cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
איסלאם
די פינף עמודים
חאַג'  (פייערונג - חג) - דער חאַג' איז דער געבאָט אויף עולה רגל צו זיין כאטשיג איין מאל אין לעבן צו דעם קאַאבּאַ אין דער איסלאמישע הייליגע שטאט מעקאַ. דער חאַג' קומט פאר אין דעם חודש דוּ-אַל-כידזאַ, און איז א געבאָט פאר יעדער מוסולמאן וואס קען דאס פיזיש און פינאנציעליש מקיים זיין.
לינקען
*
אהרן קליין
אהרן קליין (געב' כ״ו אב תשל״ח) איז א יונגער אידישער זשורנאליסט. ער איז געווען א פרומער וואס האט געלערנט אין ישיבה אוניווערסיטעט אין עולה געווען קיין ישראל. ער טוט זיך שטארק אפגעבן צו באריכטן פונעם דארטיגן מצב פאר דער אמעריקאנער מעדיע.
ער האט א וועכנטליכע ראדיא פראגראם אויף 770 WABC זונטאגס 4:00 נ.מ., זיינע ווערק ערשיינען אין ווארלד נעט דעילי און אין זשואיש פרעס ער טרעט כסדר אויף שמועס פראגראם שויס מיט באריכטן פון מיטל מזרח אין שרעקט זיך נישט אפצוהאלטן אינטערוויוס מיט די גרעסטע טעראריסטן.
גט
גט איז א תורהדיגע פונאנדערשיידונג שטר צווישן דעם מאן און דעם פרוי וועלכע ווילן זיך שיידן. דער שטר פארמאגט צוועלף שורות און ווערט צוריסן גלייך נאכדעם וואס די מאן געבט דאס איבער אין די ווייבס האנט, וואס דאן זענען זיי שוין עפ"י תורה געשיידט.
נאכן גט איז די פרוי אין א מצב פון א גרושה און דער מאן הייסט א גרוש.
אנדערשט ווי ביי די קאטאליקן איז ביי אידן יא לעגיטים דאס צו טאן.
מען פסקנט אז מען קען זיך גטן פאר סיי וואס. היינט איז דא אסאך ווייבער וואס פארלאנגן א גט נאכדעם וואס זיי ווערן געוואויר אז זייער מאן קריכט אראפ פון אידישן וועג. אדער פאר אנדערע סיבות, און די רבנים ווייסן זיך נישט קיין עצה צו געבן.
דער וואס פירט אן דעם בית דין ווערט אנגערופען "מסדר הגט".
עס איז פארהאן ספעציעלע ספרים מיט דעם סדר הגט אז סיי די רבנים און סיי די מאן, פרוי, און אלע באטייליגטע זאלן קענען מיטהאלטן דעם גט.
מען דארף זייער מדקדק זיין וויאזוי מען שרייבט די נעמען אין א גט
ספרים אויף שמות גיטין
קאטעגאריע:לעבנסשטייגער קאטעגאריע:מענטשליכע באציאונגען קאַטעגאָריע:יידישקייט
ראש השנה
left|250px ראש־השנה איז א יידישער יום טוב אין דעם ערשטן טאָג פון דעם יידישן יאָר, אנהייב חודש תשרי, (און דער זיבטער חודש לויט דעם קאלענדער אין דער תורה וואס פאנגט אָן ציילן פון חודש ניסן). אין דער קריסטלעכע צייט-רעכנונג, פאלט אויס ראש השנה, אין סעפטעמבער אדער אָקטאָבער.
אין דעם טאג פייערט מען דער אנפאנג פון יאר, און מען איז ממליך דער גאט פון די וועלט. אויך ווערט גערעכנט דער טאג אלס א יום הדין אזוי ווי עס שטייט אין חז"ל:
דער יום טוב איז צוויי טעג אין גולה, ווי אויך אין ארץ ישראל, אנדערש פון אנדערע ימים טובים (זעט ראש חודש).
ראש השנה איז דער אנפאנג פון די צען טעג עשרת ימי תשובה, וואס מיט דעם פאסט-טאג יום כיפור טוהען זיי זיך ענדיקן.
אויך ווערט די צייט גערופן ימים נוראים.
שטאמונג
דער מקור פון דער יום טוב שטייט אין דער תורה:
מנהגי החג
ערב ראש השנה איז דער מנהג אז יעדער איינער איז "מתיר נדר" פאר דריי מענטשן.
טבת
טבת איז דער צענטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן (און דער פערטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי ). חודש טבת ווערט דערמאנט אין פסוק אלס צענטער חודש, "בחדש העשירי הוא חדש טבת" (אסתר ב. טז.).
קביעות - קאלענדאר
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז טבת שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר) : א חודש פון ניין און צוואנציג טעג.
ראש חודש טבת איז אמאל צוויי טעג: דער דרייסיגסטער טאג פון כסלו, און צומארגענס, דער ערשטער טאג פון טבת, און אמאל נאָר איין טאג: דער ערשטער טאג פון טבת. ס'ווענדט זיך וויפיל טעג ס'איז דער פריערדיגער חודש: כסלו.
דער ערשטער טאג פון חודש טבת קען אויספאלן פינף טעג פון דער וואך: (א ב ג ד ו) זונטיק, מאנטיק, דינסטיק, מיטוואך, פרייטיק.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט זונטאג
אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט מאנטאג און דאס יאר איז א שנה שלימה (ד"ה אדער בש"ה פשוטה אדער בש"ז מעוברת), ווי אויך אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דינסטאג (ד"ה אדער גכ"ה פשוטה אדער גכ"ז מעוברת), געפאלט דער ערשטער טאג טבת זונטאג.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט מאנטאג
אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה חסירה (ד"ה הח"א מעוברת) געפאלט דער ערשטער טאג טבת דינסטאג.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט דינסטאג
אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה כסידרן (ד"ה הכ"ז פשוטה) געפאלט דער ערשטער טאג טבת דינסטאג.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט מיטוואך
אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג און דאס יאר איז א שנה שלימה (ד"ה אדער הש"א פשוטה אדער הש"ג מעוברת), ווי אויך אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט שבת און דאס יאר איז א שנה חסירה (ד"ה אדער זח"א פשוטה אדער זח"ג מעוברת), געפאלט דער ערשטער טאג טבת מיטוואך.
קאלענדאר פאר טבת ווען דער ערשטער טאג געפאלט פרייטאג
אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט מאנטאג און דאס יאר איז א שנה חסירה (ד"ה אדער בח"ג פשוטה אדער בח"ה מעוברת), ווי אויך אין א יאר ווען ראש השנה געפאלט שבת און דאס יאר איז א שנה שלימה (ד"ה אדער זש"ג פשוטה אדער זש"ה מעוברת) געפאלט דער ערשטער טאג טבת פרייטאג.
דער אינהאלט פון חודש
דער צירוף פון חודש טבת גייט ארויס פון דעם ענדע פון די ווערטער (סופי תיבות) גדלו לה אתי ונרוממה שמו יחדו (תהלים לד. ז.).
דער מזל פון טבת ווערט אנגערופן גדי.
פאשקעוויל
קליין|250px|לייג דא א הסבר אויפ'ן בילד פּאַשקעוויל אדער פּאַשקוויל אדער פאַסקוויל מיינט דערשיינלעכע צעטליך מיט פאַלשע אדער אמת'ע לשון הרע געצילט צו באשמוצן און פארשעמען איינעם, און עס האט נישט קיין חתימה.
פאשקעוויל רופט מען אין לשון הקודש מיט א מליצה "פתק אויל", דאס טייטש א נאריש צעטל.
א פאַשקעוויל איז א פאַרלוימדונג אָדער שפאָט-שריפט, געשריבן מיט אַ ציל צו פאַרלוימדן אָדער באַשמוצן די ערע פון אַ געוויסן פערזאָן.
דאָס שפאָט-שריפט פאַשקעוויל, געשריבן אין אַ וויציגער אויסשטעל, קען פיל מאָל טראָגן אַ בילדליכע רעפרעזענטאַציע.
"פאַסקווילאנט" (אין היימיש אידיש: "פאַשקווילאנט") ווערט גערופן דער פארפאַסער און אַרויסגעבער פון אַזאַ סאָרט צייטשריפט, וואָס איז, געווענדליך, פובליצירט אנאָנים אדער מיט א פסעוודאָנים.
אין די ערשטע צייטן פון די מאָדערענע וועלט, ווען דער באַגריף "פליגבלאַט" און "פלוג-שריפט" האָט נאָך נישט עקזיסטירט, זענען דאָס אויך באצייכנט געווארן אלס "פאַשקוויל", צוליב וואס די רעפרעזענטאַציע פון די אויסגאַבן זענען געווען אויסגעשטעלט צו בעאיינפלוסן די מאַסן.
דער נאמען "פאַשקוויל"
דער נאמען "פאַשקוויל" שטאַמט פון אַן אויסגעשניצטע סטאַטוע, פון זעכצנטן יאר-הונדערט, אין די שטאָט רוים, אונטערן נאמען: Pasquino"פאַסקעווינא". דער "פאַסקעווינא" סטאַטוע איז געווען באַדעקט פיל מיט עפיגראָמישע שריפטן אין די לאטיין שפראַך.
צוליב אירע עפיגראָמישע שריפטן איז דער סטאַטוע, אין משך פון די צייט, גאָר שנעל פאַרוואַנדלט געוואָרן צו אַ פלאַץ וואו יעדער אינדיווידואַלער, וואס האט זיך געוואלט אויסגעבן זיינע קריטיק קעגן דעם פויפסט און זיין קאַבינעט, האָט זיך אָפגעשריבן אַ פאָעטישער עפיגראם און דאָס אָנגעקלעבט אויף דעם "פאַסקעווינע" סטאַטוע. דער מנהג האָט אָנגעהאַלטן יאָרן לאַנג, ביז אין יאר 1870, ווען רוים און איטאַליע זענען געוואָרן איינס, דאַן איז דער מנהג גענצלעך בטל געוואָרן.
וועבלינקען איבער "חרדישע פאשקעווילן"
קאטעגאריע:סאציאלאגיע
חיים נחמן ביאליק
קליין|250px|חיים נחמן ביאליק אין 1923 קליין|250px|ביאליקס הויז תל אביב 2015 חיים נחמן ביאַליק (י' טבת ה'תרל"ג - ווין כ"א תמוז ה'תרצ"ד ; 9טן יאנואר 1873 - 4טן יולי 1934) איז געווען א נאציאנאלער דיכטער. ער איז געווען א גרויסער שרייבער, רעדאקטאר, און איבערזעצער, וואָס האָט א סך משפיע געווען אויף דער ישראלישער קולטור. גרויסע קאָמפאזיטאָרן (ווי מיקי גבריאלוב און נורית הירש) האָבן געמאכט פון א גרויסן טייל פון זײַנע דיכטונגען מעלאדיעס.
ביאָגראפיע
א שטיק צייט האָט ער געוואוינט אין בערלין, וואוּ האָט אָנטייל גענומען אין א געמיינדע פון יידישע שרײַבער און פארלעגער ווי שמואל יוסף עגנון, שמעון דובנאוו, ישראל איזידאר עליאשעוו, אורי צבי גרינבערג, יעקב קלאצקין (גרינדער פון "אשכול" פארלאג אין בערלין), משה קולבאק, שאול טשערניכאווסקי.
אין יאָר ה'תרס"ט (1909), בײַ דער צווייטער עליה, איז ער געקומען צום ערשטן מאָל אין ארץ ישראל, אָבער נאָר פון ה'תרפ"ד האָט ער זיך באזעצט וווינען אין תל אביב.
ער איז געווען א גרויסער פארפאסער פון עטלעכע ביכער, אויך א גרויסער שרײַבער אין די לשון–קודשדיקע צײטונגען פון די משכּילים פון פּוילן און ליטע ווי דער הלבנון, הצופה. ער פלעגט זייער א סך שפּעטן פון די פרומע יידן, ער האָט זיי געהאסט און געהאלטן אז זיי זענען שולדיק אין אלץ שלעכטס, באזונדערס האָט ער געהאט גרויסע מיינונג דיפערענצען מיט די חסידי'שע יידן. פרומע יידן פלעגן זיך דערווײַטערן פון זײַנע ארטיקלען.
ביאליק איז נפטר געוואָרן אין ווין, כ"א תמוז תרצ"ד.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:איבערזעצער
אהרן לייב שטיינמאן
קליין|הרב אהרן לייב שטיינמאן קליין| הרב שטיינמאן מיט הרב [[אליה שוויי און הרב שמואל קאמינעצקי אין אמעריקע]] קליין|רבי [[משה יהושע האגער וויזניצער רבי מיט רבי אהרן לייב שטיינמאן]] הרב אהרן יהודה לייב שטיינמאן ("הגראי"ל"; י"ד חשוון ה'תרע"ד - כ"ד כסלו ה'תשע"ח), גערופן רב אהרן לייב, איז געווען א אשכנזיש ליטווישער ראש ישיבה, פון די הויפט מנהיגים פון דער חרדישער וועלט אין די יארן פון תש״ס. ער איז געווען דער נשיא פון דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה.
ער איז אויך געווען דער ראש ישיבה פון עטליכע ישיבות: גאון יעקב, ארחות תורה, תורה בתפארתה און פון דער פאנאוועזשער ישיבה לצעירים, און איז אמאל אויך געווען דער ראש כולל פונעם פאנאוועזשער כולל. ער האט מחבר געווען דרייסיק ספרים. ספר איילת השחר אויף מסכתות הש"ס און חמשה חומשי תורה, און ספר ימלא פי תהילתך פון שמועסן.
ער האט געהייראט מרת תמר (טעמא) קארנפעלד (נפ' תשס"ב), אן אייניקל פון משה חיים ראטנבערג פון כענטשין.
ביאגראפיע
דער רב איז געבוירן געווארן אין יאר ה'תרע"ד אלס אהרן יהודה לייב שטיימאן אין בריסק, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס) צו זיין פאטער רבי נח צבי שטיימאן, שמש אינעם בריסקער בית דין, און צו זיין מוטער מרת גיטל פייגא.
דורך די באמיאונגען פון דעם בריסקער רב און רבי ברוך בער לייבאוויטש האט ער באקומען אין תרצ"ז אן איינלאדונג פון הרב באטשקא, ראש ישיבה אין מאנטרע, שווייץ; אזוי האט ער זיך געראטעוועט פון פוילישע מיליטער.
במשך זיינע יארן אין דער שווייץ האט ער געהאט נאנטע באציאונגען מיטן פוסק הרב מרדכי יעקב ברייש, רב פון ״אגודת אחים״ אין ציריך.
ער איז געשטארבן נאך א לאנגער קראנקייט, הויפטליך אנגינע, אין דער אלטער פון 104 יאר.
פרישות
הרב שטיינמאן איז ארויסגעשטאנען מיט זיין אפגעזונדערקייט פון די וועלטליכע פארגענוגנס, זיך באגענוגט מיט מינימאלישע געברויכן וואס אן דעם איז נישט מעגליך אנצוגיין אבער נישט א מענטש נישט האט נישט געברויכט, זיין אויפיהרונג האט דערמאנט אז א מענטש איז נאר אויף דער וועלט צייטווייליער קעמט זיך נישט אויס די בארד, און דאס איז טאקע פארקניפט.
קנאים קעגן אים
דאס האט אים געמאכט שונא נומער 1 פון די קנאים און אנטי ציונים צוליב זיין זאגן אז ער שטיצט די נחל החרדי און חוק טל, און תכנית הליבא, אזש ס'איז שוין ארויסגעקומען א קול קורא קעגן אים פון זיי אז זיינע ספרים זענען דינם בשריפה און ער האט א דין ווי א מסית ומדיח. אבער ער שרעקט זיך נישט פון זיי, די ליטווישע האלטן דאס נישט אויס וויאזוי מ'קען פארשעמען ר' אהרן לייב.
משפחה
הרב שטיינמאנ׳ס מוטער, גיטל פייגא, איז געווען א טאכטער פון רב משה אליהו גיבארנאווסקי פון קאמעניץ. א פעטער פון הרב שטיינמאן איז געווען הרב חיים שלמה גאָרפֿינקל, א מורה הוראה אין קאמעניץ.
א שוועסטער פון זיין באבע עלקא, איז געווען די ווייב פון דוב, פאטער פון הרב שמחה זעליג ריגער. א ברודער פון עלקא איז געווען הרב משה אהרן ווייצבלום, א תלמיד פון מהרי"ל דיסקין וואס איז געווען רב אין א שטעטל לעבן בריסק, און אין זיינע לעצטע יארן איז ער ארויף אין ארץ ישראל וואו ער איז געווען א ר"מ אין ישיבת תורת חיים.
הרב שטיינמאן האט געהייראט מרת תמר (נפטר געווארן כ"ה סיון ה'תשס"ב), א טאכטער פון שמאי קארנפעלד, אייניקל פון משה חיים ראטנבערג, א ברודער פונעם גערער רבי׳ן דעם חידושי הרי"ם". זיי האבן געהאט צוויי זין און צוויי טעכטער:
פאראייביגונג
דער בירגערמייסטער פון נצרת עילית, רונן פּלאָט, האָט געמאָלדן אַז דער חרדישער געגנט "הר יונה ג'" וועט ווערן גערופן נאָך הרב שטיינמאַן וועלכער האָט געשטיצט זיין גרינדונג.
רעפערענצן
קאטעגאריע:ליטווישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:ראשי כוללים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:רבנים פון בני ברק קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:דגל התורה
דעמאקראטישע פארטיי
צו מיינט איר דעמאקראטיע?
קאַטעגאָריע:USA פאליטיק *
32 (נומער)
* איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 31 און פאר 33.
אנטראפאלאגיע
‫אַנטראָפּאָלאָגיע איז די װיסנשאַפֿט װעלכע האַנדלט אַרום דעם מענטשישן אַנטװיקלונג פון קולטור, שפראַכן, אַרכעאָלאָגיע א.א.וו. אן אַנטראפאלאג איז דער וואס באשעפטיקט זיך מיט ‫אַנטראָפּאָלאָגיע און פארשט דעם מענטשנס לעבנסשטייגער פון אומעטום איבער דער גארער וועלט אין דער געשיכטע און היינט.
