cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეგერი
ეგერი (Eger; Erlau) — ნოღა უნგრეთიშ ოორუეშე, ბუიუკიშ დო მატრაშ გვალაშ მასივეფიშ კართეეფიშ ობჟათეშე, ჰევეშიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ჭუმენერი დღა დღას ვაღურუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1997 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ჯეიმზ ბონდიშ ფილმეფი კატეგორია:United Artists-იშ ფილმეფი
ეგერი
ეგერი — კათოლიკური არქიეპარქია. ნოღაშ მახორობაშ უმენტაშალა — კათოლიკეფი (მუჭოთ ლათინური ღორონთიშნინალათ, თეშ ბერძენულ-კათოლიკურით); თაშნეშე რე მართლმადიდებელეფი, პროტესტანტეფი დო იუდევალეფი.
2108
დღახუეფი
კატეგორია:
ლიპეცკიშ ოლქი
მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანდჷ:
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
უამი
სუბპრეფექტურეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
პლუტონიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი
thumb|პლუტონი დო მუში ალმაშარეეფი მარცხნივ|thumb|250px|პლურონიშ დო ქარონიშ რთაფა წონაშ საართო ცენტრიშ მუკი-მუკი თეხანშო პლანეტა პლუტონს, მუჭოთ ჩინებული რენ, 5 ალმაშარე ჸუნს: თინეფშე არძაშ უდიდაში ალმაშარე რე ქარონი, თაშნეშე ოთხი მორჩილი ალმაშარე: ჰიდრა, ნიკტა, ნამუეფსჷთ 2011 დო 2012 წანეფიშ კვირკვეს მიოგორეს დო კერბერი დო სტიქსი. თაშნეშე მიარზებუ მაამშვა ალმაშარე P6-შ არსებობა ხოლო.
ჯონათან პრაისი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1947 კატეგორია:უელსარი არტისტეფი
ჯვ. წ. 964
ნაღურა
კატეგორია:
3042
3042 (ჟარნეჩდოჟირი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-5 დეკადაშ მა-2 წანა.
აიაზ მიუტალიბოვი
აიაზ მიუტალიბოვი (Ayaz Mütəllibov; დ. 12 მესი, 1938, ბაქო, აზერბაიჯანიშ სსრ, სსრრ) — სხუნუეფიშ რსხუშ დო აზერბაიჯანიშ პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე. აზერბაიჯანიშ სსრ-იშ მინისტრეფიშ სხუნუშ მადუდე (1989-1990 წწ.), აზერბაიჯანიშ სსრ-იშ კპ ცკ-იშ მაართა მელამოსე (1990-1991 წწ.), სრკპ ცკ-იშ პოლიტბიუროშ მაკათური (1990-1991 წწ.), აზერბაიჯანიშ მაართა პრეზიდენტი (1990-1992 წწ.).
დონეცკი
დონეცკი (Донецьк) — ინდუსტრიული ნოღა ბჟაეიოლ უკრაინას, ნამუთ აკოგაფილი რე წყარმალუ კალმიუსის. ნოღა დონეცკიშ ოლქიშ დო სეპარატისტული, ვაღიარაფილი დონეცკიშ ოკათე რესპუბლიკაშ ნანანოღა რე. ისტორიულო, წჷმარინუანს დონბასიშ ეკონომიკურ-კულტურული რეგიონიშ ვაოფიციალურ ნანანოღას.
სტრიი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
აქადიშ იმპერია
უმიშ მაფა ლუგალზაგესიქ პირველქ ეცადჷ შუმერული ნოღეფიშ ართოიან სახენწჷფოთ აკოკათუა. თიქ ქჷდიჸუნუ დახე ედომუშამი თუდოლენი მესოპოტამია, მარა თიში პოლიტიკათ დახე არძა ნოღა განჩათ რდჷ. მალას თის აწუდირთჷ ადამიერქ, ნამუქჷთ ისტორიაშა მიშართჷ სარგონ ჯვეშიშ ჯოხოთ (ჯვ. წ. 2316 - ჯვ. წ. 2261). თინა ოორუე თუდოლენი მესოპოტამიაშე რდჷ დო მასქერული ნინა სემიტური რდჷ.
ჯვ. წ. 968
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 968 წანა.
ნეიტრალიტეტი
თეხანური ოერეფოშქაშე სამართალი, ვემშმიღანს ნეიტრალიტეტიშ ჩინებაშ კონწარ გოთანჯუას, ნამუთ რანწკი სახენწჷფოეფს, ლავირაფაშ შილებუას არზენს. სამანგათ, შვეიცარია ნეიტრალიტეტიშ უმკუჯინალო, ოურდუმე აკნასვარეფი ჸუნს, დო კოსტა-რიკა თაშნეშე ნეიტრალური სახენწჷფო, ედომუშამო დემილიტარიზაფილი რე. ნეიტრალიტეტიშ უმკუჯინალო, თიჯგურა სახენწჷფოეფი, მუჭოთ რე ავსტრია, ფინეთი  ირლანდია  და შვედეთი,  გოეროშ ოთინჩალე ქიმინჯეფს ოკათჷნა, ნამიეფჷთ მილიტარისტული ხასიათიშ რე. შხირი რე შვანეფი, მუჟამსჷთ ნეიტრალიტეტის ტრადიციულ ხასიათი უღუ დო ოერეფოშქაშე სამართალიშ სუბიექტიშო რჩქვალობათ რე გჷნორთელი, თეში ჯგირი სამანგა რე „სკანდინავიური ბალანსიშ“ პოლიტიკა, უახალაში ისტორიაშ გოძვენას, რეგიონიშ სახენწჷფოეფი, მაქსიმალურო ოცადუდეს ვაკათაფჷდესკო მიმალო კონფლიქტეფს. XX ოშწანურას, იუნგოსლავიაშით გჷმოცხადაფილ ნეიტრალიტეტის, სამართალმომძეთ სერბეთიქ გჷშართჷ, ნამუქჷთ უხუჯაფაშ კურსიშ გაგჷნძორაფა გეგნოჭყვიდჷ.
სეიმი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
ბრაიან დე პალმა
ბრაიან დე პალმა (Brian De Palma; დ. 11 ეკენია 1940, ნიუარკი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი.
ტახო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:პორტუგალიაშ წყარმალუეფი
ასტეროიდიშ ალმაშარე
right|thumb|300px|ასტეროიდი [[243 იდა დო მუში ალმაშარე დაქტილი.]] ასტროიდიშ ალამაშარე — ასტეროიდი, ორთაშობური ალმაშარე, ნამუთ შხვა ასტროიდიშ ორბიტას გართანსინ. ალმაშარე დო ასტეროიდი ართო წჷმარინუანა სისტემას, ნამუეფით ჟირხოლო ობიექტიშ გრავიტაციას დჷთმაჸუნუნან. ასტროიდიშ სისტემა, ნამუსჷთ ალმაშარეშ ზჷმა წოროფარდობას რე ასტეროიდიშ ზჷმაწკჷმან, ჟირფა ასტეროიდი ჯოხო. თაშნეშე ჩინებული რე სუმი კომპონენტშე აკოდგინელი სისტემა (სამანგათ, შხუ ასტეროიდი (87) სილვია, ასტეროიდი-აპოლონი (136617) 1994 CC, შხუ ტრანსნეპტუნური ობიექტი (47171) 1999 TC დო თაშ უკული).
ჯვ. წ. 970
ნაღურა
კატეგორია:
ფარაონი
ეგვიპტარეფს წანდეს, ნამჷ-და ფარაონეფი დიაფალიშ დო რაშ ჰიეროგამიური რსხუშ უკული გჷთმორჩქინდუდეს. ფარაონს ანდა ალმასქუ ჸუნდჷ, მარა თარი ართი რდჷ დო ქიანაშ დიაფალიშ ტიტულჷთ უღჷდეს. ხვალე ფარაონიშ დო დიაფალიშ საკრალური რსხუშ შედეგო ბადებული ბაღანა შილებე გჷნორთედუკო ეგვიპტეშ ფარაონი. ეგვიპტეს ფარაონი ოსურეფჷთ დუდენდეს (ნიტოკრისი — VI დინასტია; ნეფრუსებეკი — XII დინასტია, ჯვ. წ. 1789-1785; ჰატშეფსუტი — XVIII დინასტია, ჯვ. წ. 1490-1468). არძა ეგვიპტურ ოხიდას ვარადენდეს ფარაონს, მუჭოთ ღორონთს. კჷნე მუ ფარაონით ღორონთს უხვიენდჷ. თინა ღორონთკოჩო იკოროცხუდჷ დო ჯერდეს, ნამჷ-და ფარაონს დო ღორონთს შქას უკურცუაფუ რსხუ რდჷნ.
ფიჯური ნინა
სტანდარტული ფიჯური ნინა გერსხილი რე ბჟაეიოლფიჯური მბაუშ დიალექტის.
სოფია კოპოლა
კარიერა
კუნტამეტრაჟიანი ფილმიშ „Lick the Star“ (1998) უკულ მაართა სრულმეტრაჟიანი ხანტურული ფილმი „ცირასქუალეფიშ დუდიშჸვილუა“ კოპოლაქ 1999 წანას გინიღჷ ჯეფრი ეუჯენიდესიშ ათე ჯოხოშ რომანიშ მეჯინათ. 2003 წანას გიშართჷ ფილმიქ „თანგუას დინაფილი“, ნამუსჷთ ბილ მიურეი დო სკარლეტ იოჰანსონი ჟირი გააჯამებურ მეშარეს ლაჸაფენა, ნამუეფით ტოკიოს ხვადუნა არტიანს. ფილმიქ 44 მილიონი დოლარიშ მოგება ძირჷ ოორუე ამერიკას, დახე 120 მლნ ედომუშამ მოსოფელს. ფილმიქ საუჯგუშო სცენარიშო ოსკარი დეინალჷ, საუჯგუშო ფილმიშ დო საუჯგუშო სცენარიშო ორქოშ გლობუსი მიღჷ.
ნევადო-ანალიახსი
მინი|250პქ|ნევადო-ანალიახსი, NASA-შ გინნაღელი ფოტო ნევადო-ანალიახსი — სტრატოვულკანი ბოლივიას. მუში კონკა ზუღაშ დონეშე 5 750 მეტრას იდვალუაფუ. ეკონია ეშაგორგოთიშ თარიღი უჩინებუ რე, მარა მუშ ოორუე ფერდის იძირებე ახალი ლავაშ ნოსქილედეფი. ვულკანი უმოსო ანდეზიტიშე დო დაციტიშე აკმოდირთუ, მუში გაბარი ინგიმბრიტიშე.
