cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფრაი-ხუსტო-სანტა-მარია-დელ-ოროშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 10 485 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 205 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სანტა-სილვინა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
მინდა ციხე
მინი|250პქ| მინდა ციხე ჯაბა ლაბაძეშ ფოტო მინდა ციხე – შქა ოშწანურეფიშ ჯიხაზურგა, ბჟადალ საქორთუოს, რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანს, ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტის, ოფუტე წესიშ გოხოლუას. ორხველუდჷ რაჭაშ ერიშდუდეფს. მინდა ციხე კახაბერისძეეფიშ თარ ჯიხაზურგას წჷმარინუანდჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ჯიხაზურგეფი კატეგორია:ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტი
აბანო (ჸალაიბონი)
აბანო (აბანოს სერი) — ჸალაიბონი კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს, ბულანჩოსწვერიშ დო დიდგვერდიშ გვალეფს შქას. გინაულარი წყარმალუ სტორიშ ლეხერშე თუშეთიშ ალაზანიშ ლეხერშა. ზუღაშ დონეშე 2950 მეტრა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ირაკლი ხახუბია
ირაკლი ხახუბია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
იეზიდეფი
იეზიდეფი (ეზიდეფი; Êzidî, Êzîdî, ܓ̰ܠܟܝܐ, يزيدي) — ეთნიკური ქურთეფიშ მორჩილმუდანამი რელიგიური ნოჸელა, ნამუშ გემაჸვენჯეფი თარო ოორუე ერაყის დო თურქეთის ოხორანა, ელაზჷმაფათ მორჩილმუდანამი თემეფი - სომხეთის, საქორთუოს, თაშნეშე ირანს, სირიას დო უკრაინას. იეზიდეფიშ დიდი ნორთი ემიგრაციას რე ევროპაშ დო ოორუე ამერიკაშ ქიანეფს. თინეფიშ საართო მუდანობა სავარაუდეთ 1 მილიონი რე. თინეფი რაგადანა ქურთული ნინაშ ართ-ართ არძაშე გოფაჩილ დიალექტშა — კურმანჯიშა. thumb|right|200px|იეზიდეფიშ შილა
ლიტერატურა
კატეგორია:იეზიდიზმი კატეგორია:იეზიდეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ქრისტიან ჰიუიგენსი
ქრისტიან ჰიუიგენსი (ნიდ. Christiaan Huygens; დ. 14 პირელი, 1629, ჰააგა, გოართოიანაფილი პროვინციეფიშ რესპუბლიკა — ღ. 8 კვირკვე, 1695, ჰააგა, გოართოიანაფილი პროვინციეფიშ რესპუბლიკა) — ნიდერლანდარი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ასტრონომი დო გჷმმაგონებელი.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ქრისტიან ჰიუიგენსი გურაფულენდჷ იურისპრუდენციას დო მათემატიკას ლეიდენიშ უნივერსიტეტის, გიშარჩქინელი ნიდერლანდარი მათემატიკოსიშ ფრანს ვან სხოტენიშ ხემანჯღვერობათ. ლეიდენიშ უნივერსიტეტიშ უკულ ჰიუიგენსიქ გურაფა გაგინძორჷ ანჟეშ უნივერსიტეტის, საფრანგეთის. ჰიუიგენსი ომენცარე რევოლუციაშ ართ-ართი უდიდაში ფიგურა რდჷ. ფიზიკაშ დარგის ჰიუიგენსიქ მიშეღჷ დიდი თია ოპტიკაშ დო მექანიკაშ გოვითარაფაშა. ჰიუიგენსიქ, მუჭოთ მუშ ბორჯიშ ართ-ართ უდიდაშ ასტრონომქ, გიმირკვიუ პლანეტა მარსქულიშ როლეფი, მიოგორუ მარსქულიშ ალმაშარე ტიტანს. მუჭოთ გჷმმაგონებელქ, ჰიუიგენსიქ გაუჯგუშჷ ტელესკოპეფიშ დიზაინი, გიმიგონჷ ქანქარაშ საათი. 1659 წანას ჰიუიგენსიქ წჷმარინუ ცენტროპეტალური დო ცენტროფუგალური ნძალეფიშ სტანდარტული ფორმულა. ჰიუიგენსი უმოსო შინელი რე სინთეშ ჩხორიული თეორიათ, ნამუთ თიქ აკიმუშუ 1678 წანას დო მენცარულო ეჭარჷ 1690 წანას. მათემატიკაშ დარგის, ჰიუიგენსიქ აკიმუშუ ევოლიუტაშ თეორია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდარეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ასტრონომეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1629 კატეგორია:ნაღურა 1695
ლანგენესი
მინი|250პქ|ლანგენესიშ აბანდვალა ლანგენესი (Langeneß) — მუნიციპალიტეტი გერმანიას, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ აკანიშ ოორუე ფრისლანდიაშ რაიონს. იკათუანს კოკეფს — ჰალიგენს, ლანგენესის დო ოლანდის. 1634 წანაშ მუმაჯალაგარ შტორმიშახ თინეფი ართი კოკის წჷმარინუანდეს.
მუშ განშე ლანგენესიშ მახორობა 100 ადამიერს დო 58 ჸუდეს ეთმეკოროცხჷნს. ფუქნციონირენს დოჭყაფადი სკოლა დო ოინფორმაციე ცენტრი, ნამუთ ვატოვიშ ზუღაშ ნაციონალური პარკიშე აწარმენს ინფორმაციას. მატერიკწკჷმა მესხუაფილი რე რკინაშშარათ, ნამუთ ოლანდის ხოლო მუკმურს. თაშნეშე გინულა ბორანეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
ბჟადალი ბენგალი
ბჟადალი ბენგალი (পশ্চিম বঙ্গ, Pościm Bôngo) — შტატი ინდოეთიშ ობჟათეშე. შტატიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა — კოლკატა. მახორობა — 91 347 736 ადამიერი (4-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011 წ.).
გეოგრაფია
200px|left|thumb|ართ-ართი წყარმალუ [[სუნდარბანიშ რაიონს]] 200px|left|thumb|წყარმალუ [[ტისტაშ ლეხერი]] 200px|left|thumb|შტატიშ რუკა შტატი იდვალუაფუ ინდოეთიშ ბჟაეიოლ ნორთის, უხურგანს ბანგლადეშის (ბჟაეიოლშე), ბჰუტანს დო ინდოეთიშ სიკიმიშ დო ასამიშ შტატეფს (ოორუეშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე), შტატი ორისას (ობჟათე-ბჟადალშე), ჯარხანდიშ დო ბიჰარიშ შტატეფს (ბჟადალშე) დო ნეპალს (ოორუე-ბჟადალშე).
შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი 88 752 კმ² (13-ა აბანი). შტატიშ ბჟადალშე იდვალუაფუ ქჷნდჷრამი ემაღალაფირი აკანი (300—400 მ. სიმაღალაშახ), ოორუეშე — ჰიმალაი (დარჯილინგიშ ოლქის იდვალუაფუ გვალაშ ქჷნდჷრი სინგალილა, გვალა სანდაკფუწკჷმა, (ბჟადალი ბენგალიშ უმაღალაში კონკა (3636 მ)). შტატიშ თარი წყარმალუ, განგი, შტატიშ ტერიტორიას მუსხირენ ჸათ ირთუ დო ფართე დელტას აკმოქიმინჷნს. შტატიშ ოორუე გვალეფიშ ოწყარმალუე რშვილი წჷმორინაფილი რე თიჯგურა წყარმალუეფით, მუჭომეფით რე ტისტა, ტორსა, ჯალდჰაკა დო მაჰანანდა. შტატიშ ბჟადალი პლატოშ წყარმალუეფშა მიშმურს დამოდარი, აჯაი დო კანგსაბატი. წყარმალუ განგის აკოგაფილიე მუსხირენი ჰიდროელექტროდგჷმილი. წყარმალუ განგიშ მანგარი დოწინდარაფა, შტატიშ თარი ეკოლოგიური პრობლემა რე.
შტატიშ სქირონა — რზენამ ალუვიური ოფირჩა. ტყალეფი დო ოქვერჩხონე ჩანარეფი (შტატიშ ედომუშამი ფართობიშ დოხოლაფირო 10%), შილებე ქეშერხვადანი შტატიშ ოორუე ნორთის (ჰიმალაი დო ტერაი), თაშნეშე ბჟადალი დო ობჟათე ნორთის (განგიშ დელტაშ ნორთიშ გიმე). ჰიმალაიშ ლაკადეფი ფორილიე ირალწვანე ტროპიკული ტყალეფით, 1000 მეტრაშ სიმაღალაშ ეშე ითირუ სუბტროპიკული ტყალეფით.
ელენე ხოშტარია
ელენე ხოშტარია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ლიქიორი
ლიქიორი (ფრ. liqueur < ლათ. licour — ქვანთი) — მანგარი სპირტიანი ოშუმალი, ნამუთ იკათუანს 35%-შახ შანქარს დო 45%-შახ (ონტირონათ) სპირტის. ბჟადალ ევროპას ლიქიორი მაართათ ჰოლანდიას ზადეს. ჯვეშო ლიქიორიშ ოზადალო გჷმირინუანდეს საწამალო ოდიარეეფს, პეულეფს, გუმნაღელს. გიშაკერზაფილო მაღალი ხარისხიშ ლიქიორს ზადუნდეს საფრანგეთის. უჯვეშაში ფრანგული ლიქიორეფი რე შარტრეზი დო ბენედიქტინი.
გიშმაგორუნა მანგარ, სადესერტო დო კრემლიქიორეფს. ლიქიორს ზადჷნა ხილიშ დო კანკარიშ დოსპირტელი წვენეფიშ, ჯინჯეფიშ, თასეფიშ, პეულეფიშ, ციტრუსეფიშ გუმნაღელიშ ტყებიშ, კაკაოშ დო ყავაშ ბწკარეფიშ, სუნელეფიშ (ვანილი, მიხაკი, დარიჩინი დო შხვა.). დოსპირტელი დუნადგინაშ, ეთერზეთეფიშ, არომატული სპირტეფიშ, შანქრიშ სიროფიშ (კანკალეშა ცაცლაბიშ მაჭარიშ), ჯგირო წიმინდელი რექტეფიცირაფილი სპირტიშ (კანკალეშა კონიაკიშ სპირტიშ), ლიმონიშ ბჟეშ დო დალიბარებულ წყარშე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლიქიორეფი კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
მაფაშ ზიტყვა
მაფაშ ზიტყვა (The King's Speech) — 2010 წანაშ ბრიტანული ისტორიული დრამა, ნამჷთ გინიღჷ რეჟისორქ ტომ ჰუპერქ დევიდ სეიდლერიშ სცენარიშ მეჯინათ. ფილმიქ 2010 წანაშ ტორონტოშ ოერეფოშქაშე კინოფესტივალს კათაშ სხუნუქ იჸყ.
ჯილდოეფი
ოსკარიშ 83-ა დოჯილდაფას ფილმიქ არძაშე უმოსი, 12 ნომინაცია დეინალჷ. ფილმ დაჭყაფურწკჷმა ართო იჸუ სურათი, ნამჷქით არძაშე უმოსი ჯილდო მიპალუ დაჯილდოებას.
ოსკარი
BAFTA
ორქოშ გლობუსი
სქოლიო
კატეგორია:2010 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი კატეგორია:ტომ ჰუპერიშ ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
მაია (წყარმალუ)
მაია — წყარმალუ რუსეთის, ხაბაროვსკიშ აკანს დო იაკუტიას, წყარმალუ ალდანიშ მარძგვანი ნადუ (ლენაშ ღანჩო). სიგინძა 1053 კმ, ღანჩოშ ფართობი 171 000 კმ.კვ.
ლიტერატურა
კატეგორია:წყარმალუეფი კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 686
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 686 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჰაჩიკო
მინი|ჰაჩიკო ჰაჩიკო (დ. 1923 10 გერგობათუთა — ღ. 1935 8 მელახი) — იაპონურო ჩინებული რე მუჭოთ 忠犬ハチ公 - "ართგური ჯოღორი ჰაჩიკო". აკიტაშ ჯიშიშ ჯოღორი, ნამუქჷთ დუდი მინჯეეფიშ გიშაკერზაფილი ართგურალათ გიმირჩქინჷ.
შურდგუმა
ჰაჩიკოქ დებადჷ 10 გერგობათუთას 1923 წანას იაპონიას, პრეფექტურა აკიტას. ფერმერქ გაგინოჭყვიდჷ ქოუძღვინებუდჷკო ლაკვი მუში ჯვეში მაგურაფალი, პროფესორ ჰიდესაბურო უენოშა, ნამუთ ტოკიოშ უნივერსიტეტის მაგურაფალო გერედჷნ. თის ძალამო უჸორდჷ ჯოღორეფი, თინა ჯგვინას არზენდჷ დიდი ჯოღერეფს. პროფესორქ ლაკვის „ჰაჩი” ქოგიოდვჷ (მუთ იაპონურო შანენს ბრუოს), თიშენ ნამუდა თენა რდჷ თიში მაბრუო ჯოღორი.
მუჟამც ჰაჩიქ მიირდჷნ, თინა ირდიხაშა დო ირიათო გილაჸუნდჷ მუში მინჯეს. პროფესორი ირდღას გილეშჷ ოინალუშა, ათეშენი ჰაჩი აზარენდჷ თის სიბუიაშ გიორენჯიშ მინალშახ, ოდო უკული, დღაშიშ 3 სათშო კინე გიორენჯის დუთმოხვადუდჷ.
21 მესის 1925 წანას პროფესორს უნივერსიტეტის ინფარქტიქ ქოგიაშქვჷ. ექიმეფს ვა მახუჯინეს თიში გინოსქილადაქ დო ჸუდეშა თინა თიშ უკული ვა დორთელე. ჰაჩი თე მომენტიშო 18 თუთერი რდჷ. თიმ დღას ჰაჩი ტყურელო ელუდჷ პროფესორს გიორენჯის. თიმ დღაშე მოჸუნაფილი, ჰაჩი ირდღას ელუდჷ მუში მინჯეს გიორენჯის გვიან ონჯუაშახ.
თიშ უმკუჯინუო ნამუდა ბრელი ეცადეს ჰაჩი პროფესორიშ მოჯგირეეფშა ქომეუბარებუდესკონ, ჰაჩი იშენით ირთუდჷ გიორენჯიშა. თექიანი მოვაჭარეეფი დო რკინაშარაშ მოხანდეეფი არზენდეს ჰაჩის ოჭკომალს, შურერხინილეფი თიში ჯიუშთობათ დო თოლს ოჸუნუანდეს ირო, ჯოღორი მითინს ვა გოურღვინჯებუდჷკონ თიშენ.
მალას ჯოღორიშ ამბექ ედომუშამ იაპონიას გოლჷ 1932 წანას, თიშ უკული მუთ ართ–ართი ჩინებული გაზეთის სტატია გიშაშქვეს „ართგური ჯოღორი ელჷ დორთას მუში მინჯეშის, ნამუქჷთ 7 წანაშ წოხოლე ღურუნ“. თე ამბექ ქიხვამილუ იაპონარეფიშ გურეფი დო სიბუიაშ გიორენჯიშა მალენჭუეს თი ღანკით ნამუდა ქოუძირუდესკო ჯოღორინ.
ჰაჩი გილეშჷ სიბუიაშ გიორენჯიშა ხოლო 9 წანას, მუში შურდგუმაშ ბოლოშახ (8 მელახი 1935 წანა). ღურელი ჰაჩი შოშეს ქოძირეს, სიბუიაშ გიორენჯიწკჷმა. თიქ ღურჷ გურიშ ფილარიაშე (გურიშ ღვენწკეფი), ოდო თიშ კუჭის კილაძირაფილქ იჸუ იაკიტორიშ მუსხირენ კეტიაქ. ჰაჩიშ ღურაშ ამბექ ობაღინაფალო მალას მიიდვჷ იაპონიას დო დიდი რეზონანსი გაგიშეჭანუ, მუდგაშ გეშათ ქიანას რგუალაშ დღა გაგიმაცხადეს. ჰაჩიშ ჸვილეფი დონთხორეს ტოკიოშ საფულა აოიამას მუში მინჯეშ ხასჷლას. ჰაჩიშ ტყებიშე ქოღოლის ფირტული ნამუთ ამუდღარშახ იჩუალუაფუ ნაციონალურ მუზეუმს.
მალას ჰაჩიშ ამბეშენ გაგიშაშქვეს თხობელუეფი, ოდო ირიშ უჯგუში თხობელუა გამიშიღეს სკოლაშ ქრესტომათიაშა. ღურაშახ ართი წანათ ორდო ჩინებული მენოჭახნაკექ ტერუ ანდოქ ჯოღორიშ ნოჭახნაკუ გაგიშათოლჷ ბრონზეშე, ნოჭახნაკუქ გედგუმილქ იჸუ სიბუიაშ გიორენჯიწკჷმა (21 პირელი, 1934 წანა) ნამუდგაშ გონწყუმაბორჯის ჰაჩი ხოლო თექ რდჷ. წორას თიწკჷმა გორჩქინდჷ პოსტამენტის მუკნაჭარაქ „ართგური ჯოღორი ჰაჩიკო“. (ჰაჩიკო– მოფერაფაშ ფორმა რე) ნოჭახნაკუშ ანგი ანდოქ იმპერატორს გაგინოჩჷ.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ნოჭახნაკუქ მოჯილიკირქ იჸუ – მეტალი, მუდგაშეთ ნოჭახნაკუ აკმოდირთუდჷნ, ოურდუმეეფქ გაგიმირინეს. მალასჷნე ამერიკალეფიშით ბომბუაშ ბორჯის მედინჷ მენოჭახნაკექჷთ. მარა იაპონიაქ ვა დიჭყოლიდუ ჰაჩი – ლჷმაშ თებაშ უკული ნოჭახნაკუ გეკანწყუ ტაკესი ანდოქ, მაართა ნოჭახნაკუშ გიშმათოლარიშ სქუაქ. მუში ზიტყვეფით ქობთქუათჷნ, მუმაშ ხელუა თინერი კილ-კილშა ქოდიგურუ ნამუდა ნოჭახნაკუშ გიშათოლუა წკურილი თოლეფით ხოლო შეულებუდჷ. მარა ახალი ნოჭახნაკუ უმოსი ჭიჭე რდჷ ვინდარო დუდშე რდჷნ – 91 სმ. სიმაღალაშ 127 სმ.–შ გამათ დო 162 სმ. პოსტამენტიშო 180 სმ–შ გამათ. ნოჭახნაკუ გონწყეს 15 მარაშინათუთას 1948 წანას. ამუდღა ჰაჩიშ ნოჭახნაკუ გიორენჯი სიბუიაწკჷმა, ჸოროფილეფიშ აკოხვალამაშ აბანი რე, ჯოღორქ იაპონიას დუდგინოდვალირი ჸოროფაშ დო ართგურალაშ სიმბოლოთ გინირთჷ.
