cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშ დარგის
ნობელიშ პრემიას თინჩალაშ დარგის გინმოჩანს ნორვეგიაშ ნობელიშ კომიტეტი „to the person who shall have done the most or the best work for fraternity between nations, for the abolition or reduction of standing armies and for the holding and promotion of peace congresses.“
აჯმერი
ორენი
ნოღა იდვალუაფუ არავალიშ გვალეფს ტარაგარხიშ თხემს, ნამუშ ოორუეშე იდვალუაფუ ანასაგარიშ ხელუანური ტობა.
აკორდი (მუსიკა)
სქოლიო
კატეგორია:მუსიკაშ თეორია
ჯვ. წ. 911
ნაღურა
კატეგორია:
ანტონიო ვივალდი
ბიოგრაფია
ანტონიო ვივალდიშ თე პოსტის გერინაფაშენ მალას ომბოლეფიშ მილარინალს ეიორდალეფიშ ბუნაქ ქჷმიპალუ დიდი ჯოხო დო პატიჩამა რესპუბლიკაშ თანჯეფს გალეთ. წორას ვივალდიქ ჭარჷ თინეფიშ კონცერტეფიშ, კანტატეფიშ დო ოშურიელე მუსიკაშ უმენტაში ნორთი. მორო კომპოზიტორიშ მერინა Ospedale della Pietà-შ დუდალაწკჷმა ობაღინაფალო აკოკვაჭილი რდჷ. მადუდურეფიშ სხუნუ ირი წანას ონწყუნდჷ კალიშ ღვაფას მაგურაფალეფიშ გჷშაგორუაშ გეშა. მორო, ოკო ქირაგადუას, ნამუდა ვივალდიშ დოტებაშენ კალიშ ღვაფა ირო გადარით ითებუდჷ დო 1709 წანას დიდი კომპოზიტორქ მიოდინუ თე სამუშა 7 ხონარით 6-იშ მეხჷ. ოდო ართი წანაშ უკული, მუჭოთ შტატგალენი მუსიკოსინ კჷნე დართინეს ოსპედალეშა. მუჭოთ რჩქჷნ დუდალობაქ დერწუმჷ თიშ გენიალობაშა. უკვე 1713 წანას თიქ გჷნირთჷ თე გუნაჭყეფუშ მუსიკალურ აკოქიმინჯალაშ გამამინჯეთ. ოდო 1716 წანას ქჷმუწუძინეს დო გეჭოფჷ ჯოხოდვალა maestro di' concerti.
ბილ კლინტონი
უილიამ ჯეფერსონ „ბილ“ კლინტონი (ინგლ. William Jefferson "Bill" Clinton, დებ. William Jefferson Blythe III ; დ. 19 მარაშინათუთა, 1946) — ააშ-შ 42-ა პრეზიდენტი (1993-2001) დემოკრატიული პარტიაშე. თინა ააშ-შ მაართა პრეზიდენტი რდჷ, ნამუქით მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული დებადუნ. თიში ალმასქუ რე, ჰილარი კლინტონი, ააშ-შ 67-ა სახენწჷფო მელამოსე.
მანოკვარი
ეკონომიკა
ნოღას ოსუმარჷნა ტურისტეფი, თარი ოქინაფუეფი რე — გუნუნგ მეჯა პარკი, ანგიშ ტობა, ამბანიშ საპლაჟო ზონა, არფაკაშ ორთაშური ტყაჩირი.
კვიპროსიშ ნოღეფიშ ერკებული
კვიპროსიშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი. ტრადიციულო რესპუბლიკას ნოღათ იკოროცხუ თი დოხოელი პუნქტი, ნამუშ მახორუეფიშ მუდანობა 10.000 ადამიერშე უმოსი რენ, თინეფიშ სოციალურ-ეკონომიკური გოვითარაფაშ უმკუჯინალო.
მიხაელ ჰანეკე
მიხაელ ჰანეკე (Michael Haneke დ. 23 მელახი, 1942, მიუნხენი, ბავარია, გერმანია) — სკანდალური ავსტრიალი კინორეჟისორი დო ჭარუ, ჩინებული თიში პიპა, მორო გაზარზალაფალი სტილით. თიში ფილმეფი შხირას ოძრანს ასეიანი ჯარალუაშ პრობლემეფს დო კილუანობას. ჰანეკეს უმუშებჷ მუჭთ ტელევიზიას, თეში თეატრის დო კინოს. თიში ნახანდეფს წჷმოკინელი რე კონწარი სოციალური ოკითხეფი.
ბოლივია
სახენწჷფო მონწყუალა
ბოლივია, სახენწჷფო მონწყუალათ რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდე რე - პრეზიდენტი, ნამუსჷთ 5 წანაშ ვადათ გიშმაგორუნს მახორობა. 2006 წანაშ 22 ღურთუთაშე, ქიანაშ პრეზიდენტი რე - ევო მორალესი. პრეზიდენტი დუდენს თარობას, ამტკიცენს მინისტრეფიშ კაბინეტიშ აკოდგინალუას, ბოლივიაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ თარსარდალიე.
ჯვ. წ. 913
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 913 წანა.
არინსალი
კატეგორია:ანდორაშ ნოღეფი
უასკარანი
ოორუეშ პიკიშა მაართათ ეშართჷ ამერიკალ ენი სმიტ-პეკიქ 1908 წანას.
რენესანსი
მინი|მარცხნივ||[[ადამიშ აკოქიმინუა, რენესანსიშ საუჯგუშო მინუში რე]] რენესანსი, თაშნეშე ეჸონუა (ჯვ. ფრანგ. Renaissance, შანენს „კინმაჟირაშა დაბადებას“; იტალ.: Rinascimento, re- „კინმაჟირაშა“ დო nascere „დაბადება“), გოიგივაფილი რე ევროპაშ ისტორიულ-კულტურულ ეპოქაწკჷმა, ნამუქჷთ დოთირუ შქა ოშწანურეფი დო წჷმი უნჯღვერდჷ რეფორმაციას (თეხანური ეპოქაშ ორდოშიანი პერიოდი). თე ეპოქაშ ქრონოლოგიური ინოხუნუეფი XIV-XVI ოშწანურეფი რე, დიჭყჷ იტალიას გვიან შქა ოშწანურეფს დო მოგვიანაფათ ედომუშამ ევროპას გიფაჩჷ.
აღიაღი
აღიაღი, არღია, დედალობუ, (Mustela nivalis) — ბჟაშუმუ ჩხოლარი კვინორიშობურეფიშ ფანაიშე. ართ-ართი უჭიჭაში მახვამილაფარი რე. აღიაღიშ რსხულიშ სიგჷნძა — 13-26 სმ, კუდელიშ — 1,4-9 სმ, წონა — 30-250 გ-შახ. აღიაღის შხირი, კუნტა ბოწოწით ფორილი უმოსო ღვანდალა რსხული უღჷ. ე ცჩხოლარი გოფაჩილი რე ევროპას, აზიას (ობჟათე ნორთიშ მოხ), ოორუე ამერიკას. საქორთუოსჷთ მიარეთ აფხვადჷა. აღიაღი ჭკომუნს ჭუკიშბური ქვერქვუეფს. წანაშ ირნერი ბორჯის იმიარებჷ. ხანს 3-9 ერჩქის. მანე ქვერქვუეფიშ მოჯალაგუათ რგება მოუღჷ ოფუტეშ მეურნობაშო.
ცენტრალური დეპარტამენტი (პარაგვაი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკაშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი
შქა ოშწანურეფი
მინი|250px|ევროპა ჩქინი წანეფიშეჭარუათ [[450 წანას, შქა ოშწანურეფიშ დაჭყაფუს]] შქა ოშწანურეფი — ჯვეში მოსოფელიშ ისტორიაშ დათებუშ დო ახალი ისტორიაშ დაჭყაფუშ შქას ეშაკებული ვითი ოშწანურა.
ბანდაშ ზუღა
მინი|250პქ|ბანდის ზღვის მდებარეობა
ახალი ზელანდიაშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|ახალი ზელანდიაშ რუკა
მაჰმუდ აჰმადინეჟადი
აჰმადინეჟადიშ გალენური პოლიტიკას კონსერვატიულ სახე უღუდჷ. თინა კონწარო აკრიტიკენდჷ ჯორჯ ბუშიშ ადმინისტრაციას დო გჷმოხანტუნდჷ ირანიშ რუსეთწკჷმა დო არაბულ ოქიანუწკჷმა ურთიართობეფიშ გოძინაშ იმენდის. ჩინებული რე ისრაელიშჸურე წჷმორაგადელი მიარე კონწარი გჷნაცხადებეფით. შხირას იუარუანდჷ ჰოლოკოსტიშ ფაქტის.
ბრიტანეთიშ ვირჯინიშ კოკეფი
ბრიტანეთიშ ვირჯინიშ კოკეფი (British Virgin Islands) — 36 კოკიშ ბუნა ედომშამი ფართობით 153 კმ²), ნამუეფით ააშ-იშ ვირჯინიშ კოკეფიშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფჷნა. დოხორელი რე ხვალე 16 კოკი.
ჯორჯ ჰერბერტ უოლკერ ბუში
ჯორჯ ჰერბერტ უოლკერ ბუში (George Herbert Walker Bush; დ. 12 მანგი, 1924, მილტონი, მასაჩუსეტსი - ღ. 30 გერგობათუთა, 2018, ჰიუსტონი, ტეხასი) — ამერიკაშ აკოართაფლი შტატეფიშ რანწკით 41-ა პრეზიდენტი 1989-1993 წანეფს რესპუბლიკური პარტიაშე. რონალდ რეიგანიშ პრეზიდენტობაშ ბორჯის 1981-1989 წანეფს ააშ-შ ვიცე-პრეზიდენტი რდჷ.
უნგრეთიშ პრეზიდენტი
thumb|150px|უნგრეთიშ შილაუნგრეთიშ პრეზიდენტი – უნგრეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ამჰარული ნინა
ლექსიკა
კატეგორია:სემიტური ნინეფი
რუთულეფი
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:დაღესტანი
ჯეიმს ალგარი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:Walt Disney კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი
ინოკო
ინოკო (ინგლ. Innoko River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკაშ შტატის, წყარმალუ იუკონიშ ნადუ. წყარმალუ ინოკო იჭყაფჷ კუსკოკუიმიშ გვალეფს დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს. ინოკოშ სიგჷნძა რე 800 კმ. ღანჩოშ ფართობი 36,517 კმ².
ჯანფრანკო როზი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:იტალიარი კინორეჟისორეფი
ჯეიმს აპათურაი
2021 წანას, დოჯილდაფირი რე ქორთული ორქოშ ოწმაფუშ ორდენით.
ამზარა (გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:ამტყელიშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
კუბაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული
თუდო მოჩამილი რე კუბაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული 1940 წანაშე ამდღარშახ.
ჯვ. წ. III ოშწანურა
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
სემიუელ ლეროი ჯექსონი
პიჯული რინა
ჯექსონიქ იგურგინუ ამერიკალ არტისტი, ლატანია რიჩარდსონწკუმა, 1980 წანას. ჭკობა, ნამუთ ოხორანს ლოს-ანჯელესის დო ჸუნა ცირასქუა, ზოი. თიქ დებადუ 1982 წანას დო გურაფლენს კულინარიაშ სკოლასი. thumb|400px|სამუელ ლ. ჯექსონი ფილმის „[[მაკულატურა (ფილმი)|მაკულატურა“]]
მბაიკი
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
პარაგუარიშ დეპარტამენტი
პარაგუარიშ დეპარტამენტი (Departamento de Paraguarí) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის. ფართობი 8 705 კმ². მახორობა — 221 932 კოჩი (2002). ნანანოღა – პარაგუარი. პროვინცია გორთილიე 17 ოლქო.
ჰასან რუჰანი
სქოლიო
კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ირანალი პოლიტიკოსეფი
ჯვ. წ. VIII ოშწანურა
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
ფარუ
ნოღას რე ფარუშ აეროპორტი (IATA კოდი — FAO). thumb|left|ფაროშ ოლქიშ თარობაშ დგჷმილი thumb|left|ოხვამე სე
ანდამანიშ ზუღა
thumb|centre|820px|[[ჯეიმზ ბონდიშ კოკი პანგ-ნგაშ ჸუჯის, ტაილანდი]] thumb|centre|820px|კოკი კო-პჰი-პჰი, ტაილანდი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი
ისრაელიშ რაიონეფი
ისრაელს ამშვი თარი ადმინისტრაციული რაიონი რე, ურიულო მეხოზოთ (מחוזות; ხოლ.: მახოზ) დო ვითოხუთი გიმენრაიონი ნაფოთ (נפות; ხოლ.: ნაფა). ირი გიმენრაიონი ხოლო ირთუ ორთაშობურ რეგიონეფო, ნამუეფიშ რიცხუ 50-ს აკმადგინანს. თე რიცხუშა მიშმურს გოლანიშ გიმენრეგიონჷთ, 4 ორთაშობური რეგიონჷთ, მარა თინა ვა რე აღიარაფილი ისრაელიშ ტერიტორიათ გოეროშით.
ჯვ. წ. IX ოშწანურა
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
ცენტრალური აზია
thumb|300px|ცენტრალური აზია გვერდოსფეოშ რუკას ცენტრალური აზია (Орталық Азия, Төв Ази,, Markaziy Osiyo, Борбор Азия, Осиёи Марказӣ, , وسط ایشیا, 中亚) — ორთაშობური რეგიონი აზიას, ტერმინშე ზუსტი აპიჯალა ვა არსებენს. მუჭოთ წესი, თინა იკათუანს გეჸვენჯი დიხაუჩაშ აკანეფს:
ბჟაშ მასა
ბჟაშ მასა რე მასაშ ოზიმალი სტანდარტული ართული ასტრონომიას, ნამუთ დოხოლაფირო 2×10³⁰ კგ-იშ ექვივალენტი რე. ბჟაშ მასაშ ართული გიმირინუაფჷ მურიცხეფიშ, უჩა რხვილეფიშ, გალაქტიკეფიშ, მურიცხბუნაშ, ნირსეულეფიშ მასას ოზიმალო. ბჟაშ მასაშ სტანდარტული სიმბოლო რე (M☉). ბჟაშ მასა დიხაუჩაშ მასაშე 333000-შა დიდი რე დო დიაშ მასაშე 1047-შახ დიდი.
ჯერემი რენერი
ჯერემი რენერი (Jeremy Lee Renner; დ. 7 ღურთუთა 1971, მოდესტო, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი კინოარტისტი დო მუსიკოსი. კინოს გიშარჩქინდჷ უმოსო 2000-იან წანეფს, სოდეთ ჯინჯიერო მაჟირახარისხამი როლეფს არსულენდჷ. რენერი ჟირშა რდჷ ნომინირაფილი ოსკარშა.
სირდარია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ცენტრალურ აზიაშ წყარმალუეფი
სანგამონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი
ნავსარიშ ოლქი
ნავსარი (નવસારી જિલ્લો; Navsari) — ოლქი ინდოეთის დო გუჯარათიშ შტატის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ნავსარი. ოლქიშ ფართობი — 2211 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 229 463 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 75,83%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). left|400px
BMW X6
BMW-შ X სერიაშ დო SUV ტიპიშ ავტომობილეფს არძაშე ჩქარი ავტომობილი BMW X6 TYPHOON RS ULTIMATE რე, ნამუთ BMW-შ ოფიციალური პარტნიორიშ, ჩინებული ტიუნინგ-ატელიეშ, G-Power-იშ კათაფათ რე აკოქიმინელი დო აკოანჯარელი რე 5,5 ლიტრი ნტირაშ 10 ცილინდრიანი ქვარქვანტით. თინა 900 ცხ/ნძ-ს დო 870 ნმ-ს გიმიმუშენს 6,800 რთაფათ. თე მოდელს შეულებუ 100 კმ/სთ 4,2 წამს გავითარას დო მაქსიმალური სიჩქარე 330 კმ/სთ რე.
უეს ანდერსონი
უეს ანდერსონი (Wes Anderson; დ. 1 მესი, 1969, ჰიუსტონი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო არტისტი. ჟირშა, 2011 დო 2012 წანეფს მიღჷ ოსკარის ნომინაცია საუჯგუშო ორიგინალური სცენარიშო.
2084
დღახუეფი
კატეგორია:
ჰაფეზ ასადი
ჰაფეზ ასადი (حافظ الأسد  დ. 6 გჷმათუთა, 1930, კარდახა, სირია — ღ. 10 მანგი, 2000, დამასკო, სირია) — სირიალი სახენწჷფო, პოლიტიკური დო ოურდუმე მოღალე, სირიაშ პრეზიდენტი (1971—2000 წწ.), პრემიერ-მინისტრი (1970—1971 წწ), პარტია ბაასიშ რეგიონალური სარდალუაშ სირიაშ რეგიონალური გიმნართიშ უნჩაში, პარტია ბაასიშ გენერალური მელამოსე (პროსირიული ფრაქცია) (1970—2000 წწ.), სირიაშ დუდთხილუაშ მინისტრი (1966—1972 წწ.), გენერალი.
ნიგერია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათური ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:ნიგერია
კინგ კონგი (2005 წანაშ ფილმი)
„კინგ კონგი (King Kong) — 2005 წანაშ დუდგინალი ფილმი, 1993 წანაშ კინ თე კოხოდვალაშ ფილმიშ რემეიქი.
ლიბიაშ ზუღა
ლიბიაშ ზუღა (Λιβυκό Πέλαγος, البحر الليبي) - სქირონაშქა ზუღაშ ნორთი, იდვალუაფუ კოკი კრეტაშ ობჟათე ზუღაპიჯიშ დო ოორუე აფრიკაშ შკას.
ბერლინალე
ბერალინალე უდუღორებუ ჸოფიერება რე კინემატოგრაფიას დო მასმედიას. ირწანურო თიშ გეშა აჭიშუანს 76 ქიანაშ გამა კოჩის, 15 000 სპეციალისტი, თინეფ შქას 3 500 ჟურნალისტი. სეანსეფს აჭიშაფა ფასიანი რე. ბერლინიშ ფესტივალქ დირსხუ 1951 წანას. დუდშე თინა ზარხულს მეჸუნდეს, 1978 წლანაშე ფურთუთაშა გინიღეს. მაართა ბერლინალეშ გონწყუმაქ იჸუ 1951 წანაშ 6 მანგის ალფრედ ჰიჩკოკი-შ ფილმით რებეკა.
პედრუ ალვარიშ კაბრალი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნაღურა 1520 კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ მეშარეეფი კატეგორია:პორტუგალიარი მეშარეეფი
ააშ-იშ ისტორია
მეხოლაფირო 40 ვითოში წანაშ წოხოლე ოორუე დო ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტეფი უდუხორუ რდჷ. თი ჟამს ზუღაშ დონეშ დოკინაქ გაჭყჷ ოსქირონე ხინჯი აზიაშ კონტინენტის დო ალასკაშ ჩქონიშ შქას. თე შარათ ადამიერეფი აზიაშე ამერიკაშა გინმიშეს დო წკჷმაწკუმობათ იხორუდეს ჟირხოლო კონტინენტიშ უკოჩარ დიხეფს. უკულიანშო ზუღაშ დონექ კინი გეიკინჷ დო მეჭყორდჷ რსხუქ აზიაწკჷმა, ათეშენი აზიარეფიშ დო ევროპალეფიშ უკულიან კულტურული მეჭირინაფეფქ ამერიკალეფიშო უჩინებუო ქჷდოსქიდჷ.
XVI ოშწანურაშ ოთებუს, მუჟამს ევროპაშ ქიანეფიშ ნიშეფი ოკიანეეფს გინმონჩურუნდეს დო შორ ტერიტორიეფშა ექსპედიციეფს ონწყჷნდესჷნ, ამერიკაშ კონტინენტის ოხორანდეს მიარე ტომეფი, ნამუეფით გოვითარაფაშ შხვადოშხვა ოკუჩხალეეფს გერდეს. მახორობაშ უდიდაშ ნორთის დუდი ჯინუათ დო ჩხომჭოფუათ მეუღუდჷ, თინეფს გიშმაჸუნდეს სპეციალური ჯიშიშ კულტურული ჩანარული ჯიშეფი, თინეფიშ დიდი მეჭირინაფა რდჷ ლაიტიშ - მაისიშ გიშაჸონაფა.
ინგლისიშ კოლონიეფი ოორუე ამერიკას
ინგლისარეფქ ამერიკაშ კონტინენტიშ კოლონიზაცია ალაზიმაფათ გვიანო დიჭყეს. მაართა ინგლისურ კოლონიეფქ ამერიკაშ კონტინენტის ჯეიმზ I-აშ ბორჯიშე გორჩქინდჷ. კოლონიეფიშ დორსხუაფაშ ნებაქ დუდშე ოვაჭარე კომპანიეფს ქიმიაჩჷ, თინეფს კოლონისტეფი ამერიკაშ კონტინენტიშა ოკო გინუჸონაფუდესკო დო ახალ აბანეფს დოკვირდაფაშა ხე ოკო აკუნწყუდესკონ.
XVII - XVIII ოშწანურეფს ოორუე ამერიკაშ ატლანტიშ ოკიანეშ ოძგაშეეფს 13 ინგლისური კოლონია რდჷ. კოლონიეფი მეურნობაშ ხასიათიშ მეჯინათ სუმ ბუნათ ირთუდჷ. ოორუეშ ოთხ კოლონიას ახალი ინგლისის უძახუდეს, თაქ კოლონისტეფი ჭიჭე ოფუტეეფო ოხორანდეს, ირ ფანიას დამუშებელო მუში დორხველი დიხეფი უღუდჷ. თექიან მახორობა მეჩხომალას, მაჯინალას, მაზუღურობას, ხვამარდიშკიდუას მეთხოზუდეს. ოთხ ცენტრალურ კოლონიას ქობალი, ორტვინული, ლაიტი მოჸუნდეს დო მეორინჯალას მეთხოზუდეს.
ლჷმა ზოხორინალაშო
1787 წანას ეჭოფილი კონსტიტუციათ ირ შტატის დიდი ნებეფქ ქჷმიაჩჷ, თინეფს მუშით ოკო გეგნუჭყვადუდესკო ზანგეფიშ ჭკორალაშ ოკითხუ. გიშაგორუეფს კათინიშო დუდშე ქჷდარსხის ღმალური ცენზი, ანუ გიშმაგორუ ოკო ჸოფედუკო დორხველობაშ მაღვენჯი. XIX ოშწანურაშ მაართა გვერდის მიშეღეს ოგიშაგორაშე ნება არძა ჩეტყებამი ქომოლკოჩეფიშო.
ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფიშ ტერიტორიული გოფართანაფა
დასურო 1812 წანაშ ქჷდიჭყჷ ააშ-ინგლისიშ მაჟირა ლჷმაქ ნამუთ ზოხორინალაშო მაჟირა ლჷმაშ ჯოხოთ რე ჩინებული. ლჷმაქ ჟირ წარმოწანას გეგინძორჷ. თე ლჷმა გინმალი ჯგვინათ მითმეურდჷ. ართხანს ინგლისარეფქ ვაშინგთონი ხოლო გეჭოფეს მარა უკულ უკახალე დიკინეს დო ნოღა გეგნოჭვეს. ოეკონიეთ ათე ლჷმას წჷმოძინაშა ნამთინე განს ვა მიაჭირინუ.
უგჷნმალუ კონფლიქტი
1861 წანას ააშ-შ 34 შტატიშე 23 ცენტრალურ თარობას დუთმაჸუნუდჷ, 11 შტატიქ კონფედერაციას ქიმეჩჷ ხუჯი. 1861 წანაშო ოორუე შტატეფიშ მახორობა 22 მილიონს აკმადგინანდჷ. ოდო კონფედერაციაშა მიშმალი შტატეფიშ მახორობაშ მუდანობა 9 მილიონი რდჷ, თაჸურეშე 4 მილიონი ჭკორი რდჷ. კონფედერაციას დუდენდჷ 8 000 ფანია ნამუეფსჷთ ოშქარო 50 ჭკორი ჸუნდეს. ჭკორეფიშ ეცჷმაშ ქურინიშ გურიშენ დორსხუაფილი რდჷ ტერორისტული რეჟიმი, ნძალიერი ოურდუმე ორგანიზაციათ. ობჟათე შტატეფიშ ეკონომიკა აგრარული ხასიათიშ რდჷ. ოფუტეშ მეორინჯალას გოპატჷნაფილი რდჷ ბამბეშ კულტურა ნამუთ ჭკორი ზანგეფიშ ხანდათ მოჸუნდეს.
ოორუე შტატენოფიშ ეკომიკა ნძალიერო გოვითარაფილ რდჷ. თაქ მიშეშჷ ორეწუალე კაპიტალიშ 3/4. იფრელიშ უმკუჯინუო ,ომენოღალური ლჷმა-შ ინიციატორო ობჟათეშ შტატეფქ გიშართეს. ობჟათე შტატეფქ ჯგირო მიხაზირეს ომენოღალური ლჷმაშო. ჭკორმაჸვენჯეეფი ელჷდეს ოორუეშა ნჭაფიერ გომორძგვაფას. დუდშე ოორუე შტატეფიშ თარობა ვახვადუდჷ მეხოლაფირ ოშკურანჯობას. თინეფს მიოჩქუდეს, ნამუდა ობჟათე შტატეფიშ მოდუდე წირეეფწკჷმა საართო ნინას გჷშაგორუნდესჷნ.
1861-1865 წანეფიშ ომენოღალური ლჷმა
1861-1862 წანეფს ობჟათარეფქ დახე ვოშინგთონით ქეშიჸოთეს ხეშა. არგამათ გჷნირთჷ, ნამუდა ქიმინჯალა ოორუარეფიშ გეგმაშ მეჯინათ, ნამუთ გურიშხუმენდჷ ობჟათარეფიშა ქართაშ გოლუაფას დო მოჯილიკუასჷნ ლჷმაშ ბორჯის გოზინდუას გჷშეჭანუანდჷ. ოორუარეფშო ლჷმას გომორძგვაფაშო უციო რდჷ ლჷმაშ ხასიათიშ დუდჯინჯამო თირუა.
არყებაშ გერჯგინაშ უკულ ობჟათე შტატეფს ოკო მუკუჸონაფუდესკონ სოციალური დო პოლიტიკური ხასიათიშ რეფორმეფი. პარლამენტარეფს ჯგირო არჩქილედეს ნამუდა ლინკოლნი ობჟათეს რეფორმეფს თეშ სიმეკენეფთ გამკიჸონანდჷ მუჭოთ ოორუესჷნ. ათეშენი პარლამენტარეფქ ქაშიჸიდეს სახიობი ნამუქჷთ ვოშინგთონიშ თეატრის 1865 წანაშ 14 პირელს ოღურალო დონჭყოლჷ აბრაამ ლინკოლნი. 1861-1865 წანეფიშ ომენოღალური ლჷმაქ ქეკიდინუ მიარე ადამიერი დო უდიდაში გავალი ქჷმიორინუ ქიანაშ ეკონომიკას. მარა ჰომსტედეფიშ კანონქ დო ჭკორალაშ გოუქვაფაქ ააშ-შ ეკონომიკაშ ნჭაფიერი გოვითარაფა გჷშეჭანუ.
ჯჰალავარი
ჯჰალავარი (Jhalawar, झालावाड) — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, ჯჰალავარიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ზუღაშ დონეშე 311 მეტრას იდვალუაფუ. ნოღას გიშმურს ოავტომობილე შარა № 12.
დევიდ ტენანტი
დევიდ ტენანტი (David Tennant; დ. 18 პირელი, 1971, ბჟადალი ლოთიანი) — შოტლანდიარი არტისტი. ჩინებულ რე მუჭოთ მავითა დოქტორი, ბრიტანულ ოტელევიზიე სერიალს დოქტორი მი დო კილგრეივი-შ როლით სერიალშე ჯესიკა ჯონსი. ხოლო გინიღეს ფილმის ჰარი პოტერი დო დაჩხირამი ნარგისი, სოდეთ ასახიერ ბარტი კრაუჩი უკლაში.
ცენტრალური ამერიკა
პოლიტიკური გეოგრაფია
მინი|300პქ|ცენტრალური ამერიკაშ ქიანეფი პოლიტიკური გეოგრაფიაშ მეჯინათ ცენტრალური ამერიკა გეჸვენჯი ქიანეფშე აკმოდირთუ:
სახენწჷფო ხურგი
ოხურგე დებეფი
გიშმართჷნა ოთხი ტიპიშ ოხურგე დებას: პოზიციური, ტერიტორიული, ფუნქციური დო ხურგიშმელენი რესურსული დება.
მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი
მუჰამედ შაჰ-ყაჯარი მაფენდჷ ხვალე 14 წანას. თეშ გეშა თე ბორჯის ირანს ბრელ მუთუნ ვათირელე, ვართ უჯგუშობაშა დო ვართ სიგლახეშა.
გალეგანობა
სქოლიო
კატეგორია:დოხორელი პუნქტეფი
სუბჰი ბარაკატი
ბიოგრაფია
დებადჷ ანტიოქიას, თურქული გოჭყაფაშ ფანიას. საფრანგეთიშ მანდატიშ პერიოდის რდჷ სირიაშ ფედერაციაშ (28 მანგი, 1922 – 31 ქირსეთუთა, 1924) დო სირიაშ სახენწჷფოშ (1 ღურთუთა, 1925 – 21 ქირსეთუთა, 1925) პრეზიდენტი.
ელიოტ გოლდენთალი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი
საფრანგეთიშ გვიანა
გეოგრაფია
300px|thumb|170px|left|საფრანგეთიშ გვიანაშ რუკა საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი დეპარტამენტი ობჟათე ამერიკაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, კარიბიშ ზუღაშ დო ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯეფს. საფრანგეთიშ გვინეას ობჟათეშე უხურგანს ბრაზილია, ბჟადალშე — სურინამი.
ნაზარეთი
ნაზარეთი ვა რე ნაშინა ჯვეშ აპიანს ვარ-და რაბინულ ლიტერატურას; მაართათ აფხვადჷნა ახალ აპიანს (იოანე 1:1): „45. ქემერთჷ ფილიპექ ნათანაელშა დო მუკართჷ: დობგორით თინა, ნამუშეთ ჭარჷ მოსექ რჯულს დო უწმოხმორაგადეეფქ: იოსე, სქი იოსებიში, ნაზარევალი.“, „46. დო მუკართჷ თის ნათანაელქ: შილებენო ნაზარეთიშე მუთუნ ჯგირქ გიშართასჷნ?.“
დჰოლპური
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ვუდრო უილსონი
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ნიუ-ჯერსიშ გუბერნატორეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშო კატეგორია:დუნაბადი 1856 კატეგორია:ნაღურა 1924
კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი კატეგორია:ამერიკაშ უნივერსიტეტეფი
ბეტმენი ირიათო
სქოლიო
კატეგორია:1995 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი ბეტმენიშ გეშა კატეგორია:ჯოელ შუმახერიშ ფილმეფი
ISO 4217
სტანდარტიშ მოქიმინჯე რედაქციაშ ოფიციალური ჯოხო:
კარტოგრაფია
ლიტერატურა
* კატეგორია:გეოგრაფიაშ დარგეფი
წებელდა (გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი)
წებელდა (ჸოფირი წაბალი) — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის, წებელდაშ ქვიბილს, სოხუმიშ ოურდუმე რზას. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: აბლუხვარა, აგიში, აზანთა, არასარა, აჭანდარა, გერგემიში, ზემო წყარო, კელასური, კირნათი, მარანი, მეტელევკა, მზისეული, მრამბა, ოქტომბერი, ქვემო აფიანჩა, ქვემო წყარო, წიფლოვანი). ზუღაშ დონეშე 450 მ, გულრიფშიშე 23 კმ. 1948 წანას ოფუტეშ აკოდგინალუაშა გენშართეს ოფუტეეფქ ბაზარ-ხაჩტურქ დო მეგრელოვკაქ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
პერუშ ნოღეფიშ ერკებული
ქოძირით თაშნეშე
პერუ კატეგორია:პერუშ ნოღეფი
მოზაფარ ალ-დინ შაჰი
თიშ ხვისტაშა ეშულაშ ბორჯის, ირანს ფინანსური კრიზისი უღუდჷ. წანმოწანური ხარჯეფი, ძალამ გინმანჭუდჷ ხაზინაშ მიშნაველს, თიშენ ნამჷ-და, თიშ წიმოხონს რუსეთიშე დო ინგლისიშე ვალეფი აფუდჷ ეჭოფილი. ზუსტას თეშ გეშა, მოზაფარ ალ-დინ შაჰ ყაჯარს თინა ხოლო ვეშულებუდჷ, ნამჷ-და ხაზინაშ რეფორმა გუტარებუდკონ დო აძვილებურქ იჸუ, რუსეთწკჷმა პოლიტიკურ დოთმებაშა მიდურთუმუდკონ, ირანიშ ვალიშ ეიოქექებელო.
ელ-დორადო (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სან-მარტინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
რობერტ ბარანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ილი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
კარაული
კარაული (Karauli, करौली) — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, კარაულიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
2090
დღახუეფი
კატეგორია:
ადრიანო ჯიანინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარი არტისტეფი
SARS-CoV-2 ომიკრონ ვარიანტი
SARS-CoV-2 ომიკრონ ვარიანტი — ვირუსი, ნამუთ გჷმიჭანუანს COVID-19-ს. 2021 წანაშ 24 გერგობათუთას, თე ვირუსიშ გეშა პირველ ინფორმაცია გინოჩეს ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციას (ჭყანმო) ობჟათე აფრიკაშე. 2021 წანაშ 26 გერგობათუთას, ჭყანმოქ თე ვირუსი მირჩქინჷ ოშონთაფე ვარიანტო დო ჯოხოთ გიოდჷ ბერძენული ანბანიშ მავითოხუთა ასოშ ჯოხო ომიკრონი.
ოუენ ჩემბერლენი
ბიოგრაფია
ოუენ ჩემბერლენქ დებადჷ 1920 წანაშ 10 კვირკვეს, სან-ფრანცისკოს, კალიფორნიას. გურაფულენდჷ დართმუზის კოლეჯის, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი) დო ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის. 1942 წანაშე რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური დო მუშენდჷ ემილიო სეგრეწკჷმა, ბერკლის დო ლოს-ალამოსის. ენრიკო ფერმიქ ჩემბერლენს ელუჩუ მეუტებუდკო თეორიული ფიზიკა დო გინურთუმუდკო ექსპერიმენტალურ ფიზიკაშა. ჩემბერლენქ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის, ენრიკო ფერმიშ ხემანჯღვერობათ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია დო გინორთჷ ომუშებშა კალიფორნიაშ უნივერსიტეტშა (ბერკლი). 1955 წანას, ჩემბერლენქ დო სეგრექ ძირეს დო დიგურეს ანტიპროტონი დო თიში სტრუქტურა. 1959 წანას ჟირხოლო მენცარს გინოჩეს ნობელიშ პრემია. ღურჷ 2006 წანაშ 28 ფურთუთას, ბერკლის, 85 წანერქ, პარკინსონიშ ლახალათ.
პორტალეგრი
პორტალეგრი (Portalegre; []) — ნოღა პორტუგალიას, პორტალეგრიშ ოლქიშ დო მუნიციაპლიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობაშ მუდანობა — 15,8 ვთშ. ადამ. (ნოღა), 24,930 ვთშ. ადამ. (მუნიციპალიტეტი). ნოღა მუნიციპალიტეტი მიშმურს ალენტეჟუშ ეკონომიკურ-სტატისტიკურ რეგიონშა დო ალტუ-ალენტეჟუშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალათ ალტუ-ალენტეჟუშ პროვინციაშა მიშმეშჷ. thumb|left|ნოღა პორტალეგრი
ორენი
ნოღა პორტალეგრი, ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 162 კმ-შ დო ესპანეთწკჷმა ხურგიშე 12 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფჷ.
ზემო წყარო
სქოლიო
კატეგორია:წებელდაშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
კოსტრომაშ ოლქი
კოსტრომაშ ოლქი - ოლქი რუსეთის, ნამუთ ქიანაშ ცენტრალური ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშურს.
ალექსანდერ გრეიამ ბელი
ალექსანდერ გრეიამ ბელი (ინგლ. Alexander Graham Bell; დ. 3 მელახი, 1847, ედინბურგი, შოტლანდია — ღ. 2 მარაშინათუთა, 1922, ახალი შოტლანდია, კანადა) — შოტლანდიას დაბადებული ამერიკალი მენცარი დო ინჟინერი, შინელი რე მუჭოთ ტელეფონიშ გჷმმაგონებელი დო ამერიკაშ ტელეფონიშ დო ტელეგრაფიშ კომპანიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. გურაფულენდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის დო უკულ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ ოცხოვრებშა ონტარიოშა (კანადა) გეგნორთჷ. 1872 წანაშე რდჷ ბოსტონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. ბელი რდჷ ერუანული გეოგრაფიული ჯარალუაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო თიში პრეზიდენტი.
კიშანგარჰი
კიშანგარჰი (Kishangarh, किशनगढ़) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, მიშმურს აჯმერიშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა.
ბჰაგალპური
სქოლიო
კატეგორია:ბიჰარიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა
რუსეთიშ ფედერაციაშ აკოგინალუაშა მიშმურს 85 (ოკუპირაფილი ყირიმი დო სევასტოპოლიშამო) სუბიექტი: თინეფს შქას - 21 რესპუბლიკა, 46 ოლქი, 1 ავტონომიური ოლქი, 4 ავტონომიური ოკრუგი, 2 ფედერალური ნოღა. 2000 წანაშე, რუსეთი ირთუ 8 ფედერაციულ ოკრუგო.
კომო (ტობა)
კომო მერჩქინელი რე იტალიაშ ართ-ართ უსქვამაშ ტობათ.
ართურ ედინგტონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1882 კატეგორია:ნაღურა 1944
AstraZeneca
კომპანიაქ 1999 წანას გიჭყჷ, შვედური Astra AB-შ დო ბრიტანული Zeneca Group-იშ (კინ თე კომპანია Imperial Chemical Industries-შე გეგშერთჷ 1993 წანას) ესვარუაშ შედეგო. თეშ უკულკ, AstraZeneca მოსოფელიშ უშხუაში ფარმაცევტული კომპანიეფიშ რიცუშა გემშართჷ დო ანდა კორპორატიული მეკონი ქიჸიდჷ, თინეფს შქას: Cambridge Antibody Technology (2006 წანას), MedImmune (2007 წანას), Spirogen (2013 წანას) და Definiens (2014 წანას MedImmune-შე). თიში ორკვიალე დო გოვითარაფონი სამუშეფი აკოშაყარელი რე სუმი სტრატეგიულ ცენტრის: კემბრიჯის (ინგლისი), გეტებორგის (შვედეთი) დო მერილენდის (ააშ).
ხინჯი
thumb|300px|ებუნაფილი ხინჯიშ ნერგვარობა ხინჯი — ხელუანური აკნაგებუ, გჷნოზინდილი წყარმალუს, ლეხერს, ტობას ვარდა არძანერ შხვა ფიზიკურ ხაბარკის; კოჩობურობაშ ართ-ართი უჯვეშაში ოინჟინერე გჷმოგონაფა. შარას გოდვალირ ხინჯიშა შარაგემაწურაფალი უჯოხონა, ლეხერეფს ვარდა გინალაფუეფს გოდვალირშა — ვიადუკი. ხინჯიშ კონსტრუქცია დჷთმოჸუნს მუშ ფუნქციას დო თი ლანდშაფტიშ ორთას, სოდე თე ხინჯიქ ოკო გიდვალინასჷნ.
აბდულრაზაკ გურნა
აბდულრაზაკ გუარნა (Abdulrazak Gurnah, Abdulrazak Gurnah; დ. 20 ქირსეთუთა, 1948, ზანზიბარი, ზანზიბარი) — ტანზანიალი ჭარუ, ნამუთ ჭარუნს ინგლისურ ნინაშა. ოხორანს გოართოიანაფილ ომაფეს. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (2021).
ჩეხეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
ჩეხეთიშ ნაკორობაშო არძაშე წჷმოძინელი ედჷ 1996 წანა, მუჟამსჷთ, ევროპაშ ჩემპიონატის, დუშან უჰრინიშ დუდკოჩობათ, ბუნაქ მაჟირა აბანშა გეგშართჷ. ნაანთხაფინალს ჩეხეთიქ პორტუგალიაშ ერუანულ ნაკორობას გიორჯგინჷ 1-0 კარელ პობორსკიშ გოლით.
ბარტოლომეუ დიაში
მარჯვნივ|მინი|ბარტოლომეუ დიაში ბართოლომეუ დიაშ დი ნოვაიში (პორტ. Bartolomeu Dias de Novaes) (დოხოლ. დ. 1450 — ღ. 1500) — პორტუგალიარი მეზუღე-მარკვიებელი. 1487 წანას  ინდოეთიშა ოზუღე შარაშ გორუაშ ბორჯის მაართა ევროპალო გეგნირთჷ, ნამუთჷქ  აფრიკას ობჟათეშე მიკორთჷნი. თიქ მიოგორუ კეთილი იმენდიშ კორცხის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ მეშარეეფი კატეგორია:პორტუგალიარი მეშარეეფი
გრანთ გასთინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1990 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი
ოკრუგიშ აკოდგინალუა
რესპუბლიკა:
ურალიშ ფედერალური ოკრუგი
thumb|right|ურალიშ ფედერალური ოკრუგი ურალიშ ფედერალური ოკრუგი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირაფა რუსეთიშ ურალიშ ნორთის. აკიქიმინჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტიშ 2000 წანაშ 13 მესიშ ზოჯუათ.
მადჰუბანი
სქოლიო
კატეგორია:ბიჰარიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კორსიკა
კორსიკაშ სპეციალური სტატუსი თით იხურგუ, ნამდა მუშენს 61 მაკათურამი რეგიონული პარლამენტი, ნამუთ საფრანგეთიშ ერუანული კათუაშ კანონქიმერონული საქვარუას ოკვირჷ. კორსიკა საფრანგეთის ორხველჷ 1768 წანაშე, თეიშახ გენუაშ იტალიური რესპუბლიკაშ აკოდგინალაშა მიშმეშჷ. ალჟირიშ გოდუდიშალაფაშ უკული, თექიან მახორუ ფრანგეფქ, თ.გ. Pieds-Noirs (უჩაკუჩხამეფი) ჯინჯიერაშო კორსიკას ქიდიხორეს. ათექ კორსიკარ ნაციონალისტეფს ქიმეჩჷ სამანჯელი დუდი საფრანგეთიშ კოლონიათ მეურჩქინუაფუდესკონ.
ალფრედ ნორთ უაიტჰედი
ალფრედ ნორთ უაიტჰედი გურაფულენდჷ მათემატიკას კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ თიში ომენცარე ხემანჯღვერი რდჷ ედვარდ რაუსი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ მათემატიკას დო ფიზიკას ოგურუანდჷ. 1910 წანას ტრინიტი-კოლეჯი ქიდიტუ დო ლონდონშა მიდართჷ. 1914 წანაშე უაიტჰედი რდჷ ლონდონიშ იმპერიული კოლეჯიშ პროფესორი. 1918 წანაშე უაიტჰედი რდჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტიშ მენცარობაშ ფაკულტეტიშ დეკანი. 1924 წანას 63 წანერ უაიტჰედიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა გეგნორთჷ. ამერიკას იმუშუ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, ფილოსოფიაშ პროფესორო. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის მუშობაშ ბორჯის ჭარუ ფილოსოფიური ნახანდი "Science and the Modern World", ნამუთ ფილოსოფოსეფქ კარტეზიანული დუალიზმიშ ალტერნატივათ მირჩქინეს. ალფრედ ნორთ უაიტჰედიქ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის იმუშუ 1937 წანაშა. უკულიან წანეფს მასაჩუსეტსიშ ნოღა კემბრიჯის ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1947 წანაშ 30 ქირსეთუთას, 86 წანერქ. უაიტჰედი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო შხვადოშხვა პრემიეფიშ ლაურეატი.
ბრიანსკიშ ოლქი
ბრიანსკიშ ოლქი — ოლქი რუსეთის, ნამუთ ცენტრალურ ფედერალური ოკრუგის იდვალუაფჷ, მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟადალშე, უკრაინაშ დო ბელარუსიშ ხურგის.
ორქოშთოლი
ფილმიქ მოსოფელიშ მასშტაბით 352.194.034 ააშ დოლარიშ მიშმალი დოშაყარუ - ბრელით უმოსი, ვინდარო დალტონიშ ბონდიშ ნალაჸაფინას. ბრელი კრიტიკოსიქ გჷმოხანტჷ ვარაუდი, ნამდა ორქოშთოლი სერიაშ გაახალება რდჷ დო ბროსმანით ბრელო უჯგუდჷ მუში წოხოლენს. ფილმიქ ბრიტანული კინოფილმეფიშ დოჯილდაფაშ ცერემონიას ხოლო მიღჷ ჟირი ჯილდო - საუჯგუშო მეჭირინაფა სპეციალური ეფექტეფიშ სფეროს დო საუჯგუშო ხონარი.
კაილაშ სატიართი
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი შვიდობაშ გონტკიცაფაშო კატეგორია:2014 წანაშ ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი შვიდობაშ გონტკიცაფაშ დარგის
ბჟაეიოლი აზია
thumb|ბჟაეიოლი აზია გვერდოსფეროშ რუკას ([[რუსეთიშ შორიში ბჟაეიოლიშ უმუშო)]]
რეპაბლიკანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ნებრასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი
ოორუე ამერიკა
მინი|250px|ოორუე ამერიკა მოსოფელიშ რუკას
ევროპაშ ქიანეფიშ ერკებული
ჟირ ევროპულ სახენწჷფოს მუშ ტერიტორიეფი ამერიკას უღუ — თენეფიე დანია (ამერიკას ორხველჷ, დანიაშ ავტონომიური რეგიონი გრენლანდია) დო საფრანგეთი (ამერიკას ორხველჷ, საფრანგეთიშ ზუღაშმელეიანი დეპარტამენტეფი დო წორომაჸალობეფი საფრანგეთიშ გვინეა, გვადელუპა, სენ-მარტენი, სენ-ბარტელემი, მარტინიკა დო სენ-პიერი დო მიკელონი).
ბჟაეიოლი ევროპა
border|справа|120px
თარი რელიგიეფი რე მართლმადიდებლობა დო კათოლიციზმი. რეგიონს გიმირინუაფუ კირილიცური ჭარალუა (სლავურ სახენწჷფოეფს მართლმადიდებლობაშ რელიგიათ) დო ლათინური.
ოორუე ევროპა
რეგიონიშ თარი რელიგიეფიე - ლუთერანობა დო პროტესტანტიზმი.
მუკობუნელი ტერიტორიეფი
ტერიტორიეფიშ ერკებული, ნამუსჷთ მართუნს შხვა სახენწჷფო, მარა ოფიციალურო ვენშმურს თე სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა დო ხოლო თიჯგუა ტერიტორიეფი, ნამუთ ფორმლურო მიშმულა სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა, მარა გჷშაკერძაფილი ოერეფოშქაშე სტატუსი უღჷნა ვარდა ოერეფოშქაშე სამართალიშ სუბიექტობათ.
ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი
კატეგორია:ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი
დარბჰანგა
დარბჰანგა (दरभंगा, Darbhanga) — ნოღა ინდოეთიშ შტატი ბიჰარიშ ოორუეშე. დარბჰანგაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
გონათუთა
დარბჰანგას იდვალუაფუ სამედიცინო დო საინჟინერო კოლეჯი, თაშნეშე რანწკი ოგონათუე დგჷმილი.
სქოლიო
კატეგორია:ბიჰარიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
რუანდა
გეოგრაფია
რუანდაშ რელიეფი თარო აკმოდირთუ ოშქაშე სიმაღალაშ გეფით, ბჟადალი ხურგას სიმაღალე უცმას ელმურს კივუშ ტობაშ დო წყარმალუ რუზიზიშ წყარპიჯეფშა, ბჟაეიოლშე ჭიეჭიეთ იკუნტარებუ ტანზანიაშ მალობათ, სოდეთ თარო იდვალუაფუ დოლოეფი დო ჭყენჭყეფი. რუანდას იდვალუაფუ წყარმალუ ნილოსიშ კანკალე ნადუ.
სქოლიო
* კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
სუზანა ტომპსონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1958 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ადიღე
ისტორია
ადიღეშ ტერიტორიას მეგორაფილი ადამიერიშ უჯვეშაში ნოქური ჯვ. ქუაშ ხანას ორხველჷ. რჩქინელი რე გიმენ დო ჟილენ პალეოლითიშ ხანაშ ნოხორეფი. ჯვ. წ. III ვითოშწანურას ადიღეშ ტერიტორიას გოფაჩილი რდჷ მაიკოპიშ კულტურა. ადიღეეფი მეოტეფიშ ჯოხოთ ხოლო რდეს რჩქინელი; მეოტეფი აკმაართიანენდეს კერკეტეფს, ზიხეფს, ფსესეფს, სინდეფსო დო შხვა ტომეფს. ჯვ. წ. V ოშწანურას სინდეფქ ზოხორინელი ომაფე ქუდარსხუეს, მარა ჯვ. წ. IV ოშწანურაშე თინეფი ბოსფორიშ ომაფეშ პოლიტიკურ გოლინაშ თუდო რდეს. მუმალ ოშწანურეფს ადიღეეფქ გჷნიცადეს სკვითეფიშ დო სარმატეფიშ ეთნიკურ-კულტურული ჟიგოლინა. I ოშწანურას ადიღეს ალანეფქ ქუგაღვაღვეს, IV ოშწანურას — ჰუნეფი. I ოშწანურას გენძალიერჷ ზიხეფიშ ტომქ, ნამუთ V-X ოშწანურეფს ადიღურ ტომეფიშ რსხუშ ოდუდეს რდჷ. „ზიხი“ ქორთულ წყუეფს მოშინაფილი „ჯიქიშ“ მოგე რე. ძჯვ. ქორთულ წყუეფიშ „ჯიქეთი“ ედომუშამ ადიღეს ხოლო გურიშხონარენდჷ. ადიღეეფი საქორთუოს „ქაშაგეფიშ“, „ქაშქეფიშ“ ჯოხოთ რენა რჩქინელი, შონეფს თინეფშა ამდღა ხოლო „ქაშქეფი“ უჯოხონა.
XIII ოშწანურეფს ადიღეშ ნორთი ორქოშ ურდოქ დიჸუნუ. XVI ოშწანურაშე გჷნიცადენდჷ ოსმალეთიშ დო ყირიმიშ სახანოშ პოლიტიკურ ექსპანსიას. კინე თე ბორჯიშე გიფაჩჷ ისლამქ.
ვლადიმირიშ ოლქი
რეგიონიშ ისტორია
მეგორაფილი რე ადამიერიშ დგიმი - "სინგირი" - ჟილენი პალეოლითიშ ბორჯიშე (დოხოლ. 25 ვითოში წანაშ კინოხ ჩქინ ერაშახ). მურომიშ არქეოლოგიური გონთხორუეფით თე დიხეფიშ ფინო-უგორული ნოგორი იდასურებჷ. შქა ოშწანირეფშე თე ტერიტორიეფს უკვე რუსეფი იკენა.
ჯვ. წ. 933
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 933 წანა.
ბოზუმი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 933
ნაღურა
კატეგორია:
მაროკოშ ნოღეფიშ ერკებული
მაროკოშ ნოღეფი (ملحق:قائمة مدن في المغرب) — მაროკოშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ World Gazeteer მეჯინათ, მაროკოს 200 თიჯგურა ნოღა რე, ნამუეფსჷთ 7 500-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.
სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტამილეფი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტროფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1910 კატეგორია:ნაღურა 1995
ალთაიშ რესპუბლიკა
ნანანოღა - ნ. გორნო-ალტაისკი.
რესპუბლიკაქ დირსხუ 1922 წანაშ 1 მანგის.
ფინეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|250px|[[ფინეთიშ რუკა]] thumb|right|250px|[[ჰელსინკი]] thumb|right|250px|[[ესპოო]] thumb|right|250px|[[ტამპერე]] thumb|right|250px|[[ვანტაა]] thumb|right|250px|[[ტურკუ]] thumb|right|250px|[[ოულუ]] 2010 წანაშ დგომარობათ, ფინეთის 108 ნოღა რე.
ამრელი
ამრელი (Amreli, અમરેલી) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, ამრელიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე ოშქაშე სიმაღალა — 127 მეტრა. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანდჷ 90 243 ადამიერი. ნოღაშ რელიგიური აკოდგინალუა: ინდუისტეფი დო მუსულმანეფი. ოფიციალური ნინეფი: გუჯარათული დო ინგლისური.
ჩესტერ ართური
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1829 კატეგორია:ნაღურა 1886
ბჟაეიოლი ცჷნდჷრი
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ვოლოგდაშ ოლქი
მახორობა
2006 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის 2 635 ვითოში ადამიერი ოხორანდჷ.
ოლქი აკმოდირთჷ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
ნეოშო (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 938
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 938 წანა.
2097
დღახუეფი
კატეგორია:
ოპერეტა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოპერა კატეგორია:თეატრი კატეგორია:ოპერაშ ჟანრეფი კატეგორია:მუსიკაშ ჟანრეფი
გრინ-რივერი (ოჰაიოშ ნადუ)
გრინ-რივერი (ინგლ. Green River) რე წყარმალუ ააშ-ს, კენტუკიშ შტატის, წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუ. გრინ-რივერი იჭყაფჷ ლინკოლნიშ ოლქის ობჟათე-ცენტრალურ კენტუკის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს, ნოღა სპოტსვილიშ ტერიტორიას. გრინ-რივერიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ბარენი, ნოლინი, პონდ-რივერი, რაფ-რივერი დო შხვეფი. წყარმალუ გრინ-რივერიშ სიგჷნძა რე 618 კმ. ღანჩოშ ფართობი 25,400 კვ.კმ.
რიკ კოსნეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1983 კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი კატეგორია:ზიმბაბვარი არტისტეფი
ჯვ. წ. 940
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 941
ნაღურა
კატეგორია:
პალანპური
პალანპური (Palanpur, પાલનપુર) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, ბანასკანტჰაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. შტატიშ უშხუაშ ნოღა — აჰმადაბადშე 135 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფუ. ზუღაშ დონეშე ოშქაშე სიმაღალა — 208 მეტრა. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანდჷ 110 383 ადამიერი. ნოღაშ რელიგიური აკოდგინალუა: ინდუისტეფი დო მუსულმანეფი. ოფიციალური ნინეფი: გუჯარათული დო ინგლისური.
ვიზეუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ლიბიაშ ვულკანეფიშ ერკებული
ლიბიაშ ვულკანეფიშ ერკებული
კატეგორია:ლიბიაშ ვულკანეფი
ფარმაცია
*
შორიშ ბჟაეიოლი
სქოლიო
კატეგორია:აზია
ტურია
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
ბეგუსარაი
გეოგრაფია
აბსოლუტური სიმაღალა — 40 მეტრი ზუღაშ დონეშე.
ოქინაფუეფი
ნოღაშ გოხოლუას იდვალუაფუ მაფურინჯეეფიშ ტყაჩირი ტობა კანვარი. ტყაჩირი ფართობიშ მეჯინათ ჟირიშე უმოსი რე ჩინებული ინდური ერუანული პარკი კეოლადეო, თაშნეშე ჩინებული რე დიდარი ავიფაუნათ.
ჯეკ ბლექი
თომას ჯეიკობ ჯეკ ბლექი (Jack Black; დ. 28 მარაშინათუთა, 1969, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. თიქ ილაჸაფჷ ფილმეფს: როკიშ სკოლა (2003), კინგ კონგი (2005), გულივერიშ შარობუა (2010) დო შხვეფს. ახონარენდ ანიმაციურ ფილმეფს: კუნგ ფუ პანდა (2008), კუნგ პუ პანდა 2 (2011), კუნგ ფუ პანდა 3 (2016) დო შხვეფს.
ივანოვოშ ოლქი
გეოგრაფია
ოლქი რუსეთიშ ევროპულ ნორთის იდვალუაფჷ. ტერიტორიაშ უდიდაში ნორთი ვოლგაშ დო კლიაზმაშ შქაწყარმალონას იდვალუაფჷ. ოლქი ართ-ართი უჭიჭაში ოლქი რე რუსეთიშ ტერიტორიას (ფართობით ხვალე კალინინგრადიშ ოლქის აწმულუანს). ოლქის ვლადიმირიშ, ნიჟნი-ნოვგოროდიშ, კოსტრომაშ დო იაროსლავლიშ ოლქეფი უხურგანს.
რაიონი
რაიონი — ქიანაშ ტერიტორიაშ ადმინისტრაციული ართული, პოსტსხუნუური ოფირჩას ტერიტორიაშ დორთუალაშ ართ-ართი არძაშე გოფაჩილი ფორმა. ტერმინი მოურს ფრანგული ზიტყვაშე rayon (ითანგუ მუჭოთ: ფარახი, დეპარტამენტი). რაიონი შილებე შანენდას ტერიტორიულ დჷნართუს მუჭოთ ქიანას თეშ ნოღაშ დონეშა. ტერმინი ინგლისურშე ითანგუ მუჭოთ District.
უნგრალეფი
უნგრალეფი, ვარ-და მადიარეფი (magyar) — ერი დო ეთნოსი, ნამუთ უნგრულო რაგადანს დო ბონას რე მერსხილი უნგრეთწკუმა. 2011 წანაშ მეჯინათ, მოსოფელს 14-15 მილიონი უნგრალი რე, ნამუეფშე დოხოლაფირო 10 მილიონი უნგრეთის ოხორანს.
ირკუტსკიშ ოლქი
მახორობა
ოლქიშ მახორობაშ უმენტაშობას (88,5 %) რუსეფი აკმადგინანს, ხოლო უკრაინალეფი, ბურიატეფი დო თათარეფი ოხორანა. უდიდაში ნოღეფი რე ირკუტსკი, ბრატსკი, ანგარსკი დო უსტ-ილიმსკი.
ეთიოპიაშ იმპერია
სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიაშ ისტორია კატეგორია:აფრიკაშ იმპერიეფი კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
იავაშ ზუღა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ინდონეზიაშ ზუღეფი
პატანი (გუჯარათი)
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
შვედური ნინა
ლექსიკა
რიცხუეფი
სამია სულუჰუ
პოლიტიკური კარიერა
სამია სულუჰუ პოლიტიკას რე 2000 წანაშე, მუჟამსჷთ გეგშაგორეს ზანზიბარიშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურო დო პრეზიდენტ ამანი აბეიდ კარუმეშ თარობას მიღჷ მინისტრიშ პორტფელი. 2010 წანას გეგშაგორეს ტანზანიაშ პარლამენტიშ მაკათურო მაკუნდუჩიშ ოგიშაგორუე ოლქიშე, სოდე ხონარეფჯშ 80% მიპალჷ. პრეზიდენტი ჯაკაია კიკვეტექ ქჷდარინ რსხუშ საქმეეფიშ მინისტრო.
ჯვ. წ. 956
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 956 წანა.
სტირი
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
კლინტონ დეივისონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1881 კატეგორია:ნაღურა 1958
კემოშ პრეფექტურა
კემო (Kémo; Sêse tî kömändâ-kötä tî Kemö) — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურა.
2102
დღახუეფი
კატეგორია:
პორბანდარი
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
სიერა-ლეონე
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:სიერა-ლეონე კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ქვემო აფიანჩა
ქვემო აფიანჩა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის (წებელდაშ თემი), წებელდაშ ქვიბილს, აფიანჩაშ გვალაშ ჯინს, სოხუმიშ ოურდუმე რზას. ზუღაშ დონეშე 320 მ, გულრიფშიშე 26 კმ ,კელასურშე (უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილი) 29 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
სირიაშ პრეზიდენტი
სირიაშ რესპუბლიკა (1945–1958)
! scope="col" | № ! scope="col" | სურათი ! scope="col" | ჯოხო (დ.–ღ.) ! scope="col" | მოღალობაშ დოჭყაფა ! scope="col" | მოღალობაშ თება ! colspan="2" scope="col" | პარტია ! width=25% | შენიშვნა ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | შუქრი კუათლი (1891–1967) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | ჰუსნი ალ-ზაიმი (1897–1949) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | სამი ალ-ჰინავი (1898–1950) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | ჰაშიმ ალ-ათასი (1875–1960) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | ადიბ შიშაქლი (1909–1964) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | ფავზი სელუ (1905–1972) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | ადიბ შიშექლი (1909–1964) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | მაამუნ ალ-კუზბარი (1914–1998) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | ჰაშიმ ალ-ათასი (1875–1960) ! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | შუქრი კუათლი (1891–1967)
უჟი (პრიპიატი)
უჟი (Уж) რე წყარმალუ უკრაინას. იჭყაფუ ჟიტომირიშ ოლქის, ოორუე უკრაინას დო ინაკათუ კიევიშ რეზერვურას, წყარმალუ პრიპიატის. უჟიშ სიგინძა რე 256 კმ. ღანჩოშ ფართობი 8,080 კვ.კმ. უჟი გიშმურს ნოღეფს: კოროსტენს დო ჩერნობილს.
2996
კატეგორია:
2103
დღახუეფი
კატეგორია:
პერლი (წყარმალუ)
პერლი (ინგლ. Pearl River) რე წყარმალუ ააშს, მისისიპიშ დო ლუიზიანაშ შტატეფს. წყარმალუ პერლი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ნანი-უეია-კრიკიშ დო ტალაჰაგა-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, ნიშობაშ ოლქის, მისისიპიშ შტატის დო ინაკათუ ბორგნიშ ტობას, ნამუთ მექსიკაშ ჸუჯიშ ლაგუნა რე. პერლიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ მისისიპიშ შტატიშ ნანანოღა დო უდიდაშ ნოღა ჯეკსონი. წყარმალუ პერლიშ სიგჷნძა რე 715 კმ. ღანჩოშ ფართობი 22,700 კვ.კმ. პერლიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: იოკანუკანი, სტრონგ-რივერი, ბოგუ-ჩიტო დო შხვეფი.
სეგედი
ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ ტისაშ წყარპიჯის, წყარმალუ მურეშიშ (მაროშიშ) თიშა ინოკათაფუშ ობჟათეშე, ბუდაპეშტიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 160 კილომეტრიშ მეძენას.
სოხუმიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი
ისტორია
2006 წანას აფხაზეთიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიქ აფხაზეთიშ პრეზიდენტიშ დეკრეტიშ ჰოიათ მიღჷ მუშითმართულ (ავტონომიური) უმაღალაშ ოგურაფიშ სტატუსი. 2011 წანას ხემოჭარილქ იჸუ ოქმი აფხაზეთიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტს დო ნოღა ურბინოშ (იტალია) უნივერსიტეტ შქას.
დიაშ ორთაშობური ალმაშარეეფი
thumb|400px|გალილეიშ თუთეფი: [[იო (ალმაშარე)|იო, ევროპა, განიმედე, კალისტო]] დიაშ ორთაშობური ალმაშარეეფი — ამდღარშო მეგორაფილი რე 67 დიდი თუ მორჩილი ცაშური რსხული, ნამუთ დიას გართანსინ.
ბესლეთი (წყარმალუ)
ბესლეთი , ბასლა, კარსტული წყარმალუ აფხაზეთის, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, სიგირძა 15 კმ, ღანჩოშ ფართობი 81,5 კმ2. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ოდიშიშ დო ურავიშ კარსტულ წყუეფშე. 'ბესლეთი' ენმაკათუ უჩა ზუღას ნოღა სოხუმწკჷმა. ბესლეთი მერცხუაფილი რე კელასურშა დიხაშთუდონი კარსტული გვირაბით; ეთმიჯუმუაფუ უმოსო ჭვემაში წყარით. უჩქუ წყარალა დამორჩილს დო ზოთონჯის. ოშკაშე წანიერ ხარჯი მიშაკათაფუწკუმა რე 3,53 მ2/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
სიროჰი
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
მაქს დელბრიუკი
ბიოგრაფია დო პროფესიული კარიერა
მაქს დელბრიუკიქ დებადჷ ბერლინს, 1906 წანაშ 4 ეკენიას. გურაფულენდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ, ოცხოვრებშა დო ომუშებშა, გინორთჷ ამერიკაშა. მუშენდჷ ვანდერბილტიშ უნივერსიტეტის (ტენესი) დო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. მაქს დელბრიუკიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ მოლეკულური ბიოლოგია, გენეტიკა. გურაფულენდჷ ვირუსეფიშ რეპლიკაციაშ მექანიზმეფს დო გენეტიკურ სტრუქტურას. 1969 წანას დელბრიუკის დო თიშ კოლეგეფს სალვადორ ედუარდ ლურიას დო ალფრედ ჰერშის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. დელბრიუკი რდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ორგანიზაციეფიშ მაკათური დო პრემიეფიშ ლაურეატი. ღურჷ 1981 წანაშ 9 მელახის, 74 წანერქ, პასადენას, კალიფორნიას.
ჯუჯა პლანეტა
ჯუჯა პლანეტა — ოერფოშქაშე ასტრონომული რსხუშ გჷნოჩამაშ მეჯინათ რე კოსმოსური ობიექტი  ბჟაშ სისტემას, ნამუთ თე ოთხი კრიტერიუმს ინოხენანი: ტერმინი „ჯუჯა პლანეტა“ მიშიღეს 2006 წანას, მუჭოთ ართ-ართი ნორთი ბჟაშ გორინათ გჷლმაულარი რსხულეფიშ. რსხულეფი, ნამუსჷთ თისხი ძალა უღჷნა, მუჭოთგა თინეფიშ მელე-მოლე გოხოლუ გოწიმინდუანი შხვა რსხულეფშენი, პლანეტეფი ჯოხონა, შხვეფს, ნამუთ ზედმეტო ჭიჭელეფი რენან, ჰიდროსტატური წონასწორობაშონი მითმირჩქინანა, მუჭოთ ბჟაშ სისტემაშ კუნტა რსხულეფი.
იაპონიაშ დინოხოლენი ზუღა
ზოხო რაიონეფს (კამონიშ საროტი) ბორიეფი მალობაშჸურე ძალამ ვაჸინჩიერი რე. თქ ბორიაშ სიჩქარა ოშქაშეთ ონჭუ 4-6 მ/მრ-ს.წყარპიჯიშ შხვა მუნაკვთეფს ბორიეფი შხირას ონჭუნა შტორმულ ნძალას (ბუნგოშ საროტი, ჰონსიუშ წყარპიჯი დო შხვა). თე სეზონს ზუღაშ დიდ ნორთის იფიქსირებუ 2-4, აკან-აკან - 6-12 შტორმული დღა. შტილი ძალამი მერეთ რე. ზარხული ჩხე დო ძალამ ლამე რე. მანგიშ შქა რიცხუეფს ძალიერი მუნაფეფი ფორუნა ცას დო დღა ვენკურს წვემაშ უმუშო. დუმახასიათებელი რე მუნაფილი, ჩხე, წვემამი ამინდეფი სინთიერი დღალეფიშ უმუშო. უჯვეშაში ზონაშ წყარპიჯეფი იზომიერებუ ბრიზით, მარა სერიშ საათეფს რგილი ზუღშ ბრიზი მეთმეჭყორდუ დო ტაროსი ჩხეთ, ლამეთ დო მონკათ გჷნმირთუ.
კინშასა
კინშასა (1966 წანაშახ — ლეოპოლდვილი) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნანანოღა (1960 წანაშე), იდვალუაფუ წყარმალუ კონგოშ წყარპიჯის, კონგოშ რესპუბლიკაშ ნანანოღაშ ბრაზავილიშ ბონო. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 2012 წანას ნოღაშ მახორობა 9 464 000 ადამიერი რდჷნ, ნოღაშ ტერიტორიაშ 60% წჷმორინაფილი რე ოშა-გოშათ დოხორელი ოფუტე აბანეფით, ნამუთ ნოღაშ ადმინისტრაციულ ხურგეფს უხვადუ. ფსქელას დოხორელი ონოღე რაიონეფი ტერიტორიაშ მორჩილ ნორთის იკენა პროვინციაშ ბჟადალშე.
ცხინვალი
2008 წანაშ 8 მარაშინათუთაშე 10 მარაშინათუთაშამო ნოღას მიმალი ოურდუმე ქიმინჯეფიშ დო რუსული არტილერიაშ ურსხებუო დობომბუაშ შედეგო ნოღაქ შანულამო დეღამაკუ.
ხამბჰალია
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჩარლზ ვილსონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:შოტლანდიარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შოტლანდიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1869 კატეგორია:ნაღურა 1959
ლაიშურა
ლაიშურა — წყარმალუ ბაღდათიშ მუნიციპალიტეტის, ხანისწყალიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღჷ მესხეთიშ ქჷნდჷრიშ კართეს, 2220 მ სიმაღალას. სიგირძა 23 კმ, ღანჩოშ ფართობი 117 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიმირჩილე — ზარხულს დო ზოთონჯის, წყარიშ მოლაფა — დამორჩილს, ოშქაშე წანიერი ხარჯი — 3,13 მ3/წმ.
შრი-ლანკაშ პრეზიდენტი
ისტორია
პრეზიდენტიშ პოსტიქ გიჭყჷ 1972 წანას, თიშ უკული, მუთ სირიმავო ბანდარანაიკეშ თარობაშ ინიციატივათ გჷმიბჟინჷ ახალი კონსტიტუციაქ, ნამუშ ჭყანათ გეთუ გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ კონდომინიუმქ დო გეგმიცხადჷ რესპუბლიკათ.
ნანა-გრებიზი
სუბპრეფექტურეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
სლუჩი (უკრაინა)
სლუჩი, ობჟათე სლუჩი (Случ, Случь, Южная Случь, Słucz) რე წყარმალუ უკრაინას, წყარმალუ გორინიშ მარძგვან ნადუ. სლუჩიშ სიგჷნძა რე 451 კმ. ღანჩოშ ფართობი 13,800 კვ.კმ. სლუჩიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ნოვოგრად-ვოლინსკი, ბერეზნო, სარნი.
ბოლივიაშ პრეზიდენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
პრეზიდენტეფი
ჯესი ბაკლეი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირლანდიარი არტისტეფი
როზალინდ ფრანკლინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1920 კატეგორია:ნაღურა 1958
შუმერული ნინა
შუმერული ნინა — შუმერეფიშ ნინა, ნამუშათ იჩიებუდეს ობჟათე მესოპოტამიას ჯვ. წ. IV ვითოშწანურას. დოხოლაფირო ჯვ. წ. XX ოშწანურას შუმერული დოთირუ აკადურ ნინაქ დო თიქ ხვალე ქურუმეფიშ დო სარიტუალო ნინათ დოსქიდჷ. საბოლოოთ შუმერულ ნინაქ ჯვეში წანეფიშეკოროცხუაშ ბოლოს გოქჷრჷ. შუმერეფი ჭარჷნდეს შოლირ თიხას. შუმერეფიშ იეროგლიფეფი მეგჷდჷ ფსალეფს, მუშ გეშათ მენცარეფქ თინეფს ფსალეფიშობური ჭარალუა (ვარა მარჭვალური) გიოდვეს.
ტანზანია
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ნანა-მამბერე
სუბპრეფექტურეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
სალვადორ ედუარდ ლურია
სალვადორ ედუარდ ლურია (ინგლ. Salvador Edward Luria; იტალ. Salvatore Luria; დ. 13 მარაშინათუთა, 1912, ტურინი, იტალია — ღ. 6 ფურთუთა, 1991, ლექსინგტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — იტალიარი-ამერიკალი მიკრობიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (1969).
ხარკივი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხარკივიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი კატეგორია:უკრაინაშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
3022
3022 (ეჩდოჟირი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-2 წანა.
ფინეთიშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული
სქოლიო
*
პო (წყარმალუ)
პო (Po, Padus) — წყარმალუ იტალიას, იჭყაფუ კოტიშ ალპეფს დო ინკათუ ადრიატიკაშ ზუღას. პოშ სიგინძა რე 652 კმ. ღანჩოშ ფართობი 74,000 კვ.კმ. პო გიშმურს როვიგოშ, პიემონტიშ, ლომბარდიაშ დო ვენეტოშ პროვინციეფს დო ნოღეფს ტურინს, კრემონას, პიაჩენცას დო ფერარას. პო იტალიაშ უგინძაშ წყარმალუ რე.
ჭიჭე პლანეტა
ჭიჭე პლანეტა რე ასტრონომიული ობიექტი ნამუთ ბჟას მუკი-მუკი გართანს დო თინა ვართ პლანეტა რე დო ვართ კომეტა. 2006 წანაშახ საირქიანო ასტრონომიული რსხუ გიმირინუანდჷ ტერმინს ჭიჭე პლანეტა, მარა კინ თი წანაშ რეკლასიფიკაციათ ჭიჭე პლანეტეფი დო კომეტეფი გორთეს ჯუჯა პლანეტეფო დო ბჟაშ სისტემაშ მორჩილი რსხულეფო. ჭიჭე პლანეტეფი იკათუანა ასტეროიდეფს, შორიშ ჭიჭე პლანეტეფს (კენტავრეფი, ტრანსნეპტუნური ობიექტეფი), ნამუეფი იდვალუაფუნა კოიპერიშ ორტყაფუს დო მორღვაფილი დისკის. 2021 წანაშ მანგიშ მუნაჩემეფით რჩქინელი რე ყათეცალ 1,086,655 ობიექტი. ჸათავრეშე ნომერელი რე 567,132 ჭიჭე პლანეტა დო 519,523 ვარე ნომერელი.
ერიტრეაშ ნოღეფიშ ერკებული
ერიტრეაშ საართო რუკა
ერიტრეა
რუსთავი 2
ტელეარხი დორსხუაფილი რე 1994 წანას, დო ედუარდ შევარდნაძეშ თარობაშ ოპოზიციური გეზა უკინებჷდჷ. თიმბორჯიშ თარობას ტელეარხიშ კილუაშ მუსხირენი ცადება უღუდჷ, მარა არძა უმოღეთ — ტელეარხი მახორობაშ შანულამი ნორთიშ ხუჯიშ მეჩამათ რგებაფულენდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტელევიზია კატეგორია:კომპანიეფი
ართურ კომპტონი
ართურ კომპტონიქ დებადჷ ოჰაიოშ ნოღა ვუსტერს. გურაფულენდჷ ვუსტერიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1919 წანას კომპტონიქ მიპალუ საირქიანო სტიპენდია დო ოგურაფუშა კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშა მიდართჷ.
ადიჯე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიის მდინარეები
ლენინგრადიშ ოლქი
ოლქის ოორუეშე — კარელია, ოორუე-ბჟადლაშე - ფინეთი, ბჟაეიოლშე — ვოლოგდაშ, ობჟათე-ბჟაეიოლშე— ნოვგოროდიშ დო ობჟათეშე — ფსკოვიშ ოლქეფი ეუხურგანს, ბჟაეიოლშე — ესტონეთი დო ფინეთიშ ჸუჯი. ოლქი ბჟაეიოლი ევროპაშ ვეს იდვალუაფჷ, ნამუთ თარო ვე ტერიტორიეფს იკათუანს, სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 50-150 მეტრი. კლიმატი ატლანტურ-კონტინენტური რე, ზუღაშე მალი ჰეერიშ მასეფიშ გეშა, ზოთინჯი ზჷმიერო რგილი რე, ზარხული — ზჷმიერო ტიბუ, მინშა რგილი.
დონი (წყარმალუ)
დონი (Дон) — წყარმალუ რუსეთის, სიგინძათ მახუთა წყარმალუ ევროპას. დონი იჭყაფუ ნოღა ნოვომოსკოვსკის დო ინაკათუ აზოვიშ ზუღას. დონი გიშმურს ტულაშ ოლქის, ლიპეცკიშ ოლქის, ვორონეჟიშ ოლქის, ვოლგოგრადიშ ოლქის, როსტოვიშ ოლქის დო ნოღეფს: ვორონეჟის დო დონიშ როსტოვს. დონიშ სიგინძა რე 1,870 კმ. აუზიშ ფართი 425,600 კვ.კმ.