33 (נומער)
* איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 32 און פאר 34.
מגילה
פינף מגילות זיינען דא אין דעם תנ"ך. הייסן: מגילת איכה, מגילת קהלת, מגילה שיר השירים, מגילת רות און מגילת אסתר. מגילת אסתר ליינט מען פורים. זיינען געווען מנהג צו ליינען אויך די אנדערע מגילות: שיר השירים פסח, קהלת אום סוכות, איכה אין תשעה באב, און רות - אין שבועות.
קאַטעגאָריע:תנ"ך
רשימה:יידישע שפראכן
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
ארכעאלאגיע
left|thumb|250px|[[אוראלט רוים|אוראלט רוימישער טעאטער אין אלעכסאנדריע מצרים.]] אַרכעאָלאָגיע איז אַ װיסנשאַפֿט װאָס באַהאַנדלט די אַנטװיקלונג פֿון דעם קולטור און נאטור.
אידישקייט
פרומע זענע ןדערקעגן די ארכעאלאגן וואס גראבן אויף יידישע קברים ווייל דאס איז א בזיון פארן נפטר און א סתירה אין די אמונה פון השארת המת.
קאטעגאריע:היסטאריע קאטעגאריע:סאציאלאגיע קאטעגאריע:ארכעאלאגיע
סיון
קביעות - קאלענדאר
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז סיון שטענדיג א פולער חודש (מלא) : א חודש פון דרייסיג טעג.
ראש חודש סיון איז שטענדיג איין טאג: דער ערשטער טאג פון סיון, וויבאלד אייר איז שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר) : ער האט שטענדיג נאָר ניין און צוואנציג טעג.
דער ערשטער טאג פון חודש סיון קען נאר אויספאלן פיר טעג פון דער וואך: (א ג ד ו) זונטיק, דינסטיק, מיטוואך, פרייטיק.
ו' סיון איז געגעבן געווארן די תורה, אויפן בארג סיני (לויט די חכמים, אדער ז' סיון לויט ר' יוסי).
דער אינהאלט פון חודש
דער צירוף פון חודש סיון גייט ארויס פון דער אנפאנג פון די ווערטער (ראשי תיבות) ידותיו ולצלע המשכן השנית (שמות כו. יט. כ.).
דער מזל פון סיון ווערט אנגערופן תאומים.
34 (נומער)
* איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 33 און פאר 35.
35 (נומער)
35 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 34 און פאר 36.
פאציפישער אקעאן
קליין|250px|דער פאציפיק אויף דער מאפע דער פּאַציפֿישער אָקעאַן, שטילער אָקעאַן, שטילער ים, אדער דער פּאַציפֿיק, איז דער וועלט'ס גרעסטער אקעאן וואס טיילט אפ אזיע מיט די אמעריקע'ס און דעגרייכט די דרום און צפון זייטן פון דער וועלט. דער פאציפיק פארנעמט א דריטל שטח פון דער וועלט און מעסט זיך 165.2 מיליאן קוואדראט קילאמעטער (111.6 מיליאן קוואדראט מייל) וואס איז מער פון די סך הכל יבשה וואס די וועלט פארמאגט.
דער פאציפיק אנטהאלט 32 פראצענט פון אלע וואסערן איבער דער וועלט.
ער איז דער גרעסטער און דער טיפסטער אקעאן פון אלע אקעאנען. דאס טיפסטע ארט אינעם פאציפיק איז איבער 31 טויזנט פיס. וואס איז עפעס מער פון 6 מייל טיף.
דער פאציפישער אקעאן איז פארבונדן מיטן אטלאנטישן אקעאן דורכן פאנאמא קאנאל.
עס געפונען זיך 25,000 אינזלען אינעם פאציפישן אקעאן, מער ווי אלע אנדערע אקעאנען צוזאמען. רוב פון זיי זענען דרום פונעם עקוואטאר.
צו דער לענג פונעם אקעאן צו מערב געפינען זיך עטלעכע ראנד־ימען. די גרעסטע פון זיי זענען: צעלעבעס ים, קאראל ים, מזרח כינע ים, יאפאנישער ים, סולו ים, טאסמאן ים, בערינג ים און דער געלער ים.
קלימאט
די וועטער סיסטמען אין די צפונדיקן און דרומדיקן האלבקיילעכך זענען גאנץ ענלעך. די האנדלווינטן אין די דרום און מזרח פונעם פאציפישן אקעאן זענען גאנץ פעסט, אבער אינעם צפון טייל טוישט זיך מיט למשל קאלטע ווינטער טעמפעראטורן אויפן מזרח בארטן פון רוסלאנד און דערקעגן צארטער וועטער לעבן בריטישער קאלומביע אין די ווינטער חדשים.
ציקלאנען זענען עלול צו פארמירן זיך דרום פון [[מעקסיקא, צווישן יוני און אקטאבער אין צענטראל־אמעריקע, ווי אויך אין דרום־מזרח אזיע פון מיי ביז דעצעמבער. אין דעם עקוואטארישן פאציפיק טוט על ניניא, א באנד פון ווארעמע אקעאן טעמפעראטורן, באאיינפלוסן דעם וועטער אינעם מערב פאציפיק. גאנץ צפון טרעפט מען אייז פון אקטאבער ביז מיי, וואס קען זיין א סכנה פאר שיפעריי, און א נעפל וואס דויערט פון יוני ביז דעצעמבער.
רעפערענצן
*
זאאטאפיע
קליין
זאָאָטאָפּיע אדער זאָאָטראָפּאָליס (ענגליש: Zootopia) איז אן אמעריקאנישער קאמפיוטער אנימירטער קאמעדיע-אוואנטורע פילם פון 2016 וואס איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני אנימאציע סטודיאס. ער איז דער 55סטער פולער-לענג דיזני אנימירטער פילם. ער איז רעזשיסירט געווארן דורך בייראן האווארד און ריטש מור, און אריין זענען געווען די שטימעס פון דזשיניפער גודווין, דזשייסאן בעטמאן, אידריס עלבא, דזשעני סלייט, נייט טארענס, באני האנט, דאן לייק, טאמי טשאנג, דזשיי.קיי. סימאנס, אקטאוויע ספענסער, אלאן טודיק און שאקירא. דער פילם דיסקוטירט דאס אומגעריכטע שותפות צווישן א קיניגל וואס איז א פּאָליציאַנטקע און א רויטער פוקס וואס איז א פֿאַלשקייט-קינסטלער ווען זיי אויסלייזן א קאנספיראציע וועגן די פֿאַרשווינדונג פון ווילדע פֿאַרצירנדיקע זויג-באַשעפֿענישן וועלכע זענען אייַנוווינער אין א מעטראפאליס פון זויגערס.
וועבלינקען
קאטעגאריע:2016 פילמען קאטעגאריע:ענגליש שפראכיגע פילמען קאטעגאריע:אמעריקאנישע פילמען קאטעגאריע:דיזני אנימירטע פילמען קאטעגאריע:פילמען איבער בעלי חיים
בעדינגטאן ליין טראם סטאנציע
בעדינגטאן ליין איז א טראמלינק סטאנציע אויף רוטעס 3 און 4 אין בעדינגטאן ליין, לאנדאנער בארא פון סאטן. ביז 1977 איז געווען אויף דעם ארט בעדינגטאן ליין באן סטאנציע.
אויסלייג
טראַם סטאַנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
שארי אריסאן
קליין|סוראסקי מעדיצין צענטער, [[איכילאוו שפיטאל, תל אביב, ישראל, געבויט מיט נדיבות פון שארי אריסאן טעכטער טעד אריסאן|טעקסט=]] שארי אריסאן (געבוירן 9טן סעפטעמבער 1957) איז א רייכע ישראלישע ביזנעספרוי און פילאנטראפ, די אייגנטומערין פון אריסאן אינוועסטירונגען.
שאַרי אַריסאָן איז געבוירן שאַראָן רויז אַריסאן אין ניו יארק, צו מינא און  טעד אריסאן. אין יוני 2009, איז אַרויס אַריסאָנס בוך "געבורט", וואָס פֿאַראייניקט אַן אויטאָביאָגראַפֿיע און אירע גײַסטיקע מיינונגען. אריסאן שרייבט אין א בוך אז זי האט באקומען נביאות וועגן דער צוקונפט, און וועמענס ראלע איז צו העלפן און ברענגען גאולה.
קאַטעגאָריע:ביליאנערן קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:פילאנטראפן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:ישראלים
קינדערטראנספארט
‫קינדערטראַנספּאָרט איז געווען די אימיגראַציע פון  10000 אײראָפּעיִשע ייִדישע קינדער װעלכע זענען פֿון היטלער אַװעקגעלאָפֿן.
נאָכן חורבן אייראפע זינד אײניק פֿון דען קינדער צו ישׂראל, אָבער אָנגעקומען דאָס די מײַסטערן פֿונעם גרױס־בריטאַניע און אַמעריקע זינד. ‬
דער בריטישער ניקאלאס ווינטאן האט אליין ארגאניזירט א קינדער-טראנספארט פון 669 קינדער פון טשעכאסלאוואקיי אין 8 באנען קיין בריטאניע.
ווען דייטשלאנד האט אטאקירט פוילן, און די צווייטע וועלט-מלחמה האט אויסגעבראכן, האט געענדיגט די קינדערטראנספארט אקציע. דאך האט מען אדורכגעפירט נאך א טראנספארט, ווען די האלענדישע לאסטשיף SS Bodegraven, מיט  80 קינדער, איז אריבערגעגאנגען דעם ענגלישן קאנאל דעם 14טן מיי 1940 אונטער דייטשער שיסעריי פון מאשינביקסן, און ענדלעך האט די שיף געאנקערט אין ליווערפול.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:חורבן
36 (נומער)
זעקס און דרייסיק איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך פינף און דרייסיק און פאר זיבן און דרייסיק.
איז גימטריה ל"ו
אין יידישקייט
36 אין צוויי מאל ח"י.
געבורט
געבורט אדער ענטבינדונג (דייטש: Geburt, Entbindung) איז דער פראצעס וויאזוי א מענטש אדער סיי וואסארא אנדערע בעל חי קומט אריין אין דער וועלט ארויס פון דער מוטער'ס רחם דורך דער מוטערשייד וואס געשעט א נס און ברייטערט זיך אויס פאר די קאפ און פלייצעס פונעם קינד אדורך צו גיין.
דאס קומט נאך 9 חדשים שוואנגערן אדער 40 וואכן נאך לעצטן ווסת.
דאס ניין חדשים שוואנגערן איז נאר דער פרעצעס פון א מענטש, א בעל חי האט אנדערע חדשים און אנדערע צייטן וואס זי שוואנגערט, די גמרא אין מסכת בכורות זאגט אז א שלאנג שוואנגערט זיבן יאהר.
דאס הייבט זיך אן נאך קאנטרעקשאנס און מען דארף אריין לויפן אין שפיטאל.
קאַטעגאָריע:לעבן
פרעזידענט
פרעזידענט איז דער אנפירער פון א רעפובליק, קארפאראציע און א רעגירונג איז דער פּרעזידענט אויך דער פרעמיער מיניסטער אבער אין א פארלאמענט-רעגירונג, איז דער פרעזידענט באזונדער.
קאַטעגאָריע:רעגירונג קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט *
אוזבעקיסטאַן
Узбекистан Ուզբեկիստան Usbekistan Usbecia ازبکستان Usbekistan
37 (נומער)
37 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 36 און פאר 38.
38 (נומער)
38 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 37 און פאר 39.
איז גימטריא לח
סטעם צעל
דאקטוירים לייגן גרויסע האפענונג אז דאס וועט ערמעגליכען צו לאזן ערזעצן סיי וואסארא געשעדיגטע איבר אדער אויסהיילן אלע קרענק פון מענטשן אין די קומענדיגע יארן.
אידישקייט
ר' משה דוד טענדלער איז דאס מתיר צו באנוצן פאר וויסנשאפטלער אלס פארש פאר געזונטהייט און דאס לאזן וואקסן אין לאבאראטאריעס אלס מעגליכע פאטענציאלע ערזעץ פון געשעדיגטע אברים.
קאַטעגאָריע:ביאלאגיע קאַטעגאָריע:געזונט קאַטעגאָריע:קערפער
בארג מירון
ממוזער|שמאל| נחל דישון פון שמורת הר מירון בארג מירון (העברעאיש: הַר מֵירוֹן, אראביש: جبل الجرمق, דזשעבל אל-דזשארמאק) איז א היסטארישער באַרג אין אויבער גליל אין צפון ארץ ישראל, און איז דער העכסטער בארג אן ארץ ישראל מערב פונעם ירדן טייך. אויף די זייטן פון בארג מירון געפינען זיך די קברים פון רבי שמעון בר יוחאי און רבי אלעזר ברבי שמעון. אויך איז מירון דער נאמען פון א דארף אונטערן בארג וואס איז געגרינדעט געווארן ה'תש"ט דורך אונגארישע נייע באזעצערס. זי געפונט זיך אין די גרעניצן פון דער מרום הגליל ראיאנראט.
אין מירון האט דער אריז"ל אנטפלעקט רבי שמעון בר יוחאי'ס קבר און אויפן בארג פייערט כלל ישראל זיין יארצייט אום ל"ג בעומר (י"ח אייר), און עס זענען דא וואס פירן זיך צו מאכן חאלאקע ביי זיין ציון, אויך אין אנדערע טעג פון יאר.
עס שטייט אין ספרים, אז אידן פלעגן פארן ל"ג בעומר קיין מירון, נאך פאר דעם אריז"ל.
דער געזעלשאפט אין מירון איז א געמיש פון עטליכע קרייזן. אויסער דעם אלגעמיינעם בית הכנסת וואס איז אין צענטער פון דארף, זענען דא פארשידענע אנדערע שולן און אנטשטאלטן, ווי בני עקיבא, חסד לאברהם, און נאך. אויך ביים קבר הרשב"י זענען דא עטליכע כוללים פאר תורה לערנער און אויך איז דארט א צענטער פאר מניני תפלה.
ל"ג בעומר בהלה תשפ"א
ס׳איז געווען די ערגסטע ציווילע קאטאסטראפע אין דער היסטאריע פון מדינת ישראל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל קאַטעגאָריע:ל"ג בעומר קאַטעגאָריע:מקומות הקדושים קאַטעגאָריע:מירון
39 (נומער)
39 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 38 און פאר 40.
איז גימטריא לט
זשורנאליזם
זשורנאליזם איז דאס פארנעמונג מיט'ן פארזאמלען, אנאליזירן, פעסטשטעלן, און באריכטן די געשעענישן פון איבער דער גארער וועלט, און פארשפרייטן די באריכטן. די וועלכע פראקטיצירן זשורנאליזם רופט מען זשורנאליסטן. זשורנאליסטישע מעדיע שליסן איין דרוק, טעלעוויזיע, ראדיא און אינטערנעץ.
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:נייעס קאַטעגאָריע:צייטונגען
ג'ר"א
קאַטעגאָריע:יידישע יארן
קעניע
איר הױפּטשטאָט איז נײַראָבי. דער שטח פונעם לאנד באדעקט 580,000 קוואדראט ק"מ, און עס האט א באפעלקערונג פון 39 מיליאן מענטשן פון מער ווי 40 עטנישע גרופעס.
ה'תרצ"ד
געבוירן
ג' סיון - רבי משה בער בעק, הויפט אנפירער פון דער נטורי קרתא גרופע אין אמעריקא
פנואל
פנואל איז געווען די הויפטשטאט פון מלכות ישראל. ירבעם בן נבט האט באשטימט די שטעט שכם און נאכער פנואל אלץ הויפטשטעט.
אין די שטאט פנואל האט זיך א מלאך אנטפלעגט צו יעקב אבינו און אים געשענקט דער נאמען "ישראל".
קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך קאַטעגאָריע:מלכות ישראל
טעראפיע ליין טראם סטאנציע
טעראַפיע ליין איז א טראמלינק סטאנציע אויף רוטעס 3 און 4 אין טעראַפיע ליין, לאנדאנער בארא פון סאטן. די סטאנציע איז נאענט צום גרענעץ מיט דער לאנדאנער בארא פון קרוידן.
אויסלייג
טראַם סטאַנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
40 (נומער)
* איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 39 און פאר 41.
41 (נומער)
41 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 40 און פאר 42.
גראד (ווינקל)
ווינקל גראד
ווען מען וויל מעסטן א ווינקל (ענגליש: angle) ניצט מען אויך שטאפלען. ווי מער שטאפלען מיינט אז דער ווינקל איז ברייטער. א קרייז צעטיילט מען אין 360°, אזוי אז א גלייכע ליניע איז 180 שטאפלען ווייל עס איז האלב פון א קרייז, און א פינקטליכער (גראדער) ווינקל (ענגליש: right angle) איז 90 שטאפלען ווייל עס איז א פערטל פון א קרייז.
אידישקייט
די סיבה פארוואס א קרייז איז צעטיילט אויף 360 שרייבט דער רמב"ם אין הלכות קידוש החדש ווייל עס קען צעטיילט ווערן אין יעדן נומער פון 1 ביז 10 חוץ פון 7. אז ס'זאל קענען צעטיילט ווערן אויך אין 7 וואלט מען געדארפט ניצן 2520 וואס איז נישט צו פראקטיש. נאך א סבה איז ווייל ס'איז דא בערך 360 טעג אין יאר. אין ספר הקנה ווערט געברענגט אז א יאר איז טאקע 360 טעג, אפשר אזוי איז געווען ביז צום מבול.
קאטעגאריע:געאמעטריע קאַטעגאָריע:מאס
רשימה:פלאנעטן
* פלאנעטן
טארנאדא
רוב טארנאדאס פאסירן אין די פאראייניגטע שטאטן. אבער אויך אין דרום קאנאדע, דרום-צענטראל און מזרח אזיע, דרום-צענטראל דרום אמעריקע, דרום אפריקע, איטאליע, אויסטראליע און ניי זילאנד.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:וועטער
אמפער וועג טראם סטאנציע
אמפער וועג איז א טראמלינק סטאנציע אויף רוטעס 3 און 4 אין קרוידן.
אויסלייג
טראַם סטאַנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
43 (נומער)
דריי און פערציק איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך צוויי און פארציק און פאר פיר און פערציק.
42 (נומער)
42 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 41 און פאר 43.
אין יידישקייט
42 איז גימטריא מ"ב צוויי און פערציג, עס איז דא א הייליג שם וואס ווערט דערמאנט און זוהר און אין ספרי קבלה, דאס איז די עליות העולמות, דערמיט ווערט נתעלה פון איין וועלט צום צווייטן, דאס הייסט עס איז דא פיר וועלטן אצילות, בריאה, יצירה עשיה, און מיטן שם מ"ב ווערט מען נתעלה, דעריבער זאגט מען ביים דאווענען אנ"א בכ"ח וואס איז מרומז אויפן שם מ"ב, ווייל דעמאלטס גייט מען איבער די פיהר וועלטן (אריז"ל).
ט"ו שבט
די טעג ווען ט"ו שבט קען געפאלן זענען:
יארצייטן
15
קעמפ דעיוויד
left|200px
קעמפ דעיוויד איז די אפיציעלע אפרוה פלאץ פאר די פרעזידענט פון אמעריקע
1936 האט די אמעריקאנער רעגירונג אפגעקויפט די 125 אקער-לאנד אין מערילענד, און אין 1942 ווען די סיקרעט סערוויס האט געזיכט א אפרוה פלאץ פארן פאפולערן פרעזידענט "פרענקלין דעלאנאו רוזעוועלט" צוליב די פייכטע-הייסע קלימאט אין וואשינגטאן, אין צוליב די אהנקום פון די צווייטע וועלט קריג, וואס האט נישט געלאזט די פרעזידענט ארויסשווימען אויפן וואסער מיט זיין אפרוה יאכטע שיף, נעמענדיג און אכט די יו-באוט שיפען, האט מען דאס געטראפען, און נאכען ערשטען וויזיט פינעם פרעזידענט איז די פלאץ געווארען אפיציעל, באקומענדיג די נאמען דעיוויד ווען פרעזידענט אייזנהאוער האט עס געגעבען א נאמען נאך זיין אייניקעל,
באקאנטע געשעהנישען
left|thumb|250px|פרעזידענטן: קארטער, בעגין, סאדאת, ביי די אפמאך
די אפרוה פלאץ ווערט אפט געניצט פאר געשפרעכן מיט אנדערע וועלט פירער, די ערשטע פרעמדע באזיכער איז געוען ווינסטאן טשורטשיל,
די מערסטע באקאנטע באגעהגעניש איז די ישראל-מצרים אפמאך אין 1979 דורכגעפירט דורך פרעזידענט קארטער פאר שלום מיט בגין אין סאדאת.
און אין 2000 האט ביל קלינטאן אהנגעפירט געשפרעכען אין קעמפ דעוויד צווישען אהוד ברק און יאסיר אראפאט וואס האט זיך מיט גארנישט אויסגעלאזט
וועבלינקס
קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
סובסטיטוט
א סובסטיטוט מיינט א שטעלפארטרעטער פאר א אמט, א "במקום", געווענלעך א מלמד אדער א לערער אין א חדר אדער א שולע. קאטעגאריע:מחנכים קאַטעגאָריע:בילדונג
MLB
לט.די "MLB" (אױף ייִדיש:גרױסע ליגע בײסבאָל) איז די גרעסטע און װיכטיקסטע בעיסבאל ליגע אין דער גאָרער װעלט.
אב
אב איז דער פינפטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן (און דער עלפטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי ).
קביעות - קאלענדאר
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז אב שטענדיג א פולער חודש (מלא) : א חודש פון דרייסיג טעג.
ראש חודש אב איז שטענדיג איין טאג: דער ערשטער טאג פון אב, וויבאלד תמוז איז שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר) : ער האט שטענדיג נאָר ניין און צוואנציג טעג. (דאס יאר ווען די יידן האבן געשיקט שפיאנירן (שילוח מרגלים) ארץ ישראל האט מען פארברייטערט דעם חודש תמוז און ראש חודש אב איז געווען צוויי טעג. )
דער ערשטער טאג פון חודש אב קען נאר אויספאלן פיר טעג פון דער וואך: (ב ד ו ז) מאנטיק, מיטוואך, פרייטיק, שבת.
דער נאמען פון חודש
דער ספר גט פשוט שרייבט, דער מנהג איז צו שרייבן אין כתובות, וועקסלען און בריוון דעם נאמען פון חודש מנחם אנטשטאט אב, ס'איז אבער דא וואס שרייבן ביידע צוזאמען מנחם אב. ביי די אשכנזישע געגענטן געפינט מען נישט מען זאל שרייבן מנחם אליין, אויב מען האט אזוי געשריבן אין א גט איז דא וואס ווילן זאגן אז דער גט איז נישט גילטיג (פסול).
דער אינהאלט פון חודש
דער צירוף פון חודש אב גייט ארויס פון דער פסוק הנה יד ד' הוי"ה במקנך (שמות ט. ג.).
דער מזל פון אב ווערט אנגערופן אריה.
הלכות אין מנהגים
"משנכנס אב ממעטין בשמחה", ווען ס'הייבט אָן חודש אב דארף מען זיך צוריקהאלטן פון פרייליכקייטן, וויבאלד אין דעם חודש איז דער ערשטער און צווייטער בית המקדש פארניכטערט (חרוב) געווארן, דערפאר זאגט די גמרא ווען א ייד האט א געריכט מיט א גוי זאל ער דאס אפשטיפען אויף שפעטער, (ס'איז פארהאן וואס האלטן א גאנצן חודש, און אנדערע האלטן נאר ביז נאך תשעה באב, ) ווייל אין דעם חודש איז דער מזל נישט קיין גוטער פאר יידן.
די ערשטע ניין טעג פונעם חודש ביז תשעה באב האט זיינע ספעציפעשע הלכות און אנבאלאנג מיט הייראטן, שערן, וואשן וועש, זיך וואשן און נאך.
ט"ו אב האט זיינע ספעציפעשע הלכות.
פון ט"ו אב, פון ווען די נעכט הייבן אן לענגער צו ווערן, זאגן די חז"ל דארף מען צולייגן פון דער נאכט צו דעם טאג אויף צו לערנען תורה, מען מוז זיך אויפהייבן פארטאג לערנען תורה.
יצחק לייבוש פרץ
יצחק־לייבוש פּרץ אָדער '''י. ל. פּרץ''' (18טן מײַ 1852 - דריטן מײַ 1915) איז א דערצײלער, מחבר, און שרײַבער אין דער ייִדישער שפּראַך. ער איז געבאָרן געװאָרן אין דעם שטעטל זאַמאָשטש, און איז געשטאָרבען אין װאַרשע, בײדע אין פױלן.
צװישן זײַנע באַקאַנסטע דערציילונגען זײַנען "אױב נישט נאָך העכער" און "דער אוצר", װעגן חסידים אין שטעטלעך אין פּױלן פֿאַר דער צװײטער װעלט מלחמה, און זײַן דיכטונג "מאָניש", אײנע פֿון זײַנע ערשטע אױס אינעם יאָר 1888 אין שלום־עליכמ'ס "פֿאָלקסביבליִאָטעק".
ער האָט באַקומען טראַדיציאָנעלע חינוך פון חדר און ישיבה, אָבער ער אַנטדעקט די "בילדונג" און די וויסנשאַפֿט ווען ער האָט געלייענט און זיך געלערנט אין אויטאדידקטישן מעטאָד.
ער האָט זיך געלערנט עטלעכע שפראכן.
צו אכצן יאר האט ער חתונה געהאט מיט זיין ווייב שרה, אבער אין 1876 האט ער זי געגט. דערנאך האט ער שטודירט געזעץ און געווארן אן אדוואקאט אין זאמאשטש. אין 1878 האט ער חתונה געהאט מיט א זיוויג שני נחמה (העלענע) רינגלבלום.
אין 1908, איז ער געווען פון די גרעסטע פערזענליכקייטן, וואס האבן זיך באטייליקט ביי די טשערנאוויצער קאנפערענץ.
פרץ האט געהאלפן אנדערע יידיש־שפראך שרייבער צו פארעפנטלעכן זייער ווערק, ווי למשל דער נסתר און ל. שפירא.
וועבלינקען
[http://www.yiddishbookcenter.org/sami-rohr-library/פ?populate=peretz&revision=1 רעקאָרדירונגען פֿון װערק פֿון י.ל. פּרץ]
קאטעגאריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
רענע דעקארט
קליין|180px|רענע דעקארט רענע דעקארט (1596 - 1650) איז געווען אַ פֿראַנצויזישער פֿילאָסאָף און מאטעמאטיקער.
דעקאַרט האט אריינגעפירט דעם ראציאָנאליזם אין די פֿילאָסאָפֿישע מעטאָדן. ער האט פאָרמולירט דעם באזיס פאר דער מאָדערנער געאָמעטריע. ער האט איבערגעלאזט זיין השפעה אויף דער מאָדערנער מאטעמאטיק.
דער סאמע בארימסטער פילאסאפישער מאטיוו זיינעם איז "Cogito ergo sum" -  איך טראכט - דערפאר בין איך (I think, therefore I am).
קאַטעגאָריע:מאטעמאטיקער קאַטעגאָריע:פילאסאפן קאַטעגאָריע:פראנצויזן
44 (נומער)
44 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 43 און פאר 45.
אפרים אויערבאך
אפֿרים אויערבאַך (געבוירן ה'תרנ"ב (1892) אין בעסאַראַביע, אוועק ה'תשל"ג ( דעם 4טן מיי 1973) אין תל אביב) איז געווען א יידישער דיכטער, שרייבער, רעדאקטאר און איבערזעצער.
ער איז מחונך געווארן אין רעליגיעזע אינסטיטוציעס, אבער שוין אין זיין יוגנט האט ער ערהאלטן אַן אלגעמיינע ערציהונג. אין יאר ה'תרע"ג איז ער ארויף קיין ארץ ישראל ביי דער צווייטער עליה און איז געווען אַן ערד ארבייטער.
זיינע ערשטע דערציילונגען אויף רוסיש און אויף יידיש זיינען געדרוקט געווארן ווען ער איז געווען 17 יאר אלט. אין יאר ה'תרע"א (1911) האט ער פובליצירט צום הערשטנס דערציילונגען פאר קינדער אויף העברעיש, אבער מיינסטנס האט ער געשריבן אויף יידיש.
נאך דער ערשטער וועלט קריג האט ער אימיגרירט צו USA און האט זיך דארט פארזאמלט פיל יארן. אין יאר ה'תש"ל (1970) האט ער ווידער עמיגרירט קיין מדינת ישראל, און איז דארט אוועק אין יאר ה'תשל"ג.
זיין פאעט "חומש סטעפ" פון זיין בוך "וואך אין דער סטעפ":
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:רעדאקטארן קאַטעגאָריע:איבערזעצער
בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם
רבי בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם איז דער היינטיקער באבאווער רבי. ער איז א זון פון דעם דריטן באבאווער רבי'ן רבי שלמה האלבערשטאם, און א ברודער פון רבי נפתלי צבי האלבערשטאם וואס איז געווען דער פערטער רבי נאך זיין טאטן.
ער איז נתמנה געווארן גלייך נאך דער פטירה פון דעם באבוב'ער רבי'ן רבי נפתלי צבי האלבערשטאם, וואס האט קיין זון נישט איבערגעלאזט נאר צוויי איידעמעס: דער עלטערער איידעם רבי יהושע רובין און דער צווייטער רבי מרדכי דוד אונגער, היינט רבי פון באבאוו־45.
נאך דער פטירה פון רבי שלמה'לע האט מען געקרוינט זיין עלצטן זון רבי נפתלי צבי אלס נאכפאלגער, ממלא מקום, און זיין זון רבי בן ציון האט מען געקרוינט אלס רב הצעיר (יונגער רב).
נאך דער פטירה פון רבי נפתלי צבי האלבערשטאם, האט דאס חסידות צעשפאלטן. זיין שוואגער רבי חיים יענקל טויבער, דיין פון דער קהילה, האט געקרוינט רבי נפתלי'ס ברודער און רב הצעיר רבי בן ציון אריה לייבוש פאר מנהיג הקהילה. א חלק פונעם חסידות האט אבער אויפגענומען רבי מרדכי דוד אונגער אלס רבי און זיין שוואגער רבי יהושע רובין אלס רב.
נאך א לענגערן און קאנטראווערסיאלן געפעך פון נאנט צו צען יאר אין בית דין, האט רבי בן ציון זוכה געווען אין די אויסשליסליכע רעכט זיך צו קענען רופן "באבאווער רב" אדער "האדמו"ר מבאבוב", און זיינע פלומעניקעס זענען לויטן פסק געהייסן געווארן צוצולייגן א שטאטס-נאמען אדער א גאס-נאמען צו דעם נאמען באבוב . אויפן פסק דין פעלט דער אונטערשריפט פון איינעם פון די דיינים, וועלכער האט נישט געוואלט באשטעטיגן דאס שטאנדהאפטיגקייט און אומאפהענגיגקייט פונעם פסק. פונדעסטוועגן אבער, איז דער פסק דין פולקאם אנגענומען געווארן דורך ביידע זייטן, ווען די אנדערע זייט האט אפיציעל אדאפטירט דעם נאמען "באבוב-45" און רבי בן ציון איז געבליבן מיטן נאמען באבוב.
רעפערענצן
בן ציון קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:בארא פארק
קיבוץ
קליין|קיבוץ [[כפר מאסאריק.]] קיבוץ איז א פֿאָרם פֿון א יישוב אין ארץ ישראל.
אלס קיבוץ, באצייכנעט מען לענדליכע קאלעקטיווישע יישובים אין ישראל, מיט געמיינזאמעם אייגענטום און דעמאקראטישע סטרוקטורן.
עס זיינען דא אומגעפער 268 קיבוצים אין ישראל, און דורכשניטליך א סך הונדערטער לייט לעבן דארטן. פֿיר פראָצענט איינווינערס אין ישראל לעבן אין קיבוצים.
די אידעאָלאָגיע פונעם קיבוצים גרינדער איז געוועזן סאָציאליש און ציוניש געפֿראַגט, און א טייל קאמוניסטיש
דער ערשטער קיבוץ איז געווען אין יאר 1909 ביי דער צווייטער עליה אין דגניה, לעבן דעם ים כנרת.
הענגען
left|thumb|250px|א מאדערנע שטריק צו הענגען געשטראפענע הענגן איז א מיטל פון טויטן א מענטש אויף א גרינגע און שנעלע וועג.
היסטאריע
טויטן א מענטש דורך הענגן גייט צוריק טויזענטער יארן און איז גענוצט געווארן דורך רוב קעניגרייכן און אפילו אין די מאדערנע וועלט. הענגען ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די גרינגסטע אופנים פון טויט און פארלאנגט נישט צופיל ארבעט און סופלייס דאס צו קענען דורכפירן. אין די 50'קער און 60'קער יארן האבן די פארגעשריטענע לענדער אנגעהויבן נוצן די עלעקטריק טשעיר אלס די הויפט מיטל פון טויט שטראף נאכדעם וואס הענגען איז באטראכט געווארן אלס צו א נידריגן אקט וועלכע פארשעמט דעם געאורטיילטן אין די לעצטע מאמענטן פון זיין/איר לעבן. די עלעקטריק טשעיר איז שפעטער אויפגעטוישט געווארן מיט לעטאל איינשטעכונג וועלכע איז ווייניגער יסורים און מער רעספעקטפול. הענגן איז אבער נאך אלץ פארבליבן דער הויפט טויט שטראף מיטל אין רוב לענדער פון די וועלט וואו עס איז פאראן טויט שטראף.
פראדעצור
הענגן האט גארנישט קיין שייכות מיט חנק ווי טייל פארטוישן עס (כאטש הענגן קען אויך געטאן ווערן דורך אויף דעם וועג) נאר איז א פראדעצור פון אראפלאזן דעם פאראורטיילטן פון א הויכע פלאטפארמע מיט א שטריק געבינדן ארום זיין/איר האלז. דער טויט איז א שנעלע וויבאלד די גענאק ווערט געשעדיגט אדער איבערגעבראכן פון די כוח פון דעם פאל און זינט די חוט השדרה געפינט זיך דארט ווערט דער מענטש ברעין דעמעדזש ביז געציילטע רגעים און ער שפירט נישט זיין טויט וועלכע קומט געווענליך ביז עטליכע מינוט.
קאַטעגאָריע:שטראף קאַטעגאָריע:טויט
Death penalty
מעשה בראשית
אין תנ"ך
left|250px|thumb|ויהי אור אין אנפאנג ספר בראשית ווערט דערציילט אין צוויי קאפיטלאך אין וועלכע סדר האט גאט באשאפן די וועלט. לויט די תנכישע פארשער איז ביידע קאפיטלאך געשריבן געווארן דורך באזונדערע מענטשן, און זיי זיינען צוויי ווערסיעס אין די וועלט באשאפענונג. און לויט די רעליגיע טראדיציע ביידע קאפיטלאך דערציילן די זעלבע געשיכטע, און די צווייטע קאפיטל דעטאליזירט די ערשטע קאפיטל.
אין דער ספר זוהר
לויט דער זוהר און די אנגענומע דעה ביי די יידישע אמונה איז אז גאט האט באשאפן די וועלט "יש מאין". אבער לויט ווי ס'זעט אויס אין אנפאנג פון ספר בראשית האט גאט באשאפן די וועלט "יש מיש", אבער ס'זיינען דא פיל פירושים לכאן ולכאן.
די בבלישע מיטאס "הענומע העליש"
די מיטאס דערציילט אז די וועלט איז באשאפן געווארן נאך די געשיכטע: פאר די בריאה זיינען געוועזן צוויי געצינער: דער גאט פון די זיסע וואסער "אפסו" און דער גאט פון די געזאלצענע וואסער "טימאס". זיי האבן געבארן דער גאט "אנשר" און פון אנשר זיינען ארויס נאך געצינער. אין א צייט ארום האבן "אפסו" מיט "טיאמס" געוואלט הרגענען אלע אנדערע געצינער ווייל זיי האבן געשטערט זייער רוהע. א צייט ארום האט דער גאט "אאה" איינגעשלעפערט "אפסו" און האט אים באלד געהרגעט. נאכער איז "מרדוך"ס ארמיי ארויס א מלחמה קעגן "טימאס" ארמיי, און מרדוך האט געווונען די מלחמה. גלייך נאך די מלחמה האט מרדוך מחליט געווען צו באשאפן די וועלט, האט ער צושניטן "טימא'ס" קערפער אויף צווייען, מיט איין טייל האט ער באשאפן די הימל און מיטן צווייטן טייל האט ער באשאפן די וועלט און באשטימט די זון/לבנה/שטערן אלץ געצינער. נאכער האבן די געניצער באשאפן דער מענטש פון א דינסט פון "טימאס" מיטן נאמען "קינגא". צום סוף האבן די אלע געניצער געמאכט א גרויסע פארטיי אויף זייער געווין.
אין אנפאנג ספר בראשית קען מען זען ווי די תורה איז מבטל די בבלישע מיטאס (און אויך די פרסישע מיטאס פון קראקאדיל). גאט האט באשאפן דעם תהום און דער תהום איז נישט קיין גאט. לויט די תנכישע פארשער טרעפט מען אין אנדערע פלעצער אין תנ"ך אמונות פון די אלטע באווסטע מיטאסן פון די קריג צווישן גאט מיט די וואסער אדער מיטן קראקאדיל.
קאַטעגאָריע:פילאסאפיע קאַטעגאָריע:תנ"ך * קאַטעגאָריע:מיטאלאגיע קאַטעגאָריע:בבל
אהוד ברק
קליין|200px|אהוד ברק אין 2012 אהוד ברק (עהוד באַראַק; געבוירן מיטן נאמען אהוד בראג דעם 12טן פעברואר 1942) איז געווען דער 10טער פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל. די אינטיפאדא און דאס ארויסציען זיך פון לבנון זענען געווען אין זיינע יארן. דערנאך איז ער געווען דער אנפירער פון דער ארבעטער פארטיי, און פארטיידיגונגס מיניסטער אין דער קאליציע פון בנימין נתניהו. אין זיינע יארן ווי פארטיידיקונג מיניסטער האט מען אויסגעפירט די ווארעמער ווינטער אפעראציע, די געגאסענע בליי אפעראציע און די עמוד ענן אפעראציע. ער האט זיך אפגעזאגט פון פאליטיק י"ב כסלו תשע"ג.
לעבנסגעשיכטע
אהוד ברק איז געבוירן געווארן אהוד בראג אין 1942.
פון 1991 ביז 1995, איז ער געווען דער 14טער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל.
נאכן אפטרעטן פון אמט וועלנדיג צוריק גיין צו ביזנעס האט אים ראבין גענומען אלס אינערן מיניסטער, נאכן אטענטאט אויף רבין איז ער געווארן אויסערן מיניסטער, 1996 איז ער געווארן א כנסת דעפוטאט פון עבודה פארטיי און אין יוני 1997 איז ער ערוועלט געווארן דער פירער פון עבודה פארטיי.
אין 1999 איז ער געלאפן פאר פרעמיער מיניסטער און געווינען מיט 56% קעגען בנימין נתניהו.
אין 2001 ווען ער האט שוין נישט געהאט די קאאליציע אין רוב האבן געוואלט פריע וואלן האט ער אפגעטראטן און פאר רופן ספעציעלע וואלן פאר פרעמיער מיניסטער, ער האט פארלוירן קעגן אריאל שרון געבענדיג שרון א 62% אין די וואלן.
וואס האט צוגעברענגט צו זיין פארלירן קאאליציע און פרעמיער מיניסטער אמט איז די קעמפ דייוויד שלום אפמאך און די נאכפאלגענדע אינטיפאדא, מיט די דורכגעפאלענע שלום מיט סיריע.
זיין אגענדע
ער איז געווען גרייט זיך צוריקצוציען צו די גרענעצן פון ה'תשכ"ז (1967), אפגעבן סיריע דעם גולן, און פארגעשלאגן אראפאטן 97% פון די שטחים, און די אלטע שטאט פון ירושלים און שותפות אויפן הר הבית.
זיין פאליטישן אנזען אין ישראל איז זייער נידריק, און ביי די וואלן פון 2009 האט די ארבעטער פארטיי געליטן א גרויסע נידערלאגע, די נידריקסטע וואס די אלטע גרויסע פארטיי זאל נאר האבן געפאלן.
אום 3טן יאנואר 2000 האט אנגעהויבן דער שעפערדסטאן קאנפערענץ, א לאנגע סעריע פון שמועסן צווישן ישראל מיט סיריע, אין שטעטל שעפערדסטאן אין מערב ווירדזשיניע. ברק האט געפירט די ישראלישע דעלעגאטן און פארוק א-שרע, דער סירישער אויסערן מיניסטער, האט געפירט די סירישע דעלעגאטן. דער קאנפערענצן איז פארגעקומען אונטער אמעריקאנישן איבערזיכט, און האבן מיטגעטיילט דער אמעריקאנער פרעזידענט ביל קלינטאן און שטאַטס־סעקרעטאר מאדעליין אלברייט. די שמועסן האבן גארנישט אויסגעפועלט און אום 11טן יאנואר האט מען מפסיק געווען דעם קאנפערענץ מיט א כוונה צו מיטכאפן א שטיק צייט שפעטער. פראקטיש האט מען קיינמאל נישט באנייט די שמועסן צווישן די צוויי צדדים.
נאך א סקאנדאל אין גענעראל שטאב אין יאר 2010, האט ברק באשטעטיקט יואב גאלאנט, צו פארטרעטן גבי אשכנזי, ווען זיין טערמין וועט אפלויפן אנהייב יאר 2011. די סקאנדאל וועלכע ווערט גערופן אין ישראל, די גאלאנט דאקומענט, איז א פלאן וואס פרובירט אריינצושטעלן גאלאנט, אלס שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל, דורך פאליטישע מאנוווערן, און האט אויפגעשטורעמט די מאסן אין ישראל.
משפחה
ער מיט זיין ווייב נאוה כהן האבן דריי זין, ענת, מיכל, און יעל.
קאַטעגאָריע:שעפן פון גענעראל שטאב פון צה"ל קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן
עטיאפיע
עטיאָפּיע (, איטיאפפיאַ, אַפֿאַר: Itiyoophiyaa, איטי־יופֿי־יאַאַ, . אראמא: Itoophiyaa, סאמאַלי: Itoobiya, איטוביאאַ, טיגריניאַ: ኢትዮጵያ), אפיציעל די פעדעראלע דעמאקראטישע רעפובליק פון עטיאפיע, איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין דעם הארן פֿון אַפֿריקע. זי באדעקט א שטח פון 1,100,000 קוואדראט ק"מ (דאס צענטע גרעסטע לאנד אין אפריקע), און איר הױפּטשטאָט איז אַדיס אַבאַבאַ. עטיאפיע גרענעצט עריטרעא צו צפון, דזשיבוטי צו צפון־מזרח, סאמאליע צו מזרח, קעניע צו דרום, דרום סודאן צו מערב און סודאן צו צפון־מערב, זי האט א באפעלקערונג פון 109 מיליאן מענטשן (אין יאר 2019).
מער ווי דריי טויזנט יאר איז עטיאפיע׳ס רעגירונג סיסטעם געווען א מאנארכיע. לויט דער עטיאפישער לעגענדע, שטאמען די קעניגן פון עטיאפיע פון שלמה המלך און די מלכה פון שבא.
פאר איבער טויזנט יאר האט געהערשט אין דעם ראיאן דאס קעניגרייך פון אקסום.
אין 1936 האט איטאליע אקופירט עטיאפיע ביז אינמיטן דער צווייטער וועלט-מלחמה. ווערנט דער איטאליענישער הערשאַפֿט האט די רעגירונג געענדיגט שקלאפעריי, וואָס איז געווען איינגעפֿירט אין לאנד הונדערטער יארן. עטיאפיע איז געווען דער ערשטער אומאפהענגיקער אפֿריקאנישער מיטגליד אין דער פעלקער-ליגע און די פאראייניגטע פעלקער. אין 1974, איז די עטיאפישע מאנארכיע אונטער היילי סעלאסי געווארן אראפגעווארפֿן דורך דעם דערג, א קאמוניסטישע מיליטערישע רעגירונג געשטיצט דורך דעם סאוועטן פֿארבאנד. אין 1987 האט דערג געגרינדעט די פֿאלקס־דעמאקראטישע רעפובליק פֿון עטיאפיע, וואס איז אבער אראפגעווארפן דורך דעם עטיאפישן פאלקס־רעוואלוצינערישן דעמאקראטישן פֿראנט, וואס הערשט אין עטיאפיע זייט דעמאלסט.
עטיאפיע פירט אן אומאפהענגיקן פאליטיק, אנדערשט פון דעם קאנטינענט פון אפריקע און די לענדער פונעם מיטל מזרח; אין א געוויסן זינען איז איר פאליטיק פירנדיק. אין יאר 1923 איז זי געווארן א מיטגליד אין דער פעלקער-ליגע, און אין יאר 1942 האט זי אונטערגעשריבן די אפיציעלע דעקלאראציע פון די פאראייניגטע פעלקער, און איז געווארן איינע פון דער ארגאניזאציע׳ס 51 גרינדער לענדער. צוליב דעם האט זי באקומען א ספעציעלן סטאטוס אין דעם קאנטינענט און האט זוכה געווען הויפטקווארטירן דעם פֿ״פֿ צענטער אין אפריקע. אויך איז עטיאפיע איינער פון די גרינדער פונעם אפריקאנער פארבאנד, וועמענ׳ס סעקרעטעריאט געפינט זיך אין דער הויפטשטאט פון עטיאפיע, אדיס אבאבא.
עטיאפיע און אויך עריטרעא ניצן די אוראלטע געעז שריפט, וואס איז איינע פון די עלטסטע אלפֿאבעטן אין דער וועלט וואס מען ניצט נאך ביז היינט. זיי האלטן דעם עטיאפישן קאַלענדאַר, וואָס איז הינטערשטעליק דעם גרעגאריאַנישן קאַלענדאַר מיט אומגעפֿער זיבן יאָר און דריי מאנאַטן. דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג זענען קריסטן, און דאס היסטארישע קעניגרייך פון אקסום איז געווען איינע פון די ערשטע מדינות וואס האט אפֿיציעל אדאפטירט די רעליגיע. א דריטל פון דער באפעלקערונג זענען מוסולמענער (מערסטנס סוניס). א היפשע באפעלקערונג פון עטיאפישע יידן, באקאנט אלס ביתא ישראל, האבן געוואוינט אין עטיאפיע ביז די 1980ער יארן. עטיאפיע איז א פֿילשפראכיק פֿאלק, מיט עטלעכע 80 עטנא-לינגוויסטישע גרופעס, פון וועלכע די פֿיר גרעסטע זענען די אראמא, אמהארא, סאמאלי און די טיגראיאנער. אין עטיאפיע ווערן גערעדט—דורך די פארשידענע שבטים און פעלקער—פיר-און-אכציג שפראכן.
נאמען
לויט דעם בוך פון אקסום און דעם היסטאריקער פליניוס דער עלטערער שטאמט דער נאמען פון עטיאפיוס, א זון פון כוש בן חם.
געאגארפיע
קליין|250px|מאפע פון עטיאפיע עטיאפיע באדעקט א שטח פון 1,100,000 קוואדראט ק"מ. זי ליגט אין מזרח אפריקע און נעמט איין כמעט אינגאנצן דעם הארן פון אפריקע, וואס איז דער מזרח עק פון דעם קאנטינענט פון אפריקע. עטיאפיע גרענעצט עריטרעע צו צפון, סודאן און דרום סודאן צו מערב, קעניע צו דרום, סאמאליע צו מזרח און דזשיבוטי אין צפון מזרח. געאגראפיש האט עטיאפיע גאנץ הויכע הייכן, צווישן 1,800 און 3,000 מעטער העכער דעם ים-פלאך, מיט בערג וואס דערגרייכן א הייך פון 4,620 מעטער, וואס זענען צעטיילט דורכן  סיריש-אפריקאנישן שפאלט. דער שפאלט גייט אדורך פון דרום-מערב צו צפון-מזרח און איז ארומעגומען מיט מדברדיקן שטח וואס איז אסאך נידעריקער. די פילארטיקע סארטן שטח ברענגען צו א ברייטער פארשיידנקייט אין קלימאט, ערד און געוואוקס און אין טיפן זידלונגען אין לאנד. דער מזרח גרענעץ פון לאנד איז א מדבר, אבער אין דרום זענען פאראן טראפישע וועלדער.
אזערע טאנא אין צפון איז דער קוואל פונעם בלויען נילוס.
קלימאט
די קלימאט איז מערסטנס טראפישער מאנסון, אבער מיט א גרויסער וואריאציע לויט דער טאפאגראפיע. דאס עטיאפישע אויבערלאנד באדעקט דעם גרעסטן טייל פון לאנד און האט א קלימאט וואס איז גאנץ א ביסל קילער וואו אנדערע ראיאנען נאנט צום עקוואטאר. די וויכטיקע שטעט אין לאנד זענען מערסטנס אויף א הייך פון 2,000–2,500 מ׳ איבערן ים־פלאך, כולל די היסטארישע הויפטשטעט גאנדאַר און אַקסום.
עקאנאמיע
לויטן אינטערנאציאנאלן געלטפאנד איז עטיאפיע געווען איינע פון די גיכסט־וואקסנדע עקאנאמיעס פון דער וועלט, מיט מער ווי 10% עקאנאמישער וואוקס צווישן די יארן 2004 און 2009. זי איז געווען די גיכסט־וואקסנדע נישט־אויל־אפהענגיקע אפריקאנישע עקאנאמיע אין די יארן 2007 און 2008. אין 2015, האט די וועלטבאנק געצייכענט אז עטיאפיע האט געזען שנעלע עקאנאמישע וואוקס מיט עכטע ברוטא אינלענדישער פראדוקט (GDP) וואוקס דורכשניטלעך 10.9% צווישן 2004 און 2014.
ענערגיע און הידראקראפט
קליין|אויסלייג פון דער [[גרויסע רענעסאנס דאמבע|גרויסער רענעסאנס דאמבע]] עטיאפיע האט 14 הויפט טייכן וואס פליסן פון איר אויבערלאנד, כולל דעם נילוס. זי האט די גרעסטע וואסער רעזערוון אין אפריקע. אין 2012 איז בערך 88.2% פון דער גארער עלעקטריע גענערירן קאפאציטעט געווען פון הידרא־עלעקטריע. די איבריגע עלעקטריע קראפט איז געווען גענערירט פון פאסיל־ברענשטאף (8.3%) און באנייבאר קוואלן (3.6%).
די עלעקטריפיקאציע ראטע פאר דער גאנצער באפעלקערונג אין 2016 איז געווען 42%, מיט 85% דעקונג אין שטעטלעכע שטחים און  26% דעקונג אין דארפֿישע געגנטן. אין 2016 איז די גארע עלעקטריע־פראדוקציע געווען 11.15 TW⋅h און באניץ איז געווען 9.062 TW⋅h. מען האט עקספארטירט 0.166 TW⋅h עלעקטריע און אימפארטירט 0 kW⋅h.
יידן אין עטיאפיע
אין דעם טיגרע ראיאן פון עטיאפיע האט געוואוינט א שבט פון יידן וואס די גוים האבן זיי גערופן פאלאשן.
רעפערענצן
*
וואדאן מארש טראם סטאנציע
וואדאן מאַרש איז א טראמלינק סטאנציע אויף רוטעס 3 און 4 אין קרוידן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:טראמלינק סטאנציעס
ט"ו טבת
די טעג ווען ט״ו טבת קען געפאלן זענען:
געשעענישן
קאַטעגאָריע:טבת
צאפל
צאפל אדער ציטער איז אזא מין אויסדרוק פאר א ציטער וואס האלט אן א היפשע וויילע, א שטייגער ווי מען זאגט "זיין הארץ צאפעלט פאר שרעק"
45 (נומער)
45 איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך 44 און פאר 46.
זשואיש פרעס
זשואיש פרעס - איז א רעכטע שטארק צינוסטישער צייטונג וואס ווערט ארויסגעגעבן וועכנטליך אין ניו יארק פאר מאדערן ארטאדאקס אידן, וואס וואוינען אין פלעטבוש, טינעק, וועסט סייד, ריווערדעיל. און אזוי ווייטער. עס האלט זיך פאר די גרעסטע אידישער צייטונג אין אמעריקע.
דאס איז געגרינדעט דורך ר' שלום קלאס אין א שותף און איז אריבער צו זיין טאכטער וואס איז אן עגונה.
חסידים קויפן דאס בעיקר צוליב די מערסטע פאפולערע קלאסיפירטע רעקלאַמעס וואס דאס פארמאגט יעדע וואך פאר אַרבעט, שטעלעס און אנדערע פרנסה געלעגנהייטן.
זיי האבן די מערסטע רעקלאַמעס פון אלע אידישע צייטונגען, ד.ה. אין ביזנעס זענען זיי די מערסטע מצליח פון אלע אידישע צייטונגען. אבער עס איז זייער ארים און נידעריג אין זשורנאליסטישע סטאנדארט. ווייל עס איז בעיקר פראפעגאנדע און איינזייטיגע השקפה. כמעט נישטא קיין נייעס.
אבער זיי האבן יא אינטערסאנטע באלערנדע ארטיקלען לגבי היסטאריע און וויסנשאפט.
זיי האבן א באזונדערע אפטיילונג פאר קינדער גערופן "פאמיליע מאגאזין", און אויך אן אפטיילונג פאר ערוואקסענע גערופן "פעמילי אישוס" וואס ספעציעל געלייגט אינמיטן כדי אז מען זאל עס קענען ארויסנעמען און די קינדער זאלן דאס נישט זעהן.
עס באלאנגט פאר די קלאס משפחה, זיי האבן איין אייניקל וואס לערנט זיך איצט אין קאלאמביע זשורנאליזם און מ'לייגט גרויס האפענונג אז ער וועט ארויפארבייטן די צייטונג וואס זיין מאמע און זיידע האבן נישט מצליח געווען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע צייטונגען קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען קאַטעגאָריע:ציוניזם
י"ח טבת
יארצייטן
קאַטעגאָריע:טבת
שטעטל
שטעטל מיינט א קליינע שטאט.