cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
העלמוט קאהל
העלמוט יאזעף מיכאל קאהל (3טן אפריל 1930 – 16טן יוני 2017) איז געווען א דייטשער פאליטיקער פון דעם קריסט-דעמאקראטישן פאראיין  (CDU), וואס האט געדינט צווישן די יארן 1982–1998 ווי קאנצלער פון דייטשלאנד, א לענגערער קאדאנץ ווי יעדן אנדערן קאנצלער; ערשטנס ווי דער פירער פון מערב דייטשלאנד, און דערנאך ווי דער פירער פון פאראייניגטן דייטשלאנד.
לעבנסגעשיכטע
אין 1946 האט ער זיך איינגעשלאסן אין דער CDU, די קריסט־דעמאקראטישע פאריין, און איז געווען טעטיק אין אויפשטעלן דעם יוגנט צווייג פון דער פארטיי אין זיין היימשטאט. ער האט שטודירט סאציאלע וויסנשאפט און פאליטיק, און אויך היסטאריע אין פראנקפורט.
פאליטישע קאריערע
אין 1966 איז קאהל געווארן א מיטגליד אין דעם עקזעקוטיוו קאמיטעט פון זיין פארטיי, און אין 1969 וויצע-פארזיצער פון דער פארטיי. צווישן די יארן 1969–1976 איז ער געווען פרעמיער מיניסטער אין זיין לאנד, ריינלאנד-פאלץ.
אין 1973, נאך א לא-יוצלחדיקע אומצוטרוי וואל קעגן דעם דעמאלסטיקן קאנצלער ווילי בראנדט, איז קאהל באשטימט געווארן פארזיצער פון דער CDU פארטיי, און האט געדינט אין דעם אמט 25 יאר. אין די יארן פון 1976 ביז 2002 איז קאהל געווען א מיטגלידע אינעם בונדעסטאג, דער דייטשער פאראלמענט. לינקס|קליין|250x250פיקס|העלמוט קאהל, 1969 קאהל איז געווארן דער זעקסטער קאנצלער פונעם פעדעראלן דייטשלאנד דעם 1טן אקטאבער 1982.
אין די וואלן אין 1998 האט געזיגט דער קאנדידאט פון דער סאציאלער דעמאקראטישער פארטיי (SPD) פאר קאנצלער, דער פרעמיער מיניסטער פון  נידער-זאקסן, גערהארד שרעדער.
קישקע קענסער
left|thumb|250px|קישקע קענסער קישקע קענסער/ראַק (ענגליש: Colorectal Cancer) אין א נאמען פון א מחלה. די מחלה איז כאראקטעריזירט מיט דעם וואס אין די קישקע וואקסט קענסער/ראַק. עס איז די דריטע פארשפרייטסטע קענסער־, און די צווייטע גרעסטע פאקטאר צו טויט אין דער מערב וועלט פון ראַק. קישקע קענסער ברענגט צו אין דער וועלט 655,000 טויטע א יאר.
סימפטאמען
אפטמאל דערקענט מען נישט קיין סימפטאמען ביז די קראנקייט האט זיך גוט אנגעכאפט. די סימפטאמען זענען, למשל:
דיאגנאזירן און טעסטן
קישקע קענסער ווערט דיאגנאזירט דורך דער טעסטס־אפווענד אויכט כדי זיך צו דערוויסן ווי שטארק עס איז צושפרייט:
ווי אזוי צו פארמיידן
קאַטעגאָריע:קענסערס
וואודרא ווילסאן
קליין|250px|ווודרא ווילסאן טאמעס ווודרא ווילסאן (ה'תרי"ז - ה'תרפ"ד) דער 28סטער USA פרעזידענט פון יאר ה'תרע"ג (4טן מערץ 1913) ביז ה'תרפ"א (4טן מערץ 1921). ער איז געווען א דעמאקראט נאך 16 יאר וואס USA האט געהאט נאר רעפובליקאנער פרעזידענטן.
אין יאר ה'תרפ"א (1919) האט ער לעגיסלירט דער געזעץ זאל זיין פארבאטן צו פארקויפן אלקאהאלישע געטראנקען אין USA, א יאר ארום האט מען אויסגעפירט דער געזעץ און נאר 14 יאר שפעטער אין יאר ה'תרצ"ג (1933) האט מען מבטל געווען דער געזעץ.
קאטעגאריע:USA פרעזידענטן
גוגל נייעס
left|thumb|250px|גוגל נייעס לאגא
גוגל נייעס איז א פארטאל וואס נעמט צוזאמען אלע לינקס פון אלע נייעס פון אלע נושאים פון אלע צייטונגען איבער די גאנצע וועלט. אויך שטעלן זיי צו אימעיל אלערטס צו באקומען נאר די מעלדונגען פאר ברעיקינג נייעס וואס פאראינטערסירט אייך צו אייער אינבאקס.
אויך איז שוין היינט מעגליך צו באקומען נייעס אימעיל אלערטס אין אימעיל אויף העברעאיש פון אלע העברעאישע נייעס וועב סייטס אבער איר מוזט אריינגיין אויף זייער העבערישער דאומעין גוגל.קא.איי על.
נייעס ארכיוון סוירטש
דאס קען אויפזוכן נייעס פון וועב סייטס וואס האלטן ארכיוון פאר איבער 200 יאר!
קאטעגאריע:אינטערנעט
2018
געשטארבן
*
היץ פאמפע
א היץ פאָמפע איז א פארגעשריטענער הייצונג און קילונג סיסטעם וועלכע איז נאר געאייגענט פאר הייזער וועלכע געפינען זיך אין שטעט וואו עס ווערט נישט צו קאלט אין די ווינטער.
די היץ פאמפע הנוצט א פאמפע מיט צענדליגער ווענטילאציעס וועלכע פארמאגן יעדע איינע א ספעציעלע רעפרידזשענט וואס איז ווי דינע רערן מיט א געוויסע כעמיקאל דערין. די כעמיקאל איז קאלט און דערפאר ציט עס אריין, מיט די כוח פון די פאמפ, נאר ווארימע לופט. די לופט ווערט דאן געשיקט צו א קאמפרעסאר וועלכע צעדרוקט עס זייער שטארק וואס טוט דאס מאכן הייסער. דערנאך ווערט די הייסע לופט ווייטער פארשפרייט איבער די הויז און אזוי גייט עס ארום און ארום. דאס זעלבע טוט עס אין דער זומער מיט קאלטע לופט און דעמאלט פליסט אריין אן אנדערע כעמיקאל אין די רעפרידזשענט וועלכע איז הייס און ציט אריין אין די ווענטילאציע נאר קאלטע לופט.
ווי געזאגט איז א היץ פאמפע נישט אינטערעסאנט אין א קאלטע ארט וואו די טעמפרעאטור גייט אראפ אונטער 28ºF ווייל דעמאלט איז נישט פאראן קיין ווארימע לופט און די פאמפע סיסטעם קען דאס נישט באשאפן. טייל הייזער פארמאגן עלעקטרישע הייצונג און אויך א היץ פאמפע און אזוי שפארן זיי זיך עלעקטריע ווייל די היץ פאמפע פארשפרייט בעסער די ווארימע לופט.
מסכת פאה
מסכת פֵאה איז די צווייטע מסכתא פון סדר זרעים אין משניות.
היץ פאמפע
זע אויך
צענטראלע הייצונג
מסכת פאה
פרקים פון דער מסכתא
פאה
היץ פאמפע
זע אויך
הייסע לופט סיסטעם
סטים סיסטעם
עלעקטריק הייצונג סיסטעם
קאמין
קאַטעגאָריע:הייצונג
סעקס שפילכל
קליין|פארשידענע סעקס שפילכלעך א סעקס שפילכל איז אן אביעקט אדער געצייג וואס ווערט באנוצט בעיקר צו גרינג מאכן מענטשלעכע סעקסואלע אקטיוויטעט, ווי א דילדא אדער וויבראטאר. א סאך פאפולערע סעקס שפילכלעך ווערן אויסגעפורעמט ווי מענטשלעכע סעקס גלידער און קענען זיין מיט אדער אן וויבראציע. סעקס שפילכלעך זענען געוויינטלעך פארקויפט ביי א סעקס געוועלב, אבער אויך ביי אן אפטייקעריי, א פארנאגראפישע DVD געוועלב אדער א העד שאפ. היינט זענען סעקס שפילכלעך פאראן אין כמעט אלע שטאטן פאר מענער און פרויען.
מכבי חיפה
מכבי חיפה איז א פוסבאל גרופע אין ישראל.
קאטעגאריע:פוסבאל קאַטעגאָריע:ספארט אין ישראל
מסכת דמאי
מסכת דמאי איז די דריטע מסכתא פון סדר זרעים.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלעך) אין דער מסכתא
דמאי
הונט
קליין|250px|פארשידענע סארטן הינט דער הונט (נקבה: הונטין) איז א הויזליכע ליבלעכע חיה.
א סך מענטשן האדעווען הינט אין דער היים צוליב איינער פון די מערערע סיבות: פון ליבשאפט, אדער ווי שומרים צו היטן זייער פארמעגן.
הינט זענען באשאנקען מיט א שארפן שמעק-חוש; דערפאר נוצט מען זיי אויך אין מלחמות - אדער פאליציי צו טרעפן דראגס און אנדערע פארבאטענע זאכן.
זיי האבן ליב צו לעקן און קומען נאנט צו מענטשן.
אידישקייט
אין גמרא זעט מען אז עס איז נישט גלייך צו האבן א "שלעכטער" הונט, ווי דער גמרא זאגט ארור מגדל כלב רע בתוך ביתו, מען זאל נישט אויפציען א שלעכטער הונט, ספעציעל איז שטייט אין דער גמרא אז עס שאדט פאר א פרוי וואס איז טראגעדיג, זי קען פארליכן אין מפיל זיין איר קינד פון שרעק ווי דער גמרא פארציילט שיקלא טיבותא וכו'. אבער סתם אזוי צו האבן א הונט ביי זיך אין שטוב, מעג מען על פי הלכה. און כאטש דער רמב"ם שרייבט (הל' נזקי ממון פ"ה ה"ט) "ארור מגדל כלבים וחזירים מפני שהזיקן מרובה ומצוי, דאך האלט דער רמב"ם אז מען מעג האבן א הונט וואס איז געלערנט צו זיין זיין צווישן מענטשן, ווייל מען האט פון אים א שטארקע תועלת. אויך דער גאון רבי יעקב עמדין שרייבט אז לויטן רמב"ם מעג מען האבן א הונט וואס איז צוגעבונדן ער זאל אכט געבן אויפן הויז. אין פאקט אבער האבן א סך פרומע חרדים א פאניק פון הונט ווייל זיי זענען נישט איינגעוואוינט דערצו.
הונט אלס מעטאפאר
ווען מען וויל באליידיגן איינעם וואס פירט זיך אום אוממענטשליך, רופט מען אים "הונט" און פאר א פרוי "כלַבתא".
קאַטעגאָריע:חיות
דזשאן קארזיין
left|thumb|250px|דזשאן קארזיין דזשאן קארזיין (געבוירן 1טן יאנואר 1947) איז דער יעצטיגער גאווערנאר פון ניו זשערסי.
קארזיין, א דעמאקראט, איז געווארן גאווערנאר אין 2005.
קארזיין
לאגאס
לאַגאָס איז א פארט און די גרעסטע שטאָט אין ניגעריע. מיט א באפעלקערונג פון 7,937,932 איז ער די דריטע מערסטע באפעלקערטע שטאט אין אפריקע, נאך קיירא און קינשאזע. לאגאס איז די עקאנאמישע און פינאנציעלע הויפטשטאט פון ניגעריע. ביז 1992 איז אמאל געווען די הויפטשטאט פון ניגעריע.
6.45°N, 3.4°W
קאַטעגאָריע:שטעט אין ניגעריע קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין אפריקע
פייערלעשער
קליין|א יאפאנישער פייערלעשער ביים טרענירונג אויף א סימולירטע עראפלאן פייער אַ פֿייַערלעשער אדער פֿייַער-קעמפֿער איז אַ ראַטעווער וואס ווערט טרענירט אין פֿייַערלעשעריי, בפרט צו לעשן געפֿערלעכע פֿייַערן וואס רעזיקירן לעבן, אייגנטומס און די אומגעבונג, און צו ראַטעווען מענטשן און בעלי חיים פֿון געפֿערלעכע סיטואַציעס.
דאס פארלאנג דער פֿייַערלעשער צו קענען ערשטע הילף און אויך די ארבעט פֿון אויפֿשניידן אויטאס אין פֿאל פֿון א שווערע אקצידענט.
רוב פֿייַערלעשער זענען אויך טרענירט צו העלפֿן אין פֿאל פֿון א נאטירלעכער קאטאסטראפע אינאיינעם מיט די פאליציי און די עמערגענץ רפואה דינסטן.
פֿייַערלעשער זענען געווענליך איינגעשטעלט דורך די לאקאלע רעגירונגען אלס א טייל פֿון דער עמערגענץ רעאקציע סיסטעם וואס יעדע שטאט ברויך האבן. אין קלענערע שטעטלעך זענען רוב פֿייַערלעשער וואלונטירן און קומען צו דער פייער סטאנציע ווען מען רופֿט זיי.
זעט אויך
קאטעגאריע:עמערגענץ דינסטן קאטעגאריע:פאכן קאטעגאריע:פייערלעשעריי
די אינטערנאציאנאלע זינגליד
‫דער אינטערנאַציאָנאַל איז דאָס באַרימטסטע קאמפֿסליד פון דער אינטערנאַציאָנאַלער אַרבעטערס באַװעגונג. דער אריגינעלער פֿראַנצייזישער טעקסט שטאַמט פֿון אייזשען פּאָטיע, אײנעם קעמפֿער און דיכטער דער פּאַריסער קאָמונע, װערט אַבער שנעל אין פֿיל שפּראַכן איבערגעזעצט. די איבערזעצונג אױף דײַטש װערט 1910 פֿון עמיל לוכאַרט געשאַפֿן, אױסער דער װירטן און פֿינפֿטן סטראָפֿע, די עריך װײנערט 1959 איבערגעזעצטע. די מעלאָדי קאָמפּאָניערטע פּיער דעגײטער 1888.
‫טעקסט ‬
‫דער אינטערנאַציאָנאַל
שטײט אױף, איר אַלע, װער ווי שקלאַפֿן,
אין הונגער לעבן מוז, אין נױט!
דער גײַסט - ער קאָכט, ער רופֿט צו װאָפֿן
אין שלאַכט אונדז פֿירן איז ער גרײט.
די װעלט פֿון גװאַלדטאַטן און לײדן
צעשטערן װעלן מיר און דאַן
פֿון פֿרײַהײט, גלײַכהײט אַ גַן־עֵדֶן
באַשאַפֿן װעט דער אַרבעטסמאַן.
(צוזונג)
דאָס װעט זײַן שױן דער לעצטער
און ענטשידענער שטײַט!
מיט דעם אינטערנאַציאָנאַל
שטײט אױף, איר אַרבעטסלײַט! ‬
ניין, קיינער וועט אונדז ניט באַפֿרײַען: ‬
ניט גאָט אליין און ניט קיין העלד- ‬
מיט אונדזער אייגענעם כּלֵי־זַיִן ‬
דערלייזונג ברענגען מיר דער וועלט. ‬
די גרויסע שטורעם־טעג זיי וועלן ‬
נאָר פֿאַר טיראַנען שרעקלעך זײַן; ‬
זיי קאָנען אָבער ניט פֿאַרשטעלן ‬
פֿון אונדז די העלע זונען־שײַן. ‬
פֿערשפרייטן אויף דער גאַנצער ערד, ‬
און פאַראַזיטן די מַפָּלָה ‬
באַקומען וועלן פֿון זײַן שווערד. ‬
אַראָפ דעם יאָך! גענוג געליטן, ‬
גענוג פֿאַרגאָסן בלוט און שווייס! ‬
צעבלאָזט דעם פֿײַער, לאָמיר שמידן ‬
כֹּל־זמאַן דאָס אײַזן איז נאָך הייס! ‬
(צוזונג) ‬
קאַטעגאָריע:ראטנפארבאנד קאַטעגאָריע:סאציאליזם קאַטעגאָריע:רעגירונג זינגלידער
דזשארזש פאטאקי
קליין|250px|דזשארזש פאטאקי דזשארזש פאַטאַקי (געבוירן 24סטן יוני 1945) איז געווען דער 57סטער גאווערנאר פון ניו יארק, פאר 12 יאר, פון יאנואר 1995 ביז יאנואר 2007.
ער איז א רעפובליקאנער.
פאטאקי איז געווען א שטאַט סענעטאר אין א קליין שטעטל אין אפסטעיט ניו יארק פיקעסקיל, עס איז דאן געווען גאווערנער מאריא קאמא א דעמאקראט, ער איז פארעכנט פאר א ריז אין פאליטיק ספעציעל אין ניו יארקער פאליטיק, א קלוגער געריבענער מאן, א געשליפן צונגל, מיט לאנג יאריגע עקספערטיז, אבער נאך 12 יאר זיין גאווערנער זענען די איינוואוינער פון ניו יארק געווען מיד פון אים, דאס האט דערשפירט דער דעמאלטסדיגער איטאליענער ניו יארקער סענאטאר על דיאמאטא, און האט איינגעלאדענט פאטאקי ער זאל לויפן קעגן דעם געווארנער, דער געוועזענער בירגערמייסטער רודי זשוליאני האט זיך דעמאלטס איינגעקויפט אסאך שונאים, ווען צוליב זיין פלאן צו לויפן פאר סענאטאר האט ער זיך צעקריגט מיט על דימאטא און אזויווי דימאטא האט איז געווען דער וואס האט אינפילטרירט פאטאקי צו לויפן האט זשוליאני געשטיצט זיין קעגענער ענדרו קוואמא און אסאך רעפובליקאנער האבן אים דאס נאך נישט מוחל געווען ביז היינט, און עס איז גאר דא וואס טענה'ן אז צוליב דעם און ענליכע עגאיסטישע שריט פון דעם מאיאר האט ער פארלוירן צעביסלעך נאך און נאך שטיצע און ווען ער איז געלאפן פאר פרעזידענט האט ער למעשה כמעט גארנישט אנגעצויגן, כאטש ער איז געשטאנען זייער הויך אין די אנקעטעס, און עס איז דא נאך פארשידענע אורזאכן, אבער מען הענגט דאס נאך אלס עטוואס אן אין דעם פארראט, און וואונדער איבער וואונדער ער האט געוואנען שטארק?, מיט 4 פראצענט 52-48, א זאך וואס וויינג האבן געגלייבט, זינט דעמאלטס האט מען זיך איבערצייגט פאטאקי איז נישט אזא נאר ווי מען האט אים אראפגעמאלן, ער האט זיך גיט איינגעגלידערט אין זיין גאווארנער שטול, ער האט אויך געווינען דריי מאל די גאווערנער שאפט אין ניו יארק. אזוי ווייט אז מענטשן האבן געהאלטן ער זאל לויפן פאר פרעזידענט, אבער זינט ער איז געווארן אויס גאווארנער אין ניו יארק הערט מען שוין נישט קיין סאך פון אים.
פאקטיש קען מען נישט צושרייבן צופיל קרעדיט פאר אים מיט וואס ער צייכט זיך ספעציעל אויס, אבער וויבאלד ער האט געקעניגט ביי 9ֿ/11 און האט עס איבערגעלעבט, אויך האט זיך אין זיין צייט געהויבן די ניו יארקער עקאנאמיע, האט ער גוטע רעמארקס ביים המון עם.
אלישע
left|250px אלישע איז געווען א נביא פון מלכות ישראל.
אלישע ירשענט אליהו הנביא'ס כח
ווען זיין רבי אליהו הנביא האט געדארפט אוועקגיין פון דער וועלט, איז אלישע מיט געגאנגען מיט אים ביז צום נהר הירדן, און האט געבעטן פון זיין רבין צו ירשענען די נבואה און כוח פון זיין רבין אליהו, האט אליהו צו אים געזאגט, אז אויב אלישע וועט באשטיין צו זען ווי אליהו גייט ארויף מיט א שטורעם אין הימל, וועט ער פארמאגן די כוח פון אליהו. און אזוי איז עס טאקע אזוי געווען, באלד נאך ווען אליהו איז ארויף צום הימל, האט אלישע באקומען אליהוס כח, און האט געשפאלטן דעם נהר הירדן גערן גענוי ווי אליהו. (זעט מלכים א' פרק ב')
זיינע פעולות מיט ניסים
קאַטעגאָריע:נביאים
קרעדיט (פינאנץ)
קרעדיט אין פינאנץ איז אן הלוואה וואס מאכט א דעביט, דאס מיינט אז מען באקומעט מער וויפל סאיז דייןס און דו צאלסט דאס צוריק מיט די צייט.
*
קאטעגאריע:פינאנץ
מסכת חלה
מסכת חלה איז די ניינטע מסכתא פון סדר זרעים.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלאך) אין דער מסכתא
חלה
מסכת ביכורים
מסכת ביכורים איז די עלפטע און לעצטע מסכתא פון סדר זרעים אין משניות. די מסכתא באהאנדלט די הלכות פֿון ברענגען ביכורים פֿון די שבעת המינים. זי האט א גמרא אין ירושלמי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלעך) אין דער מסכתא
ביכורים ביכורים קאַטעגאָריע:שבועות
פאפיר
left|thumb|250px|פאפיר פּאַפּיר איז א דינער מאטריאל פראדוצירט דורך צוזאמענדריקן ווייכע פֿיבערס פון צעלולאז פאפ ארויסגעקריגט פון האלץ, שמאטעס אדער גראזן, און דערנאך טוט מען זיי אויסטרוקענען אין בייגעוודיקע בויגנס. פאפיר איז א פילזייטיקער מאטריאל מיט פיל באניצן. עס איז מיטל צו שרייבן אדער דרוקן אויף איר טעקסט; מען קען עס ניצן אויף איינפאקן, רייניקן און דעקארירן, ווי אויך אין עטלעכע אינדוסטריעלע און קאנסטרוקציע פראצעסן. פאפירן זענען שטארק ניצבאר אין סיי אין לעגאלע און נישט־לעגאלע דאקומענטאציע.
פאפיר איז דערשינען געווארן אין יאר ג'תתס"ה אין כינע. אין אנפאנג האט מען דאס געמאכט מיט די הענט, און דערפאר איז דאס געוועזן זייער טייער, נאר אין יאר ה'תקנ"ט איז ארויס געגאנגען די ערשטע מאשין וואס האט פראצטירט פאפיר.
קאַטעגאָריע:מאטעריאלן קאַטעגאָריע:שרייבמיטלען
הערבערט קלארק האווער
לינקס|250px|הערבער הוווער הערבערט קלארק הואווער (אייאווע, 10טן אויגוסט, 1874, ה'תרל"ד- ניו יארק, 20סטן אקטאבער, 1964, ה'תשכ"ה) איז געווען דער 31סטער USA פרעזידענט, א רעפובליקאנער. געדינט פון: 4טן מערץ 4, 1929 ביז: 4טן מערץ, 1933.
אין זיין תקופה האט אויסגעפלאצט די וועלט ווירטשאפט קריזיס, וויבאלד ער איז געווען א רעפובליקאנער וואס האט ממשיך געווען צו פירן דאס לאנד קאפיטאליסטיש און האט נישט מצליח געווען אויסלייזן די קריזיס, האט ער אנגעווארן ביי די וואלן אין יאר ה'תרצ"ב (1932) און דער דעמאקראט פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט האט איבער גענומען די פרעזידענטשאפט.
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן
העמד
left|200px|thumb|אַ בלוזקע 200px|thumb|אַ טישערט העמד אַ בלוזקע איז א גענייטער עלעגאנטער בגד וואס איז געמאכט פון וואל אדער וואטע. זי האט א קאלנער מיט אן ארבל און ווערט אנגעטאן מיט קנעפלעך.
דאס קען זיין קאלירט אדער ווייס, עס קען איר טראגן מענער אדער פרויען.
מען טוט זי אן נאר אין מכובדיקע פלעצער אדער אויף יום טובים. מכובדיקע מענטשן גייען שטענדיג מיט א בלוזקע. אויך פרומע גייען שטענדיג א ווייסע בלוזקע, וויבאלד עס איז א אלט-מאדישע קליידונג, און די פרומע זיינען קאָנסערוואַטיוו און אפגעשיידט פון דער מאדע.
אנדערש איז א טישערט העמד, וואס עס מוז נישט זיין עלעגאנט. עס קען זיין אן א קאלנער, אן קנעפלאך, און צו מאלן אנגעקאטשקעט מיט אלערליי שמאנצעס.
קאַטעגאָריע:קליידונג
הושע בן אלה
קליין| הושע בן אלה הושע בן אלה איז געוועזן דער לעצטער קעניג אויף מלכות ישראל.
גלות שומרון
ער איז געווען קעניג 9 יאר, ביי זיין 6טן יאר האט ער געוואלט רעוואלטירן מיט מצרים קעגן אשורס קעניגרייך, או וועגן דעם, האט שלמנאסר דער קעניג פון אשור באלאגערט די הויפטשטאט פון מלכות ישראל, שטאט שומרון אין פארלויף פון 3 יאר, דערנאך האט ער איר איינגענומען און גולה געווען די יידן קיין אשור.
קאַטעגאָריע:מלכי ישראל
שמיטה
די מסכתא וואס באהאנדלט די דינים פון שמיטה איז מסכת שביעית אין משניות און תלמוד ירושלמי. דער רמב"ם ברענגט די הלכות פון שמיטה אין ספר זרעים, אין דער ערשטער העלפט פון הלכות שמיטה ויובל.
מן התורה פארצווייגט זיך די מצוה פון שמיטה אויף פיר צווייגן:
מדרבנן איז דא נאך א דין ("ספיחים"):
שמיטה אין דער תורה
דער מקור אין דער תורה אויף שמיטה קומט פון די פאלגנדע פסוקים:
ווען געפאלט שמיטה?
עס איז דא אן אינטרעסאנטער חשבון אז אלע שמיטה יארן (לויטן חשבון פונעם רמב"ם) קען מען צוטיילן אין 7 און עס בלייבט גארנישט איבער, צום ביישפיל דאס (היינטיגע) יאר 5782 איז א שמיטה יאר אז מען צוטיילט עס אויף 7 קומט אויס פונקט 826.
עבודת קרקע
אין שמיטה זענען אסור צו טאן אלערליי ארבעט מיט פעלדער, אנפלאנצן, אקערן, זייען, שניידן און נאך.
הפקר
די אלע פירות וואס וואקסן שמיטה זענען הפקר פאר יעדן איינעם, היינטיגע צייטן ווען רוב אידן וואוינען אין גרויסע שטעט האט מען אייגעפירט אן אוצר בית דין, וואס נעמען אלע פירות און זיי פארטיילן דאס גלייך פאר ווער עס וויל, מען רעכנט די הוצאות פון ברענגען די פירות אזוי ווי מאשינען און ארבעטערס.
אויך ביים יום טוב סוכות באניצט מען זיך מיט אתרוגים פונעם אוצר בית דין, וועלכע פארקויפן פארמאכטע באקסעס פאר א באשטימטע פרייז, און מען קען זיך נישט קלויבן.
אמאליגע צייטן
אין צייט ביז צום חורבן פון צווייטן בית המקדש האט מען מען געהאלטן זיבן מאל שמיטה, דערנאך איז געקומען איין יאר יובל, און דער חשבון האט זיך נאכאמאל אנגעהויבן, פון ווען דער בית המקדש איז חרוב געווען ציילט מען נאר שמיטה אין קיין יובל.
היינטיגע טעג
היינטיגע צייטן איז דא א גרויסע אויפוואכונג ביי די אידישע פארמערס צו האלטן די מצוה פון שמיטה, און ספעציעל ווערט אנגעפירט א גרויסע אונטערנעמונג דורך הרב מנחם מענדלסאן, דער רב פון דעם יישוב קוממיות, וואס איס ממשיך די ארבעט וואס זיין פאטער, הר"ר בנימין מענדלסאן האט אנגעהויבן.
אין די תש"י יארן און די תש"כ יארן האבן בלויז 1000 דונאם (250 אקער לאנד) גערועט אום שמיטה. אין שמיטה יאר תשס"ז האבן שוין 220,000 דונאם גערועט, און קומענדיגן יאר תשס"ח ווערט ערווארטעט אז צווישן 3000 און 3500 פארמערס וועלן נישט ארבעטן אין שמיטה און 400,000 דונאם ערד וועט רוען. ושבתה הארץ שבת לה'.
*
Sabbatical Año sabático
מסכת ערלה
מסכת ערלה איז די צענטע מסכתא פון סדר זרעים אין משניות, מיט דריי פרקים. זי האט א גמרא אין ירושלמי אבער נישט אין בבלי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלעך) אין דער מסכתא
ערלה
Orlah
האלץ
250px|לינקס|קליין|האָלץ פּראָדוקט האלץ איז א פֿלאַנצלעכער מיטל וואס מען קען געפינען אין די שטאמען און ווארצלען פון ביימער. אין א לעבעדיגן בוים טוט אויף דאס האלץ אז דער בוים קען שטיין גלייך אן א שטיץ און קען וואקסן הויך. אויך אין א בוים טוט דאס בוים פירן וואסער צווישן די ווארצלען און די בלעטער.
האלץ באדינט דעם מענטש אין פארשידענע ענינים. שוין טויזנטער יאר ניצט מען האלץ ווי א ברענשטאף צו היצן און אויך ווי א בוי מאטריאל, צו מאכן געווער און געצייג, פאר מעבל, און צו מאכן פון אים פאפיר. זייט 1900 ניצט מען האלץ אויך צו שאפן פראדוקטן ווי למשל צעלאפֿאַן.
האלץ איז א גאנץ שטארקער מאטריאל, אבער מען קען זי זעגן אויף שטיקער צום מאס וואס מען דארף.
מען פלעג בויען הייזער פון האלץ, און אפילו היינט בויט מען אין עטלעכע לענדער הייזער פון האלץ.
קאַטעגאָריע:מאטעריאלן
מסכת מעשר שני
מסכת מעשר שני איז די אכטע מסכתא פון סדר זרעים אין משניות. זי באהאנדלט די דינים פון מעשר שני, און אויך כרם רבעי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלאך) אין דער מסכתא
קאַטעגאָריע:משניות
באָרג
א הלוואה אדער בארג איז געלט וואס מען האט געבארגט ביי א צוויטן אויף א געוויסער צײַט וואס מען דארף צוריק באַצאָלן. אז מען איז פארפליכטעט צו אנדערע, איז עס אן אחריות און א טרייב קראפט זיך צו רעכענען מיט זיי און צוריקבאצאלען.
נאכט
קליין|250px|די ערד ביינאכט נאכט איז די צייט פון טאג וואס די זון שיינט נישט. אין אלגעמיין נוצט מען אויס די נאכט אויף צו שלאפן, אבער פון זינט ס'איז ארויס די עלעקטריק, טוהען פילע מענטשן ארבייטן און פארבריינגען אויך אין די נאכט.
כארכע לואיס בארכעס
קליין|כארכע לואיס בארכעס כארכע לואיס בארכעס (1899 - 1986) איז געווען אן ארגענטינער שרייבער אויף שפאניש, בארימט איבערהויפט וועגן זיין קורצע דערציילונגען. אויך איז ער געווען א דיכטער.
אין 1955 האט מען אים באשטימט פראפעסאר פון ענגלישער ליטעראטור אינעם אוניווערסיטעט פון בוענאס איירעס.
בארכעס איז געבוירן געווארן אין בוענאס איירעס, ארגענטינע, און זיין משפחה האט זיך געצויגן אין דער שווייץ אין 1914. דארט האט ער שטודירט אינעם קאלעזש פון גענף. די משפחה פלעג פארן אומעטום אין אייראפע, איינשליסניג שפאניע. ווען ער איז צוריק אין דער ארגענטינע אין 1921 האט בארכעס אנגעהויבן פארעפנטלעכן זיינע פאעסיעס און עסייען אין ליטערארישע זשורנאלן. אויך האט ער געארבעט ווי א ביבליאטעקאר און לעקטאר. אין 1955 האט מען אים באשטימט דירעקטאר פון דער נאציאנאלער ביבליאטעק, און אויך פראפעסאר פון ענגליש־ליטעראטור ביים אוניווערסיטעט פון בוענאס איירעס. ביי דער עלטער פון 55 איז ער געווארן אינגאנצן בלינד. מען זאגט אז זיין בלינדקייט האט אים געהאלפן שאפן אינאוואטיווע ליטערארישע סימבאלן דורך פֿאנטאזיע. ביז די 1960ער יארן האט מען איבערגעזעצט זיין ארבעט און ברייט פארעפנטלעכט אין די פאראייניגטע שטאטן און אייראפע.
נאכט
אויך דינט די נאכט פאר טונקלקייט.
כארכע לואיס בארכעס
בארכעס אליין איז געווען באהאוונט אין עטלעכע שפראכן.
נאכט
אין דער היינטיקער מאדערנער וועלט נוצט מען אויס די נאכט צו פארבריינגען אין פארשידענע קלאבס און שענקען, און שטופען די צייט. די רעליגיע נוצן אויס די נאכט צו דינען גאט מיט תפילות און תיקון חצות.
כארכע לואיס בארכעס
קאַטעגאָריע:דיכטער
נאכט
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע קאַטעגאָריע:צייט
בעריש הורוויץ
קליין|200px|רבי בעריש מיט זיין ברודער [[אייזיק הורוויץ|רבי אייזיק]] רבי ישכר דוב בעריש הורוויץ (ו' שבט ה'תש"ח - י"ט תשרי תשס"ח), באקאנט אלס רבי בעריש הורוויץ, איז געווען דער ספינקער רבי אין וויליאמסבורג, ברוקלין. ער איז געווען דער עלצטער זון פון ר' הערשעלע ספינקער און געווען אן איידעם ביים איהעלער רב.
ער האט געגרינדעט און אנגעפירט די ספינקא מוסדות ווען זיין טאטע האט נאך געלעבט, פון דארט האט ער זיך ערווארבן דעם נאמען ווי א ספעציאליסט אין חינוך, און ער האט צוגעשטעלט צענדליגער מחנכים וואס זענען היינט צו טאג צעשפרייט אין היימישע מוסדות התורה.
נאך דעם וואס זיין פאטער איז אוועק האט ער געעפנט זיין בית המדרש אויף דעם נאמען פון זיין טאטן.
ער האט ארויס געגעבן א סעריע ספרים פון זיין טאטן, תפארת צבי על התורה - איטליכע בענדער, מועדים, זמירות לשבת, הגדה של פסח.
אין דער נאכט פון כ"ט תמוז ערב ראש חודש אב ה'תשס"ו איז זיין רביצין בלומא שרה ז"ל פלוצלינג אוועק פון אן עקסידענט אין די קעטסקילס.
מאנטאג פארטאגס, י"ט תשרי ה'תשס"ח, דעם דריטן טאג חול המועד סוכות, איז ער אוועק פון דער וועלט. דע לויה איז פארגעקומען יענעם טאג און איז געקומען לקבורה אין אוהל פון זיין טאטע'ן אין נוי זשערסי.
משפחה
די קינדער פון רבי בעריש ספינקער און זיין רביצין בלומא שרה זענען:
מסכת מעשרות
מסכת מעשרות איז די זיבטע מסכתא פון סדר זרעים אין משניות. די מסכתא רעכנטן אויס ווען ס'הייבט זיך אן ביי פארשידענע מינים דער חיוב צו מעשר'ן די פירות. אויך פון ווען אן הייסט שוין א קביעות און מען טאר מער נישט עסן די יפירות פראוויזאריש אן צו דארפן מעשר'ן.
די מסכתא רעדט בעיקר וועגן מעשר ראשון, ד"ה די צען פראצענט פון דער תבואה וואס מען שיידט אפ (נאכן אפשיידן די תרומה) און וואס מען גיט צו א לוי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלאך) אין דער מסכתא
ס'איז דא אויף דער מסכתא גמרא ירושלמי, אבער נישט בבלי.
נעמען פון די קאפיטלעך אין דער תוספתא
אין דער תוספתא פון דער מסכתא זענען דא דריי פרקים:
קאַטעגאָריע:משניות
אביש הורוויץ
ר' מאיר אברהם אביש הורוויץ איז דער צווייטער זון פון ר' הערשעלע ספינקער. ער האט איבערגענומען דעם גרויסן ספינקער בית המדרש אין וויליאמסבורג און האט גע'ירש'נט רוב פון זיין טאטענס חסידים. ער איז אן איידעם ביי ר' אהרן מרדכי רוטנער א פייערדיגער בעלזער חסיד, אן איידים ביי די ספינקא רבי פון ירושלים רבי יוסף מאיר כהנא, ער איז אויך א מגיד שיעור אין דער טשעבינער ישיבה אין ארץ ישראל.
טעכנאלאגיע
thumb|300px|א [[דאמף-טורבין מיט דעם שאכטל געעפנט. אזוינע טורבינין פראדוצירן רוב פון דער עלעקטריע וואס די מענטשהייט באניצט. פארניץ פון עלעקטריע מיט לעבן-סטאנדארדן זענען שטארק צוגעמאסטן. עלעקטריפיקאציע ווערט ברייט בארעכענט דער וויכטיגסטער דערגרייך פון אינזשעניריע אינעם 20סטן יארהונדערט.]] טעכנאלאגיע (פון גריכיש τέχνη טעכנע, 'קונסט, געניטשאפט, מלאכה'; און λογία לאגיאַ, 'זאָגן') זוכט פראקטישע לייזונגען פון פראבלעמען ניצנדיק וויסנשאפט. איינער פון די ערשטע טעכנאלאגישע ערפינדונגען איז געווען דער ראד. שפעטער האט מען ערפינדן דרוקעריי, וואס האט איבערקערט די מלאכה פון מאכן ביכער. מאדערנע טעכנישע ערפינדונגען זענען: קאמפיוטער, אויטא, מאשין, טעלעפאן א.א.וו.
אביש הורוויץ
ווען זיין טאטע איז אוועק האט ער מיט זיין ברודער רבי אייזיק הורוויץ איבערגנומען דעם טאטנס גרויסן בית מדרש. ווייל אויף די צוואה איז געשטאנען אז זיי זאלן פירן צוזאמען דעם בית המדרש זיי האבן צוזאמען געפירט טיש.
טעכנאלאגיע
טעכנאלאגיע האט אויך געזען די אנטוויקלונג פון וואפן פון שטעקנס צו נוקלעארע וואפן.
אביש הורוויץ
זעקס וואכן שפעטער איז געווען שמחת תורה, און עס האט נישט אויסגעקוקט פראקטיש צו טאנצן הקפות ביידע צוזאמען, און עס איז שוין געווען א רייבעריי צווישען די צוויי איז ר' אייזיק אוועק און זיך געעפענט אן אייגענע שול, און ר' אביש איז געבליבן מיט דעם טאטענס בית המדרש.
טעכנאלאגיע
טעכנאלאגיע איז א צוזאמענשטעל פון וויסן, געצייג און אינפראסטרוקטור.
אביש הורוויץ
ר' אביש איז באקאנט מיט זיין גרויס קענטיסטען אין אלע חסידישע ספרים, און איז אויך מחזק אסאך לבבות נשברות.
קאטעגאריע:אמעריקאנער אדמורי"ם קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג קאטעגאריע:ספינקא
טעכנאלאגיע
דער איינפלוס פון טעכנאלאגיע אויף דער געזעלשאפט אין פארשידענע וועגן. פון איין זייט האט זיך אנטוויקלט די פארגעשריטענע עקאנאמיעס דורך טעכנאלאגיע. פון דער צווייטער זייט זענען פאראן אומגעוואונטשטע ארויסקומען, ווי פארפעסטיקונג פון דער סביבה.
טעכנאלאגיע האט א סך ווירקונגען. זי האט געהאלפן אנטוויקלען מער פארגעשריטענע עקאנאמיעס (כולל דער היינטיקער גלאבאלער עקאנאמיע) און האט דערמעגלעכט דאס וואקסן פון א פרייצייט קלאסע פון מענטשן. פיל טעכנאלאגישע פראצעסן פראדוצירן אומבאוואונשטע ביי־פראדוקטן וואס מען רופט פארפעסטיקונג און טון אויסשעפן נאטירלעכע רעסורסן ביז צום שעדיגן דער ערד׳ס סביבה. פארשידענע דורכפירן פון טעכנאלאגיע באאיינפלוסן די ווערטן פון א געזעלשאפט און שאפן נייע פראגעס וועגן דעם עטיק פון טעכנאלאגיע.
וויסנשאפט, אינזשעניריע און טעכנאלאגיע
ס'איז נישט שטענדיק קלאר די אונטערשייד צווישן וויסנשאפט, אינזשעניריע און טעכנאלאגיע. וויסנשאפט איז די שטודיע פון פענאמענען צו פארשטיין בעסער די פרינציפן וויאזוי אונזער וועלט פונקציאנירט. אינזשעניריע איז דער פראצעס פון שאפן געצייג און סיסטעמען ניצנדיק נאטירלעכע פענאמענען כדי מענטשן זאל האבן דערפון א פראקטישן ניץ.
טעכנאלאגיע קומט אפטמאל, אבער נישט אלעמאל, ווי א רעזולטאט פון ביידע וויסנשאפט און אינזשעניריע.
ס'איז פאראן עטלעכע סארטן טעכנאלאגיע:
היסטאריע
צווישן די גאר אלטע טעכנאלאגישע ערפינדונגען איז דער ראד, וואס די ארכעאלאגן האבן געטראפן אין די פריעסטע געזעלשאפטן סיי אין מעסאפאטאמיע סיי אין צענטראל-אייראפע. מען האט געניצט רעדער אין וואגענעס. אויך האבן טעפער געניצט א טעפער-ראד.
אינעם מיטל אלטער האט מען געניצט די פשוטע מאשינען (ווי דער הייבער, דער שרויף און דער בלאק) צו שאפן מער קאמפליצירטע געצייג, ווי די טאטשקע, די ווינטמיל און דער זייגער. מיטן רענעסאנס האט מען ערפינדעט די דרוקפרעסע (וואס האט דערמעגלעכט פארברייטערטע קאמוניקאציע). די הויפט אנטוויקלונג פון דער טעכנאלאגיע האט פאסירט ווען עס האט זיך אנטוויקלט די מאשינען פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע. לינקס|קליין|180x180פיקס|דער [[אויטאמאביל האט רעוואלוציאניזירט פערזענלעכע טראנספארטאציע.]] די אינדוסטריעלע רעוואלוציע האט אנגעהויבן אין דעם 18טן יארהונדערט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך. דאס איז געווען א תקופה פון גרויסער טעכנאלאגישער אנטדעקונג, ספעציעל אין די געביטן פון לאנדווירטשאפט, פאבריקאציע, מינעריי, מעטאלורגיע און טראנספארט, וואס איז ארויסגעקומען פון דער אנטדעקונג פון דאמפֿקראפט. טעכנאלאגיע האט אוואנסירט נאך א שריט אין א צווייטער אינדוסטריעלער רעוואלוציע מיטן שפאנען פון עלעקטריע צו שאפן אזוינע אינאוואציעס ווי דער עלעקטרישער מאטאר, דאס עלעקטרישע לעמפל און נאך א סך. שפעטער האט מען דערפינדן נייע באגריפן וואס האבן דערמעגלעכט געטריבענע פליען און אוואנסירונגען אין מעדיצין, כעמיע, פיזיק און אינזשעניריע.מיט דער וואוקס אין טעכנאלאגיע איז געווארן מעגלעך צו בויען וואלקן קראצערס און ברייטע שטאטישע שטחים וואו די איינוואוינער פארלאזן זיך אויף מאטאר טראנספארט צו גיין פון איין ארט צום צוויטן און כדי אריינברענגען עסן. אויך איז קאמוניקאציע געווארן שטארק פארבעסערט מיט דער ערפינדונג פון טעלעגראף, טעלעפאן, ראדיא און טעלעוויזיע. ביי דער ענדע פונעם 19טן יארהאונדערט און אנהייב 20סטן יארהונדערט איז געווארן א רעוואלוציע אין טראנספארטאציע דורך דעם אויטאמאביל און דעם עראפלאן. קליין|[[F-15 און F-16 פליענדיק איבער די קואווייט אויל פייערן ביי דער איינגאס קריג אין 1991.]] אינעם 20סטן יארהונדערט זענען צוגעקומען א גאנצע רייע נייע חידושים. אין פיזיק האט די אנטדעקונג פון יאדער-שפאלטונג האט געברענגט צו נוקלעארע וואפן און אויך קערנדיקע קראפט. מען האט ערפינדן קאמפיוטערס און שפעטער האט מען זיי פארקלענערט מיט טראנזיסטארן און אינטעגרירטע קרייזן. אינפארמאציע טעכנאלאגיע האט געברענגט צו שאפן די אינטערנעץ וואס האט אריינגעברענגט די אינפארמאציע תקופה. מענטשן ניצן היינט סאטעליטן אויסצופארשן דעם קאסמאס און אויך פאר טעלעקאמונקאציע.
פייער
פייער איז א וויכטיגער קוואל פון ענערגיע. אז מען פארברענט האלץ און האלצקוילן אין א פייער קען מען קאכן עסן. מיט דער צייט האט מען ערפינדן דעם ברענאויוון און דעם בלאזזאק וואס האט געגעבן די מעגלעכקייט צו שמעלצן און קאווען מעטאלן, ווי למשל גאלד, זילבער, קופער און בליי. מען איז גיך דערגאנגען די מעלות פון קופערנע געצייג איבער שטיין, ביין און הילצערנע געצייג. כאטש נאטירלעכער קופער איז נישט פאראן נאר אין קליינע קוואנטיטעטן אבער קופערנע אראצן זענען גאנץ פארשפרייט און מען קען פראדוצירן דעם מעטאל ווען מען פארברענט זיי אין א פייער פון האלץ אדער האלצקוילן.
מיט א פייער פון האלץ אדער האלצקוילן האט מען געקענט קאכן און בראטן עסנווארג צו מאכן אים מער עסבאר.
ענערגיע און טראנספארט
דאס ערשטע באניץ פון ווינט קראפט איז די זעגלשיף; ס׳איז פאראן א באריכט פון א נילוס שיפל מיט א זעגל שוין טויזנטער יאר צוריק. פון פרעהיסטארישע צייטן ווייזט אויס אז די עגיפטער האבן ווארשיינלעך געניצט די קראפט פון דער נילוס-פארפלייצונג צו באוואסערן זייערע פעלדער, און ביסלעכווייז האבן זיי זיך אויסגעלערנט צו רעגולירן דעם וואסערשטראם דורך געבויטע באוואסערונג קאנאלן און באסיינען. אזוי אויך האבן די אמאליגע באוואוינער פון מעסאפאטאמיע (היינטיקער איראק), די סומערען, געלערנט צו ניצן די חידקל און פרת טייכן פארן זעלבן צוועק.
אבער די באניץ פון ווינט און וואסער קראפט איז געווען שטארק באגרענציצט אן אַן אנדער ערפינדונג. די ערפינדונג פון דער ראד האט פאסירט סיי אין מעסאפאטאמיע סיי אין די צפון קאווקאז בערג און סיי אין צענטראל אייראפע. מען האט געניצט רעדער פאר צוויי פארשידענע צוועקן. ערשטנס האט געמאכט וואגנס מיט רעדער כדי צו פירן א לאסט גאנץ גרינג א ווייטן וועג. אויך האט מען געניצט א ראד אין טעפעריי.
די ערפינדונג פונעם ראד האט געשאפט א רעוואלוציע אין האנדל און אין פירן קריגן. מיט גיכע טעפער-רעדער איז געווארן מעגלעך צו פראדוצירן א סך טעפעריי. אבער די גרעסטע רעוואלוציע איז געווען ניצן א ראד צו פארוואנדלען ענערגיע דורך וואסערמילן, ווינטמילן און אנדערע וועגן צו פארגרעסערן קראפט קוואלן.
אינפארמאציע טעכנאלאגיע
אינפארמאציע טעכנאלאגיע איז ברייט פארשטאנען ווי די אנווענדונג פון קאמפיוטערס צו שפייכלערן, שטודירן, צוריקברענגען, טראנסמיטירן און מאניפולירן דאטן אדער אינפארמאציע, אפטמאל אין קאנטעקסט פון האנדל. אינפארמאציע טעכנאלאגיע ווערט גערעכנט אן אפטייל פון אינפארמאציע און קאמוניקאציע טעכנאלאגיע.
מען ניצט דעם טערמין אינפארמאציע טעכנאלאגיע אפט אלס סינאנים פאר קאמפיוטערס און קאמפיוטער נעצווערק, אבער אין אמת׳ן ער שליסט איין אויך אנדערע אינפארמאציע פארשפרייטונג טעכנאלאגיעס ווי טעלעוויזיע, ראדיא און טעלעפאן. פארשידענע אינדוסטריעס האבן א שייכות מיט אינפארמאציע טעכנאלאגיע, כולל קאמפיוטער הארטווארג, ווייכווארג, עלעקטראניק, האלב-דורכפירערס, אינטערנעץ, טעלעקאם געצייג און עלעקטראנישער האנדל.
טעכנאלאגישע קראנקייטן
עס זענען פאראן געוויסע סאציאלאגישע און געזעלטשאפלעכע פראבלעמען פארבונדן מיט ניצן טעכנאלאגיע:
רעפערענצן
קאטעגאריע:וויסנשאפט
*
אלפן
די אַלפן זענען א גרויסע רייע בערג אין אייראפע וואס ציט פֿון עסטרייך און סלאוועניע אין מזרח, דורך איטאליע, שווייץ, ליכטנשטיין און דייטשלאנד ביז פֿראנקרייך אין מערב. דאס ווארט „אלפן" שטאמט פֿון לאטייניש Alpes.
דער העכסטער בארג פֿון די אלפן איז מאן בלאנק, הויך 4808 מעטער, אויפֿן גרענעץ פֿון פֿראנקרייך מיט איטאליע.
טוריזם
די אלפן זענען איינער פון די מער פאפולערע טוריסטן צילן אין דער וועלט, און פיל קורערטער ווי אויבערסטדארף אין בייערן, זאאלבאך אין עסטרייך, דאוואס אין דער שווייץ, שאמאני אין פראנקרייך און קארטינא ד׳אמפעזא אין איטאליע האבן מער ווי א מיליאן געסט יערליך.
קאַטעגאָריע:בערג קאַטעגאָריע:אייראפע
הערי טרומאן
left|250px הערי עס טרומאן (8טן מאי 1884 - 26סטן דעצעמבער 1972), איז געווען דער 33טער אמעריקאנער פרעזידענט. ער האט געדינט פון: 12טן אפריל 1945 ביזן 20סטן יאנואר 1953.
הערי טרומען איז געווען דער וויצע פרעזידנט פון זיין פארגייער פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, רוזעוועלט איז געשטארבן צום סוף פון אמעריקאנער קריג קעגן דייטשלאנד און טרומאן האט איבערגענומען, ער איז נישט געווען באקאנט אלס גוטער פירער, אבער מען האט גלייך געמערקט אויף אים סימנים פון א גוטן פירער, ער האט געענדיגט דעם קריג מיט דייטשלאנד און האט ווייטער געפירט דעם קריג מיט יאפאן ביז זי איז געווארן באזיגט.
ער איז געווען דער וואס האט אפגעמאכט מען זאל ווארפן די צוויי אטאם באמבעס אויף יאפנעזישע שטעט. ער איז אויך געווען ווער עס האט געגעבן די שטימע פון אמעריקא אין די יו ען אז עס זאל געגרידנט ווערן א שטאט אין ארץ ישראל דורך די ציוניסטישע פארטייען.
ווען ער איז געלאפן דאס צווייטע מאל פאר פרעזידענט איז ער שוואך געשטאנען אין די אנקעטעס מען האט געמיינט ער גייט פארלירן, ער האט אבער געוואונען, זייט דאן איז געבליבן אין דער היסטאריע פון אמעריקא אז די קאנדידאטן ברעגנן פון אים א ראיה אז אפילו מען שטייט שוואך פאר די וואלן דאך קען מען געוואונען.
גאנץ לעצטנס איז אנטפלעקט געווארן אז פערזענליך איז נישט געווען א גרויסער אידן ליבהאבער, אזוי ווי אסאך פון רוזעוועלט'ס קליקע, עס איז ערשינען א בוך ווי ער זאגט פאר א רעפארטער, איך קען דיך נישט אריין נעמען אין מיין פריוואטער היים, ווייל קיין איד האט נאך נישט איבערגעטרעטן מיין הויז.
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
כ"ט בנובמבר
left|250px|קליין| די יידן זיינען ארויס טאַנצן אין די גאַסן
כ"ט בנובמבר איז אן העברעיש אנערקענונגס-ווארט וואס באטייט דער טאג ט"ז כסלו ה'תש"ח ; 29סטן נאוועמבער 1947. "כ"ט בנובמבר" האט באקומען א "שם" און א סך גאסן אין ארץ ישראל ווערט אנגערופן לויט דעם: "כ"ט בנובמבר".
די אראבער האבן נישט מסכים געווען צום יו-ען פסק, און האבן באלד אנגעהויבן די אומאפהענגיקייט מלחמה, וואס צו דער ענדע האבן זיי אנגעווארן דעם קריג.
דעם יו-ען פארשלאג פון דער פראגראם צו צעטיילן ארץ ישראל איז באשטעטיגט געווארן דורך רוב וויילערס. 33 מדינות האבן געשטימט יא, 13 - אויף ניין, 10 האבן זיך אפגעהאלטן פון שטימען, און איין לאנד איז געווען אפוועזנד.
קאַטעגאָריע:בריטישער מאנדאט
מסכת תרומות
מסכת תרומות איז די זעקסטע מסכתא פון סדר זרעים אין משניות.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלאך) אין דער מסכתא
קאַטעגאָריע:משניות קאַטעגאָריע:ירושלמי
פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט
לינקס|250px|רוזעוועלט אין 1933 פרענקלין דעלאַנאָ רוזעוועלט (30סטן יאנואר, 1882 - 12טן אפריל, 1945), (ענגליש: Franklin Delano Roosevelt) איז געווען דער 32טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, א דעמאקראט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ 1933 ביז: 12טן אפריל 1945.
ער האט געליטן פון די פאליא קראנקייט, וואס איז א קראנקייט וואז שעדיגט די פוס, און דער באטראפאנער קען נישט גיין. ער האט געכאפט די קראנקייט אויגוסט 1921, ווען ער איז געווען אויף וואקאציע אין קאנאדע. רוזעוועלט איז אייביג געשטיפט געווארן אין א רעדערשטול, אבער ערשט נאך זיין טויט האבן די אמריקאנער אנטדעקט אז זייער פרעזידענט איז געווען קראנק דורכאויס זיין גאנצן קאדענץ, אנדעם וואס זיי זאלן וויסן דערפון. אין יאר ה'תרצ"ג האט ער איינגעפירט "די נייע ארדענונג" אלס א אויסלעזונג אויף די וועלט ווירטשאפט קריזיס ווען די בורסע אין USA איז אומגעפאלן אין יאר ה'תרפ"ט. דער געדאנק פון די נייע ארדענונג איז געווען צו אָפזאגן די אלטע עקאנאמישע מעטאד פון קאפיטאליזם, און לאזן די רעגירונג זיך אריין מישן אין די בירגערס פערזענליכע ווירטשאפט.
ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די פיר אויסגעצייכנסטע פרעזידענטן, וואס האבן געהערשט איבער די פאראייניקטע שטאטן.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:USA פרעזידענטן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער גובערנאטארן קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער
אברהם יצחק הכהן קוק
הרב אברהם יצחק הכהן קוק (ט"ז אלול ה'תרכ"ה - ג' אלול ה'תרצ"ה, 7 סעפטעמבער 1865 רוסלענדישע אימפעריע -  1 סעפטעמבער 1935 ירושלים, בריטישער מאנדאט) איז געווען דער ערשטער הויפט רב פון די אשכנזים אין ירושלים אין דער תקופה פון דעם בריטישן מאנדאט אין ארץ ישראל.
ביאגראפיע
הרב קוק איז געבוירן אין לעטלאנד אין יאר תרכ"ה און איז געווען אן אפשטאמיגער פון שטאלצע חסידים און מתנגדים. ער האט געלערנט אין דער וואלאזשינער ישיבה און האט אנגעקניפט א שטארקע נאנטשאפט מיט דעם נצי"ב. אין ניסן תרמ"ו האט ער חתונה געהאט מיט אלטע בת-שבע, די טאכטער פון פאנעוועזשער רב הרב אליהו דוד ראבינאוויטש-תאומים דער בעל ה"אדרת", און ער האט נאך דער חתונה געוואוינט אין פאנעוועזש און געלערנט ביים שווער. ער האט געדינט אלס רב אין עטליכע שטעט אין ליטא.
רבי חיים בריסקער האט דאן ארומגעשיקט צו אלע שטעט אז מען זאל אים נישט אויפנעמען אלס רב, דערזענדיג זיך אן קיין עתיד, איז ער געפארן קיין לאנדאן. וואו ער האט זיך באקענט מיט די ראשי הציונים, זיי האבן אין אים געטראפן א איש כלבבם, און אים געשיקט אויף יפו, מיט די אויגן אויף ירושלים ווען די צייט וועט רייף ווערן. און אין תרס"ד איז ער ארויף קיין ארץ ישראל און געווארן רב פון יפו פאר צען יאר. אין די יארן פון דעם ערשטן וועלט קריג (תרע"ד-תרע"ז) איז ער געווען אין אייראפע. אין תרע"ט איז ער צוריק געקומען קיין ארץ ישראל און אנגענומען דעם פאסטן פון רב הראשי לעדת אשכנזים וואס רב קוק'ס געגנערס האבן גערופן רב מטעם. אין תרפ"ד האט ער געגרינדעט ישיבת מרכז הרב אין ירושלים.
הרב קוק איז לויט אלעמען געווען א גאון אין נגלה און נסתר. צוערשט איז ער געווען שטארק בידידות מיט די רבנים און גאונים פון ירושלים, ווי רבי יוסף חיים זאנענפעלד און רבי יצחק ירוחם דיסקין. שפעטער זענען א טייל פון זיי געווארן זיינע שארפע קעגנערס. הרב קוק האט אלע זיינע יארן אנגעהאלטן נאענטע ידידות'שאפט מיט פיל גדולי הרבנים און אדמורי"ם פון ארץ ישראל און אייראפע, ווי צום ביישפיל. דער אדמו"ר בעל אמרי אמת פון גער, דער אדמו"ר רבי מרדכי יוסף ליינער פון ראדזין, אדמו"ר רבי ישראל פרידמאן פון טשארטקאוו, בענדינער רב ר' חנוך צבי הכהן לעווין, און נאך. פיל האבן זיך אויסגעדריקט אויף אים מיט גאר ווארעמע ווערטער און געלויבט אויף זיין גאונות, חכמה, און צדקות.
הרב קוק האט פרובירט צו גרינדן אן ארגאניזאציע מיטן נאמען דגל ירושלים וואס וועט דינען אויף צוזאמצוברענגען גאנץ כלל ישראל אונטער דער השפעה און אויטאריטעט פון א וועלטס בית דין, א ישיבה, און אנדערע אינסטיטוציעס. דער פלאן איז געווען א גראנדיעזער, און צו דעם האט ער געלאזט דריקן די ערשטע פון זיינע ספרים אויף מחשבת ישראל מיטן נאמען "אורות". אין דעם קונטרס האט ער ארויסגעברענגט זיינע אידעען אויף דער געהויבנקייט פון דעם קאלעקטיווען זעל פון כלל ישראל און זייער תפקיד, ספעציעל אין דעם ענין פון ישוב ארץ ישראל.
רב קוק האט געזען אין דעם צוריקקער קיין ארץ ישראל א געשעעניש פון אויסערגעווענלעכער היסטארישער און טעאלאגישער מערקווירדיגקייט. ער האט פיל געארבעט מקרב צו זיין יידן צו תורה און שמירת המצוות. ער פלעגט זאגן אויפן מאמר חז"ל "שמאל דוחה וימין מקרבת", אז עס זענען שוין דא גענוג וואס זענען דוחה און זיין פליכט איז צו טון דאס התקרבות.
קאנטראווערסיע
א טייל פון די רעיונות אין "אורות" האבן געברענגט די אויפמערקזאמקייט פון קנאים אין ירושלים, וואס האבן געהאלטן אז עס זענען געשריבן דארט זאכן וואס זענען נישט לויטן דרך התורה. די קנאים האבן ארויסגעגעבן א קונטרס מיטן נאמען קול שופר. דער גרעסטער טייל דערפון איז געווען גאר א שארפער בריוו און חרם אויף רב קוק'ס קונטרס "אורות" מיט דער חתימה פון רבי יוסף חיים זאנענפעלד און רבי יצחק ירוחם דיסקין.
אפילו פון די וואס זענען נישט ארויסגעגאנגען קעגן אים האבן געהאלטן אז ער שרייבט א סך רעיונות וואס איז נישט אויסגעהאלטן לויטן דרך התורה, און אז ער איז פארפארן דורך אפטייטשן ענינים אין קבלה נישט דעם ריכטיקן וועג. בפרט די ענינים אז אין יעדער זאך איז דא א ניצוץ אלקי, און אז מ'דארף דאס מעלה זיין.
א פייער פון מחלוקת האט אויסגעבראכן, אין וועלכן פיל יקירי ירושלים זענען געווארן אריינגעכאפט. אויך האבן א סך רבנים פון אונגארן, און א טייל רבנים פון ליטא געהאלטן מיט די קנאים פין ירושלים.
הרב קוקס ידיד נפש און תלמיד מובהק, רבי יעקב משה חרל"פ (וואס זיין פאטער האט געדינט אויפן בית דין פון הרב דיסקין, און ער אליין איז געווען שטארק צוהילף רב דיסקין צו ווערן אנעגענומען ביי אלע קרייזן אין ירושלים) האט געשריבן א קונטרס "טובים מאורות" וואו ער פרובירט צו דערקלערן און אויפווייזן די ריכטיקייט פון פילע פון די רעיונות וואס זענען געדרוקט אין "אורות". אנדערע חשובע נאכפאלגער פון הרב קוק זענען געווען דער ירושלימער דיין ר' צבי פסח פראנק, ר' יחיאל מיכל טוקאטשינסקי (אן אור-איידעם פון ירושלימער רב ר' שמואל סאלאנט), ר' צבי דוד הירשביין (פון די זקני חסידי גער אין ירושלים), ר' ישראל פורת, ר' מנחם מענדל פרוש, ר' אייזיק בן טובים, און נאך.
די מחלוקת איז געווארן אזוי איבערגעהיצט ביז דער אדמו"ר בעל אמרי אמת פון גער איז פארבעטן געווארן צו קומען קיין ארץ ישראל און פרובירן איינשטעלן שלום. דינסטיק, ד' ניסן תרפ"א, איז דער בעל אמרי אמת אנגעקומען קיין ירושלים. באלד א חודש צייט איז דער אמרי אמת פארבליבן אין ארץ ישראל, און פילע שעות איז ער געזעסן און אויסגעהערט די טענות פון ביידע צדדים. אויפן שיף פארנדיק צוריק אין דער אייראפע האט ער אפגעשריבן זיין מסקנא אויף דער נושא.
"רב קוק", האט דער גערער רבי געשריבן, "איז א מאן מיט פילפאכיקע טאלאנטן אין תורה און אין נאבעלע מדות, און איז א שונא בצע. זיין ליבשאפט צו ציון פליסט איבער די גרענעצן און דאס ברענגט אים צו 'מטהר זיין טמאים און ברענגען אויף דעם ראיות', וואס דערמאנט פון דעם תנא ר' מאיר וואס חז"ל האבן אויף אים געזאגט אז ער איז געווען א יחיד בדורו און דעריבער איז די הלכה נישט ווי אים."
דער אמרי אמת שרייבט ווייטער אז די כוונה פון רב קוק איז ערלעך און לשם שמים. אבער וויבאלד עס קומט ארויס פון געוויסע אויסצוגן א חילול שם שמים האט רב קוק אים געגעבן אן אונטערגעשריבענעם כתב אז ער איז מבטל די אלע זאכן וואס האבן דערצו גורם געווען. ער שרייבט ווייטער אז ער האט דערנאך גערעדט מיט הרב זאנענפעלד און הרב דיסקין, און זיי האבן מסכים געווען צו חתמען אז זיי זענען מבטל דעם "קול שופר" מיט די חרמים און די פילע באליידיגונגען. דערצו האבן די רבנים צוגעגעבן אז די בריוון און חרמים זענען געדרוקט געווארן דורך קנאים שלא בידיעתם, אבער זיי האבן אויף דעם נישט פראטעסטירט ווילאנג די אויסצוגן בלייבן אין דעם ספר.
די קנאים האבן שפעטער געטענהט אז דער כתב פון רב קוק איז נישט גענוג, און דער בריוו מצד די קנאים מבטל צו זיין דעם "קול שופר" איז קיינמאל נישט צושטאנד געקומען.
זיין פטירה
קליין|250px|הספד אויף רב קוק קליין|250px|הספד אויף רב קוק קליין|250px|וויאזוי די [[ניו יארק טיימס האט דאן געדעקט די טראגישע פטירה.]]
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אחרונים קאטעגאריע:הויפט רבנים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות קאטעגאריע:אידישע קאנטראווערסיעס קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע קאַטעגאָריע:גדולי ישראל ארויף קיין א"י קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים קאַטעגאָריע:כהנים
בית המקדש
left|250px בית המקדש (וואס איז טייטש הייליג הויז) איז געוועזן דער ארט וואס דער אייבערשטער האט באפוילן פאר זיינע יידישע קינדער זיי זאלן מאכן פאר אים, ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם - זיי זאלן מאכן פאר מיר א מקדש, און איך וועל רוען אין זיי, און איז געוועזן דער ארט ווו די אידן האבן געטון די עבודה (גאט'ס דינסט) פון מקריב זיין קרבנות און זינגען פאר גאט.
צעשפרייטע מזבחות
ביז ווען שלמה המלך האט געבויט דער בית המקדש, האבן די אידן מקריב געווען קרבנות אויף מזבחות וואס זיינען געווען צעשפרייט אין דעם גאנצן לאנד. אויך נאך וואס שלמה המלך האט געבויעט דעם בית המקדש האבן רוב מלכים איינגעפירט צו דינען גאט צודערצו אויך אין צעשפרייטע מזבחות אויסער דער בית המקדש.
לויט ספר מלכים און ספר דברים דארף מען דינען גאט נאר אין דעם בית המקדש און ס'איז פארבאטן צו דינען אין צעשפרייטע מזבחות.
די מלכים וואס האבן איינגעפירט צו דינען גאט נאר אין בית המקדש:
די מצוה
די תורה האט געהייסן פאר די אידן אין מדבר אז זיי זאלן בויען א הייליג הויז פאר גאט כדי ער זאל קענען רוען דארטן, ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם (ספר שמות).
משכן
ווי לאנג די אידן זענען געווען אין מדבר האבן זיי גענוצט אזא פראוויזאריש פלאץ וואס מען האט גערופן דער משכן.
בית ראשון
דער ערשטער בית ווערט אנגערופן דער בית ראשון, דאס האט געבויעט שלמה המלך אין ירושלים אויף בארג-מוריה, נאך וואס גאט האט צוגעזאגט דוד המלך אז זיין קינד וועט בויען דער בית המקדש (און נישט דוד, וויבאלד דוד האט געפירט א סך מלחמות און געגאסן פיל בלוט. שלמה המלך האט געבויט דער בית המקדש אין יאר 2928 (ב'תתקכ"ח). דער בית ראשון איז געשטאנען 410 יאר.
ביים בויען דעם בית
נאך וואס שלמה המלך האט געבויעט דער ערשטער בית, אין דער זיבעטער מאנאט חג הסוכות, (לויט די ציילונג אין די תורה,) האבן די כהנים געבריינגט פון עיר דוד די הייליגע כלים, דער ארון הקודש, אוהל המשכן אא"וו צום בית המקדש. און דאן איז געשען א נס, אז דער בית איז אנגעפילט געווארן מיט א וואלקן פון גאט . אזוי ווי ס'איז געשען ווען משה רבינו האט געבויעט דער משכן.
חורבן הבית
דער בית המקדש איז חרוב געווארן דורך נבוכדנצר דער קעניג פון בבל אין יאר 3338 (ג'של"ח). די רעליגיע סיבה פון חורבן הבית (לויט ספר מלכים) איז ווייל אזעלכע קיסרים פון מלכי יהודה האבן געזינדיקט פאר גאט און געדינט עבודה זרה (ווי מנשה).
בית שני
אזוי ווערט אנגערופן דער צווייטער בית, דאס האט געבויעט עזרא הסופר אויף דעם זעלבן פלאץ ווי דער בית ראשון, אין יאר 3408 (ג'ת"ח) (ג'רמ"ד) צו וועלט באשאפונג, דאס איז געשטאנען 420 יאר און איז חרוב געווארן דורך טיטוס הרשע א רוימישע גענעראל אין יאר 3828 (ג'תתכ"ח) אין משך פון דעם גרויסן יידישן אויפשטאנד.
בית שלישי
אזוי ווערט אנגערופן דער דריטער בית, דאס איז נאכנישט געשטאנען, און עס שטייט אין גמרא אז עס וועט אויפגעבויט ווערן פון פייער ווען משיח וועט קומען. דאס געשטאלט פונעם דריטן בית ווערט באשריבן אין ספר יחזקאל..
די געבוי
דאס בית המקדש איז געווען א ריזיגער הערליכער געביידע וואס מען זעהט אזאנס נישט ביזן היינטיגן טאג. ווער עס איז נאר אהין געקומען, ווער עס האט עס געזעהן, נישט קיין אונטערשייד א איד צו א גוי, איז ארויס פון התפעלות, טראץ וואס עס האבן געארבייט גאר אסאך ארבייטערס צו בויען אזא הערליכן הויז, האט עס גענומען גאנצע זיבן יאהר אויפצובויען.
די בויערס
עס איז גענוג אינטערשרייכן וויפל מענטשן האבן געארבעט אויפצובויען דאס הייליק הויז:
עס זענען געווען 300 הויפט ארכיטעקטערס, וואס זענען געווען די בעלי בתים אויף אנדערע 3.300 אינזשענירן, וואס האבן געזאגט פאר די איבעריקע בויערס וואס צו טועהן, סך הכל זענען די בויערס געווען 163.600 מענטשן. ווען מען אנגעהויבן צו בויען האט מען צוזאמענגענומען אלע קלוגע געלערענטע קעפ וואס פארשטיין צו בויען, מען האט געברענגט נישט דווקא אידן, אפילו גוים האבן געהאלפן, אין פסוק שטייט אז שלמה המלך האט געמאכט א שותפות מיט די צידונים וואס זענען געווען באקאנט איבעראל אין קונסט פון ארכיטעקטן, און אויסהאקן שטיינער און העלצער, זיי האבן זיך מגייר געווען און האבן געהלאפן שלעפן די שטיינער און העלצער פון יער הלבנון ביז צום פלאץ פון המקדש. די אלע שטיינער און העלצער וואס מען האט דערמיט געבויט האט מען נישט צוגעפאסט אויפן הר הבית פארן באנוץ פונעם בית המקדש, דאס האבן די געלערנטע בויערס צוגעגרייט אויפן פלאץ פון ווי מען האט עס אויסגעשניטן, מיטן גרעסן מאס פונקטליכקייט, און דערנאך האט מען עס געברענגט צום מקום המקדש, אזוי אז ביים פלאץ פון בויען האט מען נישט גענוצט קיין שום אייזען און א זעג צופאסן די שטיינער, ווייל מען האט שוין אלעס צוגעפאסט פון פריער, דאס ווייזט פאר פאר א קלוגע געלערנטע לייט עס האבן געארבייט ביים בויען.
פלאץ
ביידע בתי המקדש האט מען געבויט אויפן זעלבן פלאץ, דאס איז אין ירושלים אויף א בארג וואס הייסט די הר הבית. אין לשון תנ"ך הייסט דאס אויך בארג מוריה. דאס בארג איז די זעלבע בארג ווי אברהם אבינו האט געוואלט מקריב זיין יצחק אבינו פאר גאט (עקידת יצחק).
עזרת כהנים
דאס איז געווען גרויס 11 איילן אויף 135 איילן (די זעלבע מאס ווי עזרת ישראל).
מקום המזבח
דאס איז געווען די פלאץ ווי די מזבח איז געשטאנען און איז געווען 32 איילן אויף 135 איילן, די רינגן (פאר שחטן די קרבנות), די זוילן (פאר שינדן די הויט) זענען געווען אלע אויף די פלאץ פון דרום צו צפון.
בין מזבח להיכל
דאס איז געווען גרויס 22 איילן אויף 135 איילן און איז געווען די פלאץ צווישן די מזבח און די היכל. דא האט נאר א כהן געמעגט גיין, און אויך נאר ווען ער האט געדארפט גיין דא צוליב טאן די עבודה. דא האט זיך אויך געפונען די כיור.
עזרת כהנים
אלעס וואס איז אינעווייניג נאכן עזרת ישראל ווערט אנגערופן עזרת כהנים, צוליב דעם וואס נאר א כהן האט דארט געמעגט גיין.