cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
אלכסנדר ביידער
ביאָגראַפיע
צוזאַמען מיט סטיווען מאָרזע האָט ביידער אַנטוויקלט דעם אַלגאָריטם פון אַזוי גערופענעם ביידער־מאָרזעס פאָנעטישער אַנטשפּרעכונג, וואָס דערמעגלעכט אַן אויטאָמאַטיזירטע פאַרגלייכונג פון נעמען (אַנאַלאָגיש צו Soundex).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רוסישע יידן קאַטעגאָריע:פראנצויזישע יידן קאַטעגאָריע:יידיש שפראך לינגוויסטן
דוד פאווארסקי
הרב יהושע דוד פאוואַרסקי (גבוירן י' שבט תרס"ב, 18טן יאנואר 1902 - ו' אדר א' תשנ"ט, 21סטן פעברואר 1999) איז געווען ראש ישיבה פון דער פאנאוועזשער ישיבה מער ווי פופציק יאר.
ביאגראפיע
הרב דוד איז געבוירן געווארן אין דעם שטעטל ליובאן אין ווייסרוסלאנד צו שלום קוסטענאוויץ. ער האט געלערנט אין דער סלוצקער ישיבה ביי הרב איסר זלמן מעלצער. ווען די ערשטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן האט ער זיך געשמוגלט אדורכן גרענען כדי אנצוקומען אין פאלטאווע. פאר דעם צוועק האט ער גענוצט דעם פאס פון איינעם יהושע פאווארסקי, און פון דעמאלסט אן האט ער געענדערט זיין נאמען צו יהושע דוד פאווארסקי, דעם נאמען וואס איז פאראייביקט אין זיין ספר ישועת דוד. א גאר קורצע צייט האט ער געלערנט אין דער סלאבאדקער ישיבה וואס איז דאן געווען אין פאלטאווע. פון דארטן איז ער געגאנגען לערנען אין דער מירער ישיבה, וואס איז אויך דעמאלסט געווען אין פאלטאווע, ביים משגיח הרב ירוחם לייבאוויץ, וואס האט שטארק משפיע געווען אויף אים. אויך האט ער געלערנט אין דער פאנאוועזשער ישיבה אין ליטא, ביי הרב יוסף שלמה כהנעמאן און אין דער קעלמער תלמוד תורה ביים זון פונעם אלטער פון קעלם. דערנאך איז ער צוריק לערנען אין מיר וואו ער האט געלערנט ביז זיין חתונה אין תר"פ.
ער האט געהייראט צפורה, טאכטער פון רב דוד דוב קרייזער, פון די ראשי ישיבות אין קלעצק. הרב אריה לייב מאלין איז געווען זיין שוואגער. נאך זיין חתונה האט ער געלערנט אין כולל פון הרב אלחנן וואסערמאן אין באראנאוויטש, און ער פלעג זאגן אמאל א שיעור אין הרב וואסערמאנ׳ס ישיבה. אין יענער תקופה האט ער ארויסגעגעבן דעם ערשטן טייל פון זיין ספר ישועת דוד.
אין תש"א איז ער ארויף אין ארץ ישראל מיט זיין משפחה. א קורצע צייט נאכהער האט מען אים באשטימט ראש ישיבה פון  דער ישיבה תומכי תמימים פון חב"ד אין תל אביב. אין אלול תש"ד האט ער אויפגענומען א פארבעטונג פון הרב כהנעמאן צו ווערן ראש ישיבה אין דער פאנאוועזשער ישיבה אין בני ברק, צוזאמען מיט הרב שמואל ראזאווסקי.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ארץ ישראל קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י קאַטעגאָריע:פאנאוועזשער ישיבה
גרינער פעפער
קאטעגאריע:פעפער
מוסטער-ווערק פון דער יידישער ליטעראטור
מוסטער-ווערק פון דער יידישער ליטעראטור איז א ציקל פון ביכער ארויסגעגעבן פון יוסף ליפשיץ פאנד פון דער ליטעראטור-געזעלשאפט ביי קולטור קאנגערס אין ארגענטינע.
דער סעט אנטהאלט הונדערט ביכער און אלע זענען געדרוקט אין ארגענטינע אונטער דער רעדאקציע פון: שמואל ראזשאנסקי, און קארעקטור: די ערשטע העלפט ביי שעפסל נייהויז און צווייטע העלפט פון באנד אכצן און ווייטער ביי יעקב יהושע לערמאן, זיי פארמאגן א רייכן געקליבענעם אוצר פון דער אמאליגער ליטעראטור אין די יודישע שפראך.
די ביכער זענען ווי פאלגענד:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:יידישע ביכער
די סימפסאנס
קליין די סימפּסאָנס (ענגליש: The Simpsons) איז אַן אמעריקאנישע אנימירטע סיטואציע קאמעדיע סעריע פאר דערוואַקסענע, וואס איז געשאפן געווארן דורך מאַט גריינינג פאר די פוקס אוידיציע פירמע. די סעריע האט אנגעהויבן דעם 17טן דעצעמבער 1989, און איבער 578 עפיזאדן זענען טראנסמיטירט געווארן אין 30 סעזאנען. א פולער לענג פילם פאר די גאנצע פאמיליע מיטן נאמען "דער סימפּסאָנס פילם" איז באפרייט געווארן דעם 27סטן יולי 2007.
היסטאריע
די סעריע איז ערשט טראנסמיטירט געווארן אלס קורצע פילמען אין "דער טרייסי אָלמען שוישפיל". דערנאך האט פוקס געשאפן א ספין-אף סעריע וועגן די סימפּסאָנס אין 1989.
פילם
א פילם באזירט אויף די סעריע מיטן נאמען "דער סימפּסאָנס פילם" איז באפרייט געווארן אין 2007.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טי ווי סעריעס קאַטעגאָריע:אנימירטע טעלעוויזיע סעריעס
שארית הפליטה (ארגאניזאציע)
צו מיינט איר שארית הפליטה אידן?
נאך דעם חורבן אייראפע האט דער קלויזענבורגער רב געגרינדעט און אנגעפירט די ארגאניזאציע שארית הפליטה, א נעצווערק פון אנטשטאלטן (מוסדות) פאראנטווארטליך פאר דער הילפס-ארבעט פאר די יידן וואס האבן איבערגעלבט דעם שווערן חורבן אייראפע. די טעטיגקייטן פון שארית הפליטה:
די אויפגעבע
ווען דער צווייטער וועלט קריג האט ג'ענדיגט און די "D.isplaced P.ersons" די יידן וואס האבן איבערגעלבט דעם שווערן חורבן אייראפע זענען אזוי געזאגט "באפרייט" געווארן, דעמאלט זענען זיי הערשט געווען "ארעסטירט".
"ארעסטירט", צוריק קערען צו זייערע היימען פון וואו מ'איז געקומען האט מען נישט געקענט, ס'איז געווען אינגאנצן פארניכטערט, קיין ארץ ישראל האט מען נישט געקענט ארויף איבער דעם ביטערען פארבאט פון די ענגלישע רעגירונג וועלכע האט געהאלטן דעם מאנדאט איבער ארץ ישראל, צו פארן קיין אמעריקא דעם "מלכות של חסד" האט געפאדערט און יענע צייטן א געוואלדיגע שווערע פאפיער ארבייט צו קענען ערלעדגען א וויזע, זעלבסט פארשטענדליך און די לאגערן האט געברענט די הויט, אבער "באפרייט".
דער קלויזענבורגער רב האט גענומען זיין באשלוס, זיין ערשטע אויפגאבע נאך דעם באפרייאונג, זארגען אז די פרומע יידן זאלען נישט דארפען זיך איינבעטען ביי די אלע פארפרעמדע ארגאניזאציעס, און אויפשטלען אן אייגענע ארגאניזאציע וועלכע זאל זארגען פאר די פראבלעבן פון דעם פרומען ייד, און אויפשטעלען פאר זיי אנשטאלטן פון תורה און חסד.
ליסטע
טייל פון די ערטער וואו דער שארית הפליטה נעצווערק האט פונקציאנירט מיט אירע טעטיגקייטן:
רעפערענצן
קאטעגאריע:צאנז קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע קאַטעגאָריע:שארית הפליטה
אפטימוס פריים
אָפּטימוס פּרײַם (ענגליש: Optimus Prime) איז א כאראקטער פון דער "טראַנספּאָרמערס" קאנצעסיע. פּרײַם איז דער פירער פון די אויטאָבאָטן, א גרופע פון פֿאַרוואַנדלענדיקע ראָבאָטן פון דער פלאַנעט סײַבערטראָן. די אויטאָבאָטן זענען שטענדיק אין א קריג מיט אן אנדערע גרופע פון פֿאַרוואַנדלענדיקע ראָבאָטן וואס הייסט די דעסעפּטיקאָנען.
וועבלינקען
קאטעגאריע:פיקטיווע כאראקטערן
25סטן יולי
דעם 25סטן יולי איז דער 206טער טאג פון יאר (207טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 159 טעג.
פייערטעג
25
ירחמיאל ישראל יצחק דאנציגער
רבי ירחמיאל ישראל יצחק דאנציגער (שבט ה'תרי"ד - כ"ט בטבת ה'תר"ע) איז געווען דער צווייטער אלעקסאנדער רבי, און מחבר פון די ספר ישמח ישראל וועלכע איז ברייט אנגענומען ביי כמעט אלע יידישע קרייזן, ער האט געדינט אלס רבי צווישן די יארן תרפ"ד - תר"ע (ה'תרנ"ד - ה'תרצ"ט). ער איז פאררעכענט געווארן אלס די גרעסטער חסידישע רבי אין פוילן, און אונטער זיין פירערשאפט איז אלעקסאנדער געווארן דאס צענטראלע חסידות אין קאנגרעס פוילן.
לעבענסגעשיכטע
ער איז געבוירן אין דער שטעטל מאקאווע אין פוילן צו זיין פאטער רבי יחיאל דאנציגער, דער אלטער רבי פון אלעקסאנדער, וועלכער האט ערפילט דאס ארט פון רבי דוב בעריש פון ביאלע וואס האט ערפילט די ארט פון רבי מנחם מענדל פון ווארקא און רבי יצחק פון ווארקא.
שוין פון זיין אינגע קינדער יארן האט ער זיך שוין אויסגעצייכנט אין זיינע כשרונות און חכמה, ווען ער איז אלט געווען פינף יאר, איז ער געפארן מיט זיין פאטער קיין ווארקא, ווען דער אינגער ווארקער רבי האט אים געזען גיין אין הויף פון בית מדרש מיט זיין סידור אין האנט, האט ער איהם געפרעגט, 'ווער האט דיר אויסגעלערנט די סדר פון דאווענען, דיין פאטער אדער דיין מלמד?', האט דער אינגל געענטפערט, 'נישט מיין פאטער און נישט דער מלמד, נאר דער סידור…'
אין עלטער פון פופצן יאר איז ער גענומען געווארן אלס חתן, מיט דער טאכטער פון ר’ דוב בער גארמאַן א פאָריסאווער חסיד פון שטאט פולטאסק. זײן רעביצין מרת דבורה איז געווען באקאנט ווי אַ צניעותדיקע און גאר חשובע פרוי. זי האט זיך זײער אפגעגעבן מיט טוהן צדקה וחסד, הכנסת כלה. פאר דער שידוך איז איר טאטע געגאנגען צו רבי יעקב אריה פון ראדזימין זיך שואל עצה זיין, צו ער זאל חתונה מאכן זיין טאכטער מיט'ן ישמח ישראל, ווייל זיין בארד האט נאך נישט אנגעהויבן וואקסן, און ער האט מורא געהאט אז ער וועט נישט געבענטשט ווערן מיט קינדער. האָט דער ראדזימינער רבי אים גענטפערט, "ער וועט האבן מער זין ווי עס זענען דא פאר טויזנטער אידן [- א רמז, אז ער וועט זיין א רבי און א מנהיג ישראל].
נאך וואס דער אינגער ווארקער רבי איז נפטר געווארן, אין כ"ז סיון שנת ה'תש"ח, האט זיין פאטער רבי יחיאל מקבל מרות געוועהן פון רבי בעריש פון ביאלע, און איז געוועהן איינער פון זיינע גרעסטע תלמידים. אבער רבי ירחמיאל ישראל יצחק, איז אויך געפארן אסאך צו רבי יעקב אריה פון ראדזימין, איינער פון די עלטסטע תלמידים פונעם רבי ר' שמחה בונים פון פשיסחא, וועלכער האט געהאט א זעלטענער אריכות ימים, און איז באקאנט געוועהן אלס א דערהויבענער צדיק און א גרויסער בעל מופת. ער האט שטארק נושא חן געוועהן אין די אויגן פון רבי יעקב אריה, וועלכער האט איהם גאר שטארק מקרב געוועהן, מער װי אלע זײנע עלטערע חסידים, די פשיסכע און װארקא תלמידים. ער האָט אים אפילו געשאנקען זײן שטעקן אלס מתנה, און דער ישמח ישראל האט אלעמאהל געהיטן דעם שטעקן, און האט עס אלעמאהל מיטגענומען ווי ער איז נאר געגאנגען און געפארן.
ער האט נישט איבערגעלאזט קײן קינדער, ער פלעגט פארן צו זיין רבי רבי יעקב אריה פון ראדזימין זיך מזכיר זיין פאר קינדער, ביז איין מאל האט רבי יעקב אריה געזאגט צו זיינע חסידים, וואס וויל דער זון פון דער גריצער רב (רבי יחיאל האט דאן אנגעפילט דעם ארט פון זיין פאטער, רבי שרגא פייוול פון גריצא), ער האט דאך די נשמה פונעם הייליגן אור החיים הקדוש (וואס האט נישט געהאט קיין קינדער) און וויאזוי בעט ער צו האבן קינדער.
רבי ירחמיאל ישראל יצחק איז נפטר געווארן אין יאר תר"ע. ער איז באגראבן געווארן אין דעם שטעטל אלעקסאנדער אין פוילן נעבן זיין פאטער רבי יחיאל.
נאך זיין פטירה איז זיין ברודער רבי שמואל צבי דאנציגער, דער "תפארת שמואל", געקרוינט געווארן אלס דער דריטער רבי אין דער אלעקסאנדער דינאסטיע, און ער האט געגרינדעט די נעץ פון די הונדערטער ישיבות "בית ישראל" אין פוילן אויפן נאמען פון זיין ברודער, דער ישמח ישראל, וואו טויזנטער תלמידים זענען געזעצן און געלערנט. א קליינע צאל חסידים האבן אנגענומען די הנהגה פון רבי אהרן צבי לאנדא, זון פון רבי דוב בעריש ביאלער, אבער ער איז נפטר געווארן פּלוצים בלויז מיט עטליכע חדשים שפעטער און עס האט אים איבערגענומען זיין ברודער רבי אלימלך מנחם מענדל לאנדא, וועלכער איז אריבער אין שטעטל סטריקאָוו און האט דארט געגרינדעט דעם סטריקאָווער הויף.
ישמח ישראל
זיין ספר "ישמח ישראל" ווערט פאררעכנט ווי איינע פון די פאנדימענטאלע ספרי חסידות, און בפרט אין די אלעקסאנדער חסידות. פון איין זייט ווערט גערעדט מיט א טיפקייט אין די יסודות פון חסידות און איז באזירט אויף די עיקרים פון תורת הקבלה, און פון דער צווייטער זייט, איז עס געשריבן אין א לייכטע שפראך וואס איז אויך געאייגנט פאר די פשוטע המון עם אזוי ווי זיין ספעציעלע פארלאנג, און עס פארמאגט אויך אסאך מאמרי חיזוק און באזירט אויף מדרש חז"ל, און זיי זענען די מאמרים וואס איז געזאגט געווארן שבת־נאכט. א טייל פון זיי זענען געשריבן דורך דעם ישמח ישראל אליין, וועלכע זענען געווענליך געשריבן אין קורצן, און א טייל מאמרים געשריבן דורך רבי מנשה פריימאן, וועלכער איז שפעטער געווען איינער פון די מנהלים פון די "בית ישראל" ישיבות.
עס איז אבער אנדערש פון די אנדערע ספרים אין דער פרשיסחא דענאסטיע אז עס שטעלט זיך אויף די פּראַקטישע חסידות און נישט נאר אויף טעאָרעטישע חסידות, צוליב דעם האָבן פילע פון ​​די מנהיגי החסידות אין די פריערדיגע דורות ווי אויך אין די לעצטע דורות באַפוילן זייערע חסידים צו לערנען דאָס ספר.
דאָס ספר "ישמח ישראל" איז געדרוקט געוואָרן בערך א יאר נאך זיין פטירה דורך זיין ברודער, דעם בעל "תפרת שמואל", ווען צום צוועק פון דרוקן דאס ספר, האט דער חסיד אליעזר גוטשטאַדט געגרינדעט דער ערשטער אידישער דרוקעריי אין שטאט לאדזש.
צוגעטשעפעט צום ספר איז אין די שפעטערע יארן געדריקט געווארן דעם ספר 'מאורן של ישראל' און דאס זענען מאמרים וואס זענען נישט געדרוקט געווארן אינעם ספר, וואס זענען צוזאמגעשטעלט פון ספרים און אנדערע מקורות, צוזאמגעשטעלט אויף דעם פארלאנג פונעם אמונת משה, דער פינפטער רבי אין די אלעקסאנדער דינאסטיע.
ירחמיאל_ישראל_יצחק_דאנציגער קאַטעגאָריע:פוילישע אדמורי"ם
אינסטאגראם
אינסטאגראם איז א סאציאלע-מעדיע אפליקאציע צו טיילן זיך מיט בילדער און ווידעאס, פאר מאביל, דעסקטאפ און וועב.
עס איז באשאפן געווארן דורך קעווין סיסטראם און מייק קרוגער אום תש"ע אלס א פרייע עפפ פאר דער iOS אפערירן־סיסטעם. די ענדרויד ווערזיע איז פובליצירט געווארן אום תשע"ב.
משה עמאר
הרב פראפסור עמאריטוס משה עמאר (געבוירן 1946) איז אן עקספּערט אין מיטלאלטער העברעישער פּאלאאָגראפיע און פארזיצער פון די דעם אורות יהדות המגרב.
דניאל פריש
הרב דניאל פֿריש (ז' שבט ה'תרצ"ה, יאנואר 1935 - י"ד שבט ה'תשס"ה, 24סטן יאנואר 2005) איז געווען א תלמיד חכם און מקובל גוטע מידות און אַ גוט האַרץ, איינער פון די פירער פון דער ישיבה פון אנשי מעמד, א רב אין דער מקובל ישיבה שער השמים און אן איינפלוסער אין חסידות תולדות אהרן און שפעטער אין חסידות תולדות אברהם יצחק. מחבר פון פילע ספרים, דאס מערסט באַרימטע פון זיי מתוק מדבש אַנאָטאַציע אויפן זוהר הקדוש.
ביאגארפיע
געבוירן אין נאנאש אין אונגארן, צו הרב נפתלי הירצקא און שרה פֿריש. ביי דריי יאָר אַלט איז ער געוואָרן א יתום פון זיין מוטער. זיין פאָטער האָט חתונה געהאַט מיט פֿראַדל וואָס האָט אים אויפגעוועקט. ער איז געווען בערך נײַן יאָר אַלט ווען די נאַציס האָבן אינוואדירט אונגארן, און זענען דורכגעגאַנגען די געשעענישן פון דעם חורבן דארט. ער האט אימיגרירט קיין ישראל אין 1952. ער האט געלערנט ביי רבי יוחנן סופר, דער רבי פון ערלוי, און שפעטער נאכגעפאלגט צום רבי'ן פון תולדות אהרן.
אלע חיבורים
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:מקובלים קאַטעגאָריע:חסידים קאַטעגאָריע:רבנים פון אונגארן
ניו סאוט וויילס
ניו סאוט וויילס איז א שטאַט אין דרום־מזרח אויסטראליע, וואס באדעקט א שטח פון 809,444 קוואדראט ק"מ, און איז דער פינפט גרעסטער פון די שטאטן און טעריטאריעס פון אויסטראליע. אין 2018 האבן געוואוינט אין ניו סאוט וויילס 8,023,740 איינוואוינער.
די הויפטשטאט איז סידני.
דער שטאט איז געגרינדעט געווארן דעם 26סטן יאנואר 1788 ווי א ווי א קאלאניע פאר ארעסטאנטן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אויסטראליע
די שווארצע יודן פון הארלעם
די שווארצע יודן פון הארלעם (ענגליש: the black jews of harlem) איז א בוך אויף די ענגלישע שפראך וועלכע באשרייבט די שווארצע יודן אין הארלעם, די ערשטע דריטל באציהט זיך איבער די קהילה פון די מצוה האלטערס (ענגליש: The Commandment Keepers) געגרינדעט דורך הרב וואנווארט מעטיו.
עס איז צום ערשט ערשינען אין יוני פון יאר 1964, איבערגעדרוקט ביי שקאודען אין 1970 און נאכאמאל אין מעי פינעף 1988 וועלכער אנטהאלט 156 בלעטער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ביכער
סטריקאוו (הויף)
ממוזער| סטריקאווער בית המדרש אין [[בוכארישער קווארטאל|בוכארישן קווארטל]] סטריקאוו אין פוילן איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, וואס דארטן האט רבי אלימלך מנחם מענדל לאנדא געגרידעט זיין חסידישן הויף, וואס האט ממשיך געווען דעם דרך פונעם ווארקער חסידות (וואס זיין פאטער רבי בעריש ביאלער איז געווען איינער פון זייערע רביס).
נאך דער פטירה דער ישמח ישראל פון אלעקסאנדער, וואס האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער, זענען די מערהייט פון זיינע חסידים אריבער צו זיין ברודער דער תפארת שמואל און א טייל חסידים זענען אריבער צו רבי אהרן צבי לאנדא פון ביאלע. נאך זיין פטירה האט זיך זיין ברודער רבי אלימלך מנחם מענדיל באזעצט אין סטריקאוו, וואו ער האט אויפגעשטעלט זיין הויף.
היינט זענען דא צוויי סטריקאווער רביס, רבי דוד בראנדער אין בני ברק און רבי יעקב דן שטערן אין ירושלים.
סטריקאווער רביס
קליין|150px|רבי דוד כהן בראנדער, סטריקאווער רבי אין בני ברק קליין|רעכטס|150px|רבי יעקב דן שטערן, סטריקאווער רבי אין ירושלים נאך דער פטירה פון דער ישמח ישראל, האבן א טייל פון זיינע חסידים געוואלט מכתיר זיין רבי אהרן צבי לאנדא פון ביאלע (א זון פון רבי דוב בעריש ביאלער). זיין מוטער האט זיך שטארק דערקעגנט, מיט דער טענה אז ווערן א רבי איז א סכנה פאר איר זון, אבער ער האט נאכגעגעבן דעם דרוק פון די חסידים און האט אויף זיך גענומען די רביסטעווע אין שעדליץ י"ד שבט תר"ע. זיין מוטער איז אבער געווען גערעכט, פיר חדשים נאכהער איז ער נפטר געווארן דעם צווייטן טאג שבועות תר"ע.
זיין ברודער רבי אלימלך מנחם מענדל האט איבערגענומען די הנהגה פון אים און האט זיך באזעצט אין סטריקאוו.ביי דער ערשטער וועלט מלחמה האט רבי אלימלך מנחם מענדל האט ער געוואוינט אין זגיערזש. ער איז נפטר געווארן אין תרצ"ו אין אטוואצק.
אין תש"ח האבן די איבערגעבליבענע חסידים מכתיר געווען רבי אברהם אביגדור נחום צו פירן ווייטער דאס חסידות. אין זיינע יארן האט מען אויפגעשטעלט שטיבלעך אין תל אביב און בני ברק, אחוץ דעם אלטן סטריקאווער בית מדרש אין ירושלים, וואס דער אלטער סטריקאווער רבי האט געגרינדעט בשעת ער איז געווען אין ארץ ישראל. אין תשמ"ו איז רבי אברהם אביגדור נחום אריבער פון תל אביב, וואו ער האט געוואוינט צענדליקע יארן, קיין בני ברק, און האט באשטימט זיין בית מדרש אין דער אלשיך גאס. אין תש"ן האט רבי אברהם אביגדור נחום געעפנט אין בני ברק די ישיבה "קול יעקב סטריקוב", אויף זיין פאטערס נאמען. אין דער פירערשאפט פון דער ישיבה האט ער באשטימט זיינע דריי איידעמעס, רבי משה שמואל שטערן (זון פונעם ביליצער רב), רבי ישעיהו פרענקל-תאומים(רב פונעם קראקעווער בית מדרש) און רבי דוד בראנדער (זון פון רבי שלום בראנדער בעלזער ראש ישיבה). אין תשנ"ב האט מען געבויט א ניי שטיבל אין ירושלים, אין ביי דער חנוכת הבית האט רבי אברהם אביגדור נחום מכתיר געווען זיין עלצטע אייניקל רבי יעקב דן שטערן רב פונעם שטיבל.
יהדות התורה
thumb|Znak Zjednoczonego Judaizmu Tory
יהדות התורה - איז א פארטיי פון ארטאדאקסישע אשכנזישע אידן וואס איז א פאראייניגונג פון דער חסידישער אגודת ישראל פארטיי און דער ליטווישער דגל התורה פארטיי.
דער רוחניתדיגער מנהיג פון דגל התורה איז דער מנהיג פונעם ליטווישן עולם, הרב אהרן לייב שטיינמאן. די מנהיגים פון אגודת ישראל זענען דער אדמו"ר פון גער, הרב יעקב אריה אלטער, און אויך די אדמו"רים פון וויזשניץ, בעלזא און אנדערע קרייזן. די העכסטע אויטאריטעט פון אגודת ישראל איז די מועצת גדולי התורה.
דער 17טער כנסת (2006)
6 מאנדאטן (147,091 שטימען):
אגודת ישראל: יעקב ליצמאן, מאיר פרוש, שמואל האלפערט, יעקב כהן
דגל התורה: אברהם ראוויץ, משה גפני, אורי מאקלעוו
דער 18טער כנסת (2009)
5 מאנדאטן (147,954 שטימען 4.4%)
דגל התורה: משה גפני, אורי מאקלעוו
דער 19טער כנסת (2013)
7 מאנדאטן (195,892 שטימען)
אגודת ישראל: יעקב ליצמאן, מאיר פרוש, מנחם אליעזר מאזעס, ישראל אייכלער
דגל התורה: משה גפני, אורי מאקלעוו, יעקב אשר
דער 20סטער כנסת (2015)
6 מאנדאטן
אגודת ישראל: יעקב ליצמאן, מאיר פרוש, מנחם אליעזר מאזעס, ישראל אייכלער
דגל התורה: משה גפני, אורי מאקלעוו.
דער 21סטער כנסת (2019)
8 מאנדאטן
אגודת ישראל: יעקב ליצמאן, מאיר פרוש, יעקב טעסלער, ישראל אייכלער
דגל התורה: משה גפני, אורי מאקלעוו, יעקב אשר, יצחק פינדרוס.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:חרדישע יידנטום קאַטעגאָריע:פאליטישע פארטייען אין ישראל
קאנפערענץ פון אייראפעישע רבנים
די קאנפערענץ פון אייראפעאישע רבנים איז דער פרעמיער רבנישער אליאנץ אין אייראפע. די ארגאניזאציע האט ארום 700 רבנים פון קהילות און בתי כנסת אויפן קאנטינענט.
די קאנפערענץ ווערט געפירט דורך א קאמיטעט פון 25 מיטגלידער וואס קומען זיך צוזאם צוויי מאל א יאר. איין מאל אין יעדע צוויי יאר קומט פאר א קאנווענץ פון דער גאנצער ארגאניזאציע צו וועמען מ'רופט אלע הויפט רבנים און קהילה רבנים פון גאנץ אייראפע.
די קאנפערענץ האט א ספעציעלע אפטיילונג וואס באהאנדלט בויען מקוואות.
דער איצטיגער פרעזידענט פון דער אייראפעאישער רבנים קאנפערענץ איז דער הויפט-רב פון מאסקווע, הרב פנחס גאלדשמידט, וועלכער האט געדינט אלס פארזיצער פונעם שטייענדיגן קאמיטעט איבער צען יאר. פריער איז געווען דער פרעזידענט, דער הויפט רב פון פראנקרייך הרב יוסף סיטרוק.
קאַטעגאָריע:רבנישע ארגאניזאציעס
באפאר
אין יאר 1189, האט סאלאדין איינגענומען די פעסטונג פון די קריסטן.
אין די 1970ער יארן האט די פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע זיך באנוצט מיט די פעסטונג און בארג, וועלכע געפונט זיך ביי א הויכקייט פון 700 מעטער, צו אטאקירן און טעראריזירן מדינת ישראל.
ביי דער קריג פון פרידן פארן גליל, זענען שווערע שלאכטן פארגעקומען, ווען צה"ל זעלנער האבן איינגענומען דעם בארג. אין די נאכפאלגענדע יארן, האבן אסאך צה"ל זעלנער פארלוירן זייער לעבן, פון כעזבאלא אנגריפן, בעתן היטן אויף דער זיכערהייט זאנע. ביז ישראל האט זיך ענדגיליג צוריק געצויגן פון לבנון אין יאר 2000.
א פילם מיט דעם נאמען, איז ארויס אין ישראל באזירט אויף א בוך וואס באצייכנט אמתע פאסירונגען, וואס זענען פארגעקומען מיט ישראל זעלנער, ביים היטן אויפן בארג.
קאַטעגאָריע:בערג קאטעגאריע:לבנון קאטעגאריע:ישראל קאטעגאריע:מיטל מזרח קאנפליקט
קלעזמער
קליין|לעבעדיק און פֿריילעך, ווין, 2009. קלעזמער גענומען פֿון די ווערטער "כלי זמר", באַדייט אַלץ אונטער ייִדישער נגינה: מוזיק, טאַנץ און חתונה געזאַנגען. שטאַמט פֿון די ייִדן פֿון מזרח אייראָפּע אין די יאָרן 1500 אין ווייטער. אויך דער מוזיקאַנט וואָס שפּילט כּלי־זמר מוזיק הייסט אַ קלעזמער' (לשון־רבים: (קלעזמארים) בעיקר שפּילט מען טאַנץ ניגונים פֿאַר חתונות, און אויך בײַ אַ הכנסת ספר תורה.
קלעזמער טוט באַצייכענען:
א. אַ טראַדיציאָנעלן ייִדישן מוזיקער-אינסטרומענטאַליסט אָדער די עטלעכע מוזיקער פֿון אַזאַ מין, וועלכע שפּילן טראַדיציאָנעלע מזרח-אייראָפּעישע אשכנזישע מוזיק אויף ייִדישע שמחות.
ב. מוזיקער בכּלל, באַזונדערס פֿון אַ ייִדישן אָפּשטאַם.
ג.הײַנטצײַטיקער/הײַנטצײַטיקע מוזיקער וועלכע פּראַקטיצירן אַ שפילן, וואָס אימיטירט די טראַדיציאָנעלע כּלי־זמר-מוזיק ,אָפֿט איבערגעפֿלאכטן מיט הײַנטצײַטיקע מוזיק-טראַדיציעס פֿרעמדע פֿאַר טראַדיציאָנעלע כּליזמר.
ד. די מוזיק פֿון כּליזמר אָדער/און זייער מלאכה, ווי אויך אַלצדינג וואָס איז דערמיט פֿאַרבונדן /אויך 'כּליזמריי'/.
ה. אַן אייפעמיזם גענוצט /געוויינטלעך ניט באַרעכטיקט/ צו באַצײַכענען אַ יעדן מין פֿון ייִדישער מוזיק בכּלל, ניט נאָר די טראַדיציאָנעלע ייִדישע אינסטרומענטאַלע מוזיק בפרט.
דרויסנדיקע פֿאַרבינדונגען
*
דער קאמעדיאנט
דער קאָמעדיאַנט איז א ישראלישער דאקומענטארער פילם ערשינען אין יאר 2000 וועלכער דערציילט די געשיכטע פין דער פאמיליע פונעם אקטיאר פסח'קע בורשטיין און זייער ראָלע אין דעם יודיש טעאטער  דורך אינטערוויוס מיט די בורנשטיין'ס און אנדערע פערזענלעכקייטן פון דער בינע.
די פילם איז געמאכט געווארן צו זײַן הונדערטסטן געבוירן-טאָג אין 1996.
דער פילם אנטהאלט אויך זעלטענע בילדער און אויפֿטריטן פין פסחקע און אנדערע אקטיארן. ער האט געווינען צוויי ישראלדיגע אויסצייכענונגען.
וועב לינקען
קאַטעגאָריע:דאקומענטארע פילמען קאַטעגאָריע:2000 פילמען קאַטעגאָריע:יידיש-שפראך פילמען קאַטעגאָריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאַטעגאָריע:העברעאיש-שפראכיגע פילמען קאַטעגאָריע:ישראל פילמען קאטעגאריע:טעאטער
פוילישע ווערטער אין יידיש
פאלגנד איז א ליסטע פון ארגינעלע פוילישע ווערטער, מיט זייער ארגינעלן אויסלייג, וועלכע זענען ארײַן אין אלע דיאלעקטן פין יידיש.
קאַטעגאָריע:יידיש קאטעגאריע:פויליש קאטעגאריע:רשימות
רעפטיליע
קליין רעפטיליעס זענען א גרופע בעלי חיים מיט רוקנביינער, וואס האבן א שופנדיגע הויט און לייגן אייער מיט א שאלעכץ. אין א רעפטיליע איז דער אויסלייג פונעם הארץ און די בלוטסיסטעם אנדערש ווי ביי זויגערס.
צווישן די רעפטיליעס זענען די טשערעפאכעס און קראקאדילן. רוב רעפטיליעס זענען שלאנגען און יאשטשערקעס.
עס זענען באקאנט ארום 10 טויזנט זגאלן פון רעפטיליעס.
שלום לאנדא
הרב שלום לאנדא איז א דיין אין וויליאמסבורג און ער פירט אויך א ישיבה.
ער איז א זון פון רבי יוסף דוב לאנדא, רב פון ביהמ"ד משכנות אברהם אין קרית יואל, און א ברודער פון רבי משה לאנדא, רב פון ביהמ"ד יאמפאלע אין וויליאמסבורג, און א ברודער פון הנגיד יואל לאנדא.
ער האט באלאנגט ביי סאטמאר מהר"א אנפאנג פון דעם מחלוקת און ער האט געפירט די ""ערכאות"", און ער ווערט אפט קרעדיטירט מיטן אויפבויען די הופער ביהמ"ד אין בלויז צוויי וואכן מיטן הילף פון יצחק ראזנבערג אבער שפעטער האט ער זיך ארויסגעצויגן פון דארט און פירט אן א אייגענע ישיבה פאר עלטערע בחורים.
ישיבה
חודש תשרי תשע"ז האט ער געעפנט די ישיבה עמודי דגירסא ריבניץ פאר עלטערע בחורים פון קווינס ישיבה. היינט צוטאגס האט ער בחורים פון סאטמאר ישיבה גדולה אין קווינס און פון מתיבתא קרית יואל, די ישיבה איז היינט בערך 45 בחורים.
ער איז באקאנט מיט זיין קענטעניס אין תורת הנפש, אזוי אויך אינעם פעלד פון שלום בית און מען זאגט אז ער האט שוין ארויס געהאלפן צענדליגע אינגעלייט בעת צר, אזוי אויך זאגן זיינע נאנטע אז ער איז בקי אין חכמת הפרצוף, אויך קוקט ער הענט, און פאר יעדע שידוך אין ישיבה בעהט ער א בילד פון די מיידל, און אזוי זאגט ער צו מען זאל טוהן די שידוך אדער נישט.
טיילונג פון זיין ישיבה
רבי שלום האט געצייגט אז ער זיכט בחורים נאר פאר קלענערע תקופות, און ער גלייכט נישט בחורים זאלן זיך באקוועם מאכן דארט, ער גלייכט התחדשות'ער, אלזא יעדע שטיק צייט טוישט מען דארט די בחורים, אמאל איז עס א חבורה פון "מיר" וואס איז שטעקן געבליבן אין אמעריקע צוליב קאוויד, און נאך אזעלכע, אלזא האט זיך געמאכט א קאנפליקט מיט די איינגעשטעלטע איבער דעם פאליסי פון נישט לאזן די בחורים זיך באקוועם מאכן דארט, און נאך א געראנגל מיט רבי שלום האט די ישיבה זיך צוטיילט, און טייל איינגעשטעלטע האבן געעפנט א פרישע ישיבה, ישיבה ים התלמיד.
תלמידים
כדי זיך צו האלט נאנט מיט זיינע תלמידים שיקט ער כסדר מתנות, פסח תשפ"ג לפ"ק האט ער געשיקט פאר אלע זיינע יוצאים א הגדה של פסח אידיש טייטש געמאכט דורך די מכון פון זיין ברידער יואל לאנדא.
נאך איבער זיין קאריערע
רבי שלום איז א מענטש וואס האט שוין עוסק געווען אין מערערע פעלדער דורכאויס זיין קאריערע; צווישן זיי האט ער אנגעפירט א רעסטאראן.
אזוי אויך האט ער געפירט א בית דין שטיבל מיטן נאמען לדון ולהורות ווי ער האט געדינט אלץ ראב"ד, אבער נאך א קורצע צייט האט זיך דאס פארמאכט.
אזוי אויך ווערט ער קרעדיטירט פארן ערפינדען די קלינגער ביי גראסערי רעכענער,
ער פלעגט אויך ארויסקומען וועכנטליך מיט א גליון וואס פלעגט זיין א חושן משפט מעשה מיט הלכות,
און נאך פיל ערפינדונגען און תחומים וואס ער האט שוין געטוהן דערינען.
וועבלינקען
ר' שלום לאנדא פורים
קאַטעגאָריע:דיינים קאַטעגאָריע:ארונים קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס
אקטאן צענטראל באן סטאנציע
אקטאן צענטראל איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אין אקטאן, מערב לאנדאן. די סטאנציע ווערט געדינט דורך דער נארד לאנדאן ליניע פון לאנדאנער איבערגרונט. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן אויגוסט 1853 מיטן נאמען אקטאן דורך דער צפון און דרום וועסטערן קנופ באן. אום 1טן נאוועמבער 1925 האט מען געביטן דעם נאמען צו אקטאן צענטראל
באדינונגען
רוב שעה׳ן פון טאג פארן:
אמן ואמן
אמן ואמן זענען א סעריע פון צוויי מוזיק אלבאמען ערשינען אין יודיש, ענגליש, העברעאיש און וואקאליש איבער דעם חשיבות פון זאגן אמן ארויסגעגעבן דורך וועד מורא מקדש.
ערשטע אלבאם - יודישע ווערסיע
דער אלבאם איז ערשינען ערב פון יאר ה'תשע"א, ת'הא ש'נת ע'ונים א'מן. עס איז א פראדוקציע פון ארי טייטלבוים, אראנזשירט דורך ישראל לאם.
א האלב יאהר דערנאך איז ארויסגעקומען א "אהן-מוזיק" ווערסיע אויסגעארבעט דורך יוסי רובין יואלי דיקמאן און זאבי פריעד וואו מאטי אילאוויטש איז אויך צוגעקומען אלס זינגער.
רעקארדירט איז עס ביי חיים יצחק גאלדמאן און עמ קעי סטודיאוס. די ליריקס זענען געשריבן דורך: יונתן שווארץ, יואל ברוך ווייס, מרדכי דוד עסטרייכער, משה וויינטרויב און מאטי אילאוויטש.
די לידער זענען אלטע נאר מ'האט געשריבן דערויף פרישע פאסיגע גראמען, אויסער איין ניגון "בזמן" וועלכע איז קאמפאזירט ספעציעל פאר דעם אלבאם דורך מאיר דוד לעווינשטיין.
זינגער
די ערוואקסענע כאר איז פון חברת שירה אנגעפיהרט דורך זאבי פריעד און די קינדער כאר איז אנגעפיהרט דורך מושי קרויס.
סאולאוס:
קינדער סאולאוס:
ענגלישע ווערסיע
דאס איז ערשינען סוף ה'תשע"ב. די ניגונים זענען די זעלבע, די ווערטער איז איבערגעשריבן אויף ענגליש דורך עיבי ראטענבערג און פרעזענטירט דורך יוסי רובין.
צווייטער אלבאם
ערשינען צום יאהר ה'תשע"ה אראנדזשירט דורך חזקי ברויער, כאר דורך ידידים פון ישראל מיט די פרחי שיר ושבח. עס ווערט פארשפרייט דורך ניגון.
וועב לינקען
קאטעגאריע:אידישע טעיפס קאטעגאריע:קאַטעגאָריע:אידישע ניגונים קאסעטעס קאטעגאריע:ענגליש
1942
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1940ער
סויע
סויע (וויסנשאפטלעכער נאמען: Glycine max) איז א מין פלאנץ מיט עטלעכע זגאלן אין דער קטניות פאמיליע.
די הייך פונעם סויע פלאנץ איז צווישן 0.2 און 2.0 מעטער. דער סויע פלאנץ וואקסט נאר איין יאר.
היסטאריע
מ'האט אנגעהויבן וואקסן סויע אין כינע פאר פיר טויזנט יאר. פון דארט האט די סויע געשפרייט ארום דעם ווייטן מזרח. פאר צוויי טויזנט יאר האט לי האן פון דער האן דינאסטיע דערפינדן סויע מילך און טאפו, א מאכל געמאכט פון סויע. אין דעם 19טן יארהונדערט איז סויע געקומען אין אייראפע און די פאראייניגטע שטאטן.
דער זוים
דער זוים פון סויע אנטהאלט 40% פראטעין, 20% בוימל, 35% קארבאהידראט און 5% אש.
גאלעריע
קאַטעגאָריע:גרינסן
יזרעאל טאל
דער יזרעאל טאל וואס ווערט גערופן אין ארץ ישראל עמק יזרעאל איז די געגנט צווישן די בערג פון די מערב ברעג און די בערג, פון דרום, די בערג פון אונטער גליל אויף צפון.
די גרעסטע שטאט אין דער געגנט איז עפולה, און נאך אסאך אראבישע שטעט און דערפער וואס די גרעסטע אראבישע שטאט איז אום על פאכעם, וואס דורכאויס די אינטיפאדע, האבן זיי אנגעפאנגען מיט די אומרוען, ווען זיי האבן פארמאכט שאסיי נומער 65 ,וואס איז זייער א פארנומענער שאסיי און פירט צום גליל.
קאַטעגאָריע:טאלן קאַטעגאָריע:ישראל
אורח חיים
אורח חיים (יידיש: דער וועג פון לעבן) איז דער ערשטער חלק פון די פיר חלקים טור און שלחן ערוך.
עס איז איינגעטיילט אין דריי חלקים:
קאַטעגאָריע:הלכה ספרים קאַטעגאָריע:שולחן ערוך
וואצלאוו האוועל
קליין|250px|פארטרעט פון וואצלאוו האוועל 2008 וואַצלאַוו האַוועל (5טן אקטאבער 1936 18טן דעצעמבער 2011), איז געווען א טשעכישער  דראמאטורג, עסייאיסט און פאליטיקער. ער איז געווען דער צענטער און לעצטער פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי (1989–1992). דערנאך איז ער געווארן דער ערשטער פרעזידענט פון טשעכיי (1993–2003). ער האט געשריבן מער ווי צוואנציג פארשטעלונגען און אסאך נישט־בעלעסטריסטיק ווערק, וואס מ'האט איבערגעזעצט אין פארשידענע שפראכן.
אתי חוה עטייה
עטי חוה עטייה (געבוירן 10 פעברואר 1960) איז א כנסת מיטגליד פון דער ליכוד פארטיי.
זי איז געווען דער שטאב שעף פון חיים כ"ץ, מיניסטער פון ארבעט, וועלפער און סאציאלע באדינונגען פֿון 2015 ביז דעם סוף פון 2018.
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:ליכוד פארטיי
1טן אפריל
דעם 1טן אפריל איז דער 91סטער טאג פון יאר (92סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 274 טעג.
אין די מערב לענדער איז דער טאג באקאנט אלס שפאס טאג.
געשטארבן
קליין|120px|[[זיגמונד דער ערשטער, מלך פון פוילן]]
01
רבי יהודה בן בתירא
זיין צייט
רבי יהודה בן בתירא איז געווען פון ערשטן דור תנאים, און פון זיבטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה, דער דור וואס איז געווען פאר דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש.
רעפרענצען
קאַטעגאָריע:תנאים
יוסטאן אונטערגרונט סטאנציע
יוסטאן איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אונטער יוסטאן באן סטאנציע. די סטאנציע דינט די נארדערן און וויקטאריע ליניעס. די סטאנציע האט זעקס פעראנען, פיר פאר דער נארדערן ליניע און צוויי פאר דער וויקטאריע לינע.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 12טן מיי 1907 אויף דער סיטי און דרום לאנדאנער באן (היינט דער באנק צווייג פון דער נארדערן ליניע) און אום 22סטן יוני 1907 אויף דער טשארינג קראס, יוסטן און האמפסטעד באן (היינט דער טשארינג קראס צווייג פון דער נארדערן ליניע). דעם 1טן דעצעמבער 1968 האבן די וויקטאריע ליניע פעראנען געעפנט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:וויקטאריע ליניע סטאנציעס קאַטעגאָריע:נארדערן ליניע סטאנציעס
פערסיש
פערסיש (, פֿאַרסי) איז אן איראנישע שפראך אין דעם אינדא־איראנישן צווייג פון די אינדא־אייראפעישע שפראכן. מען רעדט זי אין איראן, אפגאניסטאן, טאדזשיקיסטאן, פאקיסטאן און אוזבעקיסטאן, און אויך א ביסל אין ארמעניע, טורקמעניסטאן, אזערביידזשאן און באכריין.
די היסטאריע פון די שפראך ווערט צוטיילט אין דריי פעריאדן:
מיט אנדערע שפראכן
פערסיש האט גענומען ווערטער פון: אראביש, פראנצויזיש, טערקיש, דייטש און היינט פון ענגליש.
יודיש און העברעאיש האבן אויך גענומען ווערטער פון פערסיש.
אויך איז אין די היינטיגע לשון קודש דא ווערטער וואס שטאמען פון אלטן פערסיש, ווי צום ביישפיל די נעמען פון די חדשים אויפן יודישן לוח.
ווערטער אין יידיש וואס שטאמען פון פערסיש:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:שפראכן קאַטעגאָריע:איראן קאַטעגאָריע:אפגאניסטאן
דיריגענט
left|thumb|250px|א דיריגענט דער דיריגענט אדער קאפעל-מייסטער איז דער וואס דיריגירט דעם ארקעסטער (קאפעליע).
דער דיריגענט שטייט געווענליך אינדערמיט, און דיריגירט מיט א טאקסשטעקל, ארויף אדער אראפ, שנעל אדער שטייט.
טראצדעם וואס די מוזיקאנטן זענען אלע פאכלייט, פעלט זיך אויס א דיריגענט, וועלכער גיט דעם טאן און טעמפא. דער דיריגענט צייגט ווען די פידלען זאלן אריינקומען, ווען די הארפען אדער טשעלאס זענען אראפגיין גאר נידריג.
צווישן די אממערסטן בארימטע דיריגענטן זענען:
*
28סטן יולי
דעם 28סטן יולי איז דער 209טער טאג פון יאר (210טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 156 טעג.
פייערטעג
28
ליסטע פון אונגערישע ווערטער אין יידיש
מערסטנס פון די ווערטער זענען נישט ברייט פארשפרייט אין אלע דיאלעקטן פון יידיש, וויבאלד די אונגערישע יודן האבן נישט געהאט אזויפיל יודיש שרײַבער און דיכטער - איבערהויפט אין פארגלייך מיט פוילן און רוסלאנד.
למעשה היות רוב אקטיווע יידיש־רעדער זענען הײַנט צו טאג פון אונגערישן אפשטאם, נעמלעך חסידים, קומט אויס אז די ווערטער ווערן מער און מער פאַרשפּרייט, באניצט אדער עכ"פ פארשטאנען בײַ מערסטע הײַנטיגע יודיש-רעדער פון געבורט. און צעביסלעך ווערט עס אויך פארשפרייט בײַ די אנדערע חסידים וואס זענען נישט יוצאי אונגארן.
אונגערישע ווערטער אין יידיש קאטעגאריע:יידיש קאַטעגאָריע:אונגעריש
חיים כ"ץ
קליין|מרכז| חיים כ"ץ חיים כ"ץ איז א ישראלישער פּאָליטיקער, כנסת דעפוטאט פון דער ליכוד פארטיי און פאָרזיצער פון דער אַרבעט און וועלפער קאָמיטעט.
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:ליכוד פארטיי
אריאל
אַריאל איז אַ שטאָט, אין שומרון געגנט וואס געהערט צו ישראל. די שטאָט געפונט זיך מזרח פון ראש העין, דרום פון שכם, און צפון פון ראמאללא. אַריאל איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1978, און אנערקענט געווארן אלס שטאט אין יאר 1998, דער בירגערמייסטער איז רון נחמן, פון די גרינדערס פון די שטאָט.
לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, שטייט די באפעלקערונג, ריכטיק צו 2010, ביי 17,700.
שאסיי 5 פארבינדעט די שטאָט מיט תל אביב, און די רייזע איז א קורצע. אריאל דינט אויך אלס צענטראלע שטאט פאר אלע ארומיקע שטעטלעך פון דער אומגעגנט, מיט געשעפטן רעסטאראנטן און שענק. אין אראיל געפונט זיך די גרעסטע פובליק אוניווערסיטעט אין ישראל, וואס רופט אויס א שטורעם צווישן לינקע אין ישראל און אין דער וועלט, וויבאלד עס געפונט זיך אין א באזעצונג.
אריאל איז די פערטע גרעסטע זידלונג, פון די פיר יידישע שטעט, אין יהודה ושומרון, נאך מודיעין עילית, ביתר עילית, מעלה אדומים.
די צוקונפט פון אריאל איז אונטער שטרייטן פון ישראל, און די פאלעסטינער. אין יאר 2001, זענען די צוויי געקומען צום אפמאך, אז אין די שלום אפמאך וועט די אריאל געגנט אריבער גיין צו ישראל, צוזאמען מיט גוש עציון, און מעלה אדומים געגנט. אהוד אלמערט, האט פארגעשלאגן אין יאר 2008, א פארשלאג פאר אבו מאזען, ווי אריאל וועט אריבער צו ישראל, און אין אויסטויש, וועט ישראל געבן אנדערע טעריטאריעס פאר די פאלעסטינער.
קאַטעגאָריע:שומרון
הילה קורח
הילַה חיה קורח (הילאַ קאָראַך; געבוירן דעם 2טן מערץ 1984) איז אַן ישראלדיקע זשורנאַליסטקע, נאַראַטארין, ראדיא און טעלעוויזיע פערזענליכקייט און דאָקטערין. זינט 2007 האט זי פּרעזענטירט די פּראָגראַם "העולם הבוקר" (די וועלט היינט אינדערפרי), צוזאמען מיט אַבֿרי גלעד, וואס איז אויסגעשטראלט געווען אויף ערוץ 2 און איז אריבערגעפארן צו ערוץ 13. פאר די ישראלישע דערציערישע טעלעוויזיע האט זי פּרעזענטירט דער ישראלישער ווערסיע פונעם דייטשער פראגראם "גאַלילעאָ", און שפּעטער דער ישראלדיקער פראגראם "מתחת לעור" (אונטער די הויט).
משפחה
חתונה געהאט מיט דרור שלעפמאן, א בוכהאלטער, וועלכער דינט אויך אלס זיכערהייטס-אָפיציר פון דער רעאליטעט-שידור "די געיעג פאר א מיליאן". די פּאָר האָט אַ זון און צוויי טעכטער, און זיי וואוינען אין מושב עדנים.
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:זשורנאליסטן קאַטעגאָריע: דאקטוירים
סטרי
סטרי איז א שטאט אויפן לינקן ברעג פונעם סטרי טייך אין דער לעמבערגער גובערניע, מערב אוקראינע, צופוסנס די קארפאטן בערג. די שטאט איז אן אייגענער דיסטריקט אין דער גובערניע.
פון 1772 ביז 1917 איז דער געגנט געווען אין מזרח גאליציע.
געשיכטע
סטרי ווערט דערמאנט צום ערשטן מאל אין 1385, און איז דעמאלסט געווען אינעם קעניגרייך פון פוילן. אין 1886 האט א גרויסע פייער פארברענט די שטאט.
ביים פוילישן צענזוס פון 1931 איז געוון זיין באפעלקערונג 35.6% יידן, 34.5% פאלאקן, 28% אוקראינער און 1.6% דייטשן.
געאגראפיע
טריסקעוויץ געפינט זיך אין מערב אוקראינע, 64 ק"מ דרום פון לעמבערג, 72 ק"מ מערב פון סטאניסלאוו און 20 ק"מ צפון פון באלעכאוו.
יידישע היסטאריע
יידן זענען געקומען קיין סטרי ביים סוף פונעם 16טן יארהונדערט און אין תכ"ט האט מען אויפגעשטעלט די ערשטע שול. אין 1874 האט מען געוויילט א ייד, ד"ר דוד פרוכטמאן בירגערמייסטער פון סטרי.
אין 1890 האבן געוואוינט אין סטרי 6,572 יידן, און אין 1910 האבן געוואוינט דארט 10,718 יידן.
רבנים פון סטרי
צווישן די רבנים פון סטרי זענען געווען הרב אריה לייב הכהן העלער, דער "קצות החושן" (פון תקמ"ח), און הרב יעקב לארבערבוים, דער "נתיבות" (פון תקפ"ח ביז תקצ"ב), און רבי מרדכי זיסקינד סג"ל לנדא מסטריא..
צווילינג שטעט
סטרי האט די צווילינג שטעט:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:גאליציע
יודל ממעדווידעווקא
זיין גרויסער שווער
דער שווער פון ר' יודל איז געווען ר' לייב.
עס ווערט דערציילט אז ער איז אלץ אלטער איד געפארן קיין ארץ ישראל, אויפן וועג האט זיך באוויזן א גרויסער פיש אויפן ים, יעדער אויפן שיף האט מורא געהאט אז זי וועט שעדיגן די שיף, ר' לייב האט זיך אנגעטוהן טלית און תפילין, ער האט זיך באוויזן פאר די חיה, און זי איז שנעל אנטלויפן אין די טיעפעניש פון ים. שפעטער אויפן וועג איז אים שלעכט געווארן, ער איז נפטר געווארן אינעם שיף, ער האט געזאגט אז מען זאל נעמען זיין גוף און איהר לייגן אויף א ברעט און עס לאזן שוויעמן, אזוי האט מען געטוהן, דער ברעט איז געשווימען ביז טערקיי, ביי די טריקעניש האט זיך באוויזן דער ברעט, און א פייער ארום אים א "עמודא דנורא", אין יענע שטאט איז אוועק א גרויסער חכם, וואס האט צוואה געלאזט אז אויב מען וועט זעהן א נפטר מיט א עמודא דנורא אויף אים זאל מען אים באגראבען נעבן אים, די שטאט מעטשען האבן גענומען ר' לייב און אים באגראבן נעבן דעם חכם (חיי מוהר"ן סי' תרי"א).
שפעטער איז ר' לייב געקומען צו חלום צו ר' נחמן מברסלב און אים געזאגט אזוי, די וועלט זאגט אז דער צדיק ר' נחום מטשערנאביל האט גענומען די קרן פון זיינע מעשים טובים אויף יענער וועלט (ווי עס שטייט והקרן קיימת לעולם הבא), און די פירות האט ער געלאזט דא, דעריבער האט ער זוכה געווען אז זיינע קינדער און אייניקלעך זענען גרויסע רביים, אבער איך האב גענומען אויף יענער וועלט אפילו דער פירות, מיינע קינדער האבן נישט קיין גרויסקייט אויף דער וועלט, דעריבער בעט איך אייך דערנענטערט מיינע קינדער צו אייך.
ר' לייב האט אויך דעמאלטס מגלה געווען פאר ר' נחמן א אינטערעסאנטער וועג פון מחשבות, עס איז געדרוקט אין ליקוטי מוהר"ן (ח"א סי צ"ו), אזוי שטייט דארט אין ספר פרפראות לחכמה אויף דעם סימן.
אזוי איז טאקע געווען אסאך פון זיינע קינדער און אויך זיין חשובער איידם ר' יודל זענען געווארן ברעסלבער חסידים.
זיין ערשטער רבי און זיין חבורה
ר' יודל איז געווען א חסיד פון דעם צדיק ר' פנחס מקאריץ, ווי עס איז געדרוקט אין ספר חיי מוהר"ן (סי' תר"י) א תורה וואס ר' יודל האט געזאגט וואס ער האט געהערט פון זיין רבי ר' פנחס.
ווען ר' פנחס איז נסתלק געווארן איז ער געווארן א ראש חבורה אין שטאט דאשיב, דארט איז אויך געווען ר' שמואל אייזיק מדאשיב, ר' דוב מטשעהרין. ר' יודל איז געווען פון ראשי החבורה ער איז געווען פון די אלטע חסידים, א גרויסער קענער אין למדנות און אין קבלה, אויך איז ער ווען א גרויסע צדיק וואס יעדער האט געוואוסנט פון אים.
וויאזוי ער ווערט א חסיד פון ר' נחמן
ר' יודל איז געווארן א ברסלבער חסיד דורך זיין חבר ר' דוב משעהרין, ער האט געזעהן ווי ער דינט השי"ת מיט א ריכטיגער אמת האט ער געמאכט ביי זיך ער וועט פאהרן צו ר' נחמן זעהן און שפירן ביי אים צו ער איז פאר אים גאמאכט, ר' יודל איז געווען אסאך עלטער פון ר' נחמן, ר' נחמן איז געווען א יונגערמאן פון איבער די צוואנציג יאר און ר' יודל איז שוין געווען א איד אין די יארן, דאך ער געטראכט אויב ר' נחמן איז פאר אים וועט ער זיך איבערגעבן פאר אים.
ווען ר' יודל מיט זיין גאנצע חבורה איז געקומן קיין מעדוועדיבווקא זעהן ר' נחמן, האט ער באגענט ווי ר' נחמן דרייעט זיך ביי זיך אין שטוב אהין און אהער, ר' נחמן האט נישט געקוקט אויף אים, ר' יודל האט זיך גוט איינגעקוקט אויף ר' נחמן, פלוצלונג שטעלט זיך ר' נחמן אפ נעבן אים און פרעגט אים: וואס ווילט איר? זאגט אים ר' יודל איך בין געקומען צו אייהם דער רבי זאל מיך לערנען א וועג אין עבודת ה', רופט זיך אהן ר' נחמן ס'שטייט אין פסוק לדעת בארץ דרכך, איז דער פשט ווער איז פארזינגען אין ארציות און גשמיות דער וויל גאר וויסן וועגן אין עבדות ה'?, ר' יודל איז שטארק דערשראקן געווארן און האט זיך צוריקגעצויגן ביז צום טיהר, ער האט שוין נישט געוואוסט וואס צו רעדן, רופט אים ר' נחמן און ווייזט אים א פרייליך פנים און זאגט אים וואס האסטו מורה פון מיר איך בין פונקט א מענשט ווי די, איך בין בלויז קלוגער פון דיר, און אזוי האט ער אים ר' נחמן מקרב געווען, ביז ער איז געקומען נענטער צו ר' נחמן, פלוצלונג האט ער ווייטער זיך זייער געשראקן פון ר' נחמן און האט זיך ווייטער צוריקגעצויגן, האט אים ר' נחמן ווייטער געזאגט וואס האסטו מורא פון מיר איך בין א מענטש ווי די נאר קלוגער פון דיר, אזוי איז געווען עטליכע מאהל, ביז ר' יודל האט זיך אויפגעמאכט פאר זיין רבי, און האט גערעדט פאר אים מיט א גרויסע תמימות און אמת, מיט א פשיטות, דער רבי האט אים גענטפערט און צוביסלעך איז ער געווארן אינגאנצען בטל פאר די גרויסקייט פון ר' נחמן און איז געווארן זיינער א פארברענטער חסיד.
זיין געבונדנ-קייט צו זיין רבי
ר' יודל איז געווען צוגעבונדען צו זיין רבי זייער אסאך. ער האט זוכה געווען דורך די עצות און הנהגות פון זיין רבי צוקומען צו גאר גרויסע דרגות, ר' נחמן האט אים געזאגט איך נעם זיך אויס מיט דיר זאלסט נישט זיין קיין חסיד, איך מיין דאס וואס חסידים פארברענגן די צייט מיט רייכערען א לולקא ציבעך, אדער טרינקען קאווע און טיי, אדער זיצען אין בית הכבוד פאר לאנגע שעות (ר' נחמן האט זייער נישט געהאלטן פון די זאכן). איך וויל פון מיינע חסידים בלויז עבודת ה', תמימות און פשיטות רעדן צו השי"ת ווי א פראטסאק ממש. אזוי וועסטו זוכה זיין צו א גרויסע מדריגה אין דביקות.
איינמאל האט אים ר' נחמן געזאגט ווארט ביז נאך שבת וועסטו זעהן א אינטערעסאנטע זאך. נאך שבת איז ער געקומען צו ר' נחמן זאגט אים ר' נחמן אזוי, אין א דארף נעבן אונז איז פארהאנן איינע פון מיינע חסידים, ער האט א לאנגע צייט נישט געהאט קיין קינדער, איינמאל האב איך אים צוגעזאגט א קינד, אבער איך האב זיך אויסגענומען מיט אים א תנאי אז יעדע האלב יאר זאל ער מיר גיעבן א רענדל פאר פדיון נפש, דער מענשט האט עס טאקע מקיים געווען יעדער האלב יאר האט ער געברענגט א רענדל צדקה פארן צדיק, אצינד הער אויס, דער מענטש האט א שוואגער וואס זאגט אים פארוואס גיסטו פאר ר' נחמן א רענדל יעדעס צייט, איך זאג דיר דאס קינד איז נישט געקומען צו דיר דורך ר' נחמן, דאס איז געקומען צו דיר דורך אנדערע צדיקים, איך האב דיך מזכיר געווען פאר זיי הער אויף צו געבן א רענדל, זיין שוואגער האט אזוי לאנג גערעדט צו אים ביז ער האט אים איבערגערעדט, און האט אפגעמאכט ער זאל מיר שוין נישט געבן קיין געלד, יעצט איז שוין אריבער א האלב יאר, און די וועסט זעהן אנשטאט א רענדל וועט ער מיר ברעגנן זיין קינד, אבער ליידער וועט דאס קינד שוין נישט לעבן, ווייל ער האט נישט געקענט האבן קינדער נאר אויב מען נעמט פון אים אוועק אלע דינים, דורך די רענדל האב איך ממתיק געווען אלע דינים, אצינד קען איך נישט ממתיק זיין די שלעטץ וועט דאס קינד מוזען נסתלק ווערן, אזוי איז טאקע געווען דאס איז ליידער אוועק רח"ל.
ר' יודל האט זיך אזוי שטארק געפרייעט מיט זיין רבי, און האט שטענדיג געלויבט גאט ברוך הוא, אז ער האט אים צו וויסען געטוהן פון אזא ריזיגן גרויסע רבי, וואס איז איינס אין דער וועלט, ער פלעגט זיך פירן צו פארציילט די אלע מעשיות ווי אוזי ער געווארן א חסיד פון ר' נחמן יעדעס יאר, ער האט דאס פארציילט פאר זיינע קינדער און אייניקלעך, צו סוף פלעגט ער אויספירן: אפשר ביי אייך איז די מעשה אלט, ביי מיר איז דאס שפיגל ניי.
ווען ר' נחמן מברסלב האט געמאכט ביי זיך ער גייט פאהרן קיין ארץ ישראל האט אים זיין תלמיד ר' יודל געזאגט איהר ווילט א וודאי דארט אויפטועהן גרוסע זאכן, השי"ת זאל אייך העלפען איהר זאלט דארט אויפטועהן גרויסע זאכן איהר זאלט אויפטועהן וואס איהר וויל, דער רבי האט מסכים געווען צו וואס ער זאגט, דערנאך האט אים ר' נחמן געזאגט איך האב געקענט אויפטוען וואס איך וויל דא אין חוץ לארץ דורך תפלה און התבודדות, און איך וואלט נישט געדארפט פאהרן קיין ארץ ישראל, אבער דורך דעם וואס איך פאהר קיין א"י וועל איך זוכה זיין דערצו דורך לבושים אבער אין חוץ לארץ קומט עס נישט מיט קיין לבושים, ר' נחמן האט דאן געעפנעט דעם סידור פון האר"י הק' און האט געוויזן אין כוונות פון שבת און יום טוב אז אין שבת קומט די ליכטיקייט דורך לבושים, און אין יום טוב אין קיין לבושים.
זיינע מדריגות
ר' יודל איז געווען א גרויסע בעל מקובל, ער האט גוט געקענט די חכמה פון קבלה. ר' נחמן פלעגט אויך רעדן מיט אים אין קבלה, און האט אים געוויזן וויאזוי אין זיין תורה וואס ער זאגט ליגט באהלאטן טיעפע סודות פון קבלה פון האר"י. (זעה ליקוטי מוהר"ן סי' ו'). ער האט זוכה געווען צו זעהן מראות און חזיונות גאר אסאך, ער איז געווען באוואוסט ביי די ענד פון זיינע טעג פאר א גרויסע בעל מופת איינער וואס מאכט אסאך וואונדליכע זאכן.
זיינע קינדער
ר' יודל האט געהאט א קינד מיטן נאמען ר' ישעי' שלום, אויך א ברעסלעווער חסיד, א חסיד פון ר' נתן מברסלב. ר' ישעי' שלום האט געהאט א זוהן ר' יחיאל מענדל א גרויסע ברעסלעווער חסיד א תלמיד פון ר' נתן מברסלב ער האט געמאכט א ספר וואס הייסט שיר ידידות.
זיין אייניקל איז געווען ר' דוד צבי דאשינסקווע פון די גרויסע ברעסלעווער חסידים אין דור פון דער ערשטער וועלט קריג, ער האט געוואוינט אין אומאן.
קאַטעגאָריע:ברסלבער
קראון הייטס ראיאטן
דער קראון הייטס ראיאט האט פאסירט אלול תשנ"א אין קראון הייטס, ברוקלי ן, ניו יארק.
דער ראיאט האט אויסגעבראכן נאכדעם וואס א אידישער דרייווער, טייל פון דער ליובאוויטשער רבי'ס מאטארקאדע, האט אראפגעקלאפט און אומגעברענגט א שווארצן אינגל.
די ראיאטן האבן געבוזשעוועט אין לויף פון דריי טעג, פון מאנטאג ט' אלול ביז מיטוואך י"א אלול. עס האט געקאסט דאס לעבן פון א איד, א ליובאוויטש ער חסיד, יענקל ראזענבוים הי"ד, און האט אפגעקאסט אסאך געלט אין שאדנס.
די עקסידענט
דער ליובאוויטשער רבי, רבי מנחם מענדל שניאורסאהן, פלעגט אסאך פארן דאווענען ביים ציון פון זיין שווער. רבי יוסף יצחק שניאורסאהן, אין קווינס. דער רבי פלעגט אלץ אלץ פארן אין באגלייטונג פון א מאטארקאדע.
יענעם טאג איז דער רבי אויך געפארן קיין קווינס דאווענען ביים ציון. אויף דער וועג אהיים קיין קראון הייטס, האבן זיך עטליכע חסידים אנגעשלאסן. אנקומענדיג אין קראון הייטס, ווען די מאטארקאדע האט זיך  ארויפגעדרייט פון יוטיקע עוועניו ארויף אויף פרעזידענט סטריט, האט דער אויטא פון איינער פון די באגלייטער אריינגעקראכט אין אן אויטא פארנט פון זיי, און פארלוירן קאנטראל, ארויפפארנדיג אויף דעם טראטואר און אראפגעקלאפט א שווארצן אינגל, וועלכער איז גאר שווער פארוואונדעט געווארן. הצלה האט זיך געיאגט צו דער סצענע און באהאנדלט די פארוואונדעטע, אבער דאס קינד איז אומגעקומען.
אין ליכט פון דער עקסידענט האבן זיך פילע שווארצע איגנטליכע זיך פארזאמלט אויף דער פלאץ און אנגעהויבן רודערן און פארפירן, דאס איז שנעל ארויס פון קאנטראל, און א ווילדע ראיאט האט אויסגעבראכן. ווען די מאסן פארזאמלטע ווערן אנגערייצט דורך שווארצע פירער, אין שפיץ פון דער אנטיסעמיטישער גלח על שארפטאן, וועלכער האט געגאסן אויל צום פייער, און נאך מער אנגערייצט די מאסן.
א שרעקליכער מארד
א טאג נאך דער עקסידענט, אין די פריע פארטאגס שעות, האבן א גרופע פון צוואנציג יוגענטליכע באפאלן א 29 יעריגער בחור יעקב ראזנבוים פון אויסטראליע וואס איז געקומען לערנען קיין אמעריקע, זיי האבן אים דערשטאכן און פארוואונדעט אויף א שרעקליכער פארנעם. ער איז אין איילעניש אפגעפירט געווארן אין שפיטאל אין א קריטישן צושטאנד, אבער ער האט נאך באוויזן צו אידענטיפיצירן זיין הויפט אטאקירער לעמריק נעלסאן.
יענע נאכט איז ער ליידער נפטר געווארן פון די שווערע וואונדן וואס ער האט געליטן.
נעלסאן איז אנגעקלאגט געווארן מיט מארד און ער איז פאראורטיילט געווארן צו צען יאר אין טורמע.
די נאכווייען
די ראיאטן האבן אנגעהאלטן פאר גאנצע דריי טעג, ביז די פאליציי האט אריינגעברענגט א פארשטערקערטע פאליצייאישע קראפט און באוויזן צו אפשטעלן די ראיאטן.
ווען די ראיאטן האט זיך געענדיגט האט זיך אנטפלעקט א שוידערליך בילד 152 פאליציאנטן און 38 ציווילע זענען פארוואונדעט געווארן, 27 קארס זענען פארניכטעט געווארן, 7 געשעפטן זענען בארויבט צי פארברענט געווארן, 225 גניבות זענען פארגעקומען. 129 מענטשן זענען ארעסטירט געווארן. די שאדנס ווערט געשאצט צו זיין אין די ווערט פון א מיליאן דאלער.
קאַטעגאָריע:ליובאוויטש קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע קאַטעגאָריע:היסטאריע פון ניו יארק קאַטעגאָריע:קרוין הייטס
דזשייקאב דזשאוויץ סענטער
קליין|250px|דער קאנווענץ צענטער דער דזשייקאב דזשאוויץ קאנווענץ צענטער איז א ריזיגער קאמפלעקס פון בנינים אין מערב מאנהעטן וואס איז געבויט געווארן אין די 70'ער יארן אויפן נאמען פונעם געוועזענעם סענאטאר פארן שטאט ניו יארק, דזשייקאב דזשאוויץ, וואס איז ספעציעל געאייגנט פאר מארקן און גרעסערע צוזאמענקונפטן. עס ווערט געשאצט אז עס איז דער פלאץ ווי די מערסטע מענטשן גייען דורך אין איין יאר.