„ართგური ჰაჩი“შ თემას ექსპლუატირაფა ქოდოუჭყეს. უნივერმაღი „ტოკიუ“-ქ სიბუიაშ გიორენჯიწკჷმა, გონწყჷ ჭიჭე მაღაზია ნამუთ ისპეციალიზირაფუაფუ სუვენირეფიშ გიმოჩამაშა „ჰაჩიკოშე“ – ლიბუ ჯოღორი–ოლაჸაფინიეფი დო პიჯოქოსალეეფი ნამუეფშათ გიმოხანტილი რე  ჯოღორიშ თვათვიშ ენაბეშტა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინებული ჯოღორეფი
მორის უილკინსი
მორის ჰიუ ფრედერიკ უილკინსი (ინგლ. Maurice Hugh Frederick Wilkins; დ. 15 ქირსეთუთა, 1916, პონგაროა, ახალი ზელანდია — ღ. 5 გჷმათუთა, 2004, ბლეკჰიტი, ლონდონი, ინგლისი) — ახალ ზელანდიას დაბადებული ინგლისარი ბიოფიზიკოსი, ნუკლეინიშ ბჟეეფიშ მოლეკულური სტრუქტურაშ დო შურდგჷმილ ორგანიზმეფს თიშ ინფორმაციაშ გინოჩამაშ ფუნქციაშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა, გინოჩეს ნობელიშ პრემია 1962 წანას, ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ფრენსის კრიკი დო ჯეიმს უოტსონიწკჷმა ართო). მორის უილკინსიქ გიმირკვიუ ფოსფორესცენცია, იზოტოპიშ გორთუალა, ოპტიკური მიკროსკოპია, რენტგენული დიფრაქცია, რადარიშ ფუნქციეფი დო შხვა. უმოსო შინელი რე დნბ-შ სტრუქტურაშ რკვიებათ. მორის უილკინსი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ დო ბირმინგემიშ უნივერსიტეტეფს. ბირმინგემიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1940 წანას, ჯონ რენდალიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური დო ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ ლაურეატი.
ვენესუელაშ ნოღეფიშ ერკებული
ცხირეს მოჩამილი რე ვენესუელაშ უდიდაში ნოღეფიშ ერკებული რდუალაშ მეჸუნათ. ოეგებიე მახორობაშ რიცხუ ვეკათუანს ურბანული არეალიშ მახორობას.
შხვა ნოღეფი
თე ნოღეფი ვემშულა ვენესუელაშ უდიდაშ ნოღეფიშ რიცხუშა, მარა გჷშაგორილეფი რენა ისტორიული, კულტურული დო ტურისტული მეჯინათ.
ვენესუელაშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
სქოლიო
ვენესუელა
მადაგასკარი (კოკი)
მადაგასკარი (მალაგასიურო — Madagasikara) — ინდოეთიშ ოკიანეს აფრიკაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის მადვალი მოსოფელიშ სიდიდათ მაანთხა კოკი, ნამუთ კონტინენტიშე გიშართილი რე მოზამბიკიშ საროტით. კლიმატი ტროპიკული. კოკიშ უკიდაშ ობჟათეს შხირას სუბტროპიკულ ორტყაფუეფს მიორხველანა.
კოკიშ სიგჷრძა  — დოხოლაფირო 1600 კმ, სიგანა — 600 კმ-შე უმოსი, ფართობი — 587 040 კმ². კოკის იდვალიაფჷ სახენწჷფო მადაგასკარი (ნანანოღა ანტანანარივუ).
კოკიშ უმაღალაში ჭურჭული რე შქირატილი ვულკანი მარუმუკუტრუ (2876 მეტრი), ნამუთ ცარატანანაშ გვალამ მასივს იდვალუაფჷ, კოკიშ ოორუეშე. კოკიშ ცენტრალური ნორთი ანჯაფიშ მაღალგვალამ პლატოს უკებჷ.
ხუთი გვალაშ ჯაჭვი 2600 მეტრ სიმაღალაშახ, დინდარი რე მინერალეფით დო მეტალეფით: ორქო, ლინჯი, რკინა; ფართო წყარპიჯიშ რზენეფი ჭყენჭყამი რე, ნორთობურო ძალამ ჸოფური რე.
თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და მადაგასკარი აფრიკაწკჷმა არხოს ოდვალუაფჷნ, კოკიშ ფლორა დო ფაუნა უნიკალური რე — მოსოფელიშ ჩხოლარეფიშ დო ჩანარეფიშ გვარობეფიშ 5%-ის იკათუანს, ნამუშ 80% ხვალე მადაგასკარს ხე. თინეფშე არძაშე ჩინებული რე ლემურიშობურეფი. გვარობეფიშ უმენტაშობა — ენდემეფი რე. თეშ გეშა მადაგასკარს შხირას "ჭიჭე კონტინენტის" უძახჷნა.
კასაიშ პროვინცია
გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ კასაიშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟადალ კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლუებო. პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ კასაი.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 3 199 891 ადამიერი (2005 წანა).
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ამსტერდამი
ამსტერდამი (Amsterdam) — ნიდერლანდეფიშ უდიდაში დო უთარაში ნოღა, იდვალუაფუ ოორუე ჰოლანდიაშ აკანს, ქიანაშ ბჟადალშე. ნოღაშ მახორობა 2008 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩემეფით, 747 290 ადამიერი რდჷ. ჯოხო ამსტელ დამი-შე (Amstel dam) მოურს დო ნოღაშ წჷმოულობას ოძირანს, ანუ დამბა წყარმალუ ამსტელშე. ნოღაქ XII ოშწანურას მეჩხომეეფიშ მორჩილი დოხორინელი პუნქტის დირსხუ. დიდებას — ჰოლანდიაშ ორქოშ ხანას მიოჭირინუ სავაჭარო საქვარს მუში ინოვაციური მეჭირინაფეფიშ ჭყოლოფუათ. თიმ ბორჯიშე მოჸუნაფილი ამსტერდამქ ფინანსურ დო ბრილიანტეფიშ მაჸვენჯი ცენტრო გჷნირთჷ.
სქოლიო
* კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
თიანეთი
თიანეთი — დაბა საქორთუოს, თიანეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, თემიშ (თიანეთი, თეთრახევა, მამადაანები, საჭურე, ჭურჭელაურები) ცენტრი.
დაბას რე ადმინისტრაციული, გონათუაშ დო ჭყანათხილუაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი, მირზა გელოვანიშ მუზეუმი. თიანეთი აბანობური შანულობაშ კურორტი რე, ნამუსჷთ პროფილაქტიკური პულმონოლოგიური პროფილი უღუ. თიანეთიშ ოორუე-ბჟადალშე ასქილადირი რე XI ოშწანურაშ ხუროთმონძღვარული ძეგლიშ — ცხრაკარიშ დოხორეშ აკნაცჷმეფი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ კურორტეფი
მარიამ ლაშხი
მარიამ ლაშხი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
უილიამ სომერსეტ მოემი
უილიამ სომერსეტ მოემი (ინგლ. William Somerset Maugham; დ. 25 ღურთუთა, 1874, პარიზი, საფრანგეთი ― ღ. 16 ქირსეთუთა, 1965, ნიცა, საფრანგეთი) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი დრამატურგეფი კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1874 კატეგორია:ნაღურა 1965
პასტასაშ კანტონი
პასტასაშ კანტონი (Cantón Pastaza) — კანტონი ეკვადორს, პასტასაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პუიო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 45 512 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ლუხუტა
ლეხუტა — წყარმალუ იმერეთიშ აკანს. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს თენებოურიშ გვალეფშე. აკათუ წყარმალუ ყვირილას, თიში სიგჷრძა რე დოხოლაფირო 10–12 კილომეტრი.
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბექა ლილუაშვილი
ბექა ლილუაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ლიბანი
ლიბანი (لبنان, ლიუბნანი ვარდა ლიბნანი), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა ლიბანიშ რესპუბლიკა (الجمهورية اللبنانية; ალ-ჯუმხურია ალ-ლიუბნანია) — მორჩილი სახენწჷფო არხო ბჟაეიოლს, იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღაშ ბჟაეიოლი წყარპიჯიშ გვალონა აკანს. ქიანას ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე უხურგანს სირია, ობჟათეშე - ისრაელი.
სქოლიო
კატეგორია:არხო ბჟაეიოლიშ ქიანეფი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
აბუხალო (ჸალაიბონი)
აბუხალო — ჸალაიბონი წყარმალუეფიშ ტანაშ დო ძამაშ წყარგჷმართუს. ზუღაშ დონეშე 2200 მ. გინაულარი წყარმალუ ტანაშ (ატენიშ ლეხერი) ოდუდეეფშე (გორიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ბოშურშე) წყარმალუ ძამაშ ლეხერშა (ქარელიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე გვერძინეთშა). ჸალაიბონიშ ობჟათეშე გვირგვინაშ ქჷნდჷრს კინ თე ჯოხოდვალაშ რე კონკა (ზუღაშ დონეშე 2250 მ).
სერგო რატიანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 687
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 687 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანა ბუჩუკური
ანა ბუჩუკური — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
სპარსალეფი
სპარსალეფი, ფარსეფი — კათა ირანს. ირანიშ თარი მახორობა. ოხორანა თარო ცენტრალურ დო ბჟაეიოლ ირანს. ორხველჷნა ევროპეიდული რასაშ ინდო-მედიტერანეულ ჸას. სპარსალეფიშ საართო მუდანობა ირანს დოხოლაფირო 50 მილიონი რე. რაგადანა სპარსულ ნინაშა. რელიგიათ მუსლიმან-შიიტეფი რენა; ეთნოკონფესიური ბუნეფი გებრეფი დო პარსეფი ზოროასტრიზმიშ გემაჸვენჯეფი რენა.
პატრიცია დეიტოსი
მინი|პატრიცია დეიტოსი პატრიცია დეიტოსი (დ. 11 მესი, 1975) — იტალიარი მოდელი.
სპარსალეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:ირანი
მარტინ ატკინსონი
მინი|250px|მარტინ ატკინსონი მარტინ ატკინსონი (Martin Atkinson; დ 31 მელახი 1971) — ინგლისარი ოკუჩხბურთე არბიტრი. ინგლისიშ პრემიერ-ლიგაშ მატჩეფს არბიტრენს. 2006 წანაშე ფიფაშ არბიტრი რე. დებადჷ ბრადფორფის, მარა ასეიან ბორჯიშო ოხორანს ლიდსის, (იორკშირი}.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისიშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
სავა
სავა რე წყარმალუ ობჟათე ევროპას, დუნაიშ მარძგვან ნადუ. გიშმურს სლოვენიას, ხორვატიას, ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, სერბეთის. სიგირძა 990 კმ. აუზიშ ფართი 97,713.2 კმ². სავაშ უდიდაშ ნადუეფი რე: დრინა, ბოსნა, კუპა, უნა, ვრბასი. სავა სიგინძათ ევროპას XV-ა წყარმალუ რე.
ანტიგუა-გვატემალა
ანტიგუა-გვატემალა (Antigua Guatemala) — ნოღა გვატემალას, საკატეპეკესიშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 1533 მეტრას, მახორობა 34685 კოჩი (2007 წანაშ ეჭარუათ).
ნოღა 1527 წანას დარსხუ კონკისტადორ პედრო დე ალვარადოქ დო გიოდუ სანტიაგო-დე-ლოს-კაბალიეროსი. 1542 წანას დოხორალა მოჯალაგუ მოხარქცილ წყარქ, ნამუქჷთ წჷმიქიმინჷ აგუაშ ეშაგორგოთიშ გეშა (ამდღა მუშ აბანს იდვალუაფუ ოფუტე სიუდად-ვიეხა, ანუ "ჯვეში ნოღა"). პროვინციაშ ნანანოღა გეგნიღეს თექი, სოდეთ ამდღა ანტიგუა-გვატემალა იდვალუაფუ.
1979 წანას ანტიგუა-გვატემალაქ გინირთჷ ლათინურ ამერიკაშ ართ-ართ მაართა ნოღათ, ნამუთ იუნესკო მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
ანტიგუა-გვატემალაშ ოქინაფუეფი
<Gallery> Image:Antigua cathedral 2008 06.JPG| Image:Antigua 3.JPG| Image:Antigua Santa Catalina 2008 06.JPG| Image:GT056-Antigua CrossBal.jpeg| Image:GT056-Antigua Volcano2.jpeg| Image:GT056-Antigua sAntonio.jpeg| Image:AntiguaRuins.jpg| Image:GT056-Antigua SchlKids.jpeg| Image:GT056-Antigua NiteChrh.jpeg| Image:GT056-Antigua_Columns.jpeg| Image:Antigua fountain 2008 06.JPG| Image:GT056-Antigua HeadRoom.jpeg| </Gallery>
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გვატემალას
მარდანი
მარდანი (مردان) — ნოღა პაკისტანიშ ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციას, მარდანიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
Ссылки
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
ლავური ბუმა
მინი|300პქ|ლავური ბუმა (ვულკანი [[ეტნა, იტალია)]] მინი|300პქ|ლავური ბუმა ([[ჰავაი)]] ლავური ბუმა (ლავური ღვარი) — ლავაშ დვალირობაშ ფორმა, ნამუთ გჷთმიჭყაფუ ლავაშ ეშაგორგოთინიშ გეშა. წჷმარინუანს სიგჷრძას გჷნოზინდილ გეოლოგიურ რსხულს, ნამუშ სიგჷრძა დო სიგანა მებუნაფილი რე ლავაშ სიზისქეშა დო ტერიტორიაშ გეკინალაშა. მუჭოთ თაშინ, ბჟე ლავური ბუმაშ სიგჷრძა უშანულამე რე (1-10 კმ) მორო დჷმახასიათაფალიე დიდი სიფსქა (25-30 მ). ბაზალიტური ლავური ბუმეფშო დჷმახასითაფალიე დიდი სიგჷრძა (მუსხირენი ვითული კილომეტრი), ალაზიმაფათ მორჩილ სიგანა დო სიფსქა. ბუმაშ ნჭება თაშნეშე მებუნაფილიე ლავაშ სიზისქეშა დო რელიეფიშა. ლავური ღვარეფიშ არძოშე დიდი ნჭება მიშეძირე ვულკანური კრატერიშე ლავაშ გინულაბორჯის, ოდო უკული შარაშ გოგინძორაფაბორჯის ნჭება ჭიეჭიეთ ირკენს.
ლავა ჭიეჭიეთ რგიდუ, ოდო უკული, მიარე წანაშ მალობას ჩენდუ (მიკობუნაფილიე გინულაშ სიფსქაშა). თეწკჷმაშენო ღვარს გორჩქინელი ჩანარობა, ნამთინეშა თახმი ტყაშა გინმურს. ბუმეფი ნამთინეშა, მუში ეკონიას ტობას, ვარა გვალოთ ზუღას შიბულენა.
საქორთუოს ფირჩას რე გოვითარაფილი ლავური ბუმეფი (ღვარეფი), ნამუეფით ღოზობურო რე წჷმორინაფილი დო კლასიკურო გჷმოხანტილიე ობჟათე საქორთუოს დო ყელიშ რაიონს. ნამთინე თინეფშე კუნტა სიგჷრძათ გჷშმეგორუ, ოდო ნამთინეს პიჯიქილიე, დიდი სიგჷრძა ახასიათენს. საქორთუოშ არძოშე დიდი ლავური ბუმა რე — ხუნანიშ ლავური ღვარი (სიგჷრძა 120-125 კმ), ნამუქჷთ მაანთხაშურს ჯავახეთიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეეფშე გჷმორთჷ და მუში ბოლოეფით მარნეულიშ დჷკიშახ მეურს (უმოსი აიწორო წყარმალუ ხრამიშ ლეხერშახ), სოდეთ თაქ ალუვიონითიე ფორილი. არგამას რჩქჷ, ნამდა ხუნანიშ ლავური ღვარი, რზენიშ ტერიტორიას, მუსხირენი წყარმალუშ პალეოლეხერეფითიე გჷმულირი დო გართულებურიე ტექტონიკური პროცესეფით.
ჩქინწკჷმა მიპალუაფუ შხვა ლავური ღვარეფი ხოლო, ნამუეფით ალაზიმაფათ ჭიჭე სიგჷრძათ გჷშმეგორუნა. მაანთხაშურს ჯავახეთიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე-ბჟადალიშ ტერიტორიაშე გჷმონჯირელიე ღვარი, ნამუთ დოხოლაფირო ასპინძაშახ მეურს. მუსხირენი ლავური ბუმა რე მოულირი თაშნეშე ყელიშ ნარაზენიშ შხვადოშხვა ნორთეფშე, გერმუხიშ ქჷნდჷრიშე გჷმულირ ლავურ ღვარს 3 კმ სიგჷრძა უღუ დო ნამუთ ოფუტე ქნოღოშახ მეურს. ვარა მაღრან-ბჟადალიშ ლავური ღვარი (სიგჷრძა 15 კმ), ნამუშ ჟიდოხი ქუალეფითიე გართულებური. ლავური ღვარეფი რე თაშნეშე მორჩილ კავკაციონს (თორიშ რაიონი).
სქოლიო
კატეგორია:მაგმური ქანეფი კატეგორია:ვულკანოლოგია
თამარ კორძაია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
თენგიზ გუნავა
თენგიზ გუნავა — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
გულიელმო მარკონი
გულიელმო ჯოვანი მარია მარკონი (იტალ. Guglielmo Giovanni Maria Marconi; დ. 25 პირელი, 1874, ბოლონია, იტალიაშ ომაფე — ღ. 20 კვირკვე, 1937, რომი, იტალიაშ ომაფე) — იტალიარი ელექტროინჟინერი, შინელი რე მუჭოთ რადიოშ გიმმაგონებელი. უკაბელო ტელეგრაფიაშ გოვითარაფაშ გეშა, 1909 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკას (კარლ ფერდინანდ ბრაუნიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ ბოლონიაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ სენტ-ენდრიუშ უნივერსიტეტის. რდჷ ტელეკომუნიკაციეფიშ კომპანიაშ The Wireless Telegraph & Signal Company-იშ (უკულიან Marconi Company) დუმარსხუაფალი 1897 წანას. 1931 წანას პიუს XI-შო დარსხუ ვატიკანიშ რადიო. 1929 წანას იტალიაშ მაფაქ ვიტორიო ემანუელე III-ქ გინოჩუ მარკიზიშ ტიტული. რდჷ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური დო შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1934-1937 წანეფს მარკონი რდჷ სენტ-ენდრიუშ უნივერსიტეტიშ რექტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი მენცარეფი კატეგორია:იტალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1874 კატეგორია:ნაღურა 1937
ფელიქს ბრიხი
მინი|250პქ|ფელიქს ბრიხი ფელიქს ბრიხი (Felix Brych, დ. 3 მარაშინათუთა, 1975) — გერმანალი არბიტრი вщ ххшгкшыешъъ. 2007 წანაშ ფიფაშ არბიტრი.
კატეგორია:გერმანალი ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია
საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია (ფრანგ. Académie des sciences) — ომენცარე ორგანიზაცია, ნამუთ 1666 წანას დარსხუ საფრანგეთიშ მაფა ლუი XIV-ქ, საფრანგეთიშ სახენწჷფო მინისტრიშ ჟან-ბატისტ კოლბერიშ ინიციატივათ. საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია XVII-XVIII ოშწანურეფს, რდჷ ევროპაშ ართ-ართი უდიდაში ომენცარე ორგანიზაცია. მაეჩა ოშწანურაშ დაჭყაფუს გერონტოკრატიაშ, ფინანსური დო შხვა პრობლემეფიშ გეშა, აკადემიაქ გოლინა ჭიეჭიეთ მიოდინუ. საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია საფრანგეთიშ ინსტიტუტიშ ხუთი აკადემიაშე ართ-ართი რე. აკადემიაშ შტაბ-ბინა იდვალუაფჷ საფრანგეთიშ ნანანოღა პარიზის. აკადემიას ჸუნს 150 რსული მაკათური, 300 მაკათური-კორესპონდენტი დო 120 ურცხოარი ასოცირაფილი მაკათური. ირ წანას, საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემია მენცარეფს გინმოჩანს შხვადოშხვა პრემიეფს დო ჯილდოეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ ინსტიტუტი კატეგორია:ომენცარე ორგანიზაციეფი კატეგორია:მენცარული აკადემიეფი
ხანტეფი
thumb|200px|ხანტი ხანერეფი thumb|250px|ხანტეფიშ ოხორუ — ჩუმი ხანტეფი (დორხველი ჯოხოდვალა Ханти, ხანტი — „ადამიერი“) — ფინურ-უგარული ბუნაშ კათა. ოხორანა რუსეთიშ წყარმალუეფიშ ობიშ, ირტიშიშ დო თინეფიშ ნადუეფიშ წყარპიჯეფს. ხანტეფი უმენტაშო ოხორანა ტიუმენიშ ოლქის, იამალ-ნენეფიშ (ხანტეფიშ 30,5%) დო ხანტი-მანსიშ (59,7 %) ავტონომიურ ოკრუგეფს, თაშნეშე ტომსკიშ ოლქის (3 %) დო კომიშ რესპუბლიკას (0,3 %). მუდანობა 31 500 (2010, ეჭარუა). რაგადანა ხანტი ნინაშა. გიშმართჷნა ხანტეფიშ სუმი ბუნას: ოორუეშ, ობჟათეშ დო ბჟაეიოლიშ. ხანტეფიშ ეთნოგენეზიქ დიჭყჷ ჯვ.წ. I ვითწანურაშ დათებუს აბორიგენი მახორობაშ დო მოულირი ფინურ-უგარული ტომეფიშ ესვარუაშ ოსხირშა. ტრადიციულო მეთხოზჷნა მეჩხომალას, მაჯინობას დო მეერემალას. რელიგია — შამანიზმი დო მართლმადიდებელობა. მითახორანა თ.ჯ. ჩუმეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხანტი-მანსიშ ავტონომიური ოკრუგი კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ჯვ. წ. 688
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 688 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მაიორ-ლუის-ხორხე-ფონტანაშ დეპარტამენტი
მაიორ-ლუის-ხორხე-ფონტანაშ დეპარტამენტი (Departamento Mayor Luis Jorge Fontana) — დეპარტამენტი არგენტინას, ჩაკოშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 53 550 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 3 708 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
რომან კაკულია
რომან კაკულია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ფლორან პერადინი
მინი|ფლორან პერადინი ფლორან პერადინი (დ. 11 მესი, 1992) — ფრანგი მობურთე, ნამუთ ლაჸაფენს ბურ-ან-ბრესიშ მათხილეშ პოზიციას.
კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:ფრანგი მობურთეეფი
ადანგე (ჸალაიბონი)
ადანგე — ჸალაიბონი ჩხალთაშ ქჷნდჷრს (აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა). გინაულარი წყარმალუ ჩხალთაშ ლეხერშე წყარმალუ ბზიფიშ ლეხერშა. სიმაღალა 2307 მ. ოფუტე პტიშის ცალსაროტით მიორსხუანს ოფუტე ფსხუ დო გუმისთაწკჷმა. ჸალაიბონიშ ელ-მოლს ალპური დო სუბალპური დოლოეფი რე, ქჷნდჷრიშ კართეეფი ფორილი რე ნოჯეფით დო სვაჭეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
1913
დღახუეფი
კატეგორია:
გიორგი ბოტკოველი
გიორგი ბოტკოველი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
გეგა
გეგა — წყარმალუ აფხაზეთის, ბზიფიშ მარძგვანი ნადუ. გეგაშ სიგირძა რე 26 კმ. ოდუდე უღჷ გაგრაშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთიშ ელახ კართეს, ზუღაშ დონეშე 2400 მ სიმაღალას. გეგაშ თარი ნადუეფი რე: აგეფსთა დო იუფშარა (ჟირხოლო კვარჩან ჸურეშე). გეგა ეთმიჯუმუაფუ უმოსო ჭვემაშ დო თირიშ წყარით, წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიმორჩილე — ზოთონჯის. გეგაშ ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 27 მ3/წმ.
ლახამულაშ თემი
ლახამულაშ თემი (ლახამულაშ ადმინისტრაციული ართული) — თემი ჟიმოლენ შონეს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, აკმაართიანენს 10 ოფუტეს: ლახამულა (თემიშ ცენტრი), გენწვიში, დიზი, თოთელეში, ნოდაში, ნოღარი-კეცლანი, თუდოლენი იფარი, შდიხირი, ხელრა, ჰამაში.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
იუსტი
მინი|250პქ|ბჟაეიოლ ფრიზიშ კოკეფი ინი|250პქ|მინი|კოკიშ ალმაშარული ფოტო მინი|250პქ|წყარპიჯი ზოთონჯის იუსტი (Juist) — გერმანიაშ კოკი ოორუეშ ზუღას, ბჟაეიოლ ფრიზიშ კოკეფიშ აკოდგინალუას, იდვალუაფუ კოკეფს — ბორკუმს (ბჟადალშე), მემერტის (ობჟათე-ბჟადალშე) დო ნორდერნაის (ბჟაეიოლშე) შქას. თეწკჷმა ართო, თინა მუნიციპალიტეტიშ სტატუსით რგებაფულენს თუდოლენი საქსონიაშ აკანიშ აურიხიშ რაიონიშ აკოდგინალუას.
იუსტიშ სიგინძა 17 კილომეტრი რე, სიგანა 500 მეტრაშე 1 კილომეტრიშახ, ედომუშამი ფართობი — 16,43 კმ². კოკის იდვალუაფუ ჟირი ოფუტე, თარი ოფუტე იუსტი დო ლოოგი.
მახორობა
2010 წანაშ მუნაჩემეფით, კოკიშ მახორობა აკმადგინანს 1 700 ადამიერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
ჯუნეით ჩაკირი
მინი|205პქ|ჯუნეით ჩაკირი ჯუნეით ჩაკირი  (Cüneyt Çakır; 23 გერგობათუთა 1976, სტამბოლი) — საირქიანო კატეგორიაშ თურქი არბიტრი.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
ბჟადალი მაკედონია
ბჟადალი მაკედონია (Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας) — ადმინისტრაციული პერიფერია საბერძნეთიშ ოორუ-ბჟადალ ნორთის. პერიფერიას მაკედონიაშ ბჟადალი ნორთი უკებჷ.
პერიფერიაშა ადმინისტრაციულო 4 ნომი მიშმურს:
პერიფერიაშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნღაკოზანი.
გეოგრაფია
თე პერიფერია არძაშე მერჩხათ დოხორელი რეგიონი რე საბერძნეთის, ნამშ მახორობაშ მეჭედალა რე 32 ადამ./კმ².
ბჟადალი მაკედონიაშ დიდი ნორთი გვალონა რე(82 %), ნამუშ გიშეძირე მახორობაშ კვირდუას: მახორობაშ 56% ოფუტეს ოხორანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საბერძნეთიშ პერიფერიეფი
ჯვ. წ. 689
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 689 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ვალერია ალტობელი
მინი|ვალერია ალტობელი ვალერია ალტობელი (დ. 13 კვირკვე, 1984) — იტალიარი მოდელი.
ნინო იობაშვილი
ნინო იობაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
კარლ ციგლერი
კარლ ვალდემარ ციგლერი (გერმ. Karl Waldemar Ziegler; დ. 26 გერგობათუთა, 1898, ჰელზა, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 12 მარაშინათუთა, 1973, მიულჰაიმი, გფრ) — გერმანალი ქიმიკოსი, პოლიმერეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1963 წანას (ჯულიო ნატაწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ მარბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1920 წანას. ციგლერი რდჷ შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1971 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. ციგლერი რდჷ ჰანოვერიშ ტექნიკური უნივერსიტეტიშ, გისენიშ უნივერსიტეტიშ დო ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1898 კატეგორია:ნაღურა 1973
მაანიკვარა
მაანიკვარა — წყარმალუ გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტის. ოდუდე უღჷ ზუფუშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე ჸას, ზუღაშ დონეშე 945 მ სიმაღალას, აკათუ უჩა ზუღას სიგჷრძა 10,9 კმ, ღანჩოშ ფართობი 38,9 კმ2. ერმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, დიხაშთუდონ დო თირიშ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წანაშ დოსქილადირ ბორჯის — წყარმოლაფეფი. ოშქაშე წანური ხარჯი 1,77 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ბაგრატ შინქუბა
ბაგრატ შინქუბა, (Баграт Уасыл-иҧа Шьынқәба; დ. 12 მესი, 1917, ოფ. ჭლოუ, ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი — ღ. 25 ფურთუთა, 2004) — აფხაზი ჭარუ, პოეტი, ისტორიკოსი, ლინგვისტი დო პოლიტიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფხაზეფი კატეგორია:აფხაზი ჭარუეფი კატეგორია:აფხაზი პოეტეფი კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:აფხაზი ისტორიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 2004
გიორგი კახიანი
გიორგი კახიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
სანტა-კლარაშ კანტონი
სანტა-კლარაშ კანტონი (Cantón Santa Clara) — კანტონი ეკვადორს, პასტასაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სანტა-კლარა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 5 150 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
რაფიელ ერისთავი
რაფიელ ერისთავი (1824-1901) — ქორთუ პოეტი, დრამატურგი, ეთნოგრაფი დო ისტორიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:ქორთუ დრამატურგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1824 კატეგორია:ნაღურა 1901
რუმინეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
რუმინეთიშ ნოღეფი — ქიანას 268 ნოღა რე. 2002-2006 წანეფს ნოღაშ სტატუსი ხოლო 55 დოხორელ პუნქტის მიაჩჷ.
გიმე მოჩამილი რე ქიანაშ ნოღეფიშ ერკებული (ვარსული), 2002 წანაშ დგომარობათ.
რუმინეთიშ ართამი რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
MTV
მუში დუდშეიანი ღანკი რდჷ მუსიკალური ვიდეოეფიშ მაუჭყაფალობა. ამდღა, MTV ორიენტირაფილი რე მიარეფურუან მუსიკაშა, პოპ კულტურაშე, ახალმორდალური კულტურაშე დო რეალითი ჟანრიშ გინოჩამეფშე, ნამუეფით მარდუ დო ახალმორდუ მაჯინეეფშა რე გოკოროცხილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:MTV კატეგორია:ოტელევიზიე არხეფი
ალაშთრახუ
ალაშთრახუ — ჸალაიბონი აფხაზეთიშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს, წყარმალუ სანჩაროშ (დიდი ლაბიშ მარძგვანი ნადუ) ოდუდეწკჷმა. ზუღაშ დონეშე 2723 მ. მეს-გჷმათუთას წყარმალუ ბზიფიშ ღანჩოს ცალსაროტით ყარაჩაი-ჩერქეზეთიწკჷმა მიორსხუანს.
ხათუნა სამნიძე
ხათუნა სამნიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
კვილუშ პროვინცია
კვილუშ პროვინცია (Kwilu) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ბჟადალშე იდვალუაფუ.
გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ კვილუშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბანდუნდუშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა კიკვიტი.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 2 144 415 ადამიერი (2005 წანა).
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
რომი (ოშუმალი)
მინი|რომიშ სექცია ოშუმალეფიშ მაღაზიას. რომი — მანგარი სპირტიანი ოშუმალი, ნამუთ შანქარიშ ლარჭემიშ ძალამი რთული შარათ გინომუშებაშ შედეგო მიღებუაფუ. არსებენს რომიშ მუსხირენი გვარობა. ღილე ფერიშ რომს, ანუ უფერო, ორქოშფერი დო რუმე რომი. ზიტყვა რომიშ (rum) გოჭყაფა უჩინებუ რე. კანკალე მარკვიალიშ არზით, თინა ზიტყვაშე rumbullion მოურს, მუთ „დიდ ზირზინს“ შანენს. მაჟირა ვარიანტიშ მეჯინათ, რომი სპირტიანი ოშუმალეფშო დორხველური კართხაშ ჯოხოდვალაშე rummers მოურს, ნამუსჷთ ჰოლანდიარი მეზუღეეფი გჷმირინუანდეს. შხვა ვარიანტეფს შქას რე ლათინური ზიტყვაშ saccharum (შანქარი) მაღვენი ვერსია დო ფრანგული arôme (არომატი).
ჰანს ქრისტიან ანდერსენი
thumb|150px|[[ფრანც ჰანფსტაენგლი|ფრანც ჰანფსტაენგლიშ პორტრეტი - ჰანს ქრისტიან ანდერსენი]] ჰანს ქრისტიან ანდერსენი (დ. 2 პირელი, 1805, ოდენსე, დანია – ღ. 4 მარაშინათუთა, 1875, კოპენჰაგენი) — დანიარი პოეტი დო მოარიკე.
ბიოგრაფია
ანდერსენი რდჷ უღვენჯი მეწაღეშ სქუა. თის ორდოშე კილურჩქინდუ̂ დიდი წჷმოსახუაშ უნარქ, მუთ უმოსო გაძალიერჷ დიამუშიშ რცუმორწუმობაქ. მუმაქ 1816 წანას დუღურუ̂ დო ჰანს-ქრისტიანს დუდიშ ეჯუმაფა თითონ უწიენდჷ. თიქ მეჭყვიდჷ სკოლაშა გილულა, მუშით გეიოგუ̂ თოჯინეფიშ ჭიჭე თეატრი დო დიჭყჷ მუში მარიონეტეფშო მუკაქუნალიშ ჭალა. თეშ გალე, კითხულენდჷ ირფელს, მუდგათ აშიდჷნ.
ჰანს ქრისტიანიშ ნატრუა რდჷ ოპერაშ მაბირალა, თეშ გეშა 1819 წანას კოპენჰაგენშა მიდართჷ. თაქ თინა ხანგათ მირჩქინეს დო სოდგა მერთუნ არძა თეატრიშე გეგმაჸათეს. მანგიორი დემაჸალეს თიშნერი მუსიკოსეფქ, მუნერეფით რდეს კრისტოფ ვეისი დო სიბონი დო მოგვიანაფათ პოეტი ფრედერიკ გულდბერგიქ. მალას თინა შეგირდ მასხაპალო ქიმიღეს ომაფე თეატრიშა. ლალობუაშ გურშენი თიქ გულდბერგიშ ალარინა მიოდინუ, მანგიორი ქიშუ ახალი ალმარენჯი ჯონა კოლენიშ სახეთ. მაფა ფრედერიკ VI დეინტერეს თე უცნაური ბოშით, მუშ დუდშა გეჭოფუ თიში თხილუა დო ქაჯღონჷ სლაგელსიშ გრამატიკაშ სკოლაშა ოგურაფალო. 1822 წანას ანდერსენქ გჷმაბჟინუ მუში მაართა წინგი აწოძირაფა პალნატოკიშ საფულეს. თინაქ ძალამი უდისციპლინო დო ლალა მაგურაფუქ იჸუ დო ოგურაფუს 1827 წანაშახ ქჷდოსქიდჷ.
1835 წანას გჷშართჷ ანდერსენიშ რომანქ იმპროვიზატორი დო ძალამ დიდი წუმოძინა იშუ. კინ თე წანას გჷმიბჟინუ თიშ პირველი არიკეფქ, ნამუეფიშ შანულობა დუდშენო ვა ჸოფე აღიარებული დო ვართ გჷმიჩამუდჷ. 1840-1841 წანეფს ანდერსენქ იშარჷ გერმანიაშა, იტალიაშა, მალტაშა დო საბერძნეთშა. თე შარალუა ეჭარილი აფუ̂ მუშ ნაწარმებს პოეტიშ ბაზარი (1842).
1838 წანას გჷშართ არიკეფიშ მაჟირა სერიაქ დო 1845 წანას - მასუმაქ. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა არიკეფი ანდერსონს ბაღანეფშო ვაუჭარჷ, თინეფქ გვალო მარდუეფშო გჷნირთჷ პოპულარულქ.
თე პერიოდშო თინა უკვე თელ ევროპას რდჷ რჩქინელი. 1857 წანას გჷშაშქუ̂ ნოველა დორინა თუ ვადორინა. 1872 წანას გჷშართჷ ანდერსენიშ ეკონია არიკეფქ. თე წანას თიქ ტრავმა მიღჷ, მუშ მოღალუთ დოღურჷ 1875 წანაშ 4 მარაშინათუთას. თინა დასაფულებურიე ასისტენიშ სასაფულეს, კოპენჰაგენს.
