cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ניו יארק סיטי
יידישע באפעלקערונג
אומגעפער 1.1 מיליאן יידן וואוינען היינט אין ניו יארק סיטי, איבער העלפט פון זיי אין ברוקלין.
ספארט
יעדע יאר לויפן א סך מענטשן אין דעם ניו יארק מאראטאן, איינער פון די פאפולערסטער מאראטאנען אין דער וועלט., וואס אין 2006 האבן 37,866 מענטשן געענדיגט.
360° פאנאראמע פון ניו יארק סיטי
<div style="height: 251px; width: 99%; overflow: auto; padding: 3px;text-align: left; border:solid 1px;" title="braglist – zum scrollen"; > צענטער|2000px|פאנאראמע פון ניו יארק.
וועבלינקען
יידיש־שפראך בלעטער אויפן ניו יארק סיטי וועבזייטל:
רעפערענצן
*
לייקענען
לייקענען איז זאגן ליגענט אדער אפילו אמת אז א זאך וואס אן אנדער באשולדיגט איז נישט אמת. קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
שחרית
שחרית איז דער תפילה וואס אידן דאווענען אינדערפרי. דאס איז די לענגסטע פון די טאג-טעגלעכע תפילות. שחרית הייבט אן מיט ברכות און קרבנות, און דערנאך זאגט מען פסוקי דזמרה. נאכהער איז דער עיקר טייל פון דער תפילה, קריאת שמע מיט אירע ברכות און שמונה עשרה. נאכדעם זאגט מען תחנון און עטלעכע מזמורים און פסוקים. מאנטאג, דאנערשטאג און שבת ליינט מען די תורה ביי שחרית.
די צייט פון שחרית איז די ערשטע פיר שעה'ן פון טאג; קריאת שמע מוז מען ענדיגן פריער, ביז דריי שעה'ן פון טאג. וותיקין דאווענען שחרית גאנץ פרי כדי אנצוהייבן די שמונה עשרה מיטן זונאויפֿגאַנג.
אדון עולם
דער פיוט איז אן קיין ספק, פון די שענסטע און שטערקסטע פיוטים וואס כלל ישראל פארמאגט נאר. עס איז אבער נישט קלאר ווער עס איז דער מחבר דערפון, און עס זענען דא אין דעם פארשידענע דעות.
1) רב האי גאון, אזוי ווערט געברענגט אין ספר אמרי פנחס פון ר' פנחס קאריצער.
2) ר' שלמה אבן גבירול, (פון די ראשונים און א גאר באקאנטער פייטן) עס ווערט אזוי געברענגט בכמה מקומות בשם ספר התחיה.
3) ר' יהודה הלוי.
דער טעם פארוואס מען זאגט דאס פארן דאווענען שטייט אין ספר מטה משה בשם ר' האי גאון, און ר' שרירא גאון, און פון ר' יהודה החסיד, אז ווער עס איז מכוון אין די ווערטער פון אדון עולם, וועט אפילו דער שטן זיין מיט אים בשלום און פארדעם זאגט מען דאס פארן דאווענען. וז"ל:
און ספר אמרי פנחס, זאגט ער דער טעם משמיה דגמרא ר' אליעזר האט געזאגט, ברכות כ"ח: וכשאתם מתפללים דעו לפני מי אתם עומדים, און אזוי ווי דער פיוט איז געשטעלט אויף ארויסצוברענגען גדלות הבורא, דערפאר איז געווארן איינגעפירט דאס צו זאגן פארן דאווענען.
עס זענען דא וואס פירן זיך צו זאגן דעם פיוט אויך נאכן דאווענען, און דער טעם דערפון זאגט דער מטה משה, אז אזוי ווי ביי יעדן סיום הייבט מען תיכף אן נאכאמאל די ערשטער משנה, אדער ביי תהילים איז איינגעפירט אז ווען מען ענדיגט זאגט מען נאכאמאל אשרי האיש, כדי נישט צו לאזן א מקום פארן שטן לקטרג, אזוי אויך ווען מען ענדיגט דאווענען הייבט מען תיכף צוריק אן אדון עולם.
א בקאנטער קאצקער ווארט איז דא אויף דעם, אז ווען א איד ענדיגט דאווענען זאל ער וויסען אז מיט זיין גאנצער עבודה וואס ער האט אראפגעלייגט ביים דאווענען, דאך האלט ער נאך ביי אדון עולם.
זעיל
זעל אדער נפש איז דער מענטאליטעט, געפילען, מידות, דעות, כאראקטעריסטיקס, און זכרון וואס פארעמעט אויס דער מענטש. אין אידישקייט ווערט דאס פארוואנדלט אין דער נשמה נאכן טויט פונעם מענטש און דאס גייט דורך א פראצעדור פון אויסרייניגונג און שכר ועונש דורך גיהנום און גן עדן אויף אלע מצוות און עבירות וואס דאס איז אחריות אויפן מענטש ביים לעבן אין עולם הזה.
שחרית
אדון עולם
אין טייל ספרדישע סידורים איז געדריקט אן אנדערע נוסח, ווי זייער שטייגער איז צוצולייגען אייגענע שטיקלעך וואס דער פייטן האט בכלל נישט געמאכט. וְהוּא אֶחָד וְאֵין שֵׁנִי לְהַמְשִׁילוֹ וּלְהַחְבִּירָה בְּלִי רֵאשִׁית בְּלִי תַכְלִית וְלוֹ הָעֹז וְהַמִּשְׂרָה בְּלִי עֵרֶךְ בְּלִי דִמְיוֹן בְּלִי שִׁנּוּי וּתְמוּרָה בְּלִי חִבּוּר בְּלִי פֵרוּד גְּדָל כֹּחַ וּגְבוּרָה.וְהוּא אֵלִי וְחַי גּוֹאֲלִי וְצוּר חֶבְלִי בְּיוֹם צָרָה וְהוּא נִסִּי וּמָנוּסִי מְנָת כּוֹסִי בְּיוֹם אֶקְרָא וְהוּא רוֹפֵא וְהוּא מַרְפֵּא וְהוּא צוֹפֶה וְהוּא עֶזְרָה בְּיָדוֹ אַפְקִיד רוּחִי בְּעֵת אִישַׁן וְאָעִירָה וְעִם רוּחִי גְּוִיָּתִי אֲדֹנָי לִי וְלֹא אִירָא בְּמִקְדָשׁוֹ תָּגֵל נַפְשִׁי מְשִׁיחֵנוּ יִשְׁלַח מְהֵרָה וְאָז נָשִׁיר בְּבֵית קָדְשִׁי אָמֵן אָמֵן שֵׁם הַנּוֹרָא.
זעיל
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
שחרית
אדון עולם
אין סדורי פראג, איז די נוסח ביי אדון עולם ׳לבדו ״הוא״ ימלך נורא׳, שטומט טאקע נישט מיט׳ן יתד ושתי תנועות, אבער אזוי געפונט מען אויך אין נאך סידורים, און אויך צוגעברענגעט אין ערבי נחל, וכן נהוג בבאבוב.
פסוקי דזמרה
פסוקי דזִמרה איז א טייל פון שחרית פון "ברוך שאמר" ביז "ישתבח". די פסוקי דזמרה זענע א סעריע פון פסוקים פון תהלים און דברי הימים, אויך עטלעכע פסוקים פון משלי און נחמיה, און "אז ישיר" פון דער תורה.
די וואכנדיקע פסוקי דזמרה (לויט נוסח אשכנז הייבט אן מיט "מזמור שיר חנוכת הבית לדוד" (תהלים ל). נאכדעם זאגט מען "ברוך שאמר", "הודו", "מזמור לתודה", "יהי כבוד", "אשרי" און די קאפיטלעך תהלים קמה-קנ (מיט נאך פסוקים), "ויברך דוד", און "ויושע" מיט "אז ישיר".
לויט נוסח ספרד און די ספרדים און תימנים איז דער סדר א ביסל אנדערש. מ'הייבט אן "הודו", "מזמור שיר חנוכת הבית לדוד", עטלעכע פסוקים און "למנצח בנגינות" (תהלים סז), "ברוך שאמר", "מזמור לתודה" און ווייטער אזוי ווי נוסח אשכנז.
אקטועל
אַקטועל באדייט א געשעעניש וואס מ'רעדט דערפון אין זיין צייט, מיינט דאס אז עס איז אצינד אקטועל. און ווען עס איז פארביי, זאגט מען אז עס איז שוין מער נישט אַקטועל. אקטועלע טעמעס וואס קאכט זיך פון די נייעס אדער וועגן סיי וועלכע אויסרייד, און ווערט דיסקוסירט און דעבאטירט און געשמועסט, אין די צייט ווערט אַקטועל.
איינמאל די צייט גייט פארביי, איז דער געשעניש שוין נישט בגדר אַקטועל נאר איז היסטאריע.
אינטאלעקטועלע מענטשן זענען נישט אינטרעסירט אין אקטועלע נאר בלויז אין היסטאריע ווייל בשעת די היץ פונעם מאמענט האלטן זיי אז מען קען נישט דערזען דאס גאנצע בילד פון דער זאך, ווייל מען איז היציג און נישט אביעקטיוו דערביי, אבער ווען דער שטורעם גייט פארביי דאן קען מען מאכן א ניכטערן סך הכל.
