cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ააშ-იშ ისტორია
ლჷმა ზოხორინალაშო
ზოხორინალაშ ლჷმას გომორძგვაფაშ უკულ, 1783 წანას ააშ-ქ ჩეთხინუ ინგლისარეფიშ კოლონიური უღუ. ოთხი წანაშ უკულ 1787 წანას ფილადელფიას ჯორჯ ვაშინგთონიშ დუდალათ აკიშაყარჷ პარლამენტი-კონვენტიქ. კონვენტიქ ჯეიმს მედისონიშ პროექტიშ ოსხირშა, აკიმუშუ კონსტიტუცია, ნამუთ ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს რესპუბლიკათ აცხადენდჷ. 1787 წანაშ კონსტიტუცია ამუდღა ხოლო ქიმინჯალენს. მარა თიშა სუმ ვითულ მიშათინუაშახ მიშეღეს. მაართა ვითი აშათინუა ”ნებეფიშ ბილიშ (კანონიშ)” ჯოხოდვალათ 1791 წანას მიშეღეს.
ააშ-შ მაართა პრეზიდენტო 1789 წანას გიშეგორეს ჯორჯ ვაშინგთონი. 1787 წანას ეჭოფილი კონსტიტუციათ ინდიარეფიშ დიხეფქ სახენწჷფო დორხველობათ გიმიცხადჷ. 1800 წანაშე ააშ-შ ნანანოღათ გჷნირთჷ ვაშინგთონიქ.
ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფიშ ტერიტორიული გოფართანაფა
thumb|ააშ-შ ტერიტორიული გოფართანაფა|left|200px thumb|მექსიკა-ააშ-შ ლჷმა. ლჷმა მონტერეიშო|left|200px 1783 წანას ინგლისწკჷმა დოდვალირი პარიზიშ ზჷთ ააშ-შ სახენწჷფო თანჯეფს მოხვადჷ ქვერსემ ტერიტორიაქ. 1803 წანას ნაპოლეონ ბონაპარტიქ ააშ-ს ჭაშ ძივთიშა მეჸიდჷ ინგლისური ფლოტიშით საფრანგეთიშე მოკვათილი ლუიზიანა, ნამუშ ტერიტორია ფორუნდჷ მისისიპიშე ბჟადალშა კირდამ გვალეფშახ. ათექ ააშ-შ ფართობი ჟირშა მორდჷ. ათე ერთით ნაპოლეონქ გამეკენჯჷ საფრანგეთ-ააშ-შ ურთიართალა დო გაკონწარჷ ააშ-ინგლისიშ ურთიართალა.
ჰერბერტ ჰუვერი
ჰერბერტ კლარკ ჰუვერი (Herbert Clark Hoover; დ. 10 მარაშინათუთა, 1874, უესტბრანჩი, აიოვაშ შტატი — ღ. 20 გჷმათუთა, 1964, ნიუ-იორკი) — ააშ-შ 31-ა პრეზიდენტი (1929 - 1933), რესპუბლიკარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-შ ვაჭარუაშ მელამოსეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1874 კატეგორია:ნაღურა 1964 კატეგორია:გერმანალი ამერიკალეფი
ააშ-იშ ისტორია
ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფიშ ტერიტორიული გოფართანაფა
ინგლისის ააშ-ქ ვა გინართინუ კოლონიურ სახენწჷფოთ. ვართ ააშ-ს შეალებუ კანადაშ აკოართაფაქ. 1812-1814 წანეფიშ ლჷმაშ უკულ კინე დირთჷ ლჷმაშახიანი სიტუაციაქ. მარა ათე ლჷმას ააშ-შო იშენით დიდი შანულობა უღუდჷ, თიშენ ნამუდა ინგლისიქ დერწუმჷ ახალი სახენწჷფოშ სინძალიერაშა, ათექ გიშეჭანუ, თინა ნამუდა მუჟამსით XIX ოშწანურაშ 40-ამ წანეფს ეტირხჷ დებაქ დიდ ბრიტანეთიშ დო ააშ-შ შკას ორეგონი-იშ ტერიტორიაშ გურშენინ, ინგლისიქ ქიმეჩჷ ააშ-ს ორიგონი, კოკი ვანკუვერი-შ გალე.
1821 წანას ესპანეთიშე გედუდიშალჷ მექსიკაქ, მექსიკაშ აკოდგინალუას რდჷ ტეხასი ათე ტერიტორიას მალას დიჭყეს დოხორინ ააშ-შე მოულირ ჭკორმაჸვენჯ პლანტატორეფქ. 1836 წანას ააშ-შე გიმოხორაფილ პლანტატორეფქ ტეხასიშე ქარაჸეს მექსიკარეფიშ არმიეფი დო ქუდარსხის ახალი სახენწჷფო ნამუქუთ დაკანონჷ ზანგეფიშ ჭკორალა. 1845 წანას ტეხასარი პლანტატორეფიშ კატეგორიული მოთხუალათ ტეხასიქ აკაართჷ ააშ-ს. ათექ გიშეჭანუ ააშ-მექსიკაშ ლჷმა.
1846-1848 წანეფიშ ააშ-მექსიკაშ ლჷმას მექსიკაქ კონწარო დემარცხჷ. 1848 წანაშ ზჷთ მექსიკაქ აძვილაფირქ იჸუ ააშ-შა გეგნუჩამუდუკო ახალი მექსიკა დო კალიფორნია. ააშ-ქ მეჭირინაფილით ვაეჸუ ბაღებულქ დო 1853 წანას მექსიკას ჩუთხინუ ოორუე ბჟადალ კუნთხუ. 1867 წანაშ ხეკირილით რუსეთიქ ააშ-ს მეჸიდჷ მუში ღალა ალასკა-ს.
უგჷნმალუ კონფლიქტი
thumb|კონფედერაციაშ მადუდეეფი|right|200px thumb|კონფედერაციაშა მიშულირი შტატეფი|right|200px ამერიკაშ გოფართანაფაშ ალაჸუნელო ირდუდჷ შტატეფიშ მუდანობა. 1820 წანას ეჭოფეს მისურიშ კომპრომისი ნამუშ ნძალათ ოორუეშ შტატეფს ეიკრძალჷ ჭკორობაქ.
XIX ოშწანურაშ 40-50 წანეფიშე ააშ-შ ოორუე შტატეფი შხუ რეწუალას მაჸონაფალ ნძალათ გჷნირთჷ. XIX ოშწანურაშ შქა წანეფშე ააშ-ს იტომბარებუდჷ მერინაფა დუდიშული ხანდაშ მოხუჯეეფ და ჭკორალაშ მოკორინეეფიშ შქას. მისურიშ კომპრომისის ოსხირ ეთხიებუდჷ.ჭკორმაჸვენჯეეფი ედომუშამი ამერიკაშ კონტინეტის ჭკორალაშ დოკვირდაფაშა ნჭუაფულენდეს. ფიოშეფი, მამუშერეფი დო ზანგეფი ჭკორალაშ გოუქვაფას თხულენდეს. თენა ვა ჸოფე აშახვამილაფირი კონფლიქტი თინა მებუნაფილი რდჷ ააშ-შ გოვითარაფაშ სიტომბარეშურ პროცესეფიშა. მოგვიანაფათ ათე უგურიგინუ მერინაფას უგჷნმალუ კონფლიქტიქ ქჷგიადჷ. 1854 წანას ჭკორალაშ აწმარინჯეეფქ გაჭყეს რესპუბლიკური პარტია ნამუქჷთ 1860 წანას გიშაგორუეფს გემორძგჷ. ჭკორალაშ მახუჯე დემოკრატიულ პარტიაქ ნამუსჷთ 32 წანა ნძალანება ხეს უკებუდესჷნ, მიოდინუეს თინა. ააშ-შ პრეზიდენტო გჷნირთჷ რესპუბლიკარი აბრაამ ლინკოლნიქ.
1860 წანას ჭკორალაშ აწმარინე რესპუბლიკური პარტიაშ კანდიდატის აბრაამ ლინკოლნიშ გომორძგვაფას ქჷმაჸუნჷ, ჭკორმაჸვენჯური ობჟათე შტატეფიშ ეცჷმაქ. თინეფქ გაჭყეს ობჟათე შტატეფიშ კონფედერაცია.
1861-1865 წანეფიშ ომენოღალური ლჷმა
left|thumb|სამტერიშ ფორტიშა გენთხაფა, ააშ-შ ომენოღალური ლჷმაშ დოჭყაფა.|200px left|thumb|ააშ-შ ომენოღალური ლჷმაშ ეტაპეფი.|200px 1861 წანაშ 13 პირელს 7 000 არყებულქ გეჭოფჷ ობჟათე კაროლინაშ სამტერიშ ფორტი, ნამუსჷთ ცენტრალური თარობაშ 83 მალჷმორი თხილანდჷ. ფლოტიშე გამუკონწყეს ააშ-შ შილა დო ქოგითაბუნუეს კონფედერაციაშ შილა. თე დღა იკოროცხუ ააშ-ს ომენოღალური ლჷმაშ დოჭყაფაშ დღათ.
1862 წანას ოორუეშ თარობაქ ეჭოფჷ კანონი ჰომსტედეფიშ გეშა. თე კანონი ითოლწონენდჷ თის, ნამუდა ირ ამერიკალს მიდგასჷთ კორინი აღვენუდჷნ შეულებუდჷ ობჟათეჸურე დიხაშ ნოკვეთეფიშ ეჭოფუა გვალო უფარეთ. 1862 წანას ლინკოლნიქ ხე ქჷმაჭარჷ გოდუდიშალაფშ პროკლამაციას, ანუ 1863 წანაშ 1 ღურთუთაშ არძო ჭკორი იდუდიშალებუდჷ. ათე ჟირ ღონეშკართუაქ ხე აკუნწყუ ააშ-შ ცენტრალური თარობაშ მოხუჯეეფიშ მუდანობაშ რდუალას დო მახორობაშ ნჭუაფას მუთ შილებე მალას ქუმუღალუდესკონ ეკონია არყებაშა. ათე პერიოდიშე ქჷდიჭყჷ ოორუე შტატეფიშ წჷმოძინეფქ.
1863 წანას ოორუე შტატეფიშ არმიაქ გეჭოფჷ წყარმალუ მისისიპიშ თუდონ წელი. თენა რდჷ უდიდაში წჷმოძინა, მუშენდა იზოლირებულქ იჸუ კონფედერაციაშ ბჟადალ ნორთიქ, მუთ ალექინენდჷ ოლჷმორ ოპერაციეფს. 1864 წანას ოორუეშ სუმ არმიაქ გენერალ შერმანიშ ნჯღვერალათ ქჷდიჭყჷ რალაფიქ ჯორჯიაშ შტატიშა. 1864 წანას შერმანქ ქჷდეკინჷ ნოღა ატლანტა ოდო ქირსეთუთაშ ეკონიას მექსიკაშ ჸუჯიშა ქჷმერთჷ. შერმანქ მასურჷ მუში არმიაშ წოხოლე დოდვალირი ღანკეფი, თიქ გემშეჭკირჷ აწმარენჯიშ ოჭიშიშა, ქჷდეკინჷ ჯორჯია დო დოკილუ ორკინაშარე მაგისტრალეფი. ათეშ უკულ გენერალ შერმანქ არმია აყარჷ ოორუე-ელახჸურე რიჩმონდიშა, სოდგათ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ თარმანჯღვერ გენერალ გრანტის კონფედერაციაშ ნანანოღაშა ქართა აფუდჷ გოლუაფირი. 1865 წანაშ 3 პირელს ცენტრალური თარობაშ ჯარეფქ გეჭოფეს რიჩმონდი. მუზმარენ დღაშ უკული 9 პირელს კონფედერაციაშ არმიეფიშ თარმანჯღვერი გენერალი ლიქ ანჯარ ქჷდარღჷ გენერალ გრანტიშ წოხოლე. 1865 წანაშ 14 პირელს კაროლინაშ შტატის დვალირ სამტერიშ ფორტშა გომორძგვილეფქ ომენოღალური ლჷმაშ თებაშ შანო გერხინესს ააშ-შ სახენწჷფო შილა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ
ჯჰალავარი
სქოლიო
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ნიდერლანდეფიშ ანტილიშ კოკეფი
ნიდერლანდეფიშ ანტილიშ კოკეფი (Nederlandse Antillen, პაპიამენტო: Antia Hulandes ) — კოკეფიშ ბუნა კარიბიშ ზუღას, ნამუთ ნიდერლანდეფიშ ომაფეშ ავტონომიას წჷმარინუანდჷ. 2010 წანაშ გჷმათუთას, აკოცჷმაშ უკული, კოკეფქ კინ ნიდერლანდეფიშ ომაფეშ აკოფგინალაუშა გემშართეს, მორო შხვადოშხვა სტატუსით.
კოკეფიშ ედმშამი ფართობი 960 კმ², მახორობა 2008 წანაშო 225 000 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ნიდერლანდეფი კატეგორია:ცენტრალური ამერიკა კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღა
სარა ჯესიკა პარკერი
სარა ჯესიკა პარკერი (Sarah Jessica Parker; დ. 25 მელახი 1965, ნელსონვილი, ოჰაიო, ააშ) — ამერიკალი არტისტი დო პროდიუსერი. უმუშებჷ ტელევიზია-ს, კინო-ს დპ თეატრი-ს. არძაშე უჯგუშო ჩინებული რე მუში გასახიერებული გაზეთიშ ავტორიშ — კერი ბრედშოუშ როლით, HBO-შ ტელესერიალს „სექსი დიდ ნოღას“ (1998—2004), ნამუქუთ თის ოთხი ორქოშ გლობუსი-შ, ჟირი კინოარტისტეფიშ გილდიაშ დო ჟირი ემიშ ჯილდო მოუღჷ. ათე როლს პარკერი ასახიერენდჷ სერიალიშ სრულმეტრაჟიან ვერსიას, ნამუქით ააშ-იშ კინოთეატრეფს 2008 წანაშ 30 მესის გიშართჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1965 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი ტელეარტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი თეატრიშ არტისტეფი კატეგორია:ურია არტისტეფი კატეგორია:სექსი დიდ ნოღას კატეგორია:ემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
2086
დღახუეფი
კატეგორია:
არტ კარნი
არტურ უილიამ მეთიუ (არტ) კარნი (დ. 4 გერგობათუთა 1918 — ღ. 9 გერგობათუთა 2003) — ამერიკალი კინოშ, ტელევიზიაშ დო რადიოშ არტისტი.
კატეგორია:ოსკარიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
პატანიშ ოლქი
პატანი (પાટણ જિલ્લો; Patan) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა პატანი. ოლქიშ ფართობი — 5740 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 182 709 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 60,36%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე ონდეთ უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 20,16%. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
როი გლაუბერი
როი ჯეი გლაუბერი (ინგლ. Roy Jay Glauber; დ. 1 ეკენია, 1925, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 26 გერგობათუთა, 2018, ნიუტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი-თეორიტიკოსი, ოპტიკური კოჰერენტნოსტიშ კვანტური თეორიაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 2005 წანას.
ბიოგრაფია
როი გლაუბერი გურაფულენდჷ ფიზიკას ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. 18 წანერი რდუნ თეშ ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის დო მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას. ჸათაქ გლაუბერიშ მენცარული რკვიებეფი ორხველუდჷ ატომური ანჯარიშ კრიტიკული მასაშ კალკულაციას. ჟირ წანაშ უკულ გლაუბერიქ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ დო 1946 წანას მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი. 1949 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის ფიზიკაშ პროფესორი დო არიზონაშ უნივერსიტეტის ოპტიკური მენცარობეფიშ პროფესორო. როი გლაუბერი რდჷ ნობელიშ პრემიაშ დო ჰაინემანიშ პრემიაშ ლაურეატი. 1985 წანას ფრანკლინიშ ინსტიტუტიქ გინოჩჷ ალბერტ მაიკელსონიშ მენდალი. 1985 წანას ამერიკაშ ოპტიკურ ჯარალუაქ გლაუბერს გინოჩჷ მაქს ბორნიშ პრემია. 1997 წანაშე გლაუბერი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. როი გლაუბერიქ ღურუ 2018 წანაშ 26 ქირსეთუთას, მასაჩუსეტსიშ ნოღა ნიუტონს, 93 წანერქ. ნთხორილი რე კენსიკოშ სასაფლას, ნიუ-იორკიშ შტატის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1925 კატეგორია:ნაღურა 2018
ტერქსიშ დო კაიკოსიშ კოკეფი
ტერქსიშ დო კაიკოსიშ კოკეფი (the Turks and Caicos Islands) — გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორია დო აკმოდირთჷ კოკეფიშ ჟირი ბუნაშე კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოს.
ბეტმენი ირთუ
ბეტმენი ირთუ (Batman Returns) — 1992 წანაშ ფილმი, ნამუთ დორსხუაფილი რე კომპანიაშ DC კომიქსეფი-შ გერგეზიშ ბეტმენიშ დუდსგინალუს. ფილმიშ რეჟისორი რე ტიმ ბარტონი, როლეფს არსულენა: მაიკლ კიტონი (ბეტმენი), დენი დევიტო (პინგვინი), მიშელ პფაიფერი (ოსური-კატა) დო კრისტოფერ უოკენი (მაქს შრეკი). ათე ფილმი რე მაჟირა კომპანიაშ Warner Brothers-იშ ბეტმენიშ თემას გინოღალირი ფილმეფიშე.
ტერქსიშ დო კაიკოსიშ კოკეფი
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ზურაშმელენი ტერიტორიეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი
ბეტმენი ირთუ
სიუჟეტი
სიუჟეტიშ მეჯინათ, მიარე წანაშ უკული ნოღას ირთუ მასქერეფიშე მეტებული პინგვინი, ნამუსჷთ ოკო, ნჯარი ეშეღას ედომუშამი მოსოფელიშე დო ნოღა გოთემიშ მახორობა გეშაჭყვიდას. თის წოხოლე აწუდირთუ ბეტმენი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფილმეფი ბეტმენიშ გეშა კატეგორია:ტიმ ბარტონიშ ფილმეფი კატეგორია:1992 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
სან-მარტინი (პროვინცია)
thumb|right|150px|სან-მარტინიშ პროვინცია. სან-მარტინი — სან-მარტინიშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. სან-მარტინს ბჟაეიოლშე უხურგანს ლორეტოშ რეგიონი. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მოღალუთ პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 161.736 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ის 28.7 ადამიერს. სან-მარტინიშ ფართობიე 5,639.82 კმ². პროვინცია ირთუ 14 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სან-მარტინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
დევიდ ტენანტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1971 კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი
პორბანდარიშ ოლქი
პორბანდარი (પોરબંદર જિલ્લો; Porbandar) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის, ქათჰიავარიშ ჩქონიშ ბჟადალშე. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა პორბანდარი. ოლქიშ ფართობი — 2294 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 536 835 კოჩის. ინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 68,62%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 48,69%. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ბილი (ნოღა)
ბილი (თაშნეშე ბიენი; Biel, Bienne, ოფიციალურო — Biel/Bienne) — ნოღა შვეიცარიაშ ოორუე-ბჟადალშე, ბერნიშ კანტონიშ აკოდგონალუას, ბილიშ ტობაპიჯის (Bielersee, Lac de Bienne).
ბილი იდვალუაფჷ შვეიცარიაშ ნინაშურ გერმანულნინამ დო ფრანგულნინამ ნორთეფიშ ხურგიშ შქას დო მუში ტერიტორიაშ ფარგანს რე ჟირნინამი. ბილი რე ნოღაშ გერმანული ჯოხო, მუჟანსჷთ ბიენი — ფრანგული. შხირას ნოღაშ შინუაშის ართბორჯულო გჷმირინუაფუ ჟირხოლო ჯოხო. 2005 წანაშ 1 ღურთუთაშე ნოღაშ ოფიციალური ჯოხო რე Biel/Bienne (ბილი/ბიენი). თაიშახ ნოღას ოფიციალურო ჯოხოდჷ ბილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ნოღეფი კატეგორია:ბერნიშ კანტონიშ ნოღეფი
სეტუბალი
სეტუბალი (Setúbal; [sɨˈtubaɫ]) – ნოღა დო ოზუღე ონიშოლი პორტუგალიას, სეტუბალიშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ ფართობი — 172 კმ², მუნიციპალიტეტიშ მახორობა 118,166 ადამიერი, ნოღას ოხორანს — 89,303 ადმიერი.
ალ-ანდალუსიაშ სახენწჷფოშ ეინაშ პერიოდის (711–1492), ნოღას არაბული ჯოხო შეტუბალი ჯოხოდჷ (شَطُوبَر).
ნოღაშ დღახუ რე 15 ეკენია, ნამუთ დუდს ეთმეჭოფუნს 1860 წანაშე, მუჟამსჷთ პედრუ V-ქ სეტუბალს ოფიციალურო მეჩჷ ნოღაშ სტატუსი.
ასეიანი მერი არის მარია დაშ დორიშ მეირა, ართამ დემოკრატიული კოალიციაშე.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ჯორჯ კემპბელ სკოტი
ჯორჯ კემპბელ სკოტი (George Campbell Scott; დ. 18 გჷმათუთა 1927 — ღ. 22 ეკენია 1999) — ამერიკალი არტისტი, კინორეჟისორი, პროდიუსერი.
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი პროდიუსერეფი
ივ შოვენი
ივ შოვენი (ფრანგ. Yves Chauvin; დ. 10 გჷმათუთა, 1930, მენენი, ბელგია — ღ. 27 ღურთუთა, 2015, ტური, საფრანგეთი) — ფრანგი ქიმიკოსი, ოლეფინიშ მეტათეზისიშ პროცესიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის. შოვენიქ პრემია მიპალუ ამერიკალი ქიმიკოსეფი რობერტ გრაბსი დო რიჩარდ შროკიწკჷმა ართო. ივ შოვენი გურაფულენდჷ ლიონიშ ფიზიკაშ, ქიმიაშ დო ელექტრონიკაშ სკოლას. 2005 წანაშე რდჷ საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. შოვენი რე შხვადოშხვა მენცარული სტატიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1930 კატეგორია:ნაღურა 2015
ცენტრალური ამერიკა
ცენტრალური ამერიკა (América Central, Central America) — დიხაუჩაშ რეგიონი, ნამუთ იდვალუაფუ ოორუე დო ობჟათე ამერიკაშ შქას, გეოლოგიურო დო გეოგრაფიულო ოორუეამერიკულ კონტინენტის ორხველჷ.
ცენტრალური ამერიკაშ გოპატჷნაფილი ნინა რე ესპანური. აკა გიშნარკო იკოროცხუ ინგლისურნინამი ბელიზი. რეგიონიშ მახორობა აკმოდირთუ აკანური ინდიარეფშე, თაშნეშე ევროპალეფშე დო თინეფიშ მუნაჸონეფი აფრიკალი ჭკორეფიშ გამნარყეფშე.
