cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლეონიდ კოგანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ურიეფი კატეგორია:სხუნუეფიშ მევიოლინეეფი კატეგორია:ურია მევიოლინეეფი კატეგორია:ურია მუსიკოსეფი
მაურიეფიშ იმპერია
მაურიეფიშ სახენწჷფოშ ისტორიული შანულამობა იღვენუ ალექსანდრე მაკედონარიშ ლესქერობეფიშ უკული ნანდაშ იმპერიაშ მეფეფწკჷმა ჩანდრაგუპტა მაურიაშ ტროგებაშ შედეგო. ჩანდრაგუპტა ბერძენი ავტორეფიშით მოშინაფილი რე, მუჭოთ სანდრაკოტი უმწუძინუეთ ცადენდჷ ალექსანდრე მაკედონეარიშ ხვილაფაშ მუშა მოპყრობას დო საბოლოოთ ბერძენეფიშ უდუხვარებუო შილებუ მუშ ომაფეშ გოფართინაფა.
თიშით აკოქიმინელი მაურიეფიშ იმპერია ირო კონტაქტის რდჷ სელევკიდებიშ სირიაწკჷმა დო ბერძენულ-ბაქტრიულ ომაფეწკჷმა.
მაურიეფიშ იმპერიაქ იმპერატორ აშოკაშ ბორჯის უმაღალაშ გოვითარაფას მიოჭირინუ, მუჟამსჷთ ქჷდიჸუნუ ქვერსემი ტერიტორია დო გობაჩუ ბუდიზმი.
იმპერიაქ ქჷდანთხუ აშოკაშ ღურაშე 50 წანაშ უკული შუნგაშ აჯანყაფაშ შედეგო, მუჟამსთ ქიანას ახალი დინასტიაშ მართუალაქ ქჷდიჭუნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ინდოეთი კატეგორია:მაურიეფიშ დინასტია კატეგორია:ინდოეთიშ დინასტიეფი კატეგორია:აზიაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:სახენწჷფოეფი ინდოეთიშ ისტორიას
ალავიტეფი
ვაშგოჩირთანი: ალაუვიტეფწკჷმა მინი|[[ზულფიყარი (მაღულარი)|ზულფიყარი, ალიშ მაღულარიშ სტილიზაფილი გჷმოხანტუალა წჷმარინუანს ალავიტეფიშ სიმბოლოს.]] ალავიტეფი თაშნეშე ალავეფი (علوية) — ისლამიშ ართ-ართი გემაჸვენჯობა. თარო გოფაჩილი რე სირიას, სოდე მახორობაშ დოხოლაფირო 11%-ის აკმადგინანა. ალავიტეფი აღიარენა შიიტური გემაჸვენჯობაშ ვითოჟირულეფიშ სკოლას, მორო რელიგიური სინკრეტიზმიშ ელემენტეფით. ალავიტეფი პატის არზენა ალის (ალი იბნ აბუ ტალიბი) დო ჯოხო ალავი შანენს ალიშ გემაჸვენჯის.
მირჩქინუაფუ, ნამჷ-და გემაჸვენჯობა IX ოშწანურა, იბნ ნუსაირქ დარსხჷ, თეშ გეშა ალავიტეფს მინშა ნუსაირეფსთ უძახჷნა (نصيرية). ეშანილი ტერმინი კუჩხგემადგუმალი კონოტაციაშ მაღელი რე. შხვა ჯოხო ნასარი ნუსაირიშ ჩილათირი თანგუაშ შედეგი რე.
ალავიტეფს მინშა თურქეთის გოფაჩილ ალევიზმშა ოჩირთჷნა.
ფართას რდჷ გოფაჩილი ოსმალეთიშ იმპერიას. იმპერიაშ გოუქვაფაშ დო თურქეთიშ რესპუბლიკაშ გჷმოცხადაფაშ უკული, მუსტაფა ქემალქ ალავიტეფიშ თხოზინი ქჷდიჭყჷ. ალავიტეფქ გეგნორთეს ფრანგული მანდატით თხილერ სირიაშა, სოდე უჭიჭაშობაშო გიჭყჷ გიშაკერძაფილ ტერიტორიეფქ, თინეფს შქას ალავიტეფიშ სახენწჷფოქ. უკული ალავიტეფიშ სახენწჷფოქ გეუქვჷ, მორო ალავიტეფქ სირიაშ არმიაშ შანულამ ჭყანათ ქჷდოსქიდეს. თიშ უკული, მუთ 1970 წანას, სირიაშ ხეშუულებაშა, ოურდუმე გინორთაფაშ შედეგო სხუნუეფიშ რსხუშ ხუჯიშ დოკინათ, ალავიტი ჰაფეზ ალ-ასადიქ ქჷმორთჷ, თარობაშ ელიტას თარო ალავიტეფი წჷმარინუანდეს. ალ-ასადიშით ინიცირაფილი რდჷ, შიიტეფწკჷმა ალავიტეფიშ დახოლებაშ პროცესი. 1970 დო 1980 წანეფიშ ისლამურ არყაფილეფქ რსებული ნწყუალა წარწიშ გიმე ქეთიჸუნეს, ომენოღალე ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული — წარწიქ უმოსო მიძინჷ, გემანგარჷ ირანიშ შიიტურ რეჟიმწკჷმა სირიალი ალავიტეფიშ დოხოლაფაშ პროცესიქ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეზოთერული სკოლეფი კატეგორია:შიიზმი
მამრიშ ტობა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონეთიშ ტობეფი
ლიმარი (წყარმალუ)
ლიმარი — წყარმალუ ჩილეს, კოკიმბოშ რეგიონს. გჷთმიჭყაფუაფუ წყარმალუეფიშ - ურტადო დო გრანდეშ აკოართაფაშ გეშა, ნოღა ოვალიეშე 4 კმ-ით ბჟაეიოლჸურე. წყარმალუშ თუდოლენი მალუობა ხურგანს ბოსკე-დე-ფრაი-ხორხეშ ნაციონალური პარკიშ ობჟათე ნორთის. თიში სიგჷნძა რე 64 კმ, ოდო ღანჩოშ ფართობი 11,800 კვ.კმ.
ლიმარიშ ღანჩოს ჩანს თეჟამო გინოლაფაშ წოხოლე გემარენჯი იუბეაშ პალმეფი (ღვინიშ პალმა).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ბჰარუჩიშ ოლქი
ბჰარუჩი (ભરૂચ; Bharuch) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბჰარუჩი. ოლქიშ ფართობი — 5253 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 370 104 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 74,41%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 25,72%. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
მატერა
მატერა (Matera) — ნოღა დო პროვინცია იტალიაშ ობჟათეს, ბაზილიკატაშ რეგიონს. იდვალუაფუ ჭიჭე კანიონიშ მანგის, ნამუთ წანეფიშ მალობას ჭიჭე მაფერ გრავინაქ ეშაჭკირჷ. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 60 310 ადამიერს.
ტერირტორია, ნამუსჷთ ამდღა მატერა იდვალუაფუ, დიო ხოლო პალეოლითიშ ხანაშე რე დოხორელი. ნოღა ჯვ. წ. III ოშწანურას რომალეფქ დარსხუეს დო კონსულ ლუის კაესილიუს მეტელუსიშ პატიოშოჩამალო მეტეოლა ქიგიოდვეს. ახ. წ. 664 წანას, ნოღა ლომბარდიალეფქ გეჭოფეს დო ბენევენტოშ აკმადგინალ ნორთო გინაშქვეს. VII-VIII ოშწანურეფს, მატერაშ ფოქვეფი ბენედიქტურ დო ბერძენულ-მართლმადიდებელურ ომონსატერე ინსტიტუციეფქ ემუშეს (აითვისეს). X ოშწანურა ნოღაშ ისტორიას ლჷმეფით იხასიათებუ, ნამუთ სარაცინეფს, ბიზანტიარეფს დო საღორონთო რომიშ იმპერიას შქას მიშჷ, ნამუშ იმპერატორ ლუი II-ქ მატერა აკარღუ.
აპულიას ნორმანეფიშ დოხორალაშ უკული, 1043 წანას ნოღაქ აპულიაშ ჰერცოგიშ, უილიამ რკინისმკლავიანიშ მართუალაშა გინილჷ.
მახინჯაური
მახინჯაური — დაბა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ხელვაჩაურიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ უჩა ზუღაშ პიჯის, ნოღა ბათუმიშე 6 კმ-ის. მახინჯაური კლიმატური დო ბალნეოლოგიური კურორტი რე. რე მინერალური წყუეფი ხოლო. დაბათ გჷმიცხადჷ 1959 წანას. მახორობა 3,4 ვითოში (2002).
კატეგორია:საქორთუოშ დაბეფი კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი კატეგორია:ხელვაჩაურიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ კურორტეფი
ჩანდრაგუპტა მაურია
მინი|250პქ|ჩანდრაგუპტაშ იმპერია თიში გოპეულუაშ ხანს. ჩანდრაგუპტა მაურია (चन्द्रगुप्त मौर्य) — ინდოეთიშ მაარტა გჷმაართიანაფალი, მაურიეფიშ იმპერიაშ მაართა მაფა. იმპერიას მართუნდჷ ჯვ. წ. 322—298 წწ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 298 კატეგორია: მაურიეფიშ დინასტია
ემილი ბეთ რიკარდსი
ემილი ბეთ რიკარდსი (Emily Bett Rickards; დ. 24 მანგი, 1986, ვანკუვერი, ბრიტანეთიშ კოლუმბია, კანადა) - კანადარი არტისტი, არძაშე ჩინებული რე ფელისითი სმოუკი-შ როლით The CW-შ სერიალს საგანს დო ვალს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1991 კატეგორია:კანადარი არტისტეფი
დჰანა ნანდა
მინი|250პქ|დჰანა ნანდაშ იმპერია მაჰაბოდჰივამსაშ მეჯინათ, დჰანა ნანდა (სანსკრიტი: धनानन्द) ნანდაშ დინასტიაშ ბოლო მამართალი რდჷ. თინა რდჷ მაჰაპადმა ნანდაშ ჩხორო სქუაშე ართ-ართი.
კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონარი კატეგორია:ნანდაშ იმპერია
კასონგო
კასონგო (Kasongo) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ მანიემაშ პროვინციას.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯეი კoრტნი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1986
ლიუტა
მინი|მარჯვნივ|250პქ|მდინარე ლიუტის ხეობა ლიუტა (Rio Llut) – წყარმალუ ჩილეს. მეურს ჩილეს არიკა დო პარინაკოტაშ რეგიონიშ ტერიტორიას. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფიშ გვალეფიშ ბჟადალ კართეეფს. მეურს ობჟათე-ბჟადალჸურე. სიგჷრძა – 147 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 3400 კმ². აკათუ რჩქალ ოკიანეს.
ჯინჯიერი ნადუეფი რე: ასუფრე, კოლპიტასი დო სოკორომა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
პალაუ
სქოლიო
კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი
სანაია ირანი
სანაია ირანი (Sanaya Irani; დ. 17 ეკენია 1983) — ინდოარი არტისტი, ნამუქჷთ მიპალუ მუსხირენი ჩინებული როლი პოპულარულ ტელესერიალეფს, თიჯგურეფს მუნერით რე, დო „მუ გევოდვა თე ჸოროფას?“ (საქორთუოს ჯოხოდჷ მოჯადოებულები)  .2013 წანაშე ლაჸაფენს სერიალს  Sony TV-იშ არხის.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორი
მინი|[[უორენ გასტინგსი მაართა გენერალ-გუბერნატორი, (1773-1785)]] ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორი — ტიტული, ნამუთ ჯოხოდჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ხემანჯღვერს, ზოხორინალაშ უკული ინდოეთიშ მონარქიშ წჷმმარინაფალი, ნამუთ თაშნეშე რდჷ ქიანაშ დე ფაქტო მამართალი. თე პოსტიქ დირსხუ 1773 წანას, თიში ტიტული რდჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ პროვინციეფიშ გენერალ-გუბერნატორი დო იდვალუაფუდჷ ფორტ-უილიამს. დუდშე თიში ბონი მართუალა ხვალე ფორტ-უილიამსის იფაჩუდჷ, მარა თაშნეშე აკონტროლენდჷ ბრიტანეთიშ ოსტინდოეთიშ კამპანიას, ხვალო 1833 წანაშე გიფაჩჷ თიშ ნებაგოქუნელობეფქ ედომუშამ ბრიტანულ ინდოეთის დო ჯოხოთ გიადჷ ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორქ.
წყუეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ გენერალ-გუბერნატორი კატეგორია:ინდოეთიშ ისტორია
2065
დღახუეფი
კატეგორია:
ფუმიო კიშიდა
ფუმიო კიშიდა (岸田 文雄, დ. 29 კვირკვე 1957, შიბაია, ტოკიო, იაპონია) — იაპობარი პოლიტიკური მოღალე. 2021 წანაშ 29 ეკენიაშე იაპონიაშ ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიაშ მადუდე. 2021 წანაშ 4 გჷმათუთაშე იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრი.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:იაპონიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრეფი კატეგორია:იაპონიაშ დუდთხილუაშ მინისტრეფი
ტრინიტი (კალიფორნია)
ტრინიტი (ინგლ. Trinity River) რე წყარმალუ ააშს, კალიფორნიაშ შტატის. წყარმალუ ტრინიტი იჭყაფჷ სკოტიშ გვალეფს, ტრინიტიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ კლამატის. ტრინიტიშ სიგჷნძა რე 266 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,600 კვ.კმ. ტრინიტიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ისთ-ფორკი, საუზ-ფორკი, (კვარჩხანი), სტიუარტ-ფორკი, ნორზ-ფორკი, ნიუ-რივერი (მარძგვანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
ვადოდარაშ ოლქი
ვადოდარა (વડોદરા જિલ્લો; Vadodara) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ვადოდარა. ოლქიშ ფართობი — 7549 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 3 641 802 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 71,32 %, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 45,20 %.
ჰიპოკრატე
ჰიპოკრატე (ჯვ.ბერძ. Ἱπποκράτης; დ. ჯვ.წ. დოხოლაფირო 460; კოსი, ჯვეში საბერძნეთი — ღ. ჯვ.წ. დოხოლაფირო 370; ლარისა, ჯვეში საბერძნეთი) — ბერძენი ექიმი დო ფილოსოფოსი, ნამუთ მერჩქინელი რე ართ-ართი კაბეტი ფიგურათ მედიცინაშ ისტორიას. ჰიპოკრატექ მიშეღჷ ქვერსემი კონტრიბუცია მედიცინაშ, მუჭოთ მენცარობაშ, გოვითარაფაშა. ჰიპოკრატე შინელი რე მუჭოთ მედიცინაშ მუმა. ამდღარშახ მაჭირინუ მენცარული ნახანდეფიშ კოლექციაქ, ნამუსჷთ ჰიპოკრატეშ კორპუსის უძახუნა. ჸათე ნაჭარეფი იკათუანს დოხოლაფირო 60 ტექსტის, სოდეთ ეჭარილი რე შხვადოშხვა ლახარეფი დო თინეფიშ სქილადაშ მეთოდეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ექიმეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსეფი
მეგდოვასი
მეგდოვასი, მეგდოვა (Μέγδοβας) — წყარმალუ ბჟადალ საბერძნეთის, კარდიციშ დო ევრიტანიაშ ტერიტორიას. წყარმალუ აქელოოსიშ კვარჩხან ნადუ. იჯყაფუ აგრაფაშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 1600 მ. სიმაღალას. სიგინძა 78 კმ.
ბინდუსარა
ბინდუსარა — მაურიეფიშ სახენწჷფოშ მაჟრა იმპერატორი, მაფენდჷ ჯვ. წ. 298—272 წანეფს ჩანდრაგუპტა მაურიაშ უკული. ბერძენულ წყუეფს თინა მიშინუაფუ ჯოხოთ — ამიტროჰატი (ინდურო ამიტრაგჰატა) თიში ტიტულიშ მეჯინათ, ესე იგი "დორხველურ ნტერეფიშ მაჸვილარი".
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაურიეფიშ დინასტია
გრენლანდია
გრენლანდია (დან. Grønland – „წვანე ქიანა“; გრენ. Kalaallit Nunaat – „ადამიერეფიშ დიხა“) — კოკი ოორუე ჸინუამი ოკიანეს დო ატლანტიშ ოკიანეს, ოორუე ამერიკაშ კონტინენტწკჷმა. მოსოფელიშ უკაბეტაში კოკი, ასე დანიაშ დოჸუნალას რე.
1386 წანაშე კოკი ორხველუდჷ ნორვეგიას, 1814 წანაშე — დანიაშ დოჸუნალას რე. 1979 წანას დანიაშ პარლამენტიქ გრენლანდიას ფართო ავტონომია მეჩჷ.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მინი|მარცხნივ|გრელანდიაშ მუნიციპალიტეტეფი
გრენლანდიას 2009 წანაშე 3-იშ მანგიორო უღუ 4 ტერიტორიული ართული, ნამუეფსჷთ მუნიციპალიტეტეფი ჯოხო: სერმერსუკი („ძალამ მიარე ჸინი“) ნანანოღა ნუუკიშ ელმოლს; კუიალეკი („ობჟათე“) ფარველიშ კოდმეშ ელმოლი; კეტატა („ცენტრი“) ნანანოღაშ ოორუეშე, დეივისიშ საროტიშ მანგას დო კაასუიტსუპი („წკურუმი“) ოორუე-ბჟადალშე. გრენლანდიაშ ოორუე-ბჟაეიოლს იდვალუაფუ ოორუე-ბჟაეიოლ გრენლანდიაშ ერუანული პარკი.
ეკონომიკა დო ბიზნესი
გრენლანდიაშ საჯარო ხარჯეფიშ დოხოლაფირო გვერდის დანია აფინანსენს, მუთ წანმოწანას ოშქაშეთ 3.2 მილიარდის აკმადგინანას. თაშნეშე დიდი მიშნაველეფს ღებულენს ჩხომჭოფუაშ ლიცენზიეფიშ მეჩამათ დო ორთაშობური რესურსეფიშ გჷმორნაფაშო დჷნაწესებუ კომპენსაციეფშე, მუთ წანმოწანას დოხოლაფირო 280 მილიონს აკმადგინანს. თიში ექსპორტიშ 90% თაშნეშე აკმადგინანს ზუღაშ პროდუქტეფს. ბოლო წანეფიშ გოძვენას ქჷდიჭყჷ ტურიზმიშ ინდუსტრიაშ გოვითარაფაქ ხოლო.
გეოგრაფია
მინი|გრენლანდიაშ რუკა გრენლანდია იდვალუაფუ 60°-84°N განედეფს დო 11°-74°W მერიდიანეფს შქას დო რე ოორუე ამერიკაშ სიდიდათ მასუმა ქიანა.
გრენლანდიას ობჟათე-ბჟადალშე უხურგანს ატლანტიშ ოკიანე; ბჟაეიოლშე — გრენლანდიაშ ზუღა; ოორუეშე — არქტიკული ოკიანე; ბჟადალშე — ბაფინიშ ზუღა. უახოლაში ქიანეფი რე ბჟადალშე კანადა, ბჟაეიოლშე — ისლანდია. გრენლანდიას იდვალუაფუ მოსოფელს უდიდაში ერუანული პარკი. გრენლანდია უდიდაში კოკი დო დოჸუნელი ტერიტორია რე.
ჰაროლდ იური
ჰაროლდ ქლეითონ იური (დ. 29 პირელი, 1893, უელქერთონი, ინდიანა, ააშ - ღ. 5 ღურთუთა, 1981, ლა ჰოია, ქალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი 1934 წანას, მანჰეთენიშ პროექტიშ ართ-ართი მაკათური, უმოსო ჩინებული რე ექსპერიმენტით, ნამუქჷთ შილებუ ვაშურდგჷმილ ნაკათეფშე ორგანული მოლეკულეფიშ ეჭოფუა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1893 კატეგორია:ნაღურა 1981
პორტუ
პორტუ (Porto []) — სიკაბეტაშ მეჯინათ მაჟირა ნოღა (ლისაბონიშ უკული) პორტუგალიას, პორტუშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა რე შხუ ონოღე აგლომერაცია — კაბეტი პორტუ.
ნოღაშ მახორობა — 215,945 ადამიერი (მუნიციპალიტეტი), კაბეტი პორტუშ აგლომერაციას — 1,725,300 ადამიერი (2019). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ოორუე ეკონომიკურ-სტატისტიკურ რეგიონშა დო კაბეტი პორტუშ სუბრეგიონშა. ჯვეში ადმინისტრაციული დორთუალათ მიშმეშჷ დორუ-ლიტორალიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. პორტუ ლისაბონწკჷმა ართო მიშმურს გლობალურ ნოღეფიშ ერკებულშა (GaWC-შ მეჯინათ), ნოღა მოსოფელიშ ეკონომიკური სისტემაშ შანულამ ელემენტო იკოროცხჷ.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა პორტუგალიას * კატეგორია:პორტუშ ოლქიშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ჰაიტიური კრეოლი
ჰაიტიური კრეოლი (kreyòl ayisyen), შხირას უძახუნა ლაქინას კრეოლი — ნინა, ნამუსჷთ ჰაიტის დოხოლაფირო 8,5 მილიონი ადამიერი რაგადანს (2005 წმუნაჩემეფით) დო 3,5 მილიონი თიშ ხურგეფიშ გალე, თინეფს შქას კანადას, ააშ-ს, საფრანგეთის დო მუსხირენ კარიბიშ ქიანას — დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას, კუბას დო ბაჰამეფს.
კატეგორია:ჰაიტიშ ნინეფი კატეგორია:ნინეფიშ ერკებული ანბანიშ მეჯინათ
ოპავა
ოპავა (Opava, Opawa, Uopawa), ტროპაუ (Troppau, , Tropp) — სტატუტური ნოღა ჩეხეთის, მორავია-სილეზიაშ აკანს, წუარმალუ ოპავაშ (ოდრაშ ნადუ) ჟირხოლო წყარპიჯის. ოპავაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ფართობი — 90,6 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ სტატუტური ნოღეფი კატეგორია:მორავია-სილეზიაშ აკანიშ ნოღეფი
სტენლი მილერი
სტენლი ლოიდ მილერი (დ. 7 მელახი, 1930, ოკლენდი, კალიფორნია, ააშ - ღ. 20 მესი, 2007, ნეიშენლ სითი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი დო ბიოლოგი, ჩინებული რე ექსპერიმენტით, ნამუქჷთ შილებუ ორგანული მოლეკულეფიშ ეჭოფუა ვაორგანული სუბსტანციეფიშე.
იაშა ხეფეცი
იაშა ხეფეცი (יאשה חפץ ურიულო; 20 ღურთუთა (2 ფურთუთა) 1901, ვილნიუსი — 10 ქირსეთუთა 1987, ლოს-ანჯელესი) — ურიული ბადებაშ ამერიკალი მევიოლინე. იკოროცხუ მა-20 ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ მევიოლინეთ.
სტენლი მილერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1930 კატეგორია:ნაღურა 2007
იაშა ხეფეცი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ურიეფი კატეგორია:ამერიკალი მევიოლინეეფი კატეგორია:ურია მევიოლინეეფი კატეგორია:ურია მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1901 კატეგორია:ნაღურა 1987
მაიაშ კალენდარი
მაიაშ კალენდარი — კალენდარეფიშ სისტემა, ნამუთ მაიაშ ცივილიზაციაქ აკიმუშუ კოლუმბიშახ ბორჯიშ ცენტრალურ ამერიკას. თე კალენდარს გჷმირინუანდეს ცენტრალური ამერიკაშ შხვა კათეფი ხოლო — აცტეკეფი, ტოლტეკეფი დო შხვეფი.
მაიაშ კალენდარიშ ტიპიური თარიღი დოხოლაფირო თაშ გჷმიძირუაფუ: 12.18.16.2.6, 3 კიმი 4 სოც, სოდეთ 12.18.16.2.6 — გირძე გჷმოკოროცხუაშ თარიღიე, 3 კიმი — ცოლკინი, 4 სოც — ჰააბ.
თარიღეფიშ კორელაცია
thumb|right|200px|დრეზდენიშ კოდექსი. რიცხუს 2004 წანაშ 24 გჷმათუთას უღჷ გეჸვენჯი შანულობა:
კორელაციეფს 584 283-ს დო 584 285-ს გეჸვენჯი შანულობა უღჷ. მაიაშ კათა კოროცხჷნდჷ ბორჯიშ ციკლის 13 ბაქტუნშე (13×144 000 დღა). მიმალი ციკლიშ დაჭყაფუ თარიღი რე 0.0.0.0.0, 4 აჰაუ, 8 კუმჰუ. ჩქინ ტერმინეფს, თე ციკლიშ დაჭყაფუშ ექვივალენტური თარიღიშ გიშართუალაშ პრობლემა გჷშმერჩქინანს დუდს. თექ ჭკობა კორელაცია გიმიჭანუ, ნამუთ ართიანშე 2 დღათ ეკმასქიდუ. გირძე გჷმოკოროცხუაშ სისტემა ასეშახ ქჷგჷმირინუაფუდუკონი, თე პრობლემა ეფას მიგვარეფუაბუდჷ, მარა მაია თე სისტემას ვეგჷმირინუანდჷ ესპანარი კონკისტეფიშ ბორჯის.
ცოლკინი
ცოლკინი, ვარდა ტცოლკინი (Tzolk'in) — 260 დღამი რიტუალური პერიოდი, ნამუთ 20-დღამი დო 13-დღამი პერიოდეფიშ კომბინაცია რე. ირ დღას უღჷ ნომერი 1-შე 13-შახ, თეშ მოხ, დღალეფს მუშ ჯოხო უღუ, ნამუთ იმაჟირებუ 20-ამი პერიოდით. დღაშ ირ ჯოხოს მეურე მუშ სიმბოლო, თაშ ჯოხოდვალირი ბჟაშ მარწკინდი.
დღალეფიშ ნომერი დო ჯოხო ართობურო ითირუ. ცოლკინიშ დღალეფიშ ჯოხოდვალეფი:
ქიმიბჸონათ მაგალითი.
საკვარჩხანოთ — დღაშ რანწკილი ნომერი (13-შე ართი), ოშქაშეთ  — დღაშ ჯოხო (20-შე ართი), სწორება ბირცხეფს — დღაშ რანწკილი ნომერი,  ნამუთჷთ დღა შანილიე ჟიშენ რცხილს.
კიდიბჭყათ დღალეფიშ კოროცხუა:
დღაშ ნომერ 13-ს ქიმიოჭირინუნსჷნი, დღაშ ნომერეფიშ კოროცხუა კინ ახალშე იჭყაფუ, მარა იგირძარებუ დღაშ 20-დღამი ციკლი:
20-დღამი ციკლიშ თებაშ უკული, იგირძარებუ დღალეფიშ ნომერეფიშ კოროცხუა (სოიშახ მა-13-ას ვემიოჭირინუანსინ), დო 20-დღამი ციკლი კინ ახალშე იჭყაფუ:
კალენდარი ცოლკინი: დღალეფიშ ჯოხოდვალეფი დო გეჸვენჯი გლიფეფი
2008 წანას უხვადუ ცოლკინიშ ჟირი დაჭყაფუ:
2009 წანას უხვადუ ცოლკინიშ ართი დაჭყაფუ:
2010 წანას:
2011 წანას:
2012 წანას:
ჰააბი
თეწკჷმა ართო ბორჯიშ კოროცხუა მიშუ ჰააბიშ მეჯინათ. ჰააბი (Haab) — მაიაშ ომენმაღალე კალენდარი. თენა რდჷ ბჟაშ კალენდარი, ნამუთ 365 დღაშე აკმოდირთუ.
ჰააბი 19 თუთათ ირთუ: თაჸურეშე 18 თუთას 20 დღა იკოროცხუდჷ, დო 1 თუთას — ხვალე 5 გეძინელი „დღა ჯოხოშ უმუშო“ (თე დღლეფი თიშენ გითმიაძინუ ნამდა, დღალეფიშ ედომუშამი მუდანობაქ 365 დღას გემანგასი). თე 5 დღას ვაიებ ჯოხოდჷ. თენეფი უბედური დღალეფო იკოროცხუდეს.
თუთაშ დინოხოლე დღალეფი ინომერებუაფუ 0-შე 19-შახ.
თე კალენდარი, მაიაშ ირდღარი რინაშ დო ოფუტეშ მეურნობაშ ოსხირი რდჷ. გჷმმაგონაფალ ინდიარეფქ ჟირი კალენდარი აკაშქვეს თაშ ჯოხოდვალირ „კალენდარულ რგვალო“. ათეშნერო, არძანერი თარიღი აკმოდირთუდჷ ჟირხოლო კალენდარიშ ელემენტეფშე. „კალენდარულ რგოლს“ თარიღეფი იმაჟირებუაფუდუ ხვალე ირ 52 წანაშე ართშა.
ცოლკინიშ დო ჰააბიშ კომბინაცია იმაჟირუაფუდუ ირ 18980 = 52×365 დღას. აცტეკეფს მიოჩქუდეს ნამდა, 4 აჰაუ 8 კუმხუ-ს ქიანაშ დალიაქ ოკო ქუდოდირთუკო, დო ელჷდეს თე თარიღის ირ 52 წანას.
გირძე გჷმოკოროცხუა
მინი|366x366პქ|სტელაშ ფრაგმენტი ([[სტელა 1 ლა მოჰარა|სტელა 1 ლა მოჰარას), ნამუთ ოძირანს ჩქ.წ. II ოშწანურაშ გლიფეფიშ რანწკის, კვარჩხანი რანწკიშა მიშმურს კალენდარი გირძე გიმოკოროცხუაშ 8.5.16.9.9 თარიღი, ვარდა ჩქ.წ. 156 წანა. დოსქილადირი ჟირი რანწკიშა მიშმურს ეპიოლმეკური ჭარალუაშ გლიფეფი.]] გირძე გიმოკოროცხუაშ სისტემაშ თარიღეფიშ უმოსი დიდი ართულეფი:
კინი, ტუნი დო კატუნი 0-შე 19-შახ შანულობას ღებულენა. უინალი 0-შე 17-შახ შანულობას ღებულენს.
გირძე გჷმოკოროცხუაშ ართულეფი
მაგალითო, 2012 წანაშ 25 ღურთუთა, მაიაშ კალენდარიშ 584285-შ კორელაციათ თაშ იძირებე: 12.19.19.1.8, 8 კიმი, 18 მუანი. თე დინნაჭარუს გირძე გიმოკოროცხუაშ სისტემაწკჷმა წუმორინაფილიე, ცოლკინი დო ჰააბი. თე დინნაჭარაშ გოშიფრუათ შანენს გეჸვენჯის:
thumb|right|200px|სტელა [[ტიკალი|ტიკალს.]] რჩქინელიე, ნამდა გირძე გჷმოკოროცხუაშ მიმალი ციკლი, ვარდა მახუთა ბჟაშ (ჩხანაშ) ერა, დიჭყუ 0.0.0.0.0, 4 აჰაუ, 8 კუმხუს.
ოორუე რაინ-ვესტფალია
ოორუე რაინ-ვესტფალია (Nordrhein-Westfalen) — გერმანიაშ ფედერალური რესპუბლიკაშ დიხა. მახორობაშ მუდანობა — 18,077,762 ადამიერი (გფრ-შ დიხეფშე არძაშე უმოსო დოხორელი აკანი). ფართობი — 34,1 ვთშ. ჯ კვ² (ქიანაშ მაანთხა აბანი). გერმანიაშ 80 უშხუაშ ნოღაშე 29 იდვალუაფუ ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ ურბანიზაფილჷ ტერიტორიას. ნანანოღა — დიუსელდორფი. მახორობაშ მეჯინათ უშხუაში ნოღა რე — კელნი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ აკანეფი
ჩაქვი
ჩაქვი — დაბა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტის. ჩაქვი აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტურისტული ცენტრი რე. დაბათ გჷმიცხადჷ 1954 წანას. მახორობა 6720 კოჩი (2014).
კატეგორია:ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი კატეგორია:ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
ჯონ ბეროუმენი
ჯონ სკოთ ბეროუმენი (John Scot Barrowman; დ. 11 მელახი, 1967, გლასგო, შოტლანდია, გოართიანაფილი ომაფე) - შოტლანდიარი-ამერიკალი არტისტი. ოკათჷ სერიალს საგანს დო არსულენს უჩა მაშქვილეშ როლს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
სნიარდვი
სნიარდვი (Śniardwy) — ტობა პოლონეთის, მაზოვიეციშ ტობაშ ოლქის, ვარმინო-მაზურიშ სავოევოდოს. თენა პოლონეთის არძაშე დიდი ტობა რე, ფართობი 113,8 კმ²; მაქსიმალური სიგჷრძა 22,1 კმ, სიგანა 13,4 კმ; ოშქაშე სიტომბა 6,5 მ, მაქსიმალური სიტომბა 23 მ; წყარიშ მოცულობა 0,65 კმ³; ტობას რე 8 კოკი.
უოლტერ ბრატენი
უოლტერ ჰაუზერ ბრატენი (ინგლ. Walter Houser Brattain; დ. 10 ფურთუთა, 1902, სიამინი, ფუძიანი, ჩინეთი — ღ. 13 გჷმათუთა, 1987, სიეტლი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. გურაფულენდჷ უაიტმენიშ კოლეჯის, ორეგონიშ უნივერსიტეტის დო მინესოტაშ უნივერსიტეტის. მინესოტაშ უნივერსიტეტის, ჯონ ტორენს ტეიტიშ ხემანჯღვერობათ, თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ უაიტმენიშ კოლეჯის დო ბელიშ ლაბორატორიას. უოლტერ ჰაუზერ ბრატენქ ჯონ ბარდინი დო უილიამ ბრედფორდ შოკლიწკჷმა ართო გიმიგონჷ ტრანზისტორი 1947 წანაშ ქირსეთუთას. 1956 წანას სუმხოლო ფიზიკოსის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1902 კატეგორია:ნაღურა 1987
გუბერნია
thumb|რუსეთიშ იმერიაშ დორთუალა გუბერნიეფო [[1914 წანას.]] გუბერნია (ზიტყვა გუბერნატორშე, gubernator; κυβερνήτης-შე — მემარზებელი) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ უმაღალაში ართული რუსეთის (რუსეთიშ ომაფეს, რუსეთიშ იმერიას, რუსეთიშ რესპუბლიკას, რსფსრ-ს) 1708 წანაშე 1929 წანაშახ, ნამუთ მიშაღალირი რდჷ პეტრე I-აშ ბორჯის, აბსოლუტური სახენწჷფოშ ორგანიზაფაშ პროცესის. გუბერნიაშ მადუდე — გუბერნატორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:რუსეთიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუაშ ისტორია კატეგორია:ადმინისტრაციული ართულეფი
ვალსადიშ ოლქი
ვალსადი (વલસાડ જિલ્લો; Valsad) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ვალსადი. ოლქიშ ფართობი — 3034 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 410 553 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 69,15 %, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშ გიმე რე (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 27,02 %. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ფრანიო ტუჯმანი
ფრანიო ტუჯმანი (Franjo Tuđman; დ. 14 მესი 1922, ველიკო-ტრგოვიშჩე — ღ. 10 ქირსეთუთა 1999, ზაგრები) — ხორვატიაშ სახენწჷფო, პოლიტიკური დო ოურდუმე მოღალე, პუბლიცისტი. ზოხორინელი ხორვატიაშ მაართა პრეზიდენტი. მარშალი.
თიში ერუანულია პარტიაქ (ხორვატიაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა) გიმორძგჷ ხორვატიაშ მაართა გიშაგორუეფს, 1990 წანას. ფრანიო ტუჯმანი პრეზიდენტო 2–შა გეგშაგორეს. თიქ გიშაგორუეფიშ მაჟირა წანას, ხორვატიაშ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ. ხემანჭუაფას ღურაშახ, 1999 წანაშ 10 ქირსეთუთაშახ ისქილიდუანდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხორვატი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ხორვატიაშ პრეზიდენტეფი
კიმპესე
კიმპესე (Kimpese) — ნოღა დო პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ცენტრალური კონგოშ პროვინციას.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
აარონ ეკჰარტი
აარონ ედვარდ ეკჰარტი (Aaron Eckhart; დ. 12 მარტი, 1968) — ამერიკალი არტისტი.
ბიოგრაფია
დებადჷ კალიფორნიაშ შტატის, ნოღა კუპერტინოს, დიამუშ მარი მართქ ეკჰარტიშ (ცირასქუალობაშ გვარი ლოურენსი) დო მუამუში - ჯეიმზ კონრად ეკჰარტიშ ფანიას. ჯიმალეფ შქას არძაშე უკლაში რე. მუამუში გერმანულ (გერმანალი-რუსი), დო დიამუში ინგლისური, შოტლანდიური, გერმანული დო ოორუე ირლანდიური (შოტლანდიარი-ირლანდიარი) წუმოულობაშ რე. ეკჰარტეფიშ ფანიაქ ინგლისშა დარინალო 1981 წანას გინორთჷ. თიში დებიუტიქ ტელევიზიას იჸუ 1992 წანას. 1997 წანას ილაჸაფუ ნილ ლაბუტიშ ფილმის „კოჩეფიშ გორინას“, ნამუქჷთ უკული პოპულარულქ იჸუ. ეკჰარტიქ უკული ნილ ლაბუტიშ ხოლო მუსხირენ ფიმილს გიშარჩქინდჷ: „სქანი მაჸალეეფი დო მეძობელეფი“ (1998), „მედდა ბეტი“ (2000) დო „სიხანგე“ (2002). 2000 წანას აკათუ სტივენ სპილბერგიშ ფილმის „ერინ ბროკოვიჩი“. ეიოშინალ რე ფილმეფი: „თაქ შუნა“, „წკურუმია აიარი“ დო შხვა. აარონ ეკჰარტი ეკონია დღალეფიშ წიმდაშ იოსე ქირსეშ ოხვამერიშ მაკათური რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1968
ეკვადორიშ ნოღეფიშ ერკებული
რესურსეფი ინტერნეტის
ეკვადორი
აგრაფიოტისი
აგრაფიოტისი (ბერძნ. Potamos Agrafiotis) — წყარმალუ ბჟადალ საბერძნეთის. წყარმალუ აქელოოსიშ კვარჩხან ნადუ. მეურს ცენტრალურ საბერძნეთის, ევრიტანიაშ ნომიშ ტერიტორიას. აგრაფიოტისი იჭყაფუ პინდოსიშ გვალეფს, ოფუტე ტროვატოშ ხოლოს, ტრიპოტამოშ ხოლოს ინაკათუ კრემასტაშ რეზერვუარს, აქელოოსის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საბერძნეთიშ წყარმალუეფი
ნაჯლა ბუდენ რამადანი
ნაჯლა ბუდენ რამადანი (نجلاء بودن رمضان; დ. 29 მანგი, 1958) — ტუნისალი გეოლოგი დო უნივერსიტეტიშ პროფესორი. ტუნისიშ პრეზიდენტიქ, 2021 წანაშ 29 ეკენიას მიარზუ თარობაშ ფორმირაფა დო შილებე თიქ გჷნირთას პირველ ოსურ პრემიერ-მინისტრო არაბულ ოქიანუს. 2011 წანას მუშენდჷ გონათუაძ სამინისტრეს.
სქოლიო
კატეგორია:ტუნისალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ტუნისიშ პრემიერ-მინისტრეფი
გესტაპო
გესტაპო — ნაცისტური გერმანიაშ პოლიცია 1933-1945 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მასუმა რაიხი
ნუუკი
ნოღა იდვალუაფუ გრენლანდიაშ ობჟათე-ბჟადალ ტერიტორიას კეთილი იმენდიშ ფიორდწკჷმა (Godthåbsfjorden). პოლარული წირეშ ობჟათეშე 240 კილომეტრის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გრენლანდიაშ ნოღეფი კატეგორია:დანიაშ ნოღეფი
ჯეი ჰერნანდეზი
ხავიერ მანუელ "ჯეი" ჰერნანდეზი, უკლაში (Jay Hernandez; დ. 20 ფურთუთა, 1978, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. თიქ ილაჸაფჷ ფილმეფს მოსოფელიშ ოვაჭარებელ ცენტრის დო დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1978
ოლე ბული
ოლე ბორნემან ბული (დ. 5 ფრევალი, 1810 - ღ. 17 არგუსო, 1880) ნორვეგიალი მევიოლინე. ჯოხოშინელი, მუჭოთ ედვარდ გრიგიშ ბედიშ გჷმახურგალი.
თელარა
ბილიქ დებად ნორვეგიაშ ნოღა ბერგენც. მუამუშის ოკოდ, ნამდა ოლეშე მინისტრის გჷშურთუმუდუკო, მარა ოლექ გჷნოჭყვიდ მუსიკას ჸუნაფუდუკონი. 9 წანერქ მაართა კონცერტი გამანჯუ. თინა ბერგენიშ ფილარმონიური ორკესტრიშ სოლისტი მევიოლინე რდჷ. 18 წანერქ ოსლოშ უნივერსიტეტშა მიდართ ოგურაფალო, მარა გამორსეფც გენიჭკირჷ. 1832 წანას თინაქ ოხორინალო პარიზშა გინილჷ, სოდეთ მევიოლინე ჰეინტიხ ვილჰელმ ერნესტწკჷმა ოხორანდ, ნამუქუთ ბულს პაგანინიშ მუსიკა გაჩინებაფუ.
კატეგორია:ნორვეგიალეფი კატეგორია:ნორვეგიალი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1810 კატეგორია:ნაღურა 1880
ლოა (წყარმალუ)
ლოა (Río Loa) — არძოშე უგჷნძაში წყარმალუ ჩილეს. სიგჷრძა 440 კმ. ოდუდე იდვალუაფუ ანდეფიშ გვალეფს ვულკან მინიოშ კართეეფს ზუღაშ დონეშე დოხოლაფირო 4 000 მეტრას. გჷშმურს ტიოზი ატაკამაშ ტერიტორიას. ოძგალეეფს გჷთმორჩქინდუ ოაზისეფი. აკათუ რჩქალ ოკიანეს. წჷმარინუანს ოხურგუ წყარმალუს ჩილეშ რეგიონეფს ტარაპაკა დო ანტოფაგასტაშ შქას.
წყარიშ ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა — დოხოლ. 6 მ³/წმ, შქა მალუობას — 2,43 მ³/წმ.
ალექსანდრე ოპარინი
ალექსანდრე ივანეშ სქი ოპარინი (რუს. Алекса́ндр Ива́нович Опа́рин, დ. 2 მელახი, 1894, უგლიჩი, რუსეთი - ღ. 21 პირელი, 1980, მოსკოვი, სსრრ) — რუსი ბიოქიმიკოსი, ნახანდეფი უღჷ აბიოგენეზიშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:სსრრ-იშ ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1894 კატეგორია:ნაღურა 1980
ალი იბნ აბუ ტალიბი
მინი|ალი იბნ აბი ტალიბიშ წამება. ხანტუ: იუსეფ აბდინეჯადი
ალი იბნ აბუ ტალიბი (عَليْ بِنْ أَبُو طَالِبْ بِنْ عَبْدْ اَلْمُطَّلِبْ بِنْ هَاشِمْ بِنْ مَنَافْ مِنْ قُرَيشيِ; ალი იბნ აბუ ტალიბ იბნ აბდ ლ-მუტალიბ იბნ ჰაშიმ იბნ მანაფ მინ ყურაიში; დ. 22 გჷმათუთა, 598, მექა — ღ. 6 ფურთუთა, 661, ქუფა) — შიიტეფიშ მაართა იმამი დო სუნიტეფიშ მაანთხა მართალმორწუმე ხალიფა (656–661). ოწმოხმორაგადე მუჰამადიშ ბიძისქუა, სინჯა დო მონძე. თინა პირველი ბაღანა რდჷ, ნამუქჷთ მიღჷ ისლამი.
გრანიციოტისი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საბერძნეთიშ წყარმალუეფი
ალი იბნ აბუ ტალიბი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხალიფეფი კატეგორია:დუმაბადი 22 გჷმათუთა კატეგორია:ნაღურა 6 ფურთუთა კატეგორია:მართალმორწუმე ხალიფეფი კატეგორია:VII ოშწანურაშ ხალიფეფი
თურქული საგესქუო
მინი|200პქ|თურქული საგესქუოშ ინჯეფი თურქული საგესქუო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდინდარაში დო ანდაფერამი საგესქუოს ორხველჷ. ოსმალეთიშ იმპერიაშ საგესქუოქ ოშწანურეფიშ გარგვალებურ წჷმოძინელო ქეიტუ აზიური, ევროპული, კავკაციური, ბალკანური დო სქირონაშქაზუღური საგესქუოეფიშ საუჯგუშო ტრადიციეფი. მინი|200პქ|სიმიტი მინი|200პქ|ლაჰმაჯუნი შქაგურით თურქული საგესქუოშ თარი პროდუქტეფი რე: ხორცი (უმენტაშო შხურიშ), ორზა, ზეითუნიშ ზეთი, ზეთიშხილი, ბადრიჟანი, ზაფანა, ხვარხვი, პამინდორი, ოსპი, იოგურტი, ჩე ჸვალი (თ.ჯ. ბეიაზ პეინირი) დო შხვ. მინი|200პქ|ადანა-ქებაბი მინი|200პქ|ბულგურიშ ფლავი თურქული საგესქუო ხორცამი ინჯეფშე არძაშე პოპულარული რე ქაბაბი (კებაბ), ნამუშ ქიანაშ გვარობა რსებენს, სამანგათ ადანა კებაბი, ისლიმ კებაბი, დონერ-კებაბი, შიშ კებაბი დო თ.უ. ხორცის, შხირ შვანს, ორტვინულწჷკმა ართო ზადჷნა. თურქეთის აკეთენა ფარშამი ორზას ვარ-და ზაფანას, კარტოფილი დო ზაფანაწკჷმა ართო შუშელი ფარშიშ ჭვარჭვალიტეფი (კოფტე) დო თ.უ. თურქეფს დიდი პოპულარალათ რგებულენს წვენამეფი (ჩორბა), გიშაკერზაფილო — ჭითა ოსპიშ წვენამი, იოგურტიშ წვენამი დო შხვ.
თურქეთის მუკი-მუკი ოთხი ზუღა გოდგჷ, თეშენ ქიანას ხვეიანო რე ჩხომი დო ზუღაშ პროდუქტი.
გიშაკერძაფილო ეიოშანალი რე თურქული გემუანობა: ბაქლავა, კადაიფი, ჰალვა, რაჰათლუკუმი, სუთლაჩი დო შხვ. დესერტეფიშ ოზადალო შხვადოშხვა ხილიშ ჩილას დო თხირობას ხვარენა: ლუღიშ, მარგულიშ, ფინიკიშ ჩილა, ქიშმიში, თხირი, ნეძი, ფსტა, ნუში, არაქისი, ქეშიუ დო თ.უ.
თურქული რინა გიოსიზმარაფალი რე ჩაიშ დო ყავაშ უმუშო. თურქეთს თარო უგემუანაში, არომატულ ჩაის სპეციალური, წელს გითოწიორელი მორჩილი ჭირქეფით შუნა. შურამ ყავას — ლინჯიშ ჯეზვეს ოფუნუანა. ტრადიციული თურქული ოშუმალი რე აირანი, ნამუთ იოგურტიშე იზადჷ დო გოსოფურო ჸუმენს ოხვარჷ.
თურქული საგესქუოშ ინჯეფიშ ანდაფერუამალა დო ინჯეფიშ იდეალურო მეხუჯაფილი გემოეფი სუნელობაშ დოინალაფათ რე. თურქულ საგესქუოს აქტიურო ხვარენა ძირას, ზაფანას, ქონდარს, ჸვალმინთას, ჩვაჩვაბის (სუმახი), მიხაკის, დარიჩინს, ჸვინთელ პირს, სამშურეს დო შხვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიური საგესქუო კატეგორია:ევროპული საგესქუო
Filmfare Awards
Filmfare Awards — ინდოეთიშ თარი ირწანური კინოპრემია ჰინდიშ ნინაშა გინოღალირ ფილმეფს მენაჭირინაფეფიშ გეშა. Filmfare, შანულობათ, ამერკული „ოსკარიშ კინოპრემიაშ“ ანალოგი რე.
ჯილდოეფი
2014 წანაშ დგომარობათ, პრემია გინიჩამუ 31 კატეგორიაშო.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:Filmfare Awards კატეგორია:1954 წანას მიშნაღელი ჯილდოეფი კატეგორია:ბოლივუდი კატეგორია:ინდური კინო კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
კალინგაშ ომაფე
220px|მინიატიურა|კალინგაშ ომაფე ჩქ.წ.ეე-შახ. 265 წანა კალინგა — ჯვეში სახენწჷფო ინდოეთიშ ბჟაეიოლ ნორთის, თეხანურ ორისაშ შტატიშ ტერიტორიას. ჩინებული რე ჯვ. წ. VII ოშწანურაშე დოხოლაფირო ჯვ. წ. 260 წანაშახ. კალინგა ზისხირობუნუ ლჷმაშ უკული ქჷდიჸუნუ აშოკაშ დო ქინკურსხუ მაურიეფიშ იმპერიას. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 220 წანაშო კალინგაქ აკადგინჷ ზოხორინალა. უმაღალაშ გოვითარაფას მიოჭირინუ კარაველაშ მართუალაშ ბორჯის (ჯვ. წ. II ვარდა I ოშწანურას), ნამუქჷთ ახორციელჷ რანწკი წჷმოძინელი ლესქერობეფი დო ქჷდიჸუნუ მაგადჰა. კარაველაშ გამნარყეფქ მიოდინეს სინძალიერე. კალინგა ჭიეჭიეთ იდაღარებუდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახენწჷფოეფი ინდოეთიშ ისტორიას კატეგორია:აზიაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ისტორია კატეგორია:ორისაშ ისტორია
ჰით ლეჯერი
ჰით ენდრიუ ლეჯერი (დ. 4 პირელი, 1979 – გ. 22 ღურთუთა, 2008) — ავსტრალიარი არტისტი, ნამუთ ლაჸაფენდჷ მუჭოთ ფილმეფს, თაში ოტელევიზიე სერიალეფს.
ბიოგრაფია
თიშ უკული, მუთ ილაჸაფუ როლეფი ავსტრალიაშ ტელევიზიას დო კინოს 1990-იანეფის გოძვენასჷნ, 1998 წანას ლეჯერქ ოხორალო გინორთჷ ააშ-შა მუში კინოკარიერაშ ოვითარებუშა. თიში კარიერა აკმოდირთუ ვითოჩხორო ფილმო, თინეფ შქას: „ჩქიმი გოჯოგაფაშ ვითი სამანჯელი“ (1999), „პატრიოტი“ (2000), „მონსტრეფიშ წვია“ (2001), „აიარიშ ისტორია“ (2001), „ნედ კელი“ (2003), „პუხუამი გვალა“ (2005) დო „წკურუმია აიარი“ (2008). არტისტალაწკჷმა ართო რდჷ მუსიკალური ვიდეოფიშ პროდიუსერი დო რეჟისორი დო ინჭაფუდ, ქიჸუკო კინორეჟისორქჷნ.
ენის დელ მარიშ გოსახიერაფათ ფილმის „პუხუამი გვალა“, 2005 წანას ლეჯერქ მიღჷ ნიუ-იორკიშ ფილმიშ კრიტიკოსეფიშ ქართაშ ჯილდო კატეგორიას „საუჯგუშო არტისტი“, დო 2006 წანას - „საუჯგუშო არტისტიშ“ ჯილდო ავსტრალიური ფილმეფიშ ინსტიტუტიშე დო ნომინირაფილი რდჷ 2005 წანაშ ოსკარიშ დოჯილდაფეფიშ ცერემონიას კატეგორიას „ოსკარი საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო“, ხოლო ბრიტანული აკადემიაშ ფილმეფიშ დოჯილდაფას კატეგორიას „საუჯგუშო არტისტი თარი როლს“. ღურაშ უკული თიქ მიღჷ „დუდიშული შურიშ რობერტ ალტმანიშ პრემია“ არტისტეფიშ დოსქილადირ მიშარინაწკჷმა ართო, თიშე ტარებული სამუშაშო რეჟისორიშ დო კასტინგიშ რეჟისორიშ აპლუას ფილმს „მა თექ ვავორექ“, ნამუსჷთ მიშაგონაფილი რდჷ ამერიკალი მაბირეშ დო ბირეფიშ ავტორიშ ბობ დილანიშ რინათ დო ბირეფით. ფილმს ლეჯერი ასახიერენს გჷმოგონილ არტისტ რობი კლარკის, ართ-ართ პერსონაჟის ეთი ამშვიშე, ნამუეფით ასახენა დილანიშ რინაშ დო პერსონაშ ასპექტეფსჷნ. ლეჯერქ მიღჷ მიარე ჯილდო თიშე გოსახიერაფილი ჯოკერიშ როლიშო ფილმის „წკურუმია აიარი“, თენეფ შქას ოსკარი მაჟირახარისხუანი როლიშ საუჯგუშო სრულებაშო, საუჯგუშო არტისტიშ ოერეფოშქაშე ჯილდო 2008 წანაშ ავსტრალიური ფილმეფიშ ინსტიტუტიშ დოჯილდაფას, მუთჷთ თინაქ იჸუ მაართა არტისტიქ, ნამუქჷთ მიღჷ ჯილდო ღურაშ უკული, ლოს-ანჯელესიშ ფილმიშ კრიტიკოსეფიშ ასოციაციაშ ჯილდო მაჟირახარისხუანი როლიშ საუჯგუშო სრულებაშო, 2009 წანაშ ორქოშ გლობუსი მაჟირახარისხუანი როლიშ საუჯგუშო სრულებაშო დო 2009 წანაშ ბრიტანული აკადემიაშ ფილმეფიშ ჯილდო მაჟირახარისხუანი როლიშ საუჯგუშო სრულებაშო.
ლეჯერქ ღურჷ ეჩდობრუო წანაშ ხანს „გიშაჭარილი წამალეფიშ მუმაწამალარი კომბინაციაშ“ მოხვალამირი მეღებაშ გეშა. ღურაშა ხვალე მუსხირენ თუთათ ადრე ათუ ლეჯერქ გინოღალეფი თიში ბოლო, ჯოკერიშ როლშო ფილმის „წკურუმია აიარი“. ღურაშ მომენტიშო, 2008 წანას 22 ღურთუთაშო, თის გინოღალეფიშ დახოლებურო გვერდი აფუდჷ დარსულებური ტონიშ როლს, ტერი გილიამიშ ფილმშო „დოქტორ პარნასიშ აწოძირაფა“.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1979 კატეგორია:ნაღურა 2008 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
განდინაგარიშ ოლქი
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
მაქს პლანკი
მაქს კარლ ერნსტ ლუდვიგ პლანკი (Max Karl Ernst Ludwig Planck; დ. 23 პირელი, 1858 – ღ. 4 გჷმათუთა, 1947) — გერმანალი ფიზიკოსი, კვანტური თეორიაშ დუმარსხუაფალი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის.
2066
დღახუეფი
კატეგორია:
მაჰერშალა ალი
მაჰერშალაიჰაშბაზ ალი ;(დ. 16 ფურთუთა, 1974, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. 2008 წანას ილაჸაფჷ დევიდ ფინჩერიშ ფილმის ბენჯამინ პატონიშ ურცხი რინა, 2014 წანას ოკათუდჷ ფილმის შქირენაშ ლაჸაფეფი: ბოროყვარია — ნორთი 1 დო 2015-ს შქირენაშ ლაჸაფეფი: ბოროყვარია — ნორთი 2, 2016 წანას ნალაჸაფინა როლშო ფილმშე თუთაშ სინთე მიაჩჷ ოსკარქ საუჯგუშოთ ნალაჸაფინა მაჟირახარისხამი როლშო, 2016 წანას თიქ ხოლო ილაჸაფჷ სერიალს ლუკ ქეიჯი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ასიმა ჩატერჯი
ასიმა ჩატერჯი (ბენგ. অসীমা চট্টোপাধ্যায়; დ. 23 ეკენია, 1917, კოლკატა, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 22 გერგობათუთა, 2006, კოლკატა, ინდოეთი) — ინდოარი ქიმიკოსი.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ასიმა ჩატერჯიქ დებადჷ 1917 წანაშ 23 ეკენიას, ინდოეთიშ ნოღა კოლკატას. გურაფულენდჷ ქიმიას კოლკატაშ უნივერსიტეტის. 1936 წანას ჩატერჯიქ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი დო 1938 წანას მაგისტრიშ ხარისხი. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1944 წანას კოლკატაშ უნივერსიტეტის. ასიმა ჩატერჯი რდჷ მაართა ოსური ნამუქჷთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი ინდოეთის. კოლკატაშ უნივერსიტეტიშ უკულ, ჩატერჯიქ გურაფა გაგინძორჷ ამერიკას, ვისკონსინიშ უნივერსიტეტის დო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. უკულ ინდოეთიშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ კოლკატაშ უნივერსიტეტის ქიმიაშ ლექტორო. 1962 წანაშე 1982 წანაშა რდჷ კოლკატაშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ პროფესორი. ასიმა ჩატერჯიქ გიმირკვიუ ვინკა-ალკალოიდეფი, მიშეღჷ დიდი თია ანტი-ეპილეფსიური, ანტი-მალარიული, ანტი-კონვულსიური დო ქიმიოთერაპიული წამალეფიშ გოვითარაფაშა. ჩატერჯიშ არძაშე უმოსო ჩინებული პრეპარატი რე ანტი-ეპილეფსიური წამალი - 'Ayush-56' - ნამუთ ასე ხოლო გიმირინუაფჷ. ჩატერჯიქ დიგურუ დო გიმირკვიუ შხვადოშხვა ომედიცინე ჩანარეფი, რე ავტორი მენცარული წინგეფიშ, ინდოეთიშ სუბ-კონტინენტიშ ომედიცინე ჩანარეფიშ გეშა. ჩატერჯი რდჷ ინდოეთიშ პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1961 წანას გინოჩეს შანტი სვარუპ ბჰატნაგარიშ პრემია დო 1975 წანას პადმა ბჰუშანი. რდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფიშ საპატიო დოქტორი. ნომინირაფილი რდჷ 1982-1990 წანეფს რაჯია საბჰაშ მაკათურო. ასიმა ჩატერჯიქ ღურუ 2006 წანაშ 22 გერგობათუთას, ნოღა კოლკატას, 89 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოარეფი კატეგორია:ინდოარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 2006
ალესანდრო როლა
ალესანრო როლა (დ. 22 პირელი, 1757 - ღ. 15 ეკენია, 1841) იტალიარი ვირტუოზი მევიოლინე, კომპოზიტორი დო პედაგოგი, მილანიშ კონსერვატორიაშ პროფესორი, ჯოხოშინელი, მუჭოთ ნიკოლო პაგანინიშ მაგურაფალი.
თელარა
როლაქ დებად იტალიაშ ნოღა პავიას. მოგვიანაფილო გეგნორთ მილანშა სოდეთ 1770 - 1778 წანას გიან ანდრეა ფიორონიწკჷმა გურაფულენდ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი პედაგოგეფი კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი კატეგორია:იტალიარი მევიოლინეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1757 კატეგორია:ნაღურა 1841
სან-პედრო (ლოა)
მინი|მარჯვნივ|250პქ|წყარმალუ ლოა დო თიში ნადუეფი სან-პედრო (Río San Pedro) – წყარმალუ ჩილეს. რე ლოაშ კვარჩხანი ნადუ. მეურს ჩილეშ ანტოფაგასტაშ რეგიონიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა 75 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 1087 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
მეგი ჯილენჰოლი
მეგი ჯილენჰოლი (Maggie Gyllenhaal; 16 გერგობათუთა, 1977) — ამერიკალი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ მუამუშიშ ფილმეფს. მეღებული აფუ ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ ნომინაციეფი. რე ადამიერიშ ნებეფიში აქტივისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი
ადეუალე აკინუოიე-აგბაჯე
ადეუალე აკინუოიე-აგბაჯე (Adewale Akinnuoye-Agbaje; დ. 22 მარაშინათუთა, 1967, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი დო მოდელი ნიგერიულ გორჩქინათ. ოკათუდჷ მიარე ჩინებულ ფილმის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1967 კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
კლამატი (წყარმალუ)
კლამატი (ინგლ. Klamath River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ დო კალიფორნიაშ შტატეფს. წყარმალუ კლამატი იჭყაფჷ აპერ კლამატიშ ტობას, გიშმურს ორეგონიშ დო კალიფორნიაშ შტატეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ კლამატიშ სიგჷნძა რე 414 კმ. ღანჩოშ ფართობი 40,630 კვ.კმ. კლამატიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: შასტა, სკოტი, სალმონი დო ტრინიტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:კალიფორნიაშ წყარმალუეფი
კინდუ
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ევინოსი
ევინოსი (ბერძნ. Εύηνος) — წყარმალუ ბჟადალ საბერძნეთის. გიშმურს ეტოლიაშ დო აკარნანიაშ ნომიშ ტერიტორიას. იჭყაფუ ვარდუსიაშ გვალეფს, ოფუტე არტოტინაშ ხოლოს. ევინოსი ინაკათუ იონიაშ ზუღაშ პატრასიშ ჸუჯის. წყარმალუშ სიგინძა რე 92 კმ.
ქორთული საგესქუო
ქორთული საგესქუო — კულინარიაშ სტილი, ნამუთ საქორთუოშე მოურს დო ქიანას ოშწანურეფიშ გოძვენას გჷმიქიმინჷ. ოგინაფე გინორთი რე ქიანაშ რეგიონულ საგესქუოეფს შქას. ბჟაეიოლ საქორთუოს ხორციშ, ღვინიშ, ქობალიშ დო ჩხოლარული ცჷმუეფიშ ხვეიანობა მიოხე, ბჟადალ საქორთუოშ საგესქუოს — ნეძით დო ზაფანათ ზადილი საწბელეფიშ, წვანერობაშ (კაკირიშ) დო ბჟაშ პროდუქტეფიშ ინჯეფით გიშეგორუაფჷ. საქორთუო ღვინიშ ოდაბადე რე, თაქ ბინეხი განდარო ირდიხას ჩანს, ქორთულ ღვინს ლაგვანს ინმადგჷნანა.
აფხაზეთი
მარგალურიშორო აფხაზური საგესქუოთ ღალიერი რე შხვადოშხვა საწბელეფით, ნეძით დო ზაფანათ ზადილი ინჯეფით. აფხაზეთის ირდღარი ოჭკომალი რე აბისტა - ლაიტიშ ქვირიშ ალაყურტი, ნამუსჷთ ლებიაწკჷმა, ჸვალწკჷმა დო ხორცწკჷმა ართო აწმიდგჷნა. აფხაზური ტრადიციული ინჯეფი რე: აშვჩაპანი(გეხაშილი ჸვალი), არიცვმგელი (ნეძამი ჭკიდი), აყრდცა (ხარკალია ლებია) დო შხვა.
აჭარა
აჭარული საგესქუო არძაშე მიარეფერამი რე, ნამუთ ფერეფიშ ედომუშამი პალიტრას წჷმარინუანს. თაქ ართიანს რე მესვარილი გვალაშ უკარწუ დო ზუღაპიჯიშ ბატა არომატეფი. აჭარული საგესქუოს თურქული კულინარიაშ კულტურულ გოლინა უღუ. აჭარული გემუანობეფი რე: ბაქლავა დო შაქარლამა. გვალამი აჭარაშ საგესქუოს ბჟაშ პროდუქტეფი ხვეიანო რე, თინა უმოსო ცჷმუამი დო მონკა რე. ჩინებული რე აჭარული ზუღაპიჯიშ: ურცხო სუნელი, ხომლა ქინძი დო ზაფანა. მორო არძაშე პოპულარული აჭარული ინჯეფი რე: ბორანო (ჭკირი ჸვალი, ებროთ მოხარკილი ტაფეს), ჩირბული (მარქვალით დო ნეძით ზადილი საკაკალო), ხავიწი (ლაიტიშ ხაშილი ღარღილი, ხვეიანი ებროშ ხოლაფათ), ყაიმაღი დო სინორი (ნაფუნეფით დო უფურნახე ზელიშ სქირე ფირფიტელეფით ზადილი ინჯა). აჭარული საგესქუოშო ოხვილური რე ებროშ ირფელს დიდი თიეფით ხვარება. აჭარული საგესქუო თაშნეშე გიშეგორუაფჷ ბჟაშ შხვა პროდუქტეფით, თიშ გეშა, ნამჷ-და აჭარაშ მახორობაშო თარ საქვარს მეჩხოლარობა წჷმარინუანდჷ. დუდმაართშე ახალნაჭვალა ბჟას ჟირ დღათ ინმიტენა, ნამჷ-და ყაიმაღი (გაგაბი) ქჷმჷნიდვასჷნ. გინოღალირ ყაიმაღის ჩახუნა, სოიშახ კარაქის ვაუთხინუანან. კარაქ-გინოღალირჷ ყაიმაღის ოფუნუანა დო ონდეთ ებროს თეჸურეშეთ ეშმიღანა. ნამუთ დოსქიდჷნ, თის ჯიმუს ქჷმჷნაჸათანა დო გარგილუანა. გორგილაფირი მასალა იფსქელებუ დო თიშე, ხეშ გურიშ მაფართა კვერებიეფს აკეთენა, ყამბარს ქჷგედვანა დო ბჟას ოსქირუანა. მეღებული ინჯას ყურუთი ჯოხო. ყურუთის მინშა ჭკიდწკჷამ ჭკომჷნა ჸვალიშ მანგიორო. მინი მეფანიე წაქას ოფუნუანს, თეჸურეშეთ ჩოროთანს (ნაფუნეფუს) ღებულენს. თე ჩოროთანს პარკის ინმაბჷნა, დინოხი ებროშ ნაფუნეფუს ქინაბჷნა. მინი ყაიმაღის გჷთმუძინანს, ნამუშეთ გიშმურს საბოლა პროდუქტი ყურუთი. მინი ყაიმაღიშ მინოღალაშ უკული ბჟას აკმიჸონანს დო ჸვალი ეშმუღჷ. თაქიანი ჸვალი თუშურს მოგენს. კარაქის მარწვენშეთ აკეთენა. დოშა აირანი უჯოხონა დო თიშე მელაჭკომაფალს აკეთენა, მუჭთ ქართლ-კახეთის. მარწვენს აჭარას თარო შხურიშ ბჟაშე აკეთენა.
კახეთი
კახეთი გოთქვილი რე ბინეხეფით დო გოსოფური ღვინით, კახური საგესქუოშ ტრადიციული ინჯეფი რე: წკირიშ ხორცი, ხაშლამა, ჩაქაფული, ჩიხირთმა დო შხვ. კახური წკირიშ კორცი ბინეხიშ ლერწით იჭჷ, ნამუთ წკირიშ ხორცის გოსოფურ გემოს მეთმეჩანს. ჸურზენიშ წვენიშ - ბადაგიშე აკეთენა ტრადიციულ გემუანობას: ჯანჯუხას დო თათარას (ფელამუში). კახეთის იჭჷ მოგჷრძე ფორმაშ შოთიშ ქობალი.
სამცხე-ჯავახეთი
სამცხე-ჯავახურ დელიკატესო იკოროცხჷ აპოხტი - წყათილი დო გიშასქირაფილი ხორცი. ტრადიციული ინჯა რე თათარბერაკი - ჭიფათ ჭკირილი ზელიშ ხაშილი ნოჭკერეფი, ნამუსჷთ ებროწკმა წვართილჷ ხვარხვწკჷმა ართო ჭკომჷნა. ჯაპიშ გუმნაღელშე აკეთენა თოფურს ჯოხოთ - ბაქმაზი. მესხური საგესქუოშ ოთიკალე რე ტენილი ჸვალი. თაშნეშე გოვიტარაფილი რე მესკალობა.
თაქ რე ქობალკაკალიშ დიდი ასორტიმენტი დო მიარეფერამი ცომეული ოჭკომალი: კაკალა, სომინი, ინოწეკილი ქობალი, ბაზლავა ცხურა დო შხვა.
სამცხე–ჯავახეთიშ მუსხირენი ოფუტეს ბადებათ ფრანგი კათოლიკეეფი ოხორანა. თინეფი ფერწოეფსჷთ ჭკომჷნა, ნამუსფჷთ ქირსეთუთაშე მოშაყარანა. თაქ აკეთენა გოზნას დო თოფურიშ მანგიორო თიშო ჯაპიშ თოფურს - ბაქმაზის ხვარენა.
ქართლი
ქართლის, გოვითარაფილი რე მეხილობა, ნამუშათ ქვერსემი თია მიშუძჷ უშქურს დო ატამას. გოვითარაფილი რე მებინეხობა. მორო ქართლიშ საგესქუო იშენით გოთქვილი რე წვენამეფით. თაქიანი ტრადიციულ მელაჭკომაფუს ორხველჷ ბძგირიშ, დოშ დო ოღვალოშ მელაჭკუმაფუ, ქობალიშ ხარჩო. თაქ, თაშნეშე მუჭოთ კახეთის, გჷმირინუაფჷ შხვადოშხვანერი სუნელობა დო ორტვინობა. გჷშაკერძაფილო პოპულარული რე: ლებია, კარტოფილი, ხვარხვი, ლუყუ, კინტირი, პამინდორი, ბულეკი, ნიორი, წიწმარტე, ქინძი, მაკინდოლი დო სონა. ქართლი თაშნეშე გოთქვილი რე გოსოფური დაძმარებულეფით, გჷშაკერძაფილო გიშართალი რე კამპარიშ დაძმარებული.
მთიულეთი, თუშეთი, ფშავი, ხევსურეთი
საქორთუოშ ბჟაეიოლ გვალონას, კერზოთ თუშეთის პოპულარული დო ტრადიციული ინჯეფი რე: ხინკალი, გორდილა(წყარს ხაშილი ზელი), ყაღი (გუმნაჸონეფი წყითე ხორცი), ყაურმა, კოროტი (ხაჭოშ ხაჭაპური). თუშური საგესქუოშ ოთიკალე რე ავცხურა. ფშავ-ხევსურეთის ხინკალქ მორო შილებე იკეთინას მუჭოთ ხორცით, თაშნეშე ხაჭოთ დო კარტოფილით. გვალონაშ ხოლო ართი ტრადიციული ინჯა რე ხაჭოებრო, ნამუსჷთ ძოგანს გიშასქირაფილი, დოხუნელი ხაჭოშ ჭკუჭკურელეფშე აკეთენა. ხოლო ართი ინჯა - ხავიწი, ნამუთ იკეთებჷ ჸვალიშ თხითხუ ნოჭკერეფიშ ტაფეს გეჭუაფათ. გოთქვილი რე აბანური ლუდი დო ონტკა - ჟიპიტაური.
იმერეთი
იმერული საგესქუოშ სისქვამე რე ჭყჷნტი ჸვალი დო ხაჭაპური. ჭკიდის დო ხაჭაპურს თაქ მუჭოთ წესი ჩაჩამუტას გეთმიოჭუანა. თაშნეშე ჭკომუნა წვანერობას დო მაფურინჯეეფიშ ხორცის. წვანერობას იმერეთის ნეძით დო ჯუმორით რკვანჷნა, ჭვილი ხორცულობას — ნიორწყარს ვარ-და საწბელს ინმანწკჷნა. თაქიანეფიშ ოთიკალე რე ჩხოლარეფიშ შიგანშე ზადილი ინჯა - კუჭმაში. იმერეთის ტრადიციულო ზადჷნა სოკოშ ინჯეფს, გიშაგორილი რე ქამა დო ნიყვიშ სოკოშე ზადილი ოჭკომალი დო მანჭკორაშ კონსერვი, ნამუთ ნაწყათათ იჩუალუაფჷ მუსხირენი ზოთონჯის. თაქიანეფიშ უგემუანაში ოჭკომალი რე ლასირ ლებია, ნამუსთ შხირას ნეძით ვარ-და კვარწახით ზადჷნა.
შონე
შონურ საგესქუოს მარგალურიშორო ტრადიციული რე სელეგინი. ტრადიციული რე თაშნეშე ჭვიშტარი, ნამუთ ლაიტიშ ქვირშე დო სელეგინიშ აკნაკათაშე ზადილი კვარი რე დო კუბდარი - ქობალიშ ზელს ინოშუშელი, ჭიფას ნარკამულერი ხორცი. თაქ ზადჷნა თაშმიჯაბის, ნამუთ ჸვალით გინოზელი კარტოფილიშ პიურე რე (კარტოფილიშ ელარჯი). ზოხოთ ეიოშანალი რე შონეთიშ ოკთიკალე შონური ჯიმუ - სუფრაშ ჯიმუთ, ზაფანათ დო შხვადოშხვა სუნელით რკვანილი სუნელობა, ნამუთ ოჭკომალეფს გოსოფურ გემოს არზენს.
რაჭა, ლეჩხუმი
რაჭული საგესქუოშ ჩინებული ინჯეფი რე - შქმერული, ლებიაშ მელაჭკომაფუ დო ლობიანი, ნამუთ ლორით რკვანილი ლებიაშით იზადჷ. რაჭვალეფი ლობიანეფს ქობალიშორო ფურნეს ჭჷნა. რაჭვალები გჷშაკერძაფილო ზადჷნა ღეჯიშ ლორს, ნამუშ ზადუა მარეფს ოხვილჷ.
გურია
გურულ საგესქუოს იმერულიშორო, აქტუალური რე მაფურინჯეეფიშ ხორციშ ინჯეფი დო შხვადოშხვა ჩანარეფშე ზადილი წვანერობა, ხოლო ლაიტიშ ქვირი დო ტრადიციული ჭკიდი. ჭკიდიშ დო ჩხომიშ ოჭვალო გურიალეფი ჩაჩამუტაშ ქვინჯის ბინეხიშ ვარ-და ნეძიშ ფურცელეფს ორჩანა, ნამუთ ოჭკომალეფს გჷშაკერძაფილი არომატის არზენს. გურიას ოჭკომალეფიშ ორკვანალო ფართოთ ხვარენა ნეძის დო უმოსო თხირს. არძოშოულო ჩინებული რე გურული ღვეზელი - გვერდოთუთაშ ფორმაშ ხაჭაპური, ნამუსჷთ ოწმახ ხაშილი ვარ-და შქას გოჭკირილი მარქვალს მიშმადვანა. გურიალეფი ზადჷნა თაშნეშე ჯანჯუხას - თხირიშგურამ ჯანჯუხას.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპული საგესქუო კატეგორია:აზიური საგესქუო
კარვინა
კარვინა (Karviná, Karwina, ტრად. Karwin) — სტატუტური ნოღა ჩეხეთიშ მორავია-სილეზიაშ აკანს, პოლონეთიშ ხურგიშ გოხოლუას. იდვალუაფჷ წყარმალუ ოლშეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ სტატუტური ნოღეფი კატეგორია:მორავია-სილეზიაშ აკანიშ ნოღეფი
შვედეფი
შვედეფი — კათა, გერმანული ეთნიკური ბუნა. შვედეთიშ თარი მახორობა (7,712,376 - 2010 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ).
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი *
გრენლანდიარეფი
thumb|340px|გრენლანდიური ფანია, 1917 წანა. გრენლანდიარეფი (გრენლანდიაშ ესკიმოსეფი, მასქერული ჯოხოდვალა — kalaallit, kalatdlit, კალაალლიტ, ხოლ. რიცხ. kalaaleq) — ესკიმოსი კათა, გრენლანდიაშ ჯინჯიერი მახორობა. რაგადანა გრენლანდიურ ნინაშა (Kalaallisut), თაშნეშე ფართას რე გოფაჩილი დანიური ნინა. რელიგია — თარო ლუთერანეფი რენა.
სქოლიო
კატეგორია:ესკიმოსეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:გრენლანდიაშ კათეფი
ტილ შვაიგერი
ტილმან ვალენტინ შვაიგერი (Til Schweiger; 19 ქირსეთუთა, 1963, ფრაიბურგი) — გერმანალი არტისტი, რეჟისორი დო პროდიუსერი. რე ართ-ართი არძაშე წჷმოძინელი გერმანალი რეჟისორი. ბერლინს უღუ მუში ოპროდიუსერე კომპანია Barefoot Films.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალი არტისტეფი კატეგორია:გერმანალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1963
პოლიცია
პოლიცია (ფრანგ. Police) — ადმინისტრაციული ორგანოეფი კაპიტალისტურ ქიანეფს.
პოლიციური საინალოეფიშ ჯოხოდვალეფი ქიანეფიშ მეჯინათ
კატეგორია:პროფესიეფი
სალადო (ლოა)
მინი|მარჯვნივ|250პქ|წყარმალუ ლოა დო თიში ნადუეფი სალადო (Río Salado) – წყარმალუ ჩილეს. რე ლოაშ კვარჩხანი ნადუ, მეურს ჩილეშ ანტოფაგასტაშ რეგიონიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა 80 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 2210 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
მორნოსი
მორნოსი (Μόρνος) — წყარმალუ საბერძნეთის. გიშმურს ფოკიდაშ დო ეტოლია დო აკარნანიაშ ტერიტორიეფს. წყარმალუ იჭყაფუ პინდოსიშ გვალეფს, ინაკათუ იონიაშ ზუღაშ კორინთიშ ჸუჯის. წყარმალუშ სიგინძა რე 70 კმ.
დანგიშ ოლქი
დანგი (ડાંગ જિલ્લો; Dang) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა აჰვა. ოლქიშ ფართობი — 1764 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 226 769 კოჩის (587-ა აბანი, ინდოეთიშ 640 ოლქეფშე დო გუჯარათიშ ოლქეფს შქას ბოლო აბანი). ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 76,8 %.
left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
უილიამ ბრედფორდ შოკლი
უილიამ ბრედფორდ შოკლი (ინგლ. William Bradford Shockley Jr.; დ. 13 ფურთუთა, 1910, ლონდონი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე — ღ. 12 მარაშინათუთა, 1989, სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. გურაფულენდჷ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დო მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. მტი-ს თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ჯონ კლარკ სტეიტერიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ბელიშ ლაბორატორიას, სტენფორდიშ უნივერსიტეტის დო კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. უილიამ შოკლიქ, ჯონ ბარდინი დო უოლტერ ბრატენიწკჷმა ართო, გიმიგონჷ ტრანზისტორი 1947 წანაშ ქირსეთუთას. 1956 წანას სუმხოლო ფიზიკოსის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის.
ჯვ. წ. 881
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 881 წანა.