გეძინელი ლიტერატურა
ინგლისურ ნინაშა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1805 კატეგორია:ნაღურა 1875
სკაიფოლი
სკაიფოლი (Skyfall) — 23-ა ოფიციალური ფილმი ჯეიმზ ბონდიშ გეშა, ნამუთ Eon Productions-იქ გინიღჷ, დისტრიბუცია უღოლჷ MGM, Columbia Pictures დო Sony Pictures Entertainment. ფილმიშ რეჟისორი რე სემ მენდესი. თარი როლეფს არსულენა დენიელ კრეიგი (ჯეიმზ ბონდი) დო ხავიერ ბარდემი (რაულ სილვა, ფილმიშ თარი მოცილე გერგეზი). ფილმიქ ბრიტანეთის გიშართჷ 2012 წანაშ 26 გჷმათუთას, მუჭოთ უბრალე, ხოლო IMAX-იშ ტიპიშ კინოთეატრეფს.
ჯილდოეფი
ოსკარი
BAFTA
ორქოშ გლობუსი
სქოლიო
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდიშ ფილმეფი კატეგორია:2012 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:სემ მენდესიშ ფილმეფი
ირაკლი კოვზანაძე
ირაკლი კოვზანაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 690
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 690 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გუჯრათი
გუჯრათი (گجرات, Gujrat) — ნოღა პაკისტანს, გუჯრათიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
უდინეფი
მინი|230px|უდეფი უდეფი, უდინეფი, უდიეფი (მუნეფიშ დუდშა უჯოხონა „უდი, უტი / уди, ути“) — კავკაციას მახორუ ართ-ართი ავტოქტონი კათა. ისტორიული ორინე აბანი თეხანური აზერბაიჯანიშ ტერიტორია. ასე ოხორანა რუსეთიშ, საქორთუოშ, აზერბაიჯანიშ, სომხეთიშ, ყაზახეთიშ დო უკრაინაშ ტერიტორიეფს. საართო მახორობა აკმადგინანს 8 440 კოჩის. რენა კავკაციაშ ალბანარეფიშ ნოგორეფი.
უდეფი ქირსიანობაშ გემაჸვენჯეფი რენა (სომეხური სამოჩიქულო ოხვამე დო ქორთული მართლმადიდებლური ოხვამე).
საქორთუოს თარო ყვარელიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ზინობიანს ოხორანა.
სქოლიო
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ბიორნ კეიპერსი
მინი|150პქ|ბიორნ კეიპერსი [[ფიფა-შ კონფედერაციაშ თასი 2013|2013 წანაშ კონფედერაციაშ თასიშ ფინალიშ არბიტრობაშ ბორჯის]] ბიორნ კეიპერსი (Björn Kuipers; 28 მელახი, 1973, ოლდენზალი) — ნიდერლანდარი ოკუჩხბურთე არბიტრი). თარო მოღალენს ნიდერლანდიშ უმაღალაშ ოკუჩხბურთე დივიზიონს.
ესპერანტო
ესპერანტო (ფრანგ. esperer) — რე ნინა ნამუთ დარსხუ დო გიმიგონუ ოფთალმოლოგიქ ლუდვიგ ლაზარ ზამენჰოფიქ. ზამენჰოფიქ გიშაშქუ ესპერანტოშ ნინაშა ჭარილი მაართა წინგი ვარშავას, პოლონეთის, 1887 წანას. ესპერანტო იკათუანს რომანული, გერმანული დო სლავური ნინეფიშ ზიტყვეფს დო ლექსიკას. ესპერანტოშ ნინაშა ამდღარ დღას იჩიებუ 10,000 ანთასიშე 2 მლნ. კოჩი. ესპერანტოშ ნინაშა რსებენს ორიგინალური ლიტერატურა ხოლო. ესპერანტოს 28 ასო რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნინეფი კატეგორია:ინტერნაციონალური ნინეფი კატეგორია:ესპერანტო
ანურადჰაპურა
ანურადჰაპურა (სინჰალ. අනුරාධපුරය, ტამილ. அனுராதபுரம்) — შრი-ლანკაშ ართ-ართი უჯვეშაში ნანანოღა, ნამუთ ჩინებული რე ლანკანიშ უჯვეშაში ცივილიზაციაშ ნოსქილედეფით. იდვალუაფუ თეჟამიან ნანანოღა კოლომბოშე 205 კმ-ით ოორუეჸურე.
ანურადჰაპურა შრი-ლანკაშ ნანანოღა ჯვ. წ. IV ოშწანურაშე ახ. წ. XI ოშწანურაშახ რდჷ. თე ბორჯიშ მალობას, თინა თელ ობჟათე აზიას პოლიტიკურო ართ-ართ არძაშე სტაბილურ, ტკიცე ურბანული რინაშ ნოღას წჷმარინუანდჷ. ამდღარშო, თე უჯვეშაში ნოღა მოსოფელს ბუდისტეფშო წიმინდე აბანო იკოროცხუ. მუკი-მუკის მიარე ბუდისტური მონასტერი რე, ნამუეფით 40 კმ² ტერიტორიას იკინენა.
1982 წანას, იუნესკოქ ანურადჰაპურა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი შრი-ლანკას
მათაგალონი
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ნიკოლოზ სამხარაძე
ნიკოლოზ სამხარაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ტეკილა
მინი|800 x 600px|ტეკილა. ტეკილა — რეგიონალური სპეციფიური ოშუმალი, ნამუთ ცაშფერი აგავაშ დისტილაციათ მიღებუაფუ. ტეკილაშ ისტორია VIII ოშწანურას იჭყაფუ, მუჟამსჷთ ინდიარეფიშ ართ-ართ ტომქ აგავშე, პულკეშ ბჟაშფერი, ქაფიანი, 4-შე 6 გრადუშახ სიმანგარაშ წვენიშ კეთება დიგურუნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ანდეფი
ანდეფი (Andes; Cordillera de los Andes) — არძოშე გჷრძე (9000 კმ) დო მოსოფელს სიმაღალათ მაჟირა (აკონკაგუა 6962 მ) გვალეფიშ სისტემა დიხაუჩას (ჰიმალაიშ გვალეფიშ სისტემაშ უკული). იდვალუაფუ ობჟათე ამერიკას დო კონტინენტიშ ედომუშამი ბჟადალ ტერიტორიას იკენს. ანდეფს მოსოფელიშ თარი დო არძოშე დიდი წყარგჷმართუშ სისტემათ მითმირჩქინანა. ანდეფს ნადუს ეთმეჭოფუნს ობჟათე ამერიკაშ არძოშე დიდი წყარმალუეფი: ამაზონი, ორინოკო, პარაგვაი, რიო-ნეგრო დო თ. უ.
ანდეფს იდვალუაფუ მუსხირენ უდიდაში ობჟათეამერიკული ნოღა: კიტო, ბოგოტა, ლა-პასი, სუკრე, არეკიპა, მედელინი.
თაქ იდვალუაფუ ალტიპლანოშ გაბარი, მოსოფელს სიმაღალათ მაჟირა რე ტიბეტიშ გაბარიშ უკული. ანდეფი კონტინენტიშ შკვით სახენწჷფოს იკენს, თენეფი რე: არგენტინა, ბოლივია, ჩილე, კოლუმბია, ეკვადორი, პერუ დო ვენესუელა. კანკალეს თინეფშა ანდური ქიანეფი უჯოხო.
ანდეფს იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძოშე მაღალი ვულკანი ოხოს-დელ-სალადო (6 893 მ) არგენტინა-ჩილეშ ხურგას, თაშნეშე 50 შხვა ვულკანი, ნამუშ უმაღალაში ჭურჭულეფი ზუღაშ დონეშე 6 000 მეტრშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ გვალეფი კატეგორია:ანდეფი
ბისკაიაშ ხინჯი
ბისკაიაშ ხინჯი (Puente de Vizcaya) რე კონვეიერი ხინჯი, ნამუთ მიორსხუანს პორტუგალეტეს დო ლას არენას (გეჩოშ ნორთი) ესპანეთიშ პროვინცია ბისკაიას. ხინჯი ეგაფილი რე წყარმალუ ნერვონს.
ბისკაიაშ ხინჯი რე მოსოფელიშ უჯვეშაში ოტრანსპორტე ხინჯი. თინა ეგაფილი რე 1893 წანას გუსტავ ეიფელიშ ართ-ართი მოწაფეშ, ალბერტო პალასიოშ დიზაინით.