აურანგაბადი (მაჰარაშტრა)
აურანგაბადი (औरंगाबाद, Aurangabad, औरंगाबाद ფარსიშე დო ურდუშე: اورنگ‌آباد, ზიტყვაზიტყვათ „ხვისტათ ეჸონილი“) — ნოღა ინდოეთიშ ბჟადალშე, მაჰარაშტრაშ შტატის, აურანგაბადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. შანულამი ტურისტული ცენტრი, ნამუშ მეშქაშობათ მოსოფელიშ მონძალეფშა გიშმურს შარეფი — აჯანტაშ დო ელორაშ ფაქვური ოხიდაშ კომპლექესფი. მილიონამ მახორობამი ნოღაშე ართ-ართი რე, შანულამი ოწარმე დო ოგონათუე ცენტრი რე.
სეკეშფეჰერვარი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
3062
3062 (სუმენეჩდოჟირი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-2 წანა.
ბუსტონი (ნოღა)
ბუსტონი (Бӯстон; 2016 წანაშახ — ჩკალოვსკი) — ნოღა ტაჯიკეთიშ რესპუბლიკას, სოღდიშ ოლქის.
კრის ო'დონელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ანდრეას ვეზალი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ექიმეფი კატეგორია:ანატომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1514 კატეგორია:ნაღურა 1564
ნოვგოროდიშ ოლქი
მახორობა
2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის 100 ერუანობაშ ადამიერი ოხორანდჷ. თინეფს შქას:
ტრანსნეპტუნური ობიექტეფი
ტრანსნეპტუნური ობიექტეფი აკმოქიმინჷნა კოიპერიშ ორტყაფუს, მორღვაფილი დისკის დო ოორტიშ მუნაფას.
ჯვ. წ. 974
ნაღურა
კატეგორია:
3067
3067 (სუმენეჩდოშკვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-7 წანა.
ბჰივანდი
ბჰივანდი  (Bhiwandi, भिवंडी) — ნოღა ინდოეთიშ ბჟადალშე, მაჰარაშტრაშ შტატის, მიშმურს ტჰანეშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა. ნოღა დიდი მუმბაიშ აგლომერაციაშ ნორთი რე.
ვაჰდატი
ვაჰდატი (1936 წანაშახ — იანგი-ბაზარი; 1936—1992 — ორჯონიკიძეაბადი; 1992—2003 — კოფარნიჰონი; Ваҳдат; ) — ნოღა (1965 წანაშე) ტაჯიკეთის, ვაჰდატიშ რაიონიშ ცენტრი.
დუერო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:პორტუგალიაშ წყარმალუეფი
მორღვაფილი დისკი
მორღვაფილი დისკი — ბჟაშ სისტემაშ შორიშ რეგიონი, ნამუსჷთ მორჩილი რსხულეფი მერკე მუდანობათ რე, დო ნამუეფით თარო აკმოდირთუ ჸინშე. თეჯგურა რსხულეფს მორღვაფილი დისკიშ ობიექტეფი ჯოხო (SDO*, scattered disc object); თინეფი ტრანსნეპტუნური ობიექტეფიშ (ტნო) დიდი ფანიაშ მაკათურეფი რენა. მორღვაფილი დისკიშ დინოხოლენი ოფირჩა ნორთობურო კოიპერიშ ორტყაფუთ იფორუ, მარა თიწკჷმა ალაზჷმაფათ, დისკიშ გალენური ხურგი იდვალუაფუ ბჟაშე ძალამ შორს დო შანულამო ჟილე დო გიმე რე ეკლიპტიკაშ ობირტყაშე.
ვლადიმერ ვაისი (1989)
ვლადიმერ ვაისი (Vladimír Weiss; დ. 30 გერგობათუთა 1989, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი მობურთე, სლოვაკეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ დო კლუბ ალ-ღარაფაშ ოშქაშემათხილე.
3072
კატეგორია:
ბარბუდა
გეოგარფია
კოკი ბარბუდას სუბტროპიკული კლიმატი უღუ, ტემპერატურაქ შილებე დითირას 18°C-შე 45 °C-შახ. ნოლექეფიშ წანმოწანური ოშქაშე მუდანობა 1000 მმ.
სესილია პეინ-გაპოშკინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტროფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ნაღურა 1979
ოორტაშ მუნაფა
სქოლიო
კატეგორია:კომეტეფი კატეგორია:ასტრონომიული ჰიპოთეზეფი კატეგორია:ასტეროიდეფი კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ობჟათე რაიონი (ისრაელი)
ობჟათე რაიონი (ურიულ. מחוז הדרום‎ მეჰოზ ჰადარომ) – ისრაელიშ 6 ადმინისტრაციული ართულშე ართ-ართი რე. ობჟათე რაიონი ქიანაშ უკაბეტაში რაიონი რე, მარა არძაშე მერკეთ რე დოხორელი. ობჟათე რაიონი დახე ედომიშამო იკათუანს ნეგევიშ ტიოზის დო არავაშ ვეს. 2018 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა1 272 100 ადამიანი რე, ნამუეფშე 86% ურია დო 14% არაბი (უმენტაშო მუსლიმანი) რე. რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბეერ-შევა, მარა უკაბეტაში ნოღა რე აშდოდი.
ჯვ. წ. 978
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 978 წანა.
ფრედერიკ სოდი
ფრედერიკ სოდი (ინგლ. Frederick Soddy; დ. 2 ეკენია, 1877, ისტბორნი, სასექსი, ინგლისი — ღ. 22 ეკენია, 1956, ბრაიტონი, სასექსი, ინგლისი) — ინგლისარი რადიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1921 წანას. სოდიქ ერნესტ რეზერფორდიწკჷმა ართო ოძირუ ნამდა რადიოაქტივობა რე ელემენტეფიშ ტრანსმუტაციათ მეღებული პროცესი, სოდიქ ძირუ დო გიმირკვიუ შხვადოშხვა რადიოაქტიული ელემენტეფიშ იზოტოპეფი. ფრედერიკ სოდი ქიმიაშ, სტატისტიკური მექანიკაშ, ბირთვული ფიზიკაშ გარდა, მოღალენდჷ ეკონომიკაშ დო ფინანსეფიშ დარგეფს ხოლო. სოდი გურაფულენდჷ უელსიშ უნივერსიტეტის დო ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ მერტონ-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
3076
3076 (სუმ ვითოშ სუმონეჩდოვითაამშვი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-6 წანა.
ჩადიშ ნოღეფიშ ერკებული
ჩადიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|200px|[[ჩადიშ რუკა]]
ჰვან დონ ჰიოკი
რესურსები ინტერნეტში
კარეგორია:ობჟათეკორეალი კინორეჟისორეფი კარეგორია:ობჟათეკორეალი სცენარისტეფი
3077
3077 (სუმ ვითოშ სუმონეჩდოვითოშკვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-7 წანა.
ასტეროიდეფიშ ორტყაფუ
thumb|250px|ასტეროიდეფიშ თარი რტყაფუ ჩეთ იძირებე, თაშნეშე ჩქუ ასტეროიდეფიშ 3 თარი ბუნა, დიაშ ორბიტას ბერძენეფი დო ტროალეფი, ყავაშფერო — გჷმოხანტილი რენა ჰილდაშ ფანიაშ პლანეტოიდეფი. thumb|250px|გრაფიკულ გჷმოხანტუალას ჩქუ მუჭო გჷთმორთუნს ასტეროიდეფიშ თარი ორტყაფუ ბჟაშ სისტემას ჟირ ნორთო, კოიპერიშ ორტყაფუ დო თე ორტყაფუშ არძაშე დიდი რსხული პლუტონი, ოორტაშ მუნაფა დო სედნა, ნამუთ თე რეგიონიშ უდიდაშ რსხულო მირჩქინუაფუ. thumb|250px|ჰილდეფიშ დვალუა იუპიტერიშ ლიბრაციაშ ჭურჭულეფწკჷმა დო ტროიანული ტიპიშ ასტეროიდეფწკჷმა ალაზჷმაფათ მინი|250პქ|ასტეროიდ ვესტაშ ყარაფი
ორხონი
ორხონი (მონღ. Орхон гол) რე წყარმალუ მონღოლეთის, მონღოლეთიშ უგინძაშ წყარმალუ. ორხონი იჭყაფჷ სუვრაგა-ხაირკანიშ გვალას დო გიშმურს არახანგაიშ აიმაკიშ, უვერხანგაიშ აიმაკიშ, ბულგანიშ აიმაკიშ, სელენგეშ აიმაკიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ წყარმალუ სელენგას. ორხონი გიშმურს ორხონიშ ლეხერს, ნამუთ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე. ორხონიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ ნოღეფი: ხარხორინი, ბულგანი, სუხე-ბატორი. უდიდაშ ნადუეფ რე: ტამირი, ტული, ხარა-გოლო დო შხვეფი. წყარმალუ ორხონიშ სიგინძა რე 1,124 კმ. ღანჩოშ ფართობი 132,835 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონღოლეთიშ წყარმალუეფი
ლევონ ტერ-პეტროსიანი
1991 წანაშ 16 გჷმთუთას გეგშაგორეს ზოხორინელი სომხეთიშ მაართა პრეზიდენტო. თის ხუჯ დუკინჷ გიშმაგორალეფიშ 83,4 %-იქ. 1996 წანას, მაჟირა ხანით გეგშაგორეს პრეზიდენტო დო ხონარეფიშ 51,75% მიპალუ. პრეზიდენტიშ პოსტიშე გეგნოდირთჷ 1998 წანაშ ფურთუთას. გინორინაშ ბაძაძი რდჷ დება სომხეთიშ თარობას. თიმბორჯიან პრემიერ-მინისტრ რობერტ ქოჩარიანქ,დუდთხილუაშ მინისტრ ვაზგენ სარქისიანქ დო დინოხოლენი საქვარეფიშ დო ერუანული უშქურანჯობაშ მინისტრ სერჟ სარქისიანქ ხუჯი ვადუკინეს თიშ გეგმას გვალამი ყარაბაღიშ კონფლიქტიშ დორეგულირაფაშ გეშა, ნამუთ ითოლიშწორენდჷ კონფლიქტიშ ზონაშ დემილიტარიზაციას დო აზერბაიჯანალეფიშ დორთინაფა ნთელ რანწკი დოხორელ პუნქტეფშა.
დაჰომეაშ რესპუბლიკა
დაჰომეაშ რესპუბლიკა (République du Dahomey), ასე ბენინი, — დუდმამართვალი ავტონომია საფრანგეთიშ წოროჯარალუას (1958—1960) დო ზოხორინელი სახენწჷფო (1960—1975) ბჟადალ აფრიკას. სახენწჷფოს ჯოხოქ გიადჷ წიმოხონ გჷმორინაფილი კოლონიაშ ჯოხოშე დო ისტორიული აკანური სახენწჷფოშ გეშა.
მესროპ მაშტოცი
დოხოლაფირო 405 წანას მაშტოციქ აკადგინჷ სომეხური ჭარალუა — ანბანი, ნამუქჷთ იღვენუ დიდი შანულობა სომეხური ერუანული იდენტობაშო. მაშტოციქ სომხეთიშ შხვადოშხვა ტერიტორიეფს დარსხუ სკოლეფი, სოდეთ სომეხური ჭარალუა იგურუაფუდჷ. მაშტოცის ჸუნდჷ ბრელი შინელი მოწაფე: ეზნიკ კოღბაცი, კორიუნი, მოვსეს ხორენაცი დო შხვეფი.
ორენბურგიშ ოლქი
ორენბურგიშ ოლქი (Оренбургская область) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ნამუთ ქიანაშ ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი – ორენბურგი. ოლქიქ 1934 წანაშ 7 ქირსეთუთას დირსხჷ. 1938-1957 წანეფს ჩკალოვიშ ოლქი ჯოხოდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
ჭუკია (კომპიუტერი)
კატეგორია:კომპიუტერი
შვე
1. დიდი შვეოშქურანჯობაშ ზონა - ზღ. დონეშე 3000-4000 მ. თაქ შვეეფი წანმოწანას მუსხირენშა გუნმუურს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორთაშობური მოლინეფი კატეგორია:თირი
ვუკლანიშ ეშაგორგოთუა
ვულკანიშ ეშაგორგოთუა გეოლოგიურ უგნუდვალუ სიტუაციეფს ორხველჷ, ნამუსჷთ შეულებჷნა სტიქიური უბედრობეფიშ მოღალა. თაშნეშე კანკალე შვანეფს შილებე არძაშე ოშქურანჯი სტიქიურ უბედრობაქ იჸუასჷნ.
ცენტრალური რაიონი (ისრაელი)
ცენტრალური რაიონი (Hebrew: מחוז המרכז, Meḥoz haMerkaz) — ისრაელიშ 6 ადმინისტრაციულ ართულშე ართ-ართი, ნამუშ აკოდგინალიაშა მიშმურს შარონიშ ლეხერიშ კაბეტი ნორთი. რაიონი ირთჷ 4 რეგიონალურ სხუნუთ: ფეთაჰ-თიკვა, რამლა,რეჰოვოთი, ჰოდ-ჰა-შარონი. უკაბეტაში ნოღა რე რიშონ-ლე-ციონი. 2018 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა 2 157 500 ადამიერს აკმადგინანს. კჷნ თე მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, არძაშე ანდარიცხუამი რაიონი რე (ურიეფით — 88%, არაბით — 8,2%, შხვა — 4%, ნამუეფიშ უმენტაშალა ემიგრანტი რე ჸოფილი სხუნუეფიშ რსხუშ ტერიტორიაშე (ნორთობურო ურია ვარ-და მოჯგირე).
დიდაპლატა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კომპიუტერი
ზავხანი
ზავხანი (მონღ. Завхан гол) რე წყარმალუ მონღოლეთის, ნამუთ იჭყაფჷ ხანგაიშ გვალეფშე, წყარმალუეფიშ ბუიანტ-გოლიშ დო შარ-უს-გოლიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ ხირგის-ნურიშ ტობას. წყარმალუ ზავხანი გიშმურს გობი-ალთაიშ დო ზავხანიშ აიმაკეფიშ შქას. წყარმალუ ზავხანიშ სიგჷნძა რე 670 კმ. ღანჩოშ ფართობი 77,840 კმ². უდიდაშ ნადუ რე შურგა.
ორიოლიშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
3085
კატეგორია:
ჰაიფაშ რაიონი
კატეგორია:ისრაელიშ რაიონეფი
ჯვ. წ. 984
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 984 წანა.
ანდრეა ჩუნდერლიკოვა
ანდრეა ჩუნდერლიკოვა (ჩეხ. Andrea Čunderlíková; დ. 6 მესი, 1952, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი. ილაჸაფჷ ფილმეფს „ხუთი ძღაბი კინჩხიშ ელმოლს“ (1967), „ზარხულიშ მორჩილი ბლუზი“ (1968), „რაჭა, ჩემო სიყვარულო“ (1977) დო შხვეფი.
ჯვ. წ. 985
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 985 წანა.
ნელსონი (წყარმალუ)
ნელსონი (ინგლ. Nelson River) რე წყარმალუ კანადას, მანიტობაშ პროვინციას. ნელსონი იჭყაფჷ უინიპეგიშ ტობას დო გიშმურს შხვადოშხვა ტობეფს: პლეიგრინიშ ტობას, კროს-ლეიკის, კისკიტოგისუშ ტობას, კისკიტოშ ტობას, სიპივეკიშ ტობას, სპლიტ-ლეიკის დო ინაკათუ ჰუდსონიშ ჸუჯის. წყარმალუ ნელსონიშ სიგჷნძა რე 644 კმ. ღანჩოშ ფართობი 1,072,300 კმ².
ვასაი-ვირარი
სქოლიო
კატეგორია:მაჰარაშტრაშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
2115
დღახუეფი
კატეგორია:
ბელგიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ბელგიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა — ბელგია წჷმარინუანს ფედერალურ სახენწჷფოს დო თეწკჷმა ართო ირთუ სუმ ნინაშობურ გოართოიანაფათ, სუმ რეგიონო, ოთხ ნინაშობურ ზონათ დო 10 პროვინციათ. პროვინციეფი მუშჸურე ირთუ კომუნეფო, ნამუშ მუდანობა 589-ს აკმადგინანს.
ირლანდიაშ ნოღეფიშ ერკებული
ზოგადი რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
მიკოლაივიშ ოლქი
მიკოლაივიშ ოლქი (Миколаївська область) — ოლქი უკრაინას. ოლქიქ დირსხჷ 1937 წანაშ 22 ეკენიას. იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე ნორთის. უჩაზუღაპიჯიშ რზენს წყარმალუ ობჟათე ბუგიშ თუდოლენი წელიშ ღანჩოს. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მიკოლაივი. ოლქიშ ფართობი — 24,600 კმ². 2006 წანაშ ეჭარუათ, ოლქიშ მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 1,217,103 ადამიერს.
ჟიტომირიშ ოლქი
მინი
ხუჯანდი
ხუჯანდი (Хуҷанд, სოღდ. kwc'nth-შე, ,თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ ხოჯენტი, ლენინაბადი, Ἀλεξάνδρεια Ἐσχάτη, ალექსანდრია ესჰატა) — ნოღა ტაჯიკეთიშ ოორუეშე, სოღდიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნადკანიჟა
ნადკანიჟა (Nagykanizsa, Kaniža) — ნოღა უნგრეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე, ზალაშ მედიეს. შანულამი ოხერეჭე ცენტრი, რკინაშარაშ ნოსქვი.
ჯვ. წ. 988
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 988 წანა.
ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფი 2020
მაკათური ერუანული ოლიმპიური კომიტეტეფიშ ბუნეფი
2021 წანაშ 6 პირელს, ოორუე კორეაქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და 2020 წანაშ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს ვაკათუდჷ COVID-19 პანდემიაშ გეშა. 1988 წანაშე თენა პირველი შვანი რდჷ, მუჟამსჷთ ოორუე კორეა ვაკათუდჷ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს. 2021 წანაშ 21 კვირკვეს, გვინეაქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და 2020 წანაშ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს "ოფიციალურო" ვაკათუდჷ COVID-19 პანდემიაშ გეშა. მოგვიანაფათ გვინეაქ გაუქვუ თე გჷნნოჭყვიდირი დო გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და ტოკიოშ ზარხულიშ ოლიმპიადას აკათუდჷნ.
გეჸვენჯი 205 ერუანული ოლიმპიური კომიტეტიშ ბუნაქ დო ოერეფოშქაშე ოლიმპიური კომიტეტიშ ლტოლვილეფიშ ოლიმპიური ბუნაქ მიპალჷ კათაფაშ კვალიფიკაცია (თინეფს შქას 104 უნივერსალური გარანტირაფილი აბანი ქექე ათელტიკაშო, ნამუშ ომანგეთ არძა, 206 ერუანული ოლიმპიური კომიტეტის შეულებჷ გუტუას მაკათური კვალიფიკაციაშ უმკუჯინალო).
ზორა ნიელ ჰერსტონი
ზორა ნიელ ჰერსტონი (ინგლ. Zora Neale Hurston; დ. 7 ღურთუთა, 1891, ნოტასალგა, ალაბამა, ააშ — ღ. 28 ღურთუთა, 1960, ფორტ-პირსი, ფლორიდა, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ნოველისტი, ანთროპოლოგი დო ფოლკორისტი. მუშ ნახანდეფს ეთმოჭარუნს რასობრივ ლჷმას, 1900-იან წანეფიშ ამერიკას. ჰერსტონიქ გიმირკვიუ სპირიტიზმიშ ართ-ართი ფორმა ჰუდუ. ჰერსტონი რე ავტორი შხვადოშხვა რომანეფიშ, დრამეფიშ, ესსეეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ. თიშ არძაშე უმოსო ჩინებული რომანი რე თინეფიშ თოლეფქ ღორონთი ქოძირესი, ნამუქჷთ 1937 წანას გიშართჷ.
პენზაშ ოლქი
გეოგრაფია
პენზაშ ოლქის უხურგანს ტამბოვიშ, სარატოვიშ, ულიანოვსკიშ დო რიაზანიშ ოლქეფი, თაშნეშე მორდვეთიშ რესპუბლიკა.
კოდმე
ლიტერატურა
კატეგორია:კოდმეეფი კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინეფი
ოაზისი
ოაზისი უჯოხონა თაშნეშე ჸინშე დუდიშულ აბანშა ანტარქტიდას. ოაზისური მეურნობა, ამდღა დიხათქიმინჯალაშ ართ-ართი შანულამი ფორმა რე.
ჯვ. წ. 990
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 990 წანა.
3095
კატეგორია:
ზალაეგერსეგი
ზალაეგერსეგი (Zalaegerszeg, Egersee) — ნოღა უნგრეთიშ ბჟადალშე, ზალაშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ლაგუნა
ღილე ზუღაწკჷმა ალაზჷმაფათ, ლაგუნას წყარი უმოსო ვარდა მერკეთ ჯიმუამი რე, იშაყარუ სპეციფიური ლაგუნური ნოლექეფი დო გინორთელი ფლორა დო ფაუნა. ლაგუნური ნოლექეფი ჯიმუამი ვარდა გოჯიმუამწყარამი ნოლექეფი რე, ნამუთ თარო წყარმალუშით მუნაღელი ჭიფეწკარამი ქვიშეფი, ალევრიტეფი დო დიხაჭაბუეფი რე.
2. მარჯანიშ რაქეფს დო კონტინენტიშ ვარდა კოკიშ წყარპიჯიშ შქას, თაშნეშე ატოლიშ დინოხოლე ინოხუნელი ზუღაშ მუნაკვათი.
ფსკოვიშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
აფრიკა
გეოგრაფია
thumb|200px|აფრიკაშ ტოპოგრაფია აფრიკას ომძღჷ ატლანტიშ დო ინდოეთიშ ოკიანეეფი, სქირონაშქა დო ჭითა ზუღეფი. ევროპაშე გჷშმერთუ გიბლარტარიშ ინწრო სიროტით, დო სუეციშ ჸალით, ნამუსჷთ სუეციშ არხი რე გოჸუნაფილინ, არსხუაფუ აზიას. აფრიკაშ უდიდაში ნორთი ტროპიკულ ორტყაფუს იდვალუაფუ. უძგალაშ ოორუე დო ობჟათე ნორთეფი იდვალუაფუ სუბტროპიკეფს. უძგალაში ოორუე დო ობჟათე ჭურჭულეფიშ შქას გოძვენა 8000 კმ–იე დო უძგალაშ ბჟადალ დო ბჟაეიოლ ჭურჭულეფს შქას გოძვენა 7500 კმ. ოძგაშე ღოზი შხვა კონტინენტეფწკჷმა ალაზჷმაფათ დაღარას რე გორთილი, თიშ სიგჷნძა აკმადგინანს 26000 კმ–ის (ალაზჷმაფაშო ევროპაშ ოძგაშე ღოზიშ სიგჷრძა რე 32000 კმ, მუჟამსჷთ თინა ფართობით სუმშა მერკე რე აფრიკაშე).
ისტორია
thumb|right|ლუსი, Australopithecus afarensis პალეოანთროპოლოგეფიშ უმენტაშობა აფრიკას დიხაუჩაშ უჯვეშაშ დოხორაფილ ტერიტორიათ კოროცხჷნა, სოჸურეშეთ ადამიერეფქ მოლართეს. მა-20 ოშწანურაშ შქა წანეფს ანთროპოლოგეფქ თე კონტინეტის მიოგორეს ადამიერეფიშ საქვარუაშ მიარე მადასურაფალ არქეოლოგიური ნიბთეფს, ნამუთ 7 მილიონი წანათ ითარიღებუ. თაქ მეგორაფილი ადამიერიშნერი მაიმუნეფიშ ტიპეფიშ ნოსქილედეფი მიოწურუანს თინეფშე ათეხანური ადამიერეფიშ ბადებაშა. თაქ მეგორაფილ ტიპეფიშ შქასიე Australopithecus afarensis (რადიომეტრულო დოთარიღაფილი ჯვშ. წ. 3.9-3.0 მილიონი წანა), Paranthropus boisei (მეხოლ. ჯვშ. წ. 2.3-1.4 მილ. წ.) დო Homo ergaster (მეხოლ. ჯვშ. წ. 600,000-1.9 მილ. წ.).
სუბ-საჰარულ აფრიკას ევროპალეფიშ მუკორჩქინაშა დიდი პოლიტიკური აკოართაფეფი ვარდჷ. მარა აკან-აკანო რდჷ მეტ–ნორკებო ცენტრალიზაფილი სახენწჷფობური გოჭყაფეფი. ეიოშანალი რე ბჟადალ აფრიკას, დიდი ტობეფიშ რაიონს (ბუგანდა) დო ბჟაეიოლ აფრიკას (დიდი ზიმბაბვე) რინელი სახენწჷფოშობური გოჭყაფეფი.
ევროპალეფიშით აფრიკაშ კოლონიზაცია დიო ხოლო XV ოშწანურას ქჷდიჭყჷ. ორდოიან კოლონისტეფშე ეიოშანალი რე პორტუგალიარეფი, უკული ჰოლანდიარეფი. პორტუგალიარეფქ, ნამუთ ჯინჯიერო დოლმახორეეფიშ ვაჭრუათ რდჷეს დაკინებული, აფრიკაშ ოძგასეეფს მუზმარენ პორტი დარცხუეს. აფრიკალი დოლმახორეეფიშ დიდი ნორთი მიშჷ ევროპალეფიშით ახალ მეგორაფილ ამერიკაშა. XVII ოშწანურას ჰოლანდიარეფქ დიჭყეს ბჟაეიოლ ინდოეთიშ კომპანია, მუშ გურშენით თეხანური ობჟათე აფრიკაშ ტერიტორიას მაართა ირიათონ ევროპულ კოლონიაქ გორჩქინდჷ. XVIII ოშწანურაშ ოჭყაფუშე აფრიკაშ კოლონიზაციაშ ლიდერობაქ ჭიეჭიეთ ბრიტანალეფიშა დო ფრანგეფიშა გინორთჷ. XIX ოშწანურაშ მაჟჷრა გვერდიშე აფრიკაშ გინორთიალას აქტიურო ქჷმიოდირთეს გერმანიაქ, იტალიაქ დო შხვეფქ. ოშწანურაშ ოჭყაფუშო აფრიკაშ ტერიტორიაშ უდიდაში ნორთი ევროპალეფიშ შქას რდჷ დორთილი.
პოსტ-კოლონიური აფრიკა
თაშ ნამდა, ტრაიბოლიზმიქ პერსონალურ სისტემაშ ოსხირო გინირთჷ. ტრაიბოლიზმწკჷმა რე მერინელი თაშნეგედვალირი ნეპოტიზმით ანუ პოსტიშ პერსონეფიშით მუში მოჯგირეეფიშ, ხოლოშიანეფიშ გინოფორუა, „ნათჷლიამუმალობა“. ნეპოტიზმიშ რინაშ ჟამსჷთ კორუფცია მაღალ დონეშა რე, თინა რე მერინელი თენ თუ თიმ პოლიტიკოსიშ პატიოსნებაშა დო უსვინდისობაშა. თინა გინმირთუ საზოგადოებაშ რინალაშ უგუშურთაფუ ნორთი.
პოლიტიკა
აფრიკაშ კონტინენტის 56 სუვერენული სახენწჷფო რე. თინეფიშ უმენტაშობაქ ზოხორინელო გინირთჷ 50-იან 60-იან წანეფს აფრიკაშ ევროპულ კოლონიზაციაშ თებაშ უკული. ზოხორინელობაშ მეღებაშ უკული ბრელ აფრიკულ სახენწჷფოს ქჷდიჭყჷ სანოღო ლჷმაქ, ნამუეფქჷთ მინშა მახორობაშ ათე ვარა ეთი ბუნეფიშ მასიურ გენოციდშა გინირდჷ. ბრალ ქიანას დირცხუ დიქტატორული რეჟიმეფქ. პოლიტიკური ვასტაბილურობა, კორუფციაშ მაღალი დონე, ადამიანიშ ნებეფიშ იგნორირაფა, სიღარიბე აფრიკული სახენწჷფოეფიშ წოხოლე გერინელი ტიპიური პრობლემეფი რე.
ეკონომიკა
მინ რეგიონს, გჷშაკერძაფილო ბოტსვანას დო ობჟათე აფრიკას ეკონომიკური რდუალა იძირე. ობჟათე აფრიკა დიდარიე ორთაშობური რესურსეფით დო ორქო ალმასეფიშ მოსოფელის მაჸონალი მახაზირუ რე, თაშნეშე ჯგირო მონწყილი ლეგალური სისტემა უღჷ. ობჟათე აფრიკას თაშნეშე ხე უნჭანს ფინანსური კაპიტალწკჷმა, მიარე ბაზარეფშა, გჷმოცადაფილ მუშახეშა დო მაართა კლასიშ ინფრასტრუქტურაშა ედომუშამ ქიანაშ მასშტაბით.
დემოგრაფია
thumb|left|[[ტუარეგალეფი|ტუარეგალი ადამიერი ალჟირს ]] thumb|260px| აფრიკაშ მეხოლაფირო 800 მლნ-იანი მახორობა [[ეთნოსი|ეთნიკური დო რასობრივი აკოდგინალუათ მიარეფერამიე.
ევროპული კოლონიზაციაშ პერიოდშე აფრიკაშ ტერიტორიას გორჩქინდჷ ევროპალი ჩეკანამეფიშ შანულამ ბუნეფქ. თინეფიშ ბაბუშარეფი რენა ობჟთე აფრიკაშ ჩეკანამეფი (აფრიკანალეფი, ინგლისარეფი ობჟათე აფრიკალეფი).
კულტურა
იუნესკოშ მოსოფელი ორთაშობური ლადშაფტიშ დო უნიკალური ისტორიული არქიტექტულ მონძეობეფიშ შქას, აფრიკაშ კონტინენტის 78 ობიექტი იდვალუაფუ. თაშე ეიოშანალი რე: ტიმგალი (ალჟირი), ამოეაშ მაფაშ დოხორე (ბენინი), ჯენე (ნოღაშ ჯვეში ნორთი, მალი), ომოშ ნაციონალურ პარკი (ეთიოპია).