די צייטונגען רעפארטירן אקטועלע נייעס.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:צייטונגען
פארגעניגן
פארגעניגן אדער נחת אדער תענוג אדער גישמעאק אדער א מחייה, איז א פאזיטיווע סענזאציע. דאס פארקערטער ווי פיין, עס איז א געפיל פון גוט קעגן שלעכט. מען שפירט דאס אלס טעם געוויינליך בשעתן עסן אדער האבן געשלעכט אדער הייליגע מענטשן שפירן דאס בשעתן דאווענען אדער גאר אינטאלעקטואלע ביים לערנען ווייל מען איז דעמאלטס פרייליך און דאס שאפט פארגעניגן.
אידיש נחת
ביי אידן אז די קינדער גייען אין די מסורה איז דאס פארשאפט נחת פאר די עלטערן.
עונג שבת ויו"ט
עס איז א מצוה צו שלאפן און עסן פלייש און טרינקען אלקאהאלישע געטראנקען אין שבת און יו"ט כדי צו זיין פרייליך און אזוי ארום זיין אין פארגעניגן אין די הייליגע טעג.
קאטעגאריע:פארוויילונג
געדאנק
געדאנק איז א רעיון וואס דער מוח טראכט אלעס פון וויסן און איז מחדש א נייע טראכטונג.
קאַטעגאָריע:מחשבה
געמיט
געמיט אדער שטימונג אדער גיסטע איז דער מצב און וואס דער מענטש געפינט זיך און וואסארא פון די פאלגענדע עמאציעס נעמען אים ארום.
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע קאטעגאריע:געפילן
קאוואלענטער בונד
א קאוואלענטער בונד איז א בונד צווישן צוויי אטאמען ווו ביידע אטאמען טיילן איין עלעקטראן איינער דעם צווייטן. דא איז געוווינלעך ווייניק אדער נישט קיין פאלאריזירונג פון די עלעקטראנען אין דעם בונד. דאס הייסט אז די עלעקטראנען זענען בערך אין דעם מיטל צווישן די צוויי אטאמען.
קאַטעגאָריע:כעמיע
וויין
קליין|250px|א [[גלעזל רויט וויין.]] ממוזער|חביות יין ב"יקב בוטיק" בגליל וויין איז אן אלקאהאליש געטראנק אויפגעארבייט פון טרויבן זאפט.
עס זענען פאראן פארשידענע סארטן וויין; ווייסע און רויטע, טרוקענע און זיסע, לייכטע און שטארקע.
עס איז אויך פאראן א ראזשינקע וויין גערופן אויף לשה"ק "יין צמוקים", וואס יודן האבן גענוצט אין די פלעצער וואס מען האט נישט געהאט קיין פרישע טרויבן.
וויין ביי יודן
ביי יודן פארנעמט וויין א גאר חשוב'ער ארט: מען מאכט דערויף א באזונדערע ברכה און עס ווערט נישט גע'פטר'ט מיט א המוציא, מען מאכט דערויף קידוש, הבדלה, ד' כוסות און ברכת המזון.
פורים איז א מצוה מדרבנן צו טרינקען וויין עד דלא ידע.
*
אביעקט
אביעקט אנדערשט ווי סוביעקט וואס איז אלעס ארום בשייכות מיט דעם אביעקט, איז דער אביעקט א זאך פאר זיך. דאס הייסט יעדער מענטש אדער באגריף אן קיין ארום און ארום א.א.וו. וואס זענען פאר זיך.
געדולד
געדולד אדער אין לשון קודש סבלנות, מיינט האבן נערוון און דערליידן מענטשן וואס קריכן אויף די נערווען. געדולט איז פארעכנט ווי א גוטע מידה ביי די רעליגיע און גייסטלעכע.
קאטעגאריע:מוסר
קעטשאפ
קליין|דריי ערליי קעטשאפ קעטשאַפּ איז א צושפייז צום עסן און איינצוטינקען געמאכט פון טאמאטע זאפט. עס קען ווערן אריינגעלייגט אין קעטשאפ אחוץ טאמאטעס אויך זויערס, זאלץ, פעפער, נעגלעך, צימערינג, ציבל און צעלער.
אמאל פלעגט מען עס מאכן פון א סארט שוואמען און געווירצן. מע קען נאך היינט טרעפן די סארט קעטשאפ אין פארשידענע לענדער צב"ש בריטאניע.
עס ווערט בעיקר גענוצט איינצוטונקען פרייס, טשיפס און און אזוי אויך פלייש.
עס איז אויך א הויפט באשטאנדטייל אין פיצא.
דער הויפט פראדוצירער פון קעטשאפ איבער דער וועלט איז היינז.
עס זענען פארהאן פארשידענע ערליי קעטשאפ: זיסע, זויערע און שארפע.
טעמע
טעמע איז א אביעקט וואס ווערט פארברייטערט אין ארוםגעשמועסט אלעס וואס איז נוגע צו א געוויסער אביעקט. אנדערשט ווי דער אביעקט וואס ווערט באטראכט און אבזערווירט איז דער טעמע דער אבזערווירער.
קעטשאפ
קעטשאפ ווערט געגעסן מיט פלייש, פרענטש פרייס, מען ניצט איר אין פיש רעסעפיס, "א אמעריקאנישער טשאלנט" וועט געווענטליך ווערן אזוי גערופן צוליב די קעטשאפ וואס די אמעריקאנער פירן זיך צו לייגן אין דעם טשאלנט.
טעמע
קאַטעגאָריע:פילאסאפיע
קעטשאפ
קאַטעגאָריע:עסנווארג קאַטעגאָריע:צושפייז
דוב ווייס
רבי דוב (בערל) ווייס גאב"ד קרית צאנז ירושלים.
רבי בערל איז א זון פון הרב משה ווייס, ער איז געבוירן אין אמעריקא אין יאר ה'תשי"ד, ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם, אדמו"ר מצאנז-קלויזנבורג זצ"ל.
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
שכל
שכל אדער מיינונג איז די מעגליכקייט צו טראכטן כדי צו פארשטיין זאכן און באגריפן און באניצן דעם וויסן צו שאפן א באוואוסטזיין און פירן א לעבן אויף אייגענע געדאנקען. עס ליגט אין דעם אויך די מעגליכקייט פון מערקונג, פארשטאנד און זכרון. דאס איז שייך בעיקר מענטשן.
טראכטן אדער קלערן איז דער גייסטיקער פראצעס מיט וואס א מענטש טוט באהאנדלען די וועלט לויט זיינע צילן און באגערן.
ס'איז פאראן א לאַנגע טראדיציע פון פארשונגען אין פילאסאפיע, רעליגיע, פסיכאלאגיע און באנעם־וויסנשאפט וואס זוכט צו פארשטיין וואס איז טאקע שכל.
גייסטישע פענאמענען זענען גאנץ אנדערש פון פיזישע פענאמענען. אז איינער איז העכער פון א צווייטן, איז דאס א זאך וואס מען קען מעסטן, אבער ווען איינער איז פֿריילעכער פון א צווייטן קען מען דאס נישט מעסטן.
קאַטעגאָריע:פסיכאלאגיע
נגינה
נגינה מיינט יידיש געזאנג. אַ ניגון האָט דאָס גרעסטע כּוח צו מעורר זײַן דעם מענטש.
שענק
א שענק אדער א קרעטשמע אדער ווערטס הויז איז א פלאץ וואו מענטשן קומען צוזאמען צו טרינקען אלקאהאלישע געטראנקע ן און טרעפן נייע פענימער צו שמועסן און פארברענגען. טיילמאל אויך צו טאנצן.
נגינה
נגינה גייט צוריק ביז דוד המלך וואס האט געזינגען די תהלים און אויך צוגעשפילט מוזיק.
שענק
ס'איז דא וואס שפילן מוזיק דורך MP3, אדער דורך DJ, אדער א גרופע וואס שפילט צוזאמען א קאפעליע.
נגינה
די אַרבעט פֿון די לוויים אין בית המקדש איז געװען צו זינגען און צו שפילן כלי זמר.
שענק
די שענק איז געווענטליך אפן ביז אין די שפעטע נאכט שעות.
נגינה
אין שפעטערדיגע דורות איז איינגעפירט געווארן זינגען ביים דאווענען מיט א חזן און א קאפעלע (כאר). איינער פון די גרויסער קאמפאזיטארן פון שול מוזיק איז געווען לעוואנדאסקי.
הײַנטיקע צײַטן איז דאָס געװאָרן צוריק אן אינטעגראַלע טײל פֿון ייִדישקײט דורך דער עבודה פֿון חסידים װאָס איז געװאָרן געגרינדעט דורך'ן בעש"ט.
שענק
קאַטעגאָריע:לעבנסשטייגער
נגינה
זע אױך
*
ניוראן
ניוראן (אדער נערוונצעל) איז דער נאמען פון די דאזיגע עלעקטרישע לעבהאפטיגע צעלן אין דער נערווען סיסטעם וואס פראצעסירט און טראנסמיטירט אינפארמאציע. דאס טוט ארבעטן ווי עלעקטראנישע דראטן אין דער נערוון סיסטעם וואס איז אחריות אויף אריבערפירן מעלדונגען און פראצעסירן אינפארמאציע פארן קערפער.
אין ווערטעבריעט בעלי חיים איז די ניוראנס דער הויפט באשטאנדטייל פון מוח און די נערוון, און עס געפינט זיך אסאך אין די רוקן ביין.
עס קוקט אויס ווי פיצקעלע שטרענגלעך ווארצלעך פון א בוים.
עס קומט פארשידענארטיק אין גרייס און אין פארעם.
זיי טוען קאמוניקירן דורך כעמיקאלן און עלעקטראנישע סינאפסעס.
