cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ანტონიო ვივალდი
ბიოგრაფია
Ospedale della Pietà-ში, 1703 წანაშ ეკენიას ვივალდიქ გჷნირთჷ Ospedale della Pietà-შ მილარინალს maestro di violino (ვიოლინოშ მაგურაფალო). ვენეციას გვალო 4 თეშნერი გუნაჭყეფუ რდჷ. თინეფიშ ღანკი რდჷ ქიმუჩამუდესკო განათება დო გეურდუდესკონ წჷმოტებული, ომბოლი დო უღვენჯი ფანიაშ სქუალეფი. თინეფი იფინანსებუდეს რესპუბლიკაშ ფონდეფშე. ბოშეფი ქიდიგურუანდეს ვაჭარუას დო მილარინალს ტებულენდეს 15 წანაშ ხანს, ოდო ცირეფი ეთმოჭოფუნდეს მუსიკალურ განათებას დო არძოშე ნიჭიერეფი გინმირთუდეს Ospedale della Pietà-შ ბუნაშ დო ორკესტრიშ მაკათურეფო.
წორას თე წანეფს ჭარჷ ვივალდიქ მუში მუსიკალური ნახანდეფიშ უმენტაშობა, თინეფ შქას მიარე ოპერა დო კონცერტი.
1705 წანას გჷშეშქვინჷ მუში ნახანდეფიშ მაართა კათელქ Opus 1-იქ, ნამუთ იკათუანდჷ ჟირი ვიოლინოშ 12 სონატას. 1709 წანას გჷშეშქვინჷ მაჟირა კათელქ Opus 2. 1718 წანას ვივალდიქ ქჷდიჭყჷ შარალუა. მუში შხირი შარალუაშ უმუკუჯინუო Ospedale della Pietà ყაბულც რდჷ თიშო ხეშფარა გჷნუგაფუდუკონ,  კომპოზიტორი თინეფს დუჭარუნდჷ თუთას ჟირი კონცერტის დო გამკიჸონანდჷ მეცადინეობას ხუთშა იშენ-და თიმ ბორჯის, მუჟამს ვენეციას რდჷნ. ანგარიშკოროცხუაშ ფურცელეფი გჷნმობჩანა, ნამუდა 1723-1733 წანეფს თის 140 კონცერტიშ ჭარუაშ ხეშფარა გჷნუგეს. მა-18 ოშწანურაშ ვენეციას ოპერა რდჷ არძოშე უმოსო პოპულარული მუსიკალური ოძირაფუობა დო თიში ჭარუათ კომპოზიტორშოთ ძალამი მომგებიანი რდჷ. რდჷ მუსხირენი თეატრი, ნამუეფუთ ირალი კონკურენციას რდეს ართიანწკჷმან. ვივალდიშ მაართა ოპერა Ottone in villa- ქ დიდგჷ 1713 წანას ვენეციას ვარი დო განზერიას ვიჩენცაშ თეატრის. გეჸვენჯი წანას ვივალდიქ უკვე ვენეციაშა გჷნილჷ დო გჷნირთჷ Sant'Angel-იშ თეატრიშ იმპრესარიოთ, სოდეთ დოდგეს თიში ოპერა Orlando finto pazzo (RV 727). მორო თე ოპერა ვა გამულენდჷ თიჟამიშ მაჯინეშ მოთხუალეფს, ათეშენ ჟირი მარაშ უკული ვივალდიქ აძვილებურქ იჸუ მუნწყუმუდუკო თინა თეატრიშ რეპერტუარშე დო დუთირუდუკო თიმ ბორჯიშო უმოსი პოპულარული წჷმორინაფათ. 1715 წანას თიქ მაჯინეს წჷმურინუ ოპერა Nerone fatto Cesare (RV 724, დინაფილი რე). თენა რდჷ შქვითი ომპოზიტორიშ აკოქიმინელი ოპერა, სოდეთ ვივალდი რდჷ ლიდერი. ეჟამც ოპერას დიდი წჷმოძინაქ ხვადჷ თიათ.
1716 წანას ვივალდიქ დოჭარჷ ხოლო ჟირი ოპერა L'incoronazione di Dario (RV 719) დო La costanza trionfante degli amori e degli odi (RV 706). ეკონია თინეფშეიანქ თინერი პოპულარულო გჷნირთჷ ნამუდა ჟირი წანაშ უკული უკვე თირელი დო გჷნომუშებული Artabano re dei Parti (RV 701, დინაფილი რე) იდგუმუდჷ შხვადოშხვა თეატრეფიშ სცენებფს დო ბოლოს 1732 წანას პრაღასჷთ ქჷდიდგჷ. წორას თე პერიოდის დოჭარჷ ანტონიო ვივალდიქ ჩინებული წარმოწანაშ ბორჯეფი, ნამუთ წჷმმარინუანს ვიოლინოშ 4 კონცერტის. მუჭოთ იარგამებუნ თე მუსიკაშ დოჭარუაშ ინმაჩამალი წყუს წჷმარინუანდჷ მანტუაშ მუკი-მუკი რინელი სქვამი ოფუტეშ ელჷ-მოლჷ. თე ნახანდიქ მახვამილუ რევოლუცია მუსიკალური კონცეფციას. თინეფიშ ინოხ გენიალური კომპოზიტორქ არგამას ხანტჷ მაფერიშ ხარჩალი, ჩიტეფიშ ღურჭული, ჯოღორეფიშ ლალუა, მეშხურეეფიშ წჷმოძახინეფი, შტორმი, წყჷნარი სერეფი, გოჸინილი პეიზაჟეფი, დაჩხირიშ კიალი. არძო თე სცენა თოლწოხ წჷმომდირთუნა თე გენიალური მუსიკაშ მორჩქილა შვანს.
მუში კარიერაშ კონკას კომპოზიტორქ დოჭარჷ საქორწილო კანტანტა Gloria e Imeneo (RV 687), სპეციალურო ლუი XV-იშ ქორწინებაშა მეჯღუნილი დო La Cetra მეჯღუნილი იმპერატორ ჩარლზ VI-შა. 1728 წანას თინაქ პირადო აკოხვადჷ იმპერატორ ტრიესტის, პორტიშ კიდანჯუაშა მულირს. ჩარლზის თეშ მეწონჷ "ჭითა პაპაშ" მუსიკაქ, ნამუდა თინაქ თიმ დღას თიშე უმოსი ეჩჲუ კომპოზიტორს, ვინდარო ალბეთ არძო მინისტრის ჟირი წანაშ განწხანსჷნ. თიქ ვივალდის ქიმეჩჷ აიარიშ (რაინდიშ) ჯოხოდვალა, ორქოშ მედალი დო ვენაშა ქჷმიჭანუ. მუშ ჸურე კომპოზიტორქ იმპერატორს გეგნოჩჷ La Cetra-შ ხეშნაჭარაშ ანგი.
1730 წანას მუმაშ ალარინათ ვივალდი შარალენს ვენაშა დო პრაღაშა, სოდეთ დოდგჷ მუში ოპერა Farnace. თე პერიოდიშ შხვა კომპოზიტორეფიშნერო ვივალდიქჷთ თელარაშ ეკონია წანეფს წისაფულენდჷ ფინანსურ გაჭირებას. თიშ ნახანდეფი უკვე ვა რგებაფულენდეს პოპულარობათ, მუსიკალური გემაშ თირაფალაქ თინეფი მალას მოდაშე გჷნოლაფირო გჷნაშქჷ, მუდგაშ გეშათ ვივალდიქ აძვილებურქ იჸუ მუში ხეშნაჭარეფიშ უმენტაშობა ძალამი დაბალ ძივთიშა გეგმუჩამუდუკო, ვენას მუში რინა უნარღელი ქოჸოფედუკონი. ამუდღარშახ უჩინებუ რე ვივალდიშ ვენეციაშე ულაში ბაძაძი. მორო კჷლმაგორალეფიშ ნორთის ზურს უღჷ, ნამუდა თინაქ  ვენაშა იმპერატორწკჷმა აკახვამილაფარო იშარჷ, მარა თიში ვენაშა დინულაშე ჭიჭე ხანშა იმპერატორქ დოღურჷ. უიღბალობაშ თე მონკა გეშკუმალაქ კომპოზიტორი ვენას მუშნალიშ წყუშ დო იმპერატორიშ თხილუაშ უმუშო ქჷდიტუ. ვივალდიქ ღურჷ 1741 წანაშ 27 ვარა 28 კვირკვეს დინოხოლენი ორგანოეფიშ ინფექციათ, ნაქირებუ ჸუდეს. 28 კვირკვეს დონთხორეს ღარიბეფიშ ოლეხეშ ოზეს, ნამუთ იდვალუაფუდჷ წიმინდე კარლიშ ჯოხონობაშ ოხვამეწკჷმა. თე საფლას ნთხორუნდეს ღურამესარჯაფილი დუმაშებელეფსჷთ. თიშ გეშა ნამუდა თე საფლაქ 1783 წანას დიკილუნ, შელებუანი ვა რე თიში დოდგინა, სო რე ნთხორილი ა. ვივალდინ. 1815 დო 1818 წანეფს თი ტერიტორიას, სოდეთ სასაფლა რდჷნ, ეიკიდჷ ვენაშ ტექნიკური უნივერსიტეტიქ. 1978 წანას, ანტონიო ვივალდიშ დაბადებაშე 300 წანაშ დუდწკჷმა რსხუაფათ, უნივერსიტეტიშ წოხოლე დიდგინ მემორიალური დაფაქ, ბაროკოშ ფარანიშ დიდი კომპოზიტორიშ ჯოხოშ უღურალჸოფაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1678 კატეგორია:ნაღურა 1741
აზანთა
აზანთა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის (წებელდაშ თემი), ამტყელიშ ტობაშ გოხოლუას. ზუღაშ დონეშე 640 მ, უჩა ზუღაშე 22 კმ, მაჭარაშე 30 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
სქოლიო
კატეგორია:წებელდაშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
პორტუგალიაშ პრეზიდენტი
პორტუგალიაშ პრეზიდენტი – პორტუგალიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
აჰმედ იბნ იუსუფი
აბუ ჯაფარ აჰმად იბნ იუსუფ ალ-ბაღდადი, თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ აჰმად ალ-მისრი (დ. 835 — ღ. 912) — რდჷ არაბი მათემატკოსი, თაშნეშე მათემატიკოსი იუსუფ იბნ იბრაჰიმიშ ქომოლსქუა (يوسف بن ابراهيم الصدَيق البغدادي).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 835 კატეგორია:ნაღურა 912 კატეგორია:ღურელი კათა კატეგორია:არაბი ასტრონომეფი კატეგორია:არაბი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ეგვიპტეშ მათემატიკოსეფი კატეგორია:სირიალი მათემატიკოსეფი
გაულაშ სფერო
გაულაშ სფერო — ტერიტორია სახენწჷფო ხურგეფიშ გალე, ნამუშათ თე სახენწჷფო კულტურულ, ეკონომიკურ, ოურდუმე ვარ-და პოლიტიკურ გაულას ახორციელენსჷნ.
თეჯგურა გაულა შხირას მერხილი რე სახენწჷფოეფოშქაშე მორაგადაფით, მარა გაულაშ ღვენა შილებე თეჯგურა აპიჯალა-მორაგადაფიშ უმუშო (ლიბუ ჭყანაშ კონცეფცია). თეშ მოხ, სახენწჷფოეფს დო ქიანეფს შქას ფორმალური რსხუ უციოთ ვა შანენს, ნამჷ-და ართი სახენწჷფო ვარ-და ქიანა მაჟირაშ გაულაშ სფერო ორდასჷნ.
კანკალეშა ართი სახენწჷფო ვარ-და ქიანა ჟირ ზოხოიან გაულაშ სფეროთ რე გორთილი. კოლონიურ ბორჯის ირანი დო ტაილანდი, გოართოიანაფილ ომაფეშ/რუსეთიშ დო გოართოიანაფილ ომაფეშ/საფრანგეთიშ იმპერიეიშ შქას იდვალიაფჷდეს, წჷმარინუნდეს ბუფერულ სახენწჷფოს, ნამუეფჷთ იმპერიულ სახენწჷოეფს შქას გაულაშ სფეროეფო რდეს გორთილი.
მაწიალი
მაწიალი თაშნეშე ცქირპაპა (Parus) — მფურინეეფიშ გვარი მაწიალიშბურეფიშ ფანიაშე. გოფაჩილი რე მოსოფელიშ ტერიტორიას. იკათუანს 24 გვარობას.
ზეტა (წყარმალუ)
ზეტა (სერბ: Зета) რე წყარმალუ მონტენეგროს. წყარმალუ იჭყაფუ ვოინიკიშ გვალეფიშ თუდო დო გიშმურს ბელოპავლიჩიშ ველის დო დანილოვგრადიშ მუნიციპალიტეტის დო ინაკათუ წყარმალუ მორაჩას, პოდგორიცაშ ხოლოს. ზეტაშ სიგინძა რე 65 კმ. აუზიშ ფართი 1,597 კვ.კმ.
მაწიალი
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაღჷრეშნერეფი
ზეტა (წყარმალუ)
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
1900
გეჸვენჯ პროგრამეფს: Lotus 1-2-3, Microsoft Excel დო სტანდარტის Microsoft Office Open XML 1900 წანა ნარკი წანმოწანათ იკოროცხჷ.
1 მელახიშე იულიანური კალენდარიშ („ჯვეში სტილით“) დო გრიგორიანული კალენდარიშ  („ახალი სტილით“) შქას გინორთი ზუსტას 13 დღა რე.
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 912
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 912 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჩიკაპა
ჩიკაპა (Tshikapa) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ კასაიშ პროვინციას.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯვეში საბერძნეთი
thumb|430px|ჯვეში ბერძენეფიშ გოლინა ჯვ. წ. VI ო.-ს. ჯვეში საბერძნეთი, ელადა (ბერძენ. Hellas), ჯვეში ბერძენული სახენწჷფოეფიშ საართო ჯოხოდვალა. იკათუანდჷ ბალკანეთიშ ჩქონიშ ობჟaთეს, ეგეოსიშ ზუღაშ კოკეფს, თრაკიაშ წყარპიჯის, მორჩილ აზიაშ ბჟადალი წყარპიჯი ღოზის დო ბერძენული კოლონიზაციაშ პერიოდის (ჯვ. წ. VIII-V ოო.) დორსხუაფილი კოლონიეფიშ ობჟათე იტალიაშ, ბჟაეიოლ სიცილიაშ, ობჟათე საფრანგეთიშ ტერიტორიეფს, აფრიაშ ორუე წყარპიჯის (კირენაიკა), უჩა ზუღაშ დო აზოვიშ ზუღაშ საროტეფს დო წყარპიჯეფს.
მიოწურუანს პერიოდის ბერძენულ ისტორიას კლასიკურ ანტიკურ ხანას, ნამუთ იგჷნძორებუდჷ დოხოლ. ჯვ. წ. 750-შე (არქაული პერიოდი) ჯვ. წ. 146 წანაშახ (რომიშით დოჸუნალაშახ). თე პერიოდი კულტურაშ ქუაკუნთხუთ რე მერჩქინელი, ნამუქჷთ ოსხირი გუჭყჷ ბჟადალიშ ცივილიზაციას. ბერძენულ კულტურას ნძალიერი გოლინა უღუდჷ რომიშ იმპერიაშა, ნამუქჷთ თე კულტურაშ ვერსია ევროპაშ მიარე შხვა ნორთის გოფაჩჷ.
ჯვეში ბერძენეფიშ ცივილიზაცია უშანულამაში რდჷ ნინაშ, პოლიტიკაშ, გონათუაშ სისტემეფიშ, ფილოსოფიაშ, მენცარობაშ დო ხელუანობაშჸურე დო თიქ დუდი გუჭყჷ რენესანსის ბჟადალ ევროპას, ნამუთ დუდს ირჩქინანდჷ XVIII დო XIX ოშწანურეფიშ ნეოკლასიკური ეჸონუაშ პერიოდეფს ხოლო ცენტრალურ ევროპას დო ამერიკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში საბერძნეთი კატეგორია:საბერძნეთიშ ისტორია კატეგორია:ანტიკური ხანა
გონათუარობა
გონათუარობა (Siècle des Lumières; Enlightenment; Aufklärung; Illuminismo) — ფილოსოფიური, ჯარალობური დო ლიტერატურული გემაჸვენჯობა XVIII ოშწანურაშ ევროპას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიტერატურული გემაჸვენჯობეფი კატეგორია:ფილოსოფიური გემაჸვენჯობეფი კატეგორია:ევროპაშ ისტორია კატეგორია:გონათუარობა
ბილ კლინტონი
კლინტონქ ჯორჯტაუნიშ უნივერსიტეტი, ოქსფორდიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯი დო იელიშ სამართალიშ სკოლა ათუ. თინა 12 წანა მოინალენდჷ მუჭოთ არკანზასიშ 40-ა დო 42-ა გუბერნატორი. 1992 წანაშ ოპრეზიდენტე სხუნუეფს თიქ მოქიმინჯე პრეზიდენტი ჯორჯ ბუში დამარცხჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:არკანზასიშ გუბერნატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1946
კაასაპაშ დეპარტამენტი
კაასაპაშ დეპარტამენტი (Departamento de Caazapá) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე-ცენტრალურ ნორთის. ფართობი 9 496 კმ². მახორობა — 139 241 კოჩი (2002). ნანანოღა – კაასაპა. პროვინცია გორთილიე 10 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
მანოკვარი
მანოკვარი (Manokwari) — ნოღა ინდონეზიას, კოკი ახალ გვინეას, ინდონეზიაშ პროვინციაშ ბჟადალი პაპუაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა იდვალუაფუ ჩენდრავასიჰიშ ჩქონს რჩქალ ოკიანეწკჷმა, ჩენდრავასიჰიშ საროტიშ ბჟადალშე.
ისტორია
ნოღა თით რე რჩქინელი, ნამჷ-და თიშე დიჭყუ კოკი ახალი გვინეაშ გოქირსიანაფა. ზუსტას მანოკვარს 1855 წანაშ 5 ფურთუთას, ნოში „ტერნატეთ“ ქჷმორთეს ღორონთიშმარაგადუეფქ კარლ ოტო დო იოჰან გეისლერიქ. თე მოლინაშ ოშუენო ირწანაშ 5 ფურთუთას იტარებუაფუ დიდი დღახუ, ნამუშა მოულა დელეგაციეფი ედომუშამი პაპუაშე დო ელმოლი კოკეფშე.
კოლონიალურ ეპოქას მანოკვარი რდჷ ახალი გვინეაშ ნანანოღა. მაჟრა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ნოღა იაპონიაშ ჯარქ გეჭოფუ (1942 წანა), ჰოლანდიარი ჯარიშკოჩეფქ დიტყობეს ტყალეფს დო მეჸუნდეს პარტიზანულ ლჷმას ხოლო ჟირ წანმოწანა დო გვერდის.
2009 წანაშ დაჭყაფუს ნოღაშ გოხოლუას მოხვადჷ დიხაშნწალუაქ 7.6 ბალიშ სინძალიერეთ, მარა ცუნამიშ ოშქურანჯობა ვაჸოფე.
ეკონომიკა
ნოღაშ გოხოლუას მოჸუნა კაკაო, ხილი, ქოქოსი; მეურს ჯა-ტყაშ დამზადება, ონიშოლიშ მეშქაშობათ გინმუღუნა კაკაო, კოპრა, ჯა-ტყა. ნოღაშ ონიანლჷ „რენდანიშ“ აეროპორტი.
გონათუა
ნოღას არსებენს 2000 წანას დჷნარსხუეფი ნეგერი პაპუაშ უნივერსიტეტი.
კატეგორია:ინდონეზიაშ ნოღეფი
მოჰამედ ხათამი
მოჰამედ ხათამი (დ. 29 ეკენია, 1943) — ირანიშ მახუთა პრეზიდენტი (1997-2005 წწ.).
დებად 1943 წანაშ 29 ეკენია იეზდიშ პროვინციაშ ნოღა ერდექანს. თიში უკულაშ ჯიმას, მოჰამედ რეზა ხათამს ჩილო ეკუხე რუჰოლა ხომეინიშ მოთა.
1969 წანას გათუ ისპაანიშ უნივერსიტეტი დო მიღჷ ფილოსოფიაშ ბაკალავრიშ ხარისხი.უკული ნინალენდჷ ირანიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფსი. 1970 წანას გურაფა გაგჷნძორჷ თეირანიშ უნივერსიტეტის. 1982-1992 წანეფს რდჷ ირანიშ კულტურაშ მინისტრი. 1997 წანაშ 23 მესის გეგშაგორეს ირანიშ პრეზიდენტო. პოსტი ჟირი ხანით უკებუდჷ, 2005 წანაშახ.
მოჰამედ ხათამს უჩქუ სპარსული, არაბული, ინგლისური დო ფრანგული ნინეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი
კვიპროსიშ ნოღეფიშ ერკებული
ნოღეფიშ ერკებული
2011 წანაშ 1 გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით, კვიპროსიშ რესპუბლიკას (კვიპროსიშ რესპუბლიკაშ თარობაშით კონტროლირაფილ ტერიტორიას), 18 დოხორელ პუნქტის ოხორანს 10.000 ადამიერშე უმოსი.
ნოღა ნიქოზია ქიანაშ უშხუაში ნოღა რე. მარა ნოღაშ გვერდი (ოორუე ნორთი) იკონტროლებუ ნორთობურო აღიარაფილი ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკაშით.
2011 წანაშო, ნოღაშ თურქულ ნორთის ოხორანდჷ 61 378 ადამიერი (ნოღაშ მახორობაშ 52,7%), ბერძენულ ნორთის — 55 014 ადამიერი (ნოღაშ მახორობაშ 47,3%). ნოღაშ ედომუშამი მახორობა აკმადგინანს 116 392 ადამიერს.
ნოღა ნიქოზია მოსოფელიშ აკა გორთილი ნანანოღა რე. ნოღაშ ჟირ ნორთიშ შქას გინმურს ბუფერული ზონა — წვანე ღოზი, ნამუსჷთ აკონტროლენს გოეროშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ კონტიგენტი კვიპროსის თინჩალაშ უნარღელჸოფაშო.
ნოღეფიშ რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
სქოლიო
* კვიპროსი
მიხაელ ჰანეკე
ბიოგრაფია
არტისტიშ დო რეჟისორიშ ფრიც ჰანეკეშ დო კინოარტისტი ბეატრის ფონ დეგენშილდიშ ბოში - ჰანეკექ ნოღა ვინერ-ნოიშტადტის ნირდჷ. გურაფლენდჷ ფილოსოფიას დო ფსიქოლოგიას ვენაშ უნივერსიტეტის არტისტალას დო მუსიკას დუდშეიანი უწჷმოძინე ცადებაშ უკული. გურაფაშ თებაშ უკული ფილმიშ კრიტიკოსო გინირთჷ დო 1967-1970 წანეფს მუშენს ედიტორო დო დრამატურგო ობჟათე გერმანიაშ ოტელევიზიე გიორინალს ზიუდვესტფუნკის. მუჭოთ დრამატურგი, თიში რე შტრინდბერგიშ, გოეთეშ, ბრიუკნერიშ დო ჰაინრიხ ფონ კლაისტიშ სცენოგრაფია გერმანულო ბერლინს, მიუნხენს დო ვენას. თიში, მუჭთ ოტელევიზიე რეჟისორიშ დებიუტიქ 1973 წანას იჸუ.
თიში კინო-დებიუტიქ იჸუ 1989 წანას ფილმით „მაშქვითა კონტინენტი“. სუმი წანაშ უკული სკანდალური კუნტამეტრაჟიანი ფილმით „ბენი“ ჰანეკე პრესას ეტახილი ოროპიაშ სამანჯელი რე. მორო ჰანეკეშ უდიდაში წჷმოძინა თიში 2001 წანაშ ფილმიქ „პიანინოშ მაგურაფალქ“ მოუღჷ. ათე ფილმიქ კანიშ ფესტივალიშ პრესტიჟული ჯილდო „გრან-პრი“ მოუღჷ. საუჯგუშო არტისტი ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ჯილდოეფი მეჩეს ბენუა მაგიმელს დო იზაბელ იუპერს. თის ჟირშა აჸუ ომუშებელქ ჟულიეტ ბინოშწკჷმა, თინეფ შქას 2005 წანაშ ფილმის „ფორილი“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1942
ბოლივია
ბოლივია, ოფიციალურო ბოლივიაშ მიარეერუანი სახენწჷფო (Estado Plurinacional de Bolivia, Bulivya Mamallaqta, აიმარ. Wuliwya Suyu, გუარ. - Tetã Volívia) — მოსოფელიშ ოკიანეშა გჷშაულარიშ უღვენჯი სახენწჷფო ობჟათე ამერიკას. იდვალუაფუ კონტინენტიშ ცენტრალურ ნორთის.
ოორუეშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე ბოლივია უხურგანს ბრაზილიას, ობჟათე-ბჟადალშე - პარაგვაის, ობჟათეშე - არგენტინას,ობჟათე-ბჟადალშე დო ბჟადალშე - ჩილეს დო პერუს. მოსოფელიშ ოკიანეშა გჷშაულარიშ უღვენჯი სახენწჷფო, მარა 2010 წანას, პერუწკჷმა ხე მაჭარჷ აპიჯალას, 99 წანაშ ხანით, პერუშ წყარპიჯიშ ჭიჭე ნორთიშ არენდათ გინოჩამაშო ონოშეშ აკაგაფალო.
ევროპულ კოლონიზაციაშახ, ანდეფიშ თი რეგიონი, სოდგათ ამდღა ბოლივია იდვალუაფუ, წჷმარინუანდჷ კოლუმბიშახიანი ამერიკაშ არძაშე დიდი სახენწჷფოს - ინკეფიშ იმპერიაშ ნორთის. თე ტერიტორია XVI ოშწანურას ესპანეთიქ გეჭოფუ. ესპანური კოლონიალიზმიშ ფარანს, თე ტერიტორიას ჯოხოდჷ ჟიმოლენი პერუ დო მიშმეშჷ პერუშ ვიცე-ომაფეშა. ქიანაქ ზოხორინელობა ქჷმიღ 1825 წანაშ 6 მარაშინათუთას დო თის ობჟათე ამერიკაშ ზოხორინაშო მალჷმორი, სიმონ ბოლივარიშ პატიოჩამალო ბოლივიაქ ქჷგიადუ.
ამდღარშო, ბოლივია ოპრეზიდენტე, წჷმმარინაფალური დემოკრატიაშ რესპუბლიკა რე. ადმინისტრაციულო ირთუ 9 დეპარტამენტო.
გეოგრაფია
thumb|left thumb|left|[[სალარ-დე-უიუნი]]
ქიანა იდვალუაფუ ობჟათე ამერიკას. ოორუეშე დო ოორუე-ელახშე ომძღჷ ბრაზილია, ობჟათე ელახშე პარაგვაი, ობჟათეშე არგენტინა, დო ობჟთე-ბჟადალუშე დო ობჟათეშე ჩილე დო პერუ.
ბოლივიაშ ფართობი აკმადგინანს 1 098 580 კმ²-ს. თის უკინებჷ 27-ა აბანი მოსოფელიშ ქიანეფს შქას ფართობიშ მეჯინათ ეთიოპიაშ უკული.
ხურგაშ საართო სიგჷრძა რე 6743 კმ (თინეფ შქას: არგენტინაწკჷმა — 832 კმ, ბრაზილიაწკჷმა — 3400 კმ, ჩილეწკჷმა — 861 კმ, პარაგვაიწკჷმა — 750 კმ, პერუწკჷმა — 900 კმ).
ქიანაშ უმაღალაში კონკა რე — ვულკანი ნევადო-სახამა (6542მ), ნამუთ იდვალუაფუ ორუროშ დეპარტამენტის.
მუჟამს რულენჯი გოკურცხუ
მუჟამს რულენჯი გოკურცხუ (ინგლ. When The Sleeper Wakes) — ინგლისარი ჭარუშ ჰერბერტ ჯორჯ უელსიშ ომენცარე-ფანტასტიკური, დისტოპიური რომანი. რომანიშ სიუჟეტით ართ კოჩის ჟიროშ სუმ წანას ლურს დო უკულ გუთმოკურცხუ გვალო შხვანერ, ტრანსფორმირებულ ლონდონს, სოდეთ თინა არძაშე უმოს ნდიდარ ადამიერო გინირთუ. წინგიქ გიშართჷ 1899 წანას.
ბოლივია
სახენწჷფო მონწყუალა
გიშაგორილო იკოროცხუ კანდიდატი, ნამუთ შაყარანს ხონარეფიშ უბრალო უმენტაშობასჷნ (ხონარეფიშ 50 %-შე მეტი). გჷმორჯგინელქ ვეგითანჯჷდა, ჟირხოლო პალატაშ აკოართაფილ აკოხუნას, პარლამენტი გიშმაგორუნს პრეზიდენტის თი ჟირ კანდიდატშე, ნამუსჷთ მეღებულ აფჷ ხონარეფიშ უბრალო უმენტაშობან.
მუჟამს რულენჯი გოკურცხუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰერბერტ ჯორჯ უელსიშ წინგეფი კატეგორია:ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ წინგეფი
ბოლივია
სახენწჷფო მონწყუალა
2009 წანაშ ღურთუთაშ რეფერენდუმიშ შედეგო, კონსტიტუციაშ თირუაშენი (ინდიარეფშო პრივილეგიეფიშ დო ქიანაშ ეკონომიკაშო სახენწჷფო კონტროლიშ მიშაღალარო). ქიანაშ მორანწკი პრეზიდენტიშ დო ოპარლამენტე გიშაგორუეფქ ვადაშახ ჩეტარჷ, 2009 წანაშ 6 ქირსეთუთას. ევო მორალესის პრეზიდენტო მაჟიაშა კალიშრღვაფაშ ნებაქ ქიმიაჩჷ დო გიშაგორუეფს გჷმორჯგინელო გიშელჷ (ხონარეფიშ 60 %-შე მეტი).
ბოლივიაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ჟირპალატიამი პარლამენტი — 36 სენატორი დო 130 მაკათური, გიშმეგორუაფჷნა 5 წანაშ ვადათ.
პოლიტიკური პარტიეფი
209 წანაშ ქირსეთუთაშ გიშაგორუეფიშ შედეგეფით:
ბოლივიას ხოლო 6 ლეგალური პარტია რე, ნამუთ ვარე პარლამენტის წჷმორინელინ.
ეკონომიკა
ბოლივია ართ-ართი არძაშე ღარიბი დო ნორკებო გოვითარაფილი ქიანა რე ლათინურ ამერიკას. რინაშ დონე ძალამი დაბალიე. ნოღაშ მახორობაშ 65% დო ოფუტეშ მახორობაშ მეხოლაფირო 90% სიღარიბეშ თანჯაშ თუდო რე. ორენჯი მინიმუმი მეხოლ. $69 დოლარიე. ოფიციალური სტატისტიკათ, 2002 წანას ედპ აკმადგინანდჷ 7,79 მილიარდ დოლარს (883 დოლარი ართ შურ მახორუშა). ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ რდუალაშ ტემპი - 2.75% 2002 წანას დო 1,51% 2001 წანას. 2001 წანას ეკონომიკურო აქტიური მახორობაშ რიცხუ 2.5 მილიონი ადამიერი რდჷ. სართო უმუშალობაშ დონე - 8,5%-იე. ფართას რე გოფაჩილი გვერდი გჷნაკვათაშა დოსაქვარაფა.
ოგალენური ვაჭრობუა
ექსპორეტი — 6,1 მლრდ. დოლარი (2010) — გაზი, სოიო, უგნუმუშებუ ნაფთობი, თუთიაშ მადანი, კალა.
თარი მაჸიდეეფი — ბრაზილია 41 %, ააშ 14 %, იაპონია 6 %.
იმპორტი — 5,0 მლრდ. დოლარი (2010) — ნაფთობპროდუქტეფი, მიკონ-მოკონეფი, ავტომანქანეფი.
თარი მიმაჭირნაფალეფი — ბრაზილია 27 %, არგენტინა 16 %, ააშ 13 %, ჩილე 9 %, პერუ 7 %.
ისტორია
მინი|200პქ|[[სიმონ ბოლივარი]] 1538 წანას, ინკეფიშ იმპერია ესპანარეფქ ეჭოფეს დო დარცხუეს მუზმარენი დოხორე. თე რეგიონს დოჭყაფუს ჯოხოდ ჩარკასიშ პროვინცია დო მოგვიანაფათ ჟიმოლენი პერუ. კოლონიალურ პერიოდის, ვარჩხილიშ ობადუეფს მუშენდეს ინდიარეფი (პეონეფი), ნამუეფქჷთ ბრელშა მანწყუეს არყაფა ესპანარეფიშ მეხჷ. 300 წანაშ მალობას ბოლივიაშ ტერიტორია ესპანეთიშ კოლონიური იმპერიაშ ნორთი რდჷ. ედომუშამი კოლონიური პერიოდიშ მიმალუობას გჷშკერძაფილო XVI-XVII ოშწანურეფს, ჟიმოლენი პერუ (ბოლივია) ესპანეთიშ კოლონიური იმპერიაშ თარი ეკონომიკური ცენტრი რდჷ ობჟთე ამერიკას. ჟიმოლენი პერუშ ტერიტორიეფიშ დიდი ნორთიქ გეგნაჩჷ ესპანარ კოლონისტეფს. სოციალურ-ეკონომიკური ურთიართალეფს ჟიმოლენი პერუს წჷმარინუანდჷ ჭკორმაჸვენჯური დო ფეოდალური ფორმეფიშ გჷმორინაფა. ინდიარეფი ორჩანას ოლჷმჷდეს კოლონიალისტეფს. არძაშე შანულამი არყაფაქ მოხვადჷ 1780-1781 წანეფს ჯიმალეფ კატარეფიშ დუდალათ, მარა თეშინეშეს მუჭოთ ინდიარეფიშ შხვა გჷშულეფი, კონწარო რდჷ ინოშქირატილი.
1809 წანაშ მესის მოხვადჷ არყაფაქ ჩუკისაკას, ნამუქჷთ ინოშქირატილქ იჸუ. 1824 წანაშ 9 ქირსეთუთას გენერალი ანტონიო ხოსე სუკრეშ არმიაქ აიაკუჩოშ ლჷმას დამარცხჷ ესპანარეფი დო გეგშერსხჷ ბოლივიაშ ტერიტორიეფი. შანულამი რევოლუციური ეტაპო ბოლივიაშ ისტორიას ზოხორინალაშო ლჷმა იკოროცხუ. ართ-ართი ჩინებული მოხანდე ბოლივიაშ გჷმადუდიშულაფარი ლჷმა რდჷ პ.დ. მურილო - რევოლუციური ხუნტაშ დუდმახვენჯი, ნამუთ ასაჯეს არყაფაშ ინოშქირიტუაშ უკული, 1809 წანას. 1824 წანას გჷმადუდიშალაფარი არმიაქ სუკრეშ დუდალათ, სიმონ ბოლივარწკჷმა ართო საბოლოთ დამარცხჷ ესპანეთიშ არმია. 1825 წანაშ მარაშინათუთას კონგრესიქ ჩუკისაკას გაცხადეს ზოხორინელი ქიანაშ, ბოლივიაშ რესპუბლიკაშ გოჭყაფა. თიშ უკული, ქიანას ფშხირას ხვადუდჷ ოურდუმე გინორთინაფეფი, თინეფ შქასიე 1967 წანაშ არყაფა ერნესტო ჩე გევარაშ დუდალათ.
ჩინებული ბოლივიარეფი
პრეზიდენტი: ლიდია გეილერ ტეხადა
ოგალენური ურთიართალეფი
ბოლივიაშ ოგალენური ურთიართალეფს დუდენს ბოლივიაშ ოგალენური საქვარეფიშ სამინისტრო. ტრადიციულო, ბოლივიას ამერიკაშ არძო სახენწჷფოწკჷმა ნორმალური ურთიართალეფი უღჷდ,ჩილეშ მოხ. ბოლივია გოეროშ დო მუზმარენი შხვა ორგანიზაციაშ დო ვარი პროგრამაშ მაკათურიე, თენეფიე: ამერიკაშ სახენწჷფოეფიშ ორგანიზაცია (OAS), ანდეფიშ ჯარალუა, INTELSAT, უგინორინალუობაშ ყარაფი, ოპარლამენტეფშქაშე რსხუ, ლათინური ამერიკაშ ინტეგრაციაშ ორგანიზაცია (ALADI), მოსოფელიშ ოვაჭარე ორგანიზაცია, ოერეფოშქაშე ურთიართმოხვარაშ აკოპიჯაფა, მერკოსური (MERCOSUR) დო URUPABOL (ურუგვაი, პარაგვაი, ბოლივია. დირსხუ 1993 წანას).
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა — 10,5 მლნ (2013 წანაშ ფასებათ).
წანმოწანური ძინა — 1,7% (მოკათალა — 3,1 ჩჷქჷჩქ ართ ოსურშა).
თელარაშ ოშქაშე მუდანობა — 64 წანა ქომოლკათეფს, 70 - ოსურკათეფს.
ეთნო-რასობური აკოდგინალუა — ინდიარეფი 55% (უმენტაშო კეჩუა დო აიმარა), მეტისეფი 30%, ჩეკანამეფი 15%.
ნინეფი — 37 ოფიციალური სახენწჷფო ნინა (მოსოფელს მაართა აბანსიე მუდანობაშ მეჯინათ): აიმარა 22%, კეჩუა 32%, ესპანური 44%; შხვა ნინეფი 2%.
რელიგიეფი — კათოლიკეფი 59%, პროტესტანტეფი (ევანგელიური მეთოდისტეფი, ღორონთიშ ასამბლეა დო შხვ.) 11%, ათეისტეფი დო აგნოსტიკეფი 12%, ინკანიზმი 15%, ბუდიზმი დო შხვა 3%.
ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 93% ქომოლკათა, 81% ოსურკათა (2001 წანაშ ეჭარუათ); 97,5% ქომოლკათა, 92,5% ოსურკათა (2012 წანაშ ეჭარუათ).
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ალვარი
ალვარი (Alwar, अलवर जिला) — ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ რაჯასტანიშ შტატის მადვალი ნოღა, ალვარიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
2011 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობაშ მუდანობა რდჷ 341 383 ვითოში ადამიერი. ნოღას უღუ რკინაშარაშ დგჷმილი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 913
ნაღურა
კატეგორია:
პივა (წყარმალუ)
პივა (სერბ: Пива) რე წყარმალუ მონტენეგროს დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას. იჭყაფუ გოლიაშ გვალეფს. სიგინძა რე 35 კმ. აუზიშ ფართი 1,784 კვ.კმ.
ჯვ. წ. 914
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 914 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რიბნიცა (წყარმალუ)
რიბნიცა (სერბ: Рибница) რე ჭიჭე წყარმალუ მონტენეგროს, მორაჩაშ ნადუ. რიბნიცა გიშმურს პოდგორიცას.
კანინდეიუშ დეპარტამენტი
კანინდეიუშ დეპარტამენტი (Departamento de Canindeyú) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟაეიოლ ნორთის. ფართობი 14 667 კმ². მახორობა — 140 551 კოჩი (2002). ნანანოღა – სალტო-დელ-გუაირა. პროვინცია გორთილიე 11 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ჯვ. წ. 915
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 915 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
არინსალი
არინსალი – ნოღა ანდორას, ლა-მასანაშ სამრევლეშ აკოდგინალუას. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1590 ადამიერი.
ლუკ ბრესი
ლუკ ბრესი (Luke Bracey; დ. 26 პირელი, 1989) - ავსტრალიარი არტისტი. ოკათ შხვადოშხვა ფილმის დო სერიალეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი
უასკარანი
უასკარანი (Huascarán, Waskaran) — გვალა ანდეფს, სიმაღალა 6768 მეტრი, პერუშ უმაღალაში კონკა დო ობჟათე ამერიკაშ სიმაღალათ მაანთხა კონკა. უასკარანი იდვალუაფჷ კინ თე ჯოხკდვალაშ პარკის დო წჷმარინუანს გვალაშ მასივიშ, კორდილიერა-ბლანკაშ აკმადგინალ ნორთის.
თარი კონკაშ მოხ თე გვალას ხლლ ჟირი კონკა უღუ — ჩოპიკალკი დო ოორუე უასკარანი (6655 მ). გვალაშა მაართათ ეშართეს 1932 წანს გერმანალ დო ავსტრიალ ალპინისტეფქ.
1970 წანაშ 31 მესის ოორუე კირდეეფს გელენწყჷ მენწყერქ, ნამუქჷთ ჩეხოსლოვაკიარ ალპინისტეფიშ ბუნა გოჭყვიდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ანდეფი კატეგორია:პერუშ გვალეფი კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ათარბეკოვკა
ათარბეკოვკა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის (დრანდაშ თემი). 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
რენესანსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ისტორია კატეგორია:ხელუანობაშ გემაჸვენჯობეფი
ათარბეკოვკა
სქოლიო
კატეგორია:დრანდაშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
კარიბიშ ნიდერლანდეფი
კარიბიშ ნიდერლანდეფი (Caribisch Nederland, პაპ.: Hulanda Karibe) — ჯოხო კარიბეფიშ სუმ კოკის: ბონეირი, სინტ-ესტატიუსი დო საბა, ნამუეფით ნიდერლანდეფიშ სპეციალურ ადმინისტაციულ ართულეფს - საჯარო ორგანოეფს წჷმარინუანა. კოკეფს თინეფიშ ჯოხოეფიშ მაართა ასოეფიშ მეჯინათ მიშინუანა მუჭოთ BES-კოკეფი, (BES islands). კოკეფი წჷმარინუანს ევროპაშ რსხუშ ზუღაშმელენ ტერიტორიეფს,
სქოლიო
კატეგორია:კარიბიშ ნიდერლანდეფი კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ კოკეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ კოკეფი
ჯვ. წ. 916
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 916 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
აღიაღი
ლიტერატურა
კატეგორია:კვინორიშობურეფი
2076
დღახუეფი
კატეგორია:
ნდელე
ნდელე  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, ბამინგი-ბანგორანიშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო თიში ჟირი სუბპრეფექტურაშე ართ-ართი. მახორობა — 13 705 ადმ. (2013).
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
საბერძნეთიშ პრეზიდენტი
thumb|150px|საბერძნეთიშ პრეზიდენტიშ შილა საბერძნეთიშ პრეზიდენტი — საბერძნეთიშ  სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საბერძნეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ტალაპუსა
ტალაპუსა (ინგლ. Tallapoosa River) რე წყარმალუ ააშს, ჯორჯიაშ დო ალაბამაშ შტატეფს. ტალაპუსა იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ მაკლენდონ-კრიკიშ დო მად-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, პოლდინგიშ ოლქის, ჯორჯიაშ შტატის დო აკათუ წყარმალუ კუსას, ელმორიშ ოლქის, ალაბამაშ შტატიშ ტერიტორიას დო იფორმირჷ წყარმალუ ალაბამა. ტალაპუსაშ სიგჷნძა რე 426 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ჯორჯიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ალაბამაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 917
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 917 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მორაჩა
მორაჩა (სერბ: Морача) რე წყარმალუ მონტენეგროს. მორაჩა იჭყაფუ რზაჩაშ გვალეფს დო ინაკათუ სკადარიშ ტობას. წყარმალუშ სიგინძა რე 99,5 კმ. აუზიშ ფართი 3,257 კვ.კმ.
ცენტრალური დეპარტამენტი (პარაგვაი)
ცენტრალური დეპარტამენტი (Departamento Central) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალ ნორთის. ფართობი 2 465 კმ². მახორობა — 1 929 834 კოჩი (2002). ნანანოღა – არეგუა. პროვინცია გორთილიე 19 ოლქო.
კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი
კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი (თაშნეშე კოლუმბია, კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი ნოღა ნიუ-იორკის) რე კერძო, აივიშ ლიგაშ მაკათური უნივერსიტეტი ნიუ-იორკის. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1754 წანას, მუჭოთ ომაფე კოლეჯიქ, დიდი ბრიტანეთიშ მაფა ჯორჯ II-შ ომაფე ქარტიათ. 1784 წანას, ამერიკაშ რევოლუციაშ უკულ თის ქიგიადჷ კოლუმბიაშ კოლეჯიშ ჯოხოქ. 1896 წანას კოლეჯიშ კამპუსიქ გინილჷ თიშ ასეიან ლოკალიზაციშა მორნინგსაიდ ჰაიტსიშა. ჸათეშ უკულ უნივერსიტეტის ქიგიადჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ ჯოხოდვალაქ. კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი ართ-ართი უდიდაში დო უჯვეშაში უნივერსიტეტი რე ამერიკას. უნივერსიტეტიქ დო თიშ მენცარეფქ მიშეღეს დიდი თია ნეიროკომპიუტერული ინტერფეისიშ, ლაზერიშ, მაზერიშ, ბირთვულ-მაგნიტური რეზონანსიშ, ბირთვული რეაქტორიშ, მანჰეტენიშ პროექტიშ დორსხუაფაშა დო გოვითარაფაშა. კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი იკათუანს 20 მენცარულ სკოლას, მენცარული რკვიებეფიშ ცენტრეფს: ლამონტ-დოერტიშ დიხაუჩაშ ობსერვატორიას, კოსმოსური რკვიებეფიშ გოდარდიშ ინსტიტუტის, აქსელერატორეფიშ ლაბორატორიეფს დო შხვა. კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი რე ამერიკული უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ დუმარსხუაფალი-მაკათური. უნივერსიტეტი რდჷ ართ-ართი მაართა ამერიკას, ნამუსჷთ უღუდჷ მედიცინაშ ოდოქტორე პროგრამა. უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს ირწანიან პულიცერიშ პრემიას. კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ ბიბლიოთეკა რე მასუმა უდიდაში კერძო ბიბლიოთეკა ამერიკას. ბიბლიოთეკას 14,5 მილიონიშე უმოსი წინგი რე. 2020 წანაშ გჷმათუთაშ მუნაჩემეფით კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი რდეს: ამერიკაშ 7 დუმარსხუაფალი მუმა, 4 ამერიკაშ პრეზიდენტი, შხვა სახენწჷფოეფიშ 29 ლიდერი, 100 ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი, ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ 122 მაკათური, 53 მილიარდერი, ოლიმპიადეფიშ 22 მედალისტი, ოსკარეფიშ ჯილდოშ 33 გომორძგვილი დო პულიცერიშ პრემიაშ 125 ლაურეატი.
პროტესტანტული რეფორმაცია
მინი|რეფორმაცია დო კონტრ რეფორმაცია ევროპას, ლენი ფერი შანენს პროტესტანტულ ქიანეფს პროტესტანტული რეფორმაცია — მასიური რელიგიური დო პოლიტიკური ყარაფი ბჟადალ დო ცენტრალურ ევროპას XVI ოშწანურაშე XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ.
XV ოშწანურაშ შქა ხანეფშე მოჸუნაფილი, პაპეფქ ფაქტობურო საერო მამართალებო გჷნირთეს. თინეფიშ ვარჩხილიშმჸოროფობა დო ზოგადო, კათოლიკურ ოხვამეს თე ბორჯიშო გოფაჩილი მანკიერებეფი მიარე ქირსიანიშ აზმოთუას იჭანუანდჷ.
თინეფს შქას რდჷ ვიტენბერგალი ბერი დო თეოლოგიაშ პროფესორი მარტინ ლუთერი (1483–1546), კათოლიკური ოხვამეშ დო პაპობაშ სააწმარენჯოთ მალობა თი ნძალიერი ყარაფიშ მუმათარი, ნამუთ ბჟადალიშ ქირსიანობაშ საბოლოო გჷნოჯილაკუათ გეთუ. თე ყარაფიქ ისტორიაშა პროტესტანტული რევოლუციაშ ჯოხოთ გემშართჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქირსიანობაშ ისტორია
ტერენს მალიკი
ტერენს ფრედერიკ მალიკი (დ. 30 გერგობათუთა, 1943) — ამერიკალი რეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. დახე ოთხ დეკადიანი კარიერაშ გოძვენას თის გინოღალირი აფუ 5 სრულმეტრაჟიანი ფილმი, თინეფ შქას „ედუდელუაშ დღალეფი“ (1978), „ინწრა ჭითა ღოზი“ (1998), „ახალი ოქიანუ“ (2005) დო „რინაშ ჯა“ (2011).
თიში ფილმეფი შხირას მიოჩქუნა შედევრეფო. მალიკი ნომინირაფილი რდჷ ოსკარს საუჯგუშო ადაპტირაფილი სცენარიშო დო საუჯგუშო რეჟისორიშო, ხოლო მიგჷ ორქოშ თუნთი ბერლინიშ 49-ა საირქიანო კინოფესტივალს ფილმიშო „ინწრა ჭითა ღოზი“. 2011 წანას მალიკის „რინაშ ჯაქ“ მიგჷ ორქოშ პალმაშ ჸა კანიშ 64-ა კინოფესტივალს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1943
ბჟადალი პაპუა
ბჟადალი პაპუა (Papua Barat) — პროვინცია ინდონეზიას. იკენს კოკი ახალი გვინეაშ ბჟადალ ჩქონს. წჷმარინუანს ინდონეზიაშ არძაშე მორჩილას დოხორელ პროვინციას. პაპუაშ პროვინციაწკჷმა ართო, 2007 წანაშახ აკმოქიმინუნდჷ პროვინციას, ნამუსჷთ ბჟადალი ირიან–ჯაია ჯოხოდჷ.
პროვინციას მაართა მახორობაშ ეჭარუაქ 2010 წანას იტარჷ დო ეიჭარჷ 760 855 ადამიერქ.
ადმინისტრაციული თოლწონუათ, ბჟადალი პაპუა ირთუ 10 სარეგენტოთ დო 1 ავტონომიურ ნოღათ. ნანანოღა - მანოკვარი.
2012 წანაშ 22 მარაშინათუთას ნოღა მელბურნის იტარჷ საპროტესტო აქციაქ, სოდეთ გიხონარუ ბჟადალი პაპუაშ ზოხორინალაშ მოთხირიშ ლოზუნგეფქ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიაშ პროვინციეფი
ახალხიბულა
ახალხიბულა — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის. აშაძჷ წყარმალუეფიშ წენწყარი დო ხობწყარ შქას, ზუღაშ დონეშე 105 მეტრას. ხობიშე მოჩილათერი რე 22 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 395 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
დიდოალეფი
დიდოალეფი, ცეზეფი (სორხველი ჯოხოდვალა — цезы; цӀунтӀал) — დაღესტანს, წუნტაშ დო ბეჟტაშ, ნორთობურო წუმადაშ რაიონეფს — ისტორიულ დიდოეთის მახორუ ტომეფიშ ბუნა. რჩქვანელობურო, ტერმინი „დიდოალეფით“ მიშინუანა დორხველ დიდოალეფს, ანუ ცეზეგს (დორხველი ჯოხოდვალა ცეზი), ჰინუხალეფს, ბეჟიტალეფს (დორხველი ჯოხოდვალა კაპუჭას სუკო ვარ-და ბეჟტ'ას სუკო) დო ჰუნზიბალეფს (დორხველი ჯოხოდვალა ენზეესი). მუდანობა 30 ვითოშ ადამიარშახ რე, მარა მუნაჩემეფი ვა რე ზუსტი — დიდოალეფი ოფიციალურო ხუნძეფო ეიშანუაფჷნა დო ზოხო ერუანობათ ვეგშმერთჷნა.
ვიდეო
კატეგორია:დაღესტანი კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
სერბეთიშ პრეზიდენტი
thumb|150px|სერბეთიშ პრეზიდენტიშ შილა სერბეთიშ პრეზიდენტი – სერბეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სერბეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
სიმაღალა (გეომეტრია)
სიმაღალა - პერპენდიკულარიშ მუნაკვათი, დოშქვადილი გეომეტრიული ფიგურაშ წვანდიშე (სამანგათ: სუმკუნთხუშ, პირამიდაშ, კონუსიშ) თიშ ნერჩის ვარ-და ნერჩიშ გოგჷნძარაფას, თაშნეშე თე მუნაკვათიშ სიგჷრძა. პრიზმაშ, ცილინდრიშ, სფერული ფაშ, ნერჩიშ პარალელურო მეკვათილო პირამიდაშ დო კონუსიშ სიმაღალა რწ მეძენა ჟილენი დო თუდოლენი ნერჩეფს შქას. ირნერი სუმკუნთხუშ სუმხოლო სიმაღალა ვარ-და თი წირფეეფი, ნამუეფსჷთ თინეფი იდვალუაფჷნა, გჷნიკვათუ ართ ჭურჭულს, ნამუსჷთ ორთოცენტრის უძახჷნა. სიმაღალა გეომეტრიას ეიშანუაფჷ ლათინური ასოთი - h.
კატეგორია:გეომეტრია
Hauteurs d'un triangle სილაღლე (გეოგრაფია)
ჯვ. წ. 918
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 918 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სიტნიცა (მორაჩა)
სიტნიცა (სერბ. Ситница) რე წყარმალუ მონტენეგროს, პოდგორიცას, წყარმალუ მორაჩაშ მარძგვან ნადუ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
ბანდაშ ზუღა
ბანდაშ ზუღა — რჩქალი ოკიანეშ ღანჩოშ ზუღა, ნამუთ ინდონეზიაშ აკვატორიას იდვალუაფუ. რჩქალი ოკიანეშე გჷშართილი რე ოშობათ კოკით, ჰალმაჰერიშ დო სერამიშ ზუღეფით. ბჟაეიოლშე ბჟადალშა გინოზინდილი რე 1000 კილომეტრის. ოორუეშე ობჟათეშა — 500 კილომეტრის.
ბანდაშ ზუღაშ თანჯეფს იდვალუაფუ გეჸვენჯი კოკეფი: სულავესი, ბურუ, ამბონი, სერამი, არუშ კოკეფი, ბარატ-დაიშ კოკეფი, ტინიმბარიშ კოკეფი, კაიშ კოკეფი დო ტიმორი.
ზუღაშპიჯი რაიონეფი შანულამო ძალამი გლახა რე, თიშ გეშა, ნამჷ-და თაქ ანდა მორჩილი კირდეამი კოკი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ზუღეფი
უდაიპური
უდაიპური  — ნოღა ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს, უდაიპურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ულირს — რაჯპუტური ომაფე მევარიშ ნანანოღა, ნამუთ ჩინებული რე VIII ოშწანურაშე. მახორობა — 475 150მახ. (2011 წანაშ ეჭარუათ).
ასეიან ბორჯიშ უდაიპური ჯაიპურს დო ჯოდპურს, ბჟადალი ინდოეთიშ თარი ტურისტული ცენტრიშ წოდებაშო ოტროგუ. ნოღას რე მიარე ხანტურული დოხორე, ნამუთ იდვალუაფუნა თი ტობეფიშ წყარპიჯეფს, ნამუთ უდაიპური ჩინებული რე მოსოფელს.
left|thumb|800px| უდაიპურიშ მიოჯინი კოკი ჯაგ-მანდირშე.
სქოლიო
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
კვინორი
კვინორი თაშნეშე ცუღუ (Martes) — ბჟაშუმუეფიშ გვარიშ ჩხოლარი კვინორიშობურეფიშ ფანიაშე. თიშ რსხულიშ სიგჷნძა რე 40-60 სმ-შახ, კუდელიშ - 20-50 სმ. კვინორი მოგჷნძე დო ზღვანდალა რსხული უღუ, ღვაღვა დო ლიბუ ბოწოწი. ჩინებული რე 6 (კანკალე მუნაჩემეფით 8) გვარობა. გოფაჩილი რე ევროპას, აზიას დო ოორუე ამერიკას. ჸოფილი სსრრ-იშ ტერიტორიას 4 გვარობა ხე: ტყაშ კვინორი (Martes martes), ჩეკინჩხა კვინორი (Martes foina) (თენეფი საქორთუოსჷთ ფართას რენა გოფაჩილი), სიასამური დო ხარზა. უმენტაშობა ტყას ხე. ჭკომუნა ჭიე-ჭიე ჩხოლარეფს, ხილს, კანკარს, უმენტაშობას (ხარზაშ მოხ) ანდაღებული ბოწოწი უღუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კვინორიშობურეფი
ახალი ზელანდიაშ ნოღეფიშ ერკებული
სტატიას მოჩამილი რე ახალი ზელანდიაშ უშხუაში ნოღეფიშ ერკებული მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ:
ლა-მასანა (ნოღა)
ლა-მასანა – ნოღა ანდორას, ლა-მასანაშ სამრევლეშ ნანანოღა. 2012 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 4985 ადამიერი.
ბირაო
ბირაო (Birao)  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ოორუეშე, ვაკაგაშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ლა-მასანა (ნოღა)
კატეგორია:ანდორაშ ნოღეფი
ბირაო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ახალი ზელანდიაშ ნოღეფიშ ერკებული
ახალი ზელანდიაშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
რესურსეფი ინტერნეტის
ახალი ზელანდია კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ ნოღეფი
ენ რაისი
ენ რაისი (ინგლ. Anne Rice; დაბადებაშ ჯოხო: ჰოვარდ ალენ ფრენსის ო'ბრაიენი, ინგლ. Howard Allen Frances O'Brien; დ. 4 გჷმათუთა, 1941, ახალი ორლეანი, ლუიზიანა, ააშ — ღ. 11 ქირსეთუთა, 2021, რანჩო-მირაჟი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი. თიშ ნახანდეფი უმოსო ორხველჷ გოტიკურ, ეროტიკულ დო ქირსიანული ჟანრიშ ლიტერატურას. შინელი რე ნოველეფიშ სერიული ციკლით "ვამპირიშ ქრონიკეფი". ჸათე სერიეფიშე ჟირ ნოველას რე გერსხილი ფილმეფი: ინტერვიუ ვამპირიწკჷმა (1994) დო ჭყელეფიშ დიაფალი (2002).
ენ რაისიქ დებად ახალ-ორლეანს, ლუიზიანაშ შტატის. ირდუდჷ კათოლიკეეფიშ ფანიას. რაისი გურაფულენდჷ სან-ფრანცისკოშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი. რაისიქ ლიტერატურული კარიერა დიჭყჷ 1976 წანას, რომანით ინტერვიუ ვამპირიწკჷმა, ნამუსით უკულ ვამპირიშ სერიაშ შხვა წინგეფქ მაჸუნუ. რაისიშ რომანეფს უღუდჷ დიდი პოპულარობა დო გიმიჩჷ თიშ წინგეფიშ 100 მილიონიშე უმოსი ეგზემპლარქ. ენ რაისიშ ქომონჯი 1961-2002 წანეფს, რდჷ ამერიკალი პოეტი სტენ რაისი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1941 კატეგორია:ნაღურა 2021
ჯვ. წ. 920
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 920 წანა.
ჯვ. წ. 919
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 919 წანა.
ჯვ. წ. 920
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 919
ნაღურა
კატეგორია:
მაჰმუდ აჰმადინეჟადი
მაჰმუდ აჰმადინეჟადი (სპარ.: محمود احمدی‌نژاد) (დ. 28 გჷმათუთა, 1956) — ირანალი პოლიტიკოსი, ირანიშ პრეზიდენტი 2005-2013 წანეფს.
პრეზიდენტობაშ პერიოდის გაჩერჷ კანკალე ლიბერალური რეფორმა, ნამუთ თიში წიმოხონეფიშ მართუალას ახასიათენდჷნ. აჰმადინეჟადიშ მართუალა ეიოშინალი რე მასშტაბური ენერგეტიკული რეფორმათ. კინ თი პერიოდის გეიბიჭორჷ ირანიშ ბირთვულ პროგრამაშა მუშობაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ირანალი პოლიტიკოსეფი
ბრაგა
ბრაგა (Braga) — ნოღა ბრაგაშ მუნიციპალიტეტის, ოორუე-ბჟადალ პორტუგალიას. ნოღა რე ბრაგაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ქიანაშ უჯვეშაში დო ართ-ართი უშანულამაში ნოღა. ბრაგა რე ართ-ართი უჯვეშაში ქირსიანული ნოღა ედომუშამ მოსოფელს. მახორობაშ მეჯინათ (192 494) ბრაგა (გოხოლუაშ განობეფწკჷმა ართო) რე მაშკვითა მუნიციპალიტეტი პორტუგალიას. ბრაგაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 62 "ოჭყიშაში". ბრაგა თაშნეშე რე კაბეტი პორტუშ ცენტრი დო ართ-ართი ბიწორო მარდუ ურბანული არანი ევრორსხუშ მასშტაბით. რომიშ იმპერიაშ მართუალაშ ბორჯის თინა რდჷ გალეციაშ პროვინციაშ ცენტრი. ურბანული ტერიტორია იკათუანს წყარმალუეფიშ კავადოშ დო ესტიშ ლეხერეფს. პორტუშ დო ლისაბონიშ მალობათ ბიწორი მახინწალეფი გილურს. პორტუშე მოჩილათირი რე დოხოლაფირო 53 კილომეტრით.
ოქინაფუეფი
ბრაგას დო თიშ გოლხოლუაშ განობეფს ანდა ისტორიული მონუმენტი რე.
ოხვამეეფი
thumb|right|200px|[[ბრაგაშ წიმინდე პაოლოშ ოხვამე (Igreja de São Paulo), XVI ოშწანურა.]]
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ჯვაროსნული ლესქერობეფი
thumb|right|[[ანტიოქია|ანტიოქიაშ ქართა (მაართა ჯვაროსნული ლესქერობა).]] ჯვაროსნული ლჷმეფი — ბჟადალ ევროპული ქირსიანული ერიშ რელიგიურო დო ეკონომიურო მოტივირაფილი დოჸუნაფონი ლჷმეფი არხო ბჟაეიოლს, 1096-1270 წანეფს. ლესქერობაშ მაკათურს სიმბოლურო ჯვარი აფუდჷ მეჭელი მუკაქუნალშა, მუშ მეჯინათ გიადჷ „ჯვაროსანეფი“.
დევიდ ლინჩი
დევიდ ლინჩი (David Keith Lynch დ. 20 ღურთუთა, 1946) — ამერიკალი რეჟისორი, პროდიუსერი, ვიზუალური არტისტი, მუსიკოსი დო აკოჭოფუათ, არტისტი. ჩინებული რე სიურრეალისტური ფილმეფით. მუშენდჷ მუსხირენ ოტელევიზიე სერიალს, ნამუეფშე გიშაკერზაფილო ჩინებული რე მარკ ფროსტწკჷმა ართო აკნაქიმინა „ტვინ პიკსი“ (1990-1991)
ჯვაროსნული ლესქერობეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
*
დევიდ ლინჩი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1946
პერიმეტრი
პერიმეტრი (ჯვ. ბერძე.: περιμετρέο, ბზიმუნქ გონჭას) — გეომეტრიას ანდაკუნთხურიშ ზასჷლეფიშ სიგჷრძეფიშ აკნაძიმა. პერიმეტრი ეიშანუაფჷ P \, ასოთ. წირეწირიშ პერიმეტრის წირეწირიშ სიგჷრძა ჯოხო დო l \, ასოთ ეიშანუაფჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გეომეტრია კატეგორია:სიგჷრძა
კონსეფსიონიშ დეპარტამენტი
კონსეფსიონიშ დეპარტამენტი (Departamento de Concepción) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე ნორთის. ფართობი 18 051 კმ². მახორობა — 180 277 კოჩი (2002). ნანანოღა – კონსეფსიონი. პროვინცია გორთილიე 7 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ბრიტანეთიშ ვირჯინიშ კოკეფი
უშხუაში კოკეფი რე: ტორტოლა (55 კმ²), ანეგადა (38 კმ²), ვირჯინ-გორდა (21 კმ²) დო ოსტ-ვან-დეიკი (8 კმ²).
კოკეფიშ ნანანოღა როუდ-ტაუნი იდვალაუფუ კოკი ტორტოლას. ედომუშამი კოკიშ მახორობა აკამდგინანს 31,758 ადამიერს (2018), ათაჸურეშე დახე 90% ტორტოლას ოხორანს. ბრიტანეთიშ ვირჯინიშ კოკეფი გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფს ორხველჷ, ოფიციალური ნინა რე ინგლისური. თარი ვალუტა რე ააშ დოლარი (1959 წანაშე).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი
რიკარდო ჯაკონი
რიკარდო ჯაკონი (იტალ. Riccardo Giacconi; დ. 6 გჷმათუთა, 1931, გენუა, იტალიაშ ომაფე — ღ. 9 ქირსეთუთა, 2018, სან-დიეგო, კალიფორნია, ააშ) — იტალიარი-ამერიკალი ასტროფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 2002 წანას, რენტგენული ასტრონომიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.
ბიოგრაფია
რიკარდო ჯაკონიქ დებადჷ 1931 წანაშ 6 გჷმათუთას, იტალიაშ ნოღა გენუას. გურაფულენდჷ ფიზიკას მილანიშ უნივერსიტეტის, უკულ ფულბრაიტიშ სტიპენდიათ გურაფა გაგინძორჷ ამერიკას, ინდიანაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ასტროფიზიკას გურაფულენდჷ ამერიკალი პროფესორიშ რ. ტომპსონიშ ხემანჯღვერობათ. რიკარდო ჯაკონიშ მენცარულ რკვიებეფქ ასტროფიზიკაშ გოვითარაფაშა დიდი თია მიშეღჷ. რენტგენული რადიაცია ნამუთ კოსმოსის წჷმიქიმინჷ, დიხაუჩაშ ატმოსფეროს დინუ. ჸათეშ გურშენ საჭირო რდჷ კოსმოსის ბაზირებული ტელესკოპეფი, რენტგენული ასტრონომიაშ დაგურაფალო. ჸათე მისიათ 1950-1960-1970-იან წანეფს კოსმოსიშა გოტებულქ იჸუ შხვადოშხვა დეტექტორეფქ, ტელესკოპეფქ დო სატელიტეფქ. 1970 წანას კოსმოსიშა გოუტეს მაართა ორბიტული რენტგენულ-რადიაციული სატელიტი Uhuru. Uhuru-ქ ორბიტაშა გიშელჷ 1970 წანაშ 12 ქირსეთუთას. რიკარდო ჯაკონი ოკათუდჷ HEAO-2-შ პროექტის ხოლო. HEAO-2 ტელესკოპიქ ორბიტაშა გიშელჷ 1978 წანაშ გერგობათუთას დო ოპერირებადი რდჷ 1981 წანაშ 26 პირელიშა. ტელესკოპიქ მიოგორუ ანთასობათ რადიაციულ წყუს. ართ-ართი უდიდაში პროექტი ნამუსჷთ ჯაკონი ოკათუდჷ, რდჷ ტელესკოპი ჩანდრა. ჩანდრას შეულებჷ წოხოლიან ტელესკოპეფიშე ოშიშა ომოს სუსტი რენტგენული რადიაციაშ წყუეფიშ მეგორაფა. ჩანდრა ასე ხოლო ოპერირებადი რე. ტელესკოპი გიშარჩქინელი ინდოარი ასტროფიზიკოსიშ, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიშ, სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარიშ ჯოხონობაშ რე. რიკარდო ჯაკონის შხვადოშხვა ბორჯის უკებუდჷ შხვადოშხვა პოზიციეფი: 1981-1993 წანეფს რდჷ კოსმოსური ტელესკოპეფიშ მენცარობაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი, 1993-1999 წანეფს მუშენდჷ ევროპაშ ობჟათეშ ობსერვატორიაშ გენერალურ-დირექტორო. 1999-2004 წანეფს ჯაკონი რდჷ მენცარული რკვიებეფიშ კორპორაციაშ Associated Universities, Inc.-იშ პრეზიდენტი. 1982-1997 წანეფს ჯაკონი რდჷ ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ დო ასტრონომიაშ პროფესორი, 1998 წანაშე ღურაშახ რდჷ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტიშ მარკვიალი პროფესორი. 2002 წანას ჯაკონის გინოჩეს ნობელიშ პრემია, მენცარული რკვიებეფიშ გეშა, ნამუქჷთ შელებუ კოსმოსური რენტგენული რადიაციაშ წყუეფიშ ძირაფა. ჯაკონიქ პრემია მიპალუ იაპონარი ფიზიკოსი მასატოსი კოსიბა დო ამერიკალი მენცარი რეიმონდ დეივისიწკჷმა ართო. 1966 წანას ჯაკონის გინოჩეს ჰელენ უორნერიშ პრემია ასტროფიზიკას, 1981 წანას - ბრიუსიშ მენდალი, ჰენრი ნორის რასელიშ ლექციაშ პრემია დო დენი ჰაინემანიშ პრემია. 1987 წანას რიკარდო ჯაკონიქ მიპალუ ვოლფიშ პრემია ფიზიკას დო 2003 წანას ამერიკაშ ართ-ართი პრესტიჟული ჯილდო მენცარობაშ ერუანული მენდალი. რიკარდო ჯაკონიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ამერიკალეფი კატეგორია:იტალიარი ასტროფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:იტალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1931 კატეგორია:ნაღურა 2018
ჯვ. წ. 921
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 921 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
2077
დღახუეფი
კატეგორია:
ალექსანდროვკა
ალექსანდროვკა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის (ბაღმარანიშ თემი), წყარმალუ კელასურიშ კვარჩხან წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 380 მ, უჩა ზუღაშე 10 კმ, მაჭარაშე 15 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
ტყაშ ჭუკი
ტყაშ ჭუკი (Apodemus sylvaticus) — ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი მაღირღონალეფიშ რანწკიშე დო ჭუკიშობურეფიშ ფანიაშე. ესხულიშ სიგჷნძა დოხოლაფირო 8-10 სმ, წონა — 20-30 გრამშახ. კუდელიშ სიგჷნძა დოხოლაფირო რსხულიშ სიგჷნძაშ ომანგური რე. ტყაშ ჭუკი ტყარ ორთას ჭკომუნს ჭყონიშ, წიფურიშ დო ჭანდარიშ თესლის. ჩხოლარს უღუ ყავაშფერი ბოწოწი; თუდოშე ფერი მორჩე რე. კინჩხის უღუ მორჩილი მოჸვინთალე ფერიშ ტერტი. ტყაშ ჭუკი ორთაშობური ნტერი რე: ჸუდეშ დო ტყაშ კატუ, მელა, შხვადოშხვა გვარობაშ მაფურინჯე დო მალაკარტე. ჯალაგანა ახალ ალნაფალას, ნამუშჷთ ოგინაფჷლე გავალს მეთმიორინუანს ტყაშ მეურნობას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჭუკიშობურეფი
ალექსანდროვკა
სქოლიო
კატეგორია:ბაღმარანიშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
ბრაგანსა
ბრაგანსა (Bragança, მირანდ. Bergança, Bergáncia) — ნოღა პორტუგალიას. ბრაგანსაშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ მუანჩემეფით აკმადგინანს 35 341 ადამიერს.
გეოგრაფია
ნოღა ქიანაშ ნანანოღა ლისაბონიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 400 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ციევნა
ციევნა (Cem, სერბ. Цијевна / Cijevna) რე წყარმალუ ალბანეთის დო მონტენეგროს, წყარმალუ მორაჩაშ ნადუ. ციევნა იჭყაფუ ალბანეთიშ კელმენდიშ მუნიციპალიტეტის, პროკლეტიეს დო ინაკათუ წყარმალუ მორაჩას, პოდგორიცაშ ხოლოს. წყარმალუშ სიგინძა რე 58.8 კმ. აუზიშ ფართი 368 კვ.კმ.
კოსტა-გავრასი
კოსტა-გავრასი ( დ. 12 ფურთუთა, 1933, ირაია, საბერძნეთი) — ბერძენული ჯინჯიშ კინორეჟისორი. მეღებული აფუ საფრანგეთიშ მენოღარობა. გინუღუ პოლიტიკური ფილმეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1933
კორდილიერაშ დეპარტამენტი
კორდილიერაშ დეპარტამენტი (Departamento de Cordillera) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ცენტრალურ ნორთის. ფართობი 4 948 კმ². მახორობა — 234 805 კოჩი (2002). ნანანოღა – კააკუპე. პროვინცია გორთილიე 20 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
რუმინეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
რუმინეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური ოკუჩხბურთე ნაკორობა. წჷმარინუანს რუმინეთის საირქიანო დონეშა.
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 15 მანგიშო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:რუმინეთიშ კუჩხბურთი
აპართეიდი
thumb|right|300px|მუკნაჭარა [[დურბანიშ წყარპიჯის ინგლისურ, აფრაკაანსულ დო ზულუშ ნინეფშა: დურბანიშ წყარპიჯიშ გჷნაწესიშ 37-ა ბირგულიშ მეჯინათ წყარპიჯი რეზერვირაფილი რე ხვალე ჩეკანამი მახორობაშო.]] აპართეიდი (შანენს „გიშასხუნუას“ აფრიკაანსშა) — სოციალური სისტემა ობჟათე აფრიკას 1948 - 1990 წანეფს. აპართეიდიშ თუდო რასეფი დოჭეჭილი რდეს დო უჩაკანამეფს ვაუღუდეს ხონარიშ მეჩამაშ ნება თ.გ. „ჩე“ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას.
განგაპური
განგაპური (Gangapur, गंगापुर) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, სავაი-მადჰოპურიშ ოლქიშ ტერიტორიას.
აპართეიდი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დისკრიმინაცია კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა
განგაპური
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჯეიმი ფოქსი
ჯეიმი ფოქსი (დ.13 ქირსეთუთა, 1967) — ამერიკალი არტისტი, კომიკოსი, მუსიკოსი, რადიომაჸონაფალი. რე ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ BAFTA-შ დო გრემიშ ჯილდოეფიშ ლაურეატი. გჷშაშქუმალირი აფჷ ოთხი მუსიკალური ალბომი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
ჯორჯ ჰერბერტ უოლკერ ბუში
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმჷმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:ცენტრალური თოლორუაშ სამანჯღვეროშ დირექტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1924 კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ლიდერეფი
ჟენევაშ ტობა
200პქ|thumb|right|ჟენევაშ ტობა 120პქ|thumb|right|ჟენევაშ ტობა ჟენევაშ ტობა (ლემანი, ფრანგ. Lac Léman, Le Léman, Lac de Genève, გერმ. Genfersee) ტობა შვეიცარიას დო საფრანგეთის. თინა სიდიდათ მაჟირა რე ევროპას ბალატონიშ უკული. უკინებუ სავოიაშ, ბერნიშ ალპეფიშ დო იურიშ გვალეფს შქას დვალირი ქვაბული. აკოქიმინელი რე ჯვეში რონიშ ჯიშთიშ ართ-ართ ნოჸელაშე. ტობაშა მიშმურს წყარმალუ რონა. ტობაშ წყარიშ ტემპერატურა ჟიპიჯის ზარხულს 19°-24°, ზოთონჯის - +4°+5° რე. ტობას ხე 26 გვარობაშ ჩხომი. ტობაშ მეჭედას რე დოხორელი. დიდი ნოღეფი დო კურორტეფი - ჟენევა, ლოზანა, ვევე, მონტრე - უმოსო შვეიცარიაშ განშე რე. ტობა გიმირინუაფუ ონიშოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ ტობეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ბრია
ბრია (Bria; Bria)  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, ჟიმოლენი კოტოშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი (ნანანოღა). მახორობა — 135 204 ადმ. (2003).
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ესკალდეს-ენგორდანი
ესკალდეს-ენგორდანი – ნოღა ანდორას, ესკალდესიშ სამრევლეშ ნანანოღა. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 14 002 ადამიერი. ნოღაშ მახორობაშ გვერდი ესპანალი რე. ესკალდეს-ენგორდანი ანდორაშ აკა კაბეტი ნოღა რე, ნამუსჷთ უნივერდიტეტი ვაუღჷნ.
კატეგორია:ანდორაშ ნოღეფი
პორკუპაინი
პორკუპაინი (ინგლ. Porcupine River) რე წყარმალუ კანადაშ იუკონიშ ტერიტორიას დო ააშ-შ ალასკაშ შტატის. პორკუპაინი იჭყაფჷ ოგილვიშ გვალეფს, იუკონიშ ტერიტორიას, კანადას, უკულ გიშმურს ალასკაშ შტატის დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს, ნოღა ფორტ-იუკონიშ ხოლოს. წყარმალუ პორკუპაინიშ სიგჷნძა რე 916 კმ. ღანჩოშ ფართობი 118,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:იუკონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ იუკონიშ ნადუეფი
გუაირაშ დეპარტამენტი
გუაირაშ დეპარტამენტი (Departamento de Guairá) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე-ცენტრალურ ნორთის. ფართობი 3 846 კმ². მახორობა — 190 035 კოჩი (2002). ნანანოღა – ვილიარიკა. პროვინცია გორთილიე 17 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი