cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ინდოეთი
რკინაშ ხანა
ვედური კულტურა ინდურ-არიული კულტურაშ ნორთი რე, ნამუთ იასოცირებუაფუ ვედეფწკჷმა - ვედურ სანსკრიტშა აკოხანდილი ინდუიზმიშ წიმინდე ჭარილებწკჷმა. მენცარობას მეღებული თოლოზირუეთ ვედური ცივილიზაცია არსებენდჷ ჯვ, წ. II ვითოშწანურაშ შქა ხანეფშე I ვითოშწანურაშ შქა ხანეფშახ. თე თარიღი ოდებელი რე კანკალე ინდოარი დო ბჟადალარი ისტორიკოსიშ დო მენცარშოთ, ნამუთ ვედური პერიოდიშ დაჭყაფუთ მითმირჩქინანა ჯვ. წ. IV ვითოშწანურას დო ინდურ ცივილიზაციას უმანგუანა ვედურს. სწორას ვედურ პერიოდის გჷმიქიმინუ ინდური კულტურაქ, ნინაქ დო რელიგიაქ. ვედური პერიოდიშ მაართა 500 წანა (ჯვ.წ.1500-1000 წანეფი) უხვადუ ინდოეთიშ ბრინჯაოშ ხანას, დო ეკონია 500 წანა (ჯვ. წ. 1000-500 წანეფს) რკინაშ ხანას. XIX ოშწანურას, ევროპალი კოლონიზატორეფქ წჷმარინუეს ინდოეთიშ არიული დოკაფაშ თეორია, ნამუშ მეჯინათ, ჩქ. ეკ.-შახ II ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიქ ქემშაჸუნ გეგია არიული ტომეფიშ ართბორჯული მასიური დოკაფას, ნამუეფქჷთ მუწკჷმა ართო ქჷმიღეს ვედური კულტურა. მარა, ეკონია არქეოლოგიურ მუნაჩემეფქ დო ლინგვისტურ რკუალაქ თე ჰიპოთეზა იუარუ. თიშ მანგიორო მენცარეფქ წჷმარინუეს "ინდოარიული მიგრაციაშ" შხვადოშხვა თეორია. თე თორიაშ მათხილარეფიშ მეჯინათ, ინდო-არიული ტომეფი იხორუდეს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ოორუე-ბჟადალი რეგიონეფს ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს დო ასიმილაცია გჷნიცადეს აბანობური მახორობაწკჷმა, თინეფს გჷნოჩეს მუნეფიშ ნინა დო ვედური კულტურა. შხვა მოსაზრაფათ, ინდოეთიშე ულაშ თეორიაშ ალმაჸვენჯეფი ამტკიცენა, ნამჷ-და არიალეფი დუდმაართაშე რდეს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ძვეშიშე ძვეში მახორობა დო რანწკი მიგრაციეფიშ შედეგო მოგვიანაფათ ქჷდიხორეს თიშ ფარგალეფს გალე. თიშ უკული, მუთ ჩქ. ეკ.-შახ II ვითოშწანურას ჰარაპაშ ურბანული ცივილიზაციაქ მიდართ დაღამაკებაშან, ჭიეჭიეთ უმოსი შანულამი როლიშ ლაჸაფი ქიდიჭყჷ დიხაშხანდუაქ, დო ორგანიზაციულ-ჯარალობური სტრუქტურას - კასტეფო დორთუალაქ. ჩქ. ეკ.-შახ X ოშწანურას ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალი ნორთის ქიდიჭყჷ რკინაშ ხანაქ. თე პერიოდის მენცარეფი მეურსხუანა „ატჰარვა ვედიშ“ აკოქიმინუას. თენა რე მაართა ჯვეშინდური ტექსტი, ნამუსჷთ შინელი რე რკინა. იკოროცხუ, ნამჷ-და თე გვიან ვედურ პერიოდიშოთ მოხვადჷ მიარემუდანობაშ მორჩილი სათაროეფიშ თ. გ. მაჰაჯანაპადეფიშ გჷმოქიმინუაქ. კინე თე პერიოდით ათარიღენა მენცარეფი ჯვეში ინდური ეპიკური პოეზიაშ ქილინჯეფს „მაჰაბჰარატას“ დო „რამაიანას“.
მუდანობა
ინდოეთიშ ხურგაშ გალე, დოხოლაფირო 38 მილიონი ინდოარი ოხორანს — ინდოარეფიშ უდიდაში ჯარალუეფი რე ააშ-ის, გოართოიანაფილი ომაფეს, ავსტრალიას, გერმანიას, იაპონიას დო კანადას. თაშნეშე, ინდოარეფიშ მორჩილი მუდანობაშ ჯარალუა რე რუსეთის, საფრანგეთის, ობჟათე კორეას, არგენტინას დო ჩინეთის.
სახენწჷფო სისტემა
სახენჷწიფოშ სისტემათ რე ფედერაციული რესპუბლიკა.
დაღესტანური ნინეფი
thumb|400px| {{legend|#E2E27E|ნახური ნინეფი}} {{legend|#86CF8C|ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ნინეფი}} {{legend|#4693B2|დარგუული ნინეფი}} {{legend|#3C3276|ლაკური ნინა}} {{legend|#CAFE5B|ლეზგიური ნინეფი დო ხინალუღური}} დაღესტანური ნინეფი, მიარემუდანამი მოჯგირე ნინეფიშ ბუნა; მიშმურს ნახურ-დაღესტანურ ნინეფიშ ბუნაშა. გოფაჩილი რე დაღესტანიშ რესპულიკას დო აზერბაიჯანიშ ოორუე ღოზის. გიშმერთუ მუსხირენ გიმენბუნა: ხუნძურ-ანდიური-დიდოური, ლეზგიური დო დარგუული ნინეფი დო თაშნეშე ლაკური დო ხინალუღური ნინეფი. ორხველ კავკაციურ ნინეფიშ ფანიას (ქორთული კავკაციოლოგიაშ სკოლაშ მეჯინათ იბერიულ-კავკაციურ ნინეფიშ ფანიას)
ბურუნდიშ ნოღეფიშ ერკებული
სქოლიო
ბურუნდი
კორეაშ ჩქონი
ჩქონს, ოორუე კორეას უძახჷნა ჩოსონ-პანდოს (조선반도; 朝鮮半島), ობჟათე კორეას ჰან-ბანდოს (한반도; 韓半島).
კორეაშ ჩქონიშ 70 % გვალეფით რე აკოთანჯილი. უმაღალაში კონკა რე გვალა პეკტუსანი (2 744 მ).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ ჩქონეფი
თორსტეინ ვებლენი
თორსტეინ ბუნდ ვებლენი (ინგლ. Thorstein Bunde Veblen; დ. 30 კვირკვე, 1857, კეიტო, ვისკონსინი, ააშ — ღ. 3 მარაშინათუთა, 1929, მენლო-პარკი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ეკონომისტი დო სოციოლოგი, კაპიტალიზმიშ გიშარჩქინელი კრიტიკოსი.
მუჭოთ ამერიკაშ პროგრესული ერაშ სათოლჸუჯო ინტელექტუალი, ვერლენი აკრიტიკენდჷ წარმებას, ნამუშ ღანკი ფინანსური მოგება რდჷ.
დობერაზენი
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
იუვენტუსი (ოკუჩხბურთე კლუბი)
„იუვენტუსის“ გურიმოჭვეეფიშ არძაშე დიდი არმია ჸუნს იტალიას. Demos-იშ ტარებული გჷმოკითხირეფით იტალიას 32,5% „იუვეს“ გინარე, 14% „ინტერს“, 13,6% „მილანს“. იტალიაშ 20 ოლქიშე 12-ს იუვე მაართა აბანსიე, დოსქილადირი 8-შე 7-ის მაჟირას, ლიგურიას მასუმა რე „ჯენოაშ დო „სამპდორიაშ“ უკული. ოერეფოშქაშე დონეს მუთ ოწაწჷნ, გერმანული გჷშაშქუმალა Sport+Markt-იშ 205 წანაშ მუნაჩემეფით „იუვეს“ ევროპას 43 მილიონი გურიმოჭვე ჸუნს, აზიას 100, თაშნეშე 10 მილიონშახ ადამიერი გინარე ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტის.
„იუვენტუსიშ“ დინოხოლენი სტადიონიე იუვენტუსიშ სტადიონი, ნამუთ ეგაფაქ 2011 წანას ითუ. ინტირინუანს 41 000 მაჯინეს.
სონდაშ დეპარტამენტი
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბასილო-ნიევასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ინდორი
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
დიხაუჩაშ ქერქი
მინერალი ართნერი მუშებეფიშ მაღვენჯი გუნაჭყეფი რე. მინერალეფი გჷთმიჭყაფუ, მუჭოთ დიხაუჩაშ სიტომბას, თაშნეშე თიშ ჟიდოხიწკჷმა ხოლო. დიხაუჩას ჩინებული რე 3000 ვითოშშახ ბუნაშ მინერალი. თაჸურეშე 70 ფირჩას რე გოფაჩილი. გორჩქინაშ მეჯინათ მინერალეფს 3 ბუნათ რთუნდეს: მაგმური დჷნოლექი დო მეტამორფული ქანეფო. დიხაუჩაშ ქერქიშ ემაგაფუ ქანეფს შქას 60% მაგმურიე. დიხაუჩაშ სიტომბას გჷთმიჭყაფუ მაღალი ტემპერატურაშ მაღვენჯი ქვანთირი მაგმა. მაგმური ქანეფიე: გრანიტი, ბაზალტი, ანდეზიტი, ვულკანური ტუფი. დჷნოლექი ქანეფი რე სქირონასჷთ დო ზუღეფიშ დო ოკიანეეფიშ ქვინჯის. გჷშმაგორუნა აკნაცჷმაშ, ორგანულ დო ქიმიური გოჭყაფაშ დჷნოლექი ქანეფს. წყარმალუეფიშით გჷნოღალირი ნალასა მოღეშ ქვინჯის აკოშაყარუაშ დო გომანგარაფაშ უკული გჷთმიჭყაფუ.
ნინძა
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიაშ ისტორია
საჰარა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საჰარა კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი კატეგორია:არაბული ზიტყვეფი დო ფრაზფი კატეგორია:აფრიკაშ გეოგრაფია
განგტოკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:სიკიმიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ჰისტოლოგია
ჰისტოლოგია — მენცარობა ჩანარეფიშ დო ჩხოლარეფიშ ონოხეფიშ მიკროსკოპული ენწყუალაშ გეშა. იხორციელებუ ინოხიშ თხითხუ ფაშ გოჯინათ ოპტიკურ ვარდა ელექტრონული მიკროსკოპით. ჰისტოლოგია ბიოლოგიაშ დო მედიცინაშ არსებითი ნორთი რე. ჰისტოპათოლოგია, პათოლოგიური ანატომიაშ თარი დარგი რე, ნამუშ როლი გიშაკერზაფილო დიდი რე სიმსივნეშ დიაგნოსტიკას.
კაზაკეფი
ეტიმოლოგია
კაზაკი თურქული გოჭყაფაშ ზიტყვა რე (qazaq) დო დუდშე მუჭოთ რუსულს, ზოროხინელ, უპატინო კოჩის, დუდშეხეეჭოფილ კოჩის შანენდჷ.
ჯვ. წ. 637
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 637 წანა.
დღვანა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ხუნძური ნინა
სქოლიო
კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნინეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნინეფი
პაატა მანჯგალაძე
პაატა მანჯგალაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
გარო ნინა
სქოლიო
კატეგორია:ტიბეურ-ბირმული ნინეფი კატეგორია:ინდოეთიშნინეფი კატეგორია:ბანგლადეშიშ ნინეფი
აკრა
აკრა (ინგლ. Accra) — განაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით აკრას ოხორანს 2 096 653 კოჩი. აკრა განაშ ფინანსური, კულტურული დო კომერციული ცენტრი რე.
ციტოლოგია
არძა თოლი (არძა მიარე თოლამ ორგანიზმის, მუჭოთ ართ თოლამ ორგანიზმის, ფორილი რე დაცხით. თინა აკმოდირთუ გალენ ფა დო თიშ თუდო დოწკარილი პლაზმურ მემბრანაშე, ნამუთ უშქაშეთ ციტოპლაზმას მიშახურგანს. თიში სიგირძა 9-10 ნმ რე. (ნმ რე 10 ხარისხო -9 მეტრი). არძა ჩანარული დო ჩხოლარულ თოლიშ პლაზმური მემბრანა წუმოქიმინელი რე ცილეფიშ დო ლიპიდეფიშ (ცჷმეფიშ) მოლეკულეფშე. ლიპიდეფიშ მოლეკულეფი ქიმინუნს მიოზიმალო სკენჩერე ჟირფა ფას, ცილეფი ნორთობულო ვარდა ედომუშამო ეიოფშანს ლიპიდეფიშ ფას.
ანდიური ნინეფი
ანდიური ნინეფი — არხომოჯგირე ნინეფი. მიშმურს კავკაციური ნინეფიშ დაღესტანურ ნინეფიშ ბუნაშ ხუნძურ-ანდიურ ნინეფშა. იაკთუანს ანდიურ, ბოთლიხურ, ღოდობერიულ, ჭამალურ, ტინდიურ, ბაგვალურ, კარატულ, ახვახურ ნინეფს. თინეფშე ირს დოხოლაფირო 3 000—6 000 კოჩი რაგადანს (საართო მუდანობა დოხოლაფირო 35 000 კოჩი). გოფაჩილი რე რუსეთის ფედერაციაშ დაღესტანიშ რესპუბლიკაშ გვალონაშ ბჟადალ ნორთის, თარო წყარმალუ ანდის ყოისუშ ლეხერს, ბოთლიხიშ, წუმადიშ დო ახვახიშ რაიონეფს.
ზელიმხან იანდარბიევი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეჩენეფი კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952 კატეგორია:ნაღურა 2004
ანრი ოხანაშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
კოკბოროკი
სქოლიო
კატეგორია:ტიბეტურ-ბირმული ნინეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:ბანგლადეშიშ ნინეფი
ონორე დე ბალზაკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1799 კატეგორია:ნაღურა 1850
სუკკური
სქლიო
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი კატეგორია:სინდიშ პროვინციაშ ნოღეფი
ანა ზუბაშვილი
მინი|ანა ზუბაშვილი ანა ზუბაშვილი (11 გჷმათუთა, 1993, ქართი) — ქორთუ მოდელი. „მის საქორთუო 2014“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1993 კატეგორია:ქორთუ მოდელეფი
ტალერი
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ამამბაიშ გვალეფი
ამამბაიშ გვალეფი (Serra de Amambai, Cordillera de Amambai) რე გვალეფიშ სისტემა ბრაზილიას დო პარაგვაის.
კორუფცია
მინი|400პქ|მოსოფელიშ რუკა კორუფციაშ ინდექსიშ მეჯინათ მინი|გოეროშ კონვენცია კორუფციაშ სააწმარენჯოთ კორუფცია (corrumpere = გილმუოლუანქ) — კორუფცია უმენტაშ შვნას გჷმირინუაფუ შხვადოშხვა უკანონე ქიმინუეფიშ ეიოშანალო. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ვა რე ართამი დო ართნერი დეფინიცია თიში, დო მუს წჷმარინუანს კორუფცია, არძაშე ფართოთ გოფაჩილი გოსხუნუაშ მეჯინათ, კორუფციაშ ჩინებაშ გიმე მიარზებჷ პიჯიშით ჯარალობური ხემანჭუაფაშ ვარ-და დგომარაფაშ გჷმორინაფა პიჯურ უჯგუშობეფიშ დო სარგებელიშ მიოღებელო.
ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2016: ბუნა A
ბუნა А ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2016-ის — ევროპაშ ჩემპიონატიშ ფინალურ ნორთიშ ბუნურ ეტაპიშ ამშვი ბუნაშე ართ-ართი.
აბუშ გვალა
აბუშ გვალა ვარდა გურუ-სიკარი — არავალიშ გვალამი ქჷნდჷრიშ უმაღალაში კოკნა. გვალაშ სიმაღალე რე 1722 მ. XII ოშწანურაშე თენა რე ჯაინიზმიშ რელიგიური ყარაფიშ ცენტრი. გვალა ჩინებული რე ოხიდეეფიშ კომპლექსედფით: ვიმალა-ვასაი, ნემინატჰა დო ადინატჰა. ოხიდეეფი საინტერესოთ იძირაფუნა მუნეფიშ ჩე ქუაშ ფერშა გინოჭყვიდილი ინტერიერეფით, ჯაინისტური ნოჭახნაკეფით დო შხვა.
დისპური
რსხუეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასამიშ შტატიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
მესტია
მესტია (ჯვეში ჯოხო სეტი) — დაბა, მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მესტია დორსხუაფილი რე წყარმალუეფიშ მესტიაჭალაშ დო მულხრაშ პიჯეფს ზუღაშ დონეშე 1500 მ, ქართიშე 456 კმ, ზუგდიდიშე 128 კმ. დაბათ გიმიცხადუ 1968 წანას. მახორობა 1973 კოჩი (2014).
ანიელოშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 7 554 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 11 655 კმ² რე.
ზევსი
სქოლიო
კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია კატეგორია:ბერძენული ღორონთეფი კატეგორია:ილიადაშ ღორონთიერობეფი კატეგორია:პედერასტი გერგეზეფი დო ღორონთიერობეფი კატეგორია:მარსხებელი ღორონთეფი კატეგორია:ცაშ დო ტაროსიშ ღორონთეფი კატეგორია:ტყვაცი დო გურგინიშ ღორონთეფი კატეგორია:მითიური მაფეფი
თხითხუ-კრისტალური მონიტორი
thumb|თკ-მონიტორი თხითხუ-კრისტალური მონიტორი (თკმ) (კინ, მუთ თხითხუ-კრისტალური დისპლეი (თკდ), ინგლ. liquid crystal display, LCD, ბირტყა ინდიკატორი) — ბირტყა მონიტორი თხითხუ კრისტალეფიშ ოსხირით.
LED
LED:
ჩაჩანეფი
ინგლისარეფს თინეფშა ტრადიციულო უჯოხონა Gypsies (Egyptians — „ეგვიპტარეფი“), ესპანარეფი — Gitanos, ფრანგეფი — Bohémiens (ბოჰემიარეფი), Gitans ვარა Tsiganes, გერმანალეფი — Zigeuner, იტალიარეფი — Zingari, ნიდერლანდარეფი — Heidens („კერპთაყვანიშმაჩამალეფი“), უნგრალეფი — Cigany ვარა Pharao nerek („ფარაონიშ ტომი“), ფინარეფი — mustalaiset („უჩეფი“), თურქეფი — Çingerie, Çingane; ურიეფი — Tso’anim (צוענים), მოურსჷ ბიბლიური ეგვიპტური პროვინცია – „ცოანიშე“. თეჟამიშო ევროპულ ნინეფს ფართას იკვირდებუ ჩაჩანეფიშ ეთნონიმი – „რომა“.
TV Globo
გლობო ედომუშამ მოსოფელს ჩინებული რე მუჭოთ ტელენოველეფიშ ართ-ართი უშხუაში მაწარმაფალი.
ჯვ. წ. 646
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 646 წანა.
შანსი (ჩინეთი)
გეოგრაფია
შანსიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 156 800კმ²-ს.
ტორეს-დელ-პაინეშ ერუანული პარკი
ტორეს-დელ-პაინეშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Torres del Paine) — ერუანული პარკი ჩილეს, ოორუე პატაგონიას. პარკი გჷშეგორუ უსqვამაში გვალეფით, ტობეფით, ჯიშთეფით დო წყარმალუეფიშ მიარალათ. პარკი იდვალუაფუ მაგელანური სუბპოლარული ტყალეფიშ დო პატაგონიაშ სტეპეფიშ ართიანშა გინმაულარ შქაშობას, ნოღა პუნტა-არენასიშე 312 კმ-ით ოორუეს. ბჟადალიშე უხურგანს ბერნარდო ო'ჰიგინსიშ ერუანული პარკი, დო ოორუეშე არგენტინას დვალირი ლოს-გლასიარესიშ ერუანული პარკი.
კოლკატა
ბრიტანეთიშ მართუალაშ ბორჯის, ნოღა ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ნანანოღა რდჷ, 1911 წანაშ ეკონიაშახ, მუშ ჭყოლოფუათ, ასე ნოღა გოვითარაფაშ, მენცარობაშ, კულტურაშ დო პოლიტიკაშ შხუ ცენტრი რე. მაჟირაჸურე, ნოღას თიჯგურა პრობლემეფი რე, მუჭომით რე სიდაღარე, ჰავაშ დოწინდარაფა დო ძგიბეფი შარეფს.
კურუგუატი
კურუგუატი რე წყარმალუ პარაგვაის.
ჯვ. წ. 648
ნაღურა
კატეგორია:
ზებეყურიშ ქჷნდჷრი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ცარი
ზიტყვაშ ინწრო სმებათ „ცარი“ (მოურს ლათ. Caesar, რუს. Цезарь-შე) რუსი მონარქეფიშ თარი ტიტული რდჷ 1547-1721 წანეფს.
თუთა
თუთეფი
კატეგორია:კალენდარი *
აგარტალა
ნოღა შტატიშ ბჟადალშე იდვალუაფუ, ბანგლადეშიშ ხურგაშე 2 კილომეტრიშ მალობას, წყარმალუ ხაორაშ წყარპიჯის (წყარმალუ განგიშ ღანჩო).
ეპიდემია
ეპიდემიაშ მაართა ეჭარუათ მირჩქინუაფჷ თუკიდიდეშით ათენს უჩა ჭირიშ ეჭარუა. XIX ოშწანურას, ინგლისარი ექიმქ ჯონ სნოუქ ქჷდიგურჷ ლონდონს ქოლერაშ ეპიდემიაშ ბაძაძეფი დო გოფაჩუა. 1880-იან წანეფშე მიკრობიოლოგიურ მეგორაფაქ, პასტერიშ, კოხიშ, მეჩნიკოვიშ, ერლიხიშ გჷმორკუალეფქ დანტკიცჷ, ნამჷ-და უმენტაში ეპიდემიური ლახარა ინფექციური ორთაშ მაღელი რდჷნ.
ლატვიაშ ნოღეფიშ ერკებული
თაჸურეშე, 9-ს რესპუბლიკური ნოღაშ სტატუსი უღჷ, 67-ის — აკანური ნოღაშ სტატუსი.
დავათი
სქოლიო
კატეგორია:დუშეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:ლაფანაანთკარიშ თემიშ ოფუტეეფი
კირილე პაჭკორია
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
ოლგა კურილენკო
ოლგა კურილენკო (Olga Kurylenko; Ольга Куриленко; დ. 14 გერგობათუთა 1979) — ფრანგი არტისტი დო მოდელი.
დისპლეი
სენსორული დისპლეიეფი
ასეიან ბორჯიშო გოფაჩილი რე სენსორული დისპლეი, ნამუთ შილებე მუსხირენ გვარობაშ ორდასინ:
ბენგალური ნინა
გეოგრაფიული გოფაჩუა დო სტატუსი
200px|left|thumb|ბენგალური ნინაშ გოფაჩუა 200px|left|thumb|ბენგალური დო შხვა ნინეფი ბანგლადეშის ბენგალური ნინა ისტორიულო გოფაჩილი რე ოორუე აჟიაშ ოორუე-ბჟაეიოლურ ნორთის, თი რეგიონს, ნამუთ რჩქინელი რე მუჭოთ ბენგალი. ბენგალური ნინა ბანგლადეშიშ ოფიციალური ნინა დო ინდოეთიშ 23 ოფიციალური ნინაშე ართ-ართი რე. ინდოეთიშ შტატეფს შქას, ოფიციალური სტატუსი უღჷ ბჟადალ ბენგალს (შტატიშ მახორობაშ 85 %-იშ უმოსი რაგადანს ბენგალურ ნინაშა) დო ტრიპურას (67 %-შე უმოსი). ბენგალურ ნინაშა მორაგადეეფიშ დიდი მუდანობა ინდოეთიშ ასამიშ (შტატიშ მახორობაშ დოხოლ. 28 %), ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფიშ (დოხოლ. 26 %), ჯარხანდიშ (დოხოლ. 10 %), არუნაჩალ-პრადეშიშ დო მიზორამიშ (9 %-იშ უმოსი) შტატეფს ხოლო ოხორანს. ბენგალური ნინა პლანეტაშ 200 მილიონიშე უმოსი მახორუშო ოდაბადური ნინა რე.
თეოდორ შვანი
გურაფულენდჷ ბონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ფილოსოფიაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1831 წანას. ჸათე პერიოდის თიქ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი ფიზიოლოგი იოჰან პეტერ მიულერი, ნამუწკჷმა ართო ჭიჭე ხანს ქომუშენდჷ. 1831 წანას შვანიქ გურაფა გაგინძორჷ ვიურცბურგიშ უნივერსიტეტის. 1833-1834 წანეფს გურაფულენდჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი.
უილიამ ჰანტერ მაკ-კრი
უილიამ ჰანტერ მაკ-კრი (ინგლ. Sir William Hunter McCrea; დ. 13 ქირსეთუთა, 1904, დუბლინი, ირლანდია — ღ. 25 პირელი, 1999, ლუისი, სასექსი, ინგლისი) — ინგლისარი ასტრონომი დო მათემატიკოსი.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
უილიამ ჰანტერ მაკ-კრი გურაფულენდჷ მათემატიკას კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1929 წანას რალფ ჰოვარდ ფაულერიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული 1930 წანას მაკ-კრიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის, მათემატიკაშ ლექტორო. 1932 წანას მაკ-კრიქ ომუშებუშა გინილჷ ლონდონიშ იმპერიულ კოლეჯიშა. 1936 წანაშე მაკ-კრი რდჷ ბელფასტიშ ქუინსიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორი დო მათემატიკაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. 1944 წანაშე მაკ-კრი რე ჰოლოვეიშ ომაფე კოლეჯიშ მათემატიკაშ პროფესორი. 1965 წანას მაკ-კრიქ დარსხუ ასტრონომიული ცენტრი სასექსიშ უნივერსიტეტის. უილიამ მაკ-კრი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
ლუკა (მალტა)
ლუკა (Ħal Luqa — ნოღა მალტას. ნოღაშ მახორობა — 5,945 ადამიერი (2014 წანაშ მელახიშ ფასებათ).
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი
ედვარდ ალბერტ შარპეი-შაფერი (ინგლ. Sir Edward Albert Sharpey-Schafer; დ. 2 მანგი, 1850, ჰორნზი, მიდლსექსი, ინგლისი — ღ. 29 მელახი, 1935, ნორთ-ბერიკი, ისტ-ლოტიანი, შოტლანდია) — ინგლისარი ფიზიოლოგი. შარპეი-შაფერიქ ჯორჯ ოლივერიწკჷმა ართო ძირუ დო გიმირკვიუ ადრენალინი. შარპეი-შაფერიქ მიშეღჷ ტერმინეფი "ენდოკრინული" დო "ინსულინი". აკიმუშუ ხელუანური შურიშღალაშ ახალი მეთოდი, ნამუსჷთ შაფერიშ მეთოდის უძახჷნა. შარპეი-შაფერი მერჩქინელი რე ენდოკრინოლოგიაშ დუმარსხუაფალო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1850 კატეგორია:ნაღურა 1935
ჯვ. წ. 653
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 653 წანა.
რუსული ნინა
ისტორია
რუსული ნინა მოურს ჯვეში რუსული (ანუ ბჟაეიოლ სლავური) ნინაშე, ნამუქჷთ ეშაფალჷ წოხოლენსლავური ნინაშ დიფერენციაციაშ გეშა VI-VII ოშწანურას (ბჟაეიოლურ ნინაწკჷმა ართო გჷმირთჷ ბჟადალურ დო ობჟათურ ბუნეფქ). რუსული ნინაქ გჷმირთჷ ჯვეშრუსული ნინაშე XIV—XV ოშწანურას, ნამუშეთ მოურსჷ უკრაინული დო ბელარუსული ნინეფი. XVII ოშწანურას რუსი კათაქ გინირთჷ ერო მუშ დორხველი ერუანულ ნინათ. რუსული ნინაშ დიალექტურ გორთაშე ჩიება შილებე რუსეფიშ ჯინჯჯვეში ოხორე არეალს, ნამუს პიჯალობური თანჯა რე: ობჟათეშე — ტამბოვი დო ვორონეჟი, ბჟადალუშე — სანკტ-პეტერბურგიში დო კოტლასიშ (არხანგელსკიშ ოლქის) ღოზი, ოორუეშე — ვეტლუგა (ნოვგოროდიშ ოლქის), ელახიშე — სარანსკი (მორდოვეთი).
ნინაშ დოხასიათაფა
ჯოხოსქილედეფს უღუნა სქესიშ სუმი ფორმა: დიდალობური, მამალობური დო ოშქარი.
უჩა ზუღა
უჩა ზუღაშ უდიდაში ნოღეფი
thumb|280px|ბათუმიშ ზუღაპორტი, 1881 წ.
კონფლუენსიაშ დეპარტამენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ჯონ კერინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი
მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მარწკინდიშ ოჯიმალე
ფილმიქ გიშართჷ 2001 წანაშ 19 ქირსეთუთას დო დიდი წუმოძინა უღუდჷ. DVD/Blu-Ray ფორმატის გიშართჷ მუჭოთ კინოთეატრეფს ნაძირეფი, ხოლო ფიჩორი, 208 წუნამი ვერსიაქ, ნამუსჷთ გეძინელქ იჸუ ფილმიშე ეშაჭკირილი სცენეფქ.
სიუჟეტი
მაჟირა ეპოქას წკურუმია მაზოჯალი საურონი ოცადუ შქასქირიშ ხემანჭუობაშ მარწკინდიშ ძალათ დამორჩილებას. ელფეფიშ დო ადამიერეფიშ ლჷმას მაფასქირი ისილდური თისი ხეშე მარწკინდის მეკვათუნს, მუთით მერეხანს თიში ფიზიკურ ფორმას დო იმორძგუანს თიში ჯარს. მორო, საურონიშ „რინაშ ნძალეფი“ კინი მარწკინდიშა რე მერცხუაფილი დო სოიშა მარწკინდი რენი, საურონით რე. ისილდური, ნამუქჷთ მარწკინდიქ შური მოუნთხორჷ, ვარიას იჩიებუ თიში მერეხუაშენ. თიში უკული, მუთი თისი ჸვილუნან ორკეფი, მარწკინდი 2500 წანათ წყარმალუს დინუ. თისი მიოგორანსჷ გოლუმი, ნამჷთ ოშწანურეფიშ გოძვენას ორხველუ, სოიშა მარწკინდის ვემიოგორანს ჰობიტი ბილბო ბეგინსი.
ჯვ. წ. 655
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 655 წანა.
ლონგავი (წყარმალუ)
ლონგავი (Longaví) – წყარმალუ ჩილეს. იდვალუაფუ მაულეშ რეგიონიშ ლინარესიშ პროვინციას.წყარმალუ პერკელაუკენწკჷმა აკოართაფაშ გეშა გჷთმაჭყანს წყარმალუ ლონკომილიას. სიგჷრძა 120 კმ.
შოთა რუსთაველი
გონათაფა
შოთა რუსთაველქ, მუჭოთ რჩქუნ, გოსოფური გონათაფა ეჭოფჷ დიო საქორთუოს, იყალთოშ აკადემიას, უკული – ბიზანტიას; ქოდიგურუ ბერძენული, არაბული დო სპარსული ნინეფი, იჩინენდჷ ქორთუ მოაზირეეფიშ ნახანდეფს ვარინ,  ანტიკურ ფილოსოფიას, ემპედოკლეშ, ჰერაკლიტეშ, პლატონიშ ნახანდეფსჷთ, ელახურ ლიტერატურას (ფირდოუსი, გურგანი, ნიზამი დო შხვა). ირფელი თენა, თაშნეშე პოეტიშ გურაფილობა ასტრონომიას, ასტროლოგიას, გეოგრაფიას, მედიცინას, ფილოსოფიას, სამართალს, ისტორიას, ოურდუმე საქვარს დო შხვა, ეხანტილი რე მუში პოემას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი
საქორთუოშ ჯარალობური მაუჭყაფალი
საქორთუოშ ჯარალობური მაუჭყაფალი, სსმ — ერუანული ტელე-რადიომაუჭყაფალობაშ კომპანია საქორთუოს, აკოქიმინელი სახენწჷფო ტელე-რადიო კორპორაციაშ რეორგანიზაციაშ ბაზას, „მაუჭყაფალიშ გეშა“ საქორთუოშ კანონიშ ოსხირს (23 ქირსეთუთა, 2004). კომპანიაქ რადიომაუჭყაფალობა 1925 წანას დიჭყჷ, ტელევიზიაში — 1956 წანას. ასე, მაუჭყაფალი აართიანენს ჟირ ტელეარხის: მაართა არხის (1956) დო მაჟირა არხის (1991), თაშნეშე რადიოარხეფს — საქორთუოშ რადიო-მაართა არხი — FM 102.4 (1925) დო რადიო ჟირი–ქორთული რადიო — FM 100.9 (1995). ამდღარშო, საქორთუოშ მახორობაშ 85 % ღებულენს მაართა არხიშ მაუჭყაფალობას, 55 % — მაჟირა არხიშ მაუჭყაფალობას. საქორთუოშ მაუჭყაფალიშ ტელეპროგრამეფიშ მეღება თაშნეშე შილებე სატელიტიური ანტენათ დო ინტერნეტიშ მეშქაშობათ ევროპაშ დო აზიაშ რმუსხირენ ქიანას.
ჯონგსონგიშ პიკი
სქოლიო
კატეგორია:ჰიმალაი კატეგორია:სიკიმიშ გეოგრაფია კატეგორია:ნეპალიშ გვალეფი კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი კატეგორია:ინდოეთიშ გვალეფი კატეგორია:ტიბეტიშ გვალეფი
აბიოგენეზი
ოპარინი-ჰოლდეინიშ თეორია
ოპარინიშ არზით თელარაქ გიჭყჷ კოაცერვატიშე. ჰოლდეინიშ არზით დიო, დუდშე იფორმირჷ მარტივი ორგანული მოლეკულეფქ დო უკულ, ულტრაიაშფერი სინთეთ, ბორჯიშ გოძვენას ჸათე მოლეკულეფქ გინირთეს კომპლექსურ თოლეფო.
მარგაშირშა
კატეგორია:ინდუისტური კალენდარიშ თუთეფი
ნაპოლეონ ბონაპარტი
იტალიაშ მაართა კამპანია
ჩილიშ მოჸუნაფაშე ჟირი დღაშ უკული, ნაპოლეონქ პარიზი ქჷდიტუ, მუში დუდშა გეუჭოფუდუკონ საფრანგეთიშ ობჟათეშ არმიაშ ჯღვერალა, ნამუქუთ 1796 წანაშ პირელც გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტიშ ჯღვერალათ სქირონაშქა ზუღაშ ოძგალეშ გოულათ იტალიაშა გემშეჭკირჷ. thumb|left|ნაპოლეონი [[იტალიას]] 1796 წანაშ 12 პირელც მონტენოტეწკჷმა დო კინ თი წანაშ 10 მესის ლოდიწკჷმა თიქ დამარცხჷ ავსტრიაშ ნძალეფი, გორაჸჷ თინეფი ლომბარდიაშე დო ხეშა ქაშეჸოთ პაპიშ მორჩილი ტერიტორიეფით.
ეგვიპტეშ ექსპედიცია
1798 წანაშ 9 მანგის ნაპოლეონქ მალტას ქიმიოჭირინუ, ნამუსუთ ფრანგი რაინდეფი დუდენდეს, მორო ფრანგული ბადებაშ რაინდეფქ ვე კორინეს ნაპოლეონიშ კოკიშა მიშაშქუმალა, თიმწკუმა გენერალქ ჭკვერული გეგმათ, ნძალით ქჷმიხუჯუ კოკიშ ეჭოფუა დო დახე უნადინეფუთ (ღურუ 3 ჯარიშკოჩიქ) ქაშეჸოთ ხეშა უშანულამაში ოზუღე ბაზა.
ბონაპარტიქ მუში ექსპედიციათ გეჩირთ ომაფე ფლოტის დო 1 კვირკვეს ალექსანდრიას გეგნოდოხოდჷ. ჩობრაკიტიშ ლჷმას ნაპოლეონქ დამარცხჷ მამლუქეფი, შქა ბჟაეიოლუშ უშანულამაში ნძალა. თენა რდჷ ფრანგული გეგმაშ მაართა ეტაპი, მალასჷთ ფრანგეფქ ხოლო ართი გომორძგვაფა ქჷმიშის პირამიდეფიშ ლჷმას, ნამუთ პირამიდეფშე 6 კილომეტრიშ დოჩილითაფათ იმანჯჷ. ფრანგებფქ 6 000-შახ მამლუქი დოჸვილეს, ოდო მუნეფიშ ნადინეფუ ხვალე 200 კოჩის აკმადგინანდ.
ღურა
ნაპოლეონქ, თიშნეშე მუჭოთ მუში მუმაქჷნ, ყიაშ ჭკომურით დოღურჷ.
ლეპტოპი
ტიპეფი
კატეგორია:კომპიუტერი კატეგორია:ტექნიკა
ტაჯიკეთიშ ომენოღალე ლჷმა
ტაჯიკეთიშ ომენოღალე ლჷმა (Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон) — აკოანჯარაფილი დინოხოლენ-ეთნიკური კლანეფოშქაშე კონფლიქტი ტაჯიკეთის, ცენტრალურ ხეშუულებაშ ალმარინე დო ტაჯიკეთიშ გოართოიანაფილი ოპოზიციშ შხვადოშხვა ბუნეფს შქას, ნამუქჷთ მოხვადჷ სსრრ-შ აკოცჷმაშ უკული (1992—1997). არძაშ უმოსი კონწარი ბურჯაფი მიშჷ 1992 წანაშ მარაშინათუთაშ ბოლოშე 1993 წანაშ მანგიშ თუთაშა, მუჟამსჷთ ქიანა ფაქტობურო ჟირ ნორთო რდჷ გორთილი. 1993 წანაშ ზარხულშე კონფლიქტიშ ინტენსიურობა რკებულენდჷ, მარა ზოხო ბურჯაფი მიშჷ 1997 წანაშ 27 მანგშა, გარიგაშახ.
ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა იჩქერია
სქოლიო
კატეგორია:მუშითაღიარაფილი ქიანეფი *
მალდივიშ რესპუბლიკა
ტრანსპორტი
თარი ოტრანსპორტე საშვალება ერქემი დო მოტორამი ნიშეფი რე. ოღალუეფიშ უმენტაში ნორთი გინმიღალუაფუ ჰიდროფურინჯეფით, ვერტმაფურნჯეფით დო კატერეფით. ომენოღალე ტრანსპორტი მუჭოთ თაში ვა რე. ოავტომობილე ტაქსი (დო რზეფი) ხვალე ნანანოღა მალეს დო კოკა განს რე. კოკეფს შქას გილაფურინუნს აეროტაქსი, მალდივიშ აერო ტაქსი, ფურინჯი.
აკონკაგუა (წყარმალუ)
აკათუ რჩქალ ოკიანეს, ნოღა ვალპარაისოშე 20 კმ-ით ოორუეჸურე.
ვიკრამ-სამვატი
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:კალენდარეფი კატეგორია:ინდოეთიშ კულტურა
შაკა (ხანი)
შაკა - ჯვეშინდური კალენდარიშ ხანი
ვირუ (პროვინცია)
სქოლიო
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
მევარი (ნინა)
მევარი — რაჯასტანული ნინაშ ართ-ართი თარი დიალექტი. ინდოარიული ნინეფიშ ცენტრალურ ბუნას ორხველჷ. გოფაჩილი რე ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანიშ რაჯსამანდიშ, ბჰილვარაშ, უდაიპურიშ დო ჩიტორგარჰიშ ოლქეფს. თაშნეშე მორაგადეეფი ოხორანა მეძობელ გუჯარათიშ დო ჰარიანაშ შტატეფს, თაშნეშე დელის. მორაგადეეფიშ მუდანობა – დოხოლ. 2 მილიონი ადამიერი (Ethnologue), შხვა წყუეფით – დოხოლ. 5 მილიონი ადამიერი.
რუსეთიშ რევოლუცია
გჷმათუთაშ რევოლუცია
აკოანჯარაფილი სახენწჷფო გჷნორთაფა რუსეთის 1917 წანას, ნამუშ შედეგო გჷმოჸოთამილქ იჸუ ობორჯე თარობა დო ქიანაშ ოდუდეშა ქჷმორთეს ბოლშევიკეფქ - რუსეთიშ სოციალ-დემოკრატიული მახანდეეფიშ პარტიაქ
პასლეკა
პასლეკა (Pasłęka) — წყარმალუ ოორუე პოლონეთის. მიშმურს ბალტიაშ ზუღაშა. სიგინძა 169 კმ. აუზიშ ფართი 2.294 კმ².
ჯვ. წ. 662
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 662 წანა.
ბჟაშ კალენდარი
ბჟაშ კალენდარი — კალენდარიშ გვარობა, ნამუშ ოსხირს იდვალუაფუ ტროპიკული წანა, ანუ წანაშ ბორჯეფიშ თირუაშ პერიოდი.
ლონკოპუეშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 6 457 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 5 506 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლონკოპუე.
სომხეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ ისტორია კატეგორია:კავკაციაშ ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
ოუენ რიჩარდსონი
ოუენ უილანს რიჩარდსონი (ინგლ. Sir Owen Willans Richardson; დ. 26 პირელი, 1879, დიუსბერი, უესტ-იორკშირი, ინგლისი — ღ. 15 ფურთუთა, 1959, ალტონი, ჰემფშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, თერმოელექტრონული ემისიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა (ნამუსჷთ უკულ გიარსხუ რიჩარდსონიშ კანონიქ), გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1928 წანას. ოუენ რიჩარდსონი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ რიჩარდსონი მუშენდჷ კავენდიშიშ ლაბორატორიას. 1906-1913 წანეფს იმუშუ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის. 1914 წანას ბრიტანეთიშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ლონდონიშ ომაფე კოლეჯის, ფიზიკაშ პროფესორო. რიჩარდსონი ოკათუდჷ 1927 წანაშ სოლვეშ კონფერენციას. 1944 რიჩარდსონიქ პენსიაშა მიდართჷ. ღურუ 1959 წანას. რიჩარდსონი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. შხვადოშხვა ბორჯის მიპალუ ომაფე მენდალი დო ჰიუზიშ მენდალი. 1939 წანას მიაჩჷ რაინდი-ბაკალავრიშ ტიტულიქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1879 კატეგორია:ნაღურა 1959
გერმანიაშ დიდი ნოღეფიშ ერკებული
თენა რე გერმანიაშ ნოღეფიშ ერკებული, ნამუშ მახორობა 100,000-შე უმოსი რე. ფედერალური ნანანოღა ეშანილიე ყვინთელო, აკანობური ნანანოღეფი (შვერინიშ მოხ, ნამუთ ვა ობაღინუანს ერკებულიშ კრიტერიუმეფს) - ღილე ლენო. გერმანიას, ნოღა (Großstadt) ოფიციალურო გოთანჯილი რე თი ტერიტორიული ართაულით, ნამუშ მახორობა 100 000-შე უმოს რენ.
გლობუსი
გლობუსი (Globus — სფერო) — დიხაუჩაშ სახეუდინაფუ კარტოგრაფიული გჷმოხანტუაფა სფეროს; დიხაუჩაშ მოდელი, ნამუსჷთ არაზა მალობათ სიგჷრძეეფიშ დო ფართობედიშ ართნერი მასშტაფი უღჷ. პირველი გეოგრაფიული გლობუსი აკეთჷ ნიურნბერგალ მარტინ ბეჰაიმქ 1492 წანას. XVII-XVIIIოშწანურეფს, ოზუღე რუკეფიშ მიშაღალაშახ, გლობუსეფს გჷმირინუანდეს მეზღვიალას.
მაიაშ ცივილიზაცია
ისტორია
მაიაშ ცივილიზაციაშ თუდონი ქრონოლოგიურ სანძღოთ მირჩქინანა ჩქინ ერაშახ II ვითოშწანურას, ნამუთინეშა III ვითოშწანურასჷთ, ოდო ჟინი თანჯათ ახ. წ. X ოშწანურას. თე ცივილიზაციაშ გოპეულუაშ ხანა მოურს ახ. წ. VII-VIII ოშწანურეფშა. ახ. წ. დოხოლაფირო 900 წანას დიჭყჷ მაიაშ ცივილიზაციაშ ბჟაშ დინოსვანჯაფაქ: ორთაშობურ რესურსეფქ გჷმიფიტჷ დო ვარი, ურცხო ტომეფქ მუშეჭკირესჷნ, მითინს ვა უჩქჷ, მარა ნოღეფქ დიჩოლჷ დო მაიაშ ცივილიზაციაქ იუკატანიშ ჩქონშა გჷნილჷ. მარა სახენწჷფო ნწყილობაქ, მუთ მაიაშ ცივილიზაციაშო რდჷ დჷმახასიათაფალინ, ბოლო-ბოლო თაქჷთ ქჷდიხუ.
რელიგია
კჷლაძირაფილი რე ქუაშე გჷშათოლირ ადამიერიშ ჭიჭე ფიგურა, ნამუთ ზისხირიშ კჷლაშქუმალაშ წესის არსულენსჷნ. დუდიშ გიოფორაფალი, სამკაულეფი, ჩხეშეფშა გოკარკატელი ნოჭკერი, ირფელი თენა მიოწურუანდჷ, ნამუდა თინა დჷნოშურეფშო ცოდეფს ნარღენდჷნ. ირხუნდჷ მუ გენიტალიეფს (ნამუთინეშა ირხუნდეს ნინას ვარა ჸუჯეფს), თინა უჯინედჷ, ვინდარო ზისხირით ვა მიღაფუდჷ ჯაშე ხაზირელი ქაღარდინ. მუჟამსჷთ ქაღარდი ზისხირით მიღაფუდჷნ, თის ჭუნდეს დო თეჸურეშე გჷმულირი კუმა, ნამუთ ეშე, ცაშა მიშჷნ, წჷმარინუანდჷ ღორონთეფიშ ოსქჷლადირეს.
შიმონ პერესი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისრაელიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ისრაელიშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:ისრაელიშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშო
კიევიშ ოლქი
კიევიშ ოლქი (უკრ. Київська область) – ოლქი ცენტრალურ უკრაინას. მუში ნანანოღა რე კიევი. კიევიშ ოლქიშ ედომუშამი ფართობი აკმადგინანს 28,100კმ2-ს. 2009 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოლქის ოხორანს 1,727,800 მახორუ.
ვკრა
ვკრა (Wkra) — წყარმალუ პოლონეთის, ნარევიშ ნადუ. სიგინძა 249 კმ. აუზიშ ფართი 5,322 კმ². ვკრა გიშმურს ნოღეფს: ბიეჟუნი; რაძანუვი; სტჟეგოვო; გლინოეცკი; სოხოჩინი; იონიეცი; პომიეხუვეკი; ნოვი დვურ მაზოვეცკი.
პატასი (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
პატასიშ პროვინციაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა ესპანურო
ჩენაი
სქოლიო
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
აბული (ტობა)
აბული — ტობა ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტის, ჭიჭე აბულიშ ბჟადალ სუკის. გეხვილჷ ზუღაშ დონეშე 2176 მეტრაშ სიმაღალას. ჟიდოხიშ ფართობი რე 0,9 კმ², აუზიშ ფართობი — 8,3 კმ², სიტომბა — 1,4 მ. ტობაშ ქვიბი ლაგინძია რე ოორუე-ბჟადალშე ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე. ირდუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა გაზარხულიშ ბოლოს რე, წყარიშ სიმორჩილე — ზარხულიშ ბოლოს ვარა დამორჩილიშ დაჭყაფუს. ირალი ნადუეფი ვა უღუ, უგუული რე, უმეტაში ნორთი ფორილი რე წყარჩანარეფით. ტობას რე ტორფიშ ძალამი ფსქელი ფა. ზოთონჯის იჸინუ. ტობას ვა ხე ჩხომი.
ურიული კალენდარი
ურიული კალენდარიშ ისტორიას გიშმართუნა სუმ თარ პერიოდის:
კატეგორია:კალენდარეფი *
მონტენეგრო
გვიანიშ შქა ოშწანურეფშე 1918 წანაშახ ზოხორინელი ომაფე რდჷ. იუგოსლავიაშ ხუალაშ უკული და სერბეთიშ დო მონტენეგროშ რსხუშ მაკათური რდჷ. 2006 წანაშ 21 მესის რეფერენდუმიშ მოღალუშ მიკოჯინათ მონტენეგროქ 2006 წანაშ 3 მანგის ზოხორინალა გჷმაცხადჷ.
ქიანაშ ჟირხოლონი ჯოხო (მონტენეგროთი დო ჩერნოგორიათ) ართი დო იგივე, - „უჩა გვალას“ შანენდჷ. ფორმა „ჩერნოგორია“ რუსული ნინაშე გამჷნორთჷ დო დიკვირდჷ ქორთულს. სერბოხორვატული ჟღერადობაშ გინოღალაშ შვანს თის „ცრნაგორა“ (Црна Гора, Crna Gora) ოკო ჯოხოდას დო ვართი ჩერნოგორია.
ფეისალაბადი
ფეისალაბადი (1977 წანაშახ ლაიალპური; فیصل آباد, Faisalabad, ) — ნოღა დო ფეისლაბადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას იდვალუაფუ. პაკისტანიშ სიდიდათ მასუმა ნოღა კარაჩიშ დო ლაჰორიშ უკული.
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი
დინოხოლენი წყარეფი
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ წყარმალუეფი ირდუნა ჭვემაშ, თჷრიშ დო დიხაშთუდონი წყარით. ოშქარგვალამ ზონას წყარალა უჩქჷ აფუნს, მაღალგვალამ ზონას – აფუნ-ზარხულს, წყარიშმოლაფეფი თელი წანაშ განწხანს.
ოავტომობილე შარეფიშ სიგინძა
სახენწჷფო შანულობაშ შარეფიშ სიგინძა:
ჰანს ციმერი
ჯილდოები
1995 წანას ჰანს ციმერქ იშუ ოსკარი დო ორქოშ გლობუსი „მფა ნჯილოს“ მუსიკაშო, დო 2001 წანას ორქოშ გლობუსი „გლადიატორიშო“.
დრავა
დრავა (Drawa) — წყარმალუ პოლონეთის, ნოტეციშ ნადუ. სიგინძა 186 კმ. აუზიშ ფართი 3,296 კმ². დრავა გიშმურს ნოღეფს: დრავსკო პომორსკიე; დრავნო; კჟის ვიელეპოლსკი.
DVD
left|100px
DVD (Digital Versatile Disc ვარდა Digital Video Disc – ციფრული ვიდეო დისკი) — ოპტიკური დისკი, რე მედიაშ ფორმატიშ მუნაჩამეფიშ ოჩუალარო, ნამუთ იკათუანს ვიდეოფილეფსჷთ, მაღალი ვიდეო დო ხონარიშ ხარისხით. გოჯინელო DVD აგურუ კომპაქტ დისკეფს, თიშენ დამდა თინეფიშ ფიზიკური განზომილებეფი ართნერი რე (120 მმ ვარდა კანკალე მოდელს 80 მმ დიამეტრით), მორო თინეფი შხვადოშხვა ფორმატის იკოდირებუ დო, ათეწკჷმა, DVD-შ უმოსო მაღალი ინონტირა უღუ.
ნორკინიშ დეპარტამენტი
ნორკინიშ დეპარტამენტი (Departamento Ñorquín) — დეპარტამენტი არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას.
XXI ოშწანურა
XXI ოშწანურა - ბორჯიშ შქაფონი, გრიგორიანული კალენდარიშ მეჯინათ 2001 წანაშ 1 ღურთუთაშე 2100 წანაშ 31 ქირსეთუთაშახ.
შარლ პერო
შარლ პერო (ფრანგ. Charles Perrault; დ. 12 ღურთუთა, 1628, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 16 მესი, 1703, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, პოეტი, მეარიკე, კრიტიკოსი, საფრანგეთიშ აკადემიაშ მაკათური. პოპულარობა მოუღჷ არიკეფქ: "რულენჯი ზისნახე", "ჭითაქუდამი ცირა", "კონკია", "ჩექმამი კატუ", "ლენი ბჟაკეამი".
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი კატეგორია:ფრანგი მეარიკეეფი
ხუან მანუელ სანტოსი
ხუან მანუელ სანტოს კალდერონი (Juan Manuel Santos Calderón; 10 მარაშინათუთა, 1951, ბოგოტა) — კოლუმბიაშ პრეზიდენტი 2010 წანაშ 7 მარაშინათუთაშე ასეშა, ჸოფილი დუდთხილუაშ მინისტრი (2006-2009 წწ.).
კომორიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული
კომორიშ კოკეფიშ რსხუშ ნოღეფი
thumb|right|250px|კომორიშ ნოღეფი thumb|right|250px|[[მორონი, კომორიშ კოკეფიშ რსხუშ ნანანოღა]]
Guns N' Roses
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული როკ-ბუნეფი კატეგორია:Guns N' Roses კატეგორია:1980-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:1990-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:2000-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:2010-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:1985 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი
სიდჯივი
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
Tones and I
სქოლიო
კატეგორია:ავტრალიარი მობირეეფი
გურია
ეტიმოლოგია
არსებენს შხვა არზეფი ხოლო, ნამუშ მეჯინათ გურია რე ჯვეში წანეფიშეკოროცხუაშ VIII ოშწანურაში ურარტუშ ისტორიულ წყუეფს მოშინაფილი ქიანა "კურიანთა". ვახუშტი ბატონიშვილი ჭარუნდჷ, ნამდა თე აკანს "გურამეფი" (ქორთულო "გურიანნი"), ანუ ფიცხი და გურმუმაჸუნაფალი კათა ოხორანდჷ დო თაჸურეშე მოურს ჯოხო გურია.
კოლიშ ჩქონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ჩქონეფი კატეგორია:ევროპაშ ჩქონეფი კატეგორია:ჩქონეფიშ ერკებული
მულტანი
მულტანი (ملتان, Multan, ) — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას. ნოღა ჩინებული რე მუში მიარემუდანამი მეჩეთეფიშ დო მავზოლეუმეფიშ გვალაშ ბულიშ ყორშეფით.
მირანდული ნინა
რესურსეფი ინტერნეტის
thumb|left|300px|[[მირანდა-დუ-დორუ (მუნიციპალიტეტი)|მირანდა-დუ-დორუშ მუნიციპალიტეტიშ ისტორია მირანდიულ ნინაშა]]
გრაუშპიცი
გრაუშპიცი (Grauspitz) — გვალა რეტიკონიშ ქჷნდჷრს, ალპეფს. იდვალუაფუ შვეიცარია-ლიხტენშტაინიშ თანჯას. ზუღაშ დონეშე 2 599 მ სიმაღალათ თინა ლიხტენშტაინიშ უმაღალაში გვალა რე.
ენციკლოპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ალბანური
ალბანურ ნინაშა გჷშაშქუმალირი ენციკლოპედიეფი.
გუჯარათული
გუჯარათულ ნინაშა გჷშაშქუმალირი ენციკლოპედიეფი.
დანიური
დანიურ ნინაშა გჷშაშქუმალირი ენციკლოპედიეფი.
ლატვიური
ლატვიურ ნინაშა გჷშაშქუმალირი ენციკლოპედიეფი.
მალაიალამური
მალაიალამურ ნინაშა გჷშაშქუმალირი ენციკლოპედიეფი.
სერბული
სერბულ ნინაშა გჷშაშქუმალირი ენციკლოპედიეფი.
XX ოშწანურა
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
...
ფარიდაბადი
ფარიდაბადი (फरीदाबाद) — ნოღა ინდოეთის, ჰარიანაშ შტატიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, ფარიდაბადიშ რაიონს. მახორობაშ თარ ნორთის სიქეფი დო ინდუსეფი აკმადგინანა.
პანაჯი
კლიმატი
ზარხულს ჰავაშ ტემპერატურა 40 °C-ის ანჭუ, ზოთონჯს ოშქაშე ტემპერატურა 20 °С — 32 °C რე. მუსონეფიშ პერიოდი— კვირკვეშე ეკენიაშა, იხასიათებუ გემანტირე ჭვემეფით დო ბორიეფით.
ტენესი უილიამსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი დრამატურგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1911 კატეგორია:ნაღურა 1983
ნორნი
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
პოლტავაშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
დენის უილიამ სიამა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრიტანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ბრიტანალი კოსმოლოგისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 1999
კოლხეთიშ ომაფე
გეოგრაფია დო ტოპონიმიკა
ჯოხოდვალა კოლხეთი მაართათ მოშინაფილი რე ესქილეშ დო პინდარიშით. უმოსი ორდოშიანი ჭარუეფი თის ჯოხოთ „აია“ მიშინუანა, აბანი სოდეთ მითიური მაფა აიეტი ოხორანდჷნ. თარი წყარმალუ რდჷ ფაზისი (თეჟამიშ რიონი), ნამუთ ქიანას შქას რთუნდჷ. თარი ნოღეფი რდჷ დიოსკურია (რომ.: სებასტოპოლისი, თეჟამიშ: სოხუმი), სარაპანა (თეჟამიშ. შორაპანი), ფაზისი (თეჟამიშ.: ფუთი), პიტიუსი (თეჟამიშ. ბიჭვინთა), აპსაროსი (თეჟამიშ. გონიო), სურიუმი (თეჟამიშ. ვანი), არქეოპოლისი (თეჟამიშ. ნოქალაქუ), ქითა ვარა ქუთათისიუმი (თეჟამიშ. ქუთეში). სკილაქსი თაშნეშე შინანს მალას ვარა მალეს, ნამუთ, მუში არზით, მედეაშ დაბადებაშ აბანი ოკო ჸოფედჷკო.
ცენტრალური კონგოშ პროვინცია
თინა ქიანაშ აკა პროვინცია რე, ნამუსჷთ გიშალი უღუ ოკიანეშა (ატლანტიშ ოკიანე). პროვინციას ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს კინშასაშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე კუანგოშ პროვინცია, ობჟათეშე ანგოლა, ოორუეშე ანგოლაშ ექსკლავ კაბინდაშ პროვინცია დო კონგოშ რესპუბლიკა. ცენტრალური კონგოშ პროვინცია ქიანაშ ახალი, 2005 წანაშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ აკიქიმინჷ, 2009 წანას თუდოლენი კონგოშ პროვინციაშე კინ თი ხურგეფს.
ბურკინა-ფასო
ორთა
right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუქას. ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი — მოსიშ რეღმამი პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილი 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილიე ტიპიური დო მაღალტყალამი სავანათ; აბან-აბანი იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9 % ტყას უკებჷ.
ტყარი ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ბრელიე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამი წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეთ გოფაჩილიე ჭანჯი ცეცე.
მახორობა
მახორობაშ ხანობური აკოდგინალუა:
ვაჩიანიშ ტობა
ვაჩიანიშ ტობა, ტობა ობჟათე საქორთუოს, ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტის, ოფუტე ვაჩიანწკჷმა. ზუღაშ დონეშე 1737 მ. ჟიდოხიშ ფართობი 0,12 კმ2, მაქსიმალური სიტომბა 1 მ, ოშქაშე - 0,75 მ. ირდუ თირიშ დო ჭვემაშ წყარით, თანშეშე წყარმალუ მურჯახეთისწყალშე გოჸონაფილი არხით, გჷმირინუანა ოწყარალო.
ეილათი
სქოლიო
კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი
ონტკა
გიმორინაფილი ლიტერატურა
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
სუმაშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
ოორუე ეგეოსიშ კოკეფი
ადმინისტრაციულო მიშმურს 3 ნომი:
ბეჩოშ თემი
ისტორიულო მიშმეშჷ თ. ჯ. სადადეშქელიანე შონეშ აკოდგინალუაშა. შონეშა რუსეთიშ იმპერიაშ მართუალაშ მიშულაშ უკული (XIX ოშწანურაშ 50-იანი წანეფი) ბეჩოშ ტერიტორიას, ოფუტე მაზერს რდჷ შონეშ საბოქაულეშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ლესოთოშ ნოღეფიშ ერკებული
რუკა
ლეგენდა:
კარლ სეიგანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი კატეგორია:ამერიკალი კოსმოლოგისტები კატეგორია:დუნაბადი 1934 კატეგორია:ნაღურა 1996
ლეგულორდავე
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლიმა
thumb|ლიმაშ გერბი thumb|პანორამა ლიმა (Lima) — პერუშ ნანანოღა. პერუშ არძოშ უმოსი დიდი ნოღა მახორობათ, ეკონომიკური დო ფინანსური პოტენციალით. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით ლიმას ოხორანს 7 605 742 მახორუ. მახორობათ ლიმა ლათინურ ამერიკას მახუთა რე მეხიკოშ, სან-პაულუშ, ბუენოს-აირესიშ დო რიო-დე-ჟანეიროშ უკული. ნოღა დარსხის ესპანარ კონკისტადორეფქ 1535 წანას. ესპანარ კონკისტადორ ფრანსისქო პისაროქ ნოღას ქიგიოდვუ სიუდად-დე-ლოს-რეიესი (მაფეფიშ ნოღა). ლიმას ფუნქციონირენს მოსოფელიშ ართ-ართი არძოშე უმოსი ჯვეში უნივერსიტეტი: სან-მარკოსიშ ნაციონალური უნივერსიტეტი, დორსხუაფილი 1551 წანაშ 12 მესის.
ბოსნია დო ჰერცეგოვინა
ადმინისტრაციული დორთუალა
ნოღა ბრჩკო, ნამუთ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს იდვალუაფუ, რე მუშითმართვადი პოლიტიკური ართული.
მონძალა
კატეგორია:გეოგრაფია კატეგორია:ბოსნია დო ჰერცეგოვინა კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინცია
ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინცია (Kasaï-Oriental) — პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ობჟათეშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მბუჟი-მაიი. 2005 წანაშ ადმინისტრაციული რეფორმაშ შედეგო ნამდგარენ ბორჯის ფართო ტერიტორიაშ მაღვენჯი პროვინციაქ სუმ ნორთო გირთჷ, ჯოხოდვალა ბჟაეიოლი კასაი ისქილიდუ ხვალე თიშ ცენტრალურ ნორთიქ.
შარლ ლუი ალფონს ლავერანი
ბიოგრაფია
შარლ ლუი ალფონს ლავერანი გურაფულენდჷ სტრასბურგიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმაშ ბორჯის, საფრანგეთიშ არმიას ქაკათჷ დო მუშენდჷ ექიმო. ლჷმაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო ლილიშ ჰოსპიტალს დო უკულ სენტ-მარტინიშ ჰოსპიტალს, პარიზის. 1878 წანას შარლ ლუი ალფონს ლავერანქ მიდართჷ ალჟირშა სოდეთ ქუდოსკიდჷ 1883 წანაშა. 1884-1889 წანეფს ლავერანი École de Val-de-Grâce-იშ ჰიგიენაშ პროფესორი რდჷ. 1896 წანაშე მუშენდჷ პასტერიშ ინსტიტუტის. ლავერანქ დადგინჷ ნამდა ლახალა მალარიაშ მიზეზი რდჷ პარაზიტი პლაზმოდიუმი დო აფრიკული ტრიპანოსომოზიშ მიზეზი რდჷ პარაზიტი ტრიპანოსომა. 1908 წანას ლავერანქ დარსხუ Société de Pathologie Exotique.
ნიკოლაი ბერდიაევი
ნიკოლაი ალექსიშ სქი ბერდიაევი (რუსულო: Никола́й Алекса́ндрович Бердя́ев) (დ. 18 მელახი, 1874 წ. - ღ. 24 მელახი, 1948) რდჷ რუსი რელიგიური დო პოლიტიკური ფილოსოფოსი. ეგზისტენციალიზმიშ წჷმმარინაფალი.
რევოლუციური აქტივობეფი
ბერდიაევი რდჷ ორთოდოქსული ქირსიანობაშ მიმათხოზინალი, მარა შხირას კრიტიკულო უჯინედჷ ინსტიტუციონალურ ეკლესიას. 1913 წანას ნიკოლაიქ გიშაშქჷ რუსეთიშ მართლმადიდებელი ეკლესიაშ წიმინდე სინოდიშ კონწარას გჷმაკრიტიკაფალი სტატია. თე სტატიაშ გეშა, ბერდიაევს ბრალო მიწურინეს ღორონთიშ გორაფა, მუშოთ სარჯელი რდჷ ირიათონო ციმბირიშა გინოხორაფა. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ დო ბოლშევიკური რევოლუციაშ გეშა ბერდიაევიშ გასამართებაქ ვაკოდირთჷ.
გინოხორაფა საფრანგეთშა
= ლიტერატურა =
ერენ დერდიოკი
კატეგორია:დუნაბადი 1988 კატეგორია:შვეიცარიალი მობურთეეფი კატეგორია:თურქი მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ტიერნინი
რეიკიავიკიშ სუმარეფიშ დიდი ნორთის უხვადუ გულა ტობაშ ოძგაშეს. თინა იდვალუაფჷ ნოღაშ ცენტრის რეიკიავიკიშ დარბაზიშ დო მუსხირენი მუზეუმიშ უკული. ტობწკჷმა ხოლოს იდვალუაფჷ თაშნეშე ისლანდიაშ უნივერსიტეტი.
Fendi
დირსხჷ 1925 წანას, რომს, მუჭოთ ბოწოწიშ დო ტყებიშ მაღაზია. მოდაშ ჸუდეშ მოხანდე მადუდე რე სილვია ვენტურინი ფენდი.
ალკოჰოლური ოშუმალი
ეთანოლი (CH3CH2OH) ალკოჰოლურ ოშუმალეფს დახე ირო ფერმენტაციაშ საშუალებათ მიღებუაფჷ, მუთ ჰიდროკარბონატეფიშ (მუჭოთ წესი, შანქრიშ) მეტაბოლიზმი რე საფუარი სოკოშ კანკალე ნერგვარობაშ მეშქაშობათ უჟანგბადე ელმოლს. თე პროცესის მორთაფას უძახჷნა.
კოჩი (ინდოეთი)
ნოღა იდვალუაფუ შტატიშ ნანანოღა ტირუვანანტაპურამიშე 220 კმ-ით ოორუეშე. ახ. წ. 1102 წანას, კოჩი კოჩინიშ ომაფეშ ცენტრო გჷნირთჷ, ნამუთ კულაშეხარიშ იმპერიაშე გჷმორთჷ. XIV ოშწანურაშე ნოღა არაბეთიშ ზუღაშ დედოფალო დონათეს დო ნოღა თე ზუღაშ წყარპიჯის სუნელობეფით ვაჭარუაშ უშანულამაშ ცენტრის წჷმარინუანდჷ. 1503 წანას, კოჩი პორტუგალიაშ იმპერიაქ გეჭოფუ დო თი მაართა ევროპულ კოლონიათ გჷნირთჷ ინდოეთის. 1530 წანაშახ, კოჩი პორტუგალიაშ ინდოეთიშ თარ ცენტრო სქიდუდჷ, სოიშახ თე სტატუსი გოას გინაჩამუდჷნ. ნოღა უკულ ჰოლანდიარეფქ დო ბრიტანალეფქ გეჭოფეს.
მაქს პერუცი
მაქს ფერდინანდ პერუცი (ინგლ. Max Ferdinand Perutz; დ. 19 მესი, 1914, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 6 ფურთუთა, 2002, კემბრიჯი, კემბირიჯშირი, ინგლისი) — ავსტრიას დაბადებული ინგლისარი ბიოქიმიკოსი დო მოლეკულური ბიოლოგი, ჰემოგლობინიშ დო მიოგლობინიშ სტრუქტურაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1962 წანას (ჯონ კენდრიუწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ ქიმიას ვენაშ უნივერსიტეტის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. პერუციქ დარსხუ მოლეკულური ბიოლოგიაშ ლაბორატორია დო რდჷ თიში დირექტორი. რე შხვადოშხვა მენცარული სტატიეფიშ, პუბლიკაციეფიშ, წინგეფიშ დო ნაჭარეფიშ ავტორი.
კულაში
კულაში — დაბა სამტრედიაშ მუნიციპალიტეტის, იმერეთიშ აკანს საქორთუოს. დაბა კოლხეთიშ რზენს ნოღა სამტრედიაშე 5 კმ-იშ მოჩილათათ იდვალუაფუ. დაბას რე XVIII ოშწანურაშ სინაგოგა, 2005 წანაშე ქიმინჯენს ქორთუეფიშ დო ურიეფიშ ურთიართობაშ მუზეუმი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით დაბას ოხორანს 1702 მახორუ.
სქოლიო
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ დაბეფი
სინუ
სინუ (ესპ. Río Sinú) რე წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუ სინუ იჭყაფუ ანტიოკიაშ დეპარტამენტის დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. წყარმალუშ სიგინძა რე 415 კმ. ღანჩოშ ფართობი 10,180 კვ.კმ.
პანენკა
პანენკა რე პენალიშ გეშქუმალაშ ტექნიკა კუჩხბურთის. პანენკაშ გეშქუმალაშ ბორჯის მობურთე პენალს ვეგმიაშქვანს ვართ კვარჩხანშე დო ვართ მარძგვანშე, გიმაშქუმალარი მობურთე ბურთის ჭიჭე ნძალათ გუტენს მაღალას, კარიშ ცენტრიშა. ტექნიკა რისკიანი რე მუშენდა, მეკარექ ნამთინ ხასჷლაშა ვასხაპასინ, ჭიჭე ნძალათ გეშქუმალირ ბურთის ოჭოფუნს. პენალიშ გეშქუმალაშ ჸათე ტექნიკა ჩეხოსლოვაკიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთეშ ანტონინ პანენკაშ ჯოხონობაშ რე, ნამუქით გიმირინუ თე ტექნიკა 1976 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ ფინალს.