קאַטעגאָריע:נערוון סיסטעם קאַטעגאָריע:מעדיצינישע טערמינען
פישל הערשקאוויטש
הרב אפרים פישל הערשקאוויטש (י' תשרי תרפ"ג - ב' סיון תשע"ז), האליינער רב, איז געווען דער דיין אין דער קלויזענבורגער קהילה פון וויליאמסבורג.
ביאגראפיע
אפרים פישל איז געבוירן געווארן אין מונקאטש, טשעכאסלאוואקיי (היינט אוקראינע) צו זיין פאטער רבי שלמה הערשקאוויטש און זיין מוטער חיה בת רבי צבי אלימלך דים.
געוועזן רב אין שטאט האָליין נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, און איז געווען דיין אין דער קלויזענבורגער קהילה פון וויליאמסבורג, און פון די הויפט רבנים פון דעם עירוב אין וויליאמסבורג.
ער האט געהאט א ריזיגן אוצר הספרים, מיט ספרים יקרי המציאות, און אסאך גדולי תורה פלעגן אלע יארן אים באזוכן צו זען אין די ספרים.
אשדוד
אַשדוד איז א שטאט אין דער דרום דיסטריקט אין ארץ ישראל, דער אשדוד פארט איז דארט פלאצירט, דער גרעסטער פארט אין גאנץ ארץ ישראל, די שטח איז גרויס 60,000 דונאם. ער איז געגרינדעט אין 1956 און איז געווארן אַ שטאָט אין 1968. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק אין דעצעמבער 2015 זענען געווען אין אשדוד 220,174 איינוואינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 1.1 פראצענט. רוב זענען אידן.
אַשדוד איז דער זעקסטע גרעסטע שטאָט אין באַפעלקערונג אין ישראל. די שטאָט ליגט אויפן ברעג פונעם מיטלענדישן ים, דרום פון יבנה, צפון פון אשקלון און מערב פון גדרה.
אין אשדוד וואוינט די דריטע גרעסטע פרומע קהילה אין ישראל, מיט 60,000 חרדישע באוואוינער. דער פיטסבורגער רבי און דער טאלנא-אשדוד רבי האבן זייער הויף אין אשדוד. 8,000 גערער חסידים וואוינען אין אשדוד, 6,000 בעלזער חסידים און 4,000 וויזשניצער חסידים (אין קווארטאל 7).
אַשדוד הייסט נאָך איינער פון די פינף שטעט פון די פלשתים. מער פון די פרי טעג איז געווען אַ פּאָרט שטאָט און איינער פון די אנגעזעענסטע סימבאָלס פון דער שטאָט איז אַ פּאָרט פון אַשדוד, איינער פון די דרייַ אינדוסטריעלע פּאָרטן פון ישראל (צוזאמען מיט די חיפֿה און אילת פארטן).
שוין פון אנפאנג, איז אַשדוד געווארן אַ שטאָט וואס נעמט אריין אימיגראנטן און איז געבויט געווארן דורך אימיגראנטן,
אוראלט אשדוד
בערך זעקס מייל דרום־מזרח פון דער שטאָט איז אַן ארכעאלאגישער פּלאַץ, תל אַשדוד, ווו פאַרצייַטיקע באזעצונגען בלייבן געהאלטן אין די געגנט.
אראבישער יישוב
אין 1596 איז געווען אינעם געגנט אַן אַראַביש דאָרף איסדוד, מיט אַ באַפעלקערונג פון 430 מענטשן. זיין אָרט ביים ים האט געברענגט צו אַ פאַרגרעסערטער וויכטיקייַט אין די אָטאָמאַנישע צייַטן, ווען דער ייִשובֿ האט זיך אנטוויקלט צו א שטאָט, מיט א כאַן. אין אנהייב פונעם 20סטן יאָרהונדערט איז דער יישוב שוין געווארן א שטעטל, מיט א באַפעלקערונג פון 5,000 מענטשן, וואס האבן געמאכט פרנסה פון לאנדווירטשאפט און האנדל, און דער ייִשובֿ איז געווארן אַ שטאָטישער צענטער פאר די ארומיגע דערפער. אין מיי 1948, נאָך דעפ בריטישן מאַנדאַט און די פּראָקלאַמאַציע פון מדינת ישראל האט די עגיפטישע ארמיי אינוואדירט און צוגעקומען ביזן "עד הלום" בריק. די עגיפטישע קראפטן האבן זיך צוריקגעצויגן דעם 28סטן אקטאבער 1948 צוזאמען מיט א מערהייט פון די איינוואוינער. בערך 300 איינוואוינער זענען געבליבן און האבן געוויזן ווייַסע פענער, אָבער זענען פארטריבן אן עזה באַלד דערנאָך.
טוריזם
טוריזם אין אַשדוד איז געווען זייער קליין ביז 2000.
קיין אַשדוד קומען אן טוריסטן יעדן זומער, בעיקר פון פֿראַנקרייַך, וואס האבן געקויפט דירות איבער דער שטאָט.
וועבלינק
* קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אזיע
באגריף
באגריף איז אן אבסטראקטער געדאנק וואס ווערט אויסגעפארעמט אין דעם באוואוסטזיין, דאס איז אזא סארט מענטאלישער סימבאל צאמגעשטעלט פון געשענישען און שפראך און אזוי ווייטער.
קאַטעגאָריע:לאגיק
משמרת הצניעות
משמרת הצניעות אין יידיש היטערס אויף צניעות, דאס איז אזא גרויזאמער פארכטיגער מחתרת פאר יעדע עקסטרעמע גרופירונג פון פרומע עסקנים וואס ארבעטן אין ארגאניזאציע, אדער אפילו איינער אליין.
רוב מאל טוען זיי אויף די אייגענע אינציעטיוו געטריבן פון קנאות און נישט ארגענעזירט פון אנדערע מער ערענסטערע ווייל כמעט אייביג זענען די ענינים וואס זיי ארבייטן נישט איידל דורכצושמועסן און זיך צאם רעדן. אדער מוז ווערן באהאלטן אין געהיים צוליב דעם אומלעגאלער נאטור פונעם אקציע, זיי טוען איבעראל ווי עס וואונען חסידישע אידן איבער די גארע וועלט, וואס היט די פרומע יוגנט מיט געוואלדן פון זיך גליטשן אין אומבאשיינטע אקטן.
רשימה:ארגאנען
קאַטעגאָריע:ביאלאגיע ארגאנען
משמרת הצניעות
אין די גאר עקסטערמע אראבישע מדינות, וואס אלטמאדישע פאנאטישקייט איז נאך פארטייטשט אלס נארמאלע רעליגיע און די רעגירונג איז נישט אפגעטיילט פון רעליגיע, זענען זיי אנערקענט פון די רעגירונג צו ארעסטירן און שלאגן מענטשן וואס זענען עובר אויף די צניעות געזעצען
זיי זענען פארטאן, נאכצולויפן בחורים און אינגעלייט, פרויען און מיידלעך, פארשטייט זיך יעדער רב אין זיין קרייז האט אנדערע מאראלען ווי למשל א רב אין מאנרוי וועט צולאזן שטרענגערע אקציעס ווי א רב אין פלעטבוש.
אויך שפריצן זיי אן מיט ספרעי פעינט אלע אום-צניעות'דיגע עדווערטייזמענטס פון באס סטאפס, בילבארד שולדן, און סתם צעטלעך וואס הענגט אין אידישע געגענטער.
ארום און ארום משמרת
קודם כל: ווער ווערט א מיטגליד פון די אינטערגרינד גרופע?. אוואדאי איז דא יחידים וואס בלויז די תורה טרייבט זיי, און זיי זענען אויסגעלויטערט און מוראדיגע הייליג און איידל, אבער בדרך הטבע וויאבלד ער ליגט אין שמוץ איז דאס איינער וואס איז אבסעסד מיט סעקס, אחוץ אויב מען זעהט ביי אים א געוואלדיגע ערליכקייט וואס איז ווי א פאנצער און פעסטע וואנט אים צו היטן אין די שווערע שטורימישע נאטור פון די עסק, אבער אויב איז ער נארמאל און נישט צו פרום איז מען ליידער פארטאן אין דעם, איז די שאלה פארוואס האט ער אנגעהויבן צו טאן אין די שמוץ?
פארוואס זאל זיך דער עסקן אריינלייגן דערין?
געווענדלעך זענען די אזוי געריפענע "עסקים" סתם ליידיגייערס וואס האבן ליב זיך אריין צו שטעקן די נאז ביי א צווייטן אדער האבן סתם אזוי נישט וואס צו טוען מיטן טאג, (א שטייגער ווי הילל ט"ב/יענק'ל קעלנער וכו' וכו')
אין וועלכע קרייזן זענען זיי אקטיוו און האבן א כוח
אין חב"ד, ווער רעדט נאך ביי די ליטוואקעס, אדער סתם ארץ ישראל חסידות'ער האט מען צו זיי א געוויסער פארעקל אין זיי האבן נישט קיין שום כוח צו אנלייגן א פחד אויפן עולם, אין אלגעמיינע יידיש רעדענדיג חסידים רעספעקטירט מען זיי יא פאר טאן זייער זשאב איבערהויפט אין די 3 קרייזן וואס סעקס איז גאר הארב, ווי סאטמאר תולדות אהרן און גור. און נאך. דא וועלן מיר אביסל מסביר זיין וויאזוי זיי האבן איינפלוס צו אנגיין מיט זייערע ארבייט אין די קרייזן און אזוי ארום ווארפן א פחד ווען אימער זייער נאמען ווערט נאר דערמאנט.
וואיזוי ארבייט די משמרת הצניעות אין די סאטמארע קרייזן?
רוב חסידים אין סאטמאר האלטן אז עס דארף אין טאר נישט זיין א משמרת הצניעות.עס איז דא א גרויס חלק וואס האלטן אז אין סאטמאר איז מען דא פארן סור מרע אבער דעם עשה טוב לאזט מען פאר א צווייטן. וואס דאס קומט אויס א שטארקע פראבלעם וויבאלד עס זענען דא געוויסע וואס זענען דורכגעפאלן און ווילן צוריק קומען נאר דארפן אביסל הילף/חיזוק. נאר קענען נישט צוריק קומען צוליב דעם וואס משמרת הצניעות איז אריינגעמישט און ארבעטן אויף א מהלך פון דערשרעקן די מענטש (אויפן חשבון פון סור מרע) און נישט ארויסהעלפן (ווי למשל טערעפי) (עשה טוב). וואס צוקלאפט די מענטש און קען צוברענגען צו איבער לאזן דאס אידישקייט, ווי די עשה טוב קען שוין נישט העלפן און אידישע דורות ווערן ליידער פארפאלן. האפנטליך וועט זיך די מהלך טוישן אינעם צוקונפט און מיט דעם וועט מען קענען ראטעווען אידישע דורות פון פארפאלן גיין.
רבנים וואס טייל באקאנטע משמרת הצניעות עסקנים פארופען זיך אויף זיי
אין מאנסי:
מאמאקא קאטשי
thumb|מאָמאָקאָ קאָטשי מאָמאָקאָ קאָטשי (יאפאניש: 河内 桃子; 7טן מערץ 1932 - 5טן נאוועמבער 1998) איז געווען א יאפאנעזער אַקטריסע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פילם אקטיארן קאַטעגאָריע:יאפאנעזער
כולל
כולל איז ווען מ'ענדיגט ישיבה וואס איז א פליכט, גייט מען אריין אין כולל וואס איז אפיציעל נאר א רשות. ס'איז דא וואס בלייבן אפאר חדשים, נאר צו יוצא זיין, און ס'איז דא וואס בלייבן לענגער ביז ווען מ'ווערט געצווינגען צו גיין ארבעטען כדי צו ברענגען ברויט אין שטוב.
געווענטליך, ווילאנג די ווייב ארבעט נאך -דאס הייסט ביז זי געבוירט איר ערשטע קינד- קען מען נאך דורך שטופען אין כולל. די וואס האלטן באמת דערביי, און שפירן אז זיי מעגן זיך מפרנס זיין פונעם ציבור, בלייבן אויף לענגער, ביז נאך אפאר יאר ווערט פון אים א דיין, מגיד שיעור, אדער מלמד.
אין ארץ ישראל איז איינגעפירט פאבריינגען אין די כוללים אויך פאר פשוטי עַם במשך דעם גאנצן לעבן, אין אלע מדינות אין אייראפע האט מען געגרינדעד כוללים פאר די אידן פון זייער לאנד וואס זענען געפארן וואינען אין ארץ ישראל,
רשימה פון כוללים
קאַטעגאָריע:ישיבות
שלוקערץ
א שלוקערץ איז א אויפטרייסלונג אין דעם אטעם-סיסטעם פונעם קערפער, וואס פאסירט געווענליך נאכן עסן, אבער אויך אפט, און האלט געווענליך אן פאר א קורצער צייט.
אורזאך
א מענטש אטעמט דורך די לונגען וואס זענען צוויי בּאַלאָנען וואס נעמען אריין דאס לופט וואס מ'אטעמט אריין און בלאזט עס צוריק ארויס. די ארבעט פון די לונגען איז אויסצורייניגן דעם מענטשנ'ס קערפער פון קארבאן דיאקסייד וואס ליגט אין דער לופט וואס מיר אטעמען אריין. די לונגען טוישן די לופט צו קלארן אקסיגען וואס דער מענטשלעכע אנאטאמיע נוצט פאר אלע צעלן.
א מענטש דארף נישט אינזין האבן ער זאל אטעמען, נאר ס'איז פארהאן א ספעציעלער אטעם-סיסטעם אינעם מוח וואס שיקט סיגנאלן דורך די נערוון אז די לונגען זאלן אטעמען.
אסאך מאל בייגן זיך אוועק די צענטער מוסקלען פון דער אטעם-סיסטעם און שיקן אראפ אסאך לופט ביז דער דיאפראגמע (א גרופע מוסקלען וועלכע טיילן אפ די לונגען פון די אנדערע טיילן אין בויך). די דיאפראגמע שיסט צוריק ארויף די לופט דורך זיך צאמציען, די פלוצלינגע גאלאפ און פלוס פון לופט אריין אין די לונגען אויף איין מאל פאראורזאכט דעם עפיגלאטיס זיך צו פארמאכן און דעריבער שאפֿנדיג דעם קול פונעם שלוקערץ וואס מיר הערן און שפירן.
וועגן דער זעלבער אורזאך טוט אמאל דער מענטש הוסטן. די אונטערשייד איז, אז ווען מען הוסט איז עס קורץ (צוויי ביז פינף מאל) און שלוקערצן קען געשען צענדליגער מאל.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:סימפטאמען
מאנטל
קליין|מאנטל מאנטל איז א דיקער אויבערראק צו שיצן פון קעלט, און היינט צוטאגס פאר מאדע. עס ווערט געטראגן סיי דורך פרויען און סיי דורך מענער.
קאטעגאריע:קליידונג
חלב
חלב (כיילעוו) איז די טיילן פעטנס פון א רינד וואס איז פארבאטן צו עסן פאר א אידן. אזוי ווי די פסוק זאגט אין פרשת שמיני.
נישט אלע פעטנס פון א בהמה איז חלב, חז"ל זאגן אז נאר די טיילן פעטנס וואס די תורה רעכנט אויס אין פרשת צו פון א קרבן חטאת אז מען זאל דעמפן אויפן מזבח אט די טיילן זענען די פארבאטענע, די איבעריגע ווערן אנגערופן שומן און מען מעג עס עסן.
די פאך פון אויסרייניגן א רינד פון חלב, ווערט אנגערופן "ניקור", א מענטש וואס איז באהאווענט אין די פאך ווערן אנגערופן א "מנקר", און אלגעמיין זענען דאס די שוחטים.
עס זענען דא געוויסע טיילן פון א רינד וואס קיינער איז נישט באהאווענט פונקטליך ווי אזוי צו אויסרייניגן דעריבער טוט מען עס אינגאנצען אפשניידן מיט די פלייש און די ביינער אין פארקויפן פאר גוים, ווי למשל די אינטערשטע 2 פיס מיטן גאנצן אינטישטן טייל, עס ווערט אנגערופן "חלק אחורנית".
חלב פון א פויגל אדער א חיה מעג מען עסן.
קאַטעגאָריע:כשרות קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים
כ"א אייר
היום ששה ושלשים יום שהם חמשה שבועות ויום אחד לעומר
יארצייטן
21. ijjár
בארברא סטרייסאנד
קליין|250px|בארברא סטרייסאנד יונגע
באַרבראַ סטרײסענד (Barbra Joan Streisand) איז א יידישע זינגערין. זי האט זיך באקאנט געמאכט מיטן אקטען אויף פידלער אויפן דאך.
אלס פיצל קינד פון פופצן חדשים איז זי געווארן פאריתומט פון איר טאטע. איר מאמע האט שווער געארבעט איר אויסצוהאלטן, און שפייזן.
קאטעגאריע:יידישע זינגער קאטעגאריע:פאפ זינגערס
נערוו
די נערוון זענען צוגעטשעפעט צו די מוסקלען פון דעם קערפער. עס לויפן אין דעם ארום די ניוראנען און אקסאנען וואס טראגן די לעבעדיקע עלעקטרישע סיגנאלן פון דעם מוח.
קאַטעגאָריע:אנאטאמיע
ווערב
א ווערב אדער צײַטװאָרט איז דער נאמען פון א טואונג, עס איז יעדע ווארט וואס באלאנגט צו דער טייל פון שמועס וואס באטיטלט און טוט אויסדרוקען די עקזיסטענץ, גאנג, אדער געשעעניש און דאס טוישט זיך לויטן קערפער, צייט צאל און מין.
א ווערב קען זיין:
זעט אויך
קאטעגאריע:ווארטקלאסן *
דויערהאפטיקייט
דאס אנטוויקלט מען בעיקר דורך לייכטע איבונגען פאר לאנגע צייט שטרעקעס, גיין שטאקן פון טרעפ, שפאצירן שנעל, לויפן, שווימען, פארן אויף א ביציקל. א.א.וו.
דאס איז איינער פון די פינף הויפט פאקטארן וואס מ'ארבעט זיך אויס ביים מאכן איבונגען און עס איז זייער געזונט דאס צו פארבעסערן און פארשטערקערן.
דאס לערנט אויס פארן מענטשנס קערפער אריינצונעמען מער אקסיזשען אין מינימאלער צייט, און שנעלערע בלוט צירקולאציע פון אקסיזשען פאר אלע צעלן. דאס מאכט די פאלגנדע מעלות פארן געזונט:
דאס קען אויך זיין אין פנים פון מאנטאלע נסיונות.
קאטעגאריע:איבונגען
אשקלון
אַשקלון איז א שטאָט אין דעם דרום דיסטריקט אין ארץ ישראל, אויפ'ן ברעג ים צווישן חיפה און עזה, זיין שטח איז גרויס 47,788 דונאם. די שטאט האט א היסטאריע פאר עטלעכע טויזנט יאר צוריק.
אין די ערשטע צייטן, ווען די יידן זענען אנגעקומען אויף ארץ ישראל, האט די שטאט געהערט צו די פלשתים. און דורכאויס דעם ערשטן בית המקדש, ביזן חורבן ווען נבוכדנאצר האט איינגענומען דאס לאנד, און האט אויך חרוב געמאכט די שטעט פון די פלשתים. ווען יידן האבן אנגעהויבן צוריק צוקומען פון בבל, אויפצובויען דעם צווייטן בית המקדש, האט זיך די שטאט געפונען ווייט פון יידישע גרענעצן, און איז געווען באוווינט מיט פיניקער און העלעניסטן, וואס האט אנגעהאלטן ביז דער תקופה פון די חשמונאים. אין די צייטן פון קעניג אלכסנדר ינאי, איז אַשקלון געווארן זעלבסטשטענדיק מיט אן אויטאנאמיע, אבער שפעטער מיט די יארן זענען אסאך יידן געווען פון די איינוווינער פון שטאט.
אין די רוימישע צייטן איז אַשקלון געווען פון די גרויסע פיינט פון יהודה, און אין דער משנה ווערט אַשקלון שוין נישט פארעכנט אין שטח פון ארץ ישראל, ווי מען זעט אין גיטין: ר' יהודה אומר מאַשקלון לדרום ואַשקלון כדרום.
דערציילונג
דערציילונג אדער מעשה וואס איז מער א דערציילונג פון אמאל אין די געשיכטע, ווי למשל איבער וואסער טרעגער'ס און פערד און וואגן. וואס איז שוין היינט נישט שייך, אדער אפילו חסידישע ערציילונגן פאר פרייע וואס גלייבן נישט אין מופתים אז מען פארציילט זיי א געשיכטע פון בעש"ט מיט אלטמאדישע פאנאטישע באגריפן ווי קפיצת הדרך וואס אלע האבן דערין געגלייבט אין יענע צייטן רופען זיי דאס אן א געשיכטע. קאטעגאריע:ליטעראטור
אשקלון
ביז די יידן האבן אנגעפאנגען צוריק צו קומען קיין פאלעסטינע, ביזן יאר 1948, האט זיך געפונען אויפן ארט פון היינטיקן אשקלון אן אראביש דארף, מיטן נאמען איסקעלאן, וואס ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה, האט עס צה"ל איינגענומען, און די איינוווינער זענען אנטלאפן צום עזה שטרייף.
די יידישע אשקלון פון היינט איז באנייט געווארען 1951, לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק ריכטיק פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין אשקלון 106,600 איינוואינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 1.4 פראצענט. רוב זענען אידן.
פילאנטראפ
מרכז|קליין| ארגון חסד לאחר הוריקן [[2005]] פילענטראפ אדער בעל צדקה איז איינער מיט אסאך געלט און טיילט צדקה אויף א מאסשטאבליכען אופן. קאטעגאריע:צדקה קאטעגאריע:סאציאלאגיע
*
גלאבאלע אנווארעמען
א טעאריע פון פארשער וואס זאגן אז די וועלט האלט צוליב דעם אין איין ווערן ווארימער פון יאר צו יאר, ווייל געוויסע לענדער, ובפרט אמעריקא פארנוצן צופיל גאזן און פאראורזאכן אסאך פארפעסטיקונג וואס שעדיגט די אזאן שיכט וואס נעמט ארום די וועלט, און דאס פאראורזאכט אז עס קומען אריין אין דער וועלט מער זון שטראלן וואס די אזאן שיכט האלט געווענליך צוריק, און די וועלט ווערט ווארימער און ווארימער, און אין איין שיינעם טאג וועלן זיך די ריזיגע אייזבערג אויף דעם צפון פאלוס זיך אויפלאזן און פארשוועמען די וועלט ח"ו.
די נאטורליכע טויש אין קלימאט קען פאסירן דורך פארשידענע וועגן און די גרינגסטע פון זיי פאר אונז צו פארשטיין קען זיין וואולקאנען אקטיוויטעטן, א מענטשליכע טויש אין די פלאנצונגן וועלכע דעקט צו א גרויס חלק פון די וועלט, און די ראדיאציע פון די זון וועלכע האט אויך א קליינע עפעקט אויף די קלימאט.
גלאבאלע אנווארעמען איז אויך געווארן א הייסע פאליטישע פראגע.
אנווארעמען
פארשידענע מקרים ווייזן אז די קלימאט ווערט ווארעמער מיט צייט. נעבן די וועלט ס'טוישט זיך בערך 0.2 טעמפעראטור (אין צעלסיוס) פער יעדע צען יאר. אין 2020 איז די טעמפעראטור נעבן די וועלט געווארן 1.2 טעמפעראטור (אין צעלסיוס) העכער ווי פאר די אינדוסטריאלע רעוואלוציע.
קלימאט טוישט זיך במשך די יארן און דאס איז א פאקט. אבער אזא טויש געדויערט הונדערטער יארן און אויב מען באטראכט די דורכשניטליכע וועטערס ווינטער און זומער פון צענדליגער יארן קען מען באמערקן אז די דורכשניטליכע וועטער איז געטוישט געווארן צו אביסל מער ווארים אדער קאלט. צום ביישפיל אין אמעריקע איז די דורכשניטליכע ווינטער און זומער וועטער ווארימער געווארן אין די לעצטע הונדערט יאר מיט איינס אדער צוויי פונקטן. אבער דאס וועט מען נאר קענען באמערקן אויב מען באטראכט די וועטערס (זע קעסטל) פון אלע יארן אין די לעצטע הונדערט יאר. אבער אויב מען קוקט יאר נאך יאר קען מען גארנישט באשטעטיגן ווייל אין 980' איז געווען די קעלטסטע ווינטער אין די הונדערט יאר און דאך זענען די ווינטערס ווארימער געווארן אין סך הכל. די קליינע פונקטן קוקן נישט אויס צו זיין א גרויסע נפקא מינה אין די וועטערס אבער די עקספערטן זאגן אז אפילו קליינע ענדערונגען אין די גלאבאלע וועטער קען האבן א גרויסע עפעקט אויף דער וועלט ווי מיר וועלן באלד מער ערקלערן.
די עפעקט פון נאטורליכע געוואוקסן צו די וועלט'ס קלימאט
איינע פון די וועלט'ס וואונדערליכסטע באשאפונגען איז די נאטורליכע געוואוקס וועלכע ווערט אנגערופן די גרינהאוס עפעקט. מען קען דאס פארשטיין געבן מיט א גרינגע ביישפיל: איר האט שוין זיכער באמערקט אז ווען מען לאזט אן אויטא געפארקט אין די זומער פאר א שטיק צייט ווערט זייער הייס און שטיקיג אינעם אויטא פיל מער ווי עס איז אויף די גאס. דאס פאסירט ווען די היץ פון די זון דרינגט אריין אינעם אויטא דורך די פענסטער און אלע היץ ווערט איינגעזאפט אין די אינערליכע טיילן פון דעם אויטא. היץ האט אבער א טבע אז עס וועפט צוריק אויס און אויך דארט קומט די היץ צוריק ארויס פון די אינערליכע טיילן אין בלייבט שטיין אין די אטמאספערע וועלכע ברענגט א שטארקע היץ. למעשה האט די אויטא אסאך לעכער ווי טייל פון די היץ קען אויסוועפן ווייל אויב נישט וואלט עס געקענט פלאצן נאך א שטיק צייט פון די שרעקליכע היץ און שטיקיקייט.
דאס זעלבע איז מיט אונזער וועלט. יעדער ווייסט אז אויפ'ן מאדים איז געפרוירן קאלט. פארוואס? דער ענטפער איז אז די מאדים פלאנעט האט נישט קיין אטמאספערע ארום איר און אלע היץ וועלכע קומט אריין פון די זון וועפט באלד צוריק אויס און דער מאדים פלאנעט בלייבט קאלט. אונזער וועלט האט אבער אן אטמאספערע וועלכע באשיצט די היץ וועלכע ווערט צוריק אויסגעשפיגן פון אינערהאלב די וועלט און דאס האלט אונזער וועלט ווארים. דער וועלט'ס אטמאספערע ווערט געשאפן דורך די געוואוקסן וועלכע געפינען זיך אין איר און וויבאלד דער מאדים האט נישט קיין געוואוקסן איז נישט פאראן קיין שטארקע אטמאספערע. די געוואוקסן גיבן ארויס קארבאן דיאקסייד, וואסער אויסוועפונג, און פארשידענע גאזן וועלכע בלייבן שטיין ארום די די ערד און דאס בויט די אטמאספערע. יעצט צוריק צו אונזער וועלט: די זון ברענגט אריין אסאך היץ צו די ערד פון וועלכע 70 פראצענט ווערט איינגעזאפט אין די געוואוקסן פון די וועלט און אין די וואסערן. די אנדערע 30 פראצענט וועפט באלד אויס צום קאסמאס דורך די וואלקענעס וואו עס ווערט בטל ומבוטל זייער שנעל ווייל עס האט נישט וואו זיך אנצוכאפן. די טבע פון היץ איז אז עס וועפט צוריק אויס און דאס זעלבע איז מיט די היץ פון די זון. אויב עס וואלט נישט אויסגעוועפט וואלט די ערד געווארן הייס ווי פייער. די היץ פארשפרייט זיך ארום די וועלט און ווערט געשטערט פון די געשאפענע אטמאספערע וועלכע לאזט דאס נישט ארויס. כאטש גרויסע טיילן וועפן יא אויס פארבלייבט אבער גענוג היץ אין די וועלט און וויבאלד די וועלט ציט אריין מער היץ ווי זי גיט ארויס בלייבט די וועלט ווארים.
גלאבאלע אנווארעמען ווערט געשאפן
די וועלט גייט שוין אזוי אן טויזנטער יארן און אלץ גייט כשורה. אבער דאן איז געקומען אן אינדוסטריאל רעוואלוציע וועלכע האט געטוישט די גאנצע פראדוקציע פון די מענטשהייט צו א נייע שטאפל וועלכע איז קיינמאל פריער נישט געווען. די אינדוסטריאל רעוואלוציע האט ארויסגעברענגט אלע ארבעטער פון זייערע היימען אינעם צווייטן העלפט פונעם 18'טן יאר-הונדערט. זינט דעמאלט האט מען אנגעהויבן ארבעטן אין פעקטאריס און מען האט אנגעהויבן פראדוצירן אלע ערליי פראדוקציעס דורך אינדוסטריאלע מעטאדן.
מיט די יארן איז געווארן א וועלט פון אלע ערליי מאשינערי וועלכע פארלאנגן אן אבנארמאלן מאס פון ענערגיע וועלכע ווערט פראדוצירט אין די אינדוסטריאלע שטעט און שפייט אויס פארשידענע עלעמענטן צו דער אטמאספערע וועלכע פארשטערקערט די אטמאספערע פיל מער און ווייניגער היץ קען אויסוועפן צום קאסמאס, איבערלאזנדיג א גרעסערע מאס היץ אין אונזער וועלט. די הויפט עלעמענטן וועלכע ווערן אויסגעשפיגן צו די אטמאספערע זענען: קארבאן דיאקסייד, ניטראוס אקסייד, און מעטאַן. עס זענען פאראן נאך צענדליגער ערליי אזעלכע עלעמענטן אבער די דריי זענען די הויפט און מערסט באקאנט. לאמיר באטראכטן יעדע פון זיי:
קארבאן דיאקסייד איז א אומזעבארע גאז וועלכע איז א נאטורליכע טייל פון אלע ארגאנישע געוואוקסן. די עלעמענט מאכט אויס בערך 0.04 פראצענט פון די ערד'ס אטמאספערע וועלכע ווערט ארויפגעשיקט אהין דורך וואולקעאנען וועלכע ברעכן אויס און שפייען אויס די אונטערערדישע כעמיקאלן צו די אטמאספערע. היינט צו טאג ווערט ארויפגעשיקט פיל מער קארבאן דיאקסייד צו די אטמאספערע דורך די פארגעשריטענע מענטשליכע אקטיוויטעטן צו ברענגן ענערגיע און די אטמאספערע באקומט פיל מער פון די עלעמענט ווי זי האט אמאל באקומען. לויט אפיציעלע באריכטן פון די וואורלדוואטש אינסטיטוט ווערט נאטורליך ארויפגעשיקט צו די אטמאספערע ארום א ביליאן טאנען פון קארבאן דיאקסייד און היינט האלט עס ביי איבער 7 ביליאן טאנען צוליב די אקטיוויטעטן וועלכע מיר טוען אפ אויף די ערד. לויט זייערע חשבונות איז די דורכשניטליכע טעמפרעאטור פון די ערד געשטיגן פון 14.5 דעגריס (58.1 פראנהייט) אין 860' צו 15.3 דעגריס (59.5 פארנהייט) אין יאר 980'.
ניטראוס אקסייד איז די צווייטע אויף די רייע וועלכע ווערט געצימבעלט פאר'ן ברענגן גלאבאלע אנווארעמען. די סארט עלעמענט איז זייער ענליך צו קארבאן דיאקסייד און קומט פון די זעלבע קוועלער. דער חילוק איז אבער אז ניטראוס אקסייד ווערט געשאפן אין פיל קלענערע קוואנטומען אבער זאפט איין 270 מאל אזויפיל ענערגיע ווי קארבאן דיאקסייד וואס מיינט אז טראץ וואס עס איז ווייניג בממשות האט עס אבער די זעלבע עפעקט ווי די גרויסע קוואנטומען פון קארבאן דיאקסייד.
מעטאַן איז א הויפט קאמפאנענט (אינהאלט) פון נאטורליכע גאזאלין און וועפט אויס ווען מען צעלייגט ארגאנישן מאטריאל. היינטיגע צייטן ווערט מעטאַן ארויסגעצויגן און וועפט אויס ווען מען ארבעט אויס קוילן, פון מאכן כעמיקאלן, און פון אלע לענדפילס (פלעצער וואו מיסט ווערט אויסגעגאסן).
גלאבאלע אנווארעמען עפעקטן
אויב גארנישט ווערט געטאן צו אויפהערן גלאבאלע אנווארעמען וועט די וועלט, לויט די וויסנשאפטלער, ערנסט עפעקטירט ווערן און די רעזולטאטן קענען זיין ביטער. די ערשטע זאך וואס קען פאסירן איז אז די אלע טויזענטער מיילן פון אייז אינעם ארקטיק און אינעם אנטארקטיק וועלן זיך צעביסלעך אויפלאזן פון די ווארימערע טעמפרעאטור און די וואסער שטאפלען וועלן זיך הייבן. אין פאקט פאסירט דאס שוין יעצט אויף קליינע שטאפלען און יעדעס יאר טיילן זיך אפ מער און מער שטיקער פון די פארפרוירענע אנטארקטיק און קומען אריין אין די אקעאנען אין פארעם פון אייזבערג און ווערן צעלאזט איבער'ן זומער. אבער נישט אלע אייזבערג שווימען אוועק אזוי ווייט און בלייבן שטעקן צווישן אנדערע שטיקער אייז און ווען די טעמפרעאטור פאלט צוריק אראפ ווערט דאס צוריק פארפרוירן. לויט אפיציעלע שאצונגן האט זיך די דורכשניטליכע וואסער שטאפל געהויבן מיט עטליכע צאל אין די לעצטע הונדערט יאר. דאס איז נאך נישט אזא פראבלעם. אבער די עטליכע אינטשעס האבן נישט פאסירט שטאפל ביי שטאפל צעטיילט צו יעדע יאר נאר די לעצטע 50 יאר איז געווען פיל ערגער ווי די ערשטע 50 יאר און די לעצטע 25 יאר איז געווען ערגער ווי די ערשטע 25 יאר אין דעם צווייטן העלפט. יעצט אויב דאס וועט ווייטער אזוי אנהאלטן וועט אין די קומענדיגע יארן די וואסער שטאפל זיך הייבן מער און מער ביז די גאנצע אייז אינעם מערב טייל פונעם ארקטיק, וועלכע איז די לייכסטע טייל פון די פארפרוירענע טייל, וועט פלאצן און אריינשווימען אין די אקעאנען.
דאס זאגט זיך אזוי גלייכגילטיג. אין פאקט איז פאראן אזויפיל וואסער אין יענעם טייל אייז אז אויב אלעס וועט אנקומען אין די אקעאנען וועט דאס העכערן די וואסער שטאפלן מיט ארום 10 פיס, וואס מיינט אז אלע יבשה וועלכע ליגן נידעריג וועלן אינגאנצן פארפלייצט ווערן און ווערן א טייל פון די אקעאנען.
(מען מוז דא פארשטיין געבן אז דער ביישפיל וואס ווערט געמאכט איז נאר אויף איין קליינע טייל פון די וועלט'ס פארפרוירענע וואסער וועלכע קען זיך שטעלן אויפ'ן שכל אז עס וועט אמאל פאסירן. ארום 70 פראצענט פון די וועלט'ס וואסער ליגט פארפרוירן צווישן די ארקטיק און די אנטארקטיק. אויב אלע אייז פון די וועלט זאל זיך צעלאזן וואלט די גאנצע וועלט פארפלייצט געווארן ווייל דאס וואלט געהויבן די וואסער שטאפלן מיט עטליכע הונדערט פיס. דאס קען אבער נישט פאסירן ווייל רוב פון די פלעצער זענען גענוג קאלט אז אפילו מיט אן ערנסטע גלאבאלע אנווארעמען וועט עס געדויערן טויזענטער יארן עס זאל דארט ווערן ווארים.)
דער פראבלעם קען אפילו זיין נאך ערגער ווייל אויב די אייז צעלאזט זיך איז טייטש אז די וואסער ווערט ווארימער, און דאס אליינס קען אסאך הייבן די וואסער שטאפלן ווייל די טבע פון וואסער איז אז ווי ווארימער די וואסער איז אלס מער פלאץ נעמט עס אויף ווייל קעלט האלט זיך בטבע אינאיינעם.
נאך א פראבלעם וואס קען צושטאנד קומען איז די פאקט אז עס וועט זיין ווייניגער אייז אויף די וועלט וואס דאס אליינס וועט מאכן א גרויסע טויש אין די היץ פון די אטמאספערע ווייל מער היץ וועט קענען איינגעזאפט ווערן און דאן צוריק אויסגעשפיגן ווערן פון די ערד און וואסער לויט די פריערדיגע ערקלערונגן.
און עס ענדיגט זיך נישט דא. ווי יעדער ווייסט קומען אלע שטורעם ווינטן (טראפיקל שטורעם ווינטן און האריקענס) און אנדערע עקסטרעמע וועטערס דורך די הייסע לופט וועלכע וועפט אויס פון די אקעאנען ענדע זומער און פארט אויפ'ן וואסער ביז די יבשה. אויב עס וועט זיין מער ווארים וואסער וועלן די סארט זאכן פארקומען פיל אפטער און ברענגן גרויסע פאטאליטעטן.
איז מעגליך אפצוהאלטן גלאבאלע אנווארעמען?
וויאזוי אימער, איז יא פאראן וועגן וועגן וויאזוי מען קען צוהעלפן האלטן א ריינע ענווייראמענט דורך זיכער מאכן אז די אויטאס זענען שטענדיג פארראכטן און אונטערגעזוכט לויט די רעקאמענדירטע סקעדזשועל ווייל אן אויטא וועלכע מאכט פראבלעמען קען אין אסאך פעלער ארויסגעבן מער עמישענס צוליב איר פעלערהאפטיגע טיילן. רעסייקלן איז נאך א וויכטיגע זאך צו העלפן די ענווייראמענט ווייל וואו מער מיסט עס גייען צו די אפפאל פעלדער אלס מער אונטערערדישע שעדליכע כעמיקאלן ווערן צונויפגעזאמעלט און גייען אריין אין די אקעאנען פון וואו עס וועפט שפעטער אויס צו די לופט.
איינע פון די גרויסע צוגעבער צו די שעדליכע געדיכטע לופט אין די שטאטישע פארנומענע גאסן זענען די מיליאנען אויטאס, באסעס, און טראקס. די אלע אויטאס גיבן ארויס אסאך קארבאן דיאקסייד און קארבאן מאנאקסייד וועלכע זענען ביידע גאר שעדליכע עמישענס וועלכע מענטשן אטעמען אריין יעדעס מאל זיי גייען אויף די גאס. ווי עס קוקט אויס איז פאראן א גוטע צוקונפט פאר נייע סארט אויטאס וועלכע וועלן נישט ארויסגעבן אזויפיל שעדליכע אפפאל. אנגעהויבן פון די הייבריד אויטאס וועלכע נוצן ווייניגער גאזאלין און געענדיגט ביי באטערי אויטאס וועלכע וועלן בכלל נישט נוצן קיין גאזאלין.
נאך א וועג וויאזוי צו העלפן די סביבה איז דורך אנטוויקלען נייע סארט ענערגיע מיטלען ווי הידרא-עלעקטריע, זון־ענערגיע, הידראגען. די אלע קענען זיין שטארקע ענערגיע קוועלער און אסאך ארויסהעלפן די סביבה.
דער קיאטא אפמאך
העלפן די סביבה איז היינט א שטארקע ציל פון יעדע רעגירונג און מען שפענדט אסאך געלט דערפאר. די רעגירונגען האבן פארשידענע וועגן וויאזוי זיי פרובירן צו פארבעסערן די ענווייראמענט וועלכע רעכנט אריין פֿלאנצן מער ביימער, און ארויסהעלפן די אויטא און ענערגיע פירמעס צו אינוועסטירן אין מער פארגעשריטענע וועגן וויאזוי מען קען רעדוצירן די ארויסרינונג פון די אומריינע עמישענס.
אין 97' האט א פליגל פון די פאראייניגטע פעלקער אדאפטירט א פלאן צו העלפן די סביבה דורך איינשטעלן א רייע סטאנדארטן וועלכע אלע אירע מיטגלידער לענדער זאלן אננעמען אינאיינעם. דער פלאן איז שפעטער באוואוסט געווארן אלס דער קיאטא פראטאקאל אין וועלכע 130 לענדער האבן זיך אנגעשלאסן אין די פלענער פראצעדור.
דער פלאן האט פארלאנגט א רייע שריט וועלכע זאלן אדאפטירט ווערן און צוריק ברענגען די גרינהויז עמישענס צו די שטאפלען וועלכע עס האט געהאלטן בעפאר דעם יאר 990'. דאס דארף אפיציעל דורכגעפירט ווערן ביז'ן יאר 012' דורך שניידן די פינף הויפט שעדליכע עמישענס.
דער פלאן פארלאנגט א רייע הויפט סטאנדארטן און פון דארט און ווייטער קען יעדע רעגירונג טאן וואס זי פארשטייט צו העלפן. די שטאפלן וואס יעדע לאנד האט זיך אונטערגענומען קענען צעטיילט ווערן פון איין לאנד צו די צווייטע אויב עס געלונגט פאר איין לאנד צו רעדוצירן נאך מער ווי פארלאנגט און פאר א צווייטע לאנד גייט דאס זייער שווער. טייל פון די לענדער האבן זיך אונטערגענומען צו דערגרייכן דעם ציל שוין אין 08' און אזעלכע לענדער ווי אפריקאנער און אזיעאנער לענדער האבן באקומען לייכטערע צילן ווייל דער פראבלעם איז נישט אזוי גרויס דארטן לכתחילה.
דער קיאטא אפמאך איז שוין א סוקסעס פאר זיך ווען צענדליגער טויזנטער פירמעס האבן געמאלדן פלענער מיט זייערע לאקאלע רעגירונגען וויאזוי זיי וועלן רעדוצירן די אויסשפיי פון אזויפיל שעדליכע גאזן. אבער דער אפמאך האט פון אנפאנג געליטן פון א שטארקן קלאפ ווען די פאראייניגטע שטאטן האט געמאלדן אז זי וועט זיך נישט באטייליגן אין דעם אפמאך. איבעריג צו ערקלערן אז אמעריקע גיט ארויס די מערסטע עמישנס צו די ענווייראמענט און וואס איר אוועקמאכונג מיינט צו דעם אפמאך.
ווען קיאטא איז נאך געווען אין די פלאנירונג פֿאזעס איז נאך געווען א דעמאקראטישער פרעזידענט אין אמעריקע (ביל קלינטאן) וועלכער האט זיך יא אנגעשלאסן אין דעם פלאן אבער האט קיינמאל נישט באוויזן דאס ארויפצוברענגען אויפ'ן טיש וויבאלד די רעפובליקאנער אפאזיציע האט בשום אופן נישט געוואלט הערן דערפון. ווען די רעגירונג איז אריבער אונטער רעפובליקאנער הענט האט דער נאכפאלגער פרעזידענט בוש דאס באלד אפגעווארפן, מיט דער טענה אז דאס וועט שאטן פאר דער אמעריקאנישער עקאנאמיע.
אויב מען גייט פאקטן וועט עס טאקע שאטן די אמעריקאנער עקאנאמיע וועלכע ארבעט אויס די מערסטע קוילן פון דער גאנצער וועלט. אבער עס איז זיכער אז אויב די אנדערע לענדער וועלן דעגרייכן זייער ציל וועט דאס לייגן אסאך דרוק אויף אמעריקע צו אדאפטירן ענליכע סטאנדארטן.
קאַטעגאָריע:געאלאגיע קאַטעגאָריע:קאטאסטראפעס קאַטעגאָריע:אקטיוויזם
בחור
ממוזער|250px|בחורים פון פוילן א בחור מיינט געװײנטלעך א מענטש א זכר נאך דער בר מצוה ביז צו דער חתונה. אנדערש ווי א יינגל אדער טאטע, איז דאס די פרייע יארן פון לעבן, ווען מען פארעמט זיך אויס אויף דער וועלט.
ביי אידן דרייט זיך ארום א באקאנט ווערטל, אז אויב וואלט די פראזע בחור ערשינען אין א לעקסיקאן, וואלט ער באצייכענט געווארן אלץ "מין חיה שדר בישיבה", א ווילד באשעפעניש וואס וואוינט אין א ישיבה. מאנכע לייגען צו אז בחור איז נוטריקון ח'יה ר'עה ו'דר ב'ישיבה, דער ערקלערונג פאר'ן ווערטל שטעקט אין דעם, אז א בחור ווערט געזען אלץ אן אומגעזעצטער מענטש וואס איז נאך נישט פולערהייט ערוואקסן, א שטייגער ווי מען רופט דאס אויף ענגליש א טינעידזשער, אבער אנדערש ווי ביי א גוי איז די הויפט סיבה פארוואס א בחור ווערט געזען אין אזא ליכט, צוליב דעם וואס דער בחור (בפרט אין די חסידישע ישיבות) איז שטארק באגרעניצט און איינגעצוימט צווישן די ווענט פון די ישיבה אפילו אויב דער קאפ איז אים נישט הונדערט פראצענט דערביי ביים לערנען, דאס איז גורם אז הונדערטער בחורים דרייען זיך ארום ווי א חיה אין געפענגעניש און קעען צוברענגן צו א ברויזנדע שטימונג און אומסטאבילקייט, כאטש געווענליך שטעלט זיך ארויס אז די פארדינסטן דערפון זענען מער ווי דעם שאדן.
קאַטעגאָריע:סאציאלאגיע
ישעיה בוימלגרין
קליין|ישעיה בוימלגרין ישעיה בוימלגרין (געב׳ 1951) איז א ליובאוויטשער חסיד, וואס וואוינט אין קראון הייטס, און פירט אן די ריעל עסטעיט ביזנעס פון לוי לעוויעוו אין ניו יארק און אין פלארידא.
אין זיינע פילע ריעל עסטעיט פראיעקטן אין און ארום די טריי סטעיט געגנט פון ניו יארק און ארום די וועלט ווערן געגעבן פילע פרנסה זשאבס פאר חסידישע אינגעלייט פון אלע קרייזן, פון סאטמאר ביז ליובאוויטש, ער נעמט נישט קיין גוי'אישע יוניאן קאמפאניס פאר קיין שום פראיעקט. זיי פירן טאקע דורך פראטעסטן ביי אלע זיינע דעוועלעפמענטס, אבער זייענדיג א גרויסע עקשן ברעכט זיך נישט.
ער בויט אסאך תורה איבער דער וועלט, איבערהויפט פאר חב"ד אין ארץ ישראל, דארטן וואו ער איז אויפגעצויגן געווארן.
קאַטעגאָריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:גרונטאייגנס קאַטעגאָריע:ליובאוויטשער חסידים קאַטעגאָריע:צדקה קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
ריווינגטאן שול
left|250px די ריווינגטאן שול איז דער שול אין דער לאוער איסט סייד, אויף ריווינגטאן גאס צווישן לאדלוי און ארטשערד גאסן. ס׳איז אויך באקאנט אלס די ערשטע ראמעינישע שול, אוואו עס האט געווירבעלט מיט אידן אין די צייטן ווען איסט סייד איז געווען יידיש, עס האבן דארטן אויפגעטרעטן די גרעסטע חזנים אין דער אידישער היסטאריע, יאסעלע ראזנבלאט, קאסעוויצקי, און נאך.
איר לעצטער רב, הרב יעקב שפיגל, איז געשטארבען פון א פאטאלער הארץ אטאקע מוצאי תענית שבעה עשר בתמוז אינמיטען א סעודת ברית וואס ער האט געמאכט פאר א פרייען פארפאלק.
זיינע קינדער ר' שמואל פון איסט סייד ר' משה פיינשטיין'ס כולל, און זיין ברודער גרשון שפיגעל דער טוען רבני פון לעיקוואד, דינען צוזאמען היינט צוטאגס ברבנות.
עס איז צאמגעפאלן די דאך, און די שפיגל קינדער האפן אז דאס וועט ברענגען געלט אויפצולעבן די שול.
קאַטעגאָריע:שולן קאַטעגאָריע:ניו יארק סיטי
באר שבע
באר שבע (אַראַביש: بئر السبع), איז די הויפט שטאט אין דעם דרום דיסטריקט פון מדינת ישראל, די באָדן איז גרויס 117,500 דונאם, די צווייטע גרעסטע שטאט אין שטח נאך ירושלים. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק (הלשכה המרכזית לסטטיסטיקה) פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין באר שבע 202,202 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 0.3 פראצענט. רוב זענען אידן.
זי איז די זעקסטע גרעסטע שטאט אין ארץ ישראל. אין באר שבע געפינען זיך בן-גוריון אוניווערסיטעט און סאראקע שפיטאל.
טראנספארטאציע
די שטאטישע אויטאבוסן ווערן געפירט דורך א פריוואטער געזעלשאפט, מיטן נאמען מעטראדאן.
פון דער צענטראלער אויטאבוס סטאנציע, זענען דא אויטאבוסן צו אלע גרויסע שטעט אין לאנד כמעט, און קיין אילת, און אן אויטאבוס נעצווערק וואס דעקט דעם גאנצן נגב.
דער בירגערמייסטער פון דער שטאט איז רוביק דאנילאוויטש
שאסייען
שאסיי 40 טעקסט=סימבאל פון שאסיי 40|לא ממוסגר|25x25פיקס איז דער הויפט שאסיי וואס פירט קיין באר שבע; ער פארבינדט פון צפון פון באר שבע צום צענטער. פון דרום טראגט שאסיי 40 קיין דימונה. שאסיי 60 פארט אויף צפון וואו ער פארט אריין אין דעם מערב ברעג, און פארבינדט חברון, און ירושלים. שאסיי 25 פארט פון מזרח מערב פון דער שטאט.
קאטעגאריע:אידישע יישובים *
מאטקע בלוי
ר' מאטקע בלוי איז דער אנפירער גרינדער און הויפט עסקן פאר משמרת הקודש והחינוך.
ער איז א ירושלים'ער געבוירענער און אייניקל פון ר' עמרם בלוי ז"ל.
ער חזרט שטענדיק איבער אז ער האט נישט גארנישט פון זיין גאנצער עסקנות און ער טוט בלויז די שליחות פון די רבנים בעיקר ר' ניסן קארעליץ און ר' שמואל וואזנער.
ער האט פאר א שטיק צייט צוריק אנגעהויבן א חרדישע אויסגאבע פון נעשונאל זשיאגראפיק זשורנאל ריין פון אפיקורסות פון עוואלוציע און צניעות ארטיקלן, אונטערן הכשר פון משמרת הקודש והחינוך.
אויך האט ער אנגעהויבן צו לייגן דרוק מיט סוקסעס אויף אלע קאנצערטן פון חול המועד עס זאל האבן די הכשר פון משמרת הקודש והחינוך, און די 3 גרויסע זינגער יעקב שוועקי, מרדכי בן דוד מיט אברהם פריד וואס טרעטן אויף פאר געמישטע עולם באקומען נישט זיין הכשר ליפא שמעלצער באקומט יא.
קאטעגאריע:משמרת הצניעות
דאמבאוי
left דאמבוי (ענגליש: Dumbo) איז גאר א טייערער שיינער געגנט אין ברוקלין. ר"ת, פון ד'און א'נדער מ'אנהעטן ב'ריזש א'ווערפעס.
עס ליגט ביים עק ברוקלין ביים וואסער צווישן און צופיסענס פון די צוויי לעגאנדארע בריקן, די מאנהעטן און ברוקלין בריזשעס. ס'איז אמאל געווען א אינדוסטריאלער געגנט, אבער ארטיסטן האבן זיך אריינגעצויגן אין די אמאליגע פאבריקן און טראנספארמירט דעם געגנט צו א טייערע מאדערענער קווארטאל, פון די דריי גרעסטע אונטערנעמער וואס האבן אינוועסטירט דאס צו מאכן טייער זענען צוויי פרומע ארטאדאקסישע עשירים, דזשאזש גוטמאן און ישעי' בוימלגרין.
עס פארמאגט אן אויגן פארכאפענדער קוק פון די מאנהעטן הימל ספערע. און די גאסן זענען אלטמאדיש, מיט ציגל אויסגעלייגט פאר פערד און וואגן, חודש־געלט איז דארטן די טייערסטע אין גאנץ ברוקלין און די קולות פון די פארקער און באנען וואס לויפן אויף די בריקן מאכט טויב. קאטעגאריע:געגנטן קאטעגאריע:מאדע קאַטעגאָריע:גרונטאייגנס
עלינו לשבח
עלינו לשבח איז א תפילה וואס לויט ווי עס שטייט אין כתבי רב האי גאון האט דאס יהושע בן נון קאמפאזירט תיכף נאכדעם וואס ער האט אריבערמארשירט מיט דער אידישער ארמיי די שטאט יריחו, די ערשטע שטאט וואס יהושע האט איינגענומען אין ארץ ישראל. דעמאלטס האט ער געזעהן די פילע גויאישע אפגעטער, און ער האט זיי אלע פארטיליגט, האט יהושע דעמאלטס געזאגט די תפלה, ווי ער לויבט גאט מיט די ווערטער
ווען יהושע האט מלחמה געהאלטן אויף דער שטאט יריחו האט ער געזאגט די תפלה זיבן מאל אהין און צוריקוועגס און געבלאזן שופר ביז די מויער פון דער שטאט איז איינגעזונקען.
לויט געוויסע פארשער איז די תפילה געשריבן געווארן ביי די צייטן פון די תנאים.
די ווערטער האט מען אראפגענומען אין די צייטן פונעם צענזור, צוליב וואס די קריסטן האבן געהאלטן אז דאס ווארט "ולריק" איז קעגן דעם "אותו האיש" וואס איז בגימטריא די זעלבע ווי ישו, אבער מ'האט עס דערנאך צוריקגעשטעלט. דער ערוגת הבושם פסק'נט אז מ'מוז עס זאגן, אנדערש איז מען משנה ממטבע שטבעו חכמים.
נאך ״עלינו״ זאגט מען די תפילה וואס פאנגט זיך אהן "(ו)על כן נקוה" האט עכן געמאכט ווען ער האט תשובה געטאן. על כן נקוה איז ראשי תיבות עכן.
כאטשיג וואס יהושע האט בלויז ערפינדן די תפלה פאר זיך פאר יענעם מאמענט, האבן שפעטער די קדמונים מתקן געווען מ'זאל דאס זאגן יעדן טאג נאך יעדע תפלה. דער ב"ח אין אורח חיים סימן קל"ג, זאגט דער טעם כדי איידער מ'גייט ארויס זיך אפטיילן פון שוהל ארבייטן מיט די גוים, זאל מען אריינברענגען און הארץ פון א אידן אמונה אין אויבערשטן כדי זיך נישט אפלערנען פון די געצין דינער.
לויט דער הלכה דארף מען שטיין ווען מען זאגט די תפילה. עס איז אינטערעסאנט וואס דער חיד"א ברענגט אין זיין ספר עבודת הקודש להחיד"א אז עלינו איז גימטריא "ומעומד".
מען זאגט עלינו מיט על כן נקוה נאך יעדער תפילה. נאך א ברית און נאך קידוש לבנה זאגט מען אויך עלינו.
אויך זאגט מען עלינו אין דער מוסף שמונה עשרה פון די ימים נוראים.
קול השבת
קול השבת איז דער חרדישע פאון האטליין פאר קנאים וואס שרייען שבת. דארטן וועט איר הערן א קאלעקשאן פון אלע רבנים וואס זענען קעגן די וויליאמסבורג און בארא פארק'ע עירוב.
עדגער בראנפמאן
עדגער בראנפמאן (20סטן יוני, 1929 – 21סטן דעצעמבער, 2013) איז געווען א באקאנטער אידישער ביליאנער פון קאנאדע.