cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვიშაქჰაპატნამი
ვიშაქჰაპატნამი (Visakhapatnam, విశాఖపట్టణం), თაშნეშე რჩქინელი რე მუჭოთ ვიზაგი — ნოღა ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯის, შტატი ანდჰრა-პრადეში, ინდოეთიშ ართ-ართი უშხუაში ონიშოლი. ოლქი ვიშაქჰაპატნამიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობაშ მეჯინათ, შტატიშ უშხუაში ნოღა დო მასუმა რე — ინდოეთიშ ბჟაეიოლი წყარპიჯიშ ნოღეფს შქას (ჩენაიშ დო კალკუტაშ უკული).
ვიშაქჰაპატნამს იდვალუაფუ ოურდუმე-ოზუღე ბაზა, სოდეთ დისლოცირაფილი რე ინდოეთიშ ოურდუმე ოზუღე ნძალეფიშ წყარიშთუდოიანი ნიშეფიშ მა-8 ესკადრილია.
ლატვია
ქოძირით ხოლო
კატეგორია:ლატვია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ბჟადალი ბენგალი
რესურსეფი ინტერნეტის
*
მაფაშ ზიტყვა
ფილმიშ თარი გერგეზი კოლინ ფერთი ასახიერენს მაფა ჯორჯ VI დო ჯეფრი რაში თერაპერტ ლაიონელ ლოუგის, ნამჷთ ოხვარუ მაფას ბურდინით ჩიებაშე სქილადას. ფილმიშ გინოღალაქ დიჭყჷ დიდ ბრიტანეთის 2009 წანაშ გერგობათუთას. თიში მაართა დო ლიმიტირებული ძირაფა მენწყჷ 2010 წანაშ 26 გერგობათუთას ააშ–ს. ფართე მასეფიშო თიქ ხემიოლუქ იჸუ 2010 წანაშ 10 ქირსეთუთას, თიში ოფიციალური პრემიერაქ რდჷ გოართიანაფილი იმაფეს 2011 წანაშ 7 ღურთუთას. თიშ გიშულას პოზიტიურ გოხონარაფაქ მაჸუნჷ. Rotten Tomatoes-იშ მეჯინათ კინოკრიტიკოსეფიშ 96% თის დადებითო აფასენს.
ჰაჩიკო
შურდგუმა
ხოლო ჟირი ნოჭახნაკუ, ჰაჩიკოშ რინაწკჷმა მერსხილი გედგჷ გიორენჯი ოდატეწკჷმა აკიტაშ პრეფექტურას, სოდეთ დებადჷ ჩინებული ჰაჩიქჷნ, ოდო მაჟირას გიმოხანტილი რე აკიტა ინუშ ლაკვეფიშ ბუნა დო ჯოხო „ჭიჭე ჰაჩიკო დო მუში მაჸალეეფი.
მორის უილკინსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1916 კატეგორია:ნაღურა 2004
კასაიშ პროვინცია
კასაიშ პროვინცია (Kasaï) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ ობჟათე-ბჟადალშე.
აბუხალო (ჸალაიბონი)
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
სერგო რატიანი
სერგო რატიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
პატრიცია დეიტოსი
კატეგორია:დუნაბადი 1975 კატეგორია:იტალიარი მოდელეფი
უკრაინალეფი
უკრაინალეფი — კათა, უკრაინაშ მახორობა (37,42 მლნ). რუსეთიშ ფედერაციას 4362,8 ვითში, ყაზახეთის 896,2 ვითოში, მოლდოვას 600,3 ვითოში, ბელარუსის 291 ვითოში, უზბეკეთის 153,2 ვით., ყირგიზეთის 108 ვით., ლატვიას 92,1 ვით.; კანადას 530 ვით., ააშ-ს 500 ვით., პოლონეთის 300 ვით., არგენტინას 100 ვით. იკათუანს ეთნიკურ ბუნეფს: ლიტვინეფი, პოლეშჩუკეფი, გუცულეფი, ბოიკეფი, ლემკეფი.
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
ლავური ბუმა
არძოშე დიდი ნჭება ახასიათენა აა-შ ლავეფს (24 კმ/სთ). ზისქე ლავაშ ნჭება ალაზიმაფათ უშანულამე რე. პრეისტორიულ პერიოდის ისლანდიაშ ვულკან ტროლია-დანგიაშე (სიმაღალა 1468 მ) ლავაშ ეშასოფუაშ გეშა გიჭყჷ ლავური ბუმაქ, ნამუშ სიგჷრძა რე 120 კმ. ავსტრალიას ჩინებულიე ლავური ბუმა, ნამუშ სიგჷრძა რე160 კმ (უნდარიშ ვულკანური ნაციონალური პარკი). დიდი ლავური ბუმეფი გარჩქუნა თაშნეშე ისლანდიაშ ვულკან ლაკის (60 კმ) დო იაპონიაშ ვულკან ასამა-იამას (80 კმ). ლავური ბუმეფიშ ჟიდოხი ნამთინეშა ლეხერეფითიე გართულებური, ნამთინეშა თის წჷმორინაფილიე ჩანარობა.
თამარ კორძაია
თამარ კორძაია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
მაიორ-ლუის-ხორხე-ფონტანაშ დეპარტამენტი
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-ანხელა.
გეგა
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ვალერია ალტობელი
კატეგორია:დუნაბადი 1984 კატეგორია:იტალიარი მოდელეფი
MTV
მინი|MTV-შ ლოგო MTV, ულირს Music Television (მარგალურო მუსიკალური ტელევიზია) — ამერიკული ოკაბელე ოტელევიზიე რშვილი, ნამუთ ნიუ იორკიშე მაუჭყაფალენს. გოჭყაფილი რე 1981 წანაშ 1 მარაშინათუთას.
რუმინეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთიშ ნოღეფი რუმინეთი კატეგორია:რუმინეთიშ გეოგრაფია
ალაშთრახუ
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ხათუნა სამნიძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
რომი (ოშუმალი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ჰანს ქრისტიან ანდერსენი
ბიოგრაფია
1829 წანას ანდერსენქ შანულამ წჷმოძინას ქიმიოჭირინუ ფანტასტიკური რომანით კუჩხით შარალუა ჰოლმენიშ გონთხორილშე ამაგერშახ. თე წანასჷთ გჷმაბჟინუ ლერსეფიშ კათელი. 1833 წანას მაფაქ თინა ევროპაშა ოშარალუშა ქაჯღონჷ.
ბიორნ კეიპერსი
კატეგორია:ნიდერლანდარი კუჩხბურთეფიშ არბიტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1973
კოსმოსი (წიგნი)
კოსმოსი (ინგლ. Cosmos) — კარლ სეიგანიშ 1980 წანას გიშაშქუმალირ მენცარული წიგნი.
მათაგალონი
მათაგალონი, ოლე — პერიოდული წყარმალუ სიღნაღიშ დო დედოფლისწყაროშ მუნიციპალიტეტეფს. ოდუდე უღჷ ოფ.  თუდოლენი ბოდბეშ ობჟათე-ბჟადალშე ზუღაშ დონეშე 535 მ სიმაღალას. აკათუ იორს კვარჩხანშე. სიგჷრძა 28,5 კმ, ღანჩოშ ფართობი 395 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ წყარით. დიხაშთუდონი წყარით ეჯუმაფა მორჩილი რე, მუდგაშ გეშათ წყარმალუ პერიოდულო ეთმოსქირუ. აფუნს დო დამორჩილს უჩქჷ წყარმოლაფეფი. ოშქაშე წანური ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა 0,98 მ3/წმ.
ანდაქი (ჸალაიბონი)
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
გიორგი ხელაშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ოლორეფი
ლიტერატურა
კატეგორია:კვატაშობურეფი
ბადრი ბასიშვილი
ბადრი ბასიშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ჯვ. წ. 691
ნაღურა
კატეგორია:
სომალი
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ჯვ. წ. 692
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 692 წანა.
ინგლისიშ მონარქეფიშ ერკებული
ტიუდორეფი
thumb|100px|ტიუდორეფიშ გერბი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისიშ მაფეფი კატეგორია:ბრიტანეთიშ მონარქია კატეგორია:მონარქეფი
ჭაჭა
thumb|230px|ჭაჭაშ ოფუნაფალი მონწყილობა ჭაჭა — ჸურზენიშ ბრენდი, ტრადიციულო წარმაფილი საქორთუოშ მიარე რეგიონს, შხირას მიშინუაფუ მუჭოთ ჸურზენიშ ონტკა. მაართათ მეღვინობას ჸურზენიშ ტექნოლოგიური დო მექანიკური გინომუშებაშ ნაწარმი. ჭაჭა მაღალალკოჰოლური ოშუმალი რე, ნამუთ მიიღებუ ჭაჭაშ ალკოჰოლური ფუნაფაშ უკული ართშახიანი, ჟირშახიანი ვარდა გიმნარკიშ შვანს სუმშახიანი მორთაფათ. ჭაჭა შილებე ორდას ჩე დო ჭითა, გემუანი (მუსკთ ფუნაფაშ ფაზა ვამკურთუმუნ) დო ეფუნაფილი. ჭაჭაშე ღებულენა a-ღვინმჟავეს დო ეთილიშ სპირტის. ჸურზენიშ წიპწშე გიშმეღანა ჸურზენიშ ზეთის დო ენატონინს. გჷმოწირილ ჭაჭას გიმირინუანა ორინჯიშ ოჭკომალო დო სასუქო, ჯვეშო საქორთუოს ჭაჭაშ ნაწირაშე აკეთენდეს "ჩატე ღვინს" - თ.გ. შამანს. ჭითა ჭაჭაშე ღებულენაჭიღა საღაფლას, ნამუსჷთ საკონდიტრო წარმებას გიმირინუანა.
კარნატაკა
გეოგრაფია
190px|left|thumb|რეგიონიშ რუკა 190px|left|thumb|ჩამუინდიშ ქჷნდჷრეფი ნოღა მაისურიშ გოხოლუას შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი 191 791 км² (8-ა აბანი, ქიანაშ ფართობიშ 5,83 %). კარნატაკა იდვალუაფუ ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, ოორუე განედიშ 11°30' დო 18°30' შქას. უხურგანს მაჰარაშტრაშ დო გოაშ შტატეფი (ოორუეშე დო ოორუე-ბჟადალშე), ტელანგანაშ შტატი (ოორუე-ბჟაეიოლშე), კერელაშ დო ტამილნადუშ შტატეფი (ობჟათეშე), ანდჰრა-პრადეშიშ შტატი (ბჟაეიოლშე), ბჟადალშე ომძღჷ არაბეთიშ ზუღა. შტატი დეკანიშ გაბარიშ რაიონს იდვალუაფუ, თი აკანს, სოდეთ ბჟადალი დო ბჟაეიოლი გჰატეფი ეკმისვარუნა გვალამი რეგიონი ნილგირის. კარნატაკაშ უმაღალაში კონკა — გვალა მულაიანაგირი, ნამუშ სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 1929 მეტრა რე დო იდვალუაფუ კარნატაკაშ შტატიშ ჩიკამაგალურუშ ოლქის.
მატნისხევი
მატნისხევი – წყარმალუ ახმეტაშ მუნიციპალიტეტის. ოდუდე უღჷ პანკისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 1185 მ, აკათუ წყარმალუ ალაზანს მარძგვანშე ოფ.ხორბალოწკჷმა. სიგჷრძა 11,8 კმ, ღანჩოშ ფართობი 28,1 კმ². ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა — ზოთონჯის. შქა დო თუდოლენი მალობას ირინუანა ოწყარალო.
კასური
კასური (قصور) — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, კასურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 321 954 ადმ. (2009).
უილიამ უეველი
უილიამ უეველი (ინგლ. William Whewell; დ. 24 მესი, 1794, ლანკასტერი, ლანკაშირი, ინგლისი — ღ. 6 მელახი, 1866, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი მენცარი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი, მენცარობაშ ისტორიკოსი დო პოეტი.
ბიოგრაფია
უილიამ უეველიქ დებადჷ ინგლისიშ ნოღა ლანკასტერს, 1794 წანაშ 24 მესის. გურაფულენდჷ მათემატიკას ლანკასტერიშ გრამატიკაშ ომაფე სკოლას დო ჰევერშამიშ გრამატიკაშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ უეველიქ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1816 წანას. 1828-1832 წანეფს უეველი რდჷ მინერალოგიაშ პროფესორი დო 1838-1855 წანეფს ფილოსოფიაშ პროფესორი. 1841-1866 წანეფს უილიამ უეველის უკებუდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ტრინიტი-კოლეჯიშ მასტერიშ პოსტი. უილიამ უეველი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ, ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ, ედინბურგიშ ომაფე ჯარალუაშ დო ლონდონიშ გეოლოგიური ჯარალუაშ მაკათური, ომაფე მენდალიშ დო სმიტიშ პრემიაშ ლაურეატი. 1866 წანას უეველიქ ცხენშე გეგთანთხუ დო მეღებული ტრავმეფიშ გეშა, დოღურუ. ნთხორილი რე ტრინიტი-კოლეჯიშ ოხვამეშ სასაფლას.
მენცარული რკვიებეფი
უილიამ უეველი მოღალენდჷ ფილოსოფიას, თეოლოგიას, მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს. უეველიშ ნახანდეფი ორხველუდჷ მექანიკას, ფიზიკას, გეოლოგიას, ასტრონომიას, ეკონომიკას, მათემატიკას. ჭარუნდჷ ლერსეფს ხოლო. რე შხვადოშხვა ნათანგეფიშ ავტორი. ინგლისურო გინოთანგჷ გოეთეშ ნაჭარეფი. მათემატიკაშ დარგის, უეველიქ მიშეღჷ განტოლება, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. გიმირკვიუ ოკიანეშ მირთაფაშ დო მორთაფაშ პროცესეფი. უეველიქ ხვარებაშა მიშეღჷ ახალი ტერმინეფი: "მენცარი", "ფიზიკოსი", "ლინგვისტიკა", "კატასტროფიზმი", "უნიფორმიზმი", "ასტიგმატიზმი". უეველიშ ელაჩამათ დო ინიციატივათ მაიკლ ფარადეიქ მიშეღჷ მენცარული ტერმინეფი: "ელექტროდი", "იონი", "დიელექტრიკი", "ანოდი" დო "კათოდი".
ნელი ზაქსი
ნელი ზაქსი (გერმ. Nelly Sachs; დ. 10 ქირსეთუთა, 1891, შონებერგი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 12 მესი, 1970, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — გერმანალი-შვედი პოეტი დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1966 წანას.
ანჯარი (ლიბანი)
ალმახანური ნოღა 1939 წანას ლიბანიშ გვალეფს დარსხუეს სომეხეფქ, ნამუეფქჷთ მიოტეს ოდაბადური ოფუტეეფი მუსა-დაღიშ გვალეფს (თურქეთი). ნოღა ირთუ 6 კვარტალო, ნამუეფიშ მახორუეფი რენა თურქეთიშ 6 ოფუტეშე ემიგრირაფილი სომეხეფი.
გელა ხვედელიძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ეპირიშ პერიფერია
ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთიშ პერიფერიეფი კატეგორია:ეპირი
თანგ-ლონგიშ ომაფე ნოღა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ვიეტნამს
მარიამ საჯაია
მარიამ საჯაია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი (2012-2016).
სიონი (დაბა)
დაბა სიონი დოჸუნს საქორთუოშ საპატრიარქოშ თიანეთიშ დო ფშავ-ხევსურეთიშ ეპარქიას.
მაშავერა
მაშავერა – წყარმალუ თუდოლენი ქართლიშ აკანს. ოდუდე უღჷ ჯავახეთიშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ კართეს,ზუღაშ დონეშე 2125 მ. აკათუ წყარმალუ ხრამს მარძგვანშე ოფ. ნახიდურწკჷმა, სიგჷრძა 66 კმ, ღანჩოშ ფართობი 1390 კმ². ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა — ზოთონჯის. ზარხულ-დამორჩილს ნამთინეშა—წყარმოლაფა. ზოთონჯობათ მაშავერას მიშეძირე ელაჸინილი დო შალამა.
ოშქარი წანური ხარჯი 7,78 მ3/წმ. ირინუანა ოწყარალო, წყარანს 7,4 ვითოშ ჰა-ს.
ბოზა
thumb|160px|ბოზა ბოზა (boza, боза, боза, bragă boza) — ფერმენტირაფილი ოშუმალი, პოპულარული რე ბალკანეთის, თურქეთის დო მუზმარენ ცენტრალური აზიაშ ქიანას. იზადუ ფუნაფაშ მეთოდით ქობალკალშე, ლაიტშე ვარდა ფატიშე, რჩქვანელობურო იკათუანს 1% ალკოჰოლს დო უღუ ონდეთ მჟავე გემუანი არომატი. შხვადოშხვა ქიანას ზადუაშ რეცეპტი ონდეთ შხვანერი რე. არსებენს ბოზაშ მუზმარენ გვარობა, ნამუეფშეთ არძაშე ჩინებული რე ბულგარული, ალბანური დო თურქული ბოზა.
ვექსილოლოგია
შილეფიშ უმენტაშობა მერსხილი რე უშქაშეთ ოურდუმე ისტორიაწკჷმა, არძაშე უმოსო, მუჭოთ მოლინეფიშ მაკათურიში, დო უკული, მუჭოთ ოურდუმე დიდებაშ მატიანეში.
დენვერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:ქოლორადოშ ნოღეფი
ქრომოსომა
ქრომოსომა - წჷმარინუანს ზოხოიან დნბ–შ მაკრომოლეკულას, ნამუთ სტრუქტურულო რე ორგანიზაფილი დო ინოხე თოლიშ გვირზილს.
ადამიერიშ თოლი იკათუანს ქრომოსომაშ 23 უნიკალურ ჭკობას, ნამუთ აკმადგინანს ადამიერიშ თოლიშ გენომს.
ბრატისლავა
ბრატისლავა (სლოვაკ. Bratislava) (1919 წანაშახ — პრეშპოროკი ვარდა პრეშპორეკი, Prešporok, Prešporek, გერმ. Pressburg, პრესბურგი, უნგრ. Pozsony, პოჟონი) — ნოღა ცენტრალურ ევროპას, სლოვაკეთიშ ნანანოღა, 1536 წანაშე 1784 წანაშახ — უნგრეთიშ ნანანოღა. მახორობა – დოხოლაფირო 447 ვთშ. ადამიერი.
ლოთარ მათეუსი
ლოთარ ჰერბერტ მათეუსი (Lothar Herbert Matthäus; დ. 21 მელახი 1961, ერლანგენი, გერმანია) — გერმანალი სპორტსმენი; მოსოფელიშ არძა ბორჯიშ ართ-ართი საუჯგუში მობურთე; ხუთი მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ მაკათური. 1990 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონი დო ჩემპიონატიშ საუჯგუშო მობურთე. გერმანიაშ ნაკორობაშ აკოდგინალუას 1980–2000 წანეფს. ოკათუდჷ 150 ლაჸაფის, მუთ საუჯგუშო შედეგი რე ნაკორობაშ ისტორიას. ოკათუდჷ ევროპაშ ოთხ (1980, 1984, 1988, 2000) ჩემპიონატის. მათეუსი არძაშე ხანერი მობურთე რე, ნამუქჷთ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ ფინალურ ტურნირს ილაჸაფუნ. თიქ ევრო 2000-ს 39 წანერქ ილაჸაფჷ.
ლიბიაშ ტიოზი
thumb|right|300px|ლიბიის უდაბნო, სამხრეთი ლიბია ლიბიაშ ტიოზი (არაბ. الصحراء الليبية) იდვალუაფუ ოოუე აფრიკას, საჰარაშ ტიოზიშ ოორუე-ბჟაეიოლჸურე. ფორჷნს ეგვიპტეშ ტერიტორიას ნილოსიშ ბჟადალჸურე, ბჟაეიოლ ლიბიას დო ოორუე-ბჟადალ სუდანს ნუბიაშ ტიოზიწკჷმა ართო. ლიბიაშ ტიოზიშ ფართობი აკმადგინანს 1 100 000 კმ²-ის, ბჟაეიოლჸურეშე ბჟადალყურე გინოზინდილი რე 1100 კმ-ის, ოორუეჸურეშე ობჟათეჸურე 1 000 კმ-ის, უღჷ დოხოლაფირო თინკუნთხუამი ფორმა. ტიოზიშ ჟიდოხი დოფორილი რე ქვიშათ დო კირქუალეფით, მუთ ჩე აკოფერილობას არზენს, თეშენ შხირას თის „ჩე ტიოზის“ უძახჷნა.
მაწიმისწყალი
მაწიმისწყალი, მაწიმი — წყარმალუ ლაგოდეხიშ მუნიციპალიტეტის დო აზერბაიჯანს, წყარმალუ ალაზანიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ კახეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 2720 მ. სიგჷრძა 39 კმ, ღანჩოშ ფართობი 326 კმ². ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა – ზოთონჯის, წყარმოლაფა – ზარხულ-დამორჩლს. ირინუანა ოწყარალო.
ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერი
ანტუან მარი ჟან-ბატისტ როჟე დე სენტ-ეგზიუპერი (Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry, დ. 29 მანგი, 1900, ლიონი – ღ. 31 კვირკვე, 1944) — ფრანგი ჭარუ დო მაფურინალი. თის შხირას იშინუანა ჯოხოთ „Saint-Ex“.
ბიოგრაფია
ანტუანიშ რინას გინმაჭყვიდირალ მომენტიქ გედირთჷ 1921 წანას, მუჟამსჷთ იჭანეს ჯარშა დო მოხვადჷ პილოტეფიშ კურსისჷნ. ართი წანაშ უკული ეგზიუპერქ გეჭოფჷ მაფურინალიშ მოწმობუა დო გეგნიხორჷ პარიზშა, სოდეთ დიჭყჷ ოჭარუე კარიერა. თე პერიოდის ეგზიუპერს დუდიშ ეიოჯუმალარო ირინერი სამუშას მუშობა უხვადუდჷ, ვაჭარენდჷ ავტომობილეფით, მუშენდჷ გჷმმაჩამუთ წინგეფიშ მაღაზიას.
მოსოფელიშ აღიარაფა
ნოჭახნაკუეფი:
რაინი
რაინს იდვალუაფუ ნოღეფი: არნემი (ნიდერლანდეფი), დიუსელდორფი, კელნი, ბონი, მაინცი, მანჰაიმი, ბორმსი, სტრასბურგი (საფრანგეთი), ბაზელი (შვეიცარია).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:წყარმალუეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ წყარმალუეფი
ახალი ათონი
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნოღეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
ნაკრაშ თემი
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
მაროკო
გეოგრაფია
ქიანას იროიანმალი წყარმალუეფი მორჩილას რე. არძოშე დიდი წყარმალუეფი რე: მულუია, სებუ, უმ-ელ-რბია, ტენსიფტი. მიარეთ რე უადი (გიშაკერძაფილო ქიანაშ ობჟათე ნორთის). ტობეფი უმენტაშო ჯიმუამი რე, ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის ჭყენჭყამი ლაგუნეფი რე.
კა'პეზარო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვენეცია კატეგორია:იტალიაშ მუზეუმეფი
ოსკარი
ოსკარი — კინემატოგრაფიულ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ პრემია (Academy Awards). ჯოხოდვალა ოსკარი ეჭოფილიე თი ჭიჭე ნოჭახნაკუშე, ნამუსჷთ ლაურეატეფს გჷნმოჩანან.
ბუდაპეშტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრეთი კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
იუნას ერიქსონი
მინი|250pიუნას ერიქსონი იუნას ერიქსონი (Jonas Eriksson; 28 მელახი 1974, სიგტუნა, შვედეთი) — შვედი ოკუჩხბურთე არბიტრი.
ჰაინრიხ ბიოლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 1985
სერგეი კარასიოვი
კატეგორია:დუნაბადი 1979 კატეგორია:რუსეთიშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
უტარ-პრადეში
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ალბორანიშ ზუღა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ზუღეფი სქირონაშქა ზუღას კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
კოლუმბიაშ ნოღეფიშ ერკებული
კოლუმბიაშ ნოღეფი
კოლუმბია მაღალურბანიზაფილი ქიანა რე, სოდე მახორობაშ 70% შხუ ნოღეფს ოხორანს. მახორობაშ ბოლო ეჭარუაქ იმანჯჷ 2005-2006 წანეფს. გიმე მოჩამილი რე შხუ ონოღე მუნიციპალიტეტეფიშ ერკებული მახორობაშ მეჯინათ.
ევანესენსი
ევანესენსი (Evanescence) — ამერიკული როკ-ბუნა, ნამუთ დარსხუეს ლიტლ როკის (არკანზასი), 1995 წანას, ემი ლისაქ დო ბენ მუდიქ. შხვადოშხვა ინნაჭარეფიშ უკული, საბოლოათ გჷშართჷ ბუნაშ მაართა სტუდიურ ალბომქ, Fallen (2003). ნამუთ 17 მილიონიშ უმოსი ანგიშ მუდანობათ გჷმიჩჷ დო მიღჷ გრემიშ ჟირი ჯილდო. 2004 წანას გჷშართჷ დი-ვი-დი Anywhere but Home, ნამუსჷთ ეჭარილი რდჷ Fallen-შ ტურნე პარიზის დო კადრეფი სცენაშ მელე, Anywhere but Home მილიონ ანგიშ უმოსი მუდაიანობათ იჸუ გჷმოჩამილქ. 2006 წანაშ ალბომქ The Open Door გჷმიჩჷ 6 მილიონ ანგიშ უმოსი მუდანობათ.
შიმონ მარცინიაკი
მინი|250პქ|შიმონ მარცინიაკი შიმონ მარცინიაკი (Szymon Marciniak; 7 ღურთუთა 1981, პლოცკი, პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა) — პოლონარი ოკუჩხბურთე არბიტრი.
ნამიბიაშ ტიოზი
ტიოზიშ ტერიტორიას კილაძირაფილი რე ჩანარეფიშ დო ჩხოლარეფიშ მუსხირენი ბუნა, ნამუეფშეთ ნამთინე ენდემური რე დო თაქ ჸოფილ სპეციფიური კლიმატიშა მაღალი მერჩქვანალათ იხასიათებუ.
სქოლიო
thumb|right|900პქ|ტიოზიშ პანორამა
ლელა ქებურია
ლელა ქებურია (დ. 21 გერგობათუთა, 1976) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი (2016-2020). პარტია „ევროპული საქორთუოშ“ წევრი.
ოორუე კავკაცია
სავიზო რეჟიმიშ გოუქვაფა საქორთუოშით
საქორთუოშ გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ მოაბანე, ნინო კალანდაძექ 11 გჷმათუთას გაცხადჷ, ნამჷ-და ოორუე კავკაციაშ რესპუბლიკეფს მახორუ მენოღალეეფშო სავიზო წესეფიშ გოლექინაფა გოპიჯუ თი ფაქტიქ, ნამჷ-და ყაზბეგი–ჟმოლენი ლარსიშ ოხურგე გჷმატებელი პუნქტის ვიზეფი ვეგჷნმიჩამუ დო თე რესპუბლიკეფიშ მახორუეფს ოსქირონე ხურგაშ გჷნოჭკირუაშო ვიზეფიშ მიოღებელო რუსეთიშ ნანანოღაშა უწიენდეს ულა. რუსეთიშ დო საქორთუოშ შქას თე აკა ლეგალური ოხურგე გჷმატებელი პუნქტი მელახშე გინწყუ. თეიშახ, დახე 4 წანაშ გოძვენას რუსული კუნთხუშ ინიციატივათ მიმულა თე მალობათ მეჭყვადილი რდჷ. საქორთუოს რუსეთიშ მენოღალეეფშო ცალურე დოწესაფილი აფჷ გოლექინაფილი სავიზო რეჟიმი, მუთ თის შანენს, ნამჷ-და თინეფს აეროპორტეფს, საქორთუოშ ხურგაშ გჷნოკვათუაშ ბორჯის შეულებჷნა ვიზეფიშ ეჭოფუა.
კარაშიცა
კარაშიცა რე წყარმალუ ხორვატიას, დრავაშ ნადუ. სიგინძა 91 კმ. აუზიშ ფართი 2,347 კვ.კმ.
ლესიჭინე
ოფუტეშ ჯოხოშ ისტორია
ლესიჭინე ოფუტეს ჯინჯმახორუ სიჭინეფიშ გვარიშ გეშა ჯოხო. თე გვარიშ კათა ოფუტეს ამდღა ხოლო არძაშ უმოსიე.
ბჰუტანიშ ნოღეფიშ ერკებული
სტატიას მოჩამილი რე ბჰუტანიშ ვითი უდიდაში ნოღა მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ.
ბჰუტანიშ ართამი რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
მოქვი (წყარმალუ)
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
კრამბამბულა (ოშუმალი)
სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსული ოშუმალეფი კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ლევან II დადიანი
ლევანს მუში ბორჯიშ იტალიარი მისიონერი არქანჯელო ლამბერტი ათაშ ახასიათენს: "თე თარი ჩქინი განათებულ ქიანას ერდელედჷკონ დო ჩქინი საუჯგუშო მაგურაფალეფშე ეუჭოფუდჷკო გურაფა დო განათებან, ნამუთინი თარი თის ვა დარჯგინანდჷ. უმონძღვარეთ დო უორსანტეთ, ხვალე ბუნებას მეუჩამ თიშა ირიათონო ოცქვაფური ზნე ჩოულობა. უსაქვარეთ თის მითინი ვა ძირუნს, ვარინ ირო უშულადუო  ხანდენს დო ხაზირი რე ირფელიშ ქიმინუაშო. ლოშქუას გორქიული რე, შურუბუმუ დო ჭყანიერი. ათეშენი ირი ლჷმას თინა იმორძგუ. შვენა თინერი ნძალიერი უღჷ, ნამუდა დოჭყალადა მუ რენ, ვართ უჩქჷ. მიარე მორაგადაფა ხომ ქუღჷ შხვადოშხვა საქვარიშ გეშა, მარა ირო ირი მორაგადაფაშ აკაბუცხა დეტალი ხოლო გაშინე ამშვი დო და შქვითი წანაშ უკულით"–ია. 250px|thumb|ლევან II დადიანიშ ჩილი ნესტან–დარეჯან ჭილაძე თაშინეშეს ახასიათენს ლევან II–ს ფრანგი მეშარე ჟან შარდენი, ნამუთ რაგადანს: "ნამუდა ლევან დადიანი სამარგალოშ ართი გოსოფური თარი რდჷ, გურამი, დიდო გაღიერი, ბონი დო ტერწკჷმა ლჷმას გომორძგვილი. თე თარი იჸუაფუდჷ საუჯგუშო ადამიერი, თინა ქჷდაბადებედჷკო უჯგუშ ქიანასჷნ"–ია.
დონ კრისტოფორო დე კასტელი ჭარუნს:
პოლიტიკური კურსი
"მას ჟამსა, ოდეს მიუხვედით შარვაშიძეს ზუფუს, მიწუს წყალსა აქათ მოვაოხრეთ. კიდევ მეორეთ მიუხდით ზუფუს, კაპოეტის წყალს აქათ სრულობით დავსწვით და ავაოხრეთ, და სადაც სიმაგრე იყო ავიღეთ და გავაცუდეთ"–ია, შარვაშიძექ აძვილებურ რდჷ დადიანს ქჷდოჸუნაფუდჷკონ დო დადიანქ თის გინაგაფური ქჷგიოდჷ ირ წანას წიარ–მაგორალეფიშ მეჩამა. ასე დადიანქ ქჷგიოდირთჷ გურიაშ ოთარეშ დოჸუნაფაშ ხაზირებას, თეში სამანჯელქჷთ მალას ქჷმიაჩჷ. გურიაშ თარიშ სქუაქ სვიმონქ დაჸვილაფუ მუში მუმა გურიელი მამია დო მუქ ქჷგეზოჯჷ თარო 1625 წანას. თექ გჷშეჭანუ გურიას რია. ლევანქ ქირგებუ თე შვანით, მიდელოშქჷ გურიაშა დო დამარცხჷ სვიმონი, ნამუსჷთ თოლეფი გელუნთხორჷ. ლევანქ გურიელო ქჷდარინუ მამიაშ ჯიმა აფხაზეთიშ კათალიკოსი მალაქია, მით დუდენდჷ სუმ ოეკლესიე კათედრას:ცაიშელიშის, ჯუმათელიშის დო ხონელიშის. მალაქია მუში ოეკელსიე დიხეფიშ მიარობათ დო ჭკორეფით ვა კჷნასქიდუუდჷ ჟინო-სქუალეფსჷთ. თის ჸუნდჷ ლოშქი დო დიდი გოლინა ხოლო უღუდჷ. ლევანქ თის ქუჭყოლოფუ გურიელობა ხოლო დო თენერო გურიაშ ოთარექ მირთინუ ლევანიშ გოლინაშა.
ლევანს იშენით ვა მიაჭირინუ ღანკიშა, ვა შიალებუ იმერეთიშ ხეშა ეშაჸოთამა. იმერეთიშ მაფაქ, მისჷთ ლევანიშე სვანჯი ვა უღუდჷნ, ასე მოხვარა ოსმალეთის ქოთხუ. ლევანიშ განძალიერება – გადიდებას ოსმალეთი ეჭვიშ თოლით უჯინედჷ, გჷშაკერზაფილო თიშ უკული, მუთ ლევანი ჯვეშობურო უკვე ვა დოჸუნდჷ ოსმალეთისჷნ. თეშ გურშენი ოსმალეთიქ მალაჯღნჷ ჯარი, ნამუქჷთ მოჯალაგუ ოდიში დო ლევანქ ასე აძვილებურქ იჸუ ოსმალეთის ქჷდოჸუნაფუდჷკო დო ხე გეუჭოფუდჷკო იმერეთიშა გენთხაფაშე.
ოდიშიშ ოთარეშ სოცილურ–ეკონომიკური დო კულტურული სიტუაცია ლევან დადიანიშ ბორჯის
ლევან დადიანი ირნერო მოღალენდჷ. თიქ ნოქური ქჷგიოხუნუ ხვალე ბჟადალ საქორთუოშ პოლიტიკურ რინას ვარინ, შქა ოშწანურეფიშ საქორთუოშ კულტურასჷთ. თიქ ქჷდარსხუ ორქოშ ოჭკადირე, სოჸურეშეთ ქორთული ჭკადუობაშ მიარე საინტერესო მინუშიქ გჷშართჷნ. თიქ თაშინეშეს გეკანწყუ დო გასქვამჷ ოდიშიშ დახე არძო ეკლესია–მონასტერი.
ჩილოე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
ჰამირსარიშ ტობა
ჰამირსარიშ ტობა — დიდი წყაროჩუაშე, ნამუთ იდვალუაფუ ნოღა ბჰუჯიშ შქაგურს, ინდოეთიშ შტატი გუჯარათიშ კაჩიშ ოლქიშ ადმინისტრაციულ ცენტრის.
გურამ რჩეულიშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1934 კატეგორია:ნაღურა 1960
გლინტვეინი
thumb|გლინტვეინი გლინტვეინი (Glühwein (გლუვეინი) glühender Wein-შე — ჩხე ღვინი ) — ჩხე ალკოჰოლური ოშუმალი ჭითა ღვინიშ ოსხირით, ნამუთ ეტიბაფილი რე 70-80 გრადუსშახ შანქარით დო სუნელეფით]. ტრადიციულო შუნა ავსტრიას, გერმანიას, შვეიცარიას, ჩეხეთის საქირსო ბაზარეფს დო დღახუეფს, ნამუეფით იმანჯებუ ღილე ოფირჩას.
ჯვ. წ. 710
ნაღურა
კატეგორია:
კანადაშ ნაციონალური გალერეა
2000 წანას, კანადაშ ომაფე არქიტექტურული ინსტიტუტიქ მირჩქინჷ 500-შე ართ-ართ შენობათ, ნამუქჷთ ეგაფილქ იჸუ კანადას ეკონია ანთასწანურას.
ნაზუთისწვერი
ნაზუთისწვერი, გვალა ლეჩხუმიშ ქჷნდჷრს, წყარმალუ ქაჯიანიშ (ლუხუნიშ მარძგვანი ნადუ) ოდუდეს. სიმაღალა 2966 მ. ეგაფილი რე ლიასური ჭუბერტკილეფით დო ქვიშაქუალეფით. უღჷ ელაორცა კართე. გიოხე მაანთხაშური გოჸინუაალშ ნოქური. გოქუნილი რე სუბალპური დო ალპური დოლოეფით.
დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია
მაართა ონლაინ გჷშაშქუმალა, მასუმა (თ.გ. ჭითა) გჷშაშქუმალაშ ტექსტიშ დო გრაფიკაშ ზუსტი რეპლიკა გჷშაშქჷ Rubricon.ru-ქ 2000 წანას. thumb|მაჟირა გჷშაშკუმალაშ ტომეფი
სემიუელ ბეკეტი
სემიუელ ბარკლი ბეკეტი (ინგლ. Samuel Barclay Beckett, დ. 13 პირელი, 1906, დუბლინი, ირლანდია — ღ. 22 ქირსეთუთა, 1989, პარიზი, საფრანგეთი) — ირლანდიარი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო დრამატურგი. ჭარუნდჷ ინგლისურ დო ფრანგულ ნინეფშა.
ანგელოზი
მინი|ხატი თარანგელოზეფიშ ეხანტუათ. XIX ო. ანგელოზი (ἄγγελος „ანგელოს“ — მაწიებელი) — შურიელი გონური რინუ, გჷმოხანტჷნს ღორონთიშ ნებას დო უღუ ვაადამიერული შელებუა დო სვენერაფა.
ქირსიანობა
მიქაელ თარანგელოზი თაშნეშე ანგელოზპატონი -  დოდგინელი რე ანგელოზეფიშ დასიშ მადუდეთ. თიში ჯოხო ურიულო შანენს: "ნამუთ მუჭოთ ღორონთი რენ“ - გემარჯგინე არძა ნტერული ნძალაში. მიქაელ თარანგელოზიშო იხვამანა დემონურ მოღორებეფიშ ბორჯის.
იეგუდიელ თარანგელოზი - ღორონთიშ დიდებას შანენს. თინა ადიდენს ღორონთს, მოღალეეფს გჷთმაკენჯენს დო თონეფიშ აშმარინე რე.
ტეჰსილი
ინდოეთი
ირ ტალუკი ვარდა ტეჰსილი დიდი ოლქიშ ნორთი რე, ნამუთ მუშჸურე, შტატიშ ვარდა მორსხუე ტერიტორიაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. კანკალე შვანეფს, გოთანჯილ შტატიშ ტეჰსილეფი მორჩილ ბუნეფით რე ორგანიზაფილი, ნამუეფსჷთ ჯოხო გიმენოლქეფი. ოფუტეეფიშ გოართიანაფას ტეჰსილიშ დინოხოლე „ჰობლი“ ჯოხონა.
არანხუესიშ ომაფე დოხორე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
ტადეუს უიტლინი
ტადეუს უიტლინი (ინგლ. Thaddeus Wittlin) — ამერიკალი ჭარუ დო ისტორიკოსი, შინელჷ რე წინგით: კომისარი: ლავრენტი პავლეშ სქი ბერიაშ რინა დო ღურა.
ლომინ გუგუშვილი
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
რომიშ იმპერატორეფიშ ერკებული
thumbnail|200px|right|[[ავგუსტუსი, რომიშ მაართა იმპერატორი]] ტიტული რომიშ იმპერატორი გარკვიებული გაგებათ ალმახანური ცნება რე დო აკმაშქვანს პოსტის, ნამუთ უკინებუდეს თი კათას, მიქჷთ რომიშ იმპერიაშ ნძალანებაშ ოდუდეშა მოულა მიხუჯესინ. რომიშ იმპერიაქ გევითარჷ რომიშ რესპუბლიკაშე, თიშ უკული, მუთ დომინანტური როლი დეკინჷ ევროპას დო მუშო დჷმახასიათაფალქ გინირთჷ ართპიჯუანულ დუდალაქ, "სენატიშ დო რომიშ მენოღალეეფიშ" მანგიორო.
ლუის კეროლი
ჩარლზ ლატვიჯ დოჯსონი (ინგლ. Charles Lutwidge Dodgson; დ. 27 ღურთუთა, 1832 - ღ. 14 ღურთუთა, 1898, შინელი რე ფსევდონიმით: ლუის კეროლი, ინგლ. Lewis Carroll) — ინგლისარი ჭარუ, მათემატიკოსი, ფოტოგრაფი დო ფილოსოფოსი.
ზრმანია
ზრმანია რე წყარმალუ ობჟათე ლიკაშ დო ოორუე დალმაციაშ რეგიონეფს, ხორვატიას. სიგინძა 69 კმ. აუზიშ ფართი 907 კვ.კმ. მიშმურს ადრიატიკაშ ზუღაშა.
არაბეთიშ ზუღა
არაბეთიშ ზუღა იკათუანს ჟირ ნიშულამ ნოჸელას — ოორუე-ბჟადალშე ადენიშ ჸუჯის, ნამუთ მუშ განშე ბაბ-ელ-მანდეფიშ საროტით მერსხუაფილი რე ჭითა ზუღაწკჷმა დო ოორუ-ბჟადალშე ომანიშ ჸუჯის, ნამუთ მუშ განშე მერსხუაფილი რე სპარსეთიშ ჸუჯიწკჷმა.
ბომა
2010 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 167 326 ადამიერს.
1886-1926 წანეფს რდჷ ბელგიაშ კონგოშ ნანანოღა (უკული ნანანოღა გინოღალირქ იჸუ ლეოპოლდვილშა (ასე ნოღა კინშასა).
ლიეტუვა
2019 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ლიეტუვაშ რესპუბლიკას 2 791 903 ადამიერი ოხორანს. ქიანაშ უდიდაში ნოღა დო უდიდაში ნოღა რე — ვილნიუსი. მახორობაშ დიდ ნორთის ლიეტუვარეფი აკმადგინანა, ნამუეფით ლიეტუვურ ნინაშა რაგადანა. მორწუმე ლიეტუვარეფი უმენტაშო კათოლიკეეფი რენა. ლიეტუვარეფიშ ეთნიკური გჷმოქიმინუაშ თარ ბირთვის აკმადგინანდეს შხვადოშხვა მეჩხოლარე დო დიხამოხანდე ბალტიალი ტომეფი. ლიეტუვაშ რესპუბლიკაშ ოფიციალური ნინა რე ლიეტუვური ნინა, ნამუთ ორხველჷ ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ ბალტიკურ ბუნას.
ჯვ. წ. 715
ნაღურა
კატეგორია:
ურარტუ
ისტორია
მინი|ერებუნიშ გალუანი, სომხეთი
წჷმოძინელი ლჷმეფიშ უკული ურარტუს აკიშაყარჷ ქვერსემი ნადიქ, მოჸუნდეს ტყვე-ჭკორეფი ხოლო, ნამუშ ნორთის ფანიეფამო დიხას გიოხორუანდეს, კანკალეშა ოურდუმე ნინალას ხოლო ოკისრებაფუანდეს, კანკალეს უმოსი მონკა ხანდეფშო გჷმირინუანდეს. მაფაშ ხეს იშაყარუდჷ ჭკორეფიშ დიდი ნორთი, ართ ნორთი - „მალჷმორეფს“ მეჸუნდეს დო ჸუდეშ მეურნობას გჷმირინუანდეს. მატერიალური ხვეშ მაწარმაფალეფიშ თარი მასა იშენით რანწკათ დუდიშულერეფი - მათემეეფი დო ზოხორინელი დიხაშმახანდეეფი აკმადგინანდეს. ურარტუს ფართო სამეურნო ხანდა რდჷ გოფაჩილი. მიკნაჭარეფს შხირას რე რაგადი კაკალამეფიშ დო ღვინიშ საწარმეეფიშ აკოგაფაშენი, სოდე იშაყარუდჷ გინოგაფური (ხარკი) დო გჷნაგაფალეფი. თეჯგურა დგჷმილეფი აკმიქჷმინუაფუდჷ ურარტუს ჯიხეფიშ ელახ. პრივილეგიური წოდებაშ უმაღალაში ფენას ომაფე გვარი წჷმარინუანდჷ. დიდი ნძალა უღუდეს სახენწჷფოს ზოხო ოლქეფიშ მამართვალეფს, ნამუთ ურარტუს დოღამაკაფაშ ხანას, ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ ლიას შხირას ონწყჷნდეს არყებეფს მაფაშ სააწმარენჯოთ.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:მორჩილი აზია
რიგა
სქოლიო
კატეგორია:ლატვიაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ონი (დემონეფი)
150px|მინი|ონი პილიგრიმეფიშ მუკაქუნალით ონი — გიგანტური ქალამი დემონეფი, ნამუეფქჷთ იაპონიაშა ჩინეთიშე ბუდიზმიშ მიშულაწკჷმა ართო გემშართეს დო ბუდისტი ღორონთიშმანინალეეფი თინეფიშ გინარაჸალო ირწანურ რიტუალეფს მანჯენდეს. ონი შილებედჷ შხვადოშხვა ფერიშ ჸოფედუკო დო ხელეფს დო კუჩხეფს სუმ-სუმი კითი, მინ შვანს - სუმი თოლი უღუდჷკონ. რჩქვანელობურო თინეფი კონწარეფი დო შურმონთხორილეფი რდეს დო ჟიცაშე ერტეფით გჷნმიშეს, მაღურუ ადამიერეფიშ შურეფიშ ოხირალო. ართ ლეგენდას მოთხობელი რე, დო მუჭო გადუდიშულჷ ცანა გერგეზი მომოტაროქ ონიშით ხვამილაფირი ახალნორდი ცირეფი.
სერილიოსიშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2010 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 35 789 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 640 კმ² რე.
განგი
განგი (სანსკ. गङ्गा,Gaṅgā) - ინდოეთიშ თარი წყარმალუ, ინდუიზმიშ ოშურიელე წყუ, ოდუდე ჰიმალაეფს უღჷ, სოდეთ ჟირი წყარმალუ აკმიკათუნა: ბაგირათხი-განგი დო ალანკანდა-განგი. ობჟათე აზიაშ ართ-ართი არძაშე წყარგოფშა (ბრაჰმაპუტრაწკჷმა ართო, მოსოფელს 3-ა აბანსიე წყარგოფშაფაშჸურე ამაზონიშ დო კონგოშ უკული ) დო გჷრძე წყარმალუ რე (2700 კმ). განგი ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ბჟადალი ჰიმალაეფს, განგოტრიშ ჯიშთიშე, ინდოეთიშ შტატი უტარაკჰანდის, მეხჷრჩანს ობჟათე-ბჟაეიოლშა, ინდოეთიშ ოორუეს გჷნმოჭკირუნს ინდ-განგიშ რზენს, ინმაკათუ ბენგალიშ ჸუჯის, წყარმალუ ბრაჰმაპუტა დო მეგჰნაწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს განგ-ბრაჰმაპუტრაშ დელტას (უმენტაშო ბანგლადეშიშ ტერიტორიას), ნამუშ ნორთი სუნდარაბანიშ ტყალეფით რე ფორილი. წყარიშ ღანჩოშ ფართობი — 1 060 000 კმ².
ხაიშიშ თემი
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
კამბეიშ ჸუჯი
კარბონიზაფილი ჯაშ ნოჭკერიშ ხანი გჷნითანჯუ 9 500 წანათ.
ლორშიშ მონასტერი
მონასტერს მიარე ღირებულ დოკუმენტიქ აკიქიმინჷ. თინეფ შქას რე სახარებეფი, კოდექსი დო თ. უ.
Android
ისტორია
კორპორაცია „ანდროიდიქ“ დირსხუ 2003 წანას, კალიფორნიაშ შტატის დო თიშ დჷმარსხუაფალეფი რდეს ენდი რუბინი, რიჩ მინერი , ნიკ სირსი დო კრის უაიტი. რუბინიშ ზიტყვეფით, მათ ღანკი რდჷ „ჭკვერი მობილური მონწყილობეფიშ აკოქიმინუა, ნამუსთ არჩქვენუდჷ მუშ მაღვენჯიშ აბანორენი დო კონფიგურაციეფი“.
დუდმაართათ, კომპანია ცადენდჷ გუვითარებუდუკო ოპერაციული სისტემა ცირფული კამერეფშო, მარა უკული გჷნოჭყვიდეს, ნამჷ-და თე ბაზარი ობაღინეთ დიდი ვარდჷ დო სმარტფონიშ ოპერაციული სისტემაშ აკოქიმინუაშა გეგნორთეს. კორპორაციაქ ცადჷ აკუქიმინუდუკო Symbian-იშ დო Windows Mobile-იშ კონკურენტი სისტემა.
კუპჩინა
კუპჩინა რე წყარმალუ ხორვატიას, კუპაშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა რე 56 კმ. აუზიშ ფართი 614 კვ.კმ.
ჯვ. წ. 720
ნაღურა
კატეგორია:
გოდერძიშ ჸალაიბონი
გოდერძიშ ჸალაიბონი — გინაულარი არსიანიშ ქჷნდჷრს, წყარმალუ ძინძეშ (ქვაბლიანის მარძგვანი ნადუ) ოდუდეს, სიმაღალა 2025 მ. ეგაფილი რე ჟინოლიგიცენურ-თუდონმიოცენური ვულკანოგენური ფათ, ნამუთ იკათიანს განამარხებულ ფლორას (თ. გ. გოდერძიშ ფა). გოდერძიშ ჸალაიბონიშ კართეეფი ახრა დო დოსვარილი რე. გოქუნილი რე მაჟირული დო სუბალპური დოლოეფით.
ახალდაბა (დაბა)
სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ჯოზეფ კონრადი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1857 კატეგორია:ნაღურა 1924
ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (სერიალი)
სქოლიო
კატეგორია:ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (სერიალი) კატეგორია:ფენტეზი ტელესერიალეფი კატეგორია:HBO-შ შოუეფი კატეგორია:ინცესტი ტელევიზიას კატეგორია:სერიული დრამატული ტელესერიალეფი კატეგორია:რომანეფშა გერსხუაფილი ტელესერიალეფი კატეგორია:2010-იანი წანეფიშ ტელესერიალეფი კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი კატეგორია:2011 წანაშ ამერიკული ტელესერიალეფიშ დებიუტეფი კატეგორია:პიბოდიშ ჯილდოშ მაღვენჯი ტელეგინოჩამეფი კატეგორია:მაგია ტელევიზიას
რამაზ ნიკოლაიშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ენტონი ჰიუიში
ენტონი ჰიუიში (ინგლ. Antony Hewish; დ. 11 მესი, 1924 — ღ. 13 ეკენია, 2021) — ინგლისარი რადიოასტრონომი, პულსარეფიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1974 წანას. ჰიუშიქ პრემია მიპალუ მარტინ რაილიწკჷმა ართო. ჰიუიში გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1952 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
პირიქითი ალაზანი
პირიქითი ალაზანი (ჟიმოლენი მალუობას ქვახიდისწყალი) — წყარმალუ თუშეთის, ანდიშ ყოისუშ ართ-ართი მადგინალი. სიგჷრძა 49 კმ, ღანჩოშ ფართობი 368 კმ². ოდუდე უღჷ პირიქითი ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეშ წყარმალუს ზუღაშ დონეშე 3195 მ-ას; აკათუ თუშეთიშ ალაზანს კვარჩხანშე, ოფუტე ომალოწკჷმა. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, უგურყელური, დიხაშთუდონ დო ჭვემაშ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნ-ზარხულს (მაქსიმალური — კვირკვეს), წყარმარჩხობა — გერგობათუთაშე პირელშახ. გერგობათუთაშე მელახშახ იცქვიფუ, რჩქინდუ შალამა, ელაჸინილი.
თეიმურაზ ჭკუასელი
თეიმურაზ ჭკუასელი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
გორვაში
გორვაში — ჸალაიბონი კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს, ჟიმოლენ შონეს. სიმაღალა 3665 მ. წყარმალუ მესტიაჭალაშ (წყარმალუ მულხრაშ მარძგვანი ნადუ) ლეხერს ჯიშთის ლეხზირიშ გინულათ მიორსხუანს წყარმალუ ადილსუს (ბაქსანიშ მარძგვანი ნადუ) ლეხერწკჷმა. ეგაფილი რე პალეოზოური გრანიტიდეფით. დჷმახასიათაფალი რე ნივალური ლანდშაფტი.
ლონდონი
ლონდონი რე დიდი ბრიტანეთიშ ფინანსური ცენტრი დო მოსოფელიშ ფინანსურ ცენტრეფშე ართ-ართი. ლონდონს ართ-ართი მაჸონაფალი აბანი უკჷნებუ მოსოფელს მოდაშ ინდუსტრიას. ნოღას უღუ ართ-ართი არძაშე უკაბეტაში ოტრანსპორტე სისტემა. ჰითროუშ აეროპორტი ართ-ართი უკანეტაში რე მოსოფელს მოშარეეფიშ მუდანობათ. ლონდონს რე მოსოფელს არძაშე უმოსი - 480 შხვაშთური ბანკი.
ისტორიაშახიანი ანტიკური ბორჯი
ლონდონს უჯვეშაში ბრითონული ოხორუეფი რდჷ აკოშაყარელი, მარა მაართა შხუ ოხორე იშენ რომაალეფიშ დჷნარსხუეფი რე ჩქ.წ. 43. ხორუაქ იჸუ ხვალე 17 წანას განწეობას. 61 თაქ იცენეფქ გამშაცჷის დო ირფელი დიხაწკჷმა გამანგეს. ნოღაშ უკულიან ეკონწყუალაქ მოხვადჷ 100 წანას, მუჟამსჷთ კოლჩესტერქ ნოღა გეკჷდჷ დო მანწყჷ, მუჭოთ რომიშ ართ-ართ პროვინციაშ-ბრიტანიაშ ნანანოღა. ნოღაშ მახორობაქ მალას ქჷდიჭყჷ მოძინა დო მა-2 ოშწანურაშო 60,000 კოჩის მუკულუ.
კრეტაშ ზუღა
ჸუჯეფი
კატეგორია:ეგეოსიშ ზუღა კატეგორია:ზუღეფი სქირონაშქა ზუღას კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
ლუქსემბურგი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლუქსემბურგი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ჯვ. წ. 724
ნაღურა
კატეგორია:
ასკიაშ საფულე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მალის
აგნეს არბერი
აგნეს რობერტსონ არბერი (ინგლ. Agnes Robertson Arber; დ. 23 ფურთუთა, 1879, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 22 მელახი, 1960, კემბრიჯი, ინგლისი) — ბრიტანალი ბოტანიკოსი დო ანატომი.
ერეკლე ტრიპოლსკი
ერეკლე ტრიპოლსკი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ყავა
ზიტყვა ყავა მოურს კაფა–შე — ეთიოპიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლი ოლქიშ ჯოხოდვალაშე, სოდეთ ლეგენდაშ მეჯინათ მაართათ მიოგორეს თე ჩანარიშ მატონიზირაფალ მუშებეფს.
ისლანდიაშ რეგიონეფი
რეგიონეფი
thumb|right|300px|ისლანდიაშ რეგიონეფი.
აფრიკაშ რსხუ
მაკათურობა გაჩერებულეფი
Regions of the African Union.png
სნოსწყალი
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:თერგიშ ნადუეფი
რობერტ ბროუნი
რობერტ ბროუნი (ინგლ. Robert Brown; დ. 21 ქირსეთუთა, 1773, მონტროზი, შოტლანდია — ღ. 10 მანგი, 1858, ლონდონი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ბოტანიკოსი დო პალეობოტანიკოსი, ნამუქჷთ მიშეღჷ ქვერსემი კონტრიბუცია ბოტანიკაშ დისციპლინაშა პიონერული მიკროსკოპული რკვიებეფით. ბროუნიქ დეტალურო ეჭარჷ თოლიშ გვირზილი, ციკლოზი, ბროუნიშ ყარაფი, გჷმირკვიუ ჩანარეფიშ ენტომოფილია დო გაჸოფიერაფა, გიშართჷ ჩანარეფიშ ახალი ფანიეფი, ნამუ კლასიფიკაცია ასე ხოლო გიმირინუაფჷ.
ჰეროსტრატოსი
შინაფა კულტურას
ჰეროსტრატოსიშ ჯოხო იშინუაფუდჷ თელ კლასიკურ ლიტერატურას. ამდღანერ ნინეფს ჰეროსტრატოსი-თ იშინუანა მიდგა იჸინს, მიდგა მუთუნ გლახა, ვარა გვალო კრიმინალურ საქვარს ღოლანს ჯოხოშ მოპალაფაშ ღანკითჷნ.
დეტროიტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:მიჩიგანი
ერისი
ერისი (Eris; სიმბოლო: ) — რე ართ-ართი ჯუჯა პლანეტა ბჟაშ სისტემას.
სან-ფრანცისკო
სან-ფრანცისკო რე ნოღა ააშს, კალიფორნიაშ შტატის. ნოღას ოხორანს 805235 კოჩი.
დარლინგი (წყარმალუ)
დარლინგი ინგლ. Darling River) — წყარმალუ ავსტრალიას, ახალი ობჟათე უელსიშ ტერიტორიას. წყარმალუ დარლინგი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ბარუონიშ დო კულგოაშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ მურეის. დარლინგიშ სიგჷნძა რე 1,472 კმ. ღანჩოშ ფართობი 609,283 კვ.კმ.
ქირსეშ კოკი (ავსტრალია)
ქირსეშ კოკი (კრისტმასი (Christmas), Territory of Christmas Island) — კოკი ინდოეთიშ ოკიანეშ ბჟაეიოლ ნორთის, ორხველჷ ავსტრალიას. კოკიშ ფართობი — 135 კმ². მახორობა — 2072 ადამიერი (2011).
ლა-კალდერაშ დეპარტამენტი
ლა-კალდერაშ დეპარტამენტი (Departamento La Caldera) — დეპარტამენტი არგენტინას, სალტაშ პროვინციას.
დალარი (ჸალაიბონი)
დალარი — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს, წყარმალუეფიშ დალარიშ დო უზუნკოლი ოდუდეეფს. სიმაღალა 3291 მ. ეგაფილი რე კრისტალური ქანეფით. დჷმახასიათაფალი რე ნივალური ლანდშაფტი. ცალსაროტით მიორსხუანს ჟიმოლენ შონეს ყარაჩაი-ჩერქეზეთიწკჷმა.
ლევან გოგიჩაიშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ინდიანაპოლისი
thumb|ინდიანაპოლისი
რაგნარ გრანიტი
ბიოგრაფია
რაგნარ გრანიტიქ დებადჷ 1900 წანაშ 30 გჷმათუთას, ფინეთიშ ნოღა რიიჰიმიაკის. გრანიტი ირდუდჷ ფინეთიშ ნანანოღა ჰელსინკის, სოდეთ გურაფულენდჷ შვედურ ლიცეუმს. ლიცეუმიშ უკულ რაგნარ გრანიტიქ გურაფა გაგინძორჷ ჰელსინკიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ ფაკულტეტის. ზოთონჯიშ ლჷმაშ (სსრრ-ფინეთიშ ლჷმა) ბორჯის გრანიტიქ ოცხოვრებშა შვედეთშა, სტოკჰოლმიშა გეგნორთჷ. გრანიტი მუშენდჷ შვედეთიშ ომაფე ინსტიტუტის, სოდეთ რდჷ ნეიროფიზიოლოგიაშ პროფესორი 1946-1967 წანეფს. რაგნარ გრანიტი რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური 1960 წანაშე. გრანიტიქ ღურუ 1991 წანაშ 12 მელახის, სტოკჰოლმის, 90 წანერქ. ნთხორილი რე ფინეთიშ ართ-ართი კოკიშ, კორპოშ ოხვამეშ სასაფლას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფინარეფი კატეგორია: ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ნაღურა 1991
იდლიანიშ თემი
სქოლიო
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
ლევან ბეჟანიძე
ლევან ბეჟანიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ლაკლანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიაშ წყარმალუეფი
ჰოლდენ კეფერ ჰარტლაინი
ჰოლდენ კეფერ ჰარტლაინი (ინგლ. Haldan Keffer Hartline; დ. 22 ქირსეთუთა, 1903, ბლუმსბერგი, პენსილვანია, ააშ — ღ. 17 მელახი, 1983, ფოლსტონი, მერილენდი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიოლოგი, თოლიშ ვიზუალური ფიზიოლოგიური დო ქიმიური პროცესიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1967 წანას (რაგნარ გრანიტი დო ჯორჯ უოლდიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ ლაფეიეტიშ კოლეჯის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჯონ ჰოპკინსიშ მედიცინაშ სკოლას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. დიო მუშენდჷ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტის, უკულ კორნელიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ ფიზიოლოგიაშ ასოცირებული პროფესორი 1940-1941 წანეფს, უკულ კინ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ. 1949 წანაშე ჰოლდენ კეფერ ჰარტლაინი რდჷ ჯონ ჰოპკინსიშ მედიცინაშ სკოლაშ ბიოფიზიკაშ პროფესორი. 1953 წანაშე ჰარტლაინი რდჷ როკფელერიშ უნივერსიტეტიშ ნეიროფიზიოლოგიაშ პროფესორი.
შალვა კიკნაველიძე
შალვა კიკნაველიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
1926
დღახუეფი
კატეგორია:
ვანტლიაშეთი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
მანიემაშ პროვინცია
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
რელიგია
რელიგიაშ გოჭყაფა
მარჯვნივ|200პქ|მინი|[[ანჩისხატი – VI ოშწანურაშ ქორთული ოხვამე ქართის]] რელიგიაშ გოჭყაფას წჷმი უწორუანდჷ რელიგიაშახიანი ხანგჷრძე პროცესი გოვითარაფაშ, ქუაშ ხანაშ ეპოქაშე. რელიგიაშ უჯვეშაში ფორმა რდჷ მაგია - ჯადოქარული შარათ ორთაშა ჟიგოლინაშ რწუმა, ნამუსჷთ მაართაჸოფილი ადამიერი საკულტო ცერემონიეფით დო შელორსეფით გჷმოხანტუნდჷ თიშ ოკორინე ღანკეფიშ მიოჭირინალო. რელიგიაშ მაართა გაჭყაფუ გჷმიხანტუაფუდჷ რეალურო არსებულ საგანეფიშ გონდიდებას, დახე თინეფს უღუდეს ჟიორთაშური ნძალა: ქუას, ნიჟარას, თუმას. თენა რდჷ ფეტიშიშ რწუმა. უკული თარი რე მაგიაშ, ტოტემიშ რწუმა. ტომი გჷთმაღორონთენდჷ ნამუდგაიჸინ თიშ შანულამ ჩხოლარს. პატჷჩამაშ მასუმა ობიექტი რდჷ შური, ნოგორეფიშ შურეფიშ რწუმა. ბოლოს. უკვე კლასობური ჯარალუაშ აკოქიმინუაშ უკული, ჭიეჭიეთ აკიქიმინჷ ღორონთეფიშ რწუმაქ, მითეფქ, ნამუსჷთ ადამიერეფწკჷმა ართო ქიმინჯენდეს ღორონთეფი დო ოსურღორონთეფი, დემონეფი დო ქაჯეფი, ჭინკეფი და ფერიეფი. თეშნერო, ულექინაში წჷმორინაფეფქ ღურელ საგანეფშე ჭიეჭიეთ თელჸოფილ კოსმოგონიურ სისტემათ გჷნირთჷ. რელიგიაშ გოვითარაფაშ ისტორიული ფორმეფი რე: ტომობური, ერუანულ-სახენწჷფობური დო მოსოფელიშ რელიგიეფი. ჯვეში რელიგიური წჷმორინეფიშ დჷმახასიათაფალი შანეფი რე: ანთროპომორფიზმი, ანიმიზმი დო მაგია.
კვაისა
სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ დაბეფი კატეგორია:ობჟათე ოსეთიშ სპეციალური ადმინისტრაციული ართული
იენ ჰოლმი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1931 კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:BAFTA-შ გომორძგვილეფი კატეგორია:ტონიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი კატეგორია:ინგლისარი შოტლანდიარეფი
პიტონ-დე-ნეჟი
პიტონ-დე-ნეჟიშ კართეფი — კიდიში რე, შხირას აქრა კირდეეფით, წყარგელაფუეფიშ მუდანობა დოხოლაფირო ოში რე.
ბჟადალი მიდნაპური
ბჟადალი მიდნაპური ვარდა პაშჩიმ-მედინიპური (Paschim Medinipur, পশ্চিম মেদিনীপুর জেলা) — ოლქი ინდოეთის, ბჟადალი ბენგალიშ შტატის. ოლქიქ დირსხუ 2003 წანაშ 1 ღურთუთას, მიდნაპურიშ ოლქიშ გორთუალაშ შედეგო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — მიდინიპური. ბჟადალი მიდინიპური უხურგანს ორისაშ შტატის დო ბჟაეიოლი მიდნაპურიშ, პურულიაშ, ბანკურაშ, ჰუგლიშ დო ჰაურაშ ოლქეფს.
ვოკლუზი
thumb|300px|ვოკლუზი ვოკლუზი (Vaucluse) — კარსტული წყუ, თ. გ. სიფონ-წყუ, ნამუსჷთ გარჩქჷ დიდი დებიტი დო უმუჭყვადუ გჷმნაველი წყარმარჩხობაშ პერიოდის.
ფრენსის ბეკონი
ბიოგრაფია
ფრენსის ბეკონქ დებადჷ 1561 წანაშ 22 ღურთუთას, ლონდონს, ინგლისის. გურაფულენდჷ ტრინიტიშ კოლეჯის დო პუატიეშ უნივერსიტეტის. იკოროცხუ ართ-ართ უდიდაშ ფილოსოფოსო. შინელი რე მუჭოთ ემპირიზმიშ მუმა დო ბეკონიშ მეთოდიშ დუმარსხუაფალი დო პოპულარიზატორი.
მაგთიკომი
2016 წანაშე, „მაგთიკომი“ ISP ოპერატორი დო შედეგო, ედომუშამი ოკომუნიკაციე სერვისიშ მიმაჭირინაფალი რე.
გიორგი მოსიძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 739
ნაღურა
კატეგორია:
გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღეფიშ ერკებული
ნოღეფი 100 ვითოშშე უმოსი მახორუთ
4. გლაზგო (621 020)
5. შეფილდი (577 800)
13. ბელფასტი (340 200)
21. სკოტ-ონ-ტრენტი (255 400)
23. სუონსი (245 500)
41. ვუსტერი (101 328)
67. სენტ-ასაფი (3 355)
ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა
ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა (აზერბ. Naxçıvan Muxtar Respublikası) — ავტონომიური რესპუბლიკა აზერბაიჯანიშ აკოდგინალუას, ტერიტორიული ანკლავი. ბჟადალშე უხურგანს თურქეთი, ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე — სომხეთი, ობჟათეშე — ირანი. ფართობი — 5,5 ვითოში კმ². ნაიჩევანიშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ არაქსი. მახორობა — 427 200; თარო აზერბაიჯანალეფი, რუსეფი. ადმინისტრაციულო ირთუ 6 რაიონო. რესპუბლიკას 4 ნოღა რე, ნანანოღა — ნახიჩევანი.
ჯავახეთიშ გაბარი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ გეოგრაფია
აბდულ ღანი ბარადარი
მოლა აბდულ ღანი ბარადარი (პუშტუ: عبدالغنی برادر; დ. 1968), (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ მოლა ბარადარ ახუნდი) — თალიბანიშ ავღანარი ოურდუმე ლიდერი. თინა რე მოლა მუჰამედ ომარიშ წორომოხვარე დო კვეტაშ შურაშ მაკათური. 2009 წანას თინა მიოჩქჷდეს თალიბანიშ დე ფაქტო ლიდერო. 8 ფურთუთას კარაჩის, (პაკისტანი) ართობური ოპერაციაშ შედეგო ცენტრალურ ონაკვერე სააგენტექ დო პაკისტანალ ნძალამეფქ მოლა ბარადარი ოჭოფეს. ბარადარიშე მეღებული ინფორმაციაშ მეშქაშალათ პაკისტანალეფქ ოჭოფეს თალიბანიშ მუსხირენი ლიდერი. 25 ფურთუთას, ავღანეთიშ თარობაქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და ბარადარიშ თექ ექსტრადიციაშ მოთხირს პაკისტანქ ალობა მეჩჷნ.
მემფისი (ტენესი)
მემფისი  (Memphis, Tennessee) — ნოღა ააშს, ტენესიშ შტატის. ნოღას ოხორანს 670,902 კოჩი. ნოღაქ დირსხუ 1819 წანას.
ურუგვაიშ დეპარტამენტეფი
ურუგვაი 19 დეპატრამენტიშე აკმოდირთუ. ცხირეს მოჩამილიე ირი დეპარტამენტი. მახორობაშ მუდანობა მოჩამილიე 2004 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ.
კრასნოდარიშ აკანი
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ჩილეშ ნოღეფიშ ერკებული
ჩილეშ ნოღეფი — ჩილეშ ნოღეფიშ დო პროვინციეფიშ ერკებული, სოდე 20 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ. thumb|right|250px|ჩილეშ რუკა † - ნოღეფიშ მახორობა მოჩამილი რე პროვინციეფიშ მახორობაწკჷმა ართო.
ლენტეხი
სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ დაბეფი
ნუ-გუასუშ პარკი
ინფრასტრუქტურა
პარკის 25 ჰექტარიშ რწვანე ტერიტორია, მონწყილიე კუჩხიშ შარეფით, სპორტული კორტეფით, ობაღანუ მოედანეფით, ბარეფით დო მასვანჯაფალი აბანეფით.
მაფურინჯეეფი
thumb მაფურინჯეეფი (Aves) — ხირხიმელამ ჩხოლარეფიშ კლასი, ნამუთ იკათუანს დოხოლაფირო 8,6 ვითოშ გვარობას. მაფურინჯეეფიშ კლასის გოართოიანაფილი რენა ჟირკუჩხამ, ბურდღათ ფორილი ჩხოლარეფი, ნამუეფიშ უმენტაშობაშ ლოკომოციაშ ჯინჯიერ ფორმას წჷმარინუანს ფურინუა. მაფურინჯეეფშო დჷმახასიათაფალი რე მეკენჯი, ქექე, პნევმატური ჩონჩხი, ოთხოკანამ გური,ინტენსიური ნიფთიერებეფიშ თირუა, ასა-გასაშ ირალი, მაღალი ტემპერატურა (37,8-45,5 °C). გოჭყაფათ დო ასა-გასაშ ეგაფილობათ მაფურინჯეეფი ხოლოს რენა ხოხუეფწკჷმა, ათეშენ ტ. ჰაქსელიშ კლასიფიკაციათ თინეფწკჷმა იართოიანებუნა ართ ჟინკლასის (Saurapsida).
ლეზგეფი
მორწუმე ლეზგეფი მუსლიმან-სუნიტეფი რენა.
რიჩარდ ფეინმანი
ეკონია დღალეფი
შილებედჷ ხელუანური ჭაჭეფიშ გინონერგუა დო სიცოცხალაშ მუდგაზმარენი თუთა გოხანგინძორაფა, მარა მუქ გინოჭყვიდჷ - ქჷმაჭარჷ ხე სამედიცინო მოხვარაშე ვარიაშ გაცხადებას. მუქ დოღურჷ 1988 წანაშ 18 ფურთუთას. თინა დასაფულებური რე ალტადანეშ საფულეს (ჯოხოთ „მაუნთინ ვიუ“-ს). მუში ალმასქუ, გვინეტ ფეინმანი ხოლო მუშ ხასჷლას რე დასაფულებური. რიჩარდ ფეინმანქ გამნარყეფს დუტუ კვანტური ნორთიეფიშ ურთიართქიმნჯალაშ ახალი თეორია. თეშ მოხ, 1985 წანას გჷშაშქუ მუშ დუდის გინულირი ოძიცე ისტორიეფიშ კორობილი, დუდჯოხოთ - „თქვა, მუშო ოკო რაგადი, ციგანენთ მისტერ ფეინმან!“. თე კორობილიშ მაჟირა ტომს ჯოხო - „მუშენი გონარღჷ, მუს ფირქენა შხვეფინ?“ ("What do You Care What Other People Think?").
საუდიშ არაბეთი
გეოგრაფია
thumb|left ქიანა იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალი აზიას, არხო ბჟაეიოლიშ რეგიონს,არაბეთიშ ჩქონს. ოორუეშე უხურგანს იორდანია, ერაყი, ქუვეითი; ბჟადალშე - კატარი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი დო სპარსეთიშ ჸუჯი; ობჟათე-ბჟადალშე - ომანი; ობჟათეშე - იემენი; ბჟადალშე - ჭითა ზუღა. ქიანაშ ფართობი: 1,960,582 კვ.კმ. საუდიშ არაბეთი აკა სახენწჷფო რე რეგიონს, ნამუსჷთ გიშალი უღჷ მუჭოთ სპარსეთიშ ჸუჯიშა, თეშ ჭითა ზუღაშა. ქიანაშ ტერიტორიაშ 95 %-შე უმოსი ტიოზის უკებჷ. თინეფშე ართ-ართი რე რუბ-ელ-ხალიშ ტიოზი, მუთ ჩოლერ ნაანთხალს'' შანენს. ორთაშობური პირობეფშე გიშულირი, საუდიშ არაბეთის ვარე გოვითარაფილი ოფუტეშ მეურნობა. ქიანაშ ეკონომიკაშ თარი სექტორი რე ნაფთობრეწუალა.
ეკონომიკა
ქიანას ნაფთობიშ საბადოეფიშ გონწყჷმაშ უკული, საუდიშ არაბეთიქ დაბალგოვითარაფილ ტიოზიშ ომაფეშე რეგიონიშ უმდიდარაში ქიანათ გჷნირთჷ.
პროვინციეფი
საუდიშ არაბეთი დორთილი რე 13 პროვინციათ (მანატიქ). პროვინციეფი მუშჸურე ირთუ გუბერნიეფო.
თახაშხა
ჩინებული თახაშხეფი
კატეგორია:მარაშ დღალეფი
ნიკოლოზ კოპერნიკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონარეფი კატეგორია:პოლონარი ასტრონომეფი კატეგორია:XVI ოშწანურაშ ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1473 კატეგორია:ნაღურა 1543
ბეროუნიშ რაიონი
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ამერიკაშ სამოა
ამერიკაშ (ბჟაეიოლი) სამოა (American Samoa) — ამერიკაშ კოკი ტერიტორია რჩქალ ოკიანეს. თარი კოკი რე ტუტუილა, ნამუთ მიშმურს სამოაშ არქიპელაგიშ აკოდგინალუაშა. თის უღუ ვაინკორპორირებული დო ვაორგანიზებული ტერიტორიაშ სტატუსი ააშ-იშ აკოდგინალუას (unincorporated and unorganized territory). ოფიციალური ნინეფი — ინგლისური დო სამოური. ქიანაშ მახორობა — 55 519 ადამიერი (2010 წ.). ფართობი — 199 კმ². ნანანოღა - პაგო-პაგო.
ოროგრაფია
ოწარმებელ,ოშარე დო შხვ. პროექტირაფაშ ბორჯის უციო რე ოროგრაფიულო ოსხირაშო ქოდიბგურუათ მოჩამილ ტერიტორიან.
ბექა ადამაშვილი
ბიოგრაფია
ბესტსელერი, ნამუთ რე სატირა ლიტერატურულ კლიშეეფშენ, მალას გჷნირთჷ პოპულარულო ქორთულ ჯარალუას დო თიჯგურა ლიტერატურული პრემიეფიშ ერკებულს მოხვადჷ, მუჭოთ რე: „საბა“ დო „წინანდლის პრემია“. ბექა ადამაშვილი ასეშო სცენარისტო მუშენს ჩინებულ პოლიტიკურ–სატირულ შოუს ჯოხოთ „ვასიკო ოდიშვილის ყოველდღიური ამბები“.
კასტელიანოსიშ დეპარტამენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
კენგურუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიაშ აბორიგენული კულტურა კატეგორია:კენგურუშობურეფი კატეგორია:ავსტრალიაშ ერუანული სიმბოლოეფი
ჯვ. წ. 745
ნაღურა
კატეგორია:
სალვადორ დალი
შემოქმენდალა
დო შხვ.
იოს-სუდარსო
იოს-სუდარსოშ ფართობი აკმადგინანს 11,600 კმ². თის მოსოფელიშ კოკეფს შქას ფართობიშ ჸურეშე 67-ა აბანი უკებუ.
კალოთანი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
არაბული ქიანეფიშ ლიგა
ისტორია
დორსხუაფაშე, 1945 წანას შვიდობაშ დო ორგანიზაციაშ აკოქიმინუაშ აპიჯალას შკვით ქიანაქ მაჭარჷ ხე: ეგვიპტე, ერაყი, ლიბანი, საუდიშ არაბეთი, სირია, ტრანსიორდანია (ასეაინი იორდანია) დო იემენი. უკულ ლიგას ქაკათეს: ლიბია(1953), სუდანი (1956), მაროკო დო ტუნისი (1958), ქუვეითი (1961), ალჟირი (1962), ბაჰრეინი, კატარი, ომანი დო არაბეფიშ საამიროეფი (1971), მავრიტანია (1973), სომალი (1974), ჯიბუტი (1977), კომორიშ კოკეფი (1993). 1976 წანას ლიგაშა იკათუეს პალესტინაშ გოდუდიშულაფაშ ორგანიზაცია, 1988 წანაშე წჷმარინუანს პალესტინაშ სახენწჷფოს.
გუამი
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ კოკეფი კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ კოკეფი
მაკალუ
მაკალუ (马卡鲁山 Mǎkǎlǔ Shān) — გვალაშ მასივი ჰიმალაის, ჩინეთიშ დო ნეპალიშ ხურგის. კონკა იდვალიაფჷ ევერესტიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 22 კმ-ის. სიმაღალა — 8485 მ. თინა რე სიმაღალათ მოსოფელიშ მა-5 კონკა. თარო აკოგაფილი რე გრანიტეფით. მაკალუშა მაართათ ეშართეს 1955 წანაშ 15 მესის, ლიონელ ტერაიქ დო ჟან კუზიქ.
ბიწმენდი
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჭალე (მესტიაშ მუნიციპალიტეტი)
იდლიანი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, იდლიანიშ თემს (ოფუტეეფი: იდლიანი, ლებურცხილა, ნაშიხვი, ჭალე).
ბიატლონი
გეწორაფაშ რაჸუა
გეწორაფაშ რაჸუას კოჩეფი მეულა 12,5 კმ-ს, ოსურეფი - 10 კმ-ს. რაჸუას ოკათჷ თი 60 სპორტსმენი, ნამუქჷთ სპრინტის 60 უუჯგუშაში აბანი ეჭოფესჷნ. ვაზუსტი ჸოთამაშ გეშა ჯარიმა გეძინაფონ 150მ-იშ ულა რე.
ჯვ. წ. 749
ნაღურა
კატეგორია:
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
სქოლიო
კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი გერმანიას
ნარმადა (წყარმალუ)
ნარმადაშ ღანჩო სატპურაშ ოგვალე სისტემაშ ოორუე კართეფს იკენს, მარა ნამუშ აკოდგინალუაშათ ვენშმურს ვინდჰიაშ პლატო, ნამუშეთ წყარმალუეფი განგშა დო ჯამუნაშა დჷნმახჷრჩანს. ნარმადაშ უგჷრძაში ნოჸელა რე ტავა. წყარმალუს ხვალე აკანური ელმოლიშ ოწყარალო ვარინ, ონიშეთ ხოლო გჷმირინუანა. ჭვემეფიშ სეზონს, წყარმალუშ კანკალე ნორთეფს დიდი ნოშეფით ხოლო შილებე გჷლანჩურუა.