მუსიკა დო სხაპუა
კულტურაშ დარგეფს შქას გჷშაკერძაფილო გჷმირთუაფუ სახვითი ხელუანობა, მუსიკა დო სხაპუა. აფრიკას მახორუ დახე არძო კათას უღუ მუში ინდივიდუალური მუსიკალური კულტურა, ბირეფიშ დო სხაპუეფიშ მუში ტრადიცია. თინეფიშ უმენტაშობა მეურე ჯინორუას დო დიხამინჯალას. თიშო ნამუდა ჯინორუა ჯგირო გათებედუკო, კათა დგჷნდჷ დიდ წჷმორინაფას სხაპუეფიშ დო მუსიკაშ ალაჸუნაფათ. აფრიკალი კათაშ მუსიკალურ რინას, გჷშაკერძფილ როლს ლაჸაფენდ დოლი.
ბანგვეულუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტობეფი კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი კატეგორია:ზამბიაშ ტობეფი
ჰომი ბჰაბჰა
ჰომი ჯიჰანგირ ბჰაბჰა (ჰინდი होमी जहांगीर भाभा; დ. 30 გჷმათუთა, 1909, მუმბაი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 24 ღურთუთა, 1966, მონბლანი, ალპეფი) — ინდოარი ფიზიკოსი, ტატაშ ფუნდამენტალური რკვიებეფიშ ინსტიტუტიშ დირექტორი, შინელი რე მუჭოთ ინდოეთიშ ატომური პროგრამაშ მუმა. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი. ინდოეთიშა დორთინაშ უკულ, ინდოეთიშ ატომურ პროგრამას ხემანჯღვერენდჷ. დარსხუ ინდოეთიშ ატომური ენერგიაშ ცენტრი, ნამუთ ამდღა ჰომი ბჰაბჰაშ ჯოხონობაშ რე. ბჰაბჰა რდჷ ადამსიშ პრემიაშ დო ინდოეთიშ პრესტიჟული ჯილდოშ პადმა ბჰუშანიშ ლაურეატი. ბჰაბჰა ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა 1951 დო 1953-1956 წანეფს. ღურუ ავიაკატასტროფას.
როსტოვიშ ოლქი
გეოგრაფია
როსტოვიშ ოლქის ბჟაეიოლშე უხურგანს ვოლგოგრადიშ, ოორუეშე — ვორონეჟიშ ოლქეფი, ობჟათეშე – სტავროპოლიშ დო კრასნოდარიშ აკანეფი, თაშნეშე ყალმუხეთი, ბჟადალშე — უკრაინა.
ტურკანა (ტობა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტობეფი კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი კატეგორია:კენიაშ ტობეფი კატეგორია:ეთიოპიაშ ტობეფი
სევერნი (კანადა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ონტარიოშ წყარმალუეფი
სიმფეროპოლი
სიმფეროპოლი (Сімферополь, Симферополь) — ნოღა ობჟათე უკრაინას, ყირიმიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნანანოღა. სიმფეროპოლი ყირიმიშ ჩქონიშ შანულამი ნოღა რე ეკონომიკური, პოლიტიკური დო ოტრანსპორტე თოლწონუათ. 2013 წანაშ მუნაჩემეფით, ნორაშ მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 362 366 ადამიერს, თინეფს შქას 66.7%–ის აკმადგინანდეს რუსეფი, 21.3% – უკრაინალეფი, 7% – ყირიმალ-თურქეფი, 1.1% – ბელარუსეფი, 0.2% – პოლონარეფი დო 0.1% – მოლდავარეფი.
ავგუსტ კროგი
შეკ ავგუსტ სტინბერგ კროგი (დან. Schack August Steenberg Krogh; დ. 15 გერგობათუთა, 1874, გრენა, დანია — ღ. 13 ეკენია, 1949, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ფიზიოლოგი. კაპილარული ზისხირიშ მიმოულაშ რეგულირაფაშ მექანიზმიშ რკვიებაშ გეშა 1920 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ფიზიოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
რომენ როლანი
რომენ როლანი (ფრანგ. Romain Rolland; დ. 29 ღურთუთა, 1866, კლამსი, საფრანგეთი — ღ. 30 ქირსეთუთა, 1944, ვეზლე, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, დრამატურგი, ნოველისტი, ისტორიკოსი, ბიოგრაფი, მუსიკოსი დო მისტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1915 წანას.
პოლ გრინგარდი
პოლ გრინგარდი (ინგლ. Paul Greengard; დ. 11 ქირსეთუთა, 1925, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 13 პირელი, 2019, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ნეირობიოლოგი. გურაფულენდჷ ნეირონეფიშ მოლეკულურ დო თოლურ ფუნქციეფს, დოფამინიშ დო შხვა ნეირომედიატორეფიშ მუშობაშ მექანიზმეფს. ძირუ დო დიგურუ სიგნალიშ ტრანსდუქცია ნერვულ სისტემას. 2000 წანას, გრინგარდის, არვიდ კარლსონს დო ერიკ კანდელს გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.
ბიოგრაფია
პოლ გრინგარდიქ დებადჷ 1925 წანაშ 11 ქირსეთუთას, ნიუ-იორკის. გურაფულენდჷ ჰამილტონიშ კოლეჯის, მათემატიკას დო ფიზიკას, მარა უკულ მიოტუ ფიზიკა დო დიჭყჷ ბიოლოგიაშ დო ბიოფიზიკაშ გურაფა. ჰამილტონიშ კოლეჯიშ უკულ, გურაფა გაგინძორჷ ჯონ ჰოპკინზიშ უნივერსიტეტის. გრინგარდიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ნეირონეფიშ მოლეკულური დო თოლური ფუნქციეფი. 1953 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია დო ომუშებშა გინორთჷ ლონდონიშ დო კემბრიჯიშ უნივერსიტეტეფშა. გრინგარდი მუშენდჷ ალბერტ აინშტაინიშ ჯოხონობაშ სამედიცინო კოლეჯის დო ვანდერბილტიშ უნივერსიტეტის, უკულ გინორთჷ იელიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ უკებუდჷ ფარმაკოლოგიაშ დეპარტამენტიშ პროფესორიშ პოზიცია. 1983 წანაშე გრინგარდი როკფელერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი რე. გრინგარდი რდჷ ნობელიშ, დიკსონიშ, მენცარობაშ ერუანულ აკადემიაშ პრემიეფიშ ლაურეატი. ღურჷ 2019 წანაშ 13 პირელს, ნიუ-იორკის.
თურქეთიშ პროვინციეფი
თურქეთიშ ოლქეფიშ ერკებული
ოლქეფი კატეგორია:ადმინისტრაციული გორთუალა ქიანეფიშ მეჯინათ
უზბეკეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
რესურსეფი ინტერნეტის
უზბეკეთი
სომბათეი
სომბათეი (Szombathely, Steinamanger, Sambotel, Sombotel, Kamenec) — ნოღა უნგრეთიშ ბჟადალშე, ქიანაშ უჯვეშაში ნოღა. ვაშიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ ბუდაპეშტიშ ბჟადალშე დოხოლაფირო 220 კილომეტრიშ მეძენას, ავსტრიაშ ხურგიშ ბჟაეიოლშე — 10 კილომეტრის.
ზემო ფშაფი
ზემო ფშაფი — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის, დრანდაშ თემს, წყარმალუ ფშაფიშ კვარჩხანშე. ზუღაშ დონეშე 80 მ, გულრიფშიშე 10 კმ. დრანდაშე (უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილი) 3 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
საიდ ბინ ტაიმური
საიდ ბინ ტაიმური ალ საიდი (سعيد بن تيمور آل سعيد; დ. 13 მარაშინათუთა, 1910, მასკატი — ღ. 19 გჷმათუთა, 1972, ლონდონი) — ომანიშ დო მასკატიშ სულთანი 1932—1970 წანეფს, ნამუთ თიმ ბორჯის ომანიშ სასულთანოშ დო აგს-შ ტერიტორიაშ ნორთიშე აკმოდირთუდჷ. საიდიდეფიშ დინასტიაშე რდჷ.
კვენტინ ტარანტინო
თიში ჩინებული ფილმეფი რე „ჸალა ჯოღორეფი“ (1992), „მაკულატურა“ (1994), „დოჸვილი ბილი“ (2003, 2004), „გენაძახა ნაფეშერეფი“ (2009), „ჯანგო გოდუდიშულებური“ (2012). ტარანტინოს მეღებულ აფჷ ოსკარი, ორქოშ გლობუსი, BAFTA დო ორქოშ პალმაშ ჸა, ხოლო ემიშ დო გრემიშ ჯილდოეფი. კვენტინ ტარანტინო შხირას ალმახანდენს მუში მაჸალეეფწკჷმა დო კოლეგაწკჷმა რობერტ როდრიგესწკჷმა, ხოლო არტისტი სემიუელ ლ. ჯექსონწკჷმა.
ქრისტეფორე კოლუმბი
thumb|250px|ქრისტეფორე კოლუმბი მინი| ქრისტეფორე კოლუმბი (Cristóbal Colón, Cristoforo Colombo, პორტ. Cristóvão Colombo, ლათ. Christoferus Columbus) (დ. დოხოლაფირო 31 გჷმათუთა, 1451, გენუა, იტალია — ღ. 20 მესი, 1506, ვალიადოლიდი, ესპანეთი) — იტალიარი მეზუღე-მარკვიებელი ესპანეთიშ მაფაშ საინალოს. მუშუნებლიეთ ამერიკაშ მიმაგორაფალი.
გვალო კოლუმბიქ მათუ 4 შარალუა:
2119
დღახუეფი
კატეგორია:
ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი
ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი (قابوس بن سعيد آل سعيد; დ. 18 გერგობათუთა 1940 — ღ. 10 ღურთუთა, 2020) — ომანიშ სულთანი 1970 წანაშ 23 კვირკვეშე ღურაშახ, 2020 წანაშ 10 ღურთუთაშახ.
ბურდურიშ პროვინცია
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
ჰერმან ობერთი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1894 კატეგორია:ნაღურა 1989
ისმეთ ინენიუ
ისმეთ ინენიუ (Mustafa İsmet İnönü; დ. 24 ეკენია, 1884, იზმირი, თურქეთი — ღ. 25 ქირსეთუთა, 1973, ანკარა, თურქეთი) — თურქეთიშ ოურდუმე დო პოლიტიკური მოღალე, თურქეთიშ მა-2 პრეზიდენტი. ქემალ ათათურქიშ მათირე (მონძე).
ისიქ-ქოლი
ისიქ-ქოლი (ყირგ. Ысык-Көл - ტიბუ ტობა) — ტობა ყირგიზეთის, ოორუე ტიან-შანიშ გვალეფს. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 1,607 მეტრაშ სიმაღალას. ტობა გვალეფს იდვალუაფჷ, მარა თინა დღას ვეჸინუ. ტობაშ ფართობი 6,236 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგირძა 178 კმ., მაქსიმალური სიგანა 60 კმ., ოშქაშე სიტომბა 278 მ. დო მაქსიმალური სიტომბა 668 მ. სიტომბათ ისიქ-ქოლის მოსოფელიშ ტობეფიშე მანთხა აბანი უკინებჷ. ტობაშ წყარპიჯიშ სიგინძა 669 კმ. რე. ტობაშა მიშმურს 118 წყარმალუ. უდიდაში წყარმალუეფი რე: ჟირგალანგი დო ტიუპი. ტობაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ჩოლპონ-ატა დო კარაკოლი.
იერუსალიმიშ რაიონი
იერუსალიმიშ რაიონი (מחוז ירושלים; منطقة اورشليم (القدس)) — ისრაელიშ 6 ადმინისტრაციულ ართულშე ართ-ართი. რაიონიშ ფართობი - 653 კმ² (ბჟაეიოლ იერუსალიმიშამო). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა იერუსალიმი, თაშნეშე ისრაელიშ სახენწჷფოშ ნანანოღა რე. რაიონიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს, 1967 წანას ამშვდღარ ლჷმაშ შედეგო ანექსირაფილი ნოღაშ ბჟაეიოლი რაიონი.
შვედეთიშ პროვინციეფი
თინეფშე მუსხირენი, 1634 წანაშახ წჷმარინუანდჷ შვედეთიშ გიმენ დჷნორთუს, უკული თინეფქ დითირეს ადმინისტრაციული ართაულეფით -ლენეფით (län). თინეფშე მუსხირენქ მიდაღალირქ იჸუ დანია-ნორვეგიაშ რსხუშე, მუსხირენი ფინეთიშ პროვინციაქ - მედინუ. ხვალე ლაპლანდი რე აკა პროვინცია, ნამუთ შვედეთიქ მიპალჷ კოლონიზაციაშ მეშწაშაფათ.
დალარნაშ პროვინცია
დალარნა (მოჯვშ. დალეკარლია, Dalarna) — ისტორიული პროვინცია შვედეთის, სვეალანდიშ რეგიონს.
ბურსაშ პროვინცია
პროვინციაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ იზნიქიშ ტობა.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
სარატოვიშ ოლქი
სარატოვიშ ოლქი (Саратовская область) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ნამუთ ქიანაშ ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი - სარატოვი. ოლქიქ 1936 წანაშ 5 ქირსეთუთას დირსხჷ.
ვენერნი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტობეფი კატეგორია:შვედეთიშ ტობეფი კატეგორია:ევროპაშ რსხუშ ტობეფი კატეგორია:ევროპაშ ტობეფი
იემენიშ ნოღეფიშ ერკებული
გიმე მოჩამილი რე იემენიშ ნოღეფი.
დოხორელი აბანეფი
კატეგორია:იემენიშ ნოღეფი იემენი
ტუგელა (წყარმალუ)
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი
ჩარლზ ბრენტონ ჰაგინსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი ამერიკალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1901 კატეგორია:ნაღურა 1997
ბოხუსლენიშ პროვინცია
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:შვედეთიშ ისტორია
ტრიუმვირატი
რომაული ტრიუმვირატეფი
ათეშ მეტი რესპუბლიკაშ პერიოდის ხვადუდჷ სუმკოჩიანი კომისიაშ აკოდგინა შხვადოშხვა სახეშ მუნიციპალური ოკითხეეფიშ გინაჭყვადალო. ათეჯგურა კომისიეფსჷთ ტრიუმვირატეფი გიოდვეს.
დონდუშენი
დონდუშენი (Dondușeni) — ნოღა მოლდოვას, დონდუშენიშ რაიონიშ ცენტრი. იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუეშე, კიშინიოვიშ ოორუეშე 197 კილომეტრიშ მეძენას.
ალბერტი (ტობა)
გეოგრაფია
ალბერტიშ ტობა იდვალუაფჷ აფრიკაშ კონტინენტიშ ცენტრის, უგანდაშ დო კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ხურგის. ტობაშ ფართობი 5,300 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგინძა 160 კმ., მაქსიმალური სიგანა 30 კმ., ოშქაშე სიტომბა 25 მ., მაქსიმალური სიტომბა 51 მ. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 619 მეტრაშ სიმაღალას. ტობა ალბერტიშ წყარიშ თარი წყუ რე წყარმალუეფი ჩე ნილოსი დო სემლიკი. ტობაშ წყარპიჯის რე დორსხუაფილი ურბანული ცენტრეფი: ნტოროკო, კაისო, ბუტიაბა, ვანსეკო, კასენი, პაკვაში. ალბერტიშ ტობას 1864 წანას მიოგორეს ბრიტანალ მარკვიალეფქ: სემიუელ უაიტ ბეიკერიქ დო ფლორა ფონ სასიქ. ტობას ჯოხოქ გიადჷ პრინცი კონსორტიშ, ალბერტიშ პატიოცემელო.
კვანზა (წყარმალუ)
წყარმალუშ პატჷოცემელო ანგოლაშ ერუანულ ვალუტას ჯოხოთ გიადჷ — კვანზა.
ჯევდეთ სუნაი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსეფი
სემლიკი
სემლიკი — წყარმალუ ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ აფრიკას, კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას დო უგანდას. წყარმალუ იჭყაფჷ ედუარდიშ ტობაშ ოორუე აბანს, იშანგოშ გოხოლუას, ოორუე კივუშ პროვინციას. სემლიკი გიშმურს ვირუნგაშ ერუანული პარკიშ დო უკულ სემულიკიშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიეფს. ჸათავრეშე წყარმალუ გინმირთუ კონგოშ დო უგანდაშ სახენწჷფო ხურგო დო ინაკათუ ალბერტიშ ტობას, ბუნიაშ გოხოლუას, იტურიშ პროვინციაშ ტერიტორიას. სემლიკიშ უდიდაში ნადუეფი რე: ლამია, ნდუგუტუ, ნიაჰუკა დო კირუმია. სემლიკიშ სიგირძა დოხოლაფირო 140 კმ. რე.
ვინდჰუკი
ვინდჰუკი (Windhoek, Windhoek, Windhuk) — ნამიბიაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. მახორობა — 334 580 ადამიერი (2012 წანაშ ფასებათ).
ჰობიტი: ხუთი ურდუმიშ ლჷმა
ჰობიტი: ხუთი ურდუმიშ ლჷმა (The Hobbit: The Battle of the Five Armies) — 2014 წანაშ ეპიკური ფენტეზიშ ოდუდსგინალე ჟანრიშ ფილმი, ნამუშ რეჟისორი რე პიტერ ჯექსონი, სცენარიშ ავტორეფი - ჯექსონი, ფრენ უოლში, ფილიპა ბოიენსი დო გილერმო დელ ტორო. თინა რე მასმა დო ეკონია ნორთი „ჰობიტიშ“ კინოტრილოგიას, ნამუთ დორსხუაფილი რე ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინიშ ათე ჯოხონობაშ რომანს. თში წოხოლენი ნორთეფი რე ჰობიტი: მუკოლაფირი შარობუა (2012) დო ჰობიტი: სმაუგიშ ნაპანჯა (2013). მასმა ნორთიშ აწარმენდეს სტუდიეფი New Line Cinema, Metro-Goldwyn-Mayer და WingNut Films, დისტრიბუტორი რდჷ Warner Bros. Pictures. ფილმიქ გიშართჷ 2014 წანაშ 12 ქირსეთუთას ბრიტანეთის, 2014 წანაშ 17 ქირსეთუთას - ააშ-ს.
ანტიგუა
thumb|right|300px|კოკი ანტიგუაშ რუკა ანტიგუა (Antigua) — კოკი კარიბიშ ზუღას, მორჩილი ანტილიშ კოკეფიშ ბუნას. სახენწჷფო ანტიგუა დო ბარბუდაშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ართ-ართი კოკი რე.
გოგი წულაია
გოგი წულაია (დ. 12 მანგი, 1963) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი (1993-1995; 2004-2008).
ფაჰრი კორუთურქი
1916 წანას გემშართჷ დო 1923 წანას გათუ ოურდუმე–ოზუღე კადეტეფიშ სკოლა, 1933 წანას გათუ სტამბოლიშ ოურდუმე–ოზუღე აკადემია. მუშენდჷ კრეისერს დო წყარგიმენი ნიშის. რდჷ ოურდუმე ატაშე რომს, ბერლინს დო სტოკჰოლმს.
გია გეწაძე
მინი|გია გეწაძე გია გეწაძე (დ. 21 ქირსეთუთა, 1968) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი (2004).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1968
რიურიკი
რიურიკი (Рюрик; ღ. 879) — რუსული მატიანეშ მეჯინათ, ვარიაგი, ოორუე-ბჟადალი რუსიშ მამართალი, ნოვგოროდიშ თარი დო რუსული სათარო გვარიშ რიურიკოვიჩეფიშ დინასტიაშ გჷმაჭყაფალი, ნამუქჷთ უკული ომაფე დინასტიათ გინირთჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ნოვგოროდიშ თარეფი კატეგორია:რუსული სათუროეფიშ გჷმაჭყაფალედუ კატეგორია:ვარიაგეფი კატეგორია:დიმასტიაშ გჷმაჭყაფალეფი კატეგორია:IX ოშწანურაშ რუსი თარეფი
პროგრამირაფაშ ნინა
დონე
გიშმაგორუნა მაღალი დონეშ დო დაბალი დონეშ პროგრამირაფაშ ნინეფს. დაბალი დონეშნინეფს მუთმოხვადუ პროცესორიშ, ოპერატიული შვენაშ დო კომპიუტერიშ ნორთეფიშ მართუა, თინეფს ორხველჷ ასემბლერი. მაღალი დონეშ ნინეფს შხირი რე აბსტრაქცია – აკმიქიმინუ მუნაჩემეფიშ თიჯგურა ტიპეფი, ნამუეფით ვაარსებენს, მარა კოდის ლექინ ომართალო გჷნმართინუანს.
ააფსთა
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ეგვიპტოლოგია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტოლოგია
ოსვალდ ევერი
ოსვალდ თეოდორ ევერი უკულაში (ინგლ. Oswald Theodore Avery Jr. ; დ. 21 გჷმათუთა, 1877, ჰალიფაქსი, ახალი შოტლანდია, კანადა — ღ. 20 ფურთუთა, 1955, ნეშვილი, ტენესი, ააშ) — ამერიკალი ექიმი დო ბიოლოგი, შინელი რე ექპერიმენტით, ნამუქჷთ ოძირუ, ნამდა დნბ რე მასალა ნამუსჷთ გინმუღუ გენეტიკური ინფორმაცია ბაქტერიეფს. ადრე მენცარეფს ცილეფი მიოჩქუდეს გენეტიკური ინფორმაციაშ გინმაღალარ მასალათ. უკულ, 1952 წანას, ჰერში-ჩეიზიშ ექსპერიმენტით დნბ-ქ დენტკიცჷნ, მუჭოთ გენეტიკური ინფორმაციაშ გინმაღალარ მასალაქ. ოსვალდ ევერი გურაფულენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ, მუშენდჷ უმოსო როკფელერიშ უნივერსიტეტის. 1945 წანას ევერის გინოჩეს კოპლიშ მენდალი. 1947 წანას ევერიქ მიპალუ ალბერტ ლასკერიშ პრემია. ოსვალდ ევერი 1940-იან დო 1950-იან წანეფს ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა. ოსვალდ ევერი მერჩქინელი რე იმუნოქიმიაშ პიონერო. ევერიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.
ბაკურხევი (წყარმალუ)
ბაკურხევი — წყარმალუ, გუდამაყარიშ არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართალი ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს. სიგირძა 14 კმ. ღანჩოშ ფართობი 60,2 კმ². გეჸუნს ინწრო ლეხერს, მიშაკათაფუწკჷმა ორჩქინანს დელტას. ეთმიჯუმუაფუ ატმოსფერული ნოლექეფით დო დიხაშთუდონი წყარეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბელგიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 26 მანგიშო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:ბელგიაშ კუჩხბურთი
მაიკლ კელი (ამერიკალი არტისტი)
მაიკლ ჯოზეფ კელი (Michael Joseph Kelly; დ. 22 მესი, 1968, პენსილვანია) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე მიარე ფილმშე დო სერიალშე.
ემტლანდიშ პროვინცია
კატეგორია:შვედეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:შვედეთიშ ისტორია
ოდესა
ისტორია
ხერსონიშ კლიმატიშ ურგებუობას დარწუმებული ადმირალქ ოსიპ დერიბასიქ ჰაჯიბეიშ აბანს ნოღაშ აკოგაფაშ იდეა ეკატერინე II-ს მიარზჷ. თე ნოღაშ დორსხუაფა რუსეთის ახოლენდჷ ოსმალეთიშ იმპერიაწკჷმა, ვოლინიშ დო პოდოლიშ მახორუეფს — დიდ უმოსობას არზენდჷ. თინეფი ვახვილუდესკო იიდჷ ბუგიშ გინულა ზუღაშა მიორსხყუაფალო.
ლაპლანდიშ პროვინცია
კატეგორია:შვედეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:შვედეთიშ ისტორია
ჰენრიკ პონტოპიდანი
ჰენრიკ პონტოპიდანი (დან. Henrik Pontoppidan; დ. 24 კვირკვე, 1857, ფრედერისია, დანია — ღ. 21 მარაშინათუთა, 1943, შარლოტენლუნდი, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის, 1917 წანას (კარლ ადოლფ გელერუპიწკჷმა ართო).
პარაზიტოლოგია
ლიტერატურა
კატეგორია:პარაზიტილოგია კატეგორია:ომედიცინე სპეციალობეფი
მირა-ბჰაიანდარი
მირა-ბჰაიანდარი  (Mira-Bhayandar, मीरा-भायंदर) — ნოღა ინდოეთის, მაჰარაშტრაშ შტატის, მიშმურს ტჰანეშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა. ნოღა დიდი მუმბაიშ აგლომერაციაშ ნორთი რე.
ჯვ. წ. 1210-იანეფი
მოლინეფი
კატეგორია:
ტეხი
ტეხი — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის, განახლებაშ თემს, წყარმალუ კოდორიშ მარძგვანშე. ზუღაშ დონეშე 300 მ, გულრიფშიშე 29 კმ. 1948 წანას, ოფუტეშ აკოფგინალუაშა გენშართეს ოფუტეეფქ ვიდებარი დო ალანოვკა. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
ფრენკა პოტენტე
ფრენკა პოტენტე (Franka Potente დ. 22 მანგი, 1974, მიონსტერი) — გერმანალი არტისტი.
ჯვ. წ. 1230-იანეფი
— ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1239 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1230 წანას.
ფილიპინეფი
მონძალა
ბაროკოშ სტილიშ ოხვამეეფი, ისტორიული ნოღა ვიგანი, პუერტო პრინსესაშ დიხაშგიმეიანი წყარმალუეფიშ ერუანული პარკი.
ბიოინფორმატიკა
thumb|ადამიერიე Х ქრომოსომეფიშ რუკა ([[ბიოტექნოლოგიური ინფორმაციაშ ერუანული ცენტრი|NCBI-შ ვებ-ხასჷლაშე). ადამიერიშ გენომიშ აკნაკორობა — ბიოინფორმატიკაშ ართ-ართი უშხუაში მენაჭირინებუ რე.]]
გოდფრი ჰაუნსფილდი
სერ გოდფრი ნიუბოლდ ჰაუნსფილდი (ინგლ. Sir Godfrey Newbold Hounsfield; დ. 28 მარაშინათუთა, 1919, სატონ-ონ-ტრენტი, ნოტინგემშირი, ინგლისი — ღ. 12 მარაშინათუთა, 2004, კინგსტონ-აპონ-ტემსი, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ელექტროტექნიკოსი, დიაგნოსტიკური ტექნიკაშ კომპიუტერული ტომოგრაფიაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგაშ დო მედიცინაშ დარგის 1979 წანას. ჰაუნსფილდიქ პრემია მიპალუ ობჟათე აფრიკალი-ამერიკალი ფიზიკოსი ალან კორმაკიწკჷმა ართო. ჰაუნსფილდიშ ჯოხონობაშ რე ჰაუნსფილდიშ შკალა ნამუთ გიმირინუაფჷ კომპიუტერულ ტომოგრაფიას.
ბლექუოთერი (მანსტერი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირლანდიაშ წყარმალუეფი
იოშიჰიდე სუგა
იოშიჰიდე სუგა (იაპ. 菅 義偉; დ. 6 ქირსეთუთა, 1948, ოფ. ოგატი, ოგატიშ მაზრა, აკიტა, იაპონია) — იაპონარი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე. იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრი 2020 წანაშ 16 ეკენიაშე 2021 წანაშ 4 გჷმათუთაშახ. 2020 წანაშ 14 ეკენიაშე იაპონიაშ ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიაშ მადუდე.
იაპონიაშ მინისტრეფიშ კაბინეტიშ გენერალური მელამოსე (2012—2020).
ბანი (წყარმალუ)
ბანი (ირლ. An Bhanna, ინგლ. River Bann) რე წყარმალუ ოორუე ირლანდიას. წყარმალუ ბანი იჭყაფჷ მორნიშ გვალეფს, დაუნიშ ოგრაფეშ ტერიტორიას, გიშმურს ლოხ-ნეიშ ტობას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. ბანიშ სიგჷნძა რე 129 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,775 კვ.კმ.
ვინიცა
ტრანსპორტი
ვინიცაშ ტრამვაიშ სისტემა რე (ვინიცაშ ტრამვაი), ნამუშათ მიშმურს 5 მარშრუტი.
სვერდლოვსკიშ ოლქი
გეოგრაფია
ოლქის ოორუეშე უხურგანს კომიშ რესპუბლიკა დო ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი, ბჟადალშე — პერმიშ აკანი, ბჟაეიოლშე ტიუმენიშ, ობჟათეშე — კურგანიშ დო ჩელიაბინსკიშ ოლქეფი დო ბაშკირეთი.
ჯვ. წ. 1213
ნაღურა
კატეგორია:
ინტერვენცია გამბიას
სქოლიო
კატეგორია:გამბიაშ ისტორია კატეგორია:2017 წანა გამბიას კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ლჷმეფი
სატარა
კატეგორია:მაჰარაშტრაშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი.
ნორბოტენიშ პროვინცია
ნორბოტენი — ისტორიული პროვინცია შვედეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, ნორლანდიშ რეგიონს.
ჯვ. წ. 1215
— ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1210-იანეფიშ რანწკო 5-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1215 წანა.
უჟგოროდი
უჟგოროდი (Ужгород; Ужгород; Ungvár; Użgorod; Ungwar, Ungarisch Burg) — ნოღა უკრაინას, მელენკარპატეფიშ ოლქიშ დო უჟგოროდიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
როტუმა
thumb|left|220px|ალმაშარეშ გინნაღელი, როტუმა როტუმა (Rotuma) — ვულკანური წჷმანქიმინა კოკი რჩქალ ოკიანეს, მიშმურს სახენწჷფო ფიჯიშ აკოდგინალუაშა.
ტამბოვიშ ოლქი
გეოგრაფია
ოლქი აბჟაეიოლი ევროპაშ ვეშ ცენტრის იდვალუაფჷ დო ოკა-დონიშ ვეშ ცენტრალური ნორთი უკებჷ. ოლქიშ ოშქაშე სიმაღალა 110-115 მეტრი რე. წყარმალუეფი ორხველჷ ვოლგაშ (ცნა ნადუეფით — ჩელნოვაია, კერშა, კაშმა) დო დონიშ (ვორონეჟი ნადუეფით — ვორონა, სავალა, ბიტიუგი, მატირა) ღანჩოეფს. ცნა აბანური შანულობაშ ონიშე წყარმალუ რე. ოლქი უხურგანს რიაზანიშ, პენზაშ, სარატოვიშ, ვორონეჟიშ დო ლიპეცკიშ ოლქეფი.
აზანი
აზანი  — ისლამს: მუსლიმეფიშ მოჭანაფა საართო ხვამაშა (ოსხუნური რე, ართამო). უციო რე ძინათებული ქომოლკოჩეფშო (ალ-ყიფაიაშ ფარდი). აზანიშ დო იყამეფიშ გჷმორაგადაფაშ ჟირი ფორმა რე. აზანს კითხულენს — მუეძინი (თურქ. — აზანჩი). აზანიშ კითხირიშის მუეძინი სახეთ მუკორთელი რე ქააბაშჸურე (ქიბლა) დო ოძირაფალ კითეფს ჸუჯეფშა იცუნუანს. აზანიშ უკული მუშმარენ ხანშა, უშქარეთ ხვამაშ უწმოხ, იკითხირუაფუ იყამა, ნამუთ აკმოდირთჷ კჷნ თიჯგურა ფორმაშე, ნამუშათ შილებე გეძინელქ იჸუას გჷმორაგადაფაქ ნამაზიშ დოჭყაფაშ გეშა. რჩქვანელობურო ნამაზი გჷმიცხადებუაფუ მეჩეთიშ მინარეთიშე.
თურქეთიშ პრემიერ-მინისტრი
თურქეთიშ პრემიერ-მინისტრი (Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı) — თურქეთიშ თარობაშ ხემანჯღვერი. თურქეთიშ პრემიერ-მინისტრი რე პოლიტიკური კოალიციაშ ლიდერი თურქეთიშ პარლამენტის (მეჯლისი) დო თურქეთიშ თარობაშ კაბინეტიშ ლიდერი. ჸოფილი პარლამენტიშ მადუდე ბინალი ილდირიმი გიგშაგორეს ქიანაშ პრემიერ-მინისტრო 2018 წანაშ 9 კვირკვეს, ნამუქჷთ თე პოსტის დოთირუ აჰმეთ დავუთოღლუ.
კატეგორია:თურქეთიშ თარობა *
ხმელნიცკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხმელნიცკიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:უკრაინაშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
ივატეშ პრეფექტურა
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიაშ პრეფექტურეფი კატეგორია:ივატეშ პრეფექტურა
ბერკლი (კალიფორნია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი
პოლონეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ახალი ადმინისტრაციული დორთუალა მიშეღეს 1999 წანას. თეჟამო პოლონეთის რე 16 სავოევოდე, 379 — პოვიატი (65 სანოღე დო 314 საოფუტე) დო 2478 — გმინა (307 სანოღე, 582 საოფუტე-სანოღე დო + 1589 საოფუტე). კინოხიანი ადმინისტრაციული დორთუალა მიშეღეს 1975 წანაშ 1 კვირკვეს. სუმოკუჩხურამი დორთუალაშე გინორთეს ჟიროკუჩხურამშა: გაუქვეს პოვიატეფი დო პოლონეთი გორთეს სავოევოდეეფო (49) დო გმინეფო.
1999 წანაშ 1 ღურთუთაშე ძალაშა მიშელჷ ახალ ადმინისტრაციულ სუმოკუჩხურამ დორთუალაქ.
ვერმლანდიშ პროვინცია
კატეგორია:შვედეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:შვედეთიშ ისტორია
ბაჰრეინიშ მაფა
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ბაჰრეინიშ მოქიმინჯე მაფა, [[ჰამად იბნ ისა ალ ხალიფა]] 200პქ|მინი|მარჯვნივ|ბაჰრეინიშ გერბი ბაჰრეინიშ მაფა (არაბულო ملك البحرين)‎ — ბაჰრეინიშ მონარქი დო სახენწჷფოშ მოდუდე. 1783-1971 წანეფც, ბაჰრეინიშ მონარქეფი ატარენდეს ჰაქიმიშ ტიტულც, 1971 წანაშე 2002 წანაშახ, ემირიშ ტიტულც. 2002 წანაშ 14 ფურთუთას, ბაჰრეინიშ ემირქ, ჰამად იბნ ისა ალ ხალიფაქ გაგმაცხად ბაჰრეინი ომაფეთ დო მუში დუდი მაართა მაფათ.
პრეზერვატივი
მინი|მარჯვნივ|პრეზერვატივი კიჩილ დგომარობას
ჰეიდენ პანეთიერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1989
გუბისწყალი (წყარმალუ)
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბუქთარმა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ირტიშიშ ნადუეფი
ქარათალი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
ავსტრიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ავსტრია რე ფედერალური რესპუბლიკა, ნამუთ დორთილი რე 9 ფედერალური დიხათ. ნამუეფსჷთ შხირას მიშინუანა შტატეფო. მახორობაშ მუდანობათ არძაშე უკაბეტაში რე ვენა 1,6 მლნ. მახორობათ, ფართობით არძაშე უკაბეტაში რე თუდოლენი ავსტრია - 19,178 კმ². thumb|upright=1.8|center|რუკას ნაძირეფუ რე 79 პოლიტიკური ოლქი დო 15 დოკანონაფილი ნოღა
კორონავირუსიშ პანდემია საქორთუოს
კორონავირუსული ლახარა COVID-19-ით ინფიცირაფილჷ პიჯიქ საქორთუოს მაართაშე 2020 წანაშ 26 ფურთუთას გუმორჩქინდჷ. მაართაშ შვანიშ გუმორჩქინაშ უკული, ქიანაშ ჭყანთხილუაშ მინისტრი ეკატერინე ტიკარაძექ ჯარალუაშო ოგანაგე ბრიფინგი მანჯჷ.
21 მელახის საქორთუოშ პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილქ ქიანას ოგანაგე დგომარობა გჷმაცხადჷ.
4 პირელს ოჭმარეშ 9 სათის, საქორთუოს კორონავირუსით ღურაშ მაართა შვანქ დეფიქსირჷ, დოღურჷ 79 წანერ ოსურქ, ნამუსჷთ შხვა ლახარეფჷთ უღუდჷნ. 5 პირელს, საქორთუოს კორონავირუსით ღურაშ მაჟირა შვანქ დეფიქსირჷ, დოღურჷ 81 წანერ ოსურქ, ნამუსჷთ თაშნეშე შხვა ლახარეფჷთ უღუდჷნ.
ელისაბედ II
ორდოიანი წანეფი
ელისაბედი დიდი ხანიშ გოძვენას იჩინენდჷ მუშ მუმალი ქომონჯის. თინეფიშ ჸოროფაქ თიწკჷმა დიჭყჷ, მუჟამსჷთ თინეფქ ართიანს მაჟირათ აუხვადესჷნ. თინწკჷმა ელისაბედი 13 წანერი რდჷ. ფილიპექ დოა ელისაბედიქ ართიანწკჷმა მეჭარ-მოჭარუა ქჷდიჭყეს. 1947 წანაშ 20 გერგობათუთას ფილიპექ დო ელისაბედიქ დიქორწინეს.
ტიტანიკი (ფილმი)
ჯილდოეფი
ტიტანიკი წჷმორინელი რდჷ ამერიკაშ კინოაკადემიაშ ჯილდოს - გვალო 14 ნომინაციას, სოჸურეშეთ 11 ჯილდოქ მიაჩჷ. ათენა რდჷ 1959 წანას ფილმ „ბენ-ჰურიშ“ დოდვალირი რეკორდიშ გომაჟირაფა.
ანა (დიდი ბრიტანეთი)
1707 წანას მოხვადჷ შხვა მოლინაქ — ინგლისიქ დო შოტლანდიაქ ართ სახენწჷფოთ გეართიანჷ, ნამუსჷთ დიდი ბრიტანეთიქ გიადჷ. თიმ ბორჯიშე პარლამეტის შოტლანდიარი მაკათურეფი ხოლო გიშეგორუაფუდეს.
მოლეკულური ბიოლოგიაშ ცენტრალური დოგმა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია კატეგორია:მოლეკულური გენეტიკა
ტომსკიშ ოლქი
გეოგრაფია
ტომსკიშ ოლქის უხურგანს ტიუმენიშ, კემეროვოშ, ნოვოსიბირსკიშ, ომსკიშ ოლქეფი, ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი დო კრასნოიარსკიშ აკანი.
დენის რითჩი
დენის მაკალისტერ რითჩი (ინგლ. Dennis MacAlistair Ritchie; დ. 9 ეკენია, 1941, ბრონქსვილი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 12 გჷმათუთა, 2011, ბერკლი-ჰაიტსი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ინფორმატიკოსი.
შვეიცარიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
არძაშ უმოს ბოლო აკნაქიმინა კანტონი რე იურა (გეგშერთჷ კონტონი ბერნშე 1979 წანას, რეფერენდუმიშ შედეგეფით).
საქორთუო-პოლონეთიშ ურთიართობეფი
2013 წანაშ 3 მანგიშე პოლონეთიშ ოგანაგე დო რსულნებამი ჸენჯი რე ანჟეი ჩიეშკოვსკი, საქორთუოშ ოგანაგე დო რსულნებამი ჸენჯი რე პოლონეთიშ რესპუბლიკას ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი (2011 წანაშ პირელშე).
სიქიზმი
right|thumb|მორჩილი ორცხონჯი (კანგჰა), სამაჯური (კარა) დო საცერემონიო ყამა (კირპანი) thumb|[[სიქეფი|სიქი ორქოშ ოხიდაშ ფონს]] სიქიზმი (პენჯ. ਸਿੱਖੀ „მაგურაფუ“) — ინდოეთიშ ართ-ართი ახალნორდი მონოთეისტური რელიგიური რწუმა, დირსხუ ჩქ.წ. XV ოშწანურას გურუ ნანაკიშენ. რელიგია თარო გოფაჩილი რე პენჯაბიშ შტატის. ჸუნს ეჩი მილიონიშე უმოსი გემაჸვენჯი.
საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი
საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი — 2008 წანაშ რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაშ უკული, რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ტერიტორიეფი. თე ტერიტორიეფშა მიშმურს აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა დო სხუნუეფიშ საქორთუოშ ჸოფირი ობჟათე ოსეთიშ ავტონომიურ ოლქი (სამაჩაბლო) (ქძ. ობჟათე ოსეთიშ ობორჯე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული), ნამუეფიშ სტატუსი ოერეფოშქაშე დებაშ მეკონი რე.
ჯვ. წ. 1236
ნაღურა
კატეგორია:
მავრიტანიული უგია
სქოლიო
კატეგორია:ფარაშ ართურეფი კატეგორია:აფრიკაშ ვალუტეფი *