cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
צעל
א צעל באשטייט פון ציטאפלאזם איינגעהילט אין א מעמבראנע, וואס אנטהאלט פיל ביאמאלעקולן ווי פראטעינען און נוקלעאין-זייערסן. אן ארגאניזם קען זיין איינצעליק (וואס באשטייט פון אן איינצלן צעל; כולל באקטעריע) אדער פֿילצעליק (כולל פלאנצן און בעלי חיים). די צאל צעלן אין פלאנצן און בעלי חיים טוישט זיך צווישן די זגאלן; עס ווערט גערעכנט אז מענטשן אנטהאלטן עטלעכע 40 טריליאן (4×1013) צעלן. די רוב צעלן פון פלאנצן און בעלי חיים קען מען זען נאר מיט א מיקראסקאפ, מיט דימענסיעס צווישן 1 און 100 מיקראמעטער. קליין|סטרוקטור פון א טיפישן [[פראקאריאטישן צעל]] ראבערט הוק האט אנטפלעקט צעלן אין יאר 1665.
דער קערפער פון א מענטש איז געגליכן צו א קאר. עס איז א קאמפליצירטע מאשין, וואס איז צוזאמגעשטעלט פון פיל באזונדערע חלקים, וואס ווען אלע חלקים ווערן צונויפגעשטעלט פונקאציאנירט די קאר מייסטערהאפטיג. אזוי אויך דער מענטש, איז א מייסטערהאפטיגע מאשין וואס אלע אברים ארבעטן מיט א הארמאניע צו מאכן זיכער אז אלע קערפערליכע פונקציעס ווערן אויסגעפירט. יעדער אבר שטעלט צו צום מאשין זיין חלק וואס דער אבר ברויך צוצושטעלן, ווי למשל דער לונג מאכט זיכער אז די לופט זאל אריינקומען און ארויסגיין, אריין צו פיטערן זויערשטאף (דאס איז אקסיגען) צו די הונדערט טריליאן צעלן פונעם קערפער, און צוריק ארויסצושפייען די אויסגענוצטע לופט.
יעדער אבר, נישט קיין חילוק אויב עס איז די לונג, ניר, קישקע, צו האר, אלעס איז צוזאמגעשטעלט פון צעלן. אלע צעלן האבן בערך די זעלבע באשטאנדטיילן, נאר זיי האבן בעזונדערע תפקידים. אבער דער יסוד איז אלעמאל די זעלבע, למשל אן איינצעלנער לונג צעל ארבעט מיט הארמאניע מיט א גאנצער ארמיי פון לונג צעלן, צו פארמירן אן אבר וואס טוט די פונקציעס פון א לונג. דאס זעלבע איז מיט די לעבער א.א.וו. עס איז דא א מייסטערהאפטע קאמוניקאציע סיסטעם ווי אלעס קאמוניקירט דורך כעמיקאלע זענדונגען מיט די גוטהייסונג פונעם מח.
צעל מאָרפֿאָלאָגיע
(9) מיטאָכאָנדריעס
(10) װאַקואָלע
מויל
דער מויל געפינט זיך אינמיטן פנים.
צעל
צעל מאָרפֿאָלאָגיע
(11) ציטאָזאָל
(12) ליזאָזאָם
(13) צענטריאָלעס ]]
מויל
מקען דערמיט רעדן, אויכט קען מען דערמיט שמייכלן און קייען און עסן און שפירן דער טעם פון עסן.
צעל
צעל מאָרפֿאָלאָגיע
יעדע צעל האָט אַן אײַנהיל װאָס מען רופֿט אים צעל מעמבראַנע װאָס אָפּצוטײלט די צעל פֿון אױסערע סבֿיבֿה. אינעװײניק איז די צעל פֿאַרפֿולט מיט ציטאָפּלאַזם, אַ געל װאָס שליסט אײַן פֿאַרשײדענע צעלולאַרע עלעמענטן. די דאָזיקע עלעמענטן װאָס האָבן אײגענע מעמבראַנעס הײסן "אָרגאַנעלעס" און זײַנען קאָמפּאַרטמענטס, די שפּילן װאָס מאַכן אײגענע אלא קאָניוגירטע ראָלעס.
מויל
אויכט קען דערמיט קושן די חבר, פאמיליע אד"ג, אויכט קען מען שלינגען וואסער און אנדערע ליקוואדס.
צעל
צעל מאָרפֿאָלאָגיע
צעלן מיט א צעלקערן זענען אייקאריאטן (כולל פראטיסטן, שוואמען, פלאנצן און בעלי חיים); צעלן אן א צעלקערן זענען פראקאריאטן (כולל ארכעען און באקטעריע). פראקאריאטן האבן נאר אן איינצלען צעל; אייקאריאטן אבער קענען האבן אדער איין צעל אדער מערערע צעלן.
צעל קאמפאנענטן
אלע צעלן, סיי פראקאַריאטן סיי אייקאַריאטן, האבן א הייטל וואס הילט איין דעם צעל, קאנטראלירט וואס באוועגט זיך אריין און ארויס, און האַלט דעם עלעקטרישן פאטענץ פונעם צעל. אינעגרהאלב דעם הייטל, נעמט דער ציטאפלאזם דעם גרעסטן טייל פון דעם צעל׳ס פֿאַרנעם. אלע צעלן (אויסער רויטע בלוטצעלן, וואס האבן נישט קיין צעלקערן כדי צו לאזן פלאץ פאר העמאגלאבין) פֿארמאָגן DNA, דעם ירושה׳דיקן מאטריאל פון גענעס, און RNA, וואס אנטהאלט די נייטיגע אינפֿארמאציע צו בויען פֿארשידענע פראטעינען ווי למשל ענזימען, דעם צעל׳ס ערשטיקע מאשינעריע.
רעפליקאציע
צעל צעטיילונג איז ווען אן איינצעלער צעל (גערופן א מוטער־צעל) צעטיילט זיך אין צוויי טעכטער צעלן. דאס פירט צו א וואוקס אין מולטיצעל־ארגאניזמען (די וואוקס פון געוועב) און צו פֿרוכפערונג (וועגעטאטיווע רעפראדוקציע) אין איינצעל־ארגאניזמען. פראקאריאטישע צעל צעטיילן זיך דורך בינארישער שפאלטונג, אייקאריאטישע צעלן אבער גייען אדורך א פראצעס פון נוקלעארישער צעטיילונג, גערופן מיטאז, און דערנאך צעטיילט זיך דער צעל, גערופן ציטאקינעז.
מויל
שרייען לאכן און וויינען.
צעל
וואוקס אין מעטאבאליזם
צווישן די צייטן ווען א צעל צעטיילט זיך, טוט דער וואקסן דורך דעם פונקציאנירן פון צעלולערישן מעטאבאליזם. צעל־מעטאבאליזם איז דער פראצעס דורך וואס איינצעלע צעלן פראצעסירן נערשטאף מאלעקולן. מעטאבאליזם האט צוויי באזונדערע אפטיילן: קאטאבאליזם, וואו דער צעל צעברעכט קאמפלעקסע מאלעקולן צו פראדוצירן ענערגיע, און אנאבאליזם, וואו דער צעל ניצט ענערגיע אויפצובויען קאמפלעקסע מאלעקולן און אויספירן אנדערע ביאלאגישע פונקציעס. קאמפלעקסע צוקערן וואס ווערן פארניצט דורך דעם ארגאניזם קענען ווערן איינגעבראכן אויף מער פשוטע מאלעקולן גערופן מאנאסאכארידן ווי גלוקאז. אינערהאלב דעם צעל ווערט גלוקאז איינגעבראכן צו מאכן אדענאסין טריפאספאט, א מאלעקול וואס האט ענערגיע ארויסצוגעבן, אין צוויי פארשידענע וועגן.
מויל
די פייכטע טעקסטשאר אן קיין ביינער געבן צו געשמאקייט צו דעם מויל.
צעל
פראטעאין סינטעז
צעלן האבן די מעגלעכקייט צו סינטעזירן נייע פראטעינען, וואָס זענען לעבנס־נייטיק פֿאַר די מאדולאַציע און אויפֿהאַלטונג פֿון צעלולארישע טעטיקייטן. אין דעם דאָזיקן פראצעס ווערן נייע פראטעין מאלעקולן פֿארמירט פון פארשידענע אמינאזייערסן לויט דער אינפארמאציע איינקאדירט אין DNA/RNA. פראטעין־סינטעז באשטייט פון צוויי הויפט שריט: טראנסקריפציע און טראנסלאציע.
מויל
אויך אטעמט מען דורך די מויל
צעל
פראטעאין סינטעז
טראנסקריפציע איז דער פראצעס וואו גענעטישע אינפֿארמאציע אין DNA ווערט גענוצט צו פראדוצירן א דערגאנציק RNA שנירל. דאס דאזיקע RNA שנירל ווערט פראצעסירט צו שאפן ״שליח RNA (mRNA), וואס קען וואנדערן פריי אדורך דעם צעל. mRNA מאלעקולן פארבינדן זיך צו פראטעין-RNA קאמפלעקסן גערופֿן ריבאסאמען פלאצירט אין דעם ציטאסאל, וואו זיי ווערן טראנסלאטירט אין פאליפעפטיד נאכאנאנדקייטן. דער ריבאסאם פֿאַרמיטלן דאס פארמירן פון א פאליפעפטיד נאכאנאנדקייט לויט דער mRNA נאכאנאנדקייט. דער נייער פאליפעפטיד ווערט איינגעוויקלט אין א פונקציאנאלן דריי-דימענסיאנעלן פראטעין מאלעקול.
באוועגונגס-קראפט
איינצעליקע ארגאניזמען קענען באוועגן זיך כדי צו געפינען עסן אדער צו אנטלויפֿן פון פֿארצוק־ארגאניזמען.
אין פֿילצעליקע ארגאניזמען קענען צעל זיך באוועגן ווערנד פראצעסן ווי וואונד־היילן, דער אימונע־אפרוף און קענסער־מעטאסטאזיס. למשל, ביי וואונד־היילן אין בעלי חיים, באוועגן זיך ווייסע בלוט צעל צום ארט פֿונעם וואונד כדי צו הרג׳ענען די מיקראארגאַניזמען וואס זענען גורם אינפֿעקציע. דער פראצעס פון צעל־באוועגונג ווערט צעטיילט אין דריי טריט – ארויסשטארצן פון דעם פֿאדערשטן עק פונעם צעל, אנהענגען פונעם פֿאדערשטן עק און אפהענגען ביים צעל־קערפער און הינטערשטן טייל, און ציטא־סקעלעטאלישע איינציען צו שלעפן דעם צעל פֿארויס. יעדער טריט ווערט געפירט דורך פיזישע קראפטן גענערירט דורך איינציגע סעגמענטן פונעם ציטאסקעלעט.
מויל
החיים והמות ביד הלשון, די מויל רעדט שטותים און קען אויך רעדן קלוגשאפט, דעריבער איז דאס בעסטע איר צו האלטן פארמאכט און הערמעטיש פארשאלסן כדי עס זאל נישט ארויסקומן פון איר קיין סכנה אדער אריינגיין אין איר זשערמס וואס קען הרגענען די מענטש.
צעל
מענטשישע צעלן
אַלץ צוזאַמען זענען פֿאַרהאַן 100 טריליאָן צעלן אין דעם מענטש. דער קלענסטער צעל איז אין דער זרע פֿון אַ מאַן. און דער גרעסטער צעל איז אין אַ אײ פֿון אַ פרוי.
היסטאריע פון צעל פארשונג
קליין|הוק׳ס געמעל פון צעלן אין קאריק, 1665
מויל
די מויל איז די עפענוג פון גליק צום לעבן.
צעל
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קערפער קאַטעגאָריע:ביאלאגיע קאַטעגאָריע:גענעטיק
מויל
קאטעגאריע:מויל
קאַטעגאָריע:קערפער
שלונגן
ביים עסן און טרינקען אפילו איך וועל שטיין אויפן קאפ וועט זיך דאס אראפגליטשען זיך די פייפ אריין אין מאגען דורך סאפיסטיקירטע מוסקעלן ווייברעשאנס פון זיך אליינס אן קיין צער און גארנישט פילן
אינעם האלז איז דא צוויי רערן איינס לעבן אנדערן, פאר די לופט צו אטעמען און פאר די עסן אראפצושלונגן, דער לופט רער איז שטענדיק אפען צו קענען אטעמען אלזא פארוואס גייט נישט אריין קיין עסן און טרינקען אין די ראנג פייפ אראפצו די לינגען? נאר סאיז דא א ספעשל וואלוו אזא קאווער וואס ווען מען שלונגט אראפ ביים מויל עפעס פארמאכט זיך דאס אויפן לופט פייפ פון זיך אליינס דורך מוסקלען וואס רוקן זיך אין האלז פון די שלונג, ווי אזוי ווייס איך נישט אבער ס'איז נישט קיין חילוק וויפל איך עסט דער דעקל מאכט זיך אייביג צו ער ווערט קיינמאל נישט מיעד.
קאטעגאריע:קערפער קאטעגאריע:געזונט קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
הארמאן
האָרמאָן (פון די גריכיש ווארט: צו שטויסן און מאָוציע) איז דער כעמישער שליח וואס טראגט קריטישע מעלדונגען פון א צעל אדער א דריז צו די אנדערע צעלן אין מולטי-סעליולער באשעפענישן. א קליין ביסל הארמאן איז גענוג צו שאפן אן ענדערונג אין דעם ארגאניזם. אין בהמות ווען די הארמאנען אפטמאל געפירט דורכן בלוט. א הארמאן קען גיין אדער צו א נאנטן צעל אדער צו א ווייטן צעל.
הארמאנען רעגולירן מעטאבאליזם, צי דער ארגאניזם זאל וואקסן צי נישט, ווי מען שפירט (מונטער אדער אומערט), צי מען איז הונגעריק.
וויפיל צוקער בלייבט אינעם קערפער ווערט קאנטראלירט דורכן הארמאן אינסולין.
טיפן הארמאנען
הארמאנען ווערן קלאסיציפירט אין פיר טיפן, לויט די כעמיקאלן פון וואס זיי שטאמען.
* קאטעגאריע:פיזיאלאגיע
שכר לימוד
שכר לימוד איז די געלט וואס עלטערן צאלן פאר די מוסדות די פרייז איז אין יעדע מוסד אנדערש, די פרייז איז באשטימט לויט וויפיל עס קאסט פאר די מוסד צי האלטן א קינד אין חדר אדער אין סקול ד.ה. מלמד, בנין, עלעקטריק, יוטליטי, אינשורענס, אדמינעסטערעשין, אד"ג אין רוב פעלער איז די פרייז וואס די עלטערן צאלן נישט די ריכטיגע פרייז וואס עס קאסט פאר די מוסד, ווייל רוב עלטערן קענענן נישט באצאלן די עכטע פרייז וויפיל א קינד קאסט באמת, אין די מוסדות מיזען נאך שאפען געלט דורוך אנדערע פעלער, ווי פאנד רעזונג, אין שטאטישע פאגראמען
קאטעגאריע:תורה קאטעגאריע:חינוך קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
שעלדאן סילווער
קליין|200px|שעלדאן סילווער שעלדאן סילווער (געב' דעם 13טן פעברואר 1944 - 24סטן יאנואר 2022) איז דער געוועזענער פארזיצער אויף דער דריט־ צו צווייט־גרעסט מאכטפולסטער פאזיציע אינעם שטאַט פון ניו יארק, ער האט געדינט אלס ספיקער פון דער אסעמבלי הויז אין אלבאני. דאס האט אים געשטעלט בראש פון אלע דעמאקראטן פון ניו יארק.
ער איז געווען א פרומער ארטאדאקסישער איד, וואס גייט בלויסן קאפ צוליב זיין ארבעט. ער דינט ווי ראש הקהל פון דער ביאליסטאקער קהילה אין איסט סייד וואס זיין טאטע האט דאס נאך געדינט.
אין אסעמבלי
ער האט געדינט אין דעם ניו יארק שטאַט אסעמבלי ניין און דרייסיג יאר פונעם ערשטן יאנואר 1977 ביז דעם דרייסיגסטן נאוועמבער 2015
אלע זיינע יארן אין אמט האט ער זייער שטארק ארויסגעהאלפן די יודישע געמיינדע מיט אלע זייערע אלגעלעגנהייטן,
קרימינאלע אויספארשונג
אום 22סטן יאנואר 2015 איז סילווער ארעסטירט געווארן אויף קארופציע קלאגעס,
זיין טרייעל איז פארגעקומען במשך נאוועמבער 2015, אום דרייסיגסטן נאוועמבער איז געפינען געווארן שילדיג דורך די דזורי אויף זיבן קלאגעס,
דעם דריטן אין מאי 2016 האט עם א ריכטער געאורטיילט צו צוועלף יאר טורמע און א קנס פון פינף מיליאן דריי הונדערט טויזנט דאללאר,
זיינע אדוואקאטן האט אפעלירט די אורטייל, דעם דרייצנטן יולי 2017 האט די אפילס געריכט איבערגעדרייט די אורטייל און עם פריי געלאזט.
שפעטער איז פארגעקומען א פרישע געריכט ווי ער איז דעם עלעווטן אין מאי 2018 ווידער געפינען געווארן שילדיג אין אלע קלאגעס און די ריכטערן האט אים פאראוטיילט צו זיבן יאר טורמע, פינף יאר ווייניגער ווי זי האט עם געגעבן די ערשטע מאל, נעמענדיג אין באטראכט זיין הויכע עלטער,
סילווער האט געדארפט אריינגיין די טורמע דעם פיפטן אין אקטאבער 2018 אבער זיינע אדוואקאטן האבן אפילט די ארטייל אין ער איז ארויסגעלאזט געווארן אויף צווי הונדערט טויזענט דאלער בעיל,
דעם איין אין צוואנציגסטן יאנואר 2020 האט די אפילס געריכט ארויסגעווארפן דריי קלאגעס אבער געלאזט די איבריגע פיר און עס צוריקגעשיקט צום געריכט ווי ער איז פאראורטיילט געווארן דאסמאל צו זעקס אהאלט יאר טורמע און א מיליאן דאללאר שטראף,
אריין אין טורמע
דעם 26סטן אויגוסט 2020 איז ער אריין אין שער אטיסוויל טורמע אין אפסטעט ניו יארק.
פרעזידענטליכע פארדאן סאמאטוכע
א טאג פאר פרעזידענט טראמפ איז ארויס פון אפיס האבן עטליכע שלעכטע געהילפער פון טראמפ געליקט צו די מידיע אז די פרעזידענט וויל עם פארדאנען, מיטן ציל אז די מידיע זאל אנהייבן רידערן דערקעגן, און אזוי איז טאקע געווען, ס'איז אנשטאנען א שטוינענדע העצעריי קעגן עם באפרייען און טראמפ האט זיך טאקע אפגעהאלטן פון עם פארדאנען.
קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק קאטעגאריע:אמעריקאנער פאליטיקער קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
לקט
לקט איז די נאכקלייב פון א פעלד נאכן שניידן די תבואה. אדער פרט איז די וויינטרויבן וואס פאלן אראף בשעת'ן רייסן טרויבן פון א בוים.
זכר
קליין|זכּר סימבאל זכר איז דאס מין אדער חלק פון אן ארגאניזם וואס פראדוצירט זרע. די זרע איז גיווענליך די קלענערע פון דער רעפראדוקציע סיסטעם פון אן ארגאניזם, און די חלק אין דער רעפראדוקציע פון דער נקבה וואס איז געווענליך אייער איז די גרעסערע. א זכר רעפראדאצירט דורך איינזייען די זרע אויף די אייער פון דער נקבה. די זכר קען נישט פארמערן/ריפראדאצירן סעקסואל אנע נקבה. עס זענען דא ארגאניזמען וואס קענען רעפראדוצירן אנע סעקס.
לקט
לויט די תורה ווען מען שניידט תבואה אדער איילבירט אדער טרויבן אין א פעלד זאל מען נישט נאכקלייבן די זאנגען, טרויבן, איילבירט וואס פאלן אראף אין מיטן שניידן. נאר מען זאל דאס איבערלאזן פאר די ארימעלייט.
זכר
קאַטעגאָריע:סעקס קאַטעגאָריע:ביאלאגיע
לקט
מתנות עניים
מאנטרעאל
מאנטרעאל איז די גרעסטע שטאט אין קוויבעק, א פראווינץ אין קאנאדע. איר באפעלקערונג איז 1,620,693 (קאנאדישער צענזוס, 2006). מאנטרעאל איז די צווייטע גרעסטע שטאט פון פראנצויזיש רעדערס, נאך פאריז.
שפראך
די אפיציעלע שפראך אין מאנטרעאל איז פראנצויזיש.
לויטן צענזוס אין 2006, זענען דא 8545 מענטשן אין מאנטרעאל מיט מאמע לשון אלס מוטערשפראך, און 4320 וואס רעדן העברעיש אלס מוטערשפראך. אבער די חסידישע קהילה פון מאנטרעאל האלט אז 15,000 מענטשן רעדן יידיש אלס מוטערשפראך.
היסטאריע
דער 16טן יארהונדערט אויספארשער זשאק קארטיער איז ארויף אויף א בארג אין 1535 צו וואס ער האט געגעבן דעם נאמען mont réal (מאנט רעאל), וואס איז טייטש "קעניגלעכער בארג", לכבוד דעם מלך פון פראנקרייך.
די ערשטע אייראָפּעישער באזעצונג אינעם געגנט איז געווען אין 1642.
געאגראפיע
מאנטרעאל געפינט זיך אין דרום־מערב פונעם פראווינץ קוויבעק.
אויפרוף
דעם שבת פונעם אויפרוף ווערט גערופן דער אויפרוף שבת אדער שבת באווארפן.
נאך דעם חתן'ס עליה זינגט מען דעם פייט וואס הייבט אן מיט "אחד יחיד ומיוחד" און בשעת דעם זינגען איז דער מנהג אז די ווייבער באווארפן דעם חתן מיט פעקלעך פון ראזשינקעס, מאנדלען און צוקערלעך, כדי אז דאס לעבן פון דעם נייעם צוקונפטיגן פארפאלק וואס וועט באלד שטיין אונטער דער חופה, זאל זיין זיס.
עס ווערט גערופן באווארפן ווייל די פרויען באווארפן אים מיט פעקלעך.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:שבת
עוללות
עוללות מיינט אומפארטיגע הענגלעך טרויבן.
לויט די תורה ווען איינער שנייט זיין פעלד און לאזט איבער די נישט פארטיגע טרויבן אויפן בוים, טאר ער נישט צוריקומען שפעטער אין פעלד צו רייסן די פארבליבענע וויינטרויבן, נאר ער דארף זיי איבערלאזן פאר די ארימעלייט.
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאַטעגאָריע:מצוות התלויות בארץ מתנות עניים
פריוואטקייט
מיינט איר װיקיפּעדיע:פריוואטקייט?
פריוואטקייט איז א מעגליכקייט און א רעכט פון א יעדער מענטש צו האלטן זיין זעלביגקייט, דאס הייסט אינפארמאציע איבער זיין אייגן פערזענליכן לעבן און שאפן אוועק פון פובליק, ארויס פון דאס וויסן פון די איבעריגע מענשטן פון ציוויליזאציע, אדער גרופע צו באשיצען איינע פון אירע מענטשן'ס פריוואטקייט.
כמעט יעדע ציוויליזירטע לאנד אויף די וועלט האט געזעצען צו היטן די פריוואטקייט רעכט פון אינדיוואדועלע מענשטן פון אירע ציוויליזאציע'ס, און דאס ווערט אנערקענט אלס א יסודות'דיגער מענטשן רעכט. אויך האט אינטערנעט און סתם געזעלשאפטן ספעציעלע געזעצן צו היטן די פריוואטקייט פון אירע נוצער, קאסטומער און קאנקורענטן.
אידישקייט
אין אידישקייט איז דא א פאנדעמאטאלער פליכט פון צניעות וואס אין באגריף ענדעלט דאס אסאך צו פריוואטקייט.
לגבי אלס רעכט איז דאס אבער נישט אזוי גרינג צו ערייכען, ווייל חז"ל באשטעטיגען אז כל ישראל ערבים זה לזה, און כאטשיג בית דין קען נישט גארנישט טאן אן עדות, איז אבער דא אן ענין פון קנאין פוגעין בו, אז אויב מען זעהט ביי איינעם אן עוולה מוז מען אים אויפמערקזאם מאכן, און ער קען נישט ענטפערן אז מיינד יאר אוין ביזנעס און מען מעג אים ארויסגעבן זיין פריוואטקייט צו פארשעמען ברבים לויט וויאזוי דער קנאי פארשטייט אז עס איז פאסיג צו טאן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:געזעץ
Integritet
ארגאניזם
‏אַן אָרגאַניזם איז אַ לעבעדיקער קערפּער, וואָס האָט אַ ריי אייגנשאַפטן, וואָס טיילן אים אָפּ פון דער טויטער מאַטעריע. די הויפּט סימנים פון אָרגאַניזמען און לעבן בכלל זיינען: מעטאַבאָליזם, ירושהדיקייט, די פעאיקייט צו באַנעמען און באַאַרבעטן די אינפאָרמאַציע פון דרויסן, וואַקסן און זיך מערן.
אָרגאַניזמען באַשטייען פון צעלן, און עס זיינען דאָ איין־צעליקע אָרגאַניזמען (unicellular בלעז) און די, וואָס זיי שטימען אויס אַ סך צעלן (multicellular).
‏ביאָלאָגן צעטיילן די אָרגאַניזמען אויף דריי הויפּט־גרופּעס:
‏ווירוס
אַ ווירוס קען געוויינלעך נישט ווערן אָנגערופן אַן אָרגאַניזם, וויבאַלד זיי קענען זיך נישט רעפּראָדוצירן פון זיך אַליין, נאָר מוזן האָבן אַ גאַסטגעבער צעל. ‏
‏לעבנס טעג
איינע פון די גאָר וויכטיקע זאָכן פון אַן אָרגאַניזם איז ווי לאַנג דאָס לעבט. עס זענען דאָ אַזעלכע וואָס לעבן נישט מער ווי אַ טאָג, ווידער אום זענען דאָ אַזעלכע וואָס קענען לעבן טויזנטער יאָרן.
קאטעגאריע:ביאלאגיע
מינוט
קאַטעגאָריע:צייט קאַטעגאָריע:מאטעמאטיק
מוטער
א מוטער איז די סאציאלע אדער ביאלאגישע נקבה עלטערן פון א קינד אדער געבוירןס און דער בעיבי זייגט פון איר מילך.
קאַטעגאָריע:משפחה קאַטעגאָריע:נאטור
גיור
גיור איז דער פראצעס וויאזוי א גוי ווערט א איד; דער גוי וואס איז זיך מגייר הייסט א גר. לויט דער הלכה איז א איד אדער איינער וואס איז געבוירן צו א אידישער מוטער אדער איינער וואס איז זיך מגייר.
א גר אין דער תורה
א גר אין די תורה מיינט א פרעמדער א גוי, ווער ס'איז געקומען וווינען אין ארץ ישראל אויף א וויילע אויף צו ארבעטן א.ד.ג. ווען זיין משפחה וווינט אין חוץ לארץ.
א גר האט באזונדערע דינים אין דער תורה אנדערש ווי סתם א גוי, מען דארף זיך מיט אים גוט פירן.
קאַטעגאָריע:רעליגיע *
גארטן
גארטן אין העבעריש הייסט דאס „גן“ אין ארץ–ישׂראל זענען פֿאַראַן אַ רײ געמיינדעס מיטן נאָמען „גן“, װי „גן יבֿנה“ און „גן שמואל“.
קאַטעגאָריע:גארטן
שכחה
שכחה איז א באגריף אין די תורה, ווען איינער זאמלטאיין בינטלעך אין זיין פעלד, און ער פארגעסט בינטלעך אין פעלד, טאר ער נישט צוריק קומען נעמען די בינטלעך וואס ער האט פארגעסן, נאר ער דארף זיי לאזן פאר די ארימעלייט.
קאַטעגאָריע:מצוות התלויות בארץ
יתום
left|thumb|250px|א געמאלעוועטע בילד פון צוויי יתומים'לאך א יתום איז דער וואס האט נישט קיין טאטע אדער קיין מאמע. (אין אלגעמיין טייטלט דאס אן בלויז אויף יונגע)
א יתום אין די תורה
אין די תורה איז א יתום נאר דער וואס האט נישט קיין טאטע. אבער דער וואס האט פארלוירן זיין מאמע הייסט נישט קיין יתום, וויבאלד אין די תורהס צייטן האבן נאר די מענער געארבייט פאר פרנסה, און נאר ווען איינער פארלירט זיין טאטע ווערט ער א נצרך וואס מען דארף אים העלפן מיט די חוקי התורה.
קאַטעגאָריע:משפחה
1812
ה'תקע"ב-ה'תקע"ג אויפן אידישן קאלענדאר.
אברהם גרשון פון קיטוב
הרב אברהם גרשון קיטאווער (נפ׳ כ״ה אדר ראשון תקכ״א), באקאנט אויך אלס הרב גרשון פון בראד, איז געבוירן מסתמא אין (אדער נישט ווייט פון) קיטוב אין פוילן (היינט אוקראינע) בערך אין יאר ה'תס"א, און נפטר געווארן אין ירושלים אין ה'תקכ"א. ער איז געווען א שוואגער פון בעל שם טוב.
משפחה
אברהם גרשון איז געווען אן אייניקל פונעם ש"ך. אזוי ווי זיין פאטער הר"ר אפרים פון קיטוב, איז אברהם גרשון געווען א דיין אין איינעם פון די פיר בתי דינים פון בראד. טאקע דארט האבן זיי באגעגנט דעם בעל שם טוב. לויטן ספר „שבחי הבעש"ט" האט זיין פאטער מסכים געווען אלס שכיב מרע אז דער בעל שם טוב זאל חתונה האבן מיט זיין (אפרים'ס) טאכטער חנה. אברהם גרשון האט דאס אבער נישט געוווסט ביז דער בעל שם טוב האט אים געוויזן די תנאים.
אברהם גרשון איז געווארן זייער חשוב אין דער בראדער קהילה. א שטיק צייט איז ער געווען דער חזן. ער האט נישט געהאלטן פון זיין שוואגער וואס ער האט געהאלטן פאר אן עם הארץ. ס'איז גאנץ מעגלעך אז ער איז געווען דער גורם פארוואס מ'האט פארטריבן דעם בעל שם טוב פון בראד ביז ער האט זיך באזעצט אין מעזשביזש. נאך דעם התגלות פונעם בעל שם טוב איז אברהם גרשון געווארן פון זיין שוואגער'ס גרעסטע חסידים.
זיין זון ר' יקיר איז נפטר ו' כסלו ה'תקל"ט (און זיין אייניקל אברהם גרשון, נפטר י"ב אדר ה'תק"ע) און ליגט לעבן אים אויף הר הזיתים. נאך א זון, ר' חיים אהרן, איז נפטר כ"ג ניסן ה'תקל"ג און ליגט אין טבריה. זיינע אנדערע זין, קינדער פון זיין זיווג ראשון - משה, יצחק, אפרים פישל און יהודה לייב דער מגיד פון לאדיזין - זענען געבליבן אין חו"ל.
רבנות
אין תק"ה האט הר"ר אברהם גרשון ארויסגעגעבן א פסק וועגן א שנור פון א גרויסן גביר אין שטאט וואס האט מזנה געווען. דער גביר איז געווען גוט מיטן פריץ און הר"ר אברהם גרשון איז געווען געדרוקט צו אנטלויפן פון בראד ווו מ'האט אים געסטראשעט מין א גרויסן שטראף. ער האט געמאכט פליטה קיין מעזשביזש, דארטן האט דער בעל שם טוב אים איבערגעגעבן זיין איינציגן זון הירשל (צבי) מחנך צו זיין. אין ה'תק"ז האט ער געוואנדעט קיין ירושלים. ער איז געווען פון די ערשטע חסידים וואס האט געוואוינט אין ארץ ישראל. ער איז געווארן שטארק מקורב צו די ספרדים בכלל און צו די מקובלים בפרט. זעקס יאר האט ער געוואוינט אין חברון. אין ה'תקי"ג האט ער זיך געצויגן קיין ירושלים, דארט האט ער געלערנט אין דער ישיבת בית אל פון די מקובלים.
פטירה
קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים קאַטעגאָריע:חסידים קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים קאַטעגאָריע:רבנים אין ארץ ישראל
גוגל דעסקטאפ
left|thumb|250px|גוגל דעסקטאפ לאגא. גוגל דעסקטאפ - איז געווען אַ סוויטע פון כלים אויף דעם באַניצער'ס אייגענעם קאָמפּיוטער, דער הויפט פון זיי אַ פערזענליכן זוכמאַשין. דאס איז פאראן צו ניצן סיי אויף ווינדאס, מאק און לינוקס.
עס איז כמעט נישטא קיין זאך וואס דאס קען אייך נישט אפירטרעפן, אימעיל'ס טשעט פיטטשער'ס, און אפילו לאנג אויסגעמעקטע.
אין 2011 האט גוגל אויפגעהערט שטיצן גוגל דעסקטאפ.
רד"ק
רד"ק (ר"ת רבי דוד קמחי) (געבוירן אין פראנקרייך 1160 און אוועק 1235) איז געווען א ראשון און פון די גרויסע מפרשים אין תנ"ך. ער איז געווען א זון צו ר' יוסף קמחי און א ברודער פון ר' משה קמחי.
אזעלכע חסידים לערנען נישט זיינע ספרים, וויבאלד זיי זיינען עוסק אויך אין פילאזאפיע און חקירות אין אמונה.
וועבלינקס
קאטעגאריע:ראשונים קאַטעגאָריע:תנ"ך פארטייטשערס
גלעד
גלעָד איז דער נאָמען פֿון אַ פראווינץ אין עבֿר הירדן (בראשית ל”א), אָנגערופן אויפן נאָמען פֿון גלעד בן מכיר פֿון שבֿט מנשה; דאָרט האָט געװױנט א האַלבער שבֿט מנשה.
היינט געפונט זיך די שטח אונטער יארדאנישן הערשאפט.
קאַטעגאָריע:פלעצער פון תנ"ך
בערן
בערן איז די הױפּטשטאָט פֿון דער שװײץ.
קאַטעגאָריע:שטעט אין דער שווייץ קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע
נאווהארדאקער ישיבה
קליין| די ישיבה אין נאווהארדאק 1920 די נאווהארדאקער ישיבה איז געווען די הויפט ישיבה פון דער תנועת המוסר. זי איז געגרינדעט געווארן אין נאווהארדאק אינעם יאר תרנ"ו דורך רבי יוסף יויזל הורוויץ, דער "אלטער פון נאווהארדאק".
ווען די באלשעוויקן האבן איבערגענומען די הערשאפט אין רוסלאנד האט דער אלטער געהייסן די בחורים אנטלויפן קיין פוילן. דארט האט מען אויפגעשטעלט א נעצווערק פון מוסר ישיבות מיטן נאמען "בית יוסף".
רעפערענצן
קאטעגאריע:מוסר באוועגונג קאַטעגאָריע:ישיבות
ערי מקלט
עיר מקלט איז א יידישע פארצייטענע שטאט וואס דארט איז געלאפן א מענטש וואס האט געהרגעט א צווייטן בשוגג (נישט ווילנדיג) כדי צו זיך ראטעווען פון די משפחה פון דעם געהרגעטער וואס מעגן אים הרגענען אין דרויסן פון די עיר מקלט. אויך ביז מען מאכט א משפט צו ס'איז געווען בשוגג אדער במזיד, קען דער מערדער זיך באהאלטן אין ערי מקלט.
ווען דער כהן גדול איז געשטארבן האבן אלע איינגעזעצטע געמעגט ארויסגיין פון די ערי מקלט אויף פריי.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:תנ"ך קאַטעגאָריע:שטראפן
ראמאדאן
left|thumb|250px|קרעסאַנט פון [[ראמאדאן]]
דער ראמאדאן איז דער ניינטער מאנאט פון דעם איסלאמישן קאלענדאר.
אין דעם מאנאט פירן זיך די מוסולמענער, מענער און ווייבער פון 13 יאר אלט, צו פאסטן יעדן טאג פון עלות השחר ביז צאת הכוכבים, ווייל לויט זיי איז אין דעם מאנאט געשריבן געווארן דער הייליקער קוראן דורך מלאך גבריאל צו מוכאמאד, וואס דערפאר האט מוכאמאד נישט געגעסן און נישט געטרונקען משך דעם גאנצן מאנאט.
אין דעם חודש פירן זיך די מוסולמענער צו פייערן און פראווען סעודות יעדע נאכט, און צו עסן טייטלען, לזכר דעם וואס מוכאמאד האט דאן אויך געגעסן טייטלען.
איינער וואס צוליב-וואס האט נישט געקענט פאסטן אין די טעג, דארף ער משלים זיין דעם תענית און פאסטן אין א אנדער צייט.
אזוי ווי דער איסלאמישער קאלענדאר באשטייט צוועלף מאנאטן לויט דער לבנה, איז דאס איסלאמישע יאר קורצער פונעם זון יאר מיט 11 טעג, און דער מאנאט ראמאדאן רוקט זיך צוריק מיט 11 טעג יעדע יאר.
קאַטעגאָריע:איסלאם קאַטעגאָריע:איסלאמישע חגאות
גמרא
גמרא (תלמוד בבלי גריפן גְמָרָא, אודער ש"ס, ובפי פרשני התלמוד ים התלמוד או תלמודה של בבל. תלמוד ירושלמי גריפן ירושלמי, תלמוד ארץ ישראל, וכן תלמודא דמערבא) איז א זאמלונג פון די מאמרים און שקלא וטריא פון די אמוראים, ד"ה די חכמים ביי יידן פון דער תקופה גלייך נאכן פעסטשטעלן פון דער משנה (בערך 200 יאר נאכן צווייטן חורבן בית המקדש). די אמוראים שטעלן זיך אויף די ווערטער און סברות פון די תנאים אין דער משנה און ברייתות.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:תלמוד
מאנאט
מאנאט איז א צייט ווען עס איז אדורך דאס וואס די לבנה איז געווארן פון גארנישט (דער מולד) צו גאר גרויס און דערנאך צוריק צי גארנישט.
דאס ווארט אלײן קומט פון אן אור־אינדא־אייראפעישען שורש מיט באטײטונג "לבנה".
די לבנה מיט דער זון
דערפאר האט א יאר נאר צו טאן מיט דער זון, און א מאנאט נאר מיט דער לבנה.
די קאלענדערס
לויט דער אידישע הלכה רעכנט מען די חדשים לויט דער לבנה, וויבאלד אבער עס איז דא אזא זאך ווי א יאר, האט די תורה באפוילן אז מען ציילן יארן אויך, אזוי אז די ימים טובים קומען אלעמאל אויס אין די זעלבע סעזאן/צייט פון די יאר. דערפאר ציילט מען לויט ביידע סיי די זון און סיי די לבנה, די יארן לויט די זון, און די מאנאטן לויט די לבנה.
די אלגעמיינע באפעלקערונג ציילט לויט דער זון, וויבאלד די זון ענדערט זיך נישט יעדע מאנאט, אבער עס איז פראקטיש צו האבן מאנאטן, האט מען צעטיילט די יאר אין צוועלף טיילן, וויבאלד בערך 12 מאנאטן פון די לבנה גייען אריין אין א יאר. וויבאלד עס איז אבער נישט פונקטליך איז דא מאנאטן וואס זענען 30, 31, 28, אדער 29 טעג.
גוישע מאנאטן
די גויאישע מאנאטן זענען: יאנואר, פֿעברואַר, מערץ, אפריל, מאי, יוני, יולי, אויגוסט, סעפטעמבער, אקטאבער, נאוועמבער, דעצעמבער.
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אסטראנאמיע
א (אות)
300px|לינקס א (אַרויסגערעדט אַלעף) איז דער ערשטער אות פֿון אלף בית. דאָס וואָרט "אַלעף" שטאַמט פֿון אלוף וואָס באַדייט אַן אקס.
באנקראטירונג
באנקראטירונג איז א לעגאלע דעקלעראציע פון אן אינדיווידועל אדער פירמע אז מען קען מער נישט באצאלן די קרעדיטארס (מלוה) און די הלוואות ווערן לעגאל אפגעווישט אונטער א געריכט.
א (אות)
דער אלף אין יידיש
אין יידיש זיינען דא דריי פארשיידענע אלפֿן, פתח־אלף און קמץ־אלף ווי וואקאלן און אן אלף אן א נקודה וואס ניצט ווי א טראף־אלף (איבער, אונטער, אױג, אײנער, אײַזן) אדער ווי א שטומער־אלף וואס הײַנט ניצט מען נישט מער אין דער ייִדישער שפראך (איינציקע נוצן נאך דעם מחיצה־אלף למשל וואו וואוינען (זע יידישע דיאלעקטן)).
באנקראטירונג
באנקראטירונג איז איינע פון די מערסטע קאמפליצירטע אפטיילונגן פון דעם געזעץ וועלכע נעמט אריין עלעמענטן פון קאנטראקט געזעץ, קאאפעראציע געזעץ, שטייער געזעץ, און ריעל עסטעיט געזעץ. באנקראטירונגן פאסירן יעדן טאג און פון צייט צו צייט פאסירט א באמבאסטישע באנקראטירונג פון א גרויסע פירמע. אין די לעצטע עטליכע יאר האט דאס לאנד מיטגעהאלטן עטליכע אזעלכע פאלן ווען אזעלכע פירמעס ווי ענראן, וואורלד קאם, און אדעלפיע זענען צוזאמענגעפאלן ווי אן אייזבארג אין דער פרילינג. אויב דאס איז נישט גענוג געווען איז אנגעקומען סעפטעמבער 11 און מענטשן האבן אנגעהויבן פארכטן צו פארן מיט פליגער און איינע נאך די אנדערע האבן רוב גרויסע עירליינס זיך דעקלערט באנקראט כדי זיי זאלן זיך קענען ווידער-ארגאניזירן און צוריק אנהייבן מאכן געלט.
א (אות)
זעט אויך
קאַטעגאָריע:אלף בית
באנקראטירונג
כאטש ביזנעס באנקראטירונג פארנעמט נאר 2 פראצענט פון אלע באנקראטירונגן האבן זיי אבער די גרעסטע עפעקט ווייל אמאל קען זיך דאס רעדן פון גרויסע געלטער וועלכע קען שעדיגן פארשידענע סעקטארן אין די עקאנאמיע. אין די קומענדיגע שורות וועלן מיר באטראכטן אלע באנקראטירונג סארטן אונטער דאס געזעץ און וויאזוי דאס ארבעט. ווער צאלט וועם, און וויאזוי א פירמע קען זיך רע-ארגאניזירן בשעת עס לויפט אונטער באנקראט.
באנקראטירונג סארטן
באנקראטירונג אונטער דאס אמעריקאנער געזעץ איז צעטיילט צו 4 סארטן און ווערן גערופן די 4 טשעפטערס פון באנקראטירונג. זיי זענען טשעפטער 7, טשעפטער 11, טשעפטער 12, און טשעפטער 13. טשעפטער 7 איז ווען א פערזענליכער מענטש באנקראטירט און ווערט גערופן א ליקווידאציע באנקראטירונג. אין אזא פאל וועט א טראסטי איבערנעמען און פארקויפן אלעס וואס דער מענטש פארמאגט (אויסער וויכטיגע זאכן וואס מען דארף האבן צום לעבן ווי פריער דערמאנט) און פון דאס געלט וועט מען באצאלן די קרעדיטארס ווי ווייט מעגליך. קרעדיטארס ביי א פערזענליכע מענטש זענען הלוואות פון באנק, מארטגעדזש, קרעדיט קארד באלאנסעס, און הלוואות פון פריינט. א ביזנעס קען אויך גיין אונטער טשעפטער 7 אבער אין אזא פאל וועט זיך די ביזנעס דארפן פארשליסן און אלעס וועט ווערן ליקווידירט. איינמאל די קרעדיטארס האבן באקומען זייער געלט קען דער פערזענליכער מענטש ווייטער פארדינען געלט און ער וועט דאס נישט דארפן געבן פאר זיינע קרעדיטארס גענוי ווי עס איז דער פאל מיט א ביזנעס. טשעפטער 11 איז די מערסט קאמפליצירטע באנקראטירונג וועלכע רוב ביזנעסער וועלן טאן אבער אויך א פערזענליכער מענטש קען דאס טאן. אין טשעפטער 11 וועט דער דעבטאר ווייטער פונקציאנירן און אויסארבעטן א פלאן מיט די טראסטי וויאזוי שפעטער צו באצאלן זיינע קרעדיטארס. פאר א ביזנעס איז דאס זייער וויכטיג ווייל זיי האבן גוטע שאנסן זיך צוריק צו שטעלן אויף די פיס און שפעטער וועלן זיי באצאלן פון דאס געלט. א פערזענליכער מענטש האט אויך א טובה דערפון וויל אלע זיינע נכסים בלייבן ביי אים און ער הייבט אן א לעבן פון דאסניי מיט א פלאן צו באצאלן זיינע קרעדיטארס צעביסלעך. אמאל האט א דעבטאר געהאט אסאך צייט אויפצוקומען מיט א באצאלונג פלאן אבער דאס איז געטוישט געווארן דאס יאר און דאס נייע געזעץ גיט נאר א צייט אפשניט פון 120 טעג צו ענדיגן בעארבעטן די פלענער. אויב די צייט איז פאריבער מיט גארנישט וועלן די קרעדיטארס אליינס דארפן אויפקומען מיט א פלאן וועלכע קען זיין ערגער פאר די פירמע אדער באנקראטירטער מענטש. טשעפטער 12 איז א ספעציעלע באנקראטירונג פלאן פאר פארמער. אין זייער פאל וועלן די פארמער בלייבן מיט זייערע פעלדער און אויסארבעטן א פלאן צו באצאלן די קרעדיטארס. טשעפטער 13 איז די זעלבע ווי טשעפטער 11 נאר איז פאר אינדיווידועלן ווי מיר האבן עקלערט ביי טשעפטער 11. כדי צו קענען גיין באנקראט פארלאנגט זיך פארשידענע לימיטס און מינימום'ס וועלכע איז געוואנדן לויט די געזעצן פון די סטעיט. יעדע סטעיט האט אנדערע געזעצן און ביי יעדע באנקראטירונג פאל דארף מען גיין צו די לאקאלע סטעיט וואו דער מענטש וואוינט אדער ביזנעס איז הויפטקווארטירט.
טשעפטער 11
קאַטעגאָריע:פינאנץ קאַטעגאָריע:עקאנאמיע
דוב בער פון מעזריטש
ר' דוב בער פון מעזריטש, באקאנט ביי חסידים אלץ דער מעזריטשער מגיד אדער דער גרויסער מגיד אדער דער רבי ר' בער, האט איבערגענומען דער הנהגה איבער די חסידים נאך דער פטירה פון בעש"ט אין ה'תק"ך-1760. ער איז געבוירן געווארן אין יאהר ה'ת"ס צו זיינע עלטערן אברהם און שרה אין דער שטאט לאָקאַטש, װאָלין. פון אנהייב איז ער גיווען א מלמד און שפעטער געווארן א מגיד אין קאָרעץ און דאָבנאָ. ער האט געפירט די רביסטעווע אין מעזריטש און ראוונע ער איז נסתלק געווארן אין אניפולי י"ט כסלו ה'תקל"ג (1772).
דער מגיד איז געווען גאר גרויס אין נגלה און אין נסתר נאך סאך פאר ער איז געפארן צום הייליגן בעל שם טוב, דער רבי פון קאמארנע פארציילט אז ער האט געקענט זיבען הונדערט ספרים פון קבלה פאר ער איז געווען ביים בעש"ט, אין ספר שבחי בעל שם טוב שטייט, אז ווען ער איז דער ערשטער מאהל געקומען צום בעל שם, האט דער בעל שם טוב געזאגט: עס איז צו מיר געקומען א קאסטן מיט ליכט, איך האב זיי נאר געדארפט אנצינדען.
זיין הנהגה
אנדערש ווי זיין רבי דער בעש"ט, וואס פלעגט וואנדערן צווישן די פשוטי המון עם מיט זיין לולקע ציבעך, געפירט מיט זיי געשפרעכן, און געפירט מער א פשטות'דיג התנהגות, איז ר' דוב בער געווען מער אויף אן אופן פון דער טראדיציאנאלער למדן, וועלכער האט געפירט מער אן עליטישער התנהגות. דאס, לויט עטליכע פארשער, האט צוגעגעבן צום פרעסטיזש פון דעם נייעם דרך, און דערביי האט ער געקענט צוען צו זיך למדנים און גאונים אלץ תלמידים.
כאטש ר' דוב בער איז געווען אנגענומען אלץ דער הויפט מנהיג פון דער נייע געמיינדע, זענען ווייניג פון די חשובע תלמידים פון בעש"ט געווארן תלמידים פון ר' דוב בער, כאטש עס איז מסתבר אז זיי זענען על פי רוב געווען בידידות. פון די איינצעלנע וואס זענען יא איבערגעגאנגען איז געווער ר' מנחם נחום מטשערנאביל. עטליכע חשובע תלמידים וואס האבן אליין אנגעהויבן פירן זייער הנהגה, זענען געווען ר' יעקב יוסף מפולנאה בעל "תולדות יעקב יוסף", ר' פנחס מקאריץ, ר' לייב מוכיח מפולנאה, ר' נחמן קוסובער, און נאך.
זיינע תלמידים
זיין זון איז געווען ר' אברהם המלאך, דער פֿאטער פון ר' שלום שכנא פון פראהבישט, דער פֿאטער פון ר' ישראל פֿון רוזשין.
זיינע ספרים
פון ר' דוב בער איז נישט געבליבן קיין אייגענע כתבים, אבער זיינע תורות זענען צוזאמגעברענגט געווארן אין די פאלגענדע חיבורים, אפגעשריבן דורך זיינע תלמידים:
אויך ווערן געברענגט פיל פון זיינע תורות אין די ספרים פון זיינע תלמידים.
קאטעגאריע:אדמורי"ם
באקא ראטאן
באָקאַ ראַטאָן איז א שיינער געגנט אין פלארידע וואו עס וואוינען ארום 500 פרומע מאדערן ארטאדאקסישע משפחות.
אויף שפאניש מיינט דאס א קאפ פון א ראט.
קאַטעגאָריע:פרומע אידישע געגנטן קאַטעגאָריע:פלארידע
שמיני עצרת
נאָמען פֿון 8טן טאָג אין סוכּות (כ”ב תּשרי); איז אַ באַזונדערער יום–טובֿ; אין חומש ױקרא כ”ג, במדבר כ”ט הײסט עס ביום השמיני „עצרת היא“, „עצרת תהיה לכם“; צוליב דעם װאָס ער איז שױן אַ באַזונדערער יום–טובֿ איז די פֿראַגע צי דאַרף מען זיצן אין סוכּה; חסידים זענען זיך נוהג בײַנאַכט נישט צו זיצן אין סוכּה, נאָר בײַטאָג יאָ צו זײַן אין סוכּה (דער מנהג שטאַמט פֿון אַלטע צײַטן, זע גמרא סוכּה מ”ז). בײַם דאַװענען אין מוסף זאָגט מען „גשם“. טײל זענען זיך נוהג אין שמיני עצרת צו לײענען „קהלת“. חסידים זענען זיך נוהג בײַנאַכט צו שמיני עצרת אײַנצואָרדענען אין שול „הקפות“.
קאַטעגאָריע:ימים טובים קאַטעגאָריע:שמיני עצרת
חיים שלום לעפקאוויטש
חיים שלום לעפֿקאוויטש איז א סאטמארער חסיד וואס איז היינט אן אקטיווער מיטגליד אין דער נטורי קרתא באוועגונג פון מאנסי. ער קומט פון די פארצווייגטער, איינפלוספולער לעפקאוויטש פאמיליע אין סאטמאר, פיל פון וועלכע פארנעמען היינט-צו-טאגס סאטמארער פירערשאפט פאזיציעס.
לעפקאוויטש איז נאך אלס בחור אין ישיבה געווען פון די קאכעדיגע בחורים, ער איז א תלמיד פון יאוואזשנער רב מאיר טודרוס זילבער שליט"א, ביי אים איז ער צוגעצויגן געווארן צו פרומקייט, זיין טאטע ר' יושע, פון די איינגעזעענע סאטמארער בעלי בתים, פלעגט אייביג מקרב זיין די קנאים, ווצב"ש תורה ויראה אין ירושלים, און אויך הרב משה דוב בעק אין מאנסי, זיין טאטע ר' יושע האט אויך א פונק פון קנאות, ער האט זיך ארויסגעשטעלט אנטקעגן סאטמאר ביי דער בעדפארד דירות פרשה, דעמאלטס איז זיין זון אוועק קיין אר"י לערנען ביי די בריסקער, דארט איז ער נתקרב געווארען צוביסלעך צו די ירושלים'ער קנאים.
היינט צוטאגס פירט ער אן אייגן גאנג.
ער איז פיל יארן זייער נאנט פארבינדן מיט הרב יחזקאל גאלד דיין שערי חסד אין מאנסי. ער האט מקשר געווען הרב גאלד מיט דעם אזויגערופענעם אנטיסעמיט לואיס פאראקאן כדי צו ראטעווען אידן אין איראן.
Microsoft Word
וואָרד איז דער ווארט פראצעסאר פון מייקראסאפט.
מ'קען דערמיט שרייבן און טייפסעטען ביכער, אי-מעיל, וויקיפעדיע ארטיקלן, און אזוי ווייטער.
עס דינט פאר די גרעסטע פראפעסיאנעלערע אויסשטעלערס ביז צום קלענסטן פשוט'ן באנוצער.
וועבלינקען
קאטעגאריע:ווארט פראצעסארן
חיים שלום לעפקאוויטש
וועבלינקען
קאטעגאריע:קנאים קאטעגאריע:סאטמארער חסידים קאטעגאריע:נטורי קרתא
עמפייער סטעיט בילדינג
קליין די עמפייר סטייט בילדינג איז א 103שטאקיגע וואלקן קראצער אין מאנהאטן, ניו יארק, וועלכע איז היינט די העכסטע געביידע אין דער שטאט זינט די אטאקע און צוזאמענפאל פון דעם וועלט האנדל צענטער.
סטיוו דזשאבס
קליין|סטיוו דזשאבס סטיוו דזשאבס (24סטן פעברואר 1955 – 5טן אקטאבער 2011) איז געווען דער גרינדער און סי-אי-או פון דער עפל קאמפיוטער פירמע וועלכע פראדוצירט דעם מעקינטאש קאמפיוטער און די פאפולערע אייפאן, אייפעד און אייפאד,
עמפייער סטעיט בילדינג
דער דאך פון דער געביידע איז הויך 381 מעטער און, צוזאמען מיט איר אנטענע, איז זי הויך 443.2 מעטער. זי איז די פינפט העכסטע געביידע אין די פאראייניגטע שטאטן (אין 2019).
מ'האט געענדיגט בויען די געביידע אין 1931, נאך 410 טעג בויען.
סטיוו דזשאבס
היסטאריע
דזשאבס איז באקאנט אלס א מענטש מיט א שטארקן כאראקטער און כאריזמע וועלכע האט געברענגט אסאך נייע ערפינדונגן צו די קאמפיוטער וועלט. דזשאבס האט געגרינדעט די עפל קאמפיוטער פירמע אין 1976 און איז ערשט געווען א קאלאבאראטירער און נאנטער פריינט מיט ביל געיטס דער גרינדער פון מייקראסאפט. דזשאבס האט ערצייגט די וועלט'ס ערשטע פערזענליכע קאמפיוטער באקאנט אלס די עפל 2 וועלכע האט אנטהאלטן פראגראמירונג סקריפטס וואס איז געשריבן געווארן דורך מייקראסאפט. מייקראסאפט האט זיך דאן אנגעשלאסן מיט איי-בי-עם און איינגענומען די קאמפיוטער וועלט איבערלאזנדיג עפל מיט געלונגענע פראדוקטן אבער אן קיין ערנסטע סעילס.
עמפייער סטעיט בילדינג
די עמפייר סטייט געביידע געפינט זיך אין מאנהעטן אויף דער מערב זייט פון ״פינפטע עוועניו״ צווישן די 33סטער און 34סטער גאסן.
סטיוו דזשאבס
היסטאריע
דזשאבס איז פארשיקט געווארן פון עפל אין די 80'גער יארן און האט אליינס געבויעט עטליכע גוטע קאמפיוטערס וועלכע האבן קיין איינע נישט געהאט קיין גרויסע הצלחה אויף די מארקעט. עפל האט זיך דאן געפּלאָגט פינאנציעל און דזשאבס איז צוריק גענומען געווארן אלס סי-אי-או. באלד דערויף האט דזשאבס איבערגעטוישט די פירמע און ערצייגט די איי-מעק קאמפיוטער און שפעטער די פאפולערע איי-פאד וועלכע איז געווארן א ביזנעס ווערט די האלב פון עפל'ס פארדינסטן.
עמפייער סטעיט בילדינג
ווען מען האט געבויט די געביידע איז זי געווען די העכסטע געביידע אין דער וועלט, און איז אזוי געבליבן ביז מען האט געבויט דעם וועלט האנדל צענטער אין 1972.
סטיוו דזשאבס
היסטאריע
ער איז געשטארבן אין אקטאבער תשע"א נאך א לענגערער קאמף מיט לעבער קענסער רח״ל,
עמפייער סטעיט בילדינג
קאַטעגאָריע:מאנהעטן קאַטעגאָריע:וואלקן קראצערס
סטיוו דזשאבס
היסטאריע
קאַטעגאָריע:קאמפיוטעריי קאַטעגאָריע:טעכנאלאגיע קאַטעגאָריע:ביזנעסלייט
שמואל פריעד
שמואל פריעד איז היינט צוטאגס פון די גרעסטע טוענים אין דער וועלט. זייענדיג א שארף קעפל און שטייפער פארהאנדעלער האט ער זיך ערווארבן א רעפוטאציע אז עס לוינט זיך אים צו האבן אויף א בעל דין'ס זייט.
ביאגראפיע
שמואל פריעד איז געבוירן אין אונגארן גלייך נאך דעם צווייטן וועלט קריג.
זיינע עלטערן זענען מיט אים אנטלאפן קיין דייטשלאנד אין פערנוואלד.
אין אנפאנג פון די 1950ער יארן זענען זיי געקומען אין אמעריקע.
זיין טאטע איז אין אנפאנג געווען א מלמד אין דער צעהלעמער תלמוד תורה, אבער דער צעהלימער און פאפא רב האבן אים געבעטן צו זיין א שוחט וויבאלד ער האט געהאט זיך געלערנט שחיטה נאך אין אונגארן פארן קריג.
שמואל האט געלערנט אין צעהלים, דערנאך אין סאטמאר ביז די זעכצן יאר.
ער האט חתונה געהאט אין מאנטרעאל און געקומען צוריק וואוינען אין וויליאמסבורג, ניו יארק, גלייך נאך דער חתונה.
ער איז דערנאך געווארן א שוחט פאר צעהלים, און איז געווען זייער שוחט ביז אנפאנג די תש"ן יארן. כאטש די שחיטה האט נאר אנגעהאלטן זייט די מם'ס פאר כפרות ערב יום כיפור.
אנפאנג תש"ם יארן האט ער געשליפן דיאמאנטן און דערנאך געווארן א טוען רבני.
רוסלאנד
רוסלאַנד, אויך באוואוסט מיטן נאמען רוסלענדישע פעדעראציע ,Российская Федерация איז א זעלבשטענדיגע רעפובליק (א פאליטישע סיסטעם אין וועלכע די מענטשן ערוועלן רעפרעזענטיוון וואס זאלן פירן די מאכט) אין מזרח אייראפע און צפון אזיע, דער וועלט'ס גרעסטע לאנד אין שטח, מיט 17,075,400|קוואדראט ק"מ. פון צפון־מערב צו דרום־מזרח, האט רוסלאנד גרענעצן מיט נארוועגיע, פינלאנד, עסטלאנד, לעטלאנד, ליטע, פוילן, בעלארוס, אוקראינע, גרוזיע, אזערביידזשאן, קאזאכסטאן, כינע, מאנגאליי און צפון קארעע.
רוסלאנד איז אמאל געווען דאס גרעסטע, מאכטפולסטע, און פראמינענטסטע לאנד אין דעם געוועזענעם "פֿארבאנד סאוועטישע סאציאליסטישע רעפובליקן", אויך באקאנט אלס די פֿסס"ר. אדער די סאוועטן פֿארבאנד. אין 1991 איז די מאכטפולע בערישע פֿסס"ר צובראכן געווארן אויף שטיקער און רוסלאנד איז געווארן אן אייגן לאנד פאר זיך.
די פֿסס"ר איז אמאל געווען די סימבאל פון קאמוניזם, א פאליטישע סיסטעם אין וועלכע די קאמוניסטישע פארטיי פירער האבן געהאט פאליטישע און עקענאמישע קראפט. די רעגירונג האט געאייגענט אלע פירמעס און שטחים, און קאנטראלירט אלע פראדוקציעס, אימפארטן און עקספארטן, און וואס נישט. דער קאמוניסטישער סיסטעם ווערט אויך טייל מאל גערופען די קאמאנד אדער פלאנירטע עקענאמיע. נאך דער פונאנדערפאל פון די סאוויטישע פארבאנד האט רוסלאנד זיך אנגעהויבן אנטוויקלען צו א מער דעמאקראטישע סאסייאיטי, געזעצט אויף אן עקענאמיע פון מעכאניזם און פרינציפאלן. רוסלאנד האט געמאכט עטליכע גוטע ענדערונגן: זי האט איינגעשטעלט א דעמאקראטישע עלעקציע סיסטעם אין אלע טיילן פון די רעגירונג און לעגאליזירט דאס מעגליכקייט צו פארוואלטן לאנד אדער ביזנעס. רוב גרויסע רוסישע ביזנעסער זענען שוין היינט פריוואטיזירט. ווי מיר שטייען היינט דארף נאך רוסלאנד האבן א גרויסער תיקון און האט נאך א לאנגע וועג צו גיין ביז זי וועט זיך קענען פאררעכנען אלס א העכסט מאדערניזירט לאנד אין די פאראייניגטע פעלקער. ביזנעסער, לאנד, און אנדערע אייגנטום איז ווייט פון יושר'דיג צוטיילט לויט די באפעלקערונג צאל. פילע ענווייראמענטל חרבנות זענען נאך פאראן וואס דארפן פאררעכטעט ווערן. אויך א סטאבילע פאליטישע סיסטעם דארף נאך געהעריג דעוועלאפט ווערן וואס זאל פארמישן די סיטיזענס אין לאקאלע, ראיאנישע, און נאציאנאלע געשעענישן, ווי עס איז איינגעשטעלט אין אלע פרייע לענדער.
דאס איבערטויש פון קאמוניזם צו דעמאקראטיע האט געטוישט אלעמענס לעבנ'ס סטיל. טייל האבן אויפגעלאכטן ווען דאס פרייהייט האט זיי געגעבן די געלעגנהייט צו גיין אין ביזנעס. אנדערע זענען פארביטערט געווארן מיט די אונטערגאנג פון קאמוניזם ווען זיי האבן פארלוירן זייער געלט מיט די אויסנאמישע עקאנאמישע טויש. דאס איבערטויש פון קאמוניזם צו פרייהייט האט פארמינערט די באפעלקערונג צאל. טראץ וואס טויזנטער מענטשן פון די ארומיגע ראיאנען פון די געוועזענע יו.עס.עס.אר. האבן אימיגרירט קיין רוסלאנד, איז רוסלאנד'ס באפעלקערונג צאל נאר קלענער געווארן צוליב איר קלענסטע לעבנ'ס שפאנונג און נידעריגע געבורט ראטע. (מער וועגן די קאמוניסטישע סיסטעם און איר צוזאמענפאל וועט קומען אינעם ארטיקל אי"ה).
אין אלגעמיין ווערט רוסלאנד'ס וועטער קלימאט צוגעגליכן צו קאנאדע. רוב פון רוסלאנד שטייט אויף די זעלבע שטאפל אויף צפון ווי קאנאדע. די וועטער איז דארט געווענליך מיט 20 פראצענט קעלטער ווי אין רוב שטעט אין אמעריקע. די שטעט און ראיאנען וואס זענען גאר הויך זענען גאר קאלט (סיביר אלס ביישפיל) און ווייניג מענטשן וואוינען דארט, גענוי ווי אין קאנאדע. מיט נאך א זאך איז רוסלאנד ענליך צו קאנאדע, אז ביידע לענדער זענען ריזיג גרויס אין שטח פראצענטווייז צו אירע באפעלקערונג צאלן. רוסלאנד'ס ארגיקולטור איז זייער רייך און איר מינעראלן רייכקייט איז די רייכסטע אין די וועלט. אין אנדערע ווערטער, פארמאגט רוסלאנד אלע שליסלן און געצייג צו ווערן א רייך לאנד. מען קען נישט וויסן… רוסלאנד'ס גרעניצן לויפן איבער 12,500 מייל (20,100 קילאמעטער). אויף צפון גרעניצט זי זיך מיט דעם ארקטישן אקעאן. אויף מזרח האט זי דעם פאציפישן אקעאן מיט נאך צענדליגער קלענערע טייכן. אויף דרום-מזרח האט זי צפון קארעע, לענגאויס דרום האט זי כינע און נאך קליינע לענדער, ביים דרום-מערב ווינקל האט זי אוקריינע, אויף מערב האט זי פינלאנד מיט אירע שכינים, און ביים צפון-מערב ווינקל האט זי נארוועגיע. דער וועג וויאזוי רוסלאנד ווערט אדמיניסטרירט איז ווי פאלגנד: 21 רעפובליקן, 6 טעריטאריעס, ווערט דארט גערופען קרעיס, 10 נאציאנאלע שטחים, ווערט דארט גערופן אקרוגס, 49 ראיאנען, און צוויי שטעט מיט פעדעראלע סטאטוסן. די הויפט און גרעסטע שטאט איז מאסקווע.
לאנד און נאטורליכע אוצרות
סיי אין שטח און סיי אין געאגראפישער מאס איז רוסלאנד דאס גרעסטע לאנד פון דער וועלט. מיט א שטח פון 6,592,800 קוואדראט מייל (17,075,200 קוואדראט קילאמעטער) פארנעמט רוסלאנד א ניינטל פון דער וועלט'ס לאנד און איז צוויי מאל אזוי גרויס ווי די פאראייניגטע שטאטן אדער כינע. רוסלאנד דערגרייכט א ברייטקייט פון 6,200 מייל (10,000 קילאמעטער) פון מזרח צו מערב און 2,400 מייל (4,000 קילאמעטער) פון דרום צו צפון. רוסלאנד פארנעמט א באלעבאטישע פארציע פון צוויי קאנטינענטן: אזיע און אייראפע, מיט די אורעל בערג און טייכן וואס טיילט אפ די צוויי.
רוסלאנד פארמאגט אויך אסאך אינזלען אינעם פאציפישן און ארקטישן אקעאן. די מערסטע באוואוסטע אינזלען אינעם ארקטיק זענען די פראנץ יאזעף, אן ארכיפעלאג פון 100 גרויסע אינזלען, נאווייא זימליא, ניו סיביריען איילענדס, און ווערענדזשל איילענדס. אינעם פאסיפיק פארמאגט זי די וועלט באקאנטע קאריל אינזלן וועלכע שניידן אריין ביז טיף אין די יאפאנעזישע וואסערן. רוסלאנד און יאפאן האבן זיך אסאך געקריגט וועגן די אינזלן אבער עס האט קיינמאל נישט געברענגט צו אן ערנסטע קריג. רוב לאנד באשטייט פון פשוט'ע ערד וואס איז גאנץ גוט צו פלאנצן. רוסלאנד'ס גרויסע בערג געפינען זיך אין סיביר און לויפט אריין ביז אינעם פאסיפיק אקעאן.
נאטורליכע ראיאנען און טייכן
רוסלאנד ווערט צוטיילט אויף עטליכע גיאגראפישע ראיאנען: די גרעיט יוראפיען פלעין, די ארעל מאונטענס, און סיביר. דערנאך ווערט סיביר אליינס צוטיילט צו: מערב סיביר, צענטראל סיביר, און דאס בערגיגע סיביר. אינעם גרויסן אייראפעאישן פלוין וואס איז די אייראפעאישע טייל פון רוסלאנד, דאס גרעסטע טייל פון לאנד, איז די ערד איינגעטיילט אויף צוויי. די צפון טייל פון די אייראפעאישע רוסלאנד האט זייער פשוט'ע ערד מיט אסאך טייכן אן קיין שום מינעראלן אדער אנדערע אוצרות. אין קאנטראסט איז די דרום טייל פון די אייראפעאישע רוסלאנד זייער רייך. רוסלאנד'ס גאנצע ארגיקולטור ליגט אין דעם טייל פון לאנד. מזרח פון די אייראפעאישע רוסלאנד געפפנען זיך די ארעל בערג וועלכע טיילן אפ די אייראפעאישע און אזיע טיילן פון רוסלאנד. די בערג זענען אין אלגעמיין נישט צו הויך (ארום 2,000 פיס) אבער איר העכסטע שפיץ גרייכט א הויכקייט פון איבער 6,000 פיס (ארום 1,800 מעטער).
מערב פון די אוראל בערג הויבט זיך אן מערב סיביר וועלכע איז די גרעסטע שטח אין די וועלט וואס איז אזוי גלייך. מען רעדט דארט פון איבער 1,000 מייל (1,800 קילאמעטער) פון גלייכע ערד אן קיין שום בערג, א זאך וואס מען זעהט נישט אין ערגעץ. מערב סיביר פארמאגט אין זיך אסאך אויל און נאטורליכע גאז. צענטראל סיביר, וועלכע געפינט זיך צו מזרח פון מערב סיביר, באשטייט פון זייער שווערע שטחים. עס איז פאראן דארט שווערע בערג און טאלן און שטיינערדיגע ערד. אסאך טיילן פון צענטראל סיביר איז אנגעלייגט מיט וואלקענאו לאווא וועלכע מאכט אויסקוקן די ערד זייער אלט און ארים. ביים מזרח שפיץ פון רוסלאנד געפינען זיך די גרויסע שרעקעדיגע בערג וועלכע גרייכן איבער 10,000 פיס הויך און זענען פיל מיט הונדערטער וואלקענאוס, פון דעם צענדליגער וואס זענען נאך אלץ אקטיוו. דער העכסטער בארג הייסט קליוטשעסאקאיא ספאקע און גרייכט א הויכקייט פון איבער 15,000 פיס.
רוסלאנד'ס גרויסע טייכן געפינען זיך אין סיביר און זענען פון די לענגסטע אין די וועלט. דער גרעסטער טייך איז דער אוב וועלכער לויפט אדורך גאנץ מערב פון רוסלאנד און כינע. דער טייך איז לאנג 3,362 מייל (5,410 קילאמעטער) וועלכע מאכט איר די לענגסטע טייך אין אזיע און אין אייראפע און דער פערטער לענגסטער טייך אין די וועלט. אלע אנדערע ריזיגע טייכן לויפן צווישן די בערגיגע ראיאנען אין סיביר ביז אריין אינעם ארקטיק. דורכאויס די סאוויט יוניאן צייטן זענען די רוסן געווען פארנומען מיט בויען הונדערטער דאמבעס פאר עלעקטריק קראפט און וואסער פלאס קאנטראל. די רוסן האבן אבער נישט גוט געבויט די דאמבעס און האבן נישט איבערגעלאזט די ספעציעלע לייטערס וואס מען מאכט אדורכצולאזן פיש אויף די אנדערע זייט. אזוי ארום האט זיך אלע פיש אויסגעליידיגט פון די באוואוינטע געגענטער.
גרעניצן, ערד, וועלדער, חיות און בהמות
ווייל רוסלאנד איז דאס גרעסטע לאנד אויף דער וועלט האט זי די לענגסטע וואסער גרעניץ ליניע. איר וואסער גרעניץ ליניע לויפט אויף א שטרעקע פון 23,400 מייל (37,650 קילאמעטער) מערסטענס ביים ארקטיק און פאסיפיק אקעאנס. אויך לויפט עס אדורך דעם שווארצן ים און דעם קעספיען ים. כאטש רוב פון אירע וואסער גרעניץ ליניע'ס ליגן אין וואסערן וואס זענען פארפרוירן אויף עטליכע מאנאטן אינעם יאר, טוט איר שיפינג פארנעמען פלאץ אויף אלע אירע וואסערן. וויבאלד א גרויסע טייל פון רוסלאנד איז שטארק אויף צפון פון די וועלט איז דארט כמעט נישט פאראן קיין געוויקסן ווייל אין די ווינטער ווערט די ערד פארפרוירן זייער טיף אראפ וואס לאזט נישט וואקסן קיין זיסע פרוכט אדער גרינצייג. א גרויס טייל פון די בערג זענען פאלאר ראיאנען וואס זענען באדעקט א גאנץ יאר מיט שניי און דארט וואקסט גארנישט.
רוסלאנד'ס וועלדער, רוב פון זיי אין סיביר, באדעקן מער ווי צוויי פינפטלעך פונעם לאנד און ציילט נאנט צו א פערטל פון דער וועלט'ס סך הכל וועלדער ראיאנען. די וועלדער זענען צוטיילט און צוויי טיילן: אינעם צפון טייל באשטייט עס פון ממש איין גרויסע וואלד אן קיין איבערהאקונג און האט נאר איין ערליי בוים וואס רופט זיך קאניפערוס און ווערט גענוצט פאר סאפטוואוד לאמבער. מען האט שוין אסאך ביימער פון דארט אויסגעהאקט אבער עס קוקט נישט אויס ווי עס וועט זיך אמאל ענדיגן. די ביימער זענען קליין און ליגן שטארק צושפרייט איינע פון די אנדערע. אויף טייל ערטער איז אינגאנצען נישט פאראן קיין ביימער ווייל עס קומט צו ווייניג וואסער. אנשטאט איז דא הויכע גראז און אנדערע ווילדע געוויקסן. די דרום טייל באשטייט פון עטליכע וועלדער וואס האבן געמישטע ביימער גענוי ווי מיר זעען אין די ערטער ווי מיר גייען אין די קאנטריס. רוסלאנד האט נישט צופיל מינים ווילדע חיות אבער פון וואס זי האט יא האט זי בשפע. אין די צפון ראיאנען געפינען זיך ווייסע פאלאר בערן, ים-הונט, ים-פערד, האזן, מיט נאך עטליכע קלענערע חיות נישט גרעסער ווי קעץ. ווי אויך געפינען זיך דארט אסאך פייגל וועלכע זענען פארנומען כאפן פיש פון וואסער צום עסן. אין די אייראפעאישע טיילן פון רוסלאנד געפינען זיך אסאך וועלף, פוקסן, מינקס, וואלד-חזירים, און הערשן. אויך אסאך מינים שלענג קריכן דארט ארום. אין די נידעריגערע טיילן פון סיביר געפינען זיך די באקאנטע סיביר טייגער, דער גרעסטער קאץ אין די וועלט. טייל פון די דערמאנטע חיות זענען אין געפאר צוליב זייער זעלטנהייט אויף וועלכע די פאנגער פארלייגן זיך.