cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
געאגראפיע
היסטאריע
אינעם 15טן יארהונדערט האט אנגעהויבן די תקופה פון אנטדעקונג, ווען מען האט אנטפלעקט א סך נייע לענדער. די באריכטן פון די אויספארשונגען וואס מארקא פאלא, קאלאמבוס און דזשיימס קוק האבן אוועקגגעשטעלט פעסטע יסודות פאר געאגראפיע. א וויכטיקער פראבלעם פאר אויספארשער און געאגראפן איז געווען וויאזוי אוועקצושטעלן די מערידיאן און גארטל ליניע פון א געוויסער לאקאציע. די גארטל ליניע האט מען שוין געלייזט, אבער דער מערידיאן איז געווען א שווערער פראבלעם, סיי וואו זאל זיין דער נול מערידיאן, סיי וויאזוי מ'קען דערגיין דעם מערידיאן פון א לאקאציע. דזשאן העריסאן האט געלייזט דעם צווייטן פראבלעם אין 1760 מיט זיין H4 כראנאמעטער, א גענויער זייגער מיט וואס קען שטענדיק וויסן די צייט אין א באשטימטן פלאץ, און די צייט וואו מען געפינט זיך ווייסט מען לויט דער זון, ממילא די אונטערשייד לאזט וויסן דעם מערידיאן. דעם נול מערידיאן פראגע האט מען נאר געלייזט אין 1884 ווען די אינטערנאציאנאלע מערידיאן קאנפערענץ האט באשלאסן אז דער גריניטש מערידיאן זאל זיין דער נול מערידיאן.
איבער די לעצטע צוויי יארהונדערטער האבן די אוואנסירונגען אין טעכנאלאגיע מיט קאמפיוטערס אנטוויקלט געפירט צו דער אנטוויקלונג פון געאמאטיק. די שטארקע פארבינדונגען צווישן געאגראפיע און די וויסנשאפטן פון געאלאגיע און באטאניק, ווי אויך עקאנאמיק, סאציאלאגיע און דעמאגראפיע האבן געוואקסן, ספעציעל דורך ערד סיסטעם וויסנשאפט.
רעפערענצן
*
זבל"א
זבל"א מיינט ווען מען רופט איינעם צו דין תורה און ער ענטפערט אז ער וויל נישט גיין צום בית דין וואס דער תובע האט זיך אויסגעקליבן, נאר ער וויל זיך אליינס אויסקלויבען א בורר, און דער תובע זאל זיך אויסקלויבן זיין בורר, און די צוויי בוררים זאלן צווישן זיך אויסקלויבן א דריטן.
זבל"א איז די ראשי תיבות פון זה בורר לו אחד.
קאטעגאריע: דין תורה
ב'פ"ז
געשטארבן
קאטעגאריע:יידישע יארן
ערפינדער
ערפינדער איז א מענטש וואס באשאפט אדער טרעפט אויס נייע מעטאדן וועגן אדער געצייג צו טאן א אויפגאבע.
דער טערמין קען אויף גענוצט ווערן פאר די וואס האבן באקומען א פאטענט, *
אוהד מאשקאוויטש
ר' אוהד מאשקאוויטש, איז א יודישער זינגער פון ארץ ישראל א פרומער יוד.
ער איז געבוירן און אויפגעוואקסן בעלגיע. נאך דער חתונה האט ער זיך געצויגן אין ישראל
יוסי גרין שרייבט אים די ניגונים.
ער האט שוין עטליכע מאל אויפסגעטרעטן ביי די העסק קאנצערטן.
ער האט שוין ארויסגעגעבן צוויי אלבאמען, וארשתיך און אה, און יעצט גרייט ער זיך אויף נאך איינס.
זיין נעץ זייטל http://www.ohadm.com/
קאטעגאריע:פרומע זינגערס קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס
לוט
קליין|מרכז| לוט מיט בנותיו לוט (לויט די טראדיציאנעלע ציילונג: א'תתקנ"ז - ב'פ"ז) דער זון פון "הרן בן תרח", פלימעניק פון אברהם אבינו.
הפיכת סדום
אין די תורה ווערט דערציילט אז פאר ווען גאט האט פארלענדעט סדום, האט ער געשיקט מלאכים צו ראטעווען און ארויסנעמען לוט מיט זיין משפחה פון סדום פון וועגן זיין קירבה צו אברהם אבינו, און די מלאכים האבן זיי געווארנט צו נישט זיך אויסדרייען און קוקן צוריק ווי אזוי סדום ווערט פארלענדן. אבער לוטס ווייב האט זיך יא אויסגעדרייט, און זי איז באלד געווארן א שטיק זאלץ.
קאטעגאריע:פערזענלעכקייטן אין תנ"ך קאטעגאריע:תקופת אברהם אבינו
לאנדאוס עקספרעס
זיי האבן די הויפט קווארטיר אין בני ברק מיט א ווערהאוז אין בארא פארק און אלע בחורים און אידן וואס ווילן טראגן גרעסערע טראנספארט נוצן אים.
קאטעגאריע:טראנספארט קאטעגאריע:פירמעס
שענפילד באן סטאנציע
שענפֿילד איז א באן סטאנציע אויף דער גרויסאיסטערן הויפטליניע וואס באדינט די שטאָט שענפילד, עסעקס. די סטאנציע איז איינע פון די צוויי מזרחדיקע סוף־סטאנציעס אויף דער עליזאבעט ליניע.
די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע C.
די סטאנציע האט געעפנט אין 1843 מיט דריי פעראנען; היינט אבער זענען דא זעקס פעראנען. די סטאנציע ווערט פארוואלטעט היינט דורך אבעלא גרויס-אנגליא.
היסטאריע
שענפֿילד באן סטאנציע האט געעפנט דעם 29סטן מערץ 1843 דורך דער איסטערן קאנטיס באנליניע אויף דער פארלענגערונג פון קיין.
אויף דער עליזאבעט ליניע פארן קלאס 345 צוגן מיט 9 וואגאנען, וואס זענען לאנג 200 מעטער.
באדינונג
אין די נישט שפיץ־שעה׳ן פארן פון דער סטאנציע:
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין עסעקס
נארלס בארקלי
ה' ניסן ה'תשס"ו (אפריל 2006) האט די טרופע ארויסגעשיינט אויף דער וועלט איר ערשטע סינגל מיטן נאמען "Crazy", די סינגל איז ארויף צו די ערשטע שטאפל ביי די בריטישע הייסע לידער פארמעסט (hit parade) און אויך אין ניי זיילאנד, עסטרייך.
לינקס
קאַטעגאָריע:פאפ זינגערס
1946
נאבעל פריזן
קאַטעגאָריע:1940ער
יעקב יוסף טווערסקי
ר' יעקב יוסף טווערסקי (ט"ו תמוז, ה'תרנ"ט - ב' ניסן, ה'תשכ"ח) איז דער סקווערער רבי וואס האט געגרינדעט דאס ערשטע יודישע שטעטל שיכון סקווירא אין ניו יארק, און דארט ליגט ער באהאלטן (ער איז דער ערשטער נפטר וואס איז באערדיגט געווארן אין דעם סקווערער בית החיים. ער איז געווען באקאנט אלס א שטארקער פרומער, און אויסערגעווענליכער בעל מדות. ער האט זיך גוט געלעבט מיט יעדן, סיי די קנאים און סיי די לינקע.
יונגע יארן
ר' יעקב יוסף איז געבוירן אין שטעטל סקווירא (היינט אוקראינע) אום יאר תרנ"ט צו זיין פאטער רבי דוד טווערסקי, דער צווייטער סקווערער רבי, און זיין מוטער, א טאכטער פון ר' אליקים געץ ספרד פון אוסטראה.
אין זיינע יונגע יארן איז ער געווען אן אויסערגעווענליכער מתמיד. ער האט פארציילט אז ווען ער פלעגט זיך וועלן אפרוען, פלעגט ער דורכטון דעם רמב"ם'ס הלכות קידוש החודש.
ער איז גערופן געווארן אלץ יונגער בחור זיך צו שטעלן צו דער מיליטער, אבער דורך שתדלנות פון עסקנים איז אים געלונגען זיך צו ווערן באפרייט דערפון. עס איז באקאנט אז ווען מען האט אים גענומען זיך צו שטעלן איז געווען אין שבת. ווען מען האט אים ארויסגעלאזט האט מען פארלאנגט פון אים אונטער צו חתמ'ען א פאפיר, האט ער בשום אופן נישט מסכים געווען כאטש עס האט געטרויעט אז דער גאנצער שתדלנות וועט בטל ווערן. צום סוף איז אים געלונגען נישט צו דארפן חתמ'ען. ווען ער איז אהיימגעקומען שבת נאכמיטאג האט אים זיין פאטער ר' דוד'ל די ערשטע זאך געפרעגט צי ער האט גע'חתמ'ט. דערנאך האט ער אים געהייסן גיין אויסזאגן תהלים און דורך לערנען אור החיים אויפ'ן פרשה כמנהג סקווירא, וואס צוליב דער מצב האט ער נאך נישט געהאט געטון.
אלץ א בחור אין עלטער פון צוואנציג, נאכדעם וואס זיין פאטער איז אוועק אין יאר תר"ף, און דער מצב פון אידן אין רוסלאנד האט זיך געהאלטן אין איין ערגערן צוליב דער אויפשטאנד פון די באלשעוויקן, האט ער זיך אוועקגעצויגן מיט זיין מוטער קיין רומעניע צו וואוינען נעבן זיין עלטערן ברודער ר' איציקל קעשינאווער, וואס האט דאן אנגעהויבן פירן רביסטעווע.
די חתונה יארן
אין יאר תרפ"ה האט ער חתונה געהאט אין קעשענעוו מיט רעביצין טראני, די טאכטער פון ר' פיניעלע אוסטילער, וועלכע איז געווען א זון פון ר' מאטעלע רחמיסטריווקער און אן איידעם פון בעלזער רב ר' ישכר דוב. ר' יעקב יוסף איז געפארן וואוינען אין בעלז ביי זיין עלטער שווער, וואו ער איז געווארן באקאנט שוין אלץ יונגערמאן אלץ גאר א פרומער. ער האט זיך אויך דארט געווארן שטארק בידידות מיט זיין פעטער, דער שפעטערדיגער בעלזער רב ר' אהרן.
ווען זיין שווער, ר' פנחס, וועלכער איז געווען רב אין אוסטילא, האט פארלאזט די שטאט און זיך געצויגן אויף פשעמישל האבן די אוסטילער שטאטסלייט זיך געבעטן ביי ר' יעקב יוסף אנצונעמען דעם פאסטן. ר' יעקב יוסף האט געענטפערט קורץ אז ער האט עס נישט געזען ביים טאטן. דאס האט אים געוואונען גאר שטארקע רעספעקט ביים עלטער שווער, ר' ישכר דוב.
שפעטער האט זיך ר' יעקב יוסף געצויגן קיין קאלאראש וואו ער האט אנגעהויבן פירן רביסטעווע, און שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין יאס. מיט דער צייט איז זיין נאמען ארויס אלס אן איש קדוש.
אין די מלחמה יארן איז ער געווען אין בוקארעשט, און שטארק געליטן פון די דייטשן פון וועמען ער האט זיך עטליכע מאל קוים ארויסגעדרייט מיטן לעבן. אויף איין פאל, אין תמוז תש"א, איז ער געפירט געווארן אין א פארמאכטע באן אנגעשטאפט מיט מענטשן אן קיין ביסל עסן אדער טרינקען אין א שווערע אומדערטרעגליכע היץ. די באן איז געפארן אן קיין ציל און פיר טעג דערנאך ווען די באנען האבן זיך אפגעשטעלט זענען געווען נאר פיר מענטשן אין דעם וואגאן ביים לעבן. פון ערגעץ וואו איז געברענגט געווארן וואסער און ר' יעקב יוסף האט געשלינגען צוויי מאל פון דעם גלאז. ער האט שפעטער זיך אפגערעדט אז דער ערשטער שלינג איז געווען נייטיג אויף צו לעבן, אבער דער צווייטער איז שוין געווען איבריג. ער האט נאך דעם עפיזאד זיך אונטערגענומען אויסצוזאגן תהלים יעדן אינדערפרי פאר'ן דאווענען, און נישט צו עסן קיין פלייש אדער ברויט אויסער ימי קודש און יומא דפגרא.
רבי לוי יצחק גרונוואלד, דער צעהלימער רב, האט אוועקגעגעבן זיין דירה פארן סקווערער רבי'ן, ווען ער איז געקומען וואוינען קיין ניו יארק, און האט אים פלאצירט מיט אלעס וואס איז נויטיג, ביז עס האבן אנגעהויבן שטראמען פרישע חסידים ווי מאגנעטן, זעענדיג אין אים דער ממשיך פון דרך החסידות גענוי ווי אמאל.
מנהגים איינגעפירט אין שטעטל
אויפבויענדיג זיין חסידיש שטעטל אין ניו יארק, האט ער איינגעפירט געוויסע תקנות: צווישן די תקנות וואס ער האט איינגעפירט פאר די איינוואוינער פון שיכון סקווירא איז אויכעט:
משפחה
די קינדער פון רבי יעקב יוסף און רעביצין טראני זענען:
קאטעגאריע:אמעריקאנער אדמורי"ם קאטעגאריע:שארית הפליטה יעקב יוסף יעקב יוסף קאַטעגאָריע:אייניקלעך פון בעש"ט קאַטעגאָריע:טווערסקי פאמיליע
כ"ו תמוז
די טעג ווען כ"ו תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
26. tammúz
שלום דובער שניאורסאהן
קליין|250px|רבי שלום דובער שניאורסאהן רבי שלום דובער שניאורסאהן (כ' חשוון ה'תרכ"א - ב' ניסן ה'תר"ף), רבי אין ליובאוויטש. באקאנט אלס דער רש"ב.
אפשטאם
רבי שלום דובער איז געבוירן אין ליובאוויטש כ' חשוון ה'תרכ"א צו זיין פאטער הרב שמואל שניאורסאהן דער מהר"ש, א זון פון הרב מנחם מענדל שניאורסאהן, דער צמח צדק, א זון פון הרב שלום שכנא אלטשאלער, א זון פון ר' נח אלטשאלער, א חסיד פון רבי מענדל האראדאקער, און צו זיין מוטער מרת רבקה א טאכטער פון הרב אהרן אלעקסאנדראוו, פון שקלאוו, אן איידעם פון רבי דובער פון ליובאוויטש, דער מיטעלער רבי.
רבנות
נאך זיין חתונה האט רבי שלום דובער זיך פארנומען מיט א שטארקער פלייסיגקייט און דעם לערנען אין דעם פארשטאנד פון חסידות, ער איז געווארן באקאנט מיט זיין חסידישקייט און אפגעהוטנקייט, מיט זיין באשעפטיגונג אין דאווענען, און איז געווארן באקאנט אלס "עובד"
אין יאר ה'תרמ"ג נאך די פטירה פון זיין פאטער, האבן די חסידים אויפגענומען רבי שלום דובער אלס ממלא מקום פון פאטער, רבי אין ליובאוויטש, כאטש ער איז געווען דער צוויטער זון. אויס רעספעקט פאר זיין עלטערן ברודער, האט רבי שלום דובער נישט געוואלט איבערנעמען די רביסטעווע, הערשט אין יאר ה'תרנ"ד ווען זיין ברודער האט זיך געצויגן קיין וויטעבסק האט ער זיך געזעצט אויף זיין פאטער'ס ארט.
פאמיליע
אין יאר ה'תרל"ה האט רבי שלום דובער געהייראט מרת שטערנא שרה, א טאכטער פון זיין פעטער הרב יוסף יצחק שניאורסאהן פון אוורוטש, א זון פון דעם צמח צדק, און אן איידעם פון הרב יעקב ישראל טווערסקי פון טשערקאס. זייערע זון:
רעפערענצען
שניאורסאהן קאַטעגאָריע:ליובאוויטש
מלחמה
א מלחמה אדער קריג איז אז צוויי אדער מערערע פארטייען לענדער מענטשן שלאגן זיך ארום.
ס'קומט צו א קריג ווען צוויי מדינות האבן א געראנגל וואס זיי קענען נישט לייזן דורך דיפלאמאטישע מיטלען.
פסיכאלאגיע
די פסיכאלאגן האלטן אז מענטשן זענען בטבע אגרעסיוו, דעריבער מוזן זיי זיך שלאגן פון צייט צו צייט.
מארקסיזם
די מארקסיטישע טעאריע פון מלחמה האט אויך א באציאונג צו עקאנאמיק, אז מאדערנע מלחמות זענען פארשאפן דורך קאנקורענץ פאר רעסורסן און מארקן צווישן גרויסע אימפעריאליסטישע מעכטן, וואס שטאמט פונעם פרייען מארק און דער קלאס סיסטעם. טייל פון דער טעאריע איז אז מלחמה וועט נאר ווערן פארשוואונדן נאך א וועלטס מלחמה וועט פאסירן וואס קערט איבער פרייע מארקן און קלאס סיסטעמען. די מארקסיסטישע פילאסאף ראזא לוקסעמבורג האט טעאריזירט אז אימפעריאליזם שטאמט פון קאפיטאליסטישע לענדער וואס זוכן נייע מארקן. פארברייטערן די מיטל פון פראדוקציע איז מעגלעך נאר מיט א פארגרעסערונג אין קאנסומענט נאכפרעג. אזוי ווי די ארבעטער אין א קאפיטאליסטישער עקאנאמיע קענען נישט אנפילן דעם נאכפרעג, מוזן פראדוצירער זיך פארשפרייטן אין אנדערע מארקן צו טרעפן קויפער פאר זייער גוטער, אזוי פירנדיק אימפעריאליזם.
רעפערענצן
* קאַטעגאָריע:אינטערנאציאנאלע באציאונגען
פאסיל
די דאזיגע וויסענשאפט הייסט פאלאטעלאגיע וואס העלפט פאר די געאלאגישע פארשערס צו זיך אויסלערנען איבער די פערגאנגענע צייטן. ווי.צ.ב.ש האט מען געטראפן איבערבלייבענישען פון דינאזאריערס וואס האבן געלעבט ביז פאר 65 מיליאן יאר. אויך אין די היינטיגע שטיינער זעהט מען צייכענעס פון איר פרימיטיווער אלטע שטאנד.
עס קען זיין פוס טריט אפדרוקען אדער סיי וואס וואס געט סימנים פון א פריערדיג לעבן.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:פאלעאנטאלאגיע קאַטעגאָריע:פאסילען
מינאריטעט רעגירונג
א מינאריטעט רעגירונג פאסירט אין דער פארלאמענטארער רעגירונג סיסטעם ווען מער ווי צוויי פארטייען צעטיילן זיך מיט די זיצן און די פארטיי מיט די מערסטע זיצן ציילט נאך אלץ ווייניגער ווי די אנדערע פארטייען.
רוב מאדערנע רעגירונגען פון דער וועלט האבן א פארלאמענטארער סיסטעם און א מינאריטעט רעגירונג פאסירט פון צייט צו צייט. אין רוב פעלער וועלן די אפאזיציע פארטייען פרובירן אראפברענגן די מינאריטעט רעגירונג ווי שנעלער. מינאריטעט רעגירונגן האלטן געווענליך אן בערך א יאר צייט.
אין מדינת ישראל איז פאראן צענדליגער פארטייען און דארט האט קיין איין רעגירונג נאך נישט געווינען א מאיאריטעט.
קאַטעגאָריע:פאליטיק קאַטעגאָריע:טערמינאלאגיע
באנעם
באַנעם אדער קאגניציע איז א ברייטער טערמין וואס מיינט אין קורצן צו וויסן עס איז באנוצט אין גאר ראדיקאלע פארשידענארטיקע וועגן און אופנים דורך פארשידענע פרינציפן.
אין פסיכיאלאגיע, טוט דאס געוונעטלעך מיינען אנצורופן די אינפארמאציע פראצעסירונג קוק פון אן אינדיווידואל'ס פסיכאלאגישער פונקציאנירונג.
ברייטערע אפטייטשן פון דער מיינונג פון קאגניציע פארבינדט עס צו דער אנטוויקלונג פון באגריפן; אינדיווידואלע געדאנקען גאנגען, גרופעס, ארגאניזאציעס, און אפילו גרעסערע קאאליציעס פון זאכן קענען ווערן מאדעליזירט ווי געזעלשאפטן וואס נעמען זיך צונויף צו פארעמען קאנצעפטן. די עלעמענטן פון איטליכער 'געזעלשאפט' וועט האבן די ברירה און מעגליכקייט צו דעמאנסטרירן אנטוויקלענדע אויפירונגן בעת א קריזיס אדער מעגלעכקייט.
*
כ"ה תמוז
די טעג ווען כ"ה תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
25. tammúz
אליהו הנביא
ממוזער| אליהו הנביא זכור לטוב מיט קינדרלעך יידן (ציכונג) אליהו הנביא אדער זכור לטוב (אויך אליהו התשבי און אליהו הגלעדי) איז געווען א נביא, וואס האט געוואוינט אין "גלעד".
דער חת"ם סופר שרייבט אין א פלאץ אז עס זענען פארהאן צוויי אליהו הנביא'ס. {פעלט הסברה}
אליהו באווייזט ווינדער
אין די צייטן פון אחאב דער קעניג פון מלכות ישראל, ווען אחאב האט אנגעהויבן דינען עבודה זרה, האט אליהו אויסגערופן אז עס וועט קומען א טרוקנהייט אין לאנד, און אזוי איז טאקע געווען במשך דריי יאר, אליהו האט בדרך נס געהאט די גאנצע דריי יאר עסן און טרינקען.
קאַטעגאָריע:נביאים קאַטעגאָריע:ברית מילה קאַטעגאָריע:ליל הסדר
מרדכי דוד אונגער
רבי מרדכי דוד אונגער (געב' ה'תשי"ד) איז דער אדמו"ר פון באבאוו-45. זיין בית מדרש געפינט זיך אויף דער 45סטער גאס אין בארא פארק, ברוקלין, ניו יארק.
רבי מרדכי דוד איז נתמנה געווארן אלס רבי דורך א טייל באבאווער חסידים נאך דער פטירה פון זיין שווער, דער באבאווער רבי ר' נפתלי צבי האלבערשטאם, וואס האט קיין זון נישט איבערגעלאזט נאר צוויי איידעמער. דער עלטערער איידעם, רבי יהושע רובין, איז געווארן אויפגענומען אלס דער רב.
פון דער אנדערע זייט האבן רוב באבאווער חסידים אויפגענומען אלס באבוואער רב זיין פעטער רבי בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם, א ברודער פונעם פריערדיגן רב רבי נפתלי צבי הלברשטאם. צען יאר שפעטער האט רבי מרדכי דוד אפיציעל אנאנסירט אז ער וועט אננעמען דעם נאמען "באבוב45", באזירט אויפן פסק דין וואס איז דעמאלט געווארן ארויסגעגעבן.
ביאגראפיע
רבי מרדכי דוד איז געבוירן געווארן אין אמעריקע, א זון פון רבי יעקב יצחק פון דאמבראוו, א זון פון רבי בן ציון אונגער פון צאנז און אן אייניקל פון רבי חיים האלבערשטאם, דער ״דברי חיים״ פון צאנז. זיין מוטער איז געווען א טאכטער פון רבי יהושע אשר רויטבלאט, שעדליצער רבי. זייט דער פטירה פון זייער פאטער, איז זיין ברודער הרב בן ציון געווארן דאמבראווער רבי אין זייער פאטער׳ס בית המדרש אין ניו יארק.
רבי מרדכי דוד האט חתונה געהאט מיט מרת רבקה, טאכטער פון רבי נפתלי צבי האלבערשטאם, באבאווער רבי.
אלס קינד האט ער גערלערנט אין דער באבאווער ישיבה, און האט ארויסגעשיינט מיט א זעלטענער קלוגשאפט און חן. ער איז געווען פון די בעסטע בחורים אין באבאווער מתיבתא. ווען ער האט חתונה געהאט האט זיין זיידע דער באבאווער רב ר׳ שלמה זיך שטארק שטאלצירט מיט אים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי"ם קאַטעגאָריע:מענטשן פון בארא פארק
פארטי קוועבעקווא
די פארטי קוויבעקווא (פי-קיו) איז א פאליטישע פארטיי אין קוויבעק, קאנאדע. די פארטיי איז געגרינדעט געווארן אין 1968 אלס א פראנצויזישע פארטיי וועלכע פראמאטירט זעלבשטענדיקייט פאר קוויבעק זי זאל זיך אפטיילן פון קאנאדע.
יעדע פארטיי פירער אין איר היסטאריע איז אויך געווען פרעמיער מיניסטער פון קוויבעק אויסער אנדרעי באוקלעיר דער היינטיגער פירער וועלכער האט פארלוירן די וואלן אין 2007 און געפאלן צו דריט אונטער די עי-די-קיו און די ליבעראלן. קאַטעגאָריע:פאליטישע פארטייען קאַטעגאָריע:קוויבעק
ישכר דוב רוקח (א)
ממוזער|הר"ר ישכר דוב רוקח רבי ישכר דוב רוקח (ה'תרי"ד - כ"ב מרחשון ה'תרפ"ז) איז געווען רב אין בעלז, מזרח גאליציע, און דער דריטער רבי פונעם בעלזער חסידות, פון ה'תרנ"ד ביז זיין פטירה.
ער איז געווען א זון פון הר"ר יהושע רוקח. נאך זיין פאטער'ס פטירה האט ער איבער גענומען דאס רבנות פון בעלז און די רביסטעווע. ער האט אויך געפירט די מחזיקי הדת באוועגונג וואס זיין פאטער האט אויפגעשטעלט ער איז געווען א שטארקער לוחם קעגען ציונית און די אגודת ישראל.
משפחה
רבי ישכר דוב האט געהייראט מרת בתיה רוחמה, די טאכטער פונעם טשערנאבילער רבי'ן רבי זושא טווערסקי, דער זון פון רבי אהרן טווערסקי. זי איז נפטר געווארן יונגערהייט. זייערע קינדער זענען געווען:
נאך דער פטירה פון מרת בתיה רוחמה האט ער געהייראט בזיווג שני חיה דבורה די טאכטער פון רבי אברהם שמואל פיטשניק פון בערעזנא, אן אייניקל (פון ביידע עלטערן) פון רבי יחיאל מיכל, דער זלאטשאווער מגיד. זיי האבן געהאט זיבן קינדער:
קאַטעגאָריע:גאליציאנער אדמורי"ם ישכר דוב
נתן מברסלב
ציון פון רבי נתן|קליין|200px רבי נתן שטערנהארץ (ה'תק"מ - י' טבת ה'תר"ה) אויך באקאנט ביי די ברסלעווער חסידים אלס ר' נתן מברסלב איז געווען דער הויפט תלמיד פון רבי נחמן מברסלב, אגרויסע עובד השם מאהבה.
נאך זיין רבי׳נס פטירה האט ער איבער גענומען די הנהגה פון די חסידים.
יונגע יארן
ער איז געבוירן געווארן שנת ה'תק"מ, ער איז געווען א איידעם ביי רבי דוד צבי נעמיראווער וואס איז געווען רב אין דריי אידישע קהלות אין אוקריינע, מאהלוב, שאריגראד. מיט דער צייט איז ער צוגעצויגן געווארן צו חסידות, ער איז געפארן צו רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב, רבי זושא פון האניפאלי, רבי שלום שכנא, רבי גדליה מליניץ, רבי אברהם דוב מחמעלניק. ביי די 22 יאָר איז ער געווארן א ברסלבער חסיד.
ר' נתן דער תלמיד
ר' נחמן מברסלב האט פארמאגט אסאך תלמידים, ער זעלבסט האט אמאל געזאגט אז ער האט "ששים גבורים" זעכציג שטארקע לייט וואס דינען השי"ת מיט שטארקייט, אבער דאס מערסטע וואס עס איז געבליבן פון אים איז דורך זיין תלמיד ר' נתן. ר' נחמן האט אים געהאלטן פאר זייער חשוב, ער האט געשריבן אלע ספרים פון רבי נחמן מברסלב, ער איז דער שרייבער און דרוקער פון ביידע חלקים פון ליקוטי מוהר"ן, שיחות הר"ן, חיי מוהר"ן סיפורי מעשיות א.א.וו..
ר' נתן איז געווען דער ריכטיגער דולה ומשקה פון זיין רבין פאר אנדערע, אויפן באפעל פון זיין רבין האט ער גערעדט זייער אסאך צו מענטשן זיי דערנענטערן צו השי"ת און צו דעם דרך החסידות פון ר' נחמן. אין ברסלבער ספרים ווערט געברעגט אסאך מאל ווי ר' נחמן האט זיך אויסגעדריקט "פון מיר ווייסן נאר נתן, און נפתלי אביסל". פון גאנץ אנהייב האט ר' נחמן דערנענטערט צו זיך זיין תלמיד ר' נתן, נאך פאר ער איז געקומען צו אים האט ער געזאגט פאר זיינע חסידים: איך זע א נשמה אויף דער אוקריינע. ער האט אויך געזאגט אז דורך דער נשמה וועט מען קענען פארשטיין אלע סודות התורה אפילו כתבי אר"י, דורך זיין וועג. ר' נחמן האט אויסגעלערנט זיין תלמיד פונקטליך ווי אזוי צו שרייבן זיינע תורות.
פאר ר' נתן איז געקומען צו ר' נחמן האבן אנדערע תלמידים געשריבן די תורות, אבער ר' נחמן איז נישט געווען צופרידן פון זייער סטיל, און ווען ר' נתן איז געקומען צו ר' נחמן האט ר' נתן איבערגענומען די שרייב ארבייט, ער האט געשריבן רוב תורות פון ליקוטי מוהר"ן ביידע חלקים, דאס ספר סיפורי מעשיות, חיי מוהר"ן, שיחות הר"ן, שבחי הר"ן, און האט מעתיק געווען דעם ספר המדות. ר' נחמן האט אמאל געזאגט אז מען מוז אנערקענען די גוטס פון ר' נתן ווען נישט ער וואלט נישט געבליבן פון מיר קיין בלעטעל שמות.
דגניה א'
דגניה א' איז דער ערשטער קיבוץ געגרינדעט אין ישראל. "דער נאָמען דגניה נעמט זיך פון די פינף מינים (חמשת מיני דגן) וואס וואַקסן אין ארץ ישראל.
נתן מברסלב
ר' נתן דער תלמיד
די תורות פון ר' נחמן אין ליקוטי מוהר"ן האט ר' נתן געשריבן און מגיה געווען, עס אריין געטראגן צו זיין רבי'ן און זיין רבי האט עס איבערגעקוקט און פאראכטן, און דערנאך איז עס געווען ראוי צום דרוק (זע ליקוטי מוהר"ן).
דגניה א'
געשיכטע
דגניה א' (אָדער דגניה, ווי זי איז גערופן ביז די פאַרלייגן פון דגניה ב' אין 1920) איז געגרינדעט אין 1910 אויף די באדן פון אום דזשוני (דארף געגנט דערמאנט אין דער משנה ווי גון דאָרף, אַרייַנגערעכנט 3,000 דונאם מזרח פון דעם ירדן טייך זענען געקויפט דורך די דזשנף אין 1904).
נתן מברסלב
ר' נתן דער תלמיד
ר' נתן האט טייער געהאלטן יעדעס ווארט וואס איז ארויסגעקומן פון די מויל פון זיין רבי'ן ער האט עס געשריבן און געדרוקט און עס גע'חזר'ט מיט אלע זיינע ארומיגע.
דגניה א'
געשיכטע
קאַטעגאָריע:קיבוצים
נתן מברסלב
דער מנהיג פון חסידי ברסלב
מיט דער צייט האט ער צוגעצויגן צו זיך כמעט אלע קינדער און אייניקלעך פון די תלמידים פון רבי נחמן, ער האט אויפגעשטעלט אן אייגענארטיג חסידות, אנדערש ווי אנדערע חסידות פון יענער צייט, ער איז נישט געווארן קיין ממלא מקום פון זיין רבין נאר א ראש החבורה, און ער האט דערמיט באוויזן אז מען קען אנהאלטן א חסידות, זיין צוגעבונדען צום רבין, אפילו דער רבי לעבט שוין נישט.
די גרויסע מחלוקת
דער דאזיגער צוגאנג צו חסידות האט געברענגט אויף אים אסאך התנגדות און מחלוקת, אין די יאָרן פון ה'תקצ"ה – ה'תקצ"ח האט מען אים גאר שטארק גע'רודפ'ט, דער סאווראנער רבי ר' משה צבי האט אויף אים געשריבן א חרם, ווי ער שרייבט אז מען טאר נישט שטיין אין די ברסלבער ד' אמות,, מען טאר נישט נעמען קיין מלמד פאר די קינדער א ברסלבער, א שוחט פון די ברסלבער איז נישט בארעכטיגט צו שחט'ן, ווי מען טרעפט די ברסלבער דארף מען זיך דערווייטערן. דער המון עם האט אנגענומען די ווערטער פונעם סאווראנער און מען האט געטריבן און געיאגט ר' נתן מיט זיינע תלמידים מיט אזוינע רדיפות וואס האט נישט זייער גלייכן אין דער היסטאריע פון חסידות.
זיינע מתנגדים האבן אים פאר'מסר'ט פאר דער רעגירונג אינסטאנצען מיט פארשידענע מסירות 1) ער האלט זיך פאר א נביא. 2) ער האט א דרוקעריי און ער דרוקט ספרים נישט דורכן צענזור פון דער רוסישער רעגירונג. 3) ער מאכט משוגע זיינע תלמידים. זיינע מתגנדים האבן אים געוואלט פארטרייבן קיין סיביר וואו ער וועט גארנישט קענען לערנען און פארשפרייטן זיין רבינס לעהרע, מען האט אים איינגעזעצט אין תפיסה און אים גע'משפט צוזאמען מיט מענשטן וואס די רעגירונג האלט מען דארף זיין הרג'ענען. ביי דער ענדע האט מען אים בלויז פארטריבן פון זיין שטאט ברסלב, קיין נעמיראוו. ער איז דארט געווען דריי יאָר פון שנת ה'תקצ"ה ביז אנהויב שנת ה'תקצ"ט, דעמעלטס האבן זיך זיינע מתנגדים איבערגעבטן מיט אים, און ער איז צוריק געקומען קיין ברסלב.
טראץ די גרויסע רדיפות האט ר' נתן אנגעהאלטן זיין וועג, ער האט דאס אויפגעוויזן אין זיינע ספרים וואס ער האט פארפאסט די אכט בענדער ליקוטי הלכות, ווי אויך זיינע בריוון וואס זענען שפעטער צוזאמען גענומען און געדרוקט געווארן מיטן נאמען עלים לתרופה.
רשימה פון זיינע תלמידים
אייניגע תלמידים פון ר' נתן
1) זיין משמש און גבאי ר' נחמן טולטשינער
2) ר' אפרים ב"ר נפתלי.
3) ר' נחמן דער רב אין טשעהרין.
4-5) די שותפים ר' אבא'לע און ר' אברהם בערנ'יו אן אייניקעל פון רבי נחמן (ביידע זענען געווען גאר גרויסע עשירים אין אוקריינע).
6) ר' יצחק פון לאידיזין.
8) זיין שוועסטער קינד ר' יצחק אייזיק.
9-10) ר' יצחק אייזיק יוסף מיט זיין זון ר' פנחס יהושע.
11-12) ר' לייבעל'ע חתן ר' ראובן מיט זיין זון ר' נתן.
13 - 14) ר' עוזר פון אומאן מיט זיין זון ר' נחמן.
16-15) ר' משה מיט זיין ברודער ר' אברהם חיים פון אומאן.
17-18) ר' משה און זיין ברודער ר' זיינוויל פון ברסלב.
זייער אסאך תלמידים פון רבי נחמן מברסלב זענען געווען צוגעבונדען צו ר' נתן און אים געהאלפן פארשפרייטן דאס ברסלעווער חסידות.
זיינע קינדער און אייניקלאך
ר' נתן'ס קינדער זענען געווען:
כמעט אלע זיינע קינדער און אייניקלעך זענען געווען ברסלבער חסידים און אסאך פון זיי האבן אנגעפירט דאס חסידות. דאס מערסטע באקאנט איז ר' מיכל ר' יצחק׳ס. אויך זיין אור־אייניקעל ר' אברהם שטערנהארץ איז געווען פון די גרויסע ברסלבער חסידים אין אומאן און דערנאך אין ארץ ישראל.
זיין פטירה
ר' נתן איז נסתלק געווארן שנת ה'תר"ה עשרה בטבת.
זיינע ספרים
ליקוטי הלכות, ליקוטי תפלות, ימי מוהרנ"ת, עלים לתרופה, שמות הצדיקים
קאַטעגאָריע:ברסלבער
טאנגא (טאנץ)
250px|left טאנגא איז א פארפאלק טאנץ ווען דער מאן פירטאן די פרוי. די טאנץ שטאמט פון בוענאס איירעס אין ארגענטינע. עס ווערט באגלייט מיט א פיאנא און א פידל.
קאַטעגאָריע:טאנץ
בר מצוה
ס'דא וואס פירן זיך שוין צו פייערן דעם בר מצוה א מאנאט בעפאר דעם, אבער דער בחור איז נאכנישט מחויב מיט מצוות ביז זיין 13טע געבורט-טאג.
כ"ד תמוז
די טעג ווען כ"ד תמוז קען געפאלן:
יארצייטן
24. tammúz
מייקל סטיינהארט
מייקל סטיינהארט (מייקל שטיינהרט) (געב' 7טן דעצעמבער 1940, ברוקלין) איז א אידישער מולטי ביליאנער וואס האט געמאכט זיין רייכטום פון אנפירן א געלונגענע העדזש פאנד אויף וואל סטריט.
ער האט דאס אלץ אויפגעגעבן זיך אפצוגעבן זיין געלט און זיין לעבן אויפצוהאלטן די אידישקייט און אידישן פאלק פארן עתיד.
איינע פון זיינע הויפט דערגרייכונגען און אויפטוען איז די אנטוויקלונג פון דעם געבורטרעכט פונדאציע וואס צאלט אויס פאר יעדן אידישן בחור אדער מיידל א פרייען איינמאליגן טיקעט צו פליען קיין ארץ ישראל און טורן דאס לאנד. דאס טוט לויט אים שטארקן די קשר פון א איד צו זיין שורש אז ער וויזיט זיין לאנד וואס טראגט א גרויס חלק פון זיין טראדיציע און זענהדיג דאס אלעס ערוועקט דאס אינעם אינגן מענטש א ברען און ליבע צו זיין פאלק נישט חתונה האבן מיט קיין גוים און פארבלייבן אידיש.
לינקען
קאטעגאריע:יידישע ביזנעסלייט קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן
ישוס ריכטיגע קירכע
‫ ישוס ריכטיקע קירכע איז אַ קריסטלעכע שטרעמונג, געגרינדט געװאָרן אין כינע 1917, זי פֿאַרמאָגט 1.5 מיליאָן גלײַבערס איבער דער גאַנצער װעלט. אײנע פֿון זײערע מיצװת איז צו היטן שבת. ‬
די עיקרדיקע אמונות פון דער קירכע
קאַטעגאָריע:רעליגיע קאַטעגאָריע:קריסטנטום
פאלעאנטאלאגיע
פאַלעאָנטאָלאגיע איז די שטודיע פון וויאזוי לעבן האט זיך אנטוויקלט אויף דער ערד.
עס איז באזירט אויף די פאסיל רעקארדס וואס מ'טרעפט און זוכט כסדר פריש.
קאַטעגאָריע:זאאלאגיע קאַטעגאָריע:געאלאגיע
פויליש
פּויליש (Polski פאלסקי) איז אַ סלאַווישע שפּראַך וואָס שטאמט פֿון פּוילן.
קאַטעגאָריע:פוילן *
יהושע רוקח
קליין|הרב יהושע רוקח פון בעלזא רבי יהושע רוקח (ה'תקפ"ה - כ"ג שבט ה'תרנ"ד, 1823 - 1894) דער צווייטער אדמו"ר אין בעלזא, וואס איר קייט אפשטאם איז אין מזרח גאליציע  (היינט אין אוקריינא).
ביאגרפיע
רבי יהושע רוקח איז געווען דער יינגסטער קינד פון רבי שלום רוקח (דער שר שלום), דער גרינדער פון בעלזער קייט און פון דער רביצין מלכה רוקח.
ער האט געהייראט מיט דער רביצין רבקה מרים, א טאכטער פון הרב שמואל אשכנזי און דאס אוראייניקל פון רבי אברהם יהושע העשיל פון אפטא (דער "אוהב ישראל" מאפטא). איז געבוירן געווארן צו זיי פינף זין און דריי טעכטער:
ער האט גענומען אלס זיווג שני זיין ניכטע (א טאכטער פון זיין ווייב רבקה מרימ'ס שוועסטער), און געהאט מיט איר א טאכטער:
אין ווינטער יאר ה'תרנ"ד (1894) ער איז אריבער א קאמפליצירטע אפעראציע אין וויען, עסטרייך, וואס צוליב דעם ער איז נפטר געווארן, ווייל ער האט נישט געקענט זיך רעסטאוורירן. ער איז אריבערגעפירט געווארן אין א באן קיין בעלזא, דארטן איז אפגעריכט געווארן זיין לוויה, ווען טויזנטער פון די ארומיקע געגנטן זיינען אנגעקומען צו צעטיילן אים דעם לעצטן כבוד. ער איז באגראבן געווארן אין בית החיים אין דעם שטעטל בעלזא, לעבן דעם קבר פון רבי שלום זיין טאטע.
זיין קרוינונג
מיט זיין טאטנס פטירה אום כ"ז אלול ה'תרט"ו (1855), כאטשיק ער איז געווען דער יינגסטער פון די זין, ער איז געקרוינט געווארן אלס רב פון בעלזא שטעטל, און אלס א רב און פירער פון טויזנטער בעלזער חסידים אין אייראפע און אין דער גאנצער וועלט.
זיין אידעאלאגיע
ער איז באקאנט געווארן פון זיין אידעאלאגישער אומדורכקומענדיקער קאמף אין די רעפארמען און אין דער יידישע בילדונג-באועגונג. צו דעם ציל, ער האט אויפגעשטעלט אין יאר ה'תרל"א (1871) די באוועגונג "מחזיקי הדת", די ערשטע פרומע פּאליטישע באוועגונג אין היסטאריע, און האט געגרינדעט די ערשטע פרומע צייטונג "קול מחזיקי הדת". די באוועגונג פאראייניקט די פרומע רייען אין גאליציע, און טיילן פון אונגארן און די ארומיקע געגענטן, און פארשטייערס פון זייער נאמען האבן זיך פארמעסט צו דעם פּארלאמענט, און זיי זיינען געקליבן געווארן צו דעם עסטרייכן פּארלאמענט.
כאטש זיין קעגנשטעל צו די יידישע רעפארמאציעס, ער ווערט גערעכענט צו אן אמתער אוהב ישראל, און ער האט מקרב געווען יעדן ייד ווי ער איז, מיט א טענה אז "ווי מיר הארעווען צו פארענטפערן א הארטער רמב"ם, אזוי איז א מצוה צו פארענטפערן א הארטער ייד".
זיין פערזענלכקייט
ער איז געווען זייער אן אקטיווער אין דער געזעלשאפט אינטערסן, און ער ווערט גערעכנט צו דעם איינעם פון די גרויסע חסידישע פירערס אין אייראפע אין זיין דור. אין זיינע טעג, בעלזא חסידות האט אויפגעשטיגן צו די איינע פון די גרויסע חסידיזמען.
ער ווערט גערעכענט צו א גרויסער תלמיד חכם, א שארפער און א שפּיציקער, כריזמאטישער און מיט אן אנפירערשאפט פעיקייט, און מענטשן באצויבערט געווארן פון זיין סארט ספעציעלע פּערזענטלעכקייט.
זיין נאמען איז באקאנט געווארן אלס א בעל מופת און ישועות, און טויזענטער האבן געשטראמט צו אים צו זיך בענטשן פון זיין מויל, און צו געהאלפן ווערן פון זיין אומנאטורלעכע קראפטן וואס ר' יהושע געבענטשט געווארן מיט זיי. מענטשן אויך האבן געגלויבט אז ער זעט מיט רוח הקודש, און ער ווייסט צוקונפטיקע זאכן, און זאכן וואס פארגעקומען געווארן אין דער ווייטנס פון אים, אי אין צייט אי אין פלאץ.
זיינע תורות
טיילן פון זיינע תורות פארעפנטלעכט געווארן אין ספר מהר"י (ראשי תיבות: מורנו הרב רבי יהושע) אין "מישור" פארלאג, בני ברק. און אין ספר ביאורי החסידות אין אינסטיטוט "אור הגנוז" פראלאג, ירושלים.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:בעלזער רבי'ס
איילבירט
קליין|250px|אן איילבירט פארקויפער אין טערקיי איילבירט אדער מאַסלינע (זייטונע: ירושאלמיש (פון אראביש זיתון):) איז א פרי וואס שטאמט פון די לענדער ארום דעם מיטלענדישן ים. מען עסט אים נאך וואס מען זויערט אים. פון איילבירטן מאכט מען בוימל. אן איילבירט בוים קען בלייבן לעבן מער ווי 1,000 יאר.
איילבירט איז איינע פון די שבעת המינים.
אין דער תורה
דער חומש דערציילט אין פרשת נח אז נח האט ארויסגעשיקט א טויב פון דער תיבה, און זי איז צוריקגעקומען מיט אן איילבירט צווייג אין איר מויל. דאס איז געווען א סימן אז דאס מבול וואסער ווערט נידעריקער און מען קען באלד אראפגיין פון דער תיבה.
בדיקת תולעים
אין דעם איילבירט קען זיך געפינען גאנץ עפטערס אינסעקטן (שרצים). ווען עס געפינט זיך טונקעלע פלעקן אינדרויסן פון דעם איילבירט, דארף מען עס נאך קאנטראלירן דורך אויפשניידן ביים ארט פון פלעק ביז אינווענדיק, אויב דער פלעק געפינט זיך אויך אויף דעם פלייש פון אינווענדיק איז דאס א באווייז אז דער איילבירט איז ווערמיג. אין דער ראסע סאהרי (Souri) געפינט מער עפטער ווערמיגע פרוכט, דאגעגן אין דער ראסע מאנזאנילוי (Manzanillo) וועלכע זענען גרעסערע פרוכט געפינט זיך מינדער ווערם. שווארצע איילבירטן זענען שווער צו קאנטראלירן וויבאלד עס איז שווער צו דערקענען צו דאס פלייש איז פלעקיג איבער זייער שווארצע פארב.
מצוות התלויות בארץ
דער איילבירט איז פון די פרוכט וואס וואקסט אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל, און מען דארף מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ) : תרומות, מעשרות, שמיטה.
שמיטה
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם איילבירט די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש אב פון דעם זיבעטן יאר, וויבאלד דעמאלס הייבט שוין אָן צו צייטיגן די ביליגערע ראסען. דער ראסע מאנזאנילוי וועלכער ווערט פיל געברויכט פאר שימורים צייטיגט אין חודש אלול, און דער ראסע סאהרי הערשט אין חודש תשרי פון אכטן יאר.
רעפערענצען
קאַטעגאָריע:פרוכט קאַטעגאָריע:פרוכט פון ארץ ישראל
מבאר רבותינו
מבאר רבותינו איז א תורה בלעטל ארויסגעגעבן דורך הרב חיים אליהו פאללאק, מח"ס "מבאר השבת", אונטערן נאמען פון קהל אפסי ארץ ד'נאנאש.
הגם עס איז פון די איינציגסטע גליונות וואס האלטן זיך נאך צום אלטמאדישן שטייגער, און איז געדרוקט שווארץ אויף ווייס, ציט עס צו זיך פילצאליגע היימישע ליינער, צוליב די פילע אינהאלטסרייכע מאמרים וואס עס פארמאגט.
די שענסטע מדור איז באקאנט אלס "מבאר השבת", מלוקט און צוזאמגענומען אלץ וואס שייך דעם הייליגן שבת, אנגעהויבן פון הכנה צום שבת, און יעצט האלט עס ערגעץ אינמיטען די זמירות פון פרייטאג צו נאכטס. עס איז שוין ארויסגעקומען פאראיאר א הערליכע באנד "מבאר השבת" שיין אויפגעזעצט און איבערבאארבעט די מאמרים אויף שבת.
אויך איז דא וועכענטליך א מאמר אויף א יארצייט פון א צדיק וואס געפאלט אויס די קומענדיגע וואך, וואס פון דעם איז אויך ארויסקומען א ספר, און נאך א אינטערסאנטע מדור איז "נפלאות מתורתיך", וואס דארף אויפציווייזן אז אלע נייע ערפינדונגען און היינטיגע חכמות געפונט מען שוין באמת אין דברי חז"ל, פילע לויבן אויס דעם מאמר, אבער רעדן זיך אפ אז נישט אלץ פארשטייט וואס ער שרייבט דארט, אבער אנדערע קריטיקירן עס אלץ נאריש און נאאיוו, און מאכן עס אינגאנצען אוועק.
וועבלינקען
קאטעגאריע:תורה בלעטער קאטעגאריע:נאנאש
וויען
וויען איז די הויפטשטאט פון עסטרייך, און אויך איינער פון די ניין שטאטן פון עסטרייך. מיט א באפעלקערונג פון 1.7 מיליאן, איז וויען קלאר די גרעסטע שטאט אין עסטרייך, ווי אויך דער קולטור, עקאנאמישער און פאליטישער צענטער. זי איז די 10טע גרעסטע שטאט אין דעם אייראפעישן פארבאנד. וויען ליגט אין דער מזרח זייט פון עסטרייך גאנץ נאנט צו טשעכיי, סלאוואקיי און אונגארן. לינקס|קליין| 160px|[[פאן פון שטאָט/שטאַט פון וויען]]
טרעפּ
מען נוצט אויך דאס ווארט אין לשון קודש מעלות צו דערצייכן א גייסטליכע דערהויבנקייט, וו.צ.ב. שטייגן אין לערנען, וואס באדייט צו פערמאגן מער ידיעות און נענטערקייט צום תורת השם.
וויען
היסטאריע
אנהייב, איז וויען געגרינדעט געווארן אלס א קעלטישער שטאט, אומגעפער 500 יאר פאר דער קריסטלעכער ציילונג. 15 יאר פאר דער ציילונג, וויען איז פארוואנדלט געווארן אין א גרענעץ שטאט, און א מיליטערישן לאגער מיטן נאמען "ווינדאבאנא" איז אויפגעשטעלט געווארן דארט מיט א ציל צו באשיצן די רוימישע אימפעריע פון די פארצייטישע דייטשע שבטים. אין די מיטל אלטער יארן, איז וויען געווען די הויפטקווארטיר פון דער באבאנבערגער דינאסטיע, און נאכדעם פון דעם האפסבורגער הויז. דערנאך האט זיך די שטאט פארוואנדלט אין א הויפטשטאט פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע. די אינוואזיעס פון די אטאמאנישע סאלדאטן אין דער 16סטן יארהונדערט און אין דער 17סטן יארהונדערט האבן זיך אפגעשטעלט און אויפגעהערט אין וויען. אין יאר 1526 דורך דער צייט פון סולטאן סוליימאנ'ס הערשאפט, וויען איז געשטאנען בעפאר א ווירקליכער און א וועזנטליכער געפאר, פאלגנדיג א באלאגערונג וואס די שטאט איז געלייגט געווארן אין. אין יאר 1683 די שטאט איז ווידערמאל געשטאנען בעפאר א סכנה. קליין|לינקס|א בליק אויף דער שטאט
טרעפּ
קאטעגאריע:לעבנסשטייגער
וויען
היסטאריע
צווישן די יארן 1806 און 1867, איז וויען געווען די הויפטשטאט פון דער עסטרייכישער אימפעריע, און אנפאנג פון יאר 1867 און ביז יאר 1918, די הויפטשטאט פון דער עסטרייך אונגארישער אימפעריע. אין יאר 1815, איז אפגעהאלטן געווארן אין דער שטאט דער "וויענער קאנגרעס" אין וועלכן האט מען באשטימט פונדאסניי די נאציאנאלע גרענעצן פון אייראפע, נאכדעם וואס נאפאלעאן באנאפארטע האט פארלוירן אין דער "וואטערלו" באטאליע.
בראסלעווער חסידות
קליין|מרכז| סמל פון ברסלברס חסידים קליין|מרכז| חסידי ברסלב בציון ה[[רשב"י במירון]] דאס בראסלעווער חסידות איז א חסידות וואס איז אויפגעשטעלט געווארן אומגעפער אין יאָר ה'תקמ"ח (1780) דורך דעם צדיק רבי נחמן, אויפן נאמען פון שטעטל בראסלעוו אין אוקראינע וואס איז אין איר אויפגעשטעלט געווארן. ר' נחמן האט געזאגט רמזים פארוואס ער וויל זיינע חסידים זאלן זיך רופן מיטן נאמען "ברסלב".
וויען
היסטאריע
אין דער ענדע פון דער 19סטן יארהונדערט און אנהייב דער 20סטן יארהונדערט, האט וויען באדינט אלס גאר א וויכטיגן צענטער פון קולטור און וויסנשאפט אין דעם אייראפעישן קאנטינענט. קליין|דער שענברון שלאס אין וויען
בראסלעווער חסידות
בראסלעווער חסידות' איז אימער געווען זעלדן ביי א טייל פון אנדערע חסידות'ן, אלס אירע נייע געדאנקען. וועגן דעם האבן זיך א טייל פון אנדערע חסידות'ן מיט איר געקריגט.
זייער איינציגער רבי איז געווען ר' נחמן; זייט אים האבן זיי נישט געהאט קיין רבי. דעריבער האבן זיי היינט צוטאגס נאר משפיעים.
וויען
מוזיקער פון וויען
פילע בארימטע מוזיקער זענען געבוירן געווארן אין וויען, צווישן זיי זענען ווי פאלגנד: פראנץ שובערט, יאהאן שטראוס דער פאטער, יאהאן שטראוס דער זון, ארנאלד שיינבערג און פריץ קרייזלער.
בארימטע מוזיקער וואס זענען געקומען ארבעטן אין ווין פון אנדערע טיילן פון עסטרייך און דייטשלאנד זענען יאזעף היידן, וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט, לודוויג וואן בעטהאוון, אנטאן ברוקנער, יאהאנעס בראהמס און גוסטאוו מאהלער. קליין|רעכטס|אנזיכט אויף דעם ביוראס-קווארטאל פון וויען ביינאכט קליין|לינקס|דער טי-מאביל צענטער אין וויען
יידישע געמיינדע
פילצאליגע אידן האבן געוואוינט אין וויען פאר דעם חורבן אייראפע.
נאך דער צווייטער וועלט קריג האט מען אויפגעשטעלט די אידישע געמיינדע פונדאסניי, און היינט צו טאגס וואוינען אין וויען הונדערטער יידישע משפחות פון פארשידענע היימישע קרייזן חסידישע און ליטווישע. דורך די פארלויפענע יארן זענען אויפגעשטעלט געווארן בתי מדרשים, ישיבות, חדרים, כוללים, מיידל שולעס און כשר'ע געשעפטן. אלס רב פון דער חסידישער קהילה און פון בית המדרש "קהל חסידים" דינט רבי אברהם יונה שווארץ.
דערצו, איז דא א קהילה אין וויליאמסבורג, אין פאראייניקטע שטאטן וואס רופט זיך "קהל עדת יראים וויען" פון חרדי'שע אידן אפשטאמיג פון וויען.
קליין|לינקס|וויענער שטאט-טעמפל, די איינציגסטע שוהל וואס האט איבערגעלעבט די קריסטאל נאכט
קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע קאַטעגאָריע:שטעט אין עסטרייך
קיעוו גובערניע
די קיעווער גובערניע (, קיאיווקאַ אבלאַסט; אויך קיאיווטשטשינא - ) איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז די הויפטשטאט פון אוקראינע, קיעוו. די שטאט קיעוו אליין געהערט נישט צו דער גובערניע. די גרעסטע שטאט אין דער גובערניע איז שווארצע טומאה.
געאגראפיע
די קיעווער גובערניע האט א שטח סה״כ פון 28,100 קוואדראט ק״מ (בערך 35 מאל דעם שטח פון קיעוו שטאט) און איז פלאצירט אין צפון־צענטראל אוקראינע. צו מערב גרענעצט זי די זשיטאמירער גובערניע, צו דרום־מערב – וויניצער גובערניע, צו דרום – טשערקאסער אבלאסט, צו דרום־מזרח – פאלטאווער גובערניע, צו מזרח און צפון־מזרח – טשערניגאווער גובערניע, און צו צפון – די האמעלער גובערניע פון בעלארוס.
היסטאריע
די גובערניע איז געשאפן געווארן אין דער אוקראינישער סאוועטישער סאציאליסטישער רעפובליק דעם 27סטן פעברואר, 1932.
שטעט אין קיעווער גובערניע
קאַטעגאָריע:אוקראינע
קריאת התורה
קריאת התורה - ליינען פון א כשר געשריבענע ספר תורה מיט די טראדיצאנאלע ניגון לויט די טעמי המקרא.
אויף אידיש רופט מען עס אין קורץ "ליינען", אדער די וואס רעדן ענגליש רופן עס "ליין" (I AM STUDYING TO LAIN).
טעם
לערנען תורה, כדי צו וויסן וויאזוי צו לעבן.
מנין
נישט יעדער דארף אויסהערן, אבער עס מוז זיין צען וואס הערן ווייל דער מצוה איז ליינען.
שמועסן ביים ליינען
קאטעגאריע:מצוות און מנהגים
קוויבעק
קוויבעק אנטהאלט די גרעסטע פראנצויזישע באפעלקערונג אין צפון אמעריקע און פראנצויזיש איז דארט די אפיציעלע שפראך. די פראנצויזן האבן עטליכע מאל זיך פרובירט אפטיילן פון קאנאדע און גרינדן א זעלבסשטענדיג לאנד אבער אן ערפאלג. קוויבעק פארמאגט אן אייגענע פראווינציאנאלע רעגירונג וועלכע טוט איינקאסירן שטייערן און סערווירט א רייע סאציאלע פראגראמען וועלכע איז נישט פאראן אין די אנדערע פראווינצן.
די הויפטשטאט פון קוויבעק איז קוויבעק סיטי.
אין די לעצטע 35 יאר זענען די ליבעראלן און די פי-קיו געווען די צוויי אפיציעלע פארטייען וועלכע האבן זיך געטיילט מיט דער רעגירונג און האבן איינגעפירט פארשידענע סאציאלע פראגראמען אן קיין שום שטער. אין די לעצטע עטליכע יאר איז די עי-די-קיו אריינגעקומען אלס א יונגע פראנצויזישע פארטיי וועלכע איז מער רעכט געשטימט און האט גענאסן א באגרעניצטע שטיצע פון אלע ווינקלן. אום מערץ דעם 26'סטן 2007 האט די עי-די-קיו זיך ארויפגערוקט צווייט צו די ליבעראלן אין די פראווינציאלע וואלן. און אקטאבער דעם ערשטן 2018 האט די סי-עי-קיו געוואנען א מאיאריטעט, און די ליבעראלן זענען געווארן די אפיציעלע אפאזיציע.
קוויבעק האט 75 פון די 308 זיצן אין דעם פעדעראלן פארלאמענט וואס געפונט זיך אין דער הויפטשטאט אטאווא. נאך די לעצטע וואלן וואס זענען פארגעקומען יאנואר 2006 האט די פראנצויזישע בי-קיו פארטיי - וואס איז נאנט פארבונדן מיט דער פראווינציאלער פי-קיו פארטיי - געווינען 51 זיצן, די פעדעראלע ליבעראלן 13, די קאנסערוואטיוון 10 און 1 זעלבשטענדיגער.
היסטאריע
דער ערשטער אייראפעער וואס איז אנגעקומען צום געגנט פון קוויבעק איז געווען דער אויספארשער זשאק קארטיער, וואס איז ארויפגעפארן די לענג פונעם סאנט לארענס טייך אין 1535.
קאַטעגאָריע:קוויבעק
צווייטע לבנונישע מלחמה
לבנון קריג 2006 (אין ישראל די צווייטע לבנונישע מלחמה), איז דער נאמען פון צה"ל'ס אקט קעגן דער חיזבאלא אין דרום זייט פון לעבענאן. דער אקט האט זיך אנגעהויבן י"ז תמוז ה'תשס"ו, אין פארלויף פון 34 טעג ביז כ' אב. צוליב דעם וואס די כעזבאלא האבן פארכאפט צוויי ישראלישע סאלדאטן. ביי דער מלחמה האבן כעזבאלא ארויס געשאסן 3,900 ראקעטן אויף צפון זייט פון ישראל, 12,000 בלאקן געשעדטיק. די צאל פון די טויטע ביי 163 ישראליען (פון זיי 119 סאָלדאַטן און 44 בירגער) און ארום 1,736 ליבאנאנער ווען ארום 600 פון זיי זיינען כעזבאלא קעמפערס.
די פארכאפונג איז געקומען באלד נאך וואס די כאמאס האבן אויך פארכאפט א סאלדאט מיט א פאר טעג צוריק מיטן ציל זאל מדינת ישראל באפרייען געפאנגענע טעראריסטן, אין דעם שוווּנק האבן די כיזבאלא אויך דאס געטון מיטן זעלבן ציל צו באפרייען זייערע מענטשן פון די ישראלישע תפיסה.
די צה"ל זיינען ארויס מיט געווער קעגן די חיזבאלא און האבן דערווייל צושאסן הונדערטער צילן ריכטונגען אין ליבאנאן און אין איר הויפט שטאט ביירוט כדי צו אומבריינגען די כעזבאלא פון גרעניץ און זאלן נישט קענען אין דער צוקונפט שיסן מער ראקעטן אדער פאנגען ישראליער.
די שאצונג פון שאדן פאר מדינת ישראל שטייט ביי 9 מיליארד שקל.
די מלחמה האט זיך געצויגן 34 טעג. כ' אב איז אפגעקומען א פייער שטילשטאנד צווישן ביידע זייטן נאך וואס דער יו-ען האט אפגעמאכט אז א פרעמדע מיליטער וועט זיך פארזוימען ביים גרעניץ פון לבנון און אפהיטן די כעזבאלער פון טעראר אטאקעס אויף ישראל. אויך זאלן די כעזבאלער זיך אײנבײגן און לאזן די לבנונער מיליטער הערשן אויף דרום זייט פון לבנון.
קאַטעגאָריע:על אקצא אינטיפאדע קאַטעגאָריע:טעראר קאַטעגאָריע:לבנון
בייבי בומער
בעיבי בומער איז א טיטול צו די דור וועלכע איז געבוירן געווארן אין די יארן נאך די צווייטע וועלט קריג אין אמעריקע.
דער טייטש דערפון מיינט א שטארקע וואוקס פון קינדער.
סיבה פאר דעם שטארקן וואוקס
דער צווייטע וועלט קריג האט צושטערט שטעט און לענדער און די אמעריקאנער זענען געווען די וואס האבן צוגעשטעלט די מאטעריאל עס צוריק אויפצובויען, ממילא האט עס געמאכט א שטארקן עשירות און אמעריקע, האט מען געהאט מער קינדער.
אויכט איז דא וואס זאגן אז וויבאלד באותו זמן נאך די צווייטע וועלט מלחמה וואס די וועלט האט געליטן א גרויסע מאס פון הריגות, איז געווען א מאדע און אמעריקע פון פראדעצירן וואס מער קינדער, צו ערזעצן די פארלוסט.
עקאנאמישע נאכפאלגן
קאַטעגאָריע:אמעריקע קאטעגאריע:דעמאגראפיע
גינת ורדים
א שיינע תורה בלעטל וואס פלעגט ארויסגעגעבן ווערן דורך די זאלי פראקציע אין סאטמאר, וואס ארונים און זאלונים און אלוועלטליכע אידען צוגלייך פלעגן עס באוואונדערן, און היינט צוטאגס באדויערן אויף איר פארשוואונדען ווערן פון די מאפע.
עס האט אנגעהויבן צו ערשיינען אין זוממער שנת תשס"ד, אנגעבליך אלץ א אומפארטייאישע בלעטל, און האט אפילו כמעט נישט געהאט קיין תורות פון סאטמארע רבי הרב זלמן לייב טייטלבוים, און אויך גאר ווינציג פון סאטמארע רבי בעל ברך משה זצ"ל.
די שרייבער פונעם יארצייט פלעגט זיין איינער ישכר בעריש ווייס וואס איז לעצטענס אריבער צום אנדערען שטארק פאפולערן בלעטל עלים לתרופה, בלייבענדיג אן קיין שטאך ארבייט.
היינט איז דאס א פאפולערע קובץ פאר חידושי תורה און תורה'דיגע נושאים וואס עס קומט ארויף על שולחן מלכים מאן מלכי רבנן.
קאַטעגאָריע:תורה בלעטער קאַטעגאָריע:סאטמאר
סטיווען האקינג
left|thumb|250px|ביי דער עלטער סטיווען האקינג ( 8טן יאנואר 1942- 14טן מערץ 2018) איז געווען א בריטישער פיזיקער און פראפעסער פון מאטעמאטיק.
הויפט זייט
{| style="background:none;"
סטיווען האקינג
אין וויסנשאפט איז ער באוואוסט פאר זיינע ביישטייערונגען צו די פעלדער פון קאסמאלאגיע און קוואנטן-גראוויטאציע, ספעציעל אינעם קאנטעקסט פון שווארצע לעכער, און זיינע פאפולערע ווערק אין וואס ער דיסקוטירט זיינע אייגענע טעאריעס און קאסמאלאגיע בכלל.
זיין וויסנשאפטלעכע קאריערע האלט שוין אן איבער 40 יאר און זיינע ביכער און פובליק דרשות און אויפטריטען האט אים געמאכט א וועלט באוואוסטער סעלעבעריטי און וועלט באוואוסטער טעארעטישער פיזיקער.
אין 2017 האט ער געזאגט אז די וועלט גייט חרוב ווערן אין ארום 200 יאר, צוליב עטליכע פאקטארן, אן אטאמאטישע מלחמה, א ביאלאגישע מחלה, און בעיקר צוליב גלאבאלע אנווארעמען.
קאַטעגאָריע:פיזיקער קאַטעגאָריע:בריטישע מענטשן
כ"ג תמוז
די טעג ווען כ"ג תמוז קען געפאלן: ֿ
יארצייטן
23. tammúz
דגניה ב'
דגניה ב'  איז א קיבוץ אין עמק הירדן. עס איז געגרינדעט געווארן אין יאר ה'תר"פ.
קאטעגאריע:קיבוצים
אנדרע בואקלער
קליין|אנדרע בואַקלער אנדרע בואקלער (געבוירן אין מאנטרעאל 14טן אפריל 1966) איז געווען דער פירער פון די פי-קיו פארטיי אין קוויבעק.
בואקלער האט געדינט אלס א מיניסטאר אין דער פי-קיו רעגירונג אונטער פרעמיער לוסיען בושארד און האט געווינען די פירערשאפט אין 2005 נאכדעם וואס בערנארד לאנדרע האט רעזיגנירט אלס פארטיי פירער. בואקלער איז ערוועלט געווארן אלס א יונגער פירער וועלכע האט געזאלט אויפפרישן די פארטיי וועלכע איז באטראכט אלס א ווייסע פראנצויזישע בעיבי בומער פארטיי און אריינברענגען פרישע יונגע שטיצע. בואקלער האט אבער דערווייל פארפעלט דאס צו טאן ווען זיין פארטיי האט פארלוירן די 2007 וואלן און איז געפאלן צו דריט אונטער די ליבעראלן און די עי-די-קיו.
בואקלער איז דער איינציגסטער פאליטישער פארטיי פירער אין צפון אמעריקע וועלכער איז אן אפענער געי.
קאַטעגאָריע:קאנאדער פאליטיקער קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:מאנטרעאל
רוסיש
רוסיש (русский язык [רוסקיִי]) איז אַן אסט־סלאַווישע שפּראַך װאָס װערט היינט גערעדט דורך אַרום 295 מיליאָן פּערזאָנען אין רוסלאַנד, בעלארוס, גרוזיע, קאַזאַכסטאַן, קירגיזסטאַן, ‫מאָלדאַװיע, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, אוקרײַנע, ישראל און אנדערע לענדער.
רוסיש שרייבט מען מיט א וואריאנט פונעם קירילישן אלפאבעט.
ליינען
ליינען, לייענען אדער לעזן איז פאַרשטיין שרייבן אין אַ שפּראַך.
דער חוש פון א מענטש צו אויפכאפן אינפארמאציע אין דעם מוח מיט די אויגן.
קאַטעגאָריע:בילדונג קאַטעגאָריע:ליטעראטור
משה בער בעק
משה דוב בער הלוי בעק (ג' סיון ה'תרצ"ד - ד' אייר, ה'תשפ"א איז געווען דער פירער פון די עקסטרעמען נטורי קרתא גרופע אין אמעריקע וואס זענען פעסט אין קאמפף קעגן ציונות.
לעבנסגעשיכטע
ער איז געבוירן געווארן אין בודאפעשט אין יאר ה'תרצ"ד. ער האט געלערנט אלס בחור אין דער וויזשניצער ישיבה אין בני ברק, און שפעטער האט ער זיך מצרף געווען צו דער גרופע פון די מורדים דארט. ער האט געהייראט מרת ברכה, טאכטער פון רבי וועלוועל אייזנבאך וועלכער איז געווען א סימבאל און א שטאלץ פון די מערקווערדיגע פארצייטישע אידן אין ירושלים, און פון די איינציגער וואס האבן זוכה געווען צו זעהן דעם זעקסטן דור נאך אין זייער לעבן.
אלס בחור ןוען ער פלעגט לערנען אין ישיבה, איז ער קיינמאל נישט ארויס אויף דער גאס אונטערן זון שיין, אזא התמדה האט ער געהאט!
ער פלעגט וואוינען אין מאנסי און געפירט א שול מיטן נאמען "בית יהודי", וואס האט צוויי מאל אפגעפלאקערט.
ער האט ארויסגעגעבן ספרים אויף צניעות, קעגן קרית יואל סקול דיסטריקט און קעגן ציונות און נאך.
מוסד
Institutionalisierung
חזיר ווארצל
חזיר ווארצל איז א אויפגעבלאזן פימפל וואס קוקט אויס ווי א ווארצל אויף דער הויט פון א פינגער. דאס קומט פון א ווירוס.
עס קען שאפן קענסער און עס קען זיך פארשפרייטן.
משה בער בעק
לעבנסגעשיכטע
איינע פון זיינע קאנטראווערסיעלע שיטות זענען, אז כדי צו בארואיגן די אראבער וואס זענען גערעגט אויף די ישראלים, דארף מען פארן צו זיי, זיך חבר'ן מיט זיי, זיי אויפקלערן אז נישט אלע אידן האלטן ווי די ציונים, ער מיט זיינע מענטשן זענען ספעציעל נאענט געווען מיט יאסיר אראפאט. ער איז געגאנגען עטליכע מאל אים באזוכן, און אויך האט ער זיך געטראפן מיט דעם טרויעריג-בארימטן אנטיסעמיט מאכמוד אכמעדיניזשאד, דער געוועזענער פרעזידענט פון איראן.
חזיר ווארצל
דאקטוירים נעמען דאס היינט אראפ מיט א פייער ברען.
קאטעגאריע:געזונט קאטעגאריע:ווירוסן
משה בער בעק
לעבנסגעשיכטע
עס עקזיסטירן ארום אים עטליכע סארט עלעמענטן, טייל פון זיי קומען אויסדרוקליך צוליב זיין קנאישער שיטה, א טייל קומען בלויז צוליב זיינע שיטות אין אידישקייט און האבן גאר בכלל נישט קיין שייכות אדער זענען גאר קעגן זיינע קנאישע שטיק, א טייל קומען בלויז צוליב דעם וואס זייערע גדולים האבן געהאלטן פון איהם א שטייגער ווי די ריבניצער חסידים נאכדעם וואס זייער רבי און מנהיג חיים זאנוויל אבראמאוויטש האט זיך מורא'דיג נוהג כבוד געווען אין אים, אזוי אויך די מאנטעווידעאר חסידים, און די נאכפאלגער פון קאשויער רב.
זיין ברודער רבי אברהם צבי הלוי בעק איז דער רב פון דער ארטאדאקסישער קהילה "עדת ישראל" אין מעלבארן אויסטראליע. געבוירן תרפ"ו און אועעק ה' תמוז תשע"ח.נאר צען טעג נאך זיין עליה לארץ ישראל צו בית שמש.פאר מעלבורן געווען רב פון חסידי בעלזא אין מונטריאל.
ער איז נפטר געווארן אום פרייטאג פרשת תזריע-מצורע, תשפ"א, אין עלטער פון 86 יאר.
קאַטעגאָריע:מאנסי
קאַטעגאָריע:אונגארישע יידן קאַטעגאָריע:נטורי קרתא קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי
אנטיביאטיק
אנטיביאטיק זענען א גרופע פון ארגאנישע פארבינדונגען וואס הרגענען אדער האלטן אפ די וואוקס פון באקטעריע. דאס איז געווארן אויסגעטראפן ביי דער צווייטער וועלט מלחמה.
רוב אנטיביאטיקן ווערן פאבריצירט נאטירלעך דורך שוואמען, באקטעריע און אנדערע ארגאניזמען. היינטיקע צייטן טוט מען אויך פאבריצירן סינטעטישע אנטיביאטיקן.