ლა-პასიშ დეპარტამენტი
ლა-პასიშ დეპარტამენტი (ესპ. La Paz) — დეპარტამენტი ბოლივიას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლა-პასი. ფართობი 133.985 ვითოში კვ. კმ. მახორობა 2001 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ - 2,350,466. ლა-პასიშ დეპარტამენტი იდვალუაფუ ტიტიკაკაშ ტობაწკჷმა, ბოლივიაშ ბჟადალშე, პერუშ ხურგაწკმა.
ინდოსტანიშ ჩქონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ჩქონეფი
ბურუნდი
ასეიანი ისტორია
მუსხირენ წანაშ ომენმაღალი ლჷმეფიშ დო ეთნიკური კონფლიქტეფიშ უკული, ბურუნდის ალაზიმაფათ შვიდობაქ ქუდოდირთჷ, ოერეფშქაშე წუმორინაფაშ ჭყოლოფუათ. პრეზიდენტი დომიტიენ ნდაიზეიექ დო ხუტუშ ერუანული გოდუდშულუაშ ნძალეფიშ ეთნიკური ბუნაშ ლიდერი აგატონ რვასაქ, ტანზანიას მორაგადუაშ შედეგო, ნძალადუაშ მეჭყვიდუაშ აპიჯალას ხე ქჷმაჭარეს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ქიანა დორთილი რე 17 პროვინციათ, ნამუთ გჷთმირთუ 117 კომუნათ, ნამუეფით ხოლო ირთჷნა 2 638 ხოლმო.
ეპტონ სინკლერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:ნაღურა 1968
ლოპანისწყალი
ლოპანისწყალი, წყარმალუ ქარელიშ მუნიციპალიტეტის, ბჟადალიშ ფრონეშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღჷ ლიხიშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ კართეს, 1340 მ სიმაღალას, სიგჷრძა 30 კმ, ღანჩოშ ფართობი 87 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა — ზარხულს დო ზოთონჯის, წყარმოლაფეფი — დამორჩილს, ოშქაშე წანური ხარჯი 0,74 მ3/წმ, ირინუანა ოწყარალო.
მალავიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|200px|მალავიშ ნოღეფი
ჟიმოლენი ლომამიშ პროვინცია
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 540 127 ადამიერი (2005 წანა).
სიალკოტი
სიალკოტი (سیالکوٹ, Sialkot, ) — ნოღა, პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, ქაშმირიშ თირამი ქჷნდრეფიშ გიმე წყარმალუ ჩინაბიშ ელახ. სიალკოტიშ ოლქიშ ცენტრი რე. პროვინციაშ ნანანოღა ლაჰორიშ ოორუე-ბჟადალშე 125 კმ-ს იდვალუაფუ, ინდოეთიშ ხურგიშე მუსხირენ კილომეტრის.
ანზორ ბოლქვაძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ცენტრალური საბერძნეთი
ცენტრალური საბერძნეთი 1987 წანაშ რეფორმაშახ საბერძნეთიშ ადმინისტრაციული რეგიონი რდჷ, ასე — თიშ ტერიტორია სუმი პერიფერიაშ აკოდგინალუას ეშახე: უდიდაში ნორთი უკებჷ ცენტრალური საბერძნეთიშ პერიფერიას, ნამუთ ედომუშამო ცენტრალური საბერძნეთიშ რეგიონიშ ტერიტორიას იდვალუაფჷ, შხვა ნორთეფი — ბჟადალი საბერძნეთიშ დო ატიკაშ პერიფერიეფიშ აკოდგინალუას რე.
ირლანდიაშ ზუღა
ატლანტაშ ოკიანეს ობჟათეშე მიარსხუაფუ წიმინდე გერგიშ საროტით, ოორუეშე ოორუეშ საროტით.
ქუაშ ხანა
ქუაშ ხანა ირთუ სუმ ნორთო: პალეოლითი (ჯვეში ქუაშ ხანა), მეზოლითი (შქა ქუაშ ხანა) დო ნეოლითი (ახალი ქუაშ ხანა). მუშჸურე, პალეოლითი ირთუ: გიმენი, შქა დო ჟილენი პალეოლითო.
ბატალიაშ მონასტერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ნენეფი
ტრადიციულო ნენეფი მეერემალას მეჸუნა. იამალიშ ჩქონს ვითიშობათ ნენი ერემს დჷთმიჭყანუანს, ნამუეფიშ ართამი მუდანობა 500 000 ერემშე უმოსი რე. ნენეფიშ უმენტაშალა გეგია რინას მეთხოზჷ.
ჯინი
ჯინი (Gin) — მანგარი სპირტიანი ოშუმალი, ნამუშ მიოღებელო რექტიფიცირაფილ ვარდა ლადირ ჭვეშ სპირტის გჷთმიჸონანა ღვიაშ სქირე გიმნაღელწკჷმა ართო. ჯინს გეთმუძინანა სუნელეფს (სამანგათ, ფორთოხლიშ ტყების). გოფაჩილი რე ამერიკაშ აკოართიანაფილ შტატეფს, გოართოიანაფილი ომაფეს დო ნიდერლანდის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
პატნა
დემოგრაფია
პატნას ბრელ ნინაშა ჩიებუნა. ოფიციალური ნინა ჰინდი რე. ჰინდიშ აბანობური დიალექტის მაგაჰი (მაგადჰი) ჯოხო, ბიჰარიშ ჯვეში ჯოხოდვალაშ მეჯინათ. შხვა რეგიონიშ დიალექტეფი, ნამუთ პატნას ფართეთ გჷმირინუაფუ, რე ანგიკა, ბჰოჯპური დო მაიტჰილი. თაშნეშე პოპულარული რე ბენგალური, ორია დო ინგლისური. (ქძ. ბიჰარული ნინეფი).
ლოპოტა
ლოპოტა — წყარმალუ ყვარელიშ დო თელავიშ მუნიციპალიტეტეფს, ალაზანიშ კვარჩხანი ნადუ. იჭყაფუ კახეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, 2560 მ სიმაღალას. სიგჷრძა 33 კმ, ღანჩოშ ფართობი 263 კმ². ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა — ზოთონჯის დო ზარხულს. წყარმოლაფეფი ნამთინეშა ღვარცოფული რე. ოშქაშე წანური ხარჯი 6,58 მ³/წმ. ლოპოტაშ წყარი გჷმირინუაფუ ოწყარალო.
გვალიორი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ისტორია კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:მადჰია-პრადეში
დაკოტა ფენინგი
ჰანა დაკოტა ფენინგი (Dakota Fanning; ჩინებული მუჭოთ დაკოტა ფენინგი; დ. 23 ფურთუთა, 1994, კონიერსი) — ამერიკალი არტისტი, ნამუშ კარიერას დიდი შანულობა უღუდჷ როლს ნამუთ ილაჸაფჷ შქვითი წანაშ ხანს ფილმის „მა სემი ვორექ“. ათე როლქ თის მიოღებაფჷ ნომინაცია არტისტეფიშ გილდიაშ დოჯილდაფას დო თიქ იჸუ არძაშე ჭიჭე ნომინანტიქ კინემატოგრაფიაშ ისტორიას. მუჭოთ ბაღანა არტისტი ოკათუდჷ უმოსო პოპულარულ ფილმეფს, მუჭომით რე „კოჩი დაჩხერს“ (2004), „მოსოფელიშ ლჷმეფი“ (2005) დო „შარლოტიშ რშვილი“ (2006). უკული ფენინგიქ გინორთჷ უმოს დიდ როლეფშა, ფილმეფს „ჯინორიშ ჯოღორი“ (2007) დო „სკეფიშ ფილირი რინა“ (2008). თინა ოკათუდჷ ანიმაციურ საბაღანო ფილმეფს „კორალინი“ (2009), შერი კური დრამას „ნანტებუ“ (2010) დო ჯეინ ვოლტური ბინდიშ საგას  (2009-12).
ირლანდიური ნინა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოევროპული ნინეფი კატეგორია:კელტური ნინეფი
ნახევარტბა
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ ტობეფი
სახარე ტობა
სახარე ტობა — წყითე ტობა საგარეჯოშ მუნიციპალიტეტის, იორიშ გაბარს, ზუღაშ დონეშე 828 მეტრას. სარკეშ ფართობი, მუჟამს დონე მაღალი რე, (გაზარხულს) 0,076 კმ² რე. ზარხულს დახე ედომუშამო სქირუ.
რაპანუი (ნინა)
თანაფაშ კოკი ჩილეშ სპეციალურ ტერიტორიას წჷმარინუანს. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, კოკი დო კონტინენტურ ჩილეს, დოხოლაფირო 3 700 ეთნიკურო რაპანუი ოხორანs. რაპანუი უმორჩილეშობაშ ნინა რე დო თიშა მორაგადეეფი თაშნეშე რაგადანა ესპანურო. ბაღანეფიშ უმენტაშობა თეჟამო ესპანურ ნინაშა ირდუ, რაპანუიშა რაგადის თინეფი უკულნეშის, რინას გურაფულენა.
ჯანგი
ჯანგიг (جھنگ) — ნოღა პაკისტანიშ პენჯაბიშ პროვინციას, ჯანგიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 293 366 ადმ. (199) . იდვალუაფუ წყარმალუ ჩენაბიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის.
ბჟაეიოლი ტიმორი
მახორობა
წანმოწანური ძინა — 2%.
რელიგიური აკოდგინალუა: კათოლიკეფი — 98 %, მუსულმანეფი — 1 %, პროტესტანტეფი — 1 % (2005 წანაშ შეფასებათ).
ჯვ. წ. 683
ნაღურა
კატეგორია:
ლავრენტი ბერია
ბიოგრაფია
დებადჷ სოხუმიშ რაიონიშ ოფუტე მერხეულს, გაჭირებული ყაზაყიშ – პავლე ხულაშ სქი ბერიაშ (1872-1922) ფანიას. 1915 წანას გათუ სოხუმიშ უმაღალაში ტექნიკური ოგურაფუ, თეშ უკული ლავრენტიქ მიდართჷ ბაქოშა დო გემიშართჷ ბაქოშ ოშქაშე მექანიკურ ტექნიკურ ოგურაფუშა. 17 წანაშე ეთმიჯუმუანდჷ დიდას დო მუშ ჸუნგა დას, ნამუეფქჷთ გეგნორთეს ბაქოშა.
ოთარ დანელია
ოთარ დანელია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
1912
დღახუეფი
კატეგორია: