cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საბერძნეთის
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საბერძნეთის კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებული
მაჟირა ლესიჭინე
მაჟირა ლესიჭინე — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის, (ლესიჭინეშ თემი), ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ხობწყარიშ კვარჩხან განშე. ზუღაშ დონეშე 130 მ, ჩხოროწყუშე 9 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 501 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ტაჯიკური ნინა
ტაჯიკური ნინა — სპარსული ნინაშ სტანდარტიზაფილი ვარიანტი ტაჯიკეთის. თეშ მოგვენი ჯოხოდვალა პოლიტიკური ბაძაშეფიშ გეშა გიადჷ სხუნუეფიშ რსხუშ პერიოდის, კინ თე პერიოდიშ ჭარალუაშ სისტემათ მიშაღალირქ იჸუ კირილიცაქ, ნამუთ ასეშა გჷმირინუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპარსული ნინა
ქორთუეფიშ ომაფე
ქორთუეფიშ ომაფე (ქართველთა სამეფო) — ფეოდალურ პოლიტიკურ ართული ობჟათე-ბჟადალ საქორთუოს, ნამუშ ტერიტორიულ ბირთვის წჷმარინუანდჷ ტაო-კლარჯეთი. თარო იკენდჷ ალმახანური ერზურუმიშ, არტაანიშ, ართვინიშ დო ყარსიშ რეგიონეფს.
ომაფე IX ოშწანურაშ დაჭყაფუს დარსხუ ქართლიშ ერიშდუდქ, ბაგრატიონეფიშ ომაფე დინასტიაშ დუმარსხუაფალქ აშოტ I-აქ. თიქ კინე აკაგჷ ჯიხანოღა არტანუჯი, ნამუქჷთ ომაფეშ ცენტრო გჷნირთჷ. ბაგრატიონეფქ, ნამუშ თარ გიოპონს თიმ ბორჯიშო ბიზანტია წჷმარინუანდჷ, მალას გაფართინეს მუში ოღვენჯეეფი დო ქიდიჭყეს საქორთუოშ გოდუდიშულაფა არაბეფიშ პატჷნალაშე. 888 წანას, ადარნასე II-აქ „ქორთუეფიშ მაფაშ“ ტიტული მიღჷ, ომაფეს - ჯოხოთ „ქორთუეფიშ ომაფე“ გიადჷ. ტაო-კლარჯეთიშ გჷმოქიმინუა-გოვითარაფას ეიოშინალი რე გრიგოლ ხანძთელიშ ოაკმაგე ხანდა. ზუსტას თიშ ჯოხოს მითმიარსხუ: ხანძთაშ, ოპიზაშ, ნეძვიშ, წყაროსთავიშ, იშხანიშ დო კვირიკეთიშ აკოგაფა. საქორთუოშ გოართოიანაფილ ომაფეშ დორსხუაფაშ თარიღო იკოროცხუ 978 წანა, მუჟამსჷთ „ქორთუეფიშ ომაფეშ“ (ე.ი. ბჟაეიოლ საქორთუოშ) წორომაღვენჯიქ ბაგრატ III-აქ მიღჷ აფხაზეთიშ ომაფეშ (ბჟადალ საქორთუოშ) ხვისტა. თეშ უკულ ბაგრატი აგჷნძორენდჷ ართობური ომაფეშ გალე დოსქილადირჷ ქორთულ დიხეფიშ აკოშქუმალას: 1001 წანას, თიქ კლარჯეთი ქინკირსხჷ, 1008 წანას, მუმაშ, გურგენ II-აშ ღურაშ უკულ, - ტაო.
1551 წანას, ოსმალეფქ ტაო-კლარჯეთი ქინკირსხუეს. რუსეთ-თურქეთიშ მა-10 ლჷმაშ უკული, 1877-78 წანეფს, ტაო-კლარჯეთიშ უდიდაშ ნორთი რუსეთიშ იმპერიაშ ხურგეფშა მიშმეშჷ დო ყარსიშ გუბერნიას იკენდჷ. 1918 წანაშ 22 პირელს ტერიტორიაქ გეგნორთჷ ტრანსკავკაციაშ ფედერაციაშ ხურგეფშა, 1918 წანაშ 26 მესის — თინა საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბილიკაშ მართუალაშ თუდო რდჷ. ბრესტ-ლიტოვსკიშ აპიჯალაშ ხარჯშა, ნამუქჷთ 1918 წანაშ 27 მარაშინათუთას დიდვალუნჷ, რუსეთიქ საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ ყაბულუაშ უმუშო ვარია თქუ ქორთულ დიხეფშე. 1921 წანაშ 23 გჷმათუთაშ ყარსიშ აპიჯაფათ ტაო-კლარჯეთიშ დიდ ნორთი კინე თურქეთიშ აკოდგინალუაშა გემიშართჷ, მორჩილ ნორთიქ — საქორთუოშ სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშ დორხველობათ გჷნირთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უჯვეშაში ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
ალვარიშ ოლქი
ალვარი (Alwar, अलवर जिला) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ალვარი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 2 990 862 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 62,48%-ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე ონდეთ უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი აკმადგინანდჷ 14,53%-ის. ოლქიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ ჸილოშ ტყაჩირი სარისკა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი
ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი (ფრანგ.: Valéry Giscard d'Estaing) (დ. 2 ფურთუთა 1926, კობლუნცი, ჰესენი, ვაიმარიშ რესპუბლიკა) — ფრანგი პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე, საფრანგეთიშ 5-ა რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი დო ანდორაშ კო-პრინცი 1974–1981 წანეფს.
ბიოგრაფია
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ოკათუდჷ აწორინალაშ ყარაფის დო საფრანგეთიშ არმიაშ ოლჷმე ქიმინჯეფს ჰიტლერული გერმანიაშ სააწმარენჯოთ. 1952 წანაშე შანულამი პოსტეფი უკებუდჷ საფრანგეთიშ სახენწჷფო დჷნაწესებუეფს. 1956 წანაშე რეგულარულო გიშმაგორუნდეს ერუანული შაყარუაშ დეპუტატო. 1962–1966 დო 1969–1974 წწ. ქიანაშ ეკონომიკაშ დო ფინანსეფიშ მინისტრი რდჷ. 1974-1981 წწ. საფრანგეთიშ პრეზიდენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 2 ფურთუთა კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ლიდერეფი
რობერტ ბენტონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1932 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
პიანისტი (2002 წანაშ ფილმი)
პიანისტი (The Pianist) — რომან პოლანსკიშ 2002 წანაშ ფილმი. თინა დორსხუაფილი რე პოლონარი ურია პიანისტიშ, ვლადისლავ შპილმანიშ ათე ჯოხოშ გოშნეფს.
პუესტო-კორტადერასი
პუესტო-კორტადერასი — ბაზალტურ-პიროკლასტური კონუსიშ მაღვენი ვულკანი არგენტინას. ხანით ორხველჷ ჰოლოცენიშ პერიოდის. მუში კონკა ზუღაშ დონეშე 970 მეტრას იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
პიანისტი (2002 წანაშ ფილმი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:2002 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:პოლონური ფილმეფი კატეგორია:რომან პოლანსკიშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი ჰოლოკოსტიშ გეშა კატეგორია:ავტობიოგრაფიეფს დორსხილი ფილმეფი კატეგორია:ორქოშ პალმაშ ჸაშ მაღვენჯი ფილმეფი
შერ ლოიდი
შერ ლოიდი (Cher Lloyd; დ. 28 კვირკვე, 1993) — ინგლისარი მობირე, ობირეშეფიშ ავტორი, რეპერი დო მოდელი. ლოიდიქ პოპულარობა მიპალუ 2010 წანას X ფაქტორიშ მაშკვითა სეზონს მაოთხა არდგილშა გჷშულაშ უკული.
რცხუეფი
კატეგორია:დუნაბადი 1993 კატეგორია:ბრიტანალი მობირეეფი
ბრიტანეთიშ კოლუმბია
thumb|right|200px|ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ აბანდვალა კანადას ბრიტანეთიშ კოლუმბია (British Columbia, bc) — კანადაშ პროვინცია რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის. „კოლუმბიაქ“ გიადუ წყარმალუშ ჯოხოშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
კათოლიციზმი
კათოლიციზმი ( — „საართო“, „უნივერსალური“) — კათოლიკური ეკლესიაშ მონძღვარუა, ნამუსჷთ ქირსიანობას არძაშე მიარერიცხუანი მიმათხოზინე ჸუნსჷ (1 მილიარდ 100 მილიონი კათოლიკე მოსოფელიშ 235 ქიანას, მუთ თელი ქირსიანობაშ 52% რე).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კათოლიციზმი კატეგორია:ქირსიანობა
ტაჯურიშ ჸუჯი
მინი|250პქ|ტაჯურაშ ჸუჯიშ ალმაშარული ფოტო ტაჯურაშ ჸუჯი (خليج تدجورا‎) — ინდოეთიშ ოკიანეშ ჸუჯი სომალიშ ჩქონწკჷმა. გჷნოზინდილი რე ბაბ-ელ-მანდებიშ საროტიშ ობჟათეშე, ჭითა ზუღაშ მინალწკჷმა. თიში წყარპიჯიშ უდიდაში ნორთი ჯიბუტიშ დორხველობას რე, ობჟათე წყარპიჯიშ მორჩილი მუნაკვათიშ მოხ, ნამუთ სომალიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
ტაჯურაშ ჸუჯის აკოგაფილი რე ონიშოლეფი: ობოკი, ტაჯურა დო ჯიბუტი.
ჸუჯიშ მაქსიმალური სიგჷრძა 58 კმ რე სიგანა — 24 კმ, ოშქაშე სიტომბა — 1 329 მ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯიბუტიშ გეოგრაფია კატეგორია:სომალიშ გეოგრაფია კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ჸუჯეფი კატეგორია:ჭითა ზუღა
კოლომიშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
გერი
გერი, ვარ-და შქირუ გერი, თაშნეშე რჩქვანელობური გერი (Canis lupus) — ჩხოლარი ბჟაშუმუეფიშ კლასიშ მახვამილაფარეფიშ რანწკიშ ჯოღორიშობურეფიშ (Canidae) ფანიაშე. კოიოტი (Canis latrans), რჩქვანელობურ ტურა (Canis aureus) დო შხვა გვარობეფწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნს ჯოღორიშ გვარს (Canis). თეშ მოხ, მუჭოთ დნმ-იშ წოროგეჸვენჯალაშ დო გენეფიშ დრეიფიშ გჷთორკვიაფაშ შედეგეფი ოძირანსჷნ, ჸუდეშ ჯოღორიშ (Canis familiaris; თაშნეშე იკლასიფიცირებუ, მუჭოთ გერიშ გიმენგვარობა, Canis lupus familiaris) ბონი წჷმოხონი რე. გერი — მუში ფანიაშ ართ-ართი არძაშე უშხუაში თეხანური ჩხოლარი რე: რსხულიშ სიგჷნძა (კუდელიშ უმუშო) შილებე იჸუას 160 სმ, კუდელიშ სიგჷნძა — 52 სმ-შახ, სიმაღალა — 90 სმ-შახ; რსხულიშ წონაქ შილებე 90—110 კგ-შახ იჸუასჷნ.
ართხანობას გერეფი ფართას ხედჷ ევრაზიას დო ოორუე ამერიკას. ათეხანშო გერიშ ხვენაშ არანქ დო ართამ მუდანობაქ არგამათ დირკჷ, უმენტაშო ადამიერიშ ქიმინუეფიშ გეშა: ორთაშობური ლანდშაფტეფიშ თირუა, ურბანიზაცია დო მასობური ეშაჭყვიდუა. მოსოფელიშ ანდა რეგიონს გერი ეშალაფაშ კარს გემარენჯი რე, თეშ უმკუჯინალო ევრაზიაშ დო ამერიკაშ ოორუეშე გერიშ პოპულაცია დიოდღარო სტაბილური რე. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და გერეფიშ პოპულაცია რკებულენსჷნ, ანდა აბანს ასეშა სქიდუ ჯინუაშ ობიექტო, მუჭოთ ადამიერშო დო ორინჯეფშო პოტენციური ოშქურანჯე, თაშნეშე ართუაფაშ ბაძაძო.
გერი, მუჭოთ ართ-ართი შანულამი მახვამილაფარი ჩხოლარი, ძალამ შანულამ როლს ლაჸაფენს ეკოსისტემაშ ბალანსის, თიჯგურა ბიომეფს, მუჭოთ რე ზჷმიერი ორტყაფუშ ტყალეფი, ტაიგა, ტუნდრა, სტეპი დო გვალეფიშ სისტემა. გვალო გიშმერთუ გერიშ დოხოლაფირო 32 გიმეგვარობა, ნამუეფსჷთ ართიანშე გინორთი უღჷნა რსხულიშ ზჷმას დო ბოწოწიშ ფერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯოღორიშობურეფი
ოორუე მაკედონია
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ბალკანეთიშ ჩქონს. ომძღჷ ქიანეფი: ბულგარეთი, საბერძემო, ალბანეთი, სერბეთი დო მონტენეგრო. ფართობი - 25.713 კვ.კმ.
მონძეობა
* კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:სლავური ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:ზურაშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი
ფინეთიშ პრეზიდენტი
thumb|250px|ფინეთიშ პრეზიდენტიშ შილა thumb|250px|პრეზიდენტიშ დოხორეფინეთიშ პრეზიდენტი — ფინეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ეშმაგორჷნს მახორობა 6 წანაშ ვადათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფინეთი
Suomen tasavallan presidentti
ყაზახეფი
მინი|400x400პქ|ყაზახური იურტაშ დინოხოლენი ნორთი ყაზახეფი — თურქული მოდგამიშ კათა, ყაზახეთიშ თარი მახორობა (6,54 მლნ). თაშნეშე ოხორანა უზბეკეთის – 808 ვთშ., თურქმენეთის – 87 ვთშ., ყირგიზეთის – 37 ვთშ., ტაჯიკეთის, რუსეთიშ ფედერაციას – 635,9 ვთშ.; ჩინეთის – 1,115 მლნ, მონღოლეთის – 125 ვთშ.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:თურქულნინამი კათეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ კათეფი კატეგორია:ყირგიზეთიშ კათეფი კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი კატეგორია:თურქმენეთიშ კათეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ კათეფი
ბჟაეიოლიშ ტიოზი
მინი|250პქ|წყარმალუ ნილოსი დო ბჟაეიოლიშ ტიოზი ბჟაეიოლიშ ტიოზი — ტიოზი აფრიკას, წყარმალუ ნილოსიშ ბჟაეიოლჸურე, ნილოსიშ დო ჭითა ზუღაშ შქას. ოორუეშე ობჟათეჸურე გინოზინდილი რე ეგვიპტეშე ერიტრეაშახ, თაშნეშე იკათუანს სუდანიშ დო ეთიოპიაშ ნამთინე ტერიოტრიეფს. ტიოზიშ თარი მახასიათაფალეფი რე ბჟაეილჸურე დვალირი ჭითა ზუღაშ პიჯიშ ღოზი დო ტიოზიშ გვალეფიშ სისტემა, ნამუდგაშ უმაღალაში კონკა რე შაიბ-ალ-ბანათი. ტიოზიშ ტერიტორიას დორსხუაფილი რე ვადი-გამალიშ ნაციონალური პარკი.
ტიოზიშ ბჟაეიოლ ნორთის პოპულარული რე საფარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი
საირქიანო ფონეტიკური ანბანი
მინიატურა|300px|thumb|მარჯვნივ|ანბანიშ ედომუშამი ერკებული (გადიდაფალო ქეგუწკანტეთ სურათის)
საირქიანო ფონეტიკური ანბანი (International Phonetic Alphabet; ვარდა IPA) — ფონეტიკური შანეფიშ ნაკორობუ, ნამუშათ მიშულირი რე მოსოფელიშ დახე არძა ნინაშ ბგერეფიშ ეიოშინალი შანეფი. ანბანი აკოქიმინელი რე ლათინური ანბანიშ მეჯინათ. საირქიანო ფონეტიკური ანბანი შიმუშუ საირქიანო ფონეტიკურ ასოციაციაქ დო თინა ასე არძაშე ფართე ფონეტიკური ანბანი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფონეტიკა
მაჟირა ჭოღა
მეორე ჭოღა — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის, (ჭოღაშ თემი), ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ჭოღაშ (ხობწყარიშ ღანჩო) მარძგვან განშე. ზუღაშ დონეშე 220 მ, ჩხოროწყუშე 10 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 661 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
პრინც-ედუარდიშ კოკი
thumb|right|პრინც-ედუარდიშ კოკი მინი|მარცხნივ|პრინც-ედუარდიშ კოკიშ შილა პრინს-ედუარდის კუნძული (Prince Edward Island, pe) – პროვინცია კანადაშ ბჟაეიოლს. ჯოხოქ გიადუ დიაფალ ვიქტორიაშ მუმაშ, პრინც ედუარდ კენტელიშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
იეშილირმაკი
იეშილირმაკი (Yeşilırmak, "წვანე წყარმალუ"; Ίρις) – წყარმალუ ოორუე თურქეთის, ოდუდე უღუ სივასიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, წყარმალუ გიშმურს თოქათიშ დო ამასიაშ პროვინციეფს. ინაკათუ უჩა ზუღას, ნოღა სამსუნწჷმა.
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი
მარგალური ვიკიპედია
მარგალური ვიკიპედია — ვიკიპედიაშ მარგალურნინამი ვერსია, ნამუსჷთ დუდენს ფონდი „ვიკიმედია“. ომორსებელ პროექტიქ 2008 წანაშ ღურთუთას დირსხუ. ოფიციალურო 2011 წანაშ 12 კვირკვეს იჸუ გოტებულქ დო რანწკით 283-ა ვიკიპედია რდჷ. თი ბორჯიშო, სტატიეფიშ მუდანობა მარგალურ ვიკიპედიას 330-ის ოჭირინდუანდჷ. 2012 წანაშ ღურთუთას მუდანობაქ 1800-ის გეგნაჩირთჷ. 2012 წანაშ მანგიშო მარგალურ ვიკიპედიას 2600-შახ სტატია რდჷ დო 2012 წანაშ ქირსეთუთას სტატიეფიშ მუდანობაქ 4000-ის გეგნაჩირთჷ. 2013 წანაშ 14 კვირკვეშო სტატიეფიშ მუდანობა რდჷ 4 661. 2014 წანაშ 28 ფურთუთაშო სტატიეფიშ მუდანობა რდჷ 4725. 2015 წანაშ 4 პირელშო სტატიეფიშ მუდანობაქ 5000-ს, 2016 წანაშ 26 პირელშო 6 000-ს მიკაჩირთჷ. 2023 წანაშ 1 Septemberშო სტატიეფიშ მუდანობა სპეციალური:Statistics რე.
მარგალური ვიკიპედიაშ დორსხუაფაშ იდეაქ ქორთული ვიკიპედიაშ რედაქტორეფიშ ართ ნორთის გორჩქინდჷ, მორო პროექტიშ გოტებაშ მომენტის თინეფი უკვე ვა უხუჯანდეს პროექტიშ იდეას დო თიწკჷმა ირინერი რსხუ მეჭყვიდეს. თეჟამო, მარგალურ ვიკიპედიას მუსხირენ აქტიური მახვარებუ მუშენს. თეჟამო პროექტის ჸუნს ჟირი ირალი ადმინისტრატორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
მოროხი (პლანეტა)
მოროხი (სიმბოლო: ) — მაოთხა პლანეტა ბჟაშ სისტემას. მოროხის ჭითა პლანეტას უძახჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პლანეტეფი კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
უზბეკეფი
უზბეკეფი — თურქული მოდგამიშ კათა, უზბეკეთიშ ძთარი მახორობა (14,145 მლნ). თაშNეშე ოხორანა ავღანეთის — 1,7 მლნ, ტაჯიკეთის — დოხოლ. 1,2 მლნ, ყაზახეთის — 332 ვთშ. დო თ.უ. უზბეკეფი ევროპეიდული რასაშ პამირულ-ფერგანულ ჸას ორხველჷ.
