cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფიფა-შ საუჯგუშო კუჩხმობურთე
ფიფაშ საუჯგუშო კუჩხმობურთე (The Best FIFA Player) — ირწანური ოკუჩხბურთე ჯილდო, ნამუთ ფიფა-შით გინაჩამუ წანაშ საუჯგუშო კუჩხმობურთე ოსურ ვარდა ქომოლკოჩის. საუჯგუშო კუჩხმობურთე გიშმეგორუ ფიფაშ მაკათური ერუანულ ოკუჩხბურთე ნაკორობეფიშ მაწვართალეფიშ დო კაპიტანეფიშ გჷმოკითხირიშ ოსხირით. ირ პიჯის საშუალება უღუ დასახელას სუმი პიჯი დო მიანიჭას თინეფს 5, 3 ვარდა 1 ქულა, გომორძგვილი გჷმილინუაფჷ ქულეფიშ საართო მუდანობაშ მეჯინათ. დოჯილდაფაშ ფარგალეფს თაშნეშე აჯილდოვენა საუჯგუშო მაწვართალს, მუჭოთ ქომოლეფით, თეშ ოსურეფიშ კუჩხბურთის, ასახელენა წანაშ სიმბოლურ ბუნას, საუჯგუშო გოლიშ ავტორს დო შხვა.
ფიფა 1991 წანაშე მანჯენდჷ ოკუჩხბურთე დოჯილდაფას ჯოხოთ ფიფა-შ წანაშ კუჩხმობურთე (FIFA World Player of the Year), ნამუთ დუდმაართაშე ხვალე ქომოლ კუჩხმობურთეეფს გინაჩამუდჷ, 2001 წანაშე თაშნეშე აჯილდოენდჷ კუხმობურთე ოსურეფს ხოლო. 2010 წანაშე ფიფაშ წანაშ კუჩხმობურთეშ დოჯილდაფა დო ფრანგული ოკუჩხბურთე ჟურნალიშ France Football-იშ დახე ანალოგიური ტიპიშ დოჯილდაფა — ორქოშ ბურთი (Ballon D'or) აკიართიანჷ ართ საართო დოჯილდაფათ — ფიფა-შ ორქოშ ბურთი, ნამუქჷთ 2015 წანაშახ იჸუ. 2016 წანაშე — ფიფა-ქ კინ ზოხორინელი დოჯილდაფა ქჷდარსხუ, ასე ფიფა-შ საუჯგუშო კუჩხმაბურთეშ ჯოხოთ.
გომორძგვილეფი ქიანეფიშ მეჯინათ
რცხილი მოჩამილი რე გომორძგვილეფიშ ერუანობაშ მეჯინათ
* მუჟამსჷთ ართ პოზიციას მუსხირენ კუჩხმობურთექ მოხვადჷ ართმანგი ქულეფით
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფიფა კატეგორია:ოკუჩხბურთე ჯილდოეფი
მბურუკუიაშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
აფხაზურ-აბაზური ნინეფი
აფხაზური დო აბაზური ნინეფი მიარხველუაფუნა კავკაციური ნინეფიშ  აფხაზურ-ადიღურ ანუ ოორუებჟადალაურ ბუნას. აფხაზური ნინა დო აბაზური ნინა ფაქტობურო ართ ნინაშურ ართურც წჷმარინუანა.
აფხაზურ-ადიღური ნინეფი
thumb|400px| {{legend|#D9196D|ჩერქეზული ნინეფი}} {{legend|#FF6C60|აბაზური ნინეფი}} {{legend|#FFC173|უბიხური ნინა}} აფხაზურ-ადიღური ნინეფი — კავკაციური ნინეფიშ ოორუებჟადალური ბუნა. იკათუანც აფხაზურ, აბაზურ, ადიღეურ, ყაბარდოულ დო უბიხურ ნინეფც.
დუმახასიათაფალი შანეფი
თე ნინეფიშ ართი ბუნათ გოართოიანაფა გერსხილი რე თინეფშო დუმახასიათაფალი ოართე შანეფშა:
კილოთას პრევერბეფი დო ზიტყვაწარმებაშ პრეფიქსეფი წჷმორინაფილიე დიდი მუდანობათ. ჯოხოშ დო კილოთაშ ნერჩეფი ჯგვინელო აკაყუბერამი რე. ძაკი ზიტყვასქვილი აკმოქიმინუნც ინდეფინიტურ, ნომინატიურ დო ერგატიულ კონსტრუქციეფც. ზიტყვასქვილც ზიტყვეფიშ რანწკის გრამატიკული შანულობა ერზიებუ.
აფხაზურ-ადიღური ნინეფიშ ლექსიკაშ ართოიანობა თხილერიე ჯგვინელო ჯოხონოთირეფც, რიცხული ჯოხოეფც დო კილოთეფც, არძო თე ნინა აგლუტინაციურიე პოლისინთეტიზმიშ ტენდენციამო. თე ოართე შანეფიშ მოხ, იდასურებუ ნამთინე მოლინა, ნამუდგაშ მეჯინათ ზოხო-ზოხო იბუნუაფუ აფხაზურ-აბაზური ნინეფი (ნივთიშ დო ადამიერიშ გრამატიკული კლასეფიშ ჸოფა, რთინეფიშ სისტემაშ უღვენჯობა) დო ადიღური ნინეფი (ადიღეური დო ყაბარდოული; ალაზიმაფილო გოვითარაფილი რთინაფა, გრამატიკული კლასეფიშ ნქირაფა). უბიხურ ნინას გინმალ აბანი უკინებჷ თე ჟირ გიმენბუნაშ შქას.
ჯვ. წ. 411
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 411 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ფიონი
ფიონი ალპეფს უჯვეშაშ ბორჯიშე რე ჩინებული. ფიონი ძალამი შხირი რე ბჟადალი კავკაციონიშ ობჟათე დო ოორუე კართეფს. შხირას მიკიხვილუაფჷ ყირიმიშ ჩქონს, ალთაიშ დო შქა აზიაშ გვალეფს, იაკუტიას, ბჟადალ გრენლანდიას, კირდამ გვალაშ ბჟაეიოლ კართეფს დო ხოლო შხვა მიარე გვალეფიშ კართეფს. მინი|კვარჩხანშე|270პქ|ფიონიშ ცა [[ჟენევას (შვეიცარია).]] ფიონქ შილებე წჷმიქიმინას ნამდგაიჸინ გვალეფიშ სისტემას, ჰავაშ საართო მორთაშ ბუმა კვათუნს ქჷნდჷრიშ დასაბაღ სიმაღალეშა. ბორიაპიჯამ აკანეფს ჰავა დიშქუმალუ ქჷნდჷრეფშე, წჷმოქიმინელი განიშ ჰავაშ გათხითხარება მიცხვანტალ მაღალო დვალირ ფალეფშა. ფიონიშ ბორჯის არსებუან მაღალ ტემპერატურა გოპიჯალაფირი რე მუში უგუშურთუმუ გოტიბაფათ. ტემპერატურაშ ვერტკალური გრადიენტი დახე ირო სქირგიშულირს ნარკები რე. ხანგირძე დო ირიათოიან ფიონიშ შედეგო მეურს გვალეფს თირიშ ნდღულაფა. ზარხულიშ ფიონი მაღალ ტემპერატურაშ დო სქირუაშ ხარჯიშა ოჸვილარო მოქიმინჯენს ჩანარეფშა. თაშ მაგ., ბჟადალ საქორთუოს ქუთეში რე შეთხუალეფი, სოდეთ ზარხულიშ ფიონეფიშ ბორჯის მეურს ჯალეფიშ ფურცელიშ გითოცუმა დო მიკოწილუა.
ფიონი მიკიხვილუაფ არქტიკულ ჰავას. ისლანიას ნძალიერი ფიონეფიშ ბორჯის იფიქსირებუდჷ ჰავაშ ტემპერატურაშ მოძინა დახე 30°C-ით (მუსხირენ სათიშ გოლინას).
24 პირელი
24 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 114-ა დღა (ნარკი წანეფს — 115-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 1019
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1019 წანა.
ილიადა
300 px|thumb|ილიადაშ მახუთა ოშწანურაშ მანუსკრიპტი ილიადა (Ἰλιάς) — ბერძენი პოეტიშ ჰომეროსიშ ნაჭარა ეპიკური პოემა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰომეროსი
კოლკენჩაშ მუნიციპალიტეტი
კოლკენჩაშ მუნიციპალიტეტი (Colquencha) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ არომაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 10 586 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 340 კმ² რე.
ფრედი მერკური
ფრედი მერკური (დაბადებაშ ჯოხო: ფარუხ ბულსარა, დ. 5 ეკენია, 1946, სთოუნ თაუნი, ზანზიბარი — ღ. 24 გერგობათუთა, 1991, ლონდონი, ინგლისი) ბრიტანალი მობირე, კომპოზიტორი, პიანისტი, გიტარისტი დო როკ-ბუნა  Queen-იშ სოლისტი.
კოლკენჩაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ფრედი მერკური
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ზანზიბარალეფი კატეგორია:ბრიტანალეფი კატეგორია:ბრიტანალი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1945 კატეგორია:ნაღურა 1991
პაოლო იაშვილი
პაოლო (პავლე) იაშვილი (დ. 29 მანგი, 1894, გამოღმა არგვეთი, საჩხერეშ მუნიციპალიტეტი - ღ. 22 კვირკვე, 1937, საქორთუო), ქორთუ სიმბოლისტი პოეტი, ჭარუ დო ესეისტი.
