cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ეკონია ტანგო პარიზის
ეკონია ტანგო პარიზის (იტალ. Ultimo tango a Parigi; ფრანგ. Le Dernier Tango à Paris; ინგლ. Last Tango in Paris) — ბერნარდო ბერტოლუჩიშ ეროტიკული დრამა, ნამუქჷთ გიშართჷ 1972 წანას. ფილმიშ სიუჟეტით ამერიკალი პოლი, ოსურიშ ღურაშ უკულ, პარიზის გეჩინებაფუანს ახალგაზრდა ძღაბის ჟანას დო თიწკჷმა იჭყანს სექსუალურ ცხოვრებას. ფილმის თარ როლეფს არსულენა მარლონ ბრანდო დო მარია შნაიდერი. ფილმის უღუდჷ პრემიერა ნიუ-იორკიშ კინოფესტივალს 1972 წანაშ 14 გჷმათუთას. ხვალე ამერიკას ფილმიშ ფინანსური მუშნალი 36 მილიონ დოლარიშე უმოსი რდჷ. მოსოფელიშ მასშტაბით ფილმიქ მიშეღჷ 96 მლნ. დოლარი. ბრანდო დო ბერტოლუჩი ნომინირაფილი რდეს აკადემიაშ პრემიაშა (ბრანდო -თარი როლიშ საუჯგუშო არტისტი, ბერტოლუჩი - საუჯგუშო რეჟისორი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგული ფილმეფი კატეგორია:იტალიური ფილმეფი კატეგორია:ბერნარდო ბერტოლუჩიშ ფილმეფი
ჯვ. წ. 455
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 455 წანა.
ოტო ჰანი
ოტო ჰანი (გერმ. Otto Hahn; დ. 8 მელახი, 1879, მაინიშ ფრანკფურტი, ჰესენ-ნასაუ, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 28 კვირკვე, 1968, გეტინგენი, ბჟადალი გერმანია) — გერმანალი ქიმიკოსი, რადიოქიმიაშ ართ-ართი პიონერი, შინელი რე მუჭოთ ბირთვური ქიმიაშ მუმა, ძირუ დო დიგურუ შხვადოშხვა იზოტოპეფი დო ახალი რადიოაქტიური ელემენტეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1879 კატეგორია:ნაღურა 1968
გიორგი გვახარია
გიორგი (გოგი) გვახარია (დ. 7 მელახი, 1957) — ქორთუ ხელუანობაშმარჩქენჯი, ჟურნალისტი, კრიტიკოსი. შოთა რუსთაველიშ თეატრიშ დო კინოშ უნივერსიტეტიშ რსული პროფესორი, ხელუანობაშრჩქინჯალაშ დოქტორი,
გიორგი გვახარიაქ დებადჷ 1957 წანაშ 7 მელახის. 1979 წანას ათუ ქართიშ ოხანტუე აკადემიაშ ხელუანობაშრჩქინჯალაშ ფაკულტეტი. 1980-1996 წწ. მუშენდჷ ტელევიზიაშ დო რადიოშ სახენწჷფო კომიტეტის.
გოგი გვახარიას უკვე სუმი წანა რე მეჸუნს გჷნოჩამა „ჭითა ზონა“, რადიო თავისუფლებაშ დო ჯარალუობური მაუჭყაფალიშ ართოიანი პროგრამა. თიში პუბლიკაციეფი აქტიურო იბეშტუ "რადიო თავისუფლებაშ" რშვილურ ხასჷლას დო ჟურნალ „ცხელი შოკოლადის“. რდჷ თე ჟურნალიშ გენაძინა „კინოშ“ თარი რედაქტორი. გვახარიას ირწანურო მეჸუნს რეპორტაჟი კანიშ კინოფესტივალიშე.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ხელუანობაშმარჩქენჯეფი კატეგორია:ქორთუ ჟურნალისტეფი კატეგორია:ქორთუ კრიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1957
იავა
მინი|მარჯვნივ|250პქ|იავაშ ტოპოგრაფიული რუკა იავა (Jawa) — კოკი ინდონეზიას, დიდი ზონდიშ კოკეფიშ ბუნას. თე კოკის იდვალუაფუ ქიანაშ ნანანოღა ჯაკარტა. თაქ იდვალუაფუდჷ ნძალიერი ინდუისტურ-ბუდისტური ომაფეეფი, ისლამურ სასულთანოეფი დო ჰოლანდიარეფიშ ომაფე. ასე იავას მაჸვენჯი აბან უკებჷ ინდონეზიაშ ეკონომუკრ, პოლიტიკურ დო კულტურულ რინას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, კოკის ოხორანდჷ 140 მილიონი ადამიერი, მახორობაშჸურე თე კოკი მოსოფელს მაართა რე, იავა მახორობაშ მუდანობათ უწორუანს იაპონიაშ არძოშე დოხორელ კოკი ჰონსიუს ხოლო. თაშნეშე იავა მაართა კოკი რე მახორობაშ მეჭედალაშჸურე ხოლო.
კოკის მიარე კულტურული ობიექტი იდვალუაფუ, თინეფშე ართ-ართი რე ბორობუდური, ნამუთ იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა მიშეღჷ.
გეოგრაფია
მინი|250პქ|[[სემერუ დო გვალა ბრომო, ბჟაეიოლი იავა]] კოკის მიარე ვულკანი რე. იავა ფართობიშჸურე მოსოფელიშ კოკეფს შქას მავითოსუმა აბანი უკებჷ, ინდონეზიას - მასუმა აბანს იკენს. კოკის ვულკანეფი წყარპიჯიშ ღოზიშ არხოს ელაჸუნა, კოკის მიარეთი რე მოქიმინჯე ვულკანეფი. იავაშ უმაღალაში კონკა რე ვულკანი სემერუ (3,676 მ), მაჟირა უმაღალაში ვულკანი რე მერაპი (2,968 მ). იავა საროტეფიშ საშუალებათ რე გჷშართილი, ოორუეშე მადვალუ კოკი სუმატრას, ბჟადალშე მადვალუ კოკი ბალს, ბჟაეიოლშე მადვალუ კოკი ბორნეოს დო ობჟათეშე მადვალუ ქირსეშ კოკის.
კოკი ბჟადალშე ბჯაეიოლშა გინოზინდილი რე 1000 კილომეტრის. კოკიშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 30% უკებჷ ჯუნგლეფს.
კოკიშ დიდი ნორთი უკებჷ ბრინჯიშ ველეფს. იავას მოჸუნა არძოშე ბრელი ინდონეზიური ყავა, ნამუშ მოჸონაფა თაქ დიჭყეს 1699 წანაშე, თაშნეშე თაქ მოჸუნა ყავა არაბიკა.
კოკის ძალამი ბრელი გჷრძე წყარმალუ მეურს, ნამუშეთ არძოშე დიდი რე 600 კილომეტრიანი წყარმალუ სოლო. კოკიშ ოორუე წყარპიჯის გოძჷ იავაშ ზუღაშ ღოზი. იავა ირთუ ხუთ პროვინციათ, თაქ რე ართი სპეციალური რეგიონი დო გიშაკერძაფილი ნოღა ჯაკარტა.
ისტორია
იავას დიდარი ისტორია უღუ. სამანგათ, იავას გიჭყეს სახენწჷფოეფქ: მატარამი, მაჯაპაჰიტი, დემაკი.
მახორობა
არძოშე დოხორელი კოკი მოსოფელს (140 მლნ ად., (2010); მახორობაშ მეჭედალა — 1061 ად./კმ²). კოკის არძოშე გოფაჩილი ნინეფი — იავური დო ინდონეზიური.
ეკონომიკა
თაქ მოჸუნა მოსოფელს რჩქინელი ართ-ართი ყავაშ გვარობა — კოპი ლიუვაკი.
ემე მორო
მინი|მარჯვნივ|220პქ|"ჯგირი სამარიტალი". 1880 წ. ემე ნიკოლა მორო (Aimé Nicolas Morot; დ. 16 მანგი 1850, ნანსი — ღ. 12 მარაშინათუთა 1913, დინარი) — ფრანგი ფერჭარუ, სკულპტორი დო პედაგოგი. კლასიკური აკადემიზმიშ წჷმმარინაფალი. საფრანგეთიშ სახუაფონი ხელუანობაშ აკადემიაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:XIX ოშწანურაშ საფრანგეთიშ სკულპტორეფი კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი
ტარატა (პროვინცია)
thumb|right|150px|ტაკნაშ პროვინცია. ტარატა – ტაკნას რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. ტარატას ბჟაეიოლშე ომძღჷ პუნოშ რეგიონი, ობჟათეშე ომძღ ბოლივია. ტარატაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ტარატა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 6,630 ადამიანს, შქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 2.4 ადამიერი. ტარატაშ ფართობი რე 2,819.96 კმ². ტარატა ირთუ 8 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
სან-ხუანი (პუერტო-რიკო)
სან-ხუანი (San Juan Bautista) — პუერტო-რიკოშ ნანანოღა დო არძაშე მეჭედელო დოხორელი მუნიციპალიტეტი. 2010 წანაშ ეჭარუათ, ოხორანდჷ 381 931 ადამიერი, მახორობაშ მეჯინათ თინა რე 42-ა უდიდაში ნოღა ნამუთ მიშმურს აკოართაფილ შტატეფიშ იურისდიქციაშა. სან-ხუანქ დირსხუ ესპანარ კოლონისტეფიშით 1521 წანას, თე ოხორუეს თინეფქ სიუდად პუეტო რიკო („დიდარი ონიშოლ ნოღა“) გიოდვეს. პუერტო-რიკოშ ნანანოღა რე მაჟირა უჯვეშაშ ევროპული დოხორინი ამერიკას, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღაშ სანტო-დომინგოშ უკული. მუსხირენ ისტორიული დგჷმილი იდვალუაფუ სან-ხუანს, თინეფს შქას არძაშე გიშარჩქინელი რე ნოღაშ ჸოფილ დუდთხილუაშ თიჯგურა ჯიხეფი, მუჭომეფით რე, ფორტ-სან-დელ-მორო დო ფორტ-სან-კრისტობალი, თაშნეშე ართ-ართი უჯვეშაში დგჷმილი რე ლა-ფორტელეზე, თენა რე უჯვეშაში ემაჸონაფალი ჸუდე, ნამუთ ირო გჷმირინუაფუდჷ ამერიკას.
დუდმაართაშე, ნოღა სან-ხუანს ჯოხოდჷ პუერტო-რიკო, მუთ „დიდარ ონიშოლს“ შანენს, თე ჯოხოქ ჭიჭე მოგვიანეთ ედომუშამ კოკის გიადჷ. ნანანოღაშ დო კოკიშ ჯოხოეფქ მოგვიანეთ ართიანშე გეგშერთშ.
სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოშ ნოღეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
ბაჩო ახალაია
მინი|ბაჩო ახალაია (2011) ბაჩანა (ბაჩო) ახალაია (დ. 24 გჷმათუთა, 1980) — ქორთუ პოლიტიკოსი. საქორთუოშ დუდთხილუაშ მინისტრი 2009-2012 წანეფს. საქორთუოშ დინოხოლენი საქვარეფიშ მინისტრი (2012).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1980 კატეგორია:საქორთუოშ დინოხოლენი საქვარეფიშ მინისტრეფი კატეგორია:საქორთუოშ დუდთხილუაშ მინისტრეფი
24 მანგი
24 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 175-ა დღა (ნარკი წანეფს — 176-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 1061
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1061 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ვალენსიაშ ჸუჯი
250 px|thumb|ვალენსიაშ ჸუჯი ვალენსიაშ ჸუჯი (Golfo de Valencia) — სქირონაშქა ზუღაშ ჸუჯი ესპანეთიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯწკჷმა. სიტომბა 500 მეტრაშახ. წყარიშ ოშქაშე ტემპერატურა 18°C, ჯიმუამობა - 37 ‰. მორთა ესვარილი, სიმაღალა 0,1 მეტრა. ჸუჯიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ დიდი ონიშოლი ვალენსია.
ჰუდსონი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიუ-იორკიშ შტატიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიუ-ჯერსიშ წყარმალუეფი
გჷმორინაფონი მენცარობეფი
გჷმორინაფონი მენცარობეფი დო ტექნოლოგიეფი დო თინეფიშ რკვიაშ თარი საგანი:
*
იჯევანი
იჯევანი (Իջևան) — ნოღა სომხეთის. ტავუშიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, წყარმალუ აღსტევიშ ჟირხოლო წყარპიჯის იდვალუაფუ. ნოღას გინმურს ერევანი-ქართიშ ოავტომობილე რზა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ტავუშიშ პროვინცია
კებრადა-დელ-კონდორიტოშ ერუანული პარკი
კებრადა-დელ-კონდორიტოშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Quebrada del Condorito) — ერუანული პარკი არგენტინას, კორდოვაშ პროვინციას. ფართობი 370 კმ². პარკიქ დირსხუ 1996 წანას, საფრთხეშ თუდო მარენჯი კონდორიშ თხილუაშ ღანკით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ტუპაიაშობურეფი
ტუპაიაშობურეფი (Tupaiidae) — გვერდო ქიეფიშ ფანიაშ პრიმატეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷნძა 10—25 სმ., წონა — 30—350 გ რე. ტუპაიაშობურეფს კუნტა კუჩხეფი დო კითეფს — მაგანაშობური ჭყვალეფი უღჷნა. ჩანჯი კითი შხვა კითეფს ვაწურე. ჩხოლარეფს 38 კიბირი უღჷნა. ბოწოწი შხირი დო ბატა, უმენტაშო მურა ფერიშ უღუ. აკმაართიანენს 5 გვარიშ 18 გვარობას. ტუპაიაშობურეფი ინდოსტანიშ დო ინდოჩინეთიშ ტროპიკულ ჭვემაშ დო გვალაშ ტყალეფს, კოკი ჰაინანს დო მალაიშ არქიპელაგიშ მიარე კოკის ხე. აქტიური დღაშით რენა, ხენა ჭკობეფო ვარ-და ხვალეხეთ ჯალეფს, ბართვეფს, შხირას სქირონას. ჭკომჷნა ჭანდეფს დო ჩანარიშ გუმნაღელეფს. ხანს 1—4 ერჩქის.
ლიტერატურა
კატეგორია:პრიმატეფი
მობილური მონწყილობა
მინი|250პქ|სმარტფონეფი დო პლანშეტეფი მობილური მონწყილობა თაშნეშე მობილური კომპიუტერი — გინაღალარი/გილაღალარი გჷმაკოროცხალი მონწყილობა.
სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერიშ კალსეფი
ჯვ. წ. 456
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 456 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დოჸვილი ბილი, ტომი 1
მოკალი ბილი, ტომი 1 (Kill Bill: Vol. 1) — კვენტინ ტარანტინოშ 2003 წანაშ თრილერი. თარი როლს არსულენს უმა თურმანი, ნამუქჷთ რსულებური როლიშო მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ნომინაციეფი საუჯგუშო არტისტი ოსურიშო.
სიუჟეტი
ფილმიშ თარი გერგეზის, დჷნაშურებური ბუნაშ მაკათურს, გეძინელ ჯოხოთ უჩა მამბას (უმა თურმანი) ბუნაშ მაკათურეფი ოღურალო მასქიდუნა. თის დიარაშ დღას ცერემონიას გიანთხუნა, დუჸვილჷნა საქომონჯოს დო დაღამაკენა. უჩა მამბა ოთხ წანას კომას იჸი. სქუა, ნამუშეთ მონკა მოჭყუდუ რდჷნ, ღურელი რე. მოჭყუდუ გინოჭყვადჷნს ნჯარი ეშეღას გილშე, ბუნაშ ხემანჯღვერშე დო თიში ბუნაშ მაკათურეფიშ გეშა. მოჭყუდუ ჸვილჷნს ორენ იშის (ლუსი ლიუ) დო ვერნიტა გრინს.
გინოღალა
ტარანტინოქ მოჭყუდუშ პერსონაჟი სპეციალურო თურმანიშო აკოქიმინჷ. ათე პერსონაჟიშ აკოქიმინუაშ იდეაქ ჟირხოლოს ართო მოურთეს „მაკულატურაშ“ გინოღალაშ ბორჯის. ფილმიშ გინოღალა თურმანიშ მოკათალაქ გეგირძეხანჷ. გინოღალაქ 155 დღას იჸუ დო 5 ქიანას მიშჷ. თურმანქ ათე როლიშო იგურუ ოლიმე ხელუანება დო იაპონური ენა. სტუდია „მირამაქსი“ აჩქარენდჷ ტარანტინოშ მონტაჟიშ ბორჯის, თიშენ ნამდა ფილმიშ გიშაშქუმალა მალას ოკოდეს. საბოლათ თინეფი ფილმიშ ჟირო რთუალაშო მირაგადეს.
ფასება დო ჯილდოეფი
„დოჸვილი ბილიქ“ საკულტო კლასიკათ გინირთჷ, კრიტიკოსეფქ თინა დადებითო აფასეს, თურმანქ მოჭყუდუშ როლიშო მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ნომინაციეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:კვენტინ ტარანტინოშ ფილმეფი კატეგორია:2003 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:კრიმინალური ფილმეფი
ჯვ. წ. 1062
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1062 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლურიბაიშ მუნიციპალიტეტი
ლურიბაიშ მუნიციპალიტეტი (Luribay) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლოაისიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 8 521 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 522 კმ² რე.
ზვიად გამსახურდია
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ზვიად გამსახურდია, ქართი, 1989 წანა ზვიად გამსახურდია (დ. 31 მელახი, 1939, ქართი — ღ. 31 ქირსეთუთა, 1993, ოფუტე ჯიხაშკარი, წალენჯიხაშ რაიონი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, მენცარ-ფილოლოგი, ჭარუ, მათანგალი, დისიდენტი, ფილოლოგიაშ მენცარობეფიშ დოქტორი, ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფიშ (1973—1990) ართ-ართი ლიდერი, საქორთუოშ მაართა პრეზიდენტი (1991—1992).
ლურიბაიშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ზვიად გამსახურდია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ქორთუ დისიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1939 კატეგორია:ნაღურა 1993
ლურიბაიშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
საირქიანო ოლიმპიური კომიტეტი
230px|right|thumb|საირქიანო ოლიმპიური კომიტეტიშ ემბლემა 230px|right|thumb|საირქიანო ოლიმპიური კომიტეტიშ შტაბ-ორენი ნოღა [[ლოზანა|ლოზანას, შვეიცარიას]] საირქიანო ოლიმპიური კომიტეტი (Comité international olympique) — საირქიანო სპორტული ორგანიზაცია, 1894 წანას დარსხუ ბარონ პიერ დე კუბერტენიქ, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ ეპეულუაშოთ. კომიტეტიშ შტაბ-ორენი იდვალუაფუ ლოზანას, შვეიცარიას. ასე კომიტეტი არძაშე გოლინამი სპორტული ორგანიზაცია რე მოსოფელს.
კომიტეტი ორგანიზებას უკეთენს ალმახანურ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს ზარხულს დო ზოთონჯის, ირ ოთხი წანმოწანას. მაართა ზარხულიშ ოლიმპიადა, ნამუშ ორგანიზება კომიტეტქ იდუდუნჷ, ათენს რდჷ, საბერძნეთის, 1896 წანას. მაართა ზოთონჯიშ ოლიმპიადა - ჩამონიქსის, საფრანგეთის, 1924 წანას. 1992 წანაშახ საზარხულო დო საზოთო ოლიმპიადეფი ართ წანას იტარებუაფუდჷ. 1994 წანაშე კომიტეტიქ ზოთონჯიშ ოლიმპიადეფი ზარხულიშ ოლიმპიადეფიშ შქაშა გეგნიღჷ, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ ორგანიზაფაშ დოგეგმუაშ გოლექინაფაშ ღანკით.
ოოკ-იშ პრეზიდენტრფი
საირქიანო ოლიმპიური კომიტეტიშ პრეზიდენტი, მუჭოთ წესინ, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ გონწყჷმას და კილუეფს ოკათჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოლიმპიური ლაჸაფეფი კატეგორია:საირქიანო სპორტული ორგანიზაციეფი
სანტა-მარია-ლა-მაიორი
სანტა-მარია-ლა-მაიორი (Misión jesuítica de Santa María la Mayor) — იეზუიტეფიშ მისია არგენტინას, მისიონესიშ პროვინციას. ესპანარეფქ დარსხუეს XVII ოშწანურას (1626) ამერიკაშ კოლონიზაციაშ პერიოდის. 1744 წანას მუში მახორობა აკმადგინანდჷ 993 კოჩის. თინა თი 30 მისიაშე ართ-ართი რე, ნამუეფით დარსხუეს იეზუიტეფქ არგენტინას, ბრაზილიას დო პარაგვაის.
1984 წანას, ხოლო ოთხ არგენტინას დო ბრაზილიას დვალირ მისიაწკჷმა ართო გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ქოძირით თაშნეშე
მინი|მარცხნივ|200px|იეზუიტეფიშ 30 მისია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
ზელმან ვაკსმანი
ზელმან აბრაამ ვაკსმანი (ინგლ. Selman Abraham Waksman; დ. 22 კვირკვე, 1888, ნოვა-პრილუკა, კიევიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია (ასეიან უკრაინა) — ღ. 16 მარაშინათუთა, 1973, ვუდს-ჰოული, ბარნსტაბლი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი დო მიკრობიოლოგი. ვაკსმანქ დო კოლეგეფქ ძირეს დო დიგურეს შხვადოშხვა ანტიბიოტიკეფი. ვაკსმანიშ სტუდენტიქ, ალბერტ შაციქ, ვაკსმანიშ ხემანჯღვერობათ, აკეთჷ ანტიბიოტიკი სტრეპტომიცინიშ იზოლაცია. სტრეპტომიცინქ შელებუ ტუბერკულოზიშ ეფექტური კურნალობა. ზელმან ვაკსმანს, სტრეპტომიცინიშ დო შხვა ანტიბიოტიკეფიშ ძირაფაშ დო გოვითარაფაშ გეშა, 1952 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.
ბიოგრაფია
ზელმან ვაკსმანი გურაფულენდჷ რატგერსიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1915 წანას მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ აკადემიური ხარისხი. ვაკსმანქ მაგისტრიშ ხარისხი ხოლო რატგერსიშ უნივერსიტეტის მიპალუ. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ დიო რატგერსიშ უნივერსიტეტის დო უკულ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი). 1918 წანას ვაკსმანქ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის. რატგერსიშ უნივერსიტეტის ვაკსმანქ დო თიშ კოლეგეფქ ძირეს შხვადოშხვა ანტიბიოტიკეფი: დაკტინომიცინი, კლავაცინი, სტრეპტოტრიცინი, სტრეპტომიცინი, ნეომიცინი, ფრადიცინი, კანდიდინი, კანდიციდინი.
ნობელიშ პრემია
1952 წანას ზელმან ვაკსმანს გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, უმოსო სტრეპტომიცინიშ ძირაფ გეშა, მარა სტრეპტომიცინიშ იზოლაცია ვაკსმანიშ ლაბორატორიას, ვაკსმანიშ სტუდენტიქ ალბერტ შაციქ აკეთჷ. შაცი აპროტესტენდჷ დო თქუ ნამდა ნობელიშ პრემია მუს ხოლო ხვადუდჷ. ნობელიშ პრემიაშ კომიტეტიქ გინოჭყვიდჷ, ნამდა შაცი რდჷ ვაკსმანიშ ასისტენტი დო პრემია ხვალე ვაკსმანს გეგნოჩჷ.
პუბლიკაციეფი
ზელმან ვაკსმანი რდჷ 400-შე უმოს მენცარული სტატიაშ, 28 წინგიშ დო 14 მენცარული პამფლეტიშ ავტორი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1888 კატეგორია:ნაღურა 1973
ხორხე-ბასადრე (პროვინცია)
thumb|right|150px|ხორხე-ბასადრეშ პროვინცია. ხორხე-ბასადრე – ტაკნას რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. ხორხე-ბასადრეშ ბჟაეიოლშე ომძღჷ რჩქალი ოკიანე, ოორუეშე მონკეგაშ რეგიონი. ხორხე-ბასადრეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლოკუმბა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 8,814 ადამიანს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 3.01 ადამიერი. პროვინციაშ ფართობი რე 2,928.72 კმ². ხორხე-ბასადრე ირთუ 3 რაიონო. ხორხე-ბასადრეშ პროვინციას სტატუსიქ მიაჩჷ 1988 წანაშ 21 პირელს.
ნახიჩევანი
ნახიჩევანი (Naxçıvan) — ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნანანოღა. იდვალუაფუ ბაქოშ ბჟადალშე 450 კმ-შ გოძვენას. ნახიჩევანიშ მუნიციპალიტეტი აკმოდირთუ ნოღა ნახიჩევანშე დო ოფუტეეფშე: ალიაბადი, ბაშბაში, ბულქანი, ჰაჯინიიათი, ყარაჩუხი, ყარახანბაილი, თუმბული, ყარაღალიხი დო დაშდუზი. ნოღა იდვალუაფუ ზანგეზურიშ ქჷნდჷრიშ კართეს, წყარმალუ ნახიჩევანჩაიშ მარძგვან წყარპიჯის, დოხოლ. 1 000 მ სიმაღალეს.
აზერბაიჯანიშ პრეზიდენტიშ 2009 წანაშ 9 მანგიშ ზოჯუათ, ბაბექიშ რაიონიშ ოფუტეეფქ ბულქანი, ყარაჩუხი, ყარახანბაილი, თუმბული დო ჰაჯინიიათი გემშართეს ნახიჩევანიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულიშ აკოდგინალუაშა.
სქოლიო
კატეგორია:ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნოღეფი
თემი
თემი — საქორთუოს მუნიციპალიტეტშა მიშმალი ჟირი ვარა მუსხირენი დოხორინიშ გოართოიანაფა. მუჭოთ წესინ, თემი აკმოდირთუ ოფუტეეფშე. ვანაფერ შვანს თემიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს დაბა დო მუსხირენი ოფუტე.
თემიშ ჯოხოდვალა
მუჭოთ წესინ, თემი ჯოხოდვალა აკმუხვადუ თიშა მიშმალ ართ-ართი ოფუტეშ ჯოხოდვალას. ვანაფერ შვანს, თემიშ ჯოხდვალა გინმიშხვანერებუ თიშა მიშმალ ოფუტეეფიშ ჯოხდვალაშე.
თემიშ დუდალა
თემიშ მახორობა გჷშმეგორუნს მუნიციპალიტეტიშ ოკათუეშიშ ართ მაკათურს მაჟორიტარული წესით. თემს ირსხუაფუ აბანობური მუშითმადუდე ართურიშ, მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაშ ტეროტორიული ორგანო. ტერიტორიული ორგანოშ დვალირაფას ადასურენს მუნიციპალიტეტიშ ოკათუეში.ოკათუეში ალობაქუნილიე გოხურგას ტერიტორიული ორგანოშ იურისდიქცია: ქჷდარსხუას, გაუქვას, გაართოიანას ვარა გორთას თემეფი. ტერიტორიული ორგანოშ ხემანჯღვერ - რწუმაფილს დო შხვა პოსტიშ პიჯეფს დუთმარინუანს გამგებელი (მერი).
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა
ბილეჯიქიშ პროვინცია
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 457
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 457 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
1938
დღახუეფი
კატეგორია:
ბელმოპანი
ბელმოპანი (Belmopan) — ბელიზიშ ნანანოღა. 2009 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 20 000 ადამიერი ოხორანდჷ. ბელმოპანი ინორე კაიოშ ოლქიშ აკოდგინალუას.
ნოღა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 76 მეტრას. ნოღა აკოგაფილი რე წყარმალუ ბელიზიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის. ნანანოღაშე 80 კილომეტრის (50 მილი) იდვალუაფუ ქიანაშ უდიდაში ნოღა დო ჸოფილი ნანანოღა ბელიზი, ნამუთ 1961 წანას, წალიკონქ მოჯალაგუ. უკვე 1970 წანას, ნანანოღაქ ბელმოპანშა იჸუ გინოღალირქ, აკოგ სახენწფო დჷნაწესებუეფიშ დგჷმილეფქ. ზუსტას თიმ წანას ბელმოპანს ნანანოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ბელიზიშ ნორეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი
ალფრედ კნუდსონი
ალფრედ ჯორჯ კნუდსონი უკულაში (ინგლ. Alfred George Knudson, Jr.; დ. 9 მარაშინათუთა, 1922, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ — ღ. 10 კვირკვე, 2016, ფილადელფია, პენსილვანია, ააშ) — ამერიკალი გენეტიკოსი დო ონკოლოგი, კანცეროგენეზიშ მუტაციური თეორიაშ დუმარსხუაფალი. ჸათე თეორიას კნუდსონიშ ჰიპოთეზას ხოლო უძახუნა. კნუდსონქ ჰიპოთეზა აკიმუშუ 1971 წანას. ალფრედ კნუდსონი გურაფულენდჷ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1944 წანას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი 1947 წანას. კნუდსონქ ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, 1956 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ კნუდსონი მუშენდჷ დიო სიტი-ოვ-ჰოუპიშ ერუანულ მედიცინაშ ცენტრის დო უკულ ნიუ-იორკიშ შტატიშ უნივერსიტეტიშ სტოუნი ბრუკიშ მედიცინაშ სკოლას, სოდეთ რდჷ ბაზისური მენცარობეფიშ ასოცირებული დეკანი. 1970-1976 წანეფს კნუდსონი მუშენდჷ ტეხასიშ მედიცინაშ ცენტრის. 1976 წანაშე ღურაშახ კნუდსონი მუშენდჷ ფოქს ჩეიზიშ ონკოლოგიურ ცენტრის, ფილადელფიას. ალფრედ კნუდსონი რდჷ ალბერტ ლასკერიშ, უილიამ ალანიშ დო კიოტოშ პრემიეფიშ ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი გენეტიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ონკოლოგეფი კატეგორია:კიოტოშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1922 კატეგორია:ნაღურა 2016
ჯვ. წ. 1063
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1063 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლაითური
ლაითური — დაბა ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის. დაბას მუშენს საჯარო სკოლა, საბაღანო ბაღი დო მეჩეთი.
გეოგრაფია
დაბა წყარმალუეფიშ, ჩოლოქიშ დო ნატანებიშ შქაწყარს იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე 80 მეტრის, უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილი ოფუტე მერიაშე 5 კილომეტრის რე, ოზურგეთიშე — 14 კმ.
ლაითურს ზუღაშ ლადარი სუბტროპიკული ჰეერი რე, ტიბუ ზოთონჯი დო ჩხე ზარხული უჩქუ. ჰეერიშ ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა — 13,6 °C, ღურთუთას — 4,9 °C, კვირკვეს — 21,7 °C, აბსოლუტური მინიმუმი — 16 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი — 40 °C, ნოლექეფიშ მუდანობა წანმოწანას — 2330 მმ.
სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ჭველე
ჭველე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ მარძგვან განშე, ზუღაშ დონეშე 230 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 30 კილომეტრით, ჯვარშე 10 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 412 კოჩი.
მარზი
მარზი (մարզ) — მაართა დონეშ ადმინისტრაციული ართოულიშ ჯოხო სომხეთის.
გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციულ ართოულს მარზი ვა ჯოხო. თეშ მანგირო თინეფი ჩინებული რე მუჭოთ შრჯანი (շրջան).
ეტიმოლოგია
თე სომეხური ზიტყვა მოურს სპარსული ზიტყვაშე მარზი, ნამუთ „ხურგის“ შანენს.
ნათანგა
მარგალურ დო ქორთულ ნათანგას მარზიშ ომაგე რე პროვინცია.
თაშNეშე ქოძირით
კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართოულეფი
ალიასკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
თენა რე ალიასკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული. ალიასკას 12000-შე მეტი წყარმალუ მეურს, თეწკჷმა ართო ბრელი ჭიეჭიე წყარმალუეფი დო ღალუეფი რე. ააშ-იშ გეოლოგიური საინალოშ მუნაჩამეფით, გეოგრაფიული ჯოხოდვალაშ ინფორმაციაშ მეჯინათ, ალაისკას დოხოლაფირო 9428 ოფიციალურო ჯოხოდვალირი წყარმალუეფი, ჭიჭე ლუბეფი დო წყარგელაფუეფი რე.
ალიასკაშ წყარმალუეფი
ბერინგიშ ზუღა
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 458
ნაღურა
კატეგორია:
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრიას
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ავსტრიას 8 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 0,8 % ავსტრიაშ ობიექტეფი რე. თაჸურეშე არძა კულტურული ობიექტი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
ადიღეური ნინა
ადიღეური ნინა (адыгабзэ, adygabze, adəgăbză) — კავკაციურ ნინეფიშ აფხაზურ-ადიღური ბუნაშ ახალჭარალუამ ნინა. გოფაჩილიე რუსეთიშ ფედერაციაშ რესპულიკა ადიღეს დო კრასნოდარიშ აკანიშ ტუაფსეშ დო ლაზარევსკაიაშ რაიონეფც.
ადიღეურ ნინაშა რაგადანც დოხოლაფირო 500 000 კოჩი, თინეფ შქას რუსეთიშ ფედერაციას 125 000 (1993), თურქეთის 278 000 (2000), იორდანიას 44 300 (1986), სირიას 25 000.
უღუ ოთხი დიალექტი: ჭემგუური, აბძახური, ბჟედუღური დო შაფსუღური. ოლიტერატურე ნინაშ ოსხირიე ჭემგუური დიალექტი, ნამუსუთ ალაზიმაფათ ძაკი კონსონანტური სისტემა ახასიათენც.
ადიღეურ ნინას ჯოხოეფიშ სისტემა ძაკი რე, კილოთაშ — რთული. ჯოხოსქილედის უღუ რთაფაშ, რიცხუშ, გოხურგაფაშ დო რხველაფაშ კატეგორიეფი. დორხველი ჯოხოეფი, მუჭოთ წესინ, ვა გირთანც ჯოხობურიშ დო ერგატივიშ რთაფეფიშ აფიქსეფც. რიცხული ჯოხოეფი 30-შახ ვითურობური სისტემაში რე, ოდო უკული ეჩურობურიშ. კილოთა შილებე რდას მონოპერსონალურით დო პოლიპერსონალურით. პიჯი პრეფიქსეფით რე გჷმოხანტილი. ისხუნუ ჟირი რანწკიშ პიჯიშ აფიქსეფი ნომინატივიშ რანწკიში ს ჷ - (ჷ-თ გოხონარიელაფირი) დო ერგატივიშ რანწკიში ს- (უგუხონარიელაფირი). პოლიპერსონალურ კილოთას მაართა აბანი უკინებჷ ნომინატივიშ რანწკიშ პიჯიშ პრეფიქსის. დინამიკურ კილოთეფც უღუ ბორჯი-კილოეფიშ რთული სისტემა. პრევერბეფიშ სისტემა რთული რე. კილოთური ზიტყვაწარმებაშ ართ-ართი ბუნა რე ინკორპორაცია. გინმალი კილოთა ერგატიული კონსტრუქციაშ რე. ჰიპოტაქსი ვა რე გოვითარაფილი. მიკობუნაფილი ზიტყვასქვილიშ ფუნქციას ორთჷ კილოთაშ ინფინიტივური ფორმეფი.
ლექსიკას იძირე ჯვეშო აკომუშორაფილი ზიტყვეფი ქორთული, ოსური, თურქული დო არაბული ნინეფშე. თეჟამო ოლიტერატურე ნინაშ ლექსიკა გოდინდარაფილიე რუსულიშე მიშულირი ზიტყვეფით. 1918 წანას აკოდირთჷ ადიღეური ანბანქ არაბული გრაფიკაშ ოსხირშა; 1927 წანაშე გიფაჩჷ ლათინურ ანბანქ; 1938 წანაშე ჭარალუა გითმიარსხუაფუ კირილიცას.
ორთოგრაფია
ოლიტერატურე ნინას გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი ასოეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფხაზურ-ადიღური ნინეფი
ჯიმალეფი კარამაზოვეფი
ჯიმალეფი კარამაზოვეფი — (რუს. Братья Карамазовы, /'bratʲjə karə'mazəvɨ/) ფ. მ. დოსტოევსკიშ ეკონია რომანი, ნამდგას ავტორი ჭარჷნდჷ ჟირი წანაშ გოძვენას. რომანქ ბეშტელქ იჸუ „რუსულ მაცნეს“ („რუსკი ვესტნიკ“). დოსტოევსკის ინოჩამილი აფუდჷ რომანი მუჭოთ უმოს დიდი რომანიშ „დიდი ცოდილიშ ისტორია“-შ („История Великого грешника“) მაართა ნორთი. რომანიშ ჭარუა ავტორქ გათუ 1880 წანას. დოსტოევსკიქ ღურჷ პუბლიკაციაშე ოთხი წანაშ უკული. რომანს რე თიშნერი ფუნდამენტურ ოკითხეფიშ ტომბა ანალიზი, მუნერით რე ღორონთი, დუდიშალა, მორალი.
ჭარუაშ ისტორია
დოსტოევსკიქ რომანიშ მაართა ნოჭარუეფიშ ქიმინუა დიჭყჷ 1878 წანაშ პირელიშ თუთას. დოსტოევსკიშა დიდი გოლინა იღვენუ დიდ რუს მოაზროვნექ ნიკოლაი ფიოდოროვქ. რომანიშ გოგინძორაფაშენ დოსტოევსკის ოჯარალუთ აფუ ნარაგადი, მაგალითო, ჯიმალეფი კარამაზოვეფშე ართი-ართი ჯიმა ალექსანდრექ ოკო გინირთჷკო რევოლუციონერო. thumb|left|ოპტინაშ მონასტერი, ართ-ართი გინოტებული მონასტერი, ნამუქჷთ მაჭირინდუ ჩქინ ბორჯიშა. თე მონასტერი რდჷ მავითოჩხორა ოშწანურაშ [[რუსეთიშ ოშურიელე ცენტრი, ნამუქჷთ მილუჩჷ ჯიმალეფი კარამაზოვეფიშ ბრელი ეპიზოდი.]]
სტრუქტურა
რომანი ჭარილი რდჷ მავითოჩხორა ოშწანურას, მარა თექ შილებე ბძირათ ბრელი თეხანური ელემენტეფი. დოსტოევსკის გჷმორინაფილი აფუ მუსხითირენი ლიტერატურული ტექნიკა, ნამუქჷთ კრიტიკოსეფიშ კრიტიკაშ ობიექტიქ იჸუ უკული. რომანიშ თხობელუა მასუმა პიჯით მეურს. მუჭოთ ფილოსოფოსი მიხეილ ბახტინი ანტკიცენსჷნ, რომანს ვა რე ავტორიშ ხონარი, მუთ ნათხობელას თახმიწკჷმა უმოს ხოლოს მუწარჩქინანსჷნ. ირ პერსონაჟის უღჷ მუშობური ნარაგადიშ მერინა, მუდგა აძალიერენს ადამიერიშ ინდივიდუალობას.
სიუჟეტი
რომანიშ ქიმია მეურსჷ ნოღა სკოტოპრიგონევსკის (. Скотопригоньевск), მუჭოთ რჩქჷნი, დოსტოევსკის ჯინჯო ეჭოფილი აფუ ჯვეში რუსეთიშ ისტორია. ფიოდორ პავლეშ სქირი კარამაზოვქ, 55 წანერ კოჩიქ, ჩილო ქიმიჸონჷ ძუღე ოსური დო ქიდიჭყჷ თიში ღმალაშ ხარჯება.
ბრელი შხვა გლახა მუდგარენეფწკჷმა ართო, თე კოჩი ფშხირას ონწყჷნდჷ აკოშაყარუას დო ოსურშე ლახუას ხოლო გინმიღანდჷ. ეკონიას, ჩილქ ენტჷ თე კოჩის პეტერბურგიშა, მიდგარენ ოფიცერშა. თე ოსურქ ფიოდორს დუტუ ჭიჭე სქუა — დიმიტრი. ოსურპატჷნს ვაჭიშუ მუშ ღმალაშა მიკოჯინაქ, თეშ დოღურჷ პეტერბურგის დო ფეოდორს პავლოვიშ სქირს ქიმიაჩჷ გაბრაქ ღურელიშ თელი სიდიდარა გუმურინუაფუდუკონ. ფეოდორქ გვალო გიჭყოლიდუ სქუა დო ქიმიაჩჷ სპეკულაციეფს დო ორგიეფს. ჭიჭე ბორჯიშ მუკულაშ უკული თექ ქიმიჸონჷ მაჟირა ჩილი — სქვამი ომბოლი ცირა, ნამდგას ოჭყუდური შურო ვა უღუდჷ. თე ცირაშე ფეოდორს ქაშუ ჟირი სკუაქ - უნჩაშ ივანქ დო უკულაშ ალექსანდრექ. თე ძღაბის ირდენდჷ ფეოდორი დო ქორწინებაშ გოძვენას ვემითმიოტალენდჷ ხეგოფაჩილ რინას. ეკონიას, ფიოდორქ მუში ერთით მუში ჩილი გაღაშე გეგნიჸონჷ დო დუდი დაჸვილაფუ. ფეოდორს ქჷდასქიდჷ სუმ სქუაქ: დიმიტრიქ, მაართა ქორწინებაშე, ივანქ დო ალექსანდრექ მაჟირა ქორწინებაშე.
ბაღანეფი დუდშე ირდუდეს კარამაზოვეფიშ მოინალეშ, გრიგორიშ ხეშე. თეშ უკული ბაღანეფი გეგნოჩეს მარდუალეფს. დიმიტრიქ გემწირდჷნი, მიდართჷ გესქენჯური ნინალაშა, ივან დო ალექსანდრექ გემშართეს უნივერსიტეტშა. თელ ბორჯიშ გოძვენას ფეოდორი ვეგმიშინანდჷ მუშ სქუალეფს. დიმიტრის ქუდასქიდჷ მუშ დიდაშ მონძალაშ თიაქ, მარა რეალურო მუმაშე ღებულენდჷ ფარას პერიოდულო, მარა დიმიტრის ზუსტი არჩქინა ვა უღუდჷ მონძეალაშ მუდანობაშენ. თაშინ, ირფელი ალამო დახარჯჷ დო ფეოდორიშ ზიტყვეფით, დიმიტრის თეშ ვალი ხოლო გეძჷდჷ.
ივანი, მუშ გურაფაშ ბორჯის, მუმას ვეგწმუღანდჷ ფარას დო ფინანსურ დუდიშალას ხოლო მიონჭირინუ. ალექსანდრექ მიოტუ გიმნაზიას გურაფა დო მიდართჷ ოხვამეშა მარჩქილეთ. ალექსანდრეშ ხემანჯღვერქ, ზოსიმექ, დეალუ ფეოდორიშ დო თიშ სკუაშ გასაჯებას. ალექსანდრეს არძოშ უმოსო ოშკურუდჷ, ნამდა მოჯგირეეფი უღირსო მიქციებუდესჷნ ჯვეშიშ წოხოლე. თაშით ქჷმოხვადჷ. ოხვამეს კარამაზოვეფიშ აკოშაყარუაქ გეთუ გჷშარჩქინელი სკანდალით, ნამუთ მანწყუ ფოედორ პავლეშ სქირქ. მუმა დო სქუაშქას ნირზის მატერიალურწკჷმა ართო ოჸოროფული ურთიერთალეფი ხოლო უღუდჷ ოსხირო: ჟირხოლო ოლუაფუდჷ აგრაფინია სვეტლოვას (გრუშენკას) — მუშობურ ოსურპატჷნს, ნამდგას უღუდჷ ღმალან. სკანდალშე ჭიჭე ბორჯიშ მუკულაშ უკული ჯვეში ზოსიმე ღურუ, მარა ღურაშა ალექსანდრეს უტენსჷ ოხვამურშე.
thumb|250px|left|დოსტოევსკიშ ესკიზეფი მახუთა დუდიშენი
დიმიტრი გურს გუთმუნწყჷნს მუშ ჯიმას დო ურაგადჷ ნამდა თის გურს მუმაწკჷმა ჸოფილი ნტერული ურთიერთალეფწკჷმა ართო უმონკენს ეკატერინე ივანიშ სქირი ვერხოვცევიშ ვალი, ნამუთ აფუდჷ ოჩილე დო ნამუთუ მიოჸოთჷ თიშენი, ნამდა თიშ მანგო ვემიორჩქჷდჷ დუდი (კერძოთ, ეკატერინეს ოკოდჷ დიმიტრიშ ჩილობა, თიშე ნამდა დიმიტრი (მიტია) ურსხებუდჷკო კინ მუშ დუდშე, დო დუდის ვალდვალირო კოროცხჷდნჷ მიტიაწკჷმა თიშენი, ნამდა მიტიაქ მეხვარჷ ეკატერინეშ მუმას ეუჩილითუაფუდჷკო სახაზინო ფარაშ ხარჯებაშ გჷმობჟინაფაშ გეშა ჯოხოშ დინაფა). ეკატერინექ მეჩჷ დიმიტრის სუმი ვითოში, დიმიტრის თე ფარა ოკო გეგნუჩამუდჷკო ეკატერინეშ მოჯგირეშა მოსკოვს, მარა დიმიტრიქ თე ფარა დახარჯჷ გრუშენკაწკჷმა ართო ბორჯიშ ტარებას ოფუტე მოკროეს. თეშ უკული დიმიტრის მენდი უღუდჷ მუმაშე მეუღებუდჷკო 3000 თი ფარაშე, ნამუთ დიო ხოლო მიოჩამალი აფუდჷ ფიოდორ პავლეშ სქირსჷნ, მარა ფეოდორქ გეგნოჭყდივდჷ, უჩა გურიშე, ნამდა გვალო თესხი დაუხარჯებუდჷკო გრუშენკაშ ოჩილითარაფონ. თე ფარა ფეოდორქ ქარღადის ქიმიოკირჷ, ლენტა ქუგაბუნუ, სქვამას ქიგიოჭარჷ „გრუშენკას“ დო ორთუმელიშ თუდო დოჩუ. რდჷ მუ ძალამ შურიელი ატოტებას, დო ფირქენდჷ მუ, ნამდა აგრაფოვნა დეალებუდჷ ფეოდორ პავლოვიჩიშა მეულასჷნ, დიმიტრი სერით მითმიატყობუ მუმაშ ჸუდეს, მითმირულე ოსინთურშა თი გარზახებათ, ნამდა გამკაჩილითუას მუდგაინ სიგნალითჷნ, დო ქიგეგას, თექ რე დო ვარ გრუშენკან. მარა, ეკონია მომენტის, გლახა აზჷრეფი მითმიოტენს დიმიტრის, დო უკახალე უმკუჯინუო მირულე ღობერშა. დიმიტრის გითმიოჭისუანს მოინალე გრეგორი, ნამუქჷთ დიმიტრი „მუმაშ მაჸვილარო“ მირჩქინჷ. დუდშე, დიმიტრი ჭკირჷნსჷ გრეგორის დუდის; მოინალე ოდინუანს ჩინებულობას. ფიქრენს მუ, ნამუდა გრეგორი ღურელი რენ, ნარღებულო იტენს თის ღობერწკჷმა. ჭიჭე ბორჯიშ უკული ირკვიებუ, ნამუდა, ფეოდორი პავლეშ სქირიშ ჸვილუაშენ გრიგორიშ ეჭვეფი ვა რე უოსხირე. ფეოდორს დასურო ძირაფულენა ღურელო მუშ თოლს (ოთახის) დო მუ რაგადი ოკო დიმიტრი კარამაზოვს აბრალუაფუნა თიშ ღურას. thumb|250px|დოსტოევსკიშ ჸუდე [[ჯვეში რუსა (Старая Русса)|ჯვეში რუსეთის, ნამუთ გედგჷ პერერეტიცაშ ოძგაშეს. თე ჸუდეს იჭარჷ "ჯიმალეფი კარამაზოვეფქ"]]
თი სერს დიმიტრი მეურს ოფუტე მოკროეშა, ქჷგეგჷ მუქ, ნამუდა გრუშენკა თეჸურე რე ულირინ, მუშ ჸოროფილშა, ნამუქჷთ გრუშენკა დაღორჷ მუშ ბორჯის დო ასე, 5 წანაშ მუკულირს ირთუ თე ოსურშა. გრუშენკაშა ქიმურს დიმიტრინ, ძირაფულენს თის მუშ „ხვათახვალეწკჷმა" ართო, მუჭოთ გრუშენკა მუშ ჸოროფილს უძახჷდჷნ; მარა გრუშენკა მოწყინაფილო ხე, თიშენ ნამდა თე კოჩიშ გეშა გინაფეფი ბრელი ხანიშ წოხოლე ოდინუ. თეშ გალე, საინტერესო დო ცხვანტი ოფიცერშე, მუჭომით გრუშენკა იჩინენდჷ თი კოჩისჷნ, ვა რდჷ მუთუნი დოსქილადირი.
დიმიტრი მითმიარძიენს პანს (გრუშენკაშ ჸოროფილს დო ჸოფილ ოფიცერს) 3 ვითოშის თიშო, ნამუდა, პანქ თი წუნს ქიდიტუკო თექიანობან დო ანწი დღას ვამკორჩქინედჷკო გრუშენკაწკჷმან. პანი ვაალჷ, თიშენ ნამდა დიმიტრის თელი თანხა ართო ვემიაჩინე. დიმიტრი დო პანი იჭყანა კარტიშ ლაჸაფის დო მუთმოხვადუ სკანდალი. სკანდალი გჷშეჭანუ თიქ, ნამუდა პანი კარტის ეთმუთირანს დიმიტრის. პანი გრუშენკაშე ითხინს, ნამუდა თიქ დარჩქალას დიმიტრინ. გრუშენკა პანს გალე ოხუნუანს. ართ-ართი ოართე ოხორინალს, სოდგა დიმიტრი, გრუშენკა დო პოლონარი პანეფი რენა, მოულა ოფუტარი ცირეფი დო ბოშეფი, არძო იბირა დო სხაპუნა, ფარა ბრელი იხარჯებაფუაფუ — იჭყაფუ შუმა. გრუშენკა ურაგადჷ დიმიტრის, ნამუდა უჸორს დიმიტრინ, ხაზირელი რე დიმიტრიწკჷმა ართო იდასინ დო დიჭყას ახალი, პატიოსანი რინან. დიმიტრის ფსუა ქაჩამუ, თხინს ღორონთის, ნამუდა რჩინი უნელო გუმორჩქინდჷ პოლიცია, აპატიმარენა დიმიტრის. იჭყაფუ ოწმახი კილაგორუა, მუ ბორჯისჷთ დიმიტრი იფუჩუანს, ნამუდა ვა უჸვილუ მუმან. კილმაძიარეფს დიმიტრი ურაგადჷ, ნამუდა დასურო რდჷ ბაღის მუმაწკჷმან, ფირქენდჷ მუ, ნამუდა გრუშა ფეოდორწკჷმა რდჷნ. დერწუმჷ მუქ, ნამუდა გრუშენკა თექ ვარდჷ, დიმიტრიქ დიტუ ბაღი; მუჟამსჷთ გინმოხოხჷნდჷ ღობერსჷნ, მოინალე გრიგორიქ ქიხვამილუ დიმიტრიშ ბარგი, დო დიმიტრიქ, ნამუთ რდჷ ძალამი ატოტებული, ქიგიაშქუ მოინალეს დუდის.
ქოძირჷ მუქ ზისხირინ, დიმიტრიქ ქოსხაპუ, ქუძირუდჷკო შურდგჷმილი რდჷ დო ვარ რჩინჷნ. მუჟამსჷთ დიმიტრის ურაგადჷნა, ნამდა გრიგორი თელი რენ, თინა ითამ ითელებუ დო იჩიებუ „ჩქიმ ხეს ვა რე ზისხირი“. ბაღის მოხვალამირიშ უკული (მუჭოთ დიმიტრი იჩიებუნ), თიქ ინტჷ მოკროეშა. კილმაძიარეფიშ კითხირშა, სოჸურეშე მიღჷ დიმიტრიქ ფარა, თეს ვაკო გამაშ მეჩამა ღირსებაშ თხილუაშ აზჷრით, მარა უკული რაგადანს, მუჭო ეჭოფუ ოსურპატჷნი ვერხოვცევიშე 3 ვითოში სესხონ, მარა მუჭო ხარჯებული აფუ ხვალე გვერდინ, დო მაჟირა გვერდი ენოკირილი აფუ ბარგიშა. დიმიტრი იჭკადუდუ თის, ნამდა მოკროეს ბრელშა რაგადებული აფუდჷ, ნამუდა მოღალირი აფუდჷ 3 ვითოშინ (მარა, თახმას თეშ გვერდი უღუდჷ ხვალე), დო არძო თეს ადასურენს. კილმაძიარი იჩიებუ, ნამდა დჷნოშურიშ აბანს ძირაფილი რე კონვერტი ფარათ, ნამუთ რჩინს გინოდვალირი აფუდჷ გრუშენკაშო. დიმიტრი იჩიებუ, ნამდა გჷნაგონეფი აფუ თე კონვერტიშენ, მარა დღას ვა უძირჷ თინა დო ვართ ფარა ეუჭოფუ. თეწკჷმა ართო, არძო სამხილი დო მოწმეეფიშ ნარაგადი, ოწინააღმდეგჷ დიმიტრიშ ნარაგადის. დოკითხირიშ ეკონიას დიმიტრის ჭოფუნა დო მითმახუნუანა კამერას.
ირთუ ივანი, ნამუთ დარწუმებული რე, ნამდა თიშ მუმაშ მაჸვილარი რე დიმიტრი. ალექსანდრე დარწუმებული რე, ნამუდა დიმიტრი ვა რე ბრალსჷნ. თითონ დიმიტრი დარწუმებული რე, ნამდა მუმა ჸვილირი აფუ სმერდიაკოვს, ნამუთუ ჸუდეს რდჷ ჸვილუაშ სერს; მარა სმერდიაკოვი თე დღას ეპილეპტიკური მონთხაფას გილაჸაფუანს დო თიშ „ალიბის“ ადასურენა ექიმეფი ხოლო. თე ბორჯიშ გოძვენას, ივანს აწუხენს სვინდისი. თინა ფირქენს, ნამდა დჷმაშებუ რე მუმაშ ღურას, თიშენ ნამდა ოკოდჷ თექ მოხვადჷკონ დო შილებე გოლინა უღუდჷ სმერდიაკოვიშან (ივანს ვაშეულებუდჷ ართი აზრის ქიგესქიდჷკო მუმაშ მაჸვილარიშ მინობაშენი). ივანი მეურს სმერდიაკოვიშა, ნამუთ ოლეხეს რე ეპილეფსიაშ გოხანგინძორაფილი მონთხაფაშენი; სმერიდაკოვი ივანს არდებულო ეჩიებუ დო იძიცანს. ივან მეურს თეშა ხოლო დო ხოლო. ეკონიას სმერდიაკოვი იჩიებუ, ნამუდა თეს აფუ ჟინოსქუა (ე.ი. ივანიშ მუმა) ნაჸვილან, მარა მუჭოთ ნანდული მაჸვილარი რე ივანინ, თიშენ ნამუდა ივანქ დაგურუ სმერიდაკოვს, (მაგ. „ირფელიშ ღოლამა ალობიერი რენ“, „მუ რე უკული, ართი ვალარა ოჭკუმუნსუ მაჟირას-და“) დო ხე ვაუჩალუ დჷნოშურიშ მოხვალამაფაშა, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ირფელს გუთმოხვადუდუნ. სმერდიაკოვი ივანს არზენს ფარას (სუმ ვითოშის). გურჭვილი ივანი ღვარანს, ნამუდა ჭუმანი (ე.ი. სასამართლო დღას) გაბჟინუანსუ სმერდიაკოვსჷნ. ჸუდეს ივანს აჭყაფუ სინჩხე, მუდგას მაუჸუნუ ნერვული მონთხაფეფი ჰალუცინაციეფით. შმერდიაკოვი დუდის მიკიბუნუანს.
სასამართლოს, კატერინა ივანეშ ცირა, დიმიტრიშ რინელი ოჩილე, სასამართლოს მიწმურინუანს ჭარილს, ნამუთ დიმიტრიქ ჭარუ შუმილობა ბორჯის, სოდგა დიმიტრი დუთმოდვანს პიჯალას, ნამუდა დოგორუნს ფარას, ნამუთ ვალო აფუდჷ ეჭოფილინ, დო მუჭოთ ფარას უციოთ დართინუანს, მუმაშ ჸვილუაქ მურთასჷნ ხოლო. კატერინა ივანეშ ცირა თეს ორთჷ ივანიშ გინატებელო, ნამუთ თის უჸორსჷნ. ეთმოსოფუნს ივანი, დო ღვარანს, ნამუდა მაჸვილარი რე სმერდიაკოვინ, მარა თე ბორჯიშო ივანი ანწი გინულირი რე გაღაშე დო თეში მითინს ვაჯერს. თეწკჷმა ართო, ირწყებედჷ მუჭო მასაჯებელეფს იშენი ჯერდეს დიმიტრიშ უდჷნოშურობა, არძო ელჷ დიმიტრიშ გოტებას, მარ მასაჯებელეფს გიშუღუნა განაჩენი - „დჷმაშებუ რე“. დიმიტრის არზენა კატორღაშ 20 წანას.
რომანი თით ითებუ, ნამდა ალექსადნრე ოხვარჷ დიმიტრის ნტებაშ გეგმაშ აკოდგინას, თაშინ, ალექსანდრეს დიმიტრი უდჷნოშურეთ მიორჩქჷ.
პერსონაჟეფი
thumb|250px|[[გრუშენკაშ ჸუდე, ნამუთ გედგუ წყარმალუშ შხვა ოძგაშეს, ავტორიშ ჸუდეშ დახე მოპიჯე მელენ ჸურე]]
ოსური ნინა
ოსური ნინა (ოს. Ирон ӕвзаг ვარდა Иронау, ), ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ ირანულ ბუნაშ ნინა რე; გენეტურო მითმიარსხუ სკვითურ-ალანურ ნინას. თაროგოფაჩილი რე ოორუე ოსეთის, თაშნეშე საქორთუოს (ცხინვალიშ რეგიონს დო ნორთობურო კანკალე რეგიონს), ყაბარდო-ბალყარეთის დო სტავროპოლიშ აკანს. ოსურ ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობა ასე 700 000-შახ რე.
ოსურ ნინაშ უღუ ჟირი დიალექტი: ირონული (სალიტერატურო ნინაშ ოსხირი რე) დო დიგორული. ოსური ნინაშ ფონეტიკას დო ლექსიკას დიდი გოლინა იღვენუ კავკაციური ორენქ, გიშაკეძაფილო ქორთულ ნინაქ.
ალმახანურ ოსურ ნინაქ გჷმიქომინჷ ირანულნინამი მახორობაშ კათაფათ ოორუე კავკაციაშ აკანური მახორობაწკჷმა, ნამუქჷთ თათარ-მონღოლეფიშ დო თემურლენგიშ მიშაკათინიშ ბორჯის ცენტრალურ კავკაციაშა ირტეს. თეშნერო, ოსურ ნინაქ გედიდარჷ ინდოევროპული ნინეფიშო ურჩქვანელი ლექსიკათ (აშკარათ ადიღეური, ნახურ-დაღესტანური დო ქართველური წჷმოულობაშ ზიტყვეფით), თეჯგურა ირაგადინე ფონოლოგიურ აკოდგინალუაშე ხოლო. 28 წოროხონარამი რე (მ. შ. კვათჷრეფი — კ, წ, ჭ, ტ, პ) დო 7 ხონარამი. ნინას 9 რთაფა უღუ. რთაფა აგლუტინაციური რე, უღულაფა — ფლექსიური. ოსურ ნინას ძალამ კომპლექსური გრამატიკა უღუ. ოსურ ნინაქ ჯვეშირანული ნინაშ მიარე მუშობურობეფი ქისქილიდუ. ოსური რთაფა აკმოდირთუ 8 რთაფაშე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსეთი კატეგორია:ირანული ნინეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნინეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნინეფი
კანდარავე (პროვინცია)
thumb|right|150px|კანდარავეშ პროვინცია კანდარავე – ტაკნას რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. კანდარავეშ ოორუეშე ომძღჷ მოკეგა, ბჟაეიოლშე – პუნოშ რეგიონი. კანდარავეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კანდარავე. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 8,543 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 3.8 ადამიერი. პროვინციაშ ფართობი რე 2,261.10 კმ². კანდარავე ირთუ 6 რაიონო. კანდარავეს პროვინციაშ სტატუსიქ მიაჩჷ 1921 წელს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
თარიშ ტიოზი
right|thumb|250px|თარიშ ტიოზიშ ალმაშარული ფოტო გინოღალირი [[ნასაშით]]
მინი|250პქ|ტიოზიშ ორენი
მინი|250პქ|მარჯვნივ|თარიშ ტიოზი
თარიშ ტიოზი (थार मरुस्थल) თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ინდოეთიშ დიდი ტიოზი, ტიოზი დო გვერდოტიოზი რზენი ინდოეთის დო პაკისტანს, წყარმალუ ინდიშ კვარჩხანპიჯონას. გინოზინდილი რე ოორუე-ბჟაეიოლშე ობჟათე-ბჟადალშა 850 კმ-ს. ფართობი დოხოლაფირო 300000 კმ². სიმაღალა 100-200 მ. ჟინპიჯი უთარაშო აკოგაფილი რე წყარმალუური, ზუღუური დო ეოლური ქვიშეფით, კანკალე მუნაკვათის კირდეამი ქანეფი იტარკალებუ. რელიეფის ჭარბენს ჩანარობეფით ფორილი ქვიშაშ სერეფი, დიუნეფი დო ბარხანეფი. ჰავა ტროპიკული რე. ნოლექეფი 90-1200 მმ. წანმოწანას. შხირი რე ტვერიშ ქარშხუფი. სერეფს შქას ინორზენეფს მორჩილი ტობეფი, წყითონა დო თაყირეფი რე. ჩანარობა თხითხუ რე, ირდუ ფსამოფილური ქვერჩხონი, მუთმოფხვადჷნა ჯალეფი. ოაზისეფს დო ინდიშ ლეხერს გოვითარაფილი რე ოწყარალი დიხათქიმინჯალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთიშ ტიოზეფი კატეგორია:პაკისტანიშ ტიოზეფი
ბანდიაგარა
ბანდიაგარა — ესკარპეფი მალის, დოგონიშ რეგიონს. ქვიშაქუაშ თე კირდეეფი ებიჯილი რე ქვიშამი რზენიშ ჟიდოხიშე 500 მეტრაშ სიმაღალას. მუში სიგინძა დოხოლაფირო 150 კილომეტრი რე. ესკარპეფიშ არანი ამდღა დოგონეფიშ კათათ რე დოხორელი. დოგონეფშახ თაქ ტელემეშ დო ტოლოიშ კათა ოხორანდ. 1989 წანაშე, არანი მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ბანდიაგარაშ კირდეეფი ქვიშაქუაშ გვალაგიროხილიშ ჯაჭვის წჷმარინუანს, ნამუთ გრანდამიაშ მასივს იფაჩუ. მასივიშ დალიერს იდვალუაფუ ჰომბორი-ტონდო 1 115 მეტრამი მალიშ უმაღალაში კონკა.
მუში არქეოლოგიური, ეთნოლოგიური დო გეოლოგიური მახასიათებელეფიშ გეშა, არანი ართ-ართი არძაშე გოსოფური რე ბჟადალ აფრიკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მალის კატეგორია:მალიშ გეოგრაფია
ჯვ. წ. 1064
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1064 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მალიაშ მუნიციპალიტეტი
მალიაშ მუნიციპალიტეტი (Malla) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლოაისიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 5 761 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 320 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
პურასქია
პურასქია (Allium porrum) — მიარეწანიანი ოდიარე ჩანარი შორიაშობურეფიშ ფანიაშე. პურასქიაშ ოდაბადეთ იკოროცხჷ სქირონაშქა ზუღაშ ქიანეფი.
ჩანარი გოფაჩილი რე ბჟადალ ევროპას, მოლენკავკაციას. მოჸუნა მუჭოთ ჟირწანიანი კულტურა. მაართა წანას იკეთენს გოშხუარაფილ ტყრელე ღერს დო ფურცელს, მაჟირა წანას — ოპიოლე ისინდის დო თასის. ფურცელი გჷნძე, ინწრო დო ლანცეტიშობური რე. ბოქვი მორჩილი რე, აკმოდირთჷ ჩე თხითხარხამი ქერქიშე. ტყურელე ღერი იკათუანს ნოშქერწყარეფს, ცილას, C ვიტამინს, ფურცელი — C, B1, B2, PP ვიტამინეფს დო კაროტინს.
პურასქია ჸინგჷმარძე ჩანარი რე, ნამუთ თასით დო ომორცვალით იმიარებჷ. გჷმირინუანა კულინარიას ლადირო, ხაშილო, დაძმარებულო. მოსალობა 1 ჰა-შა ოშქაშეთ 250 ცენტნერი რე. საქორთუოს გოფაჩილი ჯიშეფი რე კარანტანული, ბულგარული დო ქუთეშური.
ლიტერატურა
კატეგორია:შორიაშბურეფი კატეგორია:ორტვინობა
საფრანბოლუ
საფრანბოლუ (თურქ. Safranbolu) — ნოღა დო არძოშე გოვითარაფილი რაიონი თურქეთიშ ყარაბუქიშ პროვინციას. იდვალუაფუ ანკარაშე ოორუეშ განშე 220 კმ-ს დო უჩა ზუღაშე ობჟათე ჸურე 90 კილომეტრის. 1994 წანას ნოღა კლასიკური ოსმალური არქიტექტურული მინუშეფიშ გეშა გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის
აარონ ქოფლენდი
thumb|აარონ კოპლენდი აარონ ქოფლენდი (ინგლისურო: Aaron Copland, 14 გერგობათუთა 1900, ნიუ-იორქი — 2 ქირსეთუთა 1990, ნორთ თარითაუნი, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი კომპოზიტორი, პიანისტი, დირიჟორი დო მარწაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი
ატჩაფალაია
ატჩაფალაია (ინგლ. Atchafalaya River, ფრანგ. Atchafalaya Rivière, ესპ. Río Atchafalaya) რე წყარმალუ, ააშს, ლუიზიანას, ნამუთ იფორმირჷ წყარმალუეფიშ მისისიპიშ დო რედ-რივერიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა სიმესპორტიშ ხოლოს, წყარმალუეფიშ კონტროლიშ სისტემათ. ათავრეშე ატჩაფალაია მეურს 220 კილომეტრის დო ინაკათუ ატჩაფალაია-ბეის (მექსიკაშ ჸუჯი), ნოღა მორგან-სიტიშე 24 კილომეტრიშ მაშორას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ლუიზიანაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 459
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 459 წანა.
ვასილი პეროვი
ვასილი პეროვიშ ნახანტეფი
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1834 კატეგორია:ნაღურა 1882
სან-გილერმოშ ერუანული პარკი
სან-გილერმოშ ერუანული პარკი (Parque Nacional San Guillermo) — ერუანული პარკი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციაშ იგლესიაშ დეპარტამენტის. პროვინციაშ ნანანოღა სან-ხუანიშე დოშორაფილი რე 455 კმ-ით. ფართობი 1 700 კმ². დირსხუ 1998 წანას.
პარკიშ ტერიტორიას გოფაჩილი რე ჩანარეფიშ ძალამი ვანაფერი გვარობეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
დერილ ჰანა
დერილ ჰანა (Daryl Hannah დ. 3 ქირსეთუთა 1960, ჩიკაგო) — ამერიკალი კინოარტისტი. ხოლო რე ელმოლიშ თხილუაშ აქტივისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1960
გვერდო ქიეფი
გვერდო ქიეფი (Prosimii), ბჟაშუმუეფიშ გიმენრანწკიშ პრიმატეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷნძა 13-70 სმ-შახ ონჭჷ, წონა — 60-100 გ-შე 2 კგ-შახ იძანძჷ. მინს გჷნძე კუდელი უღჷ, მინსჷთ — კუნტა ვარ-და შუროთ ვაუღჷ. წოხოლენი ბორკეფი უკახალენშე კუნტა რე. ჩანჯი კითი ყარუ რე დო აწურე შხვა კიღეფს (გიმნარკი რე ტუპაიაშობურეფი). გვერდო ქიეფიშ ბოწოწი გურგუზია დო მერეკელა რე. გოფაჩილი რენა ტროპიკულ აფრიკას, მადაგასკარს, აზიას დო მალაიშ არქტიკულ კოკეფს. გიმენრანწკის 6 შანიაშ (ტუპაიაშობურეფი, ლემურიშობურეფი, ინდრიშობურეფი, ხეკუჩხიშობურეფი, ლორიშობურეფი დო გჷრძეკუჩხამიშობურეფი) 50-შახ გვარობა რე. მეჯალე ჩხოლარეფი რე, ხანა 1-3 ერჩქის. თინეფშე მიარეშ მუდანობაქ (გიშაკერძაფილო მადაგასკარს) კვათირო დირკჷ.
ლიტერატურა
*
ქორთული ნინა
ქორთული ნინა (ქორთ. ქართული ენა) — ქორთუეფიშ ოდაბადური ნინა, საქორთუოშ სახენწჷფო ნინა (აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ქორთულიშ პარალელურო, სახენწჷფო ნინაშ სტატუსი უღუ აფხაზურ ნინას). ქორთულ ნინაშა 5 მილიონიშ უმოსი კოჩი იჩიებუ.
ქორთული ნინა იბერიულ-კავკასიური ნინეფიშ ფანიაშ ქართველური ნინეფიშ ბუნას ორხველჷ. მენცარეფი თე ბუნას მიოჭარანა ქორთულიშ მონათესე მარგალურ, ლაზურ დო შონურ ნინეფს, ნამუეფსჷთ მუკოტებული აფუნა არქაული პროტოქართველური ნინაშ შანეფი. თე ნინეფიშ მენცარული დოგურაფა დო გჷთოგორუა შელებუანს გინაშქვანს ქორთული ნინაშ გოვითარაფაშ კანონზომიერაფეფიშ დოდგინას დო ქორთული ნინაშ ისტორიაშ დოგურაფას.
ქორთული ნინაშ გოვითარაფას გჷშმერთუ ჯვეში დო ახალი ქორთული. ჯვეში ქორთული ნინა არქაული ხანაშე მავითაართა ოშწანურაშ ეკონიაშა მოურს დო თე პერიოდეფიშ გარგვალებურს თინა ვარე ართფერამი, გჷშართჷნა „ხანმეტობას“ დო „ჰემეტობას.“
ახალი ქორთული ოლიტერატურე ნინა მოურს მავითაართა ოშწანურაშე. ახალი ქორთული ნინა გერცხუაფილი რე ელახ საქორთუოშ რზენიშ კილოეფშა - ქართლურშა დო კახურშა. ამდღარი ქორთული ოლიტერატურე ნინაშ ნორმეფიშ დოდგინას ფასუგუდვალუ ხანდა გედვეს ილია ჭავჭავაძექ, აკაკი წერეთელქ, იაკობ გოგებაშვილქ, სილოვან ხუნდაძექ დო შხვა ჯოხოშინელი ქორთუ მოხანდეეფქ.
ამდღარ ქორთულ ნინას უღუ არძა ფუნქცია, მუთ ოკო უღუდას პოლივალენტამ ჭარილობამ ნინას. თე ნინაშა ქიმინელი რე დიდარი ლიტერატურა. ქორთული ნინაშა აკოდგინელი რე ბრელი ლერსიკონი.
კილოეფი
ომენცარე ლიტერატურას შხვადოშხვა არზეფი რე ქორთული ნინაშ დიალექტეფიშ კლასიფიკაციაშე.
აკაკი შანიძე გჷშართჷნს ამშვი დიალექტური ბუნას: 1. ფხოური: ხევსურული, მოხეური, თუშური; 2. მთიულურ-ფშაური; 3. ქართლურ-კახური; 4. ბჟადალური ბუნა: იმერული (ჟიმოლენი, შქაშ დო თუდოლენიმერულეფი), გურული დო რაჭული; 5. ობჟათე-ბჟადალური ბუნა: აჭარული დო იმერხეული; 6. ინგილოური.
შოთა ძიძიგური გჷშართჷნს ხუთ დიალექტურ ბუნას: 1. ინგილოური, ფერეიდნური; 2. თუშური, ფშაური, ხევსურული, მთიულური, გვალარაჭული; 3. კახური, ქართლური, მესხური; 4. ჟიმოლენიმერული, თუდოლენრაჭული, თუდოლენიმერული; 5. გურული, აჭარული, იმერხეული.
არნოლდ ჩიქობა ქორთული შურდგჷმილი ჩიებას გვალაშ დო რზენიშ ჩიებათ რთჷნს. გვალაშ კილოეფი რე: ხევსურული, თუშური, ფშაური, მთიულური (გუდამაყრული), მოხეური, რაჭული. რზენიშ კილოეფი რე: ქართლური (მესხურ-ჯავახურით), კახური (ქიზიყურით, ინგილოურით დო ფერეიდნურით), იმერული (ლეჩხუმურამო), გურული, აჭარული, იმერხეული.
გივი ნებიერიძე ამშვი დიალექტური ბუნას გჷშართჷნს: 1. გლოლური, გვალარაჭული; 2. ქართლური, კახური, ქიზიყური, თიანური, ჟიმოლენ აჭარული; 3. ხევსურული, მოხეური, მთიულურ-გუდამაყრული, ფშაური, ინგილოური, ფერეიდნური; 4. ჟინი დო შქაიმერული, ლეჩხუმური, თუდონრაჭული დო იმერხეული; 5. თუდონიმერული, თუშური; 6. გურული დო აჭარული.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუო კატეგორია:ქორთული ნინა კატეგორია:ქართველური ნინეფი
ტექნოლოგიაშ დო ინოვაციაშ ერუანული მენდალი
ტექნოლოგიაშ დო ინოვაციაშ ერუანული მენდალი (ინგლ. National Medal of Technology and Innovation; ორდოიან ჯოხოდვალა - National Medal of Technology) — ჯილდო, ნამუსჷთ ააშ-იშ პრეზიდენტი გინმოჩანს გჷმმაგონებელეფს დო ინოვატორეფს, ნამუეფს აფუ მიშნაღელი კაბეტი კონტრიბუცია ახალი ტექნოლოგიეფიშ გოვითარაფაშა. ჯილდოქ შილებე მიაჩას ართ ადამიერს, ადამიერეფიშ ბუნას, თაშნეშე ორგანიზაციეფს დო კორპორაციეფს ხოლო. ტექნოლოგიაშ ერუანული მენდალი დარსხუ ააშ-იშ კონგრესიქ, 1980 წანას. ტექნოლოგიაშ დო ინოვაციაშ ერუანული მენდალიშ ლაურეატეფი რენა გიშარჩქინელი ინოვატორეფი: სტივ ჯობსი, სტივ უოზნიაკი, რობერტ ნოისი, კლარენს ჯონსონი, სტენლი ნორმან კოენი, ჯეკ კილბი, ბილ გეიტსი, პოლ ბერენი, ტომას ჯეიმს ფოგარტი დო შხვეფი. თაშნეშე კომპანიეფი დო კორპორაციეფი: Amgen, Johnson & Johnson, Xerox, DuPont, IBM დო შხვეფი. 2005 წანაშ მუნაჩემეფით მენდალი გინოჩამილი რე 135-შე უმოსი ადამიერიშა დო 12 კომპანიაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ჯილდოეფი კატეგორია:ააშ-იშ ჯილდოეფი ტექნოლოგიაშ დარგის
იგორ ტამი
დებადჷ ნოღა ვლადივოსტოკის. 1913-1914 წანეფს იგორ ტამი გურაფულენდჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის. 1914-1917 წანეფს მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, ოურდუმე ექიმო. უკულ გურაფა გაგინძორჷ მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის, ნამუთ 1918 წანას გათუ. 1923 წანაშე ტამი მუშენდჷ მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის. 1934 წანაშე ღურაშახ ტამი რდჷ ლებედევიშ ჯოხონობაშ ფიზიკაშ ინსტიტუტიშ თეორიული ფიზიკაშ დეპარტამენტიშ ხემანჯღვერი.
1940-1950-იან წანეფს იგორ ტამი ოკათუდჷ სსრრ-შ თერმობირთვული ანჯარიშ პროგრამას.
იგორ ტამი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ღურუ 1971 წანაშ 12 პირელს, 75 წანერქ. დასაფულებური რე მოსკოვიშ ნოვოდევიჩიშ სასაფლას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:რუსი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
ყაბარდოული ნინა
გჷმირთუ კილოეფი: ბაქსანური, მალკური, მოზდოკური დო ოგინაფალო გოშხვანერაფილი ბასლენური. რუსეთიშ ფედერაციას ყაბარდოულ ნინაშა რაგადანც დოხოლოაფირო 520 000 კოჩი (2002).
ყაბარდოულ ნინას ხონარიელეფიშ სისტემა ძაკი რე (გჷმირთუ 3 ხონარიელი), ოდო წოროხონარიელეფიშ — რთული; თაშნეშე, ჯოხოეფიშ სისტემა ძაკი რე, კილოთაშ — რთული. ჯოხოსქილედეფც უღუნა რთაფაშ, რიცხუშ, გოხურგაფაშ დო რხველაფაშ კატეგორიეფი.
სტატიკური დო დინამიკური კილოთეფი გოსხუნილიე მორფოლოგიურო. გჷშაკერძაფილო რთულიე კილოთაშ პიჯიშ დო ბორჯ-კილოეფიშ კატეგორიეფი. ყაბარდოული კილოთა გვარეფც ვა გჷშმასხუნუნც.
გჷმირთუ გეჸვენჯი ზიტყვაწარმებური კატეგორიეფი: კაუზატივიშ, ერთიშ, თანაობაშ, ოურთიერთო, საშელო, პოტენციალიშ, უნებურობაშ დო მერჩქინაშ. რთულას რე წჷმორინაფილი კილოთას პრევერბეფიშ სისტემა. მიმღეობას შილებე ართბორჯულო უღუდას მუჭოთ რთაფაშ, თეშ პიჯიშ აფიქსეფი.
კილოთას აგლუტინაციური ნწყილობა უღუ. აფხვადუნა ინკორპორაციული ტიპიშ კილოთეფით. გინმალი კილოთა ერგატიული კონსტრუქციაშიე. კინოსქილადირიე ლაბილური კონსტრუქციაშ კილოთეფით. მიკობუნაფილი ზიტყვასქვილეფიშ ფუნქციას ორთჷ კილოთაშ ინფინიტიური ფორმეფი.
ყაბარდოულ ნინას მიშეძირე ჯვეშო ემუშორაფილი ოსური, ქორთული, თურქული დო არაბული ლექსიკა. თეჟამო ოლიტერატურე ნინაშ ლექსიკა გოდინდარაფილიე რუსულშე მიშულირი ზიტყვეფით. ჭარალუა გითმიარსხუაფუ კირილიცას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფხაზურ-ადიღური ნინეფი