2006 წანაშ 13 მანგის ხინჯი გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. (კრიტერიუმი: I, II)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ ხინჯეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
ხენერალ-დონოვანიშ დეპარტამენტი
ხენერალ-დონოვანიშ დეპარტამენტი (Departamento General Donovan) — დეპარტამენტი არგენტინას, ჩაკოშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 13 385 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 487 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მაკალიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
იორგოს სეფერისი
იორგოს სეფერისი (ბერძ. Γιώργος Σεφέρης; დაბადებაშ გვარი - სეფერიადისი ბერძ. Σεφεрιάδης, დ. 29 ფურთუთა, 1900, ურლა, ოსმალეთიშ იმპერია — ღ. 20 ეკენია, 1971, ათენი, საბერძნეთი) — ბერძენი პოეტი დო დიპლომატი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1963 წანას, საბერძნეთიშ ელჩი ბრიტანეთის 1957-1962 წანეფს. სეფერისი მერჩქინელი რე საბერძნეთიშ XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ პოეტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენეფი კატეგორია:ბერძენი პოეტეფი კატეგორია:ბერძენი დიპლომატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ბერძენი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1900 კატეგორია:ნაღურა 1971
ანდაქი (ჸალაიბონი)
ანდაქი — ჸალაიბონი კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს, ზუღაშ დონეშე 2748 მ. წყარმალუ ფშავიშ არაგვიშ ოდუდეეფს (უკანაფშავი) მიორსხუანს წყარმალუ ანდაქიშ ლეხერწკჷმა (პირიქითი ხევსურეთი). ჸალაიბონს სუბალპური დო ალპური დოლოეფი რე.
გიორგი ხელაშვილი
გიორგი ხელაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ოლორეფი
ოლორეფი (Cygnus), მაფურინჯეეფი კვატაშობურეფიშ ფანიაშე. თინეფიშ ასაგასაშ სიგირძა 180 სმ-ის ოჭირინუანც, წონა 13 კგ. უღუნა გჷნძე კჷსერი. ჯგირო ფურინუნა დო ნჩურუნა, გლახათ გჷლულა დო ვა ჸვინთინენა. ოლორეფიშ 6 ბუნა აკოშქუმალირიე 2 თურს: Cygnus დო Chenopsis. მაართა იკათუანც 5 ბუნას, ნამუეფით მოდვალირეფი რენა ევროპას, აზიას დო ამერიკას; მაჟირა თურშა მიშმურც 1 ბუნა - უჩა ოლორი, ნამუთ ავსტრალიას დო ტასმანიას ხე. საქორთუოს ხვალე გილაფურინუაბორც აფხვადუნა სისინა (ვარა ჭითანინძგამი) ოლორი დო მაჸიალი ოლორი. მონოგამეფი რენა. მუმული ოხვარუ დადულც ოგვაჯეშ კიდუას. დვანა 5-7 (12-შახ) მარქვალც. დადული 35-40 დღაშ განწხაც იმოჭვანც. ეთმიჯუმუაფუნა ჩანარული ოჭკუმალით დო წყარიშ უხირხიმელე ნოტყეფით. მინდიხას ორეწუალე შანულობა უღჷ. გჷმოდირთუ ოლორეფიშ ბურდღა დო ხორცი. სისინა ოლორც დითმიჭყანუანა.
ბადრი ბასიშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 691
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 691 წანა.
ოორუე კვიპროსი
ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკა (თურქ. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)) — საირქიანო სამართალით ვააღიარაფილი სახენწჷფო, ნამუსჷთ კოკი კვიპროსიშ ოორუე ნასუმორი უკებჷ. 1975-83 წანეფს თე ტერიტორიას ჯოხოდჷ — „ოორუე კვიპროსიშ თურქული ფედერაციული სახენწჷფო“. თურქეთი აკა ქიანა რე, ნამუქჷთ ოორუე კვიპროსი აღიარჷნ.
ოორუე კვიპროსიშ მახორობა — 294.906 ადამიერი. მახორობაშ უმენტაშობა ერუანობათ თურქი რე (აკანური თურქეფი დო ანატოლიაშ თურქეფი). ქიანაშ ნანანოღა — ნიქოზიაშ ოორუე ნორთი, ნამუთ თაშნეშე კვიპროსიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა რე.
ოორუე კვირპოსი დოსქილადირი კვიპროსიშე გიშართილი რე ბუფული ზონათ. თე ღოზი კოკის ჟირ სექტორო რთუნს (თ.გ. „წვანე ღოზი“), ნამუსჷთ თხილანს გოეროშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ კონტინგენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მუშიგჷმოცხადაფილი ქიანეფი კატეგორია:ოორუე კვიპროსი
ჟინვალი
ჟინვალი, ჟინვანი — დაბა საქორთუოს, დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ არაგვიშ მარძგვანი წყარპიჯის, საქორთუოშ ოურდუმე რზას. დაბაშ სტატუსი უღუ 1976 წანაშე. ოდაბე საკრებულოშ ცენტრი (მიშურს ჟინვალი,ოფუტეეფი: არანისი, ბზიკურთკარი, ბოდავი, გუდრუხი, ეთვალისი, ზემო ხორხი, თვალივი, ლაუშა, მენესო, ნეძიხი, სონდისველა, სწროფავი, უბანი, ფუძნარი, ქვემო ხორხი, ჩინთი, ხარტიშო, ხირაუშა). დაბა აკოგაფილი რე ჟინვალიშ წყაროჩუაშეშ ობჟათეშე, ზუღაშ დონეშე 760 მ სიმაღალას. დუშეთიშე 15 კმ, ქართიშე 54 კმ-ს მოჩილათათ.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ დაბეფი
ლენჯერიშ თემი
ლენჯერიშ თემი (ლენჯერიშ ადმინისტრაციული ართული) — თემი ჟიმოლენ შონეს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, აკმაართიანენს 7 ოფუტეს: ლემსია (თემიშ ცენტრი), კაერი, ლაშთხვერი, ნესგუნი, სოლი, ქაშვეთი, ჰეშკილი.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
მარკ კლატენბურგი
მინი|200px|მარკ კლატენბურგი მარკ კლატენბურგი (Mark Clattenburg; 13 მელახი 1975, კონსეტი, დარემიშ საგრაფო) — ინგლისარი ოკუჩხბურთე არბიტრი. ინგლისიშ პრემიერ-ლიგაშ მატჩეფს არბიტრენს. 2006 წანაშე ფიფაშ არბიტრი რე. პროფესიათ კვალიფიცირაფილი ელექტრიკოსი რე. ოხორანს გოსფორტის.
კატეგორია:ინგლისარი ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
შალვა პაპუაშვილი
შალვა პაპუაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
სომალი
სომალი (الصومال), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა სომალიშ რესპუბლიკა (Jamhuuriyadda Soomaaliya, جمهورية الصومال) — სახენწჷფო აფრიკას, სომალიშ ჩქონს. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ჯიბუტი, ობჟათე-ბჟადალშე - კენია, ოორუეშე უხურგანს ადენიშ ჸუჯი, ნამუშ საშუალებათ ქიანა მითმიარსხუ იემენს, ბჟაეიოლშე სომალს უხურგანს ინდოეთიშ ოკიანე, ბჟადალშე - ეთიოპია. სომალიშ რელიეფი თარო აკმოდირთუ რზენეფშე დო ზურგეფშე. სომალიშ ტერიტორიაშ უდიდაში ნორთი იდვალუაფუ კინე თე ჯოხოდვალაშ ჩქონს, მახორობაშ უდიდაშ ნორთის აკმადგინანა სომალარეფი.
სომალიშ ტერიტორიას ოხორუეფი უჯვეშაში ბორჯიშე არსებენდჷ. შქა ოშწანურეფშე თე ტერიტორია მუსლიმანური სახენწჷფოეფიშ აკმადგინალი ნორთი რდჷ. მოგვიანეთ უკვე თე ტერიტორიას ბრიტანეთიშ იმპერია აკონტროლენდჷ. 1960 წანას მოხვადჷ სომალიშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაქ, გვალო თიმ წანას აკიართიანჷ ბრიტანულ სომალილენდიქ დო იტალიურ სომალილენდიქ. მოგვიანეთ ქიანას დემყარჷ ოურდუმე მართუალაქ. 1991 წანაშე 2000 წანაშა, ქაინას ვა არსებენდჷ ოერეფოშქაშეთ აღიარაფილი თარობა.
1991 წანაშე თე სახენწჷფოს ომენოღალე ლჷმა მეურს, სომალს შხირას მუთმოხვადუ თარობეფიშ თირუა. ქიანაშ მუზმარენ რეგიონს აკოქიმინელი რე აკანური თარობეფი, ნამუთ ზოხორინალას უზიმუანა. თინეფშე ეიოშანალი რე ქიანაშ ოორუეშე მადვალუ სომალილენდი.
ალუვიონი
thumb|240px|ალუვიონი ალუვიონი, ალუვიური ნოლექი (alluvio — ნარიყუ, ნეში) — წყარმალური ნოლექი. აკმოდირთუ გჷმოფიტუათ დო უოშქარეთ წყარმალური წყარიშ ქიმინჯალათ აკოცჷმილი ქანეფიშ შხვადოშხვანერო დამუშებული დო დოხარისხაფილ მოღეშე, ნამუთ გრანულომეტრიული აკოდგინალობათ შილებე რდას კაჭარი, რეყეშ ქუა, ხონჭკი, ფსილა, ოკიცე დო ჭუბერი. წყარმალუეფიშ ჭალე დო აკიბეფი უმენტაშო თე ნოლექეფითიე ეგაფილი.
სომალი
პროვინციეფი
მარცხნივ|მინი|200px|სომალიშ პროვინციეფი
ალუვიონი
ალუვიონიშო დჷმახასიათაფალიე ორცა არყილობა. ჯვეშ დჷნოლექ ბუნეფს თინა, მუჭოთ თაშინ მიშაცემენტაფილიე დო წჷმორინაფილიე ჸურუმი აკნაცჷმი ქანეფით (კონგლომერატეფით, ქვიშაქუალეფით დო შხვა).