cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
עלם פארק אונטערגרונט סטאנציע
עלם פארק איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער דיסטריקט ליניע וואס געפינט זיך אויף דער בראדוויי אינעם געגנט עלם פארק, לאנדאנער בארא פון העווערעינג. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 6.
ווינדל
א ווינדל איז א מין קליידונג וואס מען טראגט ווען מען קען זיך נישט איינהאלטן ארויסגיין אין בית הכסא. בעיקר טראגן ווינדלען קינדער וואס האבן נאך נישט געלערנט זיך איינהאלטן.
עלם פארק אונטערגרונט סטאנציע
די סטאנציע האט געעפנט אין 1935 דורך דער לאנדאן, מידלאנד און סקאטישער באן.
ווינדל
אמאל איז געווען פון ווארע געמאכט אזעלכע וויקעלעך, און מ'האט עס געברויכט אלץ וואשן, און היינט אין פראדוקציע וואס אלץ קומט שוין איינמאליג כדי אוועקצואווארפן, איז דא די ווינדלען וואס איז אפילו געמאכט פאר עלטערע קינדער אויך, ווי למשל די סארט וואס הייסט אויף ענגליש Pull up diaper וואס איז ווי א אונטערהויזן און ווינדל צוזאמען.
עלם פארק אונטערגרונט סטאנציע
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:דיסטריקט ליניע סטאנציעס
ווינדל
מען מוז אויפפאסן טוישן די ווינדלען איידער דאס קינד ליגט אין די נעץ און שמוץ א לענגערע צייט, וואס טוט שעדיגן די הויט.
וועבלינק
קאַטעגאָריע:קליידונג קאטעגאריע:ריינקייט
סוואנזי
סוואנזי (ענגליש: Swansea, וועלשיש: Abertawe) איז א שטאָט און א גראפנשאפט אין דרום וויילס, אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך. די שטאט איז פלאצירט אויפן דרום-מערבדיקן בארטן פון וויילס, און האט א באפעלקערונג פון 232,600 באוואוינער. זי איז די צווייט גרעסטע שטאט אין וויילס לויט באפעלקערונג נאך קארדיף. ביים שפיץ פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע אינעם 19טן יארהונדערט, איז סוואנזי געווארן איינער פון די וויטיקסטע צענטערס פון קופער פאבריקאציע אין דער וועלט.
אין יאר 1768 איז א יידישע קהילה געגרינדעט געווארן אין סוואנזי.
צענטער|750x750פיקס|טעקסט=פאנארמיש בילד פון סוואנזי בוכטע פאנארמיש בילד פון סוואנזי בוכטע
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין וויילס קאַטעגאָריע:פארט שטעט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
נפתלי האלבערשטאם (קשאנאוו)
רבי נפתלי האלבערשטאם זצ"ל (ה'תר"י - כ"ט תמוז ה'תרפ"ג ), רב אין קשאנאוו
אפשטאם
רבי נפתלי איז געבוירן אין יאר ה'תר"י (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב דוד האלבערשטאם, דער קשאנאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת לאה זיסל צינץ, זי איז געווען אן אייניקל פון יד הקטנה. רבי נפתלי האט געגעסען קעסט ביים זיידען דער דברי חיים.
רבנות
אין יאר ה'תרנ"ג נאך די פטירה פון רבי נפתלי'ס פאטער, רבי דוד'ל קשאנאווער, האט זיך געשאפן אן ערנסטע פארמעסט איבער דעם רבנות אין קשאנאוו. לויט אנווייזינגן פון פאטער האט מען אויפגענומן רבי נפתלי אלס רב, די צאנזער חסידים אין שטאט האבען געהאלטן מיט רבי נפתלי, אויך זיין פעטער הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם דער שינאווער רב האט געהאלטען מיט רבי נפתלי, שטארק לויבענדיג אים, אלץ א פארצייטישער בעל הוראה וואס איז פעהאיג צו זיין רב אין סיי וועלכע גרויסע יידישע שטאט. דאגעגען האט געקאנדעדירט הרב יוסף אלימלך האלבערשטאם, א זון פון הרב משה האלבערשטאם, רבי נפתלי'ס א ברידער, די ראדאמסקער חסידים האבען געהאלטען מיט רבי יוסף אלימלך, אזוי אויך די רעגירונג'ס לייט. אין ענדע זענען ביידע געווען רב אין ביידע האבען געקריגען געהאלט. אין יאר ה'תרס"ז נאך די פטירה פון רבי יוסף אלימלך איז רבי נפתלי געווען אליין רב.
פאמיליע
רבי נפתלי האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב אברהם יהושע העשיל קאצנעלנבויגען רב אין טלוסט.
בזיווג שני האט רבי נפתלי געהייראט א טאכטער פון הרב משה האגער פון ראדאוויץ. זיינע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:קשאנאוו
עקביא בן מהללאל
עקביא בן מהללאל, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט דרייצען מאל אין משניות.
זיין צייט
עקביא בן מהללאל איז געווען אין די צייטן פון פערטן-פינפטן דור זוגות, און פון זעקסטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש.
זעט אויך
רשימה:תנאים
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים
מארלעבאן סטאנציע
מאַרלעבאן סטאנציע, אויך באוואוסט מיטן נאמען לאנדאן מאַרלעבאן, איז א צענטראל-לאנדאן סוף-סטאנציע און א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע, וואס געפינט זיך האלבוועגס צווישן די יוסטאן און פאדינגטאן הויפטליניע סטאנציעס, בערך 1.6 ק"מ פון יעדער איינע. די סטאנציע דינט ווי די סוף-סטאנציע פון דער טשילטערן מיינליין רוטע קיין בירמינגהאם.
מען האט צוגעבויט צוויי נייע פעראנען אין 2006 אזוי ווי די צאל פאסאזשירן און דינסטן איז געוואקסן.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
מארלעבאן איז די לעצטע פון די לאנדאנער סוף־סטאנציעס צו ווערן געעפנט, און אויך פון די קלענסטע. די ליניעס אין מארלעבאן זענען נישט עלעקטריפיקירט, און אלע באנען ווערן געפירט דורך דיזל.
נאציאנאלע באן
די הויפטליניע סטאנציע האט זעקס פעראנען; צוויי פון זיי געבויט אין 1899, נאך צוויי אריינגעלייגט אין די 1980ער יארן, און צוויי געבויט אין סעפטעמבער 2006. זי איז די איינציגע נישט-עלעקריפיזירט וואקזאל אין לאנדאן. מארלעבאן ווערט אפערירט דורך טשילטערן באנען (א טייל פון דויטשע באן), איינע פון ווייניג לאנדאנער וואקזאלן וואס זענען נישט פארוואלטעט דורך נעצווערק באן.
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט פאר פראכט דעם 27סטן יולי 1898 און פאר פאסאזשירן דעם 15טן מערץ 1899.
באדינונגען
די נאראמאלע באדינונג אין די נישט-שפיץ שעה׳ן איז :
נאך באנען פארן אין די שפיץ שעה׳ן, און טייל בירמינגהאם באנען פארן ווייטער קיין.
לאנדאנער אונטערגרונט
די לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע ווערט באדינט דורך דער בעקערלו ליניע.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
היסטאריע
די אונטערגרונט סטאנציע האט געעפנט אויף דער בעקער סטריט און וואטערלו באן דעם 27סטן מערץ 1907 מיטן נאמען גרייט סענטראל און האט באקומען דעם נאמען מארלעבאן אום 15טן אפריל 1917.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:לאנדאנער וואקזאלן
שעטלאנד
שעטלאנד איז אן ארכיפעלאג אין שאטלאנד, אוועק פון צפון-מזרח בארטן. די אינזלען זענען צפון-מזרח פון ארקני, 280 ק"מ פון די פארא אינזלען און זענען א חלק פונעם אפטייל צווישן דעם אטלאנטישן אקעאן צו מערב און דעם צפון ים צו מזרח. דער גאנצער שטח איז 1466 קוואדראט ק"מ. אדמיניסטראטיוו איז דער ראיאן איינער פון די 32 קאנסיל שטחים פון שאטלאנד.
דער גרעסטער אינזל, מיינלאנד, באדעקט א שטח פון 967 קוואדראט ק"מ, און איז דער דריטער גרעסטער שאטישער אינזל און דער פינפטער גרעסטער פון די בריטישע אינזלען.
טראנספארט
שעטלאנד האט צוויי וויכטיקע פראם רוטעס:
קאַטעגאָריע:בריטישע אינזלען קאַטעגאָריע:שאטלאנד
יעקב קאמינעצקי
הרב יעקב קאמינעצקי (געבוירן כ' אדר א' ה'תרנ"א, 1891 - כ"ט אדר א' ה'תשמ"ו, 1986) איז געווען פון די גדולי התורה אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, אינעם צווייטן העלפט פון דעם צוואנציגסטן יארהונדערט. הרב קאמינעצקי איז געווען דער ראש ישיבה פון ישיבת תורה ודעת אין ניו יארק און א מיטגליד אין די אמעריקאנער מועצת גדולי התורה.
ביאגראפיע
קאמינעצקי איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל קאלאשקאווע אין ליטא, היינט אין בעלאַרוס, אום שבת, כ' אדר א' ה'תרנ"א (28סטן פעברואר 1891), צו זיין טאטען ר' בנימין. און זיין יוגנט האט ער געלערנט אין לאקאלען תלמוד תורה און האט זיך ארויסגעוויזן מיט זיינע טאלאנטן. ביי די עלף איז ער געשיקט געווארן לערנען ביי די מינסקער למדנים און ער האט דארט געהארעוועט אויף זיין לערנען פאר אפאר יאר.
