cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
קובא
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז האוואנע; אנדערע וויכטיגע שטעט זענען סאנטיאגא דע קובא און קאמאגע. קובא איז דאס גרעסטע אינזל אין די קאראאיבן, מיט א שטח פון 109,884 קוואדראט קילאמעטער, און דאס צווייט־מערסט באפעלקערטע נאך היספאניאלא, מיט מער ווי 11 מיליאן באוואוינער.
מען קען צוקומען פון מיאמי א וועג פון ניינציג מייל דורכן ים, אויף געוויסע ערטער.
היסטאריע
אום 28סטן אקטאבער 1492 האט קריסטאפער קאלאמבוס געלאנדעט דריי שיפן אויף דעם צפון־מזרח בארטן פון קובא. ער האט גערופן דעם אינזל ״איזלא חובאנא״. דער שפאנישער קאנקוויסטאדאר דיעגא וועלאסקעז האט געגרינדעט די ערשטע שפאנישע זידלונג אויפן אינזל, באראקאא, אין 1511.
קאמוניסטישע רעגירונג
ביז 2008 איז פידעל קאסטרא געווען דער פירער פון קובא. ער ווערט באטראכט ווי א טאטע און קעניג, אמאל געווען א העלדישער סאלדאט, אנפאנג איז ער געווען א רעוואלטירער ער האט געוואלט איינעמען דעם אינזל, אמעריקא האט אים זייער געשטיצט, ווען ער האט איבערגענומען דעם אינזל האט ער אויסגעדרייט דעם דאשיק און געווארן א הייסער קאמוניסט.
קובא איז פון די לענדער אין לאטיין אמעריקע וואס איז נאך קאמוניסטיש געשטימט.
דער פרעזידענט פון קובא זײַט פעברואר 2008 איז זיין ברודער ראול קאסטרא.
עס איז דא אן אמעריקאנער מיליטערישע באזע וואס דינט איצט אויך אלס א תפיסה פאר טעראריסטן וואס הייסט גוואטאנאמא בעי ביים עק פון דעם קובא עס געהערט פאר די פאראייניגטע שטאטן.
אין דעצעמבער 2014, נאך דיפלאמאטישע באציאונגען צווישן קובאנישע פונקציאנארן און אמעריקאנער פונקציאנארן איינשליסנדיק דעם פרעזידענט באראק אבאמא, האט מען אויסגעפירט א בייט צווישן עלען גראס, צווי און פופציג פאליטישע ארעסטאנטן און איין אגענט פון די פאראייניגטע שטאטן קעגן באפרייען דריי קובאנישע אגענטן וואס זענען געווען אין תפיסה אין אמעריקע. אויך, כאטש דער עמבארגא צווישן די לענדער בלייבט נאך, האט מען געמאכט גרינגער צו דערלויבן א געוויסע מאס פון אימפארט און עקספארט צווישן די לענדער.
רעסורסן
קובא׳ס נאטירלעכע רעסורסן שליסן איין צוקער, טאבאק, פיש, ציטרוס פרוכטן, קאווע, באנדלעך, רייז, קארטאפל און פֿיך. אין 2013 איז די פראדוקציע פון די ניקל מינעס אין קובא געווען 71,000 טאן, נאענט צו 4% פון דער וועלט פראדוקציע. אין יענעם יאר האט מען געשאצט די רעזערוון ביי 5.5 מיליאן טאן, מער ווי 7% פון דער גארער וועלט. שעריט אינטערנאציאנאל פון קאנאדע אפערירט א גרויסע ניקל מינעריי אין מאע.
אויך איז קובא א גרויסער פראדוצירער פון ראפינירטן קאבאלט, א צופעליקער פראדוקט פון ניקל-מינעריי. אויל אויספארשונג אין 2005 האט אנטפלעקט אז דער צפון-קובא באסיין קען פראדוצירן 4.6 ביליאן פעסער (730,000,000 מ3) ביז 9.3 ביליאן פעסער (109×1.48 מ3)
געאגראפיע
קליין|אלגעמיינע מאפע פון קובא קובא איז אן ארכיפעלאג פון אינזלען פלאצירט אינעם צפונדיקן קאראאיבישן ים ביים צוזאמענפלוס פונעם איינגאס פון מעקסיקע און דעם אטלאנטישן אקעאן. ער ליגט צווישן די גארטל־ליניעס 19° און 24°N, און מערידיאן־ליניעס 74° און 85°W. די פאראייניגטע שטאטן ליגן 150 קילאמעטער (93 מייל) אריבער דעם דורכגאס פון פלארידע צו צפון און צפון־מערב (צום נענטסטן שפיץ פון קי וועסט, פלארידע), און די באהאמעס 21 קילאמעטער (13 מייל) צו צפון. מעקסיקע ליגט 210 קילאמעטער (130 מייל) אריבער דעם יוקאטאן קאנאל צו מערב.
קליין|סיערע מייסטרא די הויפט אינזל פונעם ארכיפעלאג הייסט קובא און איז ארומגענומען מיט פיר קלענערע גרופעס אינזלען. דער אינזל קובא איז לאנג 1,250 ק״מ און באשטייט פון דעם מערסטן טייל פון דעם יבשה־שטח פונעם לאנד (104,556 ק״מ2) און איז דער גרעסטער אינזל אין די קאראאיבן, און דער 17טן גרעסטער אינזל אין דער וועלט לויטן שטח. דער הויפט אינזל באשטייט מערסטנס פון פלאכע פלוינען, אחוץ פון די סיערע מייסטרא בערג אין דרום־מזרח, וואס זייער העכסטער פונקט איז פיקא טורקינא (1,974 מעטער).
קלימאט
קליין|[[וויניאלעס טאל]] אזוי ווי דער אינזל געפינט זיך אינגאנצן דרום פונעם ראק-קרייז, איז דער לאקאלער קלימאט טראפיש, פארמילדערט דורך צפון־מזרחדיקע ווינטן וואס בלאזן א גאנץ יאר. די טעמפעראטור ווערט אויך געענדערט דורכן קאראאיבישן שטראם, וואס ברענגט אריין ווארעם וואסער פונעם עקוואטאר. דערפאר איז דער קלימאט פון קובא ווארעמער ווי האנג קאנג, וואס איז ביי דער זעלבער גארטל ליניע ווי קובא אבער האט א סובטראפישן קלימאט ענדערשט ווי א טראפישן. אין אלגעמיין איז פאראן א טרוקענער סעזאן פון נאוועמבער ביז אפריל, און א רעגנדיקער סעזאן פון מיי ביז אקטאבער. May to October. די דורכשניטלעכע טעמפעראטור איז C° 21 אין יאנואר און  C° 27 אין יולי. די ווארעמע טעמפעראטורן פונעם קאראאיבישן ים צוזאמען מיטן פֿאקט אז קובא ליגט אריבער דעם אריינגאנג צום איינגאס פון מעקסיקע שאפן צוזאמען אז דאס לאנד ליידט פון אפֿטע הוראגאנען. די דאזיגע קומען מערסטנס אין סעפטעמבער און אקטאבער.
דעמאגראפיק
לויטן אפיציעלן צענזוס פון 2010 האט קובא א באפעלקערונג פון 11,241,161, וואס באשטייט פון 5,628,996 מענער און 5,612,165 ווייבער. זיין געבורט ראטע איז (9.88 געבורטן א טויזנט מענטשן אין 2006) איינע פון די נידעריגסטע אין דעם מערב האלבקיילעך.
שפראכן
די אפיציעלע שפראך פון קובא איז שפאניש און רובא דרובא קובאנער רעדן זי. דער דיאלעקט פון שפאניש וואס מ׳רעדט אין קובא איז באקאנט ווי קובאנישע שפאניש. אויך ווערט גענציט לוקומי, א דיאלעקט פון דער מערב־אפריקאנישער שפראך יארובא ווערט געניצט ווי א רעליגיעזע שפראך פאר בעטן דורך אנהענגער פון סאנטעריע, במילא נאר ווי א צווייטע שפראך. האיטישער קרעאל איז די צווייטע מערסט גערעדטע שפראך אין קובא, וואס ווערט גערעדט דורך אימיגראנטן פון האיטי און זייערע אייניקלעך. אנדערע שפראכן וואס אימיגראנטן רעדן זענען גאליסיש און קארסיש.
רעליגיע
קובא איז אפיציעל א סעקולארע מדינה. פרייהייט אין רעליגיע איז געווארן פארגרעסערט אין די 1980ער יארן, און די רעגירונג האט געענדערט די קאנסטיטוציע אין 1992 אז די מדינה איז מער נישט אפיציעל אטעאיסטיש.
קאטאליציזםאיז די גרעסטע רעליגיע, דאס שטאמט פון דער שפאנישער קאלאניזאציע. אין די 1990ער יארן האט זיך א סך געוואקסן פענטעקאסטאליזם, און טייל גרופעס זאגן אז זיי האבן 100,000 מיטגלידער.
קובא האט אויך קליינע געמיינדעס פון יידן (500 אין 2012), מוסולמענער, און מיטגלידער פון דער באהאי גלויבונג.
בילדונג
קליין|[[אוניווערסיטעט פון האוואנע, געגגרינדעט אין 1728]] דער אוניווערסיטעט פון האוואנע איז געגרינדעט געווארן אין 1728, אויך זענען פאראן עטלעכע אנדערע קאלעגיעס און אוניווערסיטעטן. אין 1957, קורץ פאר קאסטרא האט איבערגענומען די הערשאפט, איז די שריפטקייט ראטע געווען פערט אין דעם געגנט, כמעט 80% לויט די פאראייניגטע פעלקער, העכער ווי אין שפאניע. קאסטרא האט געשאפן א סיסטעם גענצלעך אפעריט נאר דורך דער מדינה און האט גע׳אסר׳ט פריוואטע אנשטאלטן. גייען אין דער שולע איז אבליגאטאריש פון דער עלטער פון זעקס ביז דער ענדע פון גרונטלעכער סעקונדערער בילדונג (נארמאל ביי דער עלטער פון 15). אלע סטודענטן טראגן אן איינציגע אוניפארעם. עלעמענטארע בילדונג דויערט זעקס יאר. קובא׳ס שריפטקייט ראטע פון  99.8 פראצענט  איז דער צענט העכסטע אין דער גארער וועלט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קובא קאַטעגאָריע:אינדזלען
טיש
צו מיינט איר טיש (חסידות)? left|250px|קליין|א טיש מיט בענקלעך א טיש ווערט באנוצט צום עסן, לערנען, שטודירן, ארבעטען.
ווערט גלייכצייטיג באנוצט צו זאגן: האסט עפעס געברענגט צום טיש, מיינענדיג: ס'איז דא פון וואס צו רעדן. קאטעגאריע: סאציאלאגיע קאטעגאריע: האנדל
קאַטעגאָריע:מעבל
רעוואלוציע
רעוואלוציע איז א איבערקערעניש. מען ניצט דער ווארט אויך ווען מרעדט וועגן א רעגירונג טויש און אויך רעדנדיג איבער א דראסטישער טויש אין סיי וואס.
חילוק צווישן פוטש און רעוואלוציע
א פוטש און א רעוואלוציע זענען צוויי אנדערע זאכן. אין א רעוואלוציע איז פאראן א באוועגונג צווישן דאס פאלק וואס וויל א טויש און ווען די באוועגונג ווערט גענוג גרויס און מאכטפול וועלן זיי זיך באוואפענען און אטאקירן די רעגירונג און איר אנידערזעצן. דאס קען אמאל פארמישן די מיליטער און אמאל נישט און איז געוואנדן אויב די רעגירונג האט די מיליטער מיט זיך אדער נישט.
א ביישפיל פון א פירער וועלכער איז אריינגעקומען נאך א רעוואלוציע איז פידעל קאסטרא פון קובא, און א רייע קאמוניסטישע לענדער ווי כינע, וויעטנאם, לאאס און נאך.
א פוטש איז אן אינערליכע אקט וועלכע האט גארנישט צעטאן מיט דאס פאלק. א פוטש קען קומען אלס א סופרייז אויך פאר דאס פאלק וויבאלד עס איז נישט בעפאר געווען א רעוואלוציע אין וועלכע דאס פאלק האט פארלאנגט א טויש. געווענליך וועט א פוטש געטאן ווערן דורך די מיליטער וועלכע איז די איינציגסטע גענוג מאכטפולע ארגאניזאציע וועלכע קען אראפברענגן די רעגירונג.
טארנאפאלער גובערניע
די טארנאפאלער גובערניע (, טערנאפילסקאַ אבלאַסט) איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז די שטאט טאַרנאפאל, אדורך וואס פליסט דער טייך סערעט, א בייטייך פונעם נעסטער. די באפעלקערונג איז געווען 1,066,523 אין 2015.
רעוואלוציע
חילוק צווישן פוטש און רעוואלוציע
א פוטש קען אויך אמאל געמאכט ווערן דורך רעגירונג אפיציעלן זעלבסט אין פאל די מיליטער איז נישט איינשטימיג אדער וויל זיין נוטרעאל. אזא פוטש איז פרובירט געווארן קעגן היטלער אין ברען פון די צווייטע וועלט קריג ווען א טייל פון זיינע אייגענע מיניסטארן האבן איינגעזען אז ער איז נישט מער ווי א קאלטבלוטיגע רוצח און זיינע מעשים וועט נישט ברענגן קיין גוטס פאר דייטשלאנד. יענער פוטש איז דורכגעפאלן ווען א באמבע וואס האט אויפגעריסן אין היטלער'ס אפיס האט פארפעלט אים אומצוברענגן.
טארנאפאלער גובערניע
היסטאריע
די גובערניע איז געשאפן געווארן דעם 4טן דעצעמבער 1939, ווען די סאוועטן האבן אינוואדירט פוילן. נאך דער צווייטער וועלט־מלחמה איז די גובערניע געווארן אנעקסירט אין דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק.
רעוואלוציע
חילוק צווישן פוטש און רעוואלוציע
א פוטש קען קומען צוליב פארשידענע סיבות אויב די מיליטער אדער אפיציעלן באשליסן אז עס איז צייט צו באזייטיגן דעם פירער אוןו אמאל די גאנצע רעגירונג זיינע. אין טיילאנד, צום ביישפיל, האט מען באשולדיגט דעם פרעמיער מיניסטאר אלס קארופטירט און דאס איז געווען די איינציגסטע וועג וויאזוי מען האט געקענט שנעל פטור ווערן פון אים.
טארנאפאלער גובערניע
פערזענליכקייטן
אין שטעטל בוטשאטש איז געבוירן דער נאבעל פריז פאר ליטעראטור געווינער שמואל יוסף עגנון. ער האט באקומען די פרעמיע פאר זיינע ביכער וועגן גאליציאנער יידן.
רעוואלוציע
חילוק צווישן פוטש און רעוואלוציע
די לעצטע בלוטיגע פוטש איז געווען אין טשילע אין די 70'גער יארן וואו די מיליטער האט איבערגענומען די רעגירונג פאר איבער 15 יאר ביז ווילאנג מען האט געקענט איינשטעלן א נייע ציווילע רעגירונג. א פרידליכע פוטש איז געווען אין פאקיסטאן אין 99' פון וועלכע דער היינטיגער פרעזידענט פערוועז מושאראף איז געקומען צו דער מאכט.
*
טארנאפאלער גובערניע
פערזענליכקייטן
קאַטעגאָריע:אוקראינע
דענמארק
דאס דענמאַרק (דעניש: Danmark) איז אַ סקאנדינאוויש לאַנד אין צפון־אײראָפּע. זײַן הױפּטשטאָט איז קאָפּנהאַגן. דענמארק ליגט ביים צפון ים און ביים באלטישן ים; צו דרום האט עס א גרענעץ מיט דייטשלאנד.
געאגראפיע
קליין|רעכטס|175px|מאפע פון דענמארק דענמארק איז דאס קלענסטע פון די סקאנדינאווישע לענדער. די ארומיגע לענדער זענען דייטשלאנד (צו דרום), שוועדן (צו מזרח), נארוועגיע (צו צפון) און דאס פאראייניגטע קעניגרייך (צו מערב). דאס לאנד איז אינגאנצן ארומגענומען מיטן ים אחוץ דעם האלבאינזל יוטלאנד, דער גרעסטער טייל פון דענמארק, וואס האט א לאנד גרענעץ מיט דייטשלאנד. צו דרום-מזרח איז דער באלטישער ים, צו מערב דער צפון ים, צו צפון דער סקאגעראק און צו צפון-מזרח דער קאטעגאט.
אחוץ יוטלאנד האט דענמארק 76 באפעלקערטע אינזלען און אסאך קליינע אינזלען.
דאס לאנד איז גאנץ פלאך, מיט קליינע בערגלעך, אזערעס, וועלדער און פאַרמען.
קלימאט
דאס וועטער אין דענמארק איז גאנץ ווינטיק און רעגנדיק. אין ווינטער, ווערט עס נישט זייער קאלט, און עס שנייט נישט מער ווי א פאר וואכן. עס מאכט זיך אמאל צו צען יאר א קאלטער ווינטער ווען דער ים ווערט פארפרוירן. די זומערן זענען נישט הייס, און שטענדיג איז דא א מעגלעכקייט פון רעגן אדער ווינט.
עקאנאמיע
דער עקאנאמישער מארק אין דענמארק איז שטארק אנטוויקלט מיט א גאנץ אנטוויקלטער לאנדווירטשאפט, אינדוסטריע, סטאבילער וואלוטע, א גרויסן פראצענט פון אויסערן האנדל, דורך ווייניג אריינמישן פון דער רעגירונג.
דער עיקר עקספארט פון דענמארק איז עסן, מאשינען, מעדיקאמענטן און ענערגיע צו לענדער אינעם אייראפעישן פארבאנד (איבערהויפט שוועדן, דייטשלאנד און דאס פאראייניגטע קעניגרייך.
אין א רעפערענדום אין סעפטעמבער 2000, האט דענמארק באשלאסן נישט אריינגיין אין דער איירא, נאר צו בלייבן מיט דער דענישער קראנע.
דענמארק איז פון די מערסטע אנטוויקלטע לענדער אין דער וועלט אין דערנייבארער ענערגיע. 20% פון דער ענערגיע אין לאנד ווערט פארזארגט דורך ווינט טורבינעס.
קולטור
דער מערסטער באוואוסטער דענישער שרייבער איז האנס קריסטיאן אנדערסען, בארימט פאר זיינע מעשה'לך. די באוואוסטע דענישע וויסנשאפטלער זענען דער אסטראנאם טיכא בראהע, און די פיזיקער ניעלס באהר (וואס האט ערקלערט ווי דער אטאם ארבעט) און אלע רעמער (וואס האט אויפגעדעקט די גיך פון ליכט).
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:דענמארק קאַטעגאָריע:לענדער אין אייראפע
פארשפרעכונג
פארשפרעכונג אדער צוזאג הייסט אז מען זאגט צו מיט אזא סארט פארזיכערונג איינצוהאלטן דעם זאג, דורך א פסיכאלאגישער קאנטראקט צווישן צוויי מענטשן וואס דער ערשטער נעמט זיך דערביי אונטער געוויסע סערוויס אדער מתנה פארן צווייטן אדער איז מיחד סיי וואס עפעס הייליג אדער ווערדפול פאר אים איצט אדער שפעטער.
זעה אויך
קאַטעגאָריע:מידות קאַטעגאָריע:מענטשליכע אויפפירונג
יו-עס קאסטומס ענד בארדער פראטעקשן
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג איז אן אפטיילונג אינערהאלב די היימלאנד זיכערהייט דעפארטעמנט און איז פאראנטווארטליכט צו קאנטראלירן דעם לאנד'ס מאסיווע האנדל, איינקאסירן אימפארט שטייערן, ארויפצווינגען אמעריקאנער האנדל געזעצן, און באוואכן די גרעניצן פון איינטריט פון אומלעגאלע אימיגראנטן, פארברעכער, און טעראריסטן.
פליכטן
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג אגענטור איז די צווייטע גרעסטע שטייער איינקאסירער נאך די איי-אר-עס דורך די ביליאנען דאלארן אין צאלטאריפן וועלכע זיי פארלאנגען פארן אריינברענגען אויסלענדישע פראדוקטן. די צאלטאריפן האבן נישט קיין אייניגע פרייזן נאר יעדע פראדוקט פאר זיך האט זיך איר אייגענע טעריפ און די קאסטומס אגענטור קאנטראלירט די טאריפן לויט די באלאנס פון האנדל. אויסער דעם זענען פאראן באשטימטע טאריפן אויף פראדוטן וועלכע זענען פון פריער אפגעמאכט געווארן מיט אנדערע לענדער און טייל זאכן האבן בכלל נישט קיין טאריפן ווען עס קומט פון לענדער וועלכע האבן פרייע האנדל אפמאכן מיט אמעריקע.
קאסטומס קאנטראלירט אויך וואס עס גייט ארויס פון לאנד. די צוויי הויפט זאכן אויף וועלכע זיי פארלייגן זיך איז וואפן און געלט. עס פארשטייט זיך אליינס אז די רעגירונג וויל נישט אז אירע וואפן זאלן פארקויפט ווערן פאר פיינטליכע לענדער אלס א זיכערהייט מיטל. די וואפן וואס גייען יא ארויס פון לאנד מוז האבן א פונקטליכע קאנטראל און קאסטומס דארף וויסן וואו דאס גייט און פאר וועמען דאס ווערט פארקויפט. געלט האט אן אנדערע סיבה און דאס איז ווייטער צוליב טרעיד. אויב צופיל געלט וועט ארויסגיין קיין אויסלאנד וועט די אמעריקאנער דאלאר פאלן ווייל עס וועט זיך ארומדרייען צופיל אמעריקאנער וואלוטע איבער די וועלט וועלכע מאכט עס א קלענערע מציאה.
וויבאלד עס איז אוממעגליך נאכצוזוכן יעדעס שאכטל וואס קומט אריין אין לאנד, האט קאסטומס איינגעשטעלט א סיסטעם צווישן אירע אגענטן וויאזוי זיי זאלן אונטערזוכן שיפמענטס וועלכע קומען אריין. עס איז נישט קיין סוד אז רוב שיפמענטס ווערן נישט אנגעקוקט אבער דאך האבן מענטשן מורא אריינצוברענגן פארבאטענע סחורה אין פאל פונקט זייערע זאכן וועלן יא אונטער געזוכט ווערן. היינט צו טאג פארמאגט קאסטומס א רייע פארגעשריטענע מעטאדן וויאזוי שיפמענטס ווערן נאכגעזוכט פאר די מערסט פארבאטענע סחורה וואו וואפן און דראגס.
פארשטייט זיך אז די גרויסע פירמעס זענען די הויפט אימפארטירער פון רוב פראדוקטן אבער אויך דער אינדיווידועלער מענטש איז א טייל פון דאס לאנד'ס האנדל. יעדער מענטש וואס קומט אריין אין לאנד מעג מיטברענגן א באשטימטע סכום פון אויסלענדישע זאכן. דאס זעלבע איז מיט אן אמעריקאנער איינוואוינער וועלכער גייט ארויס פון לאנד און קומט צוריק מיט פראדוקטן וועלכע ער האט איינגעקויפט אין אנדערע לענדער.
די זעלבע דא איז אוממעגליך צו אונטערזוכן יעדן מענטש וואס קומט אריין אין לאנד און די קאסטומס אגענטורן דארפן זיך פארלאזן אויף די ארנטלעכקייט פון די מענטשן אז זיי זאגן דעם אמת ווען מען פרעגט זיי וואס זיי ברענגן מיט זיך. וויבאלד נישט יעדער איז באגלייבט דארפן זיי אויסוועלן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי זאלן אונטערזוכן. געווענליך זענען דאס מענטשן וועלכע ענטפערן נישט קיין גלייכע ענטפערס און זעען אויס צעמישט. א קאסטומס אגענטור דארף קענען פארשטיין אויפ'ן מענטש'נס נאז און אויגן אויב ער רעדט צו דער זאך.
אין יאר 2000 איז א גרויסער טעראריסט געכאפט געווארן אריינקומענדיג פון קאנאדע נאר צוליב די גוטע אפשאצונג פון א געניטער צאל אגענט וועלכער האט צוזאמענגעשטעלט אז דער אנגעגעבנער דעסטינאציע צו וואו דער טעראריסט האט געזאלט גיין איז ארויס פון וועג און עס האט נישט קיין פשט צו נעמען דעם גרעניץ.
אגב, איז פאראן א גרויסער טעות צווישן מענטשן אז זאכן וואס מען קויפט אין די "דוטי פרי שאפ" זענען פריי פון אלע רעגולאציעס. דאס איז אבער נישט אזוי. די דוטי פרי געשעפטן באקומען א ספעציעלע רעכט פון די רעגירוג צו אימפארטירן פראדוקטן אן צאלן שטייערן. וויבאלד די געשעפטן צאלט נישט קיין שטייער קענען זיי דאס פארקויפן פאר ביליגער. דער קאסטומער צאלט נישט קיין שטייער אויף די פראדוקטן וויל עס איז דאך דוטי פרי אבער איינמאל ער טרעט ארויס פון דעם געשעפט איז דאס פונקט ווי אלע אנדערע פראדוקטן וועלכע מען ברענגט אריין פון אנדערע לענדער און אלע רעגולאציעס זענען די זעלבע. דערפאר איז וויכטיג צו וויסן מען זאל נישט איינקויפן מער וויפיל מען איז ערלויבט אריינצוברענגן כדי מען זאל נישט דארפן באצאלן קיין שטייערן.
אבער נישט יעדער וואס ווערט אריינגעשיקט מיינט עס אז יענער איז פארדעכטיגט. די צאל אגענטורן האבן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי דארפן אריינשיקן און וועלן דאס טאן לויט זייער אייגענע פארשטאנד. אויב א דאקומענט איז נישט גוט אויסגעשטעלט אדער מען ענטפערט נישט קלאר איז גענוג א גוטע סיבה פאר'ן אגענט אריינצושיקן אין די זייט.
אנדערש וואו די פאליציי, האבן די צאל אגענטן די פולע רעכט צו זוכן און באטראכטן וועמען עס שמעקט זיי און וויפיל עס שמעקט זיי. א פאליציי אפיציר דארף האבן א געריכט ארדער אריינצודרינגן אין א הויז אבער דער קאסטומס אגענט קען עפענען און באטראכטן אפילו די פערזענליכע באגאזשן וועלכע דער מענטש טראגט מיט זיך. אין רוב פלעצער זיצן די קאסטומס אגענטן האנט-ביי-האנט מיט די אימיגראציע אפישעלס און צומאל קען איין אגענט ארבעטן פאר ביידע אגענטורן. די אימיגראציע אפישעלס זענען פולשטענדיגע ריכטער וועלכע האבן די מאכט צו באשליסן וועמען זיי וויל יא אריינלאזן אין לאנד און וועמען נישט.
קאמף קעגן שמוגלער
ווי דערמאנט טוט די קאסטומס אגענטור קאנטראלירן די גאנצע אימפארט פון לאנד אבער איר ארבעט נעמט אריין צוויי פליכטן, איינס צו קאנטראלירן די סופליי און פארלאנג פאר פראדוקטן און לויט דעם באשליסן די טרעיד ערלויבעניש, און צווייטענס דארף די אגענטור באוואכן אז אנדערע אומלעגאלע זאכן זאלן נישט אריינקומען אין לאנד וועלכע וואלט באמת נישט געברויכט זיין איר אויפגאבע (עס באלאנגט פאר די לאו ענפארסמענט אגענטורן) אבער וויבאלד זי קאנטראלירט די גרעניצן דארף דער פליכט אויך אויסגעפירט ווערן אינאיינוועגס.
אבער אין אנדערע פעלער קען אמאל זיין אז מענטשן זענען אינטערעסירט אין א פראדוקט וועלכע די רעגירונג לאזט נישט אריינברענגן אין לאנד. א גוטער ביישפיל איז דראגס. דער פארלאנג פאר דראגס אין אמעריקע איז זייער שטארק און ווייניג מענטשן באווייזן דאס צו סופלייען איבער'ן לאנד ווייל די לאו ענפארסמענט אגענטורן פאלגן נאך די פראדוצירער. יעצט אויב איינער קען באווייזן צו אימפארטירן דראגס פון דרום אמעריקע וועט ער קענען מאכן אסאך געלט ווייל דארט איז דראגס ביליג ווייל עס איז פאראן גענוג און מיט אזא שטארקע פארלאנג אין אמעריקע וועט ער קענען בעטן אבנארמאלע פרייזן. דראגס איז אומלעגאל אין אמעריקע און די רעגירונג פארלייגט זיך זייער שטארק דערויף און די שטראפן זענען זייער הארב. אבער וויבאלד מען קען מאכן אזויפיל געלט זענען נאך אלץ פאראן מענטשן וועלכע נעמען די שאנסן און פרובירן דאס יא אריינצושמוגלן.
אין די פאראייניגטע שטאטן איז די קאמף קעגן דראגס איינע פון די רעגירונג'ס הויפט פריאריטעטן און 4 אגענטורן ארבעטן אינאיינעם דאס צו קעמפן. די קאסטומס אגענטור, די דראג ענפארסמענט אדמיניסטראציע, די קאוסט גארד, און די אימיגראציע סערוויס. די 4 אגענטורן באוואכן די גרעניצן מיט שיפן, פליגער, און אנדערע טאקטיקן און ווען איינער ווערט געכאפט וועלן אלע 4 אגענטורן אינאיינעם באהאנדלן אזא קעיס און זיכער מאכן אז יענער ווערט אנגעקלאגט אין געריכט.
די גרעניצן זענען צעטיילט צו וואסער און יבשה. די וואסערן ווערן באוואכט דורך יו-עס קאוסט גארד שיפן און פליגער און די יבשה ווערט באוואכט דורך די קאסטומס אגענטור וועלכע נוצט אייגענע פליגער און ראדארן אויפצוכאפן שמוגלער וועלכע פרובירן זיך אריינצובאקומען דורך אויסמיידן די קאסטומס אגענטור. ווען א קאסטומס פאטראל פליגער כאפט אויף א קליינע פליגער וועלכע קומט אריין אין לאנד אן רשות וועט זי אלאמירן די צענטראלע אפיס און א קאסטומס פליגער און א קליינע העליקאפטער (געווענליך א בלעקהוק) וועלן נאכפאלגן דעם אומאינדענטיפיצירטן פליגער אן דעם וואס דער פילאט זאל אפילו באמערקן. ווען דער פליגער וועט לאנדן וועט אים שוין אפווארטן א מחנה פון פאליציי און אנדערע לאו ענפארסמענט אגענטורן. אויב איינער פרובירט זיך אריינצוכאפן מיט א שיף (פאסירט געווענליך ביינאכט) וועלן די ראדארן דאס אויפכאפן און די קאוסט גארד וועט ארויספארן מיט א גרופע היי-ספיד שיפלן און ארומרינגלן די שיפל ביז יענער וועט זיך אונטערגעבן.
נישט אלע שמוגלער פרובירן אויסצומיידן קאסטומס און פרובירן ענדערש צו גיין נארמאל דורך קאסטומס מיט'ן האפענונג אז עס וועט געלונגן און די קאסטומס אגענטן וועלן נישט באמערקן. די אגענטן זענען צוגעוואוינט דערצו און זיי האבן שוין געטראפן דראגס אין אלע סארט פראדוקטן באהאלטן, נוצנדיג זייער ערפארונג און סאפיסטיקירטע עקוויפמענט. פארטייט זיך אז עס איז נישט מעגליך צו כאפן יעדן אבער וויפיל מען כאפט יא ווארפט א שרעק פאר אנדערע זיי זאלן נישט פרובירן נאכטאן דאס זעלבע.
עס איז נישט באקאנט פונקטליך וואספארא עקוויפמענט קאסטומס פארמאגט אבער פון וואס מען ווייסט פארמאגן זיי אין טייל לופטפעלדער עקס-רעי מאשינען וועלכע קענען אדורך זען ביז אונטער די קליידער. ביי די גרעניץ צווישן קאליפארניע און מעקסיקא פארט יעדע אויטא אדורך א ריזיגע עקס-רעי מאשין וועלכע צייגט קלאר וואס עס טוט זיך אפ אין יעדע אויטא אדער טראק. די אגענטן נוצן אויך א ספעציעלע שטעקן וועלכע איז אן עלעקטראוועקיום דעווייס וועלכע קען אויפכאפן אויב עס איז פאראן דראגס אדער אויפרייס דורך אנאליזירן די לופט באשטאנדטיילן ארום פראדוקטן.
קאסטומס נוצט אויך ספעציעלע טרענירטע הונטלעך וועלכע קענען שמעקן דראגס אדער וואפן. די הונטלעך געפינען זיך אין אלע גרויסע לופטפעלדער און ווערן ארויסגעברענגט פון צייט צו צייט זיי זאלן דורכגיין אלע פעקלעך אדער מענטשן צו דערשמעקן דאס וואס מען האט זיי אויסגעלערנט צו דערשמעקן. די הונטלעך ווערן אסאך מאל ארויפגעפירט אויף די פליגער נאכדעם וואס די פאסאזשירן זענען שוין אראפגעגאנגן און קענען דערשמעקן אויב עס האט זיך געפינען דראגס אויפ'ן פליגער פריער. אויב די הונט בילן וועלן זיי אונטערזוכן יעדן איינעם ביז זיי וועלן טרעפן די שמוגלער.
אזוי זענען פאראן נאך פארשידענע פראדוקטן וועלכע זענען אומלעגאל אריינצוברענגן אין לאנד און טיילמאל ווייסן די פאסאזשירן אפילו נישט אז דאס איז נישט ערלויבט אריינצוברענגן ביז זיי ווערן אפגעשטעלט און אויסגעפארשט. אמאל איז עס נאר א קלייניקייט וועלכע מען ווארפט ארויס אין מיסט און אמאל וועט מען דאס קאנפיסקירן.
אנדערע פליכטן
אויסער דראגס דארפן די קאסטומס אגענטן צוריקהאלטן אויך אנדערע זאכן פון אריינקומען אין לאנד און דאס זענען: וואפן, פאלשע מאטריאל אדער געלט, גע'גנב'טע סחורה, און אומלעגאל פארדינטע געלטער וועלכע פארברעכער פרובירן צו שמוגלן פון איין לאנד צו א צווייטע כדי מיט דעם צו כשר'ן געלט דורך באהאלטן איר אמת'ן קוואל. אין טייל לענדער זענען די קאסטומס אגענטורן מער באזארגט וועגן מענטשן וואס טראגן ארויס געלטער ווי די וואס ברענגן אריין ווייל אמאל קענען זיי אין אנדערע לענדער דאס גרינגער נוצן צוליב אפגעשוואכטע לאו ענפארסמענט סיסטעמען אדער אנדערע סיבות.
אויסער די אומלעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינגעברענגט ווערן אין לאנד דארף קאסטומס באוואכן די גרעניצן פון לעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינקומען דורך די גרעניצן צוליב פארשידענע סיבות. א ביישפיל פון אזעלכע זאכן איז פרוכט, פלייש, בהמות, און פלאנצונגן, וועלכע רוב לענדער ווילן נישט מען זאל אריבער ברענגן זייערע גרעניצן אויס מורא פאר דעזיזעס וועלכע דאס קען מיטברענגן מיט זיך. מענטשן פארשטייען נישט פארוואס זיי זאלן נישט מעגן אריינברענגן איין פרוכט מיט זיך אבער ווען מען ווייסט וואס די היסטאריע האט מיט זיך פון אזעלכע פעלער וואלט מען שוין גאנץ פיין פארשטאנען.
אין 980' האט איין מענטש מיט איין אראנדזש וועלכע איז געווען פארגיפטעט מיט א געוויסע באקטעריע מיט דעם געברענגט געוויסע פרוכט פליגן וועלכע האבן זיך צעפרייט אין גאנץ קאליפארניע און האט שאדן געמאכט פעלדער אין די ווערט פון מיליאנען דאלארן. די קאסטומס אגענטורן מאכן פראבעס אויף אלע פרוכט וואס ווערט אימפארטירט פון אנדערע לענדער און נאר אויב עס גרייכט אלע רעגירונג סטאנדארטן קען דאס ווערן אריינגעברענגט. אויב נישט פארניכט מען דאס ביי די גרעניץ אדער שיקט מען דאס צוריק צו די ארגינעלע פלעצער. בהמות און חיות וועלכע קומען אריין אין לאנד ווערן געהאלטן פאר א שטיק צייט ביי קאסטומס וואו ספעמציאליסטן באטראכטן זיי און מאכן זיכער אז זיי זענען געזונט צו קענען גיין ווייטער.
דערנאך איז פאראן לענדער פון וועלכע מען מעג בכלל נישט אריינברענגן קיין פראדוקטן ווייל דאס לאנד האט אן עמבארגא מיט יענע לאנד צוליב איר פארלעצונג פון מענטשליכע רעכטן אדערע אנדערע קאנפליקטן. געווענליך טוט אזא שריט צווינגן יענע לאנד צו טוישן זייערע פאליסיס כדי צו קענען ווייטער שיקן זייער סחורה. א ביישפיל איז קובא אויף וועלכע אמעריקע האט ארויפגעלייגט אן עמבארגא שוין יארן צוריק און גייט נאך אן ביז'ן היינטיגן טאג. כאטש די עמבארגא איז פאראן א שטארקע פארלאנג פאר געוויסע קובאנער פראדוקטן, ספעציעל זייערע ציגארן, וועלכע ווערן כסדר אריינגעשמוגלט קיין אמעריקע פון קאנאדע וועלכע האט נישט די עמבארגא און לאזט אירע סיטיזענס פארן קיין קובא.
אויך זענען פאראן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד צוליב עטנישע און מאראלישע סיבות. א ביישפיל איז פראדוקטן וועלכע ווערן געמאכט פון די הויט פון הונט און קעץ. די רעגירונג, מיט די הילף פון די חיות רעכטן גרופעס און ארגאניזאציעס, האט פארבאטן אלע אזעלכע פראדוקטן און דאס מעג נישט אימפארטירט ווערן פון אנדערע לענדער.
קאסטומס סערוויס
רוב מענטשן גייען דורך קאסטומס מיט עטליכע פראגן אבער אנדערע לערנען זיך וועגן קאסטומס די שווערע וועג ווען זיי דארפן דארט לאזן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד. אנדערע קומען אהיים צו א רענצל וועלכע איז גרונטליך אדורכגעזוכט געווארן און איז איבערגעדרייט פון אויבן אראפ מיט א בענדל ארום וועלכע זאגט אז דאס רענצל איז אונטערגעזוכט געווארן דורך קאסטומס. טויזענטער מענטשן זענען געצווינגן איבערצוגעבן פרוכט וועלכע זיי נעמען מיט פאר די וועג צו עסן אדער מעדעצינען וועלכע זיי האבן איינגעקויפט אין אנדערע לענדער און די אמעריקאנער רעגירונג לאזט דאס נישט אריין אין לאנד צי ווייל דער מעדעצין איז אומלעגאל אדער פארלאנגט א דאקטאר'ס רעצעפט. רוב מענטשן זענען נישט באקאנט מיט אלע געזעצן און וויבאלד יעדע רעגירונג האט אנדערע רעגולאציעס דארף מען שטענדיג זיין גערישט אז קאסטומס וועט קאנפיסקירן געוויסע זאכן וועלכע מען קויפט איין אין פרעמדע לענדער. די יו-עס קאסטומס אגענטור צווינגט ארויף ארום 600 געזעצן פון 60 לענדער ארום די וועלט און פארהאלטן טויזענטער דראג שמוגלער יעדעס יאר.
דער דוטי פרי באדייט
די רעגירונג ערלויבט פאר יעדן רייזענדער אריינצוברענגן זאכן אין די ווערט פון $400 נאר נאכדעם וואס מען איז געווען אינדרויסן פון לאנד פאר מער פון 48 שטונדן. אויב מען פארט א פאמיליע אינאיינעם קען מען צוזאמענרעכנען די ווערט פון אלע זאכן פאר די דוטי פרי רעכטן פון יעדן איינעם באזונדער. נאך אלץ מוז אלעס ווערן דעקלערט און זאכן וואס מען ווייסט נישט אויב מען דארף דאס דעקלערן אדער נישט איז אלץ בעסער יא צו זאגן. ווי מיר האבן דערמאנט אינעם לעצטן ארטיקל ווערן די זאכן וואס מען קויפט אין די דוטי פרי געשעפטן אריינגערעכנט אין דעם חשבון און עס איז שטייער פריי נאר אזוי לאנג וואס עס באטרעפט ווייניגער ווי דער לימיט וואס מען מעג צוריק ברענגן. אויב באטרעפט דאס צופיל געלט וועט דאס ווערן אויס דוטי פרי און מען וועט דארפן באצאלן שטייערן. די דרום אמעריקע לענדער וועלכע פאלן אריין אונטער די עקאנאמישע רעקאווערי לענדער (דאס זענען א רייע קאריביען לענדער) האבן א פריווילעגיע אז מען קען פון דארט ברענגן זאכן אין ווערט פון $600 און אויך אלקהאל קען מען פון דארט ברענגן דאפעלט (צוויי ליטער קעגן אין ליטער פון אנדערע לענדער) וויבאלד אמעריקע קאנטראלירט די לענדלעך. אויב מען פארט צו עטליכע פון די לענדער קען מען אפילו ברענגן מער און דאס קען באטרעפן ביז $1,200 און קען זיין מער אלקהאל און טאבאקא. געוויסע חפיצים צו וועלכע דאס לאנד איז שטארק אינטערעסירט האבן אויך פריווילעגיעס און קענען אמאל זיין שטייער פריי. א ביישפיל איז אנטיק זאכן און אלטע מאלערייען פון איבער 100 יאר אלט וועלכע זענען אלע שטייער פריי אפילו אויב זיי זענען ווערט מיליאנען. אין די $400 ווערט פון זאכן וועלכע מען מעג צוריק ברענגן שטייער פריי מעג זיין 200 ציגארעטן און 100 ציגארן. אבער דאס מוז זיין ציגארן וועלכע זענען פראדוצירט געווארן אין אויסלאנד ווייל ציגארן און ציגארעטלעך וועלכע ווערן פראדוצירט אין אמעריקע און ווערן פארקויפט אין אויסלאנד ווערט אנדערש געמאכט און האט נישט די זיכערהייטן פון די אנדערע ציגארעטן און די רעגירונג וויל נישט מען זאל דאס צוריק ברענגן.
פראדוקטן פון קובא, איראן, איראק, ליביע, צפון קארעא, סערביע, און סודאן זענען אין גענעראל פארבאטן אריינצוברענגן אין די פאראייניגטע שטאטן. געוויסע זאכן זענען יא ערלויבט און פאר יעדע זאך דארף מען באקומען ערלויבעניש פון די אויסערן עסעסטס קאנטראל.
היסטאריע
די קאסטומס אגענטור איז געגרינדעט געווארן הארט נאכדעם וואס דזשארדזש וואשינגטאן איז געווארן פרעזידענט און אמעריקע האט אויפגעשטעלט איר ערשטע רעגירונג אין יאר 789'. די אמעריקאנער מאסן זענען געווען יונג און ארים און מיט א שטארקע גרעניץ קאנטראל און פארשידענע טאריפן וועלכע מען האט ארויפגעלייגט האט דאס לאנד פארדינט אסאך געלט און אפגעצאלט די נאציאנאלע חובות און מען האט אויפגעבויט וואשינגטאן די-סי און פינאנצירט די מיליטער.
אמאל איז קאסטומס באשטאנען פון צענדליגער אגענטורן וועלכע האבן געארבעט איאיינעם צו באוואכן די גרעניצן אבער מיט דער צייט האט מען דאס צוזאמענגעשמאלצן צו איין שטארקע אגענטור. נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס איז די קאסטומס אגענטור געווארן א טייל פון די יו-עס דעפארטעמענט פאר היימלאנד זיכערהייט וועלכע האלט צוזאמען עטליכע אגענטורן אין לאנד כדי צו קענען בעסער באוואכן דאס לאנד.
די קאסטומס אגענטור פארמאגט מיליטערישע העליקאפטערס און פליגער און א רייע פארגעשריטענע טעכנאלאגיעס וועלכע זיי נוצט ארויפצוצווינגן דאס געזעץ אויף יעדן וואס קומט אריין אין לאנד. אירע אגענטן באשטייט פון פשוט'ע אפיס ארבייטער ביז געלערנטע אפיצירן וועלכע קענען די מלאכה וואס די מיליטערישע ספעציעלע כוחות קענען. די אגענטור פארמאגט איר אייגענע שפיאנאזש אפטיילונג מיט וועלכע זי שפיאנירט ארום און ארום די גרעניצן און אלעס וואס האט צעטאן מיט אימפארט און עקספארט.
א געווענליכער טאג אין קאסטומס
1.3 מיליאן מענטשן גייען דורך קאסטומס און ווערן צום ווייניגסטענס געפרעגט עטליכע פראגעס. רוב מענטשן קומען אריין אין לאנד דורך די לופטפלעדער פון 2,500 פליגער. אויסערדעם גייען אדורך די קאסטמס בודקעס 340,000 אויטאס און 45,000 טראקס אנגעפילט מיט סחורה ביי די גרעניצן מיט קאנאדע און מעקסיקא און 550 שיפן קומען אן יעדן טאג פון אלע עקן וועלט.
קאסטומס קאנפיסקירט אין א געווענליכן טאג 3,900 פונט פון אלע ערליי דראגס, 1.2 מיליאן דאלאר אין וואלוטע, $368,000 ווערט אין אויטאס אדער אנדערע טראנספארטאציע וויהעקלס, $24,000 ווערט אין אמוניציע, און איבער א האלב מיליאן דאלאר ווערט אין פראדוקטן.
די סחורה וואס קאסטומס קאנפיסקירט ווערט שפעטער פארקויפט אויף ליציטאציע און דאס געלט גייט פאר די רעגירונג.
קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:פינאנץ
וואס איז נייעס?
וואס איז נייעס איז אן ענגליש שפראך נייעס וועבזייטל וואס ווערט אנגעפירט דורך חרדישע אידן און זאמעלט טעגליך נאכאנאנד אלע נייעס וואס פאראינטערסירן א פרומען איד אויפן אינטערנעט.
אויך האט דאס דורכאויס א גאנצן טאג פרישע דערהיינטיקן און פארבינדונגען צו אלע צייטונגען איבער דער וועלט וואס באריכטן וועגן אידן און אידישקייט, דורך גוגל אלערטס וואס ער קאפירט.
און אין דעם געגנט פון ברוקלין און אייבערשטאט ניו יארק האט ער אלע טראפיק אפדעיטס און אלערטס כסדר.
לינקען צו אנדערע פלעצער
יעדער פאסט פון דארטן איז קאפירט פון אנדערע בלאגס און צייטונגען מיט רוב מאל צושרייבן א מקור פון ווי זיי האבן דאס געקאפיעט.
איסור פון די רבנים
אין חודש טבת תשע"א איז ארויסגעקומען אן איסור פון די רבנים קעגן  וואס איז נייעס. דעם קול קורא האבן געחתמעט די רבנים יעקב פערלאוו (נאוואמינסקער רבי), מלכיאל קאטלער, אהרן שעכטער (ראש ישיבה פון רבי חיים בערלין), ירוחם אלשין, שמואל קאמינעצקי (ראש ישיבה פילאדעלפיע) און, מתתיהו סאלאמאן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע וועב זייטלעך קאַטעגאָריע:נייעס
אבא בר אבא
אבא בר אבא איז געווען דער פאטער פון שמואל וואס איז געווען דער חבר פון רב פון די ערשטע אמוראים.
אין ירושלמי שטייט אז אבא׳ס טאטע האט אויך געהייסן אבא.
ער ווערט אויך אנגערופן אין ש"ס אבוה דשמואל. ער איז געווען א גבאי צדקה וואס מען האט געהאלטן ביי אים געלט פון יתומים ער זאל זיי היטן.
ער איז געווען פון די גרויסע תנאים, אין תלמוד בבלי ווערט פארציילט ווי ער האט זיך געפירט לפנים משורת הדין, דער מלאך המות האט זיך באוויזן פאר אים (עבודה זרה ד"כ ע"ב). ער האט באקומען א ברכה פון רבי יהודה בן בתירא ער זאל באקריגן א זון וואס זאל זיין אזוי ווי דער נביא שמואל.
דער נאמען אבוה דשמואל
עס ווערט פארציילט א וואונדערליכע מעשה פאר וואס מען רופט אים "אבוה דשמואל" אין הלכות גדולות און אין תוספות קידושין (דע"ג ע"א), ער איז אמאל אוועק געפארן ווייט פון דער היים, האט אים באגעגנט א פרוי וואס זי האט דערקענט אויף אים אז עס וועט ארויס קומען פון אים א גרויסער מענטש, האט זי אים איינגעבעטן ער זאל זיך ליבן מיט איר און זי וועט אים געבן אסאך געלט, אבער ער האט נישט געוואלט און מיט א הייליגן שם איז ער אנגעקומען צו זיך אינדערהיים און די נאכט האט ער מקיים געווען א מצוה מיט זיין ווייב, און איז גראד צוריק אין דער ווייטע שטאט. מיט דער צייט האט מען פארציילט פאר בית דין אז די פרוי פון אבא שוואנגערט, און איר מאן איז נישט דא, האט מען איר גענומען צו בית דין וואו מען האט זי דן געווען אז זי האט געהאט צוטאן מיט א פרעמדן מאן, און מען האט גע'פסק'נט אז עס קומט איר מלקות. זי האט נאכדעם געהאט א קינד שמואל דער גרויסער אמורא א תלמיד פון רבינו הקדוש דער מחבר פון משניות. שמואל האט פארציילט ער געדענקט נאך ווען ער איז געווען אין זיין מוטער בויך, און זיין מוטער האט געכאפט מלקות "איך האב זיך געבויגן די קאפ אויף די אנדערע זייט כדי נישט שפירן די קלעפ". דעריבער רופט מען אים אבוה דשמואל מען זאל וויסן ער איז דער אמת'ער טאטע פון שמואל.
רעפערענצן
קאטעגאריע:תנאים
התאחדות הרבנים
קליין|250px|דער כשרות לאגא פון התאחדות הרבנים
דאס התאחדות הרבנים איז דער רבנים פאריין פון סאטמאר און אנדערע חרדישע געמיינדעס אין אמעריקע.
גרינדונג
התאחדות הרבנים איז געגרינדעט געווארן דורך רבי יואל טייטלבוים ז"ל דער סאטמארער רבי צו באקעמפן אלע פירצות און שטעלן דאס אידישקייט אין אמעריקע צוריק ווי סאיז געווען אין דער אלטער היים אין סאטמאר, ער איז געווען דער נשיא פון דער גרינדונג ביז זיין פטירה כ"ו אב תשל"ט.
צווישן די רבנים וואס זענען געווען חברים אין התאחדות הרבנים זענען געווען:
אפטיילונגען
התאחדות הרבנים איז צאמגעשטעלט געווארן פון א וועד הפועל, וועד חיזוק הדת, וועד המרכזי. מיט דער צייט האט מען געגרינדעט א וועד הכשרות, און א בית דין אויף דיני תורות.
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
פרייטאג ג' אב (28 יולי)
left|thumb|120px|גרעסטע טעראריסטישער באמבע אין [[מיטעל מזרח איז געווען פון אידן...]]
התאחדות הרבנים
חברים היינט צו טאגס
ר' יחיאל יצחק גליק איז געווען דער מנהל און ספרא דדיינא. ער האט איבער גענומען פון ר' יודל גרובער, און פאר ר' יודל איז געווען ר' שבתי מרדכי בערקאוויטש.
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
זונטאג ה' אב
left|thumb|100px|דער באנוצער איז א נאצי...
התאחדות הרבנים
חברים היינט צו טאגס
הרב מענדל זילבער איז דער אב"ד, ער פירט אן דעם בית דין און די דיני תורות.
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
מאנטיג ו' אב
left|thumb|100px|אר"י הקדוש אליינס...
התאחדות הרבנים
חברים היינט צו טאגס
דער וועד הכשרות באשטייט פון
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
דינסטאג ז' אב
left|thumb|100px|פעשאן אפ א קריסטליכער שיכור...
התאחדות הרבנים
חברים היינט צו טאגס
קאַטעגאָריע:רבנישע ארגאניזאציעס קאטעגאריע:חרדישע ארגאניזאציעס קאַטעגאָריע:ניו יארק
דיעל, ניו זשערסי
דיל איז א רייכע אידישע רעזארט שטאט, ביי דער פּלאַזשע אין ניו זשערסי וואס באשטייען פון סירישע אידן פון וואס קומן דארטן זיך אפרוען פון פלעטבוש געגנט אין ברוקלין, ניו יארק.
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
מיטוואך ח' אב
left|thumb|100px|ציוני בעט רחמנות אויף סאטמאר חסיד...
דיעל, ניו זשערסי
קאַטעגאָריע:ניו זשערסי
וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/אב
דאנערשטאג ט' אב
left|thumb|100px|ספרינט קעגן די וועד הרבנים...
פרייטאג י' אב
left|thumb|100px|מדינת ישראל באמבאדירט לבנון
מאנטיק כ"ז אב (אוגוסט 21)
left|thumb|100px|רבי הערשעלע ספינקער זצ"ל.
זונטאג כ"ו אב (אויגוסט 20)
left|thumb|100px|רבי יואל טייטלבוים זצ"ל
פרייטאג כ"ד אב (אויגוסט 18)
left|thumb|100px|אנטיסעמיטישע פירקלערייען...
דאנערשטאג כ"ג אב (אוגוסט 17)
left|thumb|100px|פארצייטישע שטריימל...
מיטוואך כ"ב אב (אויגוסט 16)
left|thumb|100px|על שארפטאן לאזט זיך נישט אוועקשטופן...
דינסטאג כ"א אב (אוגוסט 15)
left|thumb|100px|ר' אהר'לע בעלזער
מאנטאג כ' אב (אוגוסט 14)
left|thumb|100px|זעלנער אויפן פראנט פייערן וואפן שטילשטאנד.
זונטאג י"ט אב (אויגוסט 13)
left|thumb|100px|סאלדאטן דאווענען אויפן פראנט 33'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
שבת י"ח אב (אויגוסט 12)
32'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
פרייטאג י"ז אב
left|thumb|100px|[[וואלף וואלפסאהן; דער אידישקייט בויער...]] 31'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
דאנערשטאג ט"ז אב
left|thumb|100px|נאסאראלא.. 30'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
דינסטאג י"ד אב
left|thumb|100px|גבעתי בריגאדיע אין לבנון... 28'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
מאנטאג י"ג אב
left|thumb|100px|א [[ראקעטע איז דא געפאלן]] 27'סטער טאג פון ישראל לבנון קריזיס
חדשות אנש
חדשות אנש אדער מיט דעם פֿולן נאמען חדשות אנ"ש בארה"ב ובעולם איז אַ חסידישער פארום, אויף דער יידישער שפראך.
געגרינדעט און אנגעפירט דורך א ניק Jewboy.
פון די הודעות באמערקט מען אז די שרייבער דארטן זענען גוט באהאווענט און פארמישט אין די חרדישע חסידישע היעראָכיע. די חרדישע צייטונגען האבן סוף וואך גאנצעטע שטיקער נייעסער פון דער זייט, און די פארום האט גאנצעטע שטיקער פון די צייטונגען, ווארט אויף ווארט.
און אלע היימישע נייעס ווערן דארטן געמאלדן דורכאויס אגאנצען טאג אין פארום פון ברעיקינג נייעס מיט האלבעטע און מכיוון'דיגע אינפארמאציע צו אנטוויקעלן דעם דעת הקהל.
לכבוד דעם האבן זיך געgפנט צוויי נייע הייד פארק פארום'ס ספעציעל געאייגענט צו ערפילן דעם לאך, כל העולם כולו פאר ארונים, און חדשות אנש סאטמאר פאר זאליס.
קאַטעגאָריע:הייד פארק פארומען קאַטעגאָריע:סאטמאר
דונער
וויפל דער בליץ איז נענטער, אזוי קומט דער דונער פריער און מע הערט אים שטארקער. די שנעלקייט פון א שטים אין דער לופטן איז 330 מעטער א סעקונדע. אזוי קען מען אפשאצן ווי ווייט דער בליץ איז, יעדע 3 סעקונדעס נאכן בליץ וואס מען הערט נישט דעם דונער ווייזט ווייטקייט פון א קילאמעטער.
雷
טיטאניום
לינקס|250px 300px|קליין|טיטאַניום טיטאניום איז א כעמישער עלעמענט מיט סימבאל Ti און אטאם נומער 22. ער איז אן איבערגאנג מעטאל וואס ווערט גענוצט פאר פארשידענע פראדוקטן. טיטאניום איז טייערער פון אייזן און סטיל וויבאלד עס איז שווערער צו פראדוצירן. כאטש מען נעמט דאס ארויס פון די ערד אלס א פארטיגע מאטריאל, פארלאנגט זיך א לאנגע פראדעצור דאס אפצוטיילן פון די מינעראלן און דערפאר איז דאס טייער.
טיטאניום איז בעסער פון אנדערע אייזן וויבאלד עס איז פיל לייכטער אין וואג און נאך אלץ אזוי שטארק. די קאליר פון טיטאניום איז טונקל זילבער (זייער נאנט צו גרוי).
טיטאניום איז צום געפינען אין אונטערערדישע מינעראל קוועלער וואו מען טרעפט אייזן. די הויפט פראדוצירער פון טיטאניום זענען אויסטראליע, קאנאדע, כינע, אינדיע, נארוועגיע, דרום אפריקע, און אוקריינע. אין די פאראייניגטע שטאטן איז פאראן ווייניג טיטאניום. די שטאטן וואס פראדוצירן טיטאניום זענען: פלארידע, ניו יארק, ניו דזשערסי, און ווירזשיניע.
80 פראצענט פון טיטאניום ווערט פראדוצירט פאר די עראספעיס אינדוסטריע וועלכע ברויכן שטארקע מאטריאל וואס וועגט ווייניג. דאס ווערט אויך גענוצט אין פארשידענע מאשינען און היינטיגע צייטן אויך פאר פאלשע טיילן אינעם מענטש (ווי הארץ, היפס) וויבאלד אירע באשטאנדטיילן זענען דאס מערסטע ענליך צום מענטש ווי אלע אנדערע שטארקע מאטריאל וואס איז די נענסטע צו ביינער.
אנדערע באנוצונגן פון טיטאניום איז פאר שיך, קאמפיוטער עקוויפמענט, צירונג, האנט זייגער, ברילן, און נאך.
קאַטעגאָריע:כעמישע עלעמענטן קאַטעגאָריע:איבערגאנג מעטאלן
קאמיקס
left|thumb|250px|א קאמיקס פון דער קינסטלער ווינזאר מעקיי ווי דער קליינער סאמי ניסט קאמיקס איז א ליטערארישע פארעם פון א וויזועלע קונסט צו דערציילן געשיכטעס. עס איז צונויפגעשטעלט פון געמאלעוועטע בילדער וואס זיינען אין אלגעמיין קאמבינירט מיט טעקסט, אפטמאל קומט די טעקסט אין רעדן-באלאנען.
אין אלגעמיין דינט די קונסט צו פאָרשטעלן קאריקאטורן און צו באלוסטיקן די ליינערס מיט קליינע מעשהלאך.
קאַטעגאָריע:קונסט קאַטעגאָריע:ליטעראטור
פראנצויזן
פראנצויזן זענען פראנצויזישע בירגער, אדער מענטשן וואס שטאמען פון דעם שטח אין אייראפע וואס איז היינט פראנקרייך.
איידער די רוימען זענען געקומען אין דעם שטח וואס איז היינט פראנקרייך, האבן געוואוינט דארטן גאַלן. די רוימען האבן זיך אויסגעמישט מיט די גאלן. שפעטער זענען געקומען גערמאנישע מענטשן וואס האבן געהייסן פֿראַנקען. ווען די מערב רוימישע אימפעריע איז איינגעפאלן האט דער פראנקישער מלך קלאוויס דער ערשטער אויפגעשטעלט א דינאסטיע.
דער נאמען פראנקרייך נעמט זיך פון די פראנקען.
*
עסיג
left|thumb|250px|עסיק עסיק איז א פליסיקייט וועלכע איז געמאכט פון נאטורליכע געוואוקסן וואס פארמאגן אלקהאל אבער איינמאל עס איז פארטיג איז עס מער נישט קיין אלקהאל און האט מער נישט די עפעקט.
וויניגער איז א פראנצויזיש ווארט גענומען פון צוויי פראנצויזישע ווערטער "ווין" וואס מיינט וויין און "איגרע" וואס מיינט זויער. צוריק מיט הונדערטער יארן האט מען געמאכט וויניגער פון וויין אבער מען האט דאס אויך געמאכט פון פארשידענע געוואוקסן וועלכע פארמאגן אלקהאל. עס איז אמאל געווען א לאנגע פראצעדור פון עטליכע מאנאטן צו מאכן עסיק און נאך עטליכע פראצעסן פון לאזן די כעמיקאלן זיך טוישן האט מען באקומען עסיק. היינט נוצט מען בעיקר רייז, טרויבן פון איטאליע, און א געוויסע סארט האלץ וואס ווערט גערופן ביטש. די פראצעדור פון מאכן עסיק היינטיגע צייטן געדויערט נאר עטליכע שטונדן וויבאלד מען נוצט מאשינען וועלכע בלאזן אקסיגן און מאכט די כעמיקאלן זיך טוישן אין מינוטן. עסיק נוצט מען היינט צו מאכן א טעם אין עסן אדער צו האלטן עסן פריש (ווי מארינירן). א צווייטע באנוץ איז אלס א רייניגונגס כעמיקאל צו וועלכע עס טוט א גוטע דזשאב צוליב איר שארפקייט. קאַטעגאָריע:עסנווארג
ערשטע הילף
ערשטע הילף וואס איינער וואס איז נישט קיין דאקטער גיט פאר א קראנקען אדער א פארוואונדעטן פאציענט ביז א דאקטער קומט.
אין ערשטע הילף גייט אריין איינפאכע מעדיצינישע טעכניקעס ווי סי.פי.אר., שאק קוראציע, וואס וועקט אויף דאס הארץ, ווען אנדערע מיטלען העלפן שוין נישט.
די דריי עיקרים פון ערשטע הילף זענען:
היינט אין רוב יידישע קהילות איז דא א הצלה ארגאניזאציע וואס קען קומען גיך צו געבן ערשטע הילף.
קאַטעגאָריע:נויטפאל מעדיצין
מדבר
left|250px|קליין|מדבר אין [[מאראקא|מאַראָקאָ]] א מדבר (ייווא אויסלייג: מידבר) איז א לאנדשאפט פארעם וואו עס רעגנט גאר ווייניג. עס דארף נישט זיין א זאמדיג ארט. נאר 20% פון די מדבריות אין דער וועלט זענען באדעקט מיט זאמד.
א מדבר איז א וויסטעניש וואו כמעט גארנישט וואקסט.
אין מדבר רעגנט נישט און וואקסט נישט און מ'קען דארט נישט אנבויען און נישט וואוינען.
דער גרעסטער מדבר אין דער וועלט איז די סאהארא מדבר אין אפריקע. אין די תורה ווערט דערמאנט עטליכע מדבריות, צווישן זיי: מדבר צין, מדבר סיני.
*
נאנהעד באן סטאנציע
נאַנהעד  איז א סטאנציע אין דעם דיסטריקט פון נאנהעד, אין דער לאנדאנער בארא פון סאדארק, דרום לאנדאן. די סטאנציע ווערט באדינט דורך טעמזלינק און סאדאיסטערן באדינונגען. זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט אום 1טן סעפטעבער 1871 אויף דער לאנדאן, טשאטאם און דאווער באן.
באדינונגען
אין די נישט־שפיץ שעה׳ן איז די באדינונג:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין לאנדאן קאַטעגאָריע:טעמזלינק סטאנציעס
קול מבשר
250px|לא ממוסגר|לינקס|קול מבשר לאגא קול מבשר איז א אידיש־שפראך נייעס האטליין וואס גיט איבער נייעס און אינטערעסאנטע אינפארמאציע דורכ'ן טעלעפאן פארן ציבור פון חרדישע אידן. ער אנטהאלט פארשידענע אפטיילונגען ווי אידישע נייעס, וועלטליכע נייעס, אינטערוויוס, פאליטישע נייעס און אנאליזן, אקטועלע שטוב און סעזאנאלע נייעס, ביזנעס און פינאנציעלע נייעס, געזונטהייט, נגינה, און א תורה רובריק.
אינהאלט
קול מבשר איז געגרינדעט געווארן תשס"ד און האט זיך אנטוויקלט צו א גרויסער ברייטפארצווייגטער אפעראציע מיט גאר אסאך אפטיילונגען. דער גרינדער און הויפט נייעס באריכטער איז זלמן ווידער, וואס גיט איבער די אידישע, חסידישע און וועלטליכע נייעס צוויי מאל א טאג אין צוגאב צו כסדר'דיגע באריכטן, א חוץ דער בולעטין אפטיילונג וואס טוישט זיך יעדע מאל וואס עס קומט אריין עפעס אן אינטערסאנטע נייעס וכדומה.
אויף קנעפל דריי איז דא א אויסוואל פון, אויספירליכע אינטערוויוס, געזונטהייט נייעס און לעקציעס, אן אויסוואל פון פינאנציעלע נייעס אנאליזן און לעקציעס, א סעריע פון חיזוק און זעלבסט-הילף שמוסן, א סעריע איבער חורבן אייראפע, א גרויסע אויסוואל פון פאליטישע און פארטייאישע אנאליזן שמועסן און אפהאנדלונגען, און צום לעצט די וועכענטליכע לייכטע אונטערהאלטונג אנאליזן אויף קנעפל ניין וואס באהאנדלט אלץ און אלעמען.
אינעם זומער סעזאן איז אויף נומער זיבן דא א טראפיק אפטיילונג מיט פונקטליכע אנווייזונגען וויאזוי צו פארמיידן טראפיק אויפן וועג צו און פון די אידישע קעטסקיל בערג ("די קאנטרי").
פאר פורים, איז פארהאן א פורים אפטיילונג, אן אפטיילונג פון הומאר און ווערטלעך לכבוד פורים.
מוזיק
אין תשע"ז האט זיך געגרינדעט א נייע אפטיילונג וואס רופט זיך "כשרונות". עס איז געווען א פראגראם וואו מענטשן האבן געקענט אריינשיקן זייערע טאלאנטן, און מען האט עס אויפגעשפילט אויף קול מבשר און אלע צוהערער האבן געקענט אפגעבן א שטים וועם זיי גלייכן מער. דערנאך זענען ארויפגעקומען עטליכע מבינים, וואס זענען געווען די ריכטער. די פראגראם איז געווארן אנגעפירט דורך דער בארימטער אינטערוויוער און שריפטשטעלער וועלוול שמעלצער, א ברודער מיט ליפא שמעלצער. עס איז שוין נישט געווען קיינע פארמעסטן זייט פ' משפטים תש"פ.
אויך איז דא א מוזיק אפטיילונג (נומער 8) וואו מען קען הערן עטליכע אויסוואלן נאכאנאנדע מוזיק, און אן אפטיילונג פון נייע אלבומען. אזוי אויך קען מען הערן נייע סינגלס וואס קומען ארויס. ווי אויך נומער 0 איז דא "א שפאציר אין עולם הנגינה" יעדע ליל שישי מיט פערזענליכקייטן אינעם עולם הנגינה אנגעפירט דורך וועלוול שמעלצער.
מיטארבעטער
פאליטיק: יוסי געשטעטנער, א טאלאנטפולער און געשמאקער אינגערמאן און א מייסטער אין פאליטיק וואס געבט איבער די טעגליכע פאליטישע נייעס און א סך-הכל פון די טעגליכע נייעס אין עקאנאמיע און פינאנץ.
דער חשובער אינגערמאן, ידען און שרייבער יצחק שלמה דרעזנער פון בארא פארק מיט הענדיל ברייער געבן די נאכאנאנדע אינטערוויוס און אויך רוב אויספירליכע אינטערוויס.
אין די ביזנעס אפטיילונג קען מען הערן יונה כהן, חיים עקשטיין גיבט די "דיזייניג אין סוקסעס" שמועסן .אויך קען מען הערען די וועכענטליכע ״יום שניכפל בו כי טוב״ שעורים מיט הרב איתמר גינזבערג.
די פאליטישע אנאליזן ווערן איבערגעגעבן דורך יצחק קלאר, און הערשל פרידמאן פון קרית יואל, און יואל פעלזן פון וויליאמסבורג וועלכער איז על פי רוב מסביר די ליבעראלע זייט און נאך.
אקטועלע אנאליזן ווערן איבערגעגעבן דורך אליעזר קרויס ווי ער רעדט ארום פון פיל קאנטראווערסיאלע ענינים, בעיקר האט ער זיך באקאנט געמאכט מיטן אויפשטורעמען די וועלט איבער די נישט נארמאלע הוצאות ביים חתונה מאַכן, און ער איז טאקע זייער פארנומען ווי אזוי מ'קען שפארן געלט.
טעגליכע אנאליז דורך דעם ידען און מייסטער-שרייבער ר' מענדל אונגאר איבער אלץ און אלעמען בעיקר איבער די מלחמה צווישן אוקריינע און רוסלאנד.
קול מבשר האט אויך א טשיקאווע ווינקל ווי ארי אבראמאוויטש גיבט איבער איין מאל א וואך טשיקאווע נייעס און אינטערסאנטע נייעס פון ארום די וועלט.
איין מאל א וואך גיבט פנחס גלויבער א שמועס וואס ווערט גערופן "על רגל אחת" ווי רעדט ארום פון גאר אינטערעסאנטע נושאים. באזונדער פארמאגט א קנעפל 'גוט געפרעגט' וואו מענטשן קענען אריינשיקן פארשידענע שאלות אויף וואס ער ענטפערט בטוב טעם.
די וועכענטליכע דרעזנער-שמעלצער פראגראם איז פון די מערסט פאפולערע פראגראמען, ווי ר' וועלוול שמעלצער און ר' יצחק שלמה דרעזנער גייען איבער נייעס פון די וואך, ברענגען ארויף פארשידענע פערזענליכקייטן וואס האבן פיגורירט אין די נייעס, שמועסן איבער די פרשה פון די וואך, אינטערעסאנטע מנהגים, קרישקעלעך אא '' וו.
קריטיק
די קריטיק וואס איז דא קעגן דעם איז: אז די אינגלעך און בחורים האבן צוטריט דערצו, וואס אפילו א טאטע וועלכער לאזט נישט אריין קיין צייטונגען אין שטוב ווייל לויט זייער מיינונג מוזן די קינדער נישט זיין אינפארמירט מיט אלע טאג טעגליכע געשעענישן, ביי קול מבשר קען ער נישט אפשטעלן דעם זון וועלכער קען רופן ווען אימער. און אויך אסאך אינגעלייט וועלכע וואלטן קיינמאל נישט מיטגעהאלטן קיין פאליטיק זענען געווארן זייער צוגעבינדן צו פאליטיק דורכן טעלעפאן הגם קיינע צייטונגען טרעטן נישט איבער זייער שוועל ווי זיי האבן געזען ביי זייערע טאטע'ס. רוב קהילות און מוסדות אין אמעריקע האבן נישט אפיציעל ארויפגעלייגט א פארבאט צו הערן קול מבשר, זינט דאס איז א כשר'ע און ערליך אויסגעהאלטענע האטליין.
קאטעגאריע:האטליין קאטעגאריע:נייעס
ארנאלד שווארצענעגער
קליין|180px|ווערט איינגעשוואורן פאר גובערנאטאר
ער איז אריינגעקומען אין אמט דורך א שטוינענדן צופאל, ווען דער דעמאלטסדיגער גאווערנאר גרעי דעיוויס האט אין א זינלאזן ריקאול וואל פארמעסט פארלוירן צום דעם דעמאלטדיגן באקאנטן אקטיאר, צוליב זיינע פולע לינקע אנשויאונגען וואס האבן אריינגעפירט די שטאט און א באנקראט סיסטעם כאטש עס וואוינט דארטן די רייכסטע אמעריקאנער.