cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
הלכה ברורה
אין טבת תשע"א האט מען עס איבערגעדרוקט מיט די ביאורים אויף מליחה און טייל בשר בחלב.
עס ווערט פארשפרייט דורך הוצאת יופי.
דאס ספר איז זייער אויפגעכאפט ביי אלע בחורים און יונגעלייט וואס לערנען יו"ד אין די ישיבות און כוללים מיטן ציל זיך צו פארהערן די הוראה.
רבי יעקב אלעזר איז א זון פון הרה"ח ר' יושע לאנגיעריגער משב"ק ביי סאטמערער רבי.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש
יהודה עדס
הרב יהודה עדס (געבוירן ט' סיון ה'תרצ"ז, 19טן מאי 1937) איז דער ראש ישיבה פון קול יעקב אין ירושלים. ער איז אמאל געווען א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון דגל התורה און אין דעם נשיאות פון ועד הישיבות.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין ירושלים, אין א רבנישער משפחה וואס שטאמט פון חאלאב, סיריע. זיין פאטער, הרב יעקב חי ציון עדס, איז געווען ראש ישיבה פון פורת יוסף, א מיטגליד פון דעם בית דין הגדול און א מיטגליד אין דעם הויפט-ראבינאט ראט און מחבר פון שו"ת חדוות יעקב. זיין מוטער אסתר חיה איז געווען א טאכטער פון הרב עזרא הררי רפול. ער האט געלערנט אין דעם מגן דוד תלמוד תורה, אין קול תורה אין ירושלים ביי הרב שלמה זלמן אויערבאך, און אין דער ישיבת פוניבז' וואו ער איז געווארן נאנט מיט די ראשי ישיבה און האט געלערנט עטלעכע יאר בחברותא מיטן ראש ישיבה הרב שמואל ראזאווסקי.
משפחה
ער האט געהייראט ביילא-רחל, טאכטער פון הרב דוב כהן, ערשטער רב פונעם לופטפלאט, און זהבה (ראקאווער).
קינדער
די קינדער פון הרב עדס זענען: זיינע שוואגערס זענען:
הערות
קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין ישראל קאַטעגאָריע:ספרדישע ראשי ישיבות
קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:דגל התורה
דזשובא
דזשובאַ (ענגליש: Juba‎‎) איז די הויפטשטאט פון דרום סודאן און פונעם צענטראלע עקוואטאריע (ענגליש: Central Equatoria) ראיאן, דער קלענסטער פון די צען ראיאנען אין לאנד. די שטאט ליגט אויף די ברעגן פונעם ווייסן נילוס, און האט בערך 372,410 איינוואוינער.
היסטאריע
קליין|250px|דזשובא [[בריק אריבער דעם ווייסן נילוס]]
פעלקער-ליגע
קליין|סימבאל פון דער פעלקער-ליגע די פעלקער-ליגע (ענגליש: League of Nations; פראנצויזיש: Société des Nations; שפאניש: Sociedad de Naciones) איז געווען אן אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציע געגרינדעט ביי דער פאריזער שלום קאנפערענץ ביים סוף פון דער ערשטער וועלט מלחמה.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס
שלום לויפער
שלום לויפער איז באקאנט זייענדיג א פייערדיגער סאטמארער חסיד, און דער גבאי צדקה פון בעל ויואל משה, ווי אויך אלס א אתרוגים אימפארטירער, ווי אויך האט ער אנגעפירט די גרעסטעקמחא דפסחא ארגאניזאציע אינגאנצן אליין (ווי לאנג די כוחות האבן איהם ערמעגליכט), ווי אויך איז ער באקאנט אז ער איז דער וואס האט איינגעפירט די גרויסע צענטראלע כ"א כסלו מסיבה אין אלע סאטמארער מוסדות אין געגנטן איבער דער וועלט.
א סאלדאט פאר בעל ויואל משה מסאטמאר
ער איז געווען ממונה אלס זיין גבאי צדקה
ווי אויך איז ער געווען דער וואס האט געהאט די חזקה זיך אפצוגעבן מיט די מעמדות געלדער
אלס א שטייגער צו זיין געטריישאפט איז אינטרעסאנט צו נאטירן אז ער האט זיך געמאכט פאר א מנהג צוזאמען מיט זיין שוואגער הר"ר שלום נחמן פילאפף צו זעהן לכל הפחות איינמאל אין טאג דעם רבי'ן, נו אין יענע יארן ווען זיי האבן זיך געפונען דורכן טאג אין דעם אנדערן עק וויליאמסבורג איז דאס נישט אזוי גרינג אנגעקומען, האבן זיי זיך געמאכט פאר א מנהג צו גיין יעדן צווייטן טאג צו מנחה מעריב, אזוי אז מנחה איז צ.ב.ש. געווען פאר זונטאג, און ביי מעריב איז דאס שוין געווען פאר מאנטאג
זיינע קינדער
קאטעגאריע:סאטמארער חסידים קאטעגאריע:סאטמאר קאטעגאריע:הענדלער
סאטבורי באן סטאנציע
די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 5.
היסטאריע
סאַטבורי סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אקטאבער 1891 מיטן נאמען טשערטשבורי דורך דער גרויסאיסטערן אייזנבאן. פון 1909 האט זיך קיין פאסאזשירן באן נישט אפגעשטעלט דא. אין 1960 האט מען עלעקטריפיצירט די ליניע און זי געעפנט צו פאסאזשירן.
באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:
שרה (נאָמען)
שרה איז א נאמען פון אסאך.
מענטשן
קאַטעגאָריע:נעמען
לא נאווידאד
לא נאווידאד (שפאניש: La Navidad) איז געווען א יישוב וואס קריסטאפער קאלאמבוס און זיינע מענער האבן אויפגעשטעלט אינעם לאנד וואס איז היינט האיטי אין 1492. לא נאווידאד איז געווען דער ערשטער אייראפעישער יישוב אין דער נייער וועלט, אבער עס איז דאך חרוב געווארן אין ווייטערדיקע יארן.
קאַטעגאָריע:האיטי
31סטן יולי
דעם 31סטן יולי איז דער 212טער טאג פון יאר (213טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר; ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 153 טעג.
פייערטעג
31
יהודה גראווייס
יהודה אריה גראווייס (געבוירן: 8 אין אפריל 1974, ט"ז בניסן תשל"ד) איז א פילמען פראדוצירער און אן ארץ-ישראלדיגער חסידישער אקטיאר, פריערדיג באלעבאס פון גראווייס ברידער פראדוקציע פירמע.
ביאגראפיע
גראווייס איז געבוירן געווארן אין בני ברק פאר בן ציון און חיה שרה גראווייס, די פאמיליע זענען גערער חסידים. גראווייס איז אן אוראייניקל פון ר' שמואל אהרן שזורי. ער איז געבילדעט געווארן אין די גערער חסידות אינסטיטוציעס, אריינגערעכנט ישיבת שפת אמת.
פילמען פראדוקציע
די גראווייס ברידער יהודה און אברהם גראוויייס האבן געפירט יארן לאנג א פארזיכערונג אגענטור אין בני ברק. נאכן באקוקן עטלעכע פילמען וועלכע זענען געווען געאייגנט פאר די רעליגיעזע און פרומע קרייזן האט יהודה צוזאמען מיט זיין ברודער אברהם אויפגעשטעלט די פילמען פראדוקציע פירמע מיט א ציל צו העכערן דעם צווייג אויף א פאכישן סטיל. די פירמע ווערט גערעכנטן א גרויסע ביי די פרומע אין דעם תחום פון פילמען פראדוקציע.
זיין ערשטער פילם האט געהאנדלט די מעשה מיט דעם תנא רבי חנינא בן דוסא און איז פאטאגראפירט געווארן אין קרית ארבע. אין רוב פון די פילמען וואס ער האט פאבריצירט שפילט ער אויך ווי דער הויפט שפילער אדער צווייטיגער שפילער. דער פאטער פון גראווייס, בן ציון, דערשיינט אויך אין א טייל פילמען וואס גראווייס האט פראדוצירט.
אין 2003, וועגן דער פראדוקציע פון די קאמפאקטלעך סעריע "די פונטשיקעס" האט אפגעלאזט אברהם די פירמע לטובת ארבעט ווי דער עקאנאמיע שרייבער פון דער צייטונג המודיע, און פון דאן פירט און פראדוצירט זיין ברודער יהודה אליינס די פילמען. אין 2006 האט ער באקומען סטיפענדיע פיתוח וקדם-הפקה צו זיין פילם "מאין יבוא עזרי" פון קרן גשר לקולנוע רב תרבותי, און די פילם פראדוקציע האט באגלייט דער פראדוצירער מארק ראזנבאום.‏
איינער פון די פילמען וואס גראווייס האט פראדוצירט איז דער פילם "ווי מאכט מען א פילם", וואס אילוסטרירט טריט נאך טריט דעם פראצעס פון א פילם פראדוקציע, און אנטדעקט דאס וואס פאסירט פון הינטער די קולישן.
ביז היינט האט גראווייס פראדוצירט ארום 86 פילמען, אחוץ די ארום -100 קאפיטלעך וואס ער האט פראדוצירט צו ערוץ התכלת. האט געווינט אין דריי פריזן אין פארשידענע פעסטיוואלן. ‏ אין יאר 2014 האט אנגעהויבן צן פראדוצירן א נייע פרומע נייעס פראגראם מיטן נאמען "דער בינענשטאק".
קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:גערער חסידים קאַטעגאָריע:רעזשיסארן
נשמה דאקטער
נשמה דאקטער (ענגליש: Soul Doctor) איז א פאפולער בראדוויי מוזיק־שפיל, אין צוויי אקטן, וועגן דעם לעבן פונעם באקאנטן זינגעדיגן רבי שלמה קארליבאך.
עס איז צוערשט געשפילט געווארן אין ניו ארלינס דעם 8טן נאוועמבער 2010, דערנאך אין מיאמי און אין ניו יארק סיטי.
א באזונדערע פארשטעלונג פונעם שפיל אויף יודיש איז געגעבן געווארן אין מאנטרעאל פון 8טן - 29סטן יוני 2014.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען קאַטעגאָריע:טעאטער קאַטעגאָריע:מוזיק
גלען בעק
קליין|גלען בעק גלען לי בעק (געבוירן דעם 10טן פעברואר, 1964) איז אַן אמעריקאנער ראַדיאָ און טעלעוויזיע שמועס פראגראם גאסטגעבער, קאָנסערוואַטיווער פּאָליטישער קאָמענטאַטאָר, מחבר, און אַנטראַפּראַנור.
בנוסף צו זיין טעגליכן טאן געבער אמט אויף די מידיע, האט ער געשריבן דריי ניו יארק טיימס-בעסט-סעלינג ביכער, און איז דער אַרויסגעבער פון פוסיאָן מאַגאַזין.
קווינס פארק סטאנציע
קווינס פארק (Queen's Park) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער בעקערלו ליניע פון לאנדאנער אונטערגרונט און אויף דער וואטפארד ליניע פון לאנדאנער איבערגרונט. די סטאנציע געפינט זיך אין מערב קילבערן אין צפון־מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט די לאנדאנער און נארד-וועסטערן באן אום 2טן יוני 1875 אויף דער הויפטליניע פון לאנדאן קיין בירמינגהאם.
די בעקער סטריט און וואטערלו באן (היינט די בעקערלו ליניע) זענען פארלענגערט געווארן פון קיין קוויינס פארק און 11טן פעברואר 1915. פונעם 10טן מיי 1915 האבן די בעקערלו דינסטן ווייטערגעפארן קיין ווילזדן קנופ אויף די שינעס פון דער וואטפארד ליניע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט סטאנציעס קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין דער לאנדאנער בארא פון ברענט
נטע גרינבלאט
הרב נטע גרינבלאט (תרפ״ה – כ״ח ניסן תשפ״ב) איז געווען דער אב בית דין פון מעמפיס, טענעסי, פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע. ער איז געווען פון די נאנטסטע תלמידים פונעם פוסק הדור, הרב משה פיינשטיין פון ניו יארק.
ביאגראפיע
הרב נטע איז געבוירן געווארן אין וואשינגטאן די סי צו הרב יצחק גרינבלאט פון בריסק, וואס איז געפארן קיין אמעריקע צו זאמלען געלט פאר דער ״תורת חסד״ ישיבה, און איז שפעטער געווען א רב אין וואשינגטאן די סי. אין תרפ״ח האט זיך די משפחה געצויגן קיין עלענוויל, ניו יארק, וואו הרב יצחק איז געווארן רב.
אין יאר תש״ג איז הרב נטע געגאנגען לערנען אין תפארת ירושלים; פון דעמאלסט אן איז ער געבליבן נאנט מיט הרב משה און רבי מיכל.
אין תש״ו איז הרב נטע נאכאמאל געפארן קיין ארץ ישראל צו לערנען אין דער חברונער ישיבה.
ער איז צוריק אין אמעריקע אין תש״ח ווען זיין פאטער איז געווארן קראנק. אין תש״ט האט ער אויפגענומען א שטעלע אין מעמפיס צו זיין א מלמד און רב שני פון דער אנשי ספרד שול.
ער איז נפטר געווארן אין מיימאנידיס שפיטאל אין ניו יארק פרייטיק כ״ח ניסן תשפ״ב.
משפחה
זיין זון הרב דוד איז א רב אין לארענס.
זיינע אנדערע קינדער זענען רחל׳ע לפידות, לאה פֿינק, יעקב גרינבלאט און יוסף גרינבלאט.
דער פוסק הרב אפרים גרינבלאט איז געווען זיין נעפֿע, א זון פון זיי ברודער אברהם ברוך.
רעפרענצן
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים
אביגיל
מענטשן
קאַטעגאָריע:געגעבן נעמען
פארכאפונג פון ערבניקעס אין פאריזער קראם Hyper Cacher
די קרבנות
אַלע פיר אומגעבראַכטע ערבניקעס זיינען געווען יידן, קונים און אָנגעשטעלטער פון קראָם.
אַלע קרבנות זיינען באַגראָבן געוואָרן אין ארץ ישראל.
וועב־לינקען
קאַטעגאָריע:טעראר קאַטעגאָריע:אנטיסעמיטיזם קאַטעגאָריע:2015
באר שבע צפון באן סטאנציע
באר שבע צפון באן סטאנציע איז א ישראל באנען סטאנציע אין באר שבע אויף דער צווישנשטאטישער ליניע פון נהריה קיין באר שבע, וואס דינט אויך א סוף סטאנציע אויף דער ליניע פון באר שבע קיין דימונה. די סטאנציע געפינט זיך לעבן דעם בן גוריון אוניווערסיטעט.
די סטאנציע האט מען געעפנט דעם 29סטן מערץ 1956.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל קאַטעגאָריע:באר שבע
סטאמפארד היל באן סטאנציע
קליין|באקוק פון פעראן סטאמפארד היל איז א סטאנציע אין דער לאנדאנער בארא פון העקני, צפון לאנדאן, ענגלאד. זי געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 3, אויפן סעוון סיסטערס אפצווייג פון די לי וועלי ליניעס. די סטאנציע, און אלע באנען וואס דינען זי, ווערט אפערירט דורך לאנדאנער איבערגרונט. דער אריינגאנג זאל פון דער סטאנציע אויף אמהורסט פארק געפינט זיך אין דער לאנדאנער בארא פון העקני, אבער די פעראנען זענען אין טאטנהאם אין דער לאנדאנער בארא פון הארינגיי אין צפון לאנדאן.
באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:
טורקיז (קאליר)
לינקס ווערט געוויזן דער וועב קאָליר וואס הייסט טורקיז.
קאַטעגאָריע:קאלירן
קריסטאפער דאד
לינקס|קליין|250px|קריסטאפער דאד קריסטאפער דזשאן דאד (געבוירן 7טן מיי, 1944) איז א אמעריקאנער אדוואקאט, פאליטיקער און דער יעצטיגער סענאטאר פון קאנעטיקוט, זייט 1981. ער איז א דעמאקראט.
דאד איז געווען א קאנגערסמאן פון 1975 ביז 1981 ווען ער איז געווארן א סענאטאר, זייט 1989 איז דער סיניאר סענאטאר פון קאנעטיקוט, ער איז דער יעצטיגער טשעירמאן פון די סענאט באנקינג קאמיטע.
וועבלינקען
קאטעגאריע:פאראייניגטע שטאטן סענאטארן קאטעגאריע:אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008 קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
1טן אקטאבער
1 אקטאבער איז דער 274סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (275סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך91 טעג.
געשטארבן
01
נאציאנאלע ביבליאטעק פון שוועדן
די ביבליאטעק געפינט זיך אין צענטראלן שטאקהאלם.
די זאמלונגען
אין די זאמלונגען פון דער ביבליאטעק זײַנען פאראן  מער ווי 20 מיליאנען אביעקטן. אחוץ ביכער  זײַנען פאראן  אויך  אפישן, בילדער,  האנטשריפטן און רעקלאמדרוקערייען. די אוידאוויזועלע זאמלונג באשטייט פון מער ווי  7 מיליאנען איינגעשפילטע שעה'ען.
די ביבליאטעק פארוואלטעט פארשוינארכיוון  פון צווישן אנדערע  אסטריד לינדגרען, אויגוסט סטרינדבערג און דאג האמארשעלד.
פליכטצושטעלונג
וועדליג דעם הײַנטיקן פליכטצושטעלונגגעזעץ מוז דער אויסגעבער פון געדרוקטן מאטעריאל  וואס וועט צעשפרײַט ווערן איבער שוועדן איינשיקן איין עקסעמפלאר פון  יעדן ווערק צו דער  נאציאנאלביבליאטעק און זעקס אנדערע פארשונגסביבליאטעקן. אויסגעבער פון פילם, מוזיק, טעלעוויזיע אדער ראדיא מוזן אויף א דערגלייכן אופן שיקן קאפיעס פאר דער ביבליאטעק. אבער אין געוויסע פאלן איז דאס אבליגאטאריש פאר בלויז א טייל פון די זענדרנגען.
דער געזעץ שטאמט פון דער קאנסליארדנונג אין 1661, ווען עס איז געווארן א געזעץ, אז אלע בוכדרוקער זאלן אריינשיקן צוויי עקסעמפלארן  פון יעדן שריפט וואס זיי האבן געדרוקט. איינער פון די עקסעמפלארן זאל ווערן געגעבן דעם ריקסארכיוו און דער צווייטער דער נאציאנאלביבליאטעק. דער געזעץ איז אייגענטלעך געשאפן געווארן  צו  קאנטראלירן דעם אפיניאן איידער צו האלטן דאקומענטן פאר דער צוקונפט.
קאאפעראציע צווישן די ביבליאטעקן
די נאציאנאלביבליאטעק איז פאראנטווארטלעך פאר געבן אינפארמאציע צו די העכערע אויסבילדונג און פארשונג. דאס הייסט צו פארהאנדלען צווישן אלעס וועגן צענטראלע  טראקטאטן כדי  צו  מאכן דעם צוגאנג צו פארשיידענע דאטע–באסען לייכטער.
די ביבליאטעק קאארדינירט א צאל פון עקספערט– און קאמפעטענסגרופן וואס ארבעטן מיט  ענינים בנוגע די וועלט פון ביבליאטעקן. צום ביישפיל דיגיליזאציעס, סיסטעמען פון קלאסיפיקאציע און  דעם געמיינזאמען קאטאלאג ליבריס.
מע ארבעט אויך אויס אויסבילדונגען און שטיצט  פראיעקטן וועלכע זיינען רעלאטירט צו  ביבליאטעקן.
אינסטאנץ
די נאציאנאלביבליאטעק איז אן אינסטאנץ פון דער מלוכה וואס האט א אונטערשטעלוננ צו דעם אויסבילדונגסדעפארטעמענט.
באזוך
די נאציאנאלביבליאטעק ליגט אינעם פארק הומלעגארדען אין צענטראלער שטאקהאלם. די ביבליאטעק איז אפן פאר עפנטלעכגייט. ווער איז מער ווי 18 יאר אלט און קען זיך לעגיטימירן קען באשטעלן מאטעריאל פון די זאמלונגען. עס איז פאראן באזאנדערע כללים  פאר פארשוינען וועלכע  וווינען נישט אין שוועדן אדער האבן נישט קיין שוועדישן פערסאן־נומער.
וועבלינקען
59.33806°N, 18.07215°W
קאַטעגאָריע:ביבליאטעקן קאַטעגאָריע:שוועדן
לאה (נאָמען)
לאה איז א געגעבן נאמען פון אסאך.
מענטשן
קאַטעגאָריע:געגעבן נעמען
בלעטערער
קליין|200x200פיקס א בלעטערער איז א קאמפיוטער פראגראם וואס לייענט און צייגט אינטערנעט־בלעטער פארן באנוצער.
די פיר מערסטע פאפולערע בלעטערערס זענען גוגל כראם, פייערפאקס, אינטערנעט עקספלארער און סאפארי.
א בלעטערער האט א פענסטערל וואו מען קען אריינקלאפן דעם URL פון א געוואונשטן בלאט.
קאַטעגאָריע:אינטערנעט
ריכטער סקאלע
די ריכטער סקאלע גיט א נומער וואס מעסט די שטארקייט פון אן ערדציטערניש.
די ריכטער סקאלע איז געווארן אנטוויקלט אין 1935 דורכן געאלאג טשארלס ריכטער (Charles Francis Richter) אין קאלאבאראציע מיט בענא גוטנבערג (Beno Gutenberg), ביידע פונעם קאליפארניע אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע ("קאלטעק").
די ריכטער סקאלע ווייזט די שטארקייט פון ערדציטערנישן אויף א לאגריטמישער סקאלע (צו באזע 10), דאס הייסט אן ערדציטערניש מיט א מאס 7 אויף דער ריכטער סקאלע איז 10 מאל אזוי שטארק ווי אן ערדציטערניש מיט מאס 6. דעריבער ניצט מען א לאגריטמישע סקאלע ווייל די שטערקסטע ערדציטערניש וואס מ'האט אמאל געמאסטן (9.5 אויף דער ריכטער סקאלע) איז 1,600,000,000 אזוי גרויס ווי די שוואכסטע ערדציטערניש וואס מ'קען מעסטן. דער נומער אויף דער ריכטער סקאלע מעסט פארהעלטענישמעסיג די ענערגיע באפרייט אין דעם מיטלפונקט פון אן ערדציטערניש.
דער יסוד פון מעסטן איז א באוועגונג 100 ק"מ פונעם מיטלפונקט פון דער ערדציטערניש. א גרייס פון 1.0 אויף דער ריכטער סקאלע איז א באוועגונג פון א הונדערטל פון א מיקראן. א גרייס פון 2.0 איז א באוועגונג פון א צענטל פון א מיקראן. א גרייס פון 3.0 איז א באוועגונג פון א מיקראן א.א.וו. די מאס פון ענערגיע באפרייט צווישן צוויי נומערן אויף דער ריכטער סקאלע איז דרייציג מאל אזוי ווי די פריערדיגן.
די גרעסטע שטארקייט וואס מ'האט אמאל געמאסטן איז געווען א סעריע פון ערדציטערנישן מיט גרייס 9.5 אין טשילע אין 1960.‏‏
די פאלגנדע טאבעלע ווייזט די שטארקייטן פו ערדציטערנישן לויט דער ריכטער סקאלע:
קאַטעגאָריע:סייסמאלאגיע קאַטעגאָריע:ערדציטערנישן קאַטעגאָריע:מאס
דעזיין
קליין|א שיינער פאָרמגעבונג פון א [[לאמפ.]] דעזיין אדער פלאנעווען איז די פּלאַנירונג וואס לייגט דער באזיס פון באשאפן דעם פאָרמגעבונג און\אדער געשטאלט פון יעדן אביעקט און סיסטעם ערווארבן דורך דעם מענטש. אין איר מער ברייטערער אפטייטש, נוצט מען דאס ווארט דעזיין פאר קונסט און אינזשעניריע.
וועבלינקען
* קאַטעגאָריע:קונסט
23סטן יאנואר
23 יאנואר איז דער 23סטער טאג פון יאר, אין דער פערטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 342 טעג (343 אין אן עיבור־יאר).
געשטארבן
23
הארלי באן סטאנציע
הארלי  איז א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער ברייטאן הויפטליניע וואס באדינט דאס שטעטל הארלי, סארי, ענגלאנד. די סטאנציע ווערט באדינט דורך סאדערן און טעמזלינק.
היסטאריע
די ערשטע סטאנציע האט זיך געעפנט אום 12טן יולי 1841 275 מעטער צפון פון דער היינטיקער סטאנציע. די היינטיקע סטאנציע האט זיך געעפנט דעם 31סטן דעצעמבער 1905.
סאדערן
נאר אין די שפיץ שעה׳ן
טעמזלינק
אין די נישט שפיץ שעה׳ן:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין סארי קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
זכרון שלום
זכרון שלום איז א מוסד וואס געט זיך אפ מיט פארשפרייטן ספרים און אנדערע אויסגאבעס, צ.ב.ש. מחזורים, זמירות און אנדערע, וואס איז בעיקר געשטעלט צו פארשפרייטן די מנהגים און הלכות און אזוי אויך פריוואטע שמועס'ן א.ד.ג. פון בעל ויואל משה זצ"ל, אבד"ק סאטמאר, און מיסד פון די סאטמארער חסידישער הויף נאכן צווייטע וועלט מלחמה
עס ווערט אנגעפירט דורך הרב יחזקאל לויפער וואס ער איז דער עלטסטער זון פון ר' שלום ז"ל, פון די קינדער וואס ער האט געהאט נאך די מלחמה.
ביז מיט אייניגע יארן צוריק האט ער געארבעט בשותפות מיט הרב אברהם דוד גליק אונטערן נאמען דפוס מזל אבער אין די לעצטערע יארן איז א שווארצע קאץ אריבער געלאפן צווישן זיי, און זיי האבן זיך צעטיילט, און זינט דאן ארבעט אברהם דוד גליק ווייטער אונטער דעם נאמען דפוס מזל, און יחזקאל לויפער האט אגיטירט א נייעם מכון אונטער נאמען זכרון שלום, און אנדענק פון זיין פאטער.
קאטעגאריע:סאטמאר קאטעגאריע:ספרים אגיטירער
הערשעלע סקווערער
רבי נפתלי צבי פון שטאט סקווירא, אדער ווי מ'האט אים גערופן מיט ליבשאפט רבי הערשעלע סקווערער, איז געווען דער עלטצטער אור-אייניקל פונעם הייליגער בעל שם טוב, זייענדיג דער דריטער דור. ער איז געווען א זון פון רבי אהרן טיטיעווער, זון פון רבי צבי הערש, זון פון רבי ישראל בעל שם טוב.
ער האט געוואוינט אין דער שטאט סקווירא, אוואו ער איז געווען דער גוטער יוד, און איז דארט נסתלק געווארן אום י"ח תשרי, און איז געווארן באהאלטן אינעם ארטיגן בית החיים.
שפעטער מיט יארן, ווען ער האט שוין נישט געלעבט, איז געווארן ביי אים אן איידעם, דער רבי ר' איציקל סקווירער, וואס האט גענומען ביים דריטן שידוך זיין טאכטער חנה סימא, און געזאגט דערביי; איך טו דעם שידוך נישט פאר געלט אדער פאר כבוד, נאר בלויז ווייל כ'וויל געבערן נאך נשמות וואס זאלן זיין אייניקלעך פונעם הייליגן בעל שם טוב.
זיין משפחה
רבי הערשעלע'ס קינדער זענען:
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט קאַטעגאָריע:רוסישע אדמורי"ם קאַטעגאָריע:סקווירא
סעגעד
סעגעד איז די דריטע גרעסטע שטאט אין אונגארן (נאך בודאפעשט און דעברעצין), די גרעסטע שטאט און דער געביט־צענטער פונעם  דרום גרויסן פלוין און די קאנטשטאט פון טשאנגראד. דער אוניווערסיטעט פון סעגעד איז איינער פון די חשובסטע אוניווערסיטעטן אין אונגארן. סעגעד באדעקט א שטח פון 280.84 קוואדראט ק"מ, און האט א באפעלקערונג פון 170,052 מענטשן (2012).
געאגראפיע
סעגעד ליגט נישט ווייט פונעם דרום גרענעץ פון אונגארן, אויף ביידע ברעגן פונעם טייס ביים מויל פונעם מאראש טייך.
דער קלימאט איז קאלט אין ווינטער, ווארעם אין זומער, מיט ווייניג רעגן. די זון שיינט א סך שעה'ן אין יאר, דעריבער רויפט מען סעגעד "די שטאט פון זון".
יידן און יידישקייט
קליין|רעכטס|די נייע שול אין סעגעד (געבויט תרס"ב) כמעט די גאנצע יידישע געמיינדע פון סעגעד איז אומגעקומען ביי דער חורבן אייראפע.
דער באריכט
דער באריכט איז געווען א יודיש שפראכיגע פרומע צייטונג ארומגעשיקט פריי וועכנטליך במשך עטלעכע חדשים אין יאהר תשס"ה פאר אלע איינוואוינער אין קרית יואל, מאנרא.
עס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך די מינאריטעט אפאזיציע צו די ווילידזש, די בני יואל און זאליס, כדי צו קריגן מאמענטום ביי די וואלן.
למעשה האבן זיי נאך בערך א האלב יאהר געהאט צו ווייניג רעקלאמעס צו קענען פינאנציעל אנגיין, ממילא האבן זיי זיך געמוזט צושפארן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידיש שפראך צייטונגען קאַטעגאָריע:פרומע צייטונגען קאטעגאריע:סאטמאר
חכם באשי
חכם באשי (טערקיש, טייטש "הויפט חכם") איז אן עהרע טיטל פאר א ספרדישער הויפט רב אין דער אטאמאנישער אימפעריע.
קאַטעגאָריע:רבנים
טורקיז (באדייטן)
טורקיז איז אן איידלשטיין.
5טן אויגוסט
דעם 5טן אויגוסט איז דער 217טער טאג פון יאר (218טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 148 טעג.
100px|קליין|סיר האמפֿרי גילבערט
געשטארבן
05
פעליקס חיימאוויטש
פֿעליקס חײַמאָוויטש ({געב' דעם 5טן פעברואַר 1948) איז אַ ווײַסרוסישער און אַ ייִדישער דיכטער. אויף ווײַסרוסיש פאַרעפנטלעכט ער זײַנע ווערק אונטערן פּען-נאָמען Фелікс Баторын (פעליקס באַטאָרין).
ביאָגראַפיע
פעליקס חײַמאָוויטש וווינט אין מינסק און האָט געאַרבעט אַלס דאָקטער ביז 2010.
לידער-זאַמלונגען
•	רעדן מיט עכאָ, תל-אָבֿיבֿ, 2016
Яблычны пах цішыні 2018
אַ בוך פון דאָקומענטאַלער פּראָזע
Чорны год 2011
מיני מויז
קליין מיני מויז אדער מיני מאַוס (ענגליש: Minnie Mouse) איז אַ קאַרטון כאראקטער. מיני איז די חברטע פֿון מיקי מויז. די ביידע זענען געשאַפֿן געווארן דורך וואָלט דיזני. זי איז געבוירן געווארן דעם 18טן נאוועמבער 1928, און האט ערשטנס באַווייזט זיך אין דעם קורצן פֿילם "עראָפּלאַן באַנעמעניש" (1928).
פעליקס חיימאוויטש
וועבלינקען
קאַסטוס לאַשקעוויטש, "דער לעצטער יידישער דיכטער". אַן אינטערוויו מיט פעליקס חיימאָוויטש וועגן יידיש און ווײַסרוסיש אין זײַן שאַפונג (אויף ווײַסרוסיש)- http://news.tut.by/culture/215837.html וועגן פעליקס באַטאָרין (חיימאָוויטש) אויפן וועבזײַטל פונעם פאַרבאַנד פון די ווײַסרוסישע שרײַבער (אויף ווײַסרוסיש) - http://lit-bel.org/by/friends/b/167.html
מיני מויז
גלעטלינגען
מיני מויז האט צוויי גלעטלינגען, אַ הונטין און אַ קאָטער. די הונטינ'ס נאָמען איז פֿיפֿי. פֿיפֿי האט פֿינף הינטעלעך פֿון מיקי'ס הונט פּלוטאָ. פּלוטאָ איז געווען מיקי'ס ערשטע הונט, און דאַמאָלסט איז זיין נאָמען געווען ראָווער (Rover). מיני האט אויך אַ קאָטער מיטן נאָמען פֿיאַגראָ, דער זעלבער קאָטער פֿונעם דיזני פֿילם "פּינאָקיאָ". לעצטנס האט זי אַדאָפּטירט צוויי נייע גלעטלינגען, אַ יאַשטשעריצע און אַ שלאַנג מיט די נעמען לאָלי און פּאָפּ.
פעליקס חיימאוויטש
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:יידן פון בעלארוס קאַטעגאָריע:יידיש שפראך שרייבערס קאַטעגאָריע:יידישע דאקטוירים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
מיני מויז
חתונה מיט מיקי
אין אַן אינטערוויו מיט וואָלט דיזני אין 1933 האט ער געזאגט אַז מיקי און מיני זענען פֿאַרהייראַט אין פּריוואַטן. אויך האט ער געזאגט אַז אַ סאַך מענטשן האבן דאס געפֿרעגן פֿון אים. זיי זענען פֿאַרהייראַט אין אַ טייל פֿילמען, און קאַװאַלירן אין אַנדערע.
קאַטעגאָריע:מיקי מויז אוניווערס כאראקטערן
11טן יולי
פייערטעג
11
עטרת
עטרת פאבלישינג איז א פירמע אין ברוקלין, ניו יארק, היינט פון די גרעסטע מפיצי און מו"ל ספרים, וואס איז געגרינדעט געווארן דורך הר"ר יעקב משולם גרינפעלד ז"ל וועלכער איז געווען דער תורה שרייבער פאר מרן בעל ויואל משה מ'סאטמאר זי"ע, און ער האט דאס געניט אנגעפירט ביז עס איז געווארן א ריזיגע פירמע וואס שטעלט צו די וויכטיגסטע ספרים פאר מינימאלסטע פרייזן, ווי אויך האט ער מיט דעם געלד וואס ער האט זיך געשאפן פאר די פירמע ארויסגעהאלפן מענטשן ווי און ווען ער האט נאר געקענט און אליינס אויפגעשטעלט אדער פינאנציר עטליכע גמ"חן, מיט גרינגע טערמינען, און ווי ער האט נאר געהערט אז איינער נויטיגט זיך אין געלד זיך צו שטעלן אויף די פוס איז ער שטענדיג דארטן געווען
ישראל זופניק
ר' ישראל זופניק (1915-1983) איז געווען א חסידישער סאטמארער פילאנטראפ וואס האט געהלאפן אויפבויען די סאטמארער דינאסטיע אין ניו יארק, ער האט פינאנצירט פארשידענע פראמינענטע סאטמארער פראיעקטן אין ניו יארק און אין ארץ ישראל. זיינע באשעפטונגען זענען געווען מיט בוימל.
ער האט פאר די קריג געהאט א ווייב מיט זעקס קינדער, וועלכע זענען אלע אומגעקומען. ער האט נאך די קריג נאכאמאל חתונה געהאט, אבער איז נעבעך געשטארבן קינדערלאז.
קאַטעגאָריע:סאטמארער חסידים
טורקיז
דער טורקיז איז געווען פון די ערשטע איידלשטיינער באנוצט צו ווערן; שטיינער פון טויזנטער יאר צוריק זענען געפונען געווארן אין וואס איז היינט איראק.
די קאליר איז פון הימל-בלוי צו גרין, לויט די מאס פון אייזן און קופער וואס געפונט זיך אין יעדע שטיין,
דער נאמען טורקיז שטאמט פון דעם פראנצויזישן נאמען פאר טערקיי, ווייל דער שטיין איז ערשט אנגעקומען קיין אייראפע דורך טערקיי.
קאַטעגאָריע:איידלשטיינער
אלכסנדר סענדער אייכנשטיין
רבי אלכסנדר סענדער אייכנשטיין זצ"ל (ה'תק"ל - כ"א מנחם אב ה'תקע"ח) איז געווען רב אין קאמארנא.
אפשטאם
רבי סענדער איז געבוירן אין סאפרין אין יאר ה'תק"ל, דער דריטער זון צו זיין פאטער, הרב יצחק אייזיק אייכנשטיין, פון סאפרין, און צו זיין מוטער מרת הינדא א טאכטער פון הרב צבי.
רבנות
רבי סענדער איז געווען רב אין זידיטשוב און אין זורובנא, אין יאר ה'תקע"ב איז ער געווארן רב אין קאמארנא
הסתלקות
רבי סענדער איז נפטר געווארן זייענדיג אין איהעל, כ"א מנחם אב ה'תקע"ח, און דער ישמח משה האט אים מספיד געווען
רעפערענצן
אייכנשטיין, אלכסנדר סענדער קאַטעגאָריע:זידיטשוב
כפר חב"ד באן סטאנציע
כפר חב"ד באַן סטאַנציע איז א ישראל באנען סטאנציע פאר פאסאזשירן, אויפגעשטעלט אין 1952, וואס דינט כפר חב"ד און צריפין.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל
אסתר (נאָמען)
אסתר איז א געגעבן נאמען פון אסאך.
מענטשן
קאַטעגאָריע:געגעבן נעמען
יעקב יוסף
רבי יעקב יוסף (18טן אקטאבער 1946, כ"ג תשרי ה'תש"ז – 12טן אפריל 2013, ב' אייר ה'תשע"ג) איז געווען א ראש ישיבה אין דער "מדרש חזון יעקב" ישיבה אין שכונת הבוכרים און מחבר פונעם ספר בעתה אחישנה. ער איז געווען א מיטגליד אינעם ירושלים מוניציפאליטעט און א כנסת דעפוטאט פון דער ש"ס פארטיי אין 11טן כנסת.
ביאגראפיע
געבוירן צו הרב עובדיה יוסף און מוטער מרגלית יוסף.
די קינדער פון רבי יעקב יוסף און זײַן ווײב נצחיה יוסף (טאכטער פון ר' עמרם אזולאי השקדן) זענען:
זיינע רבי׳ס
קאַטעגאָריע:ספרדישע ראשי ישיבות קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות
ראפאעל נאדאל
ראַפֿאַעל נאַדאַל פאַרערא (געב׳ מאַנאַקאָר, באלעארישע אינזלען, 3טן יוני 1986) איז א שפאנישער פראפעסיאנעלער טעניס שפּילער וועלכער צייגט דער פערטער אין דער ATP ראַנג. און איינער פון די בעסטער פון אַלע מאָל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:טעניס שפילער קאַטעגאָריע:שפאניער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
טערקי סטריט באן סטאנציע
טערקי סטריט איז א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויפן סאטבורי שלייף פון די לי וואלי ליניעס, וואס געפינט זיך אינעם בולזמור געגנט אין ענפילד.
די סטאנציע געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 6.
היסטאריע
טערקי סטריט סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אקטאבער 1891 מיטן נאמען פֿארטי היל דורך דער גרויסאיסטערן אייזנבאן. פון 1909 האט זיך קיין פאסאזשירן באן נישט אפגעשטעלט דא. אין 1960 האט מען עלעקטריפיצירט די ליניע און זי געעפנט צו פאסאזשירן און די סטאנציע האט באקומען איר היינטיקן נאמען.
די לי וואלי ליניעס זענען געווארן א טייל פון דער לאנדאנער איבערגרונט אין 2015.
באדינונגען
די נארמאלע נישט שפיץ־שעה׳ן באדינונג איז:
מילטאן פרידמאן
מילטאן פֿרידמאַן (31סטן יולי, 1912 – 16טן נאוועמבער, 2006) איז געווען אן אמעריקאנער עקאנאמיסט, סטאטיסקער, מחבר און פראפעסאר ביים אוניווערסיטעט פון שיקאגא מער ווי דרייסיג יאר. ער איז געווארן באלוינט מיטן נאבעל פריז פאר עקאנאמיק, און איז באוואוסט פאר זיין פארשונג אין פארניץ אנאליז און געלטיקע היסטאריע און טעאריע. אלס א פירער פון דער שיקאגא שולע פון עקאנאמיק, האט ער געהאט אן איינפלוס אויף דער פארשונג אגענדע אין דער עקאנאמיק פראפעסיע. אין אן ארומפרעג פון עקאנאמיסטן האט מען געהאלטן פרידמאן דער צווייטער פאפולערסטער עקאנאמיסט פונעם 20סטן יארהונדערט נאך דזשאן מיינארד קינס, און דער עקאנאמיסט האט אים באשריבן "דער עקאנאמיסט וואס איז דער גרעסטער בעל־השפעה אינעם צווייטן העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט…אפשר פון אים אינגאנצן."
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן קאַטעגאָריע:עקאנאמיסטן קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
ייד
קליין|מרכז| היידן יהודים מפורסמים בעולם ייד (אויך איד אדער יוד); ביי א פרוי יידענע (אויך אידענע אדער יודענע), איז א מענטש וואס געהערט צום יידישן פאָלק.
דאס אידישע פאלק
אידן זענען מענטשן וואָס ווערן אַריין געבוירן אין דעם קליינעם אבער גאר וויכטיגן אידישן פאָלק, אָדער זענען זיך מגייר, אָנצונעמען דעם אידישן גלויבן, און זענען אויטאַמאַטיש קנעכט וואָס זענען אויסדערוועלט ביים באַשעפער פון דער וועלט אלס זיין הייליג פאלק אידן, און זענען פאַרפליכטעט מיט תורה און אירע תרי"ג מצוות.
איבער 165 מאל ווערט אין דער תורה דערמאנט אז גאט איז דער גאט פון אידן - אין צוגאב צו פילע מאל וואס ער ווערט דערמאנט אלס דער גאט פון יעקב, אדער די גאט פון דיינע עלעטערן.
לויט די פסוקים ערקלערט גאט, אז פון צווישן אלע גרויסע אנטוויקלונגען פון באשעפעניש, זענען אונזערע עלטערן דאס מערסטע באליבט, און זייערע קינדער נאך זיי פאר שטענדיג.
לויטן רמב"ם איז דער ענד-ציל פונעם אויבערשטן אז אלע מענטשן זאלן גלייבן און וויסן פון אים, און האט אויסגעוועלט דאס אידישע פאלק פאר דעם ציל.
איינע פון די צילן, סיבות, און מיסיעס פון דעם איד: איז צו לויבן גאט, און מען זאגט א פשעט'ל אז דערפאר הייסט ער "איד" פון לשון אודה און הודיה, זיי לויבן און דאנקען גאט מיט זייער מויל, פירונג, און טוהאונגען. ווי דער נביא ערקלערט:
היסטאריע פון אידישן פאלק
די היסטאריע פון אידישן פאלק ציט זיך שוין פאר איבער דריי און האלב טויזנט יאר, עס איז איינע פון די עלסטע פעלקער וואס עקזיסטירט נאך ביז היינט. איר גרינדונג און היסטאריע איז ברייט באשריבן אין תנ"ך און אין מדרשים. אין קורצן איז עס ווי פאלגנד.
די אבות
די גרינדער פונעם אידישן פאלק זענען די דריי אבות, אברהם, יצחק און יעקב, זיי ווערן באטראכט אלס די אבות און גרינדער פונעם אידישן פאלק. פון א געוויסן שטאנדפוקט איז אבער יעקב אבינו דער פאקטישער אנהויב פונעם אידישן פאלק, וויבאלד אנדערש פון אברהם און יצחק וועלכע האבן געהאט אויך אנדערע קינדער וואס זענען נישט א טייל פון אידישן פאלק, איז אבער יעקב אבינו געווען דער 'מבחר שבאבות' וויבאלד ער איז געווען 'מטתו שלימה' און אלע זיינע זין, די צוועלף שבטים, האבן צוזאמען אויפגעשטעלט דעם אידישן פאלק. דערפאר ווערט דאס אידישע פאלק אנגערופן אין תנ"ך אויף זיין נאמען, 'יעקב', און הויפטזעכליך 'ישראל', דער נאמען וואס גאט האט אים געגעבן נאכן אויפשטעלן די צוועלף שבטים, די גרינדער פון כלל ישראל. און 'ישראל' איז טאקע געבליבן דער צענטראלער און הויפט היסטארישע נאמען פונעם אידישן פאלק. סיי ישראל אליינס און סיי מיט פארשידענע צוגעבונגען ווי בני ישראל, עם ישראל, כלל ישראל און כנסת ישראל.
יוסף הצדיק, דער זון פון יעקב, פארנעמט אויך א פלאץ צווישן די גרינדער פון כלל ישראל. וויבאלד ער האט געגרינדעט צוויי שבטים, אפרים און מנשה, וועלכע ווערן פאררעכנט גלייך אויף גלייך מיט די אנדערע שבטים, די ברידער פון יוסף, דעריבער איז ער אין דעם הינזיכט פונקט ווי זיין פאטער יעקב. און נישט נאר כלפי די אייניקלעך פון אפרים און מנשה, נאר אפילו אן אנדערע, פון סיי וועלכע אנדערע שבט, קען זיך דערקלערן אלס אן אפשטאמיגער פון יוסף הצדיק און עס וועט נישט פאררעכנט ווערן אלס א ליגנט.
אנטוויקלונג אלס פאלק אין מצרים
אין יאר ב'רל"ח האט זיך יעקב אבינו מיט זיין גאנצער פאמיליע אריבערגעצויגן פון כנען קיין מצרים וואו זיי האבן זיך באזעצט אינעם פראווינץ גושן. אין מצרים האט זיך די משפחה פאראייניגט נאכדעם וואס יוסף איז שוין דארט געווען זייט צוויי און צוואנציג יאר פריער און האט שוין געהאט דארט צוויי זין. צוזאמען זענען זיי דעמאלט געווען זיבעציג פערזאן. אין לויף פון די קומענדע יארן זענען זיי זיך צואוואקסן אויף א גאר שנעלע ראטע, פארפלייצנדיג דעם גאנצן געגנט פון גושן מיט שווערע טויזנטער, ביז אז ביי יציאת מצרים, זענען זיי שוין געווען גענוג גרויס אין צאל צו קענען ווערן אנגערופן א פאלק. נאכדעם וואס משה רבינו האט זיי ארויסגעפירט פון מצרים אין יאר ב'תמ"ח האבן זיי זיך געציילט אויף אריבער זעקס הונדערט טויזנט, אריינרעכנענעדיג בלויז מענער צווישן צוואנציג און זעכציג יאר אלט.
אין ארץ ישראל
אין יאר ב'תפ"ט באלד נאך וואס זיי האבן צוזאמען מיט משה רבינו באזיגט די פעלקער אויף מזרח זייט פונעם טייך ירדן, האט זיי יהושע בן נון אריינגעפירט קיין כנען, און איבערגענומען דאס לאנד פון די זעקס פעלקער וואס זענען אויסגערעכנט אין די תורה אז זיי האבן זיך דארט געפונען. אנגעהויבן האבן זיי מיט יריחו, נאכפאלגנדיג מיט פילע אנדערע שטעט ווי זיי האבן אפגעהאלטן וואונדערליכע זיגן איינע נאך די אנדערע. ביז פערצן יאר שפעטער, אין יאר ב' תק"ג, האבן זיי שוין געהאט איינגענומען דאס מערהייט פונעם לאנד, און עס איז שוין געווען איינגעטיילט אויף צוועלף עקסטערע פראווינצן, פאר יעדן שבט זיינע אייגענע שטעט און זיין באזונדערע ווירטשאפט. צוויי און א האלב שבטים האבן זיך איינגעארדנט אויפן מזרח'דיגן זייט פונעם ירדן, און די איבעריגע ניין און האלב שבטים אויפן מערב'דיגן זייט. דאס גאנצע לאנד צוזאמען האט דאן באקומען דעם נאמען 'ארץ ישראל'.
דורכאויס די קומענדע עטליכע הונדערט יאר זענען זיי געווען געפלאגט פון פילע מלחמות מיט די ארומיגע פעלקער, ווי עמון, ארם און פלשתים. זיי האבן נישט פארמאגט קיין קעניג נאר אנשטאט זענען געווען די 'שופטים' וועלכע האבן נישט געהאט קיין פולקאמע אויטאריטעט אויפן פאלק. ביזן יאר ב'תתפ"ב ווען שמואל הנביא האט געזאלבט שאול המלך פון שבט בנימין אלס דער ערשטער קעניג איבערן גאנצן פאלק ישראל. צוויי יאר שפעטער, ב'תתפ"ד, איז דוד בן ישי, שאול'ס אן איידעם, ברייט באקאנט געווארן איבערן לאנד אלס דער צוקונפטיגער קעניג, נאכן געזאלבט ווערן דורך שמאול אויף גאט'ס באפעל. עטליכע מאנאטן דערויף איז שאול אומגעקומען אין א מלחמה מיט די פלישתים און דאן האט דוד איבערגענומען די מלוכה, צוערשט אין חברון, בלויז אויף זיין אייגן שבט יהודה, און זיבן יאר שפעטער איז ער געווארן קעניג איבערן גאנצן פאלק, אויף אלע שבטים. דעמאלט איז ער אריבער קיין 'ירושלים' וואס איז פארוואנדלט געווארן אלס דער הויפטשטאט פון ארץ ישראל.
דוד המלך האט געלעבט און איז געווען קעניג ביז דריי און דרייסיג יאר שפעטער, און דורכאויס זיין קעניגרייך האט זיך ארץ ישראל פיל אויסגעברייטערט, נאכדעם וואס ער איינגענומען און אנעקסירט פיל טעריטאריע פונעם דערנעבנדיגן ארם. דערנאך האט געקעניגט זיין זון שלמה, וועלכער האט אויפגעבויט דעם 'בית המקדש' אין ירושלים. אין זיין צייט איז דאס פאלק געווען ברום המעלות, ער האט געוועלטיגט איבער פילע פעלקער און לענדער, און די גאנצע וועלט איז געווען באצויבערט פון זיין אויסערגעווענליכן קלוגשאפט און פארשטאנד. נאך זיין טויט האט זיך דאס פאלק צוטיילט, בלויז די שבטים יהודה און בנימין זענען פארבליבן מיט רחבעם בן שלמה, און די איבעריגע צען שבטים האבן זיך אפגעטיילט און געקרוינט ירבעם בן נבט אלס קעניג אין שומרון. זינט דאן זענען זיי טאקע פארבליבן אלס איין פאלק, אבער מיט צוויי באזונדערע קעניגרייכן, מלכות יהודה און מלכות ישראל.
יהודה אלס דער צענטראלער שבט
אין יאר ג'ר"ה האט זיך געענדיגט דער 'מלכות ישראל', נאכדעם וואס די צען שבטים זענען פארטריבן געווארן פון ארץ ישראל דורך אשור. און אין ג'של"ח איז חרוב געווארן ירושלים צוזאמען מיטן ערשטן בית המקדש דורך בבל, און מיט דעם האט זיך געענדיגט דער 'מלכות יהודה'. זיבעציג יאר שפעטער האט זיך דאס מערהייט פון שבט יהודה, מיט א מינאריטעט פון עטליכע אנדערע שבטים, צוריקגעקערט קיין ארץ ישראל צוזאמען מיט עזרא הסופר, און זיי האבן אויפגעבויט דעם צווייטן בית המקדש וואס איז חרוב געווארן פיר הונדערט און צוואנציג יאר שפעטער דורך די רוימער.
נאכדעם וואס 'מלכות ישראל' איז פארטריבן געווארן, האט מען אנגעהויבן רופן דאס פאלק, 'יהודיים', וואס איז שפעטער פארוואנדלט געווארן אין אידיש אלס 'ייד', 'יוד' אדער 'איד', אויפן נאמען פון יהודה, וויבאלד זיי זענען פארבליבן די מערהייט אין ארץ ישראל, און זיי האבן זיך אומגעקערט פון גלות בבל קיין ארץ ישראל. כאטש עס זענען אויך געווען טיילן פון אנדערע שבטים, איז אבער יהודה פארבליבן אלס דער מערהייט און מערסט אנגעזעענע שבט. אויך זענען זיי נאך גלייך ביים אנהויב פון די אנטוויקלונג פון כלל ישראל געווען אנערקענט אלס דער פירענדע און צענטראלע שבט, דערפאר פאררופט זיך כלל ישראל אויף זיין נאמען. מען טרעפט שוין אז זיי ווערן אזוי אנגערופן אין ספר דניאל, 'גוברין יהודאין', און אויך אין מגילת אסתר, 'יהודיים' און מרדכי 'היהודי' (כאטש זיין אפשטאם איז פון שבט בנימין ).
גלות פון די עשרת השבטים
אין יא ג'ר"ה האט סנחריב דער קעניג פון אשור טאטאל איינגענומען די גאנצע טעריטאריע פון מלכות ישראל, פארטריבן די צען שבטים אונטערן נהר גוזן, און געברענגט קיין ארץ ישראל אנשטאט זיי אנדערע פעלקער וואס ער האט דארט באזעצט. זינט דאן זענען די צען שבטים ווי פארשוואונדן געווארן פון די ארענע, זיי זענען ווי פארלוירן געווארן פון דער מאפע און האבן זיך נישט צוריקגעקערט ביזן היינטיגן טאג. נהר 'גוזן' איז א לשון פון פארגעסן, ווייל גאט האט זיי געשטראפט אז זיי זאלן פארגעסן ווערן פון דער מענטשהייט צוליב דעם וואס זיי האבן פארגעסן פון גאט.
אין די לעצטע עטליכע הונדערט יאר זענען אפירגעקומען פארשידענע עדות און פילע טעאריעס איבערן היינטיגן אידענטיטעט און וואוינארט פון די עשרת השבטים. א טייל טעאריעס זענען אויף שבטים פון פארשידענע פארשטופטע פלעצער ווי אפריקע, אויך זענען דא וואס צייכענען אן אויף געוויסע אינדיאנע שבטים אין אמעריקע, אבער די מערהייט פון די עדות זענען קאנצעטרירט ארום פעלקער פון אזיע און ווייטן מזרח, וואס דאס שטימט מיט די פסוקים אז זיי זענען פארטריבן געווארן קיין 'לחלח וחבור'. כאטש אז די מערהייט פון די באטראפענע שבטים גלייבן היינט אין איסלאם, איז נאך פארט דא צו טרעפן ביי זיי פארשידענע אידישע סימנים און מנהגים, ביי געוויסע מער און ביי געוויסע ווייניגער. ווען די פאלאשן פון עטיאפיע האבן אנגעהויבן קומען קיין ארץ ישראל, האט די שאלה איבער זייער ריכטיגע אידענטיטעט באקומען אויך אן הלכה'דיגן כאראקטער, אויב מען קען פאקטיש זיך פארלאזן אויף די אלע באווייזן אז זיי שטאמען טאקע פון די עשרת השבטים אדער זיי דארפן זיך געהעריג מגייר זיין.
די ענדע פונעם גלות
אין דער תורה, ביים 'שירת האזינו', ווערט פאראויסגעזאגט די גאנצע אנטוויקלונג פונעם אידישן פאלק, פסוק נאך פסוק, וואס איז אלעס פונקטליך מקויים געווארן דורכאויס דער אידישער היסטאריע. ביזן לעצטן פסוק פונעם שירה, דער איינציגסטער פסוק וואס איז לויט סיי וועלכן באדייט נאכנישט מקויים געווארן: "הרנינו גוים עמו כי דם עבדיו יקום ונקם ישיב לצריו וכפר אדמתו עמו". שרייבט דארט דער רמב"ן אין דעם פאלגענדן לשון:
אידישע אמונה און רעליגיע
די אידישע אמונה און רעליגיע האט זיך אנגעהויבן מיטן גרינדונג פון אידישן פאלק און איז מיט איר מיטגעוואקסן דורכאויס די יארן פון איר אנטוויקלונג. עס האט זיך אנגעפאנגען, ווי עס שטייט אין ספרים, ביי אברהם אבינו, וועלכער האט אליינס איינגעזען און אנערקענט אין איינציגן באשעפער, און אויפגעשאקלט די וועלט באפעלקערונג צו אנערקענען אין גאט וואס האט באשאפן די וועלט נאכדעם וואס די וועלט איז געווען פארקראכן אין עבודה זרה זייט די צייטן פון דור הפלגה. עס זענען דא וואס זאגן אז ער האט אפילו געהיטן די תורה אזויווי עס איז שפעטער געגעבן געווארן פאר זיינע אייניקלעך. די אמונה האט אברהם אבינו איבערגעגעבן ווייטער פאר זיינע קינדער און איינקלעך - 'כי ידעתיו למען אשר יצוה את בניו ואת ביתו אחריו' (בראשית י"ח, י"ט).
כאטש אז דער אידישע רעליגיע האט זיך שוין אנגעהויבן צו אנטוויקלן ביי די אבות און טייל מצוות איז שוין דאן געגעבן געווארן פון באשעפער, ווי ברית מילה דורך אברהם אבינו, דער פארבאט צו עסן גיד הנשה דורך יעקב אבינו און נאך פארשידענע מצוות ווי שבת למשל, וואס די אידן האבן געהיטן נאך איידער מתן תורה, איז אבער דער אידישע רעליגיע מיט אלע אירע געבאטן און איינצעלהייטן געגעבן געווארן פאר די אידן ביי מתן תורה דורך משה רבינו נאכדעם וואס די אידן זענען ארויס פון מצרים. דאן, ביים זאגן 'נעשה ונשמע', אזויווי עס שטייט אין דער תורה, האט דאס אידישע פאלק פאקטיש אנגענומען די תורה און מצוות און זיך פולקאם פארבינדן דערמיט עס שטרענג אפצוהיטן און לערנען.
דער מעמד ביים הר סיני
עס שטייט אין דער תורה - וואס איז איבערגעגעבן געווארן פון טאטע צו זון, און פון זיידן צום אייניקל - אז צוויי חדשים נאכדעם וואס די אידן זענען ארויס פון מצרים, זענען איבער זעקס הונדערט טויזנט אידן (נישט אריינגערעכנט פרויען אין קינדער) געשטאנען ביים בארג סיני, און משה רבינו איז געשטאנען אויפן בארג צווישן פייער, און האבן געהערט און געזען זייער א הויכע קול פון באשעפער וואס האט זיי געזאגט די ווערטער פון די ערשטע צוויי דברות פון די עשרת הדברות - 'אנכי ה' אלקיך' און 'לא יהיה לך אלקים אחרים', נאכדעם האט משה פון צווישן די פייער איבערגעזאגט די ווייטערע אכט באפעלן פון די עשרת הדברות וואס ער האט געהערט פון באשעפער. דאן האט משה רבינו אויך באקומען די גאנצע תורה, שבכתב און שבעל פה, מיט אלע אוממצאלליגע פרטים און פרטי פרטים דערין, און דערנאך איבערגעגעבן פארן פאלק וועלכע האבן דאס ווייטער איבערגעגעבן פון דור צו דור, ווען דורכאויס די יארן האט מען דאס אנגעהויבן אראפשרייבן מער און מער, און היינט צוטאגס איז שוין דא אן אוצר פון צענדליגע טויזנטער אידישע ספרים איבער אלע נושאים אין אידישקייט.
יארן שפעטער האבן אנדערע פעלקער אויך אנגעהויבן צו גלייבן אז דער באשעפער האט זיך באוויזן אויפן בארג סיני צום אידישן פאלק, (ווי למשל די רוימער און די פעלקער פון אייראפע וועלכע האבן אנגענומען דעם קריסטליכן גלויבן, אויך די אראבער און פעלקער פון די מיטל מזרח און א טייל פון אזיע און אפריקע). היינט צוטאגס גלייבן בערך דריי און א האלב ביליאן מענטשן (60-55% פון וועלט באפעלקערונג) אז דער באשעפער האט זיך באוויזן ביים בארג סיני און געגעבן די תורה פארן אידישן פאלק, און אז משה איז געווען א נביא פון גאט.
דער מהות פון א איד
דער אידישע רעליגיע, די תורה און מצוות, איז לויט דער אידישע הלכה אריינגעבונדן אין דער מהות פון אידישן פאלק, און איינער וואס ווערט געבוירן ביי א אידישע מאמע איז א איד און איז אוטאמאטיש פארבינדן צו דער תורה, נישט קיין חילוק זיינע טעטיגקייטן און וואס ער טראכט און אין וואס ער גלייבט, וועט ער שטענדיג פארבלייבן א איד פארקניפט צו דער תורה. אזוי אויך איינער וואס איז זיך מגייר, ווערט סיי א טייל פון אידישן פאלק און סיי פארבונדן צו דער אידישער רעליגיע און הלכה, און ער וועט דאס מער קיינמאל נישט קענען אויפגעבן. לויט די אידישע הלכה, אויב איינער איז זיך מגייר אנצונעמען דעם אידישן גלויבן, ווערט ער אויך א פאקטישער איד און א טייל פון אידישן פאלק, און עס נישט מעגליך זיך צו מגייר זיין (לויט'ן הלכה) כדי צו ווערן א איד, אן אנצונעמען אויף זיך פולקאמערהייט דעם עול תורה.
טאקע דערפאר, איז דער עצם עקזיסטענץ פון אידישן פאלק, אנדערש ווי אלע אנדערע פעלקער, שארף אין קעגנזאץ צו סיי וועלכע געדאנק פון ראסיזם און דאס גלייכן. ווייל אין צייט וואס אין באציאונג צו אנדערע פעלקער, איז דער ארגינאלע באדייט פון א פאלק, פשוט פאקטיש א גרופע מענטשן וועלכע האבן דעם זעלבן אפשטאם און עס איז בלויז ממשיך דורך געבורט, איז אבער אנדערש דאס אידישע פאלק וועלכע טוט נישט אויסשליסן אזעלכע וואס זענען נישט דירעקט געבוירן אידיש, וויבאלד איר עצם מהות איז איר אמונה און רעליגיע, דערפאר טאמער סיי ווער איז זיך ריכטיג מגייר אנצונעמען דעם אידישן גלויבן, ווערט ער אויך ממש א טייל פון אידישן פאלק. און פון א אידישן שטאנדפונקט, ווערט ער באטראכט ווי נאכאמאל פון פריש געבוירן, דענסמאל אין אידישן פאלק אריין, אזש מען באציהט זיך צו אים ווי צו א ריכטיגער אייניקל פון אברהם אבינו.
אויבערנאטירליכע קראפט
דער מהות פון א איד, ווי עס ווערט ערקלערט אין פארשידענע מקורות, איז אז ער שלאגט זיך כסדר מיטן אויסערליכן נאטור פון דעם אלוועלטליכן באשאפונג וואס טוט פארדעקן דער פאקט אז גאט האט איר באשאפן און אז גאט איז דער נאכאנאנדער איינציגער און אויסשליסליכער בעל-הבית אויף דער וועלט. פון א אידישן שטאנדפונקט, האט גאט אויסדערוועלט דעם אידישן פאלק אז זיי זאלן צוברענגען די גאנצע וועלט צו א מצב וואס לאזט נישט איבער א ספק פאר קיין שום באשעפעניש, אז דער באשעפער פון דער וועלט פירט דער וועלט לויט זיין ווילן און ער איז נישט אפהענגיק אין די נאטורליכע געזעצן וואס ער האט באשאפן. אין א געוויסן זין האט דער באשעפער צוגעטיילט פארן איד א טייל פון זיך אליין, דאס הייסט א געטליכער קראפט פון באשעפער וואס איז העכער און שטארקער פון נאטור (א יודישע נשמה - חלק אלוקי ממעל). דערפאר האט גאט געגעבן פאר די אידן די תורה און מצוות (וועלכע ווערן אויך גערעכנט ווי א טייל פון באשעפער אליין וויבאלד עס טוט ארויסברענגען גאט'ס ווילן אויף אונזער וועלט), אז די אידן זאלן דאס היטן און זיך באשעפטיגן דערמיט מיט א געטרייהייט און איבערגעגעבענהייט. און דורכדעם וועט דערגרייכט ווערן דער ציהל, סיי ביי דער איד וואס טוט זיך באשעפטיגן דערמיט און סיי טוט דאס באאיינפלוסן דער גאנצער באשעפעניש, אז עס זאל אנערקענט ווערן אז דער באשעפער געוועלטיגט איבער דער נאטור.
אזוי אויך טרעפט מען אין תנ"ך פילע איבערנאטירליכע פאסירונגען ביי מענטשן פין אידישען פאלק וועלכע האבן געדינט גאט מיט א געטרייהייט, און אויך אז זיי האבן פאראויסגעזאגט גרויסע זאכן וואס וועלן געשען (נבואה איז געווען שייך אויך ביי נישט-אידן, אבער ביי אידן טרעפט מען דאס אפילו אן קיין נבואה, ווי צום ביישפיל, ביי דניאל ). אנגעהויבען פון די אבות, אברהם, יצחק און יעקב, און ווייטער מיט די אידן וואס זענען ארויס פון מצרים מיט משה-רבינו, און די וואס זענען אריין אין ארץ-ישראל און ווייטער אראפ. שפעטער אויך אין די גמרא און אין מדרש און אזוי אויך אין זוהר זעט מען פארשידענע איבערנאטורליכע זאכן וואס האט פאסירט ביי גאט-פארכטיגע אידן. דאס ווייזט אויף די אויבערנאטירליך קראפט וואס דער באשעפער האט געגעבן פאר אידן וואס טוען זיך באשעפטיגן מיט תורה און מצוות כדי צו דערגרייכן דעם אויבנדערמאנטען ציהל.
פארשידענע איבערנאטורליכע געשעענישן האבן זיך אפגעשפילט אויך ווייטער אין די שפעטערע דורות ביי צדיקים און גרויסע לייט, ווי עס ווערט באשריבן אין פילע ספרים. און ווי עס ווערט איבערגעגעבן דורך אן א שיעור עדות וועלכע געדענקען עס אדער האבן עס געהערט פון אזעלכע וואס געדענקען, נאך ממש ביז אריין אין אונזער דור.
דער פאקט אז גאר אסאך מענטשן - פון אנדערע פעלקער - גלייבן אין מתן תורה, איז א אומגעווענליכע זאך. דאס ווייזט אויף די איבערנאטורליכקייט און העכערקייט פון די תורה און פון אידישען פאלק, אשר בחר בנו מכל העמים ונתן לנו את תורתו.
אין משך פון די יארן זענען אידן געטאנצן אין פייער און אין וואסער על קידוש ה', נישט אויפצוגעבן זייער אידישן גלויבן. מען האט עס געזען אפילו ביי אידן וואס האבן נישט אפגעהיטן די תורה, אבער ווען מען האט זיי געצווינגען צי לייקענען אין דער תורה האבן זיי זיך ענדערש געלאזט מען זאל זיי פייניגן און הרגענען. אין ספרים ווערט ארויסגעברעגט אז דאס איז נאך א באווייז אז א איד האט אין זיך א חלק פון באשעפער אליינס ('אידישע נשמה') וואס אויף דעם בויעט זיך זיין גאנצער עקזיסטענץ. און אפילו עס דערקענט זיך נישט אן אין עם אין געווענליכע אוממשטענדן, אבער ווען עס קומט צו א מצב וואס דעגרונטעוועט צו זיין פינטל, דאס הייסט ביי א מצב פון מסירת נפש, דאן לאזט עס עם נישט לייקענען אין באשעפער און אין דער תורה.
נאמען איד
אידן ווערן אנגערופן מיט אסאך נעמען, סיי אין דער תורה און סיי היסטאריש. די פאלגענדע איז א טיילווייזע ליסטע.
באפעלקערונג
די יידן היינט זיינען צעשפרייט אין די גארער וועלט, ווען א דריטל פון זיי זיינען אין מדינת ישראל, א דריטל אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, און א דריטל צעשפרייט אין אייראפע. זעט א פונקטליכע טאוועלע אין אידישע באפעלקערונג.
עטנישע צוטיילונגען
דורכאויס די לאנגע גלות יארן איז די אידישע באפעלקערונג געווען סטאנציאנירט אין פילע פארשידענארטיגע טיילן פון דער וועלט, און דערפאר איז זי עטניש צוטיילט געווארן אין אסאך באזונדערע עטנישע גרופעס. הויפטזעכליך זענען די אידן צוטיילט אויף דריי הויפט גרופעס, אשכנזים, ספרדים, און עדות המזרח.
שטרעמונגען
דורכאויס דער אידישע היסטאריע האבן זיך אנטוויקלט גאר אסאך רעליגיעזע, אידיאלישע, און פאליטישע שטרעמונגען. א טייל זענען מיט דער צייט אונטערגעגאנגען, א טייל זענען גאר פארוואנדלט געווארן אויף באזונדערע רעליגיעס, און א טייל זענען מיט דער צייט צושפלינטערט געווארן אויף נאך באוועגונגען און אידיאלאגיעס.
דאליס היל אונטערגרונט סטאנציע
דאליס היל איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין דאליס היל, צפון־מערב לאנדאן, אויף דער יובילי ליניע. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 3.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן אקטאבער 1909 אויף דער מעטראפאליטאן באן. אום 20סטן נאוועמבער 1939 האט מען אריבערגעפירט די באן דינסט קיין סטאנמאר צו דער בעקערלו ליניע, און צוגן אויף דער מעטראפאליטאן ליניע האבן אויפגעהערט זיך אפשטעלן אין דער סטאנציע. אין 1979 איז דער סטאנמאר צווייג פון דער בעקערלו ליניע, איינשליסנדיג דאליס היל סטאנציע, געווארן א טייל פון דער יובילי ליניע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יובילי ליניע סטאנציעס
ישראל יינאן
קליין|ישראל ינון אין 2003 ישראל יינאָן (11טן יאנואר, 1956, כפר סבא, ישראל - 29סטן יאנואר 2015, לוצערן, שווייץ) איז געווען אַן ישראלישער, אינטערנאַציאָנאַלער דיריגענט.
ביאגראפיע
יינאָן האט געלערנט דיריגירן, מוזיק טעאָריע און קאמפאזיציע אין דער רובין אַקאַדעמיע פון מוזיק אין תל אביב (1981-1984) און בייַ דער אַקאַדעמיע פון מוזיק אין ירושלים (1985-1988), צווישן אנדערע, ביי מענדי רדון און נועם שריף. אין מאי 1991 האט ער באגלייט די ניישאַנווייד וועבקאַסט פון דער עפענונג קאָנצערט פון די ניי געגרינדעטע דויטשע טראַנסמיטער קולטור. אין 1992האט ער געמאכט זיין דעבוט מיט די Brno פילהאַרמאָניק אָרקסטראַ, מיט וואָס ער האט דערנאָך געענדיקט זיין רייַזע פון דייַטשלאַנד און רעקאָרדירט זיין דעבוט סידי מיט די ערשטער סימפאַניק רעקאָרדירונג אַרבעט פון וויקטאָר אולמאַנן. דאס סידי האט אן אַוואָרד פרייז פון די דייַטש רעקאָרד קריטיקס.
ישראל יינאָן האט געדינט ווי אן גאסט אָנפירער מיט אסאך אָרקאַסטראַז אַרייַנגערעכנט די ביביסי סימפאָני אָרקעסטראַ, די ירושלים סימפאָני אָרקעסטראַ, די רויאַל פילהאַרמאָניק לאָנדאָן, די רויאַל פלעמיש פילהאַרמאָניק, אַנטווערפּן, די נדר ראַדיאָ פילהאַרמאָניק, די ווינער סימפאָני אָרקעסטראַ און די דייַטשע סימפאָני אָרקעסטראַ אין בערלין.
יינאָן האט געליטן אַ האַרץ אטאקע בשעת אַ פאָרשטעלונג פון רישארד שטרויסנס אַלפּן סימפאָניע אין לוצערן. בשעת'ען קאַנדאַקטירן די לוצערן אוניווערסיטעט אָרקעסטראַ, אין די יונגן פילהאַרמאָניע אין צענטראַל שווייץ. טראָץ גיכע רעסוססיטאַטיאָן פרווון דורך אַ דאָקטער אויפען פלאץ, איז ער געשטארבן אַ קורצע צייַט שפּעטער אין שפּיטאָל.
קאַטעגאָריע:דיריגענטן