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკა
რიოხა (პროვინცია)
thumb|right|150px|რიოხაშ პროვინცია. რიოხა — სან-მარტინიშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. რიოხას ბჟადალუშე უხურგანს ლა-ლიბერტადიშ რეგიონი. რიოხაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრიე ნოღა რიოხა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მოღალუთ პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 92.222 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ის 36.4 ადამიერს. რიოხაშ ფართობიე 2,535.04 კმ². პროვინცია ირთუ 9 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სან-მარტინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
მომი (წყარმალუ)
მომი (ინგლ. Maumee River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ინდიანაშ დო ოჰაიოშ შტატეფს. მომი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ სენტ-ჯოზეფიშ დო სენტ-მერისიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ფორტ-უეინს, ინდიანას დო ინაკათუ ერიშ ტობაშ მომიშ ჸუჯის, ნოღა ტოლიდოს, ოჰაიოს. წყარმალუ მომიშ სიგჷნძა რე 220 კმ. ღანჩოშ ფართობი 16,460 კვ.კმ. წყარმალუ მომის რე ჭიჭე კოკეფი: ვუდკოკი, მიშიონარი, გრანგერი, ბატლერი, ოტერი, მილერსი, ფოქსი, ჰოვარდი, გრასი, პრესტონი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ინდიანაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოჰაიოშ წყარმალუეფი
ჯჰუნჯჰუნუ
ჯჰუნჯჰუნუ (Jhunjhunu, झुन्झुनू) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, ჯჰუნჯჰუნუშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
უორენ გამალიელ ჰარდინგი
უორენ გამალიელ ჰარდინგი (Warren Gamaliel Harding; დ. 2 გერგობათუთა, 1865 — ღ. 2 მარაშინათუთა, 1923) — ააშ-შ სახენწჷფო მოღალე. 1921-1923 წანეფს ააშ-შ 29-ა პრეზიდენტი რესპუბლიკური პარტიაშე. გოლინამი გაზეთიშ გჷშმაშქუმალარი. 1900-1904 წანეფს ოჰაიოშ შტატიშ სენატიშ მაკათური, 1904-1906 წანეფს ოჰაიოშ შტატიშ ლეიტენანტ-გუბერნატორი. 1914 წანას წჷმარინჷ დუდი ააშ-შ სენატორობაშ კანდიდატო დო გერგობათუთაშ სხუნუეფს დამარცხჷ მუში აწმარინჯე დემოკრატიული პარტიაშე. ერეფიშ ლიგაშა ააშ-იშ მიშულაშ მოვარიე რდჷ. ვადუშქჷ სხუნუეფუშ გამა კათა ვაშინგტონიშ კონფერენციას (1921-1922). 1923 წანას გურიშ წაულათ ვარდა ინსულტით ღურჷ. ათეშ უკული პრეზიდენტიშ პოსტი კალვინ კულიჯიქ დეკინჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1865 კატეგორია:ნაღურა 1923
ოშწანურაშ ლჷმა
ოშწანურაშ ლჷმა (ინგლ. Fight of the Century) — ბოქსიშ მატჩი მონკა წონაშ კატეგორიას, მოსოფელიშ ჩემპიონი (WBC/WBA) ჯო ფრეიზერიშ (26-0, 23 ნოკაუტი) დო (Ring/lineal) ჩემპიონი მუჰამედ ალიშ (31-0, 25 ნოკაუტი) შქას, 1971 წანაშ 8 მელახის, ნიუ-იორკის, მედისონ-სკვერ-გარდენს.
ოშწანურაშ ლჷმა რე მერჩქინელ უდიდაშ მატჩო ბოქსიშ ისტორიას. ვართ ფრეიზერს დო ვართ ალის წაგება ვაუღუდჷ. ოშწანურაშ ლჷმა რდჷ ჯო ფრეიზერიშ დო მუჰამედ ალიშ მაართა შეხვამილაფა, ალი-ფრეიზერიშ ტრილოგიაშე. თენეფიშ მაჟია მატჩი რდჷ სუპერ ლჷმა II (1974) დო მასუმა ისტორიული ტრილერი მანილას (1975).
მატჩიშახ
მუჰამედ ალიქ მოსოფელიშ ჩემპიონიშ ტიტული მიპალუ 1964 წანას, სონი ლისტონიწკჷმა მოგებათ. მუჰამედ ალი ვიეტნამიშ ლჷმას აპროტესტენდ დო ჯარშა ხოლო ვემიშჷ. თეშ გეშა, ალიშ ჩემპიონიშ ტიტული გეგლანწყეს, ბოქსიორიშ ლიცენზია ხოლო მიდუღეს დო კარიერაშ გოგინძორაფაშ ნება ხოლო ვემეჩეს. ლიცენზიაშ დორთინაფაშ უკულ, ალიქ რინგის დართუ დო ორჯგინჷ დიო ჯერი ქვორის დო უკულ ოსკარ ბონავენას.
ალი აქტიურ სპორტის ვარდუნ, ჯო ფრეიზერქ ჩემპიონიშ ტიტულშო ჩემპიონობაშ პრეტენდენტეფს ბასტერ მეტისის დო ჯიმი ელისის მუგუ დო ჩემპიონობაშ ტიტული ხოლო მიპალუ. ჯიმი ელისწკჷმა მოგებათ ფრეიზერქ მიპალუ WBA-შ ვერსიათ ჩემპიონიშ ტიტული დო WBC-შ ვაკანტური ტიტული.
მატჩი
მატჩი 15 რაუნდიანი რდჷ. ლჷმაქ დიჭყჷ ალიშ დომინირაფათ. ფრეიზერქ გეაქტიურ მანთხა რაუნდიშე დო უმოს აგრესიულო გინირთჷ დო ქიდიჭყჷ მუშ შინელ კვარჩხან ჰუკიშ ხვარება. მაამშვა რაუნდიშე ალიქ შულადა ქუდაჭყჷ დო ჯგირო დოჭყაფილი სუმი რაუნდიშ ინიციატივა მიოდინუ. უკულიან რაუნდეფს ფრეიზერი ლიდერენდჷ დო კვარჩხან ჰუკის ჯგირო ხვარენდჷ. მავითოხუთა რაუნდის კინ კვარჩხან ჰუკიშ მეგამათ ფრეიზერქ ალი ქუდარაგუ. რეფერიშ ოთხიშ თვალუაშა ალიქ გედირთჷ დო ჩხუპი გაგინძორჷ. 15 რაუნდიანი ლჷმაშ უკულ, ფრეიზერქ მიგუ დო რაუნდეფქ ხოლო ათაშ გირთუ: არტი აიდალა - ფრეიზერი, 9-6-0; ბილ რეხტი - ფრეიზერი, 11-4-0, არტურ მერკანტი (რეფერი) - ფრეიზერი, 8-6-1.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოქსის მატჩეფი კატეგორია:სპორტული მატჩეფი კატეგორია:ბოქსიშ მატჩეფი მონკა წონას კატეგორია:მუჰამედ ალიშ ლჷმეფი კატეგორია:ჯო ფრეიზერიშ ლჷმეფი
ენისეი
ენისეი (Енисей) — წყარმალუ მონღოლეთის დო რუსეთის. იჭყაფუ მონღოლეთის, გიშმურს ციმბირიშ ტერიტორიას (რუსეთი) დო ინაკათუ კარიშ ზუღაშ ენისეიშ ჸუჯის. წყარმალუშ სიგინძა რე 3,487 კმ. აუზიშ ფართი 2,580,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
2087
დღახუეფი
კატეგორია:
ბანგლადეშიშ პრეზიდენტი
ბანგლადეშიშ პრეზიდენტი — ბანგლადეშიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ გიშმაგორუნს პარლამენტი 5 წანაშ ხანით.
ბანგლადეშიშ პრეზიდენტეფიშ ერკკებული
ს/მ — პრეზიდენტიშ საღალობაშ მარსულებერი.
