cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Myspace
מיי ספייס (יידיש: מיין פלאץ), איז א סאציאלער חברים נעצווארק וועבזייטל, וואו מען מאכט זיך נייע חברים און מען האלט אן קאנטאקט] מיט זיי. עס איז אויסגעשטעלט צו אקאמאדירן די פריינטשאפט קאמיוניקאציע מיט געצייג און אייגענע ?סוירטש? מאשין מיט בילדער, טשעט אימייל, מוזיק ווידעא בלאגס פערזענליכע פראפילן און נאך פארשיידענע אויסשטעלונגן צווישן אירע באנוצער.
עס איז געווארן אפגעקויפט דורך רופערט מורדאק מעדיע אימפעריע.
קאטעגאריע:אינטערנעט
משמחי לב
משמחי לב איז דער נאמען פון א צדקה ארגאניזאציע אין ירושלים, וואס פארטיילט מיליאנען דאלער א יאר פאר עניי ארץ ישראל. דער גרינדער פון משמחי לב איז געווען ר' זלמן אשכנזי.
משמחי לב גיט היינט צו טאג די גרעסטע חלוקה אין די ערב פסח טעג ווען עס ווערט אויסגעטיילט פאר טויזנטער אידן פון ארץ ישראל אויף פסח בשר ועוף ווי אויך וויין און קיאפאנס אין דעם שפייזקראם. אויך ווערט אויסגעטיילט קרוב צו 40,000 פאר שיך פאר קינדער דאס איז אויסער די טשעקס וואס ווער אויסגעטיילט פאר אריבער 400 אלמנות אין ארץ ישראל און אריבער 100 אלמנות אין אמעריקא צו צוויי מאל א יאר.
ואויך געבן זיי אויס יערליך געלט פאר חתונות פון יתומים אין ארץ ישראל ווי יעדער יתום אדער יתומה באקומט צו שטייער אויף דער חתונה פון משמחי לב.
ווען ר' זלמן אשכנזי איז געגאנגן וואוינן תשל"ב אין ארץ ישראל כדי צו באדינען זיין זיידע ר' אלכסנד חיים אשכנזי האט ער נישט געקענט צו זען די דחקות פון זיינע חבירים אין כולל האט ער אנגעהויבן ארום צו גיין יעדע וואך נאך געלט צו קענען טיילן פאר זיינע חבירים אויף שבת און אזוי זייענדיג מוסיף והולך ביז ער איז שפעטער געקומען קיין אמעריקא ווי ער האט אויף דער עצה פון זיין רבין זיין קרוב דער סאטמארער רב בעל דברי יואל ווייטער אנגעהאלטן די צדקה וחסד ווי עס האט מיט די יארן ארויסגעוואקסן אלץ איינער פון די באקאנטסטע צדקה אימפעריעס.
אזוי איז עס אנגעגאנגען קרוב צו 40 יאר ביז בשנת תשע"א איז ר' זלמן קראנק געווארן אויף די ביטערע מעשה ביז ער איז נסתלק געוואר יום ב' אדר תשע"א. די צדקה וחסד ארגאניזאציע איז זיך נאך מער צו וואקסן די לעצטע צייטן לאחר פטירתו ווי עס ווערט געפירט דורך זון ר' סענדר אשכנזי פון בארא פארק מיט זיין קרוב ר' בערל אשכנזי אב"ד מאגלניצא.
רויט
רויט איז איינער פון די פיר הויפט קאלירען, וואס פון זיי ווערט צוזאמעגעשטעלט אלע ערליי קאלירען, ווי צום ביישפיל: רויט און בלוי צוזאמען שאפן דעם קאליר וויאלעט.
בלוט, ווען עס קומט אין בארירונג מיט אקסיגען, איז עס אין א רויטע קאליר (אבער אין קאסמאס זעהן עס די אסטראנאטען מיט א בלאען קאליר)
רויט איז א שרייעדיגע קאליר, און א קאליר וואס איז מרמז אויף זינד 'אם יהיו חטאיכם כשנים כשלג ילבינו': [די באשעפער זאגט צו אידישע קינדער] אויב אייערע זינד וועט זיין רויט אזוי ווי רויטוואל, וועל איך עס ווייס מאכן אזוי ווי שניי.
א פרוי טאר נישט גיין מיט א רויטע שרייעדיגע קלייד צוליב צניעות.
קאַטעגאָריע:קאלירן
שלשת ימי הגבלה
אין דעם יידישן קאלענדאר, זענען די שלשת ימי הגבלה די דריי טעג פאר שבועות. די טעג דערמאנען די דריי טעג ווען די יידן אין דעם מדבר האבן זיך צוגעגרייט צו באקומען די תורה.
קאַטעגאָריע:שבועות
ראק מוזיק
ראק איז א מוזיק זשאנער וואס ווערט געשפילט שטארק באמבאדיריש און אומרוהיג. דאס האט זיך אנגעהויבן אין די 1940ער און 1950ער יארן, און האט זיך אנטוויקלט פון די 1960ער יארן אינעם פאראייניגטן קעניגרייך און די פאראייניקטע שטאטן. מען שפילט עס מיט אן עלעקטרישער גיטאר, צוזאמען מיט א קאנטראבאס גיטאר און פויקן.
געוויינטלעך האט א ראק קאפעלע פיר מוזיקאנטן.
די באקאנטע ראק מוזיקאנטן זענען באב דילן און די ביטלס.
ווארשע
וואַרשע (פּױליש: Warszawa) איז די הויפּטשטאָט פֿון פּױלן. זײַן באַפֿעלקערונג איז 1,697,596 (אין יאָר 2005). ייִדן האָבן געוווינט אין וואַרשע זינט דעם 15טן יאָרהונדערט, דאָס רובֿ וואַרשעווער ייִדן האָבן דעמאָלט גערעדט ייִדיש. ביים חורבן האבן די נאַציס אויפֿגעשטעלט אין וואַרשע די גרעסטע געטאָ מיט 450,000 מענטשן (זעט מער: וואַרשעווער געטאָ).
היסטאריע
ווארשע איז געגרינדעט געווארן אין דעם 9טן יארהונדערט, און איז געווארן א שטאט אינעם 13טן יארהונדערט.
נאך דער פאראייניקונג פון פוילן מיט ליטע, האט מען געקליבן ווארשע, וואס געפינט זיך צווישן דער אלטער פוילישער הויפטשטאט קראקע און דער ליטווישער הויפטשטאט ווילנע, פאר דער הויפטשטאט פון דער נייער קאמאנוועלט. אין 1596 האט דער מלך זיגמונט דער דריטער אריבערגעפירט די הויפטשטאט פונעם מלך פון פוילן פון קראקע צו ווארשע.
אין יענער צייט האט ווארשע געהאט 14,000 איינוואוינער, אין דער אלטשטאט זענען געווען 169 הייזער, אין דער ניישטאט 204 הייזער, און נאך 320 הייזער אין די פארשטעט.
די וואַרשעווער קהילה
קליין|רעכטס|די וואַרשעווער קהילה קליין|נאָזשיק־שול אין וואַרשע אין תרט"ו האט מען אויפגענומען הרב דוב בער מייזלס אב"ד פון ווארשע; ער איז געבליבן אין דעם אמט ביז זיין פטירה אין תר"ל.
געגרינדעט אינעם יאָר 1997, די קהילה איז א טייל פֿון דעם ועד הקהילות היהודיות בפולין. די קהילה איז ווײַט ניט אַזוי גרויס ווי אַמאָל - 300 טויזנט פֿאַר דער מלחמה און 500 נפֿשות איצט - אָבער זי האַלט בײַ אויפֿבויען אַ ייִדיש לעבן. אין אַ געוויסן זין איז וואַרשע - מיט כּלערײַ טעטיקייטן, פֿון קינדערגאָרטן ביז אַ מקוה און חברה קדישא - אַ מוסטער פֿון ייִדישן אויפֿלעב אין מזרח־אייראָפּע.
לויט די לעצטע שאַצונגען עס וווינט אין פּוילן אַן ערך 1200 ייִדן, אָבער אין די ייִדישע קרײַזן רעדט מען פֿון 30 טויזנט מענטשן פֿון ייִדישן אָפּשטאַם. אַ סך פֿון זיי זענען אַזוי אָדער אַנדערש פֿאַרטאָן אין עפֿנטלעכע אַקטיוויטעטן פֿון ייִדישע אָרגאַניזאַציעס. ס׳איז כּדאַי צו באַמערקן, אַז די מיטגלידער פֿון חבֿרה קדישא, מענער און פֿרויען, זענען דערעיקרשט יונגע מענטשן.
די אויפֿגאַבע פֿון דער ק״ק וואַרשע באַשטייט אין העלפֿן די לעבן־געבליבענע פֿון חורבן ווי אויך ייִנגערע אין פֿירן אַ ייִדיש לעבן. אַן אַנדער געביט פֿון טעטיקייט האָט צו טאָן מיט גרונט־אייגענטום, וואָס די ייִדישע קהילה האָט באקומען פֿון דער מלוכה אויפֿן סמך פֿון דעם רעסטיטוציע־געזעץ. אַזוי אַרום איז דער וואַרשעווער קהילה צוריקגעגעבן געוואָרן די ישיבֿת חכמי לובלין און די שול אין קאזמיר - אַ שטעטל באַרימט פֿון רבי יחזקאל קאָזמירער.
אין דער לובלינער ישיבֿה געפֿינט זיך אַן אָפּטייל פֿון דער קהילה. דאָרטן קען מען אויך באַקוקן אַן אויסשטעלונג וועגן דער געשיכטע פֿון דער ישיבֿה און איר גרינדער, דער וועלט־באַרימטער רבֿ יהודה מאיר שפירא.
די קהילה האָט לעצטנס אַרויסגעגעבן עטלעכע פּובליקאַציעס געווידמעט דער געשיכטע פֿון די ייִדן אין וואַרשע, צוו. אנד. ”דאָס געדענקען. מאָנומענטס ייִדישע אין וואַרשע“, ווי אויך ”סידור של ילדים“ - אילוסטרירטער סידור עבֿרי־פּויליש, און ”שערי תשבֿה“ - סידור של יום חול און שבת מיט פּוילישער איבערזעצונג. דער בולעטין פֿון ק״ק וואַרשע דערשײַנט אַיעדע צוויי חדשים.
צענטער|650px|פּאַנאָראַמע פֿון וואַרשע
שובבי"ם
שובבי"ם איז א צייט אין די וואכן וואס מען ליינט די פרשיות: שמות וארא בא בשלח יתרו משפטים. און דערפאר הייסט דאס שובבי"ם, ווייל שובבי"ם איז דער ראשי תיבות פון די פרשיות.
לויט דער קבלה איז דאס א העכערע צייט ווען מען קען מאכן תיקונים אויף עבירות וואס האבן צוטאן מיטן ברעכן די מידת היסוד, וואס איז לויט דער קבלה דער יסוד סעקסועלע זינד.
מאיר בראנדסדארפער
קליין|250px|זיין געזיכט
הרב מאיר בראנדסדארפֿער (כ"ז אלול תרצ"ד - כ' אייר תשס"ט) איז געווען א פוסק און א מוהל. ער איז געווען א דיין ביי דער עדה החרדית אין ירושלים, און ממונה איבער דער שחיטה פון דער עדה החרדית. אויך איז ער געווען רב פֿון די תולדות אברהם יצחק חסידים אין ירושלים.
יונגע יארן
מאיר בראנסדארפער איז געבוירן אין אנטווערפן, בעלגיע, אין יאר תרצ"ד צו זיין פאטער שלמה בראנסדארפֿער און זיין מוטער פֿרומעט, א טאכטער פונעם פישטיאנער רב, רבי ישכר שלמה טייכטאל הי"ד.
ווען נאצי דייטשלאנד האט אינוואדירט בעלגיע אין אייר ה'ת"ש (מיי 1940) איז די בראנסדארפער משפחה אנטלאפן קיין פראנקרייך. ווען זיי זענען אנגעקומען אין פאריז איז מען געוואויר אז מאיר ליידט פון טובערקולאז. האט מען אים געשיקט צו א הייל צענטער אין דער שווייץ. נאך ניין חדשים ווען ער איז געווארן געזונט איז ער צוריקגעקומען צו זיין פאמיליע אין פראנקרייך, וואו ער איז געבליבן באהאלטן ביז נאכן צווייטן וועלט קריג. נאכן קריג אין תש"ה - (1945),האט זיין משפחה זיך געצויגן קיין ארץ ישראל. אין ארץ ישראל האבן זיי געוואוינט צו ערשט אין קיבוץ חפץ חיים, דערנאך אין תש"ו]האבן זיי זיך באזעצט אין די אונגארישע הייזער אין ירושלים, דארט איז זיין פאטער געווארן איינער פון די נאנטע תלמידיים פון דעם שומרי אמונים רבי, רבי אהרן ראטה. ער איז נאר געווען צוועלף יאר אלט, אבער רבי אהרעלע האט געוויזן א נאנטשאפט צו אים און געזאגט אויף אים "אז דאס קינד וועט באלייכטן די אויגן פון יידן אין ירושלים עיר הקודש". ווען דאס חסידות האט צעשפאלטן מיט ר' אהרעלע'ס פטירה, האט זיין פאטער זיך איינגעשלאסן צו תולדות אהרן און דער יונגער מאיר איז געווארן איינער פון די חשובע מקורביום פונעם תולדות אהרן רבי אברהם יצחק קאהן.
נאך זיין בר מצווה, האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער "בית יוסף צבי" ישיבה (דושינסקיא). דארטן האט ער געלערנט בחברותא מיט הרב משה האלבערשטאם, און זיי ביידע האבן באקומען היתר הוראה אין תש"ך פון הרב פנחס עפשטיין דער ראב"ד פון דער "עדה החרדית". נאכהער זענען זיי ביידע צוזאמען אריין לערנען אין דער סלאנימער "בית אברהם" ישיבה, וואו דער ראש ישיבה איז געווען הרב שלום נח בראזאווסקי.
חתונה
מאיר האט חתונה געהאט מיט ברכה, די טאכטער פון הרב שמעון דוב קרישעווסקי, דער סעקרעטאר פונעם דיסקין יתומים הויז און דער פריוואטער סעקרעטאר פון דאקטער משה וואלאך, דער גרינדער און דירעקטאר פון דעם שערי צדק שפיטאל. נאך דער חתונה האט ער פארגעזעצט לערנען אין דער מירער ישיבה אין דעם בית ישראל פערטל אין ירושלים.
זיינע רבי'ס אין הלכה, ביי וועמען ער האט גענומען סמיכה, זענען הרב משה אריה פריינד גאב"ד פון דער "עדה החרדית", רב שמואל וואזנער און רב יששכר דב גאלדשטיין ראש כולל שומרי החומות. ער האט אויך געהאט א שטארק שייכות מיט רב שלמה זלמן אויערבאך, מיט וועמען ער האט געשריבן אין הלכה'דיגע ענינים.
ער האט פֿארעפֿנטליכט דאס ספר שו"ת "קנה בשם" וואס אנהאלט תשובות וואס ער האט געשריבן אין די פיר חלקים פון שלחן ערוך.
אחוץ דעם איז ער געווען א באוואוסטער מוהל אין ירושלים.
זיין פטירה
אור ליום כ' אייר תשס"ט איז ער פלוצלונג נפטר געווארן, און דעם נעקסטן טאג האט מען אים באערדיגט אין הר הזיתים.
משפחה
די קינדער פון ר' מאיר און זיין ווייב ברכה זענען:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:עדה החרדית קאַטעגאָריע:דיינים קאַטעגאָריע:מוהלים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:פוסקים
אנגעשטעלטער
קאטעגאריע:האנדל און פינאנץ
ראמשטיין
left|250px|thumb|די באנד ראמשטיין (אויף דייטש:Rammstein) איז א פאפולארע דייטשישע ראק באנד וואס איז געגרינדעט געווארן ה'תשנ"ד (1994) וואס זינגען צום מיינסטן אויף דייטשיש.
דער נאמען ראמשטיין שטאמט פון דער שטאט Ramstein וואס ליגט אין דעם וועסטן אויף דייטשלאנד.
ביז יעצט האבן זיי פראדוקטירט 6 טייפס.
דיסקאָגראַפֿיע
זייערע סידיס:
קאַטעגאָריע:טרופעס קאַטעגאָריע:דייטשישע זינגערס
קלויסטער
קליין|קלויסטער אַ קלױסטער אָדער אַ תּיפֿלה אדער א קירכע איז אַ געביידע וואו קריסטן בעטן; עס איז װוּ אַ קריסט בעט ("מאליעט זיך") יעדן זונטאָג.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:קריסטנטום קאַטעגאָריע:געביידעס
לאנדווירטשאפט
א טראקטאר אויף א פֿארם|קליין לאנדווירדשאפט אדער אַגריקולטור איז די אפגעבונג פון אקערן און פלאנצן די ערד, כדי מ'זאל האבן עסן און קליידער.
42% פון דער וועלטס ארבעטסקראפט ארבעטן אין לאנדווירטשאפט. היינטיגע צייטן איז שייך צו לאנדווירטשאפט אויך וואקסן בלומען, מטריאלן פאר פאבריקאציע (ווי צוקער, עטאנאל און קראכמל), פיברעס (ווי באוול, וואל און זייד), בוימל, טאבאק און נאך.
לאנדווירטשאפט פירעכצן ווי באוואסערונג, גערעטעניש ראטאציע, באמיסטונג, פעסטיצידן און די שטוביקונג פון בעלי חיים זענען אנטוויקלט געווארן שוין לאנג צוריק, אבער זיי האבן שטארק פראגרעסירט אין דעם לעצטן יארהונדערט.
וועבלינקען
*
פיטקערן
קליין|250px|איר הויפטשטאט אדאמסטאון פיטקערן איז אן ארכיפעלאג פון פיר אינדזלען וואס ליגט אין דרום זייט פון דעם פאציפישן אקעאן אונטער דער בריטישער שיצונג. איר איינציקע שטאט איז אדאמסטאון און דאס איז פיטקערן'ס הויפטשטאט מיט 47 איינוווינער, אין איר איז פלאצירט א קירכע מיט א שולע. פיטקערן איז דאס קלענסטע שטאַט אין דער וועלט פונעם צאל־באפעלקערונג שטאנדפונקט.
אין פיטקערן וווינען 67 אייינוווינערס, געבליבענע פון די באונטי אויפרוהר. דאס איז די ווייטסטע מענטשלעכע באזעץ-ארט פון דער גארער וועלט, דער נאנטסטער אינדזל צו איר איז אסטער אינזל וואס איז 2,100 ק"מ ווייט פון אים. כאטש זיין ווייטקייט און קליינקייט, איז דארט דא א טעלעפאן־נעטווארק, און צוטריט צום אינטערנעץ און צו טעלעוויזיע־קאנאלן.
וועבלינקען
-25.06667°N, -130.1°W
קאטעגאריע:אינדזלען קאטעגאריע:אקעאניע קאַטעגאָריע:בריטישע מעבר-לים טעריטאריעס
תיקון ליל שבועות
די ערשטע נאכט פון שבועות פירט מען זיך אויף צו זיין א גאנצע נאכט, און מען זאגט א סדר וואס ווערט אנגערופן תיקון ליל שבועות. עס איז א קיצור פון תורה נביאים כתובים און ששה סדרי משנה און תרי"ג מצוות. דער מנהג שטאמט פון זוהר.
פון תנ״ך זאגט מען די ערשטע פסוקים און לעצטע פסוקים פון יעדן פון די 24 ספרים (מגילת רות זאגט מען דאס גאנצע ספר). על פי קבלה איז דאס כעין די פיר און צוואנציג קישוטי כלה, וואס מתן תורה ווערט פארגליכן צו א חופה.
זעט אויך
קאטעגאריע:שבועות קאַטעגאָריע:מנהגים
גאלדערס גרין
קליין|250px|יידישע געשעפטן אין גאלדעס גרין גאָלדערס גרין איז א אידישע געגנט אין צפון-מערב לאנדאן, וואס איז הײַנט פֿון די גרעסטע יידישער באפֿעלקערונג אין ענגלאנד. לויטן צענזוס פון 2011 זענען 37% פון די איינוואוינער יידן. אמאל פֿלעגן וווינען דארט פֿיל פֿארמעגליכע יידן אבער הײַנט געפֿינט זיך דארט אלערלײַ יידן.
זענען פאראן דארט צענדליקע בתי מדרשים, אסאך מוסדות התורה והחסד, ווי למשל א וועד הצדקה וואס באשטעטיגט די נויטווערדיגקייט פון אידן וועלכע קומען קלייבן געלט. צווישן די מוסדות התורה זענען דא יידישע שולעס און חדרים און עטליכע בית-יעקב'ס, ווי אויך ישיבות און כוללים.
אין גאלדערס גרין קען מען געפֿינען אלץ וואס מען טרעפֿט אין יעדער גרויסער יידישער געמיינדע.
שולן
די גרויסע שולן אין גאלדערס גרין זענען:
טראנספארט
גאלדערס גרין סטאנציע איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער נארדערן ליניע אין זאנע 3. זי איז די ערשטע אייבערפלאך סטאנציע אויפן עדזשווער צווייג צפונדיק. אין דעם הויף פון דער סטאנציע געפינט זיך די גרויסע גאלדערס גרינער אויטאבוס סטאנציע וואו עס קומען אויטאבוסן פון גאנץ צפון־מערב לאנדאן; דאס איז אויך א סטאנציע פאר נאציאנאלע עקספרעס צווישנשטעט קאטשן אריין און ארויס פון צענטראל לאנדאן.
צווישן די בוס רוטעס אדורך גאלדערס גרין זענען דער 210 קיין פֿינזבורי פארק, דער 102 קיין עדמאנטאן גרין, דער 139 קיין וואטערלו. פון גאלדערס גרין סטאנציע הייבן אן דער 83 קיין אילינג שפיטאל, דער 183 קיין פינער און דער 240 קיין עדזשווער.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:לאנדאנער בארא פון בארנעט
שלושה אחים
שלשה אחים איז פיקטיווע ערציילונג פארפאסט דורך אן עלטערער פרוי, וואס שילדערט א פאסירונג פון דריי ברידער וואס האבן זיך צושיידט איינער פונעם צווייטן אויף ווייטע שטרעקעס, יעדער איינער אין א אנדערע מדינה, און צום סוף ווי אזוי זיי האבן זיך זייער וואונדערליך געטראפן. עס קומט אין דריי בענדער און דא איז פארשפרייט געווארן דורך ראצפערטער רבי בשעתו.
היינט איז דאס שוין נישטא צו באקומען.
קאטעגאריע:פיקציע
אהרן טענדלער
left רבי אהרן טענדלער איז אן אמעריקאנער רב און ראש ישיבה.
ער איז אן אייניקל פון הרב משה פיינשטיין ז"ל.
ער איז געווען יארן לאנג דער מנהל און ראש ישיבה פון יולע סקול אין לאס אנדזשעלעס.
יארן לאנג געווען רב אין שערי צדק, די רייכטסטע און גרעסטע ארטאדאקסישע שול אין די וועלי אין לאס אנזשעלעס.
זיין ברודער איז מרדכי טענדלער פון מאנסי, און זיין טאטע איז משה דוד טענדלער פון מאנסי.
קוקי
די אויפטו פון דעס איז צוויי פאכיג, איינס אז דער באנוצער דארף נישט יעדעס מאל עקסטער ווארטן ביז דער וועב סייט טוט זיך עפענען וויבאלד דער סיסטעם האט שוין אוועקגעלייגט די אינפארמאציע. און אויך אז דער וועב סייט קאלעקטירט אינפארמאציע איבער די באנוצער צו וויסן זייער אינטערעסע.
פענטאגאן
קליין|250px|דער פענטאגאן מיט דער פאטאמאק טייך און [[וואשינגטאן מאנומענט אין הינטערגרונט]] דער פענטאַגאן איז די הויפטקווארטיר פון דער פאראייניגטע שטאטן פארטיידיגונג אפטיילונג אין ארלינגטאן, ווירזשיניע. די געביידע איז געווידמעט דעם 15טן יאנואר 1943 און זי איז די גרעסטע ביורא געביידע אין דער וועלט. די געביידע האט די פארעם פון א פינפעק (, = פענטאגאן), און זי האט זיבן שטאק, צוויי פון זיי אונטער דער ערד.
אין די גמ' ווערט דערמאנט דאס ווארט פענטאגאן פאר א פינף עקיגער געביידע: תנו רבנן: בית עגול, דיגון, טריגון, פנטיגון אינו מטמא בנגעים. (בבא בתרא דף קסד עמוד ב). דער מאירי שרייבט שוין דארט אויפן פלאץ אז דאס אלעס איז לשון יוני.
היסטאריע
זי איז אטאקירט געווארן אין די סעפטעמבער עלעווען אטאקעס דורך אן עראפלאן. 184 מענטשן זענען געהרגעט געווארן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:USA מיליטער קאַטעגאָריע:USA רעגירונג
דעיוויד יאסקי
דעוויד יאַסקי (געב' 3טן מערץ 1964) איז א יידישער פאליטיקער אין ניו יארק און איז געווען פון 2002 ביז 2009 דער פארטרעטער פונעם 33סטן דיסטריקט, וואס נעמט איין א גרויסן חלק פון וויליאמסבורג, אינעם ניו יארק שטאטראט.
אין 2006 איז ער געלאפן פאר א זיץ אין קאנגרעס.
ער האט אנגעהויבן זיין קאריערע אלס געהילף צו סענעטאר טשארלס שומער און האט באזיגט אין אן איבעראשנדן וואל אויסגאנג דורך די ארטיסטן פון וויליאמסבורג וואס האבן ארויסגעברענגט א שטערקערע וואל כוח פון די חסידים און ספאנישע וויילער וואס זענען געגאנגען פארן דעמעקראטיק בעל הבית סטיווען קאהן.
קאטעגאריע:וויליאמסבורגער קאטעגאריע:פאליטיק קאטעגאריע:ניו יארק
שאף
left|thumb|250px|א [[סטאדע שאף.]] א שאף איז א בהמה וואס איז מעלה גרה און האט צעשפאלטענע טלאען. עס וואקסט אויף זיי זייער א ווערדפולע מאטריאל וואס הייסט וואל. כאטש זענען דא עטלעכע זגאלן שאף, בדרך כלל מיינט מען דעם זגאל Ovis aries.
עס ווערט באטראכט ווי זייער א לאנגווייליגע בהמה א גאנצן טאג עסט ער בלויז גראז,מעקעט, און שפאצירט ארום.
עס איז אויך באטראכט ווי בלינדע תמימות'דיגע טרייהייט, און עס איז דא א לאזונג ווען איינער טראכט נישט און קעמפט נישט אז ער גייט נאך ווי א סטאדע שאף נאך דער שחיטה.
אידן ווערן צוגעגעלעכענט צו זיי זייער אסאך לעגאויס די מסורה צוליב די וואוילקייט פון נאכגיין לויט גאטס ווילן, לויט דעם באפעל פון די רבנים וואס ווערן באטראכט ווי זייערע פאסטוך. אדער ווערן אידן אין גלות אויך געגליכען צו א סטאדע שאף אן א פאסטוך צוליב דעם וואס זיי זענען פארטריבן געווארן פון זייער לאנד צווישן אנדערע פעלקער אהן קיין אייגענעם שטאלץ.
אבער עס ווערט אויך גענוצט אויף מענטשן אלס שפעט ווארט אז ער מאכט זיך ווי א שעפעלע וואס מעקעט... א גאנצן טאג אבער טיף אין הארץ אריין איז עס בלויז אן אנשטעל. (טעמיש).
דיעטע
דער שאף עסט נאר גרינסן און נישט קיין פֿלייש. אזוי ווי אלע בעלי חיים וואס זענען מעלה גרה האט דער שאף פיר בייכער בכדי צו פארדייען די גראזן א.א.וו.
קאַטעגאָריע:בהמות קאַטעגאָריע:בעלי חיים מיט טלאען
ה'תקע"ח
איז און.
דאס קביעות פון דעם יאר איז השג מעוברת וועלכע באדייט
וואטיקאן
קליין|250px|וואטיקאן שטאָט קליין וואַטיקאַן סיטי, א\אפיציעלע וואַטיקאַן סיטי שטאַט (איטאַליעניש: Stato della Città del Vaticano; [f] לאַטייַן: Status Civitatis Vaticanae), [g] [h] איז אַ לאַנדלאָקקעד פרייַ שטאָט-שטאַט, מיקראָ-שטאט און ענקלאַוו אין רוים, איטאליע. [15] [16] עס איז געווארן אומאפהענגיק פון איטאליע אין 1929 מיט די לאַטעראַן אפמאך, און עס איז אַ באַזונדער טעריטאָריע אונטער "פולע בעלות, אויסשליסליך הערשאפט, און הערשער אויטאָריטעט און יורעסדריקציע" פון די רוח זי, זיך אַ הערשער ענטיטי פון אינטערנאַציאָנאַלע געזעץ, וואָס מיינטיינז די שטאָט שטאַט ס. צייטווייליק, דיפּלאַמאַטיק און רוחניות זעלבסטשטענדיקייַט. [i] [17] מיט אַ שטח פון 121 אקער לאנד[C] און אַ 2019 צענזוס באַפעלקערונג פון וועגן 453, [12] עס איז דער קלענסטער שטאַט אין דער וועלט סיי לויט שטח און באַפעלקערונג.[18] ווי גאַווערנד דורך די רוח זען, וואַטיקאַן סיטי שטאַט איז אַן עקקלעסיאַסטיקאַל אָדער סאַסערדאָטאַל-מאָנאַרקיקאַל שטאַט רולד דורך די פּאָפּע וואס איז דער בישאָפּ פון רוים און הויפּט פון די קאַטהאָליק טשורטש. די העכסטע שטאַט פאַנגקשאַנז זענען אַלע קאַטהאָליק קלער פון פאַרשידן אָריגינס. נאָך די אַוויניאָן פּאַפּאַסי (1309-1377) די פּאָפּעס האָבן דער הויפּט ריזידאַד אין די אַפּאָסטאָליק פּאַלאַס אין וואָס איז איצט וואַטיקאַן סיטי, כאָטש טייל מאָל וווינען אַנשטאָט אין די קווירינאַל פּאַלאַס אין רוים אָדער אנדערש. דער וואַטיקאַן איז אויך אַ מעטאָנימע פֿאַר די רוח.
קאַטעגאָריע:קריסטנטום קאַטעגאָריע:שטאטסשטאטן קאַטעגאָריע:וואטיקאן
ארקיע
ארקיע איז א ישראלישע לופטליניע הויפטקװאַרטירט איו שדה דוב פליפארט, תל אביב.
קאַטעגאָריע:לופטליניעס קאַטעגאָריע:טראנספארט אין ישראל
משל
משל איז א ליטערארישע זשאנער. א משל איז א בקיצורדיקע געשיכטע (וועגן בעלי חיים אדער פלאנצן מיט תכונות פון מענטשן, ווי למשל רעדן) וואס איז ווי א ביישפיל צו א נמשל וואס מען וויל מסביר זיין און ארויסברענגן א מוסר השכל. דער משל איז א געוויסע געשיכטע, אבער דער נמשל ווענדט זיך גאנץ ברייט. אפטמאל איז שווער איבערצוגעבן א מוסר השכל, אבער מיט א משל גייט עס גרינגער.
אין אידישקייט איז דא א גאנצער ספר משלי פון שלמה המלך וואס איז געווען א קלוגער מאן.
קאטעגאריע:ליטעראטור קאַטעגאָריע:זשאנערס
על שארפטאן
left|thumb|250px|על שארפטאן על שארפטאן איז א אפריקאנער-אמעריקאנער גלח אין ניו יארק סיטי וואס פארטוט זיך מיט וויסטע ראסיסטישע און אנטיסעמיטישע רעדעס.
קאמעט
קליין|250px|א קאמעט א קאמעט (אויף לשון הקודש "שביט") איז א קליינער קערפער אין דער זון סיסטעם וואס איז צוזאמגעשטעלט פון אייז און שטיין, און ווען עס דערנענטערט זיך צו דער זון הייבט זיך עס אן צו צולאזען, און עס שלעפט זיך נאך א לאנגע וויידל אווען פון דער זון.
על שארפטאן
פון זיינע ווערטער קעגן אידן
קאטעגאריע:פאליטיק קאטעגאריע:אנטיסעמיטן קאטעגאריע:גלחים קאטעגאריע:אקטיוויסטן קאטעגאריע:שווארצע
קאמעט
אויספארשונגען פון קאסמאסשיפן האבן געוויזן אז קאמעטן אנטהאלטן בעיקר אייז.
אין יידישקייט
אין דער יידישע טראדיציע און הלכה, ווען מען זעט א קאמעט מאכט מען א ברכה "עושה מעשה בראשית".
.
היילי קאמעט
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
אסטערויד
left|thumb|250px|253 Mathilde אסטערוידן זיינען קליינע קערפער אין דער זון סיסטעם וואס פאלן אריין אין דער וועלט פונעם קאסמאס.
ווען אן אסטערויד אדער א מעטעארויד (דאס איז אן אסטערויד קלענער פון 1 מעטער) קומט אריין אין אטמאספער ווערט ער פארברענט דורך די היץ וואס עס שאפט, אבער צו מאל קען זיך טרעפן אז עס בלייבט איבער א "קליין שטיקל", דאס הייסט א קליין חלק דערפון, אבער גענוג גרויס אנצומאכן חורבנות, אזוי ווי עס האט פאסירט אין רוסלאנד מיט 100 יאר צוריק חרוב מאכנדיג גאנצעטע וועלדער.
אנטפלעקונג
איבערבליק פון אנטפלעקונג צייטליניע:
הערות
<references group=הערה/>
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
יהודה גלאנץ
קליין|200px|יהודה גלאנץ ביי א קאנצערט קליין| יהודה גלאנץ ביי א קאנצערט קליין| יהודה גלאנץ ביי אקאנצערט
ער איז געהייראט, מיט צען קינדער און פינף אייניקלעך. ער וואוינט אין ירושלים.
ביאגראפיע
גלאנץ איז געבוירן געווארן אין ארגענטינע אין א סעקולערער משפחה. ביי די 5 יאר האט ער אנגעהויבן לערנען שפילן דעם אקארדיוא מיט א פריוואטן לערער. ווען זיין פאטער האט געזען זיינע מוזיקאלע כשרונות האט ער אים געשיקט לערנענען אין א שולע פאר מוזיק. ביי די זעקס יאר האט ער אנגעהויבן זינגען אין דעם כאר פון דער מאקס נארדוי שול אין בוענאס איירעס מיט זיינע קוזינען. ער האט אנגעהויבן לערנען דעם פידל אין א קאנסערוואטאריע, און אין דער זעלבער צייט האט ער געשפילט פיאנע און גיטאר.
ביי די זעכצן יאר האט ער אנגעהויבן זיך צו ווייזן אין דער יונגער טרופע '"על קאנטא דע טאדאס"' (el canto de todos). ווען ער איז געווען אלט 17 יאר איז ער געפארן קיין בראזיל וואו ער האט געלערנט צוויי יאר שפילן די באסע-נאווע און סאמבא. דארט איז ער שטארק באאיינפלוסט פון די מוזיקער אנטאניא קארלאס זשאבים און זשילבערטא זשיל.
ביי די 21 יאר איז ער אנגעקומען אין ישראל און ער האט באשלאסן צו בלייבן. ער האט געלערנט פיאנע און קאמפאזיציע ביי פראפעסאר נחום פערפערקאוויטש. ביי די 22 האט ער קאמפאזירט מוזיק אין אן ארגינעלן סטיל.
זייענדיק אין ארץ ישראל האט אויפגעוועקט ביי אים אסאך שאלות ווען זיין יידישקייט, און ער איז ביסלעכווייז געווארן א בעל תשובה. אזוי שרייבט ער דרום־אמעריקאנער מוזיק מיט די ווערטער פון תנ"ך. היינט זינגט ער איבער דער וועלט, אין די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, דרום אפריקע, אויסטראליע, אייראפע, דרום אמעריקע און ישראל.
זיינע אלבאמען
קאַטעגאָריע:פרומע זינגערס קאַטעגאָריע:ירושלים קאַטעגאָריע:בעלי תשובה קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
פאנדאם (וועבזייטל)
פֿאַנדאָם (ענגליש: FANDOM; גערופן וויקיע, wikia, ביז דעם 25סטן יאנואר 2016) איז אן אויפֿהאלט דינער פאר וויקי פראיעקטן וועגן פארשידענע טעמעס, וואס זענען באזירט אויף פרייע אינהאלט.
כאראקטעריסטיק
פֿאַנדאָם ווערט אפערירט דורך די פירמע .Fandom, Inc (געוועזן .Wikia, Inc), א קאמערציעלע פירמע וואס איז רעגיסטרירט אין דעלעווער, די פאראײניגטע שטאטן. די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין סוף 2004 דורך וויקיפעדיע גרינדער זשימי וויילס מיט אנדזשעלאַ ביסלי.
פֿאַנדאָם שטעלט אן עמפאז אויף געמיינדעס, סיי די וואס זענען געשאפן געווארן פון דרויסן דעם אינטערנעט און סיי די וואס האבן אנטוויקלט זיך אויפן אינטערנעט.
פֿאַנדאָם איז פריי צו לייענען אָן קיין גרענעץ, פריי צו רעדאקטירן (אונטער כללים) און פריי צו קאפיען און פובליקירן (לויט די באדינגונגען פון GNU FDL און געוויסע בילדער - לויט די באדינגונגען פון ערלעך באנוץ).
פֿאַנדאָם נוצט דעם מעדיעוויקי ווייכווארג וואס ווערט געשריבן אין עפענטלעכע קאד און געהאלט דורך די וויקימעדיע פונדאציע.
אינהאלט
פֿאַנדאָם שליסט איין א ווייטע קייט פון סוביעקטן; די פראיעקטן ווערן געוויינטלעך דערלויבט, א חוץ געדאנקען מיט א דירעקטע קאנקורס מיט די אנדערע פראיעקטן פון וויקימעדיע. פֿאַנדאָם דאַרפט אז אלע אינהאלט וואס ווערט געהאלטן וואלט זיין אונטער איין פון די ליצענצן פון פריי אינהאלט - לויט די באדינגונגען פון Creative Commons אדער די GNU פרייע דאקומענטאציע ליצענץ.
די וויקיס אויף פֿאַנדאָם ווערן געווידמעט צו א סך סוביעקטן, פון "שטערן קריג" ביז גלעטלינגען.
אויף פֿאַנדאָם געפֿינען זיך נישט קיין וויקיס אויף די יידישע שפראך.
וועבלינקען
קאטעגאריע:וויקיס
אילת
קליין| אילת קליין|טעקסט=אילת, 1947 - 1953|אילת, 1947 - 1953 אילת (ענגליש: Eilat, אַראַביש: ايلات) איז א שטאָט אין דעם דרום דיסטריקט פון ישראל, א פארט שטאָט און פאר רעזארט (וואקאציע).
אילת איז די מערסטע דרום שטאָט אין ישראל, 238 ק"מ דרום-זייט פון באר שבע, און 346 ק"מ פון תל אביב. דער שטח איז גרויס 84,789 דונאם. דער יישוב אין אילת איז געגרינדעט געווארן 1951, און איז געווארן א שטאָט אין 1959. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, פאר יוני 2010, איז דא אין אילת 47,600 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 2.5 פראצענט. רוב זענען אידן.
טוריזם
200px|קליין|פּראָמענאַדע אויפן צפונדיקן ברעג פון אילת אילת איז אַ טוריסטישע שטאָט, זיין ווינטער קלימאַט איז זייער באַקוועם. אילת האט איבער 60 האָטעלן.
בירגערמייסטערס
די בירגערמייסטערס פון אילת זענען:
באפעלקערונג
לויטן (צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק), אין יוני 2010, האט אילת 47,600 באוווינער. די באַפעלקערונג וואקסט מיט אַ יערלעכן וווּקס פון 0.6%.
לויט די דאַטן פונעם ביורא פאר דעצעמבער 2008, די שטאָט איז קלאסיפירט פינפטע פון 10, אין דער סאָציאָ-עקאָנאָמישער סקאלע. דער פראצענט זוכה צו מאַטריקולאַציע צערטיפיקאַטן פון דער צוועלפטער כתה סטודענץ אין תשס"ח (2008-2007) איז געווען 54.8%. דער דורכשניטלעכער לוין פון איינגעשטעלטע אין 2007 איז געווען ₪5,521 (לאַנדישער דורכשניט: ₪6,743).
פאלגנד זענען די דאַטן וועגן באַפעלקערונג אַנטוויקלונג אין דער שטאָט:
צווילינג שטעט
אילת האט 11 שוועסטער שטעט:
וועבלינק
29.5575°N, 34.96361°W
*
לעבנסשטייגער
לעבנסשטייגער איז די וועג וויאזוי מען לעבט.
*
אשרי יושבי ביתך
אשרי יושבי ביתך איז דער אויסדערוועלטער קאפיטל (קמ"ה) פון תהילים וואס מען זינגט צו הקב"ה לויט די א ב.
פסיכאז
פסיכאז איז אַן אַבנאָרמאַלע צושטאַנד פון די מיינונג, וואס באדייט אַ "פארלוסט פון קאָנטאַקט מיט פאַקט".
צייכנס און סימפּטאָמס
מענטשן מיט פסיכאז האָבן געווענליך איינער אָדער מער פון די פאלגענדע: כאַלוסאַניישאַנז, דילוזשאַנז, קאַטאַטאָניאַ, אָדער אַ געדאַנק פֿעלער.
תבואה
קליין|פארשידענע תבואות פון וואס מען מאכט ברויט ֿתבואה איז אן איינשליסנדיגער טערמין פאר לאנדווירטשאפטלעכע פלאנצונגען פון דער גראז פאמיליע וואס ווערן קולטיווירט. אין אלגעמיין מיינט עס אזעלכע תבואה וואס מען קען צעמאלן צו פראדוצירן מעל פון וואס מען מאכט ברויט. נאך דעם שניט פון דער פעלד טוט מען איינקווארטירן די תבואה אין א שפייכלער. די פעולה פון שיידן דעם שטרוי פון דער תבואה ווערט אנגערופן דרעשן.
תבואה טוט איינשליסן קארן, ווייץ, גערשטן, האבער, קוקורוזע, רייז און נאך פארשידענע תבואה.
טייל תבואה האט אונער־זגאל ווי ספעלט וואס איז אן אונטער־זגאל פון ווייץ.
וועבלינקען
*
מנחה
מנחה איז די תפילה וואס אידן דאווענען פאר-נאכטס. די מיטאג תפילה ווערט אזוי אנגערופן, דאס האט מתקן געווען יצחק אבינו. דער זמן איז פון א האלבע שעה נאך חצות (דאס ווערט גערופן מנחה גדולה ביזן זמן פון דאווענען מעריב וואס דאס ווענט זיך אינעם לענג פונעם טאג (שעות זמניות) זומער איז עס שפעטער ווינטער איז עס פריער. עס ווערט געברענגט א דיעה צו דאווענען אין דעם זמן פון מנחה קטנה, וואס הייבט אן צוויי און א האלב שעה'ן פארנאכט.
די תפילה איז איינגעטיילט אזוי:
די מעלה פון מנחה
אין די הייליגע ספרים שטייט אז מנחה איז די גרעסטע תפילה פון טאג, אליהו הנביא ביים הר הכרמל איז נישט געענטפערט געווארן נאר ביז ווען עס איז געקומען דער זמן פון תפילת מנחה און ער האט דאן מתפלל געווען איז ער גענטפערט געווארן.
מעטאפאר
מעטאפאר (פון דאס גריכיש ווארט מעטא - שינוי. פארע- אריבערפירן) דאס איז צו באלייכטן איין ענין דורך אריבערפירן די פארשטאנד פון אן אנדער ענין כדי ס'זאל געשען א שינוי און מען זאל פארשטיין גוט פון דארטן דעם דאזיגן ענין.
אינאיינוועגס איז גוט צו וויסן, די פאלגענדע טערמינען.
סינאנימען
דאס מיינט, פארשידענע ווערטער און זאצן אויפ'ן זעלבער באגריף; ווי צום ביישפיל.
א שפענדער; לעכעריגע הענט, אפענע האנט, א פעסל אן א דעקל, ווארפט זיך מיט געלט, א ברייטער האנט, א לעכערדיק זאק, אויסגעבער, ברייטער טיילער
האמאנימען
דאס מיינט דאס זעלבע ווארט אין פארשידענע אנדערע באדייטונגען.
האמאגראף
דאס מיינט, אז מ'נוצט דעם זעלבער ווארט - ביים שרייבן - אבער עס האט אנדערע באדייטן.
צום ביישפיל; שלאפען, איינער שלאפט פון מידעקייט, איינער איז שלאף נישט געזונט, איינער שלעפט עפעס, איינער איז א שלעפער.
קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק קאַטעגאָריע:ליטעראטור
מאגאזין (סקלאד)
קליין|250px|דער טיפישער מאגאזין איז ביזן [[דאך מיט רעקעטס אז דער היילאוי קען צוקומן אצוכפאן און מאנאווירן די סחורה וואס ליגט אויף פעלעטס.]] א מאגאזין אדער סקלאַד (אַזעלכע רופֿן עס "װאַרענלאַגער") איז א גרויסער ליידיגער בנין וואס קאמערציאלע קאמפאניס פארנוצען צו האלטן און איינשפייכלערן זייער אינווענטאר סחורה וואס זיי האנדלען מיט.
עס איז געוונעליך אויסגעשטעלט מיט לאודינג דאקס. כדי די סחורה זאל קענען גרינג אראפגענומען ווערן און ארויפגעלייגט ווערן אויף לאסטאויטאס.
עס איז געווענליך בלויז איין שטאק, כדי היילאויס און טראקס זאלן קענען צוקומען צו די סחורה.
עס איז אויכעט אין אינדוסטריעלע געגענטן, וואס זענען גרינג צוצוקומען מיט טראקס דורך דעם וואס די גאסן זענען ברייטער, אדער איז דאס לעבן די באנען און פארטן.
מאגאזינען דינען פארשידענע קאמערציעלע צוועקן, ווי פאבריקאנטן, אימפארטירער, עקספארטירער און הורטהענדלער. קאמערציעלע מאגאזינען געפינען זיך אין גרויסע געביידעס אין אינדוסטריע־געגנטן. זיי האבן פעראנען אנצולאדן לאסטאויטאס. אפטמאל האבן זיי הייבערס און גאפל-הייבערס וואס העלפן באוועגן די סחורה.
קאַטעגאָריע:ביזנעס
צען מכות
די צען מכות באצייכנט א סעריע פון קאטאסטראפעס וואס האט לויט די תורה (אין ספר שמות) פאסירט אין די 13טע י"ה פארן ציילן אויף די מצרים.
צפרדע
צפרדע ס'איז ארויסגעקומען א גרויסע פראש פון טייך נילוס, די מצריים האבן עס געשלאגן און ס'איז ארויס מער און מער פרעש.
כינים
כינים די 3'טע מכה איז געווען כינים - לייז, די לייז זענען געקראכן אויף די גאנצע קערפער, עס האט זייער שטארק געקראצט.
ערוב
ערוב עס זענען געקומען ווילדע חיות פון וואלד, און האבן אויפגעגעסן די מצריים, די אידישע קינדער האבן זיך געקענט שפילן מיט די חיות.
דבר
דבר די מצריים האבן געוויינט אז זייערע בהמות זענען אויסגעשטארבן, די בהמות זענען געווען די עבודה זרה פון די מצריים.
שחין
שחין משה רבינו האט ארויפגעווארפן אש צום הימל און ס'איז אראפגעפאלן שחין-בלאטערן.
ה'תקע"ו
איז און.
צען מכות
ברד
ברד ס'איז געפאלן האגעל אין מצרים, עס האט פארברענט די ביימער און אויך די מענטשן וואס זענען געווען אינדרויסן.
ה'תקע"ו
דאס קביעות פון דעם יאר איז הכז פשוטה וועלכע באדייט:
צען מכות
ארבה
ארבה עס איז געקומען היישעריק איבער גאנץ לאנד מצרים, די היישעריקן האבן אויפגעגעסן אלע שפייז.
חושך
חושך עס איז געווארן פינסטער אין גאנץ לאנד מצרים, אבער ביי די אידן איז געווען ליכטיג.
מכת בכורות
מכת בכורות דער אייבערשטער האט איבערגעהיפט די אידישע הייזער, אבער ביי די גוי'אישע הייזער האט דער אייבערשטער אויסגע'הרג'ט אלע בכורים.
קאַטעגאָריע:ספר שמות
יוגנטרוף
קליין|250px|דאס איז געגרינדעט און אנגפירט געווארן דורך ד"ר [[מרדכי שעכטער וואס איז נפטר געווארן דעם 15טן פעברואר 2007]] יוגנטרוף איז אן אלוועלטלעכע אידישער ארגאניזאציע פון יונגע לייט וואס באשעפטיקן זיך מיט פארשפרייטן די שפראך יידיש פאר דער וועלט. עס איז געגרינדעט און אנגפירט געווארן אין 1965 דורך ד"ר מרדכי שעכטער וואס איז נפטר געווארן דעם 15טן פעברואר 2007.
זייער מאטא: אז יידיש איז נישט בלויז א פארבינדונג מיטל צווישן געוויסע מענטשן, נאר בעיקר א קולטור און ליטעראטור וואס פארבינדט די אפשטאמיקע פון איין פאלק צו א טראדיציע און היסטאריע אויסגעפארעמט משך פון טויזנטער יארן. און דאס איז דער פשט פון זייער נאמען פון זייער אלוועלטליכע ארגאנעזאציע: א רוף פון און צום נייעם דור וואס קען נישט קיין יידיש זיי זאלן זיך אויך אנשליסן צו לערנען אביסל יידיש, אויפצווועקן דעם יידישן ירושה פון אמאל.
זיי שרייבן יידיש לויט די ייוו"א כללים.
זייער אקטיוויטעטן איז צאמשטעלן איינמאל א יאר זומער א וואקאציע, אין די קעטסקיל בערג, וואס מ'רעדט און מ'לערענט בעיקר יידיש.
זיי האבן אויך א בליצפאסט ליסטע פון טויזנטער יידיש ליבהאבער און שעצער פון איבער דער גארער וועלט זענען דערהין אנגעשלאן און באקומען יעדן טאג און שיקן זיך מעלדונגען פאר דער גרופע איבער די לעצטע נייעס און אקטיוויטעטן פארלאנגען און מודעות וועגן יידיש.
דאס איז אויך הויפט קווארטירט אין דעם געביידע פון ארבעטער רונג אין מאנהעטן וואס דארטן געפינט זיך אויך די בירא פון פארווערטס רעדאקציע און א יידישער טעאטער און ציווילער צענטער װוּ יידן פארברענגן זייער צייט מיט פארשיידענע אקטיוויטעטען.
דרויסנדע וועב פארבינדונגען
קאַטעגאָריע:יידישיסטישע ארגאניזאציעס
טוריזם
left|thumb|250px|דער כותל איז איינע פון די וועלטס מערסטע באזוכטע טוריזם אטראקציעס. טוריזם איז מאַכן רײַזעס אָדער נסיעות פאר פארוויילונג און לוקסוס צילן.
עס איז כולל די גאנצע אינדוסטריע און אויך די רעגירונגס אויפגאבע וואס פארנעמט זיך צוצישטעלן די סערוויסעס פאר אלע רײַזעס און וואקאציעס אדער אויספלוגן עקאנאמיע, ווי פארקס, האטעלן, לופטליניעס און אזוי ווייטער.
טוריסטן הייסן די מענשטן וואס ווייל אין אנדער לאנד אדער סביבה פון זייער געוועניליכע היים, פאר ביזנעס אדער הנאהדיגע צילן פאר א לענגערע צייט אפשניט.
טוריזם ווערט מער און מער פאפולער איבער זיבן הונדערט מיליאן מענשטן ווערן געשאצט וואס באנוצען זיך מיט דעם דורך די וועלט.
פארשידענע לענדער זענען מער אנגעוויזן אויף די טוריזם אינדאסטריע צו עקזעסטירן, ווי למשל ארץ ישראל מאכט א גרויס טייל פון איר בודזשעט פון רעליגיעזע באזוכער וואס ווילן בייוואונען און טורן די הייליגע לאנד פאר רוב רעליגיעס.
*
سیاح
אושפיזין (פילם)
קליין|300px| איין סצענע פון פילם וואו שולי ראנד פראוועט [[התבודדות]]
דער נאמען פונעם פילם, אושפיזין, איז געגעבן נאך די אומגעבעטענע און אומגעוואונטשענע געסט וואס קומען אן אויף יום טוב ביים הויפט כאראקטער אין די סוכה. די געסט, נידעריגע עלעמענטן אנטלאפענע פון א ישראל'ישע טורמע, דרייען אים איבער דעם יום טוב און מאכן א טומל אינ'ם חרד'יש, חסיד'ישן געגנד. און דאס איז זיין נסיון, זיך נישט אויפצורעהגן אויף זיי און האבן סבלנות.
מערקווירדיגקייט
דער פילם איז א היסטארישער דערפאר וואס עס האט גענוצט עכט חרד'ישע אידן צו שפילן אין פיל סצענעס. דער פילם פרואווט צו ערצייגן אויף א הומאניסטישער אופן דאס לעבן פון א רעליגיזע איד און זיינע ראנגלענישן מיט גאט, זיינע דאגות פון פרנסה, און זיין אינספירירנדע אמונה פשוטה.
דער דירעקטאר פון דעם פילם, גידי דאר, איז א ישראל'ישער פרייער איד. זיין הויפט פראדוצירער און שפילער איז שולי ראנד, א פרומער בעל תשובה וואס איז אמאל געווען א פרייער גרויסער אקטיאר. די צוויי זענען געווען אלטע פריינט און קאלעגן און האבן צוזאמען אויסגעארבעט דעם געדאנק פונעם פילם. דער דירעקטאר האט ארויסגעוויזן גאר שטארקע סענסיטיווקייט צום לעבנסשטייגער פון חרד'ישע אידן, און האט זיכער געמאכט אז דער פילם זאל נישט האבן קיין שמץ פון די אויסגעלאסנקייט וואס געפינט זיך אין אנדערע פילמען. צ.ב.ש. די צוויי הויפט שפילער, שולי ראנד מיט זיין ווייב -- וואס זענען מאן און ווייב אויך אין עכטן לעבן -- זעט מען קיינמאל זיך אפילו נישט צורירן.
צייגונג אין אמעריקע
דער פילם איז געוויזן געווארן אין אמעריקע צום ערשט ביים טרייבעקא פילם פעסטיוואל אין ניו יארק. דער דירעקטאר, גידי דאר, האט מסדר געווען אז עס זאלן זיין ספעציעלע ערטער אין דעם אודיטאריום וואס וועט נישט זיין געמישט מענער און פרויען אין פאל אז חרד'ישע אדער חסיד'ישע אידן וועלן זיך וועלן באטייליגן. ביי דער ענדע פון דער ערשטער צייגונג אין ניו יארק איז געווען א "פראגן און ענטפערס" סעסיע ביי וועלכער גידי דאר, דער דירעקטאר, און שולי ראנד מיט זיין ווייב, די הויפט שפילער, האבן זיך באטייליגט.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:פילמען וועגן חסידים קאַטעגאָריע:ברסלב קאטעגאריע:ישראל פילמען קאַטעגאָריע:סוכות קאטעגאריע:דראמאטישע פילמען קאטעגאריע:העברעאיש-שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:2004 פילמען
כיכר השבת
כיכר השבת איז א באוואוסטע גאסבינדוג אין ירושלים צווישן די געגנטן מאה שערים און גאולה, וואס באניצט אויך אלס זאמלפונקט צו מאכן הפגנות א.ד.ג. פון מזרח-מערב זענען די מאה שערים און מלכי ישראל גאסן; פון צפון-דרום זענען די יחזקאל גאס, שטרויס גאס און ישעיהו גאסן.
קאַטעגאָריע:ירושלים
אייוועלט
אידישע וועלט פארומס (גערופן אייוועלט, אין ענגליש: iVelt) איז אן אינטערנעט פארום וועבזייטל אין אידיש אנגעפירט דורך עטליכע ערליכע סאטמארע חסידים און ווערט באניצט דורך היימישע פרומע אידן, בעיקר חסידישע. אין סך הכל איז שוין געשריבן געווארן אויף אייוועלט איבער 3.4 מיליאן תגובות (פאוסטן) און איבער 48 טויזנט אשכולות, און איבער דרייצן טויזנט באנוצערס האבן זיך איינגעשריבן.
מקווה
געבוי פון א מקווה
מען קען זיך טובל'ן סיי אין א מקוה, א זאמלונג פון רעגנוואסער (מי גשמים), סיי אין א מעין, א קוואל. פראקטיש רופט מען ביידע היינט א מקוה.
אין א מי גשמים מקוה טוישט זיך נישט דאס וואסער, דעריבער שאפט דאס א פראבלעם ווי אזוי צי האלטן די מקוה ריין. כדי צו לייזן דעם פראבלעם מיט צוויי אדער מער "בורות". דאס רעגנוואסער ווערט געזאמלט אין א גרויסער ציסטערנע געגראבן אין דער ערד; דאס איז דער ערשטער בור. אבער מען טובל'ט נישט אין דעם בור נאר אין א צווייטן בור, וואס איז געמאכט ווי א גרויסער באד אדער א קליינער שווימבאד. די צוויי בורות זענען באהאפטן דורך "השקה", דאס איז א גרויסער לאך וואס באהעפט די בורות. אנדערע מאכן נישט השקה נאר זריעה, לויטן חזון איש. דעם בור טבילה פילט מען אן מיט נארמאלן וואסער און מען קען אים הייצן צו א באקוועמען טעמפעראטור.
תשס"ח
תשס"ח
אייוועלט
היסטאריע
מיט די יארן איז עס כסדר פארברייטערט געווארן מיט פרישע פארום'ס און אפטיילונגען,
מקווה
געבוי פון א מקווה
באזונדער איז דא א העכערער בור וואס ווערט גערופן "אוצר", וואו מ'האלט דאס רעגנוואסער. און דאס איז אין פאל פון נויט, אויב עס גייט נישט קיין רעגן א שטיק צייט.
אייוועלט
היסטאריע
ווינטער תשפ '' ג איז די סייט גענצליך איבערגעפרישט געווארן מיט אסאך צוגעלייגטע אפציעס ווי א לייק קנעפל און נאך, ווי אויך איז די סדר פון די אפטיילונגען שטארק פארבעסערט געווארן מיט די הילף פון עטליכע טעטיגע ניקס וואס האבן עס גענומען אין די האנט אריין, אין שפיץ פון זיי איז געשטאנען א ניק מיטן נאמען ציגאנער.
מקווה
ערב יום טוב
עס ווערט געברענגט אז מ׳זאל זיך טובל׳ן ערב יום טוב. אנדערע זענען זיך נוהג אז זיי גיין אין דער מקווה נאר ערב יום כיפור, און אויך ערב ראש השנה. דערפאר פירן זיך אסאך מענער זיך טובל׳ן אפילו די וואס גייען נישט אגאנץ יאר צו גיין.
אייוועלט
טעטיגע ניקס
פון די פאפולערע ניקס אויף אייוועלט זענען וויכטיג מאכער - וועלכער איז דער סייט אדמין, די מנהלים לכאורה און יאנאש, ק.נ.א. זשורנאליסטן נקדימון און ישראל_הלוי, נארמאליזעם הכל הבל, קלאָצקאָפּ, קנאפער ידען, אוראייניקל.
מקווה
ערב יום טוב
ערב יום כיפור איז אויך א מנהג ביי טייל פרויען גייען אין דער מקווה.
20סטער י"ה
וויסנשאפטלער
* קאַטעגאָריע:יארהונדערט
אייוועלט
אינהאלט
די אינהאלט דערפון איז געשריבן אויף א פרומע פרינציפ. קיין שום קאנטראווערסיעלע ענין, פאליטיק, מחלוקת, פון די היימישע וועלט, ווערט נישט און איז נישט ערלויבט צו דיסקוסירן. אלעס ווערט געשריבן אויף א הומאריסטיש און גוט געלוינטע שפראך און אין די זעלבע צייט האלט עס אן די ערענסקייט פון אידישקייט און קיין שום ליצנות אויף מסורה אדער אידישקייט איז ערלויבט.
מקווה
מקוה איד
אין א נשים מקווה הייסט די פרוי וואס גיט אכט אויף די טבילות א טיקערין.
אייוועלט
אינהאלט
עס פארמאגט פארומס אויף פארשידענע טעמעס וואס פאראינטערעסירט דעם חרדישן אידנטום:
וועלטליכע, פאליטישע, עקנאמישע, און היימישע נייעס.
נערווען
جهاز عصبي Sistema nervoso Nervesystemet Nervové tkanivo
אייוועלט
אינהאלט
באריכטן און אנאליזן, אייוועלט איז א שטארקע קוואל פון אינפארמאציע פארן היימישן פרומען עולם, ס'זעט זיך אן יעדע מאל וואס ס'גייט פאר עפעס דראמאטיש אויפן גאס ווי למשל פאר נאציאנאלע עלעקשאנס ווי טויזענטער קומען זעהן וואס די אפדעיטס זענען, א גוטע דוגמא איז די מלחמה אין אוקריינע וואס אייוועלט איז די מערסטע רעלייעבל און אפדעיטעד סייט צו וויסן וואס גייט פאר אויפן פראנט, פאר אסאך איז דאס די איינציגסטע קוואל פון נייעס.
די היימשיע קרעטשמע
בילדער, גראפיקס און דעזיין
אידישע וועלט
שרייבער
דער שרייבער אויסגאבע ווערט ארויסגעגעבן פון צייט צו צייט, א אינהאלטסרייכע ווערק, וואס באשטייט פון צוזאמגעקליבענע געלונגענע ארטיקלען פון אייוועלט; תורה'דיגע, השקפה'דיגע, היסטאריע ארטיקלען, הומאריסטישע ארטיקלען, און נאך. דער שרייבער אויסגאבע איז דא צו דאונלאדן אויף אייוועלט, אדער צו באשטעלן אויף אמאזאן א געדרוקטע ווערסיע.
אלבומען
יעדע שטיק צייט געט אייוועלט ארויס אן אלבום מיט קאלעקציעס פון ניגונים. עס זענען שוין ארויסגעקומען א טוץ פון אלבומען, דער לעצטער פון זיי "חזנות וועלט" א ליקוט פון חזנות שטיקלעך און לידער פארפאסט דורך יאסעלע ראזענבלאט און געזונגען דורך היינטיגע חזנים און בעלי מנגנים.
פרינציפן
אייוועלט לאזט נישט צו קיין שום אומ'תורה'דיגן אינהאלט. הלבנת פנים, לשון הרע, א.ד.ג. - עס איז דא א הויפט פרינציפ און פאליסי נישט צו באשרייבן קיין פרומע רבנים און עסקנים.
עס זענען דא פארשידענע תקנות און פרינציפן צו קענען שרייבן אויף אייוועלט. עס איז פארהאן א באגריף פון "גילוי", דאס הייסט אויב איינער פראבירט צו אנטפלעקן ווער עס שטייט אונטער א ספעציפישער ניק, וועט מען אים תיכף ומיד אויסשפארן.
די מיטל אנצוהאלטן די כשרות פונעם זייטל, אז ס'זאל זיין אנגענומען אויף יעדן ערליכע איד און די פילטערס זאלן עס דורכלאזן, איז א מאכטפולע צענזור. א גאנצע ארמיי פון מנהלים, אחראים און גבאים, אפענע און באהאלטענע, זיצן און מאכן זיכער אז אלעס איז כשר, און טאמער ס'איז דא צל ספק אז עפעס טויג נישט נעמט מען זיך האקן שטיקער. גאנצעטע תגובות און קאנווערסעישאנס פליען ארויס פון פענסטער, אמאל צוזאמען מיט די שרייבער פון די שורות. מיט די צייט האט זיך אפילו געמאכט א שטיקל קאמפעטישאן פון די געפלויגענע, וואס זענען משלים אויף זייער זייטל צו שרייבן וואס מ'מעג נישט אויף אייוועלט.
וועבלינקען און רעפערענצען
קאטעגאריע:חרדישע וועב זייטלעך קאטעגאריע:יידיש-שפראך וועבזייטלעך
מקווה
מקוואות אין ישראל און חוץ לארץ
אין ישראל איז בויען מקוואות א רעליגיע דינסט וואס דאס לאנד דארף פארזארגן. די איינוואוינער פון א יישוב האבן א רעכט צו פאדערן מ'זאל בויען א מקווה, און היינט האט כמעט יעדער יידישער יישוב אין ישראל א מקווה. עטלעכע ארגאניזאציעס זענען טעטיק אין דעם געביט, די הויפט פון זיי איז דער "מרכז הארצי לטהרת המשפחה" (נאציאנאלער צענטער פאר טהרת המשפחה) וואס הרב אפרים זלמן היילפרין האט געגרינדעט.
אין חו"ל איינער פון די וויכטיקסטע אויפגאבעס פון יעדער יידישער קהילה איז בויען און אויסהאלטן מקוואות.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
קאטעגאריע:חסידות
נערוועז
נערוועיז מיינט אז מען איז אן קיין סבלנות.
דוד שי
קליין|250px|א [[קאריקטור וואס זאגט ווער, וואס, ווען, און ווי איבער אים...]] קליין דוד שי איז דער ביוראקראט פון דער העברעישע וויקיפעדיע.
ניו יארק סיטי
קליין|300px|די פינף באראס פון ניו יארק סיטי (אין אידיש) די שטאָט ניו־יאָרק איז די סאַמע באוואוינסטע שטאָט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע און דער צענטער פונעם ניו יארק מעטראפאליטען שטח. זי געפינט זיך אין דעם שטאַט ניו יארק און האט א באפעלקרונג פון 8.8 מיליאן. איר גרויסקייט און שטח איז 321 קוואדראט מייל זייענדיג דעריבער די מערסטע געדיכט באוואוינטע שטאט אין צפון אמעריקע.
ניו יארק איז א וויכטיקער צענטער פון אינטערנאציאנאלער דעמאקראטיע, און ווערט אמאל גערופן די קולטורלערע און פינאנציעלע הויפטשטאט פון דער וועלט.
די שטאָט ליגט אויף איינעם פון דער וועלטס גרעסטע נאטירלעכע האוונס, און אנטהאלט די פינף באראס: מאנהעטן, ברוקלין, בראנקס, סטעטן איילענד און קווינס, וואס זענען פאראייניגט געווארן אין איין שטאט אין יאר 1898.
די שטאָט פון ניו יארק שטאמט פון דער גרינדונג אין 1624 פון א האַנדלארט אין לאוער מאנהעטען דורך קאלאניסטן פון דער האלענדישער רעפובליק. אין 1626 האט מען אים געגעבן דעם נאמען ניי אמסטערדאם. די שטאט מיט אירע ארומיגע ערטער זענען געקומען אונטער ענגלישער הערשאפט אין 1664. ניו יארק איז געווען די הויפטשטאט פון די פאראייניגטע שטאַטן פון 1785 ביז 1790. זי די גרעסטע שטאט אין לאנד זייט 1790. די סטאטוע פון ליבערטי האט באגריסט מיליאנען אימיגראנטן ווען זיי זענען אנגעקומען אין שיפן אין אמעריקע ביים סוף פונעם 19טן און אנהייב 20סטן יארהונדערטער און איז א סימבאל פון די פאראייניגטע שטאטן און זיין דעמאקראטיע. אינעם 21סטן יארהונדערט איז ניו יארק ארויסגעקומען ווי א גלאבלן פונקט פון שעפעריי און פירנעמערשאפט, סאציאלן טאלעראנץ, און סביבה׳דיקער אויסהאלטונג.
נישט אריינגערעכענט דער ריזן שטח פון גאנץ אפסטעיט און לאנג איילענד, וואס דאס הייסט די סאבארב'ס.
ניו יארק איז די לינגוויסטיש מערטס פארשיידנדיקע שטאָט אין דער וועלט; מען רעדט דארט 800 שפראכן.
היסטאריע
איידער די אייראפעאישע קאלאניסטן זענען געקומען אין אמעריקע, איז די געגנט פון היינטיקן ניו יארק סיטי געווען באוואוינט דורך פארשידענע גרופעס אלגאנקווין שבטים פון אמעריקאנישע אינדיאנער, איינשליסנדיק די לענאפע וואס זייער היימלאנד האט איינגעשפארט סטאטן איילנד, דעם מערב טייל פון לאנג איילענד, כולל דעם שטח וואס איז היינט ברוקלין און קווינס, אויך מאנהעטן, דעם בראנקט און דעם נידריגן האדסאן טאל.
דער שטח וואו די שטאט געפינט זיך היינט איז געווארן אנטפלעקט אין יאר 1524 דורך דזיאוואני דא וועראזאנא, אן איטאליענישער אויספארשעט וואס האט געדינט דעם פראנצוישן קרוין. דאַ וועראַזאַנא האט גערופן דעם ארט "נואוועל אַנגולעם" (פראנצויזיש: Nouvelle Angoulême - נייער אנגולעם). אין יענער צייט האבן געוואוינט אין דער געגנט עטלעגע 5,000 אמעריקאנער איינגעבוירענע פונעם לענאפע שבט. די אייראפעאישע זידלונג אין דער געגנט האט אנגעהויבן אין יאר 1614, ווען מ׳האט אויפגעשטעלט א האלענדיש דערפל אין דרום פון מאנהעטן אינזל וואו מ׳האט געהאנדלט מיט פעלצן. מיט דער צייט האט מען גערופן דעם יישוב ניי נידערלאנד. אין 1624, האט דער קאלאניע־גובערנאטאר פיטער מינואיט געקויפט דעם אינזל מאנהעטן פון די לענאפע מיט א בייט פאר סחורה ווערט 60 גולדן. אין 1664 האט אן ענגלישע ארמיי איבערגענומען דעם יישוב און האבן געענדערט זיין נאמען צו "ניו יארק", אויפן נאמען פונעם הערצאג פון יארק, וואס איז שפעטער געווארן דער מלך דזשיימס דער צווייטער. ביז 1700, האט די באפעלקערונג פון דעם לענאפע זיך פארקענערט צו 200 מענטשן.
הוראגאן סענדי
דעם 29סטן און 30סטן אקטאבער 2012, האט הוראגאן סענדי חרב געמאכט א ברייטן שטח פון אונטער מאנהאטן, מיט שטארקע פארפלייצונגען און הויכע ווינטן, אז א סך איינוואוינער זענען געבליבן און קראפט און בענזין און די טראנספארט סיסטעם האט אויפגעהערט צו ארבעטן. צוליב דעם שטורעם און זיין אימפאקט האט זיך אנגעהויבן אן ערנסטע דיסקוסיע וועגן בויען ים ווענט און אנדערע באריערן ביים בארטן צו פארמיידן נאך אזא פארפלייצונג אין דער צוקונפט.
קאוויד-19-פאנדעמיע
אין מערץ 2020, איז באשטעטיקט געווארן דאס ערשטע פאל אין דער שטאט פון קאוויד-19 אין מאנהאטן. די שטאט איז גיך געווארן דער וועלטס־עפיצענטער פון דער פאנדעמיע אין דער אָנהייב־פֿאַזע, איידער די אינפֿעקציע איז געווארן פֿארשפרייט איבער דער וועלט און דעם גאנצן לאנד. ביז מערץ 2021, האט ניו יארק סיטי רעקארדירט מער ווי 30,000 טויטע פון קאמפליקאציעס צוליב קאוויד-19.
געאגראפיע
ניו יארק סיטי ליגט אויף דריי אינזלען אינעם אטלאנטישן אקעאן צוזאמען מיט א טייל אויף דער יבשה פון צפון אמעריקע. די שטאָט שליסט איין גאנץ מאנהעטן אינזל און סטעטן איילענד און אויך דעם מערב טייל פון לאנג איילענד, ווי אויך עטלעכע קלענערע אינזלען.
די שטאט ווערט צוטייל אין פינף באראס, וואס יעדע איינע איז א קאנטי פונעם שטאט ניו יארק. די באראס זענען:
מאנהעטן איז די בארא פון ניו יארק מיטן קלענסטן שטח (59 קוואדראט ק״מ) און האט כמעט אלע וואלקנקראצערס פון ניו יארק, ווי אויך צענטראל פארק. מאנהעטן האט גאר א געדעכטע באפעלקערונג, 27,812 מענטשן א קוואדראט ק״מ אין 2015, מער ווי יעדע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
קווינס, וואס ליגט אויף לאנג איילענד צפון און מזרח פון ברוקלין, איז די בארא מיטן גרעסטן שטח, 283 קוואדראט ק״מ.
די פארשידענע טיילן פון דער שטאט ווערן צעטיילט מיט וואסער. א טייל פונעם טייך האדסאן איז דער גרענעץ צווישן ניו יארק (מאנהעטן און בראנקס) און ניו זשערסי. דער מזרח טייך איז דער גרענעץ צווישן מאנהעטן און לאנג אינזל (ברוקלין און קווינס). דער טייך הארלעם איז דער גרענעץ צווישן מאנהעטן און דעם בראנקס.
א קליין שטיקל באדן אין מאנהעטן איז אן אינטערנאציאנאלע טעריטאריע וואו די פאראייניגטע פעלקער ארגאנציזאציע איז הויפטקווארטירט.
ניו יארק סיטי, ספעציעל מאנהעטן, האט גאר א סך וואלקנקראצערס, בערך 5600, פון זיי 48 זענען העכער פון 200 מעטער.
איבערבליק איבער דער עקאנאמיע פון ניו יארק סיטי
ניו יארק איז א גלאבאלער צענטער פון אינערנאציאנאלע ביזנעס און האנדל.
וואל סטריט
די וויכסטיקסטע עקאָנאָמישע באשטאנדטייל פון ניו יארק סיטי ליגט אין זיין ראָלע אלס די הויפּטקוואַרטיר פאַר די פינאנציעלע אינדוסטריע פון די פאראייניקטע שטאטן, כאראקטעריש באקאנט אלס 'וואל סטריט'. אסאך גרויסע פינאַנציעלע פירמעס זענען הויפטקווארטירט אין ניו יארק סיטי, און די שטאָט איז אויך היים פאר אַ שפרידלדיגער נומער פון נייע פינאַנציעלע 'סטאַרטאַפּ' פירמעס.
לאוער מאנהעטן איז דער דריט-גרעסטער צענטראַל ביזנעס דיסטריקט אין די פאַראייניקטע שטאַטן. זי איז היים פאר די ניו יאָרק בערזע אויף וואַל סטריט און די NASDAQ אויף 165 בראָדוויי, רעפּרעזענטירנדיג דערמיט די וועלט'ס גרעסטער און צווייט-גרעסטער סטאַק עקסטשיינדזש האַנדל צענטערן.
דעמאגראפיע
אין 2012 האט דער ניו יארק צענזוס ביורא געשאצט איר באפעלקערונג ביי 8,336,697. לויט די באראס איז דאס: