cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პატაგონიაშ არქიპელაგი
პატაგონიაშ არქიპელაგი (Patagonic Archipelago) — არქიპელაგი ობჟათე ამერიკაშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა. იდვალუაფუ ჩაკაოშ არხი დო დრეიკიშ საროტის შქას. აშაძჷ ატლანტიშ დო რჩქალ ოკიანეეფს შქას. არქიპელაგი მიშმურს ჩილეშ ჟირი რეგიონიშ - აისენიშ დო მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ აკოდგინალუაშა. პატაგონიაშ არქიპელაგის გინმურს თიჯგურა შანულამი ოწყარე შარეფი, მუჭომეფით რე მაგელანიშ საროტი დო ბიგლიშ არხი.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
ტოტორალიშ დეპარტამენტი
ტოტორალიშ დეპარტამენტი (Departamento Totoral) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორდობაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 16 479 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 3 145 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-დელ-ტოტორალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ნოჸორი
მინი|მარჯვნივ
ნოჸორი (cavum oris) — ოჭკომალიშ მომანელაფარი ტრაქტიშ დაჭყაფური ნორთი, სოდე მეურს ოჭკომალიშ მაართაფონი ქიმიური დო მექანიკური დამუშება. ნოჸორი აკოხურგელი რე წჷმიშე დო ხასჷლეფშე - ლეჩქვეფით დო ღვანწკეფით, ჟილეშე - მანგარი დო ლიბუ ცათ, თუდოშე - ნოჸორიშ ქვინჯით. თინა წჷმარინუანს ორგანოეფიშ ართობურობას (ნინა, ლეჩქვეფი, კიბირეფი, ფურტინიშ ჯარკვალეფი, პაროდონტი, ღვეფი), ნამუეფიშ კოორდინირაფილი ქიმინჯალაშ ახორციელენს ცენტრალური ნერვული სისტემა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადამიერიშ ანატომია კატეგორია:ნოჸორი
კოტ-დ’ივუარი
კოტ-დ’ივუარიშ რესპუბლიკა (République de Côte d'Ivoire ; 1986 წანაშახ ოფიცილურო ჯოხოდჷ მუნჭყვიშ ძვალიშ წყრაპიჯიშ რესპუბლიკა) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას. ქიანას უხურგანს ლიბერია, გვინეა, მალი, ბურკინა-ფასო დო განა, ობჟათეშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანეშ გვინეაშ ჸუჯი. საფრანგეთიშ ჸოფილ კოლონია.
ქიანას დოხოლაფირო 60 ეთნიკურ ბუნაშე უმოსი რე. ქიანაშ ნანანოღა — იამუსუკრო (242 ვთშ. მახორე), ქიანაშ თარი ნოღა — აბიჯანი (ქიანაშ ეკონომიკური ნანანოღა დოხოლაფირო 3 მილიონი ადამიერით). ოფიციალური ნინა — ფრანგული, თარი აკანური ნინეფი — დიულა, ბაულე, ბეტე. ერუანული დღახუ — ზოხორინალაშ გჷმოცხადებაშ დღა (7 მარაშინათუთა 1960).
სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარი კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ბოდო (ნინა)
კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:ტიბეტურ-ბირმული ნინეფი
ხუნინი (პროვინცია)
200პქ||მინი|მარჯვნივ|პროვინციაშ აბანდვალა ხუნინიშ რეგიონს ხუნინი — ხუნინიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ხუნინი. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 2,360.07 კმ²-ს. მახორობა — 48,723 ადამიერი.
შუშუფინდიშ კანტონი
შუშუფინდიშ კანტონი (Cantón Shushufindi) — კანტონი ეკვადორს, სუკუმბიოსიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა შუშუფინდი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 32 184 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ხუნინი (პროვინცია)
გეოგრაფია
პროვინციაშ ტერიტორია გვალამი რე. პროვინციას იდვალუაფუ ხუნინიშ ტობა დო წყარმალუეფი, მანტარო დო ულკუმაიო.
თანჯეფი
პროვინციას ობჟათე-ბჟაეიოლშე ომძღჷ ტარმაშ პროვინცია, ობჟათე-ბჟადალშე ჯაულიშ პროვინცია, ოორუე-ბჟადალშე პასკოშ რეგიონიშ პასკოშ პროვინცია, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ოსაპამპაშ პროვინცია.
შუშუფინდიშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ხუნინი (პროვინცია)
ადმინისტრაციული დორთუალა
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 4 რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ხუნინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ლობამბა
ლობამბა (Lobamba) — ესვატინიშ ისტორიული დო ოკანონმადვალე ნანანოღა. თაქ ოდვალუაფუ პარლამენტი დო დიაფალიშ რეზიდენცია.
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინიშ ნოღეფი
პენტიუმი (პროცესორი)
Pentium რე კომპანია ინტელიშით 1993 წანას გჷშაშკუმალირი პროცესორი. თინა რდჷ წჷმოძინელი i486-CPU სერიაშ ჩიპეფიშ გეჸვენჯი მოითჷრი. Pente (πέντε) – ბერძნული ზიტყვა რე დო ხუთის შანენს. თინა ქო ინტელიშ ჸუდეშ x86 სერიაშ ჩიპეფიშ მახუთა მოითჷრს წჷმმარინუანდჷ. თეწკჷმა თეთ ინტელქ დარცხუ მარკა, ნამუშჯ ჯოხოსჷთ ოავტორე ნებეფით დოთხილანდჷ - i486-იშ პროცესორეფწკჷმა თეშ ქიმინუა შელებეუანი ვა რდჷ.
პენტიუმიშ პროცესორეფიშ ფანია
Pentium-იშ ჯოხო x86-იშ ხვალე მახუთა მოითჷრიშ ჩიპეფს ვა დოსქილადჷ - გეჸვენჯი, მამშვა, მაშქვითა დო გეჸვენჯი მოითჷრეფქჷთ ეჭოფეს თე ჯოხო. პენტიუმს მაჸუნეს:
რეჩხი (წყარმალუ)
რეჩხი — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სამურზაყანოშ რზენს. სიგინძა რე 8,5 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი 43 კმ². ოდუდე უღჷ ოხაჩქუშ მასივიშ ობჟათე-ბჟადალ ჯინჯის, ზუღაშ დონეშე 195 მეტრაშ სიმაღალას. აკათუ ერწყარს მარძგვანშე. ირდუ დიხაშთუდონი დო ჭვემაშ წყარით. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა რე 4,9 მ³/წმ. წყარალა უჩქჷ გაზარხულს, წყარიშ სიმორჩილე — დამორჩილს.
28 გერგობათუთა
28 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 332-ა დღა (ნარკი წანეფს — 333-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ხაუხა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ხაუხაშ პროვინცია ხაუხა — ხუნინიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. ნანანოღა რე ხაუხა. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, პროვინციას ოხორანს 92 053 ადამიერი. . პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 3 749,1 კმ²-ს.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
სქოლიო
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ხუნინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
აგრიჯენტო
ნოღა იდვალუაფუ ეშქეთის, ნამუთ ზუღას გინაჯინე. ჟირი წყარმალუ, ჰიპსაის დო აკრაგასი, თაშნეშე თიშ ოორუეთ დვალირი ტახირი ნოღას ორთაშობურ ჯიხაზურგათ გინმაშქვანს. თიში დორსხუაფა ჯვ. წ. 582-580 წანეფს ბერძენ კოლონისტეფს მიაჭარუაფუნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი კატეგორია:სიცილიაშ ნოღეფი
Pentium Pro
Pentium Pro — 1995 წანას დემუშუ დო 1998 წანაშახ არძაშე ძალიერ პროცესორს წჷმარინუანდჷ. თინა რშვილური სერვერეფშო რე გოთლწონაფილი.
აბანი უღუ გეჸვენჯი სიახალეეფს: thumb|Pentium Pro High resolution
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინტელიშ x86 მიკროპროცესორეფი კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
მაიამი
thumb|
მაიამი (ინგლ. Miami) — ნოღა ააშს, ფლორიდაშ შტატის. მახორობა 409 719 კოჩი (2007 წანაშ მუნაჩემეფით). დორსხუაფილი რე ატლანტიშ ოკიანეშ პიჯის. მაიამი რე ააშ-იშ ართ-ართი უდიდაში ტურისტული ცენტრი.
thumb|მაიამიშ პანორამა
ტულუმბაშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 12 211 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 10 164 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-ტულუმბა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
დენგფენგი
დენგფენგი (ჩინ. 登封) — ნოღა ჩინეთიშ ხენანიშ პროვინციას. მუში ჯვეში ჯოხო რე იანჩენგი. ფართობი 1200 კმ²-ს აკმადგინანს, მახორობა— ბოლო მუნაჩემეფით 630 000 ადამიერს.
ბერლინიშ მოდერნისტული ნოდგჷმეფი
ბერლინიშ მოდერნისტული ნოდგჷმეფი იკათუანს ამშვ სოციალურ ნოდგჷმს ბერლინიშ გალენგანობას, ნამუეფით 1910 - 1933 წანეფს, განაშენიანებაშ ინოვაციური პოლიტიკაშ ბორჯის, გჷშაკერძაფილო ვაიმარიშ რესპუბლიკაშ პერიოდის იჸუ ეკიდილქ. თე ბორჯიშო ბერლინი შანულამი სოციალური, პოლიტიკური დო კულტურული ცენტრი რდჷ. ჸუდეეფი თი კიდანჯალაშ რეფორმაშ ნათელი მაგალითეფი რე, ნამუშ ღანკი რდჷ დაბალი ღმალა მაღვენ ადამიერეფშო ოხორე პიჯალეფიშ გოუჯგუშაფა, მუთ მუშ განშე ნოღაშ შხვანერო დოგეგმარაფას თხულენდჷ. ჸუდეეფი თაშნეშე წჷმარჩქინანა ურბანული დოგეგმარაფაშ დო არქიტექტურაშ ტიპოლოგიაშ ახალობურ მაგალითეფს, თეში მუჭოთ ტექნიკურ დო ესთეტიკურ ინოვაციეფს.
დენგფენგი
ნოღა ჩინეთიშ ართ-ართი წიმინდე გვალაშ — სუნშანიშ ჯინჯის იდვალუაფუ. წჷმარინუანს ჩინეთიშ შანულამ შურიელი ცენტრის. თაქ იდვალუაფუ შხვადოშხვა რელიგიეფიშ ოხვამეეფი დო ინსტიტუტეფი. თინეფ შქას რე დაოსიზმიშ ძონგუეშ ოხვამე, ბუდიზმიშ შაოლინიშ ოხვამე დო კონფუციანური აკადემია. ჩინურ ლიტერატურას დო პოზეიას დენგფენგის „ცაშ დო დიხაშ ცენტრის უძახჷნა“.
ბერლინიშ მოდერნისტული ნოდგჷმეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
დენგფენგი
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ჩინეთის
რობინ ლორდ ტეილორი
რობინ ლორდ ტეილორი (Robin Lord Taylor; დ. 4 მანგი, 1978, აიოვა) — ამერიკალი არტისტი. ოკათუდჷ შხვადოშხვა ჩინებულ სერიალეფს: კანონი დო ზოჯუა (2005), ინტერესიშ კათა (2012), გაგია ღურელეგი (2013). ათეჟამო ლაჸაფენს სერიალს გოთემი, სოდეთ ასახიერენს ოსუალდ კოპელბოტიშ როლს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1978
ბათუმი
ბათუმი — ნოღა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ სტატუსით რგებაფულენს 1878 წანაშე. ოხორანს 152 839 კოჩი (2014).
ბათუმიშ შხუ ოერეფოშქარე ონიშოლი რე უჩა ზუღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ წყარპიჯის, ბაქო-ბათუმიშ რკინაშშარაშ დო ნავთობსადენიშ ბოლო პუნქტი დო ოავტომობილე შარეფიშ ნოსქვი. ნოღა ეგაფილი რე ტომბა, ჯგირო თხილერი ორთაშობური ონიშოლიშ ბათუმიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 5 მეტრაშ სიმაღალას, ქართიშე 350 კმ-თ (რკინაშშარათ).
ნოღა გინოზინდილი რე ოორუე-ბჟაეიოლშე ობჟათე-ბჟადალშა 7 კილომეტრის. სიგანა რე 1-2,5 კმ. 1937 ჰექტარშე განაშენიანებული რე 1300 ჰა-შ უმოსი. ბათუმიშ ჯინჯიერი ნორთი ობჟათეშე გოუძჷ ჸუჯიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე — წყარმალუეფიშ ბარცხანიშ დო ყოროლისწყალიშ მანგის.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნოღეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
29 გერგობათუთა
29 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 333-ა დღა (ნარკი წანეფს — 334-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სუკუმბიოსიშ კანტონი
სუკუმბიოსიშ კანტონი (Cantón Sucumbíos) — კანტონი ეკვადორს, სუკუმბიოსიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლა-ბონიტა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 836 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
რამირესი (კოკი)
რამირესი (Isla Ramirez) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, დიაოფალ ადელაიდაშ არქიპელაგში, ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონ. მუში ფართობი რე 163 კმ.კვ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
დოგრი (ნინა)
კინოხ, დოგრი პენჯაბურ ნინაშ დიალექტო რდჷ მერჩქინელი, მარა ასე აღიარაფილი რე ზოხო ნინათ დო სახენწჷფო მეურე ნინაშ გოვითარაფას. კინოხ დოგრი იჭარუაფუდჷ მუში ანბანით, ნამუსჷთ ტაკრი ჯოხოდჷ, მარა ალმახანას გჷმირინუაფუ დევანაგარიშ შრიფტი, თაშნეშე სპარსული შრიფტი - ნასტალიკი, ნამუთ გჷნოღალირი რე არაბულ ანბანშე.
30 გერგობათუთა
30 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 334-ა დღა (ნარკი წანეფს — 335-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ოჭიშით ნჩურუა
thumb|right|150px|ოჭიშით ნჩურუაშ სტარტი 2008 წანაშ ევროპაშ ჩემპიონატის ოჭიშით ნჩურუა, კროლი ოჭიშით, ორგია ოჭიშით — ნჩურუაშ სტილი, ნამუთ ვიზუალურო კროლს მოგენს (ხელეფი ართიანიშ მათირე მოქირინუეფს არსულენა, კუჩხეფი ართიანიშ მათირე უმეუჭყვიდირე ეშაღალა/დინოღალას არსულენა), მარა გეჸვენჯი გინორთეფი უღუ: ადამიერი ოჭიშით ნჩურუნს, დო ვართ ქვარათ, წყარიშ ჟინპიჯის გჷნონჩურუა გოზინდილი ხეთ ირსულებუ, დო ვართ მოკიჩილით, მუჭოთ კროლს რენ. 200 მეტრიან დისციპლინეფს სიჩქარეშ მეჯინათ მასუმა ნჩურუაშ სტილი რე. ნჩურუაშ თე საშუალებას გინორთი უღუ თით, ნამჷდა ადამიერს შურიშ წყარშა ინომბარაფა ვაუწიენს, თიშ გეშა, ნამჷ-და სახე იდვალუაფუ წყარიშ ეშე. თე სტილიშ ხოლო ართი გიშაკერძაფონი — თინა რე, ნამჷ-და ნჩურუაშ სტარტი წყარშე ისრულებუაფჷ, დო ვართ სპეციალურ პლატფორმაშე, მუჭოთ ნჩურუაშ არძა შხვა სტილსჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნჩურუაშ სტილეფი ოჭიშით ნჩურუა
ბაღმარანი
ბაღმარანი – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ჭაქვინჯიშ თემს. აშაძჷ ოდიშ–გურიაშ დჷკი–რზენს, წყარმალუ უმპიაშ (ჯუმიშ ნოჸველა) ოდუდეეფი, ზუღაშ დონეშე 180 მეტრა, ზუგდიდიშე 12 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 247 ადამიერი.
ოფუტეს წჷმოსქილადირი რე ჯვეში ოხვამეშ (ოეგებიეთ VIII ოშწ.) აკნაცჷმეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
უნიონიშ დეპარტამენტი
უნიონიშ დეპარტამენტი (Departamento Unión) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორდობაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 100 247 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 11 182 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბელ-ვილიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ფიდელ კასტრო
სქოლიო
კატეგორია:კუბარეფი კატეგორია:რევოლუციონერეფი კატეგორია:კუბარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926
აზატი
აზატი ( სომეხ. Ազատ) — წყარმალუ სომხეთის. წყარმალუ არაქსიშ კვარჩხანი ნადუ. გჷთმიჭყაფუ გეღამიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟადალ კართეს წყარმალუეფიშ გოხტიშ დო ვოსკეჯურიშ აკოკათაფაშ გეშა. უღჷ ქუალმი ქვინჯი. წყარიშ ხარჯი: აკაკათაფუწკჷმა 6,51 მ3/წმ. მაქსიმალური 35,9 მ3/წმ. წყარმალუშ წყარს ირინუანა ოწყარალო. თიში შქა მალუობას ეკიდილიე აზატიშ წყაროთხილუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სომხეთის
აკაკი ბაქრაძე
აკაკი ბაქრაძე (დ. 29 მელახი, 1928, ნოღა ქართი ― ღ. ქართი, 1999), ქორთუ კრიტიკოსი, ხელუანობეფიშმარჩქინე, პუბლიცისტი, ოჯარალუ მოღალე.
ბიოგრაფია
აკაკი ბაქრაძექ დებადჷ 1928 წანაშ 28 მელახის ნოღა ქართის. 1948 წანას გათუ ოზურგეთიშ ოშქაშე სკოლა. 1953 წანას გათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ისტორიაშ ფაკულტეტი.
1973-1980 წანეფს რდჷ რუსთაველიშ თეატრიშ დირეტორი, კინემატოგრაფიაშ სახენწჷფო კომიტეტიშ თარი რედაქტორი (1968-1988), მარჯანიშვილიშ თეატრიშ სახანტუო ხემანჯღვერი (1988-1989), რუსთაველიშ ჯარალუაშ პრეზიდენტი (1989-1991 წწ.). რდჷ სხუნუეფიშ ოკათე დეპუტატი, სხუნუეფიშ უჟინაში სხუნუშ ნაციეფიშ სხუნუშ მაკათური (1989-1991 წწ.).
1991-1996 წანეფს კითხულენდჷ ლექციეფს ქუთეშიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის. 1995 წანას ეშასხუნეს გელათიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათურო. ღურჷ 1999 წანაშ 6 ქირსეთუთას. დასაფულებური რე ჭარუეფიშ დო ოჯარალუ მოღალეეფიშ დიდუბეშ პანთეონს.
პუბლიცისტიკა
აკაკი ბაქრაძე რე ჭარილეფიშ მუდგაზმარენი ნაკათინაშ ავტორი, ნამუეფით ოწაწჷდჷ ქორთული თეატრიშ დო კინოშ ისტორიას, XX ოშწანურაშ თეატრიშ დო კინოხელუანობაშ ოკითხეფს. მაართა ჭარილი, რეცენზია ფილმიშე "ჩვენი ეზო" გჷმაბჟინუ 1954 წანას ჟურნალ ცისკარს, მაართა წინგეფი კინოკრიტიკული ეტიუდები დო კრიტიკული წერილები გჷმაბჟინუ 1966 წანას.
აკაკი ბაქრაძე ირკვიენდჷ XX ოშწანურაშ ქორთული ჭარუობაშ პრობლემეფს, დჷმაჭყაფუ ჭარუეფიშ აკოქიმინჯალას, ირკვიენდჷ ვაჟა-ფშაველაშ, კონსტანტინე გამსახურდიაშ დო დემნა შენგელაიაშ ნახანდეფიშ მითოლოგიურ ჯინჯეფს ("მითოლოგიური ენგადი", 1969; "ფიქრი და განსჯა", 1972). თაშნე გურაფულენდჷ ქორთუ ჭარუეფიშ დო ოჯარალუ მოღალეეფიშ ბიოგრაფიეფს: "წიწამური (ილია ჭავჭავაძე)" (1984 წ.), "ტკბილი ოცნება და მწარე სინამდვილე (აკაკი წერეთელი)", "ნიკო ნიკოლაძე", "კარდუ ანუ გრიგოლ რობაქიძის ცხოვრება და ღვაწლი".
აკაკი ბაქრაძეშ წინგეფი რე: ”სჯანი” (1972 წ.), ”ფიქრი და განსჯა” (1972 წ.), ”კრიტიკული გულანი” (1977 წ.), ”მარად და ყველგან საქართველოვ მე ვარ შენთანა” (1978 წ.), ”პილპილმოყრილი მადლი” (1989 წ.), ”რწმენა” (1990 წ.) ”მწერლობის მოთვინიერება” (1990 წ.), ”ილია და აკაკი” (1993 წ.), ”დაწუნებილი გზა” (1995 წ.).
ბაქრაძე კითხულენდჷ ლექციეფიშ კურსის დო საჯარო ლექციეფს ლიტერატურაშე, ისტორიაშე, ნაციონალურ დო ჯარალობურ ოკითხეფშე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ კრიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1928 კატეგორია:ნაღურა 1999
ჯო ბაიდენი
ჯოზეფ რობინეტ „ჯო“ ბაიდენი უკულაში (Joseph Robinette „Joe” Biden, Jr; დ. 20 გერგობათუთა, 1942) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტი 2009-2017 წანეფს. ააშ-იშ სენატორი დელავერიშ შტატიშე 1973-2009 წანეფს.
ააშ-იშ პრეზიდენტი 2021 წანაშ 21 ღურთუთაშე. 2020 წანაშ გიშაგორუეფს გიმორძგჷ 77 წანაშ ხანს, ნამუშით ქიანაშ ისტორიას გიშაგორუაშ მომენტიშო არძაშე ხანერ პრეზიდენტო გჷნირთჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი
ერინ რიჩარდსი
ერინ რიჩარდსი (Erin Richards; დ. 17 მესი, 1986, პენერტი) — უელსარი არტისტი. ჩინებული რე ბარბარა კინიშ როლით სერიალშე გოთემი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უელსარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1986
არაკენა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
C.C. Catch
thumb|C.C.Catch 2011 წანა, კონცერტის რუსეთის C.C. Catch (კაროლინე კატერინა მიულერი, ინგლისურო: Caroline Catharina Müller, დ. 31 კვირკვე, 1964 წ, ოსი, ჰოლანდია) რე ჰოლანდიარი პოპ მობირე. გიშაშქუმალირი აფუ 7 ალბომი. არძოშ უმოსი დიდი პოპულარობა უღუდ ალბომს: Catch the Catch, გიშაშქუმალირს 1987 წანას. გერმანიას ალბომქ დეკინ მაამშვა აბანი. C.C. Catch მუშენდჷ ბრელი შინელი კომპოზიტორეფი დო პროდუსერეფწკჷმა: დიტერ ბოლენი, ანდი ტეილორი დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1964
მასისო-დე-ლარანკაგუა
მასისო-დე-ლარანკაგუა — სტრატოვულკანი ბოლივიას, ტურკოშ მუნიციპალიტეტის, ანდეფიშ გვალეფს. მუში კონკა ზუღაშ დონეშე 5 520 მეტრას იდვალუაფუ. აკმოდირთუ ანდეზიტიშე დო დაციტიშე. ვულკანიშ ეკონია ეშაგორგოთიშ თარიღი უჩინებუ რე, მარა კანკალე მარკვებუშ არზით, თექ ჰოლოცენიშ პერიოდის მოხვადჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
-18.25°N, -63.53333°W
კვანზა
კვანზა — ანგოლაშ ფარაშ ართული. მიშეღეს 1977 წანაშ 8 ღურთუთას ანგოლური ესკუდოშ მანგიორო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფარაშ ართურეფი კატეგორია:აფრიკაშ ვალუტეფი
ტომას ნიუმენი
ტომას ნიუმენი (Thomas Newman; დ. 20 გჷმათუთა, 1955) — ამერიკალი კინომუსიკოსი. რე ჩინებუილი კომოზიტორიშ, ალფრედ ნიუმენიშ სქუა. 12-შა რდჷ ნომინირაფილი ოსკარს. რე 5 გრემიშ, 2 BAFTA-შ დო ართი ემიშ მაღვენჯი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1955 კატეგორია:დუნაბადი 20 გჷმათუთა
ვერლა
ვერლა — XIX ოშწანურაშ ორეწუალე ოფუტე ობჟათე ფინეთის, ნოღაკოუვოლაშ გოხოლუას, კიუმენლაასკოშ პროვინციას. 1996 წანაშე მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა]შ ობიექტეფიშ ერკებულშა. ოფუტეს პირველ ჯაშ გინმამუშებელ ქარხანაქ ეკიდილქ იჸუ 1872 წანას, მარა 1876 წანას დაჩხირქ მოჯალაგუ. [[1882 წანას ეკიდილქ იჸუ კინ თი პროფილიშ უმოს შხუ ქარხანაქ, ნამუთ 1964 წანაშახ ფუნქციონირენდჷ.
ამდღარშო, თე ტერიტორიული ოწარმე ჯაშ გინმამუშებელ მუზეუმო რე გინოშქუმალირი. ისტორიული დჷნოდგჷმეფი კინე მუნეფიშ აბანეფს რე დოტებული.
გალერეა
ისტორიული დჷნოდგჷმეფი მუზეუმს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ფინეთის
ჯეჯორა
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ფარნავაზ I
ფარნავაზი — იბერიაშ მაართა მაფა. ჯვ. წ. IV–III ოშწანურეფს. ქართლის ცხოვრებაშ მეჯინათ თიქ აკოქომინჷ ქორთული ჭარალუა დო რე საქორთუოშ მაართა გამაართიანაფალი, ფარნავაზიანეფიშ დინასტიაშ დჷმარსხუაფალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:იბერიაშ მაფეფი კატეგორია:ფარნავაზიანეფი
ბაში
ბაში — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ჭაქვინჯიშ თემს. აშაძჷ ოდიშ–გურიაშ დჷკი–რზენს, წყარმალუ ჩხოუშიაშ კვარჩხანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე, ზუგდიდიშე .2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს.
ოფუტე ბაში ისტორიული წყუეფს მაართათ მიშინუაფუ 1642 წანას. მუწოსქილადირიე გვიანი ფეოდალური ხანაშ ჸორში.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ვეგაიენი
ვეგაეინი ანუ ვეგაშ არქიპელაგი (ნორვეგიულო Vegaøyan) — იდვალუაფუ ნურლანიშ ფიულკის, პოლარულ ქართწკჷმა ხოლოს. არქიპელაგი 2004 წანაშე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა რე მიშაღალირი. არქიპელაგიშ თარ კოკის ვეგაშ მორჩილ კოკეფი ბუნა გარტყჷ მუკი-მუკის, მუნეფიშ მუდანობა 6500 რე. ობიექტიშ საართო ფართობი 103,7 ვითოში ჰა რე, თინეფ შქას 6,9 ვითოში ჰა სქირონაშ რე. thumb|250პქ|Eidem-იშ პლაჟი კოკი ვეგას. არქეოლოგიური მეგორაფეფი ოძირანა, ნამდა თე აბანეფი დიო ხოლო ქუაშ ხანას რდჷ დოხორელი. 1500 წანაშ მალობას თაქ მახორუ კათაქ, ნამუთ ოფუტეშ მეურნობას დო მეჩხომობას მეთხოზჷდჷ, უგუმაჟირუ ლანდშაფტი გაჭყჷ.
IХ ოშწანურას თე კოკეფიშ სუსხურიშ ბურდღაშ შანულამი მიმაჭირინდაფალეფი რდეს. თე ბიზნესი აკანურეფშო ღმალაშ ნასუმორს წჷმარინუანდჷ. არქიპელაგშახ მეჭირინდაფა შელებუანი რე მუჭოთ ბორანით, თაშნეშე ფეიკარმალი კატერით ბრიონიოისუნიშე (ნორვ.Brønnøysund).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას კატეგორია:არქიპელაგეფი კატეგორია:ნორვეგიაშ კოკეფი
2 ქირსეთუთა
2 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 336-ა დღა (ნარკი წანეფს — 337-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ადიშისჭალა
ადიშისჭალა, ჰადიშჭალა — წყარმალუ მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ინგირწყარიშ მარძგვანი ნადუ (მიშმაკათუ ოფუტე ბოგრეშიწკჷმა). ოდუდე - ადიშიშ ჯიშთიწკჷმა. სიგირძა 14 კმ. ღანჩოშ ფართობი 80 კმ². ადიშისჭალა რე წყარხვეიანი; მეუნს იურული ხანიშ ტკილფიქალეფ შქას.
სერანო
სერანო ( Isla Serrano) თაშნეშე ჩინებული, მუჭოთ ჭიჭე ველინგტონიშ კოკი — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 1,063 კმ.კვ. შხირას, ანტარქტიკას დვალირ ლავუაზიეშ კოკის ჩილათირო უძახჷნა თაშნეშე სერანოშ კოკის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
A-ha
A-ha (1982-94, 1998-2010, 2011) — გრემიშ ჯილდოშა ნომინირაფილი ნორვეგიული პოპ ბუნა, დორსხუაფილ ოსლოს, ნორვეგიას. ბუნაშ სოლისტეფი რდეს: მორტენ ჰარკეტი, მაგნე ფურუოლმენი, პოლ ვოკტააარ-სავოი დო გარდნერ კოული. A-ha-ს გიმოჩამილი აფუ 36 მილიონიშ უმოსი ალბომი, 15 მილიონი სინგლი.
ლომე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტოგოშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ჩხვინდი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩხვინდი კატეგორია:სახე კატეგორია:ანთროპოლოგია კატეგორია:ადამიერიშ ანატომია
ხუან-ბაუტისტა-ალბერდიშ დეპარტამენტი
ხუან-ბაუტისტა-ალბერდიშ დეპარტამენტი (Departamento Juan Bautista Alberdi) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 28 206 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 730 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ხუან-ბაუტისტა-ალბერდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ოჸულე
მინი|250პქ|ანატომიური დვალუა (წვანეთ) ოჸულე (occiput cranii) — ანატომიური ტერმინი, ნამუთ გჷმოხანტუნს დუდიშ ხოკოშ უკახალენი ნორთის. ოჸულეშ ტრავმაქ შილებე ბაზილარული ხოკოშ მოტახილობა გჷმიჭანუასჷნ. ოჸულეშ ეშაჩინება შანულამი რე ადამიერიშ ჸოფურიშ პერიოდის დოკვირაფაშ ბორჯის.
ოჸულეშ ძვალიშ თარი ნორთი სალიშობური ძვალიშ რსხულს მითმიარსხუ სოლიშობურ – ოჸულეშ სინქონდროზათ. ხანიშ ძინაწკჷმა ართო ხინტკირი გჷნიცადენს გოძვალაფას დო საბოლოოთ ჟირხოლო ძვალი არსხუ ართიანს. თარი ნორთიშ ჟილე, ხოკოშ ღრუშჸურე ჟინპიჯი სადა დო ინოკინელი რე. სოლიშობური ძვალიშ რსხულწკჷმა ართო თინა აკმოქიმინუნს დუდთუდოს, ნამუთ მეწურაფილი რე დიდი რხვილშა (თის გეძჷ მოგჷრძე ტვინი, ხინჯი დო ტვინიშ თარი არტერია მუში ნოჸელეფით). თარი ნორთიშ თუდო ჟინპიჯი ხოშქორამი რე, შქა აბანს მიოხე ჯგირო გჷმოხანტილი ხორხონტაშ გა დო ხოშქორამი ღოზეფი. ოჸულეშ ძვალიშ ლატერალური ნორთეფიშ დო თარი ნორთიშ ელაგელა კიდეფი არსხუაფუ საფეთქელიშ ძვალიშ კირდეამი ნორთიშ უკახალენი კიდას. თინეფს შქას აკმიქიმინუ კირდეამი ოჸულეშ ჭვიტე, ნამუთ ეშაფშაფილი რე ხინტკირით, თ. ჯ. კირდეამ-ოჸულე სინქონდროზათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ადამიერიშ ანატომია კატეგორია:დუდიშ ხოკო
უელსარეფი
უელსარეფი (უელ. Cymry) — ეთნიკური ბუნა დო ერი ასოცირაფილი უელსიშა დო უელსური ნინაწკჷმა. ჯონ დავიესი ასაბუთენს, ნამჷ-და „უელსური ერი“ შილებე გჷმიქიმინუკო IV ოშწანურაშ ბოლოს დო V ოშწანურაშ დაჭყაფუს, რომაალეფიშ ბრიტანეთშა მეულაშ ბორჯის.
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:უელსარეფი
პერმი
პერმი (რუს. Пермь) — ნოღა რუსეთის, პერმიშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 991,530 კოჩი (2010).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
3 ქირსეთუთა
3 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 337-ა დღა (ნარკი წანეფს — 338-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
მანდიბულეფი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩხოლარეფიშ ანატომია
ადანგე (წყარმალუ)
ადანგე — წყარმალუ აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას. იჭყაფუ ადანგეშ ჸალაიბონიშ ობჟათეშ ჭიჭე კარული ტობაშე. მეხირჩანს ტროგულ ლეხერს. წყარმალუ ობჟათე მარუხიშ ნადუშე ადანგეშ ჩხალთას უძახჷნა. სიგჷრძა 12 კმ, ღანჩოშ ფართობი 47 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშითუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულიშ დაჭყაფუს, წყარმორჩილობა — ზოთონჯის.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
4 ქირსეთუთა
4 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 338-ო დღა (ნარკი წანეფს — 339-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ბეგლარ აკობია
ბეგლარ აკობია (, ზუგდიდის რაიონიშ ოფუტე კახათი – ) ფოკლორისტი, ლოტბარი.
1881 წანას ზუგდიდიწკჷმა ხოლოს, კახათის დებადჷ. ფანიაშ ღარტაკობაშ გეშა ბეგლარს გურაფაშ კვარზალი ვა უღუდჷ დო დიდი გონათაფა ვა შიებჷ. 1910 წანას გეჩინებაფუ მუსიკაშ ქვერსემი მოჸოროფე - 16 წანერი ქიონია ბარამია. მორდუ კოჩი გაშერჷ ქიონიაშ მუსიკალურ ტალანტიქ დო მალას ოსურო ქიმიჸონჷ. ჩილი დო ქომონჯი ჩქინობურა ჩონგურიშ აკონწყუალა-პოპულარიზაციაშ საქვარს პიონერეფო იკოროცხუნა. კათურ ბირაშ მოჸოროფე ბეგლარ დო ქიონია ქვერსემი ორსანტობათ მიოგანდეს ჩონგურს. 1930 წანაშე მეჩონგურეეფიშ ვითოჟირ მაკათურამ ანსამბლიქ, „მარგალ მეჩონგურეეფიშ“ ჯოხოთ კათური ბირეფიშ გოსოფური რეპერტუარით ქაწუდირთჷ მარჩქილეს. 1939 წანას ბეგლარ აკობიაშ ანსამბლიქ ქართიშა ქომორთჷ, სოდეთ ქვერსემი მოწონაქ აშუ. თე ანსამბლიშ გოსოფურობაშ დო რწკინუაშ ბაძაძი თინა რდჷ, ნამდა შხვა ანსამბლეფიშ გინაწონს თენა კათური კოლორიტით, უგუსქვამებუო, ხეუმეთხუმუო არსულენდჷ ხვალე მარგალურს ვარინ, შონურ, აფხაზურ, გურულ დო შხვა კუნთხუეფიშ კათურ ბირეფსჷთ. ბეგლარ აკობიაქ ღურჷ 1947 წანაშ 18 პირელს.
კონკანი (ნინა)
კონკანი (დევანაგარი: कोंकणी; ლათინური: Koṅkani; კანადა: ಕೊಂಕಣಿ; მალაიალამი: കൊങ്കണി; IAST: koṃkaṇī) — ინდოევროპული ნინაშ ფანიაშ ინდოარიული ნინა, ნამუთ გოფაჩილი რე ინდოეთიშ ბჟადალი წყარპიჯის (კონკანიშ რეგიონი). კონკანურ ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობა მეხოლაფირო 7,6 მილიონი ადამიერს აკმადგინანს, ნამუეფით იჩიებუნა ჟირი ნინა-დიალექტეფშა — კონკანი დო გომანტაკი.
კონკანი ინდოეთის არძოშე ობჟათეთ გოფაჩილი ინდოარიული ნინა რე. კონკანწკჷმა არხოს გერე მარათჰი დო გუჯარათული ნინეფწკჷმა, ონდეთ გუ ჰინდის. კონკანიშ მიარე ზიტყვა მორჩქილაფათ ძალამი არხოს რე ბენგალურ დო ორიაწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რაიონი სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს. რაიონიშ ტერიტორია 1917-შახ მიშმეშჷ ქუთეშიშ გუბერნიაშ ზუგდიდიშ მაზრაშა, 1921-შე ზუგდიდიშ მაზრაშა. 1930-შე ზოხო რაიონი რე. ადმინისტრაციული ცენტრიე ნოღა ზუგდიდი.
ორთა
რაიონს უკინებუ ოდიშიშ რზენი, ოდიშიშ პლატო დო ურთაშ გვალამი ზონა. ტერიტორია — 683 კვ.კმ., თინეფი შქას ოოფუტე-სამეურნეო ორგალეფს უკინებუ 340 კვ.კმ. რაიონს წყარმალუეფიშ ფშხირი რშვილი რე, ბრელიე ჭყენჭი დო მორჩილი ტობეფი. წყარმალუ ინგირიშ გალე ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას კვათჷნს წყარმალუეფი: ჯუმი, ჩხოუშია, წენწყარი, რუხი დო შხვა.
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა — 62 511 კოჩი (2014); მეჭედალა — 91,5 კოჩი კვ.კმ-ს. რაიონს 59 დოხორინელი პუნქტი რე: 1 ნოღა, 58 ოფუტე. დიდი ოფუტეეფი რე: ინგირი (4,0 ვითოში), კახათი (4,0 ვითოში), ჭითაწყარი (3,3 ვითოში) დო რუხი (2,8 ვითოში).
აბანობური სხუნუ
მუნიციპალიტეტიშ აბანობური სხუნუშ უმაღალაში ორგანო რე ტერიტორიული ორგანო, აღმასრულებელი პოსტიშ პიჯი — გამგებელი. მუნიციპალიტეტი ირთუ გეჸვენჯი ტერიტორიული ართურეფო:
ეკონომიკა
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ეკონომიკას თარი როლი ორხველჷ სუბტროპიკული ოფუტეშ მეურნობას, კერძოთ მეჩაიეობას დო თიშა გერსხილ გინომუშებულ რეწუალას. ოფუტეშ მეურნობაშ შხვა დარგეფი რე მეციტრუსობა, მეხილეობა, მებინეხეობა. შანულამი ოწარმონეფიე ჩაიშ ფაბრიკეფი, ფაიფურიშ, ხაბაკიშ დო ღვინიშ ქარხანეფი, ცელულოზა-ქაღარდიშ კომბინატი. რაიონიშ ტერიტორიას გიშმურს ობჟათე კავკაციაშ რკინაშარაშ მაგისტრალი.
კულტურა
რაიონს 80 სახენწჷფო დო 3 დორხველური ზოგადსაგანმანათლებელო სკოლა რე, 4 ოშქაშე პროფესიული დო 3 უმაღალაში ოგურაფუ (ზუგდიდიშ ზოხორინელი უნივერსიტეტი, საქორთუოშ სახენწჷფო ფიზიკური რდუალაშ დო სპორტიშ აკადემიაშ ზუგდიდიშ ფილიალი, შოთა მესხიაშ ჯოხონობაშ ზუგდიდიშ სახენწჷფო ოგურაფუ უნივერსიტეტი, 41 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი დო 1 მუზეუმი.
ოძირაფუეფი
ისტორიული ობიექტეფი რე:
სქოლიო
* კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
ლა-კოჩაშ დეპარტამენტი
ლა-კოჩაშ დეპარტამენტი (Departamento La Cocha) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 17 683 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 917 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლა-კოჩა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ავანისხევი
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
პერუ-ბოლივიაშ კონფედერაცია
პერუ-ბოლივიაშ კონფედერაცია (Confederación Perú-Boliviana) - სახენწჷფო ობჟათე ამერიკას, არსებენდჷ 1836–1839 წწ. თე სახენწჷფოქ აკიქიმინჷ ჟიმოლენი დო გიმენი პერუშ დო ბოლივიაშ გოართოიანაფაშ შედეგო. სახენწჷფოშ მადუდე დო კონფედერაციაშ აკოქიმინუაშ თარი იდეოლოგი რდჷ - ანდრეს დე სანტა კრუსი. რესპუბლიკაშ ნანანოღა – ტაკნა, ნამუთ ალმახანს პერუშ ტერიტორიას იდვალუაფუ.
წიმიისტორია
კონფედერაციული სახენწჷფოშ აკოქიმინუაშ იდეა პერუშ ლიდერეფს ენუხედეს ჭკუაშა, მარა ხუჯის ვედმუკინანდეს ბოლივიაშ მადუდეეფი, თიშენი, ნამჷდა ბოლივიარეფს თე კონფედერაციას, მაჟიახარისხამი როლი მითმიაჩამუდჷ. პერუს პოლიტიკური ვასტაბილურობაშ ნძალათ, ბოლივიაშ თარობაშ გომანგარაფათ დო ანდერს დე სანტა კრუსიშ ჭყოლოფუათ, სიტუაციაქ ჯინჯიერო დითირუ დო უკვე ბოლივიაშ პრეზიდენტი, ანდრეს დე სანტა კრუსი მუშ პიჯალეფს წჷმარინუანდჷ.
კონფედერაციული სახენწჷფო
კონფედერაციულ სახენწჷფოქ აკიქიმინჷ ხეშულობაშ გორთუალაშ შედეგო:
კონფედერაციული სახენწჷფოშ თარი ნებაგოქუნელობეფი გოხურგელი რდჷ კონფედერაციაშ თარი კანონით. შხვა სახენწჷფობურ ნებაგოქუნელობეფს, კონფედერაციაშ მაკათური ქიანეფი ახორციელენდეს, მუნეფიშ იურისდიქციაშ თუდო.
მაკათური ქიანეფი
კონფედერაციაქ აკიქიმინჷ სუმ სახენწჷფოშე: ოორუე პერუშ სახენწჷფო, ობჟათე პერუშ სახენწჷფო დო ბოლივიაშ სახენწჷფო
ვეგეტაციური პერიოდი
ვეგეტაციური პერიოდი (ოვეგეტაციე პერიოდი) — წანმოწანაშ ბორჯი, მუჟამსჷთ ჩანარი აქტიურო ოძირანს მუშ ოთელარე ფუნქციეს — ირდუ დო ივითარებუ. ზომიერ ჰავაშ პიჯალეფს, რზენს თე პერიოდი იგჷნძორებუ ზარხულიშ ეკონია ჸინეფშე დამორჩილიშ მაართა გოჩხურუაფაშახ, გვალას — თირიშ ეჭოფუაშე თირიშ მოულაშახ; ტროპიკულ დო ნორთობურ სუბტროპიკულს — ედომუშამი წანა.
პერუ-ბოლივიაშ კონფედერაცია
ოორუე პერუშ სახენწჷფო
ოორუე პერუშ სახენწჷფო აკმოდირთუდჷ პერუშ ჸოფილი დეპარტამენტეფშე - ლა-ლიბერტადი, ამაზონასი, ლიმა დო ხუნინი, სახენწჷფოშ ნანანოღათ ქჷდარსხუეს ნოღა ლიმა. სახენწჷფოს ოორუეშე უხურგანდჷ ეკვადორი დო ბჟაეიოლშე - ბრაზილია.
ვეგეტაციური პერიოდი
ბორჯი, ნამუთ ოხვილჷ ჩანარიშ გოვითარაფაშ ედომუშამი ციკლიშ მუკაულარო; ითებუ მუკნაღელიშ დო ტასიშ წჷმოქიმინუათ. ვეგეტაციურ პერიოდის გჷთმოთანჯუნს ჩანარის გოვითარაფაშ პერიოდის მეღებული სიტიბაშ მუდანობა, ნამუთ მუშჸურე თი სიდიდა რე, სოიშე მიღებუაფუ ვეგეტაციური პერიოდიშ დღალეფიშ მუდანობაშ გომიარაფაშ ოშქაშე დღაშ დო სერიშ ტემპერატურაშით.
პერუ-ბოლივიაშ კონფედერაცია
ოორუე პერუშ სახენწჷფო
ოორუე პერუშ რესპუბლიკას, პერუშ რესპუბლიკაშ ოფიციალური სიმბოლოეფი უღუდჷ.
ობჟათე პერუშ რესპუბლიკა
ობჟათე პერუშ სახენწჷფო აკმოდირთუდჷ პერუშ უჯვეშაშ დეპარტამენტეფშე - არეკიპა, კუსკო, აიაკუჩო დო პუნო, სახენწჷფოშ ნანანოღათ ქუდარსხუეს ნოღა ტაკნა.
ობჟათე პერუშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი რდეს:
სიჩუანიშ ასამბლეაქ დეკრეტი გიშაშქჷ კონფედერაციაშ სიმბოლოეფიშ გეშა, ნამუშ მეჯინათ სახენწჷფო შილას, ბოლივიაშ დო პერუშ სახენწჷფოეფიშ შილეფიშ აკობუნილი ფერი უღუდუკო ოკო დო ახალი გერბი მიღესჷ.
ბოლივიაშ სახენწჷფო
ბოლივიაშ სახენწჷფოქ კონფედერაციას ქაკათჷ, მუჭოთ კონფედერაციულ სახენწჷფოქ (ბოლივიური სახენწჷფო), ნამუთ აკმოდირთუდჷ გეჸვენჯი დეპარტამენტეფშე - კოჩაბამბა, ჩუკისაკა, ლა-პასი, პოტოსი დო სანტა-კრუსი, ნანანოღა რდჷ ნოღა სუკრე.
კონფედერაციაშ აკოდგინალუაშ ბორჯის, ბოლივიაშ სახენწჷფოშ პრეზიდენტი რდჷ ხოსე მიგელ ველასკო. კონფედერაციაშა მიშულაშახ, სახენწჷფოს მუში სიმბოლოეფი ხოლო უღუდჷ.
thumb|right|250px|კონფედერაციაშ ირი მაკათური სახენწჷფოშ დორთილი დეპარტამენტეფიშ რუკა. შანილიე კანკალე ალმახანური ხურგეფი.
ოურდუმე ნძალეფი
მუშ ბორჯის, თე ქიანაშ ოურდუმე ნძალეფი, არძაშ უჯგუში რდჷ ნთელ ობჟათე ამერიკას დო ოორუე ამერიკას. მუჭოთ შხვა თიმ ბორჯიანი ქიანან თეშ, ოურდუმე ნძალეფიშ სტრუქტურა, რწაფუა დო ოურდუმე ტაქტიკა, ნაპოლეონიშობურ მოდელშა რდჷ გერსხილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:პერუშ ისტორია კატეგორია:ბოლივიაშ ისტორია კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
ბრასი
ბრასი (brasse, ზიტყვა brasser-შე — ზალა, გინოყარაფი) — კიდირით ნჩურუაშ სპორტული სტილი, ნამუშ ბორჯის ხელეფი დო კუჩხეფი სიმეტრიულ ყარაფეფს არსულენა პარალელურ წყარიშ ჟინპიჯის.ასევე სექსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნჩურუაშ სტილეფი კატეგორია:ნჩურუაშ დისციპლინეფი
მასაი
მინი|230px thumb|250px|ქომოლკოჩი მასაი thumb|right|მასაეფიშ სხაპუა. ადუმუ thumb|მასაეფიშ სკოლა ტანზანიას მასაი — კენიას დო ოორუე ტანზანიას მახორუ გვერდო გეგია ნილოთური კათაშ ეთნიკური ბუნა. გიშაგორილი მუკაქუნალიშ ბჟაეიოლ აფრიკაშ სპორტული მაჯინობაშ პარკეფიშ გოხოლუას რინაშ გეშა, მასაიშ კათა აფრიკაშ შხვა ეთნიკურ ბუნეფს შქას არძაშე უჯგუშო რე ჩინებული. თინეფი მასაიშ ნინაშა რაგადანა, ნამუთ ნილო-საჰარაშ ნინეფიშ ფანიაშა მიშმურს დო უმუჯგირუანს დინკაშ და ნუერიშ ნინეფს. 2009 წანაშ მუნაჩემეფით, კენიას 453 000 მასაი ოხორანს; 1989 წანას თე რიცხუ 377 000 რდჷ, 2000 წანას - 400 000.
კამპანა
კამპანა (Isla Campana) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ აისენიშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 1,188 კმ.კვ.
მასაი
ტანზანიაშ დო კენიაშ თარობეფი ირნერო ხეს უნწყუნა პროგრამეფს, ნამჷ-და მასაიშ კათაქ მუშ გვერდო-გეგია რინაშ სტილი მიოტუასჷნ, მარა თინეფი კინ აგჷნძორენა ტრადიციულ კოსტიუმეფიშ მუკოქუნას. ბოლო ბორჯის, ორგანიზაცია ოქსფამქ გაცხადჷ, ნამჷ-და მასაიშ კათა კლიმატური თირუაშ გიმე რე, თიშენ ნამჷ-და გოტიოზაფილ არეალეფს ვაშელებუამი რე თინეფიშ ტრადიციული ოფუტეშ მეურნობაშ წარმება. ტანზანიას დო კენიას მახორუ მასაიშ ტომეფი გურგონწყუმილო აუხვადჷნა ოფუტეეფს მუნეფიშ კულტურაშ, ტრადიციეფიშ დო რინაშ წესიშ ოძირაფალო მულირ ტურისტეფს.
კამპანა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ გეოგრაფია კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
მასაი
ეჭარუა, ისტორია
მასაიშ კათაშ მუდანობა დოხოლაფიორო 900 ვითოშ ადამიერშე მილიონშახ იკოროცხუ, თინეფშე, შხვადოშხვა ფასებათ, 350 000—453 000 კენიას ოხორანს. მართალი რე, თე სტატისტიკაშ სითინე საეჭო რე, თიშ გეშა ნამჷ-და თე რაიონს მახორობაშ ეჭარუა ვაეფექტური რე, მასაიშ კათას პასპტორტი ვაუღჷ, ჩინებული რე, ნამჷ-და თე კათაშ მუდანობაქ ოგინაფალო მირკჷ ორულუე ლახარაშ უკული, ნამუთ გჷნმიღალუაფუ ხოჭო ცეცეშით.
მასაიშ ნინა ნილოსიშ ნინეფიშ ბუნაშ ფანიას ორხველჷ, დო თაჸურეშე საეჭოთ, ნილოსიშ რზენშე სუდანშა დო ცენტრალურ, ობჟათე-ბჟადალ კენიაშა გინორთეს, დიო ხოლო 1500 წანას, ნამუქჷთ მიჸონ მორჩქვანაფილი ჩხოლარეფი. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და შხვა აფრიკული ტომეფი აკმაგანდეს ცივილიზაციეფს დო დუთმარსხუანდეს ომაფეეფსჷნ, მასაიშ კათას დღას ვემუტებუ მუნეფიშ გეგიალაშ რინაშ წესი. თი ტერიტორიეფი, ნამუთ ხე მიოჭირჷნაფალი რდჷ გეგიეფშონ, ურბანიზაციაშ გეშა ოგინაფალო მირკჷ, თაშნეშე ცივილიზებული ტყაჩირეფიშ - მასაი-მარაშ დო სერენგეტიშ გეშა.
მუჟამსჷთ კენიას ტურიზმიქ გოპეულუნ, მასაეფს ვეშიალებეს სავანეფშა მუნეფიშ კონტროლიშ ღვენჯობაქ. ტურიზმის პრაქტიკულო ვაგუჯგირებუ მასაეფიშ რინა. მასაეფი სურათიშ დუდიშულო გჷნოღალაშ კვარზალს ვერძენა ფარაშ გინოგაფაშ უმუშო დო გლახათ უჯინენა „კორსანტული“ ფოტოეფიშ გჷმობჟინაფას.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ჯვეში კვებეკი
ჯვეში კვებეკი (Vieux-Québec) — კანადაშ ნოღა კვებეკიშ ართ-ართი კვარტალი. მუჭოთ წესინ, „ჯვეში კვებეკის“ გურიწყულენა ნოღაშ თი ნორთის, ნამუთ კიდალეფიშ დინოხოლე იდვალუაფუ, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ჯვეში სტრუქტურეფი ნოღაშ შხვა ნორთისჷთიე.
1750 წანაშო, კვებეკი ახალი საფრანგეთიშ უდიდაში ნოღა რდჷ დოხოლაფირო 8 000 მახორუთ. თინა რდჷ ფრანგული ღარჯილალობაშ ცენტრი ოორუე ამერიკას. თე ბორჯისჷთ, კვებეკი ჟირი ნოღათ ირთუდ. ჟიმოლენი ნოღა კიდალეფით რდჷ გომანგარაფილი დო იდვალუაფუდ წყარმალუშ დუც, გობირტყაფილ კლიფის. თაქინეშეს რდჷ გუბერნატორიშ ორენჯი დო ჭყანთხილუაშ გოჭყაფილობეფი. თუდოლენი ნოღა ონიშოლც წჷმარინუანდჷ, იდვალუაფუდ კლიფი დი წყარმალუშ შქას.
ჯვეში ნოღა ორდოამ XVII ოშწანურას ორხველჷ, მუჟამც 1620 წანას სამუელ დე შამპლენქ კამპ-დიამანიშ სტრატეგიული აბანი გიშეგორჷ სენ-ლუიშ შატოშ ეიოკიდალო. თეშ გეშა, ჯვეში კვებეკიქ ქესქილიდუ ძალიერი ოურდუმე დო ადმინისტრაციული ღარჯილალობა. თიწკჷმა, მუჟამც თუდოლენი ნოღა დოხორინელი რდჷ ვაჭარეფით დო მოხელეეფით, ჟინი ნოღას ოურდუმე პიჯეფი დო პაპეფი ოხორანდეს.
ოურდუმე ანგარიაქ ხანგინძას დონჩალჷ ნოღაშ გოფართინაფა. XIX ოშწანურაშ ეკონიას ბრელც ოკოდ ოფორტიფიკაციე ნოგაფუეფიშ აკორღვაფა, რახან მითმირჩქინანდეს, ნამდა თინეფი ურგენჯი რდჷ დო ხეს უნჩალუნდ ნოღაშ ურბანულ გოვითარაფას. თეშ უმკუჯინუო, გუბერნატორ დუფერენქ მაახერხჷ ჯვეში ნოღაშ ასქილიდაფა.
თიშ უმკუჯინუო, ნამდა 1950-იან წანეფს იწისუ გარკვიებული დეგრადაციან, 1970-იან წანეფს ჯვეში ნოღაშ რენესანსიშ პერიოდიქ ქჷდიჭყჷ.
ჯვეში კვებეკიშ ღჷმალიერი ისტორია ესახილიე ნოღაშ ოსხირეფც, ფორტიფიკაციეფც, დო ულირ ოშწანურეფც შხვა მიარე ნოდგჷმ-ნოგაფუობას. წოხოლენი მოითჷრეფიშ მონძეობა დო რაიონიშ სისქვამე თის გჷშაკერძაფილო უნიკალურო გჷნმაშქვანც.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:კვებეკი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კანადას
კილომეტრი
კილომეტრი (მეღანკუა: კმ, km) - სიგჷრძაშ დო მეძენაშ გოზიმუაშ ართური ინტერნაციონალური ზჷმეფიშ სისტემას. 1 კილომეტრი აკმადგინანს 1000 მეტრას
მეტრა
thumb|230px|მეტრაშ ოერეფოშქარე ეტალონი, ნამუსჷთ ირინუანდეს 1888-1960 წანეფს. მეტრა (ეშანუა: მ, m; ჯვ. ბერძენ. μέτρον - ფარდი, მაზჷმალი) — სიგჷრძაშ დო გოძვენაშ გოზიმუაშ ართეული ართურეფიშ ოერეფოშქარე სისტემას. მეტრა მანგი რე გოძვენაშ, ნამუჷსთ სინათე გიშმურს ვაკუუმს ბორჯიშ მუნაკვათუს, ნამუთ 1/299 792 458 მერქაშ მანგი რე.
