cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
צוגאנדע
48.26°N, 21.89°W קאטעגאריע:שטעטלעך אין אונגארן קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע
סילדע וואל ספיצער
סילדע וואל ספיצער איז די ווייב פון דער געווזענער ניו יארק גאווערנאר עליעט ספיצער.
זי איז א גויטע, שטאמט פון נארט קאראליינע, אויפגעוואקסן א בּאַפּטיסט קריסט.
בעת איר מאן'ס זונה סקאנדאל איז זי געשטאנען געטריי צו איר מאן, און זיך באוויזן ביי איר מאן'ס היסטארישע רעזיגנאציע רעדע.
קאַטעגאָריע:אדוואקאטן
לייזער וואלף
לייזער וואָלף (דער אמתדיקער פאַמיליע-נאָמען – מעקלער, 1910, ווילנע – 1943, לעבן סאַמאַרקאַנד) איז געווען אַ ייִדישער דיכטער, פּראָזאַיִקער, איינער פון די גרינדער פון דער ליטעראַרישער גרופּע "יונג-ווילנע".
לעבנסגעשיכטע
לייזער וואָלף איז געווען דאָס פערטע קינד אין אַ אָרעמער משפּחה פון אַ מאַליער. ער האָט פאַרענדיקט זעקס קלאַסן פון אַ ייִדישער פאָלקס-שול. ווײַטער האָט ער ניט געקאָנט לערנען צוליב פינאַנסיעלע שוועריקייטן און דעריבער אָנגעהויבן העלפן דעם פאָטער אין זײַן אַרבעט. שפּעטער האָט ער זיך אויסגעלערנט די מלאכה פון הענטשקעס-מאַכער.
לייזער וואָלף האָט אָנגעהויבן שרײַבן לידער נאָך זענענדיק אַ שילער. אין 1926 איז אין דער וואַרשעווער צײַטונג "ליטעראַרישע בלעטער" פאַרעפנטלעכט געוואָרן זײַן ערשט ליד. זינט דעם סוף פון די 1920ער יאָרן און ביז 1940 האָט לייזער וואָלף פּראַקטיש יעדן טאָג זיך געדרוקט אין דער צײַטונג "ווילנער טאָג". אין 1934 – 1936 איז ער געווען אַ מיטרעדאַקטאָר פון אויסגאַבעס פון דער גרופּע "יונג-ווילנע" "גריננינקע בוימעלעך" "יונגוואַלד" אא. לייזער וואָלף האָט אויך פאַרעפנטלעכט זײַנע ווערק אין די ניו-יאָרקער אויסגאַבעס "צוקונפט", "אין זיך", פאָרווערטס" אינעם מינסקער זשורנאל "שטערן" אין דער צײַטונג "ביאַליסטאָקער שטערן" אא. ביזן סוף פון 1939 האָט לייזער וואָלף געוווינט אין ווילנע. דערנאָך איז ער אַריבערגעפאָרן קיין ביאַליסטאָק, פון דאָרטן אין מערץ 1940 – קיין דניעפּראָפּעטראָווסק, און האַרבסטצײַט 1940 – קיין נאָוואָמאָסקאָווסק פון דער דניעפּראָפּעטראָווסקער געגנט. זומער-צײַט 1941 איז דער דיכטער אַוועקגעפאָרן אין עוואַקואַציע קיין אוזבעקיסטאַן. דאָרט האָט ער געאַרבעט אויף פאַבריקן און אין קאָלווירטן. געשטאָרבן פון הונגער אין אַ קאָלווירט 70 קילאָמעטער פון דער שטאָט סאַמאַרקאַנד.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:יידישע דיכטער קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן
ה'רפ"א
קאלענדאר
דאס יאר איז ״כסידרה״: חשון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג.
די תעניתים צום גדליה, שבעה עשר בתמוז און תשעה באב זענן נדחה.
דוד הלוי פון סטעפין
רבי דוד הלוי פון סטעפין זצ"ל ( - י"א תשרי ה'תק"ע), מגיד אין סטעפין.
זיין פאמיליע
רבי דוד האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב יוסף יואל היילפרין, רב אין סטעפין, א זון פון הרב יעקב אהרן היילפרין רב אין סטעפין. בזיווג שני האט רבי דוד געהייראט מרת מרים, א טאכטער פון דעם זלאטשאווער מגיד. זיינע קינדער: ס'איז נישט קלאר דערווייל ווער ס'איז פון וועלכען זיווג
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:זלאטשאוו קאַטעגאָריע:רבנישע לויים
ארוינים
אַרוינים זײַנען די חסידים פון רבי אהרן טייטלבוים דער עלצטער זון פון רבי משה טייטלבוים בעל ברך משה פון סאטמאר זצ"ל.
זיי זענען געשוואוירענע אנהענגער פון רבי אהרן טייטלבוים, און שטיצן אים אלס דער אפיציעלער ממשיך דרכו פון סאטמאר אדמו"רות, נאכן טאטן'ס שטארבן. לויט וואס זיי טענה'ן עס איז א "צוואה" איבערגעגעבן בעל פה דורך עטליכע מענטשן ווי ער באפעלט אז מען זאל נישט גלייבן זיינע צוואות בכתב. טראץ דעם וואס זיינע קעגנער באשולדיגן אים מיט א שלעכטקייט אדער טיפשות היסטאריע, ווערט עס דורך זיי שארף אפגעלייקנט.
סיבה
דער לאיאלער פארברענטע עקשנות איז אויסגעפארעמט געווארן אין פייער פון מחלוקת וואס האט געבוזשעוועט דורכאויס די לעצעט דרייסיג יאר, אפילו בחייו פון ערשטן סאטמאר רבי. וואס מ'האט גערודף'ט רבי משה טייטלבוים אז ער איז נישט גענוג פרום, און אז ער איז זיך משדך מיט א אגודה'סט. פון דארטן איז מען געגאנגען צו פלייש פרשה, צום קאשוי רב'ס כסדר'דיגע קריטיק, און צום סקול דיסטריקט פרשה און אזוי ווייטער צענדליגע קאנטראווערסיעס וואס די חסידים זענען געווען אויסגעטיילט צו בושות און קריטיק צו פארענטפערן און זיך שלאגן פאר די הנהגה.
ווער זענען זיי?
דער טיפישער "ארויני" איז אפשר נארמאל און באשיידן, אבער עס איז זיכער דא א מיעוט וואס זענען פארביסענע שלעגער וואס האבן זיך געשלאגן און דיריגירט אנדערע פאר די פארטיי אינטערעסן די לעצטע 27 יאר און אזא מענטש איז געוויינליך נישט קיין רואיגער, וואולער, אדער סאלידער, אפילו אזוי בלייבן זיי מיט נאמנות צו זייער פלאץ.
וויפיל?
אפילו לויט זייערע גרעסטע שונאים, ציילן זיך די ארוינים אין די צענדליגער טויזנטער. טראצדעם וואס משה גבאי האט נישט געלאזט דעם אלטן טאטן רבי משה טייטלבוים קומען צו די חתונות פון ר' אהרן, האבן זיך דארט באטייליגט טויזענטער מענטשן, אריינגערעכנט איבער טויזנט געסט פון דער גאנצער וועלט.
אייזקרעם אויטא
קליין|250px|אַן אייזקרעם אויטאָ אין [[סידני, אויסטראַליע]] אַן אייזקרעם אויטאָ איז אַן אויטאָמאָביל באַנוצט אין פֿאַרקויפֿן אייזקרעם. אייזקרעם אויטאָס זענען אפֿט געלאַגערט ביי עפֿענטלעכע געשעענישן אדער נאענט צו פארקן און פלאזשעס.
געוויינטלעך ווערן אייזקרעם אויטאָס דעקאָרירט מיט העלע קאָלירן און טראָגן בילדער פֿון אייזקרעם און קאַרטון כאַראַקטערן.
וועבלינקען
קאטעגאריע:פארמיטלען קאטעגאריע:עסנווארג
אינדוקטאר
קליין|קליינע אינדוקטארן אן אינדוקטאר אדער שפול איז אן עלעקטרישער קאמפאנענט מיט ארויסשטעקנדיקן אינדוקטאנץ. דער אינדוקטאר איז דער קאמפאנענט וואס קאמפלעמענטירט דעם קאנדענסאטאר, מיט א מעגלעכקייט צונויפצוזאמלען א שטראם דורך אן ענדערונג אינעם מאגנעטישן פעלד דורך אים. קליין|סימבאל פון אן אינדוקטאר אין א שטראמקרייז געמעל געוויינלעך איז אן אינדוקטאר א דראָט געוויקלט אין א שפול. ווען א שטראם לויפט אדורך דעם דראט, ווערט געשאפן א מאגנעטיש פעלד. ווען דער שטראם אינעם אינדוקטאר ענדערט זיך, טוט די ענדערונג אינעם מאגנעטישן פעלד שאפן א וואלטאזש אינעם אינדוקטאר וואס דערקעגנט דעם שטראם וואס האט גורם געווען דעם פעלד. אפטמאל האט אן אינדוקטאר אן אייזערנעם קערן, וואס טוט פארגרעסערן דאס מאגנעטישע פעלד.
דער אימפּעדאַנץ פֿון אַן אינדוקטאָר איז Z=j\omega L
טאמי לעהרען
טאָמי לערען (געבוירן דעם 11טן אויגוסט, 1992) איז אַן אמעריקאנער קאנסערוואטיווע פּאָליטישע קאָמענטאַטאָר און טעלעוויזיע האסט. זי איז באקאנט געווארן דורכאויס איר צייט ארבעטנדיג פאר "די בלעיז" ווי זי האט פובליצירט קורצע ווידעאס גערופן "לעצטע געדאנקען" אין וועלכע זי האט אָפט קריטיקירט ליבעראַלע פּאָליטיק. פילע פון אירע ווידעאס זענען געגאנגען וויירעל, און די ניו יארק טיימס האט איר אנגערופן אַ "אויפשיינענדע מעדיע שטערן."
להרען איז געווארן סוספּענדירט פון "די בלעיז" אין מערץ 2017 נאָך וואס זי האט געזאגט אין אַן אינטערוויו אויף "די וויו" אַז זי גלויבט אז פרויען זאָלן האָבן לעגאַלע צוטריט צו הרגענען זייערע קינדער /אַבאָרשאַן. באלד דערנאָך האט זי אנגעהויבן ארבעטן פאַר גרעיט אַמעריקע אַליאַנץ, אַ אָרגאַניזאַציע וואָס שטיצט פרעזידענט דאָנאַלד טראַמפּ, און אין אויגוסט 2017 האט זי אנגעהויבן דינען ווי אַ מיטארבעטערין אין Fox News. קליין|טאמי טרעט אויף ביי די "יונגע פרויען פירערשאפט סאמיט" אין טעקסאס אום 2017 קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן קאַטעגאָריע:קאנסערוואטיווע פארטיי קאַטעגאָריע:פאקס נייעס ביישטייערער קאַטעגאָריע:מעדיע פערזענלעכקייטן
אלישע האלבערשטאם
רבי אלישע האלבערשטאם זצ"ל (ה'תר"ך - ט"ו ניסן ה'תש"א) איז געווען רב אין גארליץ.
אפשטאם
רבי אלישע איז געבוירן אין יאר כת"ר, צו זיין פאטער הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת פעסיל א טאכטער פון סיגוטער רב, הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער ייטב לב.
משה ראטשילד
דאקטער משה ״מאזי״ ראטשילד (שבט ה'תרפ"ט, 1929 - נפטר כ' תשרי ה'תשע"ט, 29סטן סעפטעמבער 2018) איז געווען א חרדישער רופא אין ישראל, דער גרינדער און פרעזידענט פון דעם מעיני הישועה שפיטאל אין בני ברק, און זיין ערשטער דירעקטאר.
אלישע האלבערשטאם
זיינע רבי'ס
רבי אלישע האט געלערנט ביי זיין שווער רבי מרדכי דוב, דער הארנסטייפלער רב, פופצן יאר, ער האט באקומעו סמיכה ב' קדושים אין יאר ה'תרנ"ה פון הרב חיים איסר הורוויץ רב אין וויטקאוו, י"ט חשוון ה'תרנ"ו פון הרב נפתלי צבי גאלדבערג ראב"ד אין טארנא, ב' חוקת אין יאר ה'תרנ"ט פון הרב נתן גאלדבערג רב אין לימאנאוו, און י"ד חשוון ה'תרס"ד פון הרב שמואל ענגיל רב אין ראדאמישל.
משה ראטשילד
ביאגראפיע
ער איז געבוירן געווארן אין ציריך, שווייץ, צו יוסף ראטשילד, א פאבריקאנט וואס האט אימיגריים אין דער שווייץ פון דרום דייטשלאנד ביי דער ערשטער וועלט־מלחמה, און שרה, טאכטער פון הרב ערנסט ווייל. ער האט געלערנט אין דער תלמוד תורה אין ציריך, און שפעטער אין דער ישיבה פון הרב יצחק דוב קאפלמאן אין לוצערן, און דערנאך אין דער עץ חיים ישיבה אין מאנטרע.
ער האט שטודירט מעדיציען אין דעם ציריכער אוניווערסיטעט, אין פאריז און אין נאך ערטער. אין יאר 1960 האט ער האט ער חתונה געהאט מיט א יונגער פרוי פון ציריך, רויזא, טאכטער פון נתן לאנג.
אלישע האלבערשטאם
רבנות
ווען די צווייטער וועלט מלחמה איז אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן קיין סאמבאר. פון דארטן האט מען אים אריבערגעפירט אין סיביר.
הסתלקות
רבי אלישע איז נפטר געווארן אין סיביר רוסלאנד פסח ביים סדר אנווייזנדיג אין דער הגדה אויף "ויהי בחצי הלילה", ט"ו ניסן ה'תש"א. זיין רביצין מרת יוכבד רבקה איז אויך נפטר געווארן דארט י"ט תשרי ה'תש"א.
משה ראטשילד
ביאגראפיע
ראטשילד איז געווען א באקאנטער מוהל.
אלישע האלבערשטאם
פאמיליע
רבי אלישע האט געהייראט מרת יוכבד רבקה א טאכטער פון זיין פעטער הרב מרדכי דוב טווערסקי, דער הארניסטייפלער רב. זייערע קינדער:
משה ראטשילד
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק קאַטעגאָריע:חרדים קאַטעגאָריע:שווייצער יידן קאַטעגאָריע:ישראלים קאַטעגאָריע:יידישע דאקטוירים
אלישע האלבערשטאם
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:גארליץ האלבערשטאם, אלישע
משה ראטשילד
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:מוהלים
אברהם צבי קאמאי
הרב אברהם צבי (הירש) קאמאַי (ה'תר"ך, 1860 - י"ט חשון תש"ב, 9טן נאוועמבער 1941) איז געווען דער מירער שטאטס־רב און ראש ישיבה פון דער מירער ישיבה. ער איז אומגעקומען אין ח ורבן אייראפע צוזאמען מיט  זיין קהילה.
ביאגראפיע
אברהם צבי קאמאי איז געבוירן געוואר אין ה'תר"ך (1860) אין דער שטאט שקאד, ליטא, צו זיין פאטער הרב אליהו ברוך קמאי, שפעטער ראש ישיבה אין מיר און שטאטס־רב פון מיר, און צו זיין ווייב רבקה יענטא טאכטער פון הרב חיים זאב יפה, שקאדער רב.
ער האט געהייראט שרה ביילא טאכטער פון הרב מינץ פון קיידאן. דארט האט געלערנט אויף קעסט ביי זיין שווער, און האט נישט געוואלט הערן וועגן א רבנות שטעלע. ווען זיין שווער איז נפטר געווארן און ער געדארפט פרנסה פאר זיין שטוב האט ער געעפנט אן אפאטייק וואס זיין ווייב האט געפירט; ער אליין פלעג אויך אריינקומען דארט צוצוגרייטן מעדיצינען ווייל ער איז טאקע געווען א באהאוונטער אפטייקער.
איין טאג אין 1915 האט ער פלוצלונג געזאגט אז ער דארף פארן קיין מינסק. ווען ער איז אנגעקומען אין מינסק האט ער געטראפן זיין פאטער א גוסס. ביי דער לווייה, וואו א סך גדולי ישראל האבן מיטגעטיילט זייענדיק אין מינסק צוליב דער מלחמה, האט דער מינסקער רב, הרב אליעזר ראבינאוויטש, אויסגערופן אז הרב אברהם הירש איז באשטימט רב און ראש ישיבה אין מיר אלס ממלא מקום פון זיין פאטער. ער איז גלייך געפארן אין דער מיר און געבליבן צעשיידט פון זיין משפחה ביז נאך דער מלחמה.
משפחה
הרב קאמאי האט געהאט דריי טעכטער:
קאַטעגאָריע:ליטווישע רבנים קאַטעגאָריע:רבנים אומגעקומען אין חורבן אייראפע קאַטעגאָריע:ליטווישע ראשי ישיבות
מיאנמאר
מיאַנמאַר אדער בורמע איז א לאנד אין דרום-מזרח אזיע וועלכע גרעניצט זיך מיט טיילאנד, אינדיע, לאאס, באנגלאדעש און כינע. מיאנמאר האט א שטח פון 676,578 ק"מ2, און איז דאס 40סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט און דאס צווייטע גרעסטע אין דרום־מזרח אזיע.
ביז תשמ"ט האט דאס לאנד געהייסן בורמע, און אזוי הייסט עס נאך אין א סך לענדער.
נאמען
אויף בורמעזיש הייסט דאס לאנד မြန်မာ|40px ("מיאַנמאַ" - Myanma) אין שריפט אדער ဗမာ|27px ("באמא" - Bama) ביים רעדן. דער אפיציעלער אינטערנאציאנאלער נאמען איז געווען "בורמע" ביז 1989, ווען די רעגירונג האט עס געענדערט צו "מיאנמאר". כאטש די פאראייניגטע פעלקער האט אנערקענט דעם נייעם נאמען, אבער ער איז נישט ברייט אנגענומען ביי דער אינטערנאציאנאלער געמיינדע. פיל לענדער, איינשליסנדיק די פאראייניגטע שטאטן, בריטאניע, אויסטראליע און קאנאדע אנערקענען נישט דעם נייעם נאמען, ווייל זיי אנערקענען נישט די מיליטערישע רעגירונג, וואס האט אויסעפירט די ענדערונג אן א רעפערענדום. צווישן די לענדער וואס אנערקענען יא דעם נייעם נאמען זענען כינע, דייטשלאנד, אינדיע און יאפאן.
די פירערין פון דער אפאזיציע אין בורמע, אאונג סאן סו טשי, און איר פארטיי רופן דאס לאנד נאך מיט היסטארישן נאמען, בורמע.
פרענומעראנטן
פּרענומעראנטן איז א אידישע ווארט צוזאמענגעשטעלט פון די פארזילבע 'פּרע' דער זאך-ווארט 'נומער' און דער נאכזילבע 'אנט'. אבער וואס איז איר באדייט? זייער איינפאך, דאס איז א ליסטע מיט נעמען פון מענטשן, געווענליך קאטעגארירט לויט זייערע וואוינערטער וועלכע האבן זיך פאראויס (פרע) איינגעשריבען (נומערירט) און באצאלט צו קויפן דעם ספר אדער בוך וועלכע לויטעט צו ערשיינען, און אזוי ארום געגעבן פארן פערפאסער פאראויס געלט (היינט איז דאס באקאנט טאקע אלס מעות קדימה) מיט וואס ער זאל קענען צוגיין צום דרוק.
פרענומעראנטען, איז נישט מעות קדימה. פרענומעראנטען מיינט חותמים, וואס זענען זיך מתחייב צו קויפען דעם ספר ווען ס'וועט ארויס פון דרוק, אנדערש ווי געבען געלט פון פאראויס (מעות קדימה).
די מחברים האבן ארויסגעוויזען דאנקבארקייט פאר די 'פרענומעראנטן' מיט דעם וואס זיי האבן צוגעלייגט עטליכע -און צומאל מער- בלעטער אין זייער ספר אויסרעכענעדיג די נעמען פון די באשטייערער, אמאל איז דאס אונטער א קעפל פון 'מפרסמין עושי מצוה' אמאל איז דאס פשוט 'אלו האנשים אשר השתתפו' און צומאל דאס אויך נישט נאר דער ווארט 'פרענומעראנטן' טוט שוין דאס זייניגע איבערצוגעבן פארן דור אחרון, מי ומי ההולכים.
היסטאריע
די 'פרענומעראנטן' פארנעמען א ווערטפולע חלק אין 'אידישע היסטאריע' וויבאלד א יעדער ספר פארמאגט דאך א דאטום אדער לכה"פ א יאר אין וועלכע זי איז געדרוקט געווארן, איז אז מ'שטעלט דאס צוזאם מיט די נעמען און וואוינערטער פון די 'פרענומעראנטען' קריגט מען ארויס א קלארע בילד פון די פארגאנגענהייט וועלכע גייט צוריק צומאל עטליכע הונדערט יאר און ווארפט א ליכט אויפן מענטשן; ווען ער האט געלעבט, וואו ער האט געוואונט, און אזוי ווייטער.
עס האט שוין יעדערער וועלכער האט נאר אמאל געזוכט און גענישטערט אביסל אין זיין משפחה'ס פארגאנגענהייט, באגעגנט א נאמען פון א זיידען אדער א באקאנטן אין איינע פון די ליסטעס, דער פראבלעם איז אבער נעמליך; וואו הייבט מען אן? איך וויל זעהן וועלכע יאר מיין זיידע איז אריבער קיין הוידא-טעגלאש, ווען האט ער נאך געלעבט, אא"וו, אבער וואו רבוש"ע הייב איך אן? פון וואנעט זאל מען וויסען צווישען די הונדערטער-טויזענטער ספרים בלי גוזמא, וואו אפצוגעפונען א ליסטע וועלכע אנטהאלט אויך 'הוידא-טעגלאש' צווישען די פרענומעראנטן?
אמת, היינט צוטאגס איז דאס שוין עטוואס לייכטער מיט די ערשיינונג פון די קאמפיוטעריזירטע אוצרות און ביבליטאטעקן וועלכע שטעלן צו א זוך-אפציע (סוירטש-אפשאן) אפירצוזוכען ווערטער אין די ספרים, טייל פאר געלט ווי 'אוצר החכמה' און אפי' אומזונסט ווי אונזער וואול-באקאנטער 'היברו-בוקס' באדיבות הרה"ח בונה עולמות של תורה ר' חיים ראזענבערג הי"ו, אבער אמאל איז דאך דאס אויך נישט געווען.
האט זיך גיעאוועט בשנת תשל"ה ולמספרם יארע 1975 א געוויסער בערל כהן אדער 'קאגאן' לויט אנדערע דיאלעקטן, אין אנדענק פון זיינס א זוהן וועלכער איז אינגערהייט אוועקגעריסען געווארן פון אים, און קארעגירט א ליסטע פון באלד ניין-טויזענט (9,000) ספרים, וואס ער האט געזאמעלט, און אראפגעשריבען די שטעט וועלכע ווערן דארט דערמאנט צווישען די 'פרענומעראנטען' און דאס צאמגעשטעלט אין א בוך אויסגעלייגט אינעם אלפעבעטישען סדר, שאפנדיג א ליסטע וועלכע איז לייכט צו נוצן, און געבנדיג דעם ערשטן שטויס-קראפט פארן זוכער וואו און אין וועלכיגען ספר דער נאמען פון 'הוידא-טעגלאש' ערשיינט, וואס מיט די ביסל אינפארמאציע קען זיך דער יעניגער שוין ווענדן צו א ווירקכליכער אדער היינט ווירטואלער אוצר-הספרים א זוך צו געבן צו זיין זיידענס נאמען איז טאקע נומערירט צווישען יענע באשטייערער.
דער ציפער '9,000' איז אוואו א טיפה מן הים קעגן אפי' נאר די אריבער פערציג-טויזענט ספרים וואס 'היברו-בוקס' שטעלט היינט צוטגאס פאר, און ווער רעדט קעגן די פערטל-מיליאן ספרים וואס דער חב"ד'סקער ביבליאטעק אין קראון-הייטס פארמאגט, אבער דאך איז דאס אין זיינעם צייט באטראכט געווארן ווי א מייסטער-ווערק און האט ארויסגערופען אסאך רעספעקט און עהרע ביי פארשער און גענעלאגען.
אלס א טייל פון א פראיעקט צו פאראייביגען 'יידישע מייסטער ווערק' האבן די יידישיסטן פונעם 'נאציאנאלער יידישער בוך צענטער' פאראייביגט טייל ביכער דורך זיי ארויפלאדענען אויף זייער וועב-זייט און דערונטער געגעבן די אפציע פאר אנדערע דאס אראפצולאדענען צו זיך אין קאמפיוטער. צווישן אנדערע האבן זיי ארויפגעלאדנט דעם דערמאנטן בוך פון קאגאן; ספר הפרענומעראנטען מיט די אפציע פון אראפלאדענען אין א פד"פ פארמאט שיהא יד הכל ממשמשים בה.
מערקווירדיגע ביישפילן
עס איז דא א ספר "רביד הזהב" ח"ב עה"ת, געדריקט געווארען אין פרמשילא בשנת תרל"ו. דע ספר האט אן א שיעור נעמען פין פולין אין אונגארין, ממש א חידוש אפילו פאר היינטיגע צייטען כ"ש דעמאלט.
גאר אן אינטערסאנטן ספר 'מוסדות תבל': דער ספר איז געדרוקט געווארן אין שטאט 'וויען' בשנת תק"פ ולמספרם 1820 און פארמאגט 14 זייטן פון 'פרענומעראנטן' באשטייערער צום דרוקען פונעם ספר בעיקר פון אונגארן און אויך פון מעהרן (טשעכיי), וואס פון א היסטארישען שטאנדפונקט איז דאס אן אוצר בלום, נעמענדיג אין באטראכט אז דאס זענען ממש פון די פריע יארן וואס אידנטום האט אנגעהויבן בליען און ווירבלען אין אונגארן, און דא האבן מיר די נעמען פון שטעט, זייער רבנים און איינוואונער פון יענע יארען.
צווישען די נעמען פון גאונים ומפורסמים וועלכע ווערן נאך דערמאנט בחיים חיותם זענען אזעלכע תורה-ריזען און אנשי שם ווי;
ולהבדיל:
אין הלכה
פון א הלכה'דיגען שטאנדפונקט איז דאס אלעמאל געווען אונטער א פראגע צייכען, ווייל אין אלגעמיין פלעגט דער מחבר געבן א הנחה פאר די 'פרענומעראנטן' ווי זיי האבן געקריגען דעם ספר פאר א ביליגערע פרייז פון די וועלכע וועלן הערשט איינהאנדלען דעם ספר נאך איר ערשיינונג, און דערונטער ארויפגעברענגט א שאלה פון 'רבית' נאכעדם וואס די הלכה אסר'ט קלאר צו געבן סיי וואספארא בענעפיטן פאר עמיצען וועלכער פארבארגט געלט, און אין א געוויסען זין זענען די 'פרענומעראנטן' די 'מלוים' פארן מחבר דער 'לוה' און די תשלומין איז דער ספר וועלכער ער גיט זי פאר ביליגער בשכר פון די הלוואה.
אן אריינגיין צו טיף אין די הלכה דערפון, איז אלעמאל געוועזן עצות און טאקטיקען דורך וועלכע מ'האט זיך פון דעם אויך ארויסגעזעהן אבי נישט צו פארלירען דאס געלט פארן דרוקער, און וויכטיגער פון דעם, אראפצושיקען פאר אונז דורות הבאים די טייערער מתנה פון; 'פרענומעראנטן'.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:ליטעראטור קאַטעגאָריע:העברעיש קאַטעגאָריע:ספרי קודש
אברהם יהושע העשיל פרידמאן
רבי אברהם יהושע העשיל פרידמאן זצ"ל (כ"ט טבת ה'תרי"ח - ט"ו אלול ה'ת"ש), פון אדזשאד און גאלאץ.
אפשטאם
רבי אברהם יהושע העשיל איז געבוירן ערב ראש חודש שבט ה'תרי"ח, צו זיין פאטער הרב יצחק פרידמאן פון באהוש, א זון פון הרב שלום יוסף פרידמאן פון סאדיגורא, א זון פון הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד. און צו זיין מוטער מרת שיינא רחל א טאכטער פון הרב דוד האגער פון זאבלאטאוו.
רבנות
נאך זיין חתונה איז רבי אברהם יהושע העשיל געבליבן וואוינען אין שטעפינעשט ביי זיין שוואגער, שפעטער האט ער זיך צוריק געצויגן קיין באהוש נעבען פאטער. נאך זיין פאטער'ס פטירה - י' אלול ה'תרנ"ו - האט ער זיך באזעצט אין אדזשאד און ער האט דארט אויפגעשטעלט זיין הויף, ביי די ערשטע וועלט קריג איז ער אנטלאפען קיין גאלאץ, און איז דארט פארבליבען.
רבי אברהם יהושע העשיל איז געווען באוואוסט אלס העכערער מענטש, הונדערטער מענטשן זענען געהאלפן געווארן פון זיינע ברכות. זיין קידוש פרייטיג-צונאכטס איז געווען גאר דערהויבן, פון גרויס קאכעניש איז כמעט נישט געבליבן קיין וויין אין בעכער, נאך קידוש האט מען געמוזט צוגיסן ס'זאל זיין וואס צו טרינקען.
רבי אברהם יהושע העשיל איז געווען א לעבעדיגער מוסר ספר אין פארנעמן פּײַן מיט ליבשאפט (יסורים באהבה), א ייד וואס האט זיך קיינמאל נישט באקלאגט, כאטש ער איז געזעצן אכטצן מאל שבעה רח"ל אין זיין לעבען.
פאמיליע
רבי אברהם יהושע העשיל האט געהייראט בזיווג ראשון מרת בת-שבע (ד' מנחם אב ה'תרי"ט - ערב ראש חודש ניסן ה'תרמ"ז), א טאכטער פון הרב מנחם נחום פרידמאן, פון שטעפינעשט. זייערע קינדער:
בזיווג שני האט רבי אברהם יהושע העשיל געהייראט מרת פעריל א טאכטער פון הרב זלמן הורינשטיין, אן אייניקל פון סמיכת חכמים. זייערע קינדער:
סידור בעש"ט
קליין|300px|סידור פונעם בעל שם טוב דאס סידור בעש"ט איז א סידור אין כתב־יד פון וואס דער בעל שם טוב האט געדאווענט. און דערין אריינגעשריבן פארשידענע הזכרות.
דאס סידור ליגט אין דער ליובאוויטשער ביבליאטעק אין 770 פארשפארט, צוליב וואנדערנישן וואס די צייטן האבן געברענגט. די סקווערער חסידים טענה'ן אז עס געהערט היינט צוטאגס פארן סקווערער רבי'ן. ווי באקאנט האט רבי יצחק מסקווירא גע'ירשנ'ט פון זיין שווער ר' צבי הערש מסקווירא, עטליכע חפצי ירושה פונעם הייליגן בעל שם טוב, זייענדיג פון די נענסטע יורשים.
צווישן די ירושה איז געווען עטליכע תשמישי קודש, ווי למשל דעם בעש"ט'ס ספר תורה, וואס ליגט היינט צוטאגס ביים מאכניווקער רבי שליט"א אין ב"ב, ווי ער האט דאס באקומען בירושה פון זיין עלטער פעטער דער פריערדיגע מאכניווקער רבי, וואס איז פון די נאנטע סקווערע אייניקלעך, יורשי הבעש"ט.
אויך דעם סידור וואס דער בעשה"ק פלעגט דאווענען דערין, איז געווען בירושה געליגן אינעם סקווערן הויף אין אוקרייאינה. צוליב די שווערע צייטן, איז דאס - און נאך אנדערע חפצי קודש - אנגעקומען צו איינער א גרויסער נגיד - ר' איטשע ליפסאן א אייניקל פונעם דגל און א סקווערע מקורב, וואס ער, ווערנדיג א יורד, האט דאס שפעטער פארקויפט פארן מהרש"ב פון ליובאוויטש, פארן סכום פון אכציג טויזענט רובעל, א ריזן סומע אין יענע טעג, און דאס מכירה איז געווען בתנאי כפול, אז ווען עס וועט קומען איינע פון די יורשים פונעם סקווערן הויף, זאל מען עס צוריק פארקויפן אן באדינג צו זיי.
עס איז אנגעקומען צו דער מהריי"ץ מליובאוויטש און נאכדעם צו זיין איידעם ר' מנחם מענדל מליובאוויטש האט דאס שפעטער געהאט. וויבאלד ביידע הויפן, סקווירא און ליובאוויטש, האבן זיך געפירט נישט צופארן צו אנדערע רבי'ס, איז עס אזוי געבליבן פאר לאנגע יארן, און אפילו שפעטער ווען דער אלטע סקווערע רבי האט געטוישט זיין מנהג, מפני השלום, ווען ער האט נישט געוואלט מאכן קיין עסק, און געגאנגען באזוכען דעם סאטמארן רב מהר"י ט"ב, אזוי ארום איז ער שוין געגאנגען צו אנדערע רבי'ס אויכעט. - אבער ווידער ווייל ער האט נישט געוואלט מאכן קיין גערודער, האט ער נישט געוואלט גיין אפנעמען די סידור פון ליובאוויטש, וויסנדיג אז זיי וואלטן עס באמת זייער אליין געוואלט האלטן בזכי'.
אגב, דער ר' איטשע ליפסאן, האט געהאט א פאר תפילין וואס האט אנגעהערט צום הייליגן דגל מחנה אפרים, וואס ער איז געווען א אייניקל זיינע, האט ער דאס אוועקגעשאנקן פארן סקווערער רבי ר' יעקב יוסף טווערסקי זצוק"ל. אט די תפילין איז געווען גאר גאר א גרויסע חשיבות, זייענדיג פון די אויסגערימטע סופר ר' אפרים סופר, וואס דער הייליגער בעל שם האט גענוצט זיין ארבעט, און אזוי נאך עהם אלע אייניקלעך פון בעל שם, ביזן צווייטן וועלטס קריג, האבן גענוצט נאר די תפילין וואס איז געשריבן אדער דורך ר' צבי דער סופר פונעם בעל שם, אדער ר' אפרים וואס זיינע תפילין איז וואונדערליך געשריבן געווארן אז עס ווערט קיינמאל נישט אלט, און קוקט אויס ביזן היינטיגן טאג ווי ממש נעכטן געשריבן.
אין יאר תשנ"א, ווען ר' אהרן מנחם מענדל טווערסקי האט בשליחות פונעם פאטער מנחם אבל געווען דעם ליובאוויטשער רבי, נאכן פטירה פון זיין רעבעצין, האט דער ליובאוויטשער רבי אהין געוויזן דעם שליסל פונעם אוצר ווי די סידור ליגט, און ווי ר' אהרן מענדל האט באקומען א באפעל פון פאטער, אז ווילאנג ער וועט עס אים נישט איבערגעבן אין האנט אריין, זאל ער עס נישט נעמען.
און מיט דעם איז עס געבליבן דארט אין אוצר ספריית חב"ד אין 770 קרוינהייטס.
קאַטעגאָריע:ספרי קודש קאטעגאריע:סקווירא
צה"ל היסטאריע מוזיי
קליין|250px|[[מרכבה טאנק]]
די צה"ל היסטאריע מוזיי איז אַ מוזיי פון דער מיליטערישער געשיכטע פון ישראל.
װעבלינקען
קאַטעגאָריע:צה"ל קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל
טשעסטער נימיץ
קליין|טשעסטער נימיץ טשעסטער וויליאם נימיץ (24סטן פעברואר 1885 - 20סטן פעברואר 1966) איז געווען דער הויפט גענעראל פון דער אמעריקאנער ארמיי, און קאמאנדיר פון די אליאירטע קרעפטן אויפן פאציפישן אקעאן דורכאויס דעם צווייטן וועלט קריג.
צווייטער וועלט קריג
זיין שטארקייט האט זיך שטארק אנגעזען נאכן איינטריט פון די פאראייניקטע שטאטן, אין דער צווייטער וועלט קריג, נאכן אנגרייף פון יאפאן, אויף פערל הארבער. צען טעג נאך דער אטאקע, 17טן דעצעמבער 1941, איז ער געווארן קאמאנדיר פון פאציפישן פראנט, אין ראנג פון אדמיראל, מיטן שווערן קלאפ וואס די ים פלאט האט געהאט אין די אטאקע, האט ער אפגעשטעלט די מארש פון די יאפאנער, און געפירט זיין ארמיי צו עטליכע קריטישע זיגן אין די פאסיפיק, פון זיי די געלונגענע אטאקע אויף די קאראל אינדזלען, אין אויסטראליע. סאלאמאן אינדזלען שלאכטן, און די קאמף פון מידוויי אינדזלען, וועלכע האט באצייכענט א ווענדפונקט אין די קריג, און יאפאן האט פארלוירן אלע זייערע פליגער טרעגער, מיט נאך אנדערע שיפן, וואס האבן געהערט צו דעם יאפאנישן קייסערליכן פלאט.
אין שפעטערע פאזעס אין די קריג, ווען אמעריקע איז אריבער פון דעפענסיוו, צו אפענסיוו. האט ער אנגעפירט מערערע שלאכטן, מיט גרויס דערפאלג, אויף פיליפינען און אויף גוואם, די קאמף פון איווא דזשימא, און אקינאווע קאמף.
ווען יאפאן האט זיך אונטערגעגעבן צו די אליאירטע, האט ערשט דאגלעס מעקארטור אונטערגעשריבן, און דערנאך נימיץ.
נאכן קריג איז ער אריבער אין ציווילן לעבן, ווי ער האט געארבעט פארן ים פלאט, און ווי אויך זיך פארנומען, מיט פארבעסערן די באציונגען, צווישן די פאראייניגטע שטאטן מיט יאפאן.
אויף זיין אנדענק, זענען דא א סעריע פון פליגער טרעגער, אין די אמעריקאנע ים פלאט. שאסייען וואס טראגן זיין נאמען. ווי אויך די צענטראלע ביבליאטעק פון די ים פלאט. אויך אן אייזבארג אין אנטארקטיקע, איז גערופן אין זיין אנדענק.
,
קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט מלחמה רעגירער קאַטעגאָריע:אמעריקאנער
אפמאך פון ווערדון
דער אָפמאַך פון ווערדון (843) האט צעטיילט די אימפעריע פון קארל דער גרויסער אויף דריי חלקים. דאס האט פאסירט ווען קארל'ס אייניקל לואיס דער פרומער איז געשטארבן אין 840. זיינע דריי זין האבן געשלאגן קעגן זיך וועגן דער מלוכה.
די זין זענען געווען לאטער דער ערשטער אין איטאליע, לואיס דער דייטש אין בייערן און קארל דער פליכעוואטער. ביים אפמאך פון ווערדן האט מען צעטיילט די אימפעריע:
9 (נומער)
left|thumb|250px|אנטוויקלונג פון שרייבן דעם נומער ניין איז דער נאטירלעכער נומער וואס קומט נאך אכט און פאר צען.
9 איז גימאטריע ט
רחובות
רחובות איז א שטאט אין דער צענטער-געגנט פון ישראל, וואס ליגט נעבן נס ציונה און רמלה, די באפעלקערונג פון רחובות שאצט אפ אומגעפער 107,000 איינוואוינערס. רחובות איז באקאנקט אלס א שטאט פון וויסנשאפט, צוליב דעם וואס ווייצמאן אינסטיטוט פאר וויסנשאפט און דער לאנדווירטשאפטלעכע פאקולטעט פון דעם העברעאישן אוניווערסיטעט געפינען זיך אין דער שטאט.
בעליז
בעליז איז א קליין לענדל אין צענטראלער אמעריקע, ביים קאַראַאיבישן ים, ביים גרענעץ פון גוואטעמאלע.
רחובות
אין דער שטאט געפינען זיך אויכעט פילצאליגע אידן פון פארשידענע חסידישע קרייזן וואס זענען קאנצענטרירט הויפטזעכלעך אין דער "קרית קרעטשענעוו" געגנט, וואס באדינט אלס א הויפטקווארטיר פון קרעטשענעווער חסידים אין ארץ ישראל, און דארט וואוינט אויכעט דער רבי, רבי מנחם אליעזר זאב ראזנבוים. אויסער דעם, אין רחובות הויפטקווארטירט אויכעט דער דזשיקאווער הויף, אין הויפט פון רבי ישראל אליעזר אדלער. אויכעט קען מען טרעפן דארט פילע וויזשניצער חסידים און נאך.
בעליז
לעבן דעם בארטן פון בעליז געפינט זיך די בעליז באריער ריף סיסטעם, אן אונעסקא וועלט ירושה ארט, און דער צווייטער גרעסטער באריער ריף אין דער וועלט, נאך אויסטראליע'ס גרויסן באריער ריף.
רחובות
דער בירגערמייסטער איז רחמים מעלול.
בעליז
קאַטעגאָריע:צענטראלע אמעריקע קאַטעגאָריע:לענדער אין אמעריקע
קענווי אינזל
קענווי אינזל איז אן אינזל אין דער טעמז לעפצונג אין עסעקס, ענגלאנד. ער האט א שטח פון 18.44 ק״מ2 און א באפעלקערונג פון 38,170. ער איז צעשיידט פון דרום עסעקס דורך בייטייכן. אזוי ווי דער אינזל ליגט נאר א ביסל העכער דם ים־פלאך, קען ער ווערן אינגרינגען פארפלייצט.
יידן אין קענווי אינזל
אין די תש״ע יארן האט א גרופע חרדישע יידן פון סטאמפארד היל זיך אריבערגעצויגן קיין קענווי אינזל און האט אויפגעשטעלט א יידישע קהילה, היינט וווינען שוין דארט קרוב צו 150 חסידישע משפחות.
אויך האט זיך אהין געצויגן ישיבת אוהל יצחק פון לוצערן, שווייץ, בנשיאת דעם ראש ישיבה רבי משה קאפלמאן נאכדעים וואס דער פריערדיקער ראש ישיבה רבי יצחק דוב קאפלמאן איז אוועק אום ט"ו סיון ה'תשע"א.
קאַטעגאָריע:אינדזלען קאַטעגאָריע:עסעקס קאַטעגאָריע:טייך טעמז
אינגמאר בערזשמאן
ערנסט אינגמאר בערזשמאן (14טן יולי 1918 – 30סטן יולי 2007) איז געווען א שוועדישער רעזשיסאר, שרייבער און פראדוציערע פאר and producer for פילם, בינע און טעלעוויזיע. ער איז געווען אנערקענט ווי איינער פון די מערסטע משפיעדיקע פילם רעזשיסארן.
ער האט רעזשיסירט מער ווי זעכציק פילמען פאר קינא און טעלעוויזיע, וואס כמעט אלע האט ער אליין געשריבן, און ער האט אויך רעזשיסירט מער ווי הונדערט און זיבעציק פארשטעלונגען. זיינען פילמען האט ער געשטעלט אין שוועדן.
ביאגראפיע
בערזשמאן איז געבוירן געווארן אין אופסאלא, שוועדן צו זיין פאטער עריק בערזשמאן, א לוטעראנער גלח.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:רעזשיסארן קאַטעגאָריע:פילם פראדוצירער קאַטעגאָריע:שוועדישע מענטשן
טעפל
א שעפ אדער טעפל איז א כלי וואס יידן ניצן צו וואשן די הענט אין געוויסע געלעגנהייטן ווען מ'איז מחויב נטילת ידים.
עטימאלאגיע
דאס ווארט 'טעפל' איז א פארקלענערונג פונעם ווארט 'טאפ'.
וואשן די הענט
ביי יידן אין מען מחויב נטילת ידים:
קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים קאטעגאריע: ריינקייט
ישראל לופטפלאט מוזיי
קליין|250px|לינקס|א "כפיר" עראפלאן ביי דער מוזיי דער ישראל לופטפלאט מוזיי געפינט זיך אין חצרים באַזע מערב פון באר שבע.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל
געדרוקטער שטראמקרייז
קליין|טייל פונעם געדרוקטן שטראמקרייז טאוול פון א ZX Spectrum קאמפיוטער א געדרוקטער שטראמקרייז (ענגליש: printed circuit board, אין ראשי תיבות: PCB) איז א טאוול אויף וואס ליגן עלעקטראנישע קאמפאנענטן וואס שאפן א שטראמקרייז. די קאמפאנענטן זענען פארבונדן און עלעקטרישע דראטן, נאר מיט קופערנע פאַסן וואס זענען געדרוקט אויפן טאוול, געמאכט פון א מאטעריאל וואס פירט נישט דורך. געדרוקטע שטראמקרייזן זענען נישט טייער, און אין אלגעמיין זייער געטרוילעך.
דער געדרוקטער שטראמקרייז קומט אויסצוטוישן די אלטע סיסטעם פון פארבינדן עלעקטראנישע קאמאפאנענטן מיט דראטן, א טייערע, פאמעלעכע און פארפלאנטערטע סיסטעם געמאכט מיט דער האנט.
א געדרוקטער שטראמקרייז קען זיין איינזייטיק (מיט איין קופערנער שיכטע), צווייזייטיק (מיט צוויי קופערנע שיכטעס) אדער פילזייטיק. די פארשידענע שיכטעס ווערן פארבונדן דורך לעכער.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:עלעקטראניק
טשאן
קליין|הערב טשאַן איז א קליינע שטאט אין כמעלניצקי אבלאסט, אין מערב אוקראינע (אסט-גאליציע). זי איז די הויפטשטאט פון דער טשאנער ראיאן. טשאן איז ווייט 39 ק"מ דרום-מערב פון פראסקוראוו און 58 ק"מ מזרח פון קרעמניץ. נאענטע שטעטלעך זענען באזיליע (13 ק"מ צו דרום) און יאמפאלא (19 ק"מ צו צפון-מערב).
היסטאריע
אין יאר תר"ל זענען געווען 74% פון די איינוואוינער פון דער שטאט יידן. אין יאר תר"ס האבן געוואוינט אין טשאן 2914 יידן.
טשאן האט געהאט א טריסקער שטיבל און אן אסטראווער שטיבל.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:שטעט אין אוקראינע קאַטעגאָריע:גאליציע
1507
געשעענישן
אומבאוואוסטע דאטע
צבי הירש כהנא
רבי צבי הירש כהנא (נפ' סיון תש"ג) איז געווען אן אדמו"ר אין ספינקא, רומעניע.
רבי צבי הירש איז געבוירן צו זיין פאטער, רבי נחמן כהנא, ספינקער רבי, און זיין מוטער, צירל ווייס, א טאכטער פונעם "אמרי יוסף" פון ספינקא.
בסוף ימיו פון זיין זיידן פלעג ער פארליינען פאר אים די קוויטלעך.
רבי צבי הירש האט חתונה געהאט מיט מרת מירל גאלא, די טאכטער פון רבי ברוך רובין פון בריזדאוויץ.
ער איז אומגעקומען דורך די נאציס חודש סיון תש"ג.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:אדמורי"ם קאַטעגאָריע:ספינקא
לינדז
קליין| לינדז א לינדז אדער אָביעקטיוו איז אַ דורכזיכטיקער אביעקט (ווי גלאז, פּלאַסטיק אָדער אפילו אַ טראפ וואַסער) וואָס ענדערט וויאזוי זאַכן זען אויס דורך בייגן דאס ליכט וואס גייט אדורך אים. א לינדז קען מאַכן אז אן אביעקט זאל אויסזען גרעסער, קלענער אדער קאַפויער. מען ניצט לינדזן אין ברילן, קאנטאַקטלינדזן, קאַמערעס, פראיעקטארן, מיקראסקאפן, טעלעסקאפן, לופעס אא״וו. אויך האט יעדער אויג אַ לינדז.
זיי אַרבעטן דורך ברעכונג, ד״ה בייגן דאָס ליכט.
לינדזן האָבן דריי הויפּט פֿארעמעס. די דריי טיפן לינדזן זענען:
געשיכטע
קליין| רויטע און ברוינע לינזן דאָס וואָרט "לינדז" שטאַמט פון דעם לאַטיינישן וואָרט lens, א לינז, ווייל די ערשטע קאנוועקסע לינדזן האבן געהאט די פֿארעם פֿון א לינז בעבעלע. *
סיני האלבערשטאם
רבי סיני האלבערשטאם (ה'תר"ל - כ"ו תמוז ה'תש"א), רב אין זשמיגראד
אפשטאם
רבי סיני איז געבוירן אין אנהייב יאר ה'תר"ל, צו זיין פאטער הרב ברוך האלבערשטאם, דער גארליצער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת פעסיל א טאכטער פון סיגוטער רב, הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער ייטב לב.
רבנות
רבי סיני איז געווען יונגער רב פון גארליץ נאכהער איז ער געווען רב אין קאלאשיץ, אין יאר ה'תרס"ז האט מען אים אויפגענימען אלץ רב אין זשמיגראד. נאך זיין פאטער'ס פטירה האט ער אנגעהויבן פירן א הויף.
הסתלקות
כ"ג סיון תש"א איז רבי סיני מיט זיין משפחה פארטריבן געווארן אין סיביר, וואו ער איז נפטר געווארן כ"ו תמוז ה'תש"א.
פאמיליע
אין עלטער פון איינס און א האלבן יאר איז רבי סיני געווארן פארלויבט און האט שפעטער געהייראט מרת רוחמה די טאכטער פון הרב נפתלי הורוויץ פון מעליץ. זייערע קינדער:
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:צאנז קאַטעגאָריע:גארליץ
יומי דפגרא
יומא דפגרא (מערצאל: יומי דפגרא), ווערט באניצט אלס א נאמען פאר די טעג וואס די בחורים האבן נישט געהאט קיין לערעריי אין דער ישיבה, אזוי ווי צום ביישפיל: ראש חודש, חנוכה, ט"ו בשבט, ל"ג בעומר, ט"ו באב אא"וו.
פילצאליגע מנהגים זענען געווארן פארבינדן מיט "יומי דפגרא". למשל, מען זאגט נישט קיין תחנון אין די טעג. אין געוויסע געמיינדעס איז איינגעפירט אז אן אבל גייט נישט דאווענען פארן עמוד.
מקור
יומי דפגרא איז א קורצער נאמען פאר דעם אראמישן באגריף יומי דמפגרי ביה רבנן. דאס הייסט טעג ווען עס איז נישט דא קיין לערעריי, און די תלמידים בלייבן אינדערהיים.
דער מקור און ווארצל פונעם אויבערדערמאנטן באגריף איז אין דער גמרא, : דער באגריף איז געווען גאנץ פארשפרייט. רש"י האט דארט געטייטשט: דאס הייסט, דער טאג איז פארביי געגאנגען, אהן דעם אז מען זאל אים אויסנוצן אזוי ווי ס'איז דארף צו זיין.
רעפערענצן
קאַטעגאָריע:אויסדרוקן פון חז"ל קאַטעגאָריע:מנהגים
שטודיע
שטודיע מיינט צו קונה זיין דעת אויף א געוויסער סאביעקט. אפט דורך זיך דאס איינחאזערן צו געדענקען אדער דורך ליינען פשוט.
נוייען מין טריעט
נוייען מין טריעט (וויעטנאמעזיש: Nguyễn Minh Triết; געב' דעם 9טן אקטאבער 1942), איז א וויעטנאמעזער פּאָליטיקער; און דער 8טער פרעזידענט פון וויעטנאם, ער האט געדינט אין דעם אמט אין די יארן 2006-2011.
ביאגראפיע
טריעט איז געבוירן אין א דיסטריקט לעבן צו הא טשי מין שטאט. נאָכן לערנען מאַטעמאַטיק אין הא טשי מין שטאט, האט טריעט זיך איינגעשריבן אין דער קאמוניסטישער פארטיי פון וויעטנאם אין 1965 אין דרום וויעטנאם, בשעת די צווייטע אינדא־כינעזישער קריג (וויעטנאם קריג). ער איז צווישן די שפּיץ פירער פון וויעטנאַם וואס זענען געבוירן סאַדערנערז און איינער פון די ביסל וואָס האט נישט ריגרופּט צו די צפון ווייַטערדיק די אָפּטייל פון דער מדינה אין 1954 (ער איז געווען דעמאלסט בלויז 12 יאר אלט).
באנק פון ענגלאנד
צוועק
אלס צענטראלער באנק טוט דער באנק אויפֿפאסן און קאנטראלירן די סטאבילקייט פון דעם געלט און פון די פרייזן, טוט באשטימען די קורס פון די צינזן און לאזט ארויס די באנקנאטן און מטבעות אין דער פאראייניגטער קעניגרייך.
נוייען מין טריעט
קאַריערע
אום 27סטן יוני 2006 איז ער געווארן געוויילט דורך דער נאַציאָנאַלער פארזאמלונג פון וויעטנאַם און האט געווינען 94% פון די שטימען.
וועבלינקען
קאַטעגאָריע:וויעטנאמעזער פאליטיקער קאַטעגאָריע:קאמוניסטן קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן
באנק פון ענגלאנד
היסטאריע
ענגלאנד קאַטעגאָריע:לאנדאן קאַטעגאָריע:פאראייניקטע קעניגרייך
דזשארדזש פלויד פראטעסטן
300px|קליין
די דזשארדזש פֿלויד פראטעסטן זענען א סעריע פון פראטעסט ן און ראַיאט ן וואס זענען א רעאַקציע צו פאליציי ברוטאַליטעט, וואס האט זיך אַנגעהויבן ווי לאקאַלע פראטעסטן אין מינעאַפאליס, מינעסאטע, און האבן זיך פֿאַרשפרייט דורכאויס די פֿאַראייניגטע שטאטן און דערנאך איבער דער גאָרער וועלט. די פראטעסטן האבן אנגעהויבן אין מינעאפאליס דעם 26סטן מיי 2020, נאָכן טויט פון דזשארדזש פֿלויד ווען אפֿיציר דערעק שאווין פון די מינעאפאליס פאליציי האט געקניט אויף זיין האלדז לענגער ווי אכט מינוט בשעת ער האט אים אַרעסטירט א נאַכט פֿריער.
פּראָטעסטן האבן דאן אנגעהויבן איבער די פֿ״ש און אינטערנאַציאנאל אין שטיצע פון יושר פֿאַר פֿלויד, און אין אָפּאָזיציע צו פּאָליצייַ ברוטאַליטעט. אמווייניגסטנס 12 גרויסע שטעט האָבן דערקלערט א קורפיו שבת־צונאכט דעם 30סטן מאי, און זינט דעם 2טן יוני האבן גובערנאטארס אין 23 שטאַטן און וואשינגטאן די סי גערופן די נאַציאָנאַלע גוואַרדיע, מיט איבער 17,000 זעלנערס. פון אנהייב פון די פראטעסטן ביז פרימארגן דעם 2טן יוני, זענען אמווייניגסטנס 5,600 מענטשן ארעסטירט געווארן.
אַרעסט און טויט
אום 25סטן מאי 2020 איז פארגעקומען א מארד, וואס איז אויפגעכאפּט געווארן אויף ווידעא וועלכע איז ארום וויירעל איבער סאציאלע מידיא פלאטפארמעס, וואס האט געצייגט ווי א פּאר ווייסע פּאליסלייט אין מינעאפּאליס, מינעסאטא, האבן געהאט א באגעגעניש מיט דעם 46 יעריגן שווארצן דזשארדזש פֿלויד, וועמען מ'האט ארעסטירט ווייל ער האט אנגעבליך גענוצט א פאלשן צוואנציגער, ווען ער האט איינגעקויפט אין א רעסטאראנט. ווי די ווידעא צייגט, זעט מען א מינעאַפאָליס פאליציי-אפיציר דער 48 יעריגער פאליסמאן דערעק טשאווין קניט אויפ'ן האלדז פון פֿלויד, וועלכער איז שוין געלעגן אויף דער ערד געקייטעלט, און ער האט אזוי געקוועטשט אויף האלדז 8 מינוט און טוען זיך נישט וואוסענדיג מאכן פון די געבעטן פונעם פארשוין און ארומיגע אז דער פארשוין קען נישט אטעמען. מ'האט געזען ווי אזוי דער פּאליסמאן האלט זיינע הענט אין די הויזן טאש, ער קוועטשט מיט די לינקע קני דעם האלדז פון דעם מאכטלאזן שווארצן, אפילו ווען מ'האט שוין געזען אז דער שווארצער גייט אריין אין א קריטישע פאזע. דער ווידעא האט געוויזן אז טשאווין האט אזוי געקוועטשט אויפ'ן האלדז 8 מינוט און 46 סעקונדעס, און אין די כמעט לעצטע 3 מינוט איז שוין פֿלויד געווען באוואוסטלאז! ווען ער איז אנגעקומען אין שפּיטאל האט מען באשטעטיגט אז ער איז טויט. מ'הערט אויפ'ן ווידעא ווי אזוי פֿלויד בעט זיך אז ער קען נישט אטעמען, און ווי מענטשן שרייען צו די פּאליציי אז יענער זאל אויפהערן, און נישט הרג'נען דעם שווארצן וואס ליגט אויף דער ערד, און די 4 פּאליסלייט וואס זענען דארט געווען האבן גארנישט געטאן דערוועגן. מ'האט געלאזט טשאווין ווייטער דערשטיקן פֿלויד.
נאכפאלגן
דינסטאג ווען דער ווידעא איז באקאנט געווארן, האט עס אויפגעטרייסעלט דאס לאנד, און דער מעיאר פון מינעאפּאליס, דער 38 יעריגער דזשעיקאב פריי, האט זאפארט דינסטאג אויפגעזאגט די 4 פּאליסלייט, און פארארדנט אן אויספארשונג. דער מעיאר, פון אידישן אפּשטאם, האט שטארק סימפּאטיזירט מיט פֿלויד און זיין פאמיליע, און האט זיך געפּלאגט איינצוהאלטן פון וויינען ווען ער האט גערעדט צו די פּרעסע. דער פּאליציי שעף האט געזאגט אז ער האט פּרובירט צוערשט איבערצוקוקן אלע קאמערעס וואס פּאליסלייט דארפן טראגן אויף זיך, צו אנאליזירן גענוי וואס איז דארט פארגעקומען, אבער דאס לאנד האט געשטורעמט.
די לאקאלע פאליציי דעפארטמענט האט צום ערשט געלויטעט אז דער פארשוין איז געשטארבן פון זייטיגע פראבלעמען, נאכ'ן זיין עטליכע שטונדן אין שפיטאל זאגנדיג, אז דער פארשוין - וועלכע איז שפעטער אידענטיפיצירט געווארן אלס דזשארדזש פֿלויד - איז געבעטן געווארן ארויסצוקומען פון זיין אויטא, נאך וואס די אפיצירן האבן באקומען באריכטן איבער א טונקלע געשעפט, אבער דאן האט דער פארשוין זיך "פיזיש" אנטקעגן געשטעלט צו די אפיצירנ'ס פארלאנגען, אבער נאך פילע ווידעאס וועלכע האבן אנגעהויבן אנקומען צו די פרעסע און אן אויספארשונג פון די עף-בי-איי האט די פאליציי דעפארטמענט געלאזט הערן אז זי האט אפגעזאגט די דאזיגע פיר אפיצירן וועלכע זענען געווען אויפ'ן סצענע ווי די טראגישע פאסירונג איז פארגעקומען. די ענטפער פון די לאקאלע איינוואוינער איז געווען פילע ווילדע פראטעסטן פארענט פונעם פאליציי סטאנציע ווי הונדערטער באטייליגטע האבן געהאלטן שילדן וועלכע האבן זיך געליינט "איך קען נישט אטעמען" אדער "יוסטיץ פאר דזשארדזש פלאויד". ווי אויך זענען עטליכע פאליציי אויטאס שווער צו'מזיק'ט געווארן, עטליכע פראטעסטן האבן זיך געענדיגט מיט די פאליציי שפריצן טרערן-גאז (זעט ווידעאס ביי די ענדע פונעם ארטיקל). דער לאקאלער בירגערמייסטער האט אין א רעדע מיטוואך דעם 27סטן מאי געבעטן אז מען זאל אנקלאגן די אפיציר וועמענס קניען זענען געווען אויף פלויד'ס האלדז. ווי אויך האט מען געהערט פון פלויד'ס פאמיליע וועלכע האט געבעטן אז מען זאל אנקלאגן די דאזיגע אפיצירן פאר מארד!
מ'האט באלד געהערט פארלאנגען פאר'ן ארעסט פון טשאווין און אויך פון די אנדערע פּאליסלייט, און שווארצע האבן אנגעהויבן דעמאנסטרירן אין מינעאפּאליס און אויך אין מערערע שטעט איבער'ן לאנד, פארלאנגענדיג יוסטיץ. מ'האט אויך אנגעוויזן אויף עטליכע אנדערע אינצידענטן וואו שווארצע זענען גע'הרג'עט געווארן דורך ווייסע, און די שווארצע מאסן האבן אנגעהויבן שטורעמען איבער דעם. עס האט אויך צוגעשפּילט צו די אויפגעהיצטע געמיטער וואס דאס אמעריקאנער פאלק איז שוין עטליכע מאנאטן געווען איינגעשפּארט אין שטוב, זיי האבן נישט געהאט קיין שולעס אדער אנדערע געזעלשאפטליכע אקטיוויטעטן, איז מען געווען מער אנגעצויגן ווען מ'האט זיך ארויסגעלאזט אויף די גאסן צו דעמאנסטרירן.
ערשט פרייטאג איז טשאווין ארעסטירט געווארן אויף קלאגעס פון 3'טע גראד מארד, און אויך אויף מענסלאטער מארד, און מ'האט באשטימט א האלבן מיליאן דאלאר בעיל פאר אים וואס ער האט ווי פארשטענדליך נישט געקענט צושטעלן. א סאך האבן פארפירט פארוואס מ'טוט גארנישט פאר די אנדערע פּאליסלייט וואס האבן דאס צוגעקוקט און נישט פּרובירט צו ראטעווען דעם שווארצן פֿלויד, און אויך פארוואס האט מען אנגעקלאגט טשאווין אויף אזא לייכטע מארד קלאגע. אין דער טורמע, האט מען געהאלטן טשאווין אונטער א ספּעציעלע שטארקע וואך, אז ער זאל זיך נישט נעמען דאס לעבן.
די לייכטערע קלאגע קעגן טשאווין איז אין א געוויסן זין געבויט אויף דעם פּאלמעסינג באריכט פון דינסטאג, וואס האט געוויזן אז פֿלויד האט געליטן פון פארשידענע פּראבלעמען אריינגערעכענט הארץ קראנקהייט, און דאס אלעס האט ווארשיינליך בייגעשטייערט צו זיין טויט. אין אנדערע ווערטער, עס איז נישט קלאר אז ער איז געשטארבן בלויז ווייל טשאווין האט אים דערשטיקט!
די פֿלויד פאמיליע האט געדונגען דעם געוועזענעם רעספּעקטירטן ניו יארקער הויפּט מעדיקעל עקזעמינער דאקטאר מייקל באדען, דורכצופירן א צווייטע זעלבסטשטענדיגע פּאלמעסינג.
פארמישטע
אין 06', איז דערעק טשאווין געווען איינער פון 6 פּאליסלייט וואס זענען געווען פארבונדן מיט'ן טויט פון 42 יעריגן וועין רעיעס, וועלכער איז דערשאסן געווארן צום טויט דורך די פּאליסלייט ווען ער האט ארויסגעצויגן א ביקס אויף זיי. אין זעלבן יאר איז ער אנגעקלאגט געווארן דורך אן ארעסטאנט, אבער א יאר שפּעטער האט מען עס ארויסגעווארפן. אין 08' איז טשאווין אויסגעפארשט געווארן איבער זיין ראלע אין א שיסעריי וואו דער ארעסטאנט איז פארוואונדעט געווארן ווען די פּאליציי האט געזאגט אז יענער האט געוואלט צוכאפּן דעם גאן פון א פּאליסמאן און טשאווין האט אים געשאסן. אין זעלבן יאר האט ער באקומען אן אויסצייכענונג פאר זיין רעאקציע ביים כאפּן עמיצן וואס האט געהאט א גאן. אין 11' איז א שפּאנישער 23 יעריגער געשאסן און פארוואונדעט געווארן ווען די פּאליסלייט האבן זיך געיאגט נאך אים, און טשאווין איז געווען איינער פון די פּאליציי.
א צווייטער פּאליסמאן ביי דעם פֿלויד אינצידענט, טאו טאואו (אן אזיאנער) איז אנגעקלאגט געווארן אויף נוצן צופיל קראפט אין 17', ווען ער האט געשלאגן און געשטויסן א געקטייטעלטן ארעסטאנט ביז ער האט צעבראכן יענעמ'ס ציין. די שטאט האט געשליכטעט די אנקלאגע פאר 25,000.
די אנדערע 2 פּאליסלייט זענען נאך געווען נייע, אין זייער פּראבע צייטן.
ראיאטן
עס האט געדויערט א פּאר טעג, אבער עווענטועל האט אמעריקע "אויפגעריסן" ווען פארברעכערישע און העצערישע עלעמענטן האבן פארוואנדעלט דעמאנסטראציעס אין מערערע שטעט אין שטורמישע ראיאטן, שלאגענדיג זיך מיט די פּאליציי, פאראורזאכענדיג מאסיווע שאדענס. עס זענען געווען ראיאטן אין אלע 50 שטאטן. מען האט חרוב געמאכט פאליציי קארס פארברענט רעגירונג געביידעס און אפילו פארשוועכט מאנומענטן. אויך אין אייראפע איז שוין געווען דעמאנסטראציעס, אריינגערעכענט טויזענטער וואס האבן דעמאנסטרירט אין לאנדאן! ארום 1,700 זענען ארעסטירט געווארן זינט די ערשטע נאכט יו"ט, און קורפיוס זענען געמאלדן געווארן אין מערערע שטעט. די פאליציי האט שוין מוצ"ש שטרענגער געהאנדעלט. איבער 15,000 נעשאנעל גארד טרופן זענען מאביליזירט געווארן אין א 15 שטאַטן אין צוגאב צו די הויפטשטאט וואשינגטאן. די דעמאנסטראציעס וואס זענען פארגעקומען אין מערערע שטעט איבער'ן לאנד איז עווענטועל פארוואנדלט געווארן אין מיאוס'ע ראיאטן אין מערערע שטעט, ווען די פארברעכערישע עלעמענטן האבן איבערגענומען קאנטראל פון די אויפגערעגטע מאסן. מ'האט צ.ב.ש., קלאר געקענט זען מוצ"ש בילדער ווי אזוי עס קומען אן אנדערע שווארצע, אין אנדערע קליידונג ווי די דעמאנסטראנטן, און זיי ברעכן איין אין די געשעפטן אין לאס אנדזשעלעס - און דאס זעלבע איז אויך געווען אין אנדערע שטעט - און גייען ארויס פון דארט מיט זייער רויב. עס איז אפילו געווען געוויסע פאלן ווען די גנבים האבן זיך ממש געשטעלט אין א שורה, א פּאר זענען אריינגעגאנגען און ווען זיי זענען ארויסגעקומען מיט גרויסע שאכטלעך, ווארשיינליך מיט קאמפּיוטערס וואס זיי האבן גע'גנב'עט, איז געווען פּלאץ פאר אנדערע וואס זענען אריינגעגאנגען. דאס איז אנגעגאנגען טראץ בילדער וואס איז געכאפּט געווארן דורך די פּרעסע און מידיא, ביז פּאליציי איז אנגעקומען, וואס דאן איז מען זיך צעלאפן.
דער מעיאר איז טאקע קריטיקירט געווארן דורכ'ן גאווערנער, איבער זיינע שוואכע רעאקציעס, און דער גאווערנער פון מינעסאטא, טים וואלז (סיי דער גאווערנאר און אויך דער מעיאר זענען דעמאקראטן), האט געמאלדן אז ער נעמט איבער אליין קאנטראל פונעם מצב, אבער עס האט נישט לאנג געדויערט ווען ער האט איינגעזען אז ער מוז יא אנקומען צו די קאאפּעראציע און מיטארבעט פונעם מעיאר. דער גאווערנאר האט אבער מאביליזירט די גאנצע "נעשאנאל גארד" פון דעם שטאַט, צום ערשטן מאל וואס מ'האט גענומען אזא דראסטישע שריט זינט די צווייטע וועלט מלחמה, מיט די האפענונג אז די באוואפנטע סאלדאטן מיט זייערע שווערע מאשינען וועלן קענען מאכן ארדענונג.
פּרעזידענט טראמפּ האט ביי א פּרעסע קאנפערענץ אין ספּעיס צענטער אין פלארידא געמאלדן אז ער האט אויסגעדריקט זיין סימפּאטיע צו די פֿלויד פאמיליע, אבער ער שטייט אין פעסטע קעגנערשאפט צו יעדן וואס וויל אויסנוצן די טראגעדיע צו רויבן און שעדיגן מענטשן.
דער פּרעזידענט איז קריטיקירט געווארן אויף זיינע טוויטס פון פרייטאג, אריינגערעכענט וואו ער האט באצייכנט די ראיאטערס און דעמאנסטראנטן אלס "שלעגער" פארברעכער, און האט געווארענט אז "ווען די פּלינדערייען הויבן זיך אן, הויבן זיך אן די שיסערייען". א טאג שפּעטער האט ער אבער גענוצט מילדערע אויסדרוקן, אז כאטש ער שטיצט די רעכט פון פרידליכע פּראטעסטן, האט דאס וואס שפּילט זיך אפּ אויף די גאס גארנישט צו טאן מיט'ן זכרון פון דזשארדזש פֿלויד. די געוואלדטאטן און וואנדאליזם ווערט אנגעפירט דורך לאקאלע לינקע גרופּעס וועלכע טעראריזירן די אומשולדיגע, זיי מאכן חרוב דזשאבס, שעדיגן ביזנעסער און פארברענען הייזער, און די הויפּט קרבנות פון דעם שוידערליכן מצב זענען די בירגער וואס וואוינען אין די דאזיגע קאמיוניטיס. די דעמאנסטראציעס און ראיאטן פון פרייטאג זענען נאך ערגער געווארן אויפצומארגענס.
דער דעמאקראטישער פּרעזידענט קאנדידאט דזשאסעף ביידען האט פארלאנגט אן ענדע צו די געוואלדטאטן ראיאטן, זונטאג, אבער זיין קאמפּיין איז אריינגעשלעפּט געווארן אין א קאנטראווערסיע ווען מ'האט אויסגעפינען אז ווייניגסטענס 13 פון זיינע קאמפיין ארבייטער האבן בייגעשטייערט צו א פאנד צו העלפן צושטעלן בעיל פאר די פּראטעסטירער וואס מ'האט ארעסטירט אין מינעאפּאליס. איינער פון זיי וועלכער האט זיך אידענטיפיצירט אלס א קאמפּיין ארגאניזירער פאר ביידען אין עטליכע דרום שטאַטן, האט אין איר טוויט געוויזן א רעסיט אז זי האט בייגעשטייערט $50 און האט אויפגעפאדערט אז יעדער דארף באקעמפן אומיוסטיץ. דער פאנד איז קעגן דעם געדאנק פון קעש בעיל, אין פּרינציפּ.
מ'קען זיך נישט פארשטעלן דעם פּחד אונטער וואס מ'לעבט ווען מ'זעט די חיות ווילדעווען אויף די גאסן, און מ'קען זיך אויף קיינעם און גארנישט פארלאזן, סיידן אויפ'ן רבוש"ע.
אין וואשינגטאן די. סי.
עס איז אפילו געקומען צו געשלעגן ממש פאר'ן ווייסן הויז אין וואשינגטאן, ווען א 1,000 דעמאנסטראנטן האבן ארומגענומען דעם גאנצן שטח פונעם ווייסן הויז וואס איז געווען באפעסטיגט מיט אלע סארטן פּאליציי און באריקאדעס און געפּאנצערטע סיקרעט סערוויס, שטאטישע און פּארק פּאליציי. די פּראטעסטירער האבן געווארפן פלעשער אויף די פּאליציי און האבן מיט די מאסקעס אויף זייערע פּנימ'ער געשריגן באנומענע קולות, און די פּאליציי האט צוריקגעשלאגן מיט די שטעקענס און געשאסן "פּעפּער ספּרעי", און שב"ק פארנאכטס זענען נעשאנאל גארד טראקס ארומגעפארן אויף די גאסן צו העלפן מאכן ארדענונג. ווען די דעמאנסטראנטן האבן נישט געקענט איינברעכן די צוימען פונעם ווייסן הויז (פּרעזידענט טראמפּ איז דאן געווען אין פלארידא, מיטצוהאלטן א נייע ספּעיס מיסיע), האבן זיי זיך צעטיילט און קלענערע גרופּעס, און דאן האבן די ווילדערע עלעמענטן באקומען די אויבערהאנט פון די מחנות. מ'האט געצינדן און צעבראכן פענסטער וואו זיי האבן נאר געקענט, ממש עטליכע בלאקס פון ווייסן הויז, און מ'האט געפּלינדערט און גערויבט פון די געשעפטן וויפיל עס האט זיך נאר געלאזט.
ביי א רעסטאראנט אין וואשינגטאן וואס ווערט גענוצט דורך די רייכערע עלעמענטן, האט מען געשפּריצט מיט רויטע פארב: די רייכע זענען מער נישט פארזיכערט!
אין מיננעסאָטאַ
מ'האט נאכנישט געהאט קיין גענויען חשבון זונטאג צופרי וויפיל הונדערטער זענען ארעסטירט געווארן אין מינעאפּאליס אבער גאווערנאר וואלז האט געזאגט אז א סאך פון זיי זענען געקומען פון אנדערע שטאטן.
אין ניו יארק סיטי
אין ניו יארק האט מען ארעסטירט די ווייסע 27 יעריגע סאמאנטא שעדער פרייטאג צו נאכטס ווען זי האט געווארפן א "מאלאטאוו קאקטעיל" (אזוי רופט מען א פלאש מיט ברענשטאף וואס ווען מ'ווארפט עס און עס ווערט צעשמעטערט רייסט עס אויף אין פלאמען) אויף א פּאליציי ווען אין די קראון הייטס געגענט פון ברוקלין 10:30 ביינאכט. זי איז גראדע א ווייסע סימפּאטיקער מיט די דעמאנסטראנטן, און מ'האט זי ארעסטירט אינאיינעם מיט איר שוועסטער. זיי זענען געקומען פון די אפּשטאַט שטאט קעטסקיל, און האבן שוין א היסטאריע פון צוזאמענשטויסן מיט די פּאליציי ביי פּראטעסטן. איצט האבן זיי 4 קלאגעס פון מארד פארזוך, פאר די 4 פאליסלייט וואס האבן זיך געראטעוועט פון דעם ברענענדיגן פאליציי טרעקל. זיי זענען געווען צווישן די 3,000 דעמאנסטראנטן וועלכע האבן געבושעוועט פרייטאג אווענט אויף די גאסן פון ניו יארק, און מ'האט זייער קלאר געזען אויף ווידעא ווי אזוי די שוועסטער האבן אנגעגרייט די פייער-פלאש, און דערנאך האט זי עס געווארפן אויף די פּאליסלייט. צו מזל האבן די 4 פּאליסלייט געקענט ארויסשפּרונגען באצייטענס ווען זייער טרעקל איז אויפגעגאנגען אין פלאמען.