cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თანაფაშ კოკი
ეკოლოგია
ლაპერუზიშ ექსპედიციაშ მაიორი როლენი ჭარჷნს: „შქჷრენშე დაღამაკებული ადამიერეფიშ მანგიორო, ჩქიმ თოლიშ წოხოლე გვალო შხვა სურათიქ გეგნიფაჩჷ — დიდი მუდანობაშ მახორობა, ნამუთ გჷშეგორუდუ უმოსი სისქვამეთ, ვინდარო შხვა ნამთინ კოკის. ნერჩი, გვალო ჭიჭე მუშობაშ უკულ ხოლო ირზენდჷ მახორობაშ ეჯუმალაშ საშუალებას, დოვლათი მიშჷ თიშ უმოსი, მუთ რდჷ ოხვილური კოკიშ მახორუეფშო“.
მითოლოგია
არძაშე თარი მითოლოგიური პერსონაჟეფი რენა:
მოაი (ნოჭახნაკუეფი)
მინი|250პქ|ტუკუტური — ვანაფერი, ბირგულდოშქუმალირი ბჟაკეამი მოაი ქუაშ ქვერსემი ნოჭახნაკუეფი (მოაი), ნამუეფიშ ჭყოლოფათ თანაფაშ კოკი მოსოფელს რე ჩინებული, ახ. წ. 1100-1680 წანეფს ეიოგეს. გვალო რენჯი 887 მონოლითური ქუაშ ნოჭახნაკუ ათეჟამო დვალირი რე მუჭოთ კოკის, თაშნეშე თიშე დოშორაფილ მუზეუმეფს. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ნოჭახნაკუს ფშხირას მიშინუანა, მუჭოთ „თანაფაშ კოკიშ დუდეფი“, თინეფი ედომუშამ ასაგასას წჷმარინუანა. კანკალე ნოჭახნაკუს მინდორს აფუ ბირგული დოშქუმალირი, ხელეფი ქვარაშა აფუ გენწყილი. მიმაცაცუ ნერჩეფიშ გეშა, კანკალე ნოჭახნაკუ კჷსერშახ დიხას რე ინოციკაფილი.
დახე არძა მოაი (95%) ეშაკვათილი შხვადოშხვანერო, დოპრესილი, ეფას დამუშებადი გოსკენჩერაფილი ვულკანური ფრაველიშე, ვარა ტუფიშე, ნამუეფსჷთ ხვალე აკა ართ აბანს, შქჷრატილ ვულკან რანო-რარაკუს მიპალუანდეს. თაქიანეფი, ნამუეფით თინეფს ჭახნაკანდეს, გჷმირინუანდეს ხვალე ქუაშ ანჯარეფს, უმოსო ბაზალტიშის, ნამუთ კოკის დიდი მუდანობათ რე. მუჟამსჷთ ანჯარეფი დირგალუდუ, თინეფს ახალშო ულასჷრანდეს პიჯის. ეშაკვათუაშ დოჭყაფაშ წოხლე, ვულკანურ ქუას წყარს ორტუანდეს, მუსჷთ სამუშაშ პროცესის პერიოდულო კინე ორტუანდეს. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ართ დო კინ თი ბორჯის შხვადოშხვანერ ნოჭახნაკუეფშე ბრელი ბუნა მუშენდჷ, 5-6 კოჩამი ბუნა ართი მოაიშ ოხაზჷრაფალო დოხოლაფირო ართი წანას ოხვილჷდჷ. ირი ნოჭახნაკუ საგვარეულოშ ღურელ მამართვალს წჷმარინუანდჷ.
აჰუ
აჰუეფი უმოსო წყარპიჯეფს რე ინორანწკილი, ტერევაკაშ გვალაშ ბჟადალ კართეეფს დო რანო-კაუშ დო პოიკეშ სუკეფიშ მოხ. ართი აჰუ ნოჭახნაკუეფწკჷმა ართო 1880-იან წანეფს ეჭარილი რდჷ რანო-კაუწკჷმა დვალირ კჷრდეეეფს, მარა კატერინ რუტლეჯიშ ექსპედიციაშახ თიქ წყარპიჯიშა გალენწყუ.
მოსოფელიშ ჩუპა
მინი|300პქ|„მოსოფელიშ ჩუპა“ ანაკენაშ პლაჟიშ გოხოლუას, აჰუ ტე პიტო კლურაშ ხასჷლას იდვალუაფუ ურჩქვანჷ ქუაშ ძეგლი, ნამუთ წჷმარინუანს წყარშე შჷრილ პლაჟიშ ქუას, მუში მაგურიშა თაშნეშე მეგორაფილი რე ახალ ზელანდიას. მუჭოთ ამდღა თაქიანეფი რაგადანა, ცენტრალური კვარკვალია ქუა ჰოტუ მატუაქ მიღჷ მუში შურობუმუშე. გეოლოგეფს მიორჩქჷნა, ნამდა ქუა აბანობური გორჩქინაშ რე, მუთ თაშნეშე მეურე ორდოულ ზეპირ გინოჩამეფს. თე გინოჩამფიშ მეჯინათ, თე კჷრდე დარცხუ კლანქ, ნამუთ თის თანჯაშ ეიოღანკალო გჷმირინუანდჷ. უკულიანშო თინა მუნეფს ოორუეშ კლანეფიშ აკოშქუმალა მირუქ მიდუღუ, ნამუეფქჷთ თინა ტე პიტო კურაშა მიდეღეს, მუჭოთ ლჷმაშ ბორჯის აშნაჸათემი ნორჩვი. თი ფაქტი, ნამდა ქუა რე დიდი დო ორთაშურო კვარკვალია, მიოწურუანს, ნამდა თინა „მანაშ“ ფუნქციეფით რდჷ დოხარგელი დო გჷმირინუაფუდუ, მუჭოთ თილისმა. „ჩუპა“ ქუა იკათუანს რკინას დო გაჩქჷ მაგნიტური მეზინდილობა.
პეტროგლიფეფი
პეტროგლიფეფი ქუას ეშაკვათილ სურათეფს ჯოხო. თანაფაშ კოკის თინეფიშ ართ-ართი უდიდარაში კოლექცია აპალუ თელი პოლინეზიაშ მასშტაბით. კატალოგიშა მიშაღალირი რე დოხოლაფირო 1 000 აბანიშ 4 000-შ უმოსი პეტროგლიფი. ნოღაზეფს დო სურათეფს ქუას მიარე ბაძაძით ეშმაკვათჷნდეს, თენეფ შქას რე: აკუქიმინჷდესკო ტოტემეფი, დოუშანჷდესჷკო ტერიტორია, ვარა უღურალო გუშქვაფუდესჷკო პიროვნება, ვარა მუთუნი მოლინა. კოკის პეტროგლიფეფიშ გჷშაკერძაფილი თემეფიშ სიშხირაშ გოშხვანაფილი ვარიაციეფი რე, ნამუეფით უმეტაშო ადამიერი-მაფურინჯეშ თემატიკაშა რე ღოლამირი დო აკოკათინელი რე ორონგოს. შხვა თემატიკეფს შქას რე ზუღაშ კუეფი, კომარი (ოსურიშ გალეიანი სასქესო ორგანოეფი) დო მაკემაკე — ადამიერი-მაფურინჯეშ კულტიშ უმაღალაში ღორონთი.
ჯას ეშაკვათუა
მინი|120პქ|ვატიპური ბურწემიშობური სტატუეტი მინი|100პქ|მარცხნივ|დაღარი სტატუეტი XVIII-XIX ოშწანურეფს თანაფაშ კოკის ჯა-მოღე დიდი ვანაფერობა რდჷ, მარა ჯას ეშაკვათილ მაღალ დონეშ ორნამენტეფქ კოკიშე იშენ ქუმოხვადეს მოსოფელიშ შხვადოშხვა მუზეუმეფს. თენეფ შქას გჷშაკერძაფილეფი რე:
დემოგრაფიული ისტორია
1982 წანას კოკიშ მახორობა 1 936 ადამიერს აკმადგინანდჷ. უკულიან ეჭარუას მახორობაშ მოძინა გოპიჯალაფირი რდჷ კონტინენტური ჩილეშე ევროპული დო კასტისური ბადებაშ კათაშ გინოხორაფათ. ეკაშანალი რე, ნამდა თინეფიშ უმეტაშობა ნორთიქ აბანობურეფშე იქორწინჷ. თე ბორჯიშო, მახორობაშ დოხოლაფირო 70% აბანობური რდჷ. ევროპალეფიშ მოულაშა, კოკიშ მახორობა ოეგებიეთ 7 000-17 000 ადამიერს აკმადგინანდჷ. კოკიშ ისტორიას მახორობაშ არძაშე დაბალ მაძირაფალქ 1877 წანას დეფიქსირჷ — 111 ადამიერი, ნამუეფშეთ გამნარყეფი ხვალე 36-ს ჸუნდუ. ამდღარშო, რაპანუიშ არძა აბანობურს დუდი ზუსტას თი 36 ადამიერიშ გამნარყო მოირჩქჷ.
ნინა
კოკიშ ოფიციალური ნინა რე ესპანური, მარა ირდღალურ რინას მახორობა უმოსო გჷმირინუანს რაპანუის — ბჟაეიოლ პოლინეზიური ნინაშ ართ-ართ დიალექტის.
ადმინისტრაცია დო სამართალებური სტატუსი
ხუან-ფერნანდესიშ კოკეფწკჷმა ართო, თანაფაშ კოკის უღუ სუი გენერისი (ლათ. sui generis) ოკონსტიტუციე სტატუსი — „ჩილეშ სპეციალური ტეროტორია“, მუქჷთ თინეფს 2007 წანას მიაჩეს. თეშ უმკუჯინუო, ოკონსტიტუციე თირაფაშ თე ოკითხუეშა მეძღვინილი დუდი ამდღა ხოლო განსჯაშ საგანი რე, მუშ გეშათ კოკი კინე სქჷდუ მუჭოთ ვალპარაისოშ რეგიონიშ ართ-ართი პროვინცია; უღუ ხვალე ართი კომუნა. თეშ მოხ, არძა შხვა ჩილეშ პროვინციას ართიშ უმოსი კომუნა გაჩქჷ. პროვინციასჷთ დო კომუნასჷთ ჩილეს Isla de Pascua-ს უძახჷნა დო თინა იკათუანს მუჭოთ ედომუშამო კოკის, თეშით გოხოლუას დვალირ ჭიჭე კოკეფს დო კჷრდეეფს, თაშნეშე 380 კმ-ით ბჟაეიოლშე დვალირ კოკი სალა-ი-გომესის.
ინფრასტრუქტურა
ჰანგა-როაშ სკოლას განათლებაშ მეღება შილებე პრუებლაშ დონეშა, მუთ ფრანგული ბაკალავრიატიშ ექვივალენტური რე. პროფესიული დო უმაღალაში განათლებაშ მეღებაშ აკა შარა რე ოგურაფუშა კონტინენტშა ულა. თაქნე ეიოღანკალი რე, ნამდა იუნესკო ხუჯის უკინანს ჟირნინამ გურაფას, მუჭოთესპანურო, თეში რაპანუიშა. ომედიცინე სერვისი თიშე ბრელით უჯგუში რე, ვინდარო ჩილეშ შხვა მოშორაფილ ტერიტორიეფს. ჭიჭე ოლეხეს ჸუნსუ ექიმი, სტომატოლოგი დო მედდა. თაშნეშე მოქმენდალენს სასწრაფო მოხვარაშ სერვისი.
1970-იან წანეფშე გეუჯგუშუ შხვა ინფრასტრუქტურაქ ხოლო, თიშნერეფქ, მუჭომეფით რე ეკლესია, ფოსტა, ობანკე მოინალეობა, აფთიაქეფი, ჭიჭე მაღაზიეფი, სუპერმარკეტი, ბარეფი დო რესტორანეფი, მუქჷთ უმოსო ტურისტეფიშ მოთხუალეფიშ დობაღინაფაშ ღანკით მოხვადჷ. თაქნე შელებუანი რე ხოლო შხვა მოინალეობეფი, მაგალითო ტელეფონი დო ინტერნეტი. მარდუ თაობეფშო ეიოგეს სერიშ კლუბი.
ელვაშიშ ჯიხაზურგა
2012 წანას იუნესკოქ ჯიხაზურგა ნოღა ელვაშიწკჷმა ართო მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
ბანძა
მაართათ მოშინაფილიე 1699–1740 წანეფს ოდიშის, (სამარგალოს) რუსეთიშ ჸენჯალაშ ეჭარილობას. 1658 წანას ბანძაშ ელჷ-მოლს იმართჷ ლჷმაქ იმერეთიშ მაფაშ დო გურია–სამარგალოშ თარეფს შქას. ვახუშტი ბატონიშვილს მოშინაფილი აფჷ "ბანძა და ციხე კეთილშენი". 1797 წანას აკოდგინელი ბჟადალუ საქორთუოშ რუკას მეღანკილიე "ბანძა–ფაღაოშ დოხორე".
დროტნინგჰოლმი
ისტორია
XVI ოშწანურას შვედეთიშ მაფა იუჰან III-ქ კოკი ლოვიონს მუში ჩილი კატერინა იაგელონკაშო დოკიდჷ ჯიხაზურგა. 1662 წანას დროტნინგჰოლმიქ დიჭუ. ართი წანაშ დუდის დიაფალ ჰედვიგა ელეონორაქ რეკონსტრუქცია გინოჭყვიდჷ დო ახალი დოხორეშ დოკიდუა ზოჯჷ.
UTC+05:45
450px|right|thumb| UTC+05:45 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: ყვინთელო — ზონა UTC+5:45 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
გლადიატორი (2000 წანაშ ფილმი)
სიუჟეტი
ფილმი მაქსიმუსიშ მაჸალე გლადიატორიშ ზიტყვეფით ითებუ „ჩქი კინ ქეშეფხვადუთ, ჩქიმ მაჸალე, მარა ასე ვარ..."
ჯილდოეფი
ორქოშ გლობუსი
აბელ დე პუჟოლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი
ჰაგე გეინგობი
ჰაგე გოტფრიდ გეინგობი (Hage Gottfried Geingob დ. 3 მარაშინათუთა 1941, ოჩივარონგო) — ნამიბიარი პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე. ნამიბიაშ გჷშაგორილი პრეზიდენტი, ჟირშა უკებუდჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. ნამიბიაშ 2014 წანაშ საპრეზიდენტო გჷშაგორუეფს რდჷ პარტია სვაპო-შ საპრეზიდენტო კანდიდატი.
ნინო ქათამაძე
ნინო ქათამაძე (დ. 21 მარაშინათუთა, 1972, ბობოყვათი) — ქორთუ მობირე დო ჯაზ მუსიკოსი.
მარაშინათუთა
მარაშინათუთა, არგუსო (ლათ. Augustus) — გრიგორიანული კალენდარიშ მაბრუო თუთა. მარაშნათუთას 31 დღა რე.
ედვარდ დონალ ტომასი
ედვარდ დონალ ტომასი (ინგლ. Edward Donnall "Don" Thomas; დ. 15 მელახი, 1920, მარტი, ტეხასი, ააშ — ღ. 20 გჷმათუთა, 2012, სიეტლი, ვაშინგტონიშ შტატი, ააშ) — ამერიკალი ექიმი, ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი ემერიტუსი, 1990 წანას ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ჯოზეფ მიურეიწკჷმა ართო). ტომასიქ, მუშ ოსური, ჰემატოლოგი დოთი ტომასიწკჷმა ართო, დარსხუ ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ მეთოდი, ლეიკემიაშ კურნალობაშო.
პერსონალური რინა
ედვარდ დონალ ტომასიშ ოსური რდჷ დოროთი (დოთი) მარტინ ტომასი, ჰემატოლოგი. ჸუნდეს სუმი სკუა. დოთი ტომასი მუშ ქომონჯიშ ექსპერიმენტეფს მონაწილენდჷ დო მიშეღჷ დიდი თია ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ დორსხუაფაშა. ჯორჯ სანტოსიქ, გიშარჩქინელ ტრანსპლანტოლოგიქ თქუ ნამდა ედვარდ დონალ ტომასი ქო რე ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ მუმა და, დოროთი თე პროცედურაშ დიდა რე. ედვარდ დონალ ტომასიქ ღურუ 2012 წანაშ 20 გჷმათუთას, გურიშ ლახალათ. დოროთი (დოთი) ტომასიქ ღურუ 2015 წანაშ 9 ღურთუთას.
ინსიუ
ნონოღუს მეგორაფილი რე ორაკულიშ ძვალეფს კეთებულ ჩინურ მიკნაჭარეფშა.
ჯვ. წ. 438
ნაღურა
კატეგორია:
უეინ რუნი
უეინ მარკ რუნი (Wayne Rooney; დ. 24 გიმათუთა, 1985, ლივერპული, გოართიანაფილი ომაფე) — ინგლისარი მობურთე, პრემიერ ლიგაშ კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ დო ინგლისიშ ერუანული ნაკორობაში გემანთხაფალი. რე ინგლისიშ ნაკორობაშ არძა ბორჯიში საუჯგუშო ბომბარდირი. რუნის ორხველჷ ინგლისიშ პრემიერლიგაში რეკორდი — ართი კლუბიშ აკოდგინალას მითოღალირი არძაშე უმოსი გოლი: თიქი „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ ოსარეთ პრემიერლიგას 176 გოლი გემთიღჷ.
იჩოკაშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
UTC+13:45
ზარხულს ობჟათე გვერდოსფეროს (გჷმათუთა-მელახი)
(ნორთის):
მიკროსკოპი
სქოლიო
კატეგორია:ომენცარე ხეჭკუდეფი კატეგორია:მიკროსკოპეფი კატეგორია:ოპტიკური სისტემეფი
ლიუე-კალელიშ ერუანული პარკი
ლიუე-კალელიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Lihué Calel) — ერუანული პარკი არგენტინას, ლა-პამპაშ პროვინციაშ ლიუე-კალელიშ დეპარტამენტის. ფართობი 99 კმ². პარკიქ დირსხუ 1977 წანას.
აზია
აზია — მოსოფელიშ არძაშე უმოსი კაბეტი ნორთი. ევროპაწკჷმა ართო აკმადგინანს ევრაზიაშ კონტინენტის.
რელიეფი
კატეგორია:აზია
სამესხიო
სამესხიო — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ) ძგალეფს, ზუღაშ დონეშე 150 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 9 კილომეტრით, ჯვარშე 20 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 333 კოჩი.
13 მანგი
13 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 164-ა დღა (ნარკი წანეფს — 165-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ანუკეტი
ლიტერატურა
კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია კატეგორია:ეგვიპტური ოხვამერეფი
კახა ოქრიაშვილი
კახა ოქრიაშვილი (დ. 21 მელახი, 1966, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი ასეშა 2004.
არხო ბჟაეიოლი
მინი|300px|არხო ბჟაეიოლიშ ფიზიკური რუკა 300პქ|thumb|{{legend|#008000|ალმახანური არქეოლოგიური დო ისტორიული რსხუ არხო ბჟაეიოლწკჷმა}}{{legend|#5FD35F|უმოსი ფართო არხო ბჟაეიოლი}} მინი|300პქ|ოსმალეთიშ იმპერია. არხო ბჟაეიოლი მინი|300პქ|ოსმალეთიშ პორტა. სუმარობაშ ცერემონია. ნახანტუ არხო ბჟაეიოლი — (الشرق الاوسط,, Մերձավոր Արևելք, Yakın Doğu, Yaxın Şərq, המזרח הקרוב, ახლო აღმოსავლეთი, Æввахс Хурыскӕсӕн) ტერმინი, ნამუსთ შხირას არქეოლოგეფი დო ისტორიკოსეფი გჷმირინუანან, ბოლო ბორჯის ჟურნალისტეფი დო კომენტატორეფი ხოლო, დო მიოწურუანს რეგიონს, ნამუთ იკენს ალმახანური ისრაელს, პალესტინაშ ტერიტორიეფს, იორდანიას, სირიასა დო ლიბანს, თაშნეშე მორჩილ აზიას (ალმახ. თურქეთი), მესოპოტამიას (ერაყი დო ბჟაეი. სირია) დო ირანიშ პლატოს (ირანი, ავღანეთი დო ბჟად. პაკისტანი). ალტერნატიულო თაშნეშე არსებენს ტერმინი შქა ბჟაეიოლი, ნამუსჷთ უმოსი მერკეთ გოთანჯილი ხურგეფი უღუ დო თეშ გეშა არქეოლოგეფიშ დო ისტორიკოსეფშე მერკეთ გჷმირინუაფუ. ხოლო ართი ალტერნატიული, ვა-ევროცენტრისტული ტერმინი, ნამუთ ბოლო ბორჯის გორჩქინდჷნ რე „ობჟათე-ბჟადალი აზია“, მარა თენა დიოდღარო ვართფერი პოპულარული რე.
ლუი-ფელიქს ამელი
ლუი-ფელიქს ამელი (Louis-Félix Amiel; დ. 3 მელახი, 1802, კასტელნოდარი, ლანგედოკი-რუსილონი — ღ. 4 ფურთუთა, 1864, ჟუანვილ-დე-პონი, ილ-დე ფრანსი) — XIX ოშწანურაშ ფრანგი ხანტუ-აკადემისტი, პორტრეტისტი, ისტორიული ფერჭარუაშ მოხელე.
ინდონეზიაშ პროვინციეფი
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
პრედელტიშ ერუანული პარკი
პრედელტიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Predelta) — ერუანული პარკი არგენტინას, ენტრე-რიოსიშ პროვინციას. იდვალუაფუ არგენტინაშ მესოპოტამიას, ნოღა დიამანტეშ გოხოლუას, წყარმალუ პარანაშ დელტაშ გოგინძორაფაწკჷმა. ფართობი 24.58 კმ². დირსხუ 1992 წანას, პარანაშ ჟიმოლენი დელტაშ დო კოკიშ ეკორეგიონიშ თხილუაშ ღანკით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ფრანს ემილ სილანპაა
ნაჭარეფი
კატეგორია:ფინარეფი კატეგორია:ფინარი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ფინარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1888 კატეგორია:ნაღურა 1964
ბორჯომი
ბორჯომი — ნოღა-კურორტი საქორთუოს, სამცხე-ჯავახეთიშ აკანს, ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 10 546 (2014 წ.). ბორჯომი ჩინებული რე მინერალური წყარი ბორჯომით.
UTC+12:00
UTC+12:00 — ოსაათე ორტყაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფშო დო ტერიტორიეფშო:
ჯესი ლინგარდი
ჯესი ელის ლინგარდი (დ. 15 ქირსეთუთა, 1992) — ინგლისარი მობურთე, ინგლისიშ პრემიერლიგაშ კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ ოშქაშემათხილე.
გოდერძი ჩოხელი
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:ქორთუ კინორეჟისორფი კატეგორია:ქორთუ სცენარისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნაღურა 2007
ქორთუეფი
ქორთუეფი — ერი, ეთნიკური ბუნა (ეთნოსი), კავკაციაშ აბორიგენი (ავტოქთონი) მახორობა. მუდანობა რე 7 200 000-იშ უმოსი. აკმადგინანა საქორთუოშ მახორობაშ 83,8%-ს (მეხოლაფირო 4 000 000). თეშ მოხ, 157 803 კოჩი ოხორანს რუსეთიშ ფედერაციას, 3 მილიონიშ უმოსი ოხორანს თურქეთის, ისტორიულ ქორთულ ტერიტორიეფს (ტაო-კლარჯეთი, არტაანი (ამდღარი არდაგანი). ქორთული ერუანული იდენტობა უღუ ლაზეფიშ ართ ნორთის, უმოსო ოფუტე სარფიშ მახორუეფს (აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, მეხოლაფირო 300 000 ირანს (ფერეიდუნ შაჰრი, ნეჯაფ აბადი, რაჰშათ აბადი, ორჯი მაჰალე, თავრიზი, თეირანი, შირაზი, თაქ ქორთუეფი გინახორეს XVII—XVIII ოშწანურეფს), მეხოლაფირო 150 000 ავღანეთის (ქორთუეფი თაქ ხოლო XVII—XVIII ოშწანურეფს გინახორეს), 50.000-შ უმოსი აზერბაიჯანს, (ისტორიულ ქორთული ოლქი ჰერეთი, ამდღარი კახიშ, ზაქათალაშ დო ბელაქანიშ რაიონეფს), მეხოლაფირო 50.000 უკრაინას, 200.000-შახ ააშ-ს დო ევროპაშ შხვადოშხვა ქიანეფს (უმოსო გერმანიას, საფრანგეთის, ნიდერლანდეფს, ბელგიას დო შხვა ქიანეფს). კანადაშ ერუანული სტატისტიკაშ ოაგენტეშ მეჯინათ, კანადას 2190-იშ უმოსი ქორთუ რე.
ქორთუეფი გაჯინალო იხასიათებუნა, მუჭოთ ოშქარშე მაღალეფი, ბონი ეგაფილობათ. ბჟადაალ საქორთუოშ ეთნიკური ქორთული მახორობაშ დიდი ნორთი ოშქარშე უმოსი ღილე ფერიშ თუმათ დო ღილე ფერიშ თოლეფით რე გჷშაგორილი, ბჟაეიოლ საქორთუოშ რზენიშ დო ობჟათეშ ქორთუეფი უმოსი დაბალეფი რენა, ოშქარშე უმოს რუმე ფერიშ თუმათ დო ოშქარშე უმოს რუმე თოლეფით გჷშეგორუნა.
იონიაშ ზუღა
სქოლიო
კატეგორია:იონიაშ ზუღაა კატეგორია:ზუღეფი სქირონაშქა ზუღას კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
ჯვ. წ. 447
ნაღურა
კატეგორია:
ბანგლადეში
{{ქიანა| Gôno Projātontrī Bānglādesh ჩიტაგონგი }} ბანგლადეში (ბენგ. বাংলাদেশ), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ბანგლადეშიშ ოკათე რესპუბლიკა (ბენგ. গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) — სახენწჷფო ობჟათე აზიას. ქიანაშ მახორობა, 2010 წანაშ ეჭარუათ, 142 მილიონ ადამიერშე მეტი აკადგინჷ, ტერიტორია — 144 000 კმ². მახორობაშ მუდანობათ მოსოფელს 8-ო აბანს იკენს დო ტერიტორიათ 92-ა აბანსიე.
კაპანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:სიუნიქიშ პროვინცია
რომალეფი
რომარეფი — კათა, დუდშე რომიშ მენოღალეფი. უმოს გვიანშო თე ჯოხოეფით გოართოიანაფილეფი რდეს ედომუშამო ასიმილირებული იტალიური მუმალობაშ რომიშ მენოღალეფი. რომალეფშა მიშმეშეს ლათინეფი, საბინარეფი, ეტრუსკეფი დო შხვა.
ჯვ. წ. 448
ნაღურა
კატეგორია:
ნოელ-კემპფ-მერკადოშ ერუანული პარკი
ნოელ-კემპფ-მერკადოშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Noel Kempff Mercado) — ერუანული პარკი ბოლივიას, სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, ბრაზილიაშ სანძღოწკჷმა. დირსხუ 1979 წანაშ 28 მანგის. ერუანული პარკიშ ფართობი რე 15,234 კმ.² პარკის აფხვადუნა ფლორაშ 4 000 გვარობაშ წჷმმარინაფალი, ჩხოლეფიშ 130, მაფურინჯეფიშ 617 დო ხოხუეფიშ – 74 გვარობა.
საფრანგეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
რესურსეფი ინტერნეტის
* საფრანგეთი
ანტიგუა დო ბარბუდა
ანტიგუა დო ბარბუდა (ინგლ. Antigua and Barbuda), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ანტიგუა დო ბარბუდა — სახენწჷფო იდვალუაფუ კინე მუშ ჯოხოდვალაშ კოკეფს დო კოკი რედონდას, ანტილიაშ ჭიჭე კოკეფიშ ბუნას (კარიბიშ ზუღა).
წორომაჸალობაშ დო ამერიკული სახენწჷფოეფიშ ორგანიზაციაშ მაკათური ქიანა რე.
გეოგრაფია
ქიანაშ ლანდშაფტი უმენტაშო რზენეფს უკინებჷ. ანტიგუაშ არძაშე უმაღალაში კონკა — ბოგიშ ქჷნდჷრიე (402 მ). ბარბუდაშ უმაღალაში კონკა — 32 მ.
კოკეფს უმენტაშო ტიბუ ტროპიკული კლიმატი რე. არძაშე უჯგუში ტაროსეფიე — გერგობათუთაშ ბოლოშე მესიშ დაჭყაფუშა.
ორთა
კოკი ანტიგუა ქჷნდჷრამიე, არძაშე უმაღალაში 402 მ (გვალა ბოგი), ბარბუდაშ მარჯანიშ კოკის ლაკადური რელიეფი უღუ. ვულკანური კოკი რედონდა ვადოხორინელიე. კლიმატი ტროპიკული პასატური, ჩხე. ლენჭყამი სეზონი მესიშ დაჭყაფუშე — გერგობათუთაშ ბოლოშა რე. დამორჩილშო დჷმახასიათაფალიე ქარბორიეფი. ქიანას წყარმალუშ რშვილეფი ვარე, ნამუთ ოშუმალი წყარიშ პრობლემაშ სამანჯელიე. კოკეფიშ ჩხოლარეფიშ ორენი უმენტაშო წჷმორინაფილიე დიდარი ორნიტოფაუნათ, წყარპიჯეფიშ ელმოლჷს რე მარჯანიშ რაქეფი.
ეკონომიკა
ოერეფშქაშე ორგანიზაცია აკრ-შ ქინეფიშ მაკათურიე.
ნინა
ინგლისური ქიანაშ ოფიციალური ნინა რე, მარა მიარე აბანური მახორუ ანტიგუურ კრეოლურ ნინაშა იჩიებუ. ბარბუდული აქცენტი ჭიჭეთ შხვნაერიე ანტიგუურ აქცენტიშე.
სრინივასა რამანუჯანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოარეფი კატეგორია:ინდოარი მათემატიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1887 კატეგორია:ნაღურა 1920
რობერტ ნოისი
რობერტ ნოისი გურაფულენდჷ გრინელიშ კოლეჯის, აიოვას დო უკულ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი ფიზიკას, 1953 წანას. 1953 წანას ნოისიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ინჟინერო Philco-შ კორპორაციას. 1956 წანას ნოისიქ კომპანია ქიდიტუ დო გეგნორთჷ Shockley Semiconductor Laboratory-შა, სოდეთ ტრანზისტორიშ გჷმმაგონებელი უილიამ ბრედფორდ შოკლიწკჷმა მუშენდჷ. მალას ნოისიქ შოკლიშ ლაბორატორია ქიდიტუ დო კოლეგეფწკჷმა ართო დარსხუ კორპორაცია Fairchild Semiconductor 1957 წანას. 1968 წანას ნოისიქ დო გორდონ მურიქ დარსხუეს კომპანია Intel.
ლულეელვენი
XIX-XX ოშწანურეფიშ მალობას, წყარმალუს გინმიშ მათხილუ ღოზი დიო რუსეთიშ იმპერიაშე, უკული სხუნუეფიშ რსხუშე მუშაჭკირუეფშე ოთხილარო. დახე ედომუშამ სიგინძას ასქილადირი რე ფართო ოფორტიფიკაციე ნოგაფეფი, ნამუეფით, ბოდენიშ ჯიხასიმანგარათ ითებუ ნოღა ბოდენწკჷმა. თე სიმანგარეფიშ დო ბუნკერეფიშ უმეტაშობა ამდღა ვა გჷმირინუაფუ.
ნახიჩევანიშ ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
გიშმეშქუმალუდჷ რესპუბლიკური გაზეთი „შარგ გაპისი“ (აზერბაიჯანულ ნინაშა) დო „სხუნუეფიშ ნახიჩევანი“ (რუსულ ნინაშა).
ლა-ასუნტაშ მუნიციპალიტეტი
ლა-ასუნტაშ მუნიციპალიტეტი (La Asunta) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ სუდ-იუნგასიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 25 055 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 828 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ადამიერიშ ნებეფიშ არძაშოული დეკლარაცია
დეკლარაციაშ მეღებაშ დღა - 10 ქირსეთუთა - ადამიერიშ ნებეფიშ დღათ რე გჷმოცახდაფილი დო ეიშანუაფუ ოერეფოშქაშე მასშტაბით.
ატალაია (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ლახაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ჯვ. წ. 451
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 451 წანა.
სორბული ნინეფი
სორბული ნინეფი (Serbsce, Serbski) — ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ სლავური ნინეფიშ ნოჸელაშ ნინეფი. სორბული ნინეფი რე სორბეფიშ ოდაბადური ნინა. გოფაჩილი რე ბჟაეიოლ გერმანიაშ ლუჟიცაშ რეგიონს. ისტორიულო თაშნეშე ჩინებული რე, მუჭოთ ვენდური დო ლუჟიცური ნინეფი. თინეფიშ კოლექტიური კოდი ISO 639-2 რე wen. სორბული ნინეფი ხოლოს რენა პოლონურ, ქაშუბურ, ჩეხურ დო სლოვაკურ ნინეფწკჷმა.
დიტერ ბოლენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი მუსიკოსეფი კატეგორია:გერმანალი მობირეეფი კატეგორია:გერმანალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954
ჯვ. წ. 1058
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1058 წანა.
ზედა ეწერი (რუხწყარი)
ზედა ეწერი (რუხწყარი) — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ზუგდიდი–ჯვარიშ დინახლენსახენწჷფობური შანულობაშ ოავტომობილე შარას. წყარმალუ ინგირწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 200 მეტრა, ზუგდიდიშე 11 კმ.2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1557 ადამიერი.
ლეთა (წყარმალუ)
მეურს 18 კილომეტრით ბჟადალშე ვულკან კატამაიშე ვით ვითოშ კუმაშ ლეხერს. 1917 წანას რობერტ ფ. გრიგსონქ (Robert F. Griggs) ჯოხო გიოდვუ, ნაციონალურ გეოგრაფიულ კათუაშ, ააშ-იშ, ართ-ართი ექსპედიციაშ ბორჯის ჯვეშბერძენული მითოლოგიური წყარმალუშ პატიშოჩამალო.
ენდრიუ გარფილდი
ენდრიუ რასელ გარფილდი (Andrew Russell Garfield; დ. 20 მარაშინათუთა, 1983, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკალ-ბრიტანალი არტისტი. 2010 წანას ილაჸაფჷ ედუარდ სავერინიშ როლი ფილმის სოციალური რშვილი, 2012 დო 2014 წანეფს ასახიერჷ პიტერ პარკერი/ბორბოლია-კოჩი ფილმეფს მერეთი ბორბოლია კოჩი (2012) დო მერეთი ბორბოლია კოჩი 2 (2014).
ვალერიან ქანთარია
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუ აგრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ნაღურა 1973
ჯვ. წ. 453
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 453 წანა.
სპარსული ნინა
სპარსული ნინა (ახალსპარსული ნინა, ფარსი, زبان فارسی  [zæ'bɒːne fɒːr’siː]) — ინდოევრპული ნინეფიშ ფანიაშ ირანული ბუნაშ ნინა, ნამუსჷთ დიდარი მიარეოშწანურამი სალიტერატურო ტრადიცია უღუ, ნამუთ იკათუანს მოსოფელიშ ლიტერატურაშ აღიარაფილ შედევრეფს. ნინაქ გიჭყჷ მუჭოთ ოშქაშესპარსული ნინაშ გოგჷნძარაფაქ ირანიშ ისლამიზაციაშ ეპოქას, არაბული ეჭოფუეფიშ უკული დო დიდი გოლინა იღვენუ არაბულ ნინაქ.
სპარსული ნინა, კინე ფარსი — სპარსალეფიშ ნინა. სპარსულწკჷმა ძალამი არხოს რე დარი ანუ ქაბულიშ სპარსული ნინა. თინეფს შქას გიშაკერძაფა ვართფერი შანულამი რე, ლექსიკაშ დონეს. სპარსულიშ დიალექტშა რაგადანა ტაჯიკეფი ხოლო (ქძ. ტაჯიკური ნინა დო დარი). ნინა გჷმირინუანს სპარსულ ჭარალუას, ნამუთ არაბულ ჭარალუაშა რე გერსხილი.
ლიკომა-პამპაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ვენერა (პლანეტა)
ვენერაშ ჯოხოგიორთაშე "ვენერიული" რე, მორო თიში თენერი ფორმათ გჷმორინაფაშე დუც იკჷნენა, თე ზიტყვაშ ალმახანურ ტერმინოლოგიას სქესობური შარათ გინმადვალუ ლახალაწკჷმა ასოციაციაშ გეშა. თეშ მანგიორ ნამთინე ასტრონომი ირინუანს ჯოხოგიორთაშეს "სითერიული", ნამუთ მუთმურს "სითერეა"-შე, ჯვეშ ბერძენულ მითოლოგიას აფროდიტეშ ალტერნატიული ჯოხო.
ჯვ. წ. 455
ნაღურა
კატეგორია:
იავა
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიაშ კოკეფი
სან-ხუანი (პუერტო-რიკო)
ასე სან-ხუანს რე პუეტო-რიკოშ არძაშე შანულამი ონიშოლი. ნოღა კოკიშ წარმებაშ, ფინანსური, კულტურული დო ტურისტული ცენტრი რე. თაქ რე ნანანოღაშ სტატისტიკური ფართი, თინეფს შქას, სან-ხუანი დო მუნიციპალიტეტეფი: ბაიამონი, გუაინაბო, კატანო, კანოვანასი, კაგუასი, თოა-ალტა, თოა-ბაჯა, კაროლინა დო ტრუხილო-ალტა. თაქ ოხორანს დოხოლაფირო 2 მილიონი მენოღალე, ნამუთ პუერტო-რიკოშ მახორობაშ დახე გვერდის აკმადგინანს. სან-ხუანი მიარე შანულამ სპორტული მოლინეფიშ მენძელი რე, 1966 წანას ქიანა მენძელენდჷ ცენტრალურ ამერიკაშ დო კარიბეფიშ ლაჸაფეფს, 1979 წანას პან-ამერიკულ ლაჸაფეფს, 2006 დო 2009 წანეფს, მოსოფელიშ ბეისბოლიშ ლაჸაეფს დო კარიბიშ კოკეფიშ სერიას.
ვალენსიაშ ჸუჯი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ ჸუჯეფი კატეგორია:სქირონაშქა ზუღაშ ჸუჯეფი
ჰუდსონი (წყარმალუ)
ჰუდსონი (ინგლ. Hudson River) რე წყარმალუ ააშს. წყარმალუ იჭყაფუ ადირონდაკიშ გვალეფს, გიშმურს ნიუ-იორკიშ შტატიშ დო ნიუ-ჯერსიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ აპერ-ნიუ-იორკ-ბეის (ატლანტიშ ოკიანე). წყარმალუ ჰუდსონიშ სიგინძა რე 507 კმ. ღანჩოშ ფართობი 36,000 კვ.კმ.
გჷმორინაფონი მენცარობეფი
გჷმორინაფონი ჯოხო მენცარობას, ნამუთ პრაქტიკულ საქვარუას დო ტექნოლოგიურ პროცესეფიშ გოხორციალაფაბორჯის ირინუანს თეორიულ მენცარულ რჩქინას. თვით ტექნოლოგია შანენს ნიფთუანობაშ, ენერგიაშ დო ინფორმაცაშ გჷნომუშებაშ ხერხის.
ხორხე-ბასადრე (პროვინცია)
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ბილეჯიქიშ პროვინცია
ბილეჯიქიშ პროვინცია (Bilecik ili) — პროვინცია (ილი) ოორუე-ბჟადალ თურქეთის, ისტორიულ–გეოგრაფიულ პროვინცია ბჟაეიოლ თრაკიას, მარმარილოშ ზუღაშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი – ნოღა ბილეჯიქი. პროვინციას ბჟაეიოლშე უხურგანს ბოლუ, ოორუეშე – საქარია, ბჟადალშე — ბურსა, ობჟათეშე – ქუთაჰია, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ესქიშეჰირი
მახორობა 223,448 ვთშ. ადამიერი (2018), უდიდაში ნოღა: ბილეჯიქი (34 ვთშ. მახორუ, 2000).
25 მანგი
25 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 176-ა დღა (ნარკი წანეფს — 177-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჭველე
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ალიასკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ალიასკაშ წყარმალუეფი
ოორუე ჸინუამი ოკიანე
ბერინგიშ საროტი
ჯვ. წ. 458
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 458 წანა.
ადიღეური ნინა
ადიღეური ნინაშ ხონარიელეფიშ სისტემა ძაკი რე. გჷმირთუ სუმი ხონარიელი ა, გჷნძე ა დო ჷ. თე ხონარიელეფი ჲ დო უ̂ სონანტეფწკჷმა აკმოქიმინჷნც დიფთონგეფც. წოროხონარიელეფიშ სისტემა რთულიე. კილერეფი სუმელობური სისტემათ რე წჷმორინაფილი. უმოსი ჯვეში — ოთხურობური სისტემა კინოჩუალირი აფუ ბჟედუღურც დო შაფსუღურ კილოეფც. შირშინა სიბილანტეფც გჷმირთუ მანგარი დო ვამანგარი ფონემეფი. სპეციფიკური ფონემეფიე: სისინ-შირშინა სპირანტეფი, ლაბიალიზაფილი წოროხონარიელეფი, შქანინაშიერი სპირანტეფი, ლატერალეფი, ფარინგალური დო ლარინგალური წოროხონარიელეფი. ნერჩეფც რსულხონარიელობა ახასიათენც.
ჯიმალეფი კარამაზოვეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დოსტოევსკიშ ნაწარმებეფი კატეგორია:ფილოსოფიური რომანეფი კატეგორია:1880 წანაშ რომანეფი
ჯვ. წ. 459
ნაღურა
კატეგორია:
ვასილი პეროვი
thumb|ვასილი პეროვი. 1851 ვასილი გრიგოლიშ სქი პეროვი (რუს. Василий Григорьевич Перов, დაბადებაშ გვარი: კრიდენერი რუს. Криденер) (დ. 21 ქირსეთუთა, 1833/2 ღურთუთა, 1834, ტობოლსკი, ღ. 29 მესი/10 მანგი, 1882, ოფ. კუზმინკი) — რუსი ხანტუ, პერედვიჟნიკეფიშ მაჸალობაშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი დო მაკათური.
იგორ ტამი
იგორ ევგენიშ სქი ტამი (რუს. Игорь Евгеньевич Тамм; დ. 8 კვირკვე, 1895, ვლადივოსტოკი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 12 პირელი, 1971, მოსკოვი, სსრრ) — რუსი ფიზიკოსი. ჩერენკოვიშ რადიაციაშ რკვიებაშ დო დემონსტრირაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1958 წანას. ტამიქ პრემია მიპალუ პავლე ჩერენკოვი დო ილია ფრანკიწკჷმა ართო. იგორ ტამიქ წჷმარინუ კვაზიწილაკიშ ფონონიშ არსებობაშ იდეა დო 1951 წანას ანდრეი სახაროვიწკჷმა ართო წჷმარინუ ტოკამაკიშ სისტემა.
ყაბარდოული ნინა
ყაბარდოული ნინა (ყაბარდოულ-ჩერქეზული ნინა, ბჟაეიოლური ჩერქეზული ნინა) რე ყაბარდალეფიშ ნინა. კავკაციურ ნინეფიშ ფანიაშ აფხაზურ-ადიღური ბუნაშ ახალჭარალუამი ნინა. გოფაჩილიე ყაბარდო-ბალყარეთის, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის, ადიღეშ რესპუბლიკეფც დო მოზდოკიშ რაიონც. ყაბარდალეფი ოხორანა თაშნეშე თურქეთის, იორდანიას დო ლიბანც.
ჯუნგუიო (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ბასტერი
ბასტრეშა მაართათ მეგორაფილქ იჸუ 1627 წანას ფრანგეფიშე. თე აკანი ფრანგულ კოლონიაშ სენტ-ქრისტოფერიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რდჷ. 1727 წანაშე ფრანგი კოლონისტეფი ინგლისარეფქ დოთირეს. ნოღა ბასტერს ართ-ართი არძაშე ტრაგიკული ისტორია უღუ, შხვა კარიბულ ნანანოღეფწკჷმა ალაზჷმაფათ. თაქ მიარე წანას იგჷნძორებუდჷ კოლონისტეფს შქას ლჷმეფი დო აწმარენჯობეფი, შხირი რდჷ დიხაშნწალუეფი დო ოჭკომალიშ დეფიციტი. თე ირფელქ აკანურ მახორობაშა ტრაგიკულო იმოქმედჷ.
რუსთაველიშ თეატრი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქართიშ თეატრეფი კატეგორია:ქართიშ არქიტექტურული ძეგლეფი
ქირსეშ ჭეშმარიტი ეკლესია
ქირსეშ ჭეშმარიტი ეკლესია — რე ვა-დომინაციური (ზოხორინელი) ეკლესია ნამუქუთ დიჭყჸ არსებობა პეკინს, ჩინეთის 1917 წანას. ამდღა, თექ რე 2500 000 კოჩი ჟარნეჩდობრუო ქიანას დო ამშვ კონტინენტის. ათე ეკლესია რე ქირსიანობაშ პენტეკოსტალურ მიმალობაშ ართი ნორთი, ნამუთ მაეჩა ოშწანურაშ დაჭყაფუშე არსებენსჷ.თე რწუმუშ ღანკი რე არძა ქიანას უჩქჷდას თე რელიგიაშენქ რისეშ მაჟია მოულაშა. ათე რწუმუშო არძაში უმოს თარი რე:
ჯვ. წ. 460
ნაღურა
კატეგორია:
ნახური ნინეფი
ჩაჩნურიშ დო ინგუშურიშ ფონეტიკაშო დუმახასიათაფალი რე წოროხონარიელეფიშ ძაკი დო ხონარიელეფიშ რთული სისტემა. ბაცბურ ნინას მაპალუაფუ ჸუნგა ლატერალი. სპირანტი დო ხონარიელეფიშ სისტემა ალაზიმაფათ ძაკი რე, ზიტყვაშ ეკონიას შილებე უღუდას კულე ხონარიელეფი ე, ი, ო, უ.
კარნატაკაშ ოლქეფიშ ერკებული
კარნატაკაშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 30 ოლქი რე.
დიაფალი მარგო (რომანი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1845 წანაშ რომანეფი კატეგორია:ალექსანდრე დიუმაშ რომანეფი კატეგორია:ისტორიული რომანეფი
სეგოვიაშ აკვედუკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სეგოვია კატეგორია:აკვედუკები კატეგორია:ჯვეში რომიშ არქიტექტურა კატეგორია:რომაული ხინჯეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტფი ესპანეთის
ჯორჯ უოლდი
რესურსეფი ინტერნეტის
Two of George Wald's speeches can be read on-line:
ჯილ ბაიდენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ მაართა ლედი კატეგორია:ააშ-იშ მაჟირა ლედი კატეგორია:ააშ-იშ მარწაფალეფი
იოჰანეს ვილჰელმ იენსენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ჭარუეფი კატეგორია:დანიარი ნოველისტეფი კატეგორია:დანიარი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1873 კატეგორია:ნაღურა 1950
ჯვ. წ. 1069
ნაღურა
კატეგორია:
მაკომოკოშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
სლოვაკეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
სლოვაკეთიშ ნოღაშ სტატუსი (mesto) უღუ ქიანაშ 138 დოხორელ პუნქტის. ნოღეფს გვალო ოხორანს 2 939 180 ადამიერი, ანუ ქიანაშ მახორობაშ 54,38 %. 10 000-შე უმოსი მახორობა ოხორანს 66 ნოღას, 10 000-შე 30 000-შახ — 51 ნოღას, 30 000-შე 50 000-შახ — 11 ნოღას, 50 000-შე 100 000-შახ — 8 ნოღას დო 100 000-შე უმოსი ოხორანს 2 ნოღასში. უდიდაში ნოღა რე ნანანოღა ბრატისლავა 413 192 მახორუთ.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ისლანდიას
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისლანდია კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი ისლანდიას კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
დიმიტრი ყიფიანი
მოღალობა
ხაშურიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ქვიშხეთის, სოდგა დიმიტრი ყიფიანქ რინაშ შანულამი წანეფი მიკორთჷ, ამდღარ დღანერობას ფუნქციონირენს თიშ ჯოხობაშ ჸუდე-მუზეუმი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ოჯარალუ მოღალეეფი კატეგორია:ქორთუ წიმინდეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1814 კატეგორია:ნაღურა 1887 კატეგორია:XIX ოშწანურაშ ქირსიანი წიმინდეეფი
ბიოსფერო
thumb|300px|ბიოსფერობიოსფერო (ინგ. biosphere, ბერძ. bios - რინა დო sphaira - სფერო) — დიხაუჩაშ თხითხჷ ფა, სოდეთ რე დო ივითარებჷ რინა. ტერმინი „ბიოსფერო“ მაართათ გჷმორჩქინელ ფრანგ ნატურალისტიქ ჟან ბატისტ ლამარკიქ გჷმირინჷ, ენწყილი გურაფაქ ბიოსფეროშ გამაშ გეშა ხვალე მა-XX ოშწანურაშ დაჭყაფურს იღოლუ. თიში ავტორი რე რუსი მენცარი ვლადიმერ ვერდანსკი.
მონკა მეტალი
ლიტერატურა
thumb|მონკა მეტალი
ჯულფა (აზერბაიჯანი)
ჯულფა (Culfa, Ջուղա, ) — ნოღა აზერბაიჯანს, ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ჯულფაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ულირს სომეხური დოხორელი პუნქტი, შხუ ოვაჭარე ცენტრი.
ნდებელე (ნინა)
კატეგორია:ბუნტუშ ნინეფი
ზოთონჯი
ლიტერატურა
კატეგორია:ზოთონჯი
საკრამენტო (წყარმალუ)
საკრამენტო (ინგლ. Sacramento River) რე წყარმალუ ააშს, ოორუე კალიფორნიას. წყარმალუ იჭყაფუ კლამატიშ გვალეფს დო ინაკათუ, საკრამენტო-სან-ხოაკინიშ დელტას, სან-ფრანცისკოშ ჸუჯის. წყარმალუ საკრამენტოშ სიგინძა რე 640 კმ. ღანჩოშ ფართობი 69,000 კვ.კმ.
ელტონ ჯონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მუსიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი პოპ-მობირეეფი კატეგორია:ინგლისარი როკ-მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1947
ბინგოლიშ პროვინცია
ბინგოლიშ პროვინცია (Bingöl ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთის, ბჟაეიოლ ანატოლიაშ რეგიონს. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბინგოლი. პროვინცია 8 რაიონს იკათუანს.
შაპადა-დუს-ვეადეირუსიშ ერუანული პარკი
2001 წანას პარკი იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ.
კასტრი
კასტრი (Castries) — სენტ-ლუსიაშ ნანანოღა. 2001 წანაშ 5 ქირსეთუთაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 10 634 ადამიერს აკმადგინანდჷ, ედომუშამო აგლომერაციას - 37 963 ადამიერი ოხორანდჷ. თე ნოღა ინორე კინ თე ჯოხოდვალაშ ოლქიშ აკოდგინალუას დო წჷმარინუანს თიშ ადმინისტრაციულ ცენტრის. ნოღაშ ფართობი აკმადგინანს 79 კმ²-ს. კასტრი იდვალუაფუ თიჯგურა ტერიტორიას სოდე შხირი რე წყარალეფი, ასე თე პრობლემა ნოღას ნორთობურო მოგვარებული რე.
კამპანია (იტალია)
სქოლიო
კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ჯვ. წ. 1074
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1074 წანა.
Microsoft
Microsoft Corporation (მაიკროსოფტიშ კორპორაცია) — მულტინაციონალური კომპიუტერული ტექნოლოგიეფიშ კორპორაცია, ნამუშ ოდუდე ოფისი ვაშინგტონს, რედმონდის იდვალუაფუ. კომპანია ზადუნს, აპატენტენს დო ლობირენს კომპიუტერული მონწყილობეფიშო ორხველური პროგრამული ელარჷნაშ ფართო სპექტრის. ბოლო ბორჯის, კომპანიაქ აპარატულ ელარჷნაშ წარმება ხოლო დიჭყჷ. კომპანია, 1975 წანაშ 4 პირელს, ბილ გეიტსიშ დო პოლ ალენიშენ იუ დორხუაფილქ. ამდღარშოთ Microsoft-ი მოსოფელიშ უდიდაში პროგრამული ელარჷნაშ კომპანიეფიშ ერკებულს მაართა აბანს იკენს, თაშნეშე კომპანია წიმი ულირ აბანს იკენს მოსოფელიშ თიჯგურა გიგანტეფს შქას, მუჭოთ რენა: Apple Inc., ExxonMobil დო IBM. 2005 წანაშ მუნაჩემეფით, Microsoft-იშ წანმოწანურ მიშნაველქ 39,79 მილიარდ ამერიკულ დოლარს გინაჩილითუ. 2011 წანაშ მესიშ თუთას, Microsoft-იშ კომპანიაქ ქიჸიდჷ Skype-იშ აქციფი 8,5 მილიარდ ამერიკულ დოლარშა, მუთ ამდღარშოთ Microsoft-იშ უდიდაშ ნაჸიდერო იკოროცხუ.
Games for Windows
რე ბრენდი, ნამუშ ჯოხოთ მაიკროსოფტი გიშმაშქვანს ვიდეო ლაჸაფეფს, თიჯგურეფს, მუჭომეფით რე Flight Simulator, Age of Empires დო GTA IV.
ფრიც ცვიკი
ბიოგრაფია
ფრიც ცვიკიქ დებადჷ ბულგარეთიშ ნოღა ვარნას, 1898 წანაშ 14 ფურთუთას. 1904 წანას, 6 წანერ ფრიცი დიდა დო მუმაქ ოცხოვრებშა დო ოგურაფშა შვეიცარიაშ ნოღა გლარუსიშა გუტუ. ფრიცი დიო კომერციას გურაფულენდჷ, უკულ დიჭყჷ მათემატიკაშ დო ფიზიკაშ დოგურაფა. ფრიც ცვიკი გურაფულენდჷ შვეიცარიაშ ფედერალურ პოლიტექნიკუმს (ასეიან ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტი). 1925 წანას ცვიკიქ, როკფელერიშ ფონდიშ სტიპენდიათ, ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, რობერტ მილიკენიწკჷმა. ცვიკიქ, კალიფორნიაშ ინსტიტუტის მუშობაშ ბორჯის, აკიმუშუ შხვადოშხვა კოსმოლოგიური თეორიეფი, მიშეღჷ ტერმინი სუპერნოვა. 1942 წანაშე ცვიკი რდჷ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშ ასტრონომიაშ პროფესორი. 1949 წანას ააშ-იშ პრეზიდენტიქ ჰარი ტრუმენქ ცვიკის გინოჩჷ დუდიშალაშ ოპრეზიდენტე მენდალი. 1972 წანას ცვიკიქ მიპალუ ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ პრესტიჟული ჯილდო ორქოშ მენდალი. ორქოშ მენდალქ ცვიკის მიაჩჷ ნეიტრონული მურიცხეფიშ, რუმე მატერიაშ მენცარული რკვიებაშ დო გალაქტიკეფიშ კატალოგირაფაშ გეშა. ფრიც ცვიკიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი ასტეროიდი დო ართი კრატერი თუთას.
ფრეიზერი (კოკი)
ფრეიზერი — კოკი კუინზლენდიშ ობჟათე წყარპიჯიწკჷმა, (ავსტრალიას). იდვალუაფუ ბრისბენშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრის. მუში სიგინძა დოხოლაფირო 120 კილომეტრი რე. 1992 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 1840 კმ³-ით, კოკი მერჩქინელი რე უდიდაშ ქვიშამ კოკი. 2006 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, კოკიშ მახორობა აკმადგინანს 360 კოჩის.
მიარე
მათემატიკას მიარეშ კონცეფცია გიჭყჷ XIX ოშწანურას დალიას. გერმანული ზიტყვა Menge - ტერმინი ნამუთ მიარეს შანენს, მიშეღჷ მათემატიკოსიქ ბერნარდ ბოლცანოქ.
ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი
250px|thumb|მოსოფელიშ რუკა არძა ჟილენი დონეშ ერუანული დომენით ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) რე ინტერნეტიშ ჟილენი დონეშ დომენი, ნამუთ, მუჭოთ წესინ, ნამუდგა იჸინი კონკრეტული ქიანაშო ვარა მუკობუნაფილი ტერიტორიაშო გჷმირინუაფუ.
დომენეფიშ ისტორია
2010 წანა:
ჯვ. წ. 1076
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1076 წანა.
ხვარხვი
ბოტანიკური ეჭარუა
ჩანარიშ რაძა ნორთის უღჷ ლექინას ოჩინებე კვათირი „ხვარხვიშობური“ ვარდა „ნიორიშ“ შური.
ერაყი
დემოგრაფია
250px|thumb|ერაყიშ ეთნო-რასობური ბუნეფი
ეკონომიკა
ნაფთობიქ ქიანას ჯგირობუა მუღჷ. 1972 წანას, ერაყიშ ონაფთობე კომპანიაქ ნაციონალიზებულქ იჸუ. 1979 წანას ნაფთობი ქიანაშ სავალუტო მიშნალეფიშ 95%-ს ირძენდჷ.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ერაყი დორთილიე 18 პროვინციათ, (არაბულო: მუხაფაზათი, پاریزگه - ფარიშა). პროვინციეფი დორთილიე ოლქეფო (ქადაში). ერაყიშ ქურთისტანი რე გჷშაკერძაფილი სტატუსშ მაღვენჯი რეგიონი, ნამუსთ მუშ მართუალა დო მილიცია ჸუნსჷნ. 300px|right|ერაყიშ პროვინციეფი
სქოლიო
* კატეგორია:არხო ბჟაეიოლიშ ქიანეფი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ერნესტ ჰემინგუეი
thumb|ჰემინგუეიშ ჸუდე კი ვესტის, ფლორიდა, სოდეთ პაულინწკჷმა ართო ოხორანდჷნ. თაქ ჭარჷ თიქ მუში ნახანდი "ღვენა დო ვარ უღვენობა". ერნესტ მილერ ჰემინგუეი (Ernest Miller Hemingway; დ. 21 კვირკვე, 1899 - ღ. 2 კვირკვე, 1961), ამერიკალი ჭარუ, რომანისტი დო ჟურნალისტი. თიში გჷშაგორილი ჭარუაშ სტილი იხასიათებუ კონწარი მინიმალიზმით დო თიქ დიდი გოლინა იღვენუ მაეჩა ოშწანურაშ ლიტერატურაშ გოვითარაფაშა. ჰემინგუეიშ პროტაგონისტეფი, მუჭოთ წესინ, სტოიციზმით გჷშმეგორუნა, დო მერჩქინელი რე, ნამუდა თინეფი დუდო ავტორიშ დორხველი ხასიათიშ გჷმნახანტა ოკო რდასჷნ - თიში გერგეზეფი რე ქომოლკათა, ნამუეფქჷთ "გენჭირას ოსქვებურო ოკო გურზანი". თიშ ნახანდეფიშ უმენტაშობა თეჟამო ამერიკული ლიტერატურაშ კლასიკათ მირჩქინუაფუ.
1916 წანას თიქ სასკოლო ჟურნალც ბეშტუ ობაღანე თხობელუა "მანიტუშ სასამართო", სოდეთ ეჭარილი რდჷ ოორუეშ ეგზოტიკა დო ინდიარეფიშ ფოლკლორი. გეჸვენჯი ნომერს თიქ ბეშტუ თხობელუა "ირფელი კანიშ ფერსი რე", სოდეთ თიქ ეჭარჷ ლიკვით რკინებაშ უწუნდურ განეფი. 1916 წანაშ ზარხულც სკოლაშ თებაშ უკული თიქ გჷნოჭყვადჷ, მასქერეფშე ზოხორინელო ოორუე მიჩიგანშა ულა ოშარალუშა, მუში მაჸალეეფწკჷმა ართო.
ჩუკუიტო (პროვინცია)
thumb|right|150px|ჩუკუიტოშ პროვინცია ჩუკუიტო – პუნოშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. ჩუკუიტოს ობჟათეშე ომძღჷ ბოლივია. პროვინციაშ ჭიჭე ნორთი გაშენებული რე ტიტიკაკაშ ტობას. ჩუკუიტოშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ხული. 2005 ანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 110,083 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 27.7 ადამიერი. ჩუკუიტოშ ფართობი რე 3,978.13 კმ². პროვინცია ირთუ 7 რაიონო.
პაპელ-პამპაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ჯვ. წ. 1078
ნაღურა
კატეგორია:
ბობი ფარელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არუბალეფი კატეგორია:არუბალი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1949 კატეგორია:ნაღურა 2010
ფედერაციული სახენწჷფო
ასეიანი ფედერაციული სახენწჷფოეფი
thumb|center|797x797px|ასეიანი ფედერაციული სახენწჷფოეფი მოსოფელიშ რუქას
აზია
ილინოისი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი კატეგორია:მისისიპიშ ნადუეფი
ალექსანდრე სკარშგორდი
ბიოგრაფია
ალექსანდრექ ოურდუმე ნინალაშ თებაშ უკული, კინ ოარტისტე ხანდაშა დორთა გეგნოჭყვიდუ. 1996 წანას თიქ მითარდჷ გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღა ლიდსშა. თექ თიქ ჩაბარჷ ლიდსიშ ონოღე უნივერსიტეტის ინგლისური ნინაშ დოგურაფაშ მეჸუნალათ.
2009 წანაშე ხვადუდჷ ამერიკალ არტისტის დო მოდელს კეიტ ბოსუორტის, მარა 2011 წანაშ კვირკვეშ ბოლოს ჩინებულქ იჸუ, ნამჷ-და არტისტეფქ ართიანს დეთხიესჷნ.
გეორგ კანტორი
კანტორი გურაფულენდჷ შვეიცარიაშ ფედერალური პოლიტექნიკური ინსტიტუტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თიში ლექტორეფი რდეს გიშარჩქინელი მათემატიკოსეფი: ლეოპოლდ კრონეკერი, ერნსტ კუმერი, კარლ ვეიერშტრასი. გურაფაშ თებაშ უკულ კანტორი მუშენდჷ ჰალეშ უნივერსიტეტის. რდჷ მათემატიკაშ რსული პროფესორი.
არტური ილმარი ვირტანენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფინარეფი კატეგორია:ფინარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ფინარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1895 კატეგორია:ნაღურა 1973
ჯვ. წ. 475
ნაღურა
კატეგორია:
დიხაუშქური
დიხაუშქური, თაშნეშე იროთია, კვაშილა, იგივე ტოპინამბური (Helianthus tuberosus) — მიარეწანიანი კვირკვამი ჩანარი რთულპიოლამეფიშ ფანიაშე. ჩანარს დიხაშგიმენი ღერეფს უღჷ კვირკვეფი (ჩე, ჸვინთელი, იაშფერი ვარდა ჭითა).
ასანგარო (პროვინცია)
thumb|right|150px|კარაბაიაშ პროვინცია კარაბაია – პუნოშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. კარაბაიას ოორუეშე ომძღჷ მადრე-დე-დიოსიშ რეგიონი, ბჟადალშე – კუსკოშ რეგიონი. კარაბაიაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მაკუსანი. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 66,316 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 5.4 ადამიერი. კარაბაიაშ ფართობი რე 12,266.4 კმ². პროვინცია ირთუ 10 რაიონო.
ნილუ ვაგჰელა
ნილუ ვაგჰელა (नीलू वाघेला; დ. 15 პირელი, 1970, რაჯასტანი, ინდოეთი) — ინდოარი არტისტი, მასხაპალი დო სატელევიზიო პიჯი, ჯგირო რე ჩინებული რაჯასტანული კინოს ხანდაშ გეშა. ასე, Star Plus-ის ინდური სერიალი Diya Aur Baati Hum-იშ (საქორთუოს: სერიალი დინასტია) სანტოშ "ბჰაბო" რადჰიშ როლს ლაჸაფენს, ნამუთ ინდური სერიალეფშე ართ-ართი უმაღალაში რეიტინგის რე. თის დორხველური ფილმეფიშ საწარმო, Aruneel Films უღუ, ნამუთ რაჯასტანულ ფილმეფს გიშმაშქვანს.
ჯაბა კანკავა
ჯაბა კანკავა (დ. 18 მელახი, 1986, ქართი) — ქორთუ მობურთე. „ვალენსიენიშ“ დო საქორთუოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
პატაკამაიაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ჰოლოკოსტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰოლოკოსტი კატეგორია:გენოციდი კატეგორია:მასუმა რაიხი კატეგორია:გერმანიაშ ახალი ისტორია კატეგორია:ისრაელიშ ისტორია
იუხარი-ასქიფარა
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:ყაზახიშ რაიონიშ ოფუტეეფი
მინესოტა (წყარმალუ)
მინესოტა (ინგლ. Minnesota River) რე წყარმალუ ააშს, მინესოტაშ შტატის. წყარმალუ იჭყაფუ ბიგ სტოუნიშ ტობას დო ინაკათუ მისისიპის. მინესოტაშ სიგინძა რე 534 კმ. ღანჩოშ ფართობი 44,000 კვ.კმ.
ჯვ. წ. 1082
ნაღურა
კატეგორია:
პალეჩუკოშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ფელისიტი ჯონსი
ფელისიტი როუს ჰადლი ჯონსი (Felicity Rose Hadley Jones; დ. 17 გჷმათუთა, 1983, ბირმინგჰემი) — ინგლისარი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ 12 წანაშ ხანს, 1996 წანას. 2014 წანას გინიღეს ფილმეფს: მერეთი ბორბოლია კოჩი 2ს, სოდეთ ასახიერჷ ფელისია დო ირფელიშ თეორიას.
სერა-დე-ტრამუნტანა
სერა-დე-ტრამუნტანა (Serra de Tramuntana) — გვალეფიშ სისტემა ბალეარიშ კოკეფს, ესპანეთის. იდვალუაფუ კოკი მალიორკაშ ოორუე-ბჟადალჸურე, იფორმირჸ შქა ალპურ პერიოდის. გვალეფიშ სისტემას იდვალუაფუ ხელუანური წყაროთხილუ კუბერი, გორგ-ბლაუ დო კოკი მალიორკაშ უმაღალაში კონკა პუიგ-მაიორი (1 445 მ.).
9 მარაშინათუთა
9 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 221-ა დღა (ნარკი წანეფს — 222-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
საუდიშ არაბეთიშ მაფა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონარქეფიშ ერკებული კატეგორია:საუდიშ არაბეთიშ მაფეფი
ლოს-ალერსესიშ ერუანული პარკი
ლოს-ალერსესიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Los Alerces) — ერუანული პარკი არგენტინას, ჩუბუტაშ პროვინციას. ფართობი 2,630 კმ². იდვალუაფუ ჩილეშ თანჯაწკჷმა. დირსხუ 1937 წანას კიპარიშობურეფიშ ჯიშიშ ტყალეფიშ თხილუაშენი, ნამუთ პატაგონიაშ ანდეფშო რე დჷმახასიათაფალი.
ალექსანდერ ფლემინგი
ალექსანდერ ფლემინგი (ინგლ. Alexander Fleming; დ. 6 მარაშინათუთა, 1881, დარველი, ისტ-ერშირი, შოტლანდია — ღ. 11 მელახი, 1955, ლონდონი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ექიმი დო მიკრობიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1945 წანას (ჰოუარდ ფლორი დო ერნსტ ჩეინიწკჷმა ართო). ფლემინგიქ ძირუ დო დიგურუ ანტიბიოტიკი პენიცილინი, ანტიმიკრობული ფერმენტი ლიზოციმი. პენიცილინიშ ძირაფაქ დო უკულიან გოვითარაფაქ შელებუ შხვადოშხვა ლახალეფიშ კურნალობა. ჟურნალ ტაიმიშ აზრით, პენიცილინქ სამუდამოთ დოთირუ ისტორიაშ კურსი დო თიქ ორჯგინჷ სიფილისის, განგრენას, ტუბერკულოზის დო შხვა ლახალეფს. ალექსანდერ ფლემინგი რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური 1943 წანაშე, ინგლისიშ ქირურგეფიშ ომაფე კოლეგიაშ მაკათური დო შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. BBC-იშ 2009 წანაშ გუმოკითხირით ფლემინგი რე 100 უდიდაში ბრიტანალიშ ერკებულშა მიშაჸონაფილი (მაეჩა აბანი) დო შოტლანდიური ტელევიზიაშ STV-იშ გუმოკითხირით ფლემინგი რე მასმა უდიდაში შოტლანდიარი რობერტ ბერნსიშ დო უილიამ უოლესიშ უკული. ჟურნალი ტაიმიშ ვერსიათ ფლემინგი რე XX ოშწანურაშ ართ-ართ თარი ფიგურა. ალექსანდერ ფლემინგიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.
ჯინა ბელმენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრიტანალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1966
პუკარანიშ მუნიციპალიტეტი
პუკარანიშ მუნიციპალიტეტი (Pucarani) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლოს-ანდესიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 30 656 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 183 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
10 მარაშინათუთა
10 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 222-ა დღა (ნარკი წანეფს — 223-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 481
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 481 წანა.
კინგსტაუნი
კინგსტაუნი (Kingstown) — სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფიშ უდიდაში ნოღა დო ნანანოღა. წჷმარინუანს ქიანაშ ეკონომიკურ დო კულტურულ ცენტრის. კინგსტაუნი იდვალუაფუ კოკ სენტ-ვინსენტის. მახორობა 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, 16 500 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ნოღაქ დირსხუ 1722 წანას ფრანგეფიშით.
ინდოეთიშ შილა
შილაშ გმორინაფა იმართჷ ინდოეთიშ შილაშ კოდექსით დო ერუანულ სიმბოლიკაწკჷმა მერსხილი შხვა კანონეფით. კოდექსი ვარენს შილაშ გჷმორინაფას მენოღალეეფიშით ერუანული დღალეფიშ მოხ, სამანგათ ზოხორინალაშ დო რესბუბლიკაშ დღაში.
ლოს-არაიანესიშ ერუანული პარკი
პარკი ტურისტეფშო რღია რე.
12 მარაშინათუთა
12 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 224-ა დღა (ნარკი წანეფს — 225-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ბულეკი
ბულეკი (Raphanus sativus) — ორტვინული ჩანარი ლუყუშობურეფიშ ფანიაშე. გიშმართჷნა ართწანიან ბულეკის (ევროპული ჯიშეფი), ნამუთ თასუაშ წანას იკეთენს ძირხვის დო თასის, დო ჟირწანიან ბულეკის (თ. ჯ. ოდამორჩილე ჯიშეფი), ნამუთ ძირხვეფს თიმ წანას იკეთენს, თასის — მაჟირა წანას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლუყუშობურეფი კატეგორია:ორტვინობა
ცოლიკოური
ცოლიკოური ოხერეჭე ჯიშიშ რე, ნამუშე აკეთენა აბანობური დო ევროპული ტიპიშ სუფრაშ დო ორთაშობურო გვერდოგემუან ღვინეფს. ცოლიკოურს, მუჭოთ უჯვეშაშ ქორთულ ჯიშსს, მიარე ვარიაცია დო კლონი უღუ. ჩინებული რე თ. ჯ. ობჩური ცოლიკოური დო ბაზალეთური ცოლიკოური, ნამუეფჷთ მენცარეფიშ არზით შხვადოშხვა ჯიშეფი რე.
ბელიზი
მახორობა
იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 2,1 % (2007 წანაშ ფასებათ).
ჯვ. წ. 1088
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1088 წანა.
იური ანდროპოვი
მინი| იური ვლადიმირიშ სქი ანდროპოვი (რუს.: Юрий Владимирович Андропов; დ. 15 მანგი /(2 მანგი ჯვეში სტილით) 1914, ნაგუტსკაია, სტავროპოლიშ აკანი, რუსეთიშ იმპერია, ღ. 9 ფურთუთა, 1984, მოსკოვი, სსრრ) — სსრრ-იშ პოლიტიკოსი, სრკპ-შ გენერალური მელამოსე.
პუერტო-კარაბუკოშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ატმოსფერული ნოლექეფი
საქორთუოს არძაშე უმოსი ნოლექი მოურს უჩა ზუღაშ წყარ პიჯის, აჭარას, გვლა მტირალას (3500 მმ დო უმოსი). ნოლექეფიშ წიაკალი დოფიქსირაფილი რე საქორთუოშ ობჟათე-ბჟაეიოლუ ნორთის - ელდარიშ დობერას, მუშ ოსხირშა დორსხუაფილი რე გვერდო ტიოზიშ ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ატმოსფერო კატეგორია:მეტეოროლოგია
სირია
სქოლიო
* კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:არხო ბჟაეიოლიშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი
მაართა შარალუა ვენაშა დო იტალიაშა 1766-1771
1766 წანას ფანია მიშარუაფჷ ვენაშა, მარა ეპიდემიაშ გეშა უწიენა ვენაშ დოტება დო დუც ოლომოუცის იფორუანა. 1768 წანას ირთუ მოცარტი ვენაშა დო ორსხუანს ზინგშპილი „ბასტიენ დო ბასტიენა“ (KV 50) დო ოპერა-ბუფა „La finta semplice“ (KV 51)-ს, მუდგაშ პრემიერაქჷთ კაიზერ ფრანც I-ის აკოკვატუაშ უმკუჯინუო ვაკოდირთჷ, „იტალიური პარტიაშ“ ინტრიგეფიშ გეშა.
ვენა 1781-1791
1781 წანას თიში კონფლიქტიქ არქიეპისკოპოსწკჷმა პიკის მიოჭირინუ. თიშ ზალცბურგის გაჩემება ვაშილებედ ანწი დო თინა გინმურს ვენაშა.
ღურა დო ღურაშ ვერსიეფი
მოცარტიქ დასაფულებურქ იჸუ ვენას, წმ. მარქსერიშ სასაფულეს.
საქორთუოს მოცარტიშ ნაწარმებეფიშ რსულებას ობაღინაფალო ხანგინძე ტრადიცია უღუ. ქართიშ ოპერაშ დო ბალეტიშ თეატრიშ სცენას მიარეშა დიდგჷ „დონ ჟუანქ“ (პირველო 1867) დო „ფიგაროშ ქორწინებაქ“ (პირველო 1888). დიდგუ თაშნეშე „ბასტიენ დო ბასტიენაქ“ (1912), „ჯადოსნური ფლეიტაქ“ (1974, ქორთულ ნინაშა). მოცარტიშ ნაწარმებეფიშ ქორთუ მარსულებერეფი რენა პიანისტეფი: ე. ვირსალაძე, მ. ჩხეიძე (ზალცბურგიშ ოერეფოშქაშე კონკურსიშ ლაურეატი, 1956), მევიოლინეეფი: მ. იაშვილი დო ლ. ისაკაძე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი კატეგორია:დუნაბადი 1756 კატეგორია:ნაღურა 1791 კატეგორია:მასონეფი
CDMA
CDMA (Code Division Multiple Access) — კოდური დორთუალაშ პრინციპის გეპონილი მიარეშახიანი დოშქუმალაშ სისტემა. თიქ აკიქიმინჷ 1930-იან წანეფს. კონკრეტულო, 1935 წანას, იმანჯჷ ხანდეფს სსრრ-ს დმიტრი აგეევიშით.
სი-სატჩანალაი
ისტორიული ნოღაშ ნოსქილედეფი 1961 წანას თხილერ ტერიტორიათ გაგმაცხადეს, 1976 წანას დანტკიცეს მუში რესტავრაციაშ პროექტი. 1988 წანას პარკი ოფიციალურო გონწყეს. უკვე 1991 წანას იუნესკოქ თინა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
გიბრალტარი
250px|thumb|მარცხნივ|გიბრალტარიშ შილა 150 px| thumb| 1607 წანაშ ლჷმა გიბრალტარშო გიბრალტარი — ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორია. იდვალუაფუ იბერიაშ ჩქონიშ ობჟათეშე, გიბრალტარიშ საროტწკჷმა, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეს სქირონაშქა ზუღაწკჷმა მიორსხუანს. ტერიტორიას ოორუეშე უხურგანს ესპანეთი. ისტორიულო შანულამი ოურდუმე ბაზა რდჷ ბრიტანალეფშოს დო თეხანო ხოლო ბრიტანეთიშ ოურდუმე ნძალეფიშ ბაზა რე თაქ.
ჩეჩენური ნინა
მორფოლოგიური სხუნუა
ჩეჩენური კილოთა იუღულაფუაფუ კლასეფიშ მეჯინათ. გინმალი კილოთას ეიშანუაფუ ობიექტიშ კლასი: სან ვოშას ზუდა ჲიგირა "ჩქიმი ჯიმაქ ჩილი ქჷმიჸუნჷ", უგინმალუს - სუბიექტიშ: სუო წა ვე'ანა "მა (მუმაკოჩი) ჸუჩა ქუმობრთი". კილოთას უღუ რთული ბორჯი-კილოეფიშ სისტემა - მუჭოთ სინთეზური ('ოოხუ "ხონუნც") თეში ანალიზური ('ოოხუშ ვუ "ხონუნც,ხონუაშ პროცესისიე") ფორმეფი.
ეგვიპტეშ პრეზიდენტი
ეგვიპტეშ მაართა პრეზიდენტი რდჷ მუჰამედ ნაგიბი, 1952 წანაშ ეგვიპტური რევოლუციაშ ათ-ართი ლიდერი, ნამუქჷთ პრეზიდენტიშ პოსტი დეკინჷ 1953 წანაშ 18 მანგის, მუჟამსჷთ ეგვიპტექ გიმიცხადჷ რესპუბლიკათ.
ჯვ. წ. 1090
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1090 წანა.
რუბიკიშ კუბი
2009 წანაშ მუნაჩემეფით, მოსოფელიშ მასშტაბით, გვალო 350 მილიონი რუბიკიშ კუბიქ გიმიჩინუ. თე მაძირაფალით რუბკილიშ კუნი მოსოფელს არძაშე გჷმოჩამაფონი დუდიშ ოტახალი რდჷ.
2018 წანაშ მუნაჩემეფით, რუბიკიშ კუბიშ ენწყუალას მოსოფელიშ რეკორდი ჩინეარ იუიშენ დუქ (杜宇生) მონწყჷ (3,47 წამი).
სქოლიო
კატეგორია:დუდიშ ოტახალეფი
ზუგდიდი
ზუგდიდი — ნოღა საქორთუოს. სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ რეგიონიშ დო ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. დორსხუაფილი რე ოდიშიშ რზენს, ჩხოუშიაწყარიშ მელე-მოლე პიჯის. ზუღაშ დონეშე 110 მ.-შახ. ქართიშე 321 კმ. უჩა ზუღაშე 30 კმ. 2014 წანაშ ეკოროცხუათ 42 998 მახორუ 99,4 % ქორთუ; (ქიანას მა-5). ფართობი - 16,85 კვ. კმ.; ნოღას რე რკინაშარაშ გიოდგინუ, ნამუთ 6 კმ. ნოკვათუთ ინგირიშ ვაგზალწკჷმა მიარსხუაფუ მოლენკავკაციაშ რკინაშარაშ მაგისტრალს. უხოლაში ონიშოლი ფუთი (60 კმ.).