cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
טאם הארטמען
ער האט שוין געשריבן איבער ?? ביכער פון די ארבייט איבער די וועלט צו באקעמפן די ספעציעלע אינטערעסן פון די גלאבאלע עקענאמיע.
ער איז אריינגעברענגט געווארן אלס הויפט רעדנער פארן עיר אמעריקע נאכער וואס על פרענקען האט פארלאזט ראדיא צו לויפן פאר סענאט אין סינסינעטי.
שאק
באדייט פון שאק/שאקירונג
ווען עמיצער זעט/הערט עפעס א שרעקליכע זאך, ווערט ער שאקירט. דערציטערט. צעטרייסעלט, וואס שטעלט אין אריין אין א פאזע פון עמאציאנעלער צעשאקולונג, און ער קען נישט קומען צו זיך פון דעם שאק און דערציטער וואס האט אים באנומען.
אן עלעקריק שאק, איז א שאקירונג וואס דער מענטש גייט דורך, ווען ער קומט אין בארירונג מיט א לעבעדיגען עלעקטריק דראעט, וואס האט אים עלעקטרעזירט און ער באקומט א שאק.
פון א ערנסטן עלעקטרישן שאק, קען מען אויסהויכן די נשמה, נישט צוליב דעם שאק, נאר צוליב די הויכע מאס עלעקטריציטעט וואס שיסט אריין אינעם מענטש, קען ער שטארבן.
קאטעגאריע: סאציאלאגיע קאַטעגאָריע:עלעקטראניק
רבי יוחנן
ער איז געווען א שוואגער פון ריש לקיש.
יוחנן
בויך
left|thumb|250px|די בויך און אירע [[גלידער.]] בויך איז די מיטלסטער טייל פֿונעם מענטש פֿונעם ברוסטקאסטן ביזן פֿוס.
עס אַנטהאַלט אין זיך בעיקר די גלידער פֿונעם פֿאַרדייאונג סיסטעם, ווי דער מאָגן, פּענקריס, די געדערעם און לעבער, אָבער אויך אַנטהאַלט דאָס די נירן און פענכער.
פֿרויען זויג בעלי חיים האָבן דערין די טראכט וואָס האַלט דעם עיבור אין משך פֿון 9 חדשים.
עס אַנטהאַלט אויך מוסקלען און פעטענס.
*
האטליין
האטליין (אידיש: הייסע ליניע) מיינט אין טעלעקאמיוניקאציע א ליניע וואס איז אייביג ברייט אפן און נישט פארנומען. אמאל איז דאס געווען א דראט וואס האט פארבינדן צוויי פונקטן אן קיין דרייען א נומער, וואס מען האט דאס בעיקר גענוצט בשעת מלחמה פון די פראנטן צום קאמאנדיר הויפט צענטער, אדער אפילו היינט צוטאגס האט דער פרעזידענט א האטליין וואס די זיכערהייט כוחות פארבינדן זיך צו אים אן דרייען א נומער.
יידישע האטליינס
עס איז אויך געווארן פאפולער צו רופן היינט צוטאגס די השקפה נייעס און מעלדונגען טעלעאפאן לינעס אלס ״האטליין״ וויבאלד עס איז אייביג אפן און קיינמאל נישט פארנומען. די קאסטומער סערוויס ליניעס ווערן צוליב דעם אויך גערופן האטליינס.
אויגן-לעדל
דאס אויגנלעדל (אדער אויגן-לעדל) איז דאס פלייש און מוסקל וואס הענגט אראפ צוצודעקן דעם אויג ווען מען שלאפט אדער סתם אזוי ביים פינטלען די אויגן. ביים סוף פונעם לעדל וואקסן די וויעס.
שלמה לארינץ
שלמה זלמן לארינץ (כ"א אדר ה'תרע"ח, 5טן מערץ 1918 - א' חשוון ה'תש"ע, 19טן אקטאבער 2009) איז געווען א כנסת דעפוטאט 33 יאר און פארזיצער פון דעם פינאנץ-קאמיטעט צווישן די יארן 1977–1984. ממוזער|250px|שמאל|חברי הכנסת פון [[יהדות התורה זיצן אין דעם כנסת קאווע-שטיבל, שלמה לארינץ (צווייטער לינקס) נאוועמבער 1959]]
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן כ"א אדר תרע״ח אין בודאפעשט, אונגארן צו רב יוסף אריה לארינץ, זון פון הרב יצחק לארינץ גאב"ד גרויס-אראס. אין די יארן 1933–1935 האט ער געלערנט אין דער פאפער ישיבה אין אונגארן ביי הרב יעקב יחזקיה גרינוואלד. אין סוף 1935 איז ער געפארן אין פוילן צו לערנען אין דער מירער ישיבה. דערנאך איז ער צוריקגעפארן אין אונגארן. פאר דער צווייטער וועלט-מלחמה איז ער געווען טעטיג אין דער אומלעגאלע אימיגראציע ארגאניזאציע פון אגודת ישראל אין אונגארן.
ער האט געדינט אין דעם כנסת 33 יאר פונעם 30סטן יולי 1951 ביזן 23סטן יולי 1984 אלס א דעפוטאט פון דער אגודת ישראל פארטיי. דורכאויס זיין קאדענץ האט ער געארבעט אז מ׳זאל געבן געלט פאר די תלמידים פון די ישיבות.
נאך זיין קאדענץ אינעם כנסת האט מען אים באשטימט פארזיצער פון דעם ראט פון דעם באנק פון ישראל, פון 1987 ביז 2003. זיין חתימה ערשיינט אויף אלע באנקנאטן פון יענע יארן. אין 1989 איז ער געווען איינער פון די וואס האבן אויפגעשטעלט די ליטווישע פארטיי דגל התורה.
צענדליגע יארן האט ער געוואוינט אין בני ברק. אין זיינע לעצטע יארן האט ער געוואוינט אין קרית מאטערסדארף, ירושלים. ער האט מקדיש געווען זיין צייט צו לערנען תורה, און האט ארויסגעגעבן א ספר פון חידושי תורה "מילואי שלמה". אויך האט ער פארעפנטלעכט זיין אויטאביאגראפיע "במחיצתם של גדולי תורה" (2 בענדער).
משפחה
זיינע קינדער זענען:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אונגארישע יידן קאַטעגאָריע:נקבר אין הר המנוחות קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:באנק פון ישראל
געדערעם
קליין|250px|ווי אזוי די געדערם ליגן צאמגעוויקעלט און איינגעדרייט אין [[בויך.]] די געדערעם אדער קישקעס זענען א גליד וואס באלאנגט צו דער פארדייאונגס סיסטעם דאס איז געבויט ווי א לאנגער רער וואס קען זיך אויסציען און איינציען, שטארק איינגעדרייט, דאס ציעט זיך פון די מאגן ביז דאס ארויסגיין דורך דעם פי הטבעת.
עס איז דא צוויי אפטיילונגען די דארע קישקע און די גראבע קישקע.
איר עיקר אויפגאבע איז צו אויסקוועטשען די עסענווארג פון אלע וואסער און דאס פארוואנדאלן אין צואה.
עמאוציע
דער "געפילישער" עלעמענט וועלכעס ווערט אויסגעדרוקט אין "הארץ שפראכע", אין צייטן פון ליידן אדער פריידן, הייסט "עמאציע".
באדייט פון עמאציע
די עמאציע איז אן הארמאנישער פאראדאקס וואס ווערט אויסגעגאסן אויפן מענטשן או באנעמט אים פון זיין אינערליכע געפיל, וואס ער קען אליינס נישט קאנטראלירן. דער מענטש איז נישט דער באלעבאס אויף זיינע הארמאנען וועלכע שפילן אויס, און ווען דער דאזיגער מענטש ווערט עמאציאנעל, ווערט זיין לאגישער געדאנקעגאנגען און נערווען-סיסטעם גענצליך "אונטערטעניג" צו זיינע געפילן פון וועלכע ער ווערט גענצליך איבערגענומען.
פרויען זענען געווענליך מער עמאציאנעל ווי מענער, און דערפאר טוען זיי מער מאל זאכן צוליב געפילן. און דאס איז צוליב זייערע קאמפלירטע הארמאנען, פון וואס די גענעטישע געשטעל פון א פרוי איז באשאפן.
קאטעגאריע: סאציאלאגיע קאטעגאריע:געפילן Emotion
טיילענאל
קליין|250px|טיילענאל טיילענאל (ענגליש: Tylenol) איז א פאפולערע אמעריקאנער דראג צו פטור ווערן פון פיין, רעדוצירן פיבער, און פארמיידן די סימפטאמען פון עלערזשיס, פארקילונג און פלו.
דאס ווערט פאקויפט דורך זשאנסאן און זשאנסאן א ריזן פארמעסואיקל קאמפאני.
דאס איז געמארקעטעט פאר מענטשן וואס ליידן אויף קאפוויי, אטרייטעס, מוסקל פאריקאכץ. און דאס איז אויך א שלאף קאפסול, אדער טאבלעט.
ווידער איז דא, אייביפרופין, וואס איז א ענליכע מעדיקאמענט צו אפווייכען ווייטאגען, און ווען ס'איז דא גאר שטארקע ווייטאג, קען דאס נעמען ביידע, אייביפרופין און טיילענאל צוזאמען, בעסער ווירקן.
קאטעגאריע:מעדיקאמענטן
עלים לתרופה (בלאט)
עלים לתרופה איז א בעלזער תורה בלעטל וואס ערשיינט וועכנטליך מדי שבת בשבתו, און איז מהנה הונדערטער טויזנטער אידען איבער דער גארער וועלט.
