cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თუდოლენი ნაგვაზუ
თუდოლენი ნაგვაზუ — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფჷ ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ აბაშაწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშეს, ზუღაშ დონეშე 140 მეტრას, კლიმატი - ლამე სუბტროპიკული. ოფუტეშე მარტვილიშა 6 კილომეტრი მეძჷ, ქართიშახ - 279 კმ, ზუგდიდიშახ - 80 კმ, უახოლაში ონიშოლი ნოღა ფუთიშახ - 70 კმ, უახოლაში რკინაშარაშ დგჷმილშახ - ნ. აბაშა (29 კილომეტრი), უახოლაში აეროპორტი - ქუთეში, კოპიტნარი - 40 კმ.
მიესა
ონიშლიე. ტობაშ ძგალეფც იდვალუ ნოღეფი: ჰამარი, იოვიკი დო ლილეჰამერი.
თუდოლენი ნაგვაზუ
ოფუტეშ მეურნალაშ ჯინჯიერი დარგეფი რე მეკაკალარა დო მეორინჯალა, მეჩანარალას შანულამი აბანი უკინებჷ ლაწკარამ კულტურეფს, კერზოთ: ლაიტის, მუხუდოს დო ლებიას. ანდაწანურ ნარგეფშე - თხირს დო სუბტროპიკულ ხვიმას. ოფუტეს რე დიდი რესურსი ჩაიშ დო ხილიშ წარმაფაშო. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 734 კოჩი.
მიესა
სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიაშ ტობეფი
სან-ჯუანი
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
თუდოლენი ნაგვაზუ
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:ბჟადალი საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბურიატული ნინა
ბურიატული ნინა — ბურიატეფიშ დო მონღოლური ერიშ კანკალე ბუნაშ ნინა. ორხველჷ მონღოლურ ნინეფიშ ბუნაშ ოორუე ჸას. რუსულ ნინაწკჷმა ართო ბურიატეთიშ რესპუბლიკაშ თარი ნინა რე. გოფაჩილი რე: ბურიატეთიშ რესპუბლიკას, ირკუტსკიშ ოლქიშ უსტ-ორდიშ ბურიატეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის დო ჩიტაშ ოლქიშ აგიშ ბურიატეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის; მონღოლეთის ჩრდილოეთ ნაწილსა და ჩინეთის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ბურიატულ ენაზე ლაპარაკობს დოხოლაფირო 283 000 ვთშ. ადამიერი. თინეფშე რუსეთის მორაგადეეფიშ მუდანობა ომანგუ — 218 557 ვითოშის, ჩინეთის — დოხოლაფირო 18 ვითოშის, მონღოლეთის — 46 ვითოშის. ბურიატული ნინაშ ხონარამეფიშ სისტემა დოჸუნს სინჰარმონიზმის. მორფოლოგიური სტრუქტურა აგლუტინაციურია. გიშმერთუ 5 დიალექტი. ჭარალუა მიშაღალირი რე 1931 წანაშე ლათინური, 1939 წანაშე — რუსული გრაფიკაშ ოსხირით.
ჯვ. წ. 616
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 616 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ყაბარდალეფი
thumb|300px|ყაბარდალეფი ოფოსტე ბარათის, XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს ყაბარდალეფი (დორხველი ჯოხოდვალა адыгэ ადიღე) — კათა, ნამუთ ოხორანს ჯინჯიერო ყაბარდო-ბალყარეთიშ რესპუბლიკაშ ოორუე დო ოორუე-ელახ ნორთის. ედომუშამი მუდანობა რუსეთიშ ფედერაციას 520 000 ადამიერი (2002). . რუსეთიშ გალე თაშნეშე ოხორანა ბჟაეიოლიშ კანკალე ქიანას. ყაბარდოული ნინა ორხველჷ კავკაციური ნინეფიშ აფხაზურ-ადიღურ ბუნას.
ყაბარდალეფი რენა მუსლიმანეფი. თინეფ შქას XVIII ოშწანურაშახ გოფაჩილი რდჷ ქირსიანობა წჷმორთული რწუმაშ ელემენტეფით. ყაბარდალეფს ეთნოგენეზი საართო უღჷნა შხვა ადიღეეფწკჷმა. თინეფიშ კათათ ფორმირაფა მერცხილი რე ფეოდალურ ურთიართალაშ გოვითარაფაწკჷმა (XII-XIV ოშწანურეფს). 1557 წანას აკიშკვეს რუსეთიწკჷმა. ყაბარდალეფიშ ჯინჯიერი საქვარეფი რდჷ: დიხასაქვარუა, მეორინჯალა, ხელობა (ჯაშ კვათუა, მეანჯარალა, მეონანგერალა, მექეალა, მენაბდალა, ორქოჭკადალა).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთი კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
ჰუნანი
ჰუნანი (湖南; პინ-ინი Húnán) — პროვინცია ობჟათე-ცენტრალურ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჩანშა. მახორობა — 65,683,722 ადამიერი (მა-7 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)
გეოგრაფია
ჰუნანიშ პროვინციაშ ფართობი — 211,800 კმ².
ადმინისტრაციული დორთუალა
ჰუნანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 14 მუნიციპალიტეტო ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ფრედერიკ დუგლასი
ფრედერიკ დუგლასი (ინგლ. Frederick Douglass, დაბადებაშ ჯოხო: ფრედერიკ აუგუსტუს ვაშინგტონ ბეილი, ინგლ. Frederick Augustus Washington Bailey; დ. ფურთუთა, 1818 — ღ. 20 ფურთუთა, 1895) — ამერიკალი ჭარუ, პოლიტიკოსი, აბოლიციონისტი დო ორატორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ორატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1817 კატეგორია:ნაღურა 1895
სათოვლიშ ქჷნდჷრი
სათოვლიშ ქჷნდჷრი, თრიალეთიშ ქჷნდჷრის ნოჸელა — საწკეპელაშ ოორუე-ბჟაეიოლიშ გოგინძორაფა. იჭყაფუ გვალა დიდგორშე დო ითებუ ნოღა მცხეთაშ ელ-მოლს. ეგაფილი რე შქაეოცენური ანდეზიტური ტუფბრექჩიეფით, ტუფ–ქვიშაქუალეფით, ქვიშაქუალეფით, ოლიგოცენური თაბაშირიშ მაკათაფალი თიხეფით დო ქვიშაქუალეფით. კართეეფი რე ქირქეამი. გოქუნილი რე ტყათ დო მაჟირონი დოლოეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
დიხაუჩაშ მენცარობეფი
კატეგორია:მენცარობა * კატეგორია:ორთაშმეტყუალაშ მენცარობეფი
ჩუნჩონი
ჩუნჩონი (, Chuncheon-si) — ნოღა დო კანვონიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ობჟათე კორეას. ნოღა იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, წყარმალუეფიშ სოიანგანიშ დო ჰანგანიშ ღანჩოეფს.
თანგი:ქო
კატეგორია:სხუნუაშ თანგეფი
კარლოს-ფერმინ-ფიცკარალდი (პროვინცია)
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ სუმ რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
დესაგუადერო (წყარმალუ)
დესაგუადერო (Río Desaguadero) — წყარმალუ არგენტინას. იჭყაფუ ტიპასიშ ვულკანურ კომპლექსიშ ხოლოს, ლა-რიოხიშ პროვინციას დო აკათუ წყარმალუ კოლორადოს, ლა-პამპაშ პროვინციას, პიჩი მაჰუიდაშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას. სიგინძა - 1,498 კმ. უდიდაშ ნადუეფი: ჯაჩალი, სან ხუანი, ტუნუიანი, დიამანტი, ატუელი.
ჩიმბასიშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 73 829 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 62 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-პაულა-ალბარასინ-დე-სარმიენტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ზილტი
200პქ|მინი|მარჯვნივ|კოკიშ ალმაშარული ფოტო ზილტი (Sylt; დანიურო Sild) — კოკი ოორუე გერმანიას, შლეზვიგ-ჰოლშტაინიშ აკანს. გჷშეგორუ წყარპიჯიშ ზოლიშ გოშახვანერაფილი მოჸონილობათ. ორხველჷ ოორუე ფრიზიშ კოკეფს დო უდიდაში რე თინეფ შქას. ფართობი აკმადგინანს 99,14 კმ²-ს.
ზილტი გერმანიაშ უძგაშაში ოორუეშ კოკი რე დო ჩინებული რე ტურისტული კურორტეფით, ნამუეფ შქას ეიოშანალი რე ვესტერლანდი, კამპენი, ვენინგშტედტ-ბრადერუპი, თეშ მუჭოთ 40 მილომეტრამი ქვიშამი პლაჟი. 1927 წანაშე კოკი კონტინენტურ ნორთიწკჷმა დიხარღვაფილამი შარათ რე მერსხუაფილი.
კოკიშ ეკონომიკა უმოსო ტურიზმიშ სფეროს რე გერსხუაფილი. 1970-ამი წანეფშე ეკონომიკას უმოს ნორკე როლს ლააფენ ოფტეშ მეურნობა, ჯა-ტყაშ წარმება დო მეორინჯალა. მუშეფიშ უდიდაში ნორთი კონტინენტურ გერმანიას დო დოსაქვარაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
ჯვ. წ. 617
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 617 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ცენტრალური სტადიონი (ეკატერინბურგი)
ცენტრალური სტადიონი (მჩ-2018-შ მანჯებაშ ბორჯის „ეკატერინბურგ არენა“ ) — ეკატერინბურგიშ უშხუაში სპორტული დგჷმილი, ნამუთ იკათუანს ოკუჩხბურთე ვეს დო ქექეათლეტურ კომპლექსის. ასეიან ბორჯიშო კილერი რე რეკონსტრუაციაშ გეშა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:ეკატერინბურგიშ სტადიონეფი
დოსპატი
დოსპატი (Доспат; Δεσπάτης) — წყარმალუ ბულგარეთის დო საბერძნეთის. წყარმალუ მესტაშ კვარჩხანი ნადუ. დოსპატი იჭყაფუ როდოპიშ გვალეფს ზუღაშ დონეშე 1647 მეტრას. წყარმალუშ სიგინძა რე 97 კმ., აუზიშ ფართი 633 კმ².
კანპური
მინი|210px|კანპური [[1810 წანას]] კანპური (कानपुर, کان پور, Kanpur, 1948 წანაშახ — Cawnpore) — ინდოეთიშ ართ-ართი არძოშე დოხორელი ნოღა, უტარ-პრადეშიშ შტატის.
კანპური ოორუე ინდოეთიშ ართ-ართი უჯვეშაში ინდუსტრიული ნოღა რე. ნოღაშ მეტროპოლიური არეალიშ ფართობი 1 640 კმ² რე, ნოღაშ ფართობი - 829 კმ², მახორობა - 4767031 ადამიერი. ადმინისტრაციულო ირთუ 6 ზონათ.
ბოლო წანეფს, ნოღა ივითარებუ მუჭოთ ტექსტილიშ, ტყებიშ, ელექტრონიკაშ, ქიმიური, ოჭკომალიშ, ავტომობილეფიშ, კომუნიკაციეფიშ, საინფორმაციო ტექნოლოგიეფიშ, კოსმოსური დო საინჟინრო წარმებაშ ცენტრი. თაშნეშე ნოღაქ შანულამ საინფრასტრუქტურო ცენტრო გჷნირთჷ. კანპური გიშეგორუაფუ ართსართულამ ჸუდეეფით, მახორობაშ დოხოლაფირო 50% თეჯგურა ჸუდეეფს ოხორანს, მუთ კანპურს ინდოეთის აკა ნოღათ გჷნმართინუანს, სოდეთ მახორობაშ უმენტაშობა კერზო ჸუდეეფს ოხორანსს დო ვართ აპარტამენტეფს.
მერჩქინელი რე, მანჷ-და კანპური საჩენდიშ სახენწჷფოშ კანდელაშ დინასტიაქ დარსხუ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჟიმოლენი გრინდელვალდიშ ჯიშთი
ჟიმოლენი გრინდელვალდიშ ჯიშთი (Oberer Grindelwaldgletscher) — ლეხერიშ ტიპიშ ჯიშთი შვეიცარიას, გრინდელვალდიშ მუნიციპალიტეტიშ ობჟათეშ განშე, ბერნიშ ალპეფიშ ოორუე კართეეფს, ბერნიშ კანტონიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა 6 კილომეტრი რე, ფართობი დოხოლაფირო 10 კმ²-ს ფორჷნს.
ჯიშთი იდვალუაფუ შრეკჰორნიშ გვალაშ ობჟათე ჸურე დო ვეტერჰორნიშ გვალაშ ოორუე ჸურე გინოზინდილ თირიშ ფართო ველეფს. ჯიშთიშ ნინა ზუღაშ დონეშე 1 400 მ სიმაღალას იდვალუაფუ დო თეშ გეშა, ჟიმოლენი გრინდელვალდი ალპეფიშ ართ-ართი არძაშე გიმე დვალირ ჯიშთის წჷმარინუანს.
როპოტამო
როპოტამო (Ропотамо) რე წყარმალუ ბულგარეთის. იჭყაფუ ისტრანჯაშ გვალეფს, აკათუ უჩა ზუღას. სიგინძა 48,5 კმ., აუზიშ ფართი 249 კმ.
პორტუგალია
პორტუგალია (პორტ.: República Portuguesa) — ევროპაშ უძგაშაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის დვალირი სახენწჷფო. პორტუგალიას ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკეანე, ბჟაეიოლშე დო ოორუეშე - ესპანეთი. ატლანტიშ ოკიანეს დვალირი აზორიშ კოკეფი დო მადეირა მიშმურს პორტუგალიაშ აკოდგინალუაშა.
სახენწჷფო
მოზამბიკი, კაბო-ვერდე, სან-ტომე დო პრინსიპი, ანგოლა დო კაბინდა – 1975-შახ; ტიმორი - ანექსირებულქ იჸუ 1976 წანას; მაკაო – 1997 წანაშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოგრაფია კატეგორია:პორტუგალია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ვეპსური ნინა
ვეპსური ნინა (მუშჯოხოდვალა — vepsän kel ' ) — ვეპსეფიშ ნინა, მიშმურს ბალტიაშპიჯურ-ფინური ნინეფი ოორუ გიმენჸაშა.
ჩერკასიშ ოლქი
thumb|250px
ჩერკასიშ ოლქი (უკრ. Черкаська область) — ოლქი ცენტრალურ უკრაინას, ნამუთ იდვალუაფუ წყარმალუ დნეპრის. ოლქიშ ნანანოღა რე ჩერკასი. 2006 წანაშ ეჭარუათ, ჩერკასიშ ოლქის ოხორანს 1,335,064 ადამიერი, თენეფშე 93.6% უკრაინალი რე, 5.4% რე რუსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
სომბრეროშ გალაქტიკა
სომბრეროშ გალაქტიკა (თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ მესიეშ ობიექტი 104, M104 ვარდა NGC 4594) — უჩინებუ კლასიფიკაციაშ პეკულარული გალაქტიკა, ნამუთ იდვალუაფჷ აზაპიშ მურიცხეჭაჭილს, მეშხურეშ შარაშ გალაქტიკაშე 9.55 მეგაპარსეკიშ (31.1 მილიონი სინთეშ წანა) მაშორას.
გალაქტიკას, 1781 წანაშ 11 მესის მიოგორუ ფრანგი ასტრონომიქ პიერ მეშენიქ. სომბრეროშ გალაქტიკა მუში შინელი კატალოგიშა მიშეღჷ შარლ მესიექ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გალაქტიკეფი
ჰაიდარაბადი (პაკისტანი)
გეოგრაფიული ორენი
ნოღაშ ცენტრი იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 12 მეტრიშ სიმაღალეს. .
დემოგრაფია
ნოღაშ მახორობა წანეფიშ მეჯინათ თეშნერი რდჷ :
სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
აპურე (წყარმალუ)
აპურე (ესპ. Río Apure) რე წყარმალუ ვენესუელას. წყარმალუ აპურე იჭყაფუ წყარმალუეფიშ სარარეშ დო ურიბანტეშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ ორინოკოს. წყარმალუ აპურეშ სიგინძა რე 1,038 კმ. ღანჩოშ ფართობი 167,000 კვ.კმ. აპურეშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: გუასდუალიტო, სან-ფერნანდო-დე-აპურე. უდიდაშ ნადუეფ რე: პორტუგესა, გუარიკო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
ჰანეს ალფვენი
ჰანეს ოლოფ იოსტა ალფვენი (შვედ. Hannes Olof Gösta Alfvén; დ. 30 მესი, 1908, ნორჩეპინგი, შვედეთი — ღ. 2 პირელი, 1995, იურსჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1970 წანას.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ჰანეს ალფვენი გურაფულენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1934 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ალფვენი მუშენდჷ უფსალაშ უნივერსიტეტის დო ნობელიშ ფიზიკაშ ინსტიტუტის. 1940 წანაშე ალფვენი მუშენდჷ შვედეთიშ ომაფე ტექნოლოგიურ ინსტიტუტის, ელექტრომაგნიტური თეორიაშ პროფესორო. 1954-1955 წანეფს ფულბრაიტიშ სტიპენდიათ, ალფვენიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ ამერიკაშა დო ომენცარე კარიერა გაგინძორჷ მერილენდიშ უნივერსიტეტის (კოლეჯ-პარკი). ალფვენი ართ პერიოდის მუშენდჷ სსრრ-ს ხოლო. 1967 წანას ალფვენიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა კინ ამერიკაშა მიდართჷ, სოდეთ იმუშუ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (სან-დიეგო) დო ობჟათე კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის, ელექტროტექნიკაშ პროფესორო.
ჰანეს ალფვენიშ მენცარული რკვიებეფი უმოსო ორხველუდჷ მაგნიტურ ჰიდროდინამიკას. ალფვენიქ გიმირკვიუ მჰდ რეღმეფი, ნამუეფსით ასე ალფვენიშ რეღმეფს უძახჷნა. ჸათე მენცარული ნახანდეფიშ გეშა ალფვენიქ 1970 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია. ალფვენი დუდშე რდჷ ელექტროენერგეტიკაშ ინჟინერი. უკულიან პერიოდეფს დეინტერესჷ პლაზმაშ ფიზიკათ დო ელექტროტექნიკათ. პლაზმაშ ფიზიკაშ დარგის ალფვენიქ დიგურუ დო გიმირკვიუ პოლარული გოსინთაფა, ვან ალენიშ რადიაციული ორტყაფუ, გეომაგნიტური წალიკონიშ ეფექტი დიხაუჩაშ მაგნიტური ველიშ გეშა, ტერესტრიალური მაგნიტოსფერო დო პლაზმაშ დინამიკა მეშხურეშ შარაშ გალაქტიკას.
ჯილდოეფი დო პრემიეფი
ჰანეს ალფვენი რდჷ ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალიშ (1967), ნობელიშ პრემიაშ (1970), ფრანკლინიშ მენდალიშ (1971), ლომონოსოვიშ ორქოშ მენდალიშ (1971), დირაკიშ მენდალიშ (1979), უილიამ ბოუიშ მენდალიშ (1988) დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ალფვენი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ, შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ, ფიზიკაშ ევროპული ჯარალუაშ, ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ, სსრრ-შ მენცარობეფიშ აკადემიაშ დო ინდოეთიშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. ევროპაშ ფიზიკაშ ჯარალუაქ 2000 წანას დარსხუ ჰანეს ალფვენიშ ჯოხონობაშ პრემია. პრემია გინმაჩამუ პლაზმაშ ფიზიკაშ დარგის მოხანდე მენცარეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეფი კატეგორია:შვედი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1908 კატეგორია:ნაღურა 1995
ბჟაეიოლი უკრაინაშ ლჷმა
ლჷმა ბჟეიოლ უკრაინას (російсько-українська війна, российско-украинская война) დიჭყჷ 2014 წანაშ 6 პირელს, დონეცკიშ დო ლუგანსკიშ ოლქეფს, აკანური ხეშუულებაშ დო რუსეთიშ მოხუჯეეფიშ ართულეფს შქას.
ლჷმას წჷმი უწორუანდჷ 2014 წანაშ უკრაინაშ რევოლუცია დო ევრომაიდანიშ ყარაფი, ნამუქჷთ პრორუსი ვიქტორ იანუკოვიჩიშ მართუალა გათუ. საგამეთ, რუს აქტივისტეფქ გეჭოფეს ადმინისტრაციული დგჷმილეფი დო აეროპორტეფი ყირიმიშ ჩქონს, სოდეთ მახორობაშ უმენტაშობას რუსეფი აკმადგინანდეს. 2014 წანაშ მელახის მანჯაფილი რეფერენდუმიშ ოსხირშა რუსეთიშ ფედერაციას ყირიმი ანექსირაფილი აფუ. აკოანჯარაფილ ბირჯაფიქ დუდი ირჩქინ უკრაინაშ ბჟაეიოლ ნორთის ხოლო, სოდეთ რუსეთიშ მოხუჯე აკოანჯარაფილ აქტივისტეფქ პირელს ადმინისტრაციული დგჷმილეფიშ ეჭოფუა ქჷდიჭყეს. საგამეთ, უკრაინაშ ხეშუულებაქ წჷმიჭყჷ კონტრტერორისტული ოპერაცია, ნამუქჷთ მალას ფართომასშტაბიან კონფლიქტო გჷნირთჷ.
სქოლიო
კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ლჷმეფი კატეგორია:უკრაინაშ ლჷმეფი კატეგორია:რუსეთიშ ლჷმეფი
კარუასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|კარუასი პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს კარუასი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე კარუასი. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 804 კმ²-ს, მახორობა — 43.902 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 11 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ტომას პეინი
ტომას პეინი (ინგლ. Thomas Paine, დ. 9 ფურთუთა, 1737/29 ღურთუთა, 1736, თეტფორდი, გოართოიანაფილი ომაფე - ღ. 8 მანგი, 1809, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი დო რევოლუციონერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი რევოლუციონერეფი კატეგორია:ამერიკალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1737 კატეგორია:ნაღურა 1809
ჯვ. წ. 618
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 618 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ფრენსის მეიტლენდ ბალფური
ფრენსის მეიტლენდ ბალფური (ინგლ. Francis Maitland Balfour; დ. 10 გერგობათუთა, 1851, ედინბურგი, შოტლანდია — ღ. 19 კვირკვე, 1882, შამონი, საფრანგეთი) — ინგლისარი ბიოლოგი. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. ბალფურიშ ომენცარე ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ემბრიოლოგია, ევოლუციური ბიოლოგია, ჩხოლარეფიშ მორფოლოგია. გიმირკვიუ გაგაჩამეფიშ ურო-გენიტალური ორგანოეფი, ნერვული სისტემეფი, მიშეღჷ დიდი თია ემბრიოლოგიაშ გოვითარაფაშა. სერიოზული მენცარული რეპუტაციაშ გეშა, ბალფური ომუშებუშა მიჭანეს ოქსფორდიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფშა, მარა ბალფურიქ კემბრიჯის ქუდოსკიდჷ. 1878 წანაშე ბალფური რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1881 წანას ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ ბალფურის გინოჩჷ ომაფე მენდალი. ბალფურიქ 1870-იან წანეფს ტიფით ქიდელახჷ დო ოკურნალებუშა საფრანგეთიშ ალპეფიშა მიდართჷ. ფრენსის მეიტლენდ ბალფურიქ ტრაგიკულო დოღურჷ მონბლანიშ გვალაშა ეშულაშ ბორჯის, 30 წანერქ, 1882 წანაშ 19 კვირკვეს. ბალფური მერჩქინელი რე XIX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ ბიოლოგო. ჩარლზ დარვინი ბალფურის ინგლისარი კიუვიეს უძახუდჷ. ტომას ჰენრი ჰაქსლიშ აზრით, ხვალე ბალფურის შეულებუდჷ თიშ (ჰაქსლიშ) მენცარული შარაშ გაგინძორაფა დო ბალფურიშ დო უილიამ კინგდონ კლიფორდიშ ადრეიან ღურა რდჷ დიდი ტრაგედია მენცარობაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოლოგეფი კატეგორია:ინგლისარი ზოოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1851 კატეგორია:ნაღურა 1882
ლემიქე
ლემიქავე, ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, (აბედათიშ თემი), ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ ტეხირიშ კვარჩხან ჸურე. ზუღაშ გეეშე 180 მეტრა, მარტვილიშე 14 კმ. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 792 კოჩი.
რუდოლფ ვაიგლი
რუდოლდ შტეფან იან ვაიგლი (პოლ. Rudolf Stefan Jan Weigl; დ. 2 ეკენია, 1883, პრშეროვი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 11 მარაშინათუთა, 1957, ზაკოპანე, პოლონეთი) — პოლონარი ბიოლოგი, იმუნოლოგი დო ექიმი, შინელი რე მუჭოთ ეპიდემიური ტიფიშ მაართა ეფექტური ვაქცინაშ გჷმმაგონებელი.
ლემიქე
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
რუდოლფ ვაიგლი
ბიოგრაფია
რუდოლფ ვაიგლიქ დებადჷ 1883 წანაშ 2 ეკენიას, ავსტრია-უნგრეთიშ ნოღა პრშეროვის (ასეიან ჩეხეთიშ რესპუბლიკა). ვაიგლი გურაფულენდჷ ლვოვიშ უნივერსიტეტიშ ბიოლოგიაშ ფაკულტეტის, სოდეთ რდჷ გიშარჩქინელი პოლონარი მენცარიშ ბენედიქტ დიბოვსკიშ სტუდენტი. ვაიგლიქ ლვოვიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ზოოლოგიას, ანატომიას დო ჰისტოლოგიას. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ვაიგლი მუშენდჷ ოურდუმე ჰოსპიტალიშ ლაბორატორიას, ნოღა ფშემისლის, სოდეთ ტიფიშ ლახარას ირკვიენდჷ. ჸათე პერიოდის დიჭყჷ ვაიგლიქ ტიფიშ ვაქცინაშე მუშობა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ვაიგლი ლვოვიშ უნივერსიტეტის მუშენდჷ. ჸათე პერიოდის ვაიგლი რდჷ ტიფიშ დო ვირუსეფიშ რკვიებაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. პოლონეთიშ ოკუპაციაშ უკულ, გერმანალეფქ ვაიგლის მუშ ინსტიტუტის მუნწყის ლაბორატორია დო ტიფიშ ვაქცინაშ მასიური წარმება ქუდავალეს. ვაიგლიქ მუშ ინსტიტუტიშა მიჭანუ დო ნაცისტეფიშ თხოზინიშე თხილუ 2000-შე უმოსი პოლონარი ინტელექტუალი, გიშაკერზაფილო ურიეფი. ვაიგლიშ ვაქცინეფი ტყობაშე გინმუღუდეს ლვოვიშ დო ვარშავაშ ოკონცენტრაციე ბანაკეფიშა დო გესტაპოშ ციხეეფიშა. მერჩქინელი რე ნამდა ვაიგლიქ მუშ ინსტიტუტის დო ვაქცინაშ გიმორინაფათ, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, გინასქილიდუ 5000-შე უმოსი ადამიერი.
მენცარული რკვიებეფი დო ვაქცინაშ გოვითარაფა
1909 წანას ფრანგი ბაქტერიოლოგიქ შარლ ნიკოლიქ დანტკიცჷ ნამდა ეპიდემიური ტიფიშ ლახარა ტის გინმუღუდჷ. ვაიგლიქ ინფიცირებული ტიშ გიმორინაფათ გიმიგონჷ ტიფიშ ვაქცინაშ ადრეიან ვარიანტი. ვაიგლი ვაქცინას უკეთენდჷ ზუღაშ ღეჯეფს დო უკულ ადამიერეფს ხოლო. 1933 წანას ვაიგლიქ ვაქცინაშ მეღებაშ ტექნიკა გაუჯგუშჷ. ვაქცინაშ მეღებაშო ვაიგლი გიმირინუანდჷ ოთხი ბიჯგის: ტიეფს ვაიგლი ზისხირით რდუნდჷ. დიო თეშო ზუღაშ ღეჯეფიშ ზისხირს რგებაფულენდჷ, უკულიან წანეფს დიჭყჷ ყათე საქვარშო ადამიერიშ ზისხირიშ გიმორინაფა. ადამიერეფს, ნამუეფს ვაიგლი ექსპერიმენტიშო რგებაფულენდჷ, უკეთენდჷ ვაქცინას დო ადამიერი ტიფიშე თხილერი რდჷ. ვაიგლიშ ვაქცინაშ მასიური ადმინისტრირაფა დიჭყეს ბელგიარ მისიონერეფქ ჩინეთის, 1936-1943 წანეფს. მალას ვაქცინაშ გიმორინაფა აფრიკაშ კონტინენტის ხოლო ქიდიჭყეს. უკულიან წანეფს ვაქცინაშ წარმებაშ ტექნოლოგიეფქ გეუჯგუშუ.
უკულიან წანეფი
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკული ვაიგლიქ გეგნორთჷ კრაკოვშა დო მუშობა ქიდიჭყჷ იაგელონიშ უნივერსიტეტიშ მიკრობიოლოგაშ ინსტიტუტის. ართ პერიოდის ვაიგლი მუშენდჷ პოზნანიშ უნივერსიტეტის ხოლო. რუდოლფ ვაიგლიქ ღურუ 1957 წანაშ 11 მარაშინათუთას, პოლონეთიშ ოკურორტე ნოღა ზაკოპანეს. ვაიგლი ნთხორილი რე რაკოვიცკიშ სასაფლას, კრაკოვს. რუდოლფ ვაიგლი ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა 1930-1934 დო 1936-1939 წანეფს, მარა პრემია ტიფიშ ვაქცინაშ გოვითარაფაშ გეშა, დღას ვემუღებუ. ვაიგლის ღურაშ უკულ, 2003 წანას ისრაელიშ თარობაქ გინოჩჷ Righteous Among the Nations-იშ ჯილდო. ლვოვიშ უნივერსიტეტის დორსხუაფილი რე რუდოლფ ვაიგლიშ ჯოხონობაშ ტიფიშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონარეფი კატეგორია:პოლონარი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1883 კატეგორია:ნაღურა 1957
ოომოტო
ოომოტო, ვარ-და ოომოტო-კიო  — ახალი რელიგიური ყარაფი, ნამუთ XIX ოშწანურას გიჭყჷ იაპონიას. კამკალეშა ოომოტოს კოროცხჷნა „რეფორმირაფილ სონტოიზმო”, სინტოშ რელიგიაშ სკოლათ (სექტათ), მარა ოომოტო-კიოშ დოქტრინაშ მეჯინათ, თენა ზოხო რელიგია რე, სინტოწკჷმა მოგვენობა უღჷ ხვალე რიტუალურ დო კანკალე ართამ დღახუეფს (მუჭოთ ბაჰაიზმის უღჷ ისლამწკჷმა). ოომოტოშ რელიგიაქ გიჭყჷ 1892 წანას. „ოომოტო-კიო” იაპონურ ნინაშე გინმითანგჷ მუჭოთ „კაბეტი გაჭყაფუშ დოგურაფა”.
გეძინელი რესურსეფი
კატეგორია:ახალი რელიგიური ყარაფეფი კატეგორია:რელიგიური ორგანიზაციეფი კატეგორია:სინკრეტული რელოგიეფი კატეგორია:იაპონიაშ ორგანიზაციეფი კატეგორია:რელოგია იაპონიას კატეგორია:ესპერანტო
ფგურა
ფგურა (Il-Fgura) — ნოღა მალტას. ნოღაშ მახორობა - 11,670 ადამიერი (2014 წანაშ მელახიშ ფასებათ).
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ლეონი: პროფესიონალი
ლეონი: პროფესიონალი (Léon: The Professional) — რეჟისორ ლიუკ ბესონი-შ 1994 წანაშ ფილმი.
სიუჟეტი
პროფესიონალ მაჸვილარ ლეონს ვაუჩქ დანდება და პატება. თინა გეჩინებაფუანს მეძობელ ძღაბ მატილდას, ნამუშ ფანიასჷთ ნარკოტიკეფწკჷმა ლჷმაშ ნორთიშ ხემანჯღვერიშ ზოჯუათ რხუნა. მატილდა დუდს ლეონწკჷმა იფორუანს დო ათეთ გინოსქიდუ. ლეონს მატილდა სქუასალო ქეჸოროფებჷ დო თის ნჯარიშ ეშაღალაშო ოხვარჷ.
გინოღალა
მატილდაშ როლს ოკოდეს ლივ ტაილერი, ნამუქჷთ ხანიშ გეშა იჸუ დაწონებულქ. ნატალი პორტმანი დუდშე დეწონესჷ, მორო არტისტიშ დაჯინებული მოთხუალაშ დო გიშაკერძაფილი მონდომებაშ გიშარჩქინაშ უკულ ბესონქ საბოლათ იშენ თინა ეჭოფჷ მატილდაშ როლს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:1994 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:კრიმინალური დრამეფი
ნასა
thumb|ნასაშ მარწკინდი thumb|ნასაშ ემბლემა
სქჷლადაშ 54 წანაშ გოძვენას, NASA–ს ბრელი მარცხუაქ დო ბრელაშო უმოსი გომორძგუაქ ხვადჷ თიათ. თინა რდჷ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ თარი ანჯარი დო ფლაგმანი კოსმოსურ ნირზის (Space Race) სხუნუეფიშ რსხუწკჷმა. კოსმოსიშ რკვიაშ დო ემუშორაფაშ ოკითხუეფს სხუნუეთიშ პიონერობაქ დო წჷმოძინეფქ იჸუ თი კატალიზატორქ ამერიკაშო,ნამუქჷთ ოდუდე გეუდჷ ამდღარშო თიშნერ ნძალიერ ომენცარე-ორკვიე ცენტრის მუნერით რე NASA, ნამუშათ მუში მაშტაბურობათ დო პროექტეფიშ გრანდიოზულობათ ვა ალაზიმინე ნამთინ ევრაზიულ კოსმოსურ ცენტრის.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
არჩარი
არჩარი (Арчар, ვარ და არჩარიცა Арчарица) — წყარმალუ ოორუე ბულგარეთის, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ. არჩარი იჭყაფუ ბალკანეთიშ გვალეფს, გიშმურს პროვინციეფს, ნოღეფს დო ოფუტეეფს: დიმოვოს, ვიდინის, რაიანოვცის, რაბიშას, კლადორუბის, ოსტროკაპცის, ლაგოშევცის დო დარჟანიცას. წყარმალუშ სიგინძა 59,2 კმ., აუზიშ ფართი 364 კმ.
სოლომონ ისაკიჩ მეჯღანუაშვილი
ქოძირით თაშნეშე
დონალდ რეიფილდი, The Literature of Georgia: A History, p. 153. Routledge
იგლესიაშ დეპარტამენტი
იგლესიაშ დეპარტამენტი (Departamento Iglesia) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 6 737 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 19 801 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა როდეო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ზუფუ (წყარმალუ)
წყარმალუ იუფშარაშ ჟიდონ წელს, ნამუთ ზუფუშ ღანჩოს ორხველჷ, იდვალუაფუ რიწაშ ტობა. ტობაშე უჩაზუღაშპიჯიშ შარაშე მეურს ოავტომობილე შარა, ნამუთ მეურს ნორთობურო ზუფუშ ლეხერს. წყარმალუ ზუფუ რე პოპულარული ტრასა წყარიშ ტურიზმიშო.
ლიტერატურა
აფხაზავა ი., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხს. 353, ქართი, 1977 წანა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
2011 წანაშ მუნაჩემეფით მექსიკას 31 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
თენეფშე:
11 კულტურული ობიექტი ადამიერული გენიაშ შედევრი რე (კრიტერიქილუმი i), 2 ორთაშ ფენომენალური ქიმინელობა (კრიტერიუმი vii).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
პალი-აიკეშ ერუანული პარკი
პალი-აიკეშ ერუანული პარკი — ერუანული პარკი ჩილეს, მაგალიანესიშ დო ანტარქტიკაშ რეგიონს, ჩილეშ პატაგონიას. პალი-აიკე ტეუელჩეშ კათაშ ნინაშა შანენს უმინჯურო მეტებულ არდგილს. პარკიქ დირსხუ 1970 წანას დო ფორჷნს 50 კმ²-ს. თინა ფორჷნს პალი-აიკეშ ვულკანური ვეშ ნორთის ხოლო. პარკიქ ჯოხო გვალო პალი-აიკეშ ვულკანურ კრატერშე მიღჷ. პარკიშ ტერიტორიას ძირაფილქ იჸუ თაქ მახორუ პრეისტორიული ადამიეფეფიშ დუდიშ ხოკოეფშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
ჯვ. წ. 619
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 619 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ემილ ზოლა
thumb|right|ემილ ზოლა ემილ ფრანსუა ზოლა (Émile François Zola; დ. 2 პირელი, 1840, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 29 ეკენია, 1902, პარიზი), ფრანგი ჭარუ დო ნოველისტი. ჩინებული რე წიგნეფით: Thérèse Raquin, Les Rougon-Macquart.
ბიოგრაფია
ემილ ზოლაქ დებადჷ 1840 წანაშ 2 პირელს. მუმაქ ორდო დუღურუ. ემილ ზოლა გურაფლენდჷ შხვადოშხვა ლიცეუმეფს პარიზის დო მარსელს. ბაღანობას დიჭყჷ ზოლაქ ჭიჭე ნოველეფიშ ჭარუა. ზოლა ჯგირო იჩინენდჷ დო მაჸალობა უღუდჷ შინელი ფრანგი მახანტალი პოლ სეზანწკჷმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1840 კატეგორია:ნაღურა 1902
ანკლავი
thumb|right|px|C — A ქიანაშ ანკლავი დო თეწკჷმაშენო B ქიანაშ ექსკლავი thumb|right|px|C — B ქიანაშ ექსკლავი, აკოხურგილი A დო D ქიანეფიშ ტერიტორიეფით ანკლავი (enclave) — ართი სახენწჷფოშ ტერიტორია ვარა ტერიტორიაშ ნორთი, ნამუთ ირი განშე აკოხურგილიე სახენწჷფოშ დიხეფით დო ნამუსჷთ ვა უღუ ზუღაშ პიჯი (სამანგათ, სან-მარინოშ რესპუბლიკა იტალიას).
ანკლავს ზუღაშა გჷშალი ქოუღუნ-და, თის უძახჷნა გვერდოანკლავს (სამანგათ, მონაკო).
ექსკლავი — სახენწჷფოშ ტერიტორიაშ ნორთი, ნამუსჷთ ვა უღუ ოართე თანჯა სახენწჷფოშ ჯინჯიერ ტერიტორიაწკჷმა დო აკოხურგილიე შხვა ქიანაშ ტერიტორიათ. თეწკჷმაშე ვა რე უციო თინა აკოხურგილი რდას ხვალე ართი ქიანაშ ტერიტორიათ, თის შილებე უხურგანდას მუსხირენ ქიანა. (სამანგათ, ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა, ნამუთ ორხველჷ აზერბაიჯანს, აკოხურგილიე სომხეთით, თურქეთით დო ირანით).
ექსკლავს, ნამუსჷთ გჷშალი უღუ ზუღაშან, უძახჷნა გვერდოექსკლავს (სამანგათ, კალინინგრადიშ ოლქი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
ტრიპიტაკა
მინი|277x277პქ ტრიპიტაკა ( Sanskrit: [trɪˈpɪʈɐkɐ]) ტიპიტაკა ( Pali: [tɪˈpɪʈɐkɐ]) — ბუდისტური ნაჭარეფიშ ტრადიციული ტერმინი
თჰერავადაშ ბერეფქ ტრიპიტაკა პალმაშ ფურცელეფს გიოჭარუეს. ტექსტი პალიშა (ჯვეშ ინდურ ორაგადე ნინაშა) რე ჭარილი, თეშ გეშა თის პალიშ კანონიშ ჯოხოთ მიშინუანა.
კატეგორია:რელიგიური ტექსტეფი კატეგორია:ბუდისტური ჩინებეფი
ჯონ ბარდინი
ჯონ ბარდინი (ინგლ. John Bardeen; დ. 23 მესი, 1908, მადისონი, ვისკონსინი, ააშ — ღ. 30 ღურთუთა, 1991, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი დო ინჟინერი. ბარდინი რე ხვალე ართი მენცარი, ნამუსჷთ გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის ჟირშა: მაართაშა 1954 წანას, ტრანზისტორიშ გიმოგონებაშ გეშა (უილიამ ბრედფორდ შოკლი დო უოლტერ ბრატენიწკჷმა ართო) დო მაჟიაშა 1972 წანას, სუპერგამტარობაშ თეორიაშ - ბკშ თეორიაშ გოვითარაფაშ გეშა (ლეონ კუპერი დო ჯონ რობერტ შრიფერიწკჷმა ართო). ტრანზისტორიშ გიმოგონება რდჷ რევოლუციური ელექტრო-ინდუსტრიას, ტრანზისტორიშ გიმოგონებაქ შელებუ ელექტრონული ტექნოლოგიაშ გოვითარაფა. სუპერგამტარობაშ ფიზიკას რე გერსხილი ბირთვურ-მაგნიტური რეზონანსი დო მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია, ნამუთ გიმირინუაფჷ ასეიან მედიცინას. ჯონ ბარდინი გურაფულენდჷ ვისკონსინიშ უნივერსიტეტის (მადისონი), სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი ელექტრო-ინჟინერიას, 1928 წანას. 1929 წანას მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. ბარდინქ ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ პრინსტონიშ უნივერსიტეტის იუჯინ ვიგნერიშ ხემანჯღვერობათ, 1936 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას. ლჷმაშ თებაშ უკულ ჯონ ბარდინი მუშენდჷ ბელიშ ლაბორატორიას დო უკულ ილინოისიშ უნივერსიტეტის (ურბანა-შამპეინი) პროფესორო. ჯონ ბარდინქ ღურუ 1991 წანაშ 30 ღურთუთას, 82 წანერქ. ნთხორილი რე მადისონიშ ფორესტ-ჰილიშ სასაფლას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1908 კატეგორია:ნაღურა 1991
ოსეფი
ოსეფი (დორხველი ჯოხო ირონი, ოორუე ოსეთიშ ბჟადალუს დიგორონი) — ერი კავკაციას. ედომუშამი მუდანობა 700 ვითოში, თინეფ შქას 445,3 ვითოში ოხორანს რუსეთიშ ფედერაციაშ ოორუე ოსეთიშ რესპუბლიკას (2002 ეჭარუაშ მეჯინათ).
იჩიებუნა ოსურ ნინაშა, მუთ აკმოდირთუ ირონული დო დიგორული დიალექტეფშე დო ორველჷ ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიას ირანულ ნინეფიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ბუნას. ოსეფიშ რუსული დო ევროპული ჯოხო ქორთული „ოსიშე“ („ოვსი“) მოურს.
ოსი კათაშ ფორმირაფაქ ჯვ. წ. VIII-IX ოშწანურეფიშე ქჷდიჭყჷ, მუჟამსჷთ კავკაციას მჷკორჩქინდჷ სკვითურ-სარმატულ-ალანურ ტომეფიქ, ნამუეფქჷთ აკიშქვეს კავკაციაშ აბორიგენულ მახორობაწკჷმა დო მოხვადჷ მუნეფიშ ნინობურ ასიმილაციაქ.
X-XIII ოშწანურეფს ოორუე კავკაციაშ ცენტრალურ ნორთის გიჭყჷ ოსეფიშ ძალიერ ფეოდალურ სახენწჷფოქ. XIII-XIV ოშწანურეფს თათარ-მონღოლეფიშ დო თემურლენგიშ მუშაცჷმეფიშ გეშა რზენიშ მახორობაქ კავკაციონიშ ქჷნდჷრიშ ლეხერეფს გინორთჷ დო მოხვადჷ თაგაურიშ, ქურთათიშ, ალაგირიშ დო დიგორიშ ჯარალუეფიშ ფორმირაფაქ. თიმ ჟამეფს დიჭყჷ ოსეფიშ დაკვიდრებაქ კავკაციონიშ ობჟათე კართეეფს დო გაგშერთჷ ოსი კათაშ ობჟათე ნოჸელაქ. ოსეფი ომორჩილჷდეს ქართლიშ ომაფე ხეშუულობას დო ზოხო სათარო ჸუდეეფს.
VI ოშწანურეფშენ ოსეფს შქას გიფაჩჷ ქირსიანობაქ, XVII-XVIII ოშწანურეფს ოსეფიშ მორჩილ ნორთიქ ისლამი ქიმიღჷ. ოსეფიშ ჯინჯიერი საქვარი რდჷ დიხაშსაქვარუა დო მეორინჯალა, მეთხოზჷდეს ჯინორუას დო მესკალეობას. გოვითარაფილი რდჷ ჯას დო ძვალს ეშაკვათუა, ლითონიშ ხანტური დამუშება, ქარგუა დო შხვა. გიჭყეს დიდარული ოკათე სიტყვიერება, გჷშაკერძაფილო შანულამი რე ოსური ნართეფიშ გერგეზული ეპოსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ვიქტორ გარბერი
ვიქტორ გარბერი (Victor Garber; დ. 16 მელახი, 1949) — ამერიკალი არტისტი. 1997 წანას ილაჸაფჷ ფილმის ტიტანიკი, 2011 წანას ოსიმუანდჷ აკარქალამ მასტერს კუნგ ფუ პანდა 2-ს, 2012 წანას ასახიერ კენ ტეილორი ბენ აფლეკიშ ფილმის არგო, 2014-2015 წანეფს ლაჸაფენდჷ სერიალს ვალი, 2016 წანაშე ასეშა ლაჸაფენს სერიალს ჭუმანიშ ლეგენდეფი.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1949
ბოლოგნესი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ბოლოგნესიშ პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს ბოლოგნესი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩიკიანი. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 3.155 კმ²-ს, მახორობა — 30.725 ადამიერს.
გეოფიზიკა
გეოფიზიკა — მენცარობაშ ართ-ართი დარგი, ნამუთ გურაფულენს დიხაუჩაშ ფიზიკურ პროცესეფს.
ბოლოგნესი (პროვინცია)
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 15 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
პელვორმი
ბორკუმიშ აბანდვალა ლეერიშ რაიონს|thumb|250px ბორკუმი (Borkum) — ოორუეშ ზუღას დვალირი გერმანიაშ უდიდაში კოკი რე ბჟაეიოლ ფრიზეფიშ შკვით დოხორინელ კოკეფს შქას. თეწკჷმა ართო არძაშე ბჟაეიოლშე დვალირი გერმანიაშ კოკი რე. კოკიშ ნორთი დო მუში გოხოლუას დვალირი ზუღაშ ტერიტორია თუდოლენი საქსონიაშ ნაციონალური პარკიშ დორხველობას რე. 1830 წანაშე ბორკუმი წჷმარინუანს ომკურნალე კურორტის. კოკის იდვალუაფუ თე ჯოხოდვალაშ ნოღა. კოკი ორხველჷ ლეერიშ რაიონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი კატეგორია:გერმანიაშ გეოგრაფია
ატრატო (წყარმალუ)
ატრატო (ესპ. Río Atrato) რე წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუ იჭყაფუ ბჟადალ კორდილიერეფს დო ინაკათუ ურაბიშ ჸუჯის (კარიბიშ ზუღა). წყარმალუ ატრატოშ სიგინძა რე 650 კმ. ღანჩოშ ფართობი 38,500 კვ.კმ. ატრატოშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ტრუანდო, სუკიო, მური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
გვადი ბიგვა
გვადი ბიგვა — ლეო ქიაჩელიშ რომანი, გიშაშქუმალირ 1937 წანას.
ნაჯახუუ
ნაჯახუუ – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ცხენწყარიშ მარძგვანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 110 მეტრა, მარტვილიშე 13 კმ. 2002 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 785 კოჩი.
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სინკლერ ლუისი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1885 კატეგორია:ნაღურა 1951
ჩონჯუ (ოორუე ჩუნჩონი)
ჩონჯუ (, ჩონჯუ-სი) — ნოღა ობჟათე კორეას, ოორუე ჩუნჩონიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
აიჯალი
აიჯალი (აიზოლი, आइज़ोल Āizol; আইজল, Āijal; Aizawl) — ინდოეთიშ შტატი მიზორამიშ ნანანოღა. შტატიშ უშხუაში ნოღა 291 822 ადამიერით. ნოღაქ დირსხუ 1894 წანას. ზუღაშ დონეშე ნოღაშ ოშქაშე სიმაღალე რე 1018 მეტრა.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:მიზორამიშ ნორეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ჯვ. წ. 620
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 620 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტარიელ გოლუა
ტარიელ გოლუა — ლეო ქიაჩელიშ რომანი, გიშაშქუმალირ 1916 წანას.
ჩხალთა (წყარმალუ)
ჩხალთა, აწგარა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის, კოდორიშ მარძგვანი ნადუ. აკმიქიმინუ წყარმალუეფიშ — ადანგეშ დო მარუხიშ აკოწყორუათ 1488 მ სიმაღალას. სიგინძა 38 კმ. (წყარმალუ ადანგეშ ოდუდეშე 48 კმ), ღანჩოშ ფართობი — 465 კვ.კმ. ირდუ თჷრიშ, ჯიშთეფიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ მელახშე გჷმათუთაშ ბოლოშა (მუთ გჷმოჭანაფილი რე თჷრიშ დო ჯიშთეფიშ წჷრადუათ). არძაშე უმოსო წყარალა უჩქჷ კვირკვე-მარაშინათუთას. წყარიშ სიმორჩილე უჩქჷ ქირსეთუთაშე მელახშა. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა 40,7 მ.კუბ./წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
რიკი მარტინი
ენრიკე მარტინ მორალესი (დ. 24 ქირსეთუთა, 1971), არძაშე უმოსო ჩინებული რე ოსცენე ჯოხოთ რიკი მარტინი (Ricky Martin) — პუერტორიკოალი მაბირე დო არტისტი. 1984-1989 წანეფს იბირდჷ ბუნა Menudo-ს. 1990 წანაშე დიჭყჷ თიშ სოლო კარიერაქ. 1999 წანას თიშ ალბომქ Ricky Martin ააშ-ს გიმოჩამეფიშ ლიდერო გჷნირთჷ, ედომუშამ მოსოფელს თე ალბომიშ 27 მილიონი ანგიქ გჷმიჩინ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პუერტორიკოალი მაბირეეფი კატეგორია:პუერტორიკოალი არტისტეფი კატეგორია:გეი არტისტეფი კატეგორია:გეი მაბირეეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაპალუეფი კატეგორია:ახალნორდეფიშ კუმირეფი
თათური ნინა
თათური ნინა — თათეფიშ ნინა, ორხველჷ ირანულ ნინეფიშ ობჟათე-ბჟადალ ბუნას. ნინა არხოს გერე სპარსულ დო ტაჯიკურ ნინეფწკჷმა. ნინა გოფაჩილი რე აზერბაიჯანს დო დაღესტანს. თათურ ნინაშა დოხოლაფირო 28 ვითოში ადამიერეი რაგადანს. თათურ ნინაშ ფონეტიკური სისტემა იხასიათებუ როტაციზმით, დჷმალი დიფთონგეფით, სინჰარმონიზმით. ჯოხოშ მორფოლოგია თარო ირანულ ტიპის მეჸუნს, გოფაჩილიე კილოთეფიშ წარმება ინფინიტივიშე. ლექსიკა თარო ირანული რე. უღუ 2 დიალექტი — მუსლიმანეფიშ (აზერბაიჯანს) დო იუდეველეფიშ (დაღესტანს); თე ბოლოს ჭარალუა უღუ. აზერბაიჯანს თათურ ნინაშა რაგადანს 18 ვითოში, რუსეთის — 2,300 ადამიერი. სართხეს მარენჯი ნინა რე, ; მიშაღალირი რე სართხეშ გიმე მარენჯი მოსოფელიშ ნინეფიშ იუნესკოშ ატლასშა.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ნინეფი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნინეფი
იდიში
იდიში რე ურიული დო სლავური ელემენტეფიშ მაღვენჯი ბჟადალგერმანული ნინა. იდიში ასეშა გმირინუანს ურიულ ჭარალუას.
ზიტყვა იდიში წჷმოდირთუ ბჟაეიოლურ იდიშშე; jidisch [ייִדיש] – თაშ ჭარუნდეს თე ფორმას უწოხოლეშე, მორო არსებენდჷ თიშ თინჭარუაშ ალტერნატიული ფორმა ხოლო დო კერზოთ „jüdisch“, ნამუსჷთ კინ მუ გერმანალეფი გჷმირინუანდეს დო თიქ შილებე ითანგაშ მუჭოთ „იუდეველური“. თე ზიტყვა-ფორმა XIX ოშწანურას ისხუ ინგლისურ ნინაქ, მარა თიში ინგლისურშა გჷნოღალა თე ნინაშ ფონეტიკური წესეფიშ მეჯინათ (yiddish) მოხვადუ. მოგვიანაფათ, XX ოშწანურას - თე ინგლისურო გოფორმებული ხიტყვა კინ დართჷ გერმანულს დო საართოთ, ევროპაშ მიარე ნინას დო ასე შხვადოშხვა ვარიანტო მუთმოფხავდნა.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი კატეგორია:ურიეფიშ ნინეფი
სომეხეფი
სომეხეფი — კათა, სომხეთიშ ჯინჯიერი მახორობა (4,08 მლნ). ოხორანა თაშნეშე რუსეთიშ ფედერაციას (3,2 მლნ.), ააშ-ს (750 ვითოში), საფრანგეთის (450 ვითოში), აზერბაიჯანს (გვალამ ყარაბაღის) (346 ვითოში), ლიბანს (232 ვითოში), ირანს (200 ვითოში), საქორთუოს (168 ვითოში), სირიას (170 ვითოში), თურქეთის (145 ვითოში).
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
მოროხმალი
მინი|250პქ|მავალი Sojourner მინი|250პქ|მალი Curiosity მოროხმალი — ავტომატური მექანიკური ოტრანსპორტე მეშქაშალა, ნამუთ დოხუნაშ უკული მუშით გჷნმიაბანუაფუ პლანეტა მოროხიშ ჟიდოხის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნასა კატეგორია:კოსმოსური ხვამარდეფი კატეგორია:მოროხი
ჰაკი აძბა
ჰაკი აძბა — ლეო ქიაჩელიშ ნოველა, გიშაშქუმალირ 1933 წანას.
პან-დე-ასუკარიშ ერუანული პარკი
პან-დე-ასუკარიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Pan de Azúcar) — ერუანული პარკი ჩილეს, იდვალუაფუ ანტოფაგასტაშ დო ატაკამაშ რეგიონეფს. დირსხუ 1985 წანას. ფართობი 438 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
ზეიტუნი (მალტა)
ზიტუნი (Iż-Żejtun) - ნოღა მალტას. ნოღაშ მახორობა - 11,508 ადამიერი (2014 წანაშ მელახიშ ფასებათ).
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ნაგებერუუ
ნაგებერუუ — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ნაჯახუუშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 256 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კატერინა მურინო
კატერინა მურინო (Caterina Murino; დ. 15 ეკენია, 1977) — იტალიარი არტისტი. დებადჷ სიცილიას, ნოღა კალიარს. ჭიჭე ასაკის ექიმობა ოკოდჷ, 1996 წანას კონკურსის „მის იტალია“ დეკინჷ მაანთხა აბანი. ოხორინალო ლონდონშა გინულაშ უკული მურინოქ თეატრით დეინტერეს. ოჭიშუდჷ უესტ-ენდიშ თეატრის ლონდონს. იტალიაშა დორთინაშ უკული, კერძოთ, 1999-2000 წანეფს შქას ფრანჩესკა დე საპიოშ ხემანჯღვერალათ ოპატჷნჷდჷ დრამას. 2006 წანას როლი მიღჷ ფილმის „კაზინო როიალი“.
2011 წანაშ დაჭყაფურს ილაჸაფჷ რუფუს სიუელწკჷმა ართო სერიალს „ზენი“.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977
ჰანჯა
მინი ჰანჯა — (한자, 漢字) ჩინური ჭარალუაშ კორეული ჯოხო. თაშ ჯოხო ჩინურო სიმბოლოეფს, ნამუთ გჷმირინუაფუდჷ კორეულო ოჭარალო.
კატეგორია:ჭარალუეფი
ავადჰარა
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ლეკეფი
thumb|300px|ლეკური, გინოღალირიე მეხოლაფირო მაეჩა ოშწანურაშ დოჭყაფუს ლეკეფი — დაღესტანარეფიშ ტრადიციული ქორთული ჯოხო. ჯინჯიერო იგურიშხონარებუდეს დაღესტანიშ ობჟათეს (საქორთუოშ მოხურგე ტერიტორიას) ხორინელი დაღესტანარი ტომეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:დაღესტანი
ასუნსიონი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ასუნსიონიშ პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს 200პქ|მინი|მარჯვნივ|აკოკაჩა ასუნსიონი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩაკასი. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 529 კმ²-ს, მახორობა — 9.054 ადამიერს. პროვინციაშ სტატუსით რგეფაულენს 1983 წანაშე.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ჟირ რაიონო:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ინგუშური ნინა
ინგუშური ნინა (ГIалгIай мотт) — ნახური ბუნაშ ნინა, ორხველ კავკაციურ ნინეფიშ ფანიას (ქორთული კავკაციოლოგიაშ სკოლაშ მეჯინათ იბერიულ-კავკაციურ ნინეფიშ ფანიას) თარო გოფაჩილი რე ინგუშეთიშ რესპუბლიკას. ინგუშურ ნინაშა რაგადანს მეხოლაფირო 405 ვითოში ადამიერი რუსეთის (ინგუშეთი) დო, უზბეკეთის. დორხველური ორიგინალური ჭარალუა ნინას ვაუღუ, გჷმირინუანს კირილიცას. რუსულწკჷმა ართო უღუ ოფიციალური ნინაშ სტატუსი ინგუშეთიშ რესპუბლიკას.
სქოლიო
კატეგორია:ნახურ-დაღესტნური ნინეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნინეფი
მიტოქონდრია
მინი|300პქ მიტოქონდრია (მიტოს „ძაფი“, ქონდრიონ „ლაწკარი“) — ლაგჷრძია ფორმაშ წჷმნაქიმინეფი. ფორმა დო ზჷმა გინორთელი რე. თინეფი შილებე ჩხირიშობური დო ოვალური ფორმაშ ორდასჷნ. თინეფიშ მუდანობა დოჸუნს თოლიშ ფუნქციურ აქტივალაშა. შურღალაშ პროცესი მიტოქონდრიეფს მეურს. მიტოქონდრიაშ დაცხი ჟირი მემბრანაშე აკმოდირთჷ. დინოხოლენ მემბრანაშ დინოხოლენი ოფირჩა ეშაფშაფილი რე თხითხჷ ნიფთიარაფათ — მატრიქსით. დინოხოლენი მემბრანას დო მატრიქსის ეშახე ფერმენტეფი, ნამუეფჷთ ორგანულ ნიფთიარაფეფს ჭჷნა. თინა გოხურგელი რე ჟირფა მემბრანათ. თიშ დინოხოლე ინოხე რიბოსომეფი, დნბ-შ მუსხირენი მოლეკულა დო რნბ. დინოხოლენი მემბრანას ინოხე ფერმენტეფი, ნამუშ მეშქაშალათ ხვადჷ ორგანიზმიშო უციო ენერგიაშ გოჭყაფა.
ალტუ-დორუ
მეღვინობაშ რეგიონი ალტუ-დორუ (პორტუგალიურო Região Vinhateira do Alto Douro) – ისტორიული ოლქი პორტუგალიაშ ოორუე რეგიონს, სოდეთ ტრადიციული მეთოდეფით ახაზირენა ღვინს უკვე 2 000 წანა რენი,. რეგიონი იდვალუაფუ წყარმალუ დორუშ ლეხერს, ნოღა პორტუწკჷმა ხოლოს, სოჸურეშე მოურს მუში ჯოხოდვალათ, ნამუთ პორტუგალიურო შანენს ჟილენ დორუს.
თე რეგიონს იხაზირებუ ბორდოშ სტილიშ ღვინი, მარა რეგიონშო გური მახასიათაფალი რე პორტვეინი, ნამუქჷთ მოსოფელს ჩინებულო გინირთჷ XVIII ოშწანურას.
ალტუ-დორუშ მეღვინობაშ რეგიონი 2001 წანაშე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ჯვ. წ. 621
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 621 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლიაონინი
მინი|300 პქ|ბიზნეს ცენტრი ლიაონინს ლიაონინი (辽宁; პინ-ინი Liáoníng) — პროვინცია ოორუე-ბჟაეიოლ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — შენიანი. მახორობა — 43,900,000 ადამიერი (მა-14 აბანი პროვინციეფს შქას, 2012 წანაშ მუნაჩემეფით.)
გეოგრაფია
ლიაონინიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 145 900 კმ²-ს (21-ა აბანი). ლიაონინი — მანჯურიაშ ტერიტორიას არძაშე უკიდაში ობჟათეშე მადვალი პროვინცია რე. პროვინციაშ ტერიტორიაშა მიშმურს ლიაოდუნიშ ჩქონი დალიანიშ ონიშოლამო.
პროვინციაშ ტერიტორიას გონჯამილი რე თაშ ჯოხოდვალირი ისიანიშ (Yixian) ფორმაცია — ცარცული პერიოდიშ გუნაჭყა, სოდე მეგორაფილი რე დინოზავრიშ მიარე ნოსქილედიშა, კერზოთ — ფსიტაკოზავრეფიშა.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ლიაონინიშ პროვინცია ადმინისტრაციულ 14 მუნიციპალიტეტო დო 2 ნოღათ ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ხაჩალიშ დეპარტამენტი
ხაჩალიშ დეპარტამენტი (Departamento Jáchal) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 21 018 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 14 749 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
მაჰარაშტრა
მაჰარაშტრა (महाराष्ट्र, Maharashtra) — შტატი ინდოეთიშ ცენტრალურ ნორთის. მახორობა 112 372 972 ადამიერი (2011). შტატიშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა — მუმბაი (კინოხ ჯოხოდჷ ბომბეი), არძაშე უმოსო გოფაჩილი ნინეფი რე — მარათჰი დო ინგლისური. ქიანაშ მაჟირა არძაშე დოხორელი შტატი დო ინდოეთიშ სიკაბეტეთ მასუმა შტატი ფართობიშ მეჯინათ.
შტატიშ ჯოხოდვალა მოურს სანსკრიტიშე, ზიტყვეფშე Maha (კაბეტი) დო Rashtra (ქიანა), თაურეშე მაჰარაშტრა შილებე გჷნითანგას მუჭოთ "კაბეტი ქიანა".
გეოგრაფია
210px|left|thumb|წყარმალუეფიშ მულა დო მუტჰაშ აკაკათაფუ, ნოღა პუნა შტატიშ ფართობი აკმადგინანს 307 713 კმ². მაჰარაშტრა უხურგანს გეჸვენჯ შტატეფს: გუჯარათი, მადჰია-პრადეში, ჩატისგარჰი, ტელანგანა, კარნატაკა დო გოა, ობჟათეშე ომძღჷ - არაბეთიშ ზუღა. მაჰარაშტრაშ დო გუჯარათიშ შტატეფს შქას იდვალუაფუ მორსხუე ტერიტორია დადრა დო ნაგარ-ჰაველი. ბჟადალი გჰატი, შტატიშ ოორუეშე ობჟათეშა წყარპიჯის მანგას გოჸუნს დო ოშქაშე სიმაღალეშა 1200 მეტრაშახ ონჭუ. შტატიშ უმაღალაში კონკა — პიკი კალსუბაი (1646 მ), იდვალუაფუ აჰმედნაგარიშ ოლქის, ნოღა ნაშიკიშ არხოს. ბჟადალი გჰატიშ ბჯადალშე იდვალუაფუ კონკანიშ წყარპიჯიშ რზენი, 50 — 80 კმ. ფართობით. გჰატიშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ დეკანიშ გაბარი.
მაჰარაშტრაშ კლიმატი — ტროპიკული მუსონეფი, მელახშე მანგიშ დაჭყაფუშა ჩხე ზარხულით დო მანგიშე გჷმათუთაშა მუსონიშ სეზონით. ნოლექეფიშ უდიდაში მუდანობა გჷნმურს გჰატიშ ბჟადალ ლაკადეფს დო წყარპიჯიშ რზენს. შტატიშ დინოხოლენი რაიონეფიშ პლატოშ კლიმატი უმოსო სქირე რე. მაჰარაშტრაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 17% ტყალონას უკებჷ (უმენტაშო გჰატიშ ლაკადეფი დო შტატიშ ბჟაეიოლი ნორთი). გჰატიშ ბჟაეიოლ ლაკადეფს, ნადუს იკეთენა თიჯგურა შხუ ინდური წყარმალუეფი, მუჭომეფითიე კრიშნა დო გოდავარი, ნამუთ დინმახჷრჩანა ბენგალიშ ჸუჯიშა. გჰატიშ ბჟადალი ლაკადაშ ანდა მორჩილი წყარმალუ, არაბეთიშ ზუღაშა დინმახჷრჩანა. წყარმალუეფიშ ანდანერალაშ უმკუჯინალო, შტატიშ ანდა ხორუა (გჷშაკერძაფილო შტატიშ დინოხოლენ აკანეფს) ოშუმალი წყარიშ ვაბაღებას წისაფენს. შტატის, შანულამი ფართობიშ გოწვანაფილი დიხა იდვალუაფუ.
ინდოეთიშ 92 ნაციონალური პარკიშე, 5 - მაჰარაშტრაშ შტატის იდვალუაფუ, თეშ მოხ თაქ იდვალუაფუ 35 ტყაჩირი. მახორობაშ იროიანი ძინაშ გეშა, ეკონია ვითწანურაშ გოძვენას, იხორციალებუაფუ შტატიშ ტყალონაშ შხუმასშტაბიანი გჷშაკვათუა.
ადმინისრტაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
350px|right|thumb|მაჰარაშტრაშ ოლქეფი შტატშა მიშმურს 35 ოლქი:
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ჯვ. წ. 622
ნაღურა
კატეგორია:
კიმ ჩენ ირი
thumb|250პქ|კიმ ჩენ ირი კიმ ჩენ ირი (ჰანგული 김정일, ჰანჯა 金正日) (დ. 16 ფურთუთა, 1941 – ღ. 17 ქირსეთუთა, 2011) — კორეაშ ოკათე დემოკრატიული რესპუბლიკაშ (ოორუე კორეა) მადუდე. კორეაშ ხანდაშ პარტიაშ გენერალური მელამოსე. ოორუე კორეაშ თარი ცხენედეფიშთარი. „დიდი ბელადიშ“ — კიმ ირ სენიშ სქი დო მონძე.
თინა რდჷ კორეაშ ხანდაშ პარტიაშ (მადუდე პარტია 1948 წანაშე) გენერალური მდივანი, ოორუე კორეაშ დუდთხილუაშ ერუანული კომისიაშ დუდმახვენჯი, მოსოფელს სიდიდათ მაოთხა — ოორუე კორეაშ არმიაშ უმაღალაში ცხენედეფიშთარი.
2009 წანას, ოორუე კორეაშ კონსტიტუციაშა მიშაღალირი თირაფეფიშ ოსხირშე თის „უჟინაში ლიდერქ“ ქიგიადუ. თინა თაშნეშიშე ჯოხონელქ იჸუ მუჭოთ „ოჸოროფული ლიდერი“, „ჩქინი მუმა“, „გენერალი“ დო „გენერალისიმუსი“. თიში ბოში კიმ ჩჟონ ინი მუშეფიშ პარტიაშ დუდობას დოწოხოლინელქ იჸუ მადუდე პოზიციაშა. 2010 წანას ჟურნალ ფორბსიშ მოსოფელიშ უდიდარაშ ადამიერეფიშ ერკებულს თის (კიმ ჩჟონ ინის) 31-ა აკანი უკებუდჷ. 2011 წანაშ 19 ქირსეთუთას ოორუე კორეაშ თარობაქ გასჷმუ ჩინება კიმ ჩენ ირიშ ღურაშენ.
სქოლიო
კატეგორია:ოორუე კორეაშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:კორეალეფი კატეგორია:დიქტატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1941 კატეგორია:ნაღურა 2011
საწერექოშ ქჷნდჷრი
საწერექოშ ქჷნდჷრი — ქჷნდჷრი ასხიშ მასივიშ ობჟათეჸურე. ჭიე-ჭიეთ იმაღალებუ ოორუე-ბჟაეიოლჸურე (ოშქაშე სიმაღალა 2100 მ, მაქსიმალური — 2441 მ). ეგაფილი რე ცარცული კირქუალეფით, მუშ გეშათ მუში ბირტყა კუნწული დო კართეეფი გინოწონილი რე კარსტული ფორმეფით, ნამუეფ შქას გოპატჷნაფილი რე კარსტული ძაბრეფი (ოშურეეფი). საწერექოშ ქჷნდჷრი გოქუნილი რე სუბალპური დოლოშ ოდიარეჩანარულობათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ხანისწყალი
ხანისწყალი — წყარმალუ ბაღდათიშ მუნიციპალიტეტის, რიონიშ კვარჩხანი ნადუ. სიგინძა 57 კმ., აუზიშ ფართი 914 კმ2.
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
მაჟირა ნამიკოლუუ
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჭურია
ჭურია — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, ხობიშ მუნიციპალიტეტის. აკმიქიმინუ მუნჩიაშ დო ოჩხომურიშ აკოშქუმალათ, აკათუ უჩა ზუღას. სიგინძა რე 12 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 296 კვ.კმ. რე ტიპური ონტყოლაშეშ წყარმალუ. უმოსო ირდუ ჭვემაშ წყარეფით. უჩქჷ წყარიშმოლაფა, ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა რე 5,9 მ.კუბ./წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
დიდი მოლნი
დიდი მოლნი (ფრანგ. Le Grand Meaulnes) — ალენ-ფურნიეშ რომანი, გიშაშქუმალირ 1913 წანას.
დანიაშ ნოღეფიშ ერკებული
სტატიას მოჩამილი რე დანიაშ ნოღეფიშ ერკებული მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ. ცხირშა ვემშმურს კონურბაციეფი.
1 = მახორობა უმონს 20 000-ის.
2 = ელსტიკე-სტენლესე ახალი ნოღა რე, დირსხუ 2010-01-01.
3 = ნოღა ჰერსჰოლმი მუსხირენი მუნიციპალიტეტის ორხველჷ.
სირილ ნორმან ჰინშელვუდი
სერ სირილ ნორმან ჰინშელვუდი (ინგლ. Cyril Norman Hinshelwood; დ. 19 მანგი, 1897, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 9 გჷმათუთა, 1967, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი, ქიმიური რეაქციეფიშ მექანიზმიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1956 წანას (ნიკოლაი სემიონოვიწკჷმა ართო). სირილ ნორმან ჰინშელვუდი გურაფულენდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის, გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის დო ლონდონიშ იმპერიულ კოლეჯის. რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური დო თიში პრეზიდენტი 1955-1960 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1897 კატეგორია:ნაღურა 1967
დანიაშ ნოღეფიშ ერკებული
b = ოლბორგიშ ურბანული არეალიშ ნორთი.
სქოლიო
კატეგორია:დანიაშ ნოღეფი კატეგორია:ნოღეფი ქიანეფიშ მეჯინათ დანია
დიალექტი
დიალექტი (ბერძ. διαλέγομαι, dialegomai „ართო რაგადი) — გორკვიაფილი ლიტერატურული ნინაშ ვასტანდარტიზაფილი ვარიანტი, თიში რეგიონალურ-კუნთხუური ვარდა ორაგადე ფორმა, ნამუთ კინ თე ნინაშ შხვა დიალექტეფშე გორკვიაფილ მუდანობაშ ლექსიკური, სინტაქსური თუ ფონეტიკური მუშობურობეფით გინორთელო რე. თის გჷმირინუანს მახორობაშ ალაზჷმაფათ მორჩილი ნორთი, მორო თინა თარო გასაგები რე სტანდარტული ნინაშ მარჩქვენჯიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნინეფიშმენცარობა
ოტკრიტიე არენა
„ოტკრიტიე არენა“ (რუს. Открытие Арена)  — სტადიონი მოსკოვს, ოკუჩხბურთე კლუბი სპარტაკიშ (მოსკოვი) დორხველური სტადიონი. ნტირა — 45 000 ადამიერი. ოკათჷ თი ობიექტეფიშ ერკებულს, ნამუეფსჷთ იმანჯებდას იჸი 2017 წანაშ კონფედერაციაშ თასი დო მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2018.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:მოსოვიშ სტადიონეფი
მაართა ნამიკოლუუ
პირველი ნამიკოლუუ — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 718 კოჩი.
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ავესტა
thumb|300px|იასნა 28.1 ავესტა (სპარ.: اوستا) — ზოროასტრეფიშ წიმიმდე ნაჭარეფიშ აკნაკორობა. ჯვეშირანულ ლიტერატურაშ უჯვეშაში ძეგლი, ნამუთ აკოდგინელი რე გიშაკერზაფილ, სოთინ ვაფიქსირაფილჷ ნინაშა, ნამუშათ ირანისტიკას უჯოხონა „ავესტური”.