cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ინკისივიშ მუნიციპალიტეტი
რჩქინელი დუნაბადეფი
პოლიტიკოსი დო ოურდუმე ოფიცერი ელიოდორო კამაჩო (1831–1899).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
თუთაშხა
თუთაშხა – თუთაშ დღა. თუთაშ ოხვამური დღა რე. დღა ჟაშხა დო თახაშხაშ შქას. მარგალური შქვითდღერიშ მაჟირა დღა. ჯვეში რომარეფი დო ბიჟღეთგერმანალი ტომეფი თე დღას იშინუანდეს თუთას (გერმანულო Montag: Mond-Tag რე "თუთაშ დღა"). თუთაშხა მინ მაართა დღათ მიირჩქინუაფუ (სამანგათ, ამდღარხანურ ევროპას), მინ მაჟირა დღათ (ააშ დო შხვა ქიანეფი). თე თოლწონუა ჯვეში იუდეიშე მოურს. თე ბაძაძით ქორთულს, არაბულს, ურიულს, ბერძნულს დო პორტუგალიურს თიში შანულობა რე „მაჟირა დღა“. თეხანური კულტურა თუთაშხას მირჩქინანს, მუჭოთ მარაშ დაჭყაფუს, თიშენ ნამდა უქვი დღაშ უკული კათა ირთუუ ონინალუეფშა დო ოგურაფუეფშა.
სქოლიო
კატეგორია:მარაშ დღალეფი
ლუი-ფელიქს ამელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ ისტორიული ხანტუეფი
ლიამ მაქინტაირი
ლიამ ჯეიმს მაქინტაირი (Liam James McIntyre; დ. 8 ფურთუთა, 1982, ადელაიდე) — ავსტრალიარი არტისტი. ჩინებული რე სერიალეფშე სპარტაკუსი:ნჯარიშ ეშაღალა დო სპარტაკუსი:ჭყალაშ ლჷმა. 2014 ილაჸაფჷ ფილმის ჰერაკლეშ ლეგენდა, 2014-2016 წანეფს ლაჸაფენდჷ ტაროზიშ მესიაკონიშ როლს სერიალს ვალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1982
ურიული ენციკლოპედია
350px|thumb|right|მიარეტომამი «ურიული ენციკლოპედია» (ური. האנצקלופדיה העברית, Encyclopaedia Hebraica) — ივრითიშა გჷშაშქუმალირი უნივერსალური ენციკლოპედია, ნამუთ 1949 წანაშე თელ-ავივც იბეშტუდჷ, ოდო უკულნეშის იერუსალიმც. ამდღარშოთ გჷშაშქუმალირიე 34 ტომი. 200px|thumb|left|წიგნეფიშ წყობა
იხილეთ აგრეთვე
კატეგორია:ენციკლოპედიეფი
ფიჯიშ პრეზიდენტი
ფიჯიშ პრეზიდენტი - ფიჯიშ სახენწჷფოშ მადუდური, ნამუსჷთ 5 წანაშ ხანით გჷშმაგორუნს თარეფიშ კაბეტი სხუნუ. თიში როლი დუდალას დასაბაღუო ნომინალური რე. თინა აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ დუდმანჯღვერი რე. ფორმალურო დჷთმარინუანს პრემიერ-მინისტრის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფიჯი კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ჯვ. წ. 443
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 443 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბიურაკანიშ ობსერვატორია
ბიურაკანიშ ობსერვატორია, ბიურაკანიშ ასტროფიზიკული ობსერვატორია რე ასტრონომიული ობსერვატორია სომხეთიშ ოფუტე ბიურაკანის. ობსერვატორია იდვალუაფჷ არაგაწიშ გვალას, ზუღაშ დონეშე 1,400 მეტრაშ სიმაღალას. ობსერვატორია 1946 წანას დარსხუ გიშარჩქინელი სომეხი ასტროფიზიკოსიქ ვიქტორ ამბარცუმიანქ. ობსერვატორიაშ დგჷმილიშ არქიტექტორი რე სომეხი არქიტექტორი სამველ საფარიანი. ობსერვატორიაქ ძირუ შხვადოშხვა მურიცხული ასოციაციეფი, სუპერნოვეფი, გალაქტიკეფი, ჰერბიგ-ჰაროშ ობიექტეფი დო შხვა. ობსერვატორიას მაართა კონფერენციაქ იტარინჷ 1951 წანას. ბიურაკანიშ ობსერვატორია ჟირშა რდჷ SETI-შ კონფერენციეფიშ აბანი. ობსერვატორია მერჩქინელი რე ასტრონომიული დო ასტროფიზიკული რკვიებეფიშ რეგიონალურ ცენტრო. ობსერვატორიას ადმინისტრირენს სომხეთიშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობსერვატორიეფი
ვიქტორ ჰესი
ვიქტორ ფრანც ჰესი (გერმ. Victor Franz Hess; დ. 24 მანგი, 1883, პეგაუ, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 17 ქირსეთუთა, 1964, მაუნტ-ვერნონი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ავსტრიალი ფიზიკოსი. მაართა მენცარი ნამუქჷთ მიოგორუ კოსმოსურ ჩხორიეფს 1912 წანას. ჸათეშ გეშათ მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1936 წანას.
ქაჯურაჰო
thumb|240px|right|ქაჯურაჰოშ თარი ტაძარი 240px|thumb|ღორონთეფიშ ეროტიული ლაჸაფი
ინდონეზიაშ პროვინციეფი
ინდონეზიაშ პროვინციეფი წჷმარინუანს ინდონეზიაშ უშხუაშ ადმინისტრაციულ ართულს. ირ პროვინცას მუშ თარობა დო კანონმადვალუ ორგანო ჸუნს. აკბანობური თარობეფი გიშეგორუაფუნა საარძო გიშაგორუეფით, ხუთი წანაშ ხანით. ინდონეზიას უღჷ 33 პროვინცია, ნამუშეთ 7-იქ 1999 წანაშ უკული დირსხუესჷნ, 5-ის სპეციალური სტატუს უღუ. პროვინციეფი მუშჸურე ირთუ სარეგენტოეფო დო ნოღეფო.
ვიქტორ ჰესი
ჰესი 1901-1905 წანეფს გურაფულენდჷ გრაციშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ვენაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1910 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ რადიუმიშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტის, ავსტრიალი ფიზიკოსიშ სტეფან მეიერიშ ასისტენტო. 1921 წანას ჰესიქ ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ კერზო კომპანია ამერიკაშ რადიუმიშ კორპორაციას. 1923 წანას კინ ავსტრიაშა დირთჷ. ჰესი 1925 წანაშე რდჷ გრაციშ უნივერსიტეტიშ ექსპერიმენტული ფიზიკაშ პროფესორი დო 1931 წანაშე ინსბრუკიშ უნივერსიტეტიშ რადიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი.
ქაჯურაჰო
ქაჯურაჰო (ჰინდი: खजुराहो khajurāho) — ნოღა მადჰია-პრადეშის, ინდოეთის.
ვიქტორ ჰესი
ჰესის ნაცისტური თარობაწკჷმა პრობლემეფქ ქაშუ დო ჸათეშ გურშენ 1938 წანას ავსტრია ქიდიტუ დო ამერიკაშა მიდართჷ. ჸათაქ თიქ 1958 წანაშახ იმუშუ ფორდემიშ უნივერსიტეტის, ფიზიკაშ პროფესორო. 1944 წანას მიპალუ ამერიკაშ მენოღალობა. ვიქტორ ჰესიქ ღურუ 1964 წანაშ 17 გერგობათუთას, პარკინსონიშ ლახარათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ავსტრიალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
ქაჯურაჰო
ახ. წ. X ოშწანურას ქაჯურაჰოს ეკიდილქ იჸუ ინდუისტური ღორონთეფიშ ეროტიული გჷმოსახილუეფით გონწყილი 80-შახ ტაძარი. ამდღარშო მუკოტებული რე დოხოლაფირო 20 ტაძარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
კრის სმოლინგი
კრისტოფერ ლოიდ „კრის“ სმოლინგი (დ. 22 გერგობათუთა, 1989) — ინგლისარი მობურთე, პრემიერ ლიგაშ კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ დო ინგლისიშ ერუანული ნაკორობაშ ცენტრალური მათხილე.
კუჩხბურთიშ ლაჸაფი დიჭყჷ ო.კ. „მილუოლიშ“ აკადემიას. უკული ქაკათჷ „მეიდსტონ იუნაიტედის“.
2010 წანაშ 27 ღურთუთას „მანჩესტერ იუნაიტედიქ“ გაცხადჷ, ნამდა კონტრაქტი გაფორმჷ სმოლინგწკჷმა. კონტრაქტიქ ძალაშა მიშართჷ 1 კვირკვეს. თიში დებიუტიქ „იუნაიტედის“ აკოდგინალას იჸუ 16 კვირკვეს „სელტიკწკჷმა“ 3-1 მუნაგებუ მაჸალური მატჩის.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1989 კატეგორია:ინგლისარი მობურთეეფი კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ულურია
ულურია — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ნაკიფუშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ) ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 220 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 7 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 275 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ფრანს ემილ სილანპაა
ფრანს ემილ სილანპაა (ფინ. Frans Eemil Sillanpää; დ. 16 ეკენია, 1888, ჰიამეენკიურე, ფინეთი — ღ. 3 მანგი, 1964, ჰელსინკი, ფინეთი) — ფინარი ჭარუ დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1939 წანას. ფრანს ემილ სილანპაა რდჷ ართ-ართ უდიდაში ფინარი ნოველისტი დო მაართა ფინარი ჭარუ, ნამუქჷთ მიპალუ ნობელიშ პრემია.
მახვარებუ:Box
არძა გიმენხასჷლაშ ერკებული
კატეგორია:ვიკიპედია:თანგეფი
თათული ედიშერაშვილი
თათული ედიშერაშვილი (დ. 14 მანგი, 1981, ქართი) — ქორთუ თეატრიშ დო კინოშ არტისტი.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
ჯონ უესლი შიფი
ჯონ უესლი შიფი (John Wesley Shipp; დ. 22 ღურთუთა, 1955, ვირჯინია) — ამერიკალი არტისტი. ბარი ალენიშ როლს CBS-შ სერიალს 1990-1991 წანეფს. 2014 წანაშე ასახიერენს ჰენრი ალენი დო ჯეი გარიკიშ როლს სერიალს ვალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1955
15 მანგი
15 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 166-ა დღა (ნარკი წანეფს — 167-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 444
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 444 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბორჯომი
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
ჯვ. წ. 1050
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1050 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ეღეგნაძორი
ეღეგნაძორი (სომეხ. Եղեգնաձոր; 1935 წანაშახ ქეშიშქენთი, 1935-1957 წანეფს მიქოიანი) — ნოღა, სომხეთის, ვაიოცძორიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. სტალინიშ მართუალაშ ბორჯის, ნოღას ჯოხო სხუნუეფიშ პოლიტიკოსიშ, ანასტას მიქოიანიშ პატიოცემელო მიქოიანი გიოდვეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ვაიოცძორიშ პროვინცია
UTC+12:00
450px|right|thumb| UTC+12 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკა: ცაშფერო — ზონა UTC+12:00 ოკიანეეფს; ყვინთელო — ზონა UTC+12:00 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას — [[კამჩატკაშ ბორჯი; ნარინჯიშფერო — ახალზელანდიური ბორჯი ზოთონც (პირელი-გჷმათუთა) ობჟათე გვერდოსფეროს, UTC+12:00 ზონას (ზარხულს, გერგობათუთა-მელახი, — UTC+13:00).]]
თაშნეშე ქოძირით
ბორჯი ახალი ზელანდიას
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ნამეკაგონი
ნამეკაგონი (ინგლ. Namekagon River) რე წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ შტატის. წყარმალუ იჭყაფჷ ნამაკაგონიშ ტობას, ბეიფილდიშ ოლქიშ ტერიტორიას დო გიშმურს სოიერიშ, უოშბერნიშ ოლქეფს დო ბარნეტიშ ოლქიშ ტერიტორიას ინაკათუ წყარმალუ სენტ-კრუას. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 163 კმ. უდიდაშ ნადუ რე ტოტაგატიკი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი
მეცენატი
მეცენატი — ჩეჟმოქიმინჯე ადამიერი, მით მატერიალურო ოხვარჷ ხელუანობას ვარა ხელუანეფს. ზიტყვა მეცენატიქ გორჩქინდჷ ჯვეშ რომს ხელუანობაშ მაფორუშ, გაიუს მეცენატუსიშ გვარშე. თინა ჰორაციუსიშ დო შხვა პოეტეფიშ მაჸალე რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მეცენატეფი კატეგორია:ჩეჟქიმინჯალა
კიოტოშ პრემია
კიოტოშ პრემია (იაპ. 京都賞) რე იაპონიაშ ართ-ართი უმაღალაში ჯილდო, ნამუთ გინმიჩამუ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ შხვადოშხვა დარგეფს (ტექნოლოგიეფი, ბაზისური მენცარობეფი, ხელუანობა დო ფილოსოფია). პრემია დარსხჷ 1985 წანას ინამორიშ ფონდიქ, შინელი იაპონარი ფილანთროპიშ კაძუო ინამორიშ ფინანსური ხეშენწყუალათ. პრემია ირწანიანი რე დო პრემიაშ გინოჩამაშ ცერემონიალი იმანჯებჷ იაპონიაშ ნოღა კიოტოს. ჯილდო იკათუანს 20 კარატიან ორქოშ მენდალს დო 100 მილიონი იენაშ მუდანობაშ ფინანსურ პრემიას. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით არძოშე უმოსი ლაურეატი ჸუნს ააშ-ს (44), იაპონიას (19), გოართოიანაფილ ომაფეს (12) დო საფრანგეთის (8). კიოტოშ პრემია იაპონიაშ ართ-ართი პრესტიჟული ჯილდო რე დო თის ნობელიშ პრემიაშ იაპონურ ვერსიას ხოლო უძახუნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონიაშ ჯილდოეფი კატეგორია:იაპონური პრემიეფი კატეგორია:ომენცარე პრემიეფი
ირუპანაშ მუნიციპალიტეტი
ირუპანაშ მუნიციპალიტეტი (Irupana) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ სუდ-იუნგასიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 10 44 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 365 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ქიანეფიშ ერკებული ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსიშ მეჯინათ
2011 UN Human Development Report Quartiles.svg ართ შურ მახორობაშა გოანგარიშაფათ. ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი გოეროშით აღიარაფილ ადამიერულ გოვითარაფაშ გოხურგუაშ სტანდარტულ მეშქაშალათ. ქიანეფიშ ერკებულქ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსიშ მეჯინათ გჷმიბჟინუ 2011 წანაშ 2 გერგობათუთას. ერკებულშა მიშმუურს გოეროშ მაკათური 185 (193-შე) ქიანა. ვადასაბაღი მუნაჩემეფიშ გეშა მიშაჸონაფილი ვა რე 8 ქიანა. თინეფიშ გოვითარაფაშ ინდექსიშ მეჯინათ ქიანეფი ირთუნა 4 კატეგორიათ:
UN Human Development Report 2011.svg (based on 2011 data, published on Nov 2, 2011).
ევროპა
10 უმაღალაში ინდექსიშ მაღვენჯი ქიანა
10 არძოშე დაბალი ინდექსიშ მაღვენჯი ქიანა
აზია დო ოკიანია
10 უმაღალაში ინდექსიშ მაღვენჯი ქიანა
10 არძოშე დაბალი ინდექსიშ მაღვენჯი ქიანა
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:დემოგრაფია კატეგორია:ეკონომიკა კატეგორია:ჯარალუობური გეოგრაფია
ჯვ. წ. 445
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 445 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოკანოგანი (წყარმალუ)
ოკანოგანი, ოკანაგანი (ინგლ. Okanogan River) რე წყარმალუ კანადას დო ააშს, ობჟათე ბრიტანეთიშ კოლუმბიას დო ოორუე ცენტრალურ ვაშინგტონიშ შტატის, წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუ. ოკანოგანი იჭყაფუ ოკანოგანიშ ტობას, ობჟათე ბრიტანეთიშ კოლუმბიას. წყარმალუშ სიგინძა რე 185 კმ. ღანჩოშ ფართობი 21,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუეფი კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვაშინგტონიშ შტატიშ წყარმალუეფი
16 მანგი
16 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 167-ა დღა (ნარკი წანეფს — 168-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯესი ლინგარდი
კატეგორია:ინგლისარი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ნორვეგიას იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ 7 ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენფ შქას 0,7% ნორვეგიაშ ობიექტეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
ვაიოლეტ ბინი
ვაიოლეტ ბინი (Violett Beane; დ. 18 მესი, 1996, ფლორიდა) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ჯესი ქუიქიშ როლით The CW-ში სერიალს ვალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1996
მობილური ტელეფონი
მინი|250px|მარჯვნივ|მობილური ტელეფონეფიშ ევოლუცია
მობილური ტელეფონი — ტელეფონი, ნამუსჷთ ფართო გეოგრაფიულ არეალს ყარაფიშ უმკუჯინალო, რადიოსიგნალიშ საშუალებათ შეულებუ სატელეფონო ზარეფიშ მეღება დო გოხორციალაფა. მონწყილობა თეს ფიჭური რსხუშ საშუალებათ აკეთენს, მუსჷთ მობილური ტელეფონიშ ოპერატორი უნარღელჸოფენ. თეშ სააწმარენჯოთ, არსებენს რადიოტელეფონი, ნამუთ ხვალე კუნტა გოძვენას, დორხველური საბაზო დგჷმილიშ გოხოლუას ქიმინჯენს.
სატელეფონო ფუნქციაშ მოხ, თეხანურ მობილურ ტელეფონეფს შხვა მიარე სერვისიშ აზარა ხოლო უღუ, თინეფს შქასი რე კუნტა ტექსტური მოშინაფეფი, მულტიმედიური მოშინაფეფი (MMS), ელექტრონული ფოსტა, ინტერნეტწკჷმა მეჭირინაფა, არხო გოძვენაშ უკაბელო კომუნიკაციეფი (infrared, Bluetooth), ბიზნეს აპლიკაციეფი, ლაჸაფეფი დოა ფოტოგრაფია. მობილურ ტელეფონეფს, ნამუეფსჷთ თე დო შხვა ზოგადი კომპიუტერული შელუამობეფი უღუნ, სმარტფონი ჯოხო.
მაართა ხეთ გილაღალარი ტელეფონი 1973 წანას კომპანია მოტოროლაშ წორომახანდეეფქ, ჯონ ფრენსის მიტჩელქ დო დოქტორ მარტინ კუპერქ წჷმარინეს. თინეფქ აკოქიმინეს მონწყილობა, ნამუთ 2 კილოგრამს იწონუდჷ. 1983 წანას, გეგშართჷ მაართა კომერციული მობილური Motorola DynaTAC-ქ. 1983-შე 2014 წანაშახ, მობილური ტელეფონეფიშ მუდანობაქ ნულშე 7 მილიარდშახ მიძინუ; პროპორციულო 100%-ით იკათუ მოსოფელიშ მახორობა დო ეკონომიკური პირამიდაშ ქვინჯშახ გეგმორთჷ. 2014 წანაშო, მობილური ტელეფონეფიშ წჷმიულირი მაწარმალეფი რდეს Samsung, Nokia, Apple დო LG.
სქოლიო
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია კატეგორია:მობილური ტელეფონეფი
პეულეფიშ ლეხერი
პეულეფიშ ლეხერი (Valley of Flowers National Park) – ნაციონალური პარკი ინდოეთის. იდვალუაფუ ბჟადალ ჰიმალაიშ მაღალ გვალეფს. ჩინებული რე მუში პეულეფიშ დოლოეფიშ სისქვამათ. 1982 წანას გჷმაცხადეს ნაციონალურ პარკო, 2005 წანას გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა ნანდა-დევიშ ნაციონალური პარკიშ დო პეულეფიშ ლეხერიშ ჯოხოდვალათ. პარკიშ ფართობი რე 8750 ჰა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის კატეგორია:ინდოეთიშ ნაციონალური პარკეფი
გოდერძი ჩოხელი
გოდერძი ნიკოლოზიშ სქი ჩოხელი (დ. 2 გჷმათუთა, 1954 — ღ. 16 გერგობათუთა, 2007) — ქორთუ ჭარუ, სცენარისტი დო კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
გოდერძი ჩოხელქ დებადჷ 1954 წანაშ 2 გჷმათუთას, დუშეთიშ რაიონიშ ოფუტე ჩოხის. ოფუტეშ ბრუოწანამი სკოლაშ სურებაშ უკული გურაფულენდჷ ფასანაურიშ ოშქარ სკოლას. 1972 წანას დინირიცხჷ შოთა რუსთაველიშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო თეატრალურ ინსტიტუტის, კინორჩქინჯალაშ ფაკულტეტის, 1974 წანაშე კინოორეჟისორე ფაკულტეტის, ნამუთ 1979 წანას ასურჷ. კჷნე თი წანას ეჭოფეს კინოსტუდია ქართული ფილმის" დუმადგუმალ რეჟისორო. 1981 წანაშე ჭარუეფიშ რსხუშ მაკათური რე, ოდო 1980 წანაშე კინომატოგრაფისტეფიშ რსხუშ მაკათური. 1997 წანაშე იბეშტუ თიში თხობელუეფი ჟურნალ-გაზეთეფს. 1980 წანას გჷშეშქვინჷ მაართა წიგნიქ წერილი ნაძვებს". წიგნის წანაშ საუჯგუშ მაართა წიგნიშ პრემია მეჩეს. 1981 წანაშე წიგნიქ რუსულ ნინაშ ითანგჷ. გჷშაშქუმალირი აფუ ლერსეფიშ დო თხობელუეფიშ კათელეფი: ბინდისფერი სოფელი", თევზის წერილები", შემინახე,დედაო მიწავ!", სულეთის კიდობანი", არჩევნები სასაფლაოზე". ლერსეფიშ კათელი ბედი მდევარი", თხობელუეფიშ კათელი იტალიურ ნინაშა შავი არაგვი", ნამუქჷთ თანგჷ შხვა ნინეფშათ. რომანეფი: მგელი", დო მღდვლის ცოდვა". გოდერძი ჩოხელს გჷნოღალირი აფუ ფილმეფი: ნამეხარი მუხა", ''ადგილის დედა", 1982 წანას გერმანიას ნ.ობერჰაუზენში,მოკლემეტრაჟამ ინტერნაციონალურ ფესტივალს ეჭოფჷ გრანპრი.
ქორთუეფი
ისტორიული ობჟათე-ბჟადაალ საქორთუოშ პროვინციეფიშ, ტაო-კლარჯეთიშ, შავშეთიშ, ობჟათე აჭარაშ, ერუშეთიშ დო ჭანეთიშ ვა თურქიზებულ ქორთულ მახორობა ღილე ფერიშ თოლეფით, ღილე ფერიშ თუმათ დო მაღალ ეგაფილობათ გჷშეგორუ.
ქორთუ ერიშ ისტორია
საქორთუოშ ამდღარი ტერიტორია დო მუში ობჟათე-ბჟადაალ მუხურეფიშ დიხეფი უჯვეშაშ ბორჯიშე რდჷ დოხორელი ქართველური ტომეფით. თინეფ შქას ართიანწკჷმა კონტაქტიშ დო ართიანწკჷმა აკოწყორუაშ გეშა ანთასობათ წანეფიშ წოხლე დიჭყჷ ქორთუ ერიშ აკოშქუმალაქ. ამდღარი ქორთული ნინაშ გოჭყაფაშა თია მიშეღეს ჯვეშ ქორთულქ, მარგალურ-ლაზურ დო შონურ ნინეფქ. ქართველური კათეფიშ აკოშქუმალას ხე შეუნწყუეს VIII-VII დო IV-III ოშწანურეფს გოჭყაფილ ქორთულ სახენწჷფოეფქ - კოლხაქ დო იბერიაქ. ქორთუეფიშ ართ ერო გინოშქუმალას ხე შუნწყუ IV ოშწანურას სახენწჷფო რელიგიათ ქირსიანობაშ გინორთინაქ, ქორთული ქირსიანული ჭარილობაშ მუშაღალაქ დო უმოს გვიანო (X ო.) ქორთული ომაფე-ოთარეეფიშ აკოშქუმალაშ შარათ ართამი ფეოდალური სახენწჷფოშ გოჭყაფაქ.
ქორთუეფიშ ისტორია XVIII ოშწანურაშე
XVIII ოშწანურაშ მაართა გვერდიშე საქორთუოს გლახა დემოგრაფიულ სიტუაციაქ იუ თურქეფიშ დო სპარსარეფიშ მუშაციმეფიშ დო დინოხოლენი ეფაჩილობეფიშ გეშა. თე პერიოდის საქორთუოშ მახორობა მინიმუმშა რდჷ მეულირი დო 750-770.000 კოჩი რდჷ დოხოლაფირო.
ატოლი
thumb|330px|right|ატოლი. [[NASA]] ატოლი (მალდივიშ ნინაშა – ატოლუ) — მანჯანიშ კოკი, უღჷ წირეშობური (ედომუშამი ვარა სოფილი, ნამთინეშა ოლარჭაია) მოჸუნაფილობა. ატოლი რჩქვანელობურო ჭიჭე რე, მარა ნამთინეშა თიში დიამეტრი 50 კმ დო უმოსისჷთ ოჭირინუანც. მოსოფელს ართ-ართი არძოშე დიდი ატოლიე კვაჯალეინი, ოართე ფართობი ოჭირინუანც 14,5 კმ². შანულამი რე თაშნეშე რანგიროაშ ატოლი, ნამუდგაშ ფართობი ომანგუ 1639 კმ²-ის. ივითარებუ წყართუდონი ზუკეფიშ (ხშირას ვულკანეფიშ) კუნწულეფიშ მუკი-მუკი დო უკული ტექტონიკური ეკინაშ ვარა ოკიანეშ დონეშ გეკინაშ მოღალუთ.
ქორთუეფი
ქორთუეფიშ ისტორია XVIII ოშწანურაშე
XIX ოშწანურას ქჷდიჭყჷ ეთნიკური ქორთუეფიშ მოძინაქ საქორთუოს, მარა თე პერიოდეფშე დიჭყჷ შხვა ნაციეფიშ დოხორაფაქ საქორთუოშ ნოღეფს დო ოფუტეეფს, მუშ გეშათ დიჭყჷ აბორიგენი მახორობაშ ფარდობითი თიაშ ჭიე-ჭიეთ რკებაქ. 1939 წანაშო საქორთუოშ მახორობაშ 61,4%-ს აკმადგინანდეს ეთნიკური ქორთუეფი. ვართ თეიშა დო ვართ უკული, მახორობაშ ეჭარუეფს ვა დუდგინუნა ქორთუეფიშ თეშნერი ჭიჭე ფარდობითი წონა თელ მახორობას.
ატოლი
ჩარლზ დარვინიშ ჰიპოთეზათ, ბარიერული რიფით ჟიდოხიშა ეშმურც, თეშნერო ხვადუ კუნწულიშ „გეკიდუა“.
ქორთუეფი
ქორთუეფიშ ისტორია XVIII ოშწანურაშე
XX ოშწანურას ქორთუ ერიშ მუდანობაშ მოძინა აკობორკჷ ჟირ მოსოფელიშ ლჷმაქ დო 20-30-იანი წანეფიშ ზჷსხჷრამ რეპრესიეფქ. 1926-89 წანეფს ქორთუეფიშ მუდანობაქ საქორთუოს მიძინჷ 2,1-შა, სხუნუეფიშ შხვა რესპუბლიკეფს 5,8-შა.
ატოლი
ატოლეფი გოფაჩილიე ტროპოკული ორტყაფუშ ოკიანეეფ დო ზუღეფც, გჷშაკერძაფილო რჩქალი ოკიანეშ ცენტრალურ ნორთის.
ქორთუეფი
რელიგია
ქორთუეფიშ 90% ქრისთიანი (მართლმადიდებელი) რე, რენა კათოლიკეფი დო მუსულმანეფი ხოლო.
ლიტერატურა
* კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ატოლი
ლიტერატურა
კატეგორია:გეოგრაფია
ჯვ. წ. 1051
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1051 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ახალი ზელანდია
ახალი ზელანდია (New Zealand), იდვალუაფუ რჩქალი ოკიანეშ ობჟათე-ბჟადალუ ნორთის, იდვალუაფუ ჟირი უდიდაშ კოკის, თე კოკეფს უძახჷნა: ოორუე-კოკი დო ობჟათე კოკი, ქიანაშ ნანანოღა რე ველინგტონი. ახალი ზელანდიაშ მახორობა აკმადგინანს მეხოლაფირო 4,315,800 ადამიერს (2009 წანაშ მუნაჩამუეფით). ქიანა რე კონსტიტუციური მონარქიაშ დო დემოკრატიული პარლამენტიშ პრინციპშა ეგაფილი დო მიშმურს გოვითარაფილ ქიანეფიშ ერკებულშა.
დემოგრაფია
ახალი ზელანდიაშ მახორობაშ მუდანობა 2009 წანაშ მუნაჩამეფით აკმადგინანს 4,213.418 ადამიერს. 1995 წანას მახორობაშ მუდანობა რდჷ 2,717,625, 2004 წანას 3,993,800, 2005 წანას 3,035,461, ედომუშამო ბოლო 12 წანაშ მალობას ახალი ზელანდიაშ მახორობაქ მირდჷ 1,485,793-ით, 2,8-შა. ოშქარე წანიერი რდუალა 0,92 %-იე (2007), 0,97% (2008), ანუ ბოლო 12 წანაშ გოძვენაშა ოშქაშე წანიერი რდუალა 1,42-იე.
ახალ ზელანდიას სქირალაშ კოეფიციენტი 2009 წანაშ მუნაჩამუეფით 13,94-იე ირი 100 კვ.კმ-ის, ღურალაშ კოეფიციენტიე 7 ირი 1000 კოჩის. ბოლო 12-20 წანაშ მალობას სქირალაშ დონე ლაჸაფენს 16,24-13,72-იშ ფარგალეფს. 1995 წანას დებადჷ 16 ადამიერქ ირი 1000 კოჩის, დო 2008 წანას -14 ირი 1000 კოჩის. სქირალა ოშქარი დონეს ინარჩუნენს, ღურალაქ მირკჷ - 1995 წანას 95 კოჩიქ დოღურ 1000 კოჩის, დო 2008 წანას 7 ადამიერქ ირი 1000 კაჩის. ორთაშობური რდუალაშ კოეფიციენტი 0,8-ის აკმადგინანს.
ახალ ზელანდიას იბადებუ უმოსი ქომოლკოჩი, ვინდარო ოსური, მეხოლ. 23 ანთასით უმოსი. 15-64 წანაშ ასაკიშო ქომოლკოჩეფიში დო ოსურეფიშ მუდანობა დახე იმანგებუ (მორჩილ მუდანობათ უპირატესობა უღუნა ქომოლკოჩეფს). მახორობაშ ხანობური სტრუქტურა 2009 წანაშ მუნაჩამუეფით თენერიე, 14 წანაშ ასაკიშ მეკოროცხუათ 66,5 % (თაიშე ქომოლკოჩეფი 1,404,143 დო ოსურეფი 1,399,530), 65 წანაშ ასაკიშ ჟიდო 12,8%-იე (ქომოლკოჩეფი 244,986, ოსურეფი 293,063).
ახალი ზელანდიაშ მახორობაშ რინაშ ოშქაშე ხანი 2009 წანაშ მუნაჩამეფით 80,36 წანა რე, ქომოლკოჩეფიშ 78,43 ,დო ოსურეფიშ 82,39. ოსურეფი უმოს ხანს ცხოვრენა ვინდარო ქომოლკოჩეფი. ჩვილეფიშ ღურალაშ კოეფიციენტი ირი 1000 ახალდჷნაბადშე 4,92-იე, თენეფშე ქომოლკოჩეფი 5,53, ოსურეფი 4,27.
რელიგია
2006 წანაშ მუნაჩამუეფით ახალი ზელანდიაშ მახორობაშ მეხოლ.56%, ქირსიანობაშ არძაშე უმოსი დენომინაციეფი წჷმორინაფილიე ანგლიკანეფით (14,9%), ლათინური გეზაშ კათოლიკეფით (12,4%), პრესვიტერიანეფი (10,9%), მეტოლისტეფით (2,9%), ბაპტისტეფით (1,3 %), შხვა ქირსიანეფით (9,4%), ახალ ზელანდიას ინდუიზმიშ დო ისლამიშ წჷმმარინაფალეფი შხუ რელიგიურ თემეფს წჷმარინუანა. შხვა რელიგიეფიში დო კონცეფციეფიშ წჷმმარინაფალეფიშ მუდანობა 0.5%-იე. ქიანას მოქმედენს მაორეფიშ სექტეფი-რაიტანა დო რინგაუ, ნამუშ გურაფა წჷმარინუანს კვიდრეფიშ რელიგიაშ დო ქირსიანეფიშ დორხველ დუს. ახალი ზელანდია რელიგიური კუნთხუთი მიარეფერუანი რე, თაქ ქირსიანობაშ დო კვიდრი მახორობაშ რელიგიური სიწიმინდეეფი ართიანშა აკმიწყორუ. თაშნერი ანალოგიური მოლინა ლაოსიშ რელიგიურ სტრუქტურეფს ვეგორე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ახალი ზელანდია კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ბიზნესმენი
ბიზნესმენი - (ბიზნესპერსონა) პიჯი, მით დაკებული რე დორხველი ბიზნესით (საქვარუათ) ფინანსური მუშნალიშ ვარა შხვა მუდგაინ სახეშ სარგოშ ეჭოფუაშ ღანკით. ამუდღარხანურ გაგებათ, რე ადამიერი, მით მეთხოზჷ ბიზნესსაქვარუასჷნ.
ჯვ. წ. 446
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 446 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იონიაშ ზუღა
იონიაშ ზუღა იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღაშ ოორუეშე დო ადრიატიკაშ ზუღაშ ობჟათეშე. ზუღაშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ იტალიაშ რეგიონეფი — კალაბრია დო სიცილია, კინე თაქ იდვალუაფუ იტალიაშ ჩქონი სალენტო ხოლო. იონიაშ ზუღაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფუ ალბანეთი, ოორუე-ბჟადალშე — შანულამი კოკეფი, ნამუთ საბერძნეთის ორხველჷ, თინეფშეეიოშინალი რე: კერკირა, ზაკინფი, კეფალინია, ითაკა დო ლეფკასი. საბერძნეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს იონიაშ კოკეფიშ არქიპელაგი ხოლო. იონიაშ ზუღა იდვალუაფუ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე აქტიური სეისმურ ზონას.
იონიაშ ზუღაშ ფართობი რე - 169 ვთშ კმ ², მაქსიმალური სიტომბა - 5121 მ, თენა რე სქირონაშქა ზუღაშ არძაშე ტომბა აკანი. ფურთუთას ზუღაშ ტემპერატურა ალმადგინანს - 14 °C, მარაშინათუთას - 25,5 °C. თიში გეოგრაფიული კოორდინატეფი რე:36.56667°N, 21.13333°W.
გეოგრაფია
მინი|300px|იონიაშ ზუღაშ ხურგეფი. მინი|იონიაშ ზუღაშ მიოჯინი კოკი [[კერკირა (კოკი)|კერკირაშე, საბერძნეთი. ფონო ჩქუ სარანდა, ალბანეთი]] მინი|იონიაშ ზუღაშ მიოჯინი კოკი [[კეფალონიაშე]]
გოფაჩუალა
ოერეფოშქაშე ჰიდროლოგიური ორგანიზაცია ზუღაშ ხურგეფს გეჸვენჯიშობურო გჷთმოთანჯუნს: ოორუეშე. ალბანეთის მადვალუ წყარმალუ ბუტრინტიშ ნოველაშე (39°44'N), კარაგოლიშ კოდმეშე კერკირაშახ (39°45'N), წყარპიჯიშ ღოზიშ მანგას კერკირაშე კაფალიშ კოდმეშახ (39°45'N) დო უკული სანტა-მარიდე-ლუჩიაშ კოდმეშახ იტალიას. ბჟაეიოლშე. ალბანეთისმადვალუ წყარმალუ ბუტრინტაშ ნოველაშე (39°44'N) გიმე წყარპიჯი ღოზიშ გოჸუნაფას მატაპანიშ კოდმეშახ. ბჟადალშე. მატაპანიშკოდმეშე პასეროშ კოდმეშახ, სიცილიაშ უკიდაში ობჟათე ჭურჭული. ობჟათეშე. სიცილიაშ ობჟათე წყარპიჯი დო იტალიაშ ობჟათე-ბჟადალი წყარპიჯი სანტა-მარიდე-ლუჩიაშ კოდმეშახ.
ოქიანუეფი
ობჟათშე ოორუე-ბჟადალშა, უკულ ოორუეშე ობჟათე-ბჟაეიოლი გეჸვენჯობათ:
ანას რაშიდი
ანას რაშიდი — ინდოარი არტისტი, ნამუთ აქტიურო ხანდენს ინდურ სერიალეფს. დებადჷ დო მირდუ მალერკოტლას, თინა სატელევიზიო არტისტეფიშ მოჰამედ ნაზიმიშ დო ატჰერ ჰაბიბიშ უნჩაში ბიძისქუა რე. 2011 წანაშე, რაშიდი თარი როლს არსულენს რომანტიკული ჟანრიშ სერიალს Diya Aur Baati Hum (საქორთუოს: სერიალი დინასტია), 10 არძაშე საუჯგუშო ინდური სერიალს.
ხოაკინ ფენიქსი
ხოაკინ ფენიქსი (Joaquin Phoenix; 28 გჷმათუთა, 1974, სან-ხუანი, პუერტო რიკო) — ამერიკალი არტისტი. თის აღიარაფა მუღჷ იმპერატორ კომოდუსიშ როლქ ფილმს „გლადიატორი“ დო მუსიკოს ჯონი კეშიშ როლქ ფილმს „იდი თანჯის“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუანაბადი 1974
ჯვ. წ. 1052
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1052 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
17 მანგი
17 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 168-ო დღა (ნარკი წანეფს — 169-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პერუშ პროვინციეფი
thumb|150px|პერუშ პროვინციეფიშ რუკა thumb|right|150px|პერუშ პროვინციეფიშ რუკა წყარპიჯი/გვალეფი/ჯუნგლეფი thumb|right|150px|პერუშ პროვინციეფი რეგიონეფიშ მეჯინათ პერუშ პროვინციეფი – პროვინცია (provincias) რე პერუშ მაჟირა დონეშ ადმინისტრაციული ართური. პროვინციეფი ირთუნა რაიონეფო (distritos). პერუს დიოდღარო 195 პროვინცია რე, ნამუეფით გორთილი რე 25 რეგიონს ლიმაშ პროვინციაშ მეკოროცხუათ, ნამუთ ვარხველჷ ნამთინ რეგიონს. არძაშე ნორკე პროვინცია რე კალიაოშ რეგიონს (ართი), ხოლო ყველაზე მეტი ანკაშიშ რეგიონს (ეჩი).
მახორობაშ მუდანობაშ სინორკებეთ გჷშეგორუ ამაზონიშ ტროპიკული ტყალეფი, მახორობა უმოსო კონცენტრირაფილი რე ქიანაშ ოორუე-ცენტრალურ ნორთის. არძაშე ნორკე რაიონი რე პურუსიშ პროვინციას (1), არძაშე უმოსი – ლიმაშ პროვინციას (43).
პროვინციეფიშ ერკებული
თუდო წჷმორინაფილ ერკებულს გჷმაკოროცხილი რე პროვინციეფი ნანანოღეფით დო თი რეგიონეფით, სოდეთ თე პროვინცია რე დვალირი. UBIGEO კოდი რე არძა პროვინციაშ უნიკალური იდენტიფიკატორი. თი პროვინციაშ კოდეფი, სოდეთ რე რეგიონიშ ნანანოღა, ითებუ იფრეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 447
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 447 წანა.
ფოცხოენწერი
ფოცხოენწერი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჭალეშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ მარძგვან ძგას, ზუღაშ დონეშე 250 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 22 კილომეტრით, ჯვარშე 4 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 306 კოჩი.
ფოცხოენწერი დარსხუეს ინგირჰესიშ კიდანჯალაშ ბორჯის. 1972 წანაშე რდჷ მუშეფიშ დოხორინი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სემ ნუიომა
სამუელ დანიელ შაფიშუნა ნუიომა (შხირას გჷმირინუაფუ მერკე ფორმა: სემ ნუიომა; Samuel Daniel Shafiishuna Nujoma, დ. 12 მესი, 1929, ონგანჯერა, ომუსატიშ რეგიონი, ნამიბია) — ნამიბიაშ სახენწჷფო მოღალე, ქიანაშ მაართა პრეზიდენტი 1990-2005 წანეფს. სვაპოშ ხემანჯღვერი 1960-2007 წწ.
ბიოგრაფია
ორხველჷ ოვამბოშ ეთნიკურ ბუნას. 1954 წანას გათუ ოშქაშე სკოლა ვინდჰუკის. 1950-იანი წანეფიშ მაჟირა ნორთიშე აქტიურო ოკათუდჷ რევოლუციურ ყარაფის. 1958 წანას ოვამბოლენდიშ ოკათე ორგანიზაციაშ დორსხუაფაშ ინიციატივათ გჷშართჷ. 1960 წანას ობჟათე-ბჟადალი აფრიკაშ კათეფიშ ორგანიზაციაშ (სვაპოშ) ართ-ართი დჷმარსხუაფალი რდჷ. თი პარტიაშ, ნამუთ ლჷმენდჷ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშე ნამიბიაშ ზოხორინალაშო დო ხეშუულებაშ უჩაკანამი უმენტაშობაშა გჷნოჩამაშო. 1961 წანაშე ემიგრაციასიე. 1971 წანაშე ნამიბიაშ ოკათე-გჷმადუდიშულაფარი არმიაშ მადუდე რე.
ნამიბიაშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ უკული გჷშაგორეს ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო, ნამუსჷთ საპრეზიდენტო რეგალიეფი გაეროშ გენერალურ მელამოსექ ხავიერ პერეს დე კუელიარქ 1990 წანაშ 21 მელახის გჷნოჩჷ. პრეზიდენტიშ პოსტის ქჷდოსქიდჷ 3 ხანით. 2005 წანაშ 21 მელახშე პრეზიდენტიშ დო 2007 წანაშე სვაპო-შ ლიდერიშ აბანი დუთმჷ ჰიფიკეპუნიე პოჰამბას.
თიში სქუა უტონი ნუიომა, 2010 წანაშ მელახშე 2012 წანაშა, ნამიბიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი რდჷ, ასე ნამიბიაშ იუსტიციაშ მინისტრიე (2012–ასეშახ).
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ნამიბიარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1929 კატეგორია:ნამიბიარეფი
ფიჭური რსხუ
ფიჭური რსხუგობუნელობა — მობილური რადიორსხუშ ართ-ართი სახე, ნამუთ გერსხილი რე ფიჭურ რშვილს.
ისტორია
ფიჭური ტელეკომუნიკაციაშ დორსხუაფაშ თარიღო მირჩქინანა 1971 წანას, მუჟამსჷთ ააშ-იშ რსხუგობუნელობაშ ფედერალურ კომისიას კომპანია Bell System-ქ წჷმურინუ რადიოსატელეფონო რსხუშ რშვილიშ არქიტექტურა, ნამუსჷთ უკული ფიჭური გიადჷ ჯოხოთ. მარა თე იდეაშე რეალურ პროექტეფშახ მუკორთჷ 10 წანაქ. ულირი ოშწანურაშ 70-იან წანეფს ფიჭური სისტემეფიშ დომუშება დო 80-იან წანეფს თინეფიშ მიშაღალა მერსხილქ იჸუ შხვადოშხვა დო ძალამ რთული ტექნიკური პრობლემეფიშ გჷნოჭყვიდირწკჷმა. ფიჭური ტელეკომუნიკაციაშ მაართა რშვილეფი ანალოგურს წჷმარინუანდჷ, ნამუეფიშ ექსპლუატაციაქ სპეციალისტეფს ქიმეჩჷ ფიჭური რშვილეფიშ ორგანიზაციაშ თარი პრინციპეფიშ დომუშებაშ დო თინეფი საართო გჷმორინაფაშ სატელეფონო რშვილეფწკჷმა მერსხუაფაშ საშუალება.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია
იშიამასიშ მუნიციპალიტეტი
იშიამასიშ მუნიციპალიტეტი (Ixiamasi) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ აბელ-იტურალდეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 8 359 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 36 750 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
კელტეფი
კელტეფი (ლათ. Celtae, ბრეტ. Kelted, უელ. Y Celtiaid, ირლ. Na Ceiltigh, გელურ. Ceilteach, მენ. NY Celtiee, კორნ. Kelt) — მოჯგირეეფ ნინათ დო მატერიალური კულტურათ ინდოევროპული მუმალობაშ ტომეფი, ანტიკურ ჟამს უკინებუდეს ძალამი ფირჩა ტერიტორია ბჟადალ დო ცენტრალურ ევროპას.
კონტაქტეფი ანტიკურ ცივილიზაციეფწკჷმა
კელტეფი ევროპას ართ–ართი არძაშე უშქურანჯი კათა რდჷ. ტერიშ ოშქურნაფალო ლჷმაშჟამს კელტეფი დუმაჸუნგებელო ღვარანდეს დო თაშნეშიშე გოფაჩილი რდჷ სალიმური ბუკიშ მეგამათ – კარნიკსეფი, ნამუშ პიჯეფით ჩხოლარეფიშ დუდეფიშ სახეთ რდჷ კეთებული.
კელტეფიშ წანა
ბერძენი ისტორიკოსი დიოდორე სიცილიარი ჭარჷნდჷ, ნამუდა, ტერიშ ჸვილუაჟამს, კელტი მალიმარეფი „თინეფს დუდეფს კვათჷნდეს დო უკული მუშ ცხენეფიშ კჷსერს გინაბუნუანდეს, დო ჸუდეშა მოღალაწკჷმა, მინალწკჷმა გიობუნუანდეს. თინეფი ჩუანდეს დომარცხაფილი ტერეფიშ მოკვათილ დუდეფს კენდარიშ ზეთის. დო ნამთინე დუს იცქვანდეს, დო იჩიებუდეს ნამუდა თენ წონაშ ორქოშა ხოლო ვა თირანდეს თინეფიშ დუდეფს...“ საქვარი თისიე, ნამუდა კელტეფშო დუდეფი –  ორინალი შურიე. ტერშო დუდიშ კვათუა შანენდჷ, ნამუდა თიში შური გჷმორთილიე თიში ასაგასაშე დო თის ვა გჷშაკურცხინე. შილებე, ტერეფიშ მოკვათილი დუდეფი აკმადგინანდეს ვართ ხვალე გომორძგვილიშ შანულამ ტროფეას, მარა კულტიშ ნორთისით. გონთხორუეფიჟამს როკეპერტუზის (საფრანგეთი) ძირაფილქ იჸუ დაბალი პორტიკი ნიშეფით, ნამუეფით რდეს ადამიერეფიშ დუდიშ ხოკოეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კელტური ნინეფი
კაპანი
კაპანი (Կապան) — ნოღა (1938 წანაშახ დაბა) სომხეთის. სიუნიქიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა წყარმალუ ვოღჯიშ ლეხერს, ზანგეზურიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟაეიოლი ჸალეფიშ — ბარგუშატიშ დო მეღრიშ ქჷნდჷრეფს შქას იდვალუაფუ. ზუღაშ დონეშე 800 მეტრ სიმაღალეს, ერევანშე 320 კილომეტრიშ მეძენას, აზერბაიჯანიშ ხურგიშე — 1 კილომეტრი. ნოღაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ ხუსტუპიშ გვალა (3 201 მეტრი).
ბანგლადეში
ნანანოღა — დაკა. სახენწჷფო ნინა — ბენგალური.
ბანგალადეში რე უნიტარული სახენწჷფო, ოპარლამენტე რესპუბლიკა.
ქიანაშ ტერიტორიაშ ელმოლს უხურგანს ინდოეთი, ხურგაშ ჭიჭე ნორთი უღუ მიანმარწჷკმა, ბენგალიშ ჸუჯიშ ობჟათე-ბჟეიოლშე.
ბანგლადეში, გიშეკერძუაფუ შანულამი ეთნოკულტურული მიარეფერუანობათ. მახორობაშ დოხოლაფირო 88%, ისლამიშ მარწუმე რე.
აგრარული-ინდუსტრიული ქიანა დინამიური გოვითარაფაშ ეკონომიკათ. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტიშ მეჯინათ, ედპ - 258,6 მილიარდი ააშ დოლარი რდჷ (დოხოლაფირო 1700 ააშ დოლარი ართ მახორუშე). ვალუტა — ბანგლადეშური ტაკა.
ქიანაქ ზოხორინალა 1971 წანაშ 26 მელახის გჷმაცხადჷ. XVII ოშწანურაშე, ბანგლადეში გოართოიანაფილი ომაფეშ კოლონიური ომართუე რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბანგლადეში კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
სუმატრა
thumb|250px|right|სუმატრა სუმატრა (ინდონეზ. Sumatra, მალაიზ. Sumatera) — მალაიშ არქიპელაგიშ ართ-ართი კოკი. ფართობი: 435 ვთშ.კმ². კოკი მოსოფელს სიდიდაშ მეჯინათ მა-6 აბანს რე.
ისტორია
კოკის მაართა სახენწჷო არსებენდჷ დიო ხოლო II ოშწანურას, VII ოშწანურას კოკი დახე ედომუშამო უკებუდჷ სახენწჷფო შრივიჯაიას, XIII-XVI ო.ო. სუმატრა მიშმეშჷ მაჯაპახიდიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა, XVII-შე XX ოშწანურაშამო - ნიდერლანდეფიშე ოკუპირაფილი რდჷ. 1945 წანაშ 17 მარაშინათუთაშე ინდონეზია ზოხორინელი სახენწჷფო რე დო კოკი სუმატრაქ თიშ აკოდგინალუაშა გემშართჷ.
კოკის ასქილადირი რე ბუდისტური ოხვამური „ბიარო“, ნამუქჷთ XI—XIV ოო-ს აკიგჷ.
მახორობა
სუმატრაშ მახორობა დოხოლაფირო 45 მილიონი ადამიერი რე (2005) დო კოკი მახორობაშ მუდანობათ მა-4 კოკი რე მოსოფელს. თარი ნოღეფი რე: მედანი, პალემბანგი, პატანგი. მახორობაშ მეჭედალა - 96 ად/კმ². სუმატრაშ მახორობაშ 90 % ისლამიშ გემაჸვენჯი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდონეზიაშ კოკეფი
ლევან ფანცულაია
ლევან ფანცულაია — ქორთუ ჭარდაკიშ დიდორსანტი.
კარიერა
თინა ანდა ჭარდაკიშ ოლიმპიადაშ ნირზის ოხოლუდჷ, თინეფ შქას რდუ 2008, 2010 დო 2016 წანაშ ნირზეფი.
თიქ ახოლჷ ჭარდაკიშ მოსოფელიშ კულა 2017-ის დო თინა მაართა რაუნდის გეგშაჸოთჷ იან-კრჟიშტოფ დუდაქ.
პურუსი (პროვინცია)
thumb|right|150px|პურუსიშ პროვინცია. პურუსი — პერუშ რეგიონიშ უკაიალიშ პროვინცია. პურუსის ბჟაეიოლშე ომძღჷ ბრაზილია, ობჟათეშე – მადრე-დე-დიოსიშ რეგიონი. პურუსიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ესპერანსა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 3,485 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 0.2 ადამიერი. პურუსიშ ფართობი რე 17,847.76 კმ². პურუსი ირთუ 1 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
დიპიკა სინგჰი
დიპიკა სინგჰი — ინდოარი სატელევიზიო არტისტი. დიპიკა სინგჰიქ მუშ სადებიუტო როლი ანას რაშიდწკჷმა არსულჷ Star Plus-იშ სერიალს Diya Aur Baati Hum (საქორთუოს: სერიალი დინასტია), ილაჸაფუ როლი მუჭოთ სანდია კოთჰარი.
რომალეფი
კატეგორია:ჯვეში რომი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კვიპროსის
2010 წანაშ მუნაჩემეფით კვიპროსის 3 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენფ შქას 2,8 % კვიპროსიშ ობიექტეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კვიპროსი კატეგორია:იუნესკოშ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი კვიპროსის
ლუბლინი
thumb|300px|ლუბლინიშ ჯვეში ნოღა ლუბლინი (Lublin)— ნოღა ბჟაეიოლ პოლონეთის, წყარმალუ ბისტშიციშ (ვისლაშ ღანჩო) ძგას. ლუბლინიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ლუბლინიშ გეშა ჩინებეფი X ოშწანურაშე რე ასქჷლადირი. 1569 წანას თაქ დიდვინჷ ლუბლინიშ უნიაქ.
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
ჩარლზ ტაუნსი
ჩარლზ ჰარდ ტაუნსი (ინგლ. Charles Hard Townes; დ. 28 კვირკვე, 1915, გრინვილი, ობჟათე კაროლინა, ააშ — ღ. 27 ღურთუთა, 2015, ოკლენდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. უმოსო ხანდენდჷ კვანტურ ელექტრონიკას. მიშუძჷ დიდი თია ლაზერიშ დო მაზერიშ გიმოგონებაშა. 1964 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის (ნიკოლაი ბასოვი დო ალექსანდრე პროხოროვიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
ჩარლზ ტაუნსი გურაფულენდჷ ფიზიკას ფურმანიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დიუკიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის 1939 წანას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ ბელიშ ლაბორატორიას. 1950 წანაშე ტაუნსი რე კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი დო 1950-1952 წანეფს რდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ რადიაციულ ლაბორატორიაშ დირექტორი. 1967 წანაშე ტაუნსი რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ფიზიკაშ პროფესორი. კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის იმუშუ დახე 50 წანა. რდჷ ნობელიშ, კომსტოკიშ, სტიუარტ ბალანტაინიშ, იუნგიშ, ვენივარ ბუშიშ დო შხვა პრემიეფიშ ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1915 კატეგორია:ნაღურა 2015
ტედი სერსი
'''ედვარდ მ. სერსი''' (Edward M. Sears; დ. 6 პირელი, 1977, ვაშინგტონი) — ამერიკალი არტისტი. ასახიერენდჷ ჰანთერ ჰოლომონი/ზუმიშ როლს სერიალს ვალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977
ჯვ. წ. 1053
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1053 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოორუე ირლანდია
thumb|ოორუე ირლანდია ოორუე ირლანდია (Northern Ireland; ირლანდიულო Tuaisceart Éireann) — გოართოიანაფილი ომაფეშ ნორთი, ისტორიული პროვინცია. კოკი ირლანდიაშ ოორუე-ბჟაეიოლინორთი უკებჷ. ადმინისტრაციულად ირთჷ 26 ოლქო.
მა-20 ოშწანურაშახ თიში ისტორია უგურთუთ რდჷ მერსხილი ირლანდიაწკჷმა. 1921 წანაშ ანგლო-ირლანდიური აპიჯალათ ოორუე ირლანდიაქ (კინ ოლსტერი) ინკორპორირაფილქ იჸუ გოართოინაფილი ომაფეშ აკოდგინალუაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფე
ენციკლოპედია ბრიტანიკა
thumb|300px|1913 წანაშ ბრიტანიკაშ რეკლამა სლოგანით ”მუჟამც ჸოვანიენქჷნ - ქენიჯინი”.
„ბრიტანიკა“ ,„ბრიტანული ენციკლოპედია“ (ინგლ. Encyclopaedia Britannica [ɪnˌsaɪkləˈpiːdiə bɹɪˈtænɪkə]), ართ-ართი უჯვეშაში უნივერსალური ენციკლოპედია მოსოფელს. მაართათ გჷშეშქვინჷ 1768-1771 წანეფც ედინბურგის, შოტლანდია (დიდი ბრიტანეთი), მუჭოთ ხელუანობაშ დო მენცარობაშ ლექსიკონქ, ახალი გეგმაშ მეჯინათ. თიშ უკული ბრიტანიკაქ შანულამი ინგლისურნინამი ოართე ენციკლოპედიაშ ჯოხო ქჷმიპალუ დო ამდღათ იკოროცხუ ართ-ართი უშანულამაშ ოჩინობარე წინგო ინგლისურ ნინაშა. თის გიშმაშქვანც კინე თე ჯოხოდვალაშ კერძო კორპორაცია.
ეფლი (წყარმალუ)
ეფლი (ინგლ. Apple River) რე წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ შტატის. წყარმალუ ეფლი იჭყაფჷ სტეიპლესიშ ტობას, ბარონიშ ოლქიშ ტერიტორიას დო გიშმურს პოლკიშ, სენტ-კრუაშ ოლქეფს დო ინაკათუ წყარმალუ სენტ-კრუას, ნოღა სტილუოტერიშ გოხოლუას. ეფლიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ეიმერი დო სომერსეტი. წყარმალუ ეფლიშ სიგჷნძა რე 124.7 კმ.
ენციკლოპედია ბრიტანიკა
გვიანი XVIII ოშწანურაშე ორდოულ XX-შახ ბრიტანიკაშ სტატიეფი ოირკოჩეთ იკოროცხუდ, მუჭოთ უპირველაში ავტორიტეტი ნამდგარდია ოკითხუშე დო ხშირას თის წყუთ ირინუანდეს ახალი რკვიას დო ვარ თეორიას, ნამუთ ომენცარე აუდიენციაშა რდჷ მერხველერი. გვალო თე პერიოდის მიძინჷ ბრიტანიკაქ უდიდაში რეპუტაცია დო უნიკალური პოზიცია დეკინჷ ინგლისურნინამ კულტურას.
ეფლი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სენტ-კრუაშ ნადუეფი
ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ენციკლოპედიაშ როლქ ძალამც დითირჷ ორდოული მა-20 ოშწანურაშე, მუქუთ ესახჷ ბრიტანიკაშ მა-11 გჷშაშქუმალაშე დო უკულნეშის. თე ბორჯიშე ენციკლოპედია უმოსი საართო რეფერატო გჷნმირთუ ალაზიმაფათ უმოსი ფირჩა აუდიენციაშო, უმოსი კულე, ლექინას ეიოჩამალი სტატიეფით. თინეფი უკვე ვა წჷმარინუანდეს მაართა ავტორიტეტული წყუშ როლც მუდგაინი ოკითხუს; ალმახანურ პერიოდის ენციკლოპედია დოთირუ მიარე აკადემიურ ჟურნალქ, ოხემაჯღვერექ, სპეციალიზაფილ პუბლიკაციაქ დო ელექტრონულ რესურსიქ.
ამდღა ბრიტანიკა ეტაპობურო გინმურც ელექტრონულ ვერსიეფშა, ნამუთ სიდი-რომეფც დო ვარ ინტერნეტის რე ხემიოჭირინაფუ. თის უწენც ირიათო მარდუ ალტერნატიული წყუეფიშ კვათირ კონკურენციაწკჷმა ლჷმა. თეშ უმკუჯინუო, ბრიტანიკაშ სტატიეფი ოირკოჩეთ აღიარაფილიე, მუჭოთ კორექტული, გჷნომოწმაფილი, გიოპონალი დო გოთინილი დო თინა ამდღარშახ რგებაფულენც მაღალი რეპუტაციათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ენციკლოპედიეფი კატეგორია:ინგლისური ნინა
ჯვ. წ. 448
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 448 წანა.
18 მანგი
18 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 169-ა დღა (ნარკი წანეფს — 170-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პადრე-აბადი (პროვინცია)
thumb|right|150px|პადრე-აბადიშ პროვინცია. პადრე-აბადი – პერუშ რეგიონიშ უკაიალიშ პროვინცია. პადრე-აბადის ოორუეშე ომძღჷ ჩრდილოეთიდან ლორეტოშ, ბჟაეიოლშე – უანუკოშ რეგიონეფი. პადრე-აბადიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა აგაიტია. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 44,310 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს 5.0 ადამიერს. პადრე-აბადიშ ფართობი რე 8,822 კმ². პადრე-აბადი ირთუ 3 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
დიორდ დე ჰევეში
დიორდ დე ჰევეში (თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ გეორგ ჩარლზ დე ჰევეში, გეორგ კარლ ფონ ჰევეში, უნგრ. Hevesy György; გერმ. Georg Karl von Hevesy; დ. 1 მარაშინათუთა, 1885, ბუდაპეშტი, უნგრეთიშ ომაფე — ღ. 5 კვირკვე, 1966, ფრაიბურგი, ბჟადალი გერმანია) — უნგრალი ქიმიკოსი, რადიაქტივური ტრეისერიშ გიმორინაფათ ჩხოლარეფიშ მეტაბოლიზმიშ დო შხვა ქიმიური პროცესეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1943 წანას. გურაფულენდჷ დიო ბუდაპეშტიშ უნივერსიტეტის დო უკულ ფრაიბურგიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს. ძირუ დო დიგურუ ელემენტი ჰაფნიუმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:უნგრალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1885 კატეგორია:ნაღურა 1966
ნოელ-კემპფ-მერკადოშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბოლივიას კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
საფრანგეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
1999 წანაშ 8 მელახის, საფრანგეთის მანჯაფილჷ ეჭარუათ დედგინჷ ნოღეფიშ მახორობაქ. ასე საფრანგეთის ხვალე ართი ნოღა რე მილიონშე უმოსი მახორობათ. საფრანგეთიშ 426 ნოღაშ მახორობა 20 000-შე 900 000-შახ იძანძჷ. საფრანგეთიშ ნოღეფს შქას მახორობაშ მეჯინათ არძაშე დიდი რე პარიზი 2 125 246 ადამერით, თე ნოღაშ ელმოლს აკოქიმინელი რე დიდი აგლომერაციეფი, პარიზიშ აგლომერაციას ოხორანს 10 000 000 ადამიერი, თაშნეშე დიდი აგლომერაციეფი უღუ მარსელს დო ლიონს.
საფრანგეთიშ ნოღეფიშ ერკებული მახორობაშ მეჯინათ.
thumb|200px|right|[[პარიზი]] thumb|right|200px|[[მარსელი]] thumb|right|200px|[[ლიონი]] thumb|200px|right|[[ტულუზა]] thumb|right|200px|[[ნიცა]] thumb|right|200px|[[ნანტი]] thumb|right|200px|[[სტრასბურგი]] thumb|right|200px|[[მონპელიე]]
საფრანგეთიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
ანტიგუა დო ბარბუდა
მახორობა — უმენტაშო ნეგრეფი რე. მორწუმეეფიშ უმენტაში ნორთი — პროტესტანტეფი რე.
სახენწჷფოშ მადუდე — გოართოიანაფილი ომაფეშ მონარქი, თე ქიანას მონარქიშ წჷმმარინაფალი რე გენერალ-გუბერნატორი.
ისტორია
კოკეფს ჯვეშო ოხორანდჷ ინდიარი-არავაკეფი. XIII ოშწანურას თინეფი გეგშარაჸეს მალჷმორ ტომეფქ, კარიბეფქ.
თე კოკეფს ქრისტეფორე კოლუმბიქ 1493 წანას მიოგორუ, მუშ მაჟირა ექსპედიციაშ ბორჯის.
1632 წანაშე — გოართოიანაფილი ომაფეშ ომართუე. ანტიგუა დო ბარბუდას ინგლისარეფქ ქჷდარსხუეს ოპლანტაციე მეურნობა (შანქარიშ ჭაფურია, ბამბე, თუთუმი, ქოქოსეფი), თეშ გეშა აფიკაშე უჩაკანამი დოლმახორეეფიშ მიშაჸონაფა ქჷდიჭყეს. 1834 წანას დოლმახორალაქ გოუქვაფილქ იჸუ.
1958—1962 წანეფს ანტიგუა ვესტ-ინდოეთიშ ფედერაციაშ აკოდგინალუას რე.
1967 წანაშ ფურთუთას ინგლისიქ ანტიგუას ,,გოართოიანაფილი ომაფეწჷკმა ასოცირებული სახენწჷფოშ'' სტატუსი წუმურინუ.
1981 წანაშ 1 გერგობათუთაშე — ანტიგუა დო ბარბუდაშ ზოხორინელი სახენწჷფო (ესპანურშე გინოთანგუათ — ,,ჯვეში" დო ,,ფინფა").
პოლიტიკური სისტემა
right|250px|სენტ-ჯონსიშ ცენტრი ანტიგუა დო ბარბუდაშ პოლიტიკური სისტემა იხურგუ მუჭოთ ფედერალური ოპარლამენტე მონარქია. სახენწჷფოშ მადუდე რე გოართოიანაფილი ომაფეშ მონარქი, ნამუთ დჷთმარინუანს გენერალ-გუბერნატორს, ნამუსჷთ მონარქიშ წჷმმარინაფალიშ ფუნქციეფი უღუ. ლუიზა ლეიქ-ტეკი, გენერალ-გუბერნატორო 2007 წანას დარინეს, ანტიგუა დო ბარბუდაშ ისტორიას მაართა ოსური გუბენატორი რე. ანტიგუა დო ბარბუდაშ თარობას, გენერალ-გუბერნატორი პრემიერ-მინისტრიშ წჷმორინაფათ, ადასურენს მინისტრეფიშ სხუნუშ აკოდგინალუას. პრემიერ-მინისტრი თარობაშ მადუდე რე, ნამუსჷთ ემაჸონაფალიშ ფუნქცია უღუ.
კანონიშდუმადვალუ თარობა, ანტიგუა დო ბარბუდაშ თარობას დო პარლამენტიშ ჟირხოლო პალატას ორხველჷ. ჟირპალატამი პარლამენტი აკმოდირთუ სენატიშე (17 მაკათური მიშმურს, ნამუსჷთ გენერალ-გუბერნატორი დჷთმარინუანს) დო პალატაშ წჷმმარინაფალეფშე (17 დეპუტატი მიშმურს, ნამუთ გიშეგორუ მაჟორიტარული სისტემათ, 5 წანაშ ვადათ). ბოლო გიშაგორუეფი 2009 წანაშ 12 მელახის რდჷ. გიშაგორუეფიშ შედეგეფით, გოართოიანაფილ პროგრესულ პარტიაქ 9 დეპუტატიშ აბანი მიღჷ, ლეიბორისტულ პარტიაქ — 7 აბანი, ბარბუდაშ ოკათე ყარაფიქ — 1 აბანი.
ოსამართალე თარობა წუმორინაფილიე ბჟაეიოლ-კარიბული უმაღალაში სასამართალოთ (შტაბ-ორენი იდვალუაფუ სენტ-ლუსიას, ართი მასამართალე ანტიგუა დო ბარბუდაშ რეზიდენტი დო საართო იურისდიქციაშ სასამართალოშ ხემანჯღვერი რე). ანტიგუა დო ბარბუდა კარიბიშ სამართალიანობაშ სასამართალოშ მაკათური რე.
ადმინისტრაციული გორთუალა
right|350px|ქიანაშ რუქა.
ანტიგუა დო ბარბუდაშ ტერიტორია გორთილი რე 6 აკანო — სენტ-პიტერი დო სენტ-ფილიპი, სენტ-ჯორჯი, სენტ-ჯონი, სენტ-მერი, სენტ-პოლი — დო 2 მეკობუნელი ტერიტორია: ბარბუდა დო რედონდა.
გეოგრაფია
სახენწჷფო აკმოდირთუ 2 მოდიდე დო მუსხირენ ჭიე-ჭიე კოკეფშე. ანტიგუა — არძაშე დიდი (280 კმ²) დო დოხორინელი რე. კოკი ბარბუდა, ანტიგუაშე ოორუეთ 48 კმ-ით იდვალუაფუ, სიდიდათ მაჟი(რ)ა კოკი რე (161 კმ²). ჭიჭე ვადოხორინელი კოკი რედონდა (1,6 კმ²), ანტიგუაშე ბჟადალით დოხოლაფირო 40 კმ-თიე დოშორაფილი, ნამუთ ანტიგუა დო ბარბუდაშ სახენწჷფოშ ტერიტორიაშ ნორთი რე. ქიანას ბჟაეიოლშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე, ბჟადალით — კარიბიშ ზუღა.
ჯვ. წ. 1054
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1054 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანტიგუა დო ბარბუდა
გეოგრაფია
სახენწჷფოშ ნანანოღა — ნ. სენტ-ჯონსი, იდვალუაფუ კოკი ანტიგუას. კოკი ბარბუდას აკა დოხორინელი აბანი - კოდრინგტონი რე.
დალეი ბლინდი
დალეი ბლინდი (Daley Blind; დ. 9 მელახი, 1990, ამსტერდამი) — ნიდერლანდარი მობურთე. დუდი გიმირჩქინჷ ნიდერლანდეფიშ ნაკორობას 2014 წანაში მუნდიალს, მუჟანსჷთ იჸუეს ბრინჯაოშ მედალეფიშ პრიზიორეფქ. ჩემპიონატიშ უკული „აიაქსიშე“ გინორთჷ „მანჩესტერ იუნაიტედიშა“.
ანტიგუა დო ბარბუდა
ეკონომიკა
ეკონომიკაშ თარი დარგი — ტურიზმი რე (60 % ედპ).
დალეი ბლინდი
კატეგორია:ნიდერლანდარი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1990 კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი
ანტიგუა დო ბარბუდა
ეკონომიკა
2012 წანაშ მუნაჩემეფით ოფუტეშ მეურნობას იკულტივირებუაფუ გეჸვენჯი ოფუტე-ომეურნეობე კულტურეფი: ბანანი, პარკოსამეფი, კომბოსტო დო შხვა კომბოსტოშობურეფი, სტამფილო დო ტურნეფსი, მანიოკა, ზაფანა ჩილი დო შხვა ზაფანეფი, ბამბე (ბამბეშ თასიბამბეშ ზეთი), კინტირი, ბადრიჯანი, ხვარხვი, კოპეშიეფი, ყაბაყეფი დო შხვა ორტვინობა, პამინდორი დო ლაიტი; მეთხოზჷნა მეორინჯალას.
წარმება — მუკაქუნალიშ დო ალკოჰოლური ოშუმალეფიშ წარმება.
მახორობა
მახორობა — 86,8 ვითოში (2010 წანაშ კვირკვეშ მუნაჩემეფით).
ონოღე ძინა — 1,3%.
დაბადება — 16,4 - 1000 მახორუშო,
ღურა — 5,8 - 1000 მახორუშო,
15 ხანერიშ წილი — 28%, 65 ხანერი დო მეტი — 7%,
იმიგრაცია — 2,4 - 1000 მახორუხო.
მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა— 73 წანა ქომოლკათა, 77 წანა ოსურკათა.
ეთნო-რასობური აკოდგინალუა: ნეგრეფი — 91%, მულატეფი — 4,4%, ჩეკანამეფი — 1,7%, შხვეფი — 2,9% (2001 წანაშ ეჭარუათ).
რელიგიეფი — ანგლიკანეფი 26%, მაშკვითა დღაშ ადვენტისტეფი 12%, ჟარნეჩდოვითიანალეფი 11%, მორავანეფი 11%, კათოლიკეფი 10%, შხვა ქირსიანეფი (მეთოდისტეფი, ბაპტისტეფი, ღორონთიშ დო შხვ.) 22%, დოსქილადირეფი 2%, ათეისტეფი დო უგუხურგუეფი 6% (2001 წანაშ ეჭარუათ).
ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 86%.
ნოღაშ მახორობა — 30%, ოფუტეშ მახორობა — 70%. 15 წანაშახ ხანიშ ბუნა აკმადგინანს თელი მახორობაშ 26%, 15 წანაშე 65 წანაშახ — 67%, 65 წანაშე მეტი — 7%.
ნინა
ქიანაშ ზოხორინალაშახ წანეფს, სტანდარტული ინგლისური უმოს ფართეთ რდჷ გოფაჩილი ანტიგუურ კრეოლურ ნინას. მუჭოთ წესი, მახორობაშ მაღალი დო ოშქაშე კლასი ურიდანა ანტიგუურ კრეოლური ნინაშ ორაგადეთ გიმორინაფას. გონათაფაშ სისტემა უარენს ანტიგუურ კრეოლიშ გიმორინაფას დო ოგურაფეთ სტანდარტული ინგლისური იხვარებუაფუ.
მიარე ზიტყვა, ნამუთ გიმორინაფილიე ანტიგუურ კრეოლურ ნინას, გინოღალირიე ინგლისურშე დო აფრიკულ ნინეფშე.
კულტურა
ანტიგუაშ დო ბარბუდაშ კულტურას უმენტაშო ინგლისური გოლინა უღუ. სპორტიშ ერუნული სახეობა რე - კრიკეტი. შხვა პოპულარული სპორტიშ სახეობეფი რე - კუჩხბურთი, ერქემული სპორტი დო სერფინგი.
ამერიკულ პოპ-კულტურას დო მოდას დიდი გოლინა უღუ ანტიგუა დო ბარბუდაშ კულტურას. ქიანაშ უმენტაში მასობური ოინფორმაციე საშუალებეფშა მიშმურს შხუ ამერიკული მედია რშვილეფი. ანტიგუარეფი გეჸუნა ამერიკული მოდაშ ტენდენციეფს.
ანტიგუაშ მახორობაშ თელარას შანულამ როლს ლაჸაფენს ფანია დო რელიგია. მახორობაშ უმენტაშობა რელიგიურ ნინალეფშა ჟაშხა დღალეფს გილურს.
ქიანას მუსიკაშ პოპულარული სტილეფიე: კალიფსო დო სოკა.
ანტიგუურ საგესკუს შანულამ როლს ლაჸაფენს - ლაიტი დო გემუანი კარტოფილი. პოპულარული ანტიგუური ოჭკომალი რე დუკუნაგი.