ביי די פופצן איז ער אריבער צו לערנען אין ישיבת כנסת ישראל אין סלאבאדקע, א פארשטאט פון קאוונע. דארט איז ער נאנט געווארן מיט הרב נתן צבי פינקל, "דער אלטער פון סלאבאדקע". אין סלאבאדקע האט ער אויך געהערט שיעורים פון הרב ברוך בער לעבאוויץ, וועלכע זענען געגבן געווארן אין ישיבת כנסת בית יצחק וועלכער האט זיך אויך געפינען דאן אין סלאבאדקע. אזוי אויך האט ער געהערט שיעורים פון הרב איסר זלמן מעלצער, הרב זלמן סענדער כהנא שפירא אין קריניק, און הרב דוד טעביל דייאנאווסקי אין מאלטש.
ביים אנהייב פון דער ערשטער וועלט קריג איז קאמינעצקי אנטלאפן קיין מינסק, פון דארט צו קריניק, צו ביאליסטאק, און צו טיקטין. דערנאך איז ער אריבער קיין לאמזשע, ווי ער איז אנגענומען געווארן אלץ תלמיד אין די ישיבה פון הרב יחיאל מיכל גארדאן.
ווען דער קריג האט זיך געענדיגט, איז קאמינעצקי אריבער קיין קרעמענטשאג, וואו ער האט אין כ"ב סיון ה'תרע"ט חתונה געהאט מיט איטא עטיל, די טאכטער פונעם משגיח אין סלאבאדקע, הרב דוב הירש העלער. (הרב העלער'ס עלטסטער איידעם איז געווען הרב אברהם גראדזינסקי). אין קרעמענטשוג האט ער געהאט זיין דריי עלטסטע קינדער.
נאך זיין חתונה איז ער צוריק לערנען אין סלאבאדקע, און שפעטער איז ער געגאנגען קיין קעלם. ווען דער כולל אין סלאבאדקע האט זיך געעפענט דורך הרב אייזיק שארר, איז ר' יעקב אריבער צו דעם כולל ווי ער האט געלערנט פאר פינף יאר.
אין יאר ה'תרפ"ו (1926) איז רבי יעקב אויפגענומען געווארן אלץ רב אין דעם ליטווישען שטעטל ציטוויאן. ער האט געדינט אלס רב פאר עלף יאר. דארט האט ער געהאט נאך דריי קינדער.
אין די ענדע פון יאר ה'תרצ"ז (1937) האט זיך ר' יעקב אירבערגעצויגן צו די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקא. אנפאנג האט ער געדינט אלץ רב אין סיאטעל, וואשינגטאן, פאר אפאר חדשים. דערנאך איז ער אויפגענומען געווארן אלץ רב אין טאראנטא, קאנאדע, ווי ער האט געדינט פאר זיבן יאר, פון ה'תרצ"ח (1938) ביז ה'תש"ה (1945).
אין ה'תש"ה, אויפן געבעט פון הרב שרגא פייוול מענדלאוויטש, האט ער פארלאזט זיין רבנות פאסטאן אין טאראנטא, אין האט אנגעהויבן דינען אלץ מגיד שיעור איו ישיבת "מתיבתא תורה ודעת" אין ניו יארק, אין פלאץ פון דעם פארשטארבענעם מגיד שיעור - הרב שלמה היימאן. אין יאר ה'תש"ח (1948) איז ער אויפגענומען געווארן אלס ראש ישיבה. אין דעם פאסטן האט ער געדינט ביז ה'תשכ"ז (1967).
נאכדעם וואס ער האט אויפגעגעבן זיין פאסטן אלס ראש ישיבה איז ער אריבער קיין מאנסי, ניו יארק. אין דער תקופה האט ער זיך אריינגעווארפן אין ארויסגעבן זיינע ספרים אין זיינע לעצטע יארן פלעגט ער ווינטער-צייט וויילן אין מיאמי, פלארידא.
און יאר ה'תשמ"ד (1984) האט הרב קאמינעצקי געליטן א סטראק, און איז דעמאלט אריבער וואוינען ביי זיין טאכטער אין באלטימאר. ער איז נפטר געווארן כ"ט אדר א' ה'תשמ"ו (10טן מארץ 1986) אין איז באגראבן געווארן אין ברוקלין, ניו יארק.
טאלאנטן און דרך הלימוד
אפילו העכער די ניינציג פלעגט ער אויך עוסק זיין אין לערנען תורה מיט א קאך. ער האט געהאלטן אז ווען מען לערנט דארף מען קודם זיך פארטיפן אין די רייד פון דעם תלמוד און די ראשונים און הערשט נאכדעם אין די רייד פון די אחרונים. אזוי אויך האט ער געהאלטן אז מען דארף זיך קודם איינהאנדלען א ברייטע באקאנטשאפט אין תורה פאר מען קען עוסק זיין אין מאכן פשטלעך. ער האט שטארק ארויסגעשטארצט מיט זיין פענאמאנאלע זכרון. ער האט אמאל נאכציטירט א לאנג שטיקל פון דעם ספר פרי מגדים.
ער האט געהאט א באקאנטשאפט אין אלע אפטיילונגען פון תורה, אריינגערעכנט טעמעס אין אזעלכע וואס נישט צופיל פארנעמען זיך מיט, ווי צום ביישפיל דעם רמב"ם'ס שיטה אין אויסרעכענען דעם מולד פון דער לבנה. א חוץ לערנען די מסכתות פון תלמוד בבלי וואס מען לערנט אין ישיבות האט ער זיך אויף פארנומען מיט פסק'נען איסור והיתר, פארלערנען שיעורים אין מסכת חולין, אינעם ראם פון א פראגראם אויף באקומען הוראה. ער האט אויך געהאט ברייטע וויסנשאפט אין לשון הקודש גראמאטיק, און אין אידישער היסטאריע.
ספרים
"עיונים במקרא" - אויף פרשיות התורה - ביאורים און פירושים וועלכע זענען צוזאמגענומען געווארן פון זיינע כתבים, ניו יארק, תשמ"ד (1984).
"אמת ליעקב" - קלערונגען אין מקרא - ביאורים און פירושים וועלכע זענען צוזאמגענומען געווארן פון זיינע כתבים, ניו יארק, תשמ"ו (1986).
"אמת ליעקב" - אויף תלמוד בבלי.
קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אמעריקע קאַטעגאָריע:מועצת גדולי התורה קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים
יאיר לאפיד
קליין|250x250פיקס|יאיר לאַפּיד האָט זיך געטראָפן מיט דער [[שטאט סעקרעטאר דזשאן קערי בעת זיין באזוך אין ישראל דעצעמבער 2013]] יאיר לאַפּיד (געבוירן דעם 5טן נאוועמבער 1963, י"ח חשוון תשכ"ד) איז דער פרעמיער מיניסטער, און אויסערן מיניסטער פון ישראל. ער איז גרינדער און פארזיצער פון דער יש עתיד פארטיי און א מיטגליד פון דער כנסת אויף איר נאמען. געדינט ווי מיניסטער פון פינאַנץ אין דער דריי-און-דרייסיגסטער רעגירונג פון ישראל. שרייבער, קאָלומניסט, סצענאר שרייבער, אַקטיאָר, דראמאטורג, לידער שרייבער און טעלעוויזיע באַלעבאָס ערשטע.
זינט די אָנהייב פון זיין פּאָליטישער קאַריערע, שטייט לאַפּיד ארויס אין העצן קעגן דעם חרדישן ציבור, פירן די פאָדערונג פֿאַר פאַרברעכער סאַנקציעס אויף ישיבה מיטגלידער וואָס זאָגן אָפּ צו שטעלן צום מיליטער.
אין ענטפער צו זיין אַקטיוויטעטן, איז אויפגעבראַכט געווארן גרויס פאַרדראָס אין אים ביי חרדישע קרייזן, און ער איז געווארן אַטאַקירט פֿאַר זיין שטעלונג צו זיי. פילע באַטראַכטן אים ווי אַ פייַנט פון די חרדים, כאָטש לאַפּיד זאגט אָפט אַז ער איז נישט "אַנטי-חרדי". הרב אהרן לייב שטיינמאן האָט אים אפילו אנגערופן "עמלק".
ביאגראפיע
לאַפּיד איז דער זון פון זשורנאליסט און פּאָליטיקער יוסף (טאַמי) לאַפּיד, א חורבן לעבנ-געבליבענער געבוירן אין יוגאסלאוויע, און שרייבער און דראַמאַטורג שולמית לאַפּיד, פארפאסער פונעם בוך "חוות העלמות". זיין זיידע איז דער זשורנאליסט דוד גלעדי. ער איז געבוירן געוואָרן אין תל-אביב און ווי אַ קינד האָט געוואוינט אין דעם זשורנאַליסטישער וווינאָרט אין דער געגנט יד אליהו, וואו עס האָבן געוואוינט עטלעכע אנגעזעענע זשורנאליסטן.
דער 24סטער כנסת
ביי די וואלן צום 24סטן כנסת האט די יש עתיד פארטיי באקומען 17 מאנדאטן און איז געווארן די צווייט גרעסטע פארטיי אינעם כנסת. נאך דעם וואס בנימין נתניהו האט נישט געדאנזשעט אויפשטעלן א רעגירונג, האט לאפיד באקומען און 5טן מיי 2021 דעם מאנדאט אויפצושטעלן א רעגירונג. אום 2טן יוני האט ער געמאלדן דעם פרעזידענט ראובן ריוולין אז ער האט געדאנזשעט צאמשטעלן א רעגירונג אין ראטאציע מיט נפתלי בענעט.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:כנסת דעפוטאטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:רעגירונג מיניסטארן
משה טייטלבוים
ער איז געווען א פלומעניק און ממלא מקום פון זיין פעטער דעם אלטן סאטמארער רבי'ן, רבי יואל טייטלבוים וואס איז נפטר געווארן קינדערלאז.
וואטע שפיץ
א וואַטע שפיץ איז א קליין שטיקל באוול וואטע געוויקלט ארום א קורצן שטעקן, וואס איז געוויינלעך לאנג 7.5 צ"מ.
משה טייטלבוים
לעבנסגעשיכטע
משה טייטלבוים איז געבוירן צו זיין פאטער הרב חיים צבי טייטלבוים דער ״עצי חיים״ און זיין מוטער ברכה סימא אין דער שטאט ראצפערט, וואס זיינע עלטערן זענען אהין אנטלאפן ביים אויסברוך פון דער ערשטער וועלט מלחמה און איז אויפגעצויגן געווארן אין סיגעט. אלס קינד פון 11 יאר איז ער געווארן א יתום פון טאטן און מאמען.
וואטע שפיץ
מ'ניצט אים צו פיצן די אויערן, און דעליקאטע רייניגונג געברויכן. אבער די דאקטוירים האלטן אז אריינשטעקן א וואטע שפיץ אין אויער אריין איז נישט אין ארדנונג.
משה טייטלבוים
לעבנסגעשיכטע
געווען רב פאר'ן חורבן אייראפע אין דער שטאט זענטא, יוגאָסלאַוויע.
וואטע שפיץ
דעם וואטע שפיץ האט לעא גערסטענזאנג אויסגעפינדן אין אמעריקע.
משה טייטלבוים
לעבנסגעשיכטע
זיין ערשטע ווייב חנה מיט דריי קינדער חנוך העניך, חיים צבי און אסתר, זענען אומגעקומען ביי דער קריג הי"ד.
וואטע שפיץ
קליין|א שאכטל וואטע שפיצן פון דער פירמע קיו־טיפס
משה טייטלבוים
לעבנסגעשיכטע
נאך דעם חורבן איז ער קודם געווארן רב אין סיגעט אויף זיין טאטנס און זיין ברודער'ס שטוהל. ער האט נאכאמאל חתונה געהאט מיט א קרוב זיינער, א אייניקל פון ייטב לב, א מלחמה איבערלעבער, פעסיל לאה טייטלבוים, אום כ"א אדר תש"ו, אין סיגעט.
וואטע שפיץ
וועבלינקען
קאטעגאריע:ריינקייט קאַטעגאָריע:ווערקצייג
משה טייטלבוים
לעבנסגעשיכטע
ער איז אנגעקומען קיין ניו יארק צום גדליה ה'תש"ז. עס האט אים שוין אפגעווארט א קהילה פון פיל סיגעטער תלמידים און חסידים, קהל עצי חיים סיגעט. די קהילה האט שוין פון פאראויס געהאט געקויפט א הויז צו וואוינען און פאר א בית המדרש אויף 152 יוז סטריט. דאס איז די סיגעטער שוהל ביזן היינטיגן טאג, און אויך די דירה פונעם היינטיגן סאטמארער רבי פון קרית יואל, ר' אהרן טייטלבוים.
אין יאר תשכ"ה האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין בארא פארק, ער האט זיך קודם אריינגעצויגן אויף 15'טע עוועניו און דער 49סטער גאס וואו עס איז היינט די אלכסנדר שול, שפעטער אום יאר תשל"ב האט ער באנייעט זיין נייעם ביהמ"ד אין דער 49סטער גאס.
ער איז געווען א דיין לעניני ממונות יארן לאנג, וואו ער האט קודם געהאט זיין אייגענעם בי"ד. נאכער האט ער געדינט אלץ חבר אין די בית דין פון התאחדות הרבנים און אויך א בעל מכשיר פאר מיעל מארט פלייש.
ער איז געשטארבן 6:50 אוונט כ"ו ניסן ה'תשס"ו, (דינסטיג אפריל 25)
ער האט דערלעבט זעקס קינדער און 86 אייניקלעך און אור אייניקלך. און איין אור אור אייניקל וואס איז געבוירן אין זיין סאמען לעצטן טאג, און טויזנטער חסידים.
משפחה
בזיווג שני האט ער חתונה געהאט מיט מרת פעסיל לאה, א טאכטער רבי אהרן טייטלבוים פון וואלאווע, אן אייניקל פונעם ישמח משה. זייערע קינדער:
כ"ג תמוז תש"ע איז די רביצין פעסיל לאה נפטר געווארן ביי דער עלטער פון 87 יאר. זי איז באערדיגט אינעם סאטמארער אוהל אין קרית יואל, מאנרא.
זיינע ספרים
ווען ער איז געווארן רבי פון סאטמאר איז ארויסגעקומען זיינע חידושים אין א קונטרס פארמאט מהר"ם ט"ב דורך זיינע חסידים און תלמידים וואס האבן פארשריבן זיינע תורות יעדע וואך.
ברך משה איז דער נאמען פונעם ספר חידושים וועלכער איז ערשינען פונעם סאטמארער רבי'ן ר' משה טייטלבוים זצ"ל, און עס ווערט ארויסגעגעבן דורך הר"ר נפתלי הירצקא צוויבל - חברותא פונעם רבי'ן, און סאטמארער ראש הכולל, וועלכער ער האט אים באַאויפטראגט מיט דער הייליגער ארבעט.
די תורה שרייבער: הר"ר שמואל הכהן פריעדמאן- משב"ק, הר"ר נפתלי הירצקא צוויבל - חברותא פונעם רבי'ן, הר"ר יעקב ווייס ראש ישיבת פאפא, הר"ר מנחם הירש
און בקרוב קומט ארויס די איבריגע חלקים אויף די מועדים און אויף סוגיות הש"ס.
עפ"י רוב זיינע חידושים פון פארן קריג איז פארלוירן געגאנגען ביי דער צווייטע וועלט קריג.
עס איז ארויסגעקומען א ספר מיטן נאמען מילי דמיטב.
און א הגדה ברך משה.
זיין לעבנס-געשיכטע ווערט אויספירליך באשריבן אויף די יודישע שפראך אין די ספרי "ומשה היה רועה".
מחלוקת און שווערע מערכות פון זיין הנהגה
זיין לעבן איז געווען אנגעפילט מיט צרות און רדיפות מצד א טייל פון די סאטמארער חסידים וואס האבן נישט געקענט איינשטימען אז מען נעמט אויף א צווייטן רבי אויפן פלאץ פון זיין פעטער. דאס איז אנטשטאנד געקומען אין ליכט וואס אסאך זייטיגע רבנים האבן אים נישט פארגינען דעם מלוכה שטול, און ווען דער פריערדיגער רבי האט געלעבט האבן זיי זיך נישט געוואגט צו בונטעווען. און אזוי אויך איז פאראן מענטשן וואס טענה'ן נאך ביז היינט אז קיינער קען נישט איבערנעמען דעם טראן פונעם ערשטן (און לויט זיי איינציגן) רבי'ן דער בעל דברי יואל. און וויבאלד זיי האבן פראבירט צו שטערן די הנהגה, האט דער רבי נישט געהאט קיין אנדער ברירה נאר זיי מרחק צו זיין פון דער קהילה. און פון זיי האט זיך פארמירט קהל בני יואל.
ס'איז געווען פארשידענע מערכות וואס זיי האבן געפירט מיט אים במשך די יארן: די חלב פרשה, קרית יואל סקול דיסטריקט און נאך.
טראץ דעם הערשן גרויסע מיינונגס פארשידנהייטן צווישן די בני יואל, צי מען זאל שטיצן רבי זלמן לייב אדער נישט.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:רבני אונגארן קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם משה קאַטעגאָריע:וויליאמסבורגער רבנים
מעלות תרשיחא
מעלות-תרשיחאַ (אַראַביש: معالوت ترشيحا) איז אַ שטאָט אין צפון דיסטריקט, ישראל. זי איז דערקלערט געווארן אַ שטאָט אין 1996. די שטאָט ליגט אין דעם מערב גליל וועגן 600 פֿיס העכער ים שטאַפּל. דער קראַנטער בירגערמייסטער איז שלמה באָהבאָט, וואס דינט אין דעם אמט זינט יאָר 1976.
לויט די צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק, האט מעלות 21,500 איינוווינער, ריכטיק פאר סעפטעמבער 2009.
די שטאט געפונט זיך אין מערב גליל, און די הויכקייט פון שטאט איז בערך 600 מעטער, העכערן ים פלאך. שאסיי 89, פון צפת-נהריה, פארט אריבער נאנט צו די שטאט, און צוטיילט צווישן מעלות און תרשיחא.
היסטאריע
תרשיחא איז אן אלטע שטאט, און ווערט דערמאנט אין די צייטן פון קרייצצוג, און עטליכע קאמפן זענען פארגעקומען, צווישן די קריסטן און מוסלמענער. אין די צייטן פון אטאמאנישע אימפעריע, און דער בריטישער מאנדאט, איז תרשיחא געווארן גרעסער, וויבאלד עס געפונט זיך אויפן וועג צווישן עכו און צפת. ביי די מלחמת השחרור, זענען פארגעקומען שווערע קאמפן, ווי צום סוף האט צה"ל ארויסגעשטויסן, די אראבישע רעטונגס ארמיי, אין שפיץ פון קאוקדזשי.
אין 1957, איז מעלות געגרינדעט געווארן, דורך נייע עולים פון רומעניע, און מאראקא.
אום 15טן מיי 1974, האט א שרעקליכע טראגעדיע באטראפן דעם שטאט, ווען טעראריסטן, האבן אומגעברענגט דריי איינוווינער פון שטאט, מיט 22 קינדער און נאך דריי אנדערע עלטערע מענטשן, און א צה"ל זעלנער.
אין די 1990ער יארן, האט די שטאט אריינגענומען אסאך נייע עולים, פון די ראטן פארבאנד לענדער, וואס האט פארדאפלט די באפעלקערונג אין שטאט.
אין יאר 2006 ביי די צווייטע לבנון מלחמה, זענען אריבער 600 קאטיושא ראקעטן, געפאלן אין די שטאט, פון איין אזא ראקעטע וואס איז געפאלן אין תרשיחא, זענען דריי יוגענטליכע אומגעקומען.
נאציאנאלער ספארט צענטער - תל אביב
קליין|250px|שמאל|ישראלדיקע אלימפישע קאמיטעט הויז אינעם נאציאנאלן ספארט צענטער - תל אביב, לעבן דעם ירקון פארק
דער נאַציאָנאַלער ספּאָרט צענטער - תּל אביב (אויך גערופן "ספּאָרט צענטער - הדר יוסף") איז אַ געהעפט אין הדר יוסף לאקאליטעט, תל אביב-יפו, וואָס איז כולל פילע ספּאָרט איינריכטונגען און אויך באקאנט "אָלימפּיק בנין". אין דערצו, עס איז אויך אין די ביוראען פון פילע ספּאָרט אסאסיאציעס אַרייַנגערעכנט די ישראל אַטלעטיק אסאסיאציע ביוראען, אָפאַסיז אָלימפּישער קאמיטעט פון ישראל, דער ישראל רעגירונג דזשודאָ פאַרבאַנד און דעם פאַרבאַנד פון ישראל נעצבאָל און אנדערע ספּאָרט אסאסיאציעס.
נאַציאָנאַלער ספּאָרט צענטער איז אַ קאַמפּאַונד קאַמפּלאַמאַנץ דעם ווינגייט אינסטיטוט אין נתניה. בשעת רובֿ טריינינג איז געשען אין דער ישראל אַטליץ, ספּאָרט צענטער קאַנסאַנטרייטאַד רובֿ פון די נאציאנאלע ספּאָרט אַסאָוסייישאַנז ישראל, אָוווערסי דער פּראָצעס פון ספּאָרט.
קאָמפּלעקס געעפנט אין 2009, דער מוזיי פון די אָלימפּיק דערפאַרונג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:ספארט אין ישראל
מתתיהו שטראשון
250px|קליין|מתתיהו שטראשון מתתיהו שטראשון איז א זון פון ר' שמואל שטראשון באקאנט אלץ די רש"ש, ער איז געווען א משכיל.
דער איד
דער איד איז אַ אידיש שפּראַכיקע סאַטמאַר-זאליס צייטונג, הויפטקווארטירט אין וויליאמסבורג.
מתתיהו שטראשון
קאטעגאריע: משכילים
דער איד
היסטאריע
דער איד איז אָריגינעל געגרינדעט דורך ר' אַהרן ראָזמאַרין ז"ל און סאַטמאַרער חסידים האָבן דאָס פון אים אפּגעקויפט אין תשט"ו.
אין די אָנהייב-יאָרן איז זי דערשינען איינמאָל אין צוויי וואָכן. שפּעטער האָט ר' חיים משה שטויבער זי ארויפֿגעאַרבעט ווי א צײטונג מיט אַלערליי וועלט נײעס, און אָנגעהויבן צו ערשײנען וועכנטליך.
דער ערשטער רעדאַקטאָר איז געווען דער דענקער און שריפטשטעלער ר' אוריאל צימער, ארויסגעבער פון א השקפה-ביכל קעגן ציוניזם.
דער איד איז יאָרנלאַנג געוואָרן געדרוקט דורך דײטש פּרינטינג, וואָס איז אָנגעפירט געוואָרן דורך ר' סענדער דייטש. ר' סענדער איז אויך געווען איר לאַנגיעריגער רעדאַקטאָר.
דער איד איז פֿאַר 40 יאָר געווען די איינציקע אידישע צײַטונג פֿאַר חרד'ישע איִדן אין אַמעריקע. אין 1986 האָט ר' אברהם פרידמאן, זון פון ליפא פרידמאן, איבערגעלאָזט דער איד און האָט זיך געעפנט אַן אייגענע צײטונג מיטן נאָמען די צייטונג.
און יאָר תש"ס, עטוואָס נאָך דער סאטמאר מחלוקת האָט אויסגעבראָכן, האָבן די אַהרונים געעפֿנט אן אייגענע צײַטונג דער בלאַט, אויפֿן זעלבן סאַטמאַרער אַנטי-ציוניסטישן סטיל ווי דער איד.
איר היינטיגער רעדאקטאר איז ר' אהרן פרידמאן אבער די עדיטאריעל ווערט געשריבן דורך ר' משה לייב דייטש, ווי ער שרייבט די רעגלמעסיגע עדיטאריעלס צו ווי ער שפאסט און רייסט אראפ דעם סאטמארער רבי פון קרית יואל, ר' אהרן טייטלבוים, מיט זיינע חסידים.
פון אירע שרייבער איז ר' וואלף דייטש און זיין טאטע ר' שמואל אהרן דייטש וואס ער איז א זון פון איר לאנג יעריגער רעדאקטאר, ר' סענדער דייטש.
אויך לויפן וואכענטליך ארטיקלן פון דעם באקאנטן חרדישן שריפטשטעלער ר' הערשל פרידמאן וואס איז א ברודער פון איר רעדאקטאר ר' אהרן פריעדמאן, אונטערן פענע נאמען פ הירש און באבד און נאך נעמען.
דער איד אָפֿט האָט אַרטיקלען װאָס מאַכן װיצן פֿון אַלגעמײנע איִדן װאָס געהערן צו דער אגודה און ציוניסטישע קרייזן.
שלמה יהודה ראפאפארט
שלמה יהודה לייב הכהן ראפאפארט (י"ט סיון ה'תק"ן - י"ט תשרי ה'תרכ"ח), אויך באקאנט מיט די ראשי תיבות שי"ר, איז געווען א גאליציאנער רב און א אידישער געלערענטער.
געבוירן אין לעמבערג י"ט סיוון ה'תק"ן, יוני 1 1790, און געשטארבן און פראג, י"ט תשרי ה'תרכ"ח, 18טן אקטאבער 1867. ער איז געווען א מיטגלידער אין דער גאליציאנער השכלה באוועגונג, אזוי אויך איז ער געווען פון די גרינדער פון דער "וויסנשאפט דעס יודנטומס" (חכמת ישראל) באוועגונג. פון יאר 1838 ביז 1840 איז ער געווען רב פון שטאט טארנאפאל, און פון 1840 ביז צו זיין פטירה איז ער געווען רב פון פראג. זיין שווער איז געווען דער קצות החושן, און עס איז דא פון זיינע חידושים אין דעם ערשטן חלק פונעם ספר קצות החושן. אין 1816 זענען זיינע חידושי תורה געדריקט געווארן אין די ענדע פון זיין שווער'ס ספר "אבני מילואים".
ראפאפארט איז געווארן באוואוסט ווען ער האט מפרסם געווען אין 1824 אן ארטיקל אויף די אידישע שבטים אין אראביע אין דעם משכילישע זשורנאל "ביכורי העיתים". די גרויסע פרסום זינע, איז אבער געקומען ווען ער האט אין 1829 מפרסם געווען זיין ווערק אויף רב סעדיה גאון אינעם זעלבן זשורנאל. דער ארטיקל איז געווען די ערשטע אין א סעריע פון ביאגראפישע ווערק אויף חכמי ישראל אין די מיטל-אלטער. צוליב די ארבייט האט ער באקומען היבש אפאר פראמינענטע חבירים, צווישען זיי דער באקאנטער שמואל דוד לוצאטו (שד"ל). אין די יארן בעפאר ער איז געווארן רב אין פראג, האט ער זיך צושלאגן מיט א גרופע יונגע משכילים וואס האבן זיך א נאמען געגעבן "הרואים", און אין 1837 האבן זיי ארויסגעגעבן א קונטרס קעגן אים מיט שארפע קריטיק.און 1839 האט זיך שי"ר צוקריגט מיט זיין נאענטע ידיד שד"ל, א סכסוך וואס אין דעם זענען געווען אריינגעמישט עינינים פון השקפה צוזאמען מיט פערזענליכע באשולדיגען. שד"ל האט געשיקט צו שי"ר א ביכל וואס ער האט א נאמען געגעבן "ספר כריתות", דארט האט ער געשריבן אויף אים "מיטב השי"ר כזבו". נאר אין 1841 האבן זיך שי"ר און שד"ל איבערגעבעטן אין זיי זענען צוריק געווארן גוטע פריינד. אויך רנ"ק (ר' נחמן קראכמאל) האט זיך דערוויטערט פון שי"ר נאכדעם וואס שי"ר האט נישט אנגענומען רנ"ק'ס דיעה נישט צו קומען אויף טארנאפאל; בעפרא די פטירה פון רנ"ק און 1840 האבן זיך די צוויי איבערגעבעטן.
אייראוויזיע געזאנג קאנקורס
דער אייראָוויזיע געזאַנג קאָנקורס (ענגליש: Eurovision Song Contest) איז א געזאַנג קאָנקורס וואס ווערט געהאלטן דורכן אייראפעישער זענדונג פאראיין, און האט זיך אנגעהויבן אין 1956. פארשידענע זינגער וואס פארשטעלן לענדער אין אייראפע קאנקורירן יעדע יאר.
שליח ציבור
א שליח ציבור, אדער שַ"ץ, איז דער וואס דאווענט פארן עמוד. זיין ראלע איז צו פירן דאס דאווענען און צו זאגן די שטיקלעך וואס איינער זאגט און אלע זאגן נאך, ווי קדיש, ברכו און די הויכע שמונה עשרה.
ביי אשכנזים איז דער מנהג אז דער ש"ץ לאזט אויס הויך יעדן טייל פונעם דאווענען, כדי דער עולם זאל וויסן וואו מען האלט און זאל קענען מיטדאווענען. ווי אויך זאגט ער די זאכן וואס פאדערן א מנין, ווי די קדישים (כדי דער ציבור זאל ענטפערן אמן און "יהא שמיה רבא", ברכו (און מען ענטפערט "ברוך ד' המבורך לעולם ועד") און די הויכע שמונה עשרה (און דער עולם זאגט נאך קדושה).
מקור
די משנה אין מסכת ברכות, און אויך דער שולחן ערוך אז דער ש"ץ גייט צו צום עמוד צו זאגן "ישתבח", און נאך דעם קדיש און ברכו, ברכת קריאת שמע און די שמונה עשרה. ביי רוב אשכנזים איז דער מנהג אז דער ש"ץ גייט צום עמוד פריער (אדער צו אדון עולם און ברכות, וואס ער זאגט הויך, אדער צו קרבנות, אדער צו "הודו". לכתחילה דארף זיין א פאסיגער מענטש וואס האט נישט קיין עבירות און געוואוינט צו ליינען די פסוקים אין תנ"ך. ווען מען קען נישט טרעפן א ש"ץ מיט אלע מעלות, איז יעדער ייד נאך דער בר מצוה כשר צו זיין א ש"ץ.
אין חז"ל און שו"ע ווערט דער חזן גערופן "יורד לפני התיבה", ער גייט אראפ פאר דעם עמוד, און וועגן דעם, אין טייל שולן איז דער ארט וואו דער ש"ץ שטייט נידעריגער ווי די גאנצער שול.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:תפילה
זארלאנד
זאַרלאַנד אין מערב דייטשלאנד איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. זאַרלאַנד איז דאס קלענסטע לאנד אין דייטשלאנד, סיי לויט שטח, מיט 2,570 קוואדראט ק"מ, סיי לויט זיין באפעלקערונג, מיט 990,509 מיליאן איינוואוינער, אויסער די דריי שטאָטס־לענדער, בערלין, ברעמען און האמבורג.
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז זארבריקן.
דער טייך זאַר פֿלוסט דורך דעם לאנד פון דרום קיין צפון־מערב.
קאַטעגאָריע:לענדער אין דייטשלאנד
בבא בן בוטא
בבא בן בוטא, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט איין מאל אין משניות.
זיין צייט
בבא בן בוטא איז געווען פון ערשטן דור תנאים, אין איבערגאנג פון דער תקופה צייטס-שפאן פון די זוגות צו דער תקופה פון די תנאים, און פון זיבעטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה. אין דער צייט פון צווייטן בית המקדש.
איבער אים
כאטש בבא בן בוטא איז געווען פון די תלמידים פון שמאי הזקן, האט ער געהאלטן ווי הלל הזקן אז מען מעג סומך זיין אויף א קרבן יום טוב, און ער האט געברענגט דריי טויזנט שעפלעך און זיי אוועק געשטעלט ביים הר הבית, און ערקלערט ווער ס'וויל ברענגען אן עולה זעל ברענגען און סומך זיין, דעמאלס האט מען באשטימט די הלכה ווי בית הלל.
רעפרענצען
קאטעגאריע:תנאים
קרית אתא
קִרית אתא איז א שטאט אין חיפה דיסטריקט, ישראל, און איז די גרעסטע שטאט פון די קריות, מיט אריבער 50,000 איינוווינער. די ערשטע געגנט איז געגרינדעט געווארן 1925, און אנערקענט אלס שטאט אין 1969. דער בירגערמייסטער איז יעקב פערעץ.
שעפערדס בוש אונטערגרונט סטאנציע
שעפערדס בוש איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראל ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אין דעם שעפערדס בוש געגנט פון מערב לאנדאן. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 2.
קרית אתא
היסטאריע
די געגנט איז ערשט געבויט געווארן אלס קאלאניע (מושבה), אין יאר 1925, די טעריטאריע איז אפגעקויפט געווארן פון אראבער. אין די תרפ"ט ראיאטן, איז די מושבה פארלאזט געווארן, נאכן אטאקירט ווערן דורך די אראבער. אין 1930 האבן זיך די איינוווינער אומגעקערט, און האבן אויפגעשטעלט א טעקסטיל פאבריק. אין 1941 איז די געגנט דערקלערט געווארן לאקאלע ראט.
נאך די מלחמת השחרור, זענען אויפגעשטעלט געווארן דריי איבערגאנגס לאגערן (מעברות), און אין די קומענדיקע יארן, זענען זיי צוגערעכנט געווארן צו די מוניציפאליטעט פון שטאט.
שעפערדס בוש אונטערגרונט סטאנציע
היסטאריע
די סטאנציע האט געעפנט דעם 30סטן יולי 1900 אויף דער צענטראלער לאנדאנער באן.
קרית אתא
טראנספארטאציע
שאסיי 4 איז דער גרויסער שאסיי וואס פארט צווישן קרית אתא און קרית מוצקין. לויטן פלאן, וועט שאסיי 22 אריינפארן לעבן קרית אתא, און וועט פארלינדערן דעם שווערן פארקער אויף שאסיי 4.
רבנות
דער רב פון קרית אתא איז רבי שמעון לעמבערגער, דער מאקאווער רבי, אן איידעם פון רבי אלחנן היילפרין פון גאלדערס גרין.
יחיאל דאמב
יחיאל (סיריל) דאמב (כ״ח כסלו תרכ״א 9טן דעצעמבער 1920, לאנדאן - 15טן פעברואר 2012) איז געווען א יידישער פיזיקער, וואס איז געווען אנערקענט אינטערנאציאנאל פאר זיין ארבעט וועגן  פאזע-איבערגאנגען. ער האט געשריבן ביכער או ארטיקלען וואס קאמבינירן יידישקייט מיט וויסנשאפט, און איז געווען איינער פון די גרינדער פונעם פארבאנד פון ארטאדאקסישע יידישע וויסנשאפטלער.
יונגע יארן
דאמב איז געבוירן געווארן חנוכה תרכ״א אינעם איסט ענד פון לאנדאן. זיינע עלטערן זענען ביידע געווען חרדישע יידן; זיין פאטער יואל, זון פון אברהם דאמבראווסקי, איז געווען א ווארשעווער ייד און זיין מוטער שרה, טאכטער פון חיים וואולקאן, איז געקומען פון אשפעצין אין גאליציע. די משפחה האט געצויגן קיין סטאמפארד היל און זיי האבן געדאווענט ביים טריסקער רבי׳ן. ווען הרב אליהו דעסלער איז געווארן רב אין דאלסטאן פלעג דאמב גיין צו אים לערנען תורה.
נאך דער מלחמה ער האט שטודירט פאר א דאקטאראט אינעם אוניווערסיטעט פון קעמברידזש אונטער פראפ' פרעד הויל.
אקאדעמישע קאריערע
ווען ער האט באקומען זיין דאקטאראט איז ער געוואר א לעקטאר אין קיימברידזש פון 1952 ביז 1954. דעמאלטס האט ער באשלאסן אז קיימברידזש איז נישט קיין פאסיגער ארט וואו מען קען לעבן א יידיש לעבן, און ער האט געזוכט א שטעלע אין לאנדאן. אין 1954 האט קינג׳ס קאלעדזש, לאנדאן אים באשטימט א פראפעסאר, און ער איז געווארן דער יונגסטער פראפעסאר אין לאנדאן. ער האט אויפגעשטעלט דארט דעם דעפארטמענט פון טעארעטישן פיזיק. ער איז געבליבן דארט אלס פראפעסאר ביז 1981. אין 1981 איז ער באלוינט געווארן מיט מאקס בארן פרעמיע. אין יענעם יאר האט ער זיך פענסיאנירט, און ער איז ארויף וואוינען אין ישראל. ער האט זיך באזעצט אין בית וגן, ירושלים, און ער האט געלערנט פיזיק אין בר אילן אוניווערסיטעט. ער האט איינגעפירט דארט אז יעדן דעפארמענט זיצונג האט ער אנגעהויבן מיט א דבר תורה.
אין 1957 האט ער געהייראט שירלי גאלינסקי און זיי האבן געהאט זעקס קינדער. איין זון איז הרב יואל דאמב אין ירושלים.
זיינע ביכער
קאַטעגאָריע:ענגלישע יידן קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:חרדים קאַטעגאָריע:פיזיקער
חנוך לנער
חנוך לנער איז א בוך אויף דער יודישער שפראך ארויסגעגעבן דורך די רעדאקציע פון מעלות אין יאהר 2013 געדרוקט אין די פאראייניגטע שטאטן.
אין דעם בוך איז צוזאמגענומען די ארטיקלען איבער חינוך אונטערן זעלבן נאמען, וועלכע זענען ערשיינען במשך די יאהרן אין זייער אויסגאבע זינט די גרינדונג.
ווי זיי שרייבן, איז דער קאלום דער פאפולערסטער אין זייער אויסגאבע צוליב זיין נוצליכקייט פאר די ליינער. עס שרייבט קלוגע עצות, הסברים און ביישפילן ווי אזוי זיך צו באגיין מיט קינדער אין אלע יאהר-גענג.
דאס בוך אנטהאלט 350 זייטן און ווערט פארשפרייט דורך הוצאת נר למאור.
אינהאלט
דאס בוך באשטייט פון דריי טיילן:
וועב לינקען
קאטעגאריע:יידישע ביכער
טאמאשאוו-מאזאוויעצק
טאמאַשאוו-מאַזאוויעצק ( פויליש : Tomaszów Mazowiecki) איז א שטאָט אין צענטראל־פוילן מיט 65,375 באוווינער (2010). עס איז פלאצירט אין דער לאָדזשער וואיעוואדעשאַפֿט (זייט 1999); פֿריער איז עס געווען אין דער פּיעטריקאָווער וואיעוואדעשאפט (województwo piotrkowskie) צווישן די יארן 1975 - 1998. די שטאָט באדעקט א שטח פון 41,3 קוואדראט קילאמעטער.
די שטאָט ליגט אויף די ברעגן פון דריי טייכן פילץ, וואלבארקע (Wolbórka) און טשארנא ביעלינא (Czarna Bielina), לעבן דעם זאַלעוו סולעיאווסקי רעזערוואואַר.
געשיכטע
די אַנטוויקלונג פון טאמאַשאוו-מאַזאוויעצק איז פֿאַרבונדן מיט דער אינדוסטריעלער רעוואָלוציע פון דעם 19טן יאָרהונדערט. דער ייִשובֿ איז געגרינדעט געוואָרן דורך גראַף אַנטאני אָסטראָווסקי ( 1845-1782), וואָס האָט גערופֿן דאָס דאָרף נאָך זיין פאטער, טאמאַש אסטראווסקי (1817-1735). דער קערן פון דעם ייִשובֿ איז איז שוין אויפֿגעשטעלט געווארן פֿריער אין 1788 ווען מען האט אפערירט אויווענעס צו פֿאבריצירן האלצקוילן אין די וועלדער לעבן דעם טייך פילץ. די באַטייטיקע אַנטוויקלונג פון דער שטאָט האט פאַסירט אין די יאָרן 1822-1823 ווען גראף אָסטראָווסקי האט אויפֿגעשטעלט טעקסטיל פֿאַבריקן. טאָמאַשאָוו-מאַזאָוויעצק האָט באקומען דעם סטאַטוס פון אַ דאָרף באשעפֿטיקט אין אינדוסטריע און האַנדל אין 1824 און באקומען דעם אפֿיצעלן סטאַטוס ווי אַ שטאָט אום 6טן יולי 1830.
די שטאָט איז געווארן איינער פון די וויכטיקסטע צענטערס פון דער טעקסטיל אינדוסטריע אין דעם לאָדזשער אינדוסטריע-געגנט. מיט פוילנ׳ס אומאָפהענגיקייט אין 1918, איז די שטאַרק געוואקסן. די שטאט האט געהאט 12,000 ארבייטער אין 126 קליינע און גרויסע פֿאבריקן, דריי טעפעך פאבריקן וואס האבן צוגעשטעלט 70% פון פוילן'ס נאציאנאלע פראדוקציע, א גוט אנטוויקלטע טעקסטיל אינדוסטריע, ווי אויך כעמישע, האלץ און מעטאל אינדוסטריעס.
ביים אויסברוך פון דעם צווייטן וועלט קריג, האבן געוואוינט בערך 45,000 איינוואוינער אין טאמאשאוו, פון זיי בערך 13,000 יידן. עס איז אויך געווען א גרויסע באפעלקערונג פון דייטשישער אפשטאם אין דער שטאט, און אין 1924 איז געגרינדעט געווארן א רעכטע דייטשע פאַרטיי אין דער שטאָט מיטן נאָמען "פֿאַרבאַנד פון דייטשן אין פוילן" (דייטש : "Deutscher Volksverband in Polen"), מיט ראשי תיבות DVP.
זאלעוו סולעיאווסקי רעזערוואואַר
דער זאַלעוו סולעיאווסקי רעזערוואואַר איז אַ גרויסער וואַסער רעזערוווואַר געבויט צווישן 1969 און 1973 צו פֿאַרזארגן טרינקוואסער פֿאַר די שטעט לאָדזש און טאָמאַשאָוו מאַזאָוויעצק.
די יידישע קהילה
אין טאָמאַשאָוו מאַזאָוויעצק האָבן געוואוינט צווישן די צוויי וועלט מלחמות בערך 10,000 יידן, וואָס איז געווען ארום א דריטל פון דער באפעלקערונג. אין שטאָט זענען געווען דריי רעגירונגס־שולעס פאר יידן, ווי אויך א חדר פון אגודת ישראל. עס איז אויך געווען א יידישע גימנאַזיע וואו מ׳האט געלערנט אויף העברעאיש און פויליש. אין דער שטאָט האבן אפערירט ציוניסטישע פארטייען און אויך נישט-ציוניסטישע ווי דער בונד, אגודת ישראל און א קאמוניסטישע פארטיי וואס א סך פון אירע מיטגלידער זענען געווען יידן.
אין דער שטאָט איז געווען דער הויף פון הרב שלמה זלמן וועלטפֿרייד, פון דער פשעדבארזשער דינאסטיע.
ווען דער צווייטער וועלט קריג האט אויסגעבראכן האבן געוואוינט אין טאמאַשאוו מאַזאוויעצק עטלעכע 13,000 יידן. די שטאָט איז געווען איינגענומען דורך די דייטשן אום 6טן סעפטעמבער 1939. אום 13טן סעפּטעמבער יענעם יאָר האָבן די דייטשן אַרעסטירט 1,000 איינוואוינער פון דער שטאָט, צווישן זיי 300 יידן. 90 יידן האבן זיי געשיקט קיין בוכנוואַלד. דערצו, האבן זיי געכאַפט יידן פֿאַר צוואַנג אַרבעט. אין סוף 1939 איז געגרינדעט געווארן אין שטאט א יודענראט. א סך יידן זענען אנטלאפֿן פֿון אנדערע שטעט קיין טאמאשאוו מאזאוויעצק, און ביז יוני 1940 האט פארגרעסערט די צאל יידן צו 16,500. אום 20סטן דעצעמבער 1940 האט מען אויפֿגעשטעלט א געטא. אין 1941, האט אויסגעבראכן א טיפֿוס עפּידעמיע אין געטאָ צוליב די שוואַכע היגיענע באדינגונגען. סוף אפריל און אָנהייב מיי 1941, האָבן די דייטשן דערמארדעט 100-200 יידן, אריינגערעכנט רוב פון דעם יודענראט. דעם 31סטן אקטאבער 1942 האָט מען אָנגעהויבן שיקן יידן אין טרעבלינקע. די צאָל פון דעפארטירער איז געווען בערך 15,000 און נאך עטלעכע הונדערטער האט מען געהרג׳עט אויפֿן ארט. נאָך דער " אַקציע" זענען געבליבן אין געטאָ צווישן 900 און 1300 ייִדן. אין מאַי 1943, זענען געווען צווישן 600 און 900 יידן אין געטאָ. אום 31סטן מיי האט מען אריבערגעפֿירט רוב פֿון די יידן דעם בליזשינער ארבעטס לאַגער.
נאָכן חורבן האבן 150 יידן זיך צוריקגעקערט אין דער שטאָט, אָבער רוב פון זיי זענען באלד אוועק, נאכדעם ווי עטלעכע זענען דערמאָרדעט געוואָרן ווען דורך פּוילישע נאַציאנאליסטן. קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן קאַטעגאָריע:געטאס
ניופארט
ניופארט איז די דריט־גרעסטע שטאָט אין וויילס, פאראייניגטע קעניגרייך. זי געפינט זיך אין דרום־מזרח וויילס, אין דעם מאנמאטשיר גראפנשאפט. ניופארט האט באקומען שטאָט סטאטוס אין 2002, און האט א באפעלקערונג פון 140,000 מענטשן.
אמאל איז ניופארט געווען א צענטער פון שטאל פראדוקציע.
קאַטעגאָריע:שטעט אין וויילס
דער האר פון די פינגערלעך
דער האַר פון די פֿינגערלעך איז א בוך געשריבן דורך ר' ר' טאלקין. עס איז געווען ערשט געדרוקט אין 1954. עס איז צעטיילט אין דרייַ טיילן (אָדער בענדער), וואָס הייסן די חברותאשאפט פון די רינג], [[די צוויי טאָווערס, און די צוריקקער פון דעם מלך. עס איז געשריבן נאָך דער האָבביט.
דער האר פון די רינגס קומט פאר אין טאלקינס פיקטיווע וועלט, גערופן מיטל-ערד. מיטל-ערד האט זיין אייגענע געאָגראַפי, עטלעכע פאַרשידענע ראַסעס און פעלקער (עלוועס, דוואַרוועס, מענטשלעך] ס, האָביטס, ענטס), זייערע שפּראַכן, און אַ געשיכטע וואָס איז אַלט טויזנטער יאָר.
די פּלאַנעווען פון דער האר פון די רינגס איז וועגן די מלחמה פון די פעלקער פון מיטל-ערד קעגן אַ פינצטער האר (וואס איז דער 'האר פון די רינגס' פון דעם טיטל). אין דער זעלביקער צייט זיי פּרובירן צו צעשטערן אַ רינג וואָס וואָלט געבן די פינצטער האר אַ פּלאַץ פון מאַכט אויב ער באַקומען עס, אָבער דער בלויז אָרט צו צעשטערן דעם רינג איז טיף אין די טעריטאָריע פון די פייַנט.
דער האר פון די רינגס איז אויך געמאכט אין פילמס, די מערסט באַוווסט איז די פילם טרילאַדזשי רעזשיסירט דורך פעטרוס זשעקסאן.
ספר געשיכטע
דער האר פון די רינגס האט זיך אנגעהויבן אלס סיקוועל צו טאלקיענס פריערדיגע פאנטאזיע בוך, דער האביט, אבער איז שנעל געווארן א פיל גרעסערע מעשה. ער האָט אויך אריבערגעצויגן זיין (און דער האָבביט) געשיכטע אין זיין בעלעטריסטיק וועלט מיטל-ערד, וואָס ער האָט שוין אויסגעטראַכט לאַנג איידער ער האָט געשריבן דער האָבביט. טאָלקין האָט אָנגעשריבן די געשיכטע צווישן 1937 און 1949. עס איז ערידזשנאַלי געדרוקט געווען אין דריי טיילן אין די יאָרן 1954 און 1955. זינט דעמאָלט איז דער האר פון די רינגס איבערגעזעצט געוואָרן אויף 38 שפראכן. עס איז איינער פון די מערסט פאָלקס דערציילונגען אין 20 יאָרהונדערט ליטעראַטור און איז געווען אַ וויכטיק בוך פֿאַר די פאַנטאַזיע זשאַנראַ.
דער האר פון די רינגס ווערט אפט אנגערופן א טרילאגיע, ווייל דער פארלעגער האט צוטיילט דאס בוך אויף דריי טיילן צוליב דער גרייס פון דעם בוך. טאָלקין אַליין האָט אונטערגעטיילט דער האר פון די רינגס אין זעקס טיילן, גערופֿן ספר I-VI, לויט דער פּלאַנעווען. טאָלקין האָט קיינמאָל ליב געהאט אַז עס איז ארויס אין דריי טיילן אָדער גערופן אַ טרילאַדזשי.
באַקסטאָרי
די געשיכטע פון ​​דער האר פון די רינגס הייבט זיך אויף טויזנטער פון יאָרן איידער די אַקציע אין דעם בוך.
אין די צווייטע תקופה, דער פינצטער האר סאַורון געוואלט צו הערשן מיטל-ערד. ע ר הא ט זי ך פארשטעל ט װ י אנטא ר, דע ר ״האר ד פו ן מתנות״ , או ן זי ך געשטעל ט פא ר א גוטער. ווי אַנאַטאַר ער דערציילט די עלווז ווי צו מאַכן מאַדזשיקאַל רינגס וואָס געבן מאַכט צו זייער ווערערז. סאַוראָן און די עלווז צוזאַמען געמאכט זעכצן רינגען. די עלווז האָבן אויך געמאכט דריי רינגען אַליין, גערופן וויליאַ, נעניאַ און נאַריאַ. ד י ניינצ ן רינגע ן זײנע ן געװע ן ד י ״רינגע ס פו ן מאכט״. אָבער סאַוראָן בעסאָד פאָרדזשד אַ גרויס רינג פון זיין אייגן, די  איין רינג . אין דעם רינג סאַוראָן שטעלן האַלב פון זיין מאַכט. ער האט פּלאַננעד צו קאָנטראָלירן די ווערערז פון די אנדערע רינגס מיט דעם איין רינג. אבער די עלווז לעסאָף איינגעזען אַז Annatar טאַקע איז געווען דער בייז סאַוראָן און פארבארגן די רינגס פון מאַכט.
סאַוראָן דעמאָלט סטאַרטעד אַ מלחמה. בעת דער מלחמה האט ער צוריקגענומען די זעכצן רינגען וואס ער האט געמאכט צוזאמען מיט די עלפים. זיבן פֿון די רינגען האָט ער געגעבן צו די מלכים פֿון די קאַרליקן, און נײַן רינגען האָט ער געגעבן פֿאַר מענטשלעכע מלכים. די מענטש מלכים געווארן די Nazgûl, די רינגוואָריטס, גהאָסטלי קנעכט פון סאַוראָן.
געפירט דורך גיל-גאַלאַד און עלענדיל, די עלוועס און די מענטשן פון גאָנדאָר און אַרנאָר האָבן געגרינדעט די לעצטע בונד פון מענטשן און עלוועס צו קעמפן סאַוראָן. עס איז געווען אַ לאַנג מלחמה און סידזש פון סאַוראָן ס פעסטונג באַראַד-דעור. אין די לעצטע שלאַכט, גיל-גאַלאַד און עלענדיל זענען געהרגעט דורך סאַוראָן. נאָך זיין פאָטער'ס טויט, האָט עלענדיל'ס זון איסילדור אָפּגעשניטן דעם איין רינג פון סאַוראָנס האַנט. סאַוראָן איז דיפיטיד און די מלחמה געענדיקט.
ווייַל האַלב פון סאַוראָן ס מאַכט איז געווען אין די איין רינג, סאַוראָן איז נישט געשטארבן גאָר. זיין גייסט האט נאך עקזיסטירט אזוי לאנג ווי דער רינג האט עקזיסטירט. די עלווז האָבן געזאָגט צו איסילדור צו צעשטערן דעם איין רינג, אָבער איסילדור האט נישט וועלן צו און עס געהאלטן.
די איין רינג איז פאַרפאַלן ווען Isildur איז געווען קעגן דורך אָרקס. איסילדור האט פרובירט צו אנטלויפן, אבער ער איז אומגעקומען ווען ער האט פארלוירן דעם רינג. אין די דריט עלטער, די רינג איז געפונען דורך די סטאָאָר האָבביט דéאַגאָל, וואָס איז געהרגעט דורך זיין פרייַנד סמעאַגאָל איבער די רינג. סמעאַגאָל איז געגאַנגען וואוינען אונטער די נעפּלדיקע בערג, וווּ ער האָט געהאַלטן דעם רינג פֿינף הונדערט יאָר, און ער איז געוואָרן באַקאַנט מיטן נאָמען גולום.
אין דער האָבביט דער רינג איז געפֿונען דורך די האָבביט בילבאָ באַגגינס. ער מיינט אַז עס איז אַן אַנימפּאָרטאַנט 'מאַגיש רינג' וואָס פשוט מאכט זיין טרעגער ומזעיק. בילבאָ האלט עס, און ברענגט עס צוריק מיט זיך צו די שירע אין די סוף פון זיין נסיעה. דארט איז געבליבן דער איין רינג ביזן אנהייב פון דער געשיכטע פון ​​דער האר פון די רינגען.
ספר איך
דער בוך הייבט זיך אן אין די דריטע תקופה פון מיטל-ערד, אין דער שיר, דאָס לאַנד פון די האָביטס. זעכציק יאָר נאָך זיין אַדווענטשערז אין דעם בוך דער האָבביט, בילבאָ באַגגינס וואוינט אין דער שירע מיט זיין אנגענומען קוזינע פראָדאָ באַגגינס. אָבער בילבאָ וויל צו מאַכן נאָך אַ לאַנג נסיעה. נאָך אַ דיין געבורסטאָג פּאַרטיי פֿאַר זיין 111 דיין געבורסטאָג, און פראָדאָ ס 33 דיין געבורסטאָג, בילבאָ פאַרלאָזן די שירע. זיין היים, באַג סוף, און די איין רינג איצט געהערן צו פראָדאָ. נאָך אַכצן יאָר, גאָרנישט כאַפּאַנז אין פראָדאָס לעבן.
אין אפריל פון יאָר 3018, דער מאַזעק גאַנדאַלף די גרוי, וואָס איז אַ פרייַנד פון בילבאָ און פראָדאָ, קומט צו באַג ענד. ער דערציילט פראָדאָ אַז זיין 'מאַגיש רינג' איז טאַקע דער איין רינג פון סאַוראָן, און דערציילט אים זיין באַקסטאָרי. סאַוראָן איז אומגעקערט און ווערט מער שטאַרק, ווייַל ער קען נישט שטאַרבן בשעת די רינג נאָך עקסיסטירט. סאַוראָן איז איצט אויך זוכן פֿאַר די רינג. גאַנדאַלף דערציילט פראָדאָ אַז ער דאַרף פאַרלאָזן די שירע און נעמען די איין רינג צו ריווענדעלל, אַן עלווען שטאָט. Samwise Gamgee, פראָדאָס גערטנער און קנעכט, וועט גיין מיט פראָדאָ. גאַנדאַלף הבטחות צו טרעפן די צוויי האָבבאַץ האַלב וועג אין די שטאָט ברי. דעמאָלט גאַנדאַלף גייט אַוועק.
פראָדאָ און סאַם גרייטן זיך צו פאַרלאָזן די שירע אין סעפטעמבער 3018. אויף זייער וועג צו פאַרלאָזן די שירע זענען זיי שוין נאכגעגאנגען דורך סאַוראָן ס רינגווראַיטה ס. פראָדאָס קאַזאַנז, מעריאַדאָק "מערי" בראַנדיבוק און פּערגרין "פּיפּין" גענומען קומען אויך מיט זיי. די פיר כאַביץ רייזע צו מזרח דורך די אַלטע וואַלד, און איבער די בעראָו-דאַונז. זיי קומען צו ברי, אָבער גאַנדאַלף איז נישט דאָרט. זיי טרעפן אַ מענטש מיטן נאָמען סטרידער, און זיי באַקומען אַ בריוו פון גאַנדאַלף. אינעם בריוו ווערט מען געזאָגט צו גיין מיט סטרידער, וועלכער הייסט טאַקע אַראַגאָרן.
20סטן יאנואר
געשטארבן
20
דער האר פון די פינגערלעך
ספר איך
די האָבבאַץ פאָרזעצן זייער נסיעה צו ריווענדעלל מיט Aragorn. אויפן בארג וועטערטופ ווערן זיי אטאקירט דורך די רינגוואטן, און פראָדא ווערט שווער פארוואונדעט דורך זייער פירער, דער מעכאַ-מלך. Aragorn קענען באַשיצן זיי, און העלפּס פראָדאָ צו בלייבן לעבעדיק. אויפן וועג טרעפן זיי דעם שרעטל גלארפינדל. באלד פאר ריווענדעל ווערן זיי ווידער אטאקירט. פראָדאָ קען אַנטלויפן אויף גלאָרפינדל ס פערד, נאכגעגאנגען דורך די רינגוואָריטס. פראָדאָ גייט אַריבער דעם טייַך ברוין, ווייַטער פון וואָס איז ריווענדעלל, אָבער די רינגוואָריטס נאָך נאָכפאָלגן אים. מיטאמא ל פארפלייצ ט דע ר טײך, װעלכע ר טראג ט אװע ק ד י רינגװערטער. פראָדאָ פאלט אומבאוואוסטזיין צוליב דעם שטעכן וואונד.
ספר וו
פראָדאָ וועקט זיך אין ריווענדעלל. ער איז געהיילט געווארן דורך די עלווען האר עלראָנד, און פראָדאָס פריינט זענען אויך געזונט. גאַנדאַלף איז אין ריווענדעלל, ווי שליחים פון אנדערע פעלקער. Frodo אויך באגעגנט בילבאָ ווידער, וואָס האט געלעבט אין ריווענדעלל פֿאַר די לעצטע יאָרן.
דער ווייַטער טאָג די  קאָונסיל פון עלראָנד  איז געהאלטן. די שליחים פון די פאַרשידענע פעלקער אַלע דערציילן די מעשיות וואָס זיי זענען געקומען, וואָס זענען פארבונדן צו סאַוראָן ס טאן. עלראָנד דערציילט זיי וועגן סאַוראָן און די איין רינג. פילע אנדערע זאכן זענען דערציילט און אנטפלעקט. אראגארן איז דער אפשטאם פון איסילדור. דער מכשף סארומאן האט פארראטן די פרייע פעלקער און זיך אויסגעדרייט צו שלעכטס. אויך, די איין רינג קענען ניט זיין געוויינט דורך ווער עס יז אַחוץ סאַוראָן. די איין רינג מאכט נאָרמאַל מענטשן ומזעיק, אָבער עס אויך פאַרדאָרבן זיי, מאכט זייַן ווערינג מאַכט-הונגעריק, און די רינג טוט נאָר בייז. די קאָונסיל באַשלאָסן אַז די איין רינג מוזן זיין חרובֿ, וואָס וועט אויך טאַקע טייטן סאַוראָן אויף אייביק. אבער די איין רינג קען נאָר זיין חרובֿ אויב עס איז ארלנגעווארפן אין די ווולקאַן בארג דום אין סאַוראָן ס לאַנד מאָרדאָר, ווו די איין רינג איז געמאכט. דער קאָונסיל שיקט פראָדאָ, דער רינג-טרעגער, צו צעשטערן דעם רינג, און אַכט קאַמפּאַניאַנז צו העלפן אים. די ניין מענטשן זענען די חברה פון די רינג: די פיר האבען פראָדא, סעם, מערי און פיפין, דער שרעטל לעגאָלאַס, דער קאַרליק גימלי, די צוויי מענטשן אַראַגאָרן און באָראָמיר, און גאַנדאַלף דער גרוי.
אין די אָנהייב פון די יאָר 3019 די פעלאָושיפּ הייבט זייער לאַנג נסיעה. איידער זיי גיין, בילבאָ גיט זיין שווערד סטינג און זיין מיטריל-פאנצער צו פראָדאָ. מיט Gandalf ווי זייער פירער, די פעלאָושיפּ ערשטער גייט דרום דורך די לאַנד  האָללין . זיי פּרובירן צו גיין מזרח איבער די נעפּלדיק בערג דורך די רעדהאָרן פּאַס, אָבער עס איז צו פיל שניי. די כאַווערשאַפט באַשלאָסן צו גיין אונטער די בערג, דורך די אַלט דוואַרווען מינעס, וואָס זענען גערופן חזאַד-דוּם אָדער מאָריה. זיי כּמעט פירן צו גיין דורך Moria אָן עפּעס געשעעניש, אָבער לעבן די סוף זיי זענען קעגן דורך אָרקס. עס איז אויך אַ באַלראָג, אַ דימאַניק בייז באַשעפעניש פון דער ערשטער עלטער. גאַנדאַלף פּראַטעקץ די פעלאָושיפּ, אָבער ער און די באַלראָג פאַלן אין אַ תהום. Aragorn פירט די רעשט פון די פעלאָושיפּ אויס פון Moria.
איצט מזרח פון די נעפּלדיק בערג, די פארבליבן כאַווערשאַפט קומט צו די וואַלד Lothlórien, די לאַנד פון די גאַלאַדרים, אַ האָלץ-עלווען מענטשן. די כאַווערשאַפט איז באַגריסן דורך לאַדי גאַלאַדריעל און האר סעלעבאָרן, די הערשער פֿון לאָטלאָריען. די פעלאָושיפּ בלייַבן פֿאַר אַ בשעת. ווען די חברותאשאפט פארלאזט לאטהלאריען, געבן זיי די עלווז שיפלן מיט וועלכע זיי קענען פארן אראפ פונעם טייך אנדוין. יעדער מיטגליד פון דער פעלאָושיפּ אויך באַקומען אַ טאַלאַנט פון לאַדי גאַלאַדריעל.
די כאַווערשאַפט אַרומפאָרן אַראָפּ דעם טייַך Anduin ביז זיי דערגרייכן די Emyn Muil און די וואַסערפאַל Rauros. דאָרט האַלטן זיי זיך צו באַשליסן וואו צו גיין איצט: דרום צו באָראָמיר ס היים שטאָט מינאַס טירית, אָדער מזרח צו מאָרדאָר. פראָדאָ גייט פֿאַר אַ גיין צו העלפן אים באַשליסן. ער באַגעגנט באָראָמיר, וועלכער זאָגט, אַז די כאַווערשאַפט זאָל גיין צו מינעס טירית. באָראָמיר אויך הייבט צו רעדן וועגן ניצן די רינג קעגן סאַוראָן. פראָדאָ ריאַלייזיז אַז באָראָמיר איז ינפלואַנסט דורך די איין רינג. באָראָמיר פרובירט צו נעמען דעם רינג פון פראָדאָ, אָבער פראָדאָ לייגט אויף דעם רינג, ווערט ומזעיק און אַנטלויפן. באָראָמיר ווערט זיך ווידער און איז זייער נעבעכדיק פֿאַר וואָס ער געפרוווט צו טאָן. פראָדאָ באַשלאָסן אַז ער וועט גיין אַליין צו מאָרדאָר, אַזוי אַז דער רינג קען נישט ווירקן אָדער שאַטן ווער עס יז אַנדערש. די רעשט פון די פעלאָושיפּ זאָרג ווו פראָדאָ איז. ווען באָראָמיר קומט און דערציילט זיי אַז פראָדאָ איז אנטלאפן, אַלע פון ​​​​די כאַווערשאַפט גיין און זוכן פֿאַר אים. סאַם טראַכט וועגן דער סיטואַציע, און דערקענען אַז פראָדאָ וויל צו גיין צו מאָרדאָר אַליין. סאַם לויפט צוריק צו די באָוץ, און קאַטשאַז פראָדאָ געלאזן. אין די סוף פראָדאָ און סאַם גיין מזרח צו מאָרדאָר צוזאַמען, צו צעשטערן די איין רינג, און כאָופּינג אַז זייער פריינט אין די פעלאָושיפּ וועט זיין געזונט.