ელაზიღიშ დიხაშნწალუა (2020)
დიხაშნწალუ ელაზიღიშ პროვინციას — დიხაშნწალუა 2020 წანაშ 24 ღურთუთას, აბანური ბორჯით 20:55 სათის (UTC+03:00) მოხვადჷ. დიხაშნწალუა სიჭყანექ 6.8 მაგნიტუდა აკადგინჷ. ეპიცენტრი ელაზიღიშ პროვინციას ნოღა სივრიჯეშ გოხოლუას რდჷ დო იგინაფედჷ მეძობელ პროვინციეფს: დიარბაქირს, მალათიას, ადიამანს, სამსუნს, თაშნეშე მეძობელ ქიანეფს, თინეფს შქას სირიას, ლიბანს, ირანს დო საქორთუოს. კანდილიშ ობსერვატორიაშ მუნაჩემეფით, დიხაშნწალუა მაგნიტუდაქ 6,8 აკადგინჷ. დიხაშნწალუაშ შედეგო არძაშ უკულაში 36 ადამიერქ გოჭყორდჷ დო 1607 ადამიერქ — დეღამაკჷ.
სქოლიო
კატეგორია:დიხაშნწალუეფი თურქეთის
ნანანოღა
ნანანოღა — სახენწჷფოშ ვარა შხვა ადმინისტრაციული ტერიტორიაშ (ოლქიშ, პროვინციაშ, ავტონომიური ართურიშ) თარი ნოღა, სოდეთ მუჭოთ წესინ დონწყილიე ხეშუულობაშ დო მმართველუაში უმაღალაში ორგანოეფი: პრეზიდენტიშ, მონარქიშ, გუბერნატორიშ რეზიდენცია, პარლამენტი, ცენტრალური სამინისტროეფი დო უჭყაფეფი, ქიანაშ უმაღალაში სასამარათლო დო შხვა.
ნანანოღა შხირას ზოხო ადმინისტრაციული ართურო რე გიმორთილი, სამანგათ ნოღა ვენას კონსტიტუციათ მესხვენილი აფუ აკანიშ სტატუსი.
ნანანოღა შილებე ვარდას ქიანაში უდიდაში ნოღა. თეშ სამანგეფი რე ანკარა თურქეთის, ვაშინგტონი ააშ-ს, კანბერა ავსტრალიას დო შხვა. უმოსჷთ ხოლო, ეკონია ვითწანურეფს კილმარჩქინდუ ტენდენციეფი ნანანოღაშ გინოღალა მორჩილი სიდიდაშ ნოღეფშა: (ნურსულთანი ყაზახეთის, დოდომა ტანზანიას, იამუსუკრო კოტ-დ’ივუარს) ვარა რსულაშო ახალი ნანანოღეფიშ კიდუაშ: (ბრაზილია, ისლამაბადი).
ქოძირით თაშნეშეთ
კატეგორია:ნანანოღეფი
ვანუატუშ პრეზიდენტი
ვანუატუშ პრეზიდენტი — ვანუატუშ სახენწჷფოშ მადუდე, 5 წანაშ ვადათ გჷშმეგორუნც გჷშმაგორალეფიშ კოლეგია, ნამუთ აკმოდირთუ პარლამენტიშ მაკათურეფიშ დო რეგიონალური სხუნუეფიშ პრეზიდენტეფშე. პრეზიდენტი შანენც უჟინაში სასამართოშ დუდმახვენჯის დო სუმი მოსამართეს.
სქოლიო
კატეგორია:ვანუატუ კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ლოიდ შეპლი
ლოიდ სტაუელ შეპლი (ინგლ. Lloyd Stowell Shapley; დ. 2 მანგი, 1923, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 12 მელახი, 2016, ტუსონი, არიზონა, ააშ) — ამერიკალი მათემატიკოსი დო ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის 2012 წანას (ელვინ როთიწკჷმა ართო). შეპლი უმოსო ხანდენდჷ მათემატიკურ ეკონომიკას. რდჷ ლაჸაფეფიშ თეორიაშ გოვითარაფაშ ართ-ართ თარი კონტრიბუტორი. შინელი რე შეპლიშ ვექტორით, სტოქასტიკური ლაჸაფეფით, ბონდარევა-შეპლიშ თეორიათ, შეპლი-შუბიკიშ ინდექსით, გეილი-შეპლიშ ალგორითმით, სნოუ-შეპლიშ თეორიათ, შეპლი-ფოლკმენიშ ლემათ დო შხვა თეორიეფით.
ბიოგრაფია
ლოიდ შაპლიქ დებადჷ 1923 წანაშ 2 მანგის, მასაჩუსეტსიშ ნოღა კემბრიჯის, ამერიკალი ასტრონომეფიშ ჰარლოუ შეპლიშ დო მართა ბეც-შეპლიშ ფანიას. ლოიდ შეპლი გურაფულენდჷ ფილიპს ექსტერიშ აკადემიას დო უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ჸათე ბორჯის ჯარშა ხოლო ქუდუძახეს დო მსახურენდჷ ამერიკაშ არმიას, ჩინეთიშ ნოღა ჩენდუს. ჸათაქ სსრრშ კოდეფიშ ტახუაშ გეშა გინოჩეს ბრონზეშ მურიცხიშ მენდალი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ გურაფა კინ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის გაგინძორჷ. ჰარვარდის მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი მათემატიკას 1948 წანას. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის გურაფაშ თებაშ უკულ, შეპლი მუშენდჷ RAND-იშ კორპორაციას. ართ წანაშ უკულ შეპლიქ გურაფა ფრინსთონიშ უნივერსიტეტის გაგინძორჷ, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1953 წანას ალბერტ უილიამ ტაკერიშ ხემანჯღვერობათ. დისერტაციაშ თხილუაშ უკულ მალას შეპლიქ კინ RAND-იშ კორპორაციაშა დირთჷ დო მუშენდჷ თექ 1954-1981 წანეფს. 1950 წანას შეპლიქ კოლეგეფწკჷმა ართო გიმიგონჷ ლაჸაფი So Long Sucker, ნამუთ ეკონომიკურ-სტრატეგიული ლაჸაფი რე. 1981 წანაშე ღურაშახ, შეპლი რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ლოს-ანჯელესი) პროფესორი დო პროფესორი ემერიტუსი. შინელი ეკონომისტი რობერტ აუმანიშ აზრით შეპლი რდჷ ლაჸაფეფიშ თეორიაშ უდიდაშ თეორიტიკოსი. შეპლი რდჷ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ, ამერიკაშ ეკონომიკურ ასოციაციაშ დო ამერიკაშ მათემატიკაშ ასოციაციაშ მაკათური. ართ-ართ თარი ჯილდო ნამუთ შეპლიქ მიპალუ რდჷ ნობელიშ პრემია ეკონომიკაშ დარგის, 2012 წანას. ღურჷ 2016 წანაშ 12 მელახის, 92 წანერქ, არიზონაშ ნოღა ტუსონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ეკონომიკაშ დარგის კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1923 კატეგორია:ნაღურა 2016
გიორგი აბურჯანია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1995
ააშ-იშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 2020
2020 წანაშ ააშ-იშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი (2020 United States presidential election) — რანწკო 59-ა საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი ააშ-ს, ნამუქჷთ იმანჯჷ 2020 წანაშ 3 გერგობათუთას. რესპუბლიკურ პარტიაშე საპრეზიდენტო კანდიდატი რე დონალდ ტრამპი, დემოკრატიულ პარტიაშე — ჯო ბაიდენი. რესპუბლიკარეფიშ ვიცე-პრეზიდენტალაშ კანდიდატი რე მაიკ პენსი, დემოკრატეფიშ – კამალა ჰარისი. ასეშო კოროცხილი რე ხონარეფიშ 92%.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი კატეგორია:2020 წანაშ გიშაგორუეფი
ალ კაპონე
მინი|ალ კაპონე 1935 წანას
ალფონს გაბრიელ „ალ“კაპონე (Alfonso Capone; ოლაჸაფინია ჯოხოთ ჭყოლირი სახე; დ. 17 ღურთუთა, 1899 — ღ. 25 ღურთუთა, 1947) — ამერიკალი უბადოშ მაქიმინალი, ნამუთ 1920-1930-იან წანეფს ჩიკაგოშ ტერიტორიას აკონტროლენდჷ. დგიმიშ ბიზნესიშ ოფულათ დაკინებულ რდჷ ბუტლეგარათ, ოლაჸაფე ბიზნესით დო პროსტიტუციათ. ჭიე-ჭიეთ ააშ-იშ ორგანიზაფილი დჷმაშებუეფიშ იტალიურ მაფიას ართ-ართი არძაშე გოლინამ გამა-კოჩო გინირთჷ.
ალ კაპონექ დებადჷ ნიუ იორკის იტალიარი ემიგრანტეფიშ ფანიას. კაპონექ ორდოიანი ასაკიშე ქაკათჷ კრიმინალური ბანდაშ საქვარეფს, თიშ უკული, მუთ 14 წანაშ ხანს სკოლაშე გიშაჸოთესჷნ. 1920-იანი წანეფიშ დაჭყაფურს თიქ გინორთჷ ჩიკაგოშა, თიშენ ნამდა გიმურინუაფუდკო ფარაშ შიბაშ ახალი ჯან-ღვენეფი, სქირი კანონიშ ბორჯის უკანონე ალკოჰოლური ოშუმალით ვაჭარუაშ შარათ. ხოლო ოკათუდჷ შხვადოშხვა კრიმინალურ საქვარეფს, მოხელეეფიშ მართამალუას დო პროსტიტუციაშ ორგანიზაფას.
უკანონე საქვარეფიშ მოხ, კაპონე რდჷ საჯარო ფიგურათ. თინა ოხვარუდჷ შხვადოშხვა ქირსიანიშ სქუაშ ორგანიზაციეფს ეთი ფარათ, ნამუსით მუში საქვარით შიბულენდჷ, ათეშენ მინშა თის იშინუანდეს "ალეიანი რობინ ჰუდო". კაპონეშ რეპუტაციაქ თიშ უკული ილახჷ, მუთ ოკათუდჷ "წიმინდა ვალენტინიშ დღაშ ჭყვადუა-მერეხუას", სოდეთ აწმარენჯი ბუნაშ შქვითი უბადოშ მაქიმინალი ღურათ საჯეს.
ღურჷ 1947 წანაშ 25 ღურთუთას გურით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიური მაფია კატეგორია:ამერიკალი კრიმინალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1947 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:იტალიარი კრიმინალეფი კატეგორია:იტალო-ამერიკალეფი
ალექსანდრე ბოროდინი
ალექსანდრე პორფირეშ სქი ბოროდინი (რუს. Александр Порфирьевич Бородин; დ. 12 გერგობათუთა [ჯვ.სტ. 31 გჷმათუთა], 1833, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 27 ფურთუთა [ჯვ.სტ. 15 ფურთუთა], 1887, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი კომპოზიტორი, ქიმიკოსი დო ექიმი, რუსი კომპოზიტორეფიშ ბუნა "დიდი ხუთული"-შ მაკათური. თიში მუსიკალური კომპოზიციეფიშე ეიოშანალი რე სიმფონიური პოემა "შქა აზიას" დო ოპერა "ჟინოსქუა იგორი". მერჩქინელი რე XIX ოშწანურაშ ართ-ართ გოლინიან დო შანულამ კომპოზიტორო.
ალექსანდრე ბოროდინი რდჷ პროფესიათ ექიმი დო ქიმიკოსი. უმოსო მოღალენდჷ ორგანული ქიმიაშ დარგის. ბოროდინი რდჷ ართ-ართი მაართა ქიმიკოსი, ნამუქჷთ აკეთჷ ნუკლეოფილური სუბსტიტუციაშ დემონსტრირაფა დო გიმირკვიუ ალდოლური რეაქცია.
ალექსანდრე ბოროდინიქ სანქტ-პეტერბურგის დარსხუ მედიცინაშ ოსურეფიშ სკოლა, სოდეთ მუშენდჷ 1885 წანაშახჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი კატეგორია:რუსი ქიმიკოსეფი
პანამა
პანამა, ოფიციალური ედომუშამი ჯოხოდვალა პანამაშ რესპუბლიკა (República de Panamá) — სახენწჷფო ცენტრალური ამერიკაშ უძგაშაშ ობჟათე ნორთის. ქიანა იდვალუაფუ ოორუე დო ობჟათე ამერიკაშ აკმაართაფალ კჷნჩხის. ბჟადალშე უხურგანს კოსტა-რიკა, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — კოლუმბია, ოორუეშე ომძღჷ — კარიბიშ ზუღა დო ობჟთეშე — რჩქალი ოკიანე. ქიანაშ ნანანოღა რე პანამა.
ესპანარეფიშე ემუშაფილქ დო დოხორელქ იჸუ XVI ოშწანურას. 1821 წანას გეგშართჷ ესპანეთის დო ქაკათჷ ახალი გრანადაშ ვიცე-ომაფეს, ეკვადორიშ დო ვენესუელაშ რსხუს, ნამუსჷთ დიდი კოლუმბიაშ რესპუბლიკა ჯოხოდჷნ. მუჟამსჷთ 1831 წანას, დიდი კოლუმბიაქ აკოციუნ, პანამაქ დო ახალ გრანადაქ ართო ქჷდოსკიდეს თე ეკონია სახენწჷფოშ ჯოხოდვალაშ გიმე. ახალ გრანადაქ მოგვიანაფათ კოლუმბიაშ რესპუბლიკათ გინირთჷ. ააშ–იშ მოხვარათ, 1903 წანას პანამაქ კოლუმბიას გეგჷშართჷ, თიშენ ნამდა პანამაშ არხი 1904–1914 წანეფს, ააშ–იშ არმიაშ ინჟინერიაშ კორპუსის დუდგჷმუდჷკონი. 1977 წანას ხე ქჷმაჭარჷ აპიჯალას, ნამუშ მეჯინათ XX ოშწანურაშ ბოლოს პანამაშ არხი ააშ–ს პანამაშა ედომუშამო ოკო გეგნუჩამუდჷკო.
პანამაშ არხიშე მეღებული მუშნაველი ალმახანაშო პანამაშ ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ შანულამი ნორთის წჷმარინუანს. პანამას თე ხანშო მასუმა ვარდა მაოთხა უდიდაში ეკონომიკა უღჷ ცენტრალურ ამერიკას; თეწკჷმა ართო ქიანა არძაშე მალასიანი მარდუ დო ართ შურ მახორუშო მუშნაველეფიშჸურე მაართა რე თე რეგიონს. 2010 წანას, პანამა მაანთხა ადამიერული გგოვითარაფაშ ინდექსიშ ჸურე ლათინურ ამერიკას, მოსოფელს - 54–ა.. მოსოფელიშ ეკონომიკური ფორუმიშ (WEF) 2010 წანაშ გლობალური კონკურენტუნარიანობაშ ინდექსიშ მუნაჩემეფით, პანამაშ ეკონომიკა მაჟირა არძაშე კონკურენტუნარიანიე ლათინურ ამერიკას. პანამაშ ჯუნგლეფს ბრელი რე ტროპიკული ჩანარეფი, ჩხოლარეფი დო ფურინჯეფი, ნამუშეთ კანკალე მოსოფელს შხვადო სოთინ ვეშმეფხვადნან.
გეოგრაფია
ქიანას რე ტროპიკული კლიმატი, მაღალი ლამე დო მუნაფილობათ. მესიშე ღურთუთაშახ ჭვემაშ სეზონიე, ღურთუთაშე მესიშა სქირე სეზონი.
რელიეფი უმენტაშო გერთელიე, ოლარჭაია, გვალეფით დო რზენეფით. ქიანაშ უმაღალაში კონკა რე — ვულკანი ბარუ (3475 მ) იდვალუაფუ ჩირიკიშ პროვინციას.
ორთაშობური რესურსეფი — ლინჯი, ჯა-ტყა, ზუღაშ პროდუქტეფი, თაშნეშე უღჷ ჰიდრო რესურსეფი, ნამუეფით შილებე ჰიდროელექტროსადგჷმეფიშ აკაგაფალო გიმირინუაფუდასჷნ.
პანამას შხირიე ტროპიკული ციკლონი დო ტყაშ დაჩხირი.
წყარმალუეფი დონძვარებულიე ოფუტე მეურნობაშ ნოსქილადუეფით, მუთ ოშქურანჯიე წყარმალუშ ფაუნაშო. ტროპიკული ტყალეფიშ უკანონო გჷშაკვათუა - თიშ დეგრადაციას გჷმიჭანუანს.
ისტორია
ალმახანური პანამაშ ტერიტორია დოხორელი რდჷ ინდიარეფიშ ტომეფით (კუნა, ჩოკო დო გუიამი). ქიანაშ ობჟათე ნორთის გოფაჩილი რდჷ კოკლეშ ტომიშ კულტურა, მუშ გოშხვაფილი ტრადიციეფით, ნამუთ მეტალიშ დო კერამიკაშ ნივთეფიშ წარმუათ რჩქინელი რდეს. მაართა კონტაქტი ევროპაწკჷმა რდჷ 1501 წანას, ესპანარი როდრიგო დე ბასტიდასოწკჷმა.
1502 წანას ქრისტეფორე კოლუმბიქ იშარჷ პანამაშ ბჟაეიოლ წყარპიკის მუში მაანთხა შარალაშ ბორჯის. thumb|მარცხნივ|300პქ|[[ვასკო ნუნიეს დე ბალბოაშ ექსპედიციაშ მარშრუტი ცენტრალურ ამერიკას]] 1513 წანას ვასკო ნუნიეს დე ბალბოაქ გეგნორთჷ პანამაშ კჷნჩხი დო თინა რდჷ მაართა ევროპალი, ნამუქჷთ ძირჷ რჩქალი ოკიანე. 1510 წანას თიქ ქჷდარსხუ კოლონია დო რეგიონიშ გუბერნატორო გჷნირთჷ. მალას პორტობელოქ გჷნირთჷ ორქოშ გჷნოთირუაშ აკანქ ინკეფს დო ევროპალეფს შქას, თაშნეშე თაქ იშაყარუდეს ინგლისარი მეკობრეეფი. 1519 წანას ქჷდარსხუეს ქიანაშ მუმალი ნანანოღა — პანამა. ინგლისარ მეკობრექ ჰენრი მორგანქ, ნამუქჷთ უკული იამაიკაშ გუბერნატორო გჷნირთჷნ, გორჩუ ნოღა პორტობელო, 1671 წანას - ნოღა პანამა ხოლო.
შოტლანდიური კოლონიეფიშ ისტორიაქ პანამას ხანმერკექ გიშართჷ. 1696 წანას დოხოლაფირო 2500 შოტლანდიარ ემიგრანტიქ ქჷდარსხუ სავაჭარო კოლონია დარიენიშ პროვინციას.
ადმინისტრაციული დორთუალა
პანამა ადმინისტრაციულო ირთუ 9 პროვინციათ (provincias) დო 5 კომარკათ (comarca indígena).
ხოლო ჟირი კომარკა მიშმურს პროვინციეფიშ აკოდგინალუაშა დო იერარქიულო პანამაშ რაიონეფიშ (distrito) ეკვივალენტურიე.
სახენწჷფო
პანამა საპრეზიდენტო რესპუბლიკა რე. ქიანაშ მადუდე რე პრეზიდენტი, ნამუსჷთ მახორობა გჷშმაგორუნს ბონი გჷშაგორუეფით. 2009 წანაშ 1 ეკენიაშე, პანამაშ პრეზიდენტიე რიკარდო მარტინელი. კანონმადვალ ხეშუულებას ასრულენს ართპალატამი ერუანული ასამბლეა, ნამუთ აკმოდირთუ 5 წანაშ ხანით გჷშაგორილი 71 მაკათურშე.