კატეგორია:სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართურეფი
5 ქირსეთუთა
5 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 339-ა დღა (ნარკი წანეფს — 340-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
დიეგო რამირესიშ კოკეფი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|დიეგო რამირესიშ კოკეფი დიეგო რამირესიშ კოკეფი (Islas Diego Ramírez) – ჭიჭე კოკეფიშ ბუნა (ედომუშამი ფართობი 1 კმ²) დრეიკიშ საროტის. ჰორნიშ კოდმეშ ობჟათე-ბჟადალშე 100 კილომეტრის. არქიპელაგი აკმოდირთუ ჟირი ბუნაშე დო მორჩილ ბუნა დვალირი რე ოორუეშე, დიდი ბუნა იდვალუაფუ ობჟათეშე. მინი|მარცხნივ|200პქ|მეტეოსადგური კ. გონსალოს კოკის მიოგორეს 1619 წანაშ 12 ფურთუთას ჯიმალეფქ გარსია დელ ნოდალეფქ. 1775 წანაშე 156 წანაშახ, ობჟათე სენდვიჩიშ კოკეფიშ მეგორაფაშა დიეგო რამირესი იკოროცხუდჷ არძაშე ობჟათეშე დვალირ კოკო მოსოფელს.
არქიპელაგიშ არძაშე დიდი კოკი რე ბართოლომე, მუშ ობჟათეშე იდვალუაფუ სიდიდათ მაჟირა კოკი გონსალო, ნამუსჷთ 1951 წანას ეგაფილქ იჸუ მეტეოსადგურქ. არძაშე ობჟათეშე იდვალუაფუ კჷრდეამი კოკი აგილა.
კილომეტრი
კატეგორია:სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართურეფი
დიეგო რამირესიშ კოკეფი
კოკეფიშ ოშქაშე ტემპერატურა რე +5,2 °C, ნოლექეფიშ მუდანობა წანმოწანურო 1368 მმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
ოდიშ-გურიაშ რზენი
ოდიშ-გურიაშ რზენი — კოლხეთიშ აკუმულაციური რზენიშ შქა ნორთი. წყარმალუ ინგირწყარიშ თუდოლენ მალუობაშე წყარმალუ სუფსაშა დო უჩა ზუღაშე წყარმალუ ცხენწყარშახ. ზუღაშ დონეშე 50 მ. ოდიშ-გურიაშ რზენი ჟინნანთხალური დო წორობორჯული ნოლექეფით ეგაფილი ბირტყა დო დაბალი დჷკი რე. ირთუ ოდიშიშ დო გურიაშ რზენეფო. ოდიშიშ რზენი წყარმალუ რიონიშ მარძგვანი ჸურე რე, გურიაშ რზენი — კვარჩხანს. ჰავა ლამე სუბტროპიკულიე. რზენიშ ბჟადაალ ძგა უკებუ ომეურნეთ ნორკებო ემუშორაფილი ჭალადიდიშ დოჭყენჭყაფილ მასივს. რზენს კვათჷნს წყარმალუეფი: ხობწყარი, რიონი, ფიჩორი. ოდიშ-გურიაშ რზენს რე პალიასტომიშ, ჯაპანაშ, გულეთკარიშ, ჩალუბიშ, ჭიჭე პალიასტომიშ, იმნათიშ, მალთაყვაშ დო გრიგოლეთიშ ტობეფი. ოდიშ-გურიაშ რზენს გეკიდილი რე ნოღეფი: ფუთი, ლანჩხუთი, სანაკი, აბაშა დო ხობი. რზენიშ უჭყენჭყე ნორთი ემუშაფილი რე სუბტროპიკულ კულტურეფშო.
წყუეფი
კატეგორია:საქორთუოშ გეოგრაფია კატეგორია:გურიაშ აკანი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი
გეირანგერფიორდი
გეირანგერფიორდი (ნორ. Geirangerfjorden) — ფიორდი ნორვეგიას, სუნმორეშ რეგიონს, სტრანდიშ მუნიციპალიტეტის. მუში სიგინძა 15 კილომეტრი რე დო წჷმარინუანს სტროფიორდიშ ართ-ართ ჸას. ფიორდიშ ძგას (წვანჯის), სოდეთ თის წყარმალუ გეირანგელვა აკათუ, იდვალუაფუ ოფუტე გეირანგერი.
ფიორდი ნორვეგიაშ ართ-ართ არძოშე მოძირაფად ოქინაფუს წჷმარინუანს, ნამუთ ძალამი პოპულარული რე ტურისტეფს შქას. 2005 წანას, იუნესკოქ თინა ნერიოიფიორწკჷმა ართო, მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ, მარა თე სტატუსი ამდრა საფრთხეშ თუდო რე, თიშენი, ნამდა ფიორდიშ დუდის დოგეგმილი რე ელექტროგინმაჩამუ ღოზეფიშ გოჸონაფა.
ფიორდიშ მანგის, მიარე მეტებული ფერმერული მეურნობა იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას კატეგორია:ნორვეგიაშ გეოგრაფია
ანგამოსი
ანგამოსი (Isla Angamos) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 448 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
უჩაღალი
უჩაღალი (ქორთ. შავღელე) — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 581 ადამიერი.
ისტორია
დოხორინქ გორჩქინდჷ მაეჩა ოშწანურაშ 80-იან წანეფს, მუჟამცჷთ თექ გვალონა აჭარაშე სტიქიაშე გავალერ 300 ფანია გიმახორესინ. დუდშე დოხორინი ოფუტე ჭიჭე ფუთიშ ადმინისტრაციულ თანჯეფს რდჷ მორთელი. აბანობურ ჯოხოდვალა „უჩაღალუ“, ქორთულო შავღელე-ს შანენს. თე ღალი გიშმურს ტორფონს დო წყარი ხოლო უჩა ფერიშ რე. ღალიშ ჯოხოდვალაშ გეშა თე აბანეფსით, ნამუთ დოხორინშახ კოლხური ტყალეფით რდჷ ფორილინ „უჩაღალუს“ უძახუდეს. ოფუტეშ სტატუსიქ მიაჩჷ 2011 წანაშ 7 კვირკვეს საქორთუოშ პრეზიდენტიშ № 360 ზოჯუაშ ოსხირშა.
რელიგია
ოფუტე უჩაღალუ საქორთუოშ საპატრიარქოშ ფოთიშ დო ხობიშ ეპარქიაშ დუდალაშ თუდო რე.
სქოლიო
კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
6 ქირსეთუთა
6 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 340-ა დღა (ნარკი წანეფს — 341-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სიდნეიშ აეროპორტი
სიდნეიშ აეროპორტი (კინგსფორდ სმიტიშ ჯოხოდვალაშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი)  — ავსტრალიაშ უშხუაში კომერციული აეროპორტი, ნამუსთ სიდნეიშ რაიონი მესკოტის (Mascot) იდვალუაფუ, სიდნეიშ ცენტრალურ ბიზნეს რაიონშე (Sydney CBD) დოხოლაფირო ვით კილომეტრიშ გოძვენას.
აკუშოსხევი
აკუშოსხევი — წყარმალუ დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ხევსურეთიშ არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ობჟათეშ კართეს, დათვისჯვარიშ ჸალაიბონიშ ხოლოს. სიგირძა 12,8 კმ, ღანჩოშ ფართობი 34,9 კმ².
ჩატამი
ჩატამი (Isla Chatham) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 696 კმ.კვ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
ბელარუსი
სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
7 ქირსეთუთა
7 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 341-ა დღა (ნარკი წანეფს — 342-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
მაიტჰილი
მაიტჰილი — ინდოარიული ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიას. გოფაჩილი რე ინდოეთიშ შტატი ბიჰარს დო ქიანა ნეპალს.
ასეიანი ბორჯის მაიტჰილი, ბჰოჯპური დო შხვა მერკეთ გოფაჩილ ნინეფი ბჟაეიოლინდური ნინეფიშ (თაშ გედვალირი ბიჰარული ნინეფი) ბჟადალი ბუნას ორხველჷ, ჰინდიშე გჷშაკერძაფილო, ცენტრალურინდური ნინა რე. უმოსი კინოხიანი რკუეფს მაიტჰილს ჰინდიშ ვარდა ბენგალურ ნინას მითმიოკოროცხანდეს.
რესურსეფი ინტერმეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:ნეპალიშ ნინეფი კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი
ამბატოშ კანტონი
ამბატოშ კანტონი (Cantón Ambato) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ამბატო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 287 282 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ბჟაეიოლ კარიბიშ დოლარი
ბჟაეიოლ კარიბიშ დოლარი — ვალუტა, ნამუთ რთაფას 7 ქიანას რე, ნამუთ მიშმულა ბჟაეიოლი კარიბიშ სახენწჷფოეფიშ ორგანიზაციაშა (OECS): ანტიგუა დო ბარბუდა, დომინიკა, გრენადა, მონსერატი, სენტ-კიტსი დო ნევისი, სენტ-ლუსია, სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფი, თაშნეშე კოკი ანგილია. ვალუტაშ კოდი ISO 4217 — XCD, ციფრული — 951, სიმბოლო — EC$.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დოლარი კატეგორია:ოორუეამერიკული ვალუტეფი კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
მუხრან მაჭავარიანი
მუხრან მაჭავარიანი (დ. 12 პირელი, 1929 .წ-ღ. 17 მესი, 2010 წ.) — ქორთუ პოეტი, შოთა რუსთაველიშ პრემიაშ ლაურეატი (1987).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1929 კატეგორია:ნაღურა 2010
კომპლექსური ნჩურუა
კომპლექსური ნჩურუა — ნჩურუაშ დისციპლინა, ნამუშ ბორჯის სპორტსმენეფი ართიანიშ რანწკიშურო ოთხი შხვადოშხვა სტილით ნჩურჷნა.
კომბინირაფილი ესტაფეტა
ონჩურალი ესტაფეტა, ნამუშ ბორჯის ბუნაშ ოთხი მაკათური ართიანიშ რანწკიშურო ოთხი შხვადოშხვა სტილით ნჩურჷნა. სტილეფიშ რანწკი ინშხვავებუ ინდივიდუალური კომპლექსური ნჩურუაშ რანწკიშე:
სქოლიო
კატეგორია:ნჩურუაშ დისციპლინეფი
მერათი
მერათი, მირატი ვარდა მირუტი (Meerut, मेरठ, میرٹھ) — ნოღა უტარ-პრადეშიშ შტატიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, ინდოეთის. მერათიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ნიუ-დელიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 40 კმ-ს დო შტატიშ ნანანოღა ლაქნაუშ ოორუე-ბჟადალ მალობას 453 კმ-ს იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:უტარ-პრადეშიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
2015
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
* კატეგორია:2010-ამეფი
8 ქირსეთუთა
8 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 342-ა დღა (ნარკი წანეფს — 343-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
მარუხი (წყარმალუ)
მარუხი — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის. ოდუდე უღჷ აფხაზეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, მარუხიშ უგურყელწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 2405 მეტრაშ სიმაღალას. აკათუ წყარმალუ ჩხალთას კვარჩხანშე. სიგინძა რე 7,7 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი 43,4 კვ.კმ. ირდუ თჷრიშ, ჭვემაშ, ჯიშთური დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნ-ზარხულს, წყარიშ სიმორჩილე — დამორჩილ-ზოთონჯის. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 3,90 მ.კუბ./წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ათენიშ აკროპოლისი
ათენიშ აკროპოლისი — აკროპოლისი ნოღა ათენც. იდვალუაფუ 156-მეტრამ კირდეამ გუძუბას. 1987 წანას იუნესკოქ ობიექტი მიშეჸონჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ისტორია
მიკენიშ პერიოდის (ჯვ. წ. XV-XIII ოშწანურეფი.) წჷმმარინუანდჷ გომანგარაფილ ომაფე რეზიდენციას. ჯვ. წ. VIII-VI ოშწანურეფც აკროპოლისის ფართომასშტაბამ კიდანჯუაქ ქჷდიჭყჷ. ტირან პისისტრატეშ ბორჯის (ჯვ. წ. 560-527 წწ.) ომაფე დოხორეშ აბანც ეიკიდჷ ოსურღორონთ ათენაშ ოხვამექ. ჯვ. წ. 480 წანას ბერძენულ-სპარსული ლჷმეფიშ ბორჯის აკროპოლისი აკარღვეს სპარსალეფქ.
ჯვ. წ. 447 წანას პერიკლეშ ინიციატივათ აკროპოლისის იჭყაფუ ახალი ოკიდანჯე ეტაპი. კიდანჯუას ხემანჯღვერენც ჩინებული ბერძენი არქიტექტორი ფიდიასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საბერძნეთის
Pentium II
thumb|Pentium II Pentium II — კორპორაცია Intel-ქ 1998 წანას წჷმარინუ. Pentium II-ს მიშაწყორილიე MMX ტექნოლოგია დო Pentium Pro არქიტექტურა. L2 Cash შვენა ვა რე ინტეგრირაფილი პროცესორიშ მიკროსქემას. თინა პროცესორს 64-წორორანწკამ სალტეთ არსხუაფუ დო პროცესორიშ პლატას რე გერინაფილი, დუდო პროცესორიშ პლატა კერტრიჯის გირინუაფუ. Pentium II-იშ სამუშა სიფხშირე რე 200-450 მჰც.
Pentium II არქიტექტურა გეჸვენჯი მუშობურობეფით იხასიათებჷ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინტელიშ x86 მიკროპროცესორეფი კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
Rotten Tomatoes
Rotten Tomatoes (მარგ. გილალუაფირი პამინდორეფი) — საიტი, სოდეთ გიდვალუაფუ ინფორმაცია დო ახალი ამბეფი ფილმეფიშ გეშა, ხოლო თინეფიშ ფასებეფი. საიტი პოპულარული რე მუში ფასებეფიშ აკოძინაშ ფუნქციათ. ჯოხო მოურს გლახა არტისტეფიშო პამინდორეფიშ ჸოთამაშ რჩქვანებეფიშე. ათეჟამო საიტიშ თარი რედაქტორი რე მეტ ეჩიტი.
სქოლიო
კატეგორია:ვებხასჷლეფი
მოსკოვი
მოსკოვი (Москва́, მოსკვა, IPA: [mɐ'skva]) რუსეთიშ ნანანოღა რე დო იდვალუაფუ წყარმალუ მოსკოვს. ნოღაშ ფარგალეფს ოხორანს რუსეთიშ მახორობაშ დახე 1/10, ნამუთ მოსკოვს ევროპაშ არძაშე უმოს ინწრას დოხორინელ ნოღათ გინმართინუანს.
ნოღა იდვალუაფუ ბჟადიიოლ რუსეთიშ ფედერალურ ოლქის. თენა რდჷ ჸოფილი სხუნუეფიშ რსხუშ ნანანოღა, თე წკჷმა ართო რუსულ სახენწჷფო — მოსკოვიშ, პრე-იმპერიული რუსეთიშ ნანანოღა. ჩინებული რე არქიტექტურული ანსამბლი კრემლი, ნამუთ გედგჷ მოსკოვს, ნამუთ წჷმარიანუანს ერუანული თარობაშ ცენტრის. thumb|200px|წმ. ბასილიშ ოხვამე მოსკოვი ხოლო ჩინებული რე, მუჭოთ ნოღა სოდგა გედგჷ წიმინდე ბასილიშ ოხვამე, სქვამი ელეგანტური ფერადი თაღეფით. მოსკოვიშ პატრიარქი, ნამუშ რეზიდენცია დანილოვიშ ოხიდას რე, წჷმარინუანს რუსეთიშ მართლმადიდებელ ეკლესიას.
ისტორია
ჩქინ წანაშეჭარუაშ მაართა ვითწანაშ ბოლოს მოსკოვიშ ტერიტორიას დო მოსკოვიშ ოლქის ოხორანდეს ვიატიჩიშ დო კრივიჩიშ სლავურ ტომეფი. მა-11 ოშწანურაშ ბოლოს მოსკოვი ჭიჭე ნოღა რდჷ ფეოდალური ცენტრით დო ოვაჭრებელი ელ-მოლეფით წყარმალუ ნეგლინნაიაშ მიშაკათაფუს.
მაართა მეშანაფა მოსკოვშე არსებენს 1147 წანას, მუ ბორჯისჷთ ნოღა ჭიჭე პროვინციული დაბა რდჷ დოხორინელი უმოსო მერიაშ ტომით, ნამუეფით ამდღა უკვე მიკოჭყოლადირი ფინურ ნინაშა იჩიებუნა. 1156 წანას, მაფასქირ იური დოლგორუკიქ ეიოგჷ ჯაშ გალუანი ნოღაშ ელ-მოლს. 1237-38 წანეფს მონღოლეფქ ნოღა ედომუშამო გეგნოჭვეს დო ნოღაშ მახორობა გეშაჭყვიდეს, მარა მოსკოვქ მალას მახერხჷ კუჩხშა მუწოდგინა დო ზოხორინელი ომაფე ნანანოღათ გინირთჷ.
1300 წანას მოსკოვს მართუნს დანიელი, ალექსანდრე ნეველიშ სქი დო რურიკიშ დინასტიაშ მაკათური. ნოღაშ მოხუჯურ აბანდვალაქ წყარმალუ ვოლგაშ ოდუდეშე დიდი თია მიშეღჷ ნოღაშ მალას გოვითარაფაშა. მოსკოვი სტაბილური და დიდარ ნოღა რდჷ ბრელ წანაშ მალობას დო მიკმიჭოფანდჷ დიდი მუდანობათ თხოზინელეფს ედომუშამი რუსეთიშ მასშტაბით. 1304 წანაშო, იური მოსკოვარქ ქენირძჷ ტვერიშ მიხეილს ვლადიმირიშ ომაფეს ხვისტაშო. ივანე მაართაქ საბოლოთ დამარცხჷ ტვერი დო ვლადიმირ-სუზდალიშ ნანანოღა დო თეწკჷმა ართო ართპიროვნულ ოგაფალეფიშ მაშაყარალო გინირთჷ მონღოლ მამართვალეფშო. ხანშო დიდ სარჩელიშ გინოგაფათ ივანექ შილებუ ხანშე შანულამ დათმობა მუპალუაფუდკო. შხვა ოთავადეეფშე გოშხვავაფათ მოსკოვი თიშ ბოშეფს შქას ვერთუდუ, გვალო ხეუმუთხუმუო გინაჩამუდუ თიშ ბოშეფშე არძაშე უნჩაშის.