* კატეგორია:თურქულნინამი კათეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ კათეფი
ჩერნოგორიაშ პრეზიდენტი
thumb|150px|მონტენეგროშ შილა მონტენეგროშ პრეზიდენტი – ჩერნოგორიაშ სახენწჷფოშ მოდუდე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩერნოგორიაშ პრეზიდენტი
კოჩუმუელაშ მუნიციპალიტეტი
კოჩუმუელაშ მუნიციპალიტეტი (Cuchumuela) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ პუნატაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 1 783 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 15 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ბაბ-ელ-მანდებიშ საროტი
მინი|250პქ|მიოჯინი კოსმოსშე ბაბ-ელ-მანდები (باب المندب, ჩილამურეფიშ ჭიშკარი) — საროტი აფრიკაშ კონტინენტიშ დო (სომალი, ჯიბუტი, ერიტრეა) დო არაბეთიშ ჩქონს შქას (იემენი). ართიანს მითმიარსხუნა ჭითა ზუღას დო ადენიშ ჸუჯის.
საროტიშ დოხარგუაქ გიშაკერძაფილო მიძინჷ XIX ოშწანურაშ ბოლოს, სუეციშ არხიშ გონწყუმაშ უკული, თიშენ ნამჷ-და თინა ართიანს მეთმურსხუანს სქირონაშქა ზუღას დო ინდოეთიშ ოკიანეს.
2008 წანაშ 28 ფურთუთას საროტის აკაგეს ხინჯი ჯოხოდვალათ „კოდმეეფიშ ხინჯი“, ნამუქჷთ ართიანს ქიმურსხუ საროტიშ შხვადოშხვა ჸურე მადვალუ ქიანეფი — იემენი დო ჯიბუტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ საროტეფი კატეგორია:ჭითა ზუღა კატეგორია:იემენიშ გეოგრაფია კატეგორია:სომალიშ გეოგრაფია კატეგორია:ჯიბუტიშ გეოგრაფია კატეგორია:ერიტრეაშ გეოგრაფია
კენ კიზი
კენ კიზი (Ken Kesey; დ. 17 ეკენია, 1935 — ღ. 10 გერგობათუთა, 2001) — ამერიკალი ავტორი. ჯოხოქ გოუოლჷ ნოველათ „კუკუშ ოგვაჯეს შხვაქ გეგნოფურინჷ“ (1962). მუში ართ-ართი ჩინებული გჷმნათქუელი რე „ბიტნიკობაშო დიო ახალნორდი ვორდი, ოდო ჰიპობაშო — ძალამო რჩინუ“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1935 კატეგორია:ნაღურა 2001 კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი კატეგორია:ამერიკალი ესეისტეფი
სასკაჩევანი
thumb|right|სასკაჩევანი სასკაჩევანი (Saskatchewan, sk) — პროვინცია კანადაშ ბჟადალს. კრიშ ტომიშ ნინაშა kisiiskatchewanispi „სწრაფი მალობაშ წყარმალუს“ შანენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
ტომას კრეჩმენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1962
გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი
thumb|გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი (დ. 27 მარაშინათუთა, 1770, შტუტგარტი – ღ. 14 გჷმათუთა, 1831, ბერლინი), გერმანალი ფილოსოფოსი, გერმანული კლასიკური ფილოსოფიაშ წჷმმარინაფალი. შტუტგარტიშ გიმნაზიაშ თებაშ უკული გურაფლენდჷ ტუბინგენიშ უნივერსიტეტიშ თეოლოგიური ფაკულტეტის. (1788-1793) ახალმორდუ ჰეგელქ დიდი ხიოლით აუხვადჷ საფრანგეთიშ რევოლუციას. 1793-1801 წანეფს <span title="კერძო"> დორხველური მაგურაფალო ხანდენდჷ დიო ბერლინს დო უკული მაინიშ ფრანკფურტის. თე პერიოდშო კილ-კილშა გურაფლენდჷ ფილოსოფიაშ დო თეოლოგიაშ პრობლემეფს. დო თე წანეფს დეინტერესჷ პოლიტიკაშ დო პოლიტეკონომიაშ ოკითხუეფით.
ნახანდეფი
1801 წანას ჰეგელი გჷმაბჟინუანს ნახანდის "შხვანერობა ფიხტეშ დო შელინგიშ სისტემეფს შქას", სოდეთ ჰეგელი ხუჯის არზენს ფ. შელინგიშ არზეფს. თე წანაშე ხანდას იჭყანს იენაშ უნივერსიტეტის. 1802-1803 წანეფს შელინგიწკჷმა ართო დორცხუაფილი „ფილოსოფიაშ კრიტიკული ჟურნალს“ გჷმაბჟინუანს სტატიეფს ნამუეფსჷთ რჩქჷ ნამდა თინა ანწჲ ვეზიარენს ფ. შელინგიშ არზეფს, ოდო 1807 გჷშაშქუმალირი „ჰონიაშ ფენომენოლოგიას“ უკვე არგამათ გჷთმუსხაპუნს თის. 1807-1808 წანეფს ჰეგელი „ბამბერგიშ გაზეთიშ“ რედაქტორი რდჷ, 1808-1816 წანეფს ნიურნბერგიშ გიმნაზიაშ ხემანჯღვერი რდჷ. 1812 წანას გჷმაბჟინუ მუში „ლოგიკაშ მენცარაფაშ“ I ტომი, 1816 წანას — II ტომი. თე წანასჷთ იჭყანს ღვაწაფას ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის. ართი წანაშ უკული გჷშმურს თიშ "ფილოსოფიური მენცარაფაშ ენციკლოპედია". 1818 წანას ჰეგელი დაპეჯეს ბერლინიშ უნივერსიტეტშა. ართ წანათ წოხოლე გჷმაბჟინუ „ფილოსოფიური მენცარაფეფიშ ენციკლოპედია“. 1820 წანას გჷმაბჟინუ „სამართალიშ ფილოსოფია.“ 1829-1830 წანეფს ჰეგელი რდჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტიშ რექტორი. thumb|left|ჰეგელიშ დაბადებაშ აბანი - შტუტგარდის, სოდეთ ამდღა ჰეგელიშ მუზეუმი რე
ჰონიაშ ფენომენოლოგია
დიალექტიკური მეთოდიშ გჷმორინაფაშ გოსოფური მინუში რდჷ „გონებაშ ფენომენოლოგია“, ნამუთ ჰეგელიშ დუდშეიანი ლამებათ ფილოსოფიური სისტემაშ პირველი ნორთი ოკო ჸოფედჷკო. არსებითო თე ნახანდა დაჭიჭარებული სახეთ იკათუანს ჰეგელიშ დახე არძა უჯინჯიერაშ მომენტის, ათეშენ, მუჭოთ კ. მარქსი მითმიოწურუანდჷ, თინა მუწმარინუანს ჰეგელიშ ფილოსოფიური თახმი წყუს დო ონოფულეს. „ჰონიაშ ფენომენოლოგია“ გვიხასიათენა მეწურაფეფს სუბიექტიშ დო ობიექტიშ, ცნობიერებაშ დო თიშ საგანი შქას. დუდშენო საგანი აწმუდირთუ არზის მუჭოთ ურცხო, თიშე არსებითო გოშხვანერაფილი მუდგარენი. ცნობიერებაშ დიალექტიკური გოვითარაფაშ პროცესი თე გოურცხოაფაშ მონწყჷმა რე. თე შარა იჭყაფუ ცნობიერებაშ უმარტივაში ფორმათ — „გინაფადი არგამალათ“, ნამუშ დინოხოლენი წინანდეგობეფიშ გჷმოარგამაფათ ცნობიერება გინმურს გვალო უმოს რთულ ფორმეფშა. ინდივიდუალური ცნობიერებაშ გოვითარაფაშ ეტაპეფიშ ანალიზიშ უკულ ჰეგელი ახასიათენს კათობუობაშ ისტორიაშ გურ ეტაპეფს დო აბსოლუტური ჰონიაშ წიმულაშ გურ ოკუჩხეეფს, მუკმარჩქინანს თი ტომბა რცხუაფას, ნამუთ რე ინდივიდუალური ცნობიერებაშ დო კათობუობაშ ისტორიაშ შქას: ინდივიდი მუში გოვითარაფაშ პროცესის კუნტას მუკმურს თი შარას, ნამუთ კათობუობაქ მუკორთუნი. ცნობიერებაშ გოვითარაფა, თიში ყარაფი ცნობიერებაშ უმოს რთული დო რსულჸოფილი ფორმეფშა თე შვანსჷთ ამაღალება რე მუწოძირაფადი, ორთაშობური რჩქინშე აბსოლუტურ რჩქინაშა — ფილოსოფიაშა. ცნობიერება დორხველური დინოხოლენი წინანდეგობეფიშ რჯგინაშ შარათ იმაღალებუ თვითცნობიერებაშა, თე ეკონია, გაღაშ ოკუჩხურს მითმიოჭირინუანს, გაღა მუში ქვინჯის ჰონიაშ დინოხოლე შიბულენს. „ჰონიაშ ფენომენოლოგიაშ“ ლია „აბსოლუტური რჩქინაშ“ ოკუჩხურს ეშარჩქინდუ, ნამდა ობიექტი, ნამუთ აიშახ სუბიექტშო ურცხო რდჷნ, სინანდულეს სუბიექტიშ იგივეობრივიე: სუბიექტით დო ობიექტით არზუანობა რე, გაღა რე.
ლოგიკა
არზუანობას თიში წიმინდე სახეთ ლოგიკა გურაფულენს. ჸოფიერებაშ დო არზუანობაშ გოიგივაფაშ ოსხირს თე ფილოსოფიურ დისციპლინას ჰეგელიშ მონძღვარუას ოსხირდუმადვალუ შანულობა ერზიებუ. მუდგაზმათრენ ჸოფიერებაშ არგამუობეფი ემანგებუ არზუანობაშ არგამალეფს, ლოგიკას ოვალჷ ონტოლოგიაშ ფუნქციეფი. ლოგიკა იკინენს ტრადიციულ მეტაფიზიკურ აბანს: თინა კილმაგორუნს ოქიანუს ჟიგინაფადი სქჷლედის. მუდგაზმათრენი თე დოჭყაფური — უგუთებუ გაღა — იგივე ღორონთიე, ლოგიკა თე შვანსჷთ რე მონძღვარუა ღორონთშე თ. ნ. თეოლოგია: თი მუში კატეგორიეფიშ ოშქარუობათ მითმიოჭირინუანს ღორონთიშ ირიათონ არსებას, ახასიათენს ოხვამერს თიში წიმინდე — ორთაშ დო ჰონიაშე გჷშართილი სახეთ. ლოგიკაშ კატეგორიეფიშ დიალექტიკური გოვითარაფა მარტივშე რთულშა გვალო უმოს მაღალი ღირებულებაშ არგამალეფშა გინულა ხოლო რე, თეშენ ლოგიკა აქსიოლოგია ხოლო რე. ჰეგელიშ „ლოგიკაშ მენცარობა“ მოღეშ სიდინდარეთ, ანალიზიშ სიტომბეთ დო დასაბუთებაშ მუშობურობათ სრულაშე გჷშაკერძაფილი ფილოსოფიური კილაგორუა რე. თე თხზულებაშ სუმხოლო ნოწილი — მონძღვარუა არსშე, არსება დო ცნებაშე — ფილოსოფიაშ კატეგორიეფიშ დიალექტიკური ერებამი მაგალითიე. ჰეგელქ ცადჷ კატეგორიეფიშ გინულეფი ლოგიკაშ სფეროს ქიმურცხუაფუდუკო ფილოსოფიური არზიშ ისტორიაშ გოვითარუაშ პროცესშა: ლოგიკაშ კატეგორიეფი მუშობურო გჷმოხანტუნა ისტორიულო რსაფილი ფილოსოსფიური სისტემაშ ძირითად პრინციპეფს. კატეგორიეფიშ ლოგიკურ წორომეთხოზინელობას თე პრინციპეფიშ წორომეთხოზინელობა რე უკუფინელი. თაშნეშეს, ჰეგელიშ ფილოსოფიური ისტორია ჩილათეფიშ გალერეა ვა რენი, ვარინ რე აბსოლუტიშ აკომეცნებაშ პროცესი, ნამუთ მონწყჷმილი სახეთიე ჩუალირი „ლოგიკაშ მენცარობას“. ლოგიკაშ კატეგორიეფიშ სისტემა ჸოფიერებაშ, ირი რინელიშ უზოგადესი სტრუქტურეფიშ დახასიათებას ირზენს. ათეშენ ლოგიკა, ჰეგელიშ ალებათ, ფილოსოფიური სისტემაშ მაართა ნორთი რე. ლოგიკა შილებე წერმიბდგინათ მუჭოთ გეგმა, პროექტი, ნამუთ იხორციელებუ ორთაშ დო გონებაშ სფეროეფს.
სქოლიო
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1770 კატეგორია:ნაღურა 1831
იამპა
იამპა (ინგლ. Yampa River) რე წყარმალუ ააშს, კოლორადოშ შტატის. წყარმალუ იამპა იჭყაფჷ კირდეამ გვალეფს დო ინაკათუ წყარმალუ გრინ-რივერს. იამპაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: სტიმბოუტ-სპრინგსი, კრეიგი დო ჰეიდენი. იამპაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ბეარ-რივერი, უილიამს-ფორკი, (კვარჩხანი), ელკ-რივერი, ლიტლ-სნეიკი, (მარძგვანი) დო შხვეფი. წყარმალუ იამპაშ სიგჷნძა რე 400 კმ. ღანჩოშ ფართობი 19,800 კვ.კმ. წყარმალუ იამპა გიშმურს იამპაშ სახენწჷფო პარკიშ ტერიტორიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი
ბანსვარაშ ოლქი
ბანსვარა (Banswara, बांसवाड़ा जिला) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ნოღაქ დირსხუ 1949 წანას. კინოხ ოლქიშ ტერიტორიას კინ თე ჯოხოდვალაშ ტომური სათარო არსებენდჷ. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ბანსვარა. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 420 601 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 84,27%-ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე ბრელით რე უმოსი (59,5%).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
იოსებ სტალინი
იოსებ ბესარიონიშ სქი სტალინი (Иосиф Виссарионович Сталин; დაბადებაშ ჯოხო: იოსებ ბესარიონიშ სქი ჯუღაშვილი, Иосиф Виссарионович Джугашвили, დ. 18 ქირსეთუთა 1878, გორი — ღ. 5 მელახი 1953, მოსკოვი) — ქორთუ დო სხუნუეფიშ რსხუ-შ პოლიტიკოსი, ოურდუმე მოღალე, ლიდერი, რევოლუციონერი დო დიქტატორი. სსრრ-შ მარშალი დო გენერალისიმუსი, დიდი სუმიანიშ მაკათური. კომუნისტური პარტიაშ, სხუნუეფიშ სახენწჷფოშ, საირქიანე კომუნისტური დო მოხანდეეფიშ ყარაფიშ ართ-ართი მადუდე. მარქსიზმ-ლენინიზმიშ თეორეტიკოსი დო პროპაგანდისტი. სრკპ-შ მაკათური 1898 წანაშე ღურაშახ.
ორდოშიანი ბიოგრაფია
მინი|168პქ|მარცხნივ|სოსო ჯუღაშვილი — [[ქართიშ ოშურიელე სემინარია|ტფილისიშ ოშურიელე სემინარიაშ მაგურაფუ, 1894.]] იოსებ ბესარიონიშ სქი ჯუღაშვილქ დებადჷ მარსხიპე მოხელეშ ფანიას, 1878 წანაშ 18 ქირსეთუთას, (ოფიციალური ვერსიათ 21 ქირსეთუთას) ქართიშ გუბერნიაშ ნოღა გორს. თიშ მასქერეფი რდეს ეკატერინე (კეკე) გელაძე დო ბესარიონ ჯუღაშვილი. იოსების ჸუნდუ ჟირი ჯიმა, გიორგი დო მიხეილი, ნამუეფქჷთ ჩქჷჩქუობას ხანს დოღურეს.
1894 წანას გათუ გორიშ ოშურიელე სემინარია დშ გემშართჷ ქართიშ მართლმადიდებელურ ოშურიელე სემინარიაშა. მოლენკავკაციას მახორუ რუსი მარქსისტეფიშ გოლინათ ქაკათჷ რევოლუციურ ყარაფის. ვალეგალურ წირეს ქიდიგურუ კარლ მარქსიშ, ფრიდრიხ ენგელსიშ, ვლადიმირ ლენინიშ, გიორგი პლეხანოვიშ ნახანდეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:სსრრ-იშ სახენწჷფო მადუდეეფი კატეგორია:სსრრ-იშ მინისტრეფიშ სხუნუშ დუდმახვენჯეფი კატეგორია:რევოლუციონერეფი კატეგორია:ლენინიშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:გომორძგუაშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:ჭითა შილაშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:სუვოროვიშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ მარშალეფი კატეგორია:გენერალისიმუსეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:ნაღურა 1953
ჟაკ დერიდა
ჯაკ დერიდა (ფრანგ. Jacques Derrida; დ. 15 კვირკვე, 1930, ალჟირი, საფრანგეთიშ ალჟირი — ღ. 9 გჷმათუთა, 2004, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფილოსოფოსი. შინელი რე მუჭოთ დეკონსტრუქციაშ ფილოსოფიაშ დუმარსხუაფალი. დერიდაშ ფილოსოფიური არზუანობაშა დიდი გოლინა იღვენუ ფერდინანდ დე სოსიურიშ ლინგვისტიკაქ დო ედმუნდ ჰუსერლიშ დო მარტინ ჰაიდეგერიშ ფენომენოლოგიაქ. დუდშე დერიდა ასოცირაფილი რდჷ პოსტსტრუქტურალიზმი დო პოსტმოდერნისტული ფილოსოფიაწკჷმა, მარა უკულიან წანეფს თიქ ჸათე მიმალობეფიშე დისტანცირებულქ იჸუ.
ჟაკ დერიდა რდჷ 40-შე უმოსი წინგიშ, ოშობათ ესეშ დო პუბლიკაციაშ ავტორი. თიში იდეეფქ შანულამი გოლინა იღვენუ ჰუმანიტარული დო სოციალური მენცარობეფიშა, გიშაკერზაფილო ფილოსოფიაშა, ლიტერატურაშა, იურისპრუდენციაშა, ანთროპოლოგიაშა, ისტორიოგრაფიაშა, ლინგვისტიკაშა, სოციოლინგვისტიკაშა, ფსიქოანალიზიშა დო პოლიტიკური თეორიაშა.
დია (პლანეტა)
დია (სიმბოლო: ) — რე მახუთა პლანეტა ბჟაშე დო არძოშ უდიდაშ პლანეტა ბჟაშ სისტემას.
ჟაკ დერიდა
ჟაკ დერიდაშ ნახანდეფიშე ეიოშანალი რე: "საჩიარი დო ფენომენი" (1967), "გრამატოლოგიაშ გეშა" (1967), "ჭარალუა დო შხვადოშხვანერობა" (1967), "ფილოსოფიაშ სანძღოეფი" (1972).
დია (პლანეტა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პლანეტეფი კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ჟაკ დერიდა
დერიდაქ დებადჷ საფრანგეთიშ ალჟირს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ პარიზიშ უმაღალაშ ნორმალურ სკოლას. 1956 წანას საირქიანო გრანტი მიპალუ დო გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. დერიდა რდჷ თეოდორ ადორნოშ დო ჰარი ოპენჰაიმერიშ პრემიეფიშ ლაურეატი. ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა ლიტერატურაშ დარგის, მარა პრემია დღას ვემუღებჷ. დერიდაქ ღურუ 2004 წანაშ 9 გჷმათუთას, 74 წანერქ, პანკრეასიშ კიბოთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი
თანგი:დეტალეფი
გჷმირინუაფუ
გეგმირინეთ სექციას, ნამუსჷ თაშნეშე რე ზოხო ფირჩა სტატია.
ქძ. თაშნეშე
კატეგორია:სექციაშ თანგეფი
ტაჯიკეფი
ტაჯიკეფი - თურქული მოდგამიშ კათა, ტაჯიკეთიშ თარი მახორობა (3,172 მლნ), თაშნეშე ოხორანა რუსეთიშ ფედერაციას — 38,2 ვთშ.
კატეგორია:თურქულნინამი კათეფი კატეგორია:ტაჯიკეფი კატეგორია:ტაჯიკეთიშ კათეფი კატეგორია:ავღანეთიშ კათეფი კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ კათეფი
გერმანალეფი
220პქ|მინი|მარჯვნივ|გერმანულნინამი ოფირჩა ეევროპას გერმანალეფი (ნემეცეფი, ლემეცეფი) — ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ ბუნაშ კათა (გერმანულო Deutsche), გერმანიაშ ჯინჯი მახორუეფი (გვალო 80,6 მილიონი). გვალო მოსოფელს გერმანელეფიშ რიცხუ 90 მილიონს ოჭირინდუანს. არძაშე უდიდაში დიასპორეფი რე: ააშ-ს 5,1 მილიონი, კანადას 1,2 მილიონი, რუსეთის 843,000, ბრაზილიას 700,000, ყაზახეთის 958,000. გერმანალეფი ორხველჷნა ევროპეიდული რასაშ ატლანტურ-ბალტიურ ჸას. გერმანული ეთნოსიშ ჯინჯი ჯვეშგერმანული ტომეფი რენა - ფრანკეფი, საქსეფი, ბავარეფი, ალემანეფი დო შხვა.
გერმანულნინამი ოქიანუ
გერმანულნინამ ოქიანუს ედომუშამო, ვარ-და ნორთობურო იშენი აკადგინანს გეჸვენჯი ქიანეფი, ვარ-და ქიანეფიშ რეგიონეფი: ავსტრია, შვეიცარია, ლიხტენშტაინი, ბელგია, ლუქსემბურგი, ობჟათე ტიროლი.
ნინა დო ერუანობა
გერმანალი კათაშ ოდაბადური ნინა რე გერმანული. გერმანული ნინა ოდაბადური ნინა რე ავსტრიაშ, შვეიცარიაშ დო ლიხტენშტაინიშ მახორუეფშო, მარა თე კათეფი ოფიციალურო ვეკოროცხუნა გერმანალეფო. თიშენ, ნამდა გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკაშ მენოღალობა ვა უღჷნა.
გერმანალეფიშ ეთნოგენეზი
გერმანალეფიშ ეთნიკურ-კულტურული ართამობაშ იდეაქ XVIII-XIX ოშწანურეფს გორჩქინდჷ რელიგიურო, ეთნიკურო დო კულტურულო შხვადოშხვანერ გერმანიას, მარა ტერმინი გერმანალი („დოიჩი“) უმოსი ჯვეში რე.
გერმანალეფი ქირსიანულ რელიგიას მეთხოზჷნა (უმოსო რენა კათოლიკეფი დო პროტესტანტეფი).
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ლიეტუვაშ რაიონეფი
რუკა
ფაილი:Municipalities in Lithuania.png
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ რაიონეფი
პიერ-სიმონ ლაპლასი
პიერ-სიმონ ლაპლასი (ფრანგ. Pierre-Simon Laplace; დ. 23 მელახი, 1749, ბომონ-ან-ოჟი, საფრანგეთიშ ომაფე — ღ. 5 მელახი, 1827, პარიზი, საფრანგეთიშ ომაფე) — ფრანგი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ასტრონომი, ფილოსოფოსი დო პოლიტიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი მენცარეფი კატეგორია:ფრანგი ასტრონომეფი კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1749 კატეგორია:ნაღურა 1827
შინკაშ ჯა
thumb|left|160px|ბოტანიკური ილუსტრაცია thumb|left|160px|კობუ გჷმნაღელი thumb|270px|პლანტაცია, [[ჰავაი (შტატი)|ჰავაი]] შინკაშ ჯა, თაშნეშე პაპაია (Carica papaya) — ტროპიკული ჩანარი პაპაიაშობურეფიშ ფანიაშე. ჯაშნერი ოდიარე ჩანარი რე. მეჯინელო პალმას მოგენს. თიში ღერიშ სიმაღალა 4-8 მ. ანჭუ. წვანდის ბუნურო მეხე გჷნძეყერწამი, თოთიშობური გოკვათილი დიდი ფურცელეფი. გჷმნაღელი შინკას მოგენს; მონდა გჷმნაღელს ხილო ხვარენა, კობუს — ორტვინობათ. ჩანარი ბიწოას ირდუ, დიდხანს ვაჩანს, დიხას მერკეთ გიშმაგორუნს, ინს ვაურზუ.
ჩინებული რე ხვალე კულტურას, თარო ტროპიკეფს მუჭოთ ხილი. ტროპიკულ ამერიკას დო აზიას ტყას. გჷმნაღელიშ ბჟაწვენშე ღებულენა ფერმენტ პაპაინს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პაპაიაშობურეფი კატეგორია:ხილი კატეგორია:ორტვინობა
ალექსანდრე პუშკინი
ალექსანდრე სერგეიშ სქი პუშკინი ( (დ. 26 მესი/6 მანგი, 1799, მოსკოვი ― ღ. 29 ღურთუთა/10 ფურთუთა, 1837, პეტერბურგი), რუსი ჭარუ, ახალი რუსული ლიტერატურაშ დუმარსხუაფალი.
ბიოგრაფია
ალექსანდრეშ მუმა, თიხანო გოღარიბაფილი ჟინოსქუა, სერგეი ლევიშ სქი ჯვეში ჯოხოშინელი საგვაროშ წჷმმარინაფალი რდჷ; ნანა - ნადეჟდა ოსიპიშ ოსურსქუა - პეტრე I-აშ ნარდიშ, აბრამ ჰანიბალიშ მოთა.
1811 პუშკინქ მიშართჷ ცარსკოე-სელოშ ახალი გუნანწყუმა ლიცეუმშა. პუშკინიშ რევოლუციურ-პატრიოტული ნჭუაფეფიშ გიშათოლუას ხე აკუნწყუ მუში მაჸალობაქ ჩაადაევწკჷმა, პ. კავერინწკჷმა დო ჰუსარეფიშ პოლკიშ შხვა ოფიცერეფწკჷმა, ნამუეფით 1812 ომუმალონე ლჷმაშ თებაშ უკული დობარგილი რდეს ცარსკოე-სელოს. ლიცეუმს გიშეგორჷ პუშკინქ  ლიტერატურაშ შარა, თექ გურაფა ბორჯის ჭარჷ 120-შახ რომანსი, ელეგია, ოდა, ბალადა, ეპიგრამა. თინა დერჟავინიშ, ჟუკოვსკიშ, ბატიუშკოვიშ, რადიშჩევიშ გოლინაშ თუდო რდჷ; კრიტიკულო გურაფულენდჷ თინეფიშ პოეტურ მონძალას დო ჭიი-ჭიეთ კილმაგორუნდჷ <span title="საკუთარი">დორხველი შარას ჭარილობაშ დინოხოლე.
1820 თინა ობჟათე რუსეთშა გეგნახორუეს. თიხანს პუშკინქ გაათუ პოემა „რუსლან დო ლიუდმილა“ (გიმიბჟინუ 1820), სოდეთ ფოლკლორშა გერსხილი არიკი ამბექ რეალურ სინანდულეს ქომიახოლჷ დო კათურ ნინათ გეგნოჩჷ თინა. რეაქციული კრიტიკა ანთხჷ პოემაშ „მდაბალი“ სტილქ დო ნინაქ, მარა წჷმემალი ჯარალუაქ დიდი ხიოლით აკოხვადჷ თე აკნარსხის. 1820 პუშკინს ნება ქიმეჩეს გენერალ ნ. რაევსკიშ ფანიაწკჷმა ართო უშარუდჷკო კავკაციაშ მინერალურ წყარეფშა, დო უკულნეშის ყირიმშა.
1820-1823 პუშკინქ მუკორთჷ კიშინიოვს, ნამუთ თიწკჷმა „დეკაბრისტეფიშ ოგვაჯეს“ წჷმარინუანდჷ. პოეტიქ დეხოლჷ პ. პესტელს, ვ. რაევსკის, მ. ორლოვს დო შხვეფს. 1820-1823 პუშკინქ აკოქიმინჷ თ. გ. „ობჟათური პოემეფი“ („კავკაციაშ ჭკორი“, „ბახჩისარაიშ ფანტანი“, „აბრაგი ჯიმალეფი“). 1823-შე პუშკინი ოდესაშა გაგნიჸონეს. პუშკინქ, რუსული ლიტერატურას მაართაქ, წჷმოსახჷ მუში ბორჯიშ ტიპური გერგეზი, მაართაქ ეჭარჷ კავკაციაშ ორთა დო ლაკადარეფიშ ჸოფა-რინა. პუშკინიშ რომანტიზმიშ გინმალი ხასიათიქ ეიხანტჷ პოემას „ჩაჩანეფი“ (1824), სოდეთ ახალაშო რე გოსინთორაფილი რომანტიკოსეფშო დუმახასიათაფალი ტრადიციული კონფლიქტი „გერგეზი“ დო „არგვათა“ შქას, გოკრიტიკაფილი რე რომანტიკული ინდივიდუალიზმი.
უზბეკური ნინა
უზბეკური ნინა, ვარდა უზბეკური (მუშითჯოხოდვალა: Oʻzbek tili [უზბეკური ნინა], Oʻzbekcha [უზბეკური], მოჯვეშაფილი კირილური ფორმა Ўзбек тили დო არაბული ‏ ئۇزبېك تیلى‎Oʻzbek tili) — შქა აზიას მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ არძაშე უმოსო გოფაჩილი თურქული ნინა. უზბეკეთის თე ნინას მორაგადეეფიშ უმენტაშობა ოდაბადურ ნინათ მირჩქინანს. უზბეკური რე უზბეკეთიშ სახელმწიფოშ ოფიციალური ნინა.
ალექსანდრე პუშკინი
ბიოგრაფია
1824 პოეტი ოდესაშე გეგნახაორეს ოფ. მიხაილოვსკოეშა, სოდეთ ჭარჷ მაართა რეალისტური ტრაგედია რუსულ ჭარილობას „ბორის გოდუნოვი“ (1825), სოდეთ XVI-XVII ოშწანურეფიშ ფარდის სოციალური მონახვამილეფი ვანაფერი ხანტილური ნძალათ დომიხანტეს. ნიკოლოზ I-ქ გეგნოჭყვიდჷ დოუხოლუაფუდჷკო დუდიშალაშ მოჸოროფე პუშკინი დო კარიშ მაცქვაფურო გინუშქუმლუდჷკო თინა. 1826 გინოხორაფაშე გადუდიშალებაფუ. პუშკინქ ეცადჷ მუში პოეტური ზიტყვათ გოლინა ქომუხვამილუაფუდჷკო მაფაშან. ლერსის „სტანსეფი“ (1826) თინა ნიკოლოზ I-ს ანაგებო ეთმუხანტუნდჷ პეტრე I-შ ღვაწაფას. პეტრე I-ს ეჯღუნებუ რომანი „პეტრე დიდიშ ზანგი“ (1827) დო პოემა „პოლტავა“ (1828). პუშკინქ მალას დერწუმჷ მაფაშ გითოღოლირობას. ნიკილოზ I-აშ გეწურაფათ თის „ბორის გოდუნოვიშ“ ბეშტუაშე ვარია უწის, პოლიტიკური ბრალდვალა ქუმწურინეს დო ნანანოღაშე ოჸიაშ უმუშო გიშულაშ ნება მიდუღეს. პუშკინიშ წოხოლეშე გიშაკერძაფილი სინკონწარეთ დიხუნუ ოკითხუქ პოეტიშ გეღანკილობაშ დო როლიშ, აკოქიმიჯალაშ დუდიშალაშ გეშა (ლერსეფი: „აწმაჩამალი“, 1826; „პოეტი“, 1827; „პოეტი დო არგვათა“, 1828).
thumb|200px|left|ა. ს. პუშკინი, უჩნ. ავტორი, [[გრავიურა]]
გინოხორაფილი დეკაბრისტეფს მეუჯღუნჷ პუშკინქ ლერსეფი: „არიონი“, „1827 წანაშ 19 გჷმათუთა“, პოეტური მეწურაფეფი პუშჩინშა, ციმბირს ჸოფილი დეკაბრისტეფშა დო შხვ. 1830 დამორჩილს ოფ. ბოლდინოს პუშკინქ გაათუ რეალისტური პოემა „ ევგენი ონეგინი “ (დიჭყჷ 1823), ნამუშ თარი გერგეზიქ გიოჭყაფჷ ქიმეჩჷ „ზედმეტი ადამიერიშ“ სახეს რუსულ ჭარილობას. ხანტილურო რსულჸოფილი, ნოვატორული ფორმაშ თე „რომანს“ ლერსო ეიხანტჷ თიბორჯიშ რუსული სინანდულექ, ნანანოღაშ „მაღალი ჯარალუაშ“ დო პროვინციალი ჟინოსქუალეფიშ ჸოფაქ. ავტორქ ონეგინიშ სკეპტიციზმის დო ლენსკიშ უოსხირე რომანტიზმის აწურინუ ტატიანა ლარინა, ნამუშ მაღალი ზნეობა ორთაწკჷმა, კათურ ზნე-რჩქვანელობეფწკჷმა ხოლობუაქ გიშეჭანუ. „ბელკინიშ თხობელუეფით“ პუშკინქ რუსული რეალისტური პროზაშ დუმარსხუაფალო მუმელინეს. თხობელუეფს: „გიორენჯიშ უნჩაში“, „მეჭკუდე“ დო შხვ. დიდი ალაგინაფათ დომიხანტეს თ. გ. „ჭიჭე ადამიერიშ“ რინა. მოსოფელიშ ლიტერატურას ფართას გოფაჩილი სიუჟეტეფიშ მეჯინათ რე აკნაქიმინა „ჭიჭე ტრაგედიეფი“ („ძუბეკი აიარი“, „ქუაშ სუმარი“, „მოცარტი დო სალიერი“, „რხინი ჟამიანობაშ ბორჯის“), ნამუეფსით პოეტიქ ახალი, რეალისტური სიმურობა მეჩჷ.
უზბეკური ნინა
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქული ნინეფი
ალექსანდრე პუშკინი
ბიოგრაფია
1831 წანაშ ფურთუთას თიქ ოსურო მიჸონჷ ნატალია გონჩაროვა. ჩილი დო ქომონჯიშ დოხოლაფაშ ღანკით ნიკოლოზ I-ქ 1833 პოეტის გეგნოჩჷ მუში ხანიშ დო დგომარობაშო ათმალუაფარი კამერიუნკერიშ ოკარიშკოჩე ჯოხოდვალა. პოეტიქ აძვილაფირქ იჸუ გილურთუმუდჷკო დოხორეშა, სოდეთ ჩილი დო ქომონჯიქ მალას ქიმშალჷ ინტრიგეფიშ დო ციორიშ ხართას. კონფლიქტიქ პუშკინიშ დო „მაღალ ჯარალუაშ“ შქას მითუ პოეტიშ დუელით მუში ოსურიშ მოჸოროფე ოფიცერი დანტესწკჷმა. 1837 წანაშ 27 ღურთუთას (8 ფურთუთას) ოღურალეთ ნჭყოლირი პოეტიქ ჟირი დღაშ უკული დოღურჷ.
მინი|ალექსანდრე პუშკინიშ ბიუსტი ქართის, [[დუდიშალაშ მოედანი|დუდიშალაშ მოედანს]] უმუხარცქუ აკოფულირი თხოზინიშ დო მონკა ცენზურული პიჯალეფიშ უმკუჯინუო, პუშკინი ბრელს ხანდენდჷ. პოემას „ბრონზეშ გიმახვენჯი“ (1833) თინაქ კინი პეტრე I-აშ თემას დაართჷ დო მუშობურო გასინთორჷ სახენწჷფობური დო პიროვნული ინტერესეფიშ პრობლემა. პუშკინიშ 30-იანი წანეფიშ აკოქიმინჯალას ჭკორპატჷნალაშ დო ფიოშეფიშ ყარაფიშ თემას გჷშაკერძაფილი აბანი უკინებჷ (თხობელუეფი: „ოფუტე გორიუხინიშ ისტორია“, 1830; „დუბროვსკი“ 1933; „კაპიტანიშ ოსურსქუა“, 1833-1836 დო შხვ.). რუსი კათაშ ფსიქოლოგიაშ დო ჸოფაშ, რუსული ზეპირზიტყვიერებაშ გოსოფური რჩქინა გიმარჩქინჷ პუშკინქ მუში არიკეფს „სალთან მაფაშ“, „მოსიაშ დო ორქოშ ჩხომიშ“, „ორქოშ მუმულიშ“ გეშა (1831-1834) დო შხვ.
შურდგჷმაშ ლიას თიქ ჯაბუანი გამორსეფწკჷმა ართო გინობჩეს შურდგჷმაშ ირიათონობაშ ტომბა რწუმა, აწომიჩეს მუში პოეტური უღურალობა (ლერსეფი: „კინი ქომიბძირე თი აკანი“, „ძეგლი ქოგიბდგი ხეთუქიმინუ, ირიათონი“). დიო ხოლო ლიცეუმს გურაფაშ ბორჯიშე გიმორჩქინელი ქვერსემი ინტერესიქ საქორთუოშ მეხჷ პუშკინს გეარგამჷ 1825-იშ უკული, მუჟამსჷთ თაქ გინახორუეს ბრელი დეკაბრისტინ. 1829 პუშკინქ ხეშუულობაშ ოჸიაშ უმუშო მალეშარჷ ოურდუმე შარათ ქართიშა, სოდეთ 27 მესის გიმორთჷ. სუმ მარაშახ ქორდჷ ქართის, გეჩინებაფუ საქორთუოშ ორთა, ისტორია, კულტურა - ნარკვიებუს „შარალუა არზრუმშა“ პუშკინქ გაკრიტიკჷ ცარიზმიშ კოლონიური პოლიტიკა, ალაგინაფათ გეხანტჷ ქორთუ ფიოშეფიშ გოღილონტირობა, ქორთუეფიშ „გაღიერი ნიჭის“ დიდი მუმალი აწუჩჷ. საქორთუოს ეჯღუნებუ ლერსეფი: „საქორთუოშ გვალეფს“, „მონასტერი ყაზბეგის“, „კავკაციონი“, „სვიმონი“ დო შხვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:რუსი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1799 კატეგორია:ნაღურა 1837 კატეგორია:ალექსანდრე პუშკინი კატეგორია:მასონეფი
ალბერთა
thumb|right|ალბერტაშ აბანდვალა კანადას ალბერთა (Alberta, ab) — პროვინცია კანადაშ ბჟადალს. ჯოხოქ გიადუ დიაფალ ვიქტორიაშ სქიშ ჯოხოშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
UTC-06:00
450px|right|thumb| UTC-6 მოსოფელიშ ოსათე ორტყაფუშ რუკას: ლენო — ზონა UTC-6 [[ზოთონჯიშ ბორჯი|ზოთონჯს (გერგობათუთა-მელახი) ოორუე გვერდოსფეროს (ზარხულს (პირელი-გჷმათუთა) — UTC-5); ცაშფერო — ზონა UTC-6 ოკიანეფს; ღილე ჸვინთელი — ზონა UTC-6 ედომუშამი წანას; ნარინჯიშფერი — ზონა UTC-6 ზარხულს (პირელი-ჹმათუთა) ოორუე გვერდოსფეროს დო ზონა UTC-6 ზოთონც (პირელი-გჷმათუთა) ობჟათე გვერდოსფეროს]]
ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაშ ტრადიციული მიარეხონარუაშ რკვიებაშ საირქიანო ცენტრი
ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაწკუმა რსხუაფილი ტრადიციული მიარეხონარუაშ რკვიებაშ საირქიანო ცენტრი ვარა უკუნტაშ ვერსია: ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაშ ტრადიციული მიარეხონარუაშ რკვიებაშ საირქიანო ცენტრი   — …
UTC-06:00
რესურსეფი ინეტრნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
DVB-T2
DVB-T2 (Digital Video Broadcasting — Second Generation Terrestrial) — საეთერო ციფრულ ტელევიზიაშ ევროპული სტანდარტი, DVB სტანდარტიშ ბუნაშ მაჟირა ნოგორი. მაართა ნოგორიშ DVB-T სტანდარტწკჷმა ელაზჷმაფათ, DVB-T2 — 30—50 %-ით რშვილეფიშ სიწკონდარეშ გოფართინაფა შეულებჷ.
საქორთუოქ ციფრულ მაუჭყაფალობაშა 2015 წანაშ 1 კვირკვეს გჷნორთჷ. ციფრულ მაუჭყაფალობა მაართაშე ქართიშე დო ელახ ტერიტორიეფშე დიჭყჷ, ედომუშამი საქორთუოშ ტერიტორიაშ (ოკუპირაფილ ტერიტორიეფიშ მოხ) გოციფრაფა 2015 წანაშ მარაშინათუთაშ ბოლოშა რე გოჭარილი. სამარგალოშ ტერიტორიას ციფრულ მაუჭყაფალობაქ გიჭყჷ 2015 წანაშ 18 კვირკვეშ 10:00 საათის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:DVB კატეგორია:ციფრული ტელევიზია კატეგორია:სტანდარტეფი
ილულისატი
ილულისატი ვარა იაკობსჰავნი (გრენ. "აისბერგი") — ნოღა დო კინ თე ჯოხოდვალაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი გრენლანდიას. მუნიციპალიტეტიშ ფართობი რე 47000 კმ², მახორობა — 4996 კოჩი, სოჸურეშეთ 4533 ადამიერი ოხორანს ოორუეშ პოლარული წირეშე 200 კილომეტრით ოორუეჸურე დვალირ ნოღას. თინა მახორობაშ მუდანობათ მასუმა ნოღა რე გრენლანდიას.
ფიორდი
ილულისატიშ ფიორდი, ნამუშ სიგინძა 40 კმ რე, 2004 წანაშე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ჯონ შლეზინგერი
ჯონ შლეზინგერი (John Schlesinger) — ინგლისარი კინოშ დო თეატრიშ რეჟისორი დო არტისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 2003
ტყიბული
thumb|ტყიბულიშ ცენტრი ტყიბული  — ნოღა საქორთუოს, იმერეთიშ აკანს, ტყიბულიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. დორსხუაფილი რე ზუღაშ დონეშე 590 მ. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 9770 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ ნოღეფი
მარსქული (პლანეტა)
მარსქული (სიმბოლო: ) — მაამშვა პლანეტა ბჟაშე, სიდიდათ მაჟირა პლანეტა ბჟაშ სისტემას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პლანეტეფი კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
მისკეშ მუნიციპალიტეტი
მისკეშ მუნიციპალიტეტი (Mizque) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ მისკეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 33 523 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 85 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ანა კალანდაძე
ანა კალანდაძე (დ. 15 ქირსეთუთა, 1924, ოფ. ხიდისთავი, ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტი – ღ. 11 მელახი, 2008, ქართი) ქორთუ პოეტი.
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1924 კატეგორია:ნაღურა 2008
დაკოტა ჯონსონი
მინი|ჯონსონი [[2018 წელს.]] დაკოტა მაი ჯონსონი (Dakota Mayi Johnson; დ. 4 გჷმათუთა, 1989) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. მსახიობების, დონ ჯონსონის და მელანი გრიფითის ქალიშვილი. ჯონსონის კინოდებიუტი 1999 წელს შედგა, როდესაც ის 10 წლის იყო გადაიღეს შავ კომედიაში, „გიჟი ალაბამა“-ში, სადაც დაკოტასთან ერთად, მონაწილეობას იღებდა დედამისიც. ჯონსონმა სამსახიობო კარიერის გაგრძელება საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ გადაწყვიტა. 2015 წლიდან 2018 წლამდე, დაკოტა ანასტასია სტილის როლს თამაშობდა გრეის ორმოცდაათი ელფერში. ამ როლის განსახიერებით, 2016 წელს მან აიღო „BAFTA Rising Star“-ის ჯილდო.
მაართა ჭოღა
მაართა ჭოღა (პირველი ჭოღა) — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 724 კოჩი.
ოფუტეს ბჟადალშე უხურგანს ხაბუმე, ოორუეშე — თაია დო ნაფიჩხუ, ობჟათე-ბჟადალშე — ნაკიანი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჰორმუზიშ საროტი
მინი|250პქ მინი|250პქ|ჰორმუზიშ საროტიშ ალმაშარული ფოტო
ჰორმუზიშ საროტი (არაბ.مضيق هرمز‎—) — ინწრო, სტრატეგიულო შანულამი საროტი ომანიშ დო სპარსეთიშ ჸუჯეფს შქას. საროტიშ ოორუე წყარპიჯის იდვალუაფუ ირანი, ობჟათეწყარპიჯის — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი დო ომანიშ ანკლავი მუსანდამი.
საროტიშ არძაშე ინწრო აბანიშ სიგჷრძა რე 54 კმ. თე საროტი ნანდულო შანულამი რე, თინა უნარღელჸოფენს სპარსეთიშ ჸუჯიშ ნაფთობიშ ექსპორტის დოსქილადირ მოსოფელშა. ააშ-იშ ენერგეტიკაშ ოინფორმაციე სააგენტოშ ჩინება, თაქ ირდღას 15 ტანკერი გიშმურს, ნამუეფსთ 16.5-17 მლნ ტონა ნაფთობი გინმუღჷნა, ნამუთ საროტის მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე გეოსტრატეგიულ ჭურჭულო გჷმართინუანს. ასე, ჰორმუზიშ საროტშა მოურს მოსოფელს ნაფთობიშ ოზუღე გინოღალეფიშ 40% დო ედომუშამი გინოღალეფიშ 20%.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ საროტეფი კატეგორია:აზიაშ საროტეფი
უნგრეთი
უნგრეთი (Magyarország) — ქიანა ცენტრალურ ევროპას. ოორუეჸურეშე სლოვაკეთი, ბჟაეიოლჸურეშე - უკრაინა დო რუმინეთი, ობჟათეჸურეშე - სერბეთი დო ხორვატია, ობჟათე-ბჟადალჸურეშე - სლოვენია, ბჟადალჸურეშე ავსტრია უხურგანს. ქიანაშ ნანანოღა რე ბუდაპეშტი. უნგრეთი რე ევრორსხუშ, NATO-შ, OECD-იშ, შენგენიშ აპიჯაფაშ დო ვიშეგრადული ბუნაშ მაკათური. ქიანაშ ოფიციალური ნინა უნგრულიე. თინა რე ფინურ-უნგრული ბუნაშ ნორთი დო წჷმარინუანს ევროპას არძაშე გოფაჩილ ვაინდევროპულ ნინას.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ბჟაეიოლ ევროპას. ომძღჷ ქიანეფი: ავსტრია, სლოვაკეთი, უკრაინა, რუმინეთი, სერბეთი, ხორვატია, სლოვენია.
სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ჭიჭე რიწა
ჭიჭე რიწა, ტობა გაგრაშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ კართეს. ზუღაშ დონეშე 1235 მე. სარკეშ ფართობი 0,1 კმ², წყალიშ მოცულობა 3,25 მლნ. მ³, მაქსიმალური სიტომბა 76 მ, წყარიშაკმაშაყარუ აუზიშ ფართობი 2,95 კმ². ქვიბი გორჩქინელი რე გვალა ფშეგიშხიშ ბჟაეიოლ კართეშ მუკონწყუალათ. ირდუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. გიშმურს დიხაშთუდონი შარათ. დონე მაღალი რე მესის, დაბალი — მელახის. ზარხულს წყარიშ ტემპერატურა ჟიდოხის 18-20 °C. მორჩილ ხანით იფორუ ჸინით. ტობაშ წყარი რუმე ლურჯი რე. ტობას ინოხე კალმახა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
ედი მერფი
thumb|ედი მერფი (2010)
ედუარდ (ედი) რიგან მერფი (ინგლ: Edward "Eddie" Regan Murphy, 3 პირელი, 1961, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი) — გიშარჩქინელი ამერიკალი არტისტი დო კომედისტი. ეჭოფილი აფუ ორქოშ გლობუსი 2006 წანას.
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი კომედისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1961
ურანი (პლანეტა)
thumb|ურანი
ურანი (სიმბოლო: 16px|⛢; ლათ. Uranus) — რე მაშკვითა პლანეტა ბჟაშე დო მასათ მაოთხა პლანეტა ბჟაშ სისტემას.
ნეპალიშ პრეზიდენტი
thumb|200px|ნეპალიშ შილა ნეპალიშ პრეზიდენტი (संघीय प्रजातान्त्रिक गणराज्य नेपालका राष्ट्रपति) ედომუშამი ოფიციალური ჯოხო - ნეპალიშ ფედერაციული დემოკრატიუი რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი - ნეპალიშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ სახენწჷფო მოღალობაშ უმაღალაში პოსტი. პრეზიდენტიშ პოსტიქ დისრხუ 2008 წანაშ მესის, ქიანაშ რესპუბლიკათ გჷმოცხდაფაშ უკული. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტი რდჷ - რამ ბარან იადავი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნეპალი კატეგორია:პრეზიდენტეფი ქიანეფიშ მეჯინათ კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
სვაკოპი
სვაკოპი — წყარმალუ ნამიბიას. იჭყაფუ ეროსიშ გვალეფს, გიშმურს კჰომასიშ რეგიონს, ოჩოსონდიუპიშ რეგიონს, ერონგოშ რეგიონს, ნოღა ოკაჰენდეს, ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს ნოღა სვაკოპმუნდიშ ხოლოს. სვაკოპიშ სიგინძა რე 460 კმ. ღანჩოშ ფართობი 30,100 კვ.კმ.
მოროჩანტაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
სვაკოპი
ლიტერატურა
კატეგორია:ნამიბიაშ წყარმალუეფი
მოროჩანტაშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ქურთისტანი
ქურთული სახენწჷფობურობა
left|250პქ|მოსოფელიშ ჯარალუაშე აღიარაფილი ხურგეფი, [[სევრიშ საშვიდობო აპიჯალა|სევრიშ საშვიდობო აპიჯალაშ მეჯინათ, 1920 წანა, ზოხორინელი ქურთისტანი]] ქურთისტანი, მუჭოთ ზოხორინელი სახენწჷფო ოერეფშქაშე ჯარალუაშე აღიარაფილი რდჷ 1920 წანაშ 10 მარაშინათუთაშე, ოერეფშქაშე საარბიტრაჟო სასამართლოშ დუნადგინა ხურგებს. left|200px|ქურთული სახენწჷფობური წჷმნაქიმინა 1835 წანას ქურთული სახენწჷფობური წჷმნაქიმინა არსებენდჷ ხვალე ერაყიშ ქურთისტანს. თეშ მოხ, 1920-იან წანეფს, თურქეთიშ ქურთისტანიშ ტერიტორიას, 3 წანაშ განობას არსებენდ მუშითგჷმოცხადაფილი არარატიშ ქურთული რესპუბლიკა, დო 1945 წანას, ირანიშ ქურთისტანიშ ტერიტორიას, მორჩილი ბორჯით რდჷ გჷმოცხადაფილი მეჰაბადიშ რესპუბლიკა. ქურთეფს შქას, ძალამ პოპულარულიე "დიდი ქურთისტანიშ" აკოქიმინუაშ იდეა, ანუ ზოხორინელი სახენწჷფოშ დორსხუაფა, ნთელი ეთნიკური ქურთეფით დოხორელ ტერიტორიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მუშიათაღიარაფილი ქიანეფი * კატეგორია:არხო ბჟაეიოლი
გერმანია
thumb|left|150px|გერმანია გერმანია (გერმ. Deutschland) — ქიანა ცენტრალური ევროპას. თენა ქიანა ევროპაშ რსხუშ ართ-ართი მაკათური რე. თე კლუბის გერმანია ართ-ართი მაართა მაკათური ქიანა რდჷ. გერმანიაშ ნანანოღა რე ბერლინი. ოფიციალური ნინა რე გერმანული.
გეოგრაფია
მილარე ცენტრალური ევროპას. ოორუეშე უხურგჷნს დანია, ბჟაიოლიშე — პოლონეთი დო ჩეხეთი, ობჟათუშე ავსტრია დო შვეიცარია, ბჟადალშე — საფრანგეთი, ლუქსემბურგი, ბელგია დო ნიდერლანდეფი. გერმანია ფედერაციული ქიანა რე დო ვითოამშვი ფედერაციული დიხა უღუ (lande). თე დიხეფი რე (თიში ნანანოღეფით):
ისტორია
1961-1990 წანეფს არსებენდჷ ჟირი გერმანული რესპუბლიკა: 250px|thumb|გერმანიაშ ფედერაციული დო დემოკრატიული რესპუბლიკეფი
1990 წანაშ უკული არსებენს გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა.
ქიანაშ ოფიციალური ჯოხოდვალა
კატეგორია:გერმანია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
იორუბა (ნინა)
იორუბა — აფრიკას მახორუ კათა იორუბაშ ნინა, ორხველჷ კვაშ ბუნას. გოფაჩილი რე ნიგერიას, ნიგერს, ბენინს, ტოგოს, სიერა-ლეონეს. თინა ერეფოშქაშე ურთიართობაშ ნინას წჷმარინუანს. ნიგერიას გჷმირინუაფუ მუჭოთ ოფიციალური ნინა სახენწჷფო დჷნაწესებუეფს შტატეფიშ დონეშა (ჰაუსაწკჷმა, იგბოწკჷმა დო ინგლისურწკჷმა ართო).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიგერ-კონგოშ ნინეფი კატეგორია:ტონური ნინეფი
ბარანიშ ოლქი
ბარანი (Baran) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქიქ დირსხუ 1991 წანაშ 10 პირელს. გორთილი რე ბრუო გიმენოლქო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ბარანი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 021 653 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 59,50%-ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეს ომანგუდჷ (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი აკმადგინანდჷ 16,84%-ის.
სოკრატესი
thumb|სოკრატესი thumb|სოკრატესი პოლიტიკურ აქციას, [[1984 წანა, 16 პირელი]] სოკრატეს ბრაზილეირუ სამპაიუ დი სოუზა ვიეირა დი ოლივეირა, ჩინებული რე მუჭოთ სოკრატესი (დ. 19 ფურთუთა, 1954, ბელემ დო პარა, ბრაზილია - ღ. 4 ქირსეთუთა, 2011, სან პაულო, ბრაზილია) — ბრაზილიარი მობურთე, კლუბეფიშ: ბოტოფაგოშ, ქორინთიანსიშ, ფიორენტინაშ, ფლამენგოშ, სანტოსიშ, გარფორ თაუნიშ დო ბრაზილიაშ ერუანული ნაკორობაშ მობურთე, პოზიციათ მიდფილდერი, XX ოშწანურაშ ართ-ართი უდიდაში მობურთე, მედიცინაშ დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრაზილიარეფი კატეგორია:ბრაზილიარი მობურთეეფი კატეგორია:სანტოსიშ მობურთეეფი კატეგორია:ფიორენტინაშ მობურთეეფი კატეგორია:მედიცინაშ დოქტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნაღურა 2011
ოორუე გვერდოსფერო
thumb|250px|ოორუე გვერდოსფერო გიშართილი რე მოჸვინთალო ფერით. thumb|250px|ოორუე გვერდოსფერო. მოჩქუ ოორუე პოლუსშე. ოორუე გვერდოსფერო (ინგლისურნინამ ლიტერატურას: ოორუე ჰემისფერო) — დიხაუჩაშ ნორთი, ნამუთ ეკვატორიშ ოორუეშე იფაჩუ. თიშ აკოდგინალუას რე სქირონაშ დიდ ნორთი; თეშ მოხ, ოორუე გვერდოსფეროს ოხორანს მოსოფელიშ მახორობაშ 90%. არქტიკა მუჭოთ ფართე რეგიონი ოორუე პოლარული წირეშ ოორუეშე რე. ზოთონჯის კლიმატი რგილი რე, ზარხული ჩხურუ უჩქჷ. ატმოსფერული ნოლექეფი უმენტაშო თირიშ სახეთ რე წჷმორინაფილი. ოორუე პოლარულ წირეშ დო ოორუე ტროპიკიშ შქას იფაჩუ ოორუეშ ზომიერი ზონა. თე კუნთხუეფს ზარხულს დ ზოთონჯს კლიმატური თირაფეფი ზომიერი რე. მარა ზომიერ ორტყაფუეფშო დჷმახასიათაფალი რე უმოსო ვაპროგნოზირებაფონი ტაროსი რე.
ტროპიკულ რეგიონეფს, მუჭოთ წესინ, ედომუშამ წანმოწანაშ გოძვენას სინჩხე რე, ზარხულიშ თუთეფს შხირი რეა ჭვემა, ზოთონჯი სისქირეთ გიშეგორუაფუ. კორიოლისიშ ნძალაშ გეშა ოორუე გვერდოსფეროს დაბალი წნევაშ ზონეფი დო წალიკონეფი დახე ირ თუთას ყარენს კვარჩხან კუნთხუს, თ.გ. სათიშ კოპულიშ სააწმარენჯოთ. ოორუე გვერდოსფეროშ ცენტრის იდვალუფუ ოორუე პოლუსი, ნამუთ დიხაუჩაშ რთაფაშ წჷმოძირაფონი ლირე კვათჷნს დიხაუჩაშ ჟინპიჯის.
ოორუე გვერდოსფეროს ინორე ედომუშამო ოორუე დო ცენტრალური ამერიკა დო ევროპა, ობჟათე ამერიკაშ ოორუე ნორთი, აფრიკაშ დო აზიაშ დიდ ნორთი.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:დიხაუჩაშ გვერდოსფეროეფი
ორთაშ ისტორია (პლინიუსი)
thumb|ორთაშ ისტორია [[1669 წანაშ გჷშაშქუმალა]] ორთაშ ისტორია (Naturalis historia) — პლინიუს უნჩაშიშ (23 - 79) ნაჭარა ენციკლოპედია.
სხუნუა
„ორთაშ ისტორია“ პლინიუსიშ აკა კაკალია ჩქინშახ მოჭირინაფილი ნახანდი რე. თიშ ფარანიშო თეშნერი ფუნდამენტალურ ნახანდის უორჩანეთ უდიდაში შანულობა უღუდჷ. თე წინგის პლინიუსიქ დუდი მოუშაყარუ ხვალე თი ბორჯიშ მენცარულ რჩქინას ვარინ, დორხველი კილნაგორეფი ხოლო ეჭარუ. ოშინალი რე თი ფაქტი, ნამდა პლინიუსიქ მენცარობაშ „რომანიზაცია“ ხოლო მახვამილუ. თეიშახ თენა წიმინდე ბერძენული დარგი რდჷ. თე ნახანდის პლინიუსიქ ამორსჷ ორთაშ ირი ასპექტიშ ეჭარუა, თიშ უმკუჯინუო ნამდა 37 ტომც ხვალე ორთაშე რაგადი ვარე, ვარინ თიშე, მუსჷთ ასე ხელუანობას უძახჷთჷნ. (ქუაშ დო მეტალეფიშ მოჸონაფაშ ხერხეფი).