אנגעבליך דרוקן זיי 100 טויזנט קאפיעס א וואך.
עס לויפט יעדע וואך א ריי הערליכע קאלומס, צווישען זיי: "תורתן של ראשונים" א ליקוט פון ראשונים אויף די וואכעדיגע פרשה, "אמרות טהורות" חסידישע טייטשען און בליצען, "אמירה נעימה" שיינע ווערטער און תורות אויף די פרשה, "יתרון דעת" גאר א הערליכע ליקוט יעדע שטיק צייט אויף א אנדערע נושא, "יומא דנשמתא" א הילולא פון א צדיק וואס געפאלט אויס די קומענדיגע וואך (לעצטענס זייט די הרב פרוש איז אוועק האט עס היפש פארלוירן איר חן), אויך האט עס וועכענטליך הלכות געשריבן דורכ'ן בעלזער דיין הרב גראס, און נאך.
יד שרה
יד שרה איז א אינסטיטוציע אין ישראל וואס באדינט באדארפענע אין פארשידענע ענינים. ווי צ.ב.ש. העלפן זיי פאר קראנקע, אלטע מענטשן, צובראכענע מענטשן א.א.וו.
דאס אינסטיטוציע איז געגרינדעט געווארן דורך אורי לופליאנסקי וואס איז געווען דער בירגערמייסטער פון ירושלים פון 2005 ביז 2009
עלים לתרופה (בלאט)
רעפערענצן
קאטעגאריע:תורה בלעטער קאטעגאריע:בעלזא
יד שרה
היסטאריע
יד שרה האט אנגעפאנגען אין די אנהייב 1970ער יארן, ווען אורי לופאליאנסקי און זיין ווייב מיכל האבן געקויפט עטלעכע אינהאלאטארן מיטן צוועק זיי אויסבארגן צו חולים אין זייער געגנט עזרת תורה אין ירושלים. אין די שפורן פון זייער איניציאטיוו האבן איינוואוינער פונעם געגנט אנגעהויבן ברענגען זיי געצייג און מעדיצינישע הילפן וואס זיי האבן געהאט און נישט געדארפט מער. אין א קורצער צייט איז זייער קליינע וואוינונג געווארן פיל מיט גיין־הילפסמיטלען, קוליעס, רעדערשטולן און נאך א סך כלים.
גאלעריע
קאַטעגאָריע:געזונט קאַטעגאָריע:ארגאניזאציעס אין ישראל
בר כוכבא
זיין קעניגרייך
דער צענטער פון די אידן נאכן חורבן בית שני איז געווען אין ביתר, די אידן אין ביתר האבן אים אויפגענומען פאר א מלך.
עס איז נאך געבליבן פון אים מטבעות, ווי רש"י זאגט (אין מסכת ב"ק) מעות כוזביות איז געלד וואס איז געפסלט געווארן דורך דער רעגירונג ווייל עס איז פון בן כוזיבא.
זיין גרויסע שטארקייט
געווען איז דאס אין יאהר, צוויי און פופציג יאהר נאכן חורבן בית שני. איז אויפגעשטאנען דער גבור חיל, גאר א שטארקער מאן, ער האט מלחמה געהאט מיט די רוימער און גע'הרג'ט פון זיין אין די מאסן. ווי ער איז געקומען זענען די רוימער אנטלאפען.
רבי עקיבא
ווען רבי עקיבא האט דאס געזעהן איז ער זייער נתפעל געווארן און האט געזאגט אויף אים דעם פסוק: דרך כוכב מיעקב, פון יעקב קומט א שטערן דעריבער האט ער אים א נאמען געגעבן בר כוכבא. ער האט געזאגט אויף אים "היינו מלכא משיח" דאס איז דער מלך משיח אויף וואס אידן ווארטן, אין רמב"ם (סוף ספר משפטים) שטייט אז רבי עקיבא איז געווען דער נושא כלים פון בן כוזיבא דאס הייסט ער האט אים באדינט.
זיין טויט
די מפורשים זאגן נישט די חכמים האבן אים גע'הרג'ט עס איז דאך שוין נישט געווען אין יענע צייט קיין בית דין וואס זאל דן זיין איינעם למיתה, נאר זיי האבן אים דן געווען אז עס קומט אים מיתה, און דערנאך האבן אים די רוימער גע'הרג'ט.
די גמרא פארציילט אז אין די צייט וואס אדריינוס קיסר פון רוים, האט ארוםגערונגעלט ביתר, האט רבי אליעזר המודעי געפאסט יעדן טאג און מתפלל געווען יעדן טאג אז עס זאל נישט געלונגען פאר אדדריינוס קיסר איינצונעמען די שטאט, אין די צייט האט בר כוכבא געטוהן זיינע אויסגעווענליכע שטארקייטן ווי עס שטייט אויבן, האט אדריינוס געזאגט פאר זיינע מליטער לאמיר אהיים גיין, מיר וועלן קיינמאהל קענען ביי קומען די שטארקייט פון בן כוזיבא, איז דארט געווען א כותי און האט זיך אונטערגענומען ביי קומען בן כוזיבא, ער האט געזאגט
מגילות בר כוכבא
עטלעכע מגילות האָט מען געפֿונען אין מדבר יהודה געשריבן דורך ייִדן אינעם מרד. אַ פּאָר בריוו האָבן דעם גאַנצן און היסטאָרישן נאָמען פֿון בר-כוכבא: שמעון בר כוסבא (אָדער: כוסבה). מען האָט געפֿונען אויכעט אַז זײַן נאָמען אויף גריכיש איז געווען Χωσιβα דורך די מגילות. דעריבער מען האָט ארױסגערעדט „כוסבא“ װי קאָסיבאַ.
קאַטעגאָריע:אידישע היסטאריע קאַטעגאָריע:רעוואלוציעס
גל גדות
קליין|גל גדות אין 2016 גל גדות (גאַל גאַדאָט, געבוירן דעם 30סטן אפריל 1985) איז אן ישראלדיקע אקטריסע און מאדעלקע. גדות האט געוואונען "מיס ישראל" אין 2004. זי האט געשפילט דזשיזעל ישר אין דעם 2009 פילם "שנעל און צאָרנדיק". אויך האט זי געשפילט וואונדער וואמאן אין "באטמאן קעגן סופערמאן: שפראצונג פון גערעכטיקייט" אין 2016. זי האט ווידער געשפילט וואונדער וואמאן אין די פילמען "וואונדער וואמאן" און "גערעכטיקייט בונד" פון 2017, און שפעטער אין "וואונדער וואמאן 1984" (2020). אין 2013 איז זי געראנגקט געווארן אלס די צווייטע מערסט פּראָפֿיט-געבנדיקע מאדע מאדעלקע אין ישראל.
ערשטע יארן
גדות איז געבוירן געווארן אין ישראל צו ישראלדיקע יידישע עלטערן. זי איז געבוירן און אויסגעוואַקסן געווארן אין ראש העין. אירע עלטערן האבן זייער משפּחה-נאָמען געטוישט פון "גרינשטיין" צו "גדות". איר פאטער מיכאל גדות איז אן אינזשעניר, און איר מוטער אירית איז א לערערין. גדות'ס זיידע און באבע זענען חורבן-איבערלעבער.
וועבלינקען
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאטעגאריע:ישראלים קאטעגאריע:אקטיארן קאטעגאריע:יידן קאַטעגאָריע:מאדעלקעס
קאנאלא אויל
קליין|250px|קאנאלא אויל קאַנאָלאַ אויל איז א בוימל וועלכע איז אויסגעטראפן געווארן אין קאנאדע אין די 1970ער יארן. דער בוימל איז נידריג אין זויער און ווערט באטראכט אלס איינע פון די געזונטסטע בוימלען וועלכע מען נוצט אין עסן. דער נאמען קאנאלא איז צוזאמענגעשטעלט ווי פאלגנד: די ערשטע דריי בוכשטאבן CAN רעפרעזענטירט דאס לאנד קאנאדע, די O מיינט בוימל (oil), און די לעצטע צוויי בוכשטאבן L און A זענען ראשי תיבות פון low acid.
אפשטאם און היסטאריע
קאנאלא איז א זוימען וועלכע שטאמט פון אן אנדערע זוימען וואס רופט זיך רעפסיד. די סארט זוימען האט מען גענוצט הונדערטער יארן אין אזיע צו פראדוצירן א ריינע אויל וועלכע איז גענוצט געווארן אין היימען אלס ברענשטאף פאר די לאמטערנעס. ווען די סטים ענדזשין באן איז אויסגעטראפן געווארן איז רעפסיד געווען איינע פון די אוילן וואס איז גענוצט געווארן דערפאר און די פראדוקציע דערפון איז געוואקסן פילפאכיג.
דער קלימאקס פון רעפסיד האט דעגרייכט ביים צווייטן וועלט קריג ווען די וועלט האט געלעכצט פאר אייל וועלכע האט געטריבן די קריג מאשינען פון אלע וועלט מאכטן. טויזנטער פארמער האבן פארדינט שיין דערפון אבער זענען געבליבן אן ארבעט ווי נאר די מלחמה האט זיך געענדיגט און דער פארלאנג פאר רעפסיד איז געפאלן צו די נידריגסטע שטאפלן אין איר היסטאריע.
אין די 1970ער יארן האבן צוויי קאנאדישע פארמער פון דעם סאסקאטשעווען פראווינץ אויסגעטראפן קאנאלא אויל און האבן עס אנגעהויבן פארקויפן אין גרויסע קוואנטום וועלכע האט זיי רייך געמאכט. די קאנאלא זוימען איז לאנגע יארן געווען א ספעציעלער פראדוקט פון קאנאדע אבער עווענטועל האבן אויך אנדערע לענדער דאס אנגעהויבן פלאנצן.
געאגראפישע אויסשפרייטונג
קאנאדע איז די גרעסטע פראדוצירער פון קאנאלא אויל מיט 5 מיליאן מעטריק טאנען פער יאר. די פאראייניגטע שטאטן איז צווייט מיט 3 מיליאן טאנען. קאנאדע עקספארטירט רוב פון איר תבואה קיין אמעריקע און אנדערע לענדער. אמעריקע נעמט צווישן 3 און 4 מיליאן טאנען קאנאלא און צוויי מיליאן טאנען ווערט געשיקט קיין אייראפע, יאפאן, מעקסיקא, כינע, טייוואן און פאקיסטאן.
קאַטעגאָריע:עסנווארג
ווערטעבראט
קליין|ווערטעבראטן ווערטעבראַטן זענען כולל אלע באשעפענישן וואס האבן א רוקן ביין מיט ווארבלען. (ווערטעבראט איז חוליה פון שדרה)
די פאלגנדע מינים בעלי חיים זענען אין דער קאטעגאריע:
קאטעגאריע:ביאלאגיע
אסמאניע
אסמאניע איז א קליינע שטאט אין דרום טערקיי.
א' אב
די טעג ווען א׳ אב קען געפאלן:
אסמאניע
קאַטעגאָריע:שטעט אין טערקיי
כעמישע סובסטאנץ
left|thumb|250px|[[וואסער און פארע זענען צוויי פארשידענארטיקע פארמען פון דער זעלבער כעמישער סובסטאנץ.]] א כעמישע סובסטאנץ איז א סובסטאנץ מיט א קלארער דעפינירטער כעמישער קאמפאזיציע.
דאס איז א קאנצעפט וועלכע איז געווארן פעסט אנטוויקלט אין דעם שפעטן 17טן יארהונדערט נאך ארבעט דורך דעם כעמיקער זשאסעף פרוסט אויף דער קאמפאזיציע פון אפאר לויטערע כעמישע פארבינדונגען אזוי ווי בעסיק קופער קארבאנעיט.
ער איז געקומען צו דער מסקנא: "אז אלע דוגמות פון א פארבינדונג האבן די זעלביגע קאמפאזיציעס; דאס הייסט, אלע דוגמאות האבן די זעלבע פראפארציעס, אין מאסע, פון די עלעמענטן וואס זענען אנוועזענד אין דער פֿארבינדונג". דאס איז שפעטער געווארן באקאנט אלס די געזעץ פון נאכאנאנדיג קאמפאזיציע.
שפעטער מיט דער פארגעשריטענקייט פון מעטאדען פאר כעמישער סינטעז ספעציל אין דעם פעלד פון ארגאנישע כעמיע; די ערפינדונג פון אסאך מער כעמיקאלע עלעמענטן און נייע טעכניקן אין דעם פעלד פון אנאליטישע כעמיע גענוצט פאר איזאלירונג און אויסלויטערונג פון עלעמענטן און קאפאונדס פון כעמיקאלן וואס האט געפירט צו די מאדערנע כעמיע.
דאס זענען די בעסיק און אונטערשטע סובסטאנצן וועלכע מאכן אלעס וואס מיר זעען אלס אביעקטן (פליסיג אדער הארט) און קענען נישט געטוישט ווערן צו אנדערע סובסטאנצן דורך מעכאנישע מעטאדן.
א לויטערע כעמישע סובסטאנץ קען נישט ווערן צעטיילט אין צו צוויי אנדערע סובסטאנצן דורך א פראצעס וואס טוט נישט אריינעמען א עפעס א כעמישע רעאקציע און עס געפינט זיך זייער נישט אפט אין נאטור.
אין אלגעמיין טוען די כעמישע סובסטאנצן עקזיסטירן אין פארעם פון הארט, פליסיג און גאז און קען זיך טוישן צווישן די פאזעס דורך טעמפעראטור אדער דרוק.
די מערסטע גענוצטע ביישפיל פון א כעמישער סובסטאנץ איז לויטער פליסיג וואסער. וואסער איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי כעמיקאלן וועלכע רופן זיך הידראגען און אקסיגען. די צוזאמענשטעל פון צוויי טראפנס הידראגען און איין טראפן אקסיגען איז דער רעזוטאלט פון וואסער. נישט קיין חילוק צו דאס איז איזאלירט פון א ים צו אין א לאבאראטאריע האט דאס די זעלבער צוזאמשטעל פון אייגנשאפטן און דאס זעלבע פארהעלטעניש פון די הידראגען צום אקסיגען.
נישט די הידראגען און נישט די אקסיגען קענען מעכאניש געטוישט ווערן צו סיי וועלכע אנדערע כעמיקאל אבער אויב מען וועט זיי מישן אנדערש וועלן זיי פארמירן עפעס אנדערש וועלכע איז נישט וואסער.
אין אנדערע ווערטער איז טייטש, אז מען קען נעמען וואסער און דאס מאכן אויס וואסער ווייל וואסער זעלבסט איז נישט קיין כעמיקאל. אבער מען קען נישט טוישן די סובטאנצן זעלבסט צו עפעס אנדערש ווייל זיי זענען ריינע כעמיקאלן.
דעפינירן
מען איז געוואוינט צו רופן א זאך א כעמישע סובסטאנץ ווען זי האט א באשטימטע כעמישע קאמפאזיציע.
עלעמענטן
א כעמישער עלעמענט איז א כעמישע סובסטאנץ וואס איז צאמעגשטעלט און געמאכט פון א געוויסער מין פון די אטאם און דעריבער קען דאס נישט ווערן מער צעטיילט אויף קלענערע באשטאנדטיילן אדער טראנספארמירט דורך א כעמישער רעאקציע אין צו א אנדערער עלעמענט, כאטשיג דאס קען יא ווערן טראנסמיוטירט אין צו אן אנדער עלעמענט דורך א יאדערישער רעאקציע. דאס איז דערפאר ווייל אלע פון די אטאמען אין א מוסטער פון אן עלעמענט האבן די זעלבע צאל און נומער פון פראטאנען, כאטשיג זיי קענען זיין אנדערע איזאטאפן, מיט אנדערע נומערן פון נייטראנען.
דורכאויס די יארן האבן וויסנשאפטלערס און פיזיקערס אויסגעשטעלט א ליסטע פון 120 באקאנטע עלמענטן, בערך 80 וואס זענען סטאביל. ד.ה. רוב פון זיי זענען סטאביל וואס טייטש אז זיי קענען קיינמאל נישט בארירט ווערן זאל זיין וואס זאל זיין אפילו נישט דורך ראדיאאקטיוון צעפאל אין צו אן אנדער עלעמענט. געוויסע כעמיקאלן זענען נישט סטאביל און קענען אויסוועפן וואס אין דעם פראצעס וועט זיך דאס ענדיגן אלס א צווייטן כעמיקאל וועלכע איז באמת די זעלבע צוזאמענשטעל נאר וויבאלד עפעס פעלט איז עס מער נישט די זעלבע זאך און באקומט א נייע נאמען אין דעם זענען אריינגערעכט אקסיגען מיט אזאן.
די אומסטאבילע כעמיקאלן זענען די קאמפאנענטן פון אלע סארט אויפרייס שטאף. רוב פון די אומסטאבילע כעמיקאלן וועפן אויס דורך די היץ פון פייער אדער דורך זיך מישן מיט אנדערע כעמיקאלן. איינמאל אזא זאך פאסירט וועקן זיך אויף די עלעקטראנען (די איינציגסטע טייל פון יעדע אטאם וועלכע פארמאגט אין זיך ענערגיע) און מאכן דעם טויש זייער שנעל און דערפאר פאסירט אן אויפרייס.
רוב עלעמענטס זענען קלאסיפיצירט ווי מעטאלן, דאס זענען די דאזיגע וואס האבן די כארעקטעריסטיק פון לאסטער, אזעלכע עלמענטן ווי אייזן, קופער, און גאלד. מעטאלן טוען טיפיש אריבערפירן עלעקטריציטעט און הייצן אויף זאכן זייער גוט און שנעל.
רעפערענצן
*
דאדולא
דאדולא אקהונד אדער מולא דאדולא איז א טעראריסט פון אפגאניסטאן, ער איז געווען ביז זיין טויט דער אנפירער פון די גערילא קאמף פון די טאליבאן אנקעגען די אמעריקאנער געשטיצטע פרא-דעמאקראטישע קארזאי רעגירונג פון אפגאניסטאן.
שטימע קעסטל
קליין|250px|די אויסשטעל פון שטימע קעסטל פון אונטען. דאס שטימע קעסטל איז דער גליד ביי יעדן זויג בעל חי' וואס זיצט העכער דער לופטרער אין פאדערשטן טייל פון האלדז דארטן ווי דער וושט מיט דער לופטרער צעטיילן זיך, און איר הויפט אויפגאבע איז צו באשיצן די לופטרער.
דאס איז צאמגעשטעלט פון 9 קארטילעדזש שטיקער, וואס צאמגעבינדען מיט מוסקל בענדער.
דאס דינט דורך צו לאזן לופט פון דעם פארניקס אריין אין די לונגען.
דאס איז אויך אחריות אויף דעם אויסשטעל פון טענער פון קול, אויף איר שטארקייט און איר הויכקייט. לויט איר ברייטקייט קענען זיך די שטים בענדער אויסציען און צאםציען.
קאטעגאריע:קאפ און גענאק קאטעגאריע:מענטשליכער קול
ווייט לעיק
ווייט לעיק איז איינע פון די שטעטליך אין די קעטסקילס, אין די אומגעגנט פון ליבערטי, ווי עס געפינען זיך אסאך היימישע חרדישע קאנטריס.
עס גרעניצט זיך מיט קאניויאנקע לעיק, און סוואן לעיק.
ווייט לעיק איז ביים עקזיט 104 פון ניו יארק 17 (אונטערסטעיט 86) דורכפארענדיג 17B ביז צום קארנער פון ראוד 55.
קאטעגאריע:קעטסקילס
אליעזר קעסטנבוים
אליעזר קעסטענבוים (געב׳ תשי״ב) איז א מיליאנער, א גרויסער תורה פילאנטראפ, ער האט געגרינדעט - און האלט אויס - א כולל "דמשק אליעזר" אין וויליאמסבורג וואו עס זיצן יונגעלייט און זענען זיך משלים.
אויך האט ער אויפגעבויעט אין ירושלים א קריה מיטן נאמען "קרית ויואל משה" ע"ש דעם סאטמארער רבין זצ"ל וואו מען האט צוגעשטעלט דירות פאר א ביליגן פרייז.
ער איז געווען די סאמע נאנטסטע מענטש פארן ברך משה משה גבאי און ר' אהרן טייטלבוים
ער געהערט צו דער פארטיי פון רבי זלמן לייב טייטלבוים, סאטמאר רבי אין וויליאמסבורג, אויך איז ער אלע יארן געווען שטארק מקורב צום פריערדיגן סאטמארער רבי׳ן, רבי משה טייטלבוים.
ער וואוינט אין וויליאמסבורג.
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:סאטמאר
איחוד
פאראיייניקונג. (אידיש). יונייטעד (ענגליש) אין אלע חסידות'ען ווערט היינט דעוועלאפט אן איחוד פאר אינגעלייט, זיך צו האלטן אינאיינעם, און חלילה אפגעקילט ווערן פונען רבי'ן אדער פון די חסידות, ווער רעדט נאך חלילה אפקערן פון די פארטיי.
קאטעגאריע: חסידות קאטעגאריע: סאציאלאגיע
רבי יהודה הנשיא
רבי יהודה הנשיא אדער ווי מער באקאנט רבינו הקדוש איז געווען א זון פון רבן שמעון בן גמליאל, און דער מסדר פון די משניות. ער האט געשטאמט פון מלכות בית דוד.
הענריק איבסן
left|thumb|250px|זיין געזיכט
רבי יהודה הנשיא
נאך זיין פטירה פלעגט ער קומען אהיים יעדן פרייטאג צו נאכט און קידוש געמאכט און מוציא געווען זיין הויזגעזונד.
הענריק איבסן
הענריק איבסן (ט"ו ניסן ה'תקפ"ח - כ"ח אייר ה'תרס"ו ; 20סטן מארץ 1828 - 23סטן מאי 1906) א נארוועגישער דראמאטורג, ער האט א סך משפיע געווען אויף דער מאדערנער רעאליסטישער דראמא.
רבי יהודה הנשיא
קאַטעגאָריע:תנאים
שמעון פרס
קליין|300x300פיקס|thumbtime=00:03 ממוזער|250px|פרס מיט [[דוד בן-גוריון איו 1969]] שמעון פרס-פערסקי (פּערעס; כ' אב תרפ"ג, 2טן אויגוסט 1923 –  כ"ה אלול תשע"ו, 28סטן סעפטעמבער 2016) איז געווען דער 9טער פרעזידענט פון מדינת ישראל און דער אכטער פרעמיער מיניסטער אין ישראל. א וועטעראן לינקער פאליטיקער, ער איז געווען דער עלטסטער פאליטיקער אין ישראל, און האט שוין געדינט אין אלע קאבינעטן אין ישראל מיניסטארים דורכאויס זיין לאנגער אומענדליכער קאריערע.
הענריק איבסן
זיין ערשטע פארשטעלונג "קאטלינא" איז דערשינען געווארן אום ה'תר"ח ; 1848 ווען ער איז געווען 20 יאר אלט.
שמעון פרס
ער איז געווען א ייד א שומר שבת.
הענריק איבסן
וועב לינקס
אלץ איבער הענריק איבסן
קאַטעגאָריע:דראמאטורגן
שמעון פרס
ביאגראפיע
פרס איז געבוירן געווארן שמעון פערסקי אין ווישנעווע, פוילן (היינט אין בעלארוס), צו זיין פאטער יצחק פערסקי, א סוחר, און זיין מוטער שרה (מעלצער). ווען ער איז געווען א קינד אלט פיר יאר האט זיין זיידע, הרב צבי הערש מעלצער, אים גענומען צום חפץ חיים, וואס האט אים געבענטשט מיט א ברכה פאר אריכות ימים. קליין|200פיקס|[[מארקא רוביא מיט פּרעזידענט פון ישראל שמעון פּערעס אין 2013]] ממוזער|[[טעדי קאלעק מיט שמעון פרס און דוד בן גוריון מיט הרב אליהו בן חיים רב פון די איראנשיין יידן אין קווינס ראש ישיבת רבי יצחק אלחנן, ניו יארק ארצות הברית]] אין 1994 איז ער באלוינט געווארן (צוזאמען מיט אנדערע) דעם נאבעל פריז פאר שלום.
אום 13טן יוני 2007 איז ער געווארן דער 9טער פרעזידענט.
משפחה (פאמיליע)
אין 1945 האט ער געהייראט חנה שרה סאניא גל געלמאן; זיי האבן געהאט דריי קינדער: צביה וואלדן (יערי), יהונתן (יוני), נחמיה (חמי).
זיין ווייב סאניא, איז געווען זייער באשיידן.
קאטעגאריע:פרעזידענטן פון ישראל קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:נאבעל פריז
מילך
קליין|250px|א גלאז מילך. מילך ווערט גערופן א ווייסע פליסיגקייט, וואס געווענליך ווערט דאס ארויסגעמאלקן פון א זויג חיה א נקיבה (למשל א קו) אדער א מענטש. עס זענען פארהאנען עטליכע ערליי מילך ווי צום ביישפיל עס איז דא וואס האט מער וואסער עס איז דא וואס זענען פעטער א. א. וו. מילך אנטהאלט פראטעין, קאלציום און וויטאמין C. דער עיקר צוועק פון מילך איז צו שפייזן די ניי-געבוירענע קינדער.
נאר מענטשן טרינקען מילך אפילו ווען זיי זענען שוין דערוואקסן, און דעמאלסט טרינקען זיי מילך פון בהמות, צום ביישפיל קי און ציגן.
מען קען אויך מאכן א סארט מילך פון מאנדלען, סאי, קאקוסניס און פארשידענע ניסלעך. אפילו פון באנאנען מאכט מען מילך.
געזונט
דאס מילך פון א בהמה אנטהאלט נאטירליך פארשידענע הארמאנען וואס לויט טייל שטודיעס זענען שעדליך פאר מענטשן. דערפאר זענען פיל מענטשן אלערגיש דערצו.
מאראליש
וויבאלד כדי צו טרינקען מילך פון א באשעפעניש ברויך מען זי כסדר פארשוואנגערן און צונעמען איהר קאלב תיכף נאכן געבורט, האלטן אסאך אז עס איז אוממאראליש. אזוי אויך דעם וועג וואס מ'באהאנדלט די קי אויף די גרויסע פארמס איז זייער גרויזאם און אוממענטשליך.
מילך פראדוקטן
מען מאכט דערפון יאגורט, פוטער און קעז.
מיסטעריע
פארהוילענקייט (אידיש) חידה סתימה (לשה"ק).
מיסטעריע ווערט געווענליך איבער א געשעעניש. די פאסירונג איז א מיסטעריע.
אויף א מענטש קען מען זאגן: ער איז מיסטעריעז פארשוואונדן אדער פארהוילן.
קאטעגאריע: סאציאלאגיע
מילך
אין תנ"ך
עטלעכע מאָל ווערט מילך געשילדערט ווי אַ פיינער עסנוואַרג:
אין הלכה און מנהג
חז"ל האבן פארבאטן חלב עכו"ם (מילך וואס א איד איז נישט געווען דערביי ביים מעלקן) צוליב מורא אז דער גוי זאל מיט אים מישן מילך פון א נישט-כשר'ע בהמה.
שבועות איז דער מנהג צו עסן מילכיגע פראדוקטן, און טייל מענטשן טוען דאס אויך חנוכה.
ס'ווערט גע'פסק'נט אין שולחן ערוך אז מילך פון א טריפה'נע בהמה איז אסור צו טרינקען.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:געטראנקען קאַטעגאָריע:מילכיקע פראדוקטן קאטעגאריע:געזונט
שיכון סקווירא
קליין|פּלאָמבע פון ניו סקווער שיכון סקווירא, אדער ניו סקווער, איז באקאנט אלס דאס ערשטע חסידישע שטעטל אין די פאראײניגטע שטאטן. עס איז געגרינדעט געווארן אין ווינטער תשי"ז, דורך רבי יעקב יוסף טווערסקי, סקווערער רבי. רבי יעקב יוסף איז אויך דער ערשטער נפטר וואס איז באערדיגט געווארן אין דעם סקווערער בית החיים. אירע איינוואוינער זענען בעיקר סקווערער חסידים, וועלכע זוכן צו האלטן א חסידישן לעבנס-שטייגער אפגעטיילט פון דער סעקולערער וועלט. היינט צו טאגס ווערט דאס געפירט דורכן זון פונעם גרינדער, דער איצטיגער סקווערער רבי, רבי דוד טווערסקי. העלפט פון תושבי שיכון סקווירא זענען בני תורה, א שיינעם חלק האבן 'הוראה'.
דאס שטעטל געפונט זיך אין דער שטאט ראמאפא, אין ראקלענד קאונטי, ניו יארק, צפון פון הילקרעסט, ספרינג וועלי און מאנסי, מזרח פון וואיאולע, דרום פון ניו העמפסטעד און מערב פון ניו סיטי. ביים 2020 צענזוס האט ניו סקווער געהאט א באפעלקערונג פון 9,679.
דער דומ"ץ פון שטעטל איז רבי יוסף ישראל אייזנבערגער. און די דיינים זענען רבי שלום פאללאק און רבי זאב נחום גאלדמינצער. אונטער זיי זענען דא נאך מורי צדק אין כשרות און ממונות אפטיילונג א.ד.ג., און דער שליח בי"ד איז ר' שלום רייצנשטיין. אין שטעטל געפונט זיך דער סקווערער ישיבה ומתיבתא. די ראשי ישיבה ומתיבתא אין שטעטל, זענען הרב אבא גארדאן און הרב מאיר פאכטמאן.
דער היינטיגער בירגערמייסטער פון שיכון סקווירא איז ישראל משה שפיטצער, און דער קלערק-קאמיסאר איז דוד ברייער. דער 'שמש פונעם הויף' איז דער אקטיווער גענעראל מאטל גרינוואלד, וואס פירט אן אלע ארבעט וואס אנבאלאנגט דעם רבי'נס הויף. דער שול-גבאי איז ר' יעקב שפירא, און דער פינאנץ מיניסטער פונעם הויפ'ס קאסע, איז ר' שלום בער פישל.
אין שטעטל ווערט געבויט א ריזן שול וואס וועט זיין די גרעסטע שול אין אמעריקע.
די גאסן פונעם שטעטל
די נעמען פון די ערשטע גאסן, זענען געווארן גערופן אויף די נעמען פון אמעריקאנער פרעזידענטן, לשלומה של מלכות. די הויפט גאס פונעם שטעטל איז וואשינגטאן עוועניו, און פון דעם קען מען זיך דרייען צו זשעקסאן עוועניו, וואס פון דארט קומט מען אן קיין טאפט לעין, און ווייטער ווידער קיין וואשינגטאן, וואו מ'קען פארן קיין אייזנהאוער, אדער טרומאן און דזשעפערסאן עוועניו, וואס איז דער צענטער פונעם סקווערן הויף, שול, און חצר פונעם רבי'ן, און אנדערע ציבורישע בנינים, און ביי דער ענדער גאס געפונט זיך דער שאפינג צענטער. פון וואשינגטאן ווייטער קען מען אריינגיין צו לינקאלן עוועניו, וואס פירט אויך קיין רוזעוועלט (וואס ביים ענדע גאס איז די בית החיים) און פון דארט קיין אדאמס לעין, אדער דורך לינקאלן קיין מאנראו לעין. דאס זענען די גאנץ עלצטע גאסן, ביים גרינדונג פונעם שטעטל.
שפעטער, אין די תש"מ יארן, איז צוגעבויעט געווארן נייע גאסן, ווי ווילסאן אונטער אייזנהאוער, קליוולאנד און העריסאן און ביוקענען, דורך דזשעקסאן עוועניו, וואס זענען רעגירונגס-געבויעטע פאמיליע הייזער. מיט צען יאר דערויף, אין די תש"נ יארן, האט די ווילעדש אליינס געבויט א גאנץ נייע געגנט פון גאסן, ארום די אלטע גאסן, און אונטער וואשינגטאן און לינקאלן - אדאמס, איז אויפגעבויעט געווארן, בוש, קלינטאן, רעיגען, און סוף די גאסן טרומאן און אייזנהאוער, איז געבויעט געווארן גארפילד עוועניו.
צען יארן דערויף, אין די תש"ס יארן, האט מען אנגעהויבן פריש בויען א רייע מיט גאנץ נייע גאסן - נעבן די פריערדיגע נייע גאסן, אבער זיי זענען שוין מיט אידיש-הייליגע נעמען בעיקר אויף נעמען פון חסידישע הויפן. צווישן אדאמס און רעגן, איז אליק, וואס דארט איז אויך די מיידל שולע, און חתונה זאל. נעבן קלינטאן און בוש, איז קאריץ און שטערן (אין אנדענק פון א גרויסער נדבן - ר' חיים און זיין זון אברהם שטערן ז"ל), ווי דארט געפונט זיך די קאמפלעקס פונעם חדר. און ווידער צווישן רוזעוועלט און גארפילד, האט מען צוגעבויעט אוסטראה, זיטאמיר, בארדיטשוב און אוסטילע גאסן.
אין די תש"ע יארן, האט מען צוגעלייגט נאך פיר נייע גאסן, וואס הייסן, סלאוויטא, מעזריטש, פולנאה, טיטיעוו, אפטא, פֿאסטאוו.
שבת אין סקווירא
די ערשטע וואך, ווען דאס שטעטל איז געגרינדעט געווארן, איז נישט געווען קיין מנין שבת, מען האט געמוזט ברענגען מנין פון דערנעבענדיגן מאנסי. נאך שבת ווען מ'האט עס פארציילט פארן סקווערער רבי׳ן ז"ל האט ער געגעבן א דריק אויס אז פון יעצט און ווייטער וועט נישט זיין קיין איין שבת אין סקווירא אן קיין געסט, און טאקע זינט דעמאלטס איז נאכנישט געווען קיין איין שבת אנע געסט. אפילו אין גאר שווערע מצבים, צום ביישפיל אין תשע"ג ביים הוראגאן סענדי, איז אין גאנץ שיכון סקווירא נישט געווען קיין עלעקטריע, אבער איבער א מנין געסט זענען געקומען צו פארן אויף שבת.
באַקאַנטע פיגורן
די סקווערער מוסדות החינוך, ישיבה און צען כוללים, האבן אין איר היסטאריע חשובע תלמידים, צווישן זיי:
באַקאַנטע פיגורן, ארױס צוקוּמען פון דעם שטעטל זענען:
כלי קודש
דער ערשטער רב אין שיכון סקווירא, איז געווען הרב משה ניישלאס - סערדאהעלער רב. נאך אים, הרב שמואל זלמן אפרים אונגאר.
דער ראש החבורה אינעם חסידות - אין די ערשטע יארן - איז געווען הגה"ח ר' משה שלמה ווייס, וואס איז באקאנט מיט'ן נאמען משה בטלן.
די געוועזענע ראשי ישיבה פון דער סקווערער ישיבה ומתיבתא זענען: ר' משה גרין, ר' אברהם חיים ברים און ר' דוב מאיר קרויזער.
דער היינטיגער חרדישער לאנדאנער רב, הרב אפרים פאדווא, איז געווען דער דיין און ראש הכולל פונעם סקווערער שטיבל אין אייראפע, און פון די נאנטע חסידים.
תורה וחסד אנשטאלטן
אינעם שיכון, געפונט זיך די הויפט באזע פון א נעץ פעולות פון פארשידענע תורה וצדקה אנטשטאלטן איבער דער גארער וועלט.
ווי צום ביישפיל:
זעט אויך
°N, °W
קאַטעגאָריע:ניו יארק קאטעגאריע:סקווירא קאַטעגאָריע:חרדישע שטעט קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי
מצווה
איז טייטש א געבאט. דאס ווערט גענוצט אויף זאכן וואס די תורה האט באפוילן פאר אידן צו טאן.
מצוה עשה
דאס איז א באפעלונג וואס די תורה זאגט אז מען דארף טאן עפעס, פון די סארט מצות זענען: לולב, אתרוג, און ציצית.
מצוה לא תעשה
דאס איז א באפעלונג וואס די תורה זאגט אז מען זאל 'נישט' טאן עפעס, פון די סארט מצות זענען: נישט גנבענען, נישט גלוסטען.
מצוה עשה דרבנן
דאס איז א באפעלונג וואס די רבנן פון די משנה, גמרא, אדער אנשי כנסת הגדולה האבן באפוילן, פון די מצות זענען: נטילת ידים, חנוכה.
איסור דרבנן
דאס זענען באפעלונגן וואס די רבנן פון די משנה, גמרא, אדער אנשי כנסת הגדולה האבן באפוילן נישט צו טאן, פון די מצות זענען: מוקצה, אדער באדן אום שבת.
שבע מצות בני נח
דאס זענען זיבן מצות וואס גוים זענען אויך באפוילן צו היטן.
צאל מצוות
עס זענען דא 613 מצות אין די תורה. 248 פון די זענען מצות עשה, און 365 זענען לא תעשה.
מוכאמעד אמאר
מולא  מוכאמעד אָמאַר איז דער איין אויג בלינדער אנפירער פון די טאליבאן. ער איז געווען דער אנפירער פון אפגאניסטאן פון 1996 ביז 2000 ווען טאליבאן זענען געווען ביי די מאכט.
כאטשיג זיין געוועזענע הויכע אמט, און זיין יעצטיגע שטאטוס אויף די מערסטע געזוכטע ליסטע, איז זייער ווייניג באקאנט וועגן אים.
קאטעגאריע:טאליבאן
טאליבאן
די טאליבאן איז א פאשטון פונדאמענטליסט סוני מוסלאמענער גרופע, וואס האט געהערשט אויף אפגאניסטאן פון 1996 ביז 2001 ווען זיי זענען פארטריבן געווארן דורך די נארטערן אלייענס מיט דער הילף פון די אמעריקאנער באמבארדירונגען. יעצט פירט אן א קליינע טאליבאן גרופע א גערילא קאמף אנקעגען די אמעריקאנער געשטיצטע פרא-דעמאקראטישע קארזאי רעגירונג פון אפגאניסטאן.
אין 2020, נאכדעם וואס די אמעריקאנער מיליטער און אירע אליאירטע ארמייען האבן זיך ארויסגעצויגן פון אפגאניסטאן, נאך א צוואנציג יעריגן לאנג-פארצויגענעם קריג, איז די טאליבאן ווידערמאל געקומען צו דער מאכט, און איז היינט די פאקטישע רעגירונג אויטאריטעט אין לאנד.
י' אב
אין דעם יידישן קאלענדאר
די טעג ווען י' אב קען געפאלן:
יארצייטן
10. ab
נטילת ידיים
נטילת ידים איז איינע פון די 7 מצוות וואס די חכמים האבן מתקן געווען זיך צו וואשן די הענט מיט א קווארט כדי צו רייניקן דעם קערפער פון טומאה. כאטש וואס היינט נאך וואס דער בית המקדש איז חארעב איז באטל געווארן הלכות טומאה, טראצדעם האבן די חכמים מתקן געווען זיך צו וואשן די הענט צו פארשווינדן די טומאה פון דער קערפער.
ווען
זעט אויך: מקווה
מאקדאנעלדס
קליין|250px|א כשר'ע מאקדאנעלדס רעסטאראן אין ישראל מעקדאנעלדס אדער מאַקדאָנעלדס געשריבן McDonald's איז דער וועלטס גרעסטער געזעלשאפט פון פליישיגע שנעלע עסנווארג רעסטאראנען אין דער וועלט.
קאַטעגאָריע:רעסטאראנען
מיסיאן
מיסיאן איז א רעליגיעזע פליכט פון די נאכאמאל-געבוירן, פונדאמענטל אין איווענדזשעליקיל קריסטן פראקציעס צו מקרב זיין רחוקים אין ספעציעל אידן צו זייער רעליגיע. זיי האלטו דאס פאר א הייליגע פליכט אין זיי טוען וואס נאר מעגליך דאס צו דערגרייכן.
די קריסטן האבן ספעציעלע משיח שולן ווי זיי פראבירן צו פארנארן דעם פובליקום מיטן מיינען אז מען קען ווייטער בלייבן א איד אין גלייבן אין יוזעל.
אידן פאר יוזעל איז איינס פון די גרעסטע מיסיאנערישע גרופעס וואס געבן אויס מיליאנען דאלארן דורכן יאר צו פארכאפען אידישע נשמות.
אידן פאר אידישקייט ווי אויך אויסזוכן אידישקייט זענען אידישע אפשלאג גרופעס אנטקעגן אידן פאר יוזעל אין דאס גלייכן.
אנדערע אידישע גרופעס וואס זענען שטארק אקטיוו אין שטערן די מיסיאנערישע גרופעס זענען הלל (קעמפוס קירוב) אין חבד אין פארשידענע קירוב רחוקים ארגענעזאציעס.
קאטעגאריע:רעליגיע
זשוס פאר זשיסעס
זיי זענען הויפט קווארטירט אין סאן פראנציסקא און זיי זאגן אז זיי שטאמען פון אידן.
קאטעגאריע:מיסיאן
קאַטעגאָריע:קריסטנטום
משה גרילאק
רבי משה חיים גרילאַק (געב' כ"ח אדר ה'תרצ"ו - כ"ה אייר, ה'תשפ"ג) איז געווען א שרייבער און דער רעדאקטאר פון משפחה און איז א גרויסער רעדנער און שרייבער צו פארטיידיקן און פארליבן אידישקייט אויף אלע פרייע אידן.
טאן
צו מיינט איר א טאהן פון א ניגון?
משה גרילאק
ער האט געלערנט אין קול תורה, און אין דער פאנאוועזשער ישיבה אין בני ברק.
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין אנטווערפן, בעלגיע, צו חסידישע עלטערן. ווען דער צווייטער וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן זענען זיינע עלטערן אנטלאפן קיין פראנקרייך. ווען די מלחמה האט זיך געשטארק איז ער אליין אנטלאפן קיין שווייץ, וואו ער איז אויפגעהאדעוועט געווארן ביי א צווייטער פאמיליע ביז נאכן קריג.
נאכן קריג האט ער זיך צוריק פאראייניגט מיט זיין פאמיליע.
נאך זיין חתונה האט ער זיך געצויגן קיין סאו פאולא, בראזיל, וואו ער האט מקרב געווען אידן.
ער האט געדינט אלס א לאנגיעריגער רעדנער פאר דער ערכים ארגאניזאציע, צו מקרב זיין אידן צו תורה און מצות.
בעולם הכתיבה
ער איז געווען גאר א באקאנטער שרייבער. פון די ערשטע פלעצער וואו ער האט געשריבן איז געווען אין דער פרייער מעריב צייטונג, וואו ער האט געהאט א וועכנטליכע רובריק, וואו ער האט געשריבן איבער אידישקייט און די פרשת השבוע.
א צייט שפעטער איז ער געווען פון די ערשטע שרייבערס און גרינדערס פון דער ליטווישער יתד נאמן צייטונג אין ארץ ישראל.
אין משפחה האט ער געגרינדעט דער תורה'דיגער מאגאזין "קולמוס", וואס קומט מיט'ן משפחה מאגאזין יעדן יום טוב.
צווישן אנדערע האבן ער ארויסגעגעבן צענדליגער נאוועל ביכער, אונטער דער פסעוודאנים פון "חיים אליאב".
זיינע ביכער
צווישן זיינע ביכער ציילן זיך:
קאַטעגאָריע:חרדישע שריפטשטעלער קאַטעגאָריע:רעדאקטארן קאַטעגאָריע:חרדישע זשורנאליסטן
ליטערארישע זשאנער
די קונסט פון ליטעראטור קאטעגאריזירט מען אין פארשיידענע זשאנערס לויט די כאראקטערס פון זייער אויסדרוק.
די הויפט ליטערארישע זשאנערס:
קאטעגאריע:ליטעראטור
טאן
טאן איז א מאס פון וואג, דאס ווערט טראדיציאנאל געשאצט אז עס אנטהאלט 252 וויין גאלאןס. אדער היינט אז עס אנטהאלט 2100 פונט וואסער.
א מעטרישער טאן איז 1000 קילאגראם.
קאטעגאריע:וואג
Tona ingelesa
געטריישאפט
געטרייהייט נאמנות און לשון קודש איז א מידה פון זיך האלטן פעסט צו א אידיאל מענטש אדער זאך וואס מ'האט אפגעמאכט איינמאל אז מען וויל דאס פארבלייבן נאנט און פארטאן.
מען רופט אן אזא מענטש א הארנעקיגער ווייל דער גענאק איז די הארטסטער גליד אין קערפער און אזא כאראקטעריטיק איז אויך דאס הארטטע כארעקטעריסטיק פון א מענטש.
אל פאטשינא
אַלפֿרעדאָ דזשיימס "אַל" פּאַטשינאָ (ענגליש: Alfredo James "Al" Pacino, געבוירן דעם 25סטן אפריל 1940) איז אן אמעריקאנער אקטיאר. ער האט געווונען אן אקאדעמיע פריז פארן בעסטער אקטיאר, אן עמי פריז און צוויי טאָני פריזן. אפשר איז ער בעסטנס באקאנט פאר זיינע ראלעס אלס טאָני מאָנטאַנאַ אינעם פילם "העפֿט-געזיכט" און מייקל קאָרלעאָן אין "דער קוואטער". ער אויך האט געשפילט אין "קאַרליטאָ'ס וועג".
היינט איז פּאַטשינאָ דער צווייטיקער פרעזידענט פון "די אקטיארנ'ס סטודיאָ" מיט עלן בערסטין און הארווי קייטל.
פערזענלעכע לעבן
פּאַטשינאָ האט דריי קינדער. די עלטסטע, דזשולי מערי (געב' 1989), איז זיין טאכטער צו די שוישפיל טרענירערין דזשען טעראַנט. ער אויך האט צווילינגען, זון ענטאָן דזשיימס און טאכטער אָליוויע ראָז (געב' 2001), צום אקטריסע בעווערלי ד'אנדזשעלא. זיי האבן געהאבן א פֿאַרהעלטעניש פון 1996 ביז 2003. פּאַטשינאָ האט געהאט א פֿאַרהעלטעניש מיט דיען קיטאָן, זיין באַטייליקטע אקטריסע אין די "גאדפאטער" טרילאגיע. פּאַטשינאָ האט קיינמאל נישט געהייראט.
וועבלינקען
קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן קאטעגאריע:פילם אקטיארן קאטעגאריע:טעאטער אקטיארן קאטעגאריע:אמעריקאנער
י"א אב
די טעג ווען י״א אב קען געפאלן:
יארצייטן
11. ab
הייזעריג
הייזעריק איז דער קול ווערט פארלוירן פונעם מענטש גענצליך אדער אפילו נאר אביסל.
דאס קומט פון גארגל אנטצינדונג אדער פון נאדולן אויף די שטימעקארדן.
קאַטעגאָריע:מענטשליכער קול קאַטעגאָריע:קרענק
מגן דוד אדום
קליין קליין|250px|א מגן דוד אדום [[אמבולאנס אין די 1980ער]] מגן דוד אדום (ווערטלעך: "רויטער מגן דוד"; ראשי תיבות: מד"א) איז די פארמאלע ארגאניזאציע פון רפואה אין ישראל. זי איז געגרינדעט אין יאר ה'תר"צ (1930) אלס א קרענק סעקציע פון די הגנה, און אין יאר התש"י (1950) איז דאס געווארן די פארמאלע קאמיטע פון ישראל. אין יאר 2006 איז זי געווארן פארמאל מיטגליד אין דעם רויטן קרייץ. זי קען ווערן אַלאַרעמט דורך אָנדרייען 101 פון יעדן טעלעפאן אין ישראל.
קאטעגאריע:ארגאניזאציעס אין ישראל
יצחק לעבאוויטש
רבי יצחק לעבאוויטש (געבוירן ה'תש"ז), באקאנט אלס גאב"ד וואודרידזש, איז דער רב און גרינדער פון קהל יראים וואודרידזש, ניו יארק. קליין|293x293פיקס|רבי יצחק לעבאוויטש
לעבנסגעשיכטע
געבוירן געווארן אין יאר ה'תש"ז אין מישקאלץ, אונגארן, דאס עלטסטע קינד צו זיינע עלטערן רבי שלמה און מרת ברכה, טאכטער פון רבי יצחק עהרנפעלד פון זענטא בעל נחלת יצחק. רבי שלמה איז געווען פון די באוואוסטע גאר גרויסע תלמידי חכמים אין וויליאמסבורג, א זון פון רבי עקיבא צבי פון בעלעד, אונגארן.
אין סיון ה'תש"ט איז רבי שלמה געקומען קיין אמעריקע מיט זיין משפחה וואס האט זיך באזעצט אין וויליאמסבורג, ברוקלין.
תפוז יידיש
תּפוז ײִדיש איז אַן אינטערנעץ פֿאָרום אױף דער ײִדישער שפראך אין דער העברעיִשער פּאָרטאַל תּפוז.
יצחק לעבאוויטש
לעבנסגעשיכטע
רבי יצחק איז געווען באוואוסט אלס א וואונדער קינד און אן עילוי צוליב זיין שארפן קאפ. ער איז געווען פון די ערשטע צען תלמידים אין דער סאטמארער תלמוד תורה "תורה ויראה" אין וויליאמסבורג. ביי די צוועלף יאר איז ער געגאנגען לערנען צום קראסנער רב, רבי הלל ליכטנשטיין, פאר צוויי יאר, און דערנאך איז ער געגאנגען לערנען ביים קיוויאשדער רב, רבי אלעזר שפירא זצ"ל. ביי די זעכצן יאר איז ער געגאנגען לערנען ביים סאטמארער רב, רבי יואל טייטלבוים, און האט געלערנט ביי אים ביז צו דער חתונה.
תפוז יידיש
דער פֿאָרום איז אױפֿגעשטעלט געװאָרן י"ג אב ה'תשס"ב (22.07.2002) דורך אײנעם מיט אַ ניק-נאָמען "מתנדב".
יצחק לעבאוויטש
לעבנסגעשיכטע
אין יאר תשכ"ו האט ער חתונה געהאט מיט הרבנית ציפערל, א טאכטער פון רבי נפתלי ליכטנשטיין, בן רבי אברהם אב״ד סאמאש-אויוואר, א זון פון קראסנער רב, רבי ברוך בענדיט ליכטנשטיין
רבנות
ער לערנט פאר יעדן טאג א שיעור אויף דער טעלפאן ליניע קול הלשון, אריינגערעכנט טיפעזיניגע שיעורים אין חומש רש״י מיט רמב"ן, יסודות הדת קבלת רבותינו, שמועסן און היקפים איבער גדולי ישראל, שמועסן פאר פרויען אויף דער סדרה, און דאס איז חוץ פון די שיעורים און דרשות וואס ער גיט אין בית המדרש יעדן שבת, יום טוב און יומא דפגרא.
תפוז יידיש
צװישן ל' אב ה'תשס"ב (09.08.2002) און י"ט ניסן ה'תשס"ד (10.04.2004) איז דערשינען אינעם פֿאָרום דורכן דענסמאלדיקער דירעקטאָר הער נועם סטאריק פֿון מאָל צו מאָל אַ זשורנאַל מיטן נאָמען "עונג שבת" סך הכּל זײַנען אַרױס 54 זשורנאַלן.
יצחק לעבאוויטש
רבנות
ער איז א נאנטער תלמיד און א סאך מקבל געווען פון רבי יואל פון סאטמאר, רבי אלעזר שפירא פון קיוויאשד און זיין פעטער רבי הלל ליכטענשטיין פון קראסנא, ווי אויך פון רבי שמעון ישראל פאזען פון שאפראן.
תפוז יידיש
היינט צוטאגס איז דער דירעקטאר ה' חיים לוי וואס באטייליגט זיך דא אויך פון צייט צו צייט אונטערן נאמען Haimlevy.
יצחק לעבאוויטש
רבנות
ער איז שטארק דבוק אין די תורות און חיבורים און מנהגים פון דעם מונקאטשער רב, דער בעל מנחת אלעזר און אויך פונעם חתם סופר.
ער איז אלס אינגערמאן גלייך נאך דער חתונה געווען א מגיד שיעור אין דער סאטמארער ישיבה תורה ויראה ער איז געווען דער אינגסטער ר"מ בחייו פונעם סאטמאר רב, רבי יואל.
אין יאר ה'תשל"ח האט ער זיך אריבער געצויגן מיט דער ישיבה קיין וויינלאנד ניו דזשערזי פאר איין יאר, אבער לא אסתייעא מילתא (ס'האט זיך נישט אויסגעארבעט) און צוליב דעם וואס עס איז געווען א געדינגענער פלאץ און דער בעל הבית האט נישט געוואלט באנייען דעם קאנטראקט, האט מען זיך געמוזט צוריקציען קיין וויליאמסבורג.
אין יאר ה'תשל"ט האט ער זיך אריבער געצויגן מיט דער ישיבה קיין טאראנטא אין אנטעריא קאנאדא פאר איין יאר, ווי ער אהין געשיקט געווארן דורך הרה"ק ר' משולם פייש לאויי מטאהש זצ"ל אויפצובויען מוסדות, ווי ער האט טאקע אויפגעשטעלט א תלמוד תורה וואס שטייט נאך ביזן היינטיגן טאג.
וואודרידזש
אין יאר ה'תשמ"ה אום חודש טבת האט ער, מיט דער הילף און עסקנות פון יצחק אייזיק קעפעטש פון מאנסי, זיך געצויגן קיין וואודרידזש אינאיינעם מיט דער ישיבה. וואס מיט דעם זענען זיי געווארן די ערשטע חסידישע אידן נאכן צווייטען וועלט קריג זיך ארויסצוציען צו די הויכע קעטסקיל בערג, בערך 15 יאר שפעטער איז נאך געקומען דאס וויזשניצער שטעטל אין קיימישא לעיק, אין יאר ה'תשנ"ח האט מען מיט דער הילף און באשטייערונגען פון עטליכע תומכים אויפגעבויט דעם נייעם פראכטפולן בית המדרש הגדול. דער אלטער בית המדרש דינט היינט צוטאגס אלס א פריוואטער ספרים צימער פארן רב.
א שבת אין וואודרידזש
דורך אויס די יארן איז וואודרידזש אויסגעשטיגן אלס א שיינע חסידישע הויף, צו וואו עס קומען צו פארן תלמידים וחסידים מיט צו האלטן די דערהויבענע שבתים און נאך שטערקער די ימים טובים, צוליב די ווארעמע תפילות וואס דער רב דאווענט פארן עמוד, און די הערליכע תורה און דרשות.
א שבת מיטן וואודרידזשער רב איז אויסגערופן מיט דער התרוממות הנפש אנגעהויבן ערב שבת פאר מנחה ווען ער זאגט שיר השירים הויך אויפן קול, און שפעטער צו קבלת שבת גייט דער רב צום עמוד, וואו ער הייבט אויף די מתפללים אריין אינעם הייליגן שבת,
ביינאכט נאך דער סעודה קומען זיך צוזאם די געסט און די תלמידים ביים רב אינדערהיים ווי מען זינגט זמירות מיט א דערהויבנקייט, און נאכן זינגען זאגט ער א טיפן לומדישן פלפול און דערנאך הייבט ער אן צו דערציילן סיפורי צדיקים און פארשידענע אינטערעסאנטע געשיכטעס איבער דער הערליכע היסטאריע פון כלל ישראל.
שבת אינדערפרי דאווענט ער פארן עמוד פון אנהייב דאווענען ביז שמונה עשרה, נאך מוסף צו אנעים זמירות גייט ער צוריק צום עמוד און ער זאגט דאס אליין פאר.
און די וואכן צווישן פסח און ראש השנה לערנט ער פאר יעדע וואך שבת נאכמיטאג א הערליכן שיעור אין פרקי אבות וואס איז פיל מיט מוסר, דארט גיט ער אויך איבער וויאזוי א איד דארף זיך אויפפירן אזוי ווי ער האט מקבל געווען פון זיינע רבי'ס.
דער הויכפונקט פונעם שבת איז ביי שלוש סעודות בעת רעוא דרעווין וואס מען פראוועט אין דער טונקל מיט גרויס התעוררות און דערהויבנקייט. נאכן זינגען די ווארעמע זמירות און השם מלך, טרעט ער אויף מיט דברי תורה, וואו איז ער מחזק דעם עולם בתורה ובתפילה און איז מעורר אויף אידישע קינדער זאלן זיך דערנעטערן צו אונזער טאטן אין הימל. שלש סעודות קומען יעדע וואך צופארן אסאך אידן פון ארומיגע געגענטער.
משפחה
רבי יצחק און זיין רעביצין ציפערל האבן אכט קינדער:
ווייכביין
ווייכביין איז דער גומי געוועב מיט וואס די אברים פון די מענטשליכע קערפער פארבינדן די מוסקלען מיט די ביינער, און מיט צוויי ביינער, און געפינט זיך אינעם אויער, נאז-צענטער, און אנדערע ערטער אינעם קערפער.
אין לשון חז"ל הייסט עס "סחוס".
יצחק לעבאוויטש
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
חברון
קליין|250px|[[מערת המכפלה אין חברון ]] חברון (אַראַביש: الخليل אַל־כאַליל) איז איינע פון די פיר הייליקע שטעט בײַ דער יידישער רעליגיע. היינט זײַנען דאָרט פּלאַצירט בעיקר אראבער, אבער אידן ווענדן זיך אהין פון איבעראָל. חברון האט אויך געהייסן "עיר האבות" ווייל לױט דער ייִדישער טראַדיציע, ליגן אין מערת המכפלה באַגראָבן אברהם יצחק און יעקב װעלכע זײַנען גערעכנט װי די "אבות" פֿונעם ייִדישן פֿאָלק, און שרה רבקה און לאה װעלכע זײַנען גערעכנט װי די "אמהות" פֿונעם ייִדישן פֿאָלק. אויך אדם און חוה און ישי דער טאטע פון דוד המלך ליגן דארט באַגראָבן.
ווייכביין
עס אנטהאלט נישט קיין בלוט אדערן.
חברון
רמב"ן איז געווען אין חברון אין יאר ה'ל'.
ווייכביין
עס איז פאראנטווארטליך אויף די גאנצער סקעלעט פון מענטש זאל זיך האלטן אין פלאץ, ווי איר קלעפּ מאַטעריִאַל. אויך איז דאס דער געוועב פון אויער מיטן נאז.
חברון
אין יאר ה'ע"ב האט אישתורי הפרחי באזוכט חברון און ער דערמאנט דאס אלטע בית עולם דארט.
ווייכביין
קאַטעגאָריע:געוועב
חברון
ביזן יאר ה'תרפ"ט איז געווען אין חברון א יידישע קהילה, אבער אין תרפ"ט איז פארגעקומען דארט די באוואוסטטע תרפ"ט ראיאטן, ווען 67 יידן זענען אומגעברענגט געווארן, דורך די צעיושטע מאסן, דער בריטישער מאנדאט, האט דעמאלט עוואקואירט די רעשטלעך יידן, וואס האבן איבערגעלעבט די פאגראם.
היינט איז דא א קליינע יידישע קהילה אין חברון, עס וואוינען דארט עטליכע אידן רובם ככולם מתנחלים פון די כהנא'ניסטן, ווי ברוך מרזל, בנצי גופשטיין, איתמר בן גביר, און נאך. פון די באקאנטע פיגורן אין דער היסטאריע פון חברון, איז געווען ברוך גאלדשטיין ע"ה ה' ינקום דמו, וואס איז געווען דער הויפט דאקטאר אין קרית ארבע, און האט זיך נוקם געווען אויף די פילע רציחות קעגן יידן, און איז אומגעקומען אויפן ארט אין היכל יצחק אינעם מערת המכפלה.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מקומות הקדושים קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך קאַטעגאָריע:ערי יהודה *
מלכות ישראל
קליין|מרכז| ממלכת ישראל מגידו
מלכות ישראל איז געשטאנען 209 יאר, און דער חורבן איז געווען אין יאר ג'מ ווען שלמנאסר דער קעניג פון אשור האט גולה געווען די אידן קיין אשור, און נאר די שוימרונער זיינען געבליבן אין ארץ ישראל.
* קאַטעגאָריע:תנ"ך קאַטעגאָריע:היסטאריע פון ארץ ישראל
Na Matanitu Cokovata ni Isireli
קאלערי
left|300px קאלערי איז אן אפטיילונג פון ענערגיע מעסטונג אין עסן אדער טרונקן.
אין א סך לענדער ווי אין אמעריקע מוז יעדע עסן פראדוקט וואס ווערט פארקויפט האבן א לעיבל אויפגעשריבן וויפל "קאלעריס" דאס פארמאגט.
דער דורכשניטליכער מענטש מוז אריינמען 2000 קאלעריס א טאג כדי צו פונקיציאנירן געהעריג.
קאַטעגאָריע:עסנווארג קאַטעגאָריע:מאס
כרפס
כרפס איז איינע פון די סימנים פונעם סדר פסח ביינאכט.
פסח ביים סדר פירט מען זיך צו איינטינקען א שטיקל כרפס (גרינצייג) אין זאלץ-וואסער (צו געדענקען די טרערן פון די יידן ווען זיי זיינען געוועזן קנעכט אין מצרים). לויטן רמב"ם טינקט מען דעם כרפס אין חרוסת.
אין דער גמרא שטייט נישט אז מען נעמט פסח ביינאכט כרפס נאר עס שטייט מען זאל נעמען א גרינצייג, און לויט דעם קען מען נעמען סיי וועלכע גרינצייג, אין די שפעטערדיגע מפרשים שטייט מען זאל נעמען כרפס ווייל זי איז ראשי תיבות ס פרך אז 600000 אידן האבן געארבעט שווער אין מצרים,
די גרינצייג סעלערי רופט זיך אין אראביש כרפס, און ווען עס שטייט אז מען זאל מהדר זיין נאך די גרינצייג כרפס מיינט מען סעלערי, פאר א קלארער ערקלערונג קוקט אין הגדה של פסח עיוני ההגדה פון הרב חיים בעניש. קאַטעגאָריע:ליל הסדר
אברהם אזדאבא
קליין|250px|ר' אברהם אזדאבא
הרב אברהם אזדאבא דינט אלס הויפט רב פון קרוין הייטסער בית דין.
קאטעגאריע:אמעריקאנער רבנים קאטעגאריע:ליובאוויטש קאטעגאריע:קרוין הייטס
יידישע גראמאטיק
פערזענלעכע פראנאמען
לויט דעם דאַרף מען אַזוי זאָגן און שרײַבן:
אקוזאטיוו און דאטיוו
נאך ווערבן וואס גייען מיטן דאטיוו: גלייבן, דערציילן, ווײַזן, זאגן, טעלעפֿאנירן, ענטפֿערן
אבער לערנען און פֿרעגן גייען מיטן אקוזאטיוו אחוץ ווען מען ניצט א פרעפאזיציע.
אקטיוו און פאסיוו
עס זיינען דא 2 סארטן זאצן: אַקטיוו און פאַסיוו.
טאפל לשון
ווען א לאזונג טוט איבערחזרן צוויי מאל א זאך. א שטייגער:
וו קעגן ב
אנדערשט ווי אין לשון הקודש נוצט מען דעם ב' בלויז ביי ב מיט א פינטל ווי B אבער ביי ב' אן א פינטל ווי V נוצט מען צוויי וו'ס.
אַ געגליכן צו אַן
פאַר אַן "איינצאל זאך-ווארט", ווען דאס זאך-ווארט הייבט זיך אָן מיט אַ קאָנסאָנאַט, זאגט מען און שרייבט מען אַ (אָן אַ נו"ן), און ווען עס הייבט זיך אן מיט א וואקאל, זאגט מען און שרייבט מען אַן (ענדליך ווי ביי ענגליש).
מעגן געגליכן צו טארן
מען ניצט מעגן ביי א פאזיטיוון זאץ און נישט טארן ביי א נעגאטיוון זאץ.
רעפערענץ
קאטעגאריע:יידיש גראמאטיק
מורה נבוכים
מורה נבוכים איז א ספר אויף חקירה, דער מחבר איז דער רמב"ם.
איבערזעצונגען
דער ספר האט ער ארגינעל געשריבן אין די יודישע אראבישע שפראך וואס מ'האט דאן דארט גערעדט.
דער ערשטער איבערזעצונג אויף לשון הקודש איז געמאכט געווארן, אויף די פארלאנג פון די יודן אין פראנקרייך, דורך רבי שמואל אבן תיבון וואס ער האט דאס אנגעהויבן נאך ביים לעבן פונעם רמב"ם און געענדיגט צוואנציג יאהר דערנאך.
דאס איז געשריבן אויף אביסל א שווערע שפראך, אבער איז די מערסטע פארשפרייט און הייסט די מערסטע מדוייק.
י"ב אב
די טעג ווען י״ב אב קען געפאלן:
יארצייטן
12. ab
קאמפיוטער ווארעם
קאמפיוטער ווארעם איז א זעלבסט דאפעלטער פראגראם. עס נוצט א נעצווערק צו שיקן קאפיס פון זיך צו אנדערע קאמפיוטערס. אנדערשט ווי א קאמפיוטער ווירוס האט א ווארעם אין זיך אריין געבויעט א וועג ווי אזוי זיך צו פארשפרייטן און אנצוקומען צו זיין ציל און אנזייען א חורבן, געווענטליך נוצט עס א באג און דער אפערירן סיסטעם, זיך צו פארשפרייטן אן דעם באנוצער וויסן, קאמפיוטער ווערעם טוען געווענליך שעדיגן די נעצווערק צוליב וואס עס נוצט דעם נעצווערק זיך צו פארשפרייטן נוצט ער אויף דעם גאנצן BANDWITH מה שאין כן די ווירוס שעדיגט די טעקעס און אינפעקטירט און קארופטירט דעם קאמפיוטער.