ეკონომიკა
პანამაშ ეკონომიკა პანამაშ არხიშ ექსპლუატაციას, თაშნეშე საბანკო დო სადაზღვევო ოკითხეფს, გემეფიშ რეგისტრაციას ქიანეფიშ მეჯინათ დო ტურიზმის გეპონჷ. თე ირფელი პანამაშ ედპ-იშ დო ქიანას დოსაქვარელიშ დოხოლ. 2/3-იე.
2009 წანაშ მეჯინათ, პანამაშ ედპ ართ შურ მახორუშო — 11,9 ვითოში დოლარი რდჷ (93-ა აბანი მოსოფელს).
იანაშ ედპ-იშ 17% დო დოსაქვარაფილეფიშ 18% რეწუას უკებჷ, ოფუტეშ მეურნობას ედპ-იშ 6% დო დოსაქვარაფილეფიშ 15% უკებჷ.
რეწუალაშ თარი დარგეფიე — აკოგაფა, ლუდიშ წარმება, შანქარიშ წარმება, თაშნეშე ცემენტიშ დო შხვა აკაგაფალი მასალეფიშ წარმება.
მახორობა
მახორობა — 3,230,000 (2005 წანაშ ეჭარუათ).
ორთშობური ძინა — 1,5%
მახორობაშ აკოდგინალუა:
დაბადება — 20,18% (96-ა აბანი მოსოფელს), ღურა — 4,66% (196-ა აბანი მოსოფელს). თელარაშ ოშქაშე ხანგინძალა — 77,25 წანა (74,47 წანა კოჩეფს, 80,16 წანა ოსურეფს).
ურბანიზაცია — 73%
ნინეფი
ესპანური (ოფიციალური), ინგლისური (მახორობაშ დოხოლ. 14%-ის უჩქჷ), ფრანგული (მახორობაშ დოხოლ. 18%-ის უჩქჷ). პანამარეფიშ უმენტაშობა მუსხირენ ნინაშა რაგადანა.
რელიგია
კათოლიკეფი აკმადგიანანა მახორობაშ 85%-ის დო პროტესტანტეფი — 15%-ის.
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი
ჭიჭე მაფასქირი
ჭიჭე მაფასქირი (Le Petit Prince) — ალეგორიული ნოველა; ფრანგი არისტოკრატიშ, ჭარუშ, პოეტიშ დო მაფურინეშ ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერიშ არძოშე უმოსო ჩინებული ნახანდი. მაართათ გჷშეშქვინჷ 1943 წანას ნიუ-იორკის.
ჭიჭე მაფასქირი ირიშენ უმოსო ნაკითხირა დო ირიშენ უმოსო ნათანგა ფრანგულნინამი წინგი რე. საფრანგეთის თინა XX ოშწანურაშ საუჯგუშო წინგო მირჩქინეს. გინოთანგილი რე 250-შე უმოსი ნინაშა დო დიალექტიშა (თინეფ შქას ბრაილშა), მოსოფელიშ მასშტაბით გიმოჩამილი რე 140 მილიონშე უმოსი ეგზემპლარი დო წჷმარინუანს ირი ბორჯიშ ართ-ართი წჷმოძინელ ბესთსელერს.
სენტ-ეგზიუპერი საფრანგეთიშ მუსხირენ უმაღალაშ ლიტერატურული ჯილდოშ ლაურეატი რე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ დაჭყაფუს თიქ ოურდუმე პილოტო ქოდიჭყჷ ხანდა. წინგი ააშ-ს ჭარჷ დო ილუსტრირაფა უღოლუ, თიშ უკული მუთ საფრანგეთიშ კამპანიაშვანს წისაფილ მარცხიშ ბორჯის თე ქიანაშა გინიხორუნ. ააშ-ს თიშ საღალე რდჷ, ნამუდა თარობა დურწუმებუდჷკო მუთ შილებენ მალას ქოხოლაფუდჷკო ნაცისტური გერმანიაშ მეხჷ ლჷმასჷნ. ნახანდეფიშ გვერდიშე უმოსი თიქ დორხველი წიმიძონეფიშ დო სინთელეშ გაუფრაშებაშ პარალელურო ჭარჷ, თინეფ შქას გინელ ამბე ხვალახობაშე, მაჸალობაშე, ჸოროფა დო მენდიშწულაშენ,  მუსუთ თინა დიხაუჩას გითოლაფირ მარდუ მაფასქირიშ პიჯით გინმოჩანს.
ავტორს ორდოშიან ოავიაციე გომორსილობა უღუდჷ საჰარაშ ტიოზის დო მერჩქინელი რე, ნამუდა ნახანდიშ სიუჟეტის წორას თე გომორსილობაშე ეჭოფილ ელემენტეფი აფუ ძირაფილი. გჷშაშქუმალაშ დღაშე ვითწანურეფიშ გოძვენას, ჭიჭე მაფასქირშენ ინიჭარინჷ მიარე აუდიო ინნაჭარაქ, დიდგჷ სპექტაკლეფქ, ბალეტეფქ, ოპერეფქ, გინიღეს ფილმეფი.
ჭიჭე მაფასქირი თაშნეშე თანგილი რე მარგალური ნინაშა, ნამუქჷთ გივი გ. ქარჩავაშ ავტორობათ 2013 წანაშ ღურთუთას სტამბოლს გიშართჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული ლიტერატურული ნაწარმებეფი კატეგორია:1943 ნოველეფი
პერლ ბაკი
პერლ საიდენსტრიკერ ბაკი (ინგლ. Pearl Sydenstricker Buck; თაშნეშე შინელი რე ჩინური ჯოხოთ: საი ჟენცუ, (Sai Zhenzhu); ჩინ. 賽珍珠; დ. 26 მანგი, 1892, ჰილსბორო, ბჟადალი ვირჯინია, ააშ — ღ. 6 მელახი, 1973, დანბი, ვერმონტი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1938 წანას. ცხოვრენდჷ დიო ჩინეთის, უკულ ამერიკას. რე შხვადოშხვა ბიოგრაფიული ნაჭარეფიშ, ნოველეფიშ, კუნტა თხობელუეფიშ, ბაღანეფიშ წინგეფიშ ავტორი. 1932 წანას პერლ ბაკის გინოჩეს პულიცერიშ პრემია, 1938 წანას ნობელიშ პრემია, 1935 წანას უილიამ დინ ჰაუელსიშ მენდალი. პერლ ბანკიშ წინგეფი რდჷ ბესცელერეფი ამერიკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1892 კატეგორია:ნაღურა 1973
ფირვალდშტეტიშ ტობა
ფირვალდშტეტიშ ტობა (Vierwaldstättersee; ლუცერნიშ ტობა) — ტობა შვეიცარიაშ ცენტრალურ ნორთის, ალპეფიშ კართეს. ტობა დინორე გვალეფოშქაშე ტექტონიკურ ქვიბის, ნამუშ ქვინჯი ჯვეში ჯიშთეფშე რე მოტაბაკელი. ტობა ზუღაშ დონეშე 434 მ სიმაღალას იდვალუაფჷ. ტობაშ ფართობი — 114 კმ². მაქსიმალური სიტომბა — 214 მ. წყარიშ ნტირა — 11.8 კმ³. ტობაშ წყარპიჯიშ დიდი ნორთი კვათირო იმაღალებჷ გვალეფიშჸურე — 1500 მ სიმაღალაშახ. ელმოლშე ტობას გვალეფი ომძღჷ. ტობაშ ლანდშაფტი სქვამი რე. ტობაშ მუკი-მუკი ომძღჷ პილატუსიშ დო რიგიშ გვალეფი. ტობას მეურს წყარმალუ როისი. თაშნეშე ინმაკათუ როისიშ ღანჩოშ მუსხირენი მორჩილი ნადუ. ტობა აკმოდირთჷ ოთხი ღანჩოშე, ნამუეფით ართიანწკჷმა მერსხილი რე ინწრო (1 კილომეტრშახ) საროტეფით.
ზარხულს წყარიშ დონე იძინანს, ნამუთ გოპიჯალაფირი რე გვალეფს ჯიშთეფიშ წირადუათ. წყარი უჯიმოლი რე, ფერო მოცაშფერე. 1601 წანას მოხვალამირ ჭყანიერ დიხაშნწალუაქ ტობას ცუნამი გჷმიჭანჷ, რეღმეფიშ სიმაღალაქ 4 მეტრის მიოჭირინჷ. ტობა სანიშოლი რე. გოვითარაფილი რე ჩხომჭოფუა. ტობას ხე კალმახა. ტობაშ წყარპიჯის მიარე კურორტი რე, თინეფს შქას ლუცერნი (ტურიზმი).
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
სერბეფი
სერბეფი (Срби / Srbi) — ბალკანეთის დო ცენტრალურ ევროპას მახორუ სლავი ერი (დოხოლ. 6.5 მილიონი). სერბეფი კომპაქტურო ოხორანა სერბეთიშ ტერიტორიას, თინეფი თაშნეშე ბოსნია დო ჰერცეგოვინას (1.5 მილიონი), გერმანიას (507 ვითოში), მონტენეგროს (200 ვითოში), ხორვატიას (200 ვითოში), ავსტრიას (177 ვითოში), ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფს (169 ვითოში) დო ხოლო შხვა მუსხირენ ქიანას ოხორანა დო ოშა-გოშა სიდიდაშ დიასპორეფი უღუნა.
ნინა
სერბეფი სერბულ-ხორვატულ ნინაშა რაგადანა, ნამუშათ სერბეთის თაშნეშე სერბული ნინა უჯოხონა. კინე თე სერბულ-ხორვატულ ნინას ხორვატიას ხორვატული ნინა, ბოსნიას - ბოსნიური ჯოხო. თეშნერო მარგალურ ვიკიპედიას ხოლო რე სტატიეფი თ.გ. სერბული, ხორვატული დო ბოსნიური ნინეფიშ გეშა, მარა თაქ ხოლო თარი დო უმოსი გოფაჩილი ინფორმაციაშ მეგორაფა თე ნინაშ დო თიში დიალექტეფიშ გეშა, ზუსტას სტატიას დუდჯოხოთ "სერბულ-ხორვატული ნინა" შილებე.
რელიგია
სერბი მორწუმეეფიშ უმენტაშობა მართლმადიდებელი ქირსიანი რე, ნორთი - კათოლიკე, სერბეთიშ მენოღალეფიშ ხოლო უმოსი მორჩილი რიცხუ დუდს პროტესტანტო დო მუსლიმო მირჩქინანს. რელიგიური გიშაკერძაფა ჸოფილი იუგოსლავიაშ ტერიტორიას წჷმოქიმინელჷ სახენწჷფოოეფს შხირას ეთნიკურობაშ გჷმათანჯალი რე.
სქოლიო
კატეგორია:ევროპაშ კათეფი * კატეგორია:კულტუროლოგია კატეგორია:სლავეფი კატეგორია:სლავეფმენცარობა
ჯვ. წ. 412
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 412 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1020
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1020 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
25 პირელი
25 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 115-ა დღა (ნარკი წანეფს — 116-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სილამე
მინი|ტროპიკულ ტყა მაღალ სილამეთ სილამე - წყარიშ კათინი ფიზიკურ რსხულეფს. სილამე მუკობუნაფილი რე აკანიშ მიოზიმაფალ სილამეშა, ინოხიშ გვარობაშა, ჸინჩ რსხულეფს - თიშ ფუჩხოლუათ დო ფორიანობაშ ხარისხით, უმოს ზუსტას რსხილიშ გალე დო დინახალენ ჟინპიჯიშ საართო ზჷმეფს.
ქიმიურო რცხუაფილი, თ. გ. კონსტიტუციური წყარიშ (ხვალე ქიმიურო აკოცუმაშ ბორჯის გიშართილი წყარიშ), ხოლო კრისტალოჰიდრატული წყარიშ მიშაკათინი სილამეშ ჩინებაშა ვემშურს. სილამეს ახასიათენს სილამენაკათუობათ - წყარიშ მუდანობათ, ნამუთ მოურს მოღეშ სქჷრ ნორთიშ ართულ მასას დო მეზიმაფილი სილამე - ზანთიშ მიშაკათინ, ნამუთ მურს, ლამე მოღაშ ართულ მასას. მიარე პროდუქტიშ, მოღეშ დო შხვა. სილამეშ ხარისხიშ დოდგინა დიდი ოკათე-ომეურნე შანულობა უღჷ. მიარე რსხული (კაკალი, ცამეტი დო შხვა.) ეთი თანჯიშო, ნამუშოთ თინა ოკათური რენ, რგებული რე ხვალე გოხურგელი სილამეშ ბორჯის.
ჩხოლარეფიშ დო ჩანარეფიშ ორგანიზმეფი ჩხოლარქიმინუა შესალებერი რე ხვალე მუკ-მუკი გორინელი ატმოსფეროშ სილამეშ დო ედომუშამი სილამეშ გარკვიებულ ხურგეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:კლიმატოლოგია
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბულგარეთის
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ბულგარეთის 9 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 (2011 წ.) ობიექტი რე მიშაღალირი. თენეფშე 1,0 % ბულგარეთიშ ობიექტეფი რე. თაჸურეშე 7 კულტურული ობიექტი რე, 2 — წჷმარინუანს ორთაშ საოცრებას, ვარა ტერიტორიას, ნამუსჷთ უღუ გჷშაგორილი სისქვამე დო ესთეტიური შანულობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი ბულგარეთის კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
ჯვ. წ. 413
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 413 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1021
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1021 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კოლკირიშ მუნიციპალიტეტი
კოლკირიშ მუნიციპალიტეტი (Colquiri) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინკისივიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 20 295 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 029 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
აბრაზია
thumb|აბრაზიული კლდე (ლა-პორტადა) აბრაზია (ლათ. abrasio - მოხეკუა, მოხოკუა) — ზუღეფიშ, ტობეფიშ, დიდ წყაროჩუაშეეფიშ ძგალეფიშ აკოცჷმა რეღმეფიშ ქიმინჯალათ. აბრაზიაშ გეშა ძგას გიჭყაფუ ქირქე (კლიფი) დო აბრაზიული ტერასა (ბენჩი). აბრაზია თით უმოსო ინტენსიურიე, მუთ უმოს მერკეთ გერინელი რე ქანეფი რეღმაშ ჟიქიმჯალაშ მეხჷ, მუთ უმოსო დაბალი რე ზუღაშ ძგა დო მუთ უმოსო ლექინას ოჭირინუანს რეღმა კლიფიშ ჯინჯიშახინ.
ძგაშ აბრაზიული გოვითარაფაშ შანულამი პიჯალა რე ოჭყაფუ ჟიდოხიშ ალაზიმაფათ ახრა გეკინალა. გეკინაშ კუნთხუ მორჩილი ქორენ-და (ოშქარას 0,01), ძგაშ მანგას იქიმინუ აკუმულაციური ტერასა დო აბრაზია დახე ითებუ. აბრაზიაქ შილებე კჷნე ქჷდიჭყას, ოძგალე ღოზიქ ეყარუ და, ანუ, ტექტონიკურ ყარაფეფიშ გეშა მიირდჷ ჟიდოხიშ გეკინაშ კუთნხუქჷ-და.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგია კატეგორია:გეომორფოლოგია
ამური
მინი|300პქ|ხინჯი ამურს, [[ხაბაროვსკიშ აკანი|ხაბაროვსკის]] ამური — წყარმალუ რუსეთის, ჩინეთის დო მონღოლეთის. მონღოლეფს ამურშა უჯოხონა „ხარა-მურენ“ („უჩა წყარმალუ“), ჩინარეფს — „ხეილუნძიანი“ (ჩინ. 黑龙江, „უჩა დრაკონიშ წყარმალუ“).
წყარმალუშ სიგჷრძა – 4444 კმ, სოიშე 2874 კმ დორხველური ამურიშ სიგჷრძა რე, დოჭყაფილი ჟირი წყარმალუშ (შილკა დო არგუნი) აკოართაფაშე სახალინიშ ჸუჯიშახ.
თარი ნოჸულეფი: ზეა, უსური, ბურეა, სუნგარი, ამგუნი, ანიუი, ტუნგუსკა.
ნოღეფი ამურს: ამურსკი, ბლაგოვეშჩენსკი, ხაბაროვსკი.
რუსურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონღოლეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 414
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 414 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანდრე ჟიდი
მინი|მარჯვნივ|ანდრე ჟიდი 1920 წანას ანდრე პოლ გიიომ ჟიდი (André Gide; დ. 22 ფურთუთა, 1869, პარიზი – ღ. 19 ფურთუთა, 1951, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1947).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1869 კატეგორია:ნაღურა 1951
თირიშ ბაბუ
თირიშ ბაბუ (Дед Мороз, Морозко, Деда Мраз) — საქორთუოს ეერამი ადამიერიშ სახეშ მახორუ, ნამუთ იშინუაფჷ ახალ წანაწკჷმა. რე ბაღანეფიშ ართ-ართ საჸოროფო არაკიშ დო ნანდულ გერგეზის. მუჭოთ ბაღანეფს წანა, ახალი წანაშ სერს კეთილი თირიშ ბაბუ გიმურს გვალაშე დო მიარე ოჩუქერეფს, გემუანეფს დო შხვადოშხვა გახვატალს გიმუღანს. მუჭოთ წესინ, თირიშ ბაბუს გჷმოსახჷნა კეთილი ბადიდიშ სახეთ, ნამუსჷთ უღუ გირძე ჩე ბჟაკე, გინოქუნილი აფუ ნაბადი (უჩა ვარდა ჩე ფერიშ) ცალ ხუჯის ოჩუქარეფით ეფშა ცალხუჯი აფუ გინობუნაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთული ეერამეფიშ პერსონაჟეფი კატეგორია:ახალი წანა
დიდი ინჩხური
დიდი ინჩხური — ოფუტე მარტვილიშ რაიონს, ნოღა მარტვილშე 6 კილომეტრის. 2014 წანაშ ენაჭარათ ოფუტეს 607 მახორუ იკოროცხუ. ოფუტეშ ტერიტორიასიე აბჰესი.
გეოგრაფია
ინჩხური კოლხეთიშ რზენი დო ეგრისიშ გვალეფიშ ონძღოს გეძუ, აბაშაწყარიშ კვარჩხან პიჯის. ოფუტეს გეოგრაფიულო უხურგანს ტაბაკონიშ გვალა დო აბაშაწყარი. შქა ოფუტეს გიშმურს ინჩხიაშ წყარი დო თიშა მიშმაულარი ღალუეფი.
განათლება
ინჩხურიშ ზოგადსაგანმათლებელო სკოლას ამდღარდღაშო იკოროცხუ 25 მაგურაფალი დო 218 მოგურაფე. სკოლას უკინებუ ჟირსართულამი დგჷმილი (945 კვ.მ.) ოფუტეშ ცენტრის. სკოლაშ კომპიუტერულ პარკის იკოროცხუ 11 პერსონალური კომპიუტერი დო 1 ლეპტოპი. სკოლაშ მაართა კლასიშ მოგურაფეფშო დოჭყაფილიე ახალი ლეპტოპეფიშ მიშაღალა საპრეზიდენტო პროგრამაშ ფარგლეფს.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
აბაზური ნინა
აბაზური ნინა — აბაზეფიშ ოდაბადური ნინა. მიარხველუაფუ კავკაციურ ნინეფიშ აფხაზურ-ადიღურ ვარა ოორუებჟადალურ ბუნას. აბაზური ნინა აფხაზურ ნინაწკჷმა ართო აკმოქიმინუნც ართ ნინაშობურ ართურც, მარა ტერიტორიული გოთიშუობაშ გეშა აბაზური ოლიტერატურე ნინა ხურგილიე აფხაზური ოლიტერატურე ნინაშე. დორხველაშო აბაზური ნინა გოფაჩილიე ჯინჯიერო რუსეთიშ ფედერაციაშ ყარაჩაი-ჩერქეზეთიშ რესპუბლიკას.
თე ნინაშა რაგადანც დოხოლაფირო 38 000 კოჩი რუსეთის, ოდო 10 000 — თურქეთის.
უღუ ჟირი დიალექტი — ტაპანთური (ტობაშიშ, ვეშ) დო აშხარული (გვალაშ). შხვაობა დიალექტეფც შქას ჯგვინელო ფონეტიკურიე. შანულამი ფონეტიკური შხვაობა რე კილოკაღუეფც დო თქუმეფც. აბაზური ნინაშ მორფოლოგიური წყობა ჸოფიერო თიშნერინე რე, მუნერით აფხაზური ნინაშ. აბაზურ ოლიტერატურე ნინას ოსხირო გეუძჷ ტაპანთური დიალექტის ყუბისნაელბურგანიშ კილოკაღუ (თ. გ. შირშინა ვარიანტი).
აბაზური ნინაშ ჭარალუაქ დირსხუ 1932 წანაშ ლათინური გრაფიკაშ ოსხირშა. 1938 წანაშე მიშაღალირიე კირილიცა.
ალსეკი
ალსეკი (ინგლ. Alsek River) რე წყარმალუ ააშს დო კანადას, იუკონიშ, ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ დო ალასკაშ ტერიტორიას. წყარმალუ იჭყაფუ წყარმალუეფიშ დეზადეაშიშ დო კასკაულშიშ აკოართაფაშ აბანს, კლუანიშ ერუანულ პარკის. ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ ტერიტორიას, ტატშენშინი-ალსეკიშ პროვინციულ პარკის ინმაკათუ წყარმალუ ტატშენშინი. იაკუტატიშ ხოლოს, ალასკას, ალსეკი მიშმურს რჩქალი ოკიანეშ ალასკაშ ჸუჯიშა. ალსეკიშ სიგინძა რე 250 კმ. ღანჩოშ ფართობი 28,500 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუკონიშ წყარმალუეფი
სურბჰი ჯიოტი
სურბჰი ჯიოტი (Surbhi Jyoti; დ. 29 მესი 1988, ჯალანდჰარი, ინდოეთი) — ინდოარი არტისტი, ნამუთ პენჯაბურ დო ჰინდინინამი ფილმეფს დო სერიალეფს ოკათჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
ვალერიან გვილია
ვალერიან გვილია (დ. 24 მესი, 1994, ზუგდიდი) — ქორთუ მობურთე. „ლეგია ვარშავიშ“ დო საქორთუოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1994
ბლეიკ ლაივლი
ბლეიკ კრისტინა მისტერი (Blake Christina Lively; დ. 25 მარაშინათუთა, 1987, ლოს–ანჯელესი,კალიფორნია,ააშ) — ამერიკალი არტისტი დო მოდელი. ბლეიკის არძაშე დიდი პოპულარალა მოუღჷ სერენა ვან დერ ვუდსენიშ როლქ სერიალს „ფურცქინა“. თიქი ხოლო ილაჸაფჷ ფილმეფს:  „ინოჭკირილეფი“, „მეშარე ძიქვეფიშ რსხუ“, „პიპა ლიშ პიჯული რინა“, „მახინჯეფიში ნოღა“ დო  „წვანე ნოთე“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1987 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 25 მარაშინათუთა
დენი დევიტო
thumb|დენი დევიტო დენი დევიტო (ინგლ: Daniel Michael "Danny" DeVito, Jr. დ. 17 გერგობათუთა, 1944, ნეპტუნ თაუნშიფი, ნიუ ჯერსი, ააშ) ამერიკალი არტისტი, კომიკოსი, პროდუსერი დო კინორეჟისორი. ეჭოფილი აფუ ორქოშ გლობუსი დო Emmy-შ პრიზი.
კუჩხა
კუჩხა — ახალ წანას ჸოფიერება-ბერექამი ჸოფიერებაშ, ბედინერება-სიკეთეშო მაკუჩხურიშ ფანიაშ ხვამაშ დო გორკვიებული რიტუალეფიშ რსულებაშ რჩქვანა. დუდშე, მუჟამსჷთ კალენდარული ახალი წანა მიანწყუდჷ ახალ ომეურნე წანაშ, აგრარული კალენდარიშ დაჭყაფურსჷნ, მაკუჩხუშ — ახალი წანაშ მაართა მუმახვამეშ — ართ-ართი თარი საღალე რდჷ რიტუალური ხონუა-თასუა, მაართა, რიტუალური ნოქურიშ გოლუაფა.
ათე რჩქვანაშ გინასქილედი ბოლო დღაშა ასქიდჷ ჸოფას, მაკუჩხექ ჸუდე-კარს ვარ-და ფანიას კაკალი ოკო მოუქიორუას. ჭიე-ჭიეთ კუჩხაქ ნოქურიშ გუმალუაფარიშ დუდშეიანი დოშანაფა მიოდინუ დო თინა ხვალე „კუჩხიბედინერი“ მუმახვამალიშ „მაკუჩხეშ“ შანულობათ ასქიდჷ ჸოფას. ჯვეშო ადამიერეფწკჷმა ართო კუჩხას ოკათუდჷ აგრარულ კულტურეფწკჷმა მერსხილი ხოჯი, შხური ვარ-და ცხენი.
კატეგორია:ქორთული კულტურა კატეგორია:ახალი წანა
მედანი (წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი)
მედანი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენიშ ოორუე ნორთის, წყარმალუ წენწყარიშ მარძგვან განშე. რე თემიშ ცენტრი (ოფუტე ლარა). ზუღაშ დონეშე 250 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 10 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 12 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 328 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 1022
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1022 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პილკომაიოშ ერუანული პარკი
წყარმალუ პილკომაიოშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Río Pilcomayo) — ერუანული პარკი ოორუე არგენტინას, პარაგვაიშ თანჯაწკჷმა, ფორმოსიშ პროვინციას, ნოღა ლაგუნა-ბლანკაშე 5 კილომეტრის. დირსხუ 1951 წანაშ 29 ეკენიას. პარკი რე რამსარიშ კონვენციაშ მაკათური.
ვეგეტაცია უმოსო სავანაშ ტიპიშ რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ოდნოკლასნიკი.რუ
ოდნოკლასნიკი (www.odnoklassniki.ru, ოდნოკლასნიკი.რუ) — რუსული მიარენინამი სოციალური რშვილური ვებ-საიტი, დორსხუაფილი 2006 წანას. საიტიშ მუშ სტატისტიკური მუნაჩამეფიშ მეჯინათ, 2011 წანაშ კვირკვეშო რეგისტრირაფილიე 100 მილიონი მაკათურშე მეტი, თაშნეშე  2013 წანაშ  1 ღურთუთაშ მუნაჩამეფით,  205 მილიონი მაკათურშე მეტიე რეგისტრირაფილი. საიტშა მიშულაშ სიშხირე — 44 მლნ მიშმაულარი 1 დღა დო სერიშ განობას .. გიმირინუაფუ მუსხირენ ნინაშა: რუსულო, უკრაინულო, ქორთულო, უზბეკურო, რუმინულო, ინგლისურო, აზერბაიჯანულო, სომხურო, რუმინულო (მოლდოვაშო), ტაჯიკურო. ოდნოკლასნიკიშ ამდღარი აქციეფი ათაშ გჷთმირთ: ალბერტ პოპკოვი (31,9%), ირინა პოპკოვა (31,8%), Ou Tobias (18,3%) დო Digital Sky Technologies (18%).
კომპანია
კომპანიაშ ოფისიშ ორენიშ მიოწურაფუ: რუსეთი, 125167 ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი, ნოღა მოსკოვი, ოორუე ადმინისტრაციული ოკრუგი, რაიონი აეროპორტი, ლენინგრადიშ პროსპექტი, ჸუდე 39, ნოდგჷმი 79, БЦ «SkyLight».
ფასიანი რეგისტრაცია დო სერვისეფი
2008 წანაშ გმათუთაშე 2010 წანაშ ეკენიაშახ უფასოთ დორეგსტრირაფა შილებდჷ ხვალე გოხურგელი ფუნქციეფით. თი ვერსიას ვეშილებედჷ ნაჭარეფიშ ჯღონუა, ფოტოეფიშ ეხარგუა დო ფასაფა, ფორუმეფს კომენტარეფიშ დოტება დო შხვა მაკათურეფიშ ხასჷლეფშა მიშულა. თე ფუნქციეფიშ გჷმარინაფალო ფასიანი მერკე ნაჭარაშ ჯღონა რდჷ უციო.
თეშ მოხ, საიტი წუმარინუანდჷ რანწკი ოგაფურ ნინალეფს: მაკათურშე მუშ სურათეფიშ აკოფასაფაშ ლასუაშე დო ჯგირ ფასაფაშ მეჩამაშე, მაკათურიშ საიტიშ მიშულაშ მაგინაფალი ნაჭარაშ გიმართალი, "სმაილიკეფიშ" ფართე გიშაგორუაშ საშუალება.
2010 წანაშ 31 მარაშინათუთას სოცრშვილიშ ხემანჯღვერობაქ ფასიანი რეგისტრაცია გაუქვუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სოციალური რშვილეფი კატეგორია:ონლაინ სოციალური რშვილეფი კატეგორია:რუსეთიშ საიტეფი
ჯვ. წ. 415
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 415 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
27 პირელი
27 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 117-ა დღა (ნარკი წანეფს — 118-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 1023
ნაღურა
კატეგორია:
იაპონარეფი
მინი|შინელი იაპონარეფი იაპონარეფი, ერი, იაპონიაშ ჯინჯიერი მახორობა (99%). ოხორანა იაპონიაშ კოკეფს დო შხვადოშხვა ქიანეფს: ააშ, კანადა, ბრაზილია დო შხვა. იჩიებუნა იაპონურ ნინაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონარეფი კატეგორია:იაპონია კატეგორია:აზიაშ კათეფი
რიო-მინო
რიო-მინო (ინგლ. Rio Minho) რე წყარმალუ იამაიკას. რიო-მინო იჭყაფჷ იამაიკაშ გეოგრაფიულ ცენტრის დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. წყარმალუშ სიგჷნძა 92.8 კმ. რე. ღანჩოშ ფართობი 1,700 კვ.კმ. რიო-მინოშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღა მეი-პენი.
კატეგორია:იამაიკაშ წყარმალუეფი
ალტამაჰა
ალტამაჰა (ინგლ. Altamaha River) რე წყარმალუ ააშს, ჯორჯიაშ შტატის. ალტამაჰა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ოკონიშ დო ოკმულგიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. ალტამაჰაშ სიგინძა რე 220 კმ. ღანჩოშ ფართობი 36,000 კვ.კმ.
ისააკ ბაშევის ზინგერი
ისააკ ბაშევის ზინგერი (იდიში יצחק באַשעװיס זינגער‎; ინგლ. Isaac Bashevis Singer; დ. 11 გერგობათუთა, 1903, ლეონცინი, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 24 კვირკვე, 1991, სერფსაიდი, ფლორიდა, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1978). ჭარუნდჷ იდიშიშ ნინაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ურიეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1903 კატეგორია:ნაღურა 1991
UTC+01:00
სტანდარტული ბორჯი (ოორუე გვერდოფეროშ ზოთონჯი)
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ჯვ. წ. 416
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 416 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანჟელიკა, ანგელოზეფიშ მარკიზა
ანჟელიკა, ანგელოზეფიშ მარკიზა (ფრანგ. Angélique, Marquise des Anges) — ანჟელიკაშ ფილმეფიშ სერიაშ მაართა ფილმი, ნამუქჷთ გიშართჷ 1964 წანას. ფილმი გერსხილი რე ან დო სერჟ გოლონეფიშ რომანს. ფილმი XVII ოშწანურაშ ბორჯიშ საფრანგეთის, ანჟელიკაშ დო ჟოფრეი დე პეირაკიშ ჸოროფაშ ისტორია რე. ფილმის უღუდჷ დიდი პოპულარობა კონტინენტურ ევროპას. უკულიან წანეფს ფილმის შხვა სერიეფქ ხოლო მაჸუნუ. ფილმე რდჷ საფრანგეთიშ, გერმანიაშ დო იტალიაშ ართოიანი პროექტი. თარ როლეფს ლაჸაფენა მიშელ მერსიე (მუჭოთ ანჟელიკა) დო რობერ ოსეინი (ჟოფრეი). ფილმიშ რეჟისორი რე ბერნარ ბორდერი. ფილმი გინოღალირი რე რომიშ ჩინეჩიტაშ დო პარიზიშ ბიანკურიშ სტუდიეფს.
ფინანსური მუშნალი
საფრანგეთიშ გიმიჩინჷ ფილმიშ 2,958,684 ბილეთიქ. გერმანიას გიმოჩამილი ბილეთეფიშ მუდანობათ ფილმი რდჷ მაჟირა აბანს 1964 წანას. გერმანიას გიმიჩინჷ 5.5 მილიონი ბილეთიქ. იტალიას ფილმი რდჷ მახუთა აბანს დო გიმიჩინჷ 5.442 მლნ. ბილეთიქ. სსრრ-ს ფილმის უღუდჷ დიდი პოპულარობა დო გიმიჩინჷ 44.1 მლნ. ბილეთიქ (1969 წ.). ფილმის უღუდჷ პოპულარობა პოლონეთის ხოლო, სოდეთ გიმიჩინჷ მილიონობათ ბილეთიქ. მოსოფელიშ მასშტაბით გიმოჩამილი რდჷ 60,212,625 ბილეთი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგული ფილმეფი კატეგორია:გერმანული ფილმეფი კატეგორია:იტალიური ფილმეფი
ლონდონიშ ჰითროუშ აეროპორტი
thumb|ჰითროუშ აეროპორტი ლონდონიშ ჰითროუშ აეროპორტი, ჰითროუ (ინგლ. London Heathrow Airport; აეროპორტიშ კოდეფი: IATA: LHR, ICAO: EGLL) — ლონდონიშ უდიდაში ოერეფოშქაშე აეროპორტი. იდვალუაფუ ლონდონიშ ბჟადალშე 24 კმ-იშ გოძვენას. იკოროცხუ მაჟირა გინოხარგელი ომაშარალე აეროპორტო მოსოფელს (2014 წანა, 68,1 მლნ ადამიერი), დო მაართათ - ევროპას. აეროპორტი იკათუანს 5 ომაშარალე ტერმინალს დო ართი საორზოლოს. ეკონია, 5-ა ტერმინალი, 2008 წანაშ 14 მელახის დიაფალი ელისაბედ II-აქ გონწყჷ.
ავიაკომპანიეფი დო მიოფურინეფი
thumb|right|[[Airbus A380 British Airways მიშმურს ჰითროუშ აეროპორტიშ დახუნშა]] thumb|right|ავიაკომპანია [[Virgin Atlantic-იშ Boeing 747-400 მიშართაფას]] thumb|right|დჷმაფურინალი [[Boeing 777-300 Air New Zealand ლივრეას ფილმი "ჰობიტიშო"]] thumb|right|[[აეროფლოტი-შ Airbus A320 ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|[[Airbus A330-300 Turkish Airlines მიშმურს ჰითროუშ აეროპორტიშ დახუნშა]] thumb|right| ავიაკომპანია [[Finnair-იშ Airbus A319 ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|[[Boeing 737-500 ტრანსაერო ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|[[Airbus A340-600 Qatar Airways დუთმაფურინანს ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|ავიაკომპანია [[Lufthansa-შ Airbus A321 ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|კომპანია [[Emirates-იშ Airbus A380 მეფურინუნს ჰითროუშე]] thumb|right|[[Airbus A330-200 Avianca ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|[[Airbus A320 აზერბაიჯანიშ ავიახაზეფი ჰითროუშ აეროპორტის]] thumb|right|[[Boeing 777-300 American Airlines გჷთარინალს]]
center|802px|thumb|[[მოსოფელიშ ქიანეფიშ ერკებული|ქიანეფი, სოიშათ ისრულებუაფუ რეგულარული ომაშარალე ავიარეისეფი ლონდონიშ ჰითროუშ აეროპორტშე]]
სქოლიო
კატეგორია:ლონდონიშ აეროპორტეფი კატეგორია:ინგლისიშ აეროპორტეფი კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ აეროპორტეფი კატეგორია:ევროპაშ არძაშე გინოხარგელი აეროპორტეფი კატეგორია:მოსოფელიშ არძაშე გინოხარგელი ომაშარალე აეროპორტეფი
რომიშ რესპუბლიკა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში რომი კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
28 პირელი
28 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 118-ო დღა (ნარკი წანეფს — 119-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
კომანჩეშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ფაუნა
მინი|250პქ|ფაუნა ფაუნა (ლათ. fauna – ტყალეფიშ ველეფიშ ოსურღორონთი; ჩხოლარეფიშ ჯოგეფიშ მაფორალი) — ჩხოლარეფიშ გვარობეფიშ ისტორიულო გჷმოქიმინელი ართობურობა თე თუ თი ტერიტორიას. წჷმოულობაშჸურე, ფაუნა ართიან დო ართნერ სისტემას ვა წჷმარინუანს.
ისტორიულ გოვითარაფაშ პროცესის თინა იყალიბებუ შხვადოშხვა წჷმოულობაშ ჩხოლარეფიშ ბუნეფშე — ფაუნისტურ კომპლექსეფშე. ირ ფაუნას გიშმაგორუნა თ.გ. აბორიგენეფს ანუ ჩხოლარეფს, ნამუქჷთ გევითარეს აკანს, დო იმიგრანტეფს, ნამუქჷთ მოჩამილ ტერიტორიაშა შხვა აკანეფშე გჷნიხორესჷნ. ფაუნისტური კომპლექსეფიშ წჷმოულობაშ დოდგინა ლექინ ეშაჩინებე ვარე, შხირას ვაშილებენფერი რე. გიშმაგორუნა ტუნდრაშ, ტაიგაშ, ნემორალურ, ტყაშ, ველაშ, გვერდო ტიოზიშ, ტიოზიშ, პანთროპულ დო შხვა ფაუნისტურ კომპლექსეფს. თე თუ თი ფაუნაშ აკმადგინეფონი კომპლექსეფიშ მუდანობა შხვადოშხვა რე. სამანგათ: ველიშ ზონაშ ფაუნას აკმოქიმინუნა მუნეფიშ ველიშ, კოსმოპოლიტურ გვარობეფიშ შხვა ფაუნეფს გოპატჷნაფილ კომპლექსეფიშ წჷმმარინაფალეფი.
უსურიაშ აკანიშ ფურინჯეფიშ ფაუნას, შილებე გიშეგორას ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ტაიგაშ, შორიშ ბჟაეიოლიშ ფართეფურცელამ ტყალეფწკჷმა მერსხილ გვარობეფს, ობჟათე ჩინეთის, ინდომალაიური, ზურაშ წყარპიჯიშ ფორმეფიშ კომპლექსეფი. თეშ მოხ თაქ ხენა რელიქტური ნასუმორი გვარობეფი დო გოჸინუაშ ბორჯიშ რელიქტეფი. ტერმინი ფაუნა, თაშნეშე გჷმირინუაფუ ჩხოლარეფიშ ზოხოიან სისტემატიკურ ბუნეფიშოთ (სამანგათ; ორნითოფაუნა — მაფურინჯეეფიშ ფაუნა; ენტომოფაუნა — ჭანდეფიშ ფაუნა დო თ.უ.), ვარდა ხოლო დიხაუჩაშ ისტორიაშ ტე თუ თი პერიოდიშ ჩხოლარეფიშ ორენიშ ეიოძინალო. თაშნეშე რაგადანა  დიხაშ, სარეწუე ჩხოლარეფიშ ფაუნაშ შხვა გვარობეფშე ხოლო. ფაუნაშ აკოდგინალუაშ, ისტორიული გოვითარაფაშ დო გჷმოქიმინუაშ დოგურაფა ზოოგეოგრაფიაშ ართ-ართი თარი ეშაჩუნებუ რე.
ოკიანეთი
ოკიანეთი – კოკეფიშ ბუნა (დოხოლაფირო 10 ვითოში კოკი) რჩქალი ოკიანეშ ცენტრალურ დო ბჟადალ ნორთის, ოორუეშ განედი 28°25′ დო ობჟათეშ განედი 52°30′ შქას. ფართობი 1,25 მლნ. კმ2. ტერიტორიაშ 80% უკებჷ ახალი გვინეაშ დო ახალი ზელანდიაშ კოკეფს. 10 ქიანა წორომაჸალობაშ მაკათური რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ციურიხიშ ტობა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ჯვ. წ. 1024
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1024 წანა.
ჯვ. წ. 417
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 417 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კამალა ჰარისი
კამალა დევი ჰარისი (Kamala Devi Harris; დ. 20 გჷმათუთა, 1964) — ამერიკალი იურისტი დო პოლიტიკოსი, 2021 წანაშ 20 ღურთუთაშე ააშ-იშ 49-ა ვიცე-პრეზიდენტი; ააშ-იშ ისტორიას მაართა ოსური რე ქიანაშ ვიცე-პრეზიდენტიშ პოსტის. ააშ-იშ დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური. კალიფორნიაშ გენერალური პროკურორი (2011—2017), ააშ-იშ სენატორი კალიფორნიაშ შტატიშე (2017—2021).
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსი ოსურეფი კატეგორია:ამერიკალი იურისტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი
ჭიჭე ინჩხური
გეოგრაფია
ინჩხირი კოლხეთიშ რზენი დო ეგრისიშ გვალეფიშ ონძღოს გეძუ, აბაშაწყარიშ კვარჩხან პიჯის. ოფუტეს გეოგრაფიულო უხურგანს ტაბაკონიშ გვალა დო აბაშაწყარი. შქა ოფუტეს გიშმურს ინჩხიაშ წყარი დო თიშა მიშმაულარი ღალუეფი.
განათლება
ინჩხურიშ ზოგადსაგანმათლებლო სკოლას ამდღარდღაშო იკოროცხუ 25 მაგურაფალი დო 218 მოგურაფე. სკოლას უკინებუ ჟირსართულამი დგჷმილი (945 კვ.მ.) ოფუტეშ ცენტრის. სკოლაშ კომპიუტერული პარკის იკოროცხუ 11 პერსონალური კომპიუტერი დო 1 ლეპტოპი. სკოლაშ მაართა კლასიშ მოგურაფეფშო დოჭყაფილიე ახალი ლეპტოპეფიშ მიშაღალა საპრეზიდენტო პროგრამაშ ფარგლეფს.
წყუეფი
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
შოტლანდიარეფი
შოტლანდიარეფი — კათა, შოტლანდიაშ ჯინჯიერი მახორობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდია კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
ფრანგეფი
thumb|გიშარჩქინელი ფრანგეფი
ფრანგეფი (ფრანგ. les Français) — ერი, საფრანგეთიშ ჯინჯიერი მახორობა. საფრანგეთიშ გარდა ოხორანა ოორუე აფრიკას, ააშ-ს (600 000), იტალიას (300 000), ბელგიას (120 000).
ბარიტუშ ნაციონალური პარკი
ბარიტუშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Baritú) — ერუანული პარკი არგენტინას. იდვალუაფუ სანტა-ვიქტორიაშ დეპარტამენტის, სალტაშ პროვინციაშ ოორუეჸურე, ოორუე-ბჟადალ არგენტინას. პარკი უხურგანს ბოლივიას (ტარიხიშ პროვინცია) დო თე ქიანაშე უმოსი ეფი მიოულარი რე. მუში ფართობი აკმადგინანს 720 კმ²-ს დო ხვალე თე ტროპიკული პარკი რე არგენტინას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
დანიელ ოტეი
დანიელ ოტეი (Daniel Auteuil ​[danjɛl otøj]; დ. 24 ღურთუთა 1950, ალჟირი, საფრანგეთიშ ალჟირი) — ფრანგი თეატრიშ დო კინოშ არტისტი. რსულებური აფუ სუმენეჩდოვითშე უმოსი როლი, თინეფ შქას ფილმეფს „დიაფალი მარგო“, „მაბრუო დღა“, „ორფევრიშ წყარპიჯი 36“, „ძღაბი ხინჯის“. რე სეზარიშ ჟირშაიანი ლაურეატი დო ვითშაიანი ნომინანტი, კანიშ კინოფესტივალიშ დო BAFTA-შ გომორძგვილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1950
კომბაიაშ მუნიციპალიტეტი
კომბაიაშ მუნიციპალიტეტი (Combaya) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლარეკახიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 433 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 80 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
Modern Talking
სქოლიო
კატეგორია:გერმანული ევროდენს ბუნეფი კატეგორია:Modern Talking
ჯვ. წ. 1025
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1025 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ხორვატეფი
ხორვატეფი (სერბულ-ხორვატული ნინაშ ლათინურ ანბანს Hrvati, სერბულ-ხორვატული ნინაშ კირილურ ანბანს Хрвати) — ეთნონიმი. თე ეთნოსიშ წჷმმარინაფალეფი რომიშ კათოლიკური ოხვამეშ გემაჸვენჯეფი რენა. ხორვატეფს მუნეფიშ ნინაშა ხორვატული უჯოხონა. ხორვატეფიშ უმენტაშობა ხორვატიას (3,8 მლნ) ოხორანს, ნორთი — ბოსნია დო ჰერცეგოვინას (830 ვთშ.), ნორთი ხოლო — სერბეთის (200 ვთშ.).
ჯვ. წ. 418
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 418 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ვალდესიშ ჩქონი
1999 წანას ჩქონი მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა, მუში დიდარი ფაუნაშ გეშა.
კოკიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ ზუღაშ ძუძუშმაწუალეფიშ კოლონიეფი, მუჭომეფით რე ობჟათეშ ზუღაშ მუნჭყვი (Mirounga leonina) დო ჸუჯეფამი სელაპი (Otariidae). ნუევოშ ჸუჯის ამხვადუნა ობჟათეშ ვერშაპი (Eubalaena australis).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
მიქავა
მიქა (ქორთულო მიქავა) — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის. 1939 წანაშახ ოფუტეს ჯოხოდჷ ფუქი. იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, ზუღაშ დონეშე 230 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 6 კილომეტრით, ზუგდიდშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 30 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 393 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
29 პირელი
29 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 119-ა დღა (ნარკი წანეფს — 120-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
არქტიკა
არქტიკა (ბერძენ. arktikos, ოორუეში) — დიხაუჩაშ ოორუე პალარული აკანი, იკათუანს ევრაზიაშ დო ოორუე ამერიკაშ ომძღე ნორთეფს, დახე ედომუშამი ჩოორუე ჸინუამ ოკიანეშ (ნორვეგიაშ ზუღაშ ბჟაეიოლი დო ობჟათე ნორთეფიშ მოხ) კოკეფით (ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ კოკეფიშ მოხ), თაშნეშე ატლანტიშ დო რჩქალი ოკიანეეფიშ მოხურგე ნორთეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლუსეფი
თუნიშ ტობა
თუნიშ ტობა (Thunersee) — ტობა შვეიცარიას, ბერნიშ კანტონს. ტობა ზუღაშ დონეშე 560 მეტრიშ სიმაღალას იდვალუაფუ. ფართობი — 48.3 კმ². სიგჷრძა — 17.5 კმ, სიგანა — 3.5 კმ, მაქსიმალური სიტომბა — 217 მ. თუნიშ ტობა ინმაკათუ ბრიენციშ ტობას წყარმალუ აარეშ მეშქაშალათ. ტობას ინმაკათუ მუსხირენი წყარმალუ დო მორჩილი მასქურია. ტობას მუსხირენი გვარიშ ჩხომი ხე. ტობაშ ობჟათე წყარპიჯის რკინაშარა რე გოჭყუნაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ალა პუგაჩოვა
thumb|250px|ალა პუგაჩოვა ახალნორდობას ალა პუგაჩოვა (რუს. Алла Пугачёва, დ. 15 პირელი, 1949, მოსკოვი) — რუსი პოპ მაბირე, სსრრ-შ ოკათე არტისტი, რუსეთიშ სახენწჷფო პრემიაშ ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1949
ქიანეფიშ ოტელეფონე კოდეფი
thumb|500px|პლანეტაშ რუკა, ნამუსჷთ შხვადოშხვა ფერით მეწურაფილი რე ქიანეფიშ კოდეფიშ მაართა რივხუ ქიანეფიშ ოტელეფონე კოდეფი გოთანჯილი რე ITU-T-შ რეკომენდაციეფით, E.123 დო E.164 ნომერეფიშ გიმე. კანკალეშა თე კოდეფშა უჯოხონა IDD (International Direct Dialling) ვარა ISD (International Subscriber Dialling)კოდეფი.