cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტელეფონი
thumb|right|200px|ფირმა Touch Tone®-იშ ცალღოზამი ოხანდე ტელეფონი, მოშინუეფიშ გასინთალით. ტელეფონი (ბერძნ. τῆλε - "შორს" დო φωνή - "ხონარი") ტელეკომუნიკაციაშ მონწყილობა, ნამუთ გჷმირინუაფუ სიმსიშ მეღება-გჷნოჩამაშო (რაგადიშო), მუჭოთ წესი ჟირი ადამიერიშ ორაგადეთ, ოშა-გოშათ სუმი ვარდა უმოსიშო. მოსოფელს ართ-ართი არძაშე გოფაჩილი ოურთიართობე მონწყილობა რე. ტელეფონეფიშ უმენტაშობა მუშენს ელექტო-სიგნალეფიშ გჷნოჩამათ, რთულ სატელეფონო რშვილს.
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია
ცოლიკოური
ცოლიკოური (სინ.: ცოლიკაური, ობჩური ცოლიკოური, მელქოშ ცოლიკოური, კობახიძეშ ცოლიკოური დო შხვა) — ქორთული ჩეჸურზენამი ბინეხიშ ჯიში. ორხველჷ იმერეთიშ ბინეხიშ ჯიშეფიშ ბუნას. საგვიანო პერიოდიშ რე. იმერეთიშ მოხ გოფაჩილი რე რაჭა-ლეჩხუმს, გურიას, სამარგალოს, აჭარას დო აფხაზეთის. ფართობიშ მეჯინათ, რქაწითელიშ უკული საქორთუოს მაჟირა აბანი უკებჷ. ცოლიკოური გიშეგორუაფჷ მაღალი ომეურნე-ტექნოლოგიური მახასიათაფალეფით. ცოლიკოურშე იკეთებუ ევროპული დო იმერული ტრადიციული წესით დჷთმიდგუმუაფჷ მაღალხარისხიანი სუფრაშ დო ორთაშობურო გვერდო გემუანი ღვინეფი, ნამუეფსჷთ ახასიათენს ღილე ჭაშფერი, დიდი რსხული, ალკოჰოლიშ დო ბჟელაშ ნორმალური ღვენა, ხაფაჩუა დო მაღალი გემური მაძირაფალეფი, ჯიში საგვიანო მონდინაფაშ პერიოდიშ რე ჸურზენი გჷმათუთაშ მაჟირა ნორთის მონდიდჷ. ჸურზენის წვენს შანქარი აკმადგინანს 20,0-25,0%-ს, ბჟელა - 7,5-9,5 გ/ლ-ს. ცოლიკოურშე იკეთებჷ აბანობური ჯოხოშ ღვინეფი „სვირი“ (ციცქაწკჷმა ართო) დო „ტვიში“.
ცოლიკოური გიშეგორუაფჷ ხვეიანმოსალათ, ღვინიშ მაღალი ხარისხით, სოკოამ ლახარეფშოთ გამრზეობათ, ელმოლშოთ ჯგირი მენწყუაფათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბინეხიშ ჩეჸურზენამი ქორთული ჯიშეფი კატეგორია:იმერეთიშ ბინეხიშ ჯიშეფი
კილიმანჯაროშ თირამი გვალა (თხობელუა)
კილიმანჯაროშ თირამი გვალა (The Snows of Kilimanjaro) — ერნესტ ჰემინგუეიშ თხობელუა, ნამუქჷთ მაართათ გჷშეშქვინჷ 1936 წანას, ჟურნალ “Esquire-ც”. თხობელუაქ ხეახალაშო გჷშეშქვინჷ კათელც მახუთა სჷმეტი დო მაართა ჟარნეჩდოჩხორო თხობელუა, 1938 წანას. თხობელუა თაშნეშე მიშაღალირიე ჰემინგუეიშ თხობელუეფიშ ედომუშამი კათელი (1987).
თხობელუა ეკრანიზირაფილიე ჰენრი კინგიშით, 1952 წანას.
სქოლიო
კატეგორია:ერნესტ ჰემინგუეიშ თხობელუეფი კატეგორია:1936 წანაშ თხობელუეფი
UTC-02:30
thumb|500px|UTC−02:30: ლენი (ქირსეთუთა), ნარინჯიშფერი (მანგი), ჸვინთელი (ედომუშამი წანა), ღილე ელნი - ზუღაშ ტერიტორიეფი UTC−02:30 — ბორჯიშ ორტყაფუ, ნამუთ გეჸვენჯი რეგიონეფს იფაჩუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
UTC-02:30
ბელიზი
ბელიზი (ინგლ. - Belize), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ბელიზი — სახენწჷფო ცენტრალურ ამერიკას. 1973 წანაშ მანგიშ თუთაშახ ქიანას ჯოხოდჷ ბრიტანეთიშ ჰონდურასი.
ქიანას ოორუეშე მექსიკა დო ბჟადალშე - გვატემალა უხურგანს. ბელიზის ბჟაეიოლშე კარიბიშ ზუღა ომძღჷ.
ქიანაშ ფართობი — 22 966 კმ², მახორობაშ მუდანობა — 338,597 ვითოში ადამიერი (2013).
გეოგრაფია
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთის აბან-აბანო ჭყენჭყამი რზენეფს იკენს, ანდა ტობათ დო ლაგუნათ. ქიანაშ ობჟათეშე იფაჩუ მაიაშ გვალეფი, ნამუშ სიმაღალა 1122 მეტრიშა რე. თე აბანი, ბელიზიშ არძაშე მერკეთ დოხორინელი აბანი რე.
ბელიზიშ კლიმატი — ტროპიკული პასატური. თუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა დოხოლაფირო 26°-შა რე. ჭოროფაშ სეზონი მესიშე კვირკვეშა იგჷნძორებუ, გოლოფაშ პერიოდი ღურთუთაშე მესიშა. კარიბიშ ზუღაშე ქარბორიეფს, გემანტირე ჭვემეფი დო წყარალეფი გეჸუნს, ნამუეფსჷთ ქიანაშო სერიოზული უბედრობა მოუღუ.
ქიანაშ დოხოლაფირო გვერდი ტერიტორია ლამე ტროპიკულ ტერიტორიეფს უკებჷ. ბელიზიშ ობჟათე-ბჟადალი ფართოფურცელამი დო წიწუამი ტყალეფი იდვალუაფუ. ქიანაშ კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯი ღოზის მანგოშ ჩანარეფი ჩანს. ქიანაშ ტყალეფი დინდარიე რე ანდაღებული ჯიშიანი ჯალეფით, ნამუშეთ არძაშე უმოსი ფართოთ იხვარებჷ მაკაგონი დო ფიჭვი.
ბელიზიშ ჩხოლარეფიშ ორენი ძალამი ანდანერი რე. ფართას რე გოფაჩილი ფართოჩხვინდამი ქია, იაგუარი, კაჟანამეფი, დიდი იგუანა დო შხვა ჩხოლარეფი. ძალამი ბრელი რე მაფურინჯეეფი, თენეფს შქას თუთიყუშეფი დო კოლიბრი. ქიანაშ წყარპიჯიშ ზუღაშ წყარეფი დინდარიე რე ჩხომეფით, კიბოიაშნერეფით დო კუეფით.
200px|დამბა [[კაიო (აანი)|კაიოშ აკანს]]
ადმინისტრაციული გორთუალა დო ნოღეფი
centre|150px|ბელიზიშ აანეფი
ბელიზიშ ტერიტორია ადმინისტრაციულო 6 აკანო ირთუ:
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა — 338 597 ვითო. (2010 წანაშ ფასებათ).
ონოღე ძინა — 2,1 %
მახორბაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა — 68 წანა
ნოღაშ მახორობა — 52 % (2008 წანას)
ეთნო-რასობური ეკოდგინალუა (2000 წანაშ ეჭარუათ):
რელიგიეფი: კათოლიკეფი 49,6 %, პროტესტანტეფი 27 % (ღორონთიშ ანსამბლეაშე ჟარნეჩდოვითიანარეფი 7,4 %, ანგლიკანეფი 5,3 %, მაშკვითა დღაშ ადვენტისტეფი 5,2 %, მენონიტეფი 4,1 %, მეთოდისტეფი 3,5 %, იეჰოვაშ მოწამეეფი 1,5 %), შხვეფი 14 %, ათეისტეფი 9,4 % (2000 წანაშ ეჭარუათ). 2011 წანაშ სტატისტიკათ იეჰოვაშ მოწამეეფი მახორობაშ 2,7 %-ს აკმადგინანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელიზი კატეგორია:ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ჯვ. წ. 483
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 483 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1088
ნაღურა
კატეგორია:
ლეოპოლდ კრონეკერი
ლეოპოლდ კრონეკერი (გერმ. Leopold Kronecker; დ. 7 ქირსეთუთა, 1823, ლეგნიცა, სილეზია, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 29 ქირსეთუთა, 1891, ბერლინი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი მათემატიკოსი. უმოსი მოღალენდჷ რიცხუეფიშ თეორიას, ალგებრას დო ლოგიკას. რდჷ გეორგ კანტორიშ მიარეეფიშ თეორიაშ კრიტიკოსი. კრონეკერი შინელი რე ფრაზათ "ღორონთიქ გაჭყჷ თელი რიცხუეფი, შხვა ირფელი ადამიერქ".
დებადჷ ნოღა ლეგნიცას, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ლეგნიცაშ გიმნაზიას, სოდეთ თიში მაგურაფალი რდჷ ერნსტ კუმერი. 1841 წანას კრონეკერიქ გემშართჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტიშა. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბონიშ დო ბრესლაუშ უნივერსიტეტეფს 1843-1844 წანეფს. უკულ კინ ბერლინიშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია პეტერ გუსტავ ლეჟენ დირიხლეშ ხემანჯღვერობათ, 1845 წანას.
1861 წანას ლეოპოლდ კრონეკერიქ გიშაგორილქ იჸუ პრუსიაშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათურო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი მათემატიკოსეფი
ქრისტიან კეინი
ქრისტიან კეინი (Christian Kane; დ. 27 მანგი, 1974, ტეხასი) — ამერიკალი არტისტი, მობირე დო კომპოზიტორი. 2008-2012 წანეფს ასახიერენდჷ ელიოტ სპენსერიშ როლს სერიალს გოლინა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1974
მოროპონი (პროვინცია)
thumb|right|150px|მოროპონიშ პროვინცია მოროპონი – პიურაშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. მოროპონის ობჟათეშე ომძღჷ ლამბაიეკეშ რეგიონი. მოროპონიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჩულუკანასი. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 163,181 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 42.7 ადამიერი. მოროპონიშ ფართობი რე 3,817.92 კმ². პროვინცია ირთუ 10 რაიონო. მოროპონიშ პროვინციას სტატუსიქ მიენიჭჷ 1857 წანაშ 2 ღურთუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
თანგი:Transfermarkt
— Transfermarkt
გეგმიური ეკონომიკა
გეგმიური ეკონომიკა — ეკონომიკური სისტემა, ნამუსჷთ პროდუქციაშ დო ნინალაშ წარმაფაშ დო გორთუალაშ გინოჭყვიდირეფს ართი პიჯი (ორგანიზაცია) ღებულენს. არძაშე შხირას ტერმინი გჷმირინუაფუ ცენტრალიზაფილი გეგმიური ეკონომიკაშ ეიოშინალო, სოდე თეჯგურა ორგანიზაცია თარობა რენ.
გეგმიური ეკონომიკაშ სამანგეფი რე: სხუნუეფიშ რსხუ, კუბა, ოორუე კორეა.
მოხუჯეედიშ არგუმენტეფი
გეგმიური ეკონომიკაშ მოხუჯეეფი მეუწურუანა, ნამჷ-და ფირმეფი დო კორპორაციეფი, თი შვანსჷთ, მუჟამსჷთ თინედი დუდიშული ბაზარიშ პიჯალეფს ქიმინჯენა, მუნეფი, მუჭოთ წესი, ზუსტი გეგმიურ ეკონომიკურ სისტემებ ფს წჷმარინუანა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეკონომიკა კატეგორია:მარქსიზმ-ლენინიზმი
13 მარაშინათუთა
13 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 225-ა დღა (ნარკი წანეფს — 226-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
GSM
მინი|GSM სტანდარტიშ ლოგოტიპი GSM (Groupe Spécial Mobile ვარდა Global System for Mobile Communications) — მიარეშა მიშულაშ TDMA დო FDMA ტექნოლოგიეფშა გერსხილი მობილური ფიჭური რსხუშ სისტემა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია
ჯვ. წ. 1089
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1089 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იური ანდროპოვი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:სსრრ-იშ სახენწჷფო მადუდეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1914 კატეგორია:ნაღურა 1984
ჯვ. წ. 484
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 484 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პუერტო-კარაბუკოშ მუნიციპალიტეტი
პუერტო-კარაბუკოშ მუნიციპალიტეტი (Puerto Carabuco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ელიოდორო-კამაჩოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 18 828 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 325 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ატმოსფერული ნოლექეფი
thumb|right|350px|ნოლექეფიშ ოშქაშე თუთურ მახასიათებელი ატმოსფერული ნოლექეფი — ატმოსფეროშე დიხაუჩაშ ჟინპიჯის თხჷთხჷ ვარდა ბერჯეკი სახეთ მოულირი წყარი. იზიმუ ფაშ სიფსქათ (მმ ვარდა სმ-ს), ნამუთ უდინაფუო (კილაჸოთამა, ეორქუა) იშაყარუ დიხაუჩაშ ჟინპიჯის ბორჯიშ გარკვიებულ ოშქაშეს (საათი, დღა-სერი, თუთა, წანა).
ატმოსფერული ნოლექეფი ჯინჯიერო მუნაფეფშე მოურს თხჷთხჷ (ჭვემა, ჩხაპალუა), ბერჯეკი (თირი, თირამი ხორში, თირამი კაკალეფი, ჸინამი კაკალეფი, ჸინამი ჭვემა, კირცხი) ვარდა აკოწყორილი (თუშქვეფი) სახეთ.
ატმოსფერული ნოლექეფიშ უშანულო ნორთი წჷმიქიმინუ დიხაუჩაშ ჟინპიჯის ვარდა თის არსებუან საგანეფს (ცუნდი, თილთილი, ჸინი, კაკალამ ჭიხი, კრისტალურ ჭიხი).
ატმოსფერული ნოლექეფი არძაშე დიდი მუდანობათ მოურს ინდოეთის (ჩერაპუნჯას, ოშქაშე წანურ მუდანობა 12700 მმ), არძაშე ნარკები ჩილეს, პერუს. საჰარას დო შხვა ტიოზი აკანეფს.
სირია
სირია (არაბ.: سورية‎; სირიული: ܣܘܪܝܐ), ედომიშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა  სირიაშ არაბული რესპუბლიკა (არაბ.: الجمهورية العربية السورية‎) — ქიანა ბჟადალ აზიას. ბჟადალშე უხურგანს ლიბანი დ სქირონაშქა ზუღა, ოორუეშე თურქეთი, ბჟაეიოლშე ერაყი, ობჟათეშე იორდანია დო ობჟათე-ბჟადალშე ისრაელი.
გეოგრაფია
thumbnail|left
სირია იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალ აზიას, სქირონაშქა ზუღაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის. თენა რე ჸოფიერ ველეფიშ, გვალეფიშ დო ტიოზეფიშ ქიანა. სირიაშ მახურგე ქიანეფიე: თურქეთი, ერაყი, იორდანია, ისრაელი, ლიბანი. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 185.180 კვ.კმ-ს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
სირია ირთუ 14 მუჰაფაზათ. ირ მუჰაფაზას გჷშმეგორუაფუ მუში პარლამენტი. 400px|right
ტრანსპორტი
thumb|right|300px|რკინაშ შარაშ გჷთაბიჯალი ჰეჯაზი, [[დამასკოს]]
ოავტომობილე შარეფი
სირიას, ავტოშარეფიშ ედომუშამი სიგჷრძა აკმადგინანს 36 377 კმ-ს. თაჸურეშე:
რკინაშ შარეფი
სირიაშ რკინაშ შარეფიშ ედომუშამი სიგჷრძა — 2 750 კმ. სირიას გიმირჷნუაფუ 2 ტიპიშ ლიანდაგი. რკინაშ შარაშ 2423 კმ სტანდარტული ლიანდაგი რე 1435 მმ, დო 327 კმ — 1050 მმ ლიანდაგით. 1050 მმ-იანი ლიანდაგი, დიო ხოლო XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ოსმალეთიშ იმპერიაშ ბორჯის რდჷ დოგაფილი, ნამუთ დამასკო დო მედინა ართიანს მითმიარსხუდჷნ. ასე თე გეზი ვაფუნქციონირენს. სირიას ორკინაშარე რსხუეფი უღჷ 3 მეძობელ სახენწჷფოწკჷმა: თურქეთი, ერაყი დო იორდანია. ალმახანურო დითმიგაფუაფუ რკინაშ შარა ტარტუსი — ლატაკია; იგეგმუ რკინაშ შარაშ დოგაფა დამასკო — დარა დო დეირ-ეზ-ზორი — აბუ-ქემალი.
ოჰავე ტრანსპორტი
სირიას აეროპორტეფიშ მუდანიბა რე — 104 (1999), თაჸურეშე ბეტონით დოგაფილი ეიოფურინალ-დაფურინალი საროტიე — 24. თაჸურეშე 3-ს ოერეფოშქაშე სტატუსი უღჷ. სახენწჷფო ავიაკომპანია — Syrianair, ასრულენს რეისეფს 50 ნოღაშე უმოსიშახ.
სვიროულარი მაგისტრალი
სვიროულარი მაგისტრალიშ ედომუშამი სიგჷრძა აკმადგინანს 1304 კმ-ს, თაურშე 515 კმ — ნავთობოულარიე.
ოზუღე ტრანსპორტი
ქიანაშ თარი ონიშოლეფი იდვაუაფუ სქირონაშქა ზუღას: ტარტუსი, ლატაკია, ბანიასი.
ისტორია
1946 წანას, სირიაქ საფრანგეთშე ედომუშამი ზოხორინალა მიღჷ. 1958-1961 წანეს ეგვიპტეწკჷმა ართო მიშმეშჷ არაბეფიშ გოართოიანაფილ რესპუბლიკაშ ეკოდგინალუაშა. ამშვდღამი ლჷმაშ უკული (1967) მიოდინუ გოლანიშ სუკფი, ნამუსჷთ ასე ხოლო ისრაელი აკონტროლენს. 1981-82 წანებს ოურდუმე კონფლიქტი უღუდჷ ლიბანწკჷმა. 1991 წანას სპარსეთიშ ჸუჯიშ ლჷმას ოკათუდჷ ერაყიშ სააწმარენჯოთ. ჰაფეზ ასადიშ ღურაშ უკული ადამიერიშ ნებეფიშ თხილუაშჸურე სირიას დგომარობაქ ონდეთ გეუჯგუშჷ.
მინი|center|850px|ჯოხოგოლაფირი ნოღა [[პალმირა (სირია)|პალმირაშ ეკნაცჷმეფი, ნამუქჷთ სირიაშ ტიოზის I დო II ოშწანურეფს გოპეულუნჷ.]]
ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი
მინი|250პქ|ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი (გერმ. Wolfgang Amadeus Mozart; რსული ჯოხო  Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart) (დ. 27 ღურთუთა, 1756, ზალცბურგი — ღ. 5 ქირსეთუთა, 1791 ვენა) — ავსტრიალი კომპოზიტორი, ინსტრუმენტალისტი, დირიჟორი, ვენაშ კლასიკური სკოლაშ წჷმმარინაფალი. მოცარტიშ ნაწარმებეფი დიდმშანულამი რე მუსიკალურ ოქიანუშო დო მიშმურს ირი მუსიკოს-მარსულებერიშ რეპერტუარშა.
ბაღანობა
thumb|right|მოცარტიშ ჸუდე ზალცბურგის მოცარტიქ დებადჷ ზალცბურგიშ კარიშ კაპელმაისტერიშ დო კომპოზიტორიშ, ლეოპოლდ მოცარტიშ დო ანა მარია პერტლიშ ფანიას. თიქ პირველი გაკვეთილეფი ვიოლინოშ, ფორტეპიანოშ დო კომპოზიციაშ მუმაწკჷმა მიღჷ. თინა გიშმეგორუდჷ გჷშაკერძაფილი მუსიკალური ტალანტით, ხუთი წანერი რდჷნი თეში თიქ უკვე მუსხი რენი ჭიჭე მუსიკალური ნაწარმები აკადგინჷ. ოთხი წანერი მოცარტი უკვე მითმიოგანდ ფორტეპიანოს, ამშვი წანერი რდჷნ თეში სერიოზულ ნაწარმებეფს არსულენდ. ამშვი წანერი მოცარტი ბერეხონო მითმიოგანდ ვიოლინოს დო ფორტეპიანოს. მოცარტიშ და ნანერლი დო მუ მოცარტი 1762 წანაშე უკვე ატარენდეს კონცერტეფს ვიოლინოშ დო ფორტეპიანოშო.ბაღანეფიშ დიდი წჷმოძინაქ მიუნხენიშ კარს უგნურთაფუო გეგნაჭყვადაფუ ლეოპოლდ მოცარტის, ნამდა ოხვილური რდჷ მოცარტიშ უმოს დიდ ასპარეზშა გჷშაჸუნაფა. თიქ 1763 წანას ედომუშამო მუში ფანიათ, დიდი შარალუა ქჷდიჭყჷ, მუთ სუმ წანაშე მეტის იგინძორებუდ. თინეფქ იშარეს ბჟადალუ ევროპაშა, უმენტაშო იტალიაშა, თექ მოცარტიქ გინირთჷ ოქიანეთ ჩინებური გენიოსო.
თენა რდჷ თინეფიშ მაართა შარალუა ევროპას. თე ტურნეშა მიშმეშჷ ევროპაშ მიარე დიდი ნოღეფი: მიუნხენი, აუგსბურგი, ლუდვიგსბურგი, ჰაიდელბერგი, მაინცი, ფრანკფურტი, კობლენცი, კიოლნი, ბრიუსელი, პარიზი, ვერსალი, ლონდონი, ამსტერდამი, ლიონი, ჟენევა, ბერნი, ციურიხი, ულმი დო კინე მიუნხენი, სოდეთ ბაღანეფი ოგურაფე კარეფს დო მუსიკალური აკადემიეფს მუზიცირენდეს.
თე შარალუაშ ბორჯის დირსხუ მაართა სონატეფქ ვიოლინო დო ფორტეპიანოშო დო თაშნეშე მაართა სიმფონიაქ Es-Dur (KV 16). თინა ლონდონს იჩინებაფუანს იტალიური ოპერას დო სიმფონიას.
ზალცბურგშა დორთაშ უკული, შხვა კარიშ მუსიკოსეფწკჷმა ართო ორსხუანს მაართა ოპერას.
მაართა შარალუა ვენაშა დო იტალიაშა 1766-1771
1769 წანაშ ქირსეთუთას მოცარტი მუმაწკჷმა ართო იჭყანს გეჸვენჯი ტურნეს იტალიაშა, მუდგასჷთ ქვერსემი წჷმოძინა ხვადუ.
მილანს თიქ ართი მორჩქილაფათ გრეგორიო ალეგრიშ ჩხორო ხონარამი მიზერერეშ პარტიტურა უჩილათუო ენიჭარჷ ნოტეფშა, მუჟამსჷთ თე პარტიტურაშ გოფაჩუა ვატიკანისგან კონწარას იკრძალებუდუ.
პადრე ჯოვანი ბატისტა მარტინიწკჷმა გურაფულენდჷ მოცარტი კონტრაპუნქტის. ართ-ართი გამორსაშ წჷმოძინელო ჩაბარებაშ უკული თის ბოლონიაშ ფილარმონიული აკადემია იღენს, სოდეთ თინა ჩინებური იტალიარი მუსიკოსეფს: ჯოვანი ბატისტა სამარტინის, ნიკოლო პიჩინის, პიეტრო ნარდინის დო ჯოვანი პაისიელოს ხვადუ.
1770 წანას 26 ქირსეთუთას მილანს აკოდირთჷ თიშ ოპერა-სერიაშ „Mitridate, Rè di Ponto“ (KV 87) პრემიერაქ, მუსუთ მუში დიდი წჷმოძინაშ გეშა მალასჷთ მაჸუნჷ „Serenata teatrale Ascanio in Alba“ (KV 111, პრემიერაქ აკოდირთჷ მილანს 17 გჷმათუთაშ 1771 წანას) დო „Dramma per musica Lucio Silla“ (KV 135, პრემიერაქ აკოდირთჷ მილანს 1772/1773 წანეფიშ სეზონს).
ზალცბურგი-მანჰაიმი-პარიზი-ზალცბურგი 1772-1781
ზალცბურგის 1772 წანას არქიეპისკოპოსო დარინეს ჰიერონიმუს კოლორედო-მანსფელდი, ნამუქუთ მოცარტი ზალცბურგიშ კარიშ კაპელაშ კონცერტმაისტერო დარინუ. ზალცბურგიშ ნინალუაშ კონწარი რეგლამენტიშ უმკუჯინუო, მოცარტი ვა ჭყვადუნს მუში შარალუას მუმაწკჷმა ართო. 1772/1773 წანეფს თინეფიში იტალიაშა შარალუაშ ბორჯის შედირთ „ლუციო სილაშ“ (Lucio Silla) პრემიერაქ. ოდო 1773 წანაშ ლიას მოცარტი ქიმინუნს მაართა ოფორტეპიანე კონცერტის. ხანგინძე პაუზაშ უკული, 1777 წანას არქიეპისკოპოსწკჷმა უკორინაფუ ურთიართალაშ გეშა, იდუდიშალენს დუც მოცარტი ზალცბურგიშ კარიშ კაპელაშე.
ზალცბურგიშე გადუდიშალებაშ უკული, მოცარტი მიშარუაფ დიდაწკჷმა ართო შხვადოშხვ ნოღეფშა უჯგუში სამუშაშ ოგორალო. მანჰაიმს თინა იჩინებაფუანც იმპერატორ კარლ თეოდორს დო თიშ ორკესტრის, მიდგაშ კაპელმაისტერი, ჩინებური კომპოზიტორი ქრისტიან კანაბიჩი მუში ართგური მაჸალეთ გინმირთუ (ქძ. თაშნეშეთ მანჰაიმიშ სკოლა).
1778 წანას მუმაშ ინიციატივათ მოცარტი პარიზშა მიშარუაფუ. პარიზის დიდგინჷ თიში ბალეტიქ „Les petits riens“, მუდგასჷთ დიდი ზჷმოთი ვა მოჸუნაფუ. თე წანაშ კვირკვეს მოცარტის დიდაქ დუღურუ.
1779 წანას მოცარტი ირთუ ზალცბურგშა. თინა ირინუაფუ კარიშ ორგანისტო. იმპერატორწკჷმა კინე აკოცჷმილი ურთიართალაშ უმკუჯინუო, დახე ჟირი წანა გამკორთუ თიქ ზალცბურგის. თაქ თიქ ქიმინუ „Krönungsmesse“ (KV 317) დო ოპერა „იდომენევსი — კრეტაშ მაფა“ (KV 366).
ვენა 1781-1791
ზალცბურგიშ „ჯღვალიკეფშე“ გოდუდიშაფილი მოცარტი ვენას აგინძორენს რინას, სოდეთ იქიმინუ თიში ქვერსემშანულამი ოპერეფი:
1782 წანას აკოდირთჷ ვენას პრემიერაქ „ხვამილაფა სერალიშე“ (Die Entführung aus dem Serail) (KV 384), მუსუთ მაჸუნუ 1786 წანაშ 1 მესის ოპერა ბუფაშ, „ფიგაროშ ქორწინებაშ“ (Le nozze di Figaro) (KV 492) პრემიერაქ.
1787 წანაშ 29 გჷმათუთას პრაღას აკოდირთჷ „დასაჯებული გილალუაფირი ანუ დონ ჟუანიშ“ (Don Giovanni) (KV 527) პრემიერაქ.
1790 წანას 26 ღურთუთას ოპერა ბუფას „ათაშ ირჯებუ არძო ოსური“ (Così fan tutte) (KV 588) იდგჷმუ ვენას. ეკონია სუმი ოპერაშ ლიბრეტოშ ავტორიე ლორენცო დო პონტე.
1791 წანაშ 6 ეკენიას აკოდირთჷ ოპერა სერიაშ „La clemenza di Tito“ (KV 621) პრემიერაქ პრაღას და თე წანასჷთ 30 ეკენიას ქვერსემშანულამი ოპერაქ „ჯადოსნური ფლეიტა“ (Die Zauberflöte) (KV 620) დიდგუ ემანუილ შიკანედერიშ თეატრის ოauf der Wieden.
ვენაშ ქიმერონშა მიშმურს თაშნეშე მესა c-Moll (KV 427) (1783), ი. ჰაიდნშა მეჯღუნილი 6 კვარტეტი (KV 387, 421, 428, 458, 464, 465)(1785), „ლინციშ სიმფონია“ (Linzer Sinfonie) (KV 425), „პრაღაშ სიმფონია“ (Prager Sinfonie) (KV 504) (1786) დო „მორჩილი სერიშ მუსიკა“ (Eine kleine Nachtmusik) (KV 525) (1787), თაშნეშე ეკონია 3 სიმფონია: Es-Dur (KV 543), g-Moll (KV 550) da C-Dur „იუპიტერიშ სიმფონია“ (Jupiter-Sinfonie) (KV 551)(1788).
ვენას 1782/1783 წანეფს მოცარტი იჩინებაფუანს გოტფრიდ ვან სვიტენს, იმპერატორულ ბიბლიოთეკაშ (ამდღარი ავსტრიაშ სახეწჷფო ბიბლიოთეკაშ) პრეფექტის, ნამუთ თის ოჩინებაფუანს ი. ს. ბახის დო გ. ფ. ჰენდელიშ ნაწარმებეფს, მანუფაკტურეფს. ბაროკოშ ბორჯიშ ნაწარმებეფი დიდ გოლინას მუთმახვამილუანს მოცარტიშ მოღალობას.
1782 წანაშ 4 მარაშინათუთას მოცარტი იქორწინებუ კონსტანცა ვებერშა, ნამუთ თიქ მანჰაიმს რინა ბორჯის გეჩინებაფუ. ამშვი სქუაშე, ნამუთ თინეფს გურჩქინდესჷნი გინოსქიდჷ ხვალე ჟირქ, კარლ ტომასიქ დო ფრანც ქსავერ ვოლფგანგიქ. მოცარტიშ მუმა ლეოპოლდ მოცარტი ჟირშა მითმიაკითხანს თის ვენაშა, 1783 დო 1785 წანეფს. თიქ 1787 წანას დოღურუ.
ოპერა „ფიგაროშ ქორწინებას“ დო მუშ თიმწკჷმაიან ოპერეფს, ნამდგეფით ვენას დიდგინუ, წჷმოძინა ვა მოჸუნაფუ. წჷმოძნაქ თიშ ოპერეფს პრაღას მაჸუნუ. მორო თენა მუშ მატერიალურ დგომარებას ვახვარუდუ. მოგვიანაფილო „ჯადოსნურ ფლეიტაქ“ თაშ თუ თეშ ქიმიშუ წჷმოძინა, მუდგაქჷთ მოცარტიშ მატერიალური დგომარება ოგინაფალო გაუჯგუშჷ. მორო ეკონიას დოშურდჷ ვენაშ არისტოკრატიაქ მოცარტით, მოცარტიქ მიოდინუ ირფელი, ვა ჸუნდუ მოგურაფეეფი დო აძულებურქ იჸუ მეუტებუდუკო კომფორტული ჸუდე ცენტრის დო გეგნურთუმუდუკო ნოღაშ გალენგანობაშა.
ღურა დო ღურაშ ვერსიეფი
„ჯადოსანური ფლეიტაშ“ პრემიერაშე მუსხირენ მარაშ უკული, 20 გერგობათუთას თიქ დელახჷ დო 5 ქირსეთუთას დოღურუ. თინა თე ბორჯიშო 35 წანერი რდჷ.
თიში ღურაშ კონკრეტული ბაძაძი ვა რე ჩინებული. ხურება რდჷ მაართა დიაგნოზი,ნამუთ ღურელიშ მაართა გამორსებაშ უკული დიდგინუ. თაშნეშე შხვა ვერსიეფით, სიფილისი, რევმატიზმი დო ინფარქტი ვა გიმირცხუნა. ლეგენდაშ გეჸეშა რე თაშნეშე ვერსია, ნამდა თინა მუში წორობორჯული კოლეგაქ, კომპოზიტორქ ანტონიო სალიერქ ჸვილუნ (მოწამალუ).
თეხანური სამედიცინო რკვიაშ მეჯინათ მოცარტიშ ღურაშ ბაძაძი, მუში ბაღანობას ექიმეფიშ, ლახარაშ წინანდეგ უთინუ ქიმიარე დოდგინაფილი, მუდგაქჷთ მოგვიანაფილო გურიშ დო შხვა ორგანოეფიშ ფუნქციაშ მოლასუა გიშეჭანუ.
რჩქინელიე თაშნეშე ვერსიათ, ნამდა თინა მოწამალუეს. თეს კინე მოცარტიშ ეკონია აკოხვამილაფაშ ბორჯის, მუშ ალმასქუს, კონსტანცას ურაგად, ნამდა დარწუმებულიე თიშა, ნამდა მოწამალუესინ.
უანკაბამბა (პროვინცია)
thumb|right|150px|უანკაბამბაშ პროვინცია უანკაბამბა – პიურაშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. უანკაბამბას ობჟათეშე ომძღჷ ლამბაიეკეშ რეგიონი, ბჟაიოლშე კახამარკაშ რეგიონი, ოორუეშე – ეკვადორი. უანკაბამბაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა უანკაბამბა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 123,456 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 29.0 ადამიერი. უანკაბამბაშ ფართობი რე 4,254 კმ². პროვინცია ირთუ 8 რაიონო. უანკაბამბას პროვინციაშ სტატუსიქ მიენიჭჷ 1861 წანაშ 20 მელახის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
CDMA
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია
ჰოუარდ ფლორი
ჰოუარდ უოლტერ ფლორი (ინგლ. Howard Walter Florey, Baron Florey; დ. 24 ეკენია, 1898, ადელაიდა, ობჟათე ავსტრალია, ავსტრალია — ღ. 21 ღურთუთა, 1968, ოქსფორდი, ინგლისი) — ავსტრალიარი ფარმაკოლოგი დო პათოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1945 წანას (ალექსანდერ ფლემინგი დო ერნსტ ჩეინიწკჷმა ართო). ჰოუარდ უოლტერ ფლორიქ დიდი თია მიშეღჷ პენიცილინიშ გოვითარაფაშა და პენიცილით კურნალობაშ დორსხუაფაშა. მერჩქინელი რე ართ-ართ უდიდაშ ფიგურათ მედიცინაშ დარგის. ჰოუარდ ფლორი რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ პრეზიდენტი 1960-1965 წანეფს დო ავსტრალიაშ ერუანული უნივერსიტეტიშ კანცლერი 1965-1968 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარეფი კატეგორია:ავსტრალიარი მენცარეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ავსტრალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1898 კატეგორია:ნაღურა 1968
ბეტ რიესგრაფი
ბეტ ჯეინ რიესგრაფი (Beth Jean Riesgraf; დ. 24 მარაშინათუთა, 1978, მინესოტა) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე პარკერიშ როლით სერიალშე გოლინა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1978
სი-სატჩანალაი
სი-სატჩანალაიშ ისტორიული პარკი — ისტორიული პარკი ტაილანდის, სუხოტჰაიშ პროვინციას. ტერიტორიაშ ფართობი 213 კმ² რე დი მიშმურს მუდგაზმარენი ოხვამე, ნამუეფქჷთ ეგაფილქ იჸუ XIII ოშწანურას, თიწკჷმა, მუჟამს მეძობელო დვალირი ნოღა სუხოტჰაი სიამიშ ნანანოღა რდჷ. თე არეალს თაშნეშე იდვალუაფუ ქჰმერეფიშ დოხორინიშ აკნაციმეფი.
ჯვ. წ. 485
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 485 წანა.
სი-სატჩანალაი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ტაილანდის
ჯვ. წ. 485
ნაღურა
კატეგორია:
14 მარაშინათუთა
14 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 226-ა დღა (ნარკი წანეფს — 227-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
გიბრალტარი
ტერიტორიაშ ჯოხო მოურს არაბულშე „ჯაბალ ატ-თარიქ“ (جبل الطارق), შანენს „თარიქიშ გვალას“. ჯოხო არსხუაფუ უმაიადეფიშ გენერალ თარიქ იბნ-ზიადის, ნამუთ წჷმი ანჯღვერდჷ მავრიტანალეფიშ მიშაბუსუას იბერიაშა 711 წანას. უმოსი კინოხ თე აბანი ჩინებული რდჷ, მუჭოთ კალპე, ჰერკულესიშ ართ-ართი ბიჯგი. ასე კოლოქვიალურო გიბრალტარშა უჯოხონა „გიბ“ (ქუა).
გიბრალტარიშ ზოხორინალა ართ-ართი თარი ოკითხირი რე ინგლის-ესპანურ ურთიართობეფს. ესპანეთი 1713 წანას გიშართილი ტერიტორიაშ დორთინაფას თხულენს, მორო გინოჩამაშ ირი ცადებას კინ გიბრალტარალეფი დახე ართხონარო აწორინათ აუხვადჷნა.
გიბრალტარიშ ოკუჩხბურთე ასოციაცია 2013 წანაშ 24 მესის უეფაშ 54-ა მაკათურო მიღეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი კატეგორია:ევროპაშ დოჸუნელი ტერიტორიეფი კატეგორია:ევროპაშ ოდებელი ტერიტორიეფი
რობერტ ბერნს ვუდვორდი
რობერტ ბერნს ვუდვორდი (ინგლ. Robert Burns Woodward; დ. 10 პირელი, 1917, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 8 კვირკვე, 1979, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის 1965 წანას. გურაფულენდჷ ორთაშობური პროდუქტეფიშ კომპლექსურ სინთეზის დო მოლეკულურ სტრუქტურას. როალდ ჰოფმანიწკჷმა ართო გურაფულენდჷ ქიმიურ რეაქციეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 1979
ჩეჩენური ნინა
ჩეჩენური ნინა (ჩეჩ. Нахчийн муотт) — იბერიულ-კავკაციურ ნინეფიშ ნახურ ბუნას ორხველჷ დო თიშა 1.200.000 კოჩი რაგადანც, ნამუეფუშ უმენტაშობათ ჩეჩნეთის, ოორუე კავკაცია (თეჟამო რუსეთიშ ფედერაციაშ ნორთი) ოხორანც.
კლასიფიკაცია
ლინგვისტურო ჩეჩენური ნინა იბერიულ-კავკაციურ ნინეფიშ ფანიაშ ნახურ ბუნას ორხველჷ ხოლოშიანი მონათესე ინგუშურ დო ბაცბურ ნინეფწკჷმა ართო. ინგუშურც დო ჩეჩენურც შქას ოშქაშე დიალექტეფი რე.
გოფაჩა არეალი
ჩეჩენურო მორაგადე ადამიერეფიშ უმენტაშობა ოორუე კავკაციას - ჩეჩნეთის დო ინგუშეთის, ნორთობურო დაღესტანც, საქორთუოს - პანკისიშ ლეხერც დო ხოლოშ-ბჟაეიოლუშ ქიანეფც (ჩეჩენეფიშ დიასპორა), ოდო გჷშაკერძაფილო იორდანიას ოხორანც.
ოფიციალური სტატუსი
ჩეჩენური ნინა ჩეჩნეთის (ავტ. რესპუბლიკა რუსეთის ფედერაციაში) ოფიციალური ნინა რე.
დიალექტეფი
ჩეჩენურიშ დიალექტეფიე:
ბგერაშობური აკოდგინალობა
ჩეჩენურც უღუ ხონარიელეფიშ დო წოროხონარიელეფიშ რთული სისტემა. ხონარიელეფიშ სისტემას, ხუთი ძაკი ხონარიელიშ მოხ, მაპალუაფუ გჷნძე, უმლაუტიზაფილი, უმლაუტიზაფილ-გჷრძე დო ინწრო ხონარიელეფი. წოროხონარიელეფიშ სისტემათ ჩეჩენური ხოლოს გერე ქორთულწკმა. ჩეჩენურც, ქორთულშე გოშხვანერაფათ უღჷ სუმი სპეციფიკური წოროხონარიელი: ფარინგალური მჟღერი ჵ, ფარინგალური ჸუნგა ჰჸ დო ლარინგალური აბრუპტივი.
მორფოლოგიური სხუნუა
ჩეჩენურც რსებენც ხუთი გრამატიკული კლასი: 1) მუმაკოჩიშ (შინიე ვ-), 2) ოსურიშ (შინიე ჲ-), 3) მეკონიშ (შინიე დ-), 4) აბსტრაქტულ ცნებეფიშ (შინიე ჲ-) დო 5) ნოტყეფიშ (შინიე ბ-), მორო გრამატიკულ კლასეფიშ სისტემაშა ცნებეფიშ რხველაფაშ პრინციპეფი დიო ვა რე დოდგინელი. ჯინჯიერი რთინეფი რე: ჯოხობური, მოთხობელური, ნათესობური, მეჩამობური, გამსჭვალვითი, ქიმინჯობური:
ჯოხ. სთაგ "კოჩ" თხობ. სთაგა "კოჩიქ" ნათ. სთაგან "კოჩიშ" მეჩ. სთაგანა "კოჩის" გამსჭ. სთაგახ "კოჩის" ქიმინჯ. სთაგაცა "კოჩით, კოჩწკჷმა"
ჩეჩენურც უღუ თაშნეშე ვითოხუთშახ ლოკატიური (აბანობური) რთინა.
ლექსიკა
ჩეჩენურც ღმალიერი დორხველი ლერსიკური ფონდი უღჷ. აფხვადუნა ნასერსეხებუ ზიტყვეფი ქორთულიშე, ოსურიშე, არაბულ-სპარსულიშე, თურქულიშე, დაღესტანური ნინეფიშე დო რუსულიშე
ისტორია
ალმახანური ჩეჩენური ოლიტერატურე ნინაქ დირსხუ 1917-ის ოქტომბერიშ რევოლუციაშ უკული. ჩეჩენური ანბანი ლათინურ გრაფიკაშა აკოქიმინჷ ხალიდ ოშაევქ 1925 წანას. თეიშახ გჷმირინუაფუდ არაბული გრაფიკა - თ.გ. "აჯამური ჭარალუა", ნამუთ შეიხ შამილიშ დოვალაფათ აკიმუშუ დაღესტანარ მოლაქ დიბირ-ყადი ხუნძახარქ. 1938 წანაშე ჩეჩენური გრაფიკაქ დითირუ - ახალი ანბანი კირილიცაშა გეპონუათ აკიმუშეს (რუსულ ანბანც გითმიაძინუდ ასოეფიშ აკოართაფეფი დო ლათინური ართიანი). 1992 წანას, ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა-იჩქერიაშ გჷმოცხადაფაშ უკული, ჭარალუა გეგნიჸუნეს კჷნე ლათინურ გრაფიკაშა, ნამუსუთ ამდღა ხოლო ირინუანა კირილიცაშ პარალელურო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
თეირანიშ ოსტანი
თეირანიშ ოსტანი — ირანიშ 31 ოსტანშე ართ-ართი. უხურგანს ირანიშ 5 ოსტანი: მაზანდარანი, ყაზვინი, მარკაზი, ყუმი დო სემნანი. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ირანიშ ნანანოღა თეირანი. თეირანიშ ოსტანიშ მახორობა აკმადგინანს 12,183,391 ადამიერს.
თეირანიშ ოსტანს ობაღებელო მიარე ნინა რე გოფაჩილი. მახორობაშ უმენტაშობა რაგადანს: სპარსულ ნინაშა.
ადმინისტრაციული დორთუალა
თეირანიშ ოსტანი ირთუ 11 შაჰრესტნო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანიშ ოსტანეფი
ბრიტეფი
ბრიტეფი – კელტური ტომეფი, ბრიტანეთიშ კოკეფიშ ჯინჯიერი მახორობა ჯვეშ წანაშეჭარუათ მა-8 ოშწანურაშე ახალი წანაშეჭარუათ მა-5 – 6 ოსწანურაშახ; თინეფიშ ნორთი გოჭყვიდეს ანგლოსაქსეფქ დო შხვა ნორთი გეგნახორუეს უელსიშა დო შოტლანდიაშა,თაშნეშიშე ბრეტანშა (კონტინენტის).
ედვინ ჰერბერტ ლენდი
ედვინ ჰერბერტ ლენდი (ინგლ. Edwin Herbert Land; დ. 7 მესი, 1909, ბრიჯპორტი, კონექტიკუტი, ააშ — ღ. 1 მელახი, 1991, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი მენცარი დო გჷმმაგონებელი, Polaroid Corporation-იშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. ლენდიშ ინოვაციეფქ მიშეღჷ დიდი თია ფოტოგრაფიაშ გოვითარაფაშა. გურაფულენდჷ ნორვიჩიშ აკადემიას, უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ლენდი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1963 წანას გინოჩეს დუდიშალაშ ოპრეზიდენტე მენდალი დო 1988 წანას ტექნოლოგიაშ ერუანული მენდალი. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ დო ფოტოგრაფიაშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. ედვინ ჰ. ლენდი რდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ, იელიშ უნივერსიტეტიშ, კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ, მასაჩუსეტსიშ უნივერსიტეტიშ დო შხვა ომენცარე ინსტიტუტეფიშ საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1909 კატეგორია:ნაღურა 1991
ეგვიპტეშ პრეზიდენტი
220px|thumb|right|ეგვიპტეშ გერბი ეგვიპტეშ პრეზიდენტი – ეგვიპტეშ სახენწჷფოშ დო ემასრულებერი ხეშუულობაშ მადუდე, აკოანჯარაფილი ძალეფიშ თარსარდალი. მახორობა ეშმაგორჷნს 6 წანაშ ვადათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტე კატეგორია:ეგვიპტეშ პოლიტიკა კატეგორია:ეგვიპტეშ პრეზიდენტეფი
ჯვ. წ. 1090
ნაღურა
კატეგორია:
დაჭყაფური (ფილმი)
დაჭყაფური (Inception) — 2010 წანაშ ომენცარე ფანტასტიკური ფილმი, ნამუშ რეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარიშ ავტორი რე კრისტოფერ ნოლანი. ფილმი მომთხობუანა მახინჯიშ, დომ კობიშ გეშა, ნამუთ სიზმარეფიშ მოხვარათ იღენს შხვა ადამიარეფიშე ინფორმაციას, ნამუთ მუჭოთ წესინ მეუჭირნაფუ რე. ფილმის თარი როლეფს არსულენა ლეონარდო დიკაპრიო, კენ ვატანაბე, ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი, მარიონ კოტიარი, ელენ პეიჯი, ტომ ჰარდი, კილიან მერფი, მაიკლ კეინი.
ოსკარიშ 83-ა დოჯილდაფას ფილმიქ დეინალჷ 8 ნომინაცია, თინეფ შქას საუჯგუშო სურათიშ კატეგორიას, მორო მუკორჩქინელო კრისტოფერ ნოლანქ ვამოხვადჷ ნომინანტ რეჟისორეფიშ ერკებულს.
როლეფს
= ჯილდოეფი = ოსკარი
BAFTA
სქოლიო
კატეგორია:2010 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:კრისტოფერ ნოლანიშ ფილმეფი
ჯვ. წ. 486
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 486 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1091
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1091 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლევან კობიაშვილი
ლევან კობიაშვილი (დ. 10 კვირკვე, 1977, ქართი) — ქორთუ მობურთე დო პოლიტიკოსი. საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977
ზუგდიდიშ მაზრა
ზუგდიდიშ მაზრა (ქორთულო: ზუგდიდის მაზრა) — რუსეთიშ იმპერიაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართონა. დირცხუ 1867 წანას, რუსეთიშ იმპერატორშენ სამარგალოშ (ოდიშიშ) ოთარეშ ოფიციალურო მოლასუაშ უკული. თე ბორჯიშე 1917 წანაშახ მიშმეშჷ რუსეთიშ იმპერიაშ ქუთეშიშ გუბერნიაშა. მაზრაშ ცენტრი — ზუგიდი. ირთუდჷ ზუგიდიშ, რედუტ-კალეშ (ყულე) დო წალენჯიხაშ ტერიტორიულ ართურეფო. ფართობი - 2975,9 კმ. კვ., 11 500 მახორუ (1894 წ.), ერუანობა - ქორთუეფი. ამდღანერ ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული გორთუალათ ეკორცხილი რდჷ ზუგდიდიშ, ხობიშ, წალენჯიხაშ დო ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტეფიშ ტერიტორიეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქუთეშიშ გუბერნია
ეკონომიკური სისტემა
ეკონომიკური სისტემა — ჯარალუაშ სოციალური სტრუქტურაშ აკმადგინალი ნორთი (კანონდვალუაშ სისტემაწკჷმა, პოლიტიკურ სისტემაწკჷმა, კულტურულ დო შხვა სისტემეფწკჷმა ართო). გჷთმოთანჯჷნს თე დო თი ჯარალუას მეკონიშ დო ნინალაშ წარმაფას, გორთუალაშ დო ხვარებაშ სქემას. ცენტრალურ ოკითხირეს წჷმარინუანს ადამიერეფიშ დო ორგანიზაციეფიშ მეჯინას რესურსეფშა (სამანგ:ოდორხველეშ ნება). შხირას მერსხილი რე ჯარალუას გოპატჷნაფილი იდეოლოგიაწკჷმა.
ეკონომიკური სისტემაშ თარი ტიპეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ედვარდ ცვიკი
ედვარდ ცვიკი (Edward Zwick; დ. 8 გჷმათუთა, 1952, ჩიკაგო, ილინოისიშ შტატი) — ამერიკალი კინორეჟისორი დო პროდიუსერი.
დებადჷ ილინოისიშ შტატიშ ნოღა ჩიკაგოს, ურიულ ფანიას. მასქერეფი — ალენ დო რუთ ცვიკეფი. გინოღალირი აფუ ფილმეფი „დიდება“ (1989), „დამორჩილიშ ლეგენდეფი“ (1994), „ქართა“ (1998), „ეკონია სამურაი“ (2003), „ზისხირამი ალმასი“ (2006), „გიშაჭანაფა“ (2008) დო შხვა. მარშალ ჰერსკოვიცკიწჷმა ართო ხემანჯღვერანს კინოკომპანიას „The Bedford Falls Company“.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952
UTC-02:00
thumb|500px|UTC−02:00: ლენი (ქირსეთუთა), ნარინჯიშფერი (მანგი), ჸვინთელი (ედომუშამი წანა), ღილე ლენი - ზუღაშ ტერიტორიეფი
UTC−02:00 — ბორჯიშ ორტყაფუ, ნამუთ გეჸვენჯი რეგიონეფს იფაჩუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
UTC-02:00
ასურალეფი
მინი|512 x 341პქ|ასურეთიშ შილა (1968 წანაშე) ასურალეფი, აისორეფი, ასირიალეფი, ასურეფი (ܐܬܘܪ̈ܝܐ) (მუში ჯოხოდვალა ათურაი, სურაი, ქალდაი) — სემიტური ნოგორიშ კათა, არამაალეფიშ გამნარყეფი რენა. თაშნეშე რჩქინელიე, მუჭოთ სირიალეფი, აისორეფი (თე ჯოხოდვალა გოფაჩილი რდჷ მაფაშ რუსეთის დო ოითოლუაფარო იკოროცხუდჷ). XVIII ოშწანურაშ ქორთულ წყუეფს მომოწულიე ჯოხოდვალა „ასურნი“. თარო ოხორანა ირანს, ერაყის, სირიას, თურქეთის, თაშნეშე ააშ-ის, დო სომხეთის, საქორთუოს (ქართი, მცხეთაშ დო გარდაბანიშ მუნიციპალიტეტეფი) დო ჸოფილ სსრრ-იშ ევროპაშ ნორთიშ დიდ ნოღეფს. ნინა — ასურული. ასურალეფიშ კჷნოხონეფს — არამაალეფს ფართო ტერიტორია უკებუდეს არხო ბჟაეიოლს. არაბეფიშ დო მონღოლეფიშ დაპყრობაშ უკული ასურეთიშ უმენტაშობაქ ასიმილაცია გჷნიცადჷ. რელიგია — ქირსიანობა (უმენტაშო იაკობიტეფი, ნესტორიანალეფი, თაშნეშე ნესტორიანული წესიშ კათოლიკეფი ხოლო (ქალდევალეფი).
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:ასურალეფი
რუბიკიშ კუბი
thumb|რუბიკიშ კუბიშ ართ-ართი ლირეშ რთაფა რუბიკიშ კუბი (დუდმაართშე ჩინებული რდჷ, მუჭოთ „მაგიური კუბი“ უნგრ. Bűvös kocka) — მექანიკური დუდიშ ოტახალი, გჷმიგონუ უნგრალ სკულპტორქ დო არქიტექტურაშ პედაგოგიქ ერნო რუბიკიქ 1974 წანას, ნამუთ დაპატენტჷ ართი წანაშ უკული.
დუდიშ ოტახალი პლასტმასიშ კუბი რე, ნამუთ გალეშე უძირაფე ლირეეფს მაყარე 26 მორჩილი კუბიშე აკმოდირთჷ. კუბიშ ირი კუნთხუს ჩხორო კვადრატიშე ირი ღაფილი რე ამშვი ფერიშე ართ ნამდგაინ ფერო დო დვალირი რე ჭკობათ ართი მაჟირაშ სააწმარენჯოთ: ჩრ-ჸვინთელი, ლენი-წვანე, ჭითა-ნარინჯიშფერი. კუბიშ კუნთხუეფიშ რთაფათ შილებე ფერამი კვადრატეფიშ შხვადოშხვანერო გჷნობუჯგუა. მოლაჸაფეშ ეშაჩინებუ რე: ირი ფარდიქ თეშ ოკო ქჷდინწყუას, ნამჷ-და ართნერი ფერიშ კვადრატეფშე აკმოდირთუდასჷნ.
აიაბაკა (პროვინცია)
thumb|right|150px|აიაბაკაშ პროვინცია აიაბაკა – პიურაშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. აიაბაკას ოორუეშე ომძღჷ ეკვადორი. აიაბაკაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა აიაბაკა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 38,245 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 26.5 ადამიერი. აიაბაკაშ ფართობი რე 5,230.68 კმ². პროვინცია ირთუ 10 რაიონო. აიაბაკაშ პროვინციას სტატუსიქ მიენიჭჷ 1865 წანაშ 14 ღურთუთას.
ზუგდიდი
ტაროზი
ზუგდიდიშ ჰავა ზუღაშ ლამე სუბტროპიკული რე, ტიბუ ზოთონჯით დო ჩხე ზარხულით. უჩქუ მუსონური ბორიეფი. ჰაერიშ ოშქაშეწანური ტემპერატურა რე +13.8 გრადუსი, ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა +4.9 გრადუსი, მარაშინათუთაშ +22,7 გრადუსი. წარმოწანას ოშქაშეთ მოურს 1620 მმ ნოლექი, თაჸურეშე მაქსიმუმ - ეკენიას (165), მინიმუმი ღურთუთას (107). ოშქაშე-წანური სიშვა რე 72 ‰. ბჟალონი დღალეფი წარმოწანას ეკიკოროცხუ 210-შახ.
აიაბაკა (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ზუგდიდი
ისტორია
ჯოხო მუში ზუგდიდი ჯვეში კოლხური (ლაზ-მარგალური) რე (ზუგი/სუკი - ფერდი, გვალაშმაგური) დო მოურს ნოღაშ ბჟაეიოლ განშე დორზვენილი ჭიჭე გვალაშენ. მაართათ მოშინელი რე XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს. თებორჯიშენო 1867 წანაშახ ზუგდიდი სამარგალოშ (ოდიშიშ) ოთარეშ ნანანოღა დო თელი საქორთუოშ ართ-ართი დიდი პოლიტიკური, ადმინისტრაციული დო კულტურული ცენტრი რდჷ. ნოღაქ გჷშაკერძაფილო ქოფალჷ სამარგალოშ თარი ლევან II დადიაშ თარალაშ ბორჯის. 1867 წანას სამარგალოშ (ოდიშიშ) სათარო რუსეთიშ იმპერატორქ მოლასჷ. თეშ უკული 1930 წანაშახ დიო ზუგდიდიშ მაზრაშ, უკული ზუგდიდიშ რაიონიშ (ამდღა ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი) ცენტრი რე.
1993 წანას ზუგდიდის რდჷ საქორთუოშ მაართა პრეზიდენტიშ, ზვიად გამსახურდიაშ ადმინისტრაცია.
მახორობა
ზუგდიდი საქორთუოშ 2002 წანაშ მახორობაშ ეჭარუათ ქიანას მა-5 ნოღა რე 69 000 შური მახორუთ. 2007 წანაში გჷმოკოროცხუათ ნოღას სქიდუდჷ 75 550 შური კოჩი. მახორობაშ თე მუდანობაშა მიშეკოროცხუნა 1992-1993 წანეფიშ რუსეთი-საქორთუოშ აფხაზეთიშ ლჷმაშ გამათ მუნეფიშ ჯინჯი-დიხაშენ გინორაჸილი თხოზინელეფით. თიქ ხოლო ოკო ქითქუას, ნამუდა თიბორჯიშენო ნოღა დიდოთ ბრელი მახორუქ ქიდიტუ ხანდაშ ოგორუშ ღანკით დო მუნეფიშ უმოსობა ამდღა სქიდუ რუსეთი, უკრაინას, თურქეთის დო ევროპაშ ქიანეფს.
ზუგდიდიშ მახორობა შხვადოშხვა წანეფს:
არქიტექტურა
ნოღაშ არქიტექტურული ოძირაფუეფშენ გიშაგორილი რე სამარგალოშ თარეფიშ - დადიეფიშ დოხორეეფი - დიაფალიშ დოხორე დო თარიშ (ნიკოშ) დოხორე. ჟირხოლო დოკიდილი რე XIX ოშწანურაშ 90-იან წანეფშახ. მაართა ნეოგოთიკური სტილშა რე ეგაფილი, ოდო მაჟირა რუსული კლასიციზმიშ სტილშა. დოხორეეფწკჷმა გედგჷ ვლაქერნაშ ნანაღორონთიშ ოხვამე (1825-1830 წ.წ.; ქორთული არქიტექტურა). დიდო სქვამი რე დიაფალ ეკატერინე ჭავჭავაძეშ დუდალათ დორსხუაფილი ბოტანიკური ბაღი, სოდეთ ფალუნა ქიანაშ ირი კონტინენტიშე გჷშაჭარილი დო დოჭყანაფილი ჯალეფი. ბაღიშ დინოხოლე აკან-აკანოთ გესქილადირი რე თარეფიშ ჯვეში, გეხილი დოხორეეფი. სუკის, ნამუთ ნოღას ბჟაეიოლ-განშე მიკუძუნ, დოკიდილი რე XIV ოშწანურაშ ოხვამე (ქორთული არქიტექტურა), ნამუსით ანწი მანცხვარ-კარიშ ოხვამე ჯოხონ. მუჭოთ მენცარეფს მიორჩქუნან, თე ოხვამეშ ჯვეში კორუეფი X ოშწანურაშ ოკო რდას. ნოღაშ შქაგურს რე XIX ო.-ს რაფიელ ერისთავიშ დორსხუაფილი ცენტრალური ჯალონა.
კულტურა დო რელიგია
სამარგალოშ თარეფიშ დოხორეეფს 1921 წანაშენ გონწყჷმილი რე სახენწჷფო ეთნოგრაფიული მუზეუმი, ნამუსჷთ 50 000-შახ ექსპონატი უღჷ. თარი ექსპონატი დო მთელი ქირსიანობაშ ართ-ართ უდიდაში სიწიმინდე რე ნანაღორონთიშ გალენკაბა, ოდო ხოლო საფრანგეთიშ იმპერატორ ნაპოლეონიშ ლინჯიშ ამნახანტი.
ნოღას რე შალვა დადიაშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო დრამატული თეატრი, სოდეთ მაართა სპექტაკლი - მოლიერიშ „ძალოთ ექიმი“ 1869 წანაშ 11 პირელს დოდგუ ანტონ ფურცელაძექ.
ნოღაშ დღახუ რე 15 კვირკვე - ვლაქერნობა, მუ ბორჯისჷთ მუზეუმშე დიდი ხვამა-ხიოლით გიმაზოჯუანა ნანაღორონთიშ გალენკაბას დო დასვანჯუანა კარიშ ოხვამესინ.
ზუგდიდი რე ზუგდიდიშ დო ცეშიშ ეპარქიაშ ცენტრი.
მარკ შეპარდი
მარკ ანდრეს შეპარდი (Mark Andreas Sheppard; დ. 30 მესი, 1964, ლონდონი) — ინგლისარი, ნატურალიზაფილი ამერიკალი არტისტი დო მუსიკოსი. ლაჸაფენს შხვადოშხვა სერიალს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:ინგლისარი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1964
კაბალი (წყარმალუ)
კაბალი — წყარმალუ ალაზანიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ კახეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 2720 მეტრაშ სიმაღალას; სიგირძა რე 45 კმ, ღანჩოშ ფართობი 391 კმ². ეთმიჯუმუაფჷ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიჭიჭარე - ზოთონჯის დო ზარხულს, წყარიშ მოლაფა — დამორჩილს. კაბალაშ წყარით იწყარუ 2854 ჰა ფართობი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
15 მარაშინათუთა
15 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 227-ა დღა (ნარკი წანეფს — 228-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პუერტო-პერესიშ მუნიციპალიტეტი
პუერტო-პერესიშ მუნიციპალიტეტი (Puerto Pérez) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლოს-ანდესიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 9 912 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 109 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჯვ. წ. 1092
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1092 წანა.
აზიაშ შილეფი
მარჯვნივ|250პქ თენა აზიაშ ოერეფოშქაშე დო ერუანული შილეფიშ გალერეა რე.
თაშნეშე ქოძირით
აზია კატეგორია:სახელმწიფო სიმბოლოები კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
ელიოტ კრესონიშ მენდალი
ელიოტ კრესონიშ მენდალი (ინგლ. Elliott Cresson Medal; თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ Elliott Cresson Gold Medal, ელიოტ კრესონიშ ორქოშ მენდალი) რდჷ ფრანკლინიშ ინსტიტუტიშ უმაღალაში ჯილდო 1875-1997 წანეფს. ჯილდო გინმაჩამუდჷ ხელუანობეფიშ, მენცარობეფიშ დარგეფს მოხანდე ადამიერეფს, თაშნეშე კორპორაციეფს, ახალი გჷმოგონებაშ, შხვადოშხვა მეთოდიშ, ვარდა პროცესიშ ინოვაციური გაუჯგუშებაშ დო გოვითარაფაშ გეშა. ჯილდოქ დირსხუ 1848 წანას ამერიკალი ფილანთროპიშ ელიოტ კრესონიშ ფინანსური ხეშენწყუალათ. მაართა ლაურეატი რდჷ ამერიკალი სტომატოლოგი უილიამ გიბსონ არლინგტონ ბონუილი, ნამუსჷთ მენდალქ მიაჩჷ 1875 წანას, ელიოტ კრესონიშ ღურაშ 21 წანაშ უკული. ფრანკლინიშ ინსტიტუტი მენდალს გინოჩანდჷ 1998 წანაშა, უკულ რეორგანიზაციათ, შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ გოართოიანაფათ, გიჭყჷ ბენჯამინ ფრანკლინიშ მენდალიშ ჯილდოქ. 1875-1997 წანეფიშ პერიოდის გინოჩამილი რე ელიოტ კრესონიშ 268 მენდალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ჯილდოეფი კატეგორია:ფრანკლინიშ ინსტიტუტიშ ჯილდოეფი
ტიტიკაკა
ტიტიკაკა (ესპ. Lago Titicaca; კეჩუა Titiqaqa Qucha) რე ტობა ობჟათე ამერიკას, ანდეფიშ გვალეფიშ სისტემას, ბოლივიაშ დო პერუშ სახენწჷფო ხურგის. ტიტიკაკაშ ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 3812 მეტრაშ სიმაღალას. წყარიშ მოცულობათ დო ფართობით ტიტიკაკა ობჟათე ამერიკაშ უდიდაშ ტობა რე. ტობა ვეჸინუ დო წარმოწანაშ არძო სეზონს სანავიგაციო რე. ტიტიკაკაშა მიშმურს 27 წყარმალუ დო გიშმურს დოხოლაფირო 20 წყარმალუ. არძაშე უდიდაში წყარმალუ ნამუთ ტიტიკაკაშე გიშმურს რე დესაგუადერო. ტიტიკაკაშ ტობას იდვალუაფჷ 42 კოკი. მინი კოკი ხელუანური რე. მაგალთო ათეცალ კოკი რე ურუშ ტომეფიშ ხელუანურო ნაკეთებჷ კოკი, ნამუსჷთ უროსის უძახუნა. ხელუანურ კოკეფს ადამიერეფი ასე ხოლო ცხოვრენა. ჸათეცალ კოკეფს ვა რე ვართ მანქანეფი, ვართ ჰოტელეფი, ელექტროენერგია უღუნა ხვალე გენერატორეფით დო დიხას ასე ხოლო ხეთ ამუშენა. 2000-იან წანეფშე ტიტიკაშ წყარიშ დონე ირკენს. 2009 წანაშ მუნაჩემეფით წყარიშ დონე 81 სმ-ითი რე დარკებული. ტიტიკაკაშ ტობაშ ფართობი 8,372 კვ.კმ. მაქსიმალური სიგინძა რე 190 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 80 კმ. რე.
UTC+11:30
450px|right|thumb| UTC+11:30 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: ყვინთელო — ზონა UTC+11:30 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას [[ნორფოლკიშ კოკის, ავსტრალიაშ ბჟაეიოლშე ]]
UTC+11:30 — ოსაათე ორტყაფუ გეჸვენჯი ტერიტორიაშო:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ჯვ. წ. 487
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 487 წანა.
არეთა ფრანკლინი
thumb|250px არეთა ლუის ლათუნდრა ფრანკლინი (ინგლ. Aretha Franklin; დ. 25 მელახი, 1942, მემფისი, ტენესი ღ. 16 მარაშინათუთა, 2018, დეტროიტი, მიჩიგანი ააშ) — ამერიკალი მობირე, მუსიკოსი, ბირეფიშ ავტორი, პიანისტი.
ჯვ. წ. 487
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1093
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1093 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ფორცხოლი
ფორცხოლი (Lynx lynx) — ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი კატუშობურეფიშ გვარშე. თიში რსხულიშ სიგჷნძა რე 82-109 სმ, მასა 8-19 კგ (იშვიათო 32 კგ-შახ) ოჭირინუანს. უღჷ ნძალიერი, ალაზჷმაფათ გჷნძე კუჩხეფი, ძალამი ფართო თვათვეფი, კუნტა კუდელი ჸუჯეფიშ ბოლოეფს - გჷნძე ფუნჯეფი, ფართო ქილვაშეფი. შხვადოშხვა ფერიშიე: ართფერი (ჭაშფერი, ჭითალე), ვარა ხალამი. ხე ევროპას, ოორუე, შქა დო ნორთობურო წჷმოხ აზიას, ოორუე ამერიკას.
არეთა ფრანკლინი
2018 წანაშ 16 მარაშინათუთას, არეთა ფრანკლინქ ნოღა დეტორიტის 76 წანაშ ხანს დოღურჷ. ღურაშ ბაძაძი კუჭიშგიმენი ჯარკვალიშ კიბო რდჷ, ნამუსჷთ მობირე 2010 წანაშე ობურჯუდჷ.
ფორცხოლი
ხე მუჭოთ გვალაშ, თეში რზენიშ ტებეფს, მინშა მიშმეჭკირუ ტყა დო ვეშა. ჭკომუნს ძუძუშმაწუალეფს, მაფურინჯეეფს. მინშა გიანთხუ ირემს, სქვერს, თაშნეშე ჩხოუს, შხურს, მინშა ეშმახოხჷნს ჯალეფშა. აქტიურენს სერით. ხანს 2-3 ბოქურს. ფორცხოლიშ გიმენგვარობეფშე საქორთუოს ხე კავკაციური ფორცხოლი (Lynx lynx orientalis) დო რჩქვანელობური ფორცხოლი (Lynx  lynx lynx).
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
ნაუელ-უაპიშ ერუანული პარკი
პარკი ჩინებული რე ტყარი ორთაშ ანდანერალათ. თაქ წჷმორინაფილი რე ფლორაშ დო ფაუნაშ ანდა გვარობა.
ოორუეშე უხურგანს ლანინიშ ერუანული პარკი.
ქოძირით თაშნეშე
მინი|center|500პქ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
16 მარაშინათუთა
16 მარაშინათუთა (არგუსო) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 228-ო დღა (ნარკი წანეფს — 229-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ბაქო
ბაქო (აზერბ. Bakı, ბაქი - ბორიამი აბანი) — აზერბაიჯანიშ ნანანოღა. იდვალუაფუ კასპიაშ ზუღაშ აფშერონიშ ჩქონიშ ობჟათე წყარპიჯის. თეხანური ბაქო სუმ ნორთიშე აკმოდირთუ: ჯვეში ნოღა (İçəri Şəhər), კოლონიური ნორთი დო სხუნუური პერიოდის აკოგაფილი ნოღა. მახორობა 2014 წანაშ მუნაჩემეფით რდჷ 2 181 800 ადამიერი, აგლომერაციას 3 მილიონშახ ადამიერი ოხორანს ლტოლვილეფიშ დო ინძულებულო გჷნოყარებული პიჯეფიშამო. აზერბაიჯანიშ ფინანსური, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 2 მილიონი მახორუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ბიძინა ივანიშვილი
ბიძინა ივანიშვილი (დ. 18 ფურთუთა, 1956, ჭორვილა, საჩხერეშ რაიონი, საქორთუოშ სსრ) — ქორთუ პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი დო მეცენატი. საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი 2012 წანაშე 2013 წანაშ 20 გერგობათუთაშახ. 2000 წანაშე სან-მარინოშ ოპატიე კონსული საქორთუოს, ეკონომიკაშ მენცარობეფიშ დოქტორი.
ორდოშიანი წანეფი
მოგვიანაფილო ივანიშვილქ მჷწიჭყჷ მუში ბიზნესი: დიო აწარმენდჷ არმირაფილ სვირეფს, უკული კომპიუტერეფით ვაჭარენდჷ. თიშ მაართა დჷმაკვათალი რდჷ საქორთუოშ მენცარობაშ აკადემია. თე დოკვათუაშ უკული ივანიშვილს ქაშუ სოლიდურ თანხაქ, მუდგათ პროკურატურაქ დეინტერესჷ დო ანგარიშეფი ბანკის დუყადაღჷ.
1988 წანას ივანიშვილქ ქჷდიტუ საქორთუო დო გაგინძორჷ საქვარუა მოსკოვს, სოდგა ახალ პარტნიორეფწკჷმა ართო გაგინძორჷ კომპიუტერეფით ვაჭრუა. მუსხირენი ხანიშ უკული კომპიუტერეფწკჷმა ართო დიჭყეს ანგიშ გინმაღალარი აპარატეფით დო ტელეფონეფით ვაჭრუა. თეშ უკული პარტნიორეფქ ქიჸიდეს ელექტრონიკაშ მაწარმებელი ქარხანა ჰონგ-კონგის. 1990 წანაშო ივანიშვილი რდჷ ელექტრო-ტექნიკაშ გჷმოჩამაშ ართი-ართი ლიდერი რუსეთის. შაყარელი კაპიტალით ივანიშვილქ დო თიშ პარტნიორეფქ გონწყეს ბანკი „როსკრედიტი“.
აქტივეფი, ოჩეჟქიმინჯალე და შხვა საქვარუა
ივანიშვილიშ ედომუშამი ვარა ნორთულ დორხველობას რე: უქანცაფუ ღმალაშ ჰოლდინგური კომპანია "მეტალოინვესტი", ოაფთიაქე რშვილი "ექიმი სტოლეტოვი", "რუსული კრედიტი", "იმპექსიბანკი", "ინტერფინდ ტრეიდი", "სტოილენსკიშ ნივა", "ტიაჟმეხპრესი", "რტი-კაუჩუკი", რადიოტექნიკური ნაწარმიშ ურალიშ ქარხანა, "ერკაფარმა", სადაზღვიო კომპანია "რკ-გარანტი", სასუმაროეფი "მინსკი" დო "ცენტრალური" ოტრანსპორტე კომპანია "ნაგურაშურიშ გინოღალაშ ცენტრი"; საქორთუოს: ოჭკომალი პროდუქტეფიშ კომპანია "თოლია", ბანკი "ქართუ".
ივანიშვილიშ ჯოხოს ორსხუ ოთხილამურე კომპლექსიშ "ბაკურიანი-2"-იშ კიდუა, მარჯანიშვილიშ დო რუსთაველიშ თეატრეფიშ რეკონსტრუქცია, ტელეკომპანია „მა-9 არხი“ დო ა.უ.
პოლიტიკური მოღალობა
2011 წანაშ 5 გჷმათუთას ბიძინა ივანიშვილქ აკეთჷ განცხადება, სოდეთ ეშანილი რდჷ, ნამუდა თინა დორხველი პოლიტიკური პარტიაშ დორსხუაფას დო 2012 წანაშ ოპარლამენტე გჷშაგორუეფს კათინს ლამენდჷ. 2 დღაშ უკული, 7 გჷმათუთას, ივანიშვილქ ფირჩა განცხადება აკეთჷ, სოდეთ მუში მუმალ პოლიტიკურ გეგმეფშენ იჩიებუდჷ. 11 გჷმათუთას ომენოღალური რეესტრიშ სააგენტოქ გაცხადჷ, ნამუდა ივანიშვილქ საქორთუოშ მენოღალობა მიოდინუნ. 17 გერგობათუთას თიქ საქორთუოშ პრეზიდენტის თხუ მენოღალობაშ მეჩამა
2012 წანაშ 21 ფურთუთას ბიძინა ივანიშვილქ კოალიცია ქჷდარსხუ მუში ჯინჯიერ პოლიტიკურ პარტნიორეფწკჷმა: საქორთუოშ რესპუბლიკური პარტია, ჩქინი საქორთუო - დუდიშული დემოკრატეფი, ერუანული ფორუმი. მოგვიანაფილო, კოალიციას ქახოლჷ „ხერეჭუა გინატენს საქორთუოს“. ივანიშვილიშ პარტია „ქორთული ოცნება — დემოკრატიული საქორთუოქ“ ოფიციალურო 2012 წანაშ 21 პირელს ქჷდირსხუ.
2012 წანაშ 1 გჷმათუთაშ ოპარლამენტე გჷშაგორუეფს ივანიშვილიშ კოალიციაქ გომორძგუა ქომიპალუ დო გეჭოფჷ 85 მანდატი 150-შე. გჷშაგორუეფიშ უკული ივანიშვილს ხეახალაშო ქიმიაჩჷ საქორთუოშ მენოღალობაქ. 2012 წანაშ 25 გჷმათუთას პარლამენტიქ დანტკიცჷ ახალი თარობა ბიძინა ივანიშვილიშ ხემანჯღვერალათ.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მეწარმეეფი კატეგორია:ქორთუ ჩეჟმოქიმინჯეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1956 კატეგორია:საჩხერეშ მუნიციპალიტეტის დუნაბადეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრეფი
მიზორამიშ ოლქეფიშ ერკებული
მიზორამიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 8 ოლქი რე.
ჯვ. წ. 1094
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1094 წანა.
გაბრიელა მისტრალი
ლუსილა გოდოი ალკაიაგა (ესპ. Lucila Godoy Alcayaga; შინელი რე ფსევდონიმით გაბრიელა მისტრალი ესპ. Gabriela Mistral; დ. 7 პირელი, 1889, ვიკუნია, ჩილე — ღ. 10 ღურთუთა, 1957, ჰემპსტედი, ნიუ-იორკიშ შტატი, ააშ) — ჩილარი პოეტი, დიპლომატი დო ჰუმანისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1945 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილარეფი კატეგორია:ჩილარი პოეტეფი კატეგორია:ჩილარი დიპლომატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1889 კატეგორია:ნაღურა 1957
ჯვ. წ. 488
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 488 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
თარგამული
თარგამული — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, თამაკონიშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 248 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კანარიშ კოკეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფეფი
სიდადე-ველია
სიდადე-ველია (პორტ. Cidade Velha; ჯვეში ნოღა) — ნოღა კოკი სანტიაგუს ნოღა პრაიაშ გოხოლუას. მახორობა. 2,1 ვითოში კოჩი (1990).
ნოღა რიბეირა-გრანდეშ ჯოხოდვალათ 1462 წანას დარსხუეფს კოკიშ პირვემაძირაფუ ანტონიო ნოლიქ. ნოღაშ ცენტრი 2009 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა, მუჭოთ „ევროპაშ პირველი ფორპოსტი ტროპიკულ აფრიკას.“