cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლუის ბარაგანიშ ჸუდე დო სტუდია
ლუის ბარაგანიშ ჸუდე დო სტუდია იდვალუაფუ მეხიკოშ გალენგანობა ტაკუბაიას. თაქ ოხორანდჷ ჩინებული არქიტექტორი ლუის ბარაგანი. ჸუდექ დოკიდილქ იჸუ 1947 წანას, ბარაგანიშ ნოღოზეფიშ მეჯინათ. თინა სუმ სართულამი რე. ფართი აკმადგინანს 1 162 კვადრატულ მეტრას, გაჩქჷ დორხველი ბაღი. ამდღარშო ჸუდე გინორთინელი რე მუზეუმო დო მენძელენს მაძირაფუეფს, ნამუეფიშ თექ მინულათ ძალამი გართულებური რე დო ხვალე ორგანიზებულ ტურისტულ ბუნეფს შეულებუნა მინულა.
უნიკალური არქიტექტურაშ გეშა, 2004 წანას, იუნესკოქ თე ჸუდე მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
დულსე (გვატემალა)
დულსე (ესპ. Río Dulce) რე წყარმალუ გვატემალას, ისაბალიშ დეპარტამენტის. ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. სიგინძა რე 43 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გვატემალაშ წყარმალუეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ალჟირს
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ალჟირს 7 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 0,5% ალჟირიშ ობიექტეფი რე. თენეფშე 6 კულტურული ობიექტი რე, 1 - ტასილინ-აჯერი, მუდგაზმარენი კრიტერიუმით რე აკოფასებული, მაართა i კრიტერიუმით — ადამიერიშ მოქიმინჯალაშ გენიაშ შედევრი. მაჟირა vii კრიტერიუმით — ობიექტი წჷმარინუანს ორთაშ საოცრებას, ვარა ტერიტორიას, ნამუთ გჷშაკერძაფილი სისქვამეთ დო ესთეტიკური შანულობეფით გჷშეგორუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა კატეგორია:ალჟირი
პარაგვაი
პარაგვაი — ქიანა ობჟათე ამერიკას.
გეოგრაფია
იდვალუაფუ ობჟათე ამერიკაშ ცენტრალურ ნორთის, ვა აპალუ ზუღაშა გჷშაულარი. პარაგვაიშ ოორუე–ბჟაეიოლშე დო ბჟაეიოლშე ომძღჷ ბრაზილია, ბჟადალ–ბჟაეიოლშე, ობჟათეშე დო ობჟათე–ბჟადალშე არგენტინა,ოორუე–ობჟათეშე ბოლივია.
ქიანაშ ედომუშამი ფართობი რე 406,8 ვითოში კმ².
წყარმალუ პარაგვაი ქიანას რთჷნს ჟირი ვაართმანგ ნორთო. ბჟადალუშე იდვალუაფუ უდაბნოშ ლანდშაფტეფამი ჩაკოშ ოლქი, ნამუსჷთ უკებუ ქიანაშ ფართობიშ მეხოლაფირო 60 %. ბჟაეიოლ ნორთის, სოდგათ აკოკათინელი რე მახორობაშ ჯინჯიერი ნორთი, იდვალუაფუ ნოყიერი რზენი დო სუბტროპიკული ტყა.
ისტორია
1811 წანას ზოხორინალა ქიმიღჷ ესპანეთშე. 1865-70 არგენტინაწკჷმა, ბრაზილიაწკჷმა დო ურუგვაიწკჷმა ლჷმაშით ტერიტორიაშ დიდი ნორთიქ მედინჷ. ტერიტორიაშ ნორთი დირთინუ ბოლივიაწკჷმა ლჷმას (1932-35). 1940 წანაშე პოლიტიკური ვასტაბილურალაშ გეშა ფშხირას ითირანდჷ პრეზიდენტეფს. მაართა მიარეპარტიულ ეშაგორუეფქ 1993 წანას მინწყუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:პარაგვაი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი
მარიამ ქვრივიშვილი
მარიამ ქვრივიშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 553
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 553 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
აბანგარესი (წყარმალუ)
აბანგარესი (ესპ. Rio Abangares) რე წყარმალუ კოსტა-რიკას.
კატეგორია:კოსტა-რიკაშ წყარმალუეფი
ნონა მამულაშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
რაგბიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატი
რაგბიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატი — მოსოფელიშ თარი სარაგბე ნირზი. ორგანიზატორიე რაგბიშ საირქიანო სხუნუ (IRB).
რაგბიშ საირქიანო სხუნუქ 1985 წანაშ მელახის, პარიზიშ  ხუნას, ეჭოფჷ დუნადგინა 1987 წანას გომანჯელედჷკო მოსოფელიშ თასი რაგბის, თექინეშეს გჷმიცხადინ მენძელეფქ. თეშნერეფო ირბ-ქ ახალი ზელანდია დო ავსტრალია გჷშაგორჷ. ნირზი იმანჯებუ ირი ოთხ წარმოწანაშე ართშა.
ჩემპიონატიშ თასის „უილიამ უებ ელისიშ თასიქ“ ქჷგიადვჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
მოსოფელიშ ჩემპიონატი მოსოფელიშ ჩემპიონატი
მემედ აბაშიძე
დოჭყაფური განათება მიღჷ ქორთუეფს შქას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალი ჯარალუაშ ბათუმიშ სკოლას. მუმაშ დუდალათ ქიდიგურუ  არაბული, სპარსული დო  თურქული ნინეფი. ომოღალე ასპარეზიშა გუშართჷ XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს. სისტემატურო ბეშტანდჷ პუბლიცისტურ ჭარილეფს ქორთულ პრესას. აქტიურო მუშენდჷ მუსულმან ქორთუეფს შქას ერუანული იდენტობაშ მოძინაშო დო საქორთუოშ ართიანობაშო, მუშ გეშათ მუსხირენშა რდჷ ჭოფილი დო გინოხორაფილი. 1917 წანას დირთჷ  ბათუმშა. დუდენდჷ ქორთუ მუსლიმანეფიშ ოჩეჟმოქიმინჯე ჯარალუას. 1918 წანას პროტესტით აუხვადჷ  აჭარაშა მუშულირ თურქეფს, მუშ გეშათ ოჭოფეს დო ტრაპიზონიშ ჯიხას ქიმთახუნუეს. ჯიხაშე ირტჷ, ქუმორთჷ  ქართშა დო დუდშა ქინუდირთჷ „სამუსულმანო საქორთუოშ გჷმადუდიშულაფარ კომიტეტის“. 1919—1921 წანეფს რედაქტორენდჷ გაზეთ „ომუსულმანე საქორთუოს“ („სამუსლიმანო საქართველო“). მაკათური რდჷ აჭარას სხუნუეფიშ ხეშუულებაშ გენწყუალაშო ეტახილ ლჷმას. რდჷ ოოლქე რევკომიშ მაკათური, საქვარენდჷ შხვადოშხვა ოგამამინჯალე პოსტეფს. ქართულო გინოთანგჷ  ომარ ხაიამიშ, ნამიქ ქემალიშ ნაჭარეფი. რე მუსხირენი თხობელუაშ ავტორი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნაღურა 1937 კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:ქორთუ ოჯარალუ მოღალეეფი
იანტსასაშ კანტონი
იანტსასაშ კანტონი (Cantón Yantzaza) — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა იანტსასა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 14 552 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი
thumb|150px|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ შილა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი — ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა ეშმაგორჷნს 6 წანათ.
ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
11976 წანაშ 4 ქირსეთუთაშე ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა ჟან ბედელ ბოკასაქ გჷმაცხადჷ იმპერიათ დო 1979 წანაშ 21 ეკენიაშახ ცენტრალური აფრიკაშ იმპერიას მართუნდჷ ბოკასა I-იშ ჯოხოთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა კატეგორია:აფრიკის ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ცენტრი (საფრანგეთი)
thumb|მარჯვნივ|ცენტრი (საფრანგეთი) ცენტრი (ფრ. Centre) რე რეგიონი საფრანგეთიშ ცენტრალურ-ბჟადალ ნორთის. აკმოდირთუ 6 დეპარტამენტიშე: შერი, ერი დო ლუარი, ენდრი, ენდრი დო ლუარა, ლუარე, ლუარი დო შერი.
გრაფიკა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახუაფონი ხელუანობა
ცენტრი (საფრანგეთი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
უნსიაშ მუნიციპალიტეტი
უნსიაშ მუნიციპალიტეტი (Uncía) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ რაფაელ-ბუსტილიოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 18 522 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი - კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
გლობულა
გლობულეფი, ბოკიშ გლობულეფი (ინგლ. Bok globule) — ჭიჭე, იზოლირებული რუმე ნირსეულეფი, ნამუეფი იკათუანა კოსმოსურ ნტვერს დო აირეფს. გლობულეფიშ დინახალე შილებე წიმიქიმინას მურიცხეფქ. გლობულეფი უმოსო იდვალუაფუნა H II რეგიონს დო თინეფიშ მასა დოხოლაფირო 2-50 ბჟაშ მასა რე. გლობულეფი იკათუანა ნოშქერბადიშ ოქსიდის, ჰელიუმს დო დოხოლაფირო 1 % სილიკატურ ნტვერს. მაართა მენცარი ნამუქჷთ გლობულეფს მიოგორუ რდჷ ნიდერლანდარი-ამერიკალი ასტრონომი ბარტ ბოკი. ბარტ ბოკიქ ედიტ რეილიწკჷმა ართო 1947 წანას გჷმაბჟინუ სტატია, სოდეთ ეთმოჭარუნდჷ გლობულეფს დო თინეფიშ გრავიტაციული კოლაფსიშ პროცესეფს. მენცარეფიშ აზრით ჸათე პროცესეფს მაჸუნუდ მურიცხეფიშ დო მურიცხეფიშ ბუნაშ ფორმაცია. ჸათე პერიოდიშო ბოკიშ დო რეილიშ თეორიაშ დანტკიცება ძნელი რდჷ, მარა უკულიან პერიოდეფს, გიშაკერზაფილო 1990-იან წანეფს, დენტკიცჷნ ნამდა გლობულეფიშ დინახალე მიშჷ მურიცხეფიშ ფორმაციაშ პროცესი. უკულიან პერიოდეფიშ რკვიებეფით დენტკიცჷნ თიქ ხოლო ნამდა მინი გლობულეფი შილებე იკათუანდას ჰერბიგ-აროშ ობიექტეფს ხოლო დო ნამთინე გლობულეფიშე გიშმეშას მოლეკულური აირეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოკიშ გლობულეფი
კებრადა-დე-უმაუაკა
300პქ|მინი|მარჯვნივ|კებრადა-დე-უმაუაკა 300პქ|მინი|მარჯვნივ| კებრადა-დე-უმაუაკა (Quebrada de Humahuaca) — გოსოფური ლეხერი ოორუე-ბჟადალ არგენტინას, ხუხუიშ პროვინციას, ბუენოს-აირესიშე 1500 კმ-ს. უმაუაკიშ ლეხერი გინოზინდილი რე 155 კილომეტრის ოორუეშე ობჟათეშა დო იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 2000 მეტრას.
ჯოხოდვალა მეღებული რე ჭიჭე ნოღა უმაუაკაშე (Humahuaca). ლეხერს გოჸუნს წყარმალუ რიო-გრანდე, ნამუთ ზარხულს უმოსი წყარიშ მუდანობათ გჷშეგორუ, ვინდარო ზოთონჯის, მუთ მერსხუაფილი რე აბანობური კლიმატიშ მუშობურობეფწკჷმა.
ლეხერი იდვალუაფუ თე რეგიონიშ ეკონომიკური დო კულტურული კავშირეფიშ შარაორთუს. თე ლეხერი უჯვეშაში ბორჯიშე რე დოხორელი. შქა ოშწანურეფს ინკეფიშ იმპერიაშ ოქარავანე შარეფი თაქი გინიშჷ. ლეხერს მიშჷ არძაშე დიდი ბურჯაფეფი არგენტინაშ ზოხორინელობაშე.
2003 წანას მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინა კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
ტარიელ ნაკაიძე
ტარიელ ნაკაიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 1183
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1180-იანეფიშ რანწკო 7-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1183 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 554
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 554 წანა.
ორწვერი (გვალა)
ორწვერი გვალა მყინვარწვერის მასივიშ ობჟათე ნორთის, ჯიშთი გერგეტიშ დო წყარმალუ ქესიაშ ოდუდეეფიშ ჯიშთეფიშ წყარგჷმართალს. სიმაღალა რე 4222 მ. ახასიათენს კჷრდეამი "გუშაგეფი." ეგაფილი რე ჟიდონპლაცენური ლავეფით, ნამუთ აკმოქიმინუნდჷ მყინვარწვერიშ ჯვეში, თეჟამო აკოციმილი კალდერიშ ობჟათე კართეს. ორწვერშა მაართათ ეშართეს 1913 წანას (გალკინი დო კ. ფიცხელაური). მაართა სხუნუეფიშ ეშულაქ მინწყუუ 1930 წანას (დ. მიქელაძე ბუნათ).
ლიტერატურა
მარუაშვილი ლ., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხასჷლა 588, ქართი, 1984 წანა.
კატეგორია:საქორთუოშ გვალეფი
რევენტასონი
რევენტასონი (ესპ. Rio Reventazón) რე წყარმალუ კოსტა-რიკას.
კატეგორია:კოსტა-რიკაშ წყარმალუეფი
გერგეუჩა
გერგეუჩაშ 150-შახ გვარობა გოფაჩილი რე ევრაზიაშ ზჷმიერ დო სუბტროპიკულ რაიონეფს, მუსხირენი ოორუე დო ცენტრალურ ამერიკას დო აფრიკას. საქორთუოს აფხვადუნა 25 გვარობა. თინეფშე 2 გვარობა საქორთუოშ ენდემი რე, 4 — კავკაციაში. გერგეუჩა გვალაშ გიმენი ორტყაფუეფშე ალპურ ორტყაფუშახ, ქუაკირამ კირდეეფს, ტყალეფს დო ტყაპიჯეფს, ლამე აბანეფს, დოლოეფს, მასქურიაშ დო წყუშ წყარპიჯეფს, ნაზვიუეფს დო მორენეფს.
გერგეუჩაშ კანკალე გვარობა საპონინეფს დო ალკალოიდეფს იკათუანს. მიარე გვარობა ოთოფურიე რე.
უილიამ რამზაი
უილიამ რამზაი (ინგლ. Sir William Ramsay; დ. 2 გჷმათუთა, 1852, გლაზგო, შოტლანდია — ღ. 23 კვირკვე, 1916, ჰაი-უიკომი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის (1904). ჯონ უილიამ სტრეტიწკჷმა ართო ძირუ დო დიგურუ არგონი. უილიამ რამზაიქ ძირუ დო დიგურუ შხვა ატმოსფერული აირეფი ხოლო. აკეთჷ არგონიშ, ჰელიუმიშ, ნეონიშ, კრიპტონიშ დო ქსენონიშ იზოლაცია. უილიამ რამზაიშ მენცარულ ნახანდეფქ შელებუ ქიმიური ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემაშ უმოსო გოვითარაფა.
ბიოგრაფია
უილიამ რამზაიქ დებადჷ გლაზგოს, 1852 წანას. გურაფულენდჷ გლაზგოშ აკადემიას, უკულ გლაზგოშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ქიმიკოსი ტომას ანდერსონწკჷმა. მალას რამზაიქ გერმანიაშა მიდართჷ დო გურაფა გაგინძორჷ ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ქიმიას, ვილჰელმ რუდოლფ ფიტიგიშ ხემანჯღვერობათ. გერმანიაშ უკულ რამზაიქ შოტლანდიაშა დირთჷ დო მუშობა დიჭყჷ ანდერსონიშ კოლეჯის, ტომას ანდერსონიშ ასისტენტო. 1879 წანაშე რამზაი რდჷ ქიმიაშ პროფესორი ბრისტოლიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯის. 1887 წანაშე მუშენდჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯის. 1904 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია, 1907 წანას მატეუჩიშ მენდალი დო 1913 წანას ელიოტ კრესონიშ მენდალი.
პიჯური რინა
უილიამ რამზაიშ ალმასქუ რდჷ მარგარეტ ჯონსტონ მარშალი. ჸუნდეს ჟირი სკუა. რამზაიქ დოღურჷ 1916 წანაშ 23 კვირკვეს, 63 წანაშ ხანს.
ბრილიანტი
მინი|ბრილიანტეფი ბრილიანტი (brillant - „ორწკინაია“), ალმასი, ნამუსუთ დომუშებაშ, თ.წ. ბრილიანტური დოძგოპაფაშ მეშქაშალათ არზენა სპეციალურ ფორმას. ბრილიანტური დოწგოპუაფა მაქსიმალურო გჷმალინუანს ქუაშ ორთაშობურ რწკინას. დოძგოპაფილი ბრილიანტი ჟირი მერინაფილი პირამიდაშ ფორმაშიე, თინეფშე ართი (ჟინი) წჷმოკვათილიე. გვირგვინიშ დო პავილიონიშ ძგოპეფი გორანწკილიე მუხირენი რანწკო. გოაფაჩილიე ძგოპეფიშ სუმრანწკამი გორანწკაფა (თ. გ. სუმფა ბრილიანტური დოძგოპაფა). კლასიკური დოძგოპაფაშ ბორჯის ბრილიანტის 56 ხასლაშური ძგოპი უღუ. ძგოპეფი თიშნერო რე გორანწკილი, ნამდა ჩხორიეფიშ კჷლი, ნამუთ ქუაშ ჟიპიჯის გჷთმიანთხუ, რსული დინოხოლენი ეკიალუას წისაფულენს დო ალმასის მაღალი დისპერსიაშ გეშა სპექტრიშ ფერუანი ჩხორიეფო იფაჩუ. ათეშენ ეკიალერი სინთეს ბრილიანტი მიარეფერო რწკინუნს. ბრილიანტიშ მასას ზჷმუნა კარატეფით. დომუშებული ქუალეფს ირინუანა სამკაულო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალმასეფი კატეგორია:ძვირფასი თოლეფი
ალდაბრა
ალდაბრა — მოსოფელიშ მაჟირა არძაშე დიდი მარჯანიშ ატოლი, იდვალუფუ ინდოეთიშ ოკიანეს, ალდაბრაშ კოკეფიშ ბუნას, წჷმარინუანს სეიშელიშ კოკეფიშ დორხველობას. უდუხორუ დო ექსტრემალურო იზოლირაფილი ალდაბრა ადამიერეფშე ფაქტიურო ხეუმუთხჷმუ რე. მუს გაჩქჷ გოშხვავაფილი, კოკიშ ფაუნა, ნამუთ იკათუანს ალდაბრის გიგანტურ კჷეფს. 1982 წანაშე ატოლი მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ალდაბრა მაართათ 1511 წანას პორტუგალიარ მეზუღურეფქ მიძირეს. თინა ბრელით წოხოლე რდჷ ჩინებული არაბეფშო, ნამუეფშეთ მუქ მუში ჯოხო მიღჷ. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფს, ბუნა საფრანგეთიშ რეუნიონიშ კოლონიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ, სოურეშეთ გიგანტური კჷეფიშ ოჭოფალო ექსპედიციეფი ინწყუაფუდუ.
1810 წანას, მავრიკიქ, რეუნიონქ, სეიშელეფქ დო შხვა კოკეფქ დიდი ბრიტანეთიშ დორხველობაშა გინილჷ. უკულიანშო რეუნიონქ კინე საფრანგეთის დართჷ, ალდაბრა სეიშელიშ შხვა კოკეფწკჷმა ართო მავრიკიქ ქიმიღჷ. კოკიშ წოხოლენ მახორობას სეიშელარი ემიგრანტეფი წჷმარინუანდეს. XIX ოშწანურას თაქ მეზუღურეფი ჩენდუდეს დო კჷეფს გიანთხუდეს, ნამუსჷთ თინეფი ოჭკომალო გჷმირინუანდეს. 1842 წანას, ჟირი ხვამარდი უჭყაფულენდჷ, ნამჷდა თინეფქ 1200 კჷ ოჭოფეს. 1900 წანაშო თინეფქ დინაფაშ კარშა ქიმერთეს დო შხირას ეკიპაჟი ართი კჷშ ოგორალო სუმ დღას ოხვილჷდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:სეიშელიშ კოკეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სეიშელიშ კოკეფს
საშა როიზი
საშა როიზი (Sasha Roiz; დ. 21 გჷმათუთა, 1973, თელავივი) — ურია არტისტი. 2004 წანას ოკათუდჷ ფილმის გეღანი, 2014-ს პომპეი, 2011 წანას ეპიზოდური როლი უღუდჷ სერიალს ექიმი ჰაუსი, 2011-ასეშა ლაჸაფენს სერიალს გრიმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ურია არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1973
სალომე მუჯირი
სალომე მუჯირი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
რანჩი
რანჩი (राँची) — ნოღა ინდოეთის, შტატი ჯარხანდიშ ნანანოღა. ინდოეთიშ ბჟაეიოლიშ შანულამი პოლიტიკური, კომერციული, ინდუსტრიული დო ოგონათუე ცენტრის წჷმარინუანს.
გეოგრაფია
ნოღა ჩჰოტა-ნაგპურიშ პლატოს იდვალუაფუ. რანჩიშ გოხოლუაშ აკანი დიდარი რე გვალაშე გჷნმალი მორჩილი წყარმალუეფით, დო ნოღას ჯოხოქ გიადჷ წყარგელაფუეფიშ ნოღა. ნამუშეთ არძოშე რჩქინელი წყარგელაფუეფი რე — დაშამი, ჰუნდრუ, ჰირნიდო პანდჩგჰატი.
წყარმალუ სუბარნარეხა დო თიში ნოველეფი აკმოქიმინუნა აბანობურ ოწყარმალუე სისტემას.
ისრაელიშ პრეზიდენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ობჟათე აზია
მინი|250პქ|ობჟათე აზია ობჟათე აზია — ორთაშობური რეგიონი აზიას, იკენს ინდოსტანიშ ჩქონს დო ელმოლ კოკეფს, ინდო-განგიშ ვეს დო თიშ გვალამ ღოზის. ფართობი დოხოლაფირო 5,1 მლნ კვ.კმ. გოფაჩილიე ტროპიკული ტყალეფი, სავანეფი, ბჟადალი ნორთის — ტიოზეფი. მახორობა მეჸუნს ტროპიკულ დიხაშმოქიმინჯალას, თარო რზენეფს. ობჟათე აზიაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფი: ბანგლადეში, ბჰუტანი, ინდოეთი, მალდივიშ კოკეფი, ნეპალი, პაკისტანი, შრი-ლანკა. კანკალეშა ობჟათე აზიაშ აკოდგინალუაშა მიშმაჸუნა ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფი ხოლო.
სესილ ფრენკ პაუელი
სესილ ფრენკ პაუელი (ინგლ. Cecil Frank Powell; დ. 5 ქირსეთუთა, 1903, ტონბრიჯი, კენტიშ ოგრაფე, ინგლისი — ღ. 9 მარაშინათუთა, 1969, კაზარგო, ლეკოშ პროვინცია, იტალია) — ინგლისარი ფიზიკოსი, ბირთვული პროცესიშ რკვიებაშ ფოტოგრაფიკული მეთოდიშ გოვითარაფაშ დო პი-მეზონეფიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1950 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1903 კატეგორია:ნაღურა 1969
ბჟედუხი
ბჟედუხი, კონკა კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართალ ქჷნდჷრს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, სიმაღალა 4373 მ. ორშეფსალო ესვიტინაფილი კჷრდეეფი კონკას ძნელო ეშაულარს გინმართინუანს. ეშაულარო უჯგუშ რე ოორუეშ განშე, ''ადილსუშ ლეხერშე კაშკატაშიშ ჯიშთით, ობჟათეშე - ჭალათიშ დო ლეხზირიშ ჯიშთეფშე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალოშ დო ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ კონკეფი
ძინა
ძინა — ბიოლოგიური თოლწონუათ ორინაკი პროცესი, მუჟამსჷთ ართი სქილედი დარსხუანს მუჯგურას. ჸოფიერენს უსქესე დო სქესობუანი გურაფა. უსქესე ძინაშ ფორმულეფი რე: სპორა, პუპულუა, რეგენერაცია, უბრალე გორთა დო თ.უ. სქესობუანი ძინას ოკათუ ჟირი თოლი — სპერმატოზოიდი (ქომოლკოჩიშ) დო მარქვალთოლი(ოსურიშ).
უსქესე ძინა
უსქესე ძინა ჯოხო ძინას, ნამუსჷთ ოკათუ ართი დიდაშული ორგანიზმი.თიში ფორმეფი რე:
სქესამი ძინა
სქესამი ძინა ჯოხო თიჯგურა ძინას, მუჟამსჷთ ჟირი დადული დო მუმული ორგანიზმიშ აკოსქუალაშ გუნასკვით, დადული ორგანიზმიშე რჩქინდუ თიჯგურა ორგანიზმი. დადული დო მუმული ორგანიზმეფიშ აკოსქუალა ხვადუ, მუმული ოსქესე ორგანოშ დო დადული ოსქესე ორგანოშ აკობუნა. ათე პროცესის სქესამი აქტის უძახუნა. სექსიშ ბორჯის მუმული ოსქესე ორგანოშე გიმურს ნიფთიერება სპერმატოზოიდი, ნამჷთ მიახსხუ დადული ოსქესე თოლს-მარქვალთოლს. სპერმატოზოიდიშ დო მარქვალთოლი მერცხუაფათ მიიღებუ ზიგოტა ანუ მუმულერი მარქვალთოლი. ჸოფიერენს დინახლენი დო გალენი მუმულუა. უკული ივთარებჷ ანაგი დო 9 თუთაში უკული დადული ორგანიზმიშე ბაღანა რჩქინდუ. თის დიდა ბჟას ჩანს ნამუთ თიქ ობჟალე ჯარკვლეფს, კიდირს უღუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რეპროდუქცია
ჯვ. წ. 555
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 555 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნიკა მაჭუტაძე
ნიკა მაჭუტაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
thumb|400პქ|უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალაშ სქემა. უზბეკეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა — 2012 წანაშ დგომარობათ, უზბეკეთის დორთუალაშ 3 დონე უღუდჷ: მაართა დონეს იდვალუაფუ 12 ოლქი (ვილოიათი, viloyat, вилоят), 1 ავტონომიური რესპუბლიკა (ყარაყალპაკეთი) დო 1 ცენტრალური დოჸუნალაშ ნოღა (ტაშკენტი). ოლქეფი დო რესპუბლიკა ირთჷნა რაიონეფო (ტუმანეფი, tuman, туман) დო საოლქო (რესპუბლიკური) დოჸუნალაშ ნოღეფო. ტაშკენტი ნოღაშდინოხიანი რაინეფო ირთუ. ოლქეფიშ დო რესპუბლიკაშ რაიონეფი რაიონული დოჸუნალაშ ნოღეფო, დაბეფო (shaharcha, шаҳарча) დო ომენოღალე თემეფო (qishloq fuqarolar yig'ini, қишлоқ фуқаролар йиғини) ირთჷნა.
მაართა რანწკიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი
„
პიერ რიშარი
thumb|პიერ რიშარი thumb|პიერ რიშარი [[კანიშ კინოფესტივალს]] პიერ რიშარი მორის ჩარლზ ლეოპოლდ დიფეისი (დ. 16 მარაშინათუთა 1934, ვალენსიენი, ნორდი) რე პოპულარული ფრანგი არტისტი, კომიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:ფრანგი კომიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1934
შარლოტა მურ-სიტერლი
შარლოტა ემა მურ-სიტერლი (ინგლ. Charlotte Emma Moore Sitterly; დ. 24 ეკენია, 1898, ერსილდონი, პენსილვანია, ააშ — ღ. 3 მელახი, 1990, ვაშინგტონი, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი.
გურაფულენდჷ მათემატიკას სუორტმორ-კოლეჯის. უკულ მუშობა ქჷდიჭყჷ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ გიშარჩქინელი ამერიკალი ასტრონომი ჰენრი ნორის რასელიწკჷმა მუშენდჷ. შარლოტა მურიქ, რასელიწკჷმა ართო გიმირკვიუ ჟირმურიცხეფი, მურიცხეფიშ მასეფი. უკულიან პერიოდის მურიქ ომუშებუშა მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორიაშა გეგნორთჷ. ჸათაქ თიქ გიმირკვიუ ბჟაშ სპექტროსკოპია, აკეთჷ ბჟაშ სპექტრალური ღოზეფიშ ანალიზი დო აკეთჷ ბჟაშ შხვადოშხვა ქიმიური ელემენტეფიშ იდენტიფიკაცია. თაშნეშე, მურიქ მუში კოლეგეფიწკჷმა ართო გიმირკვიუ ბჟაშ შანეფიშ სპექტრი დო გჷმოთვალუ თინეფიშ (ბჟაშ შანეფიშ) ტემპერატურა დახოლებურო.
შარლოტა მურიქ 1931 წანას მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშე (ბერკლი). ოდოქტორე დისერტაციაშ თხილუაშ უკულ მურიქ კინ პრინსტონიშა დირთჷ. 1945 წანაშე ქაკათჷ სტანდარტეფიშ ერუანული ბიუროს. 1949 წანას შარლოტა მურიქ გინირთჷ მაართა ოსურო, ნამუქჷთ გიშაგორილქ იჸუ ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ასოცირაფილი-მაკათურო.
შარლოტა მურ-სიტერლი რდჷ ენი ჯამპ კენონიშ პრემიაშ, უილიამ მეგერსიშ პრემიაშ დო ბრიუსიშ მენდალიშ ლაურეატი. ართი პერიოდის უკინებუდჷ ამერიკაშ ასტრონომიაშ ჯარალუაშ ვიცე-პრეზიდენტიშ პოსტი. ღურუ 1990 წანაშ 3 მელახის, 91 წანერქ. თიში ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
ბურვილი
ბურვილი (ნანდული ჯოხო დო გვარი რე ანდრე რობერ რემბური; André Robert Raimbourg; დ. 27 კვირკვე 1917, პრეტო-ვიკმარი, საფრანგეთი, — ღ. 23 ეკენია 1970, პარიზი), უმოხო ჩინებული, მუჭოთ ბურვილი (Bourvil [buʁ'vil]) — ფრანგი არტისტი დო მობირე. პოპულარობა დეინალჷ კინოს რსულებური კომედიური როლეფით, გიშაკერძაფილო ოშინალი რე ფილმეფი „დიდი შარობუა“ (La Grande Vadrouille) დო „ლოყო“ (Le Corniaud), ნამუეფსჷთ პარტნიორალას ჩინებული კომიკოსი ლუი დე ფიუნესი უკინანდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
მინი|ბურვილიშ სასაფლა
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:ფრანგი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 1970
ჯვ. წ. 1184
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1180-იანეფიშ რანწკო 6-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1184 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პაკ კინ ჰე
პაკ კინ ჰე (დ. 2 ფურთუთა, 1952, ტეგუ, ობჟათე კორეა) — ობჟათე კორეალი პოლიტიკოსი. ერუანული ასამბლეაშ მაკათური დო პარტია სენურიშ ლიდერი. ობჟათე კორეაშ ჸოფილი პრეზიდენტიშ პაკ ჩონ ჰიშ (1963-1979) სქუა. ობჟათე კორეაშ პრეზიდენტი 2013 წანაშ 25 ფურთუთაშე 2017 წანაშ 10 მელახშა.
2012 წანაშ ოპარლამენტე გჷშაგორუეფს მუშ პარტიაქ ეჭოფჷ ხონარეფიშ 42.8% დო დეკინჷ 152 არდგილი 300 კოჩამ ერუანულ ასამბლეას.
სქოლიო
კატეგორია:კორეალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952 კატეგორია:ობჟათე კორეალი პოლიტიკოსი ოსურეფი კატეგორია:პოლიტიკოსი ოსურეფი კატეგორია:ოსური პრეზიდენტეფი კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პრეზიდენტეფი
კატალანური ნინა
thumb|კატალანური მანუსკრიპტი thumb|კატალანური ჟურნალი კატალანური ნინა (კატ. catalá) — რომანული ნინა, ნამუთ რე ართ-ართი ოფიციალური ნინა ქიანა ანდორას. ესპანურწკჷმა ართო რე ოფიციალური ნინა კატალონიას, ბალეარიშ კოკეფს დო ვალენსიას. კატალანურო რაგადანს 5-იშე 10 მილიონშა კოჩი. ჭარუაშ სისტემა რე ლათინური. ნინაშ კოდეფი რე: ISO 639-1: ca ISO 639-2: cat ISO/FDIS 639-3: cat.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომანული ნინეფი
კარატი
კარატი, ჯვ. ბერძნული წონაშ ართური; შქა ოშწანურეფს გოფაჩილი რდჷ ხოლო დო შქა ბჟაეიოლიშ ქიანეფსჷთ. ბერძნულ–რომაული კარატი ომანგუდ 0,189 გ, ეგვიპტური - 0,196 გ. საქორთუოს დიკვირდჷ XI -XVII ოშწანურეფს კერატიშ დო XVII-XVIII ოშწანურეფს ყირათიშ ჯოხოდვალათ. კერატი მიშმეშჷ დრამაშ წონაშური სისტემაშა დო თიში 1/12–ს, ანუ 1,212 გ რდჷ. ყირათი აკმადგინანდჷ მირცხალიშ 1/24-ს, ანუ 0,192 გ.
კარატი რე თაშნეშე ძვირფასი ქუალეფიშ მასაშ ოზჷმალი. 1907 წანას პარიზიშ ოენაციეფოშქარე კონვენციაშ გოთანჯუათ კარატი ომანგჷ 200 მგ ვარა 2•10ˉ4 კგ. ნამთინე ქიანას ეღანკჷნს თაშნეშე ძვირფასი ლითონეფიშ მიშნადღულეფიშ სინჯის.
ლიტერატურა
კატეგორია:მასაშ ოზჷმალი ართურეფი
მიხეილ დაუშვილი
მიხეილ დაუშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
სიერა-გორდაშ ფრანცისკანული მისია
სიერა-გორდაშ ფრანცისკანული მისია (Misiones franciscanas de la Sierra Gorda) — ქირსტანული მისია მექსიკას, იდვალუაფუ კერეტაროშ შტატის. მისიაქ დორცხუაფილქ იჸუ ფრანცისკანალეფიშ ორდენიშ წჷმჷმარინაფალშე — ხუნიფერო სიერაშე, ნამუქჷ მუდგაზმარენი შანულამი მისია დარცხუ თაშნეშე ჟიმოლენ კალიფორნიასჷთ.
2003 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ისლამ ქარიმოვი
ისლამ აბდუგანიშ სქი ქარიმოვი (Ислом Абдуғаниевич Каримов; Ислам Абдуганиевич Каримов; დ. 30 ღურთუთა, 1938, სამარყანდი - ღ. 2 ეკენია, 2016, ტაშკენტი) — უზბეკეთიშ პრეზიდენტი 1990 წანაშე 2016 წანაშ 2 ეკენიაშახ, ღურაშახ.
ქარიმოვი ირდუდჷ სამარყანდიშ ომბოლეფიშ დუდმიკაფორუს. 1989 წანას, თინა უზბეკეთიშ სხუნუეფიშ რსხუშ კომუნისტური პარტიაშ მაართა მელამოსეთ გჷნირთჷ. 1990 წანაშ 24 მელახის, უზბეკეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკაშ პრეზიდენტო გჷნირთჷ. 1991 წანაშ 31 მარაშინათუთას თიქ გჷმაცხადჷ უზბეკეთიშ ზოხორინალა დო 29 ქირსეთუთას 86%–ით მიგჷ უზბეკეთიშ მაართა საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი. კარიმოვიშ ხეშუულება გიშეგორუაფუ ავტორიტარიზმით, ნამუთ ოპოზიციურ პარტიეფს ვარძენს საქვარუაშ კვარზალს.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1938 კატეგორია:უზბეკეთიშ პრეზიდენტეფი
ვენაშ უნივერსიტეტი
ვენას უნივერსიტეტი (Universität Wien) ავსტრიას დირსხუ 1365 წანას, რუდოლფ IV-იშე დო თეშ გეშა Alma Mater Rudolphina გიადუ. თინა უდიდაში დო უჯვეშაში უნივერსიტეტი რე გერმანულნინამი ორენს (პრაღაშ უნივერსიტეტის ვემუოკოროცხანთ-და, ნამუთ ნორთობურო გერმანულნინამი რდჷ). ვენაშ შხვა უნივესიტეტეფშე გიშაგორალო, თიშა თაშნეშე ვაფორმალურო „ჰოპტუნიშ“ („თარი უნივერსიტეტი“) უჯოხონა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიაშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:ვენა
გიორგი ამილახვარი
გიორგი ამილახვარი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ურმირიშ მუნიციპალიტეტი
ურმირიშ მუნიციპალიტეტი (Urmiri) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ ტომას-ფრიასიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 741 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 323 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
დეკორატიული ხელუანობა
დეკორატიული ხელუანობა, გასქვამური ხელუანობა — ტრადიციულო გითმითანჯჷ, მუჭოთ ორნამენტული დო ფუნქციონალური ნახანდი კერამიკას, ჯას, სარკეს, მეტალს ვარ-და ტექსტილს. თე სფერო იკათუანს ავეჯის, ინტერიერიშ დიზაინს დო არქიტექტურას. დეკორაციულ ხელუანობას შხირას სახუაფონ ხელუანობაშ თიჯგურა გვარობეფშე, მუჭოთ რე ხანტურუა, ხაზუა, ფოტოგრაფია დო სკულპტურა, სააწმარენჯო კატეგორიათ მიშინუანა. კანკალე წყუს დეკორატიული დო გჷმოხანტუაფონი ხელუანობა გითმითანჯჷ ფუნქციონალაშ, დოშანაფაშ, სტატუსიშ დო არტისტული შანულობაშ მეჯინათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ხელუანობა
ქიმია
მინი|280პქ|ქიმიკატეფიშ ანგი ენწყილი სახეთ (თინეფ შქას, ამონიუმიშ ჰიდროქსიდი დო აზოტმჟავა) შხვადოშხვაფერო ქიმია — მენცარობა, ნამჷთ აკმიგურუანს ნიფთიერებაშ აკოდგინალუას დო ანაგის, ნიფთიერებაშ ლიშანეფს დო გინოქიმინუეფს, ათე გინოქიმინუეფუშ ხემანწყუაფ ვარდა მუკოჩილითაფაშ აუცილებერ აპიანეფს. ქიმიკოსეფი გურაფულენა ქიმიურ ელემენტეფს. ქიმიას უღუ ჟირი ჯინჯიერი განი — ორგანული ქიმია დო უორგანე ქიმია. ორგანული ნიფთიერებეფიშ ჯინჯიერი ელემენტი რე ნოშქერბადი.
ეტიმოლოგია
ძნელი ორაგადე რე, მუჟამი დირსხუ მაართათ ზიტყვა „ქიმიაქ“ დო მუ არზის ინინტირანდჷ თინა დუდშე მუში დუდს. ათეშენ მიარე ისტორიკოსის უღუ გუმოთქუალირი მუში ჰიპოთეზა, მორო ამდღარშა ვემიხერხინჷ ოკათუეშ არზიშა მეულაქ.
ტერმინები — „ქიმია“, „ქიმიკოსი“ ინტენსიურო გიმირინუაფ ომენცარე ლიტერატურას, მონოგრაფიეფს დო გიოგურაფალეფს XVII ოშწანურაშე მოჸუნელი. მიარე ევროპულ ნინაშა ზიტყვა „ქიმიას“ იდენტური შანულობა უღუ: chemistry — ინგლისურო, Chemie — გერმანულო, chimie — ფრანგულო, chimica — იტალიურო, quimica — ესპანურო დო პორტუგალიურო, kemi — შვედურო დო დანიურო, დო თურქულო — kimya. ათე გიმნაკოროცხას გაჯინალი რე ნერჩი „ქემ“ ვარდა „ქიმ“, ნამუთ არძას ოკათუ. შილებე თენა რე თი აკანი, სოჸურეშეთ შილებე ტერმინ „ქიმიაშ“ ენწყუმა. ზუსტას ართგამა შარათ მიშესჷ ისტორიკოსეფი, ნამუეფით ათე პრობლემაშე იტახუნდესჷ დუდს, დო მუჭოთ ართ-ართი თინეფიშე შინანდჷ, ზიტყვა „ქიმია“ ალასიმური რე მუდგარენ ჯვ. ბერძენული ზიტყვაშ. მაგალთო ზიტყვა „ქიმოს“-იშ, ნამჷთ „ზანთხის“ შანენს. ათე ჯოხო ბხვადუნა უჯვეშაშ ხეჭარუეფს, ნამჷთ მედიცინას დო ფარმაციას ოხუ. „ქიმა“ ვარდა „ქიუმა“ ჯვ. ბერძენულო „ნდღულაფას“ შანენს დო ვარე არზის მორკებული თიში უზური, ნამდა „ქიმია“ დუდშე შანულობათ „ლითონეფიშ გიშანდღულაფაშ ხელუანებას“ შანენდჷ. „ქიმევსის“-შ „არიებას“ შანენს, მუთი მუჭოთ არძას მაშინუაფუ ართ-ართი აუცილებერი პროცესი რე ქიმიას, თაში ნამდა ათე ჯვ. ბერძენული ზიტყვათ შილებე მიბაზრათ ათე ტერმინიშ მაართადოძახებულო.
მიარე მენცარი ჩინება „ქიმიაშ“ ოდაბადეთ ჯვ. ეგვიპტეს იძახუ. ჯვეში ეგვიპტელარეფი ზიტყვათ „ქემა“ წყარმალუ ნილოსიშ ოყოფარე წყარპიჯეფს იშინუანდეს (ოინტერესე რე თი ფაქტი, ნამდა ჯვეშ ბერძენულ ნინას ზიტყვა „დიხა“ გიმითქუალუაფუ მუჭოთ „გუმუს“). ათე არზებას ოხუჯუ ფრანგი ქიმიკოსი მარსელენ ბერტლო, ნამუთ მუში ალმააზრებელეფწკჷმა ართო ანტკიცენდჷ ნამდა „ქიმია“ ეთი რჩქინაშ აკოკათუა რე, ნამჷთ დიხაუჩაშ ნაგურიშ ათოგურაფაწკჷმა რდჷ მერცხუაფილი. ნარაგადი რდჷ ათეჯგჷრა „ეგზოტიკური“ არზება, ითამი „ქიმია“ რე ჯვეში ჩინური ზიტყვაშე „კიმ“, მუთი „ორქოს“ შანენს.
ისტორიული წყუეფიშ ჰოიათ ტერმინი „ქიმია“ თი შანულობათ, ნამუთით, თიქი ბჟადალური ევროპულ ცივილიზაციას იშუნ, პირველო გიმირინუ ზოსიმე პანოპოლიტანელქ ჩქინი წანეფიშეჭარუაშ IV ოშწანურაშ მაჟირა გვერდის.
ქიმიაშ ნორთეფი
ანალიზური ქიმია — ვაორგანული ქიმია — ორგანული ქიმია — პოლიმერეფიშ ქიმია — ფიზიკური ქიმია
ქიმიის ისტორია
კანკალე ქიმიური პროცესი, მაგალთო მადენიშე ლითონეფიშ მეღება, ბარგიშ ღაფუა, ტყებიშ გიშაჸუნა დო შხვა, ადამიერიშე კულტურული რინაში მორღიას გიმირინუაფუდჷ. მა-3-4 ოშწანურეფს ინისახჷ ალქიმიაქ, ნამუშ ღანკი რდჷ შხვადოშხვა ლითონეფიშ გინორთინა ჯგირი ლითონებო. ფალუაშ ეპოქაშე დოჭყაფილ ქიმიურ რკვიებეფს გვალო უმოსო დო უმოსო აქტიურო გიმირინუანდესჷ პრაქტიკული ღანკეფშო (მეტალურგია, მინაშ წარმება, კერამიკაშ დო ოღაფალეფიშ ოზადალო). მა-17 ოშწანურაშ მა-2 გვერდის რ. ბოილქ პირველქ მიშეღჷ „ქიმიური ელემენტიშ“ ჩინებაშ მენცარული ენწყუმა.
გუმორჩქინელი ქიმიკოსეფი
ავოგადრო, ამედეო — ბერთოლე, კლოდ ლუი — ბოილი, რობერტ — დალტონი, ჯონ — ლავუაზიე, ანტუან — ლომონოსოვი, მიხეილ — ლავუაზიე, ანტუან — მენდელეევი, დიმიტრი — პარაცელსი
ლოთარინგია
right|thumb|ლოთარინგია ლოთარინგია, ლორენი (Lorraine, Lothringen), რე რეგიონი ბჟაეიოლ საფრანგეთის, წყარმალუეფიშ მაასიშ დო მოზელიშ ჟინ მალობას. აკმოდირთუ 4 დეპარტამენტიშე:მიორტი დო მოზელი, მიოზი, მოზელი, ვოგეზი.
ისტორია
ჯვეშო ლოთარინგიაშ ტერიტორიას კელტეფი ოხორანდეს. ჯვ. წ. I ოშწანურას რომაალეფქ გეჭოფეს. ჯვ. წ. V ოშწანურას ფრანკეფიშ ომაფეშ აკოდგინალაშა მიშელჷ. 855 წანას ფრანკეფიშ იმპერატორ ლოთარ I-ქ თე ტერიტორია მუშ სქუას, ლოთარს ქოუძღვინჷ (თე ბორჯიშე მოურს ჯოხოდვალა "ლოთარინგია"). ლოთარინგია 1766 წანაშა გერმანალი ერიშ საღმთო რომიშ იმპერიაშ ნორთი რდჷ, მუშ უკულით საფრანგეთიქ გეჭოფუ თე დიხა. 1871 წანას პრუსიაქ საფრანგეთიწკჷმა ლჷმაშ მოგებაშ უკული კინე ქეშეართჷ ლოთარინგია.
მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკული ლოთარინგიაქ ვერსალიშ აპიჯაფაშ მეჯინათ საფრანგეთის გეგნაჩჷ, ნამუშ უკულით დიჭყჷ თე რეგიონიშ მახორუ გერმანალეფიშ ნებეფიშ აკობორკუაქ, გერმანული ნინაშ სკოლას დოგურაფაშ ნება ვაუღუდეს. მა–2 მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის გერმანიაქ კინე ქჷდეკინჷ ლოთარინგია დო ელზასი. გერმანიაშ მარცხიშ უკული ლოთარინგიაქ კინე საფრანგეთიშ აკოდგინალუაშა მიშელჷ.
მახორობა
ამდღა ლოთარინგიაშ რეგიონს 2,300 000 ადამიერი ოხორანს. რეგიონიშ ობჟათე, ცენტრი დო ბჟადალი ფრანგულნინამი რე, ოორუე-ბჟაეიოლი – გერმანული,სოდეთ მახორობა, გჷშაკერძაფილო ხანშამიშულირეფი, გერმანულო იჩიებუნა.
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
ნესტორ სერანო
ნესტორ სერანო (Nestor Serrano; დ. 5 გერგობათუთა, 1955, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი. მუში მაართა ფილმი რდჷ ფარაშ ცხირი, სოდეთ ტომ ჰენქსიწკჷმა ართო ილაჸაფჷ. 2004 წანას გინიღეს ფილმის გეღანი, ჩინებულ რე ხოლო ისლამისტური ტერორისტიშ, ნავინ აზარიშ როლით სერიალშე 24.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1955
სამორაშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
აბდულა ისმაილოვი
აბდულა ისმაილოვი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 1185
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1180-იანეფიშ რანწკო 5-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1185 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სენეგალიშ პრეზიდენტი
thumb|100px|სენეგალიშ შილასენეგალიშ პრეზიდენტი - სენეგალიშ სახენწჷფოშ მადუდე. ეშაგორჷნს მახორობა 7 წანათ. პოსტიქ დირსხუ 1960 წანას, თიშ უკული, მუთ ქიანაქ მიპალუ ზოხორინალა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:სენეგალი *
ჯვ. წ. 556
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 556 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
საპარლამენტო რესპუბლიკა
საპარლამენტო რესპუბლიკა — პოლიტიკური ნწყილობა, სოდეთ სახენწჷფოშ მადუდეს ვაუღჷ თიჯგურა ფართო ნებეფი, მუჭოთ საპრეზიდენტო რესპუბლიკასჷნ, თიშენ ნამ-და თე ნებეფიშ უდიდაში ნორთი უღჷ თარობაშ მადუდეს (ნამუსჷთ რჩქვანელო, პრემიერ-მინისტრი უჯოხონა). პრემიერ-მინისტრი რჩქვანელობურ უდიდაშ საპარლამენტო პარტიაშ თუ პარტიეფიშ კოალიციაშ მადუდე რე დო ემაჸონაფალი ხეშუულებაშ არძაშე მაღალი რანგიშ მინისტრი. თეჯგურა რესპუბლიკეფს პრეზიდენტი უმენტაშ შვანეფს ხვალე სიმბოლური წჷმარინაფონიშ ფუნქციეფიშ მაღვენჯი რე (გერმანია, იტალია, ისრაელი). კანკალე შვანს პრეზიდენტის შილებე კანონით მეჩამილი აფუდასჷნ თარობაშ ირდღარი ხანდაშ ომართუეთ ოხვილური, ემაჸონაფალი ნებეფი, მარა უჭარუ აპიჯაფათ, თინა თე ნებეფს ვეგჷმირინუანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
მესინა
მესინა — ნოღა დო ონიშოლი იტალიას, კოკი სიცილიაშ ოორუე-ბჟაეიოლ წყარპიჯის, მესინაშ საროტიწკჷმა. რე მესინაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას ოხორანს 250 000 ადამიერი. სიდიდათ მაჟირა ნოღა რე პალერმოშ უკული. გოვითარაფილი რე ქიმიური, ოკონსერვე, ოფეექარე ხერეჭუა. ნოღა რე ნიშეფიშკიდანჯალაშ ცენტრი. გჷშუღჷნა ციტრუსეფი, ორტვინობეფი დო ხილიშ კონსერვეფი. შხირი რე დიხაშნწალუა. ნოღას დოსქილადირი რე XII - XVI ოშწანურეფიშ ძეგლეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
ქიქინგ ჰორსი (წყარმალუ)
ქიქინგ ჰორსი (ინგლ. Kicking Horse River) რე წყარმალუ კანადას, ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ პროვინციას. წყარმალუ იჭყაფუ უაპტაშ ტობას დო ინაკათუ წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუშ სიგინძა რე 80 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუეფი
ბორდო
ბორდო (Bordeaux, Bordèu, Burdigala) — ნოღა საფრანგეთიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, აკვიტანიაშ რეგიონიშ ნანანოღა. დოჸუნს ჟირონდაშ დეპარტამენტის. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანდჷ 285 151 ადამიერი (2008). ნოღაშ აგლომერაციას - 750 000 ადამიერი. მახორობაშ თარ ნორთის ფრანგეფი აკმადგინანდეს.
ნოღა ჯოხოგოლაფირი რე მოსოფელს ღვინიშ კულტურათ, გიშაკერძაფილო XVIII ოშწანურაშე, ნამუთ თიშო ორქოშ ხანო იკოროცხუ.
ბორდოს იდვალუაფუ ოკუჩხბურთე ჟაკ შაბან-დელმაშ ჯოხოდვალაშ სტადიონი, ნამუთ მენძელენდჷ 1938 დო 1998 წანეფს მოსოფელიშ ჩემპიონატეფიშ მატჩეფს. ბორდო მენძელენს ევრო 2016-იშ მატჩეფს ბორდოშ ახალ სტადიონს, ნამუქჷთ არსებულიშ მანგიორო აკიგჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ ნოღეფი
ბრემ სტოკერი
აბრაჰამ სტოკერი (ინგლ. Abraham Stoker; დ. 8 გერგობათუთა, 1847, დუბლინი, ირლანდია — ღ. 20 პირელი, 1912, პიმლიკო, ლონდონი, ინგლისი) — ირლანდიარი ჭარუ დო ნოველისტი, შინელი რე 1897 წანას გიშულირი გოთიკური რომანით დრაკულა. ბრემ სტოკერი რდჷ ინგლისარი არტისტიშ ჰენრი ირვინგიშ პერსონალური ასისტენტი დო ირვინგიშ თეატრალური ლიცეუმიშ ბიზნეს-მენეჯერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირლანდიარეფი კატეგორია:ირლანდიარი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1847 კატეგორია:ნაღურა 1912
ზაალ მიქელაძე
ზაალ მიქელაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ალერსე-ანდინოშ ერუანული პარკი
ალერსე-ანდინოშ ერუანული პარკი — ერუანული პარკი ჩილეს, ანდეფიშ გვალეფს. იდვალუაფუ ჩილეშ ლოს-ლაგოსიშ რეგიონს. პარკი ფორჷნს 393 კმ² ტერიტორიას. ობჟათეჸურე დო ბჟაეიოლჸურე მუს უხურგანს რელონკავი-ესტუარიშ ფიორდი, ბჟადალჸურე — რელონკავიშ ონჭირე საროტი, ოორუეჸურე — ჩაპოშ ტობა. პარკიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ 50 ტობა].
პარკიშ ტერიტორიას თხილერი რე ფიცროზიაშ ტყალეფი (კიპარისიშ ფანიაშ ჯა).
პარკიშ ტერიტორიას ხენა პუდუ (არძაშე ჭიჭე ირემიშობური) დო ჩილეშ ოპოსუმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
შენსი
შენსი (陕西; პინ-ინი Shǎnxī) — პროვინცია ოორუე-ბჟადალ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაშ ნოღა — სიანი. მახორობა — 37,327,378 ადამიერი (მა-16 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)
გეოგრაფია
შენსიშ პროვინციაშ ფართობი 205,800 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ლიბიაშ ნოღეფიშ ერკებული
ცხირეს მოჩამილი რე ლიბიაშ თი უშხუაში ნოღეფიშ ერკებული, ნამუეფიშ მახორობათ 2008 წანაშ მუნაჩემეფით 20 000 ადამიერშე მეტი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
ლიბია კატეგორია:ლიბიაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 557
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 557 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რამონა ბადესკუ
მინი|რამონა ბადესკუ რამონა ბადესკუ (დ. 29 გერგობათუთა, 1968) — იტალიარი მაბირე.
კატეგორია:დუნაბადი 1968 კატეგორია:იტალიარი მაბირეეფი
რუსეთიშ პრეზიდენტი
რუსეთიშ პრეზიდენტი — რუსეთიშ ფედერაციაშ სახენწჷფო მადუდე, გჷშმეგორუ ოირკოჩე გჷშაგორუეფიშ ოსხირშა 4 წანაშ ხანით. თინა თე ბორჯისჷნე რე ქიანაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ უმაღალაში თარმანჯღვერი. პრეზიდენტიშ რეზიდენცია რე მოსკოვიშ კრემლი.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ჯვ. წ. 1186
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1180-იანეფიშ რანწკო 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1186 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პორტუგალიაშ ტურიზმი
შანულობაშ მეჯინათ, თარი ტურისტული არეალეფი რე: ლისაბონი, ალგარვი, პორტუ, ოორუე პორტუგალია, ატლანტიშ ოკიანეს დვალირი აზორიშ დო მადეირაშ კოკეფი, თაშნეშე ალენტეჟუშ რეგიონი.
უიუნიშ მუნიციპალიტეტი
უიუნიშ მუნიციპალიტეტი (Uyuni) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ ანტონიო-კიხაროშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 18 515 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 7 895 კმ² რე.
პორტუგალიაშ ტურიზმი
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალია პორტუგალია კატეგორია:ევროპაშ ტურიზმი
უიუნიშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ნიკოლაე ტიმოფტი
ნიკოლაე ტიმოფტი ( დ. 22 ქირსეთუთა 1948, ჩუტულეშტი, მოლდავეთიშ სსრ) — მოლდოვაშ პრეზიდენტი 2012 წანაშ 23 მელახშე 2016 წანაშ 23 ქირსეთუთაშახ, პოლიტიკური მოღალე დო იურისტი.
1996-2001 წანეფს, კიშინიოვიშ სააპელაციო პალატაშ მადუდე რდჷ. 1996 წანაშ - მოლდოვაშ მოსამართალეეფიშ ასოციაციაშ მადუდე. 2011 წანაშე მაგისტრატურაშ უმაღალაშ სხუნუშ დუდენდჷ. 2012 წანაშ 16 მელახის, მოლდოვაშ პრეზიდენტო გეგშაგორეს.
ლეახალე
ლეახალე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის (ნაკიანიშ თემი), ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ზანაშ (ხობწყარიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერს. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 240 მეტრას, ჩხოროწყუშა მეძჷ 10 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 58 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 558
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 558 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ენერგია
thumb|right|350px|[[ვალი რე ჰავაშ ელექტრული ხირატუაშ ჸოფიერება გიშაწვიებული ნძალიერი ელექტრული ვეეთ. ათე ბორჯის ელექტრული ვეეშ პოტენციური ენერგია გინიქიმინუ სიტიბათ, სინთეთ დო სიმო ნამუეფით ენერგიაშ გინორთელ ფორმაშ გამა რე.]]
ფიზიკას ენერგია (ἐνέργεια — აყარება) — სიდიდა, ნამჷთ შილებე ორხელუდას ნამდგაინ წულუკის, ანაგის ვარდა ანაგეფიშ აკოკათაფას დო გაამა რე აყარებაშ დო ართიანქიმინუაშ მუზმაიანური ზიმუს. ენერგიაშ შხვადოშხვა ფორმეფი იკათუანს კინეტიკურ ენერგიას, პოტენციურ ენერგიას, სიტიბურ ენერგიას, გრავიტაციულ ენერგიას, დირიკუაშ ენერგიას, დო შხვა. ენერგიაშ შხვადოშხვა ფორმეფს შხირას ჯოხო ჯოხო თინაწკჷმა მერცხუაფილი (ასოცირაფილი) ნძალაშ მეჯინათ. გერმანალი ფიზიკოსიქ ჰერმან ფონ ჰელმჰოლციქ დადგინჷ, ნამდა ენერგიაშ არძა ფორმა მანგი რე — ართი ფორმაშ ენერგიაქ შილებე გოდინას, მარა ენერგიაშ კინ თი მუდანობა იქიმინუაფუ შხვა ფორით. ენერგია ჩუალირი დო სკალარული ფიზიკური სიდიდა რე. SI სისტემას ენერგიაშ ართოული რე ჯოული, გაუსიშ ართოულთა სისტემას ერგი. მინი შხვა ნორთეფს ენერგიაშ ართულო გიმირინუაფუ ხოლო კილოვატ-სათი დო კალორია.
სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეფი
ბიზანტიაშ იმპერატორეფიშ ერკებული
სირიული დინასტია (717-802)
სირიული დინასტია „იზაურიულ დინასტით“ ხოლო რე ჩიებული, მუთ ვარე მართალი, თიშენ, ნამდა იმპერატორი ლეო III ჯინჯით სირიალი რდჷ.
პალეოლოგეფიშ დინასტია (ბიზანტიაშ ეკონია დინასტია 1261-1453)
კატეგორია:ბიზანტიაშ ისტორია კატეგორია:ბიზანტიაშ იმპერატორეფი
ჯვ. წ. 1187
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1180-იანეფიშ რანწკო 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1187 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იდრის დები
იდრის დები იტნო (Idriss Déby Itno; დ. 18 მანგი, 1952, ფადა, ჩადი — ღ. 20 პირელი, 2021) — ჩადიშ სახენწჷფო, ოურდუმე დო პოლიტიკური მოღალე. ქიანაშ პრეზიდენტი 1990-2021 წანეფს.
ბიოგრაფია
იდრის დებიქ დებადჷ 1952 წანაშ 26 ღურთუთას, ზაგავაშ ეთნიკურ ორხველჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩადიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ჸვილირი პრეზიდენტეფი
პალმა (ნოღა)
300პქ|მინი|მარჯვნივ|პალმა 200პქ|მინი|მარჯვნივ|შილა პალმა (Palma (ოფიციალურო), Palma de Mallorca (ვაოფიციალურო)) — ნოღა ესპანეთის, კოკი მალიორკას. ქიანაშ ართ-ართი შანულამი ტურისტული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 413,781 ადამიერს (2008 წ).
პალმა ჯვეშ რომალეფქ დარსხუეს მუჭოთ მუნეფიშ ბანაკი, ნამუთ კოკის დვალირ მეგალითურ ნოგაფობეფს იდვალუაფუდჷ. რომიშ იმპერიაშ დოდაღარაფაშ უკული თექი ბრელშა მუშაცჷმენა ვანდალეფი. უკული გეჭოფჷ ბიზანტიაქ, ნამუსჷთ თაქ მავრეფიშ კოლონიაშ დორსხუაფაქ მაჸუნჷ, ბოლოს, ალმახანური სახეთ ნოღა ჰაიმე I-ქ არაგონალქ დარსხუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ ნოღეფი
კუტენეი (წყარმალუ)
კუტენეი (ინგლ. Kootenay River) რე წყარმალუ კანადას დო ააშს, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას (კანადა), მონტანას დო აიდაჰოს (ააშ), წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუ. წყარმალუ კუტენეიშ სიგინძა რე 780 კმ., ღანჩოშ ფართობი 50,298 კვ.კმ.
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფიკატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
ჩონეშ კანტონი
ჩონეშ კანტონი (Cantón Canton) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჩონე. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 117 634 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ანტონიო გაუდი
ანტონიო გაუდი ი კორნეტი (Antoni Gaudí i Cornet; დ. 25 მანგი, 1852, რეესი, ტარაგონიშ ხოლოს ―  ღ.   10 მანგი, 1926, ბარსელონა) — კატალონიარი არქიტექტორი. ჩინებული რე მუში სტილით დო ინდივიდუალური პროექტეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანარეფი კატეგორია:ესპანარი არქიტექტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1852 კატეგორია:ნაღურა 1926
კამპეტი
ჩანარიშ გვარს 300-შახ გვარობა რე. უმენტაშო გოფაჩილი რე ზჷმიერ დო ტროპიკულ ოლქეფს. საქორთუოს 28 გვარობა ჩანს, თინეფს შქას კათას ჯგირო ჩინებული გვარობეფი რე წართხალი (Polygonum alpinum), წყარიშ დუფარა (Polygonum amphibium), რჩქვანელობური კამპეტი (Polygonum aviculare), დვალურა (Polygonum carneum), ყანაჭკომუ (Polygonum convolvulus), ღობერძგა (Polygonum dumetorum), სარდაკია (Polygonum hydropiper) დო შხვა გვარობეფი.
თინეფშე კანკალე უდუთხინაფუ ჟვერი რე, კანკალეს ოკათე მედიცინას გიმირინუანა, კანკალე — ჩხოლარეფიშ (გიშაკერძაფილო ღორღონჯეფიშ დო ინდურეფიშ) ოჩამური რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:კამპეტიშობურეფი
საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
საპრეზიდენტო რესპუბლიკა, ნამუსჷთ სახენწჷფოშ მადუდე კინე თი ბორჯის თარობაშ მადუდე ხოლო რე (სამანგათ ააშ). თაქ ემაჸონაფალი ხეშუულება კანონდუმადვალარი ხეშუულებაშე ზოხორინლო რე.
გვერდოსაპრეზიდენტო რე სისტემა, ნამუსჷთ ქიანაშ პრეზიდენტით დო პრემიერ-მინისტრით აქტიურ კათაფას ღებულენს თარობაშ ირდღარ ხანდას. თე სისტემა იშხვეებუ საპრეზიდენტო სისტემაშე თით, ნამ-და თაქ არსებენს ემაჸონაფალი პრემიერ-მინისტრი, ნამუთ გორკვეულნორთო გამამინჯე რე კანონმადვალუ ხეშუულებაშ წიმოხ. პრეზიდენტიშ დო პრემიერ-მინისტრიშ შქას ნძალანებაშ გორთუალაშ სისტემა მანგარო ძანძენს ქიანეფს შქას. შხირას თინა ვარე გოჭარილი კონსტიტუციას დო იქიმინუაფუ პოლიტიკური შეთანხმებაშ სახეთ, მუჭოთ თენა მუთმოფხვადჷნა მაგალითო საფრანგეთიშ შვანს, სოდეთ პრეზიდენტი გამას აგენს გალენი პოლიტიკაშე, პრემიერ-მინისტრი – დინოხოლენშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ოტო დილსი
ოტო პაულ ჰერმან დილსი (გერმ. Otto Paul Hermann Diels; დ. 23 ღურთუთა, 1876, ჰამბურგი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 7 მელახი, 1954, კილი, გფრ) — გერმანალი ქიმიკოსი, ალკადიენეფიშ სინთეზიშ (დილსი-ალდერიშ რეაქცია) გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1950 წანას (კურტ ალდერიწკჷმა ართო). დილსიშ დო ალდერიშ ციკლურ ორგანული ნაერთეფიშ სინთეზიშ მეთოდის უკულ გიარსხუ სინთეზური კაუჩუკიშ დო პლასტმასიშ მასიური წარმებაშ გოვითარაფაქ. ოტო დილსი გურაფულენდჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო ბერლინიშ დო უკულ კილიშ უნივერსიტეტის.
თურქეთიშ პრეზიდენტი
თურქეთიშ პრეზიდენტი — თურქეთიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო მადუდე. 1982 წანაშ კონსტიტუციათ ეშმეგორუდჷ პარლამენტიშე 7 წანაშ ვადათ დო ართ კოჩის ვეშულებუდჷ ჟირშა ეშაგორუა. 2007 წანაშ ოკონსტიტუციე რეფერენდუმიშ უკული პრეზიდენტის ეშმაგორჷნს მახორობა 5 წანათ დო ართი კოჩიშ ეშაგორუა შილებე ჟირ ვადათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეთი
President de Turquia
ხუან-ფერნანდესიშ არქიპელაგიშ ერუანული პარკი
ხუან-ფერნანდესიშ არქიპელაგიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Archipiélago de Juan Fernández) – ერუანული პარკი ვალპარაისოშ რეგიონს, ჩილეს. იდვალუაფუ კონტინენტურ ჩილეშე 667 კმ-ს ბჟადალჸურე ხუან-ფერნანდესიშ არქიპელაგის. დირსხუ 1935 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
გვალონა
მინი|მარჯვნივ|280პქ|სომხეთიშ გვალონა გვალონა, (ქორთ. მთიანეთი). გვალამი ჸურე, გვალეფიშ სისტემა, დიხაუჩაშ ჟიპიჯიშ ფირჩა არანი, ნამუთ გჷშაგორილო რე ეპონილი გოხოლუაშ რზენეფწკჷმა ალაზიმაფათ დო ახასიათენს სიმაღალეფიშ არგამა თირაფეფი. მუჭოთ წესინ, გვალონა იფორმირებუ ტექტონიკური გოვითარაფაშ ართამი ეტაპიშ გეშა დო აკმოდირთუ მუსხირენი გვალამი სისტემაშე, ნამუეფით ართიანშე გინორთელი რენა სტრუქტურათ დო ანგარიათ.
გვალონა ფორუნს ნარაზენეფს, გვალეფს, ქჷნდჷრეფს დო ლეხერეფს. გვალონა შილებე გინოზინდილი რდას მუსხირენ ოშურ დო ვითოშურ კილომეტრის დო უღუდას რთული კონფიგურაცია.
მოსოფელიშ შანულამი გვალონეფი
შხვა გვალამი სისტემეფი:
კეროლინ შუმეიკერი
კეროლინ ჯინ სპელმან შუმეიკერი (ინგლ. Carolyn Jean Spellmann Shoemaker; დ. 24 მანგი, 1929, გალაპი, ნიუ-მექსიკო, ააშ — ღ. 13 მარაშინათუთა, 2021, ფლეგსტაფი, არიზონა, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი. მუში ალმასქუ იუჯინ შუმეიკერი დო კანადარი ასტრონომი დევიდ ლევიწკჷმა ართო მიოგორუ კომეტას შუმეიკერი–ლევი 9-ს, ნამუქჷთ 1994 წანაშ კვირკვეს ქარაგჷ პლანეტა დიას.
გურაფულენდჷ ისტორიას, პოლიტოლოგიას, ინგლისურ ლიტერატურას კალიფორნიაშ შტატიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი. მუში ქომონჯიშ იუჯინ შუმეიკერიშ გოლინათ ასტრონომიათ დეინტერესჷ. მუშენდჷ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის დო პალომარიშ დო ლოუელიშ ობსერვატორიეფს. 1989 წანაშე რდჷ ოორუე არიზონაშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიული რკვიებეფიშ პროფესორი. მუში მენცარული კარიერაშ გოძვენას კეროლინ შუმეიკერიქ მიოგორუ 32 კომეტას დო 500-შე უმოსი ასტეროიდის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
არჩილ თალაკვაძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1983 კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდეეფი
სუნ ჯე-გი
სუნ ჯე-გი (Sung Jae-gi, 성재기, კორეული ნინა:성재기 成在基, ჩინ. 成在基, დ. 11 ეკენია 1967, დაეგუ, ობჟათე კორეა — ღ. 26 კვირკვე 2013, სეული, ობჟათე კორეა ) — ობჟათე კორეაშ ადამიერიშ ნებეფიშ აქტივისტი დო ომენოღალე აქტივისტი, ლიბერალიზმიშ ფილოსოფოსი. 2008 წანაშ ღურთუთაშე 2013 წანაშ 26 ფურთუთაშახ რდჷ „Man of Korea“-შ პარტიული ხმანჯღვერი.
სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ობჟათე კორეა კატეგორია:დუნაბადი 1967 კატეგორია:ნაღურა 2013
გჟეგოჟ ფიტელბერგი
გჟეგოჟ ფიტელბერგი (პოლ. Grzegorz Fitelberg; დ. 18 გჷმათუთა, 1879, დაუგავპილსი, ლატვია – ღ. 10 მანგი, 1953, კატოვიცე, პოლონეთი), პოლონარი დირიჟორი, მევიოლინე, კომპოზიტორი. საოპერო სპექტაკლეფს დუთმოდგუნდჷ პეტროგრადის 1914-1919 წანეფს, მოსკოვს 1920-1921 წანეფს. 1939-1947 წანეფს ოხორანდჷ ამერიკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონარეფი კატეგორია:პოლონარი დირიჟორეფი კატეგორია:პოლონარი კომპოზიტორეფი კატეგორია:პოლონარი მევიოლინეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1879 კატეგორია:ნაღურა 1953
ჯვ. წ. 559
ნაღურა
კატეგორია:
კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი
კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი — კოტ-დ’ივუარიშ სახენწჷფოშ მადუდე. პოსტიქ დირსხუ 1960 წანაშ 3 გერგობათუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარი კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ლუქსემბურგული ნინა
ლუქსემბურგული ნინა (Lëtzebuergesch; Luxembourgeois, Luxemburgisch, Luxemburgs) — გერმანიკული ნინა, ართ-ართი ოფიციალური ნინა ლუქსემბურგის (გერმანულწკჷმა დო ფრანგულწკჷმა ართო). ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ 1984 წანაშე. ლუქსემბურგულო იჩიებუ 320 000 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ლუქსემბურგული ნინა კატეგორია:ლუქსემბურგი კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
ლეგახარე
ლეგახარე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის (მუხურიშ თემი), ოდიშიშ რზენს, ხობწყარიშ კვარჩხან წყარპიჯის. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 220 მ-ს, ჩხოროწყუშე 11 კმ-შ დოშორაფათ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 588 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სრინაგარი
სრინაგარი ვარდა შრინაგარი (سرینگر) — ნოღა ინდოეთის, შტატი ჯამუ დო ქაშმირიშ საზარხულო ნანანოღა. ზუღაშ დონეშე 1730 მეტრას, დელიშ ოორ-ოორუე-ბჟადალშე 650 კმ მალობას იდვალუაფუ. მახორობა - 1 273 312 ადამიერი (2011).
ნოღა იდვალუაფუ ტობა დალს, ნამუთ რჩქინელი რე მუში არხი-შოშეეფით, ვენეციაშობურო.
ლეგენდაშ მეჯინათ, ნოღა პანდავეფიშმაფა აშოკიქ დარსხუ (ვეშქოჩირთან მაურეფიშ იმპერიაშ მამართვალშა).
მიარე ლეგენდაშ მეჯინათ, სრინაგარი რე თი აკანი, სოდეთ იდვალაუფუ იოსე ქირსეშ საფულე, ნამუთ თექ ოხორანდჷ მუშ ჩილწკჷმა ართო, ჯვარმეჭკადუაშ უკული. სრინაგარიშ გოხოლუას იოსე ქირსეშ მავზოლეუმი იდვალუაფუ, სოდეთ ბრელი ტურისტი გილურსი. თე მავზოლეუმი წჷმარინუანს მუსულმანურ მაზარს, სოდეთ იდვალაუფუ იოსე ქირსეშ წიმინდე საფულე დო კუჩხიშ ნოქური.
სქოლიო
* კატეგორია:ჯამუ დო ქაშმირიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანორეფი]] კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
შარლოტ გენსბური
შარლოტ გენსბური (Charlotte Gainsbourg; 21 კვირკვე, 1971) — არტისტი დო მობირე. გენსბური რე ფრანგი მუსიკოსიშ სერჟ გენსბურიშ დო ინგლისარი არტისტიშ, ჯეინ ბირკინიშ სქუა. ხოლო ინოჭარილი აფუ ოთხი ალბომი. ოკათუდჷ ლარს ფონ ტრიერიშ ფილმეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1971 კატეგორია:სეზარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი