנאמעטרישע פונקציעס. צום ביישפיל, די טעכניק פון טריאנגולאציע ווערט געניצט אין אסטראנאמיע צו מעסטן די ווייט פון נאנטע שטערן, אין געאגראפיע צו מעסטן דיסטאנצן צווישן אריענטירן, און אין סאטעליט נאוויגאציע סיסטעמען. די סינוס און קאסינוס פונקציעס זענען יסודותדיק צו דער טעאריע פון פעריאדישע פונקציעס ווי למשל די וואס שילדערן קול און ליכט כוואליעס.
פעלדער וואס ניצן טריגאנאמעטריע אדער טריגאנאמעטרישע פונקציעס שליסן איין אסטראנאמיע (ספעציעל פאר פלאצירן כלומרשטיקע פאזיציעס פון הימלישע אביעקטן, אין וואס ספערישע טריגאנאמעטריע איז נייטיק) און ממילא נאוויגאציע (אויף די אקעאנען, אין עראפלאנען און אינעם קאסמאס), מוזיק טעאריע, אקוסטיק, אפטיק, אנאליז פון פינאנציעלע מארקן, עלעקטראניק, משמעותדיקייט טעאריע, סטאטיסטיק, ביאלאגיע, מעדיצינישע בילדמאכן (קאמפיוטער טאמאגראפיע און אולטראשאל), אפטייקעריי, כעמיע, נומערן טעאריע (און ממילא קריפטאלאגיע), סייסמאלאגיע, מעטעאראלאגיע, אקעאנאגראפיע, ערדמעסטן און געאדעזיע, ארכיטעקטור, פאנעטיק, עקאנאמיק, עלעקטרישע אינזשעניריע, מעכאנישע אינזשעניריע, ציווילע אינזשעניריע, קאמפיוטער גראפיק, קארטאגראפיע און קריסטאלאגראפיע.
באניץ פון טריגאנאמעטריע אין קארטאגראפיע
דער באניץ פון טריגאנאמעטריע איז דער יסוד פון מעסטן פון א שטח—פון אן ערד־שטח פאר בויען ביז א קאנטינענט. א ווינקל איז א זאך וואס מ'קען גאנץ גרינג מעסטן גענוי; דיסטאנצן זענען א סך שווערער צו מעסטן. צוליב דעם, הייבן אן די מעסטער צו איין לענג גאנץ גענוי, דאס איז די באזיס ליניע, וואס איז די ווייט צווישן צוויי באשמימטע פונקטן. נאכדעם שאפט א נעץ פון דרייעקן; מען מעסט די ווינקלען און ניצט טריגאנאמעטריע צו רעכענען די זייטן פון די דרייעקן. אזוי בויט מען אויף א דייטלעכע מאפע פון א גאנצן געגנט. די פראצעדורע ווערט גערופן טריאנגולאציע. כדי צו קאנטראלירן די רעזולטאטן, קען מען מעסטן נאך א דיסטאנץ נאכן אויספירן די טריאנגולאציע.
אין 1751 האט דער אסטראנאם ניקאל לואי דע לאקיי (1713 - 1762) אויסגעפירט אן אויספארש פון מעסטונגען אין דרום אפריקע. זיין הויפט ציל איז געווען צו שאפן א קאטאלאג פון שטערן אין דעם הימל פונעם דרום האלבקיילעך. כדי צו מאכן דאס דייטיק האט ער פריער געדארפט מעסטן דעם בויגן פון א פאסיגן מערידיאן. פאר דעם צוועק האט ער אנטוויקלט א טריאנגולציע פונעם געגנט ביז צפון פון קאפשטאט. זיינע רעזולטאטן האבן געוויזן אז די קרומקייט פון דעם ערד־פלאנעט אין די דרומדיקע גארטל ליניעס איז אסאך ווייניקער ווי אין די צפון דיקע—אן איבערראשנדיקער אויסקומפט וואס מ'האט פעסטגעשטעלט מיט שפעטערע מעסטונגען. קומט אויס אז דער ערד-פלאנעט זעט אויס אין א געוויסן זינען ווי א באר. לאקיי האט געהאט גרויסע הצלחה אין זיין ארבעט צו קאטאלאגירן די שטערן: ער האט געגעבן נעמען צו 15 פון די 88 קאנסטעלאציעס (שטערן גרופעס) וואס זענען אנערקענט היינט. ער האט אבסערווירט מער ווי 10000 שטערן, ניצנדיק א קליין רעפראקציע טעלעסקאפ.
סטאנדארטע אידענטיטען
אן אידענטיטעט איז א גלייכונג וואס איז גילטיק פאר אלע ווערטן.
וועבלינקען
*
VoIP
קליין|150px|[[סיסקאָס VoIP טעלעפֿאָן]] 150px|קליין|[[Avaya 1140E VoIP Phone]] VoIP ‏(Voice over Internet Protocol) איז אַ כּלליתדיקער נאָמען פֿאַר טעכנאָלאָגיעס און פֿאַרשײדענע שיטות צו אַריבערפֿירן רײד אױף IP נעצװערקן (װי למשל די אינטערנעט). מיט די דאָזיקע טעכנעלאָגיע נוצן זיך למשל פֿאַרשײדענע גלײַכיקע שמועסן פּראָגראַמען (תיכּף־קאָרעפּאָנדענציען) װי די ICQ, Messenger, Skype און נאָך. אױך IP טעלעפֿאָנען נוצן די טעכנאָלאָגיע.
עס איז זײער ביליק, אָבער דער קול־קװאַליטעט איז נידעריק אין פֿאַרגלײַך מיט די אַלגעמײנע טעלעפֿאָן ליניעס.
קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע קאַטעגאָריע:קאמוניקאציע
ישראל מיליטערישע אינדוסטריעס
ישראל מיליטערישע אינדוסטריעס, באקאנט קורץ אין ישראל ווי תעש (אמאל תע"ש) איז דער הויפּט פאַבריקאַנט פון געווער און שיסוואַרג פֿאַר לאנד קראפטן אין ישראל, און זיי שאפן אויך פלי געווער. די מיליטערישע אינדוסטריעס איז אַ רעגירונגס פירמע און באשטייט פון עטלעכע פאבריקן, יעדער מיט זייַן אייגענעם ספּעציאַליטעט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראל געווער אינדוסטריע קאַטעגאָריע:ישראל קאַטעגאָריע:פירמעס קאַטעגאָריע:געווער
מאזשינא ליניע
די מאזשינא ליניע האט פראנקרייך אויפגעשטעלט נאך דער ערשטער וועלט מלחמה, אויף דער גרעניץ, מיט דייטשלאנד, און איטאליע, צו באשיצן פראנקייך אין פאל די אויבנדערמאנטע לענדער אטאקירן.
די ליניע איז געווען א באפעסטיקונג, לענגאויס די גרעניץ, פון בעטאן, און שטרויכלונגען קעגן טאנקן, און פאזיציעס פאר מאשין געווער. די ציל מיטן בויען איז נישט די באשיצונג פון פראנקרייך, נאר די צוריקהאלטן פון פיינט אויף גענוג לאנג, אז מערערע טרופען זאלן אנקומען צו די גרעניץ, טייל צו נעמען אין די קריג.
דער ערשטער ארויפצוברענגען די פלאן אויפן טיש, איז געווען זשאזעף זשאפער, קריגס מיניסטער, פון פראנקרייך, אנדערע ווי שארל דע גאל, און פאל ריינא, האבן זיך שטארק קעגנגעשטעלט דעם פלאן, און פרובירט איבערצייגן די מיליטער, אז אנשטאט אינוועסטירן אין זעלבסטשוץ, איז בעסער צו אינוועסטירן אין טאנקן, אדער אין די לופט פלאט.
אנדרע מאזשינא, איז געווען דער וואס האט איבערצייגט אלעמען, אין דאס וויכטיקייט, פון אויפשטעלן די באפעסטיקונגס ליניע.
די ליניע האט מען אנגעפאנגען בויען אין 1930, און עס האט געדויערט פינף יאר צו אויפשטעלן, עס האט אפגעקאסט ארום דריי מיליארד פראנק.
די ברייט פונעם ליניע איז געווען בערך צוואנציג קילאמעטער, און געווען א גאר פארגעשריטענער פאר יענע צייט. עס האט פארמאגט ווארענונגס צענטערן, שטרויכלונגען קעגן טאנקן, בונקערן צו פירן קריג קעגן טאנקן און פוסגייער, גרויסע פעסטונגען וואס יעדע איינע פון זיי האט געקענט האלטן צווישן פינף הונדערט און טויזנט קעמפער, 340 געפאנצערטע טורעמעס, 89 בונקערס, 17 געפאנצערטע אבזערוואציע פונקטן, עלעקטעריציטעט און טעלעפאנען, טונעלן און אונטערערדישע באן סיסטעם צו קענען אריבער טראגן זעלנער, און אנדערע זאכן פון איין פלאץ צום צווייטן, און אין די אונטערערדישע איינריכטונגען א ווענטילאציע סיסטעם, מיט אן אפפלוס קאנאליזאציע, וואסער און גענעראטארן, אין קורצן אן אונטערערדישע שטאט מיט אלע צוגעהערן.
די מאזשינא ליניע איז געבויט געווארן אויף דער גרעניץ מיט דייטשלאנד, בעיקר אין די אינדוסטריעעלע ראיאנען אין פראנקרייך, אבער ביי דער גרעניץ מיט בעלגיע, און די ארדענען איז גארנישט געבויט געווארן, בעלגיע האט געהאט א פאקט מיט פראנקרייך, און פראנקרייך האט נישט געגלייבט אז אן אטאקע, וועט קומען פון די ארדענען, וואס איז געהאלטן געווארן, אלס א געגנט אומדורכבאר. אין 1936 ווען בעלגיע האט מבטל געווען די פאקט מיט פראנקרייך, האט פראנקרייך אנגעהויבן פארלענגערן די באשיצונג אויך אויפן גרעניץ מיט בעלגיע.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, האט די דייטשע ארמיי אטאקירט פון די ארדענען וואלד, און וויבאלד פראנקרייך האט נישט געגלייבט אז מען קען דארט אריבערגיין, איז דער אטאקע געווען א געלונגענער. די מאזשינא ליניע האט באוויזן טאקע אפצוהאלטן די דייטשן, אבער פרישע טרופן זענען קיינמאל נישט אנגעקומען.
ווען די אליאירטע האבן איינגענומען פראנקרייך אין 1944, איז מען אויך געגאנגען ארום דער ליניע, אויסער קליינע שלאכטן זענען פארגעקומען אין מעץ געגנט.
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה קאַטעגאָריע:פראנקרייך
לאז ארויס
"לאָז אַרויס" (ענגליש: Let It Go) איז א ליד פון דיזני'ס אנימירטער פילם "פֿאַרפֿרוירן" פון 2013, וואס איז געשריבן און קאמפאזירט געווארן דורך קריסטען אַנדערסאָן לאָפּעז און ראָבערט לאָפּעז. אין דער פילם איז דער ליד געזונגען געווארן דורך דער זינגערין און אקטריסע אידינאַ מענזל אין איר ראלע אלס עלזאַ די שניי קעניגין, וואס פארלאזט איר קעניגרייך נאך וואס איר מעגלעכקייט צו שאפן און קאנטראלירן שניי און אייז איז אנטדעקט געווארן אין פובליק. אין די בערג פארשטייט זי אז זי דאַרף נישט באהאלטן אירע מאגישע כוחות, און דעקלארירט זיך פריי פון די גרענעצן און כללים וואס זי האט געדאַרפט פאלגן זינט קינדהייט צוליב זיי.
יידישער נוסח
אן אומאפיציעלע ווערסיע פונעם ליד אויף יידיש מיטן נאמען "לאָז אַרויס" איז געמאכט געווארן אלס א טייל פון א "דיזני אויף יידיש" ווארשטאט ביי א יידיש וואך אין די פאראייניקטע שטאטן. עס איז איבערגעזעצט געווארן דורך סענדער בערנשטיין, בענא קעסלער, סטיוון כהן און ראגעוו קרישנאפריאן און געזונגען געווארן דורך טעמע שעכטער, פון די "שעכטער טעכטער".
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לידער פון פילמען
רבי נחוניא בן הקנה
רבי נחוניא בן הקנה, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט צוויי מאל אין משניות.
זיין צייט
רבי נחוניא בן הקנה איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
רעפרענצען
קאַטעגאָריע:תנאים
אלעקסאנדער פאן האמבאלט
פֿרידריך ווילהעלם היינריך אַלעקסאנדער פֿרײַהער פֿאן האַמבאלט ( 14טן סעפטעמבער, 1769 - 6טן מיי, 1859) איז געווען א דייטשער אויספארשער. זיין ארבעט אויף באטאנישער געאגראפיע האט געלייגט די יסודות פארן פעלד פון ביאגעאגראפיע.
לעבנסגעשיכטע
האמבאלט איז געבוירן אין בערלין צו זיין פאטער, אלעקסאנדער געארג פאן האמבאלט, אן אפיציר אין דער פרייסישער ארמיי.
קאַטעגאָריע:דייטשן קאַטעגאָריע:געאגראפן קאַטעגאָריע:אויספארשערס
שמעון אלטער תאומים-פרענקל (פאדגארזע)
רבי שמעון אלטער תאומים-פרענקל זצ"ל (ה'תר"י - ט"ו ניסן ה'תרס"ב), רב אין פאדגארזע
אפשטאם
רבי שמעון אלטער איז געבוירן אין יאר ה'תר"י צו זיין פאטער הרב יחזקאל שרגא פייביש תאומים-פרענקל רב אין קלאסנא–וויעליטשקא, א זון פון הרב יהושע העשיל תאומים-פרענקל פון קאמארנא, א זון פון הרב ברוך תאומים-פרענקל דער "ברוך טעם".
שי הורביץ
שי הורוויץ איז אן ארץ ישראלדיגער איד וואס איז קודם געווען א חוזר בשאלה און דערנאך א בעל תשובה.
שמעון אלטער תאומים-פרענקל (פאדגארזע)
רבנות
איו יאר ה'תרכ"ז אין עלטער פון זיבעצן יאר האט דער דברי חיים - רבי שמעון אלטער'ס עלטער-פעטער - אים אריינגעזעצט אלס רב אין פאדגארזע.
שי הורביץ
ער האט געגרינדעט הלל (חזרה בשאלה), און דערנאך ווען ער איז צוריק געווארן פרום די חרדישע פראפאגאנדע פירמע מנוף. ער איז דער מנהל פון א רעקלאמע פירמע (חברת פרסום נטו), וואס ער האט אויפגעשטעלט ארום יאר 1999.
שמעון אלטער תאומים-פרענקל (פאדגארזע)
הסתלקות
רבי שמעון אלטער איז נפטר געווארן ט"ו ניסן ה'תרס"ב.
פאמיליע
רבי שמעון אלטער האט געהייראט מרת שרה גיטל א טאכטער פון הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:גאליציאנער רבנים
מאטעמאטישע פיזיק
מאַטעמאַטישע פֿיזיק באדייט די אנטוויקלונג און באניץ פון מאטעמאטישע מעטאדן וואס מען קען זיין אנווענדן צו פראבלעמען אין פיזיק. דער Journal of Mathematical Physics (זשורנאל פון מאטעמאטישע פיזיק) דעפינירט דאס פעלד ווי "די אנווענדונג פון מאטעמאטיק צו פראבלעמען אין פיזיק און די אנטוויקלונג פון מאטעמאטישע מעטאדן פאסיק פאר אזעלכע אנווענדונגען און פאר דער פֿארמולאציע פון פיזישע טעאריעס". זי איז א צווייג פון אנגעווענדעטע מאטעמאטיק, וואס באהאנדלט פיזישע פראבלעמען.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פיזיק קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
קלאוס עבנער
קלאוס עבנער (אין דייַטש Klaus Ebner, געבוירן אין וויען, 8 אויגוסט 1964) איז אַן עסטרייכישער שרייבער. ער שרייבט דערציילונגען, נאָוועלס און עסייען אין דייטשיש, און פאעזיע אין דייַטש און קאַטאַלאַניש. ער האט איבערגעזעצט פראנצויזישע און קאַטאַלאַנישע ליטעראַטור אין דייַטש. עבנער איז אַ מיטגליד פון דעא עסטרייכישער מחברים אסאסיאציע.
לעבן
קלאוס עבנער לעבט מיט זיין משפּחה אין וויען. אפילו אין זיין יוגנט שוין אזוי פרי ווי אין די שולע יאָרן האט ער אנגעהויבן צו שרייבן ליטעראַטור. ער האט געארבייט פֿאַר אַ ווינער ליטעראַטור זשורנאַל און געשריבן אַרטיקלען פֿאַר קאָמפּיוטער וויסנשאַפֿטליכע זשורנאַלן. פאר אַ לאנגע צייט האט ער פֿאַרעפֿנטלעכט מערסטנס אין ליטעראַטור מאַגאַזינען און אַנטאַלאַדזשיז: קורצע געשיכטעס, עסייען, פּאָעזיע. דער ערשטער ספר-אויסגאַבע איז ערשינען אין 2007. אין 2009, די קאַטאַלאַנישע באַנד פון פּאָעזיע Vermells איז פֿאַרעפֿנטלעכט געווארן אין קאַטאַלאָניאַ.
ווערק
קלאַוס עבנער האט געוואנען די 1983 אַוסטריאַן יוט פרייז פֿאַר ליטעראטור. זיין ראָמאַן דערציילט די געשיכטע פון אַ יונג יידל דינסט צו נעמען קעיר פון אַ אַלטע מענטש נידז. עס טורנס זיך אַז די אַלטע מענטש איז אַ לעבן געבליבענער פון די שואה. דאָס יידל דינער וועט זיין קאָנפראָנטעד פֿאַר די ערשטע מאָל אין זיין לעבן מיט דער ראָלע פון עסטרייַך אונטער נאַצי הערשן. די קריטיקער האַנס וועיגעל האט פּרייזד די טעקסט וואָס איז געווען פֿאַרעפֿנטלעכט אַ יאָר שפּעטער ביי די ישראל צייטונג Israel-Nachrichten.
אין דער אינטערנאציאנאלער פּאָעזיע‪-‬פרייז נאָססידע‪,‬ דאָס ליד פון דעם צעטטלער איז געווערן ויסגעצייכנט. די זשורי: דער היימלאָזער צעטטלער עמבאַדיז די שטאָטישע טריסטעססע. דאָס איז די דיכטונג‪ :‬
אין 1994 און 1997 האט ער פֿאַרעפֿנטלעכט אין אַ ליטעראַטורזשורנאַל עקסערפפּץ פון צוויי טשאַפפּטערז פון אַ ראָמאַן וואָס האנדעלט פון ייִדישע און ביבלישע מיטן. אין 2007 האט ער וואַן די ווינער ווערקשטאָט-פּרייז פֿאַר אַ דערציילונג וואָס האנדעלט פון אַ זיבן-יאָר אלטע מיידל וואָס האט ראַק.
דרויסענדע לינקס
קאַטעגאָריע:שרייבער קאַטעגאָריע:עסטרייך
1994
1994 איז דאס יאר ניינצן פֿיר און ניינציג וואס האט אנגעהויבן שבת.
אקסיאם
אן אקסיאם איז א פראפאזיציע אין לאגיק וואס ווערט נישט דערוויזן נאר איז א קלארער אמת. ממילא נעמט מען דאס אן אלס אנהייבפונקט פון וואנעט מען לערנט ארויס אנדערע ווארהייטן.
אין מאטעמאטיק רופט מען אן אקסיאם א פעסטשטעלונג פון וואס מען קען ארויסלערנען טעארעמען.
א לאגישער אקסיאם דארף זיין אן אוניווערסאלער אמת, למשל (A ∧ B) → A. א מאטעמאטישער אקסיאם דעפינירט אן אייגנקייט פאר א טעאריע, למשל a + b = b + a.
די מעטאדע פון אקסיאמען אין מאטעמאטיק האט אנגעהויבן מיט אוקלידוס.
די מאדערנע לאגיקער האבן געהאפט אז די פארשידענע צווייגן פון מאטעמאטיק וועט מען קענען ארויסקריגן פון אן אויסגעהאלטענער זאמלונג פון גרונטלעכע אקסיאמען. דער פראגראם האט אנגעהויבן מיט דערפאלג ווען הילבערט האט פארמאליזירט אוקלידישע געאמעטריע, און מען האט אויסגעוויזן אז די אקסיאמען זענען אויסגעהאלטן.
עטימאלאגיע
דאס ווארט "אקסיאם" שטאמט פון גריכיש ἀξίωμα (אַקסיאָמאַ) וואס איז טייטש ווערטפול, עכט. די אנטיק-גריכישע פילאזאפן האבן געזאגט אויף א טענה וואס איז וואר אן א באווייז אז זי איז אן אקסיאם.
קאַטעגאָריע:לאגיק קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
עזרת תורה
די געגנט שליסט איין די גאסן: עזרת תורה, אבן האזל, דובב מישרים און עלי הכהן.
היסטאריע
די געגנט האט געגרינדעט הרב אברהם טרעגער, מיט דער ציל צו העלפן לייזן די פראבלעם פון טרעפן דירות פאר חרדישע יונגע פארפאלק אין ירושלים. אין אנהייב האט מען געקלערט אויפשטעלן די געגנט לעבן דער פת געגנט, אבער ענדלעך האט מען באשלאסן צו בויען אויפן וויסטן שטח צווישן רוממה און די פערטלן שיכון חב"ד און תל ארזה. מ׳האט געגעבן דעם נאמען "עזרת תורה" פונעם אנשטאלט "עזרת תורה פון אמעריקע אין ישראל" וואס האט געהאלפן די יונגעלייט פינאנצירן קויפן דירות דארטן.
געמיינדע און אנשטאלטן
אויך אין דער געגנט זענען צענטערן פון סאטמאר, קאפיטשעניץ, א שול פון קארלין־סטאלין און די טשעכאנאווער מוסדות. די יד אליעזר ארגאניזאציע וואס העלפט ארעמע משפחות האט אנגעהויבן אין עזרת תורה, און אין געווארן איינע פון די גרעסטע צדקה ארגאניזאציעס אין לאנד.
דער אפיציעלער רב פון דער געגנט איז הרב יחיאל מיכל שטערן. דער רב פון געגנט באשטימט דורך דער עדה החרדית איז געווען הרב שמחה בונים וואלדנבערג (זון פון הרב אליעזר יהודה וולאדנבערג), ביז זיין פטירה אין תשס״ו, און זייט דעמאלסט זיין זון, הרב יעקב וואלדנבערג.
28סטן אקטאבער
דעם 28סטן אקטאבער איז דער 301שטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (302טער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 64 טעג.
געבוירן
קליין|140px|[[יונה עדווארד סאלק]]
געשטארבן
קליין|140px|[[דזשאן לאק]]
פייערטעג
28
דאו זשאונס
left|thumb|250px|דאו זשאונס לאגא דאו זשאונס & קאמפאני איז א אמעריקאנער פובלישונג און פינאנציעלער אינפארמאציע פירמע.
די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין 1882 דורך דריי רעפארטערס: טשארלס דאו, עדווארד זשאונס, און טשארלס בערגסטרעסער.
זיי פארמאגן און פארעפנטלעכן צווישן אנדערע די פרעסטיזשפולע טעגליכע ביזנעס צייטונג וואל סטריט זשורנאל, די וואכענטליכע בעראנס מאגאזינע און נאך עלעקטאראנישע פינאנציעלע אינפארמאציע סערוויסעס.
עקדיש
דער עקדיש אדער סקאָרפּיאָן איז א גיפטיקער אכטפיסיקער אַראַכניד. זיי האבן א לאנגער קערפער מיט א לאנגער וויידל מיט א שטאָך. א טיפישער דערוואקסענער עקדיש איז בערך 3 אינטש לאנג. דער לענגסטער עקדיש איז דער אפריקאנישער עקדיש, וואס קען ווערן 9 אינטש לאנג. עס זענען דא בערך 1,750 זגאלן עקדישן וועלטווייט.
די עוואלוציאנאלע היסטאריע פון די עקדישן האט אנגעהויבן אין דער סילור עפאכע, 430 מיליאן יאר צוריק. זיי האבן אדאפטירן זיך צו א סך סארטן אומגעגנטן, און געפינען זיך אין אלע קאנטינענטן אחוץ אנטארקטיקע. עס זענען דא 13 לעבעדיקע פאמיליעס. נאר 25 זגאלן האבן גיפט וואס קען הרגענען א מענטש.
אנאטאמיע
אן עקדיש האט אכט פיס און צוויי צוואנגען (בערך ווי פון א לאבסטער). דער וויידל איז ענג און ווערט געבויט פון סעגמענטן. געוויינטלעך האט עס א בויגן איבער דער הינטערטייל, מיט א גיפטיקער שטאָך אויפן עק.
דער קערפער האט דריי טיילן. דער פאדערטייל איז דער קעפֿאַלאָטאָראַקס (cephalothorax), דער בויך הייסט דער מעזאָסאָמע (mesosoma) און דער וויידל הייסט דער מעטאַסאָמע (metasoma). דער קערפער ווערט באהאלטן און באשיצט דורך א דרויסנדיקער סקעלעט.
וועבלינקען
קאטעגאריע:אראכנידן
האפסבורגער הויז
דאס האַפסבורגער הויז איז געווען א פאמיליע פון הערצאגן, מלכים און מאנארכן וואס האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין אייראפעאישער היסטאריע.
זיי האבן געהערשט איבער עסטרייך מער ווי 600 יאר. אויך האבן זיי געהערשט איבער דער הייליגער רוימישער אימפעריע פון 1280 ביז 1918. א טייל פון דער צייט האבן זיי אויך געהערשט איבער שפאניע און די נידערלאנדן.
קאַטעגאָריע:קעניגלעכע משפחות
2021
געשטארבן
*
דאן פראנסיסקא
קליין|דאן פֿראנסיסקא
דאָן פֿראַנסיסקאָ (געבוירן מאַריאָ לויס קרויצבערגער בלומענפעלד 28טן דעצעמבער 1940) איז א יידישער טשילענישער טעלעוויזיע גאסטגעבער.
קאַטעגאָריע:טעלעוויזיע קאַטעגאָריע:טשילע קאַטעגאָריע:יידן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
סקווירא (הויף)
קליין|250px|דער סקווערער רבי שליט"א פון לינקס מיטן מאכניווקער רבי זצ"ל פון רעכטס סקווירא, אוקריינע, איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, דארט האט געוואוינט רבי יצחק טווערסקי זצ"ל דער ערשטער סקווערער רבי פונעם סקווערער דינאסטיע, אן אפצווייג פון דער טשערנאבילער דינאסטיע. היינט איז דאס חסידות הויפטקווארטירט אין שיכון סקווירא אין ראקלענד קאונטי, ניו יארק.
= סקווערער חסידות = סקווערער חסידים זענען ממשיכים פון דעם ריינעם דרך החסידות פון אמאל, לייגנדיג א דגוש אויף התקשרות צו צדיקים, אהבת ישראל, מיט א אויטענטישן חסיד'ישן שטייגער. סקווערער חסידים זענען באקאנט פאר זייער איבערגעגעבנקייט צו זייער רבי און זיין פאמיליע. זיי ווייזן אן עקסטערן ענטוזיאסטישקייט פאר זייער רבינ'ס טישן, וועלכע ווערן געפירט בציבור אלע דריי סעודות יעדן שבת אן אויסנאם, און אויף פילע יומא דפגרא'ס. סקווירא האט פילע אייגנארטיגע מנהגים, וואס פארנעמען א פודאמענטאלן ארט אינעם לעבנסגאנג פון א סקווערער חסיד. דאס חסידות טוט אויך פאדערן אן עקסטערן מאס פרישות צווישן מענער און פרויען, און דער טאטאלער אפגעזונדערטקייט איז מערקבאר אויף די גאסן פון דעם שטעטל, ווי די בחורים און יונגעלייט גייען דורכ'ן טאג מיט די אויגן אראפ, און פרויען און מיידלעך קלאמערן זיך ארויס פון וועג כדי זיך צו דערווייטערן פון די מענער.
סקווערער חסידים טוען זיך אפט צוזאמקומען פאר יארצייטן און ראש חודש סעודות, אין צענדליגע ספעציעל געגרונדעטע חסידישע חבורות (גרופעס) מיט ראשי חבורות - וואס דער רבי האט איינגעשטעלט, וואו מען דערציילט צווישן זיך סיפורים פון אמאליגע רבי'ס און חסידים, און וואו מ'לערנט פונעם ספר "מאור עינים", וואס איז פארפאסט געווארן דורך דעם גרינדער פון דעם טשערנאבילער גזע - ר' מנחם נחום מטשערנאביל זצוק"ל.
=סקווערע שטיבלעך איבער'ן וועלט= א חוץ דעם סקווערער שטעטל און אירע מוסדות, זענען דא אסאך סקווערע שטיבלעך און מוסדות תורה וחסד איבעראל - אין אמעריקע און איבער'ן וועלט.
- אין מאנסי און ספרינג וואלי; אויף ראמען, מיט'ן דומ"ץ ר' יעקב יוסף גאלדמאן. אויף פרענסיס, מיט'ן דומ"ץ ר' יחזקאל שרגא שווארץ. אויף בעיטס, מיט'ן דומ"ץ ר' אברהם יצחק לונגער. אויף פעיקאן און אויף בלאוועלט, מיט'ן דומ"ץ ר' דוד משה רייכמאן.
- אין ברוקלין; אויף בעדפארד און אויף ספענסער, מיט'ן דומ"ץ ר' יצחק שמעון וואזנער. אין בארא פארק, אויף זיבעצן עוועניו, מיט'ן דומ"ץ ר' מיכל שטיינמעטץ, אויף פערצן עוועניו, מיט'ן דומ"ץ ר' בערל איינהארן, אויף 44'סטע גאס ר' שמואל יוסף פריעזעל, און אויפ'ן צענטע גאס מיט'ן דומ"ץ ר' יושע וואלף פריעזעל. אין סטעטן איילאנד, מיט'ן דומ"ץ ר' יחיאל כהן. און נאך א שטיבל אין קראוינהייטס.
- אין אייראפע; אין לאנדאן איז דער דומ"ץ ר' יחזקאל שרגא פריעזעל, אין מאנטשעסטער דער דומ"ץ ר' דוב גרינבוים, אין אנטווערפן דער דומ"ץ ר' יעקב יוסף ברייער. און אין סקווירא-אוקריינא, דער אלטער הויף וואס איז פריש געווארן רענארווירט.
אין תש"ס האבן די סקווערער חסידים אין ירושלים אויפגעשטעלט א חדר "ת"ת תולדות יעקב יוסף" וואס האט היינט 250 יונגלעך, און א ישיבה קטנה פאר 50 בחורים.
קאַטעגאָריע:סקווערער חסידים
ר' איציקל סקווערער
דער ערשטער סקווערער רבי, רבי איציקל סקווערער זצ"ל (תקע"ב-תרמ"ה), דער זיבעטער פון די אכט זון פון דעם טשערנאבילער מגיד ר' מאטעלע זצ"ל (תק"ל-תקצ"ח), האט נישט אנגעהויבן שנעל צו פירן רבי'סטווע גלייך נאך זיין פאטער'ס פטירה -- אנדערש ווי זיינע זיבן ברודער, וועלכע האבן באלד אנגעהויבן פירן רבי'שע הויפן אויסגשפרייט איבער אוקראינע. ערשט נאך דער פטירה פון זיין צווייטער פרוי מלכה, די טאכטער פון דעם רוזשינער זצ"ל, און דאס חתונה האבן מיט זיין דריטער פרוי, חנה סימא, די טאכטער פון רבי הערשעלע סקווירער, האט זיך ר' איציקל באזעצט אין דער שטאט סקווירא, דאס פריערדיגע וואוין-ארט פון זיין פארשטארבענעם שווער, און אנגעהויבן פירן רבי'סטווע.
ר' איציקל'ס שווער ר' הערשעלע, אויך באקאנט אלץ ר' הערשעלע טיטיעווער, איז געווען א זון פון ר' אהרעלע טיטובער וואס איז געווען א זון פון ר' צבי דער זון פונעם הייליגן בעש"ט, און דורך אים האבן די סקווערער רבי'ס געצויגן זייער יחוס אלס די נאטסטע אייניקלעך פונ'ם בעש"ט. ווארשיינליך אלס די יחוס איז דער שידוך געווען פאר ר' איציקל גאר א חשובער. חסידים דערציילן אז פאר דער חתונה איז ר' איציקל געגאנגען צום ציון פון בעש"ט אין מעזשביזש און געזאגט, "איך טו עס נישט פאר קיין געלט, איך טו עס נישט פאר קיין כבוד, איך וויל נאר ממשיך זיין די דורות פון בעל שם טוב'ס אייניקלעך
ר' איציקל האט אינאיינעם געהאט פיר זין. פון זיין ערשטן רעביצין, די טאכטער פון ר' דן מראדוויל, האט ער געהאט צוויי זון, ר' אברהם יהושע העשיל און ר' נחום. פון דעם צווייטן רעביצין האט ער נישט געהאט קיין קינדער. פון דעם דריטן רעביצין האט ער געהאט צוויי זין, ר' ישראל, און ר' דוד'ל סקווערער.
מאכניווקא, א צווייג פון סקווירא
ר' יוסף מאיר'ל האט געהאט פיר טעכטער אבער זיינע זין זענען געשטארבן יונגערהייט. ווען א טאכטער איז געווארן א כלה ביי הר"ר דוד פון סקווירא, האט ר' דוד געזאגט צו אים אזוי: מיין אנדער מחותן, הר"ר יעקב לייב פון טריסק, האט אויך נישט געהאט קיין זין ביז ער איז געווארן מיין מחותן. אויך דיר גיב איך מיין ברכה אז דו זאלסט זוכה זיין צו א בן זכר.
כ"ד אדר ה'תרנ"ה איז זיין ברכה מקויים געווארן מיט געבורט פון א זון צו ר' יוסף מאיר. ער האט אים א נאמען געגעבן אברהם יהושע העשיל.
הר"ר אברהם יהושע העשיל איז געווען דער לעצטער רבי אין מאכניווקא, באקאנט פאר זיין מסירות נפש פאר אידישקייט אין קאמוניסטישן רוסלאנד. ער האט פארציילט אויף זיך אז זייענדיג פארשיקט קיין סיביר האט ער אפילו דאס שלאפן אין סוכה נישט אויפגעגעבן טראץ דעם וואס די קעלט זענען געווען אזוי שטארק אז ווען מען האט קידוש געמאכט אין דער סוכה איז די וויין אין בעכער פארפרוירן געווארן איידער מען האט געענדיגט קידוש צו מאכן.
שפעטער, ווען די רוסן האבן אים ארויסגעלאזט, איז ר' אברהם יהושע העשיל געקומען וואוינען אין ארץ ישראל און אויסגעלעבט זיינע יארן אין בני ברק, וואו ער איז נסתלק געווארן יום כפור ה'תשמ"ח.
ר' דוד'ל סקווערער
דער פערטער זון פון ר' איציקל איז געווען ר' דוד'ל סקווערער. ער איז געווען באקאנט ביי חסידים פאר'ן זיין אן אויסערגעווענליכער שתקן. ער האט כמעט נישט גערעדט, און האט זיך איינמאל אויסגעדריקט, "מען שווייגט און מען שווייגט, דערנאך רוהט מען זיך אפ אביסל און מען שווייגט ווייטער."
ער איז געווען באקאנט מיט זיין פרישות און איבערמענטשליכע סיגופים, און זיין מסירות נפש פאר טבילה אין מקוה. ער האט געהאט אסאך זון, צוויי פון זיין ערשטער רעבעצין ר' מרדכי און ר' משה -- און נאך פון זיין צווייטער רעבעצין, צפורה, דער טאכטער פון ר' אליקים געץ אוסטראה'ר. עטליכע פון זיי זענען ר' איציקל קעשענאווער, ר' יעקב יוסף טווערסקי -- דער גרינדער פון ניו סקווער, ר' נחום, ר' שלמה, ר' פנחס, און נאך. אפאר זענען אומגעקומען דורך די דייטשן אין די שואה.
ביים אנהייב פון דער באלשעוויקער רעוואלוציע, בערך ארום 1914, האט זיך ר' דוד'ל אריבערגעצויגן קיין קיעוו צוליב די אומרואיגע אומשטענדן אין די קלענערע שטעט און דערפלעך פון אוקריינא און וואלין. אין יאר תר"פ איז ר' דוד וועלעכע איז געווען שטארק גערירט פונעם שרעקליכע אומשטענדן, און איז פלוצים קראנק געווארן, און איז נסתלק געווארן יענעם יאר און איז געברענגט געווארן לקבורה אינעם אלטן קיעווער ביה"ח, און שפעטערע יארן האט מען עהם מפנה געווען צום נייעם בית עולם אין קיעוו בערקאווצע.
סקווער-בארא פארק
דער עלטסטער זון פון רבי דוד'ל איז געווען רבי מרדכי, וואס זיין זון רבי יצחק, האט אימיגרירט אין די פאראייניגטע שטאטן אין תרפ"ג. צוערשט האט ער עוסק געווען אין מסחר, אבער שפעטער האט ער אנגעהויבן פירן א רביסטעווע, און ער האט אויפגעשטעלט זיין הויף אין בארא פארק, א דיסטריקט אין ברוקלין, ניו יורק, וואו זיין זון רבי דוד האט ווייטער געפירט, און נאך זיין פטירה האט איבערגענומען זיין זון רבי יחיאל מיכל (איידעם פון רבי מנחם נחום בן רבי יוחנן פון רחמיסטריווקא. אויך איז פארהאנען פון דעם גזע דערחצר פון סקווירא-פלעטבוש, א קאזינע מיטן היינטיגער רבי פון סקווירא-ב"פ.
פאלטיטשאן
דער פערטער זון פון רבי דוד'ל איז געווען רבי שלמה, וואס איז צוריק געגאנגען קיין סקווירא אין תר"פ נאך דער פטירה פון זיין טאטן, און ער האט געפירט א רבי'סטיווע פאר א יאר. ער איז נפטר געווארן אין יאר תרפ"א, אין ער איז באערדיגט אין קיעוו לעבן זיין טאטן. זיין זון רבי אלעזר איז געווען דער גרינדער פון דעם "פאלטיטשאנער" חסידות. היינט איז זיין אייניקל, הרב מרדכי שטיין פאלטיטשאנער רבי.
דער פריערדיגער סקווערער רבי, ר' יעקב יוסף טווערסקי
דורך דעם פריערדיגן סקווערער רבין, ר' יעקב יוסף, איז דאס חסידות געווארן איבערגעפלאנצט און רעכטפארטיג אויפגעבויט אין אמעריקע נאך דעם צווייטן וועלט קריג. די גרינדונג פון שיכון סקווירא איז אין זיין צייט פארעכנט געווארן אלס אן אומפארגלייכבארער אויפטו אין דער היסטאריע פון חסידישע הויפן, און יודנטום בכלל, און פיל אנדערע זענען פון דעם אינספירירט געווארן דאס נאכצוטון, אריינגערעכנט דאס סאטמארער שטעטל קרית יואל, געגרינדעט דורך ר' יואל טייטלבוים אין מאנרא, ניו יארק, און דער קלויזענבורגער רב אין נתניא ארץ הקודש.
דער היינטיגער רבי, ר' דוד טווערסקי
דער היינטיגער רבי איז רבי דוד טווערסקי, א זון פון רבי יעקב יוסף טווערסקי.
דער סקווערער ראב"ד איז רבי יוחנן וואזנער, פון מאנטריאל.
הרב דוד טווערסקי האט אוועקגעשטעלט א צענטראלע קאסע, מיטן נאמען שקל הקודש, וואס ווערט אנגעפירט אונטער זיין פערזענליכער אויפֿפאסונג, וואס איז די הויפט שפייזער פאר אלע סקווערער מוסדות, אין שטעטל און איבער דער וועלט.
באציאונגען צווישן סקווירא מיט אנדערע חסידות׳ן און קהילות
אין אלגעמיין איז סקווירא אייביג געווען זייער בשלום מיט אלע קהילות ישראל וחסידות.
סקווערער מנהגים
א טייל פון די סקווערער מנהגים זענען שוין פון פריער אבער זיי ווערן היינט פארעכענט אלס סקווערער מנהגים.
די מנהגים פון דעם בעל מאור עינים
דריי מנהגים זענען מקובל אין טשערנאביל איש מפי איש פון דעם בעל מאור עינים, וועלכער, חסידים דערציילן, האט דאס מקבל געווען פון אליהו הנביא:
מנהגים פון לבוש
אין סקווירא פלעגן די רבי'ס אמאל גיין מיט ווייסע זאקן ווי ביי אנדערע חסידים. ר' יעקב יוסף האט אבער נישט געוואלט טראגן קיין ווייסע זאקן אויס כבוד פאר זיין ברודער ר' איציקל קעשענאווער (וועמען די שוויגער האט נישט געלאזט טראגן צוליב דעם וואס איר מאן, הר' שלמה שמואל בה"ר ברוך אשר מטשערנאביל האט נישט געטראגן). אלץ א פשרה האט ר' יעקב יוסף זיך אנגעטון שטיוול, נישט וועלנדיג אפטרעטן פון דעם חסידישן מנהג פון נישט גיין מיט הויזן, און דאס שוין אויסגענוצט אלץ ספעציעלע לבוש פאר זיינע שפעטערדיגע נאכפאלגער. צום באמערקן איז שטיוול געווען גאר מצוי אלס א חסידישער לבוש אין רוסלאנד/אוקריינע בפרט און אין נאך חסיד'ישע געגענטער.
דער סקווערער בוים
רבי יצחק טווערסקי (ה'תקע"ב - י"ז ניסן ה'תרמ"ה) פון סקווירא.
אוהל חב"ד ליובאוויטש
לינקס|קליין|250x250פיקס| דער אריינגאנג צום באזוכער הויז איז דער חב"ד ליובאוויטש אוהל פון וועלכן מען גייט אריין אין אוהל דער ליובאַוויטשער חב"ד אוהל איז דער אָרט פון די קברים פון די חב"ד רביס רבי יוסף יצחק שניאורסאָן (דער ריי"צ) און זיין איידעם רבי מנחם מענדל שניאורסאָן. דער פּלאַץ געפינט זיך אין דער אָפּטיילונג פון אגודת חסידי חב"ד, אין דעם מאנטיפיורי בית עולם, אין קווינס בארא פון ניו יארק.
נאך דער פטירה פונעם לעצטן רבי'ן איז דער פלאץ געווארן א מקום קדוש וואס מ'קומט 24 שעה א טאג דאווענען און בעטן א ברכה.
דער אוהל ביים לעבן פון רבי מנחם מענדל
נאך דער פטירה פון זיין שווער י' שבט תש"י, פלעגט רבי מנחם מענדל כסדר גיין אויף זיין קבר. זײַנע ענטפער־בריוו אויף הילף־בעטן האט אָפֿט מאָל אנטהאלטן דער פֿראַזע "אזכיר על הציון", דאָס הייסט, איך וועל דערמאנען פאַר תפילה ביים קבר פונעם ריי"צ. רבי מנחם מענדל האט געזאגט פאר שלמה גורן אז ער קען נישט עולה זיין קיין ארץ ישראל ווייל עס איז דער דרך פון חב"ד רביס צו דאווענען כסדר אויף די קברים פון די וואס זענען פארגעקומען פאר זיי.
דער אוהל, דער בנין וואָס געפינט זיך אויפן קבר, איז אויפגעשטעלט געוואָרן באַלד נאָכן פטירה פון רבי יוסף יצחק, ווי עס איז נוהג ביי פילע צדיקים. דער געצעלט איז געבויט פון מירמלשטיין, אויף אן אייגנארטיגן אופן: אן אויסערליכע טיר פירט צו א ליכט-צימער און פון דארט צוויי אריינגאנג צום געצעלט גופא, איינס פאר מענער און איינס פאר פרויען. דער איינגאַנג האָט אַ דאַך, בשעת דער אוהל אַליין איז נישט פאַרדעקט, כּדי כּהנים זאָלן אויך קענען דאַוונען אויפן אָרט (ווייל אַז אויב דער אוהל וואלט געווען פאַרדעקט, וואָלט יעדער וואָס איז אַריינגעבראַכט געוואָרן אין דעם אָרט טמא געווען מיט דער טומאה פון אוהל). דער געביידע איז אויסגעצייכנט געווארן דורך רבי מנחם מענדל נאך דעם פטירה פון זיין שווער. נאך אוהלים אין דער וועלט זענען שפּעטער געבויט אין די זעלבע וועג.
רבי מנחם מענדל איז געווענליך געגאַנגען אין זיין שווער'ס געצעלט ערב ראש חודש און פופצטן פון חודש, אָבער אין זײַנע לעצטע יאָרן איז די אָפטקייט פון זיינע באזוכן געוואקסן. צענדליגער יארן איז ער געשטאנען שעה'ען נעבן דעם ציון, אין א באזונדערע סטרוקטור אין די זומער היץ און ניו יארק ווינטער שניי. אין די שפעטערדיקע יארן האט מען פאר אים געבויט א הײצע אױוון אין דער געביידע, װאס האט פארברענט, אין יאר תשנ"ג. ביים סוף פון זיין לעבן, כ"ז אדר א' תשנ"ב, שטייענדיג און דאווענענדיג ביים קבר, האט ער געליטן א זעץ.
צענטער פון אַרויפגאַנג צום קבר
א עולם פון צענדליקער טויזנטער פלעגן אָפט קומען אויפן אָרט. דער באדייטנדיקסטער דאטום פון שטראמען אין איין טאג איז ג' תמוז - די יארצייט פון רבי מנחם מענדל שניאורסון, אן אנדערער דאטום איז י' בשבט - די יארצייט פון רבי יוסף יצחק שניאורסון. אַנדערע וויכטיקע דאַטעס זענען ערב ראש השנה און ל"ג בעומר ווי אויך אַנדערע דאַטעס.
דער אוהל געפינט זיך אין צענטער פון דער חב"ד חלקה אין משה מאנטיפיורי בית עולם, אין די קעמבריא הייטס געגנט, אין די קווינס בארא פון ניו יארק. אַחוץ דעם רעגולערן אַרײַנגאַנג צום בית־עולם, קען מען אַרײַן דורך דעם באַזוכער הויז "אוהל חב"ד ליובאַוויטש" אויף דער פראַנסיס לואיס עוועניו נומ' 20-226, פֿון וואַנען עס איז אַ וועג גלייך צום קבר. די באַזוכער הויז איז אָפֿן 24 שעה אַ טאָג.
צווישן די משיחישע שטראָם אין חב"ד זענען פאראן אזעלכע וואס טענה'ן אז ר' מנחם מענדל איז נישט געשטארבן און איז ממילא נישט נקבר געווען דארט.
מנהגים
א טייל פון די מנהגים האט דער רבי זי"ע געהייסן מען זאל זיך אזוי פירן, און א טייל מנהגים קומט פון דעם וואס דער רבי אליין האט זיך אזוי נוהג געווען.
דינסט פאר עולים צום קבר
נאך דער פטירה פון רבי מנחם מענדל, זענען אויפגעשטעלט געווארן סערוויס געביידעס ארום דעם פלאץ אין עטליכע דערנעבנדיגע געביידעס וואס זענען איינגעקויפט געווארן פאר דעם צוועק. עס איז דא א בית כנסת, א בית חב"ד וואס האלט שיעורים און מאכט ווידיאו שמועסן פון רבי מנחם מענדל אן אויפהער. גרינג און פלאץ צו דאקומענטירן . דער אָרט איז אָפן 24 שעה.
עס איז אויך דא א הויז וואס ווערט גענוצט פאר געשעענישן ווי חאלאקע און ברית מילה, ווי אויך א ישיבה וואס איז געגרינדעט געווארן גלייך נאך דער פטירה פון רבי מנחם מענדל. מקוה טהרה פֿאַר באזוכער איז אַ צוויי-מינוט גיין און אפֿן א גאנצן מעת לעת.
שבת און ימים טובים ווערט דאווענען אין בית-עולם נעבן דעם געצעלט. אין די שבתים פאר די יארצייט פון פטירה פון רבי מנחם מענדל (דינסט בתמוז) און רבי יוסף יצחק (י' בשבט), ווערן אויפגעשטעלט געצעלטן פאר טויזנטער חסידים אין די נאענטע גאסן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליובאוויטש קאַטעגאָריע:ארטיקלען מיט לאקאציע מאפע מוסטערן קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן
שינאווא (הויף)
שינאווא, וועסט גאליציע, איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, דורך דעם וואס דארטן האבן געוואוינט די רבנים און רבי'ס פון דער שינאווער דינאסטיע וואס ציעט זיך פון רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם, באקאנט אלס דער שינאווער רב, וואס איז אן אפצווייג פון דעם צאנזער דינאסטיע.
(אין ווירקליכקייט האבען דארט שוין געוואוינט פריער אנדערע חסידישע רבנים, צ.ב.ש. רבי משה טייטלבוים דער ישמח משה).
טראץ דעם וואס דער שינאווער רב איז געווען דער עלצטער זון און א גרויסער אנהענגער פון זיין פאטער רבי חיים האלבערשטאם דער צאנזער רב, דאך האט ער שוין אין יאר ה'תרט"ו נאך ביים פאטער'ס לעבן אנגענימען קוויטלעך און מיט פארשידענע אויפפירונגן (מנהגים) זיך געפירט אנדערש ווי זיין פאטער, און אויך ביי געוויסע זאכען וואס האבן געהאט צוטוהן מיט הלכה האט ער געפסקנט נישט ווי דער פאטער.
דער שינאווער בוים
רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם (כ' שבט ה'תקע"ו – ו' טבת ה'תרנ"ט), דער שינאווער רב.
(די קינדער פון ערשטן ווייב מרת טאבע ( - ה'תקצ"ט), א טאכטער פון רבי אריה לייביש ליפשיץ, רב אין ווישניצא, דער אריה דבי עילאי.)
(די קינדער פון צווייטן ווייב מרת דבורה ( - ה'תר"ד (אומגעפער) ), א טאכטער פון רבי מרדכי זילבערשטיין, רב פון האלאשיץ, אן איידעם פון זיין ערשטן שווער דער אריה דבי עילאי.)
(די קינדער פון פערטן ווייב מרת חנה רחל א טאכטער פון רבי צבי הירש רומערז רב אין לעשנוב, א ברודער פון מרת מלכה די ווייב פון דעם שר שלום פון בעלזא.)
יצחק יהושע העשיל פרידמאן
רבי יצחק יהושע העשיל פֿרידמאַן (געבוירן כ"ד אייר תשנ"ו) איז דער היינטיגער סאדיגערער רבי אין בני ברק.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין לאנדאן צו רבי ישראל משה פרידמאן און צו שרה, טאכטער פון חיים משה פעלדמאן. ער האט געלערנט אין דעם בעלזער חדר און ישיבה קטנה, און אין דער גייטסהעדער ישיבה. דערנאך האט ער געלערנט אין דער מירער ישיבה אין ירושלים, וואו ער האט געלערנט ביי הרב אשר אריאלי.
ער האט חתונה געהאט ז' שבט תשע"ח מיט מלכה, טאכטער פון הרב אשר חיים שטערנבוך, דיין אין דעם אנטווערפענער מחזיקי הדת קהילה, זון פון הרב אליהו שטערנבוך.
נאך זיין טאטענ'ס הסתלקות אין חודש אב תש"פ, איז נתפרסם געווארן אז זיין טאטע האט געשריבן אין צוואה אז רבי יצחק יהושע העשיל וועט איבער נעמען די סאדיגורער רביסטעווע כאטש אז ער איז דער פינפטער זון.
מיט זיין הסכמה, האט זיין מאמע שרה מכתיר געווען נאך צוויי זין רבי׳ס: רבי מרדכי שלום יוסף, סאדיגורער רבי אין ירושלים, און רבי אהרן בער, סאדיגורער רבי אין לאנדאן.
יצחק יהושע העשיל קאַטעגאָריע:אדמורי"ם אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:לאנדאנער רבנים יצחק יהושע העשיל
עלזטרי און בארהאמוואוד באן סטאנציע
עלזטרי און בארהאמוואוד איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער מידלאנד הויפט ליניע, וואס באדינט דאס דארף עלזטרי און דעם שטעטל בארהאמוואוד אין הארטפארדשיר. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף דער טעמזלינק רוטע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 6.
היסטאריע
די סטאנציע איז געבויט געווארן דורך דער מידלאנד אייזנבאן אויף דער פארלענגערונג קיין, און האט געעפנט דעם 13טן יולי 1868 מיטן נאמען עלזטרי.
באדינונגען
די באנען ווערן אפערירט דורך טעמזלינק; צפון פארן זיי קיין סט אלבאנס און לוטאן און דרום קיין ריינהאם אדער קיין ווימבלדאן און סאטאן. אין די נישט שפיץ שעה׳ן פארן:
ביינאכט פארן ארויס באנען דרום קיין גאטוויק פליפארט און ברייטאן.
סיביר
קליין|250px|         [[סיבירער פעדעראלער דיסטריקט            געאגראפיש רוסיש סיביר             היסטאריש סיביר ]]
געאגראפיע
די גרויסע טייכן פון סיביר זענען דער אב, דער יעניסיי און דער לענא.
בערך 70,000 יידן וואוינען אין סיביר.
פרשת דברים
מען לייענט פרשת דברים דעם שבת פאר תשעה באב (דאס הייסט, ד' אב, ו' אב, ח' אב אדער ט' אב). טייל קהילות האבן דעם מנהג ביים לייענען די תורה שבת צו לייענען דעם פסוק ״איכה אשא לבדי …״ מיטן איכה ניגון.
אינהאלט
אין פרשת דברים הייבט אן משה רבנו זיין דרשה וואס ער האט געדרש'נט צו די יידן ביים סוף פון זיין לעבן. משה רבנו רעצענזירט ווי די יידן האבן געשיקט די מרגלים דעראויף האט מען זיי באשטראפט צו בלייבן אין מדבר פערציק יאר, דערנאך ווי מ'האט געבעטן פון אדום, מואב און עמון אדורכגיין זייער לאנד אונטערוועגט קיין ארץ ישראל, און די מלחמות מיט סיחון און עוג. אויך אז מ'האט געטיילט עבר הירדן (דעם מזרח בארטן פונעם ירדן) צו די שבטים ראובן, גד און העלפט פון שבט מנשה.
הפטרה
מען לייענט די הפטורה ״חזון ישעיהו״ (ישיעה קאפיטל א'), די דריטע פון די דריי הפטורות פון פורענות.
תורה ודעת
קליין|מתיבתא תורה ודעת ניו יורק ישיבת תורה ודעת (אדער "מתיבתא תורה ודעת") איז א חרדישע ישיבה וועלכער געפינט זיך אין קענסינגטאן, ברוקלין, ניו יארק, פאראייניגטע שטאטן.
פרשת דברים
הפטרה
וועגן דעם ווערט דער שבת גערופן ״שבת חזון״
פנחס שלום האגער
רבי פנחס שלום האגער (כ' אלול ה'תש"ח - י"ז סיון ה'תשע"ה), אויך באקאנט אלס בעל אור שלום איז געווען דער רב פון דער מאנסי-וויזשניצער געמיינדע אין בארא פארק, און דער עלטסטער זון פון רבי מרדכי האגער, דער וויזשניצער רבי פון מאנסי.
תורה ודעת
היסטאריע
די ישיבה איז געעפנט געווארן אין 1917 אין וויליאמסבורג אלץ א פרומע עלעמאנטערע שולע דורך בנימין ווילהעלם און לואיס דערשאוויץ. זיי האבן אויסגעקליבן הרב זאב גאלד צו שטיין אין שפיץ פון דעם מוסד, און ער האט אויסגעוועלט דעם נאמען "תורה ודעת" אויפן נאמען פון הרב יצחק יעקב ריינעס'נס ישיבה אין לידא, וואו הרב גאלד האט געלערנט אין זיין יוגנט.
פנחס שלום האגער
לעבנס געשיכטע
רבי פנחס שלום, איז געבוירן כ' אלול ה'תש"ח אין וויליאמסבורג, צו זיין פאטער רבי מרדכי האגער, דער וויזשניצער רבי פון מאנסי, און צו זיין מוטער מרת סימא מירל, טאכטער פון הרה"ק רבי יעקב יוסף טווערסקי, דער פריערדיגער סקווערער רבי. ער איז גערופן געווארן "פנחס" נאך רבי פנחס טווערסקי פון אוסטילע, וועלכער איז געווען דער שווער פון זיין זיידן דער סקווערער רבי, און "שלום" נאך דעם שר שלום פון בעלזא, פון וועמען איז ער געווען אויכעט אן אייניקל און וועמענס יארצייט איז אויסגעפאלן אין דעם זעלבן טאג פון זיין ברית. אלס קינד, איז ער געהאדעוועט געווארן ביים טאטן און אויכעט אויפגעוואקסן אין שאטן פון זיין זיידן דער סקווערער רבי, וועלכער האט אים אייביג ארומגענומען מיט ליבשאפט. ווען עס איז געקומען די צייט, האט ער געהייראט זיין רעביצין מרת זיסל רייזל טאכטער פון הרה"ק רבי הערשעלע ספינקער און צוזאמען האבן זיי אויפגעשטעלט א שיינעם שטוב.
תורה ודעת
היסטאריע
אין אירע ערשטע יארן האט זיך די ישיבה געפירט אויפן שטייגער פון תורה עם דרך ארץ. מיט דער צייט אבער, איז עס פארוואנדלט געווארן אין א חרדישער ישיבה. מיט דעם אלעם איז די ישיבה אייגענארטיג מיט דעם וואס זי ערלויבט אירע תלמידים צו גיין שטודירן אין קאלעדזש, עפעס וואס איז פארבאטן אין רוב חרדישע ישיבות היינט צו טאגס.
פנחס שלום האגער
לעבנס געשיכטע
געציילטע יארן נאך זיין חתונה, האט אים זיין פאטער דער וויזשניצער רבי באשטימט אלס רב פון דער ארטיגער מאנסי-וויזשניצער קהילה "קהל תורת חיים" אין בארא פארק. די געמיינדע דעמאלטס אין יענע יארן איז געווען נאך קליין, אבער מיט די יארן און אונטער דער פירערשאפט פון רבי פנחס שלום, האט אנגעהויבן צו בליען, און היינט צו טאגס זי ציילט אפ הונדערטער משפחות און א רייע פון מוסדות אין וועלכע לערנען טויזנטער תלמידים.
רבי פנחס שלום איז געווען אומעטום באוואוסט מיט זיינע געוואלדיגע גוטע מידות, יראת שמים און צניעות, און איז געווען אן אויסערגעווענליכער ענוו.
תורה ודעת
היסטאריע
ווען וויליאמסבורג איז נאך דער צווייטער וועלט קריג געווארן שטארק חסידיש האט תורה ודעת פארקויפט זייער געביידע פאר פאפא חדר, און זיי האבן זיך אריבערגעצויגן קיין קענזינגטאן וואו א גרעסערער עולם אמעריקאנער אידן האבן געוואוינט.
פנחס שלום האגער
לעבנס געשיכטע
טראץ זיין אמט און מעמד, פלעגט ער אוועקלויפן פון כבוד אזוי ווי מען לויפט פון פייער, און מענטשן וואס האבן אים געקנענט דערמאנען זיך און דערציילען אז ער האט קיינמאל נישט געהאלטן אז צוליב דעם אז ער איז געווען פון רבי'שע משפחה דארף ער האבן א ספעציעלן יחס און באקומען אלעס גרייט אויף א "גאלדענעם טאץ", אדער האבן אן אייגענעם פראכטפולן אויטאמאביל, און דערציילען וויאזוי פלעגט ער פארן פון איין פלאץ צו א צווייטן מיט בוסן, אזוי ווי א "פשוט'ער מענטש", און אויב עס האט פאסירט אז איינער האט אים געוואלט געבן א "היטש" (טרעמפ), פלעגט ער קודם נאכפרעגן צו וועלכער ריכטונג פארט ער, כדי חלילה נישט צו מטריח זיין יענעם, און בלויז נאכדעם וואס דער דרייווער האט אים געזאגט אז ער פארט "סיי ווי" יענער וועג, איז ער אריינגעגאנגען אין אויטא.
תורה ודעת
היסטאריע
אין די יארן ווען הרב גדליה שארר און הרב יעקב קאמינעצקי זענען געווען ראשי ישיבה האבן זיך געשאפן צוויי פראקציעס אין ישיבה, איין האט געהייסן "ר' יעקב'ניקעס" און די צווייטע "רב שארר'ניקעס". די צוויי זענען געווען מחולק צווישן זיך ווער עס זאל האבן דאס לעצטע ווארט אין ישיבה. למעשה האבן די "ר' יעקבניקעס" געהאט די אויבערהאנט.
פנחס שלום האגער
הסתלקות
אין יאר ה'תשע"ה נאכדעם וואס ער האט שטארק געליטן פון געפערלעכע ווייטאגן א שטיקל צייט, איז ער אדורכגעגאנגען אן אפעראציע, וועלכע האט זיך ליידער קאמפליצירט, און געציילטע וואכן דערנאך, אין י"ז סיון, איז ער ליידער נפטר געווארן. די שוידערליכע בשורה איבער זיין פטירה, איז אראפגעפאלן אזוי ווי א דונער אין העלן טאג, און האט זיך בליץ שנעל ארומגעשפרייט און איבעראל האט מען באוויינט די גרויסע אבידה און נישט געקענט גלייבן אז דער באליבטער צדיק רבי פנחס שלום איז אוועק פון דער וועלט. זיין ריזיגע לוויה איז ארויסגעקומען פון בית המדרש קהל "תורת חיים" וויזשניץ מאנסי אין בארא פארק און נאכהער האט זיך פארגעזעצט אין וויזשניצער בית מדרש אין מאנסי, און פון דארט צום וויזשניצער בית החיים וואו ער איז באערדיגט געווארן.
תורה ודעת
ראשי ישיבות
ביז זיין פטירה שבט תשע"ו האט געדינט אלץ ראש ישיבה הרב ישראל בעלסקי וועלכער איז אויך א פוסק פאר דער כשרות ארגאניזאציע פון א-יו.
פנחס שלום האגער
קינדער
קאַטעגאָריע:וויזשניץ קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
תורה ודעת
ראשי ישיבות
די היינטיגע ראשי ישיבות זענען רבי יוסף סאוויצקי (זון פונעם באסטאנער רב, הרב מרדכי סאוויצקי), רבי ישראל רייזמאן און רבי יצחק ליכטנשטיין.
באוואוסטע תלמידים
קאַטעגאָריע:ישיבות קאַטעגאָריע:ברוקלין
נח זאלודקאווסקי
נח זאַלודקאווסקי (תרי"ט - תמוז תרצ"א; באקאנט אלס נח לידער) איז געווען א חזן און גלייכצייטיג א גרויסער ת"ח, אזש ער האט באקומען סמיכה פאר רבנות פונעם ראגאטשאווער גאון.
זאלודקאווסקי איז געבוירן אין יאר תרי"ט אין א קליין שטעטל באווראץ, וואס געפינט זיך נעבן גראדנא (הוראדנא), ליטע.
שוין פון קינדווייז אן האט ער שיין געזינגען. ווען ער איז געווארן בר מצוה, האט אים זיין פאטער געשיקט לערנען אין דער ישיבה אין זשעטל. דערנאך איז ער געפארן לערנען קיין סלאנים, וואו ער האט שפעטער חתונה געהאט.
שפעטער איז ער אוועק פון לידא צוליב א קהל'ישער מחלוקה, און געגאנגען קיין ווילנא דאווענען אין די ימים נוראים.
סכעלדע
די סכעלדע (האלענדיש: Schelde, פראנצויזיש: Escaut) איז א טייך לאנג 350 ק"מ. עס הייבט זיך אן אין צפון פראנקרייך, און שטראמט אין מערב בעלגיע אין פליסט אריין אין דרום־מערב האלאנד.
איינס קרייז
קליין|200px|איינס קרייז אין מאטעמאטיק, איז די איינס קרייז די קרייז וואס איר ראדיוס איז 1, און איר צענטער איז ביים אקסן אנהייב פון דער קארטעזישער פלאך. אין טריגאנאמעטריע ניצט מען די איינס קרייז אויף פארשידענע צוועקן - צו דעפינירן א נאטירלעכע מאס פאר א ווינקל, דער ראידאן, און צו פארברייטערן די דעפיניציעס פון די טריגאנאמעטרישע פונקציעס. אפטמאל שרייבט מען פאר דער איינס קרייז S1 (דער איינס קיילעך אין איין דימענסיע).
נח זאלודקאווסקי
שפעטער איז ער אויפגענומען צו זיין חזן אין די שטאט וואלקאוויסק, דערנאך איז ער אריבער קיין בריסק, און פון דארט איז ער אריבער קיין קאליש וואו ער איז געווען חזן פערציג יאר צייט.
איינס קרייז
קאמפלעקסער פלאך
אינעם קאמפלעקסן פלאך איז די איינס־קרייז צוזאמענגעשטעלט פון אלע קאמפלעקסע צאלן וואס האבן אן אבסאלוטן ווערט פון 1.
סכעלדע
ליניע
די קוואלוואסערן פון דער סכעלדע זענען אין גואי, אין דעם איין דעפארטמענט פון צפון פראנקרייך. זי פליסט צפון דורך קאמבראי, און קומט אריין אין בעלגיע לעבן טורנאי. אין גענט, וואו דער הויפט בייטייך, דער ליס, קומט אריין,, קערט די סכעלדע צו מזרח. נאענט צו אנטווערפן, די גרעסטע שטאט אויף אירע ברעגן, פליסט די סכעלדע מערב אריין אין האלאנד צום צפון ים.
איינס קרייז
זעט אויך
קאַטעגאָריע:געאמעטריע קאַטעגאָריע:קרייז
סכעלדע
דרויסענדיגע לינקן
אינפארמאציע איבערן טייך (אין האלענדיש)
קאַטעגאָריע:טייכן אין אייראפע קאַטעגאָריע:פראנקרייך קאַטעגאָריע:בעלגיע קאַטעגאָריע:האלאנד