cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუკ შოუ
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარი მობურთალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1995 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)
აფხაზეთიშ ლჷმა 1992-1993 წანეფც რდჷ ლჷმა საქორთუოშ ოთარობე ჯარეფს დო სეპარატისტულო მორინელ ეთნიკურ აფხაზეფიშ ართი ნორთიშ შქას, მუქჷთ 13 თუთას იგჷნძორჷ. სეპარატისტეფიშ განშე თაშნეშე ლჷმენდეს აბანობური სომეხეფი (ბაგრამიანიშ ჯოხონობაშ ბატალიონი), დაქირებული მალჷმორეფი ოორუე კავკაციაშე, კაზაკეფიშ აკოანჯარაფილი მილიციაშ მალჷმორეფი, ნამუეფსჷთ ვაოფიციალურო ხუჯის არზენდჷ რუსეთიშ ოურდუმე ბაზაშ გარნიზონი გუდაუთას.
პორტუგალიური ნინა
thumb|right|upright=2|პორტუგალიური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი მოსოფელს
კონფუციანობა
კონფუციანობაშ მეჯინათ, ადამიერს შეულებჷ გოუჯგუშაფა (გოფალუა) მუში ნძალეფიშ მობილიზაფათ, გჷშაკერძაფილო გაჩამუ გური მუშ დუდშა მუშით მეჯინას დო მუშით საქვარუას, დორხველი დუდიშე კოჩიშიქ იმუშუას მუშით გოფალუაშენ დო მუშით გაკეთას მუშ პერსონან. თიში თარი არზი რე, სათინოებაშ დო მორალიშ დოგაფილაფაშა მოჸონაფა. თინა მოუნჭირინუანს გემაჸვენჯეფს ქიშილებე ვარია თქუან რინაშა ხოლო თეს მორალური საღირალეფი ქოთხულენს-და.
სემ ტრემელი
სემ ტრემელი (Sam Trammell; დ. 29 ღურთუთა, 1969, ლუიზიანა) — ამერიკალი არტისტი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე სემ მერლოტიშ როლით HBO-შ სერიალს ნანდული ზისხირი.
აგნესიშ ტობა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
13 (ფილმი)
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:2010 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:გელა ბაბლუანიშ ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
ვულარი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ტობეფი კატეგორია:აზიაშ ტობეფი
ლიგურია
ადმინისტრაციული დორთუალა
ლიგურიაშ რეგიონი ადმინისტრაციულო 4 პროვინციათ ირთჷ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
არისტარქე სამოსარი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰელიოცენტრიზმი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ასტრონომეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსეფი
ეკვატორული გვინეა
პროვინციეფი
thumbnail|left|250px|ეკვატორული გვინეაშ პროვინციეფი 1-3 პროვინცია ორხველჷ კოკამ გვინეას დო 4-7 კონტინენტურ გვინეას.
ეკონომიკა
ოფუტეშ მეურნობას მოჸუნა — ყავა, კაკაო, ორზა, იამსი, კასავა (ტაპიოკა), ბანანეფი, ქოქოსეფი; ამრავლენა ჩხოლარეფს.
რუტინა უესლი
რუტინა უესლი (Rutina Wesley; დ. 1 ფურთუთა, 1979, ნევადა) — ამერიკალი არტისტი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე სარა ტორნტონიშ როლით HBO-შ სერიალს ნანდული ზისხირი. უღუდჷ ეპიზოდური როლი სერიალს საგანს.
ოკურიშ მუნიციპალიტეტი
ოკურიშ მუნიციპალიტეტი (Ocurí) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ ჩაიანტაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 23 667 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 788 კმ² რე.
კუბაშ ნოღეფიშ ერკებული
ქიანაშ არძაშე დიდი ნოღა რე ჰავანა, ნამუშ მახორობათ 2 581 619 ადამიერი რე (2005), მუთ ქიანაშ ედომუშამი მახორობაშ ნაოთხარს აკმადგინანს.
ლანდშაფტი
ლანდშაფტი (Landschaft „Land“ რე დიხა, სქირონა, „schaft“ - სახე, ებრი.) — ტერიტორიაშ ებრი-სახე. ორთაშობურ-გეოგრაფიული კომპლექსი, ნამუშ ფარგალეფს არძო ჯინჯიერი კომპონენტი: რელიეფი, ჰავა, წყარეფი, ნიადაგეფი, ჩანარობა დო ჩხოლეფიშ ოქიანუ რე რთული ართამაჟირაწკჷმაიან რსხილობას, მერგებულიე ართიანშა დო აკმოქიმინუნს ართოიანი, უგმურთუ სისტემას, ნამუთ გოვითარაფშ ართმანგურამი პიჯალეფით იხასიათებუ.
კანტა (პროვინცია)
thumb|right|150px|კანტაშ პროვინცია კანტა – ლიმაშ რეგიონიშ პროვინცია. კანტას ბჟადალშე ომძღჷ ლიმაშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე – ხუნინიშ რეგიონი. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კანტა. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 13,369 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 7.9 ადამიერი. კანტაშ ფართობი რე 1,687.29 კმ². პროვინცია ირთუ 7 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ჯვეში ნოღა (იერუსალიმი)
1980 წანას, იორდანიაქ იუნესკოს გიწარზუ, ნამდა ჯვეში ნოღა მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშუღალუდუკონ. ორგანიზაციაქ თე თხუალა 1981 წანას დაბაღინუ. უკვე 1982 წანას, იორდანიაქ ჯვეში ნოღაშ ასე საფრთხეშ თუდო რენჯი ობიექტეფიშ ერკებულშა გინოჸონაფა მითხუ.
ჭვიბერაზაუ
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
თურქეთი
რელიგია
კატეგორია:თურქეთი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:ხოლო ბჟაეიოლიშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
გელა ბაბლუანი
ბიოგრაფია
მაართა რსულმეტრაჟიანი ფილმიქ "13 ვითოსუმი" ჟიურიშ დიდი პრიზიშ ლაურეატიქ იჸუ სანდენსიშ კინოფესტივალს.
ბელუჯეფი
სქოლიო
კატეგორია:ირანალი კათეფი კატეგორია:ავღანეთიშ კათეფი კატეგორია:პაკისტანიშ კათეფი კატეგორია:ირანიშ ეთნიკური ბუნეფი კატეგორია:არხო ბჟაეიოლიშ ეთნიკური ბუნეფი
ობჟათეშ რედ-რივერი
ობჟათეშ რედ-რივერი (ინგლ. Red River of the South) რე წყარმალუ ააშს, ატჩაფალაიაშ ნადუ. სიგინძა 2,190 კმ. ღანჩოშ ფართობი 169,890 კვ.კმ.
ბჟაეიოლი აფრიკაშ ხუალაშ ღოზი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ გეოგრაფია
ავსტრიაშ ტურიზმი
უდიდაში ტურისტული შანულობა უღუ ავსტრიაშ ოთხილამურე, კუჩხით ოშარალუ დო ალპინიზმიშ კურორტეფს ალპეფს, თეში მუჭოთ ოფანიე-ომაჸალე რეკრეაციულ არეალეფს. იგივეშ რაგადი შილებე ავსტრიაშ მიარერიცხუან ტობეფშე ხოლო.
ალალინჰორნი
ალალინჰორნი (Allalinhorn) — კონკა შვეიცარიას, პენინიშ ალპეფს, მიჩაბელჰერნერიშ ბუნას. იდვალუაფუ ცერმატიშ დო საას-ფეეშ მუნიციპალიტეტეფს შქას, ვალეშ კანტონს. სიმაღალა 4 027 მ.
ეინარ ჰერცშპრუნგი
ეინარ ჰერცშპრუნგი (დან. Ejnar Hertzsprung; დ. 8 გჷმათუთა, 1873, კოპენჰაგენი, დანია — ღ. 21 გჷმათუთა, 1967, როსკილე, დანია)  —  დანიარი ქიმიკოსი დო ასტრონომი.
ბჟაეიოლი აფრიკა
გეოგრაფიულო, ეგვიპტეს დო სუდანს ხოლო კანკალეშა თე რეგიონს მიარზენა.
ჰიდეკი იუკავა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონარეფი კატეგორია:იაპონარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:იაპონარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1907 კატეგორია:ნაღურა 1981
ხაბაროვსკი
სქოლიო
კატეგორია:ხაბაროვსკიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
კამინო-რეალ-დე-ტიერა-ადენტრო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ოშკი
გეგმა
ოშკიშ ოხვამეშ გეგმა იმაჟირანს იშხანიშ ოხვამეშ გეგმას, მარა უმოს დიდ მასშტაბეფით რე წჷმორინაფილი დო უმოსო რე გართულებული. თიშ სიგირძა ბჟაეიოლშე ბჟადალშახ რე 38,5 მეტრა (ბჟადალს ეკვდერიშ მორკებულო); სიგანა შქა ნორთის რე 36 მ, დო სიმაღალა 40 მ. ოშკიშ გეგმა, იშხანიშ მეგურაფილო, ჯვარიშ მოღოზილობაშ რე. ნოგაფუ რე ტეტრაკონქი, ე.ი. ჯვარიშ 3 კილე (ბჟაეიოლ, ბჟადალი დო ოორუე) გვერდო კვარკვალია აფსიდეფით ითებუ, მანთხა კილე (ბჟადალიშ) - წჷმოგინძორაფილი რე დო ვა უღუ აფსიდა. მუშ არსით, ოშკიშ ოხვამე რე ცენტრალუგუმბათამი ოხვამე აკორცხილი ართნიშამ ბაზილიკაწკჷმა.
იუნანი
მინი|300 პქ|ტიპიური ლანდშაფტი, იუნანი იუნანი (云南; პინ-ინი Yúnnán) — პროვინცია ბჟადალ ჩინეთის. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — კუნმინი. მახორობა — 45,966,239 ადამიერი (მა-12 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)
ცაიში
250px|thumb|right|ცაიში ცაიში (ცეში) — ოფუტე, ბალნეოლოგიური კურორტი საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ჯუმიშ ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 50 მეტრა. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1526 ადამიერი. ოფუტეს რე რკინაშარაშ სანაკი-ზუგდიდიშ ღოზის. მუწმარინუანს რესპუბლიკური შანულობაშ ბალნეოლოგიური კურორტის. ოფუტეს რე ძერქვაშ კორომი.
ანტონიო ხოსე სუკრე
ანტონიო ხოსე სუკრე (Antonio José Francisco de Sucre y Alcalá, დ. 3 ფურთუთა 1795, კუმანა, ამდღარი გრანადა — ღ. 4 მანგი 1830, პასო, კოლუმბია) — პერუშ დიდი მარშალი (1823), ბოლივიაშ პრეზიდენტი 1825-1828 წანეფს.
ლაქშადვიპი
გეოგრაფია
left|300px left|300px ტერიტორიაშ ფართობი 32 კმ² (ტერიტორიეფს შქას ეკონია აბანი). ტერიტორია მუშჸურე, წჷმარინუანს კოკეფიშ ბუნას არაბეთიშ ზუღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის. ტერიტორიაშა მიშმურს ლაქშადვიპიშ დო ამინდივიშ კოკეფი, თაშნეშე მინიკოი. თე კოკეფშე ხვალე 11 კოკი რე დოხორელი.
პაბლო ნერუდა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილარეფი კატეგორია:ჩილარი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1904 კატეგორია:ნაღურა 1973
ჯვ. წ. 536
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 536 წანა.
გრავიტაცია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფიზიკა კატეგორია:გრავიტაცია
ავილა (ესპანეთი)
გალერეა
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის კატეგორია:ესპანეთიშ ნოღეფი
ბოტსვანა
1966წანაშ 30 ეკენიას, ბრიტანეთიშ პროტექტორატი ბეჩუალენდიქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ ერეფიშ წორომაჸალობაშ ინოხვენეფს დო დოთირჷ ქიანაშ ჯოხოდვალა ასეიანშა. ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა რე - გაბორონე.
ზოხორინელი ბოტსვანა
thumb|left|200px| [[სერესტე კჰამა|სერესტე კჰამაშ ნოჭახნაკუ გაბორონეს.]] გოართოიანაფილი ომაფეს ვაკოდუ ქიანაშ პოლიტიკური მონწყუალაშ თირუა, თი ბორჯიშახ, მუჟამსჷთ ქიანაშ ეკონომიკაქ ზოხორინელო ქიდიჭყჷ გოვითარაფა. 1964 წანას, კოლონიურ ადმინისტრაციაქ დეთანხმუ ქიანაშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ შელებუანობას; 1965 წანას დუდმართუქა მიშაღალილქ იჸუ, ქიანაშ ნანანოღა გინოღალილქ იჸუ ნოღა მაფიკენგიშე ბიწორას ეგაფილჷ ნოღა გაბორონეშა, დო 1966 წანას, ბოტსვანაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ. პირველი პრემიერ-მინისტრი სერესტე კჰამა რდჷ. თე ადამიერი, ხოლო ჟირიშა რდჷ გიშაგორილი დო 1980 წანას დოღურუ, ქიანაშ პრეზიდენტიშ პოსტიშ რინაშ ბორჯის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ბოტსვანა კატეგორია:უნიტარული სახენჷფოეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:ობჟათე აფრიკა კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფი
ბირთვული დოხუალა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბირთვული დოხუალა
ალმაგელჰორნი
ალმაგელჰორნი (Almagellhorn) — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ვალეშ კანტონს; გინმაჯინე ზაას-ალმაგელიშ მუნიციპალიტეტის. სიმაღალა 3 327 მეტრი.
უკუმელა
კატეგორია:თოლსინთე კატეგორია:სიმბოლოეფი კატეგორია:კონცეფციეფი
Polandball
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კომიქსეფი
ჯვ. წ. 1167
ნაღურა
კატეგორია:
ფარფალა-მონარქიშ ბიოსფერული ტყაჩირი
2008 წანას ტყაჩირი გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ტრეისი ჩეპმენი
კარიერა
"Where You Live" (სოდეთ სი ოხორანქჷნ), ჩეფმენიშ მაშქვითა სტუდიო-ალბომქ 2005 წანაშ ეკენიას გჷშართ.
ზეიდ-კენემერლანდიშ ერუანული პარკი
ზეიდ-კენემერლანდიშ ერუანული პარკი (Nationaal Park Zuid-Kennemerland) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, ოორუე ჰოლანდიაშ პროვინციას. დირსხუ 1995 წანას. ფართობი 38 კმ². ობჟათე ნორთის გოვითარაფილი რე დიუნეფი. გოხოლუას შარა დო რკინაშშარა.გოვითარაფილი რე ტურიზმი. ირწანურო პარკის ჸუნსჷ დოხოლაფირო 2 მილიონი მაძირაფუ. ოორუეშ ზუღაშ მანგის ქვიშამი პლაჟეფი რე. დიდი მუდანობათ რე კუჩხიშ დო ველოსიპედიშ საროტეფი. პარკიშ ტერიტორიას რე XIX ოშწანურაშ ჯიხაზურგა.
ოვერნი
ჯოხოქ გიადუ ჯვეში გალური ტომი ავენიშე, ნამუშ მადუდე ვერსინგეტორიქსი ჯვ.წ. 54 წანას ხემანჯღვერენდჷ არყებას რომაალეფიშ წინაღმდეგ. მა-14 ოშწანურას გორთილქ იჸუ საჰერცოგოეფო დო საგრაფოეფო. 1615 წანას თინეფქ საფრანგეთიშ აკოდგინალაშა მიშელეს.
ალპიუჰორნი
ალპიუჰორნი (Alpjuhorn) — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ მუნდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოორუეშე, ვალეშ კანტონს. სიმაღალა 3 144 მეტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ანხელი
წყარგელაფუს მიოგორუ ჯეიმზ ეინჯელქ 1936 წანას, გვალო თეშ გეშა, ეინჯელიშ (Angel) ჯოხოქ გიადჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვენესუელაშ წყარგელაფუეფი
ჯვ. წ. 1172
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1170-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1172 წანა.
პეჩი
2010 წანას, ესენწკჷმა დო სტამბოლწკჷმა ართო, პეჩი ევროპაშ კულტურულ ნანანოღათ გიშეგორეს. პეჩიშ სლოგანი რე „უხურგე ნოღა“.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი აზერბაიჯანს
2008 წანაშ მუნაჩემეფით აზერბაიჯანს 2 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
ძუკუ ლოლუა
1888 წანას ძუკუ ბათუმს, ფაფრიკეფს მუშენდჷ, სოდეთ ჟირხოლო კუჩხიშ კითეფქ დეღამაკჷ. 1891 წანას ძუკუ ლოლუა გურია-სამარგალოშ ეპისკოპოსშა, გრიგოლ დადიანშა მიდეჸონეს დავითნიშ დაგურაფუშა. თი ბორჯის თექ რდეს გიშნაგორა ოხვამეშ მაბირეეფი: ანტონ დუმბაძე, დიმიტრი ჭალაგანიძე, გახა ჩიქოვანი, ალექსანდრე მგელაძე, ჯიმალეფი კონტრიძეეფი, დავით ჯინჭარაძე; დიაკონეფი: კალისტრატე სალაძე, სერაპიონ კალანდაძე დო შხვეფი. 1892 წანას ეპისკოპოსიქ ძუკუ ოოხვამე წინგობუაშ დო ბირაშ დაგურაფალო ხობიშ მონასტერშა, ბერმალაზონ დავით ჯაშშა გოუტუ. მონასტერს ამშვი თუთაშ დორინაშ უკული „ოსქვებური მონჭობუაშ“ მოწმობუათ ძუკუქ ფუთიშ ოკათედრე ოხიდას „პონომარო“ ქენირიცხჷ.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
პალანდაშ კანტონი
პალანდაშ კანტონი (Cantón Palanda) — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პალანდა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 066 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ტურიზმი დანიას
მინი|250პქ|[[კრონბორგი|კრონბორგიშ ჯიხაზურგა, ჰელსინგერი]] მინი|250პქ|[[ელინგეშ ქუალეფი]] ტურიზმი დანიას ჯინჯიერო მოხურგე ქიანეფიშ მახორობაშ ხარჯიშა ირდუ, თინეფ შქას პირველ აბანს რე გერმანია, ნამუსჷთ გეჸუნა შვედეთი, ნორვეგია დო ნიდერლანდი. მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაციაშ ტურიზმიშ რეიტინგი ოძირანს, ნამდა 2010 წანას დანიას 8,7 მლნ მაძირაფუ ჸუნდჷ. ქიანას ედომუშამი სერიშთანაფეფიშ რიცხუქ 2010 წანას მირკჷ.
ჩე ზუღა
ფიზიკურ-გეოგრაფიული აბანდვალა
უდიდაში ჸუჯეფი რე კანდალაქშიშ, ონეგაშ, დვინაშ დო მეზენიშ, უდიდაში კოკეფი - სოლოვეციშ დო მორჟოვეციშ.
ჰიდროლოგიური რეჟიმი დო ჯიმუამობა
ცენტრალურ ნორთის ჯიმუამობა სიტომბაწკჷმა ართო ირდუ 31 ‰ -შა. ზუღაწკჷმა კათაფაშ უკული წყარმალუშ წყარი ურკენს ზუღაშ წყარიშ ჟინი ფაშ ჯიმუამობას (25-26 ‰-შახ). ლიგე წყარიშ უალაკვალო (უთანაბრო) მეჭირინდაფაშ გეშა, თეწკჷმა წყარიშ გოჸინუაშ დო ჸინიშ ნდღულაფაშ გეშა, ჯიმუამობა ჟიპიჯურ ფალეფს დამორჩილ-ზოთონჯიშ პერიოდის უმოსი მაღალი რე, ვინდარო გაზარხულს დო ზარხულს.
ჸუჯეფს ზუღაშ ჯიმუამობა ირდუ 30,5-34,5 ‰-შა.
ჟოზე მოურინიო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1963 კატეგორია:პორტუგალიარი მობურთეეფი კატეგორია:პორტუგალიარი კუჩხბურთიშ მაწვართალეფი
რონა-ალპეფი
რონა-ალპეფი ეკონომიურო ართ-ართი ძალიერი რეგიონი რე. თაქ რე მეღვინალაშ ჩინებული ცენტრეფი — შენა, ფლერი დო ბუჟელე.
ლევან ქარუმიძე
ლევან ქარუმიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ვააღიარაფილი ქიანეფიშ ერკებული
სქოლიო
* კატეგორია:ვააღიარაფილი ქიანეფი
ჯვ. წ. 1176
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1170-იანეფიშ რანწკო 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1176 წანა.
ტეკილა (ხალისკო)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ტომ ჰენქსი
პიჯული დო ოფანიე რინა
ტომ ჰენქსი ჟირშა რე გურგინელი. არტისტი სამანტა ლუისიშე ჸუნს ბოში დო ძღაბი, არტისტი რიტა უილსონიშე ჸუნს ჟირი ბოში.
ლონსე-ენ-დრიუნენსე-დეინენიშ ერუანული პარკი
ლონსე-ენ-დრიუნენსე-დეინენიშ ერუანული პარკი (Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen) — ერუანული პარკი ობჟათე ნიდერლანდის, ოორუე ბრაბანტიშ პროვინციას. იდვალუაფუ ნოღეფს ტილბურგის, ვალვეიკის დო ჰერტოგენბოსის შქას. დირსხუ 2002 წანას. ფართობი 35 კმ². პარკიშ ტერიტორიას რე სქირე დიუნეფი დო ფიჭვიშ ტყალეფი.
კეჩუა
ლექსიკა
ფრაზეფი დო სიტყვეფი
რიცხუეფი
ჰანს ბეთე
ჰანს ალბრეხტ ბეთე (გერმ. Hans Albrecht Bethe; დ. 2 კვირკვე, 1906, სტრასბურგი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 6 მელახი, 2005, იტაკა, ნიუ-იორკი, ააშ) — გერმანალი-ამერიკალი ფიზიკოსი, ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ბირთვული ფიზიკაშ დარგის. მურიცხული ნუკლეოსინთეზიშ თეორიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკას, 1967 წანას.
ჯვ. წ. 1177
ნაღურა
კატეგორია:
ლუი დე ფიუნესი
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:ფრანგი კომიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1914 კატეგორია:ნაღურა 1983
მთავარი არხი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტელევიზია კატეგორია:კომპანიეფი
ჭითაწყარი
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 1178
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1170-იანეფიშ რანწკო 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1178 წანა.
ტოსკანა
ტოსკანა კინოხ რომაული ეტრურია რდჷ, დოხორელი ეტრუსკეფით ჯვ.წ. 500 წანას. შქა ოშწანურეფს ჟირ მორჩილ სახენწჷფოთ რდჷ გორთილი, ნამუეფქჷთ XV-XVI ოშწანურეფს ფლორენციაშ მართუალაშ გიმე აკიართიანეს. 1861 წანას, ტოსკანაქ იტალიაშ ნორთო გჷნირთჷ.
ჯვ. წ. 1179
ნაღურა
კატეგორია:
ილია ჭავჭავაძე
პეტერბურგიშ უნივერსიტეტი 1857-1861 წანეფს
1857 წანას წჷმოძინელო ჩაბარჷ მიოღებელი გამორსეფი პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ იურიდიულ ფაკულტეტის. 1859 წანაშ ბზარხულს ილია დალახებე დო მუდგაზმარენ თუთათ საქორთუოშა ქუმურთუმუ დო თაქ დამორჩილშა დოსქილადე. ილიაშ სტუდენტობაშ ხანეფს პეტერბურგის დემთხვიუ რევოლუციეფიშ დო ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ლჷმეფიშ პერიოდეფს ბჟადალუ ევროპაშ ქიანეფს. ილია მუშ ოდაბადეშ მუმაულარ ბედიშე ფირქენდ დო თოჸუჯის უუნუანდ ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარ ყარაფის ევროპას. 1860 წანას, მუჟამს გარიბალდიქ გეჭოფუ მესინა, უკული იტალიაშა გინილ, გახარებულ ილიაქ დოჭარ ლერსი: „მესმის, მესმის სანატრელი, ხალხთ ბორკილის ხმა მტვრევისა...“
ქიმერონი
თე პერიოდეფს იჭარუ ილია ჭავჭავაძეშ პროზაშ მინუშეფქ, ნამუეფქჷთ უდიდაში როლი ილაჸაფუ ქორთული კრიტიკული რეალიზმიშ გოვითარაფას: პატჷნჭკორალაშ ინსტიტუტიშ კილეფი რე ეჭარილი თხობელუა „გლახის ნაამბობი“ დო „კაცია-ადამიანი?!“
გეღანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:2004 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი აპოკალიფსიშ გეშა
HDTV
HDTV არხეფი საქორთუოს
HDTV ფორმატით საქორთუოს მაუჭყაფენა: ხარისხის არხი, ტელეკომპანია ქუთაისი დო GDS.
მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ
მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ (Mingəçevir su anbarı) — წყაროთხილუ აზერბაიჯანიშ მინგეჩაურიშ რაიონს, წყარმალუ მტკვარს. ზუღაშ დონეშე 71 მეტრ სიმაღალას. სიგჷრძა — 70 კილომეტრი, სიგანა — 18 კილომეტრი. ჟინპიჯიშ ფართობი — 605 კმ². ნტირა — 16,1 კმ³. უდიდაში სიტომბე — 75 მეტრი, ოშქაშე სიტომბე — 27 მეტრი. წყართხილუქ აკიქიმინჷ ენერგეტიკული ღანკეფშო, თაშნეშე წყარმალუ მტკვრიშ გიმენი მალობას წყარალაშე დუდიშ ოთხილარო. გჷმირინუანა ოწყარალო. მინგეჩაურიშ წყაროთხილუშე დუდს ეთმეჭოფჷნს ჟიყარაბაღიშ (172 კმ.) დო ჟიშირვანიშ (123 კმ.) ოწყარალი არხეფი.
კალიფორნიაშ ჸუჯი
კალიფორნიაშ ჸუჯი (Golfo de California), თაშნეშე ჩინებული რე, მუჭოთ კორტესიშ ზუღა (Mar de Cortés) — ჸუჯი ოორუე ამერიკაშ რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის. გჷშმართჷნს კალიფორნიაშ ჩქონს მექსიკაშ კონტინენტური ნორთიშე. ჸუჯიშ წყარეფი უხურგანს მექსიკაშ შტატეფს: თუდოლენ კალიფორნიას, ობჟათე თუდოლენ კალიფორნიას, სონორას დო სინალოას. ჸუჯიშ მაქსიმალური სიტომბა რე 3000 მეტრა.
კოკეფი
ჸუჯის ჟირი დიდი (ანხელ-დე-ლა-გუარდა დო ტიბურონი) დო მუდგაზმარენი ჭიჭე კოკი რე, თენეფ შქას ესპირიტუ-სანტო დო პარტიდა.
ქილორი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქოთომიშობურეფი
ანტონიუ ეგაშ მონიში
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიარეფი კატეგორია:პორტუგალიარი ნევროლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:პორტუგალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1874 კატეგორია:ნაღურა 1955
დენის კუეიდი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954
ააშ-იშ პრეზიდენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
სინგაპურიშ პრეზიდენტი
სინგაპურიშ პრეზიდენტი — სინგაპურიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ გიშმაგორუნს პარლამენტი 6 წანაშ ხანით.
ნონა მამულაშვილი
ნონა მამულაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
მემედ აბაშიძე
right|thumb|მემედ აბაშიძე მემედ იბრაჰიმიშ სქი აბაშიძე, მემედ-ბეგი (დ. 1873, ბათუმი — ღ. 1937) — ქორთუ ოჯარალუე მოღალე, ჭარუ, პუბლიცისტი. სანჯაყ-ბეგ აბაშიძეეფიშ გამნარყი. სტალინური რეპრესიეფიშ გეშა ღურჷ 1937 წანას.
იანტსასაშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
გრაფიკა
thumb|220px|[[ლეონარდო და ვინჩი, ავტოპორტრეტი, გრაფიკა ცარცით]] გრაფიკა — გუმოხანტუაფაშ გოჭყაფა შხვადოშხვანერი ხეჭკუდეფიშ დო ტექნიკაშ მეშქაშალათ. გრაფიკა თარო იკათუანს ნამდგა გოსარსალერ ჟიპიჯის (სამან. ქარღადის) ანგეფიშ გოჭყაფა თიშა ხეჭკუდიშ ჟიგენჭირათ ვარ-და ჟიპიჯიშ მანგას თიშ ყარაფის. თარი ხეჭკუდეფი რე გრაფიტიშ ფანქარეფი, ოჭარალი დო მელანი, მელანიშ ქუჩუჩეფი, სინთეშ ფერამი ფანქარეფი, კრაიონი, ნოშქერი, პასტელი დო მარკერეფი. თეხანურ გრაფიკას თაშნეშე გჷმირინუაფუ ცირფული მედია დო ხეჭკიდეფი მოგვენი ეფექტიშ მიოღებელო. გრაფიკას თარი ტექნიკა რე: ხაზუა, ჰაჩინგი, კროსჰაჩინგი, სკრიბლინგი, სტიპლინგი დო ბლენდინგი.
ცენტრი (საფრანგეთი)
ლუარაშ ლეხერი მუში ანდა ჯიხაზურგათ ანდა ტურისტის მიკიჭოფანს წანმოწანაშ გოძვენას.
ჯვ. წ. 554
ნაღურა
კატეგორია:
გერგეუჩა
გერგეუჩა თაშნეშე გერგოუჩა, ბეჟანე (ლათ. Scrophularia) — ჩანარეფიშ გვარი გერგეუჩაშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი, ოშა-გოშათ ართ- ვარ-და ჟირწანიანი ოდიარეეფი რე, კანკალე გვერდო ბართვი რე. მოწვანე, ჸვინთელი დინცხფერიში პიოლეფი აკოკორობილი აფუ ფენჯგირეშობურ ვარ-და ტიანიშობურ ბიბლეფო.
ლიტერატურა
კატეგორია:გერგეუჩაშობურეფი
უილიამ რამზაი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:შოტლანდიარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1852 კატეგორია:ნაღურა 1916
რანჩი
დემოგრაფია
2011 წანაშ ფასებათ, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 1 126 741 ადამიერს, თაურეშე 52,07 % ქომოლკოჩეფი დო 47,93 % ოსურკოჩეფი. ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა 88,42 %, მაღალირე, ვინემ ოშქაშე ნაციონალური დონე;
სქოლიო
კატეგორია:ჯარხანდიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ისრაელიშ პრეზიდენტი
ისრაელიშ პრეზიდენტი — ისრაელიშ სახენწჷფოშ მადუდე, გჷშმეგორუ პარლამენტიშით (კნესეტიშ) 5 წანაშ ხანით. პოსტიქ მუშაღალირქ იჸუ ისრაელიშ სახენწჷფოშ გჷმოცხადაფაშენო.
კარპატეფიშ ჯაშ ეკლესიეფი სლოვაკეთის
კარპატეფიშ ჯაშ ეკლესიეფი — იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიშ ჯოხოდვალა, ნამუთ იკათუანს სლოვაკეთიშ ბრუო შხვადოშხვა აბანს დვალირ XVI-XVIII ოშწანურეფიშ ჯაშ ჩხორო რელიგიურ ნოგაფუს. თინეფშე, ჟირი რომანულ-კათოლიკურ ეკლესიას ორხველჷ, სუმი პროტესტანტულს დო სუმი კელესია, თაშნეშე გეძინელი ორეკეში — ბერძნულ-კათოლიკურს. გეძინელო, ალმახანური სლოვაკეთიშ ტერიტორიას, უმოსო პრეშოვის აკანიშ ოორუეს დო ბჟაეიოლ ნორთის, 50-შე უმოსი თეცალი ჯაშ ეკლესია იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სლოვაკეთის
მიხეილ დაუშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ურმირიშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ქიმია
მენცარობეფიშშქაშური დისციპლინეფი
აგროქიმია — ატმოსფერული ქიმია — ბიოქიმია — გეოქიმია — ელექტროქიმია — მეტალურგია — ქიმიური ტექნოლოგია — ქიმიური ფიზიკა
ქიმიაშ აკოკათაფალი ჩინებეფი დო ტერმინეფი
აირეფი — უორგანე ნიფთიერება — ატომი — გვირზილი — რსხული — ვალენტობა — იონი — კოლოიდეფი — ლითონეფი — ჯიმუეფი — მოლეკულა — მჟავეფი — ნეიტრონი — ორგანული ნიფთიერება — პოლიმერი — პროტონი — ჟანგბადი — რეაქცია — ქვანთი — ოსხირეფი — ქიმიური ელემენტი — ქიმიური ნაკათა — ქიმიური ფორმულა — წყარი — წყორეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქიმია კატეგორია:მენცარობა კატეგორია:ორთაშ მენცარობეფი
სამორაშ კანტონი
სამორაშ კანტონი (Cantón Zamora) — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სამორა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 21 791 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
შენსი
ადმინისტრაციული დორთუალა
შენსიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 10 მუნიციპალიტეტო ირთუ:
პორტუგალიაშ ტურიზმი
მინი|250პქ|[[ბელენიშ ჯიხაზურგა — ლისაბონიშ ართ-ართი თარი ტურისტული ოქინაფუ]] მინი|250პქ|[[ალგარვი — პორტუგალიაშ თარი პლაჟეფიშ არეალი]] მინი|250პქ|[[პორტუ]] პორტუგალია ირწანურო ტურისტის მიკმიჭოფანს. 2006 წანას ქიანა 12,8 ტურისტიქ მიძირუ. ტურიზმი შანულამ როლს ლაჸაფენს პორტუგალიაშ ეკონომიკას დო ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ დოხოლაფირო 5%-ს აწარმენს.
ლისაბონი, ბარსელონაშ უკული ევროპას ტურისტეფშე მაჟირა არძაშე მოძირაფონი ნოღა რე. 2006 წანას, ნოღაშ სასუმაროეფს სერი ოთანუ 7 მილიონ ტურისტიქ, მუთ წოხოლენი წანეფიშ მაძირაფალეფშე 11,8%-ით მეტი რდჷ. ბოლო წანეფს, ლისაბონქ მიკულუ ალგარვის — პორტუგალიაშ თარ ტურისტულ რეგიონს. პორტუქ დო ოორუე პორტუგალიაქ, გჷშაკერძაფილო წყარმალუ დუეროშ ოორუჸეურე ურბანულ არეალეფქ შანულამი ტურისტული რდუალა ოძირეს დო გუწულეს მადეირას, 2010 წანას თინეფი ქიანაშ მასუმა არძაშე მოძირაფონი დესტინაცია რდჷ. ამდღარშო, პორტუგალიაშა მიმალ ტურისტეფს შქას უმოსო რენა ბრიტანალეფი, ესპანარეფი დო გერმანალეფი, ნამუეფით დაბალი ღირებულებაშ ავიაღოზეფით რგებაფულენა დო ხვალე პლაჟეფი დო ბჟაშ ხათრით ვარინ, გორჷნა კულტურულ ქილინჯეფს, ნოღეფს, იკინებუნა გასტრონომიული დო ოწყარე ტურიზმით.
ნიკოლაე ტიმოფტი
სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1948
კამპეტი
კამპეტი (Polygonum) — ჩანარეფიშ გვარი კამპეტიშობურეფიშ ფანიაშე. ართწანიანი დო მიარეწანიანი ოდიარეეფი რე, ოშა-გოშათ ბართვოდიარე დო ბართვეფი რე. თინგემარინჯე ვარ-და გონთხაფილილი, კანკალეშა კარკატია ღერი უღუ, 4-6 ფურცელამი გურგინიშობური პიოლოფორე დო სუმწახნაკამი გუმნაღელი.
საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
left|400px|ლენი –საპრეზიდენტო რესპუბლიკეფი, ყვინთელი – გვერდოსაპრეზიდენტო რესპუბლიკეფი, ღია წვანე – ქიანეფი, სოდეთ პრეზიდენტის გჷშმაგორუნს პარლამენტინჷ
ოტო დილსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1876 კატეგორია:ნაღურა 1954
გვალონა
ლიტერატურა
კატეგორია:რელიეფიშ ფორმეფი კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია კატეგორია:გეომორფოლოგია
არჩილ თალაკვაძე
არჩილ თალაკვაძე (დ. 16 ღურთუთა, 1983) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი. საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდე 2019-2021 წანას.
ჯვ. წ. 559
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 559 წანა.
ნაწახნაკა
thumb||right|სკულპტურა. [[დავითი (მიქელანჯელო)|დავითი, მიქელანჯელო]] ნაწახნაკა, სკულპტურა (ლათ. sculptura, sculpo — გიშაჭკირუა, ბთოლუნქ) — სახუაფონი ხელუანობაშ პლასტიკა — ამნახანტი, ნამუშ აკოქიმინუას უღჷ ონტირონი ფორმა დო ირსულებჷ ბეკერე ვარ-და პლასტიკურ მასალეფშე.
ბრუნეი
სახენწჷფო მონწყუალა
სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდე რე სულთანი. სულთანი, მუსულმანური ქიანეფიშ რელიგიური ლიდერიე. ქიანაშ თარობა უმენტაშო სულთანიშ არხო მოჯგირეეფშე აკმოდირთუ. ქიანა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულო გორთილიე — 4 აკანო.
აკოანჯარაფილი ნძალეფი დო პოლიცია
ოურდუმე-ოჰაერე ნძალეფი — სუმი ფურინჯიშ ესკადრილია, ოტრანსპორტე ფურინჯეფიშ 1 ესკადრილია, ჰაერსააწმარენჯო დუდთხილუაშ გიმენრთილი, ტექნიკური დო მუმახვარაფალი გიმენრთილეფი.
ოურდუმე-ოზუღე ფლოტი — 3 რაკეტაშ კატერი, 3 საპატრულე კატერი, 2 ამფიბია, 2 სადესანტე კატერი, 17 ჭიჭე ოწყარმალუე კატერი.
საგრადა ფამილია
thumb|350px|საგრადა ფამილია [[2007 წანას]] საგრადა ფამილია (La Sagrada Família, კატალ. 'წიმინდე ფანია') — კათოლიკური ბაზილიკა ბარსელონას, კატალონიას, ესპანეთი. ანტონიო გაუდიშ ართ-ართი არძოშე უმოსო შინელი პროექტი.
ჯვ. წ. 1189
ნაღურა
კატეგორია:
გაბარი (გეოგრაფია)
thumb|270px|ზეგანი გაბარი — (ქორთ. ზეგანი) დიხაუჩაშ ჟიდოხიშ რელიეფიშ დადებითი ფორმა; გვალამი რელიეფიშ ფირჩა საგანო, ჯინჯიერაშო წჷმორინაფილი მოთინილი ვარა რეხამი წყარგჷმართალეფით. გაბარი მინ აბანც ტომბა, ონჭირე (ინწრო) ლეხერეფით რე ენოჭკირილი. ზუღაშ დონეშე სიმაღალაშ მეჯინათ ირთუ დაბალი (1000 მეტრაშახ) დო მაღალი გაბარეფო. აბსოლუტური სიმაღალა 700–1500 მ დო უმოსი. გაბარიშ აკოდგინალუაშა შილებე მიშმეშას რელიეფიშ ემაღალაფირი ფორმა – პლატო. გეოლოგიური სტრუქტურა რთული რე. გაბარიშ ეხას (გოჭყაფას) გჷშმაგორჷნა სუმ (ვარა ხოლო უმოსი) ეტაპის:
შავკათ მირზიიოევი
პრეზიდენტიშ მოვალობაშ მარსულაფარი
2016 წანაშ 2 ეკენიას, ქარიმოვიშ ღურაშ უკული, მირზიიოევქ პრეზიდენტიშ ნთხორუაშ კომიტეტიშ მადუდეთ გჷნირთჷ, ნამუთ თიშ შანი რდჷ, ნამჷ-და მირზიიოევი ღურელი ქარიმოვიშ მონძეთ გჷნირთჷნ. 2016 წანაშ 8 ეკენიას თიში კანდიდატურაქ, მუჭოთ პრეზიდენტიშ მოვალობაშ მარსულაფარიშ, პარლამენტიშ ჟირხოლო პალატაშ გოართოიანაფილ სესიას დენტკიცჷ. წესით, თე პოსტი სენატიშ მადუდეს, ნიგმატილა იულდაშევს ოკო დუკჷნებუდუკო, მორო, თიქ გაცხადჷ, ნამჷ-და „მიარეწანიანი გჷმოცადაფაშ“ გეშა უჯგუდჷ პოსტი მირზიიოევს დუკჷნებუდუკონ. რე მოლება, ნამჷ-და მირზიიოევი შილებუანს ყირგიზეთწკჷმა დო ტაჯიკეთწკჷმა უზბეკეთიშ ურთიართობეფიშ სტაბილიზაციას.
მეხუტოლაფა (ქირსიანობა)
ლიტერატურა
კატეგორია:ქირსიანული დღახუეფი
იოკალიაშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჯვ. წ. 1190
ნაღურა
კატეგორია:
ცინხაი
გეოგრაფია
ცინხაიშ პროვინციაშ ფართობი 721,000 კმ² რე.
დრამა
ტერმინი ბერძნულშე (δράμα [dráma]) მარგალურო ‛ქიმინუას’, ‛მოქმენდალასს’ ეთმოღანკუნს.
მაჰაჩყალა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:დაღესტანიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნანანოღეფი
იანგეე
სამართალიშ ისტორიას
სამართალიშ ისტორიას იანგეე რე სამართალიშ წინგის მოჸონაფილი კერზო შვანი, კაზუსი დო თიში ოკანონმადვალე მოწესრიგაფა. თეჯგურა იურიდიულ-ტექნიკურ მოხუჯაფას გჷმირინუანდეს სამართალიშ ნორმაშ უჯგუშო გაგებაშ ღანკიშო თიმწკჷმა, მუჟამსჷთ ოხვილური რდჷ რჩქვანელობური მართალურთიათობაშე გინორთელი რთული შვანიშ ოკანონმადვალე გინოჭყვიდირინ. იანგეეშ ანუ "ზიტყვათ სამანგაშ" (საბა) სახეთ რე გჷნოჩამილი ბერძენული სამართალიშ ქორთული ვერსიაშ ("სამართალი ბერძნული") 204 დო 280 ბირგულეფი (ქლზ.ბბ.203 დო 279).
იან ოორტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდარეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ნაღურა 1992
მადაგასკარიშ პრეზიდენტი
მადაგასკარიშ პრეზიდენტი — მადაგასკარიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.
კამერუნიშ პრეზიდენტი
thumb|150px|კამერუნიშ შილაკამერუნიშ პრეზიდენტი - კამერუნიშ სახენწჷფოშ მადუდე. ეშმაგორჷნს მახორობა 7 წანაშ ვადათ.
ამილახვარეფი
გვარიშ წჷმოძინა
thumb|213x213px|გერბიშ შკა ნაწილს გეხანტილი რე, მუჭო ჸვილესჷნ ლამოსუაშ მაკათურეფქ იოთამ ზედგენიძე. ამილახვარეფიშ ოთავადეშ ჯინჯი იჭყაფჷ XIV ოშწანურაშე. თე გვარქ რდუალა დო გოძალიერაფა დიჭყჷ XIV ოშწანურაშე, მუჟამსჷ წყარმალუეფიშ რეხიშ დო  მეჯუდიშ პიჯეფიშ ტერიტორიას დიხორუესჷნ. გჷნოჩამაშ მეჯინათ, იოთამ ზედგენიძექ ქიგეგჷ, მუჭო მაფაშ ოწინამდეგო ლამოსუა ინწყუაფუდჷნი. თიქ უწუ გიორგი VIII-ს, მუჭო თიმ სერს მუ ქიდინჯირიდჷ მაფაშ დანჯირალსჷ, დო მუს დოჸვილუნდესჷდა, მაფას ვადოჭყოლადუდუკო იათამიშ სქუალეფი. მაფაქ ქჷრჩქილჷ იოთამიშ ნაზუკოლას. ლამოსუაშ მაკათურეფს მაფაშ დანჯირალს ჯანუდუნ ფერი იოთამ ზედგენიძე მაფა უჩქუდესჷ დო თინა დოჸვილეს. გიორგი VIII-ქ დანაშოულიშ მაქიმინალი კათა დასაჯჷ. იოთამიშ უნჩაშ ბოშსქუას ქიმეჩჷ ჯიხეფი, დიხეფი დო სპასპეტობა ქართლიშ, მოურავობა გორიშ და სასაფლათ სამთავისი დო კარისიშ დო ამილახორობა. თე ისტორიური ფაქტი ამილახვარეფიშ ართ-ართი გერბიშ ცენტრალურ აბანს რე გედვალირი, ნამუსუთ იოთამ ზედგენიძეშ მოდგამეფს უღუდესჷნ. XV-XVI ოშწანურეფს ოთავადეშ მინჯეეფი ზევდგინიძე-ამილახვარებო იშინუაფუდესჷ, XVII ოშწანურაშე ამილახვარეფო.
ფლავიო-ალფაროშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ინგირი (ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი)
ინგირი — თემი ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის (სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანი). 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 4049 ადამიერი. ზუგდიდშე 4 კილომეტრის. მიშმურს 2 ოფუტე: ინგირი დო ოირემე.
ოფუტეშ ჯოხოდვალაშ ისტორია
ინგირი ახალი ჯოხო რე. ჯვეშო ოფუტეს ჯუღეჯიანი ჯოხოდჷ.
გეოგრაფია, ორთა
ინგირს უხურგანა: ბჟაიოლშე ნოღა ზუგდიდი (გჷმართალი: კუჩხობონწყარი), ოორუეშე ნოღა ზუგიდიშ „ენგურქაღალდკომბინატიშ“ რაიონი, ბჟადალშე ოფუტე კახათი დო ოჩხანეშე ოფუტეფი ჭითაწყარი დო ცეში (ცაიში) (გჷმართალი: ჩხოუშია).
თუდოლენ ზონაშ ოფუტეფიშ კარს (კახათი, დარჩელი ) ინგირი მომაღალო აბანს რე დო ხვალე ოირემე რე ჭიჭე უმოს დაბალც, ჩხოუშიაპიც. ოფუტეშ არძაშ უმოს მაღალ აბანს (ზუგდიდიშ ჸურე) „კიდაიკოლც“ უძახჷნა. თე სიმაღალაშ გეშა გრუნტიშ წყარშა მიოულარო დიხა 10-12 მეტრაშ მატომბას რე ონთხორალი (ოირემეს 6-7 მეტრა ბაღუ). ხანდა ბრელი ოკო, მარა თეშ მატომბაშე ეშაღალირი წყარს ჯგირი გემო უღუ.
ისტორია
ინგირიშ დო ოირემეშ ამდღანერი მახორუეფი წალენჯიხაშ დო ჩხოროწყუშ ოფუტეეფშე თი ბორჯის თუდო გიმოხორელი ჸაძახეფიშ გამნარყიე. ექიაქო შხვა დიხეფშე მუნაულა გვარიშ კათა ხოლო ოკათჷ. მაგალითო, ქვარაიეფს ამდღანერი მარტვილიშ რაიონს უღჷნა ჯინჯი, აფხაზეფქ (აფხაზავა) — აფხაზეთშე მორთეს დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ხეშულობა
Нем. [Macht]
Власть обозначается, согласно широко распространённому пониманию, как власть «над»: через способность индивидуума и группы влиять на поведение и мышление социальных групп или личностей — согласно собственным представлениям и в собственных интересах. Имеется в виду основной социальный аспект, который играет роль в практически всех формах совместного проживания людей. Социальное поведение индивидуумов и групп приводит к созданию социальных структур, в которых дифференцируются различные властные позиции. Кроме того, под властью понимается содействующая сила как общая способность влияния на окружающий мир.
რესპუბლიკა
გოხურგელი საპრეზიდენტო მართუალაშ რესპუბლიკეფი
თეჯგურა ქიანეფს პრეზიდენტი, თარო, მუჭოთ სახენწჷფოს, თეშ თარობაშ მადუდე რე; თიში როლი, მუჭოთ სახენწჷფოშ მადუდეშინ, თარო, საცერემონიალო ხასიათიშიე, დო თიში, მუჭოთ თარობაშ მადუდეშინ, ფუნქციეფი გორკვეულო მუკობუნელიე ქიანას არსებულ კანონმადვალუ ორგანოეფშა (თეჯგურა ქიანეფიე: ობჟათე კორეა, მექსიკა, პანამა, ააშ, არგენტინა, ბრაზილია, ტაივანი);
თემურ ჯანაშია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
მეშხურეშ შარა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გალაქტიკეფი
გოჭკადილი
კანიონი
ოფუტე გოჭკადილიშ კანიონს იჩუალუაფუ 75 მილიონი წანაშ წოხოლე დიხაუჩას მახორუ ნოტყეფიშ გოსკანჩილი ძვალეფი, მუდგათ თინა მოსოფელს მასუმა კილაგორუა რე, ნამუშ ტერიტორიასჷთ პრეისტორიული ფარანიშ ნოტყეფიშ ნასქილედეფი ართათ  დიდი მუდანობათიე წჷმორინაფილი. თე კილაგორუაქ 2010 წანაშ კვირკვეს ილიაშ სახენწჷფო უნივერსიტეტწკჷმა ჸოფილი დიხაუჩაშ დაგურაფალი მენცარობეფიშ ინსტიტუტიშ სტუდენტეფიშ დო მაგისტრანტეფიშ ოვეშური-ოგურაფალი პრაქტიკაშ ბორჯის მოხვად. მარაშინათუთას ილიაშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიქ ოვეშური დაკვირათ ექსპედიცია მანწყუ, ნამუსჷთ ოკათუდეს პალეონტოლოგეფი ვიაჩესლავ ჩხიკვაძე დო ვასილ გაბუნია. თე ექსპედიციეფიშ უკული იკეთინ განცხადებაქ, ნამდა გოჭკადილს წყარმალუ აბაშაწყარიშ ლეხერს დინოზავრიშ ჟირი ნოქურქ კილარჩქინდ. . ოფუტე გოჭკადილიშ კანიონი 2010 წანაშ 4 გჷმათუთას ნაკრძალო გეგმიცხადუ. 2011 წანას ილიაშ უნივერსიტეტიქ მაჟირაშა მანწყუ მუსხირენ კილმაგორალი ექსპედიცია გოჭკადილიშ კანიონს. კანიონიშ ნამთინე ქვიბის კილარჩქინდ უჯვეშაში ადამიერიშ ჸოფაშ ნასქილედეფქ, თინეფიშ ძვალეფქ, ნასუფრალქ. თეშ გალე, ნაძირეფიე ნოტყეფიშ გინოშენებული სახეობეფიშ ძვალეფით, თინეფი შქას ქვიბიშ თუნთიშ დო ბიზონიშ ნასქილედეფი. ექპედიციაშ ართ-ართი მაკათურიშ, ვასილ გაბუნიაშ თქუმათ, კანიონს კილარჩქინელი ნოქური დინოზავრიშ ნოკუჩხურეფიშ მეთე რე, მორო თეშე გინოჭკირილო რაგადი ძნელიე თეიშახ, სოიშა ვა მოხვადუ კვლია დო დოგურაფა კილარჩქინელი მოღეეფიში.
როსტომ ჩხეიძე
როსტომ ჩხეიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ლაშა ბექაური
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ ძიუდოისტეფი კატეგორია:ქორთუ ოლიმპიური ჩემპიონეფი
ხაბუმე
ტოპონიმიკა
3. ოღურღულე (ონგარალი), ჭირს გოუჭყვიდ თაქ კათა დო ნონგარუენა.
15. ხაბუმე ხაბო რუმე - რუმე, უკუმელამი აბანი. 2. ხაბა ქუა. ქუალონი აბანი. 3. ოფუტეშ ცენტრის უგუული აბანი ჸოფე, მუშ ცენტრიშა ტომბას მიშულირი ინწროხით, აბრაგეფიშ დო ნოტყერეფიშ ოგვაჯე ჸოფე. 4. ხაბუმე ოდიარე ჸოფე, ნამუთჷთ ჸოფე მოფინილი თე აბანი. თეშ გეშა გიადუ თე აბანს ჯოხოქ - ხაბუმე.
17. ბარცხონა ოჸვანე დო ჩაიშ პლანტაცია.
18. ჭალე, წყარმაალ ხობწყარიშ ჭალე.
33. კადარი (ქუალონი), ქუალონი აბანი.
34. გა სერი.
43. ჭკადუერი.
44. ჭკადუერ რობუ.
53. წყურგილი, ლევან დადიანიშ დოხორეშ გინაჯინუშე ოორუე-ბჟადალშე, წყარმალ ხობწყარიშ პიჯის. თინა ქუალეფით ჸოფე ეშაკჷდილი. გინოჩამათ, 1918 წანაშ ყაზახეფიშ არყებაშ დღალეფს, წალენჯიხაშ შარათ თაქ მორთჷ საშა გეგეჭკორქ.
59. ლეგაბელე, აბ. გაბელიეფი ნოხორუენა.
79. ობერაღე, დადიანეფს მუნეფიშ დიხაშ მიორჩქინალო შილა (დროშა) ჸოფუნა გეშკუმალირი.
შოტლანდიაშ ეკონია მაფა (ფილმი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:2006 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:პოლიტიკური ფილმეფი
სევანიშ ტობა
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთიშ ტობეფი
ჯონ ლენონი
ლიტერატურა
კატეგორია:ბითლზი კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მობირეეფი კატეგორია:ინგლისარი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1940 კატეგორია:ნაღურა 1980
ხამაშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
რონალდ რეიგანი
პრეზიდენტიშ რანგის რეიგანქ ახალი პოლიტიკური დო ეკონომიკური ინიციატივეფი წჷმარინუ. მუში ეკონომიკური პოლიტიკა, ნამუსჷთ რეიგანომიკას უძახჷდეს, ითოლწონენდჷ ბიზნესიშ რეგულაციაშ მორკებას, ინფლაციაშ კონტროლს, სათარობო ხარჯეფიშ მორკებას დო გინაგაფუეფიშ მორკებათ ეკონომიკაშ რდუალაშ სტიმულირაფას. მაართა ვადაშ ბორჯის რეიგანს ქიგიანთხეს ოჸვილარო, მუქ დიჭკირჷ, მარა ოღურალეთ ვარ. 1983 წანას მუქ გრენადაშა მიშაჭკირუა ზოჯჷ. მუქ სხუნუეფიშ რესპუბლიკას მაართათ გიოდუ „უბადობაშ იმპერია“. 1984 წანას ეშაგორუეფს მუქ დიდი უპირატესობთ გიმორძგუ. მუში მაჟირა ვადაქ უმოსო გალეიანი მოლინეფით ეიღანკჷ: ჩხურუ ლჷმაშ თებაშა გინოდგჷმილი დიდი ბიჯგი, ლიბიაშ ბომბუა დო ირან-კონტრაშ სკანდალიშ გოხონარაფა. რეიგანიშ პოლიტიკაშ უკული ნავთობიშ ფასიქ გენასუმორჷ, მუქჷთ სხუნუეფიშ ეკონომიკას დიდო ქიგიაშქუ. მუქ სხუნუეფიშ ლიდერ მიხეილ გორბაჩოვწკჷმა მორაგადაფეფიშ სერია მანწყუ, ნამუშ კულმინაციატ ოშქარი დო კუნტა სიშორაშ რაკეტეფიშ ლიკვიდაციაშ აპიჯაფა დო ჟირხოლო ქიანაშ ბირთვული არსენალიშ მორკება რდჷ.
თომას მანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1875 კატეგორია:ნაღურა 1955
კურტ ვონეგუტი
კურტ ვონეგუტი (ინგლ. Kurt Vonnegut; დ. 11 გერგობათუთა, 1922, ინდიანაპოლისი - ღ. 11 პირელი, 2007, მანჰეტენი) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი.
ჯვ. წ. 565
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 565 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ზურაბ ჯაფარიძე
ზურაბ გირჩი ჯაფარიძე (დ. 1 ღურთუთა, 1976, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი. „გირჩი - მეტი თავისუფლება“-შ ლიდერი. საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსე
thumb|right|px|ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ მარწკინდი ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსე (United States Secretary of State) ხემანჯღვერენს ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტის, ნამუთ რე ააშ-იშ ოგალენე საქვარეფიშ უჭყაფა დორსხუაფილი 1789 წანას. ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსეშ პოსტი ანალოგიური რე ოგალენე საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტიშ მოსოფელიშ მიარე ქიანას. სახენწჷფო მელამოსე რე შანულობათ მაანთხა პიჯი ააშ-იშ ხეშუულობას. კანდიდატურას სახენწჷფო მელამოსეშ პოსტის ორინუანს პრეზიდენტი დო ანტკიცენს სენატი.
პარინაკოჩასი (პროვინცია)
პროვინციას ომძღჷ:
ბალეარიშ კოკეფი
ისტორია
უჯვეშაშ ბორჯის კართაგენალეფიშ კოლონია რდჷ, უკული რომაალეფიშ, არაბეფიშ. 1229-1235 – მალიორკა დო ივისა არაგონქ გეჭოფუ. 1287 – მინორკა დემორჩილჷ ალფონს III-ქ დო არაბეფი გორაჸჷ. 1708 – მინორკა ინგლისარეფქ დეკინეს. 1756 – კოკეფი ფრანგეფქ (ჰერცოგი რიშელიე) დეკინეს. პორტ-მაჰონიშ ეჭოფუაშ შინო, სპეციალურ სოუსის მაჰონეზი (უკული მაიონეზი) ქიგიოდვეს. 1936-1939 – მალიორკა დო ივისა ფრანკისტეფს ომორჩილჷდჷ, მინორკა – რესპუბლიკარეფს.
ზორმეხი
ზორმეხი სქირონაშქაზურაპიჯიშ რეგიონიშ ჩანარი რე. საქორთუოს გოფაჩილი რე აფხაზეთის, აჭარას დო ქართლის. ზორმეხი დეკორატიული მებაღალაშ ჩანარი რე. ეიოშანალი რე, ნამჷ-და ჩანარშა იმერეთის ჯმერხლი, დო ზოგადო საქორთუოს ძმერხლი უჯოხონა.
ლიტერატურა
ლიტერატურაშ სახეეფი
ლიტერატურული ნაწარმებეფიშ გჷშაკერძაფილ სახეობას წჷმარინუანს კუნტა გჷმოთქუალეფი, ნამუეფით გჷმოხანტჷნა ადამიერეფიშ ნოსჷმჷნს რინაშ შხვადოშხვა ღირაფილობეფიშ გეშა:
ლიტერატურა დინორე მეჯინათ
გოთანჯაფაშ ალაფათ, ლიტერატურული ნაწარმებეფს ორხველჷ მუჭოთ „ვეფხისტყაოსანი“ დო „დავითიანინ“, თეში ბიბლია, "ქართლის ცხოვრება" (მარგალურო - ქართლიშ რინა), დო საქორთუოშ კონსტიტუცია. უმოსი ხშირას ტერმინი ‘ლიტერატურა’ არჩქილენა მუჭოთ ბელეტრისტიკა ანუ ზიტყვაკაზმული ჭარილაფაშ (თხობელუეფი, რომანეფი) ნაწარმებეფიშ ართიანალა.
შხვადოშხვა
ლიტერატურული ფიგურეფი:
პაკიმე
პაკიმე, თაშნეშე კასას-გრანდესი – კოლუმბიშახიანი არქეოლოგიური კომპლექსი დო მუში ცენტრალური ძეგლი მექსიკას, ქიანაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, ჩიუაუაშ შტატის. იდვალუაფუ ძალამი ოჸოფარე ლეხერს დო წჷმარინუანს მექსიკაშ ოორუე-ბჟადალ რეგიონიშ ართ-ართ უშანულამაშ არქეოლოგიურ კომპლექსის, იდვალუაფუ წყარმალუ კასას-გრანდესიშ წყარპიჯეფს. შტატიშ ნანანოღა ჩიუაუაშე ოორუეშე 240 კილომეტრის.
ხორვატია
ხორვატია (Hrvatska), ოფიციალურო ხორვატიაშ რესპუბლიკა (Republika Hrvatska) — უნიტარული, საპარლამენტო რესპუბლიკა ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას. ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალი ნორთი იდვალუაფუ ბალკანეთიშ ჩქონს. მოთანჯე ქიანეფი რე: ოორუეჸურე დო ოორუე-ბჟადალჸურე — სლოვენია, ოორუეჸურე — უნგრეთი, ბჟაეიოლჸურე — სერბეთი, ობჟათეჸურე — მონტენეგრო, ბჟაეიოლჸურე დო ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე — ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, ბჟადალჸურე დო ობჟათე-ბჟადალჸურე გოუხე ადრიატიკაშ ზუღა, ნამუსჷთ იდვალუაფუ ხორვატიაშ დორხველი დალმაციაშ კოკეფი. ხორვატიაშ ტერიტორია ფორჷნს 56 500 კმ²-ს, მახორობა 4,3 მილიონი კოჩი რე.
ლაფიანხევი
ლაფიანხევი, პოპორული წყარმალუ საგარეჯოშ მუნიციპალიტეტის, იორიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ გომბორიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალი კართეს, ზუღაშ დონეშე 1620 მეტრაშ სიმაღალას. სიგირძა 11,5 კმ, ღანჩოშ ფართობი 51 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიჭიჭარე - ზარხულს დო ზოთონჯის, წყარიშ მოლაფა - დამორჩილს. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი 0,5 მ3/წმ.
დანიური ნინა
სტატუსი
ნორვეგია, ააშ, გერმანია (შლეზვიგ-ჰოლშტაინი), კანადა
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
ჭითა
ჭითა — ფერი მინიმალური სიშხირათ, იძირებე ადამიერიშ თოლით, ძირაფაშ ხურგი ხანერობას დოჸუნს. სინეშ სპექტრის ჭითა ფერეფიშ რეღმაშ სიგჷნძაშ დიაპაზონი რე 630—760 ნმ. სუმელაშე ართ-ართი თარი ფერი RGB სისტემას, თინეფწკჷმა ართო გეძინელი ფერი რე — ცაშფერი.
სქოლიო
კატეგორია:ფერეფი
აზერბაიჯანიშ კონსტიტუცია
აზერბაიჯანიშ რესპუბლიკაშ კონსტიტუცია (Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası) — აზერბაიჯანიშ რესპუბლიკაშ თარი კანონი. მეღებული რე 1995 წანაშ 12 გერგობათუთას, საარძო რეფერენდუმიშ ოსხირშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ისტორია კატეგორია:აზერბაიჯანიშ პოლიტიკა კატეგორია:კონსტიტუციეფი
კურტ ალდერი
კურტ ალდერი (გერმ. Kurt Alder; დ. 10 კვირკვე, 1902, ხოჟუვი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 20 მანგი, 1958, კელნი, გფრ) — გერმანალი ქიმიკოსი, ალკადიენეფიშ სინთეზიშ (დილსი-ალდერიშ რეაქცია) გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1950 წანას (ოტო დილსიწკჷმა ართო). დილსიშ დო ალდერიშ ციკლურ ორგანული ნაერთეფიშ სინთეზიშ მეთოდის უკულ გიარსხუ სინთეზური კაუჩუკიშ დო პლასტმასიშ მასიური წარმებაშ გოვითარაფაქ. კურტ ალდერი გურაფულენდჷ ქიმიას ბერლინიშ უნივერსიტეტის დო უკულ კილიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1926 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ოტო დილსიშ ხემანჯღვერობათ. 1934 წანაშე ალდერი რდჷ კილიშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ ლექტორი. 1936 წანაშე მუშენდჷ ქიმიურ დო ფარმაცევტიულ კომპანია IG Farben-ს. 1940 წანაშე ალდერი რდჷ კელნიშ უნივერსიტეტიშ ექპერიმენტალური ქიმიაშ პროფესორი. რე შხვადოშხვა მენცარული რკვიებეფიშ, ნაჭარეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1902 კატეგორია:ნაღურა 1958
ლა-მარი (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აიაკუჩოშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ტყვარჩელი
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნოღეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
რომანი (პროზა)
* კატეგორია:გჷმნაგონი კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრეფი
პიტი (წყარმალუ)
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ ფრეიზერიშ ნადუეფი
ლერიდაშ პროვინცია
პროვინციას ოხორანს 414,015 კოჩი (2007 წანაშ მუნაჩემეფით), ნამუშ 30% ოხორანს მუშ ნანანოღა ლერიდას. პროვინციას რე 231 მუნიციპალიტეტი.
საფრანგეთიშ პრეზიდენტი
საფრანგეთიშ პრეზიდენტი — საფრანგეთიშ სახენწჷფო მადუდე, გჷშმეგორუ 5 წანაშ ხანით ოირკოჩე დო ბონი გჷშაგორუეფით ხონარეფიშ აბსოლუტური უმენტაშობათ ჟირტურამი მაჟორიტარული სისტემათ. თინა დუთმარინუანს პრემიერ-მინისტრის დო თარობაშ მაკათურეფს, ხემანჯღვერენს მინისტრეფიშ კაბინეტის დო აკოანჯარაფილ ნძალეფც. პრეზიდენტი ალობაქუნილიე დეთხინუას საფრანგეთიშ ერუანული კათუა. 2012 წანაშ 6 მესის,ოპრეზიდენტე გჷშაგორუეფიშ მაჟირა ტურს გიმორძგჷ ფრანსუა ოლანდიქ, ნამუქჷთ მოქიმინჯე პრეზიდენტი ნიკოლა სარკოზი დამარცხჷ.
ჯვ. წ. 570
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 570 წანა.
მექსიკა
სქოლიო
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი
ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრი
გიმე მოჩამილიე ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული, თე პოსტიშ დორსხუაფაშე, 1947 წანაშე, ამდღარ დღაშა. თაშნეშე იკათუანს ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრიშ მოვალობაშ მასრულაფარეფს ხოლო. მაართა რიცხუ კაბინეტიშ ნომერიშ რანწკის შანენს, მაჟირა — პრემიერ-მინისტრიშ რანწკიშ ნომერს. ღოზეფიშ ფერეფი პოლიტიკურ პარტიეფს უხუჯანს.
კარიშ ზუღა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:რუსეთიშ ზუღეფი კატეგორია:ევროპაშ გეოგრაფია
ემბუდო
ემბუდო (ინგლ. Embudo River, ესპ. Rio Embudo) რე წყარმალუ ააშს, ნიუ-მექსიკოშ შტატის. ემბუდო იჭყაფუ წყარმალუეფიშ რიო პუებლოშ დო სანტა ბარბარაშ აკოართაფაშ აბანს, რიო-არიბაშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ რიო-გრანდეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიუ-მექსიკოშ წყარმალუეფი კატეგორია:რიო-გრანდეშ ნადუეფი
ჟერარ დეპარდიე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:ფრანგი კომიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ოსკაროსანი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1948
თიურინგია
თიურინგია გერმანიაშ ართ ართ პროვინცია, ნამუთ იდვალუაფ ცენტრალურ გერმანიას, ცენტრი რე ნოღა ერფრუტი. მახორობა - 2.15 მილიონი.
თაბასარანალეფი
thumb|250px|თაბასარანალი კოჩი თაბასარანალეფი (დორხველი ჯოხოდვალა: табасаранар) — დაღესტანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე მახორუ კათეფი. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, რუსეთიშ ფედერაციაშ ტერიტორიას 131 785 თაბასარანალი ოხორანს. რაგადანა თაბასარანულ, თაშნეშე ლეზგიურ, აზერბაიჯანულ დო რუსულ ნინეფშა. თაბასარანალეფი მუსლიმანი სუნიტეფი რენა. კულტურათ დო რინათ ლეზგეფწკჷმა არხოს გერენა. თაბასარანალეფიშ უმენტაშობა ოფუტეშ მეურნალას (დიხასაქვარუა, მეჩხოლარა) მეთხოზჷ. გოვითარაფილი რე ხელუა, გიშაკერზაფილო მენოხალა.
შოვინიზმი
ეტიმოლოგია
ზიტყვაშ გოჭყაფა მიარსხუაფუ ნიკოლა შოვენც. გჷნოჩამათ თინა რდჷ ნაპოლეონიშ არმიაშ ჯარიშკოჩი, ნამუთ დუდგინოდვალირი ფრანგული პატრიოტიზმით გჷშმეგორუდჷ. შოვენიშ რინა დოკუმენტურო დოდასურაფილი ვა რე. თიქ გინირჷ ფრანგული კომედიაშLa Cocarde Tricolore (1831) გერგეზო, მუდგაშ გეშათ გორჩქინდჷ ტერმინქ - შოვინიზმი.
მაკენზი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
ნენსკრა
ნენსკრა, ჭვიბრულა — წყარმალუ შონეშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ინგირწყარიშ მარძგვანი ნადუ. სიგირძა 42 კმ, გოჸორიშ ფართობი 623 კმ². ოდუდე უღჷ ზუღაშ დონეშე 2915 მ-ს. ეთმიჯუმუაფუ ჸინიშ, თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულს, წყარიშ სიმორჩილე ზოთონჯის. დამორჩილს ახასიათანს წყარიშ მოლაფა, ზოთონჯობათ ძგოპეფიშ დო ქვინჯიშ გოჸინუა. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი 40,1 მ3/წმ. გჷმირინუანა ჯაშ გიონჩურაფალო.
ჭანდეფი (მიარეშანულამი)
ჭანდეფი' შილებე ეშანუნდას:
ამზელფლუე
ამზელფლუე (Amselflue) — გვალა პლესურიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ გრაუბიუნდენიშ კანტონს; გინაჯინე ნოღა აროსას. თარი კონკაშ სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 2 781 მეტრიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
გასტროენტეროლოგია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გასტროენტეროლოგია კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:მედიცინაშ დარგეფი
PESEL
PESEL (პოლ. Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności, მახორობაშ რეგისტრაციაშ უნივერსალური ელექტრონული სისტემა) — ერუანული საიდენტიფიკაციე ნომერი, ნამუთ გჷმირინუაფუ პოლონეთის 1979 წანაშე. პესელიშ ნომერი 11 ცირფამი რე, ნამუთ ხვალე ართ ადამიერიშ იდენტიფიკაციაშო გჷმირინუაფუ დო ვეშილებე თირელქ იჸუასჷნ, სპეციფიკური სიტუაციეფიშ მოხ (სამანგათ სქესიშ თირუა).
ბელუჯისტანი (პაკისტანი)
ბელუჯისტანი (بلوچستان, Balocistán) — პაკისტანიშ პროვინცია ბჟაეიოლი ბელუჯისტანიშ ტერიტორიას. იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალშე ირანიშ ხურგაწკჷმა. პროვინციას ინდოეთიშ ოკიანეშა გიშალი უღუ. მახორობა 7 მილიონი ადამიერი. ეთნიკური აკოდგინალუა: ბელუჯეფი დო პუშტუნეფი. თარი რელიგია: ისლამი. ფართობი — 347 190 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კვეტა. არაბეთიშ ზუღაშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის იდვალუაფუ რეგიონიშ უშხუაში ონიშოლი — გვადარი.
ვაუ (ობჟათე სუდანი)
გეოგრაფია
იდვალუაფუ წყარმალუ ჯურიშ ბჟადალ წყარპიჯის, ქიანაშ ნანანოღა ჯუბაშ ოორუე-ბჟადალშე დოხოლაფირო 650 კმ-შ გოძვენას. ნოღას რე ბაჰრ-ელ-ღაზალიშ უნივერსიტეტი, ინწროლიანდაგამი რკინაშარაშ დგჷმილი დო ასფალტირაფილი ეიოფურჷნალ-დაბურჷნალ საროტამი აეროდრომი.
უშმალი
ესპანარეშე იუკატანიშ ეჭოფუაშ ბორჯიშ დოკუმენტეფი უჭყაფულენს, ნამდა თე ბორჯიშო უშმალი უდუხორინუ აბანი რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ჯვ. წ. 574
ნაღურა
კატეგორია:
ალექსანდერ ჰუმბოლდტიშ ნაციონალური პარკი
ალექსანდერ ჰუმბოლდტიშ ნაციონალური პარკი — ნაციონალური პარკი კუბას, ოლგუინიშ დო გუანტანამოშ პროვინციეფიშ ტერიტორიას. პარკის ჯოხოქ გიადუ გერმანალი მენცარიშ, ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტიშ პატიშოჩამალო, ნამუთ კოკის 1800-1801 წანეფს ოსუმარჷდჷ.
წყარმალუეფი, ნამუეფით პარკის დვალირ კონკეფშე ეჭოფუნა ოდუდეს, უდიდაში რე კარიბიშ კოკეფიშ წყარმალუეფს შქას. პარკი მერჩქინელი რე კუბაშ არძოშე ლამე აბანო, მუთჷთ გოპიჯალაფირი რე ბიოლოგიური მიარეფერუანობა. პარკის უკინებუ 711.38 კვადრატული კილომეტრი ტერიტორია. უმაღალაში აბანი რე გვალა ელ-ტოლდო (3.832 მ)
უამანგა (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აიაკუჩოშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ხაენიშ პროვინცია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
ჭანდეფი (Insecta)
ჭანდეფი (ქორთ. მწერები, ლათ. Insecta) — კუჩხორსხუამეფიშ ტიპიშ უგაგაჩე ჩხოლარეფიშ კლასი. ჭანდეფიშ რსხული ფორილი რე ქიტამ კუტიკულით, ნამუთ აკმოქიმინჷნს გალენი ჩონჩხის დო დორთილი რე 3 ნორთო: დუდი, კიდირი დო ქვარა. დუც 4 ჭკობა კიდირი რე, ნამუეფშეთ ართი ჭკობა ოშმეში ვარ-და ანტენა რე.
ჯვ. წ. 576
ნაღურა
კატეგორია:
სან-პაულ-ილ-ბაჰარი
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ჯალალედინი
ხორეზმშაჰი
300 თურქმენი მალჷმარიშ აკოშაყარუაშ უკული, ჯალალ ად-დინქ მიდართჷ ხორასანშა. ნისიშ ოლქის თურქმენეფქ დამარცხეს მონღოლეფიშ შკვითოშ კოჩამი ჯარი. ათეშ უკული ჩინგიზ-ხანქ აძულებურქ იჸუ ხორეზმშა დო ხორასანშა ჯარი მიდუშკუმალუდუკო, ნამუსჷთ ილჷმეს ალ ად-დინ მუჰამედიშ უკულაშ სქუალეფქ. გაჸალებულ ლჷმას ჯალალ ად-დინიშ ჟირხოლო ჯიმაქ ჸვილირქ იჸუ. ჯალალ ედ დინ ათე ბორჯის ღაზნაშა მეურდჷ. მურღაბიშ სადუდალოშე მუს აკათეს მერვა ხან მალიქიშ წოხოლიან გამაკოჩქ დო თურქმენეფიშ ხანქ სეიფ ად დინქ. მუჟამს ღაზნაშა მორთუ, ჯალალ ედ დინქ ხელათ დოშაყარუ 10 ვითოშამი არმია დო ქიგიანთხჷ მონღოლეფიშ ბუნას, ნამუთ ყანდაარს ხედეს, დო გოსირჷ თინეფი. გოფაჩილ დო ნტებულ ხორეზმიშ არმიაშ მადუდეეფქ, მუჟამს ქჷგეგეს მუნეფიშ მაზოჯალიშ წჷმოძინეფი, დიჭყეს ღაზნას შაყარუა დო მალას ჯალალ ედ დინიშ ხეს 200 ვითოშ კოჩქ დიშაყარჷ. ინეფ შქას რდეს თურქმენეფი, გუფეფი, ავღანეფი, კარლუკეფი დო შხვა კათეფიშ წჷმმარინაფალეფი. მუშ მიოხვარებუშა მუშ ჯიჯისქუაქ, ამინ ალ მულიქიქ, გენერალ თიმურ მალიქიქ, კარლუკეფიშ ხან აზამ მალიქიქ დო ავღანეფიშ ხემანჯღვერქ მუზაფარ მალიქიქ ხოლო მორთეს. ჩინგიზ ხანქ, ნამუსჷთ დიო ხოლო ვაუჩქჷდჷ, მუზმა ძალა აფუდჷ შაყარელ ხორეზმშაჰის, მუშ წინაანდეგ 45 ვითოშამი არმია მიდაჯღონჷ შიგი კუტუკუშ ხემანჯღვერობათ.
ჯვ. წ. 577
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 577 წანა.
ხერონაშ პროვინცია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
ფედერაცია
გინოღალა ფედერაციული სახენწჷფო
ვისკონსინი (წყარმალუ)
ვისკონსინი (ინგლ. Wisconsin River) რე წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ შტატიშ უდიდაშ წყარმალუ, წყარმალუ მისისიპიშ ნადუ. წყარმალუ ვისკონსინიშ სიგინძა რე 680 კმ. ღანჩოშ ფართობი 31,800 კვ.კმ.