cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თეია (პლანეტა)
თეია — ჰიპოთეზური პლანეტა. თუთაშ ფორმაციაშ ართ-ართი თეორიათ, თეიაქ 4,5 მილარდი წანაშ წოხოლე დიხაუჩას ქარაგჷ. თეია დოხოლაფირო პლანეტა მოროხიშ მადიდა რდჷ. დიაშ დო ვენერაშ გრავიტაიაშ გოლინაქ გიმიჭანუ თეიაშ პერტურბაცია. რაგვინიშ უკულ მუკნახარცქა ჭიჭე ნორთეფით იფორმირჷ თუთაქ.
ჯოხოდვალა
პლანეტაშ ჯოხოდვალა მოურს ბერძენული მითოლოგიაშ ართ-ართი ტიტანიშ თეიაშ ჯოხოშე.
კატეგორია:თეია (პლანეტა)
კომეტა
მინი|250პქ|[[ჰალეიშ კომეტა]] კომეტა ანუ, მუჭოთ თიშა შხირას უჯოხონა, კუდელამი მურიცხი პლანეტაშე უცბას იშხვავებუ, მეტო მუშებური, კოსმოსური რსხულირე, ნამუშოთ დჷმახასიათაფალი რე მეტიშმეტო მორჩილი მასა, დიფუზიური დგომარობა, ლაქაშობური, მოგჷრძე კუდელიშ ფორმა.
კომეტეფს ჩქი ხვალე ბჟაშ სისტემაშ დინახალე ვორწყეთ, მორო თინეფი შხირას მურიცხეფოშორეშე მუნმულა კანკალეშა.
კომეტეფიშ გიშეგორუაფჷნა პერიოდულობაშ დო ვაპერიოდულობაშ მუშობურობეფით. თინეფშე კანკალე ბჟაშ მეკონჭაფობაშ ტყვეობას მუთმოხვადუ დო მუსხირენ წანაშე ართშა კინ დუთმართუ ბჟას დო ომანგეთ, ჩქინო ოძირაფეთ გჷნმირთუ. მარა კანკალე კომეტა ჩეთმეთხუებუ ბჟას დო ართშა გიშარჩქინაშ უკული, სადღამუშოთ გიშმურს ბჟაშ გოხოლუაშ ოფირჩაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
3005
3005 (ხუთი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-5 წანა.
კურგანიშ ოლქი
კურგანიშ ოლქი (Курганская область) — ოლქი რუსეთის, ნამუთ ურალიშ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
გეოგრაფია
ოლქი ურალიშ დო ცჷნდჷრიშ შქას, წყარმალუეფიშ ტობოლიშ დო ისეტიშ ღანჩოს ივალუაფჷ. ოლქი ოორუეშე სვერდლოვსკიშ, ჯადალშე — ჩელიაბინსკიშ, ბჟაეიოლშე — ტიუმენიშ ოლქეფს, ობჟათეშე — ყაზახეთის უხურგანს. მახორობაშ 56,5% ნოღას ოხორანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კურგანიშ ოლქი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
2104
დღახუეფი
კატეგორია:
კრიხულა
კრიხულა — წყარმალუ ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტის. სიგირძა 15,2 კმ. ღანჩოშ ფართობი 134,6 კმ2, ოდუდე უღჷ რაჭაშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს. ზუღაშ დონეშე 1480 მეტრას დო მიშმაკათუ წყარმალუ რიონს ამბროლაურწკჷმა. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიმორჩილე - ზოთონჯის, ზარხულ-დამორჩილს ახასიათენს წყარიშ მოლაფა. ოშქაშე წანიერი ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა რე 3 მ3/წმ.
3006
3006 (ამშვი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-6 წანა.
კრიხულა
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ხამბჰალია
ხამბჰალია — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, დევბჰუმი-დვარკაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
მბომუშ პრეფექტურა
მბომუ (Mbomou; Sêse tî kömändâ-kötä tî Mbömü) — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურა.
სუბპრეფექტურეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
ბანსვარა
ბანსვარა (Banswara, बांसवाड़ा) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, ბანსვარაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
სლუჩი (ბელარუსი)
სლუჩი, ოორუე სლუჩი (ბელარ: Случ, Паўночная Случ; Slučė, Šiaurinė Slučė; Sluč, Severní Sluč) რე წყარმალუ ბელარუსის. სლუჩი იჭყაფუ მინსკიშ ოლქის, გიშმურს ნოღეფს სალიგორსკის დო სლუცკის დო ინაკათუ წყარმალუ პრიპიატის. სლუჩიშ სიგინძა რე 228 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,260 კვ.კმ.
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ტეტერევი
ტეტერევი (Тетерiв) რე წყარმალუ უკრაინას, წყარმალუ დნეპრიშ მარძგვან ნადუ. წყარმალუ ტეტერევი იჭყაფჷ ჟიტომირიშ ოლქიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ დნეპრის. ტეტერევიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ჟიტომირი, რადომიშლი. ტეტერევიშ სიგჷნძა რე 365 კმ. ღანჩოშ ფართობი 15,300 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: სივკა, იბრი, მიკა, პარნია, გუივა, ბოლოტნა, რუსიატინკა, ბილკა, ტალი, კოდრა დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი კატეგორია:დნეპრიშ ნადუეფი
ულის გრანტი
ულის სიმპსონ გრანტი (Ulysses Simpson Grant; დ. 27 პირელი, 1822 — ღ. 23 კვირკვე, 1885) — ამერიკალი პოლიტიკური დო ოურდუმე მოღალე, ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ რანწკით მა-18 პრეზიდენტი 1869-1877 წანეფს, იუნიონიშ ჯარეფიშ თარი გენერალი ააშ-შ ომენოღალე ლჷმას, ააშ-შ ჯარეფიშ გენერალ-ანშეფი 1864-1869 წანეფს.
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-შ გენერალეფი კატეგორია:ამერიკალი ოურდუმე მოღალეეფი კატეგორია:ამერიკაშ ომენოღალე ლჷმა კატეგორია:დუნაბადი 1822 კატეგორია:ნაღურა 1885
იასელდა
იასელდა (ბელარ. Ясельда) რე წყარმალუ ბელარუსის, ბრესტიშ ოლქის, წყარმალუ პრიპიატიშ კვარჩხან ნადუ. იასელდაშ სიგინძა რე 242 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,430 კვ.კმ.
3007
3007 (შკვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-7 წანა.
იასელდა
კატეგორია:ბელარუსიშ წყარმალუეფი
ქლოე ბენეტი
ქლოე ბენეტი (Chloe Bennet; დ. 18 პირელი, 1992) — ამერიკალი არტისტი დო მობირე, დებადჷ მუჭი ქლოე უონგიქ. ჩინებული რე დეიზი ჯონსონიშ როლით ABC-შ სერიალს ბონიშ თხობელეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ჯგირობუა
ჯგირობუა — უბადობაშ აწმარენჯი, მორალური ჩინებურობაშ ნორმატიულ-ფასებუაფონი კატეგორია, გაგება „უბადობაშ“ აწმარენჯი რე, საართოთ შანენს ადამიერეფიშ მოტივირაფილ დო ოქიმინჯე ნორმატიულ-ჯგირი დო საოიე საქმეეფს.
მოროხიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი
მინი||მარჯვნივ|200px|[[ფობოსი (ჟიშე) დო დეიმოსი (გიმე)]] მინი|მარცხნივ|200px|მოროხიშ ალმაშარეეფიშ ორბიტეფი პლანეტა მოროხის ჟირი ალმაშარე ჸუნს: ფობოსი (φόβος „შიში“) დო დეიმოსი (δείμος „მერმენწი“). ჟირხოლო ალმაშარე დორხველ ლირეს გართანა თი რთაფაშ პერიოდით, მუთ მოროხის გართანან, თეშ გეშა ირო მიკორთელი რენა პლანეტაშჸურე ართი დო იგივე კუნთხუთ. ჟირხოლო ალმაშარეს უღუ ფორმა. ფობოსი (26,8×22,4×18,4 კმ) მუსხირენით უმოსი რე დეიომსშე (15×12,2×10,4 კმ). მოროხიშ მეკონჭაფაშ ჭყანა ჭიეჭიეთ არჩქალენს ფობოსიშ ყარაფის, აკუნტარენს თიშ ორბიტას, ნამუთ, საბოლოოთ, მოროხიშ ჟინპიჯშა გენთხაფას გჷმიჭანუანს. დეიმოსი, სააწმარენჯოთ, მოროხის დეთხიებუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოროხიშ ალმაშარეეფი
ჩარლზ ვილსონი
ჩარლზ ტომსონ რის ვილსონი (ინგლ. Charles Thomson Rees Wilson; დ. 14 ფურთუთა, 1869, გლენკორსი, შოტლანდია — ღ. 15 გერგობათუთა, 1959, კარლოპსი, შოტლანდია) — შოტლანდიარი ფიზიკოსი დო მეტეოროლოგი, ვილსონიშ კამერაშ გჷმოგონებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1927 წანას.
ლაიშურა
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
წიფლოვანი
წიფლოვანი (1948 წანაშახ პატარა კრაევიჩი) — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის (წებელდაშ თემი), აფხაზეთიშ გემინდორიას, წყარმალუ კოდორიშ მარჯგვან წყარპოიჯის. ზუღაშ დონეშე 520 მ, გულრიფშიშე 27 კმ, კელასურშე (უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილი) 25 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
სქოლიო
კატეგორია:წებელდაშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
3008
3008 (ბრუო) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-8 წანა.
შრი-ლანკაშ პრეზიდენტი
შრი-ლანკაშ პრეზიდენტი — შრი-ლანკაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა გიშმაგორჷნს 6 წანაშ ხანით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შრი-ლანკაშ პრეზიდენტეფი პრეზიდენტი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ნირედჰაზა
thumb|right|280px|ნოღაშ თარი მოედანი ნირედჰაზა (Nyíregyháza [ˈɲiːrɛchaːzɒ], Birkenkirchen, נירעדהאז, Niredhaz) — ნოღა უნგრეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, საბოლჩ-სატმარ-ბერეგიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ ბუდაპეშტიშ ბჟაეიოლშე 233 კილომეტრიშ მეძენას.
კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
იან დე კაესთეკერი
იან დე კაესთეკერი (Iain De Caestecker; დ. 29 ქირსეთუთა, 1987, შოტლანდია) — შოტლანდიარი არტისტი. ჩინებული რე ლეო ფითზიშ როლით სერიალს ბონიშ თხობელეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1987
სულა (დნეპრი)
სულა (Сула́; Су́ла) რე წყარმალუ უკრაინას, წყარმალუ დნეპრიშ კვარჩხან ნადუ. სულა იჭყაფჷ სუმაშ ოლქიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ დნეპრიშ კრემენჩუკიშ რეზერვუარს. სულაშ სიგჷნძა რე 363 კმ. ღანჩოშ ფართობი 19,600 კვ.კმ. სულაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღა ლუბნი. სულაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: უდაი, ორჟიცია, სლიპორიდი, რომენი დო ტერნი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი კატეგორია:დნეპრიშ ნადუეფი
3009
3009 (ჩხორო) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-9 წანა.
თეთრიწყარო
თეთრიწყარო (ჸოფილი აღბულაღი, ჯოხოქ გინათირჷ 1940 წანაშ 9 გჷმათუთას) — ნოღა საქორთუოს, თეთრიწყაროშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 1940 წანაშახ აღბულაღი ჯოხოდჷ. იდვალუაფუ გომერიშ ქჷნდჷრიშ კართეს, წყარმალუ ჭივჭავიშ კვარჩხანშე, ზუღაშ დონეშე 1180 მეტრ სიმაღალას. ნოღათ გჷმიცხადჷ1966 წანას. ნოღას რე ორეწუალე ოწარმეეფი, სინთელუანობაშ, გონათუაშ დო კულტურაშ დგჷმილეფი. თეთრიწყაროშ აბანს იდვალუაფუდჷ ისტორიული ოფუტე გარისი, ასქილადირი რე ოხიდე კომპლექსი პირღებული, ნამუშ ოხვამე XII ოშწანურას რე აკოგაფილი. ნოღაშ გოხოლუას რე თეთრიწყაროშ ნოფუტუ, სამშვილდეშ ნანოღუ.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:თეთრიწყაროშ მუნიციპალიტეტი კატეგორია:თუდოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი
ვერავალი
ვერავალი — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, გირ-სომნატჰიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ნანა-გრებიზი
ნანა-გრებიზი (Nana-Grébizi; Sêse tî kömändâ-kötä tî Nanä-Gïrïbïzï) — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ეკონომიკური პრეფექტურა.
დრუზეფი
thumb|დრუზეფიშ შილა
კურსკიშ ოლქი
კურსკიშ ოლქი (Курская область) — ოლქი რუსეთის, ნამუთ ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
დრუზეფი
thumb|350px|[[გოლანიშ სუბეეფიშ დრუზეფი რელიგიური "უკალეფიშ" ტიპიური მუკაქუნალით]] დრუზეფი (درزي‎‎ [დურუზ] ვარ-და [დერზი]; דרוזי [დურზი]) — მუსლიმი რელიგიური სექტაშ ისმაილიზმიშ ართ-ართი მიმალუობაშ გემავენჯი არაბეფი. ოხორანა ლიბანს, სირიას დო მორჩილ მუდანობათ ისრაელს.
კურსკიშ ოლქი
გეოგრაფია
ოლქი რუსეთიშ ევროპულ, თარო შქა რუსეთიშ სუბეშ ობჟათე-ბჟადალშე იდვალუაფჷ. ოლქის უხურგანს ბრიანსკიშ, ორიოლიშ, ლიპეცკიშ დო ვორონეჟიშ ოლქეფი დო უკრაინა.
დრუზეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აბრაამიშული რელიგიეფი კატეგორია:ეზოთერული სკოლეფი კატეგორია:ლიბანიშ ეთნიკური ბუნეფი კატეგორია:სირიაშ ეთნიკური ბუნეფი კატეგორია:გნოსტიციზმი კატეგორია:მისტიკა კატეგორია:ნეოპლატონიზმი
კურსკიშ ოლქი
მახორობა
2002 წანაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, ოლქის ოხორანს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ ოლქეფი
3010
3010 (ვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-10 წანა.
რობერტ ოპენჰაიმერი
ჯულიუს რობერტ ოპენჰაიმერი (ინგლ. Julius Robert Oppenheimer; დ. 22 პირელი, 1904, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 18 ფურთუთა, 1967, პრინსტონი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი-თეორიტიკოსი, შინელი რე მუჭოთ ატომური ანჯარიშ მუმა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ოპენჰაიმერი რდჷ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიაშ დირექტორი დო მანჰეტენიშ პროექტიშ ართ-ართი თარი მაკათური. გურაფულენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. 1926 წანას კემბრიჯი ქიდიტუ დო ოგურაფშა გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ, სოდეთ გურაფულენდჷ შინელი გერმანალი ფიზიკოსიშ მაქს ბორნიშ ხემანჯღვერობათ. გეტინგენიშ უნივერსიტეტის ოპენჰაიმერქ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი ფიზიკოსეფი: უერნერ ჰეიზენბერგი, პასკუალ იორდანი, ვოლფგანგ პაული, პოლ დირაკი, ენრიკო ფერმი დო ედვარდ ტელერი. 1927 წანას ოპენჰაიმერქ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია გეტინგენიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ ამერიკაშა დირთჷ დო მუშენდჷ დიო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის დო უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის მუშობაშ ბორჯის გეჩინებაფუ ლაინუს პოლინგი. ართ პერიოდის ოპენჰაიმერქ იმუშუ ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტის ხოლო, სოდეთ ვოლფგანგ პაულიწკჷმა მუშენდჷ. ოპენჰაიმერი რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ასოცირებული პროფესორი დო უკულ პროფესორი. ოპენჰაიმერიშ ომენცარე ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: თეორიული ასტრონომია, ბირთვული ფიზიკა, სპექტროსკოპია, კვანტური თეორია, კვანტური ელექტროდინამიკა დო შხვა. რობერტ ოპენჰაიმერი 1942 წანაშე რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური. ოპენჰაიმერი მონაწილენდჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირაფაშ პროცესის 1945 წანაშ 16 კვირკვეს, ნიუ-მექსიკოს. მანჰეტენიშ პროექტიშ უკულ ოპენჰაიმერი მუშენდჷ მენცარული რკვიებეფიშ ცენტრის დო რდჷ თიში დირექტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1904 კატეგორია:ნაღურა 1967
ბარანი (რაჯასტანი)
ბარანი (Baran, बरान) — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, ბარანიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ლაგოსი
ლაგოსი (Lagos, Èkó) — ონიშოლი ნოღა ნიგერიაშ ობჟათე-ბჟადალშე, ქიანაშ უდიდაში ნოღა. მახორობა 13 მილიონი ადამიერი დო დოხლაფირო 21 000 000 в აგლომერაციას, ლაგოსი აფრიკაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელი დო უდიდაში ნოღა რე.
დუდშე ლაგოსი იორუბაშ ტომით დოხორელი მორჩილი აბანი რდჷ, ევროპული კოლონიზაციაშ დო ზოხორინალაშ ბორჯიშ გოძვენას თიქ ნიგერიაშ უშანულამაშ კომერციულ ცენტრო გჷნირთჷ.
ასე ნოღა ლაგოსიშ შტატიშ პრაქტიკულო ედომუშამ ტერიტორიას იკენს დო ართიანშქას ავტომაგისტრალეფით გიშართილი დო მერსხილი მიარე მუდანობაშ რაიონშე აკმოდირთუ.
1991 წანაშ 12 ქირსეთუთაშახ ლაგოსი ნიგერიაშ ნანანოღა რდჷ, უკული ნინანოღა გეგნიღეს ნოღა აბუჯაშა.
ლაგოსიშ მაფეფი
(ქძ. en:Oba of Lagos)
რესურსეფი ინტერნეტის
თარობა დო ეკონომიკა გონათუა ოქინაფუ
3011
3011 (ვითაართი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ 1-ა წანა.
ლაგოსი
სქოლიო
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი  კატეგორია:იორუბა კატეგორია:ნიგერიაშ მილიონიანი ნოღეფი
სლუჩი (უკრაინა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
მინდანაოშ ზუღა
მინდანაოშ, კინე ბოჰოლიშ ზუღა — იდვალუაფუ ფილიპინეფიშ კოკი მინდანაოშ დო ვისაიასიშ შქას. ზუღა გჷნოზინდილი რე კოკი ბოჰოლიშ ობჟათეშე დო მინდანაოშ ოორუეშე. ზუღას იდვალუაფუ ჟირი შანულამი კოკი - სიქიჯორი დო კამიგუინი. ზუღაშ მაქსიმალური სიტომბა 1975 მ.
ზუღას იდვალუაფუ შანულამი ნოღეფი: ილიგანი, ბუტუანი, დუმაგუეტე, ოზამისი დო ტაგბილარანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ფილიპინეფიშ ზუღეფი
ბოლივიაშ პრეზიდენტი
ბოლივიაშ პრეზიდენტი — ბოლივიაშ სახენწჷფოშ მადუდე დო ბოლივიაშ თარობაშ დუდმახვენჯი. ბოლივიაშ ასეიანი კონსტიტუციათ, პრეზიდენტის გიშმაგორუნს ქიანაშ მახორობა ხუთი წანაშ ხანით. ნამუთიჸინ კანდიდატის ვაშაყარუ ხონარეფიშ გვერდშე უმოსიქ-და, 50%-შე მეტი, პრეზიდენტის გიშმაგორუნს სენატი, ჟირი, არძაშე უმოსი ხონარიშ მუდანობაშ მოღვენი კანდიდატიშე.
გომბორი (წყარმალუ)
გომბორი — წყარმალუ გომბორიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟადალუ კართეს. სიგირძა 13 კმ. ოდუდეს იდვანს გომბორიშ ჸალაიბონიშ გოხოლუას, ზუღაშ დონეშე 1550 მეტრას. მიშმაკათუ წყარმალუ იორს კვარჩხანშე ოფუტე ოთარაანთკარწკჷმა. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიმორჩილე ზოთონჯის.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
მარსქულიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი
thumb|250px|მარსქულიშ ალმაშარეეფი დო რგოლეფიმარსქულიშ ალმაშარეეფი — პლანეტა მარსქულიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი. პლანეტა მარსქულს, მუჭოთ ჩინებული რე 62 ორთაშობური ალმაშარე ყუნს დოდასურაფილი ორბიტათ, ნამუეფშე 53-ს დორხველი ჯოხო უღუ. ალმაშარეეფიშ უმენტაშობა მორჩილი ზჷმაში რე დო ქუაშ ოსხირშე დო ჸინშე აკმოდირთუ. თინეფშე კანკალე ძალამ მაბარჩხალე რე, ნამუეფსჷთ მაღალი ემასარკალი მუშობურობა უღჷ. მარსქულიშ 24 ალმაშარე — რეგულარული რე, ალაზჷმაფათ 38 — ვარეგულარული.
left|thumb||250px|მარსხულიშ სისტემა. ფოტომონტაჟი
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ელიზაბეთ ჰენსთრიჯი
ელიზაბეთ ფრანსეს ჰენსთრიჯი (Elizabeth Frances Henstridge; დ. 11 ეკენია, 1987, ინგლისი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე ჯემა სიმონსი-შ როლით ABC-შ სერიალს ბონიშ თხობელეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1987 კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ჯესი ბაკლეი
ჯესი ბაკლეი (Jessie Buckley; დ. 28 ქირსეთუთა, 1989, კილერნეი) — ირლანდიარი არტისტი დო მობირე. თიქ ასახიერჷ ლორნა ბოუ სერიალს ტაბუ.
როზალინდ ფრანკლინი
როზალინდ ელსი ფრანკლინი (ინგლ. Rosalind Elsie Franklin; დ. 25 კვირკვე, 1920, ნოტინგ-ჰილი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 16 პირელი, 1958, ჩელსი, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი, ბიოლოგი დო რენტგენოგრაფი. გიმირკვიუ დნბ, რნბ, ვირუსეფი, ნოშქერი, გრაფიტი დო თინეფიშ მოლეკულური სტრუქტურა. გურაფულენდჷ ორთაშობურ მენცარობეფს ნიუნემ-კოლეჯის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, რონალდ ნორიშიშ ხემანჯღვერობათ. 1945 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ლონდონიშ ომაფე კოლეჯის დო ბირკბეკიშ კოლეჯის. როზალინდ ფრანკლინი უმოსო შინელი რე დნბ-შ სტრუქტურაშ რენტგენოგრამეფით. ფრანკლინიშ მენცარულ ნახანდეფქ დიდი თია მიშეღჷ დნბ-შ მოლეკულური სტრუქტურაშ რკვიებაშა.
შუმერული ნინა
ისტორია
შუმერული ნინაშ გოვითარაფაშ 5 პერიოდის გჷშმართჷნა.
ჭარალუა
thumb|left|[[ჯვ. წ. XXVI ოშწანურა|ჯვ. წ. XXVI ოშწანურაშ დოკუმენტი შუმერულ ნინაშა]] შუმერული ნინა უჯვეშაში ჭარალუაშ მაღვენჯი ნინა რე. შუმერეფი ირინუანდეს მარჭვალურ ჭარალუას.
ლიტერატურა
კატეგორია:იზოლირაფილი ნინეფი კატეგორია:ღურელი ნინეფი
2105
დღახუეფი
კატეგორია:
3012
3012 (ვითოჟირი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-2 წანა.
3013
3013 (ვითოსუმი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-3 წანა.
ურანიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი
300px|right|thumb|ურანიშ დო თიში ამშვი არძაშე უდიდაში ალმაშარეშ ალაზჷმაფონი ზჷმეფი. კვარჩხიშე მორძგვიშა: პაკი, მირანდა, არიელი, უმბრიელი, ტიტანია დო ობერონი. ურანიშ ალმაშარეფი — პლანეტა ურანიშ ორთაშობური ალმაშარეეფი. 2013 წანაშ დაჭყაფუშ დგომარობათ, ჩინებული რე 27 ალმაშარე. თინეფს არძას ჯოხოქ გიადჷ უილიამ შექსპირიშ დო ალექსანდრე პოუპიშ ნახანდეფიშ პერსონაჟეფიშ ჯოხოეფიშ მეჯინათ. მაართა ჟირი ალმაშარე — ტიტანიას დო ობერონს — 1787 წანას მიოგორუ უილიამ გერშელქ. ხოლო ჟირი ბურთიშმანგურ ალმაშარეს (არიელს დო უმბრიელს) 1851 წანას მიოგორუ უილიამ ლასელქ. 1948 წანას ჟერარდ კოიპერქ მიოგორუ მირანდას. დოსქილადირი ალმაშარეეფს 1985 წანაშ უკული მიოგორეს, „ვოიაჟერ-2“-იშ მისიაშ ბორჯის ვარ-და ჭყანიერი დიხაშჟილენი ტელესკოპეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ტანზანია
ტანზანიაშ გოართოიანაფილი რესპუბლიკა (Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, United Republic of Tanzania  ან ) — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აფრიკას. ქიანა ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათური რე. ქიანას ოორუეშე უხურგანს კენია დო უგანდა, ბჟადალშე — რუანდა, ბურუნდი დო კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, ობჟათეშე — ზამბია, მალავი დო მოზამბიკი. ბჟაეილშე ომძღჷ ინდოეთიშ ოკიანე.
მონძალა
კილიმანჯაროშ ერუანული პარკი; ნგორონგოროშ თხილერი ზონა; კილვა კისივანიშ დო სონგო მნარაშ აკნაცჷმეფი; ქუაშ ნოღა კოკი ზანზიბარს.
ნანა-მამბერე
ნანა-მამბერე (Nana-Mambéré; Sêse tî kömändâ-kötä tî Nanä-Mambere — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ბჟადალშე მადვალუ პრეფექტურა.
3014
3014 (ვითაანთხი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-4 წანა.
სალვადორ ედუარდ ლურია
ბიოგრაფია დო პროფესიული კარიერა
სალვადორ ედუარდ ლურიაქ დებადჷ 1912 წანაშ 13 მარაშინათუთას, ტურინს, იტალიას, იტალიარი ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ მედიცინას ტურინიშ უნივერსიტეტის, უკულ რადიოლოგიას რომიშ უნივერსიტეტის. 1938 წანას მიპალუ სტიპენდია დო ოკოდ გურაფა გაგინძორჷკო ამერიკას. ბენიტო მუსოლინიშ ფაშისტურ რეჟიმქ ურიეფს აკადემიური სტიპენდიეფიშ ნება ვემეჩჷ. ლურიაქ იტალიაშე საფრანგეთშა ინტუ დო მარსელს ამერიკაშ ვიზა გეჭოფუ დო ამერიკაშა მიდართჷ. ამერიკას, ენრიკო ფერმიშ ხეშშენწყუალათ, გურაფა გაგინძორჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. ლურიაქ გეჩინებაფუ მაქს დელბრიუკი დო ალფრედ ჰერში დო თინეფწკჷმა ართო დიჭყჷ ექსპერიმენტეფიშ კეთება. დელბრიუკი-ლურიაშ ართ ექსპერიმენტიქ ოძირუ ნამდა გენეტიკურო ბაქტერიეფ მეჸუნს დარვინიშ პრინციპეფს დო ვართ ლამარკიშ. ორთაშობურ სელექციას უღუ დიდი ეფექტი ბაქტერიეფშო, მაგალთო, თინა ეთმონწყუნს, მუშენ ავითარენს ბაქტერია ანტიბიოტიკურ რეზისტენტულობას. სალვადორ ლურიაქ, დელბრიუკი დო ჰერშიწკჷმა ართო ძირუ დო დიგურუ ვირუსეფიშ რეპლიკაციაშ მექანიზმეფი დო გენეტიკური სტრუქტურა. ათე ექსპერიმენტეფიშ დო ნახანდეფიშ გეშა, სუმხოლო მენცარს გინოჩეს ნობელიშ პრემია 1969 წანას, ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. სალვადორ ლურია 1943-1950 წანეფს მუშენდჷ ინდიანაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ლურიაშ სტუდენტი რდჷ ჯეიმზ უოტსონი, ნამუქით ძირუ დო დიგურუ დნბშ სტრუქტურა ფრენსის კრიკიწკჷმა ართო. 1950 წანას ლურიაქ გინორთჷ ილინოისიშ უნივერსიტეტიშა. 1959 წანაშე სალვადორ ლურია რდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიური ინსტიტუტიშ მიკრობიოლოგიაშ კათედრაშ დირექტორი დო 1972 წანაშე კიბოშ ცენტრიშ დირექტორი. ღურჷ 6 ფურთუთას, 1991 წანას, ნოღა ლექსინგტონს, მასაჩუსეტსის.
პოლიტიკური აქტივიზმი
სალვადორ ლურია აპროტესტენდჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირებას დო რდჷ ვიეტნამიშ ლჷმაშ ოპონენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მიკრობიოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1912 კატეგორია:ნაღურა 1991
ენდრიუ ჯონსონი
ენდრიუ ჯონსონი (ინგლ. Andrew Johnson; დ. 29 ქირსეთუთა, 1808 — ღ. 31 კვირკვე, 1875) — ააშ-შ მა-17 პრეზიდენტი (1865-1869), ააშ-შ მა-16 ვიცე-პრეზიდენტი (1865). პრეზიდენტიშ პოსტი აბრაამ ლინკოლნიშ ჸვილუაშ უკული დეკინჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:ტენესიშ გუბერნატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1808 კატეგორია:ნაღურა 1875
ანტუან ლავუაზიე
ანტუან ლორან ლავუაზიე (ფრანგ. Antoine-Laurent de Lavoisier; დ. 26 მარაშინათუთა, 1743, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 8 მესი, 1794, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ქიმიკოსი. გიმირკვიუ ჟანგბადი, წყარბადი, დიდი თია მიშეღჷ მეტრიკული სისტემაშ დო ქიმიური ნომენკლატურაშ გოვითარაფაშა. რდჷ ფლოგისტონიშ თეორიაშ ოპონენტი. ანტუან ლავუაზიე გურაფულენდჷ პარიზიშ უნივერსიტეტის. რდჷ საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. საფრანგეთიშ რევოლუციაშ ბორჯის ლავუაზიე ოჭოფეს დო გილიოტინათ დუდი მეკვათეს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1743 კატეგორია:ნაღურა 1794
ანარია (წყარმალუ)
ანარია — წყარმალუ აფხაზეთის, ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტის. სიგირძა 26 კმ, ღანჩოშ ფართობი 103 კმ². ოდუდე უღჷ გამიან-სუკამი ზონას, მიშმაკათუ უჩა ზუღას ნოღა ოჩამჩირეშ ობჟათე აბანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ეგვიპტეშ ახალი ომაფე
ეგვიპტეშ ახალი ომაფე — ჯვეში ეგვიპტეშ ისტორიაშ ართ-ართი ეტაპი, ნამუთ იგჷნძარებუდჷ ჯვ. წ. 1570-ჯვ. წ. 1080 წანეფს. თინა იკათუანდჷ ეგვიპტეშ XVIII, XIX დო XX დინასტიეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტეშ ისტორია
ოორუე კორეაშ იროიანი პრეზიდენტი
ოორუე კორეაშ იროიანი პრეზიდენტი (조선민주주의인민공화국의 영원한 주석; 朝鮮民主主義人民共和國의 永遠한 主席) — ფორმალური პოსტი, ნამუქჷთ გიჭყჷ 1998 წანაშ 8 კვირკვეს ოორუე კორეაშ კონსტიტუციაშა მიშაღალირი თირუეფიშით. პოსტიშ გოჭყაფაშ მომენტშე პოსტის „იკენს“ 1994 წანაშ 8 კვირკვეს ნაღურა კიმ ირ სენი. თენა რე საპატიე ტიტული ფორმალური ნებაგოქუნელობეფიშ უმუშო.
სქოლიო
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ოორუე კორეა კატეგორია:ტიტულეფი კატეგორია: კიმ ირ სენი
ინგული
ინგული (უკრ. Інгул) რე წყარმალუ უკრაინას, კროპივნიცკიშ დო ნიკოლაევიშ ოლქეფს. წყარმალუ ინგული იჭყაფჷ ალექსანდრიაშ რაიონიშ ტერიტორიას, ოფუტე როდნიკივკაშ ხოლოს, ცენტრალურ უკრაინას დო ინაკათუ წყარმალუ ობჟათეშ ბუგის, ბაშტანკაშ რაიონიშ ტერიტორიას. ინგულიშ სიგჷნძა რე 354 კმ. ღანჩოშ ფართობი 9,890 კვ.კმ. ინგულიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: კროპივნიცკი დო ნიკოლაევი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი
3015
3015 (ვითოხუთი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-5 წანა.
ჩჰოტა-უდაიპური
ჩჰოტა-უდაიპური — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, ჩჰოტა-უდაიპურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
3017
3017 (ვითოშკვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-7 წანა.
3016
3016 (ვითაამშვი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-6 წანა.
მიშკოლცი
thumb|right|250px|ნოღაშ ცენტრი thumb|right|180px|კათოლიკური ოხიდა thumb|right|180px|ერუანული თეატრი
მიშკოლცი (Miskolc, Mischkolz, ) — ნოღა უნგრეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. ბორშოდ-აბაუი-ზემპლენიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობაშ მეჯინათ, ქიანაშ სიკაბეტათ მაანთხა ნოღა ბუდაპეშტიშ, დებრეცენიშ დო სეგედიშ უკული. ნოღა იდვალუაფჷ წყარმალუ შაიოშ წყარპიჯის, ბიუქიშ გვალაშ მასივიშ ჯინჯის. ჩინებული რე მუჭოთ შანულამი ოხერეჭე ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
ალფრედ ჰერში
ალფრედ დეი ჰერში (ინგლ. Alfred Day Hershey; დ. 4 ქირსეთუთა, 1908, ოვოსო, მიჩიგანი, ააშ — ღ. 22 მესი, 1997, საიოსეტი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ბაქტერიოლოგი დო გენეტიკოსი. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.
ბიოგრაფია დო პროფესიული კარიერა
ალფრედ დეი ჰერშიქ დებადჷ 1908 წანაშ 4 ქირსეთუთას. გურაფულენდჷ ქიმიას, მიჩიგანიშ შტატიშ უნივერსიტეტის. 1934 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ბაქტერიოლოგიას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ ბაქტერიოლოგიაშ დეპარტამენტის. ალფრედ ჰერში ორთუდჷ ექსპერიმენტეფს ბაქტერიოფაგეფშე სალვადორ ედუარდ ლურია, მაქს დელბრიუკი, ადამ ჰასნაინი, მილა ჰუტალა დო შხვა მენცარეფწკჷმა ართო. 1950 წანას გინორთჷ ვაშინგტონიშ კარნეგიშ ინსტიტუტშა, სოდეთ მართა ჩეიზიწკჷმა აკეთჷ შინელი ჰერში-ჩეიზიშ ექსპერიმენტი, ნამუქით დანტკიცჷ, ნამდა გენეტიკური ინფორმაცია რე დნბს დო ვართ ცილეფს. 1962 წანაშე ჰერში კარნეგიშ ინსტიტუტიშ დირექტორი რე. ალფრედ ჰერშიქ სალვადორ ლურია დო მაქს დელბრიუკიწკჷმა ართო ძირუ დო დიგურუ ვირუსეფიშ რეპლიკაციაშ მექანიზმეფი დო გენეტიკური სტრუქტურა. ათე ექსპერიმენტეფიშ დო ნახანდეფიშ გეშა, სუმხოლო მენცარს გინოჩეს ნობელიშ პრემია 1969 წანას, ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. ალფრედ დეი ჰერშიქ ღურუ 1997 წანაშ 22 მესის, 88 წანერქ, ნიუ-იორკის. ჸუნდუ ჩილი ჰარიეტი (1918-2000) დო ართი სკუა პეტერ-მენინგი (1956-1999).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბაქტერიოლოგეფი კატეგორია:ამერიკალი გენეტიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
არაქსი
არაქსი, არეზი, (სპარს. ارس, სომხ. Արաքս, აზერბ. Araz, Αράξες, თურქ. Aras Nehri, ჯვეშ ქორთულო რახსი, არეზი) — წყარმალუ ობჟათე კავკაციას, მტკვარიშ უდიდაშ ნადუ. მეურს თურქეთიშ, სომხეთიშ, აზერბაიჯანიშ დო ირანიშ ტერიტორიას. სიგინძა 1072 კმ, ღანჩოშ ფართობი 102,000 კმ². არაქსი იჭყაფუ ერზრუმიშ პროვინციას, თურქეთის. არაქსიშ უდიდაშ ნადუეფი რე: კვარჩხანი - ახურიანი, რაზდანი, არფა, ვოროტანი, მარძგვანი - გოთური დო ყარასუ.
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სომხეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ირანიშ წყარმალუეფი
ბარმერი
ბარმერი (Barmer, बाड़मेर) — ნოღა დო მუნიციპალიტეტი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, ბარმერიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ბოხაივანი
ბოხაივანი (渤海湾), თაშნეშე რჩქინელი რე, მუჭოთ ბოხაიშ ჸუჯი ვარდა ბოხაიშ ზუღა, წჷმარინუანს ჸვინთელი ზუღაშ ჸუჯის, ნამუთ მიშაჭკირილი რე ოორუე ჩინეთიშ მატერიკშა. თიში სიარხოვე ჩინეთიშ ნანანოღა პეკინწკჷმა, თე ზუღას, მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე გჷნოხარგელ ოზუღე შარათ გჷნმართინუანს. ბოხაივანიშ ფართობი - 78,000 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ჩინეთიშ გეოგრაფია
3018
3018 (ვითობრუო) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-8 წანა.
ჰენრი სიმონსი
ჰენრი ოსვალდ სიმონს უკლაში (Henry Oswald Simmons, Jr; დ. 17 მანგი, 1970, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე თხობელი ალფონზო "მაკი" მაქკენზიშ როლით ABC-შ სერიალს ბონიშ თხობელეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1970 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ტაჯიკეთი
ტაჯიკეთი (Тоҷикистон / ) - ოფიციალური ედომუშამი ჯოხოდვალა ტაჯიკეთიშ რესპუბლიკა (Ҷумҳурии Тоҷикистон / ) — სახენწჷფო ცენტრალურ აზიას, ჸოფილი ტაჯიკეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა სსრრ-შ აკოდგინალუას. ქიანას ზურაშა გიშალი ვაუღუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ჰერში-ჩეიზიშ ექსპერიმენტი
ჰერში-ჩეიზიშ ექსპერიმენტი (ინგლ. Hershey–Chase experiment) — ექსპერიმენტეფიშ სერია, ნამუთ აკეთჷ ალფრედ ჰერშიქ დო მართა ჩეიზიქ 1952 წანას. ექსპერიმენტიქ დანტკიცჷ, ნამდა დნბ რე გენეტიკური მასალა, დო ვართ ცილეფი. მენცარეფშო დნბ რჩქინელი რდჷ 1869 წანაშე, მარა მენცარეფიშ აზრით გენეტიკური ინფორმაცია ცილეფს გინმუღუდჷ. ჰერშიქ დო ჩეიზიქ ექსპერიმენტეფით ოძირეს, ნამდა ბაქტერიეფიშ დაინფიცირებაშ ბორჯის, ბაქტერიოფაგეფიშ დნბ გინმურს ბაქტერიაშა დო ვართ ბაქტერიოფაგეფიშ ცილეფი. ექპერიმენტიქ ოძირუ ნამდა გენეტიკური ინფორმაცია გინმუღ დნბს.
მართა ჩეიზი
მართა ჩეიზი (ინგლ. Martha Cowles Chase, დ. 30 გერგობათუთა, 1927, კლივლენდ-ჰაიტსი, ოჰაიო — ღ. 8 მარაშინათუთა, 2003, ლორეინი, ოჰაიო) — ამერიკალი გენეტიკოსი. შინელი რე ჰერში-ჩეიზიშ ექსპერიმენტით, ნამუქით დანტკიცჷ, ნამდა გენეტიკური ინფორმაცია რე დნბს დო ვართ ცილეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი გენეტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2003
3019
3019 (ვითოჩხორო) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-9 წანა.
3020
3020 (ეჩი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-10 წანა.
ხარკივი
ხარკივი (Ха́рків; Ха́рьков) — სიკაბეტათ მაჟირა ნოღა უკრაინას; ხარკივიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. 2019 წანაშო ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 1 446 107 ადამიერს. ნოღაქ უმენძელჷ 2012 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატის. მეტალისტიშ სტადიონს გვალო 3 ახვალამაქ იმანჯჷ.
ხარკოვქ 1654 წანას დირსხუ დო რუსეთიშ იმპერიას უკრაინული კულტურაშ თარ ნერჩის წჷმარინუანდჷ. ხარკივი მაართა უკრაინული ნოღა რდჷ, ნამუქჷთ 1917 წანაშ ქირსეთუთას, სხუნუეფიშ ხეშუულება აღიარჷ დო უკული უკრაინაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკაშ ნანანოღათ გჷნირთჷ. ხარკივქ ნანანოღაშ ტატუსი 1934 წანაშახ ქესქილიდჷ, სოიშა თინა კიივშა გჷნიშუნჷ. ასე, ნოღა ხარკივიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე დო რეგიონს სპეციალური სტატუსი უღუ.
ხარკივი უკრაინაშ ართ-ართი უთარაში კულტურული, ომენცარე, ოგონათუე, ოტრანსპორტე დო ოხერეჭე ცენტრი რე. ნოღას ფუნქციონირენს 60 ომეცნიერე ინსტიტუტი, 30 უმაღალაში ოგურაფალი დჷნაწესებუ, 6 მუზეუმი, 7 თეატრი დო 80 ბიბლიოთეკა. თიში ინდუსტრია თარო მანქანაშაკოგაფაშა ისპეციალიზებუ. ქიმინჯენს ოშობათ ოხერეჭე კომპანია.
ხარკივს რე მეტროპოლიტენი, ნამუშ სიგჷნძა 38,1 კმ. რე დო 29 დგჷმილი უღუ. ხარკივიშ ჩინებული ოქინაფუეფი რე დუდიშულაშ მოედანი (Maidan Svobody), ნამუთ ასე ევროპაშ მა-6 უკაბეტაში დო მოსოფელს სიგჷნძათ მა-12 მოედანი რე.
თუდოლენი კოტო
თუდოლენი კოტო (Basse-Kotto; Sêse tî kömändâ-kötä tî Do-Kötö) — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ობჟათეშე მადვალი პრეფექტურა.
სუბპრეფექტურეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
ანდაქი (წყარმალუ)
ანდაქი, ანდაქისწყალი — წყარმალუ დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ არღუნიშ მარძგვანი ნადუ. სიგირძა 18 კმ. ღანჩოშ ფართობი 272 კმ². ოდუდე უღჷ კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, გვალა ჭიჭე ბორბალოწკჷმა (პირიქითი ხევსურეთი).
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
სუმი (უკრაინა)
სუმი (Суми) — საოლქე შანულობაშ ნოღა უკრაინაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, წყარმალუ ფსიოლიშ წყარპიჯის. სუმაშ ოლქიშ დო სუმაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
დემოგრაფია
კატეგორია:სუმაშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი კატეგორია:უკრაინაშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი
უილიამ ჰაიდ ვოლასტონი
უილიამ ჰაიდ ვოლასტონი (ინგლ. William Hyde Wollaston; დ. 6 მარაშინათუთა, 1766, ნორფოლკი, ინგლისი — ღ. 22 ქირსეთუთა, 1828, ჩიზლჰერსტი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი დო ფიზიკოსი, ძირუ დო გიმირკვიუ ელემენტეფი პალადიუმი დო როდიუმი. ვოლასტონი გურაფულენდჷ გონვილ-ენდ-კიზიშ კოლეჯის. 1793 წანას მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ექიმო. 1797 წანას ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ლონდონშა მიდართჷ. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ ქიმიათ, ფიზიკათ, კრისტალოგრაფიათ დო მეტალურგიათ. 1800 წანას მედიცინა მიოტუ დო დიჭყჷ ქიმიაშ დოგურაფა. 1800-იან წანეფს გიმიგონჷ პლატინაშ ფიზიო-ქიმიური პროცესირაფაშ მეთოდი დო ჸათე საქმეთ დიდი ფარა იშუ. ვოლასტონი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური 1793 წანაშე. 1804-1816 წანეფს რდჷ ომაფე ჯარალუაშ მელამოსე, 1820 წანას პრეზიდენტი დო 1820-1828 წანეფს ვიცე-პრეზიდენტი. 1813 წანაშე ვოლასტონი რდჷ შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1802 წანას ვოლასტონიქ მიპალუ კოპლიშ მენდალი დო 1828 წანას ომაფე მენდალი. ვოლასტონიშ ჯოხონობაშ რე ლონდონიშ გეოლოგიაშ ჯარალუაშ პრემია, ნამუქჷთ დირსხუ 1831 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი
3021
3021 (ეჩდოართი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ 1-ა წანა.
2106
დღახუეფი
კატეგორია:
ვორსკლა
ვორსკლა ( და Ворскла) — წყარმალუ რუსეთის დო უკრაინას, წყარმალუ დნეპრიშ კვარჩხან ნადუ. ვორსკლა იჭყაფჷ რუსეთიშ ტერიტორიას, ბელგოროდიშ ოლქის დო ინაკათუ დნეპრიშ კამენსკოეშ რეზერვუარს, უკრაინაშ ტერიტორიას. ვორსკლაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: პოლტავა, ახტირკა, კობელიაკი. ვორსკლაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: მერლა, კოლომაკი, ვორსკლიცა. წყარმალუ ვორსკლაშ სიგჷნძა რე 464 კმ. ღანჩოშ ფართობი 14,700 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი კატეგორია:დნეპრიშ ნადუეფი
აბუჯა
thumb|250px|[[მეჩეთი აბუჯას]] აბუჯა (Abuja, Abùjá) — 1991 წანაშ 12 ქირსეთუთაშე ნიგერიაშ ნანანოღა. თეიშახ ქიანაშ ნანანოღა ლაგოსი რდჷ. აბუჯა ორდოიანი ნანანოღაშ ოორუეშე 800 კმ-შ მალობას იდვალუაფუ. ნოღაშ მახორობა 778 567 ადმ. (2006), აგლომერაციაშ მახორობა — მეხოლ. 1,4 მლნ ადამიერი (2005).
აბუჯა ნიგერიაშ ცენტრალური ნორთის სქვამი სტეპურ ლეხერს იდვალუაფუ, პლატო ჯოსის. თე რაიონი ელაზჷმაფათ დაღარას გოვითარაფილი დო ეთნიკურო ნეიტრალური რე. ახალი ნანანოღაშო აბანიშ გიშაგორალო, ნიგერიაშ პრეზიდენტი მურტალა მუჰამედი ინჭაფუდჷ თიჯგურა ნოღაშ აკოქიმინუაშო, ნამუსჷთ ვადომინირენდჷკონ ოკო ნამუთიჸინი ეთნიკური, სოციალური დო რელიგიური ბუნა.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ნიგერიაშ მილიონიანი ნოღეფი
ოტო ფრიც მაიერჰოფი
ოტო ფრიც მაიერჰოფი (გერმ. Otto Fritz Meyerhof; დ. 12 პირელი, 1884, ჰანოვერი, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 6 გჷმათუთა, 1951, ფილადელფია, პენსილვანია, ააშ) — გერმანალი მედიკოსი დო ბიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1922 წანას.
ბიოგრაფია
ოტო ფრიც მაიერჰოფიქ დებადჷ ჰანოვერს, 1884 წანაშ 12 პირელს, გერმანალი ურიეფიშ ფანიას. მაიერჰოფი გურაფულენდჷ სტრასბურგიშ, ჰაიდელბერგიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ კილიშ უნივერსიტეტის. 1918 წანაშე რდჷ კილიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1922 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია კუნთეფიშ მეტაბოლიზმიშ, გიშაკერზაფილო გლიკოლიზიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა. მაიერჰოფიქ პრემია მიპალუ ბრიტანალი ფიზიოლოგი არჩიბალდ ჰილიწკჷმა ართო. 1929-1938 წანეფს მაიერჰოფი რდჷ ომედიცინე რკვიებეფიშ კაიზერ ვილჰელმიშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. გერმანიაშ თარობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, მაიერჰოფიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ პენსილვანიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორო. ოტო ფრიც მაიერჰოფიქ ღურუ ფილადელფიას, 1951 წანას, 67 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ექიმეფი კატეგორია:გერმანალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1884 კატეგორია:დუნაბადი 1951
ფინეთიშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული
ფინეთიშ ტერიტორიას 36 ერუანული პარკი იდვალუაფუ. არძას ფინეთიშ სახენწჷფო ოტყალე ადმინისტრაცია მართუნს. მუნეფიშ ედომუშამი ფართობი 8,873 კმ² რე, ქიანაშ ედომუშამი ფართობიშ 2,7 %. 2007 წანას, ერუანულ პარკეფს 1,7 მლნ მაძირაფუქ ეჭანუ.
ბოტადი
ბოტადი (બોટાદ) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, ბოტადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
პო (წყარმალუ)
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი
ჯეიმზ ბიუკენენი
ჯეიმზ ბიუკენენი (James Buchanan; დ. 23 პირელი, 1791 ― ღ. 1 მანგი, 1868) — ააშ-შ მა-15 პრეზიდენტი (1857-1861). თინა რდჷ ეკონია XVIII ოშწანურას დუნაბადი პრეზიდენტი, აკა პენსილვანიაშე დო აკა, მით ედომუშამი რინა უჩილე რდჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსეეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1791 კატეგორია:ნაღურა 1868
ბეავარი
ბეავარი (Beawar, ब्यावर) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, მიშმურს აჯმერიშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ბეკეშჩაბა
ბეკეშბაჩა (Békéscsaba; რუმ.: Bichişciaba; სლოვ.: Békéšska Čaba) — ნოღა უნგრეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე წყარმალუ კიორიოშიშ ნადუს (ტისაშ ღანჩო). ბეკეშიშ მედიეშ ადმინიატრაციული ცენტრი. ნოღაშ ჯოხოდვალას თურქული გოჭყაფა უღჷ. ოფუტე ჩაბა მიშინუაფუ 1330 წანაშ დოკუმენტეფს.
* კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
უნა ჩეპლინი
უნა კესტილია ჩეპლინი (Oona Castilla Chaplin; დ. 4 მანგი, 1986, მადრიდი) — ესპანარი არტისტი. თინა რე ხერალდინა ჩეპლინიშ სქუა დო ჩარლი ჩაპლინიშ მოთა. თინა რე იუჯინ ო’ნილიშ მოთელი. 2012-2013 წანეფს ილაჸაფჷ სერიალს ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი. 2017 წანას ილაჸაფჷ სერიალს ტაბუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანარი არტისტეფი
ჭიჭე პლანეტა
მაართა ჭიჭე პლანეტა ნამუქჷთ იძირუ, რდჷ ცერერა (1801 წანა, მაძირაფუ ჯუზეპე პიაცი). ჸათე პერიოდიშე (XIX ოშწანურა) გიმირინუაფჷ ტერმინი ჭიჭე პლანეტა. გიმორინაფას რე ტერმინი პლანეტოიდი ხოლო, მარა პლანეტოიდის ჭიჭეთ ომოს დიდ პლანეტას უძახჷნა. ისტორიულო, ტერმინეფი ასტეროიდი, ჭიჭე პლანეტა დო პლანეტოიდი სინონიმეფი რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჭიჭე პლანეტა კატეგორია:ასტრონომიული ობიექტეფი
ტომას სტარზლი
ტომას ერლ სტარზლი (ინგლ. Thomas Earl Starzl; დ. 11 მელახი, 1926, ლე-მარსი, აიოვა, ააშ — ღ. 4 მელახი, 2017, პიტსბურგი, პენსილვანია, ააშ) — ამერიკალი მენცარი დო ტრანსპლანტოლოგი, მაართა ექიმი ნამუქჷთ აკეთჷ ადამიერიშ ჩხონჩხიშ ტრანსპლანტაცია. შინელი რე მუჭოთ ტრანსპლანტოლოგიაშ მუმა. სტარზლი გურაფულენდჷ ვესტმინსტერიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ბიოლოგიას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ოორუე-ბჟადალიშ უნივერსიტეტის, ჩიკაგოს, სოდეთ მიპალუ დიო მაგისტრიშ ხარისხი ანატომიას დო უკულ დოქტორიშ ხარისხი ნეიროფიზიოლოგიას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჯონ ჰოპკინსიშ ჰოსპიტალს, ბალტიმორს დო ჯეკსონიშ მემორიალურ ჰოსპიტალს, მაიამის. 1962-1981 წანეფს ტომას სტარზლი მუშენდჷ კოლორადოშ უნივერსიტეტის. კოლორადოშ უნივერსიტეტიშ ჰოსპიტალს აკეთჷ სტარზლიქ ჩხონჩხიშ ტრანსპლანტაცია პირველო, 1963 წანას. 1981 წანას ტომას სტარზლიქ ომუშებუშა გინილჷ პიტსბურგიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ რდჷ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ ქირურგიაშ პროფესორი. ტომას სტარზლი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 2006 წანას ამერიკაშ პრეზიდენტიქ ჯორჯ უოლკერ ბუშიქ ტომას სტარზლის გინოჩჷ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. სტარზლი რდჷ მოსოფელიშ 26 უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. ღურუ 2017 წანაშ 4 მელახის, პენსილვანიაშ ნოღა პიტსბურგის, 90 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ტრანსპლანტოლოგეფი კატეგორია:ამერიკალი ქირურგეფი კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 2017
3023
3023 (ეჩდოსუმი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-3 წანა.
დმანისი
დმანისი (ჸოფილი ბაშკიჩეთი, ჯოხოქ გინათირჷ 1947 წანაშ 18 მელახის) — ნოღა საქორთუოს, დმანისიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ დმანისიშ ვულკანურ პლატოს, წყარმალუ მაშავერაშ ჟირხოლო წყარპიჯის, კაზრეთიშ რკინაშარაშ დგჷმილშე 30 კმ გოძვენას. დმანისიშ ტერიტორიას VI-VIII ოშწანურეფს მორჩილი დოხორე რდჷ, სოდე საეპისკოპოსო კათედრალი იდვალუაფუდჷ. მუჭოთ ნოღა, წყუეფს მაართათ IX ოშწანურას იშინუაფუ, თიმ ბორჯის თის არაბეფი პატჷნენდეს. XI ოშწანურაშ 80-იან წანეფშე სელჩუკეფიშ ხეს რდჷ, 1123 წანასს დავით IV აღმაშენებელქ გადუდიშულჷ. დმანისიქ გიშაკერძაფილო წჷმი აწიკინჷ XII-XIII ოშწანურეფს. XVI ოშწანურაშე ნოღა დონთხაფაშ რზას რდჷ, აკოცუ ეკონომიურ რინაქ, უკული გვალო გეპარტახჷ დო გვალო ურინუთ გჷნირთჷ. 1921-1947 წანეფს თის ბაშკიჩეთი ჯოხოდჷ. ოფიციალურონოღათ გჷმიცხადჷ 1981 წანას. მახორობა 2661 (2014 წ.).
საინტერესო ფაქტეფი
2007 წანაშ 24 გჷმათუთაშე დმანისიშ არქეოლოგიური ძეგლეფი მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ოცადე ერკებულშა.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:დმანისიშ მუნიციპალიტეტი კატეგორია:საქორთუოშ არქეოლოგიური ობიექტეფი კატეგორია:თუდოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი
როსი (წყარმალუ)
როსი (Рось; Ros’) რე წყარმალუ უკრაინას, წყარმალუ დნეპრიშ მარძგვან ნადუ. როსი იჭყაფჷ ოფუტე ორდინცის, პოგრებიშჩეშ რაიონიშ ტერიტორიას, ვინიცაშ ოლქის დო ინაკათუ დნეპრიშ კრემენჩუგიშ რეზერვუარს. წყარმალუ როსიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ვოლოდარკა, ბოგუსლავი, კორსუნ-შევჩენკოვსკი, სტებლივი. უდიდაშ ნადუ რე: როსავა. როსიშ სიგჷნძა რე 346 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,600 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ წყარმალუეფი კატეგორია:დნეპრიშ ნადუეფი
3024
3024 (ეჩდოოთხი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-4 წანა.
ერიტრეაშ ნოღეფიშ ერკებული
ერიტრეაშ ნოღეფი — ერიტრეაშ შხუ დოხორინეი პუნქტეფიშ ერკებული. გიმე მოჸონაფილ ერკებულშა მიშმურს დოხორინელი პუნქტეფი, ნამუეფიშ მახორობა 5000-შე ადამიერი ოხორანსჷნ.
ერიტრეაშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
ვალი (სერიალი)
ვალი (The Flash) — ამერიკული სერიალი, ნამუთ გრეგ ბელანტიქ, ენდრიუ კრეისბერგიქ დო ჯოფ ჯონსი-ქ აკიმუშეს. სერიალი დორსხუაფილი რე DC კომიქსეფიშ გერგეზი ბარი ალენს/ვალს. კოსტუმირაფილი მალჷმორი, ნამუთ უბადოშ მაქიმინალეფს აწურე. თე სერიალს უღუ გეძინელი სერიეფი სერიალწკჷმა საგანი. სერიალი მეჸუნს ბარი ალენს, ნამუსჷთ ასახიერენს გრანთ გასთინი. კრიმინალისტი მენცარი, ნამუსჷთ უღუ უადამიერი ქილორი. თინა რე უბადოშ მაქიმინალეფიშ აწმარინჯე, თინეფ შქას რენა თიჯგუეფით, ნამუეფსჷთ უღუნა უადამიერული ნძალა. თის მუში ლაბორატორიას გიანთხჷ ვალქ, ნამუქჷთ თინა გინართინუ ჩქარმალო, მორო თინა სპეციალურო ღოლუ თიში ნტერქ, ლეობართ თოუნი/ვალიშ აწმარენი-ქ, თის ხოლო შეულებუ ბარიცალო ჩქარმალი რდასინ. თიქ ბრელი წანაშ უკახალე ჸვილჷ ბარი ალენიშ დიდა. მაართა სეზონს ბარი ალენიშ/ვალიშ თარი აწმარენჯი რე დიამუშიშ მაჸვილარი ლეობართ თოუნი/ვალიშ აწმარენი (თომ კავანაგი). მაჟირა სეზონს რე ჰანტერ ზოლომონი/ზუმი, ნამუსჷთ ასახიერენს ტედი სერსი.
კატეგორია:ამერიკული ომენცარე ფანტასტიკური ტელესერიალეფი
ანა პეკუინი
ანა ჰელენ პეკუინი (Anna Paquin დ. 24 კვირკვე, 1982, უინიპეგი) — კანადას დუნაბადი ახალზელანდიარი არტისტი.
ბიოგრაფია
დებადჷ ნოღა უინიპეგის. 1992 წანას ჩხორო წანერ ანაქ, მუჭოთ 5000-ქ ნიჭიერი ძღაბიქ, აკათჷ მორსებას ფლორა მაკგრატიშ როლს ფილმის „პიანინო“. ახალი ანაქ აკათჷ ათე ფილმის გინოღალას დო დეინალუ ოსკარი მაჟირახარისხამი როლიშ სრულებაშო. ამერიკული კინოაკადემიაშ ათე გინოჭყვადუა არძა დჷმარსხუაფალეფშო შოკიქ იჸუ, მარა არძაშე უმოსო ანაშო. ვითაართი წანერი არტისტიქ მიკროფონს მიახოლუ დო 15 მერქაშ გოძვენას ხონარქ ვეკაღინჷ. ათე წჷმოძინაქ ანას შარა გოუნწყჷ მოსოფელიშ საუჯგუშო სურათეფიშ გინაღალაშ მოედანშა. თიქ ჭიჭე ჯეინიშ როლი ილაჸაფუ ფილმის „ჯეინ ეარი“ (1996) დო დონაშ როლი ფილმის „ბუძოლია“ (1998). ხეახალშო წჷმოძინაქ მორთჷ ანაშა მარი/როუგიშ როლიშ ლაჸჺფიშ უკული ფანტასტიკურ ბლოქბასტერს „X ადამიერეფი“. ათე როლქ არტისტის მუსხირენ ნომინაცია მუღჷ შხვადოშხვა კინოფესტივალს. პეკუინი ბისექსუალი რე.
სქოლიო
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:ახალზელანდიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1982 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
3025
3025 (ეჩდოხუთი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-5 წანა.
ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი
ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი (ინგლ. Johns Hopkins University, Johns Hopkins, Hopkins, JHU) — კერძო უნივერსიტეტი ააშ-ს, მერილენდიშ შტატიშ ნოღა ბალტიმორს. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1876 წანას. უნივერსიტეტი ამერიკალი ბიზნესმენიშ, ინვესტორიშ დო ფილანთროპიშ ჯონს ჰოპკინსიშ ჯოხონობაშ რე. ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი ამერიკაშ ართ-ართი უჯვეშაში უნივერსიტეტი რე. უნივერსიტეტიშ მაართა პრეზიდენტი რდჷ დენიელ კოიტ გილმენი. 1900 წანას ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტი რდჷ ამერიკული უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. უნივერსიტეტის უღჷ კამპუსეფი მერილენდიშ შტატის დო ნოღა ვაშინგტონს დო ადმინისტრირენს მუშ საირქიანო ცენტრეფს იტალიას დო ჩინეთის. უნივერსიტეტი იკათუანს: მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ სკოლას, ინჟინერიაშ სკოლას, მედიცინაშ სკოლას, პიბოდიშ კონსერვატორიას, გჷმორინაფონი ფიზიკაშ ლაბორატორიას, ბიზნეს სკოლას დო შხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 2019 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: 39 ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი, 1 ფილდსიშ მენდალიშ ლაურეატი, ამერიკაშ გიშარჩქინელი მენცარეფი, პოლიტიკოსეფი, დიპლომატეფი, არტისტეფი, სპორტსმენეფი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული უნივერსიტეტეფი კატეგორია:მერილენდიშ შტატიშ უნივერსიტეტეფი
ტოგო
ტოგოშ რესპუბლიკა – სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას. 1960 წანაშ ეზოხორინელი სახენწჷფო რე. გოეროშ მაკათური რე 1960 წანაშე. ტოგო აფრიკული ართობაშ ორგანიზაციაშ მაკათური რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ჰამფრი დეივი
სერ ჰამფრი დეივი (ინგლ. Sir Humphry Davy, 1st Baronet; დ. 17 ქირსეთუთა, 1778, პენზანსი, კორნუოლი, ინგლისი — ღ. 29 მესი, 1829, ჟენევა, შვეიცარია) — ბრიტანალი ქიმიკოსი დო ფიზიკოსი. დეივიქ ელექტრობაშ გიმორინაფათ აკეთჷ ქიმიური ელემენტეფიშ კალიუმიშ, ნატრიუმიშ, კალციუმიშ, სტრონციუმიშ, ბარიუმიშ, მაგნიუმიშ, ბორიშ იზოლაცია დო გიმირკვიუ ელემენტეფი ქლორი დო იოდი. ჰამფრი დეივიქ 1815 წანას გჷმიგონჷ ლამპა, ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. დეივიქ გიმიგონჷ მაართა ელექტრული ლამპა ხოლო.
ჰამფრი დეივი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო თიში პრეზიდენტი 1820-1827 წანეფს. დეივი რდჷ ირლანდიაშ ომაფე აკადემიაშ, ლონდონიშ გეოლოგიური ჯარალუაშ დო ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ მაკათური. 1805 წანას ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ დეივის გინოჩჷ კოპლიშ მენდალი, 1816 წანას რუმფორდიშ მენდალი დო 1827 წანას ომაფე მენდალი. 1877 წანას ომაფე ჯარალუაქ დარსხუ დეივიშ ჯოხონობაშ მენდალი, ნამუთ რე ირწანიანი ჯილდო დო გინმაჩამუ ქიმიაშ დარგის მოხანდე მენცარეფს. დეივიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრიტანალეფი კატეგორია:ბრიტანალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1778 კატეგორია:ნაღურა 1829
ომბელა-მპოკო
ომბელა-მპოკო (Ombella-M'Poko; Sêse tî kömändâ-kötä tî Ömbëlä-Pökö) — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურა ობჟათე-ბჟადალშე.
სუბპრეფექტურეფი
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეფექტურეფი
ანდაშ ყოისუ
ანდაშ ყოისუ — წყარმალუ საქორთუოს (ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი) დო რუსეთიშ ფედერაციას (დაღესტანს), ოდუდე უღჷ კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ოორუე კადას. აკმიქიმინუაფუ თუშეთიშ ალაზანიშ დო პირიქითი ალაზანიშ აკოშქუმალათ. სიგჷრძა (თუშეთიშ ალაზანიშ ოდუდეშე) 203 კმ, ღანჩოშ ფართობი 4820 კმ². მეჸუნს ინწრო, ტონბა ლეხერს; ორჩქინანს წყარგიმალაფუეფს; იკათუანს ბრელი გვალაშ წყარმალუს. ეთმიჯუმუაფუ თირით, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით, ჟინი ოჭიშის - ჯიშთით ხოლო. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულს, წყარიშ სიჭიჭარე ახასიათენს ზოთონჯის. მიშმაკათუ წყარმალუ ავარიაშ ყოისუს დო ოდუდეს უდვანს წყარმალუ სულაკის.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
ლუჰანსკი
ლუჰანსკი (Луга́нськ ისტორიული ჯოხოდვალა Луга́нське) — ნოღა უკრაინას. ლუჰანსკიშ ოლქიშ დო ლუჰანსკიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუეფიშ ლუგანიშ დო ოლხოვაიაშ აკართაფჷ აბანს. ლუჰანსკი უკრაინაშ არძაშე ბჟაეიოლშე მადვალი ოლქიშ ცენტრი რე. კიევიშე მოჩილათირი რე 811 კილომეტრით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლუჰანსკიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:უკრაინაშ ადმინისტრაციული ცენტრეფი კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
3026
3026 (ეჩდოამშვი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-6 წანა.
სტეფან გრეჰემი
სტეფან გრეჰემი (Stephen Graham, დ. 1973 წანაშ 3 მარაშჷნათუთას) — ინგლისარი არტისტი. ოკათუდჷ მიარე ფილმის დო სერიალს.
ჰეიდარ ალიევი
ჰეიდარ ალიევი (Heydər Əlirza oğlu Əliyev; Һејдәр Әлирза оғлу Әлиев; დ. 10 მესი 1923, ნახიჩევანი, აზერბაიჯანიშ სსრ — ღ. 12 ქირსეთუთა, 2003, კლივლენდი, ოჰაიო, ააშ) — სსრრ-იშ დო აზერბაიჯანიშ პოლიტიკური მოღალე.
სტეფან გრეჰემი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ჰეიდარ ალიევი
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:აზერბაიჯანალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:სსრრ-იშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:სოციალისტური ხანდაშ გერგეზეფი კატეგორია:ლენინიშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:ჭითა მურიცხიშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:სსრრ VIII მოჭანუაშ უმაღალაში სხუნუშ მაკათურეფი კატეგორია:სსრრ IX მოჭანუაშ უმაღალაში სხუნუშ მაკათურეფი კატეგორია:სსრრ X მოჭანუაშ უმაღალაში სხუნუშ მაკათურეფი კატეგორია:სსრრ XI მოჭანუაშ უმაღალაში სხუნუშ მაკათურეფი
შალგოტარიანი
შალგოტარიანი (Salgótarján, Schalgotarjan/Schalgau, Šalgov-Tarjany/Šalgotarján) — ნოღა უნგრეთიშ ოორუეშე, ნოგრადიშ მედიეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 32 304 ადამ. (2021).
კატეგორია:უნგრეთიშ ნოღეფი
3027
3027 (ეჩდოშკვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXXI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-7 წანა.
მოდასა
მოდასა — ნოღა დო მუნიციპალიტეტიინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, არავალიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
S.H.I.E.L.D.-იშ თხობელეფი
ფორიშ თხობელეფი (Agents of S.H.I.E.L.D.) — ამერიკული ტელესერიალი, ნამუთ დორსხუაფილი რე ABC-შო Marvel Comics-შ ორგანიზაცია ბ.ო.ნ.ი.. (სტრატეგიული ჸუდეშიანი ჩარიებაშ, დანძალებაშ, დო ლოჯისტიკური ნორთი). ღანკი რე შვიდობაშ ატება დო თხობელუა მოსოფელს. თარი პერსონაჟი რე ფილ კოულსონი,(კლარკ გრეგი). თინეფიშ თარი აწმარენჯი რე ჰიდრა დო კოჩიშ გარაგანი.
როლეფს
კატეგორია:ამერიკული ომენცარე ფანტასტიკური ტელესერიალეფი