cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
זשורי
קען מען זיך ארויסדרייען?
רוב מענטשן וועלכע באקומען א זשורי הזמנה ענטפערן א תירוץ אויפ'ן פאפיר און שיקן דאס צוריק דורך די פאסט. אין אזא פאל איז עס נאר גענוג אפצושטופן אויף א נייע געלעגנהייט ווען מען וועט זיך מער נישט קענען ארויסדרייען. ביים צווייטן מאל אויב מען וויל זיך נאך אלץ ארויסדרייען דארף מען זיך שטעלן פאר א ריכטער וועלכער קען באשטראפן די וואס ווילן נישט גיין און וועט געבן א לעקציע איבער דאס וויכטיקייט פון די זשורי סיסטעם. אזויווי יעדע אנדערע וואלונטיר זענען פאראן גענוג מענטשן וועלכע זענען וויליג צו דינען אין א זשורי אבער דאס געזעץ זאגט אז דאס מוז אויסדערוועלט ווערן על פי גורל כדי עס זאלן שטענדיג זיין זשוריסטן פון אנדערע סארטן צו געבן א יושר'דיגן משפט פאר יעדן איינעם.
יעדע שטאַט האט זיך זיינע אייגענע געזעצן וועלכע באשיצן ארבעטער פון ווערן אויפגעזאגט אדער באשטראפט דורך זייערע ארבעט'ס געבער און עס זענען פאראן באזונדערע באשיצונג פאר לערערינ'ס און סטודענטן וועלכע ווערן אפטמאל אויסדערוועלט אלס א זשורי.
אין רוב שטעט באקומען די זשוריסטן א קארגע 15 ביז 20 דאלאר פער טאג אלס קאמפענסאציע אין צוגאב צו שאדן וואס עס קאסט צו קומען אין געריכט מיט אן אויטא אדער אנדערע טראנספארטאציע מיטל. עס זענען פאראן סטעיטס וועלכע צאלן מער אבער אין רוב פעלער באקומט מען נאר די מינימום.
וויבאלד אלע געריכטן ווערן אדמיניסטרירט אויף די ענגלישע שפראך קען מען נאר זיין א זשורי אויב מען קען רעדן און פארשטיין ענגליש. אויב איינער וואס קען נישט קיין ענגליש באקומט אן הזמנה דארף ער זיך שטעלן פאר א ריכטער און ערקלערן אז ער קען נישט קיין ענגליש און נאר דער ריכטער קען אים דעקוואליפיצירן.
עלטערן וועלכע האבן קליינע קינדער קענען זיך גרינג ארויסדרייען פון די זשורי און א ריכטער וועט דאס אפשטופן אויף א פרישער געלענגנהייט אדער דעקוואליפיצירן וואס מיינט אז מען איז מעגליך פטור פון זשורי פאר א גאנץ לעבן.
איינער וועלכער איז שוין איינמאל אויסגעוועלט געווארן פאר א זשורי וועט געווענליך נישט גערופן ווערן נאכאמאל ביז נאך א יאר. אויב איינער ווערט יא גערופן נאכאמאל אינעם זעלב'ן יאר האט ער די רעכט דאס אפצואווארפן אדער אויב עס איז שוין איבער א יאר פון זיין ערשטע זשורי דינסט וועט יא מוזן נאכאמאל ערשיינען.
דאס געזעץ פארלאנגט פון יעדן צו דינען אלס א זשורי אפילו אויב מען געפינט זיך אין ספעציעלע אומשטענדן. מען קען טיילמאל זען זשוריסטן אין ווילטשעירס, מיט ספעציעלע הערונג מאשינען, און אנדערע זאכן. דאס געריכט מוז לעגאל צושטעלן די נויטיגע אקאמאדאציעס פאר זשוריסטן אין ספעציעלע אומשטענדן און אויב זיי קענען דאס נישט צושטעלן ווערט מען אויטאמאטיש דעקוואליפיצירט.
איין טאג אדער איין משפט
יעדער וואס וויל איינגיין אין דעם סיסטעם דארף אנרופן דאס געריכט וועלכע וועט אים באשטימען א טאג אין יאר וועלכע איז זיין טאג צו קומען אין געריכט דינעם אלס א זשורי. אויב עס מאכט זיך פונקט יענעם טאג נישט קיין משפט וועלכע דארף א זשורי איז מען פטור דערפון פאר איין יאר. דער סיסטעם האט די בענעפיטן אז דאס געריכט איז פארזיכערט אז יעדן אינדערפרי וועלן א געוויסע צאל מענטשן אנקומען אין געריכט און זיי וועלן שטענדיג האבן גענוג זשוריסטן אויב עס פעלט זיך אויס. די ארבייטער און זייערע ארבעטס געבער פארדינען נאך מער דערפון ווען זיי ווייסן וועלכע טאג דער ארבייטער וועט פעלן און מען קען זיך אויסרעכנען מיט די ארבעט און אויסשטעלן נייע סקעדזשועלס אויב דער ארבייטער וועט אויפגענומען ווערן.
נאכ'ן משפט
באלד ווען א משפט איז פארטיג מיט'ן ריכטער אויפליינען אן אורטייל, ווערן אלע זשוריסטן אויסגעטיילט א צערטיפיקאט פאר זייער סערוויס און זיי ווערן באלד באפרייט און קענען אהיימגיין. אין פעלער פון א פובליק משפט וועלכע מערערע מענטשן האלטן מיט וועט די מידיא געווענליך בעטן די זשוריסטן זיי זאלן ענטפערן אויף זייערע פראגעס. אין די פרייע אמעריקע האבן די זשוריסטן די רעכט צו ענטפערן אויף אלע סארט אינפארמאציע וואס זיי ווייסן און אויב זיי ווילן נישט קענען זיי אוועקשפאצירן פון די רעפארטער.
עס איז א נארמאלער זאך אז די זשוריסטן געבן זיך די טעלעפאן נומערן איינע פאר די אנדערע פאר שפעטערדיגע קאמיוניקאציע וועגן די משפט וועלכע זיי האבן מיטגעהאלטן. וויבאלד דורכאויס די משפט קענען זיי נישט רעדן צו קיינעם איז זיי זייער אינטערעסאנט דאס איבערצושמועסן שפעטער נאכדעם וואס זיי רעדן צו אנדערע מענטשן דערוועגן. אין געוויסע פעלער וועלן די זשוריסטן אנרופן פרעמדע מענטשן וועלכע האבן געהאט ענליכע פעלער און וועלן זיך אדורכשמועסן וויאזוי יענער האט באהאנדלט די אינפארמאציע. פארשטייט זיך אז יעדער זשוריסט האט די רעכט אפצוהאקן און פארגעסן פון יעדן איינעם און אויב די מידיא אדער אנדערע מענטשן פייניגן אים דערנאך וועט אים דער ריכטער ארויסהעפלן מיט לעגאלע שריט.
א זשורי קען מיטהאלטן אלע סארט משפטים און טיילמאל קענען טייל זשוריסטן איבערגענומען ווערן מיט עמאציאנאלע געפילן איבער די מאס אדער אנדערע פסכילאגישע אטאקעס. אין אזא פאל וועט די רעגירונג צושטעלן סאציאלע סערוויס צו העלפן די עפעקטירטע.
ווען עס האנדלט זיך פון ערנסטע קרימינאלע משפטים וואו עס ווערן פאראורטיילט גרויסע פארברעכער וועלכע זענען פארבינדן צו קרימינאלע גרופעס (ווי מאפיא אדער ענליך) דעמאלט וועלן אלע אינפארמאציע פון די זשורי געהאלטן ווערן אין געהיים און קיינער וועט קיינמאל נישט וויסן ווער זיי זענען געווען. אין נארמאלע משפטים ווערט יא די זשורי געזען ווייל דאס געזעץ פארלאנגט אז עס זאל זיין א אפענע משפט אין וועלכע די אנקלעגער און אנגעקלאגטע זאלן קענען זען ווער זענען זייערע פאראורטיילער. אין יעדע פאל אויב א זשוריסט שפירט אז ער/זי איז אין פחד צוליב סיי וועלכע סיבה קען מען דאס איבערגעבן פאר'ן ריכטער און דער ריכטער וועט באשליסן וואס מען זאל טאן.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:יוסטיץ
Jury Meddommar
אהרן נאה
ר' אהרן נאה איז א ראכמאן-אייניקעל (די משפחה וואס פארוואלט אויף די אידישע ליכט אויסגאבע). ער איז א גרויסער גביר זייענדיג די סי.אי.או. פון א גרויסע קאמפאני או.טי.אר. וואס געט זיך אפ אפצודינגן ליידיגע ווענט און סייןס אויף די גרעסטע גאסן אין מאנהעטן און דורכאויס אלע הייוועיס פון גרעיטער ניו יארק דאס צו פארדינגן פאר עדווערטיימענטס פאר גרויסע געלטער.
ער איז אן איידעם ביי ר' יענקל מילער.
נאה, אהרן
שומרון
גרי אריות
נאך וואס אשור האט איינגענומען שומרון פון מלכות ישראל און האט באפעלקערט די פרעמדע פעלקער האבן זיי געזינדיקט און נישט געדינט גאט, און גאט האט זיי געשטראפן און זיי געשיקט לייבן. ווען די לייבן האבן גענומען צורייסן מענטשן פון די איינוווינערס, האט דער קעניג פון אשור באלד געשיקט צו די איינוווינערס כוהנים זאלן לערנען מיט זיי ווי אזוי גאט צו דינען.
פון וועגן די געשיכטע, האבן די חז"ל גענוצט די אויסדרוק פון גרי אריות צו אנצייכענען אזעלכע וואס דינען גאט פון געצווונגנקייט און נישט פון אהבה.
גלות שומרון
נאך וואס די עשרת השבטים האבן גולה געווען קיין אשור, האבן זיי זיך צעמישט מיט די גוים און האבן קיינמאל נישט צוריק געקומען קיין ארץ ישראל. לויט די אידישע טראדיציע וועלן זיי זיך אומקערן נאך וואס משיח וועט קומען.
אין מדרש (בראשית רבא פרק י"א) דערציילט (א לעגנעדע), אז די עשרת השבטים האבן גולה געווען אויף דער צווייטער זייט פון טייך סאמבאטיאן, וואס די גאנצע וואך ווארפט זי שטיינער און מען קען נישט אריבער גיין דער טייך, און נאר שבת איז דער טייך רוהיג. לויט די לעגנעדע, וועט משיח זיי אומבריינגען פון דארט ווען ער וועט אויסלייזן כלל ישראל.
די שומרונים
די שומרונים טענהן, אז הושע דער קעניג פון אשור האט נישט ארויסגעטריבן אלע אידן פון שומרון, נאר א טייל פון זיי, אבער פיל אידן זיינען געבליבן אין ארץ ישראל און האבן נישט גולה געוועזן. דעריבער לויט זייער מיינונג הייסן זיי אויך אידן, און פירן זיך מיט אנדערע מצוות ווי די אלגעמיינע אידן פון מלכות יהודה. אבער די אידישע ארטאדאקסן טענה'ן אז זייערע אידישע מנהגים שטאמט פון די געשיכטע מיט די לייבן, אבער זיי זיינען נישט קיין אידן.
די ארכעאלאגיער האבן געפונען א מצבה וואס איז אויף איר אויסגעטשעטשעט אז נאר 27290 פון די שומרוינער האבן גולה קיין אשור, אזעלכע טענהן אז לויט די אויסגעפין קען מען בריינגען א ראיה אז טאקע נאר א טייל אידן גולה געווען קיין אשור, און א טייל זיינען געבליבן אין ארץ ישראל.
קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך קאַטעגאָריע:מלכות ישראל
דוד קאהן
רבי דוד קאהן (געבוירן ט' טבת תש״ז) איז דער היינטיגער תולדות אהרן רבי.
אחד העם
קליין|אחד העם אחד העם (18טן אויגוסט 1856 - 2טן יאנואר 1927) איז דער פסעוודאנים פון אשר צבי (הירש) גינצברעג וואס איז געווען פון די הויפט דענקער פון ציוניזם, און דער גרינדער פון דעם גייסטישן ציוניזם.
דוד קאהן
ביאגראפיע
רבי דוד קאהן איז געבוירן געווארן ט' טבת תש״ז, דער צווייטער זון פון זיין פאטער רבי אברהם יצחק קאהן, דער פריערדיגער תולדות אהרן רבי, און צו זיין מוטער מרת יענטא, טאכטער פון רבי אהרן ראטה, דער ערשטע רבי פון דער שומרי אמונים - תולדות אהרן דינאסטיע.
ער האט חתונה געהאט מיטן דער טאכטער פון רבי נפתלי צבי לאבין, דעם זידישויווער רבין, און געהאט איין קינד ישראל יוסף, זיין בכור, איו ארץ ישראל. דערנאך איז זיין שוויגער אוועק אין איבערגעלאזט א שטוב מיט קליינע קינדערלעך האט מען אים פארבעטן צי קומען וואוינען ביי זיין שווער וואס האט זיך אין יענער צייט אריבער געצויגן קיין לאנדאן. ער האט געוואוינט עטליכע יאר אין לאנדאן וואו מען האט אים געבעטן פון דעם סאטמארער כולל צו קומען לערנען ביי זיי.
אחד העם
ער איז געבוירן געווארן אין דער שטאט סקווירא, אין קיעווער פראווינץ, 18טן אויגוסט 1856. ער האט באקומען א טראדיציענעלע חינוך, אין חדר און אין ישיבה, אבער אין איינוועגס האט ער זיך ארייגעטון אין פילאסאפיע. אלטזייענדיק 20 יאר, האט ער אנעהויבן לייענען דייטשישע, און פראנצויזישע ליטעראטור. ער האט פרובירט צו ווערן אנגענומען אין עטליכע אוניווערסיטעטן, וואס געפינען זיך אין אייראפע אבער אן דערפאלג.
אוניווערס
דער אוניװערס אדער די אַלוועלט איז דעפינירט אלס דער סך הכל פון אלע באשטאנדטיילן און ענערגיע וואס עקזעסטירט אין דער קאסמאס-צייט אין וואס אלע געשעענישן פאסירן.
דוד קאהן
ביאגראפיע
שפעטער האט זיך זיין שווער זיך אריבער געצויגן קיין וויליאמסבורג, האט ער זיך געצויגן קיין מאנסי, און געדינט דארט אלס רב פון דער ארטיגער תולדות אהרן קהילה. דארט האט ער זיך משלים געווען אין תורה און עבודה, די וואס געדענקען אים פון דארט קענען נישט ענדיגן צו רעדן פון זיין צדקות, פרישות, און עבודה וואס ער פלעגט דארט אפרעכטן.
אין איין פאל ווען א חסיד פון מאנסי געקומען קיין ירושלים אין ער איז אריין צום פאטער פון רבי דוד, דער דברי אמנה, האט ער אים געפרעגט וואס מאכט מיין זון אין מאנסי. האט דער חסיד אים געזאגט אז דער עולם איז א ביסל ברוגז אז ער ציט אריין מיט שלש סעודות ביז שפעט האט זיך דער דברי אמנה אנגערופן ווען זיי וואלטן געוואוסט וואסארע גרויסע טובה ער טוט מיט זיי וואלטן זיי אים געבעטן אריינציען טיפער. אןן ביז היינט ציט דער רבי אריין ביז צוויי שעה נאכן זמן.
יעדן שבת ווארעמט זיך א געוואלדיגער עולם ביי זיינע טישן, בחורים פון ישיבות אין ירושלים, און מאסן יונגעלייט, האבן געמאכט דארט זייער קביעות יעדער איינער ווייסט אז פאר א הייליגן טיש קומט מען קיין תולדות אהרן.
אויך ווען ער קומט קיין ניו יארק, שטייען טויזנטער אידן ביי זיינע טישן שעות שעות; יעדע מאל וואס ער קומט שיינט עס אריין הייליגקייט אין ליכטיגקייט פאר א לאנגער צייט.
אחד העם
ער איז געווען פארנומען, אין א גרויסע טייל פון זיינע ארטיקלען, וואס ער האט געשריבן, איבער דער אסימילאציע פון די יידן אין מערב אייראפע, און שפעטער אין די פאראייניקטע שטאטן.
דוד קאהן
ביאגראפיע
אסאך גרויסע עשירים אין ניו יארק פון פארשידענע קרייזן, האבן זיך אנגעקלעבט אין אים. א שטייגער ווי הר"ר מאיר זלמן שטעג ראש הכולל תולדות אהרן מאנסי.
אוניווערס
באזירט אויף אבזערוואציעס אויף דער פארציע פון דעם אוניווערס וואס איז מערקלעכער, פיזיקער פרובירן צו דאס אויסמשלן און באשרייבן דאס גאנצקייט פון צייט-ספעיס, אריינגערעכנט אלע חומר און ענערגיע און געשעענישען וואס טרעפן זיך נאר, אלס א איין איינציגער סיסטעם וואס טוט קארעספאנדירען צו א מאטעמאטישער מאדעל.
די וויסנשאפטלעכע טעאריע וואס טוט אראפמאלן די אפשטאם און עוואלוציע פון דעם אוניווערס איז די ביג בענג קאסמאלאגיע, וואס טוט אראפמאלן די אויסברייטערונג פון ספעיס פון אן אן עקסטעמער הייסער און געדעכטער שטאנד פון אומבאוויסטע כאראקטעריסטיקס.
דער אוניווערס איז אריבערגעגאנגען א שנעלן פעריאד פון קאסמישע אינפלאציע וואס האט פלאך געמאכט כמעט אלע לכתחילה'דיגע אומסדר אין די ענערגיע געדעכטיגקייט; וואס דערנאך האט דער אוניווערס זיך אויסגעברייטערט און באקומען נאכאנאנדיגע קילערע טעמפאראטור און געווארן ווייניגער און ווייניגער געדעכט.
מינדעריגע וואריאציעס אין די דיסטריביטיאציע פון מאסע האט רעזולטירט אין היעראכיעשע סעגראגאציע פון די פיטשערס וואס געפינט זיך אין דעם איצטיגן אוניווערס; אזויווי קלוסטערן און סופערקלוסטערן פון גאלאקסיעס.
זינגער
קליין|100px|א בילד פון א זינגער א זינגער איז איינער וואס זינגט, וואס איז אפט א פאך.
אוניווערס
עס זענען פאראן מער ווי א הונדערט ביליאן גאלאקסיעס אין דעם אוניווערס.
זינגער
געוויינלעך זינגט דער זינגער צוזאמען מיט מוזיק, ווי למשל א גיטאר אדער אן ארקעסטער.
אוניווערס
*
זינגער
א זינגער קען זיין א סאלאניסט אדער קען זינגען אין א כאר.
אחד העם
ער איז אוועק אין תל אביב, דעם 2טן יאנואר 1927.
זינגער
זעט אויך
קאַטעגאָריע:מוזיק *
Laulu Cantautor
אחד העם
קאטעגאריע:ציוניסטן קאטעגאריע:פילאסאפן
דוד קאהן
ביאגראפיע
דאס ווארט גשמיות עקזיסטירט נישט בכלל ביי אים, ער שלאפט קוים 2-3 שעה א נאכט ער ארבעט אריין זייער שווערע כוחות, ער לערנט אכט שעה א טאג זיכער, און אסאך מאל מער! ער דאווענט מיט אזא ברען אז דאס דאווענען נעמט כאטש 1-1/2 שעה! ער פארמאגט א הימלישע צורה.
ער לערנט אסאך קבלה אין ער איז אויסגעקאכט אין יעדער סוגיא אין ש"ס און ער איז א תלמיד חכם עצום.
פאמיליע
ער האט געהייראט א טאכטער פון רבי נפתלי צבי לאבין פון זידיטשויב.
זיינע קינדער זענען:
וועבלינק
ווידעא קליפ זאגנדיג דברי תורה
באפעלקערונג
באפעלקערונג איז די צאל מענטשן וואס וואוינען אין א געוויסע געאגראפיש פלאץ. קליין|450px|באפעלקערונג פון [[לאנד|לענדער אין דער וועלט]] די צאל פון אלע מענטשן אין דער ערד פלאנעט איז היינט 7.5 מיליארד מענטשן. אין די לעצטע יארן ווערט די וועלט פארמערט מיט 160 מענטשן יעדע מינוט.
קאַטעגאָריע:דעמאגראפיע קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט
Penduduk
כלי ראשון
כלי ראשון איז דער כלי װאו אינעװעניג האט מען געקאכט שפּייז אדער מען האט א פליסיג דערװארעמט. װען מען נעמט דאס אראף פין פייער עס בלייבט נאך א כלי ראשין ביז עס װערט יד סולדת בו.
קאַטעגאָריע:הלכות שבת
רעדן
קליין|רעדן צו מיינט איר הילף:רעדן
רעדן איז ארויסברענגן מיטן מויל דורך א קול צו קאמיוניקירן מיט אנדערע וואס מען וויל זאגן. מען נוצט דער צינג, מויל שטים בענדער און שטים באקסל. מ'רעדט ארויס ווערטער און זאצן. די ווערטער זענען צוזאמענגעשטעלט פון וואקאלן און קאנסאנאנטן. נאר ביי מענטשן איז דא דעם באגריף פון רעדן.
די חכמה פון קולות פון א מענטש ווען ער רעדט הייסט אקוסטיק (ענגליש: acoustics).
זעט אויך
*
מאיר פאפרס
ר' מאיר פופרש בן יהודה לייב הכהן (ה'שפ"ד - ה'תכ"ב) איז געווען א מקובל.
איז דער מחבר פון דעם ספר אור צדיקים, א מוסר ספר. דער אור צדיקים איז געווארן אויסגעלויבט דורך אסאך גדולים פון כלל ישראל, צווישן זיי דער הייליגער של"ה, ראשית חכמה, שבט מוסר און נאך.
קאַטעגאָריע:מקובלים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים
שפיראכץ
308px|קליין|שפיראכץ
חוש אדער אין יידיש שפירען איז די חושים פון פילן נישט קיין געפילן. נאר בלויז חושים ווי טאפן, זען, הערן, שמעקן, טעם, באלאנץ און נאך וואס האט נישט צוטאן מיט עמאציע.
אידישקייט
לויט דער מסורה איז דא פינף חושים אבער היינט צוטאגס זאגן די וויסנשאפטלער פון מערערע.
Sentido
עשרה בטבת
עשׂרה בטבֿת איז א יידישער פאסט-טאג. כּלל ישׂראל פירן זיך אין דעם טאג צו פֿאַסטן פֿון עלות השחר ביז צאת הכּוכבֿים (אַרום 12 שטונדן). עשרה בטבת קען געפאלן זונטיג, דינסטיג, מיטוואך, דאנערשטיג און פרייטיג.
שטאַמונג
‫פֿאַרװאָס פֿאַסט מען? װײַל יאָר ג'קע"ז (־588) האָט נבוכדנאצר דער קעניג פֿון בבֿל באַלאַגערט די שטאָט ירושלים, װי עס שטײט אין: . ‫און אין ירמיה
שטייט אין זכריה: און עס ווערט געבריינגט אין תוספתא.
הלכות
אזוי ווי שבעה עשר בתמוז און צום גדליה, די אנדערע פאסטטעג אויפן חורבן, איז אסור עשרה בטבת נאר עסן און טרינקען, אנדערש ווי תשעה באב ווען ס'איז נוהג נאך איסורים. עשרה בטבת פאסט מען פון עלות השחר ביז נאכט; אין צפון האלב־קיילעך געפאלט דער תענית אינמיטן ווינטער, במילא איז עס א קורצער תענית. כאטש מען מעג עסן און טרינקען ביז עלות השחר, אבער ווען איינער האט זיך געלייגט שלאפן און ער שטייט אויף פארטאגס, טאר ער שוין נישט עסן, סיידן ווען ער האט געמאכט א תנאי פארן שלאפן. טרינקען מעג מען אבער יא, אויב ער איז געוואוינט צו טרינקען אינדערפרי.
פרייטיג און שבת
לויטן היינטיגן יידישן קאלענדאר, איז עשרה בטבת דער איינציגער תענית וואס קען געפאלן פרייטיג, א זאך וואס פאסירט נאר אמאל אין עטלעכע יארן. אין אזא פאל, זענען דא דעות צווישן די תנאים און אין ראשונים אז מען זאל אויספאסטן א ביסל פאר שבת, כדי מ'זאל נישט אריינקומען אין שבת אויסגעהונגערט - "שלא יכנס לשבת כשהוא מעונה". אבער הלכה למעשה ווערט געפסקנט אין שולחן ערוך אז מען ענדיגט דעם תענית מיט נאכט. נאך א שמועס איז דא לגבי דעם סדר פון מנחה ווען עשרה בטבת געפאלט פרייטיג; דער מנהג איז אז מען ליינט פרשת "ויחל" אזוי ווי יעדן תענית, אבער קיין תחנון זאגט מען נישט אזוי ווי יעדן פרייטיג פון א גאנץ יאר, דעריבער פרייטיג זאגט מען אויך נישט קיין אבינו מלכנו, וואס גייט צוזאמען מיט תחנון אין פאסט טעג.
לויטן היינטיגן קאלענדאר, קען י' טבת קיינמאל נישט געפאלן שבת. טראץ דעם, שרייבט דער אבודרהם אז, אנדערש ווי אלע דרבָנָנדיגע תעניתים, ווען עשרה בטבת וואלט געפאלן שבת, וואלט דער תענית דוחה געווען שבת און נישט אפגעשטופט אויף אן אנדער טאג. דער אבודרהם שרייבט דער מקור פאר דעם איז א פסוק יחזקאל וואו עס שטייט וועגן עשרה בטבת דער לשון "עצם היום הזה", אזוי ווי די תורה שרייבט אויף יום כיפור, וואס איז דוחה שבת. אבער רבי יוסף קארו אין בית יוסף שרייבט אויפן אבודרהם: "לא ידעתי מניין לו זה" "כ'ווייס נישט פון וואנעט ער נעמט דאס".
הײַנט
‫רבנות הראשית לישׂראל האָבן מתקן געװען זאָל זײַן דעם טאָג אױך אַ יום הקדיש הכּללי, אַז די װאָס האָבן פֿאַרלאָרן בײַ די לאַגער קרובי משפּחה, און זײ װײסן נישט גענױ װעלכער טאָג זײַנען זײ אַװעק. זאָלן זײ אין דעם טאָג זאָגן פֿאַר זײ קדיש.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:פאסט-טעג
אייגנשאפט
אן אייגנשאפט אדער אייגנקייט איז א שטריך וואס געהערט צו א זאך אדער מענטש וואס מיט דעם און/אדער אנדערע אייגנשאפטן איז דאס/זי/ער וואס דאס/זי/ער איז. קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
טרעסטיני
טרעסטיני איז א דארף אין מזרח פוילן, 41 ק"מ צפון־מערב פון ביאליסטאק.
רעפובליקאנער פארטיי
צו מיינט איר רעפובליק? left|thumb|250px|די רעפובליקאנע סימבאל. רעפובליקאנער פארטיי איז א פאליטישער פארטיי וואס אין אמעריקע איז זי מער לטובת די רעכטע. זיי זענען אין אלגעמיין די קאנקורענט פון די דעמאקראטן דאס זענען די 2 גרויסע פארטייען אין אמעריקע.
אידישקייט
רוב אידן זענען קעגן רעפובליקאנער צוליב דעם וואס זיי זענען זייער אפאוזד צו צדקה פאנדס פון רעגירונגס קאסע. און נעמען זיך נישט אן פאר די באקריוועדעטע מיניראטעטן אזוי שטארק ווי די ליבעראלן.
אבער וויבאלד זיי זענען מער קאנסערוועטיוו און טראדיציאנאל געשטימט איז דא צווישן די פרומע אידן וואס שפירן זיך מער באקוועם אין דער רעפובליקאנער פארטיי, צוליב דעם וואס זייער פלאטפארמע פארלאנגט קעגן אבורטאציע, די פארטיי איז פאר שטרענגערע געזעצען קעגן מערדער, זיי זענען קעגן אומאראלישע געזעצען און קעגן חוקי תועבה פון משכב זכר און ציווילע אנגעהערשאפטאן. פרומע אידן זענען בדרך כלל מער פאר אנגעהערקייט פאר די פאמיליע לעבן ווי איידער לעבען א פריי לעבן אהן קיין פאמיליע.
אזעלכע רבנים ווי למשל ר' אביגדור מילער איז געווען זייער שארף פאר די וויזיע פון פרעזידענט רעיגן, ביי זיינע דרשות האט אסאך פארלאנגט אז אלע רעליגיעזע אידן זאלן שטימן בלויז פאר די רעפובליקאנער פארטיי, ער פלעגט זאגן אז לויט די געזעצען פון די תורה איז אסור צו זיין א דעמאקראט אדער א ליבעראלער. אויך זענען דא צווישן פרומע אידן וואס זענען מער באקוועם מיט דער רעפובליקאנער פארטיי וויבאלד די דעמאקראטן און ליבעראלע זענען קעגן אלע סארט רעליגיעס, און זענען מער אפֿן צו געדאנקען פון אפיקורסות.
בארימטע רעפובליקאנער
קאטעגאריע:USA פאליטיק
מיאמי
קליין|מיאמי פלארידא קליין| פאן מיאמי
left|thumb|250px|מאפע פון מיאמי און מיאמי ביטש.
מיאמי איז א שטאט אין דרום פלארידא, אמעריקע.
מיאמי איז א ווארעם רוה-ארט ביטש סיטי אין פלארידא עס האט אסאך וואסער בארטענס.
אסאך פרומע אידן, ספעציעל עלטערע ריטייערטע פון ניו יארק, וואס האלטן זיך אויף דארט דורך די קאלטע ווינטער מאנאטן.
אויך וואוינען דארט יודן א גאנץ יאר, און עס גיבט דארט עטליכע יודישע מיטלשולעס.
מיאמי האט אויך איינע פון די גרויסע פארטן אין אמעריקע.
קאַטעגאָריע:פלארידע קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין די פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:אידישע יישובים
סטריפטיז
א סטריפער איז עמיצער וואס טוט זיך אויס פאר אנדערע, געווענטליך פאר סעקסואלע הנאות.
קאַטעגאָריע:טאנץ קאַטעגאָריע:סעקס קאַטעגאָריע:פאכן קאַטעגאָריע:קונסט
כנסת וואלן 2006
נאכפאלג די ישראלישע פאליטישע פארטייען אין די וואלן כ"ח אדר ב' תשס"ו צום 17טן כנסת:
קאַטעגאָריע:פאליטיק קאַטעגאָריע:וואלן קאַטעגאָריע:כנסת
Кнессет 17-го созыва
לדעת
left
לדעת.נט איז אַ יידישע פרומע וועב טויער אופן נעץ.
דרויסנדיקע לינקן
קאַטעגאָריע:וועב פארטאלן
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ז/חשוון
דינסטאג ט' חשוון תשס"ז (אקטאבער 31)
100px|center| אידן און אידישקייט
וויקיפעדיע פאליטיק געזונטהייט און סייענס ניו יארק און אומגעגעגט אינטערנעט קאמיש און אומגלויבליך
ערדציטערניש
קליין|300px|דריקט אויפן בילד צו פארגרעסערן קליין|250px|צווישנשטאטן־שאסיי 880 אין [[אקלאנד, קאליפארניע|אקלאנד, קאליפארניע, נאכן ערדציטערניש אין 1980]] אַן ערדציטערניש איז א נאטורליכע פלוצלינגע ערשיינונג, ווען די אונטערשטע ארגאנאן וואס האלטן צוזאמען די ערד ווערן צוטיילט, און דאס פאראורזאכט אז די ערד אויף א געוויסע פלאץ שאקעלט זיך שטארק אויף א קורצער צייט–געווענליך א מינוט, און דאס איז גורם שטארק שאדענס, צעווארפט הייזער און אלעס.
ווען עס פאסירט א ערדציטערניש אונטער אן אקעאן קען דאס גורם זיין א צונאמי וואס דאס נעמט צוזאמען דאס וואסער אויף איין פלאץ, און עס שיסט דערנאך אויס מיט א מוראדיגע קראפט און אויב עס פאסירט נעבן א לאנד וועט דאס געווענליך פארפלייצן שטעט און דערפער.
ערדציטערנישן, ווי אויך שטורעמען און וואולקאנישע טעטיקייט, קען מאכן שוואך בארגאראפן, וואס קען ברענגען צו ערדגליטשן און לאווינעס.
מערסטע טעקטאנישע ערדציטערנישן פאסירן אויפן רינג פון פייער, טיף נישט מער ווי צענדליגע קילאמעטער.
קאַטעגאָריע:געאלאגיע קאַטעגאָריע:נאטירלעכע קאטאסטראפעס
פלירטינג
פלירטינג אי דער פראצעס פון א ליבע-שפיל פון אן אומפארהייראטע פאר-פאלק.
חנופה לשם זוהמה אז מען וויל פירן געשלעכט מיט א מאן אדער מיט א פרוי. דאס איז געווענליך דורך מאכן זשאוקס פון סעקס אדער קריצן מיט איין אויג און רימען ווי שיין יענער איז אנגעטאן און אזוי דאס גלייכן. אדער מען טוט זיך אן זייער אויסגעלאסן און שרייענדיג.
אין ענגליש הייסט אזא פרוי א פלירט, און לשון קודש א חצופה.
פלירטן קומט אמאל געווענליך בלויז פארקומען אין ענגע ארבעט פלאץ, ווי איינער האט געהאט לייכטע און עטוואס אינטימע צוטריט צו די אנדערע.
היינט איז פלירטן געווארן א זאך וואס קען געטאן ווערן דורכן אינטערנעט, אין טשעט-רומס, אדער אימעיל.
אידישקייט
מן התורה איז דא א חיוב און מצוה אז א בחור זאל פארלאזן זיין טאטענס הויז און אליינס גיין אויפזוכן א זיווג פאר אים. עס ווערט דערמאנט אין די פוסקים אז היינטיגע צייטן פירן זיך די אידן אז מען גייט נישט אליין זוכן א זיווג, נאר מען פארלאזט זיך אויף די עלטערן, אדער אויף א שדכן. אזוי שרייבט דער דרישה אין חלק אבן העזר סי' ל"ה אנהייב, און אויך דער מלבי"ם אין פרשת תצא, שרייבט אז אזוי פירן זיך די פרומע אידן, אין די שפעטערע יאהרן איז געווארן איינגעפירט ביי א אזעלכע אידן ספעציעל ביי די ליטווישע קרייזן אז מען גייט אליין זוכן א מיידל, וואס איז געאיינגט פאר זיך.
עס איז אויך דא א אידישע יום טוב "ט"ו באב", וואס אין יענע טאג איז געווען אויסגעשטעלט אז די מיידלאך זענען געגאנגען אין די פעלדער ארויס פון די שטאט כדי די בחורים זאלן זיך פארליבן אין זיי.[תענית פ"ד.]
קאַטעגאָריע:סעקס
י"ח שבט
די טעג ווען י"ח שבט קען געפאלן זענען:
אייגנטום
ממוזער|תעודת ההכשר מטעם הרבנות הראשית והמועצה הדתית, הגם שמוצגת בקביעות בחזית מרכול בירושלים, היא רכוש המועצה הדתית ורשאית להסירה בכל עת, כמפורט בה אײגנטום אדער אייגנס איז וואס געהערט צו א מענטש, זאכן אויף וואס א מענטש איז בעל הבית הייסט איר/זיין אייגנטום. אויך דאס לאנד וואס א מענטש פֿארמאגט איז זיין אייגנטום. דאס קען ער באקומעם דורך קויפֿן אדער בירושה. אן אייגנטום קען געהערן צו איין מענטש אדער צו עטלעכע שותפים.
אויף זײַן אייגנטום האט א מענטש לעגאלע רעכט. די רעכט פון אייגנטום זענען קאנטראלירט דורכן געזעץ.
זע אויך
*
ראמעא און יוליא
די ערשטע געדרוקטע פאסונג פון דעם שוישפיל, ה'שנ"ז.|קליין|200px ראָמעאָ און יוליאַ (ענגליש: Romeo and Juliet) איז א טראגעדיע פון וויליאם שייקספיר, געשריבען פון ה'שנ"א צו ה'שנ"ה און מסתמא ערשט געשפילט אם ה'שנ"ז. דער שטוק באזירט זיך אויף די טראגישע מעשה פון ראמעאס און יוליא (The Tragical History of Romeus and Juliet), איבערגעזעצט פון אן אונבאקאנטן קוואל אויף ענגליש אם ה'שנ"ב דורך ארטהור ברוק. פראפעסאר גארי טיילאר גלויבטע דאס אין שייקספיר'ס לעבענסצייט, "ראמעא און יוליה" האט געווען נאר די זעכסטע פון זיינער פארשטעלונגען אין פּאָפּולאַריטעט, אבער היינט איז זי פילייכט זיינער באקאנטעסטע ווערק, נעבען האמלעט, און איינער דער בארימטסטע שוישפילער איבערהויפט. דער ערשטר אקטיאר וואס האט געשפילט ראמעא, אין ארום ה'שנ"ז, איז געווען ריטשארד ברבאזש, און די ערשטע יוליא האט געווען א יונגערמאן, ראבערט גאפע; דעמעלסט ווערן פרויען נישט ערלויבט צו שפילען ביי טעאטער. נאר אם ה'תכ"ב שפילטע א פרוי, מרי סאַונדערסאָן, די ראלע צום ערשטען מאל.
די געשיכטע דערציילט פון ראמעא מאנטאגיו און יוליא קאפולעט, א יונגערמאן און א מיידל וואס וווינען אים וועראנא, איטאליע. זייערע משפחות קעמפן מיט אנאנד. ראמעא און יוליא טרעפן זיך ביי צופאל און ווערן פארליבט. זייערע קרובים זינד נישט צופרידן, אבער די ביידע האבן א היימליכע חתונה און דערציילן קיינעם נישט. יוליא'ס פעטער, טיבאלט, רופט ראמעא אויס צום צווייקאמף. ראמעא זאגט אפ, אבער זיין חבר מערקוציא נעמט אן די פארבעטונג; טיבאלט הארגעט אים. ראמעא איז געערגערט און טויטעט טיבאלט. ער איז געפאנגען און מוז גיין אין גלות. יוליא'ס טאטע, וואס ווייסט נישט ווער זי איז ראמעא'ס ווייב, טרעפט פאר איר א חתן און וויל זי הייראטן. אום דאס צו פארמיידן, טרינקט זי א שטארקע שלאפן רפואה וואס מאכט זי שיינן אויס ווי א לייכע פאר צוויי טעג. זי שיקט א בריוו צו ראמעא, און שרייבט ער זאל קעמן צו איר קבר און נעמען איר ווען זי וועקט אויף. ער באקומט די בריוו אבער נישט, און גלויבט זי איז געשטארבן. ער קומט צו דעם קבר און טוט זעלבסטמארד. ווען יוליא וואכט אויף און פארשטייט וואס האט פאסירט, טוט זי דאס אויך.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען
קאסמאס וויסנשאפט
קאסמאס וויסנשאפט איז די כלליתדיגע חכמה וואס אנטהאלט פארשידענע שטודיעס וואס האבן צוטאן מיטן אוניווערס און אלץ וואס איז העכער און דרויסן פון אונזער וועלט ארום דעם קאסמאס.
עס איז אמאל געווארן באצייכנט אלס אסטראנאמיע אבער היינט איז דאס שוין פיל מער אריינגערעכנט, ווי די פלאנעטן, די זון און די גאלאקסיעס, א.א.וו.
*
קינעמאטיק
קינעמאַטיק (פון גריכיש κινεῖν, קיניין, רירן זיך) איז אַן אפטייל פון מעכאניק וואס באשרייבט די פיזיקאלישן־קערפער באוועגונג, אָן זיך אפצוגעבן מיט וואס איז דער אורזאך פון דער באוועגונג.
קאטעגאריע:מעכאניק
הלל (ארגאניזאציע)
הל"ל
ב'תתל"ב
קאַטעגאָריע:יידישע יארן
הויפט זייט/אויסדערוויילטע ארטיקלען
נייע ארטיקלען
הפרדס • אלעקסאנדער (הויף) • דאקטאר • רבי נחמיה גינזבורג • יוס'לע טארנער • בית המדרש הגדול דחסידי בעלזא • ‏געווירץ • רבי יהושע פלק כ"ץ • אילאן מאסק • טשערניגאוו גובערניע • רש"ש • סומי גובערניע • קרית ארבע • לוגאנסק גובערניע • אוהל חב"ד ליובאוויטש • משה מארגארעטן קאטעגאריע:צייטווייליגע מוסטערן קאטעגאריע:אינציאטיוו מוסטערן
המספיק
leftהמספיק איז געגרינדעט געווארן און עקזיסטירט היינט צו געבן פאר אינוואלידן די געלעגנהייט צו דערגרייכן די מערסטע פונקציעס וואס זיינען מעגלעך און די באקוועמסטע מדרגה פון לעבן. די ארבעט פון אנטוויקלען און ווירקלעך דערגרייכן די מאקסימום מעגלעכקייטן פון יעדער פערזאן ווערט אויסגעפירט דורך קוואליפיצירטע פראפעסיאנאלן.
"המספיק" איז א זעלבסטשטענדיקע נעץ פון פריוואטע נאן-פראפיט ארגאניזאציעס, אלע מיט די זעלבע מיסיע און ציל, וואס האבן א געמיינזאמע פינאנצירונג און טעכנישע הילף. די נאכפראגע אויף די סערוויסעס פון "המספיק" איז זייער הויך און די ארגאניזאציע זוכט דערפאר צו גרינדן אגענטורן אין וואס מער ארטאדאקסישע קהילות. היינט צו טאגס זענען פאראן "המספיק" אגענטורן אין ניו יארק און אין עטלעכע קאונטיס פון האדסאן טאל געגנט. יעדער "המספיק" אגענטור ווערט געפירט זעלבסטשטענדיק, אונטער דער פירונג פון ארטיקע דירעקטארן, וואס זיינען בדרך כלל עלטערן און אנערקענטע פערזענלעכקייטן וועלכע פארשטייען גוט די באדערפענישן פון אינוואלידן.
קינדער און דערוואקסענע מיט מומים באקומען א ברייטע ליסטע פון סערוויסעס און פראגראמען, סיי אין די אייגענע היימען און סיי אינדרויסן.
דער עקזעקטיוו דירעקטאר פון "המספיק" איז מאיר ווערטהיימער.
המספיק פובליקאציע
יעדער חודש ווערט ארויסגעגעבן די צייטונג "המספיק גאזעט" אונטער דער רעדאקציע פון זישא מולער.
שולבוס
קליין|א טיפישער שולבוס אין צפון אמעריקע א שולבוס איז אן אויטאבוס וואס איז געמאכט צו פירן סטודענטן, געווענליך אינגע קינדער, צו זייערע לאקאלע שולעס. אין צפון אמעריקע זענען באשטימטע געזעצן וועגן שולבוסן. צווישן אנדערע איז דא א געוויסער געל קאליר וואס מען דארף פארבן די בוסן אין קאנאדע און די פאראייניקטע שטאטן.
קאַטעגאָריע:בוסן קאַטעגאָריע:טראנספארט
מתנות לאביונים
מתנות לאביונים איז א מצווה וואס די חז"ל האבן מתקן געווען צו מקיים זיין פורים פאר מענער און פרויען צו טיילן פראדוקטן אדער געלט פאר ארימעלייט אזוי ווי עס שטייט אין מגילת אסתר "כַּיָּמִים, אֲשֶׁר-נָחוּ בָהֶם הַיְּהוּדִים מֵאֹיְבֵיהֶם, וְהַחֹדֶשׁ אֲשֶׁר נֶהְפַּךְ לָהֶם מִיָּגוֹן לְשִׂמְחָה, וּמֵאֵבֶל לְיוֹם טוֹב; לַעֲשׂוֹת אוֹתָם, יְמֵי מִשְׁתֶּה וְשִׂמְחָה, וּמִשְׁלֹחַ מָנוֹת אִישׁ לְרֵעֵהוּ, וּמַתָּנוֹת לָאֶבְיֹנִים." (אסתר ט, כב).
קאטעגאריע:פורים
דוד בן-גוריון
דוד בן־גוריון (געבוירן דוד יוסף גרין; 16טן אקטאבער 1886, י"ז תשרי ה'תרמ"ז - 1טן דעצעמבער 1973, ו' כסלו ה'תשל"ד) איז געווען דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון מדינת ישראל. שמאל|ממוזער|250px|מיט אביגדור גרין אין יאר [[1929 מיט דוד בן-גוריון און קינדערלך]] קליין| דוד בן גוריון סנדק בברית מילה קליין|בן-גוריון ביים פארליינען די זעלבסטשטענדיגקייט דעקלאראציע
יונגע יארן
בן־גוריון איז געבוירן געווארן י"ז תשרי תרמ"ז (1886) דוד יוסף גרין אין פלאנסק, פוילן, דאן א חלק פון צאריסטישן רוסלאנד, צו זיינע עלטערן אביגדור גרין און שיינדל (פרידמאן). זיין מוטער איז געשטארבן ווען ער איז אלט געווען צען יאר. זיין פאטער איז געווען אן אדוואקאט, און אן ענטוזיאסטישער מיטטיילער אין דער חובבי ציון ארגאניזאציע.
אין זיין יוגנט איז בן-גוריון שוין געווארן א שטארקער ציוניסט, און אין 1906 האט ער זיך געצויגן קיין פאלעסטינע. צוערשט האט ער געארבעט אין אגריקולטור אין די מאראנצן פעלדער און שפעטער איז ער געווארן א זשורנאליסט. אין יענער תקופה האט ער אנגעהויבן זיינע פאליטישע אקטיוויטעטן, און האט אנגענומען דעם נאמען בן-גוריון.
אין 1915 האבן אים די טערקן פארטריבן פון פאלעסטינע וועגן זיין רוסישע בירגערשאפט, און ער האט זיך געצויגן קיין ניו יארק וואו ער איז ארומגעפאהרן אויפטון פארן ציוניזם, צוערשט אָן ערפאלג. אבער דאן האט ער האט ארויסגעגעבן צוויי ביכער אויף יודיש, (זעט ווײַטער "זיינע ווערק"), וועלכע האבן געהאט א שטארקן אפקלאנג ביים אמעריקאנישעם יודנטום. אין ניו יארק האט ער זיך אנגעטראפן מיט פּאָלאַ מאנווייס מיט וועמען ער האט דערנאך חתונה געהאט און געהאט מיט איר דריי קינדער.
אין 1918 האט ער זיך אָנגעשלאסן אין דעם 28סטער באטאליאן פון דעם יידישן לעגיאן פון דער בריטישער ארמיי. ער האט זיך צוריקגעקערט קיין פאלעסטינע נאך דער ערשטער וועלט קריג ווען דאס לאנד איז שוין געווען איינגענומען דורך די בריטישע.
אין דער ציוניסטישער פירערשאפט
בן-גוריון האט זיך טיף אריינגעטון אין פאליטישע אקטיוויטעטן און איז געווארן אן אנגעזעענער פירער פון ארבעטער ציוניזם, וואס איז שפעטער געווארן די דאמינירנדע פראקציע אין ציוניזם. ער איז געווען שטארק אנטקעגן די אקטיוויטעטן פון די עקסטרעמע גרופעס אצ"ל (באקאנט אלץ דער ״אירגון״) און לח״י, וועמען ער האט גערופן טעראריסטישע גרופעס פאר זייער דורכפירן געוואלדטאטן קעגן די ענגלישע וואס האט אויך געברענגט פיל ציווילע קרבנות.
אין 1948, כאטש עס איז געווען שטארקע קעגנערשאפט אפילו פון זיין אייגענעם פארטיי, האט ער דורכגעפירט די רעזאלוציע צו גרינדן מדינת ישראל מיט שטימען פון זעקס קעגן פיר לויט דעם צוטיילונגס פלאן פון די פאראייניגטע פעלקער.
אלס פרעמיער מיניסטער
בן-גוריון האט געפירט מדינת ישראל אין דער קריטישער תקופה פון דעם זעלבשטענדיגקייט קריג, וועלכער האט זיך געצויגן פון נאוועמבער 1947 ביז מערץ 1949. נאכ'ן קריג איז ער געווארן אויפגענומען אלץ פרעמיער מיניסטער און געפירט די מדינה אין אירע יונגע יארן.
אין 1953 האט ער דערקלערט אז ער ציט זיך ארויס פון דער פרעמיערשאפט זיך צו באזעצן אין קיבוץ שדי בוקר אין דער נגב. אין 1955 איז ער אבער צוריקגעקומען צו דער פרעמיערשאפט און געדינט ביז 1963. ער איז ווייטער פארבליבן פארמישט אין פאליטישע ענינים ביז ער האט זיך אנטזאגט פון דעם אין 1970. זיינע לעצטע יארן האט ער פארברענגט אויף זיין קיבוץ, שטודירנדיג שפינאזא און בודהיזם.
ער איז געשטארבן דעם 1טן דעצעמבער, 1973.
משפחה
בן-גוריון מיט זיין ווייב פאלא מאנווייס האבן געהאט דריי קינדער, גאולה (בן אליעזר), עמוס, און רננה (לשם).
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ציוניסטן קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער קאַטעגאָריע:יידישע פאליטיקער קאַטעגאָריע:פוילישע יידן
פראזע (לינגוויסטיק)
אין גראמאטיק איז א פֿראַזע א גרופע ווערטער וואס צוזאמן פארעמען זיי זיך אויס צו פונקציאנירן אלס איין שטיקל אפטייל פון דער סינטעקס פון א פולער זאץ.
צום ביישפיל די הויז ביים ענדע פון גאס איז איין פראזע וואס דינט ווי א גרויסער סובסטאנטיוו. עס אנטהאלט אין זיך די ווערטער ביים ענדע פון גאס, וואס דינט אלס אדיעקטיוו. די הויז דינט אלס דער קאפ פונעם פראזע און די ענדע פון גאס קען ווערן געטוישט מיט עפעס אנדערש ווי צום ביישפיל די ווייסע הויז. אויב וואלט עס ווען געווען סתם די הויז איז דאס נאכנישט קיין גאנצע פראזע ווייל מען ווייסט נישט וועלכעס הויז.
זעט אויך
קאטעגאריע:לינגוויסטיק
הלל (געזעלשאפט)
הל"ל (ראשי תיבות: "האגודה ליציאה לשאלה") איז א ארגאניזאציע אין מדינת ישראל צו העלפן פאר די וואס פארלאזען די חרדישע וועלט. עס איז געגרינדעט געווארן דורך שי הורביץ אין יאר ה'תשנ"א (1991). (שי הורביץ איז געווען א אפגעפארענער וואס צום סוף האט ער זיך צוריק געקערט צו די חרדים) די ארגאניזאציעס ציל איז צו העלפן און פארגרינגערן דאס לעבן פאר יידן וואס האבן באשלאסן צו פארלאזן די חרדישע קהילה און צוצושטיין צו אן אפענער און פלוראליסטישער סביבה. הל"ל צווינגט נישט און רעדט נישט איין צו פארלאזן די פרומע וועג, נאר זיי העלפן פאר אזעלכע וואס האבן שוין אנגענומען א החלטה צו בייטן זייער שטייגער לעבן.
סיבות פֿון הללס עקזיסטענץ
דער פראצעס פון אפשייד איז אין אלגעמיין א פראצעס פון איבערגאנג פון א פארמאכטער, שטרענגער געזעלשאפט צו א סביבה וואס איז ליבעראל און אפן. דער דאזיקער איבערגאנג איז א סך מאל פארבונדן מיט א שארפן ריס מיט די פריינד און דער משפחה - דארף מען זיך אייניקער אליין אינטעגרירן אין א נייער סביבה, מיט געדאנקען און ווערטן וואס זיינען אין גאנצן אנדערש פון די, וואס ביי דער חרדישער. דאס אינטעגרירן זיך אין דער וועלטלעכער סביבה פאדערט דערצו אויסצופילן די ריזיקע בלייזן אין דער וועלטלעכער בילדונג, ווי אויך רעכענען זיך מיט א נייער געזעלשאפטלעכער רעאליטעט. אפטמאל טרעפט זיך אז די חרדישע קהילה הייבט אויף א סך שוועריקייטן אקעגן די, וואס ווילן זי פארלאזן.
די שוועריקייטן וואס קומען אויף ביים רעכענען זיך מיט די דאזיקע שוועריקייטן, דער ריס מיט דער משפחה און דער קאנטראסט צווישן די האפענונגען און דער רעאליטעט שטרייכן אונטער די נייטיקייט פון א גרופע וואס זאל העלפן און אונטערשטיצן, און זיין א וועגווייזער און הערנדיקער אויער בשעת און נאך דעם אפשייד זיך צום פרעגן.
ווי אזוי ארבעט דער הל"ל-פארבאנד?
הל"ל פירט אן מיט טעלעפאנישע "אפענע ליניעס" אין ירושלים און אין תל-אביב - דער געוויינלעכסטער אופן פון שטעלן זיך אין קאנטאקט מיטן פארבאנד. די וואלונטירן ביי די "אפענע ליניעס" נעמען אויף די טעלעפאן-שמועסן, באקענען זיך מיט די, וואס בעטן הילף, און באגלייטן זיי אדורך דעם גאנצן פראצעס פון "יציאה" און אפילו נאכן סוף דערפון. חוץ פארבינדן זיך מיטן אויפפאסנדיקן וואלונטיר, באקענען זיך די "יוצאים" אויך מיט "וועטעראנען", וואס האבן שוין פארענדיקט דעם פראצעס.
ווער שטיצט הל"ל?
די ארבעט פון הל"ל ווערט דערמיגלייכט דורך דער אונטערשטיצונג פון "הקרן החדשה לישראל", ווי אויך פון פריוואטע ביישטייערן.
וועבלינקען
קאטעגאריע:רעליגיע קאטעגאריע:ארגאניזאציעס אין ישראל
קאטעגאריע:חזרה בשאלה
ישעיהו
ישעיהו (ג'ק"ם - ג'ש"ס) דער זון פון אמוץ איז געווען א נביא אין מלכות יהודה.
ישעיהו'ס טאכטער חפציבה האט חתונה געהאט מיטן מלך חזקיהו; זיי האבן געהאט צוויי קינדער, רבשקה און מנשה.
דער קבר פון ישעיהו געפינט זיך אינעם דארף ברעם אין דעם גליל.
זיינע נבואות
ווען חזקיהו איז געווען קעניג אויף מלכות יהודה, האט סנחריב (דער קעניג פון אשור) אנגעשרעקט אז ער וויל אייננעמען ירושלים פון יהודה'ס קעניגרייך, און איז געקומען קיין ירושלים צו אנפאנגען א מלחמה. ווען חזקיהו האט דאס געהערט, האט ער געבעטן פון ישעיהו צו דאווענען אויף זיין קעניגרייך צו איר אפהיטן פון סנחריב. און ישעיהו האט געענטפערט אז סנחריב וועט דארפן אלץ א געוויסע סיבה זיך אומקערן צו זיין לאנד, און וועט דארט שטארבן דורך א שווערד. 20 יאר שפעטער איז סנחריב געמרד'עט געווארן דורך זיינע צוויי קינדער.
יידישע פערטל
דאס יידישע פערטל איז דער דרום-מזרח טייל פון דער אלטשטאט פֿון ירושלים. עס האט א באפעלקערונג פון עטלעכע 4,200 מענטשן, כמעט אלע יידן שומרי תורה ומצוות.
פרשת ויצא
ויצא (ארויזאגענדיג: וואַיֵיצֵיי) איז דער זיבעטער פרשת השבוע פון ספר בראשית פון דער תורה.
די פרשה הייבט זיך אן מיטן פסוק,, דער טייטש: "און יעקב איז ארויסגעגאנגען פון באר שבע און איז געגאנגען קיין חרן".
ווי עס קוקט אויס פון אט די פסוק, איז זייט יצחק איז אראפגעפארן קיין גרר פון חברון צוליב די הונגער, ווי געשילדערט אין פרשת תולדות, און באלד דערנאך, צוליב די קריגערייען מיט די פאסטעכער פון גרר, איז ער אריבער דערנעבן צו באר שבע, ווי דער פסוק זאגט, איז ער שוין דארט פארבליבן. און די געשיכטע פון יעקס'ס אויסכאפן די ברכות פון עשו האט פאסירט אין באר שבע.
גרר איז ביי דרום-מזרח ארץ ישראל לעבן פלישתים. פלישתים איז היינט בערך ווי עזה איז היינט און אראפציר אריין און די היינטיגע עגיפטן, ביים ים הגדול.
פון חז"ל זעהט מען אז באר שבע איז דער דרום גרעניץ פון ארץ ישראל, ווי חז"ל דרוקט זיך אויס "מדן עד באר שבע". דן איז גאנץ אויוון ביי צפון, בערך ווי לבנון איז היינט, און באר שבע גאנץ הינטן.
חברון איז ארויפציר פון באר שבע, און די צייטן פון די תורה איז עס געווען א וועג פון דריי טאג פון באר שבע צו חברון.
חרן איז בערך און צפון סיריע, לעבן איראק, דאס איז זייער א ווייטער וועג פון חברון און אוודאי פון באר שבע אין פרקי דרבי אליעזר פרק טז (מהדורת זכרון אהרן עמ' קלד) שטייט אז דער וועג פון חברון ביז חרן איז זיבעצן טאג.
יעצט, ווען יעקב האט זיך ארויסגעלאזט פון באר שבע קיין חרן, איז עס געווען א וועג פון ניינצן טאג.
שם ועבר זענען געווען אין ירושלים, ווי דער פסוק זאגט, זאגן חז"ל אז ומלכי צדק איז שם און שלם איז ירושלים.
די פאלגנדע געשיכטעס ווערן געשילדערט אין דער פרשה:
כשרות
קליין| כשרות בד"ץ קראון הייטס אויף דער צונג פון א קו קליין| כשרות הרב שמחה הכהן קוק והרב אברהם רובין רחובות קליין| מסעדה כשירה בשדרה השניה במנהטן כשרות איז תורה'דיגע געזעצן וואס איז פארהאן אין אידישקייט, אויף די סארטן עסנווארג, וואס מען מעג און וואס מען טאר נישט.
אין די פארשידענע שטאַטן אין אמעריקע געפונט זיך אזא זאך ווי "כשרות געזעצן", דאס הייסט אז די שטאט טיט פארזיכערען אז די אלע געשעפטן וואס געבן זיך אן אלץ כשר זאלן טאקע היטן כשרות לויט די סטאנדארטן פון די וועד הכשרות וואס דער געשעפט אדער פארבריק האט, און עס זענען ספעציעל גשטעלט אינספעקטארן אויף דעם, אויב די רעגירונג כאפט א קאמפאני וואס איז עובר אויף איהרע כשרות געזעצן, קען די קאמפאני ווערן באשטראפט אדער גענצליך פארשלאסן.
עס זענען אויך דא אסאך נישט אידן וואס זוכן דערעקט כשר'ע עסן, וויבאלד די עסן וואס ווערט גמאכט דורך א הכשר איז ריינער און האט א איבערזוכט פון א רבנישע קערפערשאפט.
פיל מוסלמענער אין אמעריקא עסן בלויז כשרע פלייש, און קויפן עס אין א כשר'ע שלאכט הויז, וויבאלד זיי מעגן נאר עסן פלייש וואס איז גע'שחט'ן.
אז מען ניצט געשיר אויף טריפה'ן עסן, אדער מען ניצט מילכיגע געשיר אויף פליישיגס אדער פארקערט, ווערט עס טרעף, און מען טאר עס נישט ניצן ווייטער. אין געוויסע אופנים קען מען כשרען די געשיר.
הכשרים...
עס זענען דא אסאך ערליי הכשרים
אין אמעריקא איז דער באקאנטסטער הכשר דער "יוניאן פון ארטאדאקס דזשושאיש קאנג." באקאנט מיט אירע בוכשטאבן OU. אדער די OK וואס איז אונטער דער אויפזיכט פון ר' דן יואל ליווי.
צווישן די חסידישע קרייזן איז פון די באקאנטע הכשרים, התאחדות הרבנים דער וואלאווער רב, זיין ברודער דער נירבאטור רב די טארטיקאווער בית דין, ר' מנחם מאיר ווייסמאנדל, און טארטיקאווער רב.
אין ארץ ישראל איז פון די באקאנטסטע הכשרים, דער רבנות הראשית, דער הכשר פון עדה החרדית אין ירושלים, רב משה יהודה לייב לאנדא אין בני ברק און הרב אברהם רובין אין רחובות.
וועבלינקען
*
עפל
קליין |250px|טיפישער עפלבוים קליין|150px|[[רויטער דעלישעס עפל]] קליין |150px|[[גרין|גרינער עפל]] קליין |150px|[[גאלדענער דעלישעס עפל]] קליין|150px|ווילדער געמישטער עפל קליין|150px|[[בליעכץ וואס וואקסט אויפן עפלבוים]] קליין|150px|אינעווייניגסטער אויסזען פון אויפגעשניטנעם עפל. קליין|150px|עפל [[קוגל.]] דער עפל איז א פרוכט וואס וואקסט אויף אן עפלבוים, פון די מאלוס דאמעסטיקא (Malus domestica) זגאל אין דער ראזאצעאיי (Rosaceae) פאמיליע.
עס איז איינער פון די ווילדסטע קולטיווירטע בוים פרוכט.
ער איז א קליינער געוויקסענער בוים, גרייכנדיג בלויז 5 צו 12 מ' הויך, מיט א ברייטער, אפט געדעכטער פארדרייעטער קרוין.
עס שפראצן בליעכץ אין דעם פרילינג צוזאמען מיט די בלעטער, קאלירט ווייס און באשפריצט מיט ראזע פינטעלך און פלעקן 2.5 ביז 3.5 צ"מ אין דיאמעטער, מיט 5 קרוינבלעטלעך.
די פרוכט צייטיגט זיך אין הארבסט, און איז טיפיש גרויס א 5 ביז 9 צ"מ אין דיאמעטער.
דער צענטער פונעם פרוכט אנטהאלט פינף הארטע שיכטן פון געצעלט וואס הייסט קארפעלס און איז אויסגעפארעמט ווי שטערנענעס אנטהאלטנדיג דערין איינס ביז דריי קערענדליך.
בדיקת תולעים
אין דעם עפל איז געווענליך נישט פארהאן קיין אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים, דערפאר לױט דער הלכה דארף מען זיי נישט קאנטראלירן. אויב אבער ס'איז פארהאן אנווייזונגען צו קלערן אז יא, צ.ב.ש. לעכער אדער פלעקען, מוז מען עס קאנטראלירן פאר מען עסט אים.
מצוות התלויות בארץ
דער עפל איז פון די פרוכט וואס וואקסן אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל, און מען דארף מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ) : תרומות, מעשרות, שמיטה.
מויז
קליין
עפל
שמיטה
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם עפל די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש אייר פון דעם זיבעטן יאר ביז חודש תמוז פון דעם אכטן יאר. דער ראסע אנא געפינט זיך שוין אויף דעם מארק פון אייר, דער ראסע יונאטאן, גרענד און דעלישעס קומען אויף דעם מארק אין חודש תמוז, און דער ראסע גאלדען דעלישעס אין חודש אב
ערלה
דער עפל קען זיך אמאל געפינן שוין אויף דעם מארק נאך אין זיינע ערשטע דריי יאר, דערפאר דארף מען קאנטראלירן און אויף פאסן פאר מען באנוצט זיך מיט זיי וועגן דעם פראבלעם פון ערלה.
מויז
מײַז זענען נאגערס אזוי ווי וועווערקעס, שטשורעס און ביבערס. מײַז עסן ווילדגראז, זוימען, יאגדעס און נאך.
עפל
גלאנץ
עס איז פארהאן פיל ערטער ווי דער עפל ווערט איינגעשמירט מיט א גלאנץ, וואס איז פעטן פון א לעבעדיגע באשעפעניש וואס איז נישט כשר.
מויז
Garri
עפל
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פרוכט קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
Kulturapfel
י"א שבט
יארצייטן
ה'תשס"ט - הרב נח וויינבערג, ראש ישיבה און גרינדער פון אש התורה
חשבון
קליין|250px|א [[רעכן ברעט|רעכן אינסטרומענט וואס האט אמאל געניצט ווי א רעכנמאשינקע]] חשבון איז די פיר הויפט פעולות אין מאטעמאטיק: צוגאב (מיט-נאך), אראפנעם, טאפלונג און צעטיילונג. די פעולות זענען בינארישע אפעראציעס.
ציפערן
מען איז געוואוינט צו ניצן די אראבישע ציפערן, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
צוגאב
צוגאב איז די פעולה פון צוגעבן א צאל נומערן צו א רעאלע צאל. איר סימבאל איז: +. צום ביישפיל: און.
אראפנעם
אראפנעם איז די פעולה פון ארפנעמען א צאל נומערן פון א רעאלע צאל. איר סימבאל איז -. ביישפילן:
ווען די סומע קומט אויס וויניגער ווי 0, איז דער נומער אין מינוס. ביישפילן:
טאפלונג
טאפלונג איז א קורצטע וועג צו אויסרעכענען עטליכע צוגאבן. איר סימבאל איז X אדער *. ביישפילן:
צב"ש אנשטאט אויסרעכענען מיט צוגאבן אזוי: \ 3+3=6 און \ 6+3=9 טעפלט מען דאס אזוי: זעט אויך מדרגה.
צעטיילונג
צעטיילונג איז א פעולה פון צעטיילן א צאל נומערן צו א קלענערע צאל. איר סימבאל איז :.
ביישפילן:
קאַטעגאָריע:אריטמעטיק
עוזי חיטמאן
עוזי חיטמאַן (9טן יוני 1952 — ב' חשוון ה'תשס"ה, 17טן אקטאבער 2004) איז געווען אן ישראלדיקער זינגער, קאמפאזיטאר און ליריקער.
ער איז ערוואקסן געווארן אין א יידישע רעליגיעזע שטוב, און האט פראדוקטירט עטלעכע פארשיידענע סארטן מוזיק, ארץ ישראל לידער, אריענטאלישע מוזיק, פאפ, קינדער לידער, איבערגעזעצטע גריכישע ליעדער, חסידישע מוזיק א.ד.ג.
אויך האט ער געשריבן לידער פאר אנדערע גרויסע זינגערס, ווי פאר זוהר ארגוב, יזהר כהן, שימי תבורי - "עוד סיפור אחד של אהבה" און "לילה בלי כוכב", חיים משה, שלומי שבת - "לכל אחד יש", ליאור נרקיס און נאך.
פייוו טאונס
מרכז|ממוזער| פייב טאונס פייוו טאונס מיינט פינף שטעטלעך, איז א געגנט פון פינף קליינע שכינות'דיגע שטעטלעך אין לאנג איילענד, נו יארק, הארט ביים גרעניץ פון קווינס.
עוזי חיטמאן
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
פייוו טאונס
עס איז לעבן דעם פאר ראקעוועי קווינס געגנט, וואו פיל פרומע יידן וואוינען.
עס וואוינען דארט אסאך פרומע מאדערנע רייכע אידן.
די פינף שטעטלאך זענע ווי פאלגענד:
די פרומע אידן וואוינען בעיקר אין לארענס, סידערהערסט און וואודמיר.
באקאנטע מענטשן פון פֿייוו טאונס
קאטעגאריע:ניו יארק קאטעגאריע:אידישע יישובים
אדער
די אדערן אדער בלוטגעפעס זענען די הויפט בלוט וועגן און טראנספארטן וואס פירט ארום דאס בלוט אינעם גאנצן קערפער פון בעלי חיים. עס איז אבער פאראן נאך קלענערע בלוט צירקולאציע וועגן.
עס איז 90 טויזנט פיס לאנג, צוויי מאל די לענג ארום די גאנצע וועלט.
די צוויי מינים אדערן זענען: די ארטעריעס - וואס זענען רויט, פון דעם אקסיגען וואס קומט פון די לונגען, און ווענעס וואס איז בלוי פון די קארבן דייאקסייד און טראגט צום הארץ.
די חכמה פון די אדערן הייסט אנגיאלאגיע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פיזיאלאגיע קאַטעגאָריע:מעדיצין
באדן
קליין|באדן
באדן (אדער ערד) איז א קאמבינאציע פון שטיין, שטיקלעך מינעראל געשאפֿן דורך וועטער (ווינט, רעגן, זון, שניי) און ארגאנישער מאטריאל, וואסער, און לופט. באדן איז דער טייל פון דער ערד וואו פֿלאנצן קענען וואקסן.
קבר
דער לאך ווי מען באגראבט א טויטע קערפער.
קאַטעגאָריע:קבורה
งานศพ
פריימעריס
פריימעריס איז אַ פֿאַרוועלע פון א פּאָליטישע פּאַרטיי, ווען מען קלייבט אויס איידער די וואלן ווער זאל זיין דער אנפירער פון די פארטיי, אדער ווער ס'זאל לויפן פון די פארטיי און די זשענערעל וואלן.
קאַטעגאָריע:פאליטישע וויסנשאפט קאַטעגאָריע:וואלן
PDF
left|thumb|250px|PDF סימבאל Portable Document Format (ר"ת PDF) איז א דאטע-פארמאט, פראדוצירט דורך Adobe. זיין צוועק איז צו צייגן דאקומענטן אין א פינקטלעכער פארם וואס איז אומאפהענגיק אין דעם מאשין אדער פלאטפארם וואס ווייזט דער דאקומענט. די פארם קומט אין א פארמאכטער־פארם און מען קען דאס נישט ענדערן.
יעדער איינער קען ליינען אויף זיין קאמפיוטער א דאקומענט וואס איז אין PDF פארמאט ניצנדיק די אדאבע רידער אפליקאציע, וואס מען קען אראפלאדן בחינם.
אינפערטיליטי
קאַטעגאָריע:רעפראדוקציע
פראזע (ליטעראטור)
פּראָזע איז א ליטערארישע זשאנער וואס איז נישט געשריבן מיט א באשטימטן אויסשטעל אזוי ווי למשל דיכטונג, רשימות און טאבעלעס. פראזע ווערט ברייט געניצט, צום ביישפיל, אין ליטעראטור, צייטונגען, ענציקלאפעדיעס, פילמען, היסטאריע, פילאסאפיע, געזעצן און אנדערע פארעמען פון קאמוניקאציע.
פראזע באשטייט פון גאנצע גראמאטישע זאַצן וואס זענען איינגעארדנט אין פאראגראפן; דיכטונג אבער ווערט אויסגעלייגט צו גראמען. ווען מענטשן רעדן אדער שמועסן לייגן זיי אויס זאצן אויף פראזע.
סטרוקטור
אין פראזע איז איינגעשלאסן די פאלגנדיקע פארעמען:
קאטעגאריע:ליטעראטור
סדר
מיינסטו דער ליל הסדר?
סדר איז דאס אפדטייטש פון א פאראויסבאשטימטע אויסלייגונג פראגראם וואס גייט ווי מען האט עס פון פאראויס באשטימט.
א סקעדזשועל (ענגליש) איז א סדר, ווען די באס פארט אדורך.
עס איז א גוטער מדה צו זיין מסודר ווייל לויט געוויסע מוסר ספרים קומט מען אן מער אין לעבן מיט סדר.
באנוץ פון סדר
א מענטש וואס איז אויסגערעכנט וואס ער טוט יעדן איינציגן טאג, האט א באשטימטן סדר. ווען איינער גייט צום טעגליכן שיעור, זאגט מען: ער גייט צום סדר.
זע אויך
פסח סדר
קאטעגאריע: סאציאלאגיע קאטעגאריע:מידות קאטעגאריע:מוסר
מערץ 2007
געשעענישן
{{{פארטאל:אקטועלע געשעענישן/2007 מערץ 24}} {מוסטער:Portal:Current events/2007 מאַרץ 25}}
קידוש לבנה
קליין|קידוש לבנה טאוול אויף דער בית רחל שול אין נחלאות, ירושלים קידוש לבנה איז א תפילה וואס יידן זאגן יעדן חודש ווען די לבנה איז געווארן גענוג גרויס כדי מ'קען האבן הנאה פֿון איר ליכט. דער מנהג איז לכתחילה צו זאגן קידוש לבנה שבתע־נאכט.
ס'זענען דא פֿארשידענע מנהגים ווען מ'קען אנהייבן „מחדש זײַן די לבנה", ד.ה. זאגן די תפילה „קידוש לבנה". אשכנזים און מאראקאנער יידן האלטן אז מען מעג שוין זאגן דרײַ טעג נאכ'ן מולד, לויטן חזון איש ווארטן מען פֿינף טעג. ספרדים און חסידים פירן זיך לויטן מחבר און ווארטן זיבן טעג. די לעצטע צײַט וואס מ'קען זאגן קידוש לבנה איז ממש אינמיטן דעם חודש, ד.ה. 14 טעג 18 שעה 22 מינוטן נאכ'ן מולד, ווען די לבנה הייבט אן צו ווערן קלענער. אויך נאך א ליקוי לבנה איז מען נישט מחדש די לבנה, ווייל דאס פאסירט ווען די לבנה איז פול.
אחוץ די ברכה (מסכת סנהדרין) איז אויך דער מנהג צו זאגן פארשידענע קאפיטלעך תהלים און אנדערע פסוקים וואס ווערן געברענגט אין מסכת סופרים.
קאַטעגאָריע:שבת קאטעגאריע:תפילה
קיטל
א קיטל איז א אויבערראק, וואס ווערט גענוצט אויף געוויסע רעליגיעזע צערעמאניעס. עס איז לאנג און ציהן זיך אראפ ביז לערך די קניען.
דער קיטל קען נאר זיין ווייס. א גרינער ראק, וועט מען נישט רופן קיטל.
דעם קיטל טוט מען אן: קאטעגאריע: מצוות און מנהגים קאטעגאריע: פסח
בלוט צירקולאציע
די בלוט צירקולאציע איז די סיסטעם וואס בלוט שטראמט ארום דעם קערפער, פאמפירט פונעם הארץ דורך די אדערן און נאך וועגן וויאזוי צוציקומען צו די קלענסטע צעלן פונעם קערפער. אויך מאכט דאס ווארעם דעם קערפער. די לענג פון אלע אדערן אין א מענטש איז אומגעפער 100,000 ק"מ.
די אדערן וואס פירן בלוט פונעם הארץ הייסן ארטעריעס.
די צווייטע בלוט צירקולאציע סיסטעם איז די לונגען סיסטעם, וואו דאס בלוט פונעם הארץ (ד"ה פונעם קערפער) ווערט געפירט דורך דער לונג־ארטעריע צו די לונגען. אין די לונגען ווערט דאס בלוט גערייניקט פון קארבאן דיאקסייד און אנגלעאדן מיט זויערשטאף, און שטראמט צוריק צום הארץ דורך דער לונג־ווענע.
וועבלינקען
קאטעגאריע:ביאלאגיע קאטעגאריע:קערפער
שוחט
ס'דא באזונדערע שחיטה מעסער'ס - און צומאל אויך באזונדערע שוחטים - סיי פאר עופות, און סיי פאר בהמות.
פון 1936 ביז דער צווייטער וועלט מלחמה זענען געווען איבער 3,500 שוחטים אין פוילן און ליטע וועמען מען האָט אָנגעפירט דורך דעם ועד ראשי השוחטים דמדינת פולין וליטא.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אידישע פאכן