სქოლიო
კატეგორია:ბანგლადეში კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
აჭანდარა (გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი)
აჭანდარა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის, (წებელდაშ თემი), წყარმალუ ამტყელიშ (კოდორიშ ნადუ) მარჯგვანშე, ჩხალთაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე გემინდორიას. ზუღაშ დონეშე 700 მ, უჩა ზუღაშე 19 კმ, მაჭარაშე 23 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
სქოლიო
კატეგორია:წებელდაშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
რაჯკოტიშ ოლქი
რაჯკოტი (રાજકોટ જિલ્લો; Rajkot) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის, ქათჰიავარიშ ჩქონიშ ცენტრალურ ნორთის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა რაჯკოტი. ოლქიშ ფართონი — 11 203 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 3 169 881 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 74,16%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 51,29%.
რესურსეფი ინტერნეტის
left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
მარისკალ-კასერესი (პროვინცია)
thumb|right|150px|მარისკალ-კასერესიშ პროვინცია. მარისკალ-კასერესი — სან-მარტინიშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. მარისკალ-კასერესის ბჟადალუშე უხურგანს ამასონასიშ დო ლა-ლიბერტადიშ რეგიონეფი. მარისკალ-კასერესიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრიე ნოღა ხუანხუი. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მოღალუთ პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 72,327 ადამიერს,  ოშქარი მეჭედალა კმ²-ის 5.0 ადამიერს. მარისკალ-კასერესიშ ფართობიე 14,498.73 კმ². პროვინცია ირთუ 5 რაიონო.
კატეგორია:სან-მარტინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
სახენწჷფო ხურგი
მინი|300პქ|[[ჩინეთიშ დიდი კიდალა, ნამუსჷთ თე სახენწჷფოშ ოორუე ხურგი გინმიშჷ]]
სახენწჷფო ხურგი თაშნეშე სახენწჷფო თანჯი— ხურგი ჟირი ვარდა უმოსი სახენწჷფოშ შქას. ხურგეფიშ მუსხინერი კლასიფიკაცია არსებენს. ართ–ართი არძაშე გოფაჩილი რე ბოგსიშ კლასიფიკაცია (Bogges, 1940), ნამუთ ოსქირონე ხურგეფს თეშნერ ბუნათ წჷმარინუანს: ფიზიოგრაფიული, ანთროროპოგეოგრაფიული, გეომეტრიული დო კომპლექსური.
ოხურგე დებეფი
მუჭომ ჯგირო ოკო ვარდას დელიმიტირაფილი, დემარკირაფილი დო თხილერი ხურგეფი, ვა არსებენს რსული გარანტია, ნამჷ-და ვაგორჩქინდუ სახენწჷფოეფოშქაშე დება ხურგეფიშ გეშან.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლიტიკა კატეგორია:სახენწჷფო ხურგი
კანკაკი (წყარმალუ)
კანკაკი (ინგლ. Kankakee River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ინდიანაშ დო ილინოისიშ შტატეფს. კანკაკი იჭყაფჷ ოორუე-ბჟადალ ინდიანას, სენტ-ჯოზეფიშ ოლქის, ნოღა საუტ-ბენდიშ ხოლოს დო ინაკათუ წყარმალუ ილინოისის, გუს-ლეიკიშ თაუნშიფიშ ტერიტორიას, ილინოისიშ შტატის. წყარმალუ კანკაკიშ სიგჷნძა რე 214 კმ. ღანჩოშ ფართობი 13,300 კვ.კმ. კანკაკიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: იელოუ-რივერი, იროკეზი (კვარჩხანი), ლიტლ-კანკაკი, კრუკდ-კრიკი (მარძგვანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ინდიანაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ილინოისიშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ ილინოისიშ ნადუეფი
ლამასი (პროვინცია)
thumb|right|150px|ლამასიშ პროვინცია. ლამასი — სან-მარტინიშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. ლამასის ოორუეშე უხურგანს ლორეტოშ რეგიონი. ლამასიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრიე ნოღა ლამასი. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მოღალუთ პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 74 771 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ის 14,8 ადამიერს. ლამასიშ ფართობიე 5 040,67 კმ². პროვინცია ირთუ 11 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სან-მარტინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი
მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი - (დ. 5 ღურთუთა, 1808 — ღ. 5 ეკენია, 1848) — ირანიშ შაჰი 1834-1848 წანეფს. ყაჯარეფიშ დინასტიაშ მასუმა წჷმმარინაფალი. აბას-მირზაშ ქომოლსკუა დო ფათალი-შაჰიშ მონძე.
დებადჷ 1808 წანას, თავრიზის, ფათალი-შაჰიშ მაფობაშ ბორჯის.
მუჰამედ შაჰ-ყაჯარქ ხვისტა დეკუ ფათალი-შაჰიშ ღურაშ უკული, 1834 წანაშ 23 გჷმათუთას.
თეს უღუდჷ ჟირი ცადება გეჭოფუკო ჰერათი დო გეურჯგინუდკონჷ ბრიტამალეფშა. თეშ გეშა ელჩობა ხოლო ოჯღონჷ საფრანგეთშა. 1939 წანას, საფრანგეთშე მოხვარაქ ქჷმორთ, მარა ჟირხოლო ცადებაქ უმოღეთ გეთუ.
1848 წანას, მუშ მაფოფაშ ეკონიას გაუქვუ დოლმახორეეფიშ ჸვენჯობა.
მუჰამედ შაჰ-ყაჯარქ დოღურჷ 1848 წანაშ 5 ეკენიას, 40 წანერი რდჷნ თეში. თიშ ღურაშ უკული მაფაქ იჸუ თიშ უნჩაშ ქომოლსკუაქ - ნასერ ალ-დინ შაჰიქ.
სკუალეფი
მუჰამედ შაჰ-ყაჯარს მაფობაშ ბორჯიშო 8 ალმასქუშე 11 ბაღანა ჸუნდჷ, თეშ მოხ ხოლო ჸუნდჷ ხოლო 4 ალმასქუ, ნამუშეთ აკა სქუა ვაჸუნდჷნ. მუჰამედ შაჰ-ყაჯარს 7 სკუაქ ჩჷქჩჷქობას დუღურჷ, დოსქილადირჷ სკუალეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპარსეთიშ მონარქეფი კატეგორია:ყაჯარეფიშ დინასტიაშ შაჰეფი
კონტინენტი
მინი|300px|ფერამი ანიმაცია — შხვადოშხვა კონტინენტეფი დო რეგიონეფი.
კონტინენტი, კინ მატერიკი — სქირონაშ დიდი ართული, ნამუთ ელმოლშე გოხურგელი რე წყარიშ დიდი მასივეფით (ზუღეფი, ოკიანეეფი).
კონტინენტი მოურს ტერმინშე „Terre Continente“, მუთ „უმეჭყორიდუ დიხას“ შანენს, ანუ თენა რე სქირონაშ მასივი, ნამუშ არძა კუნთხულშა მირთინე ზუღეფიშ დო ოკიანეეფიშ გინულაშ უმუშო. თეშ მოხ, ვაარსებენს ოფიციალური აპიჯალა თიშ გეშა, მუ სიდიდაშ ოკო ორდას კოკი, ნამჷ-და თიქ მერჩქინელქ იჸუას, მუჭოთ კონტინენტიქჷნ. საზოგადოთ, გრენლანდია (2.175.600 კმ2) იკოროცხუ არძაშე დიდ კოკო, ავსტრალია (7.686.589 კმ2) - არძაშე მორჩილ კონტინენტო.
მატერიკი
მატერიკი მოურს რუსული ზიტყვაშე матёрный, მუთ მარგალურო ითანგუ მუჭოთ მანგარი, კერკენჯი, დიდი. ქორთულ ომენცარე დო პოპულარულ ლიტერატურას რუსულშე მიშაღალირი თე ზიტყვა უწოხოლაშე კონტინენტიშ სინონიმო გჷმირინუაფუდჷ.
კონტინენტეფიშ რიცხუ
შხვადოშხვა ქიანას კონტინენტეფიშ რიცხუს შხვადოშხვანერო მირჩქინანა, თაშ სამანგათ:
გეოლოგიური მოდელი
გეოლოგიურო დიხაუჩაშ ჟიდოხი მუსხირენ ტექტონიკური პლატფორმაშე აკმოდირთუ. თეხანურ გეოლოგიურ ეპოქას არსებენს 6 თეჯგურა კონტინენტური პლატფორმა, ნამუეფით მარზენა გეოლოგიურო აღაიარაფილ 6 კონტინენტის, ნამუეფით ვაუხვადუ ჟილე გოსხუნილ ნამუთიჸინ მოდელს. თე დორთუალა თეჯგურა რე:
კონტინენტეფიშ ალაზჷმაფონი რცხილი
რცხილი ოძირანს კონტინენტეფიშ დო მახორობაშ მუდანობას, 7 კონტინენტიშ პრინციპით. კონტინენტეფი დონწკარილი რე თინეფიშ ფართობიშ მეჯინათ.
დუნგარპური
დუნგარპური (Dungarpur, डूंगरपुर) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, დუნგარპურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
გალეგანობა
thumb|300px|[[დალასიშ გალეგანობა]] გალეგანობა თაშნეშე გალენეგანი — დოხორელი ოფირჩა,ნამუთ მიშმურს ნოღაშ ვარდა დოხორელი პუნქტიშ აკოდგინალუაშა ვარდა ნოღაშე მორჩილ ოლუ გოძვენას იდვალუაფუ. ტერმინს შხირას გჷმირინუანა ტერმინიშ „ნოღაშ ცენტრი“ სააწმარენჯოთ. გალეგანობეფქ დიდი მუდანობათ მაართათ XIX დო XX ოშწანურეფს გორჩქინდჷ გოუჯგუშაფილი ორკინაშარე დო ოშარე ტრანსპორტიშ ფონს, მუქჷთ პერიოდული შარალუა გალექინჷ. მუჭოთ წესი, გალენგანობეფს ახასიათენს მახორობაშ უმოსი მორჩილი მეჭედალა დო მახორობაშ დიდი ნორთი პერიოდულო შარალენს ნოღაშ დინოხოლენ ნორთეფს თუ ბიზნეს განობეფს. გიმნარკი რე ინდუსტრიული გალეგანობეფი, ნოღა-ალმაშარეეფი დო ახალი ნოღეფი. გალეგანობეფი შხირას გჷმიქიმინჷნა თიჯგურა ნოღეფწკჷმა, ნამუშ გოხოლუას დიდი მუდანობათ ვე დიხა რენ.
2088
დღახუეფი
კატეგორია:
საბარკანტჰაშ ოლქი
საბარკანტჰა (સાબરકાંઠા જિલ્લો; Sabarkantha) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჰიმმატნაგარი. ოლქიშ ფართობი — 7390 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 2 082 531 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 66,65%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 10,81%. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
რობერტ ჰუკი
რობერტ ჰუკი (ინგლ. Robert Hooke; დ. 18 კვირკვე, 1635 [ახ. სტ. 28 კვირკვე], ფრეშუოტერი, ინგლისი — ღ. 3 მელახი, 1703 [ახ.სტ. 14 მელახი], ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი მენცარი, ბიოლოგი, ფიზიკოსი, მათემატიკოსი დო არქიტექტორი. რობერტ ჰუკი რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ მიკროსკოპიშ გიმორინაფათ ძირუ დო დიგურუ მიკრო-ორგანიზმეფი. 1673 წანას ჰუკიქ ეიოგჷ გრეგორიანული ტელესკოპი დო გიმირკვიუ პლანეტეფიშ მოროხიშ დო დიაშ როტაციეფი. 1665 წანას ჰუკიქ გიშაშქჷ წინგი მიკროგრაფია, სოდეთ ეთმოჭარუნს მუშ მენცარულ ნახანდეფს დო ექსპერიმენტეფს. წინგის რე გჷმობჟინაფილი ჩანარეფიშ დო ჭანდეფიშ მიკროსკოპული ილუსტრაციეფი. ჰუკი წინგის ეთმოჭარუნს ჭანდიშ თოლს დო ჩანარეფიშ თოლეფს. მიკროგრაფიას რე ეჭარილი პლანეტარული რსხულეფი დო შხვადოშხვა მენცარული დო ფილოსოფიური თემეფი. ჰუკი ხანდენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს ხოლო, გეოლოგიას, პალეონტოლოგიას. ჰუკიქ ოპტიკაშ დარგის გიმირკვიუ სინთეშ რეფრაქცია დო შხვ. ჰუკი რდჷ შინელი არქიტექორი. დიდი თია მიშეღჷ ლონდონიშ რეკონსტრუქციაშა. ჰუკი გურაფულენდჷ ოქსფორდიშ ვადემიშ კოლეჯის. რდჷ გიშარჩქინელი მენცარიშ რობერტ ბოილიშ ასისტენტი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ გრეშემიშ კოლეჯის, გეომეტრიაშ პროფესორო. რდჷ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. რობერტ ჰუკიქ მიშეღჷ ტერმინი cell (თოლი). ფიზიკას, ჰუკიშ ჯოხონობაშ რე ჰუკიშ კანონი. რობერტ ჰუკის უძახუნა ინგლისიშ ლეონარდო და ვინჩის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1635 კატეგორია:ნაღურა 1703
სუბჰი ბარაკატი
სუბჰი ბეი ბარაკატ ალ-ჰალიდი (صبحي بك بركات الخالدي; დ. 1889, ანტიოქია, ოსმალეთიშ იმპერია — ღ. 1939, ანთაქია, თურქეთი) — სირიალი პოლიტიკური მოღალე, ქიანაშ პრეზიდენტი დო პრემიერ-მინისტრი (1922-1925 წწ.).
ბიოგრაფია
კაბეტი თია მიშეღჷ ქიანაშ აკოართიანაფას დო გიმოქიმინუას. 1925 წანას გეგნოდირთჷ პროტესტიშ შანო, ნამუთ გიმიჭანჷ დრუზეფიშ დო ალავიტეფიშ სახენწჷფოეფიშ სირიაშა მერსხუაფაშ ოკითხირიშენ საფრანგეთიშ სამანდატე ხეშუულაფაშ ვარიშ გეშა.
სქოლიო
კატეგორია:სირიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:სირიაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1889 კატეგორია:ნაღურა 1939
ტერიტორიული რკუალა
ტერიტორიული რკუალა — მაართაფონი გეოგრაფიული მასალეფიშ მეღებაშ თარი მეთოდი, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეოგრაფიულ რკუალეფს.
ტერიტორიულ რკუალეფს მანჯჷნა ექსპედიციური დო სტაციონარული მეთოდეფით დო თეწკჷმა ართო ირსულებუაფჷ კარტოგრაფირაფა.
ადამიერეფი, ნამუეფით არსულენა ტერიტორიულ რლუალეფს, მარკვიალეფი ჯოხონა. თინეფი შილებე ორდანი მუჭოთ მენცარეფი, თეშ მოშარეეფი, ნამუეფი ახალი ტერიტორიეფიშ ეჭარუას არსულენა.
კატეგორია:ომენცარე რკუალეფი
ოვაიჰი (წყარმალუ)
ოვაიჰი (ინგლ. Owyhee River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ნევადაშ, აიდაჰოშ დო ორეგონიშ შტატეფს. წყარმალუ ოვაიჰი იჭყაფჷ ნევადაშ შტატიშ ელკოშ ოლქის, გიშმურს ნევადაშ, აიდაჰოშ დო ორეგონიშ შტატეფიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ წყარმალუ სნეიკის. წყარმალუ ოვაიჰიშ სიგჷნძა რე 450 კმ. ღანჩოშ ფართობი 28,620 კვ.კმ. ოვაიჰიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ჯორდან-კრიკი, უესთ-ლითლ-ოვაიჰი, ლითლ-ოვაიჰი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ნევადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
ტიოზი
thumb|420px|{{legend|#ffcc00|ტიოზეფი}} {{legend|#c69e00|გვერდო ტიოზეფი}} {{legend|#65ffff|[[ტუნდრა}} {{legend|#white|ჯიშთეფი |border=1pt solid #000000}}]] thumb|უდიდაში ვაპოლარული ტიოზეფი thumb|ვითი უდიდაში ტიოზი (ანტარქტიდაშ მოხ) thumb|right|[[ატაკამა]] thumb|right|[[რუბ-ელ-ხალიშ ქვიშაშ დიუნეფი, საუდიშ არაბეთი]] ტიოზი — ლანდშაფტიშ ტიპი, ნამუთ წჷმიქიმინუ ირო ვარდა სეზონურო ჩხეჰავამ აბანეფს; თინა უხორელს, მეტებულს შანენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტიოზეფი კატეგორია:ეკოსისტემა კატეგორია:დიხაუჩაშ გეოლოგიური ისტორია კატეგორია:გეომორფოლოგია კატეგორია:კლიმატური ზონეფი
ელიოტ გოლდენთალი
ელიოტ გოლდენთალი (Elliot Goldenthal; დ. 2 მესი, 1954, ბრუკლინი) — ამერიკალი ასეიანი კლასიკური მუსიკაშ კომპოზიტორი. რდჷ აარონ კოუპლენდი-შ დო ჯონ კორილიანო-შ სტუდენტი. მეღებული აფუ ოსკარი-შ დო ორქოშ გლობუსი-შ ჯილდოეფი საუჯგუშო მუსიკაშო.
სურატიშ ოლქი
სურატი (સુરત જિલ્લો; Surat) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა სურატი. ოლქიშ ფართობი — 7657 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 4 995 174 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 74,65%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 59,97%. left|400px
უალიაგა (პროვინცია)
thumb|right|150px|უალიაგაშ პროვინცია. უალიაგა — სან-მარტინიშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. უალიაგას ბჟადალუშე უხურგანს ამასონასიშ რეგიონი. უალიაგაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრიე ნოღა საპოსოა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მოღალუთ პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 22.193 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ის 9,3 ადამიერს. უალიაგაშ ფართობიე 2.380,85 კმ². პროვინცია ირთუ 6 რაიონო. პროვინციაშ არძაშე უმოსი თარი წყარმალუ რე უალიაგა.
სურატიშ ოლქი
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
უალიაგა (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სან-მარტინიშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
საფრანგეთიშ გვიანა
საფრანგეთიშ გვიანა (Guyane) — საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი დეპარტამენტი ობჟათე ამერიკაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, კარიბიშ ზუღაწკჷმა.
გეოგრაფია
ფართობი — 86 504 კმ².
ოსქირონე ხურგიშ სიგჷნძა რე — 1183 კმ, თაჸურეშე: ბრაზილიაწკჷმა — 673 კმ, სურინამწკჷა — 510 კმ.
ქიანაშ უმაღალაში კონკა რე — ბელვიუ დე ლინინი 851 მ.
ადმინისტრაციული დორთუალა
საფრანგეთიშ გვიანა 2 ოლქო, 19 კანტონო დო 22 კომუნათ ირთჷ: thumb|200px|left|საფრანგეთიშ გვიანაშ 2 ოლქი დო 22 კომუნა
კატეგორია:საფრანგეთიშ გვიანა კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი
ნაზარეთი
ნაზარეთი (, الناصرة) — ნოღა ისრაელს ოორუე რაიონს. ქირსიანული ოქიანუშ ართ-ართი წიმინდე ნოღა, სოდე ახალი აპიამიშ მეჯინათ, იოსე ქირსექ ბაღანობა მუკორთჷნ. ნაზარეთი ქიანაშ უკაბეტაში არაბული ნოღა რე. ასეშო ქირსიანეფიშ პილიგრიმალაშ ართ-ართ თარ ცენტრის წჷმარინუანს.
სქოლიო
კატეგორია:იუდეაშ პროვინციაშ ნოღეფი კატეგორია:ისრაელიშ რაიონეფიშ ნანანოღეფი კატეგორია:გალილეაშ ნოღეფი კატეგორია:სახარებაშ გეოგრაფია კატეგორია:ქირსიანობაშ წიმინდე ნოღეფი კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი კატეგორია:ახალი აპიანიშ ნოღეფი
ონიშოლი
thumb||240px|შანხაიშ ოზუღე ონიშოლი ონიშოლი (ლათ. portus — გავანი, მიკარინალი) — აბანი, ნამუთ ზუღაშ ვარდა წყარმალუშ ჭყარპიჯიშ გოხოლუას (არხოს) იდვალუაფუ, დო ნამუთ აკოგაფილი რე ნიშეფიშ დო ხვამარდეფიშ მიკარინალო, დო ნამუსჷთ უღუ სპეციალური კომპლექსური აკნაგეფუეფი ონინალეთ: მიკარსხუაფალეფი, დგჷმილეფი, ეიოკინალი კრანეფი, ოწკარუეფი, ტერმინალეფი, დჷმახვარე ტრანსპორტი დო თ.უ. ონიშოლს შილებე ორდას მუსხირენი მიკარსხუაფალი, ნამუთ სპეციალურო რე აკოგაფილი ნიშეფიშ მიკარსხუალო, მაშარეეფიშ ეშაჸონაფალო დო გიმაჸონაფალო, ორზოლეფიშ ოხარგალო დო გჷმახარგალო, ნავთობიშ დინაბუნალო დო შხვა საქვარეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოზუღე სამართალი
დჰოლპური
დჰოლპური (Dholpur, धौलपुर) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, დჰოლპურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ვუდრო უილსონი
ტომას ვუდრო უილსონი (Thomas Woodrow Wilson; დ. 28 ქირსეთუთა, 1856 ― ღ. 3 ქირსეთუთა, 1924) — ააშ-შ 28-ო პრეზიდენტი (1913-1921). თინა ააშ-შ დუდი ინტელექტუალი რდჷ, მუშენდჷ პრინსტონიშ უნივერსიტეტიშ პრეზიდენტო 1902-1910 წანეფს დო ნიუ-ჯერსიშ შტატიშ 34-ა გუბერნატორი რდჷ 1911-1913 წანეფს. დემოკრატი უილსონქ 1912 წანაშ ოპრეზიდენტე სხუნუეფს რესპუბლიკარეფიშ ხონარეფიშ თეოდორ რუზველტის დო უილიამ ჰოვარდ ტაფტის შქას გორთაშ ხარჯიშა გიმორძგჷ.
ევორა
ევორა (Évora; ) – ნოღა  პორტუგალიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ევორაშ ოლქიშ დო მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ლისაბონიშ ბჟაეიოლშე 109 კმ-შ მეძენას იდვალუაფჷ. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს 56,596 ადამიერი. ალენტეჟუშ ისტორიული პროვინციაშ ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი პორტუგალიას
გეოგრაფიული ატლასი
მინი|260 პქ|მოსოფელიშ რუკა (აკოქიმინელი რე [[აბრაჰამ ორტელიუსიშით)]] ატლასი — რუკეფიშ სისტემატიური ნაკორობა რე, ნამუსჷთ თაშნეშე უღუ გოსხუნუაფონი ტექსტი, გიშმურს წინგიშნერო კინძირელ ვარდა ართო დუდაკოშაყარელ ზოხო-ზოხო ფურცელეფო. ტერმინი ატლასი მიშაღალირი რე ეჸონუაშ ეპოქაშ ფლამანდრიალი კარტოგრაფიშ გერჰარდ მერკატორიშით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:ატლასი
ურალი (წყარმალუ)
ურალი (რუს.: Урал, ყაზახ.: Жайық) — წყარმალუ  რუსეთის დო ყაზახეთის. 1775 წანაშა წყარმალუს იაიკი-ს უძახუდეს. წყარმალუ იჭყაფუ ურალიშ გვალეფს დო ინაკათუ კასპიაშ ზუღას. ურალიშ სიგინძა რე 2 428 კმ. დო სიგინძათ მასმა წყარმალუ რე ევროპას, ვოლგაშ დო დუნაიშ უკულ. აუზიშ ფართი 231,000 კვ.კმ.
გეოგრაფია
ურალი იჭყაფუ ურალიშ გვალეფს, გვალა კრუგლაიაშ ხოლოს. წყარმალუ გიშმურს მაგნიტოგორსკის, უკულ ორსკის, ორენბურგის, სოდეთ აკათუ წყარმალუ საკმარა. ურალ გინმურს ყაზახეთიშ ტერიტორიაშა დო გიშმურს ორალს დო ატირაუშ ხოლოს ინაკათუ კასპიაშ ზუღას. ურალიშ უდიდაშ ნადუეფი რე: ჩაგანი, საკმარა, უტვა, ილეკი, ტანალიკი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბაშკირეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმალუეფი
კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)
კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი) (ინგლ. University of California, Berkeley, კუნტაშე UC Berkeley, Berkeley, Cal, ვარ და California) რე ოჯარალე უნივერსიტეტი კალიფორნიაშ ნოღა ბერკლის. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1868 წანას დო იკათუანს 14 კოლეჯის დო სკოლას. უნივერსიტეტი რე ამერიკული უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ დუმარსხუაფალი-მაკათური. უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს ამერიკაშ გიშარჩქინელ ომენცარე ცენტრეფს: მათემატიკური მენცარობეფიშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტის დო კოსმოსური მენცარობეფიშ ლაბორატორიას. უნივერსიტეტიქ დარსხუ დო ასე ხოლო უღჷ მენცარული აფილიაცია სუმი ერუანული ლაბორატორიაწკჷმა: ლოურენს ბერკლიშ ერუანული ლაბორატორია, ლივერმორიშ ერუანული ლაბორატორია დო ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია. კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია ბრელი მენცარული პროექტიშ დორსხუაფაშა დო გოვითარაფაშა, მანჰეტენიშ პროექტით დოჭყაფილი დო ქიმიური ელემენტეფიშ ძირაფათ დო რკვიებათ, კომპიუტერული მენცარობეფით დო გენომიკათ თებული. უნივერსიტეტი შინელი რე პოლიტიკური აქტივიზმით ხოლო დო თინა რდჷ 1960-იან წანეფიშ დუდიშული ზიტყვაშ ჸარაფიშ ცენტრი. უნივერსიტეტიშ სპორტული ბუნეფი დო სპორტსმენენეფი რენა ამერიკული ერუანული ჩემპიონატეფიშ გომორძგვილი. 223 სპორტსმენი რე ოლიმპიადეფიშ მედალისტი (ჸათავრეშე 121 ორქოშ მენდალი). კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) კურსნათებუეფი რენა: ნობელიშ პრემიაშ 114 ლაურეატი, ტიურინგიშ პრემიაშ 25 ლაურეატი, ვოლფიშ პრემიაშ 28 ლაურეატი, პულიცერიშ პრემიაშ 30 ლაურეატი, ოსკარიშ ჯილდოეფიშ 19 გომორძგვილი, 25 მილიარდერი. უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი რდეს შხვადოშხვა სახენწჷფოეფიშ ლიდერეფი, პოლიტიკოსეფი, დიპლომატეფი, გუბერნატორეფი. უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფქ დარსხუეს ტექნოლოგიეფიშ დარგეფიშ ლიდერი გლობალური კომპანიეფი: Apple, Tesla, Inc., Intel, eBay, SoftBank, AIG, Morgan Stanley დო შხვეფი.
ბეტმენი ირიათო
ბეტმენი ირიათო (Batman Forever) — რეჟისორ ჯოელ შუმახერი-შ 1995 წანაშ ფილმი. თინა დორსხუაფილი რე ბობ კეინიშ ქიმინელი ბეტმენიშ ისტორიეფს. ფილმიშ სცენარიშ ავტორეფი რენა: ლი ბეჩლერი, ჯენეტ სკოტ-ბეჩლერი დო აკივა გოლდსმენი. თარი როლეფს ფილმის არსულენა: ველ კილმერი (ბრიუს უეინი/ბეტმენი), ტომი ლი ჯონსი (ჰარვი დენტი/ჟირისახა), ჯიმ კერი (ედვარდ ნიგმა/გასაჩინე), ნიკოლ კიდმანი (ჩეის მერიდიანი) დო კრის ო'დონელი (რობინი).
ტიმ ბარტონიშ წოხოლენი ეკრანიზაციეფწკჷმა მეჯინათ, ახალი ფილმიშ ტონი გინორთი რდჷ დო უმოსო რდჷ ფანიურ აბანს ოჯინე. Warner Bros.-ის მიოჩქუდეს, ნამდა წოხოლენი ფილმი, „ბეტმენი ირთუ“, კინოთეატრეფს უწჷმოძინე რდჷ მოსხუპინიშ დო წკურუმია აბანიშ გეშა. ახალი ფილმიშ ბიუჯეტიქ აბანო 100 მილიონი ააშ დოლარი აკადგინჷ. წარმებას პრობლემეფი ოხოლუდჷ - თარი როლეფს არტისტეფიშ გიშაგორუაშ გეშა. გინოღალეფიშ აბანეფს შქას რდჷ ალკატრასიშ კოკი (სან-ფრანცისკო) დო მანჰეტენიშ ხინჯი (ნიუ-იორკი). ფილმიქ 1995 წანაშ 16 მანგის გიშართჷ.
ფილმიშ გიშულაშ უკული რეაქციეფი ბრელნერი რდჷ. კრიტიკოსეფქ მაღალი ფასება მეჩეს ოპერატორიშ ნახანდის, ვიზუალურ ეფექტეფს დო ხანტურულ გინოჭყვადუას, მარა შინეს, ნამდა თინა რდჷ უმოსო სახიოლო, ვინდარო ბარტონიშ ეკრანიზაციეფი. მაჯინეეფიშ გურმოჭვერეფქ ფილმი დადებითო მიღეს დო წოხოლენი ეკრანიზაციაწკჷმა მეჯინათ, თიქ უდუღორებუ მიშმალუ, მოსოფელიშ მასშტაბით 336,529,844 ააშ დოლარი მიღჷ. თიქ გინირთჷ 1995 წანაშ რანწკით მაამშვა არძაშე მიშმალუამი ფილმო. ააშ-ის 2842 ეკრანს გიშულაშ მაართა მარაშ ბოლოს (22 მანგი 1995) თიში მიშმალუქ აკადგინჷ 52,784,433 ააშ დოლარი.
ჰორმონეფი
ჰორმონეფი — მოლეკულეფი, ნამუეფსჷთ თოლეფს შქას ინფორმაცია გჷნმუღუნა. არძა ანდათოლამი ორგანიზმი გჷთმაჭყანს ჰორმონეფს თიში თოლეფიშ ქიმინჯალაშ კოორდინირაფაშო. ჰორმონეფი ორგანიზმიშ თოლეფს შქას ინფორმაციაშ გჷნოჩამაშ ქიმიური მეშქაშალა რე, გინორთი Giuseppe robinnberburhnsuiskgsoudshopiösas-შე, ნამუეფჷთ ინფორმაციას დაღარი ელექტრული მუხტიშ გაულაშ მეშქაშალათ გჷნმოჩანა.
ჰორმონიშ ფუნქცია თის რე, ნამჷ-და თინა მემაღებე თოლს გორკვიაფილ სიგნალს მეთმაჭირინუანს, თეშ შედეგი უკვე თე თოლს სიