cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფონდი ვიკიმედია
მინი|ფონდი ვიკიმედიაშ ლოგო მინი|მარჯვნივ|ფონდ ვიკიმედიაშ შტაბ-ბინა [[სან-ფრანცისკოს]] ფონდი ვიკიმედია (Wikimedia Foundation) — ვაკომერციული ორგანიზაცია, ნამუთ მატერიალურო უნარღელჸონს ედომუშამი რანწკი ინტერნეტ-ჯარალუეფს (ნამუეფით ქიმინჷნა დუდიშული გოფაჩუაშ ლიტერატურას) დო თინეფ შქას ეიჸონანა მამართვალიშ ფუნქციეფს. თე ჯარალუეფი მუშენა ვიკი-ტექნოლოგიას, თაჸურეშე მოურს ფონდიშ ჯოხოდვალათ (Wiki დო Media — მულტიმედიაშ კუნტარაფა). ფონდიშ საქვარუა იხორციელებჷ აჭიშაფურეფიშ ოსხირშა დო „დუდიშული“ ლიტერატურაშ აკოდგინაშ საქვარს მუშ დუდშა ეთმოჭოფუნა მოხალისეეფი ედომუშამი მოსოფელშე.
პროექტეფი
ვიკიპედიაშ წჷმოძინათ წახალისებული ფონდიშ ადმინისტრაციაქ მუშ მაკათურეფს მიარზუ დურცხუაფუდესკო ახალი ვებ-საიტეფი კინ თე პრინციპშა ეგაფილი შხვა საგანმანათლებელო დო საცნობარო გჷშაშკუმალეფიშ გოვითარაფაშო. ფონდი ვიკიმედია თეჟამს ახორციელენს ინტერნეტის პუბლიკაციაშ შხვა დუდიშულ პროექტეფსჷთ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიპედია კატეგორია:ჯარალუაშ ხასჷლეფი ფონდი ვიკიმედია
ქსანდერ ბერკლი
ალექსანდერ "ქსანდერ" ჰარპერ ბერკლი (Alexander Harper Berkeley; დ. 16 ქირსეთუთა, 1955, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ჯორჯ მეისონიშ როლით სერიალშე 24 დო პერსი როუზიშ როლით სერიალშე ნიკიტა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1955
ჟორჟ პომპიდუ
ჟორჟ პომპიდუ (ედომუშამი ჯოხო ჟორჟ ჟან რაიმონ პომპიდუ, ფრანგ. Georges Jean Raymond Pompidou); დ. 5 კვირკვე, 1911, მონბუდიფი, ოვერნი — ღ. 2 პირელი, 1974, პარიზი) — ფრანგი სახენწჷფო მოღალე, საფრანგეთიშ პრემიერ-მინისტრი (1962-1968) დო მახუთა რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი (1969-74), მემარძგვანეეფიშ (გოლისტეფიშ) ლიდერი. თიშ მართუალაშ პერიოდი აეიშინუაფუ ქიანაშ ეკონომიკური ეჸონუათ დო ტექნიკური მოდერნიზაციქთ, თაშნეშე ევროპული სტრუქტურეფიშ გეჸვენჯი გოვიტარაფათ. გონათუათ ლიტერატურაშ დო ხელუანობამორჩქინე, პომპიდუ თეხანური ხელუანობაშ მუზეუმიშ - პომპიდუშ ცენტრიშ - დჷმარსხუაფალი რდჷ. თის ორხველჷ ფრანგული პოეზიაშ ანთოლოგია.
18 პირელი
18 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 108-ო დღა (ნარკი წანეფს — 109-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 404
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 404 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გიორგი ვადაჭკორია
გიორგი ვადაჭკორია (დ. 8 მანგი, 1977) — ქორთუ ოკუჩხბურთე არბიტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1977 კატეგორია:საქორთუოშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
ვოლტერი
thumb|190px|ვოლტერი ვოლტერი (დაბადებაშ ჯოხო: ფრანსუა მარი არუე, დ. 21 გერგობათუთა, 1694, პარიზი, საფრანგეთი – ღ. 30 მესი, 1778, პარიზი) – ფრანგი ჭარუ, დრამატურგი დო ფილოსოფოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ფრანგი დრამატურგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1694 კატეგორია:ნაღურა 1778
შირაკიშ პროვინცია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ პროვინციეფი
ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრი
thumb|170px|[[ჯულია გილარდი]] ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრი რე ავსტრალიაშ თარობაშ მადუდე, ნამუსუთ უკინებუ პოსტი ავსტრალიაშ გენერალ-გუბერნატორიშ რწუმებათ. პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი, პრაქტიკას, რე არძაშე ძალიერი პოლიტიკური პოსტი ავსტრალიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიაშ პოლიტიკა კატეგორია:ავსტრალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი
ჯვ. წ. 1012
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1012 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლეხარჩილე
ლეხარჩილე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჯგალიშ თემს, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 240 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 7 კილომეტრით, ზუგდიდიშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 29 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 176 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 405
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 405 წანა.
მოსიმბა-და-პრაია
მოსიმბა-და-პრაია — ონიშოლი ოორუე მოზამბიკის, იდვალუაფუ ინდოეთიშ ოკიანეშ პიჯის, კაბუ-დელგადუშ პროვინციას. თინა წჷმარინუანს ოხურგე პუნქტის ტანზანიაწკჷმა დო ორხველჷ მოსიმბა-და-პრაიაშ რაიონს.
ეკონომიკა
თიშ ეკონომიკა ჯინჯიერო გეპონჷ ჩხომჭოფუას დო ჯა-ტყაშ ხაზირაფას.
ისტორია
ნოღა ჩინებული რდჷ კოლონიურ პერიოდის მუშ პორტიშ გეშა, ნამუთ ოინალჷდჷ ექსპორტიშ ბაზარსჷნ დო თაშნეშე თიშ გეშა, ნამუდა თიშ მეშქაშალათ ლექინი რდჷ ტანზანიაშა დო ოორუეშა მერსხუაფა. პორტუგალიარეფიშ არმიას თაქ ინურედჷ მუში ბაზა ზოხორინალაშო ლჷმაშ განწხანს. ომენოღალურ ლჷმაშ ბორჯის თინა წჷმარინუანდჷ ცენტრის თხოზინელეფშო დო დუდიშ მუკაფორაფალო. ბრელ კათაქ დიხორჷ თაქ ხეახალაშო 1992 წანას საშვიდობო აპიჯაფაშ უკული.
ავია
ავია (Río Avia) — წყარმალუ მინოშ ნოჸულა, სიგჷრძა 36.7 კმ. თიწკჷმა ართო ინმაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. თინა ნადუს ეთმეჭოფუნს ავიონიშ მუნიციპალიტეტის, მეურს ლეიროშ ბობორასიშ დო ავიონიშ მუნიციპალიტეტეფს შქას. აკა ნოღას, ნამუსჷთ წყარმალუ გიშმურსჷნ, რე რიბადავია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ წყარმალუეფი
გლენ თეოდორ სიბორგი
გლენ თეოდორ სიბორგი (ინგლ. Glenn Theodore Seaborg; დ. 19 პირელი, 1912, იშპემინგი, მიჩიგანი, ააშ — ღ. 25 ფურთუთა, 1999, ლაფაიეტი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის (1951).
ბიოგრაფია
გლენ თეოდორ სიბორგიქ დებადჷ 1912 წანაშ 19 პირელს, შვედი იმიგრანტეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ქიმიას, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ლოს-ანჯელესი), სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), სოდეთ ჯორჯ ერნესტ გიბსონიშ დო გილბერტ ნიუტონ ლუისიშ ხემანჯღვერობათ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1937 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ქუდოსკიდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), სოდეთ რდჷ პროფესორი დო 1958-1961 წანეფს უნივერსიტეტიშ მაჟირა კანცლერი. 1961-1971 წანეფს გლენ თეოდორ სიბორგი მუშენდჷ ააშ-შ ატომური ენერგიაშ კომისიაშ დირექტორო. სიბორგი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური ხოლო. სიბორგიქ ძირუ დო დიგურუ შხვადოშხვა ქიმიური ელემენტეფი: პლუტონიუმი, ამერიციუმი, კიურიუმი, ბერკელიუმი, კალიფორნიუმი, აინშტაინიუმი, ფერმიუმი, მენდელევიუმი, ნობელიუმი დო ელემენტი 106, ნამუსით გიადჷ სიბორგიუმიშ ჯოხოქ. გლენ თეოდორ სიბორგიქ ძირუ 100-შე უმოსი იზოტოპი. მანჰეტენიშ პროექტიშ ბორჯის სიბორგი გურაფულენდჷ პლუტონიუმიშ ექსტრაქცია-იზოლაციაშ პროცესის. კარიერაშ დაჭყაფუს სიბორგი ხანდენდჷ ბირთვულ მედიცინას ხოლო დო ძირუ შხვადოშხვა ელემენტეფიშ იზოტოპეფი, ნამუთ გიმირინუაფჷ ლახარეფიშ დიაგნოსტიკაშო. სიბორგი თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ აკტინოიდური კონცეფციაშ დუმარსხუაფალი. 1951 წანას სიბორგის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის (ედუინ მატისონ მაკ-მილანიწკჷმა ართო). 1991 წანას სიბორგიქ მიპალუ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. რდჷ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. სიბორგი რე 500-შე უმოს ომენცარე სტატიაშ, წინგიშ დო პუბლიკაციაშ ავტორი. სიბორგიშ ჯოხო გიოდვეს ართ-ართ ელემენტის დო ართ-ართ ასტეროიდის. ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას რე დორსხუაფილი გლენ თ. სიბორგიშ ინსტიტუტი, ნამუთ გურაფულენს პლუტონიუმს დო მონკა მეტალეფს. კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიქ (ლოს-ანჯელესი) დარსხუ გლენ თ. სიბორგიშ პრემია, ნამუთ გინმაჩამუ გიშარჩქინელ ქიმიკოსეფს დო ბიოქიმიკოსეფს. პრემიას, გომორძგვილ მენცარს გინმოჩანს უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ დო ბიოქიმიაშ დეპარტამენტიშ კომიტეტი.
პერსონალური რინა
გლენ თეოდორ სიბორგიშ ოსური რდჷ ჰელენ გრიგსი. ჸუნდეს შკვითი სკუა. გლენ სიბორგიქ ღურუ 1999 წანაშ 25 ფურთუთას, 86 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1912 კატეგორია:ნაღურა 1999
კეჩუა (ნინა)
მინი|300პქ|კეჩუაშ ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი კეჩუა (კეჩუა Qhichwa Simi - გვალაშ ვეეფიშ ნინა, კეჩუა Runa Simi - ადამიერიშ ნინა) - ობჟათე ამერიკალ ინდიარეფიშ ნინა, ნამუთ ორხველჷ კეჩუაშ ნინეფიშ ფანიას. ობჟათე ამერიკაშ კოლონიზაციაშახ კეჩუა რდჷ ჩინჩაშ სახენწჷფოშ ოფიციალური ნინა, ოდო უკული ჩინჩაშ ემაჭოფალი ინკეფიშ სახენწჷფო ტაუანტინსუიუშ ოფიციალური ნინათ გჷნირთჷ (ჩქ.წ. XII-XVI ოშწანურეფი). არსებენც ინკეფიშ ფარანიშ ლიტერატურული ობიექტეფი. ამდღა, ობჟათე ამერიკას კეჩუაშა რაგადანც დოხოლაფირო 12,4 მლნ ადამიერი, თეშ მოხ, თინა გჷმირინუაფუ მუჭოთ ლინგვა-ფრანკა ამაზონიას, ეკვადორც დო არგენტინას გჷმირინუაფუ ჯოხო "კიჩუა"(Quichua, Kichwa). ალმახანური ლიტერატურული კეჩუაშ ჭარალუას გჷმირინუაფუ ლათინური ანბანიშ ესპანური ვარიანტი, ნამუსუთ გარჩქჷ წესეფიშ კვათირ კათელი. წორეთ თე სახეთ ოგურუანა კეჩუას ნწოფულეფც, მორო ნინაშ ოირკოჩე გურაფა ვეხორციელებუ. კათოლიკე მისიონერეფი კეჩუაშ გჷმორინაფათ ოცადუნა ობჟათე ამერიკალი ინდიარეფიშ მორთინაფას ქირსიანობაშა. SIL კლასიფიკაციაშ მეჯინათ კეჩუაშ დიალექტეფი გოშხვანერფილი ნინეფი რე. კეჩუაშ ნინაშ დიდი აკადემია კუსკოსი მითმირჩქინანც, ნამდა კეჩუა რე ართი, უნივერსალური ნინა, ნამუდგაშ ლიტერატურული ნორმა რე კუსკოური კეჩუა.
გოჭყაფა დო ისტორია
კეჩუას ხშირას აკმაშქვანა აიმარაწკჷმა (ოდო ნამთინეშა - ურუწკჷმა) კეჩუა-აიმარაშ ნინეფიშ ბუნას. დასურო, ნინეფიშ ლექსიკური ნოზირიშ 1/3 ართმაჟირას ომანგუ, რე თაშნეშე გრამატიკული გვენეფით, მორო თე მუნაჩემეფი ვარე დასაბაღ ოართე კინოხონიშ რეკონსტრუქციაშო. კეჩუას დო აიმარას უხოლუანა ანდური ფანიაშ მაპუჩეშ (არაუკანურ) ნინეფს, ნამუეფსუთ ხოლუა უღუნა არავაკურ დო ტუპი-გუარანიშ ნინეფწკჷმა ანდო-ეკვატორული ჟიფანიაშე, ოდო მუშ ჸურე არძო ნინა ამერინდული მაკროფანიაშ აკოდგინალუასიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდიარეფიშ ნინეფი
ჟორეს ალფეროვი
დებადჷ ბელორუსიშ ნოღა ვიტებსკის. გურაფულენდჷ მინსკიშ სკოლას დო უკულ ბელორუსიშ პოლიტექნიკურ აკადემიას. 1952 წანას მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ლენინგრადიშ ელექტროტექნიკურ ინსტიტუტის. 1953 წანაშე ალფეროვი მუშენდჷ სსრრ-შ მენცარობეფიშ აკადემიაშ იოფეშ ინსტიტუტის. ჸათე ინსტიტუტის ალფეროვიქ თხილუ ოკანდიდატე დისერტაცია ტექნოლოგიეფიშ დარგის 1961 წანას დო ოდოქტორე დისერტაცია ფიზიკა-მათემატიკაშ დარგის 1970 წანას. 1987-2003 წანეფს ალფეროვი რდჷ იოფეშ ინსტიტუტიშ დირექტორი.
ჟორეს ალფეროვი ოკათუდჷ პოლიტიკას ხოლო. რდჷ რუსეთიშ პარლამენტიშ მაკათური კომუნისტური პარტიაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის კატეგორია:რუსი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ბოდენიშ ტობა
ბოდენიშ ტობა (Bodensee) — ტობა წყარმალუ რაინს. იდვალუაფუ ალპეფიშ ოორუეშე დო აკმოდირთჷ სუმი წყაროჩუაშეშე: Obersee ("ჟილენი ტობა"), Untersee ("შქა ტობა") დო Seerhein, ნამუთ წჷმარინუანს რაინიშ მიმარსხუაფალ ყორყელს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ტობეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი კატეგორია:ავსტრიაშ ტობეფი
19 პირელი
19 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 109-ა დღა (ნარკი წანეფს — 110-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ენრიკე იგლესიასი
thumb|ენრიკე იგლესიასი
ენრიკე იგლესიასი (Enrique Iglesias; დ. 8 მესი, 1975, მადრიდი, ესპანეთი) — რე ესპანარი მობირე, არტისტი, კომპოზიტორი დო მოდელი. რე ჩინებული ესპანარი მობირეშ ხულიო იგლესიასიშ სქუა. ამდღარ დღაშა გიმოჩამილი რე ენრიკე იგლესიასიშ 100 მილიონშე უმოსი ალბომი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანარეფი კატეგორია:ესპანარი მობირეეფი კატეგორია:ესპანარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1975
ჩულუმანიშ მუნიციპალიტეტი
ჩულუმანიშ მუნიციპალიტეტი (Chulumani) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ სუდ-იუნგასიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 14 948 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 284 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ბალკანეთიშ ჩქონი
ბალკანეთიშ ჩქონი — ჩქონი ობჟათე ევროპას. ფართობი დოხოლაფირო 505 ვითოში კმ2.ბჟადალშე ბჟაეიოლშა გინოზინდილი რე დოხოლაფირო 1260 კმ-ს, ოორუეშე ობჟათეშა — 950 კმ. ბჟადალშე ომძღჷ ადრიატიკაშ დო იონიაშ, ბჟაეიოლშე — უჩა, მარმარილოშ დო ეგეოსიშ ზუღეფი, ბოსფორიშ დო დარდანელიშ საროტეფი. პიჯალობური ოსქირონე ხურგა რე დუნაიშ დო წყარმალუ სავაშ ნოჸელაშახ, თეჸურეშე — ტრიესტიშ ჸუჯიშ წკონტიშა.
ბალკამეთიშ ჩქონიშ ტერიტორიას გინმურს შანულამი სატრანსპორტო მაგისტრალეფი, ნამუთ ბჟადალ ევროპა მითმიარსხუ ობჟათე-ბჟადალ აზიას (მორჩილი აზია დო არხო ბჟაეიოლი).
ანდა ჯვეში კულტურაშ დო ცივილიზაციაშ ოდაბადე რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპაშ ჩქონეფი კატეგორია:ბალკანეთი
დავით კირკიტაძე
დავით კირკიტაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 1013
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1013 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბელგიას
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ბელგიას 10 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელგია კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბელგიას კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
საქარია
საქარია (Sakarya; Σαγγάριος, Sangarius) — წყარმალუ თურქეთის, სიგინძათ მასმა წყარმალუ თურქეთიშ ტერიტორიას. გიშმურს ისტორიულ ფრიგიაშ ტერიტორიას. საქარია იჭყაფუ ბაიათიშ პლატოს დო ინმაკათუ უჩა ზუღას. წყარმალუ საქარიას რე ოთხი კაშხალი: აქჩაი, იენისე, გოქჩექაია დო სარიარი. საქარიაშ სიგინძა რე 824 კმ. ღანჩოშ ფართობი 55,300 კვ.კმ.
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი
ნოა ბინი
ნოა ბინი (Noah Bean; დ. 20 მარაშინათუთა, 1978, მასაჩუსეტსი) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე რაიან ფლეთჩერიშ როლით The CW-ში სერიალშე ნიკიტა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1978
ჟან-ჟაკ რუსო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1712 კატეგორია:ნაღურა 1778
ბენედიქტ კამბერბეჩი
ბენედიქტ კამბერბეჩი (Benedict Cumberbatch; დ. 19 კვირკვე, 1976, ლონდონი) — ინგლისარი კინოშ, თეატრიშ დო ტელევიზიაშ არტისტი, გჷმახონარაფალი დო პროდიუსერი. ჩინებული რე სერიალით „შერლოკი“. ჟურნალ „The Sunday Times“ გიოდჷ მუშ მოთირაშ ლორენს ოლივიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976
დაკიური ლჷმეფი
დაკიური ლჷმეფი (თაშნეშე დაკიურ-რომაულ ლჷმეფი) — I დო II ოშწანურეფიშ ოურდუმე კამპანიეფიშ აკოკათელი ჯოხოდვალა, ნამუშ ბორჯისჷთ ართიანს ობურჯუდეს რომიშ იმპერიაშ დო დაკიაშ ოურდუმე ნძალეფი, წყარმალუ დუნაიშ გიმენ მალობაშ ლეხერს.
კატეგორია:დაკია კატეგორია:I ოშწანურაშ ლჷმსფი კატეგორია:ჯვეში რომიშ ლჷმეფი *
სილაშ ერუანული პარკი
სილაშ ერუანული პარკი (Parco nazionale della Sila) — ერუანული პარკი იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. აკიქიმინჷ 1997 წანას დო ფორჷნს 74 000 ჰა ველურ, გოსოფურ არეალს. თეშ მოხ, თინა იფაჩუ პოლინოშ, ასპრომონტეშ დო ეტნაშ ლანდშაფტეფს, იონიაშ დო ტირენიაშ ზუღეფიშ ჸურე. იხასიათებუ მუდგაზმარენი საოფუტო გეხორინეფიშ დო ტურისტული ოფუტეშ არსებობათ, თაშნეშე დიდარი კუტურული მონძალათ. პარკიშ უმაღალაში კონკა რე ბოტე-დონატო (1 928 მ).
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
პუნიკური ლჷმეფი
პუნიკური ლჷმეფი (ჯვ. წ. 264 - ჯვ. წ. 146) — ლჷმეფი რომიშ დო კართაგენიშ შქას. რომაალეფს კართაგენალეფშა პუნეფი უჯოხოდეს. თაურეშე მოჸურს ზიტყვა „პუნიკური“.
მაართა პუნიკური ლჷმაშ (ჯვ. წ. 264 - ჯვ. წ. 242) დოჭყაფაშ სამანჯელი რდჷ ბჟადალ სქირონაშქაზუღაპიჯის ჰეგემონალა. მოჩამილ ბორჯის რომაალეფქ უკვე ედომუშამო გათუეს იტალიას ექსპანსია დო ოკოდეს ზუღაშა პატჷნალაშ მოპალუა, მარა თინეფს ვართ გჷმოცადაფა უღჷდეს, დო ვართ ფლოტი, მუჟანსჷთ კართაგენი უკვე აკონტროლენდჷ ბჟადალ სქირონაშქაზუღაპიჯიშ კაბეტ ნორთის. თის ეჭოფილჷ აფუდჷ სიცილია, სარდინია, კორსიკა დო ობჟათე ესპანეთი. თეშ უმკუჯინალო, რომაალეფქ ათე ლჷმას მიპალუეს გომორძგუა, ნამუშ შედეგო ქჷდიჸუნუეს სიცილია, კჷნე კართაგენს ათე მარცხიშ გეშა თეშ ებორჯჷ სიტუაციაქ, ნამჷ-და რომაალეფქ უპრობლემეთ გეჭოფეს სარდინიათ დო კორსიკათ.
მაჟირა პუნიკური ლჷმა (ჯვ. წ. 218 - ჯვ. წ. 202) კართაგენს ვაულამუდჷ მარცხიშა დუდიშ მედვალა. ზუღას დინაფილი კოკეფიშ მანგიორო კართაგენქ ახალი ესპანური ოლქეფი გეჭოფჷ. ჯვ.წ.226/225 წანეფს რომქ დო კართაგენქ პირინეშ ჩქონს მუნეფიშ გაულაშ გუმართალ ღოზო წყ. ებრო გჷნართინეს. ათე აპიჯალა რომაალეფქ აკარცუეს, მუჟანსჷთ კართაგენიშ ზონას მადვალუ ნ. საგუნტუმი მუნეფიშ ოპალუეშა გენიშეჸონესჷნ. თექ გჷნირთჷ რომიშ დო კართაგენიშ შქას ახალი ლჷმაშ სამანჯელო. ჯვ. წ. 219 წანას, 25 წანერ კართაგენალ სარდალ ჰანიბალქ გეჭოფჷ საგუნტუმი. ოგამეთ რომქ კართაგენს ბურჯაფი გეგმუცხადჷ. თაშ ქჷდიჭყჷ მაჟირა პუნიკურ ლჷმაქ. ჰანიბალქ გეგნოჭყვიდჷ ნტერიშ ტერიტორიას ულჷიმუდუკონ. ჯვ. წ. 218 წანას, თიქ 40 000-იანი ჯარით ალპეფი გეგნორთჷ დო ოორუე იტალიაშა გენშართჷ. რომიშ მაჯოგუ გალიური ტომეფი, ნამუეფსჷთ ჰანიბალი გჷმადუდიშულაფარო მიოჩქუდესჷნ, თიშ მალიმორეფიშ რანწკეფს ქაკათეს. რომი ბურჯაფის ბურჯაფშა აგენდჷ. რომიშ ორგებელო სიტუაციაქ დითირჷ ხვალე ჯვ. წ. 210 წანაშე, თიშ უკული, მუთ რომიშ თარსარდალო ქჷდარინეს პუბლიუს კორნელიუს სციპიონი. სციპიონქ დიო ესპანეთის მიანტჷ კართაგეალეფს, უკული ოორუე იტალიას, გვალე ბოლოს ბურჯაფეფი აფრიკაშა გეგნიღჷ. ჯვ. წ. 202 წანას სციპიონქ დო ჰანიბალქ ქეშეხვადეს ზამასწკჷმა. ათე ბურჯაფის ნუმიდიალეფიშ ცხენენჯეფქ უღალატჷ ჰანიბალს დო რომაალეფიშჸურე გეგნორთჷ. ჰანიბალქ დემარცხჷ. თაშ გეთუ მაჟირა პუნიკურ ლჷმაქ. კართაგენქ მიოდინუ ოპლაუეფი ესპანეთის, ქეგიადჷ კონტრიბუციაქ 10000 ტალანტიშ მუდანობათ, გეხურგჷ ოურდუმე ფლოტიშ დო ობურჯაფე მუნჭყვეფიშ ჸუნაქ.
მასუმა პუნიკური ლჷმა (ჯვ. წ. 149 - ჯვ. წ. 146) - მაჟირა პუნიკურ ლჷმას მარცხიშ უკული, კართაგენქ მანგარო დეღამაკჷ, მარა რომს ჰანიბალიშ მოძირაფა ვასვანჯუანდჷ. სენატორი კატონ უნჩაში სენატიშ ირ ხუნას ართნერს რაგადანდჷ: „კართაგენქ ოკო აკოცუას“! ჯვ.წ. 149 წანას რომაალეფქ კართაგენი ქართას ქენახუნეს. ასე რომაალეფს დუდენდჷ სციპიონ აფრიკალ უკულაში, ნოგორი ჯოხოგოლაფირი პუბლიუს კორნელიუს სციპიონიში. ჯარიშ უმუშო დოსქილადირი კართაგენიშ მახორობა 3 წანაშ გოძვენას ქომოლურო უთხილანდჷ დუდს, ახაზირენდჷ ირ ჸუდეს. ქართაქ 3 წანას გეგჷნძორჷ. ბოლოს რომაალეფქ გეჭოფეს კართაგენი, დიო აკარღვეს, უკული გეგნოხონეს დო ჯიმუ დოთასეს, თე დიხას მუთუნს ვაგუფალუდუკონ. კართაგენიშ ოპალუეფქ რომიშ ხეშა გეგნორთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პუნიკური ლჷმეფი
UTC+00:20
UTC+00:20 — თე ოსაათე ორტყაფუ, 1909 წანაშე 1940 წანაშახ ნიდერლანდეფს გჷმირინუაფუდჷ. თე ოსაათე ორტყაფუ თაშნეშე რჩქინელი რე მუჭოთ ამსტერდამული ვარდა ჰოლანდიური ბორჯი.
1937 წანაშ 17 მელახშა ოსაათე ორტყაფუ სინანდულეს რდჷ UTC + 19 წნ 32,13 მრ. უკული გჷნოჸონაფილი რდჷ UTC+0:20-შა
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ ისტორია
20 პირელი
20 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 110-ა დღა (ნარკი წანეფს — 111-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ეივინდ იუნსონი
ეივინდ ულუფ ვერნერ იუნსონი (შვედ. Eyvind Olov Verner Johnson; დ. 29 კვირკვე, 1900, ბუდენი, შვედეთი — ღ. 25 მარაშინათუთა, 1976, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ჭარუ დო ნოველისტი, მერჩქინელი რე შვედური ლიტერატურაშ ართ-ართ უდიდაშ ნოველისტო.
დებადჷ შვედეთიშ ნოღა ბუდენიშ ხოლოს. 1919 წანას სტოკჰოლმიშა გეგნორთჷ. 1920-იან წანეფს იუნსონი ცხოვრენდჷ დიო გერმანიას დო უკულ საფრანგეთის. 1930-იან წანეფს იუნსონი რდჷ ნაციზმიშ ოპონენტი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის გიშმაშქვანდჷ პოლიტიკურ ჟურნალს. 1940-იან წანეფს იუნსონი შვეიცარიას ცხოვრენდჷ. უკულ კინ შვედეთიშა დირთჷ. იუნსონი რე ავტორი ავტობიოგრაფიული დო ისტორიული რომანეფიშ. იუნსონიშ არძაშე უმოსო ჩინებული რომანეფი რე: ჸათაქ რე სქანი რინა, ითაკაშა დორთინა, თიში დიდებულობაშ დღალეფი დო კრილონი. იუნსონი 1957 წანაშე რდჷ შვედეთიშ აკადემიაშ მაკათური. 1974 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია, 1962 წანას გინოჩეს ოორუე სხუნუშ ლიტერატურული პრემია.
ჯვ. წ. 406
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 406 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კონსეფსიონი (ჩილე)
კონსეპსიონი – ნოღა დო კომუნა ჩილეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 1014
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1014 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჰოვანეს თუმანიანი
ჰოვანეს თათევოსიშ სქი თუმანიანი (დ. 7 ფურთუთა/19 ფურთუთა, 1869, ოფუტე დსეღი, ლორეშ მაზრა — ღ. 23 მელახი, 1923, მოსკოვი) — სომეხი ჭარუ დო პოეტი. მერჩქინელი რე სომხეთიშ ნაციონალურ პოეტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომეხი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1869 კატეგორია:ნაღურა 1923
ედუარდ ჯენერი
მარჯვნივ|მინი|ედუარდ ჯენერი ედუარდ ენტონ ჯენერი (დ. 17 მესი, 1794, ბერკლი, გლოსთერშირიშ საგრაფო − ღ. 26 ღურთუთა, 1823, ბერქლი) ინგლისარი მენცარი, იმუნოლოგიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი, შინელი რე მუჭოთ ’’იმუნოლოგიაშ მუმა’’. პატონეფიშ შარტეშ ვაქცინაშ გუმმაგონებელი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1794 კატეგორია:ნაღურა 1823
დევონ სავა
დევონ ედვარდ სავა (Devon Edward Sawa; დ. 7 ეკენია, 1978, ვანკუვერი) — კანადარი არტისტი. 2010-2013 წანეფს ლაჸაფენდჷ ოუენ ელიოტიშ როლს სერიალს ნიკიტა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1978
ნანუკა ჟორჟოლიანი
მინი|ნანუკა ჟორჟოლიანი ნანუკა (ნანა) ჟორჟოლიანი (დ. 26 მანგი, 1979) — ქორთუ ჟურნალისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ ჟურნალისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1979
ტავუშიშ პროვინცია
ტავუშიშ პროვინცია (Տավուշ) — სომხეთიშ მარზი (პროვინცია). თინა ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ; პროვინციას ოორუეშე უხურგანს საქორთუო, ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი. ტავუშიშ მარზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — იჯევანი. მარზა ედომუშამო უხურგანს ბარხუდარლიშ დო ჟიმოლენი აკსიპარაშ აზერბაიჯანულ ანკლავეფს, ნამუთ ოკუპირაფილი რე სომხეთიშით ყარაბაღიშ ლჷმაშ უკული. ტავუშიშ შხვა ნოღეფი რე: ნოემბერიანი, დილიჯანი დო ბერდი. ტავუში რუსეთიშ ომაფეშ ბორჯის, დიო ქართიშ გუბერნიაშ, დო უკული ელიზავეტოპოლიშ გუბერნიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ.
რეგიონს მიარე ისტორიული მონასტერი, ოხიდა დო ჯიხაზურგა იდვალუაფუ. ეიოშინალი რე გოშავანკი, მაკავარანკი დო აღარძინიშ მონასტერი.
ჩუმაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ტავუშიშ პროვინცია
ტავუშის სომხეთიშ გეჸვეჯი მარზეფი უხურგანს:
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:სომხეთიშ პროვინციეფი
ელაზიღიშ პროვინცია
ელაზიღიშ პროვინცია (Elâzığ ili) — პროვინცია (ილი) თურქეთის, ბჟაეიოლ ანატოლიაშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ელაზიღი. პროვინცია იკათუანს 11 რაიონს.
გეოგრაფია
პროვინციას უხურგანს თუნჯელიშ, ბინგოლიშ, მალათიაშ დო დიარბაქირიშ პროვინციეფი.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა 595,698 ადამიერი (2018), უდიდაში ნოღა: ელაზიღი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
კრის პენი
კრის პენი (Christopher Shannon "Chris" Penn; დ. 10 გჷმათუთა, 1965 - 24 ღურთუთა, 2006) — ამერიკალი კინო დო ოტელევიზიე არტისტი, ნამუქით ჯოხო გისიმუ მუში როლეფით ფილმეფს: „ჸალა ჯოღორეფი“, „Footloose“ დო „True Romance“.
ბიოგრაფია
პენიქ დებადჷ მერილენდის, კალიფორნია. თიში მასქერეფი ლეო პენი დო ეილინ რაიანი რდეს არტისტეფი. თიში ბები დო ბაბუ მუმაშ განშე რდეს ურია იმიგრანტეფი ლიტვაშე დო რუსეთიშე, დიამუში რდჷ კათოლიკე იტალიური დო ირლანდიური გორჩქინაშ. თის ჸუნს ჟირი უნჩაში ჯიმა, არტისტი შონ პენი დო მუსიკოსი მაიკლ პენი.
პენი ძირეს ღურელი თიშ სანტა მონიკაშ კონდომინიუმს 2006 წანაშ 23 ღურთუთას, 40 წანაშ ხანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1965 კატეგორია:ნაღურა 2006 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კავკაციური ნინეფი
ტერმინი კავკაციური ნინეფი მითმიოწურუანც ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპაშ დო ბჟადალ აზიაშ ფარდის დვალირ კავკაციაშ რეგიონიშ კათეფიშ (დოხოლ. 7.000.000 ადამიერი) მიარეფერუან ნინეფიშ ბუნაშა. ლინგვისტური რკვიეფიშ კლასიფიკაციათ თე ნინეფი აკმიშქუმალუნა მუსხირენი ნინეფიშ ფანიას, ნამუეფსუთ მორჩილი გვენა უღუნა ვარ-და შურო ვა გჷნა ართმაჟრას. ნამთინე თინეფშენს კავკაციაშ რეგიონც გალე მოჯგირე მაკათური ვა გარჩქჷ. ალტერნატიულო ქორთუ ლინგვისტი არნოლდ ჩიქობავა თე ნინეფც იბერიულ-კავკაციურ ნინეფც აკმაშქვანც.
ნინაშობური ფანიეფი
კავკაციური ნინეფი ირთუ ოთხი ნინაშობურ ფანიათ, მიარერიცხუამი სუბ-ფანიეფით. თე ნინეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კავკაციური ნინეფი
Queen
Queen (მარგ. დიაფალი) — ინგლისური როკ-ბუნა დორსხუაფილი 1971 წანას, ლონდონს, ინგლისის. გჷმოჩამილი რე ბუნაშ 300 მილიონშე უმოსი ალბომი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისური როკ-ბუნეფი კატეგორია:1971 წანას დორსხუაფილი როკ-ბუნეფი კატეგორია:Queen კატეგორია:Capitol Records-იშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:Elektra Records-იშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:Hollywood Records-იშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:ბრიტანალეფი კატეგორია:პროგრესული როკ-ბუნეფი
UTC+00:30
UTC+00:30 — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ ბრიტანეთიშ ომაფე ფანიას გჷმირინუაფუდჷ, თაშნეშე რჩქინელი რდჷ მუჭოთ სანდრინგჰემიშ ბორჯი (Sandringham time). 1936 წანაშ თე ოსაათე ორტყაფუშ გჷმორინაფაქ მეჭყორდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
დენიელ ბარნჰემი
thumb|right|დენიელ ბარნჰემი
დენიელ ჰადსონ ბარნჰემი (ინგლ; Daniel Hudson Burnham; დ. 4 ეკენია, 1846, ჰენდერსონი, ნიო-იორკი - ღ. 1 მანგი, 1912, ჰეიდელბერგი, გერმანია) — ამერიკალი არქიტექტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი არქიტექტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1846 კატეგორია:ნაღურა 1912
ჯვ. წ. 407
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 407 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯინა ლოლობრიჯიდა
thumb|ჯინა ლოლობრიჯიდა, [[კანიშ კინოფესტივალს, 1991 წანა]] ჯინა ლოლობრიჯიდა (დ. 4 კვირკვე, 1927) — იტალიარი არტისტი, ფოტოჟურნალისტი დო სკულპტორი. ჯინა ლოლობრიჯიდა რდჷ ართ-ართი უმოსი გჷშარჩქინელი ევროპალი არტისტი 1950-იან დო 1960-იან წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1927
გეომაგნიტური წალიკონი
400px|thumb|[[ბჟაშ ბორიაშ დო დიხაუჩაშ მაგნიტოსფეროშ ურთიართქიმინჯალაშ სქემა.]] გეომაგნიტური წალიკონი (შხირას მიშინუაფუ მუჭოთ ბჟაშ წალიკონი) — დიხაუჩაშ გეომაგნიტური ველეფიშ შონთაფი, ნამუთ იგჷნძორებუ მუსხირენ სათშე მუსხირენ დღა დო სერშახ.
სუბწალიკონეფწკჷმა ართო, გეომაგნიტური წალიკონეფი გეომაგნიტური აქტიურალაშ ართ-ართ გვარობას წჷმარინუანს. თინეფი წჷმიქიმინჷნა დიხაუჩაშ გოხოლუას ბჟაშ ბორიაშ შონთაფილი ნიარეფიშ მალობათ დო თინეფიშ ურთიართქიმინჯალათ დიხაუჩაშ მაგნიტოსფეროწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დიხაუჩაშ მაგნიტური ვე კატეგორია:ბჟა-დიხაუჩაშ რსხუეფი *
ლია
ლია — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, ზუგდიდი-ჯვარიშ საავტომობილო დო სარკინაშშარო შარას, წყარმალუ ინგირიშ კვარჩხან ძგას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1523 კოჩი.
რიხარდ კუნი
რიხარდ იოჰან კუნი (გერმ. Richard Johann Kuhn; 3 ქირსეთუთა, 1900, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 1 მარაშინათუთა, 1967, ჰაიდელბერგი, ბჟადალი გერმანია) — ავსტრიალი-გერმანალი ბიოქიმიკოსი, კაროტინოიდეფიშ დო ვიტამინეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1938 წანას. გურაფულენდჷ ვენაშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფს. 1922 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ ქიმიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი.
ლია
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
რიხარდ კუნი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალი-გერმანალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ნაღურა 1967
21 პირელი
21 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 111-ა დღა (ნარკი წანეფს — 112-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ავტრალაზიაშ ოლქი
250px|thumb|right|ავსტრალაზია ავსტრალაზიაშ ოლქი ვარდა ავსტრალაზია — დიხაუჩაშ ბრუო არძაშე დიდი ბიოგეოგრაფიული ოლქიშე ართ-ართი. გეოგრაფიული რეგიონიშ — ავსტრალაზიაშ ჯოხოწკჷმა გვენობაშ უმკუჯინალო, ბიოგეოგრაფიული ოლქი ვა რე თიში სინონიმი. ოლქი იკათუანს ავსტრალიას დო გოხოლუას მადვალუ კოკეფს. დჷმახასიათაფალი რე ართგიშალამეფი, ჩანთამეფი, კაზუარიშობურეფი, ჰატერია, კივი დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოგეოგრაფიული ოლქეფი კატეგორია:ბიოგეოგრაფია
სტივენ სიგალი
thumb|სტივენ სიგალი thumb|სტივენ სიგალი დო [[დიანა სტარკოვა]] სტივენ სიგალი (Steven Frederic Seagal, იაპ. სიგემიტი ტაკე; დ. 10 პირელი, 1952, ლანსინგი, მიჩიგანი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, პროდიუსერი, აიკიძინი, ჭარუ, მუსიკოსი დო პოლიციარი.
ბიოგრაფია
სტივენ სიგალიშ მუმა რდჷ ურია, დიდა რდჷ ირლანდიარი. სტივენი მაჟირა ბაღანა რდჷ ფანიას. სტივენ სიგალიშ ბაბუქ ამერიკაშა იდჷ სანქტ-პეტერბურგიშე, რუსეთიშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952
ჯვ. წ. 1015
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1015 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნესტორ ცხაკაია
ნესტორ ცხაკაია — პაპა დო პედაგოგი მა-19 ოშწანურას, ზუგდიდიშ მაზრაშ (ამდღანერი ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი) ოფუტე კოკის, ნამუშ დუდკოჩობათ 1872 წანას ოფუტეს ქორთული ართკლასამ დაჭყაფუ სკოლაქ გინწყჷ. 1873 წანას სკოლას გურაფლენდჷ 17 მოგურაფე. ნესტორ ცხაკაია ორდჷ კოკიშ ოხვამეშ პაპა დო სკოლას "საღვთო სჯულიშ" მაგურაფალი.
კატეგორია:ქორთუეფი
ამანაუზი (კონკეფი)
ამანაუზი, კონკეფი კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს:
ჯვ. წ. 408
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 408 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნევშატელიშ ტობა
ნევშატელიშ ტობა (Lac de Neuchâtel; Neuenburgersee) — ტობა ბჟადალ შვეიცარიას. ტობაშ დიდი ნორთი დინორე ნევშატელიშ კანტონიშ ტერიტორიას, დოსქილადირი მორჩილი ნოკვათი – ვოშ, ფრიბურიშ დო ბერნიშ კანტონეფიშ ტერიტორიას. ნევშატელიშ ტობა იდვალუაფუ იურიშ გვალეფიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ლაკადას, ზუღაშ დონეშე 429 მ სიმაღალას. სიგჷრძა დოხოლაფირო 40 კმ, სიგანა — 8 კმ-შახ. ფართობი — 218,3 კმ². უდიდაში სიტომბა — 152 მ. ფშალათ მერსხუაფილი რე ბილიშ ტობაწკჷმა, ნამუშით წყარმალუ აარეთ მითმიარსხჷ წყარმალუ რაინს. ედომუშამო დინორე შვეიცარიაშ ტერიტორიას, ნამუშ გეშა მერჩქინელი რე მოჩამილი ქიანაშ უდიდაშ ტობათ.
ტობას მუსხირენი ნადუ აკათჷ, თინეფს შქას შანულამი რე: ორბი, არნონი დო შხვა. ბჟადალი წყარპიჯეფი გვალათონა დო ახრა რე, ბჟაეიოლი — გიოლაფუ. კონწარ ზოთონჯის იჸინჷ. ტობაშ ოორუე წყარპიჯის აკოგაფილი რე ნოღა ნევშატელი, ობჟათე წყარპიჯიშ გოხოლუას — ნოღა ივერდონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ჰომეროსი
thumb|ჰომეროსიშ ბიუსტი ბრიტანეთიშ მუზეუმს ჰომეროსი — ლეგენდარული ბერძენი პოეტი, ილიადაშ (Ἰλιάς) დო ოდისეაშ (Ὀδύσσεια) ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენეფი კატეგორია:ბერძენი პოეტეფი კატეგორია:ჰომეროსი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი დანიას
2010 წანაშ მუნაჩემეფით დანიას 4 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 (2012 წ.) ობიექტი რე მიშაღალირი. თენეფშე 0,4 % დანიაშ ობიექტეფი რე. თენეფშე 3 კულტურული ობიექტი რე, 1 ობიექტი წჷმარინუანს ორთაშ საოცრებას, ვარა ტერიტორიას, ნამუსჷთ უღუ გჷშაგორილი სისქვამე დო ესთეტიური შანულობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანია კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი დანიას
ჯვ. წ. 1016
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1016 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ პრეზიდენტი
მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ პრეზიდენტი - მიკრონეზიაშ სახენწჷფოშ მადუდე. გჷშმაგორუნა 2 წანაშ ვადათ.
ალეკო ელისაშვილი
ალეკო ელისაშვილი (დ. 17 ღურთუთა, 1978, ქართი) — ქორთუ ჟურნალისტი დო პოლიტიკოსი. 2017 წანას — ქართიშ მერობაშ კანდიდატი. საქორთუოშ მა-10 მოჭანაფაშ პარლამენტიშ დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ ჟურნალისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1978 კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
უსუმასინტა
უსუმასინტა (Río Usumacinta) — წყარმალუ გვატემალას დო მექსიკას. უსუმასინტა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ლა-პასიონიშ დო სალინასიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინმაკათუ მექსიკაშ ჸუჯის. უსუმასინტას რე მაიაშ ცივილიზაციაშ ჯვეში ნოღეფი: იაშჩილანი (მექსიკა) დო პიედრა-ნეგრასი (გვატემელა). წყარმალუ უსუმასინტაშ სიგინძა რე 560 კმ. ღანჩოშ ფართობი 106,000 კვ.კმ.
ვეზუვიშ ერუანული პარკი
ვეზუვიშ ერუანული პარკი (Parco Nazionale del Vesuvio) — ერუანული პარკი იტალიას, ნეაპოლიშ რეგიონს. აკოქიმინელი რე ვულკან ვეზუვიშ მუკი-მუკის. დირსხუ 1995 წანას დო ფორჷნს 7 259 ჰა ტერიტორიას, ედომუშამო მიშმურს ნეაპოლიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა.
პარკიშ ტერიტორიას გოფაჩილი რე ჩანარეფიშ 612 დო ჩხოლარეფიშ 227 გვარობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
გიორგი ლეონიძე
გიორგი ლეონიძე (დ. 27 ქირსეთუთა, 1899, ოფ. პატარძეული, ამდღარი საგარეჯოშ მუნიციპალიტეტი — ღ. 9 მარაშინათუთა, 1966, ქართი) — ქორთუ ჭარუ, პოეტი,  საქორთუოშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ აკადემიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1966
დავით ზილფიმიანი
დავით ზილფიმიანი (დ. 14 ეკენია, 1959) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი ასეშა 2020.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1959
მარჩელო მასტროიანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1924 კატეგორია:ნაღურა 1996
იონა სიჭინავა
იონა სიჭინავა — ქორთუ ფოლკლორისტი, ლოტბარი. 1928 წანაშე რდჷ ოფუტე ჭაქვინჯიშ (უკულიანი ჯიხაშკარი) არტელი "დამკვრელიშ" დუდკოჩი. მუშ 3 ჯიმაწკჷმა (ორესტი, შახუ დო ბოჩია სიჭინავეფი) ართო პოპულარიზაციას უწიენდუ მარგალური ობირეშეფს. ჯგირო მიოგანდჷ დო გიობირდჷ ჩონგურს, ჭარჷნდჷ ლერსეფს დო ობირეშეფს. ართი ბორჯის რდჷ ოსურეფიშ ბუნაშ აწმაჸვენჯი. 30-იან წანეფს მუში მაბირეეფწკჷმა ართო რესპუბლიკური ოლიმპიადეფს იბირდჷ. .
წყუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
ჯვ. წ. 409
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 409 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დილონ კასეი
დილონ ფრანსის კასეი (Dillon Francis Casey; დ. 29 გჷმათუთა, 1983, დალასი) — ამერიკას დუნაბადი კანადარი არტისტი დო პროდუსერი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე შონ პირსიშ როლით The CW-ში სერიალშე ნიკიტა. უღუდჷ ეპიზოდური როლი სერიალს ბონიშ თხობელეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1983
ჩილე
ჩილე, ოფიციალურო ჩილეშ რესპუბლიკა (República de Chile; მაპუდ. Gulumapu) — ქიანა ობჟათე ამერიკას, იკათუანს ინწრო ოწყარპიჯე ზოლს ანდეფს დო რჩქალ ოკიანეს შქას. ოორუეშე უხურგანს პერუ, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ბოლივია, ბჟაეიოლშე — არგენტინა დო ობჟათეშე — დრეიკიშ საროტი. ობჟათე ამერიკას ხვალე ჩილეს დო ეკვადორს ვა უღჷნა ხურგი ბრაზილიაწკჷმა. ჩილეშ წყარპიჯიშ ღოზი რჩქალ ოკიანეწკჷმა აკმადგინანს 6,435 კილომეტრის. ჩილეშ ტერიტორიეფშა მიშურს რჩქალ ოკიანეს მადვალჷ ხუან-ფერნანდესიშ, სალა-ი-გომესიშ, დესვენტურადასიშ დო თანაფაშ კოკეფი. ჩილეშ თაშნეშე უღჷ პრეტენზია ანქტარქტიკაშ ნორთშა (დოხოლაფირო 1250000 კმ²), მორო თე მოთხირი ანტარქტიკაშ ხეკულუაშ ფარგალეფს ხვადჷ.
გინორთელი კონტური — 4 300 სიგჷრძა დო ოშქაშეთ 175 კმ სიგანა ჩილეს მოსოფელს ართ–ართ არძაშე გჷრძე ქიანათ გჷნმართინუანს სიგჷრძა–სიგანაშ მაძირაფალიშ მეჯინათ. წყარპიჯიშ ღოზი 7 800 კმ–ს აკმადგინანს დო თაურეშე ჩილე მოსოფელს მა–6 ქიანა რე. ოორუეშე რსებული ტიოზეფიშ იკათუანს დიდი მუდანობაშ მინერალურ რესურსეფს, თარო ლინჯის. ელაზჷმაფათ მორჩილი ცენტრალური ნორთი დომინირენს მახორობაშ მუდანობაშ დო ოფუტე-ომეურნე რესურსეფიშჸურე. კინ თე ბორჯის, თე ნორთი ქიანაშ პოლიტიკური დო კულტურული ცენტრი რე, სოურეშეთ დიჭყჷ ჩილეშ ექსპანსიაქ XIX ოშწანურას, მუჟამსჷთ თიქ ოორუე დო ობჟათე რეგიონეფი ქიმკისხჷნ. ობჟათე ჩილე დიდარი რე ტყალეფით დო ოდიარუეფით, წჷმორინაფილი რე ნთელი რანწკი ტობეფით დო ვულკანეფით. ობჟათე წყარპიჯიშ ღოზი ფიორდეფიშ, ჸუჯეფიშ, საროტეფიშ, ჩქონეფიშ დო კოკეფიშ ლაბირინთი რე.
XVI ოშწანურას, ესპანალეფიშ მოულაშახ, ოორუე დო ცენტრალური ჩილე ინკეფიშ მართუალაშ გიმე რდჷ, ობჟათე–ცენტრალურ ნორთის — დუდიშული მაპუჩეშ კათა ოხორანდჷ. 1818 წანაშ 12 ფურთუთას, ჩილექ ესპანეთიშე ზოხორინალა გჷმაცხადჷ. რჩქალ ოკიანეშ ლჷმას (1879–83) ჩილექ გიორჯგინჷ ბოლივიას დო პერუს დო დიკუ თიში ასეიანი ოორუე ტერიტორია. მაპუჩეშ კათაშ რსული დოჸუნალა ჩილექ ხვალე 1880–იან წანეფს მახუჯჷ. ქიანაქ 16½ წანიანი ოურდუმე დიქტატურაშ პერიოდი (1973–1990) გეგნიღჷ, მუჟამსჷთ გოჭყვიდჷ ვარდა მედინჷ 3 000–შე უმოსი ადამიერქ.
ასეშო, ჩილე ობჟათე ამერიკაშ ართ–ართი არძაშე სტაბილური დო წჷმოძნელი ქიანა რე; აღიარაფილი რე ოშქაშე ნებაგოქუნელობათ დო დჷმაჭყაფჷ ეკონომიკათ. ლათინური ამერიკაშ ქიანეფს შქას ლიდერენს ადამიერული გოვითარაფაშ, კონკურენტღვენობაშ, ართ შური მახორუშა მიშნაველიშ, გლობალიზაციაშ, ეკონომიკური დუდიშულაშ დო კორუფციაშ დაბალი მაძირაფალეფიშჸურე. ქიანა რეგიონს თაშნეშე ლიდერი რე სახენწჷფობური ჸონიერობაშ დო გლობალური თინჩალაშ ინდექსიშჸურე. თეშ უმკუჯინალო, ქიანას მაღალი ეკონომიკური უმანგობა უღჷ, მუჭოთ თეს ჯინიშ ინდექსი ოძირანსჷნ. 2010 წანაშ მესის, ჩილექ მაართა ობჟათეამერიკული ქიანათ გჷნირთჷ, ნამუქჷთ ეკონომიკური წოროხანდაშ დო გოვითარაფაშ ორგანიზაციაშ აკათჷნ. ჩილე დჷმარსხუაფალი მაკათური რე გაეროში, ობჟათე ამერიკაშ ერეფიშ რსხუში დო ლათინური ამერიკაშ დო კარიბიშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ჯარალუაში.
დემოგრაფია
ჩილეშ მახორობაშ მუდანობა დოხოლაფირო 17 მილიონს აკმადგინანს. მახორობაშ 85% ურბანულ არეალს ოხორანს, სოიშე გვერდი (დოხოლაფირო 7 მილიონი) კოცენტრირაფილი რე სანტიაგოს. მახორობაშ ძინაშ მაძირაფალი (0.97%) ონდეთ არძაშე დაბალი რე, ლათინური ამერიკაშ მასშტაბით. მახორობაშ მუდანობა 20 მილიონს დოხოლაფირო 2035–2040 წანეფს მიოჭირჷნუანს.
ეთნიკური ბუნეფი
thumb|250პქ|[[პარინაკოტა (ვულკანი)|ვულკანი პარინაკოტა ოორუე ჩილეს]] thumb|250პქ|[[მოაი თანაფაშ კოკის, ჩილე]] მექსიკაშ ერუანული ავტონომიური უნივერსიტეტიშ ლათინური ამერიკაშ მარკვიალი პროფესორი ფრანცისკო ლისკანო კოროცხჷნს, ნამჷ-და ჩილეშ მოსახლეობაშ 52.7%-ის აკმადგინანა ევროპალეფი, მეტისეფი — დოხოლაფირო 44 %-ის. შხვა რკუალაშ მეჯინათ, ჩეკანამეფი შილებე აკმადგინანდან მახორობაშ 60-შე 90 პროცენტშახ.
2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ჩილეშ მახორობაშ ხვალე 3.2% დუდს მირჩქინანს ჩილეშ ჯინჯიერ მახორუთ, იმენტაშობა ესვარილი წჷმოხონეფიშ გამნარყი რე.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ობჟათე ამერიკას. თის ძლალმ უნიკალური კონფიგურაცია უღუ — ქიანა გინოზინდილი რე რჩქალ ოკიანეშ წყაროიჯის მანგას 4300 კმ-ს, თეწკჷმა ოშქაშე სიგანა 175 კმ. რე. თექ გოპიჯჷ ქიანაშ ორთაშობური მიარეფერუამობა: უკიდაშ ოორუეს იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე სქირე ტიოზი ატაკამა, ობჟათეშე — თირამი კონკეფს დო ჯიშტეფს უკებჷ. ფართობი: 756 950 კმ².
კლიმატი
ჩილეშ კლიმატი დიდი მიარეფერუამობათ გიშეგორუაფუ. კიოპენიშ კლიმატიშ კლასიფიკაციაშ სისტემაშ მეჯინათ, ჩილეს მუთმოფხვადჷნა კლიმატიშ თარი შკვითი გიმენტიპი, დოჭყაფილი ტიოზიშ კლიმატით ოორუეშე, თებული ალპური ტუნდრათ დო ჯიშთეფით ბჟაეიოლშე დო ობჟთე-ბჟაეიოლშე, ლექინი სუბტროპიკულით თანაფაშ კოკის, ოკიანური ჰეერით ობჟათეშე დო სქირონაშქაზუღურით ქიანაშ ცენტრალურ ნორთის. ქიანაშ ტერიტორიაშ უნენტაშ ნორთის გიშმერთუ ოთხი სეზონი: ზარხული (ქირსეთუთა-ფურთუთა), დამორჩილი (მელახი-მესი), ზოთონჯი (მანგი-მარაშინათუთა) დო აფუნი (ეკენია-გერგობათუთა).
სქოლიო
კატეგორია:გეოგრაფია კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ჩილე
კონსტანტინე ციოლკოვსკი
ამერიკალი რობერტ გოდარდი, გერმანალი ჰერმან ობერთი დო ფრანგი რობერ ესნო-პელტრიწკჷმა ართო, კონსტანტინე ციოლკოვსკი მერჩქინელი რე თეხანური რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ დო კოსმონავტიკაშ დუმარსხუაფალო. ციოლკოვსკიშ იდეეფქ დიდი გოლინა იღვენუ სსრრ-შ კოსმოსური პროგრამაშ თარი კონტრიბუტორეფიშა სერგეი კოროლიოვიშა დო ვალენტინ გლუშკოშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი
კოლიანაშ მუნიციპალიტეტი
კოლიანაშ მუნიციპალიტეტი (Collana) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ არომაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 4 061 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 104 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ეჟენ დელაკრუა
ფერდინან ვიქტორ ეჟენ დელაკრუა (Ferdinand Victor Eugène Delacroix; დ. 26 აპრილი, 1798, სენ-მორისი, პარიზიშ გოხოლუას — ღ. 13 აგვისტო 1863, პარიზი) — ფრანგი ფერჭარუ დო გრაფიკოსი. ფრანგული რომანტიზმიშ გჷმაჭყაფალი.
ბაღანობა დო ომორდუალა
ეჟენ დელაკრუაქ დებადჷ პარიზიშ გალეგანობას, 1798 წანაშ 26 პირელს. ოფიციალურო თიშ მუმათ იკოროცხჷ ოშქაშე რანგიშ მოხელე შარლ დელაკრუა, უჯია ხონარქ გისიმჷ, ნამჷ-და სინანდულეს ეჟენი ირშემალებე ტალეირანიშ უკანონე სქუა რდჷნ.
ფრანგულ რომანტიზმიქ 1820 წანაშ დაჭყაფუს გიჭყჷ, ახალი რევოლუციური ეჸონუაშ კინოხპერიოდის. ფრანგ ხანტუეფს ოინტერესჷდეს ჭყანიერი დო აქტიური გერგეზეფი, ტომბა მორსეფიშ დო ბარბანჩა ტემპერამენტიშ ადამიერეფი. თე გერგეზეფს თინეფი მუნეფიშ წორომოხანეეფს შქას, ლიტერატურას, მუნეფიშ ქიანაშ ისტორიას გორუნდეს. „ორთაშ, სამართალიშ დო ინსპირაციაშ დოჸუნაფა“, – თენა რდჷ რომანტიკოსეფიშ თარი კანონი. ფერჭარუას ფრანგული რომანტიზმიშ ბაბადიდი რდჷ ეჟენ დელაკრუა (1798-1863). თე ხანტუშ უგუხურგუ ინსპირაციაქ მალიმორი, ნებაშონთაფით გოფშა სახეეფიშ ნთელი ოქიანუ გაჭყჷ, თაქ ძირჷნთ სცენას დანტეშ ჯოჯოხეთშეთ, ჭყანიერი მორსეფით გოჭოფილ გერგეზეფს გოეთეშ, შექსპირიშ დო ბაირონიშ ნახანდეფშე. დელაკრუაქ ანდა ბჟაეიოლიშ სახე გაჭყჷ, გიშაკერზაფილო ალჟირალეფიშ დო მაროკოალეფიშ, ნამუეფსჷთ დელაკრუა აფრიკას შარალუაშ ბორჯის აუხავდუდესჷნ. ტილოს „ზისხირწჷმა კოკ ქიოსის“ დელაკრუაქ ეხანტჷ ბერძენეფიშ ბურკაფი თურქეთიშ პატჷნალაშ სააწმარენჯოთ, ნამუთ თინწკჷმა ედომუშამ ევროპას აშონთენდჷნ. სურათიშ წჷმი აწოკინელი რე ტანჯებულ ბერძენ ჭკორეფიშ ბუნა, ნამუეფს შქას რე გახანგებული ოსურეფჷთ, ბაღანათ ღურელი ნანაშ კიდირშა ინჭაფუფერი, ხანტუქ ქაწურინჷ გემაძიცინე, გურქუა მაჸვილარეფიშ ფიგურეფი. სურათიქ გაკვირჷ თეხანური ადამიერული ტანჯაფაშ ეხანტუაშ სიჭყანეთ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი
აბრაზიული ტერასა
აბრაზიული ტერასა (ინგლ. bench) — ზუღაშ ქვინჯიშ ჟიდოხიშ ოძგალე ნორთი, ნამუთ აბრაზიული პროცესეფით რე დამუშებული. თიში ლაგარდა პროფილი რე ძგალეფიშ მორჩილას, ოდო ნერჩიწკჷმა უმოსო გეკინელი ეშაღულანებური ღულა ღოზი. ჯვეში აბრაზიული ტერასა შილებე რდასჷნ გენწყვილი (წყარით ფორილი), ვარა ზუღაშ დონეშე ეშე ეშაკინელი.
თეშნერი ეშაკინელი აბრაზიული ტერასეფი ზუღაშ პიჯის ტერასულ დჷკის აკმოქიმინუნც.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგია
ჯვ. წ. 1017
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1017 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ინგა გრიგოლია
ინგა გრიგოლია (დ. 8 მელახი, 1971, ქართი) — ქორთუ ჟურნალისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ ჟურნალისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1971
ასამიშ ოლქეფიშ ერკებული
thumb|500px|right|ასამიშ შტატიშ ოლქეფი ასამიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 27 ოლქი რე.
ოლქეფიშ ერკებული
*
პატრიკ სტიუარტი
სერ პატრიკ სტიუარტი (Patrick Stewart; დ. 13 მანგი, 1940, მირფილდი) — ინგლისარი არტისტი. სტიუარტის თარი როლი უღუდჷ BBC-შ სერიალს 1970 წანას ჰედდა დო მა, კლაუდიუსი. ჩინებულ რე პროფესორი იქსი-შ როლით იქს-ადამიერიფი-შ ფილმეფშე. 2017 წანას იჸი ფილმის ლოგანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1940
23 პირელი
23 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 113-ა დღა (ნარკი წანეფს — 114-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ალაბამა (წყარმალუ)
ალაბამა (ინგლ. Alabama River) რე წყარმალუ ააშს, ალაბამაშ შტატის. იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ტალაპუსაშ დო კუსაშ აკოართაფაშ აბანს. ალაბამაშ სიგინძა რე 512 კმ. ღანჩოშ ფართობი 106,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალაბამაშ შტატიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 410
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 410 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა
ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა (აფრიკ. Republiek van Suid-Afrika; Republic of South Africa) – სახენწჷფო აფრიკაშ ობჟათე ძგაშ ნორთის. ოორუეშე ომძღჷ ნამიბია, ბოტსვანა დო ზიმბაბვე, ოორუე-ბჟაეიოლშე მოზამბიკი დო სვაზილენდი. ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ დინოხოლენ ტერიტორიას მილარე სახენწჷფო ანკლავი ლესოთო. .
ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ გჷმაშხვანერაფალი შანი რე უთანჯე ანდაფერუანობა ირფელს. თაქ 11 ნინა იკოროცხუ ოფიციალურ ნინათ. პოლიტიკოსეფს შქას რენა ტომიშ ბელადეფი, რაბინეფი, რაგბისტეფი დო ემიგრაციაშე დორთელი რევოლუციონერეფი. ართ შოშეს მუშენა ექიმბაშეფი დო ობირჟე ბროკერეფი. ართიანიშ ხასჷლას გედგჷ ქოხეფი დო დოხორეეფი. 1994 წანაშა, აკა თე ქიანას რდჷ დოკანონაფილი აპართეიდი - მახორობაშ დორთუალა ხიტაშ (კანიშ) ფერიშ მეჯინათ.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ ობჟათე ნორთის.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ქიანა ადმინისტრაციულო ირთუ 9 რეგიონო. thumb|250px|კეიპტაუნი
დემოგრაფია
180px|thumb|right|იოჰანესბურგი
მონძეობა
ჰომინიდეფიშ ნოხორეფი შხვადოშხვა პროვინციეფს; სენტ ლუსიაშ დო დრაკენბერგიშ პარკეფი, მაპუნგუბვეშ კულტურული ლანდშაფტი.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
ჯვ. წ. 1018
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1018 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტიციან ტაბიძე
ტიციან ტაბიძე (დ. 21 მელახი, 1893, ჭყვიში — ღ. ქირსეთუთა, 1937) — ქორთუ სიმბოლისტი პოეტი დო ჭარუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1893 კატეგორია:ნაღურა 1937
ვიკი
მინი|[[უარდ კანინგემი, ვიკიშ გჷმმოგონე]] ვიკი (ინგლ. Wiki) — თეხანური ოინფორმაციე ტექნოლოგია, ჰიპერტექსტური ელმოლი (მუჭოთ წესი, ვებ-ხასჷლა), სოდე მიარე ადამიერს ართბორჯულო შეულებჷ ტექსტური ინფორმაციაშ აკოქიმინუა, რედაქტირაფა დო სტრუქტურირაფა.
ვიკიშ თარი მუშობურობეფი
ვიკი-ელმოლიშ აკაქიმინალო ოხვილური რე გიშაკერძაფილი პროგრამული უნარღელჸოფა - „ვიკიშ ქვერქვენტი“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკი კატეგორია:ვიკიპედია კატეგორია:ჯარალუაშ ხასჷლეფი
კლიმატოლოგია
კლიმატოლოგია (ბერძნულო "კლიმა" - ჰავა, დოკინა, "ლოგოს" - მონძღვარუა) — მენცარობა, ნამუთ აკმიგურუანს ჰავას, ე.ი. ათე ვარდა ეთი აკანშო დჷმახასიათაფალი ატმოსფერული მოლინეფიშ ართიანობას დო თინეფიშ რეჟიმს დიხაუჩაშ ჟინპიჯის.
* კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია კატეგორია:გეოგრაფია
ვიკიპედია
ვიკიპედია (Wikipedia) — მიარენინამი, დუდიშული, ღილე ვიკი-ენციკლოპედია. ვიკიპედიაქ დირსხუ 2001 წანაშ 15 ღურთუთას, მუჭოთ ინგლისურნინამ პროექტიქ ონლაინ-ენციკლოპედიაშ, სოდეთ ნამუდგარდია ადამიერს შეულებჷ მიშეღას თირაფეფი დო გეძინეფინ. პროექტიშ ორგანიზატორი რე ამერიკული ფონდი ვიკიმედია.
პროექტიშ ღანკი რე ქჷდირსხუას რსული, უგილაკერზაფუ, ოავტორე ნებეფიშე დუდიშული ენციკლოპედიაქ მოსოფელიშ არძო ნინაშა. ვიკიპედიაქ ინტერნეტიშ მახვარებუეფ შქას პოპულარობა ქჷმიპალუ დო უკული, გორჩქინდჷ თიშ ვარიანტეფქ შხვა ნინეფშა, თინეფ შქას მარგალური ნინაშათ. ათე ბორჯიშო მარგალურ ვიკიპედიას 16,500 ვითოშიშე უმოსი სტატია რე.
პროექტიშ მაკათურეფი
პროექტიშ დუდშეიანი ორგანიზატორეფი ორდეს ჯიმი უეილსი (Jimmy Wales), ფირმა Bomis-იშ ემაჸონაფალი დირექტორი დო ლარი სენგერი (Larry Sanger). მაართა 13 თუთაშ განწხანს კომპანია Bomis აფინანსენდჷ ლ. სენგერს ვიკიპედიაშ მაართა სტატიეფიშ დარსხუაფალო.
ვიკიპედიას ვა ჸუნს რედაქტორეფიშ ცენტრალიზაფირ აკოდგინალუა, ედომუშამ მოღე გჷთმიფშაფუ მაკათურეფიშ, ვიკიპედიარეფიშით. არძო თინეფშეიანს ნება უღჷ დოჭარას სტატია ნამუდგარდია თემაშა დო ქჷმშათინას შხვაშით უკვე ჭარილი სტატიან. უმოსი აქტიური ვიკიპედიარეფქ შილებე გჷნირთან ადმინისტრატორეფონ, მარა თე პოსტი თის უმოსი საღალეეფიშ თუდო გითმიორინუანს, ვინდარო მუდგარენი ნებეფს არზენდასჷნ.
მუშობურალეფი
thumb|300px|ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ მუდანობა ექსპონენტურო ირდუ თიშ მუსხირენ თარნინამ გჷშაშქუმალას. ვიკიპედია რსულაშო გამულენს თ.გ. „ვიკიშ“ პრინციპის. თენა შანენს, ნამუდა ნამუდგარდია მაკათურს შეულებჷ ნამუდგარდია სტატიაშ დუდიშული რედაქტირაფა დო თიში დინორეშ გოფაჩუა. თე შელებეფიშ გეშა რე ვიკიპედიაშ ართი გურგაჩამალი მუშობურალა: ოავტორე ნებეფიშ უღვენობა. „GNU-იშ ჯარალუობური ლიცენზიაშ“ მეჯინათ, მითინს ვა შეულებჷ მითხუას მუდგაიჸინი უფალება ვიკიპედიაშ მოღეეფშან.
ვიკიპედიაშ პროექტიშ კრიტიკაშ ართი უთარაში პუნქტი რე თინა, ნამუდა სტატიაშ რედაქტირაფა შეულებჷ ნამუდგარდია ადამიერს (თინეფ შქას ვაპროფესინალს!) დო მითინი ვა რე გამამინჯე ინფორმაციაშ მოთებულობაშე დო უჩილათუობაშენ. თეშ აწმარენჯი არგუმენტი რე არზი თიშ გეშა, ნამუდა ვიკიპედიაშ გჷმორინაფაშ დო თიშა თირაფეფიშ მიშაღალაშ ლექინალა ხეს უნწყუნს მოღეეფიშ ხარისხიშ დო აქტუალობაშ ეკინას.
წჷმორჩქინელი უგურკვიობეფქ დო ოდებელი მომენტეფქ სხუნილქ ოკო იჸუას ჯინჯიერ ტექსტიშ გალე, სპეციალურო თე ღანკიშო გჷმორთილ ხასჷლეფს, ნამუეფსჷთ ჯოხო სხუნუა.
წესეფი
ვიკიპედიას ჭიჭე რე თინერი წესეფი, ნამუნეფიშ კონწარას თხილუა უციო ორდასჷნ, მარა რე მუსხირენი ჯინჯიერი პრინციპი:
დალაფირი პროექტეფი
ფონდი ვიკიმედია, ვიკიპედიაშ ორგანიზატორი დო მინჯე კომპანია თაშნეშე ახორციელენს ინტერნეტის პუბლიკაციაშ შხვა დუდიშულ პროექტეფს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიმედიაშ პროექტეფი
დორის ლესინგი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1919 კატეგორია:ნაღურა 2013
მაკედონიური ლჷმეფი
მაკედონური ლჷმეფი — ლჷმეფიშ სერია მაკედონიაშ დო რომიშ რესპუბლიკაშ შქას საბერძნეთშა დო ელინისტურ სახენწჷფოეფშა პატჷნალაშო. ლჷმეფი მიშჷ ჯვ. წ. III-II ოშწანურეფს. პუნიკური ლჷმეფიშ დო მაკედონური ლჷმეფიშ შედეგო რომქ მოდუ ჰეგემონია ედომუშამ სქირომაშქა ზუღაშ წყარპიჯის.
მაართა მაკედონიური ლჷმა
მაართა მაკედონიური ლჷმა მიშჷ ჯვ. წ. 215-205 წანეფს. მაკედონიაშ მაფა ფილიპე V-ქ რომიშ სააწმარენჯო რსხუ გაჭყჷ ჰანიბალწკჷმა, ოცადუდჷ ილირიაშ ეჭოფუას დო მორჩილი აზიას დორხველი ოპალუეფიშ გოძინას. მაართა მაკედონიურ ლჷმას ბალკანეთიშ ჩქონს შანულამი ტერიტორიული თირუეფი ვამოჸუნაფჷ. ფილიპე V-ქ ჯვ. წ. 205 წანასს ქუდოდჷ ზე რომწკჷმა დო ბურჯაფი გაგჷმძორუ როდოსიშ, პერგამონიშ დო კარიაშ სააწმარენჯოთ.
მაჟირა მაკედონიური ლჷმა
მაჟირა მაკედონიურ ლჷმაქ დიჭყჷ ჯვ. წ. 200 წანას დო გეთუ ჯვ. წ. 197 წანას. ეკონომიკურო დო დინოხოლეპოლიტიკურო დაღამაკაფილ მაკედონიაქ ვაწარინინ რომშა დო ჯვ. წ. 197 წანას კინოსკეფალეწკჷმა კომწარო დემარცხჷ. მაკედონიაქ არძა ოპალუე მიოდინჷ.
მაანთხა მაკედონიური ლჷმა
მაანთხა მაკედონიურ ლჷმაქ დიჭყჷ ჯვ. წ. 150 წანას დო მიშჷ ჯვ. წ. 148 წანაშახ. მაკედონიურ ლეფქ გეთუ საბერძნეთიშ ზოხორინალაშ რსული დინაფათ.
ლიტერატურა
*
მასუმა მაკედონიური ლჷმა
მასუმა მაკედონიური ლჷმა მიშჷ ჯვ. წ. 171-168 წანეფს, ნამუთ დუდმაართაშე მაკედონალეფიშ წჷმოძინეფით მიშჷ, მარა ბოლოს, 168 წანას პიდნაწკჷმა რომაალეფქ მაკედონალეფი მოჯალაგეს.
იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
იტალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა — ადმინისტრაციული დორთუალაშ მაართა დონეშ გიმეგჷმნართი რეგიონი რე. ქიანას გვალო 20 რეგიონი რე, ნამუშე ხუთის სპეციალური სტატუსი უღჷ. რეგიონეფი ირთჷნა პროვინციეფო. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანას 110 პროვინცია რე. პროვინციეფშე დაბალი დონეშ გიმეგჷმნართი რე კომუნა. 2019 წანაშ დგომარობათ, იტალიას 7918 კომუნა რე, ართ კომუნას ოშქაშეთ 7639 ადამიერი ოხორანს. ფართობით არძაშე უკაბეტაში რეგიონი რე სიცილია, დო მახორობათ — ლომბარდია.
პროვინციეფი
პროვინცია იტალიას რე გიმეგიმნართი რეგიონიშ დო მუნიციპალიტეტიშ შქას. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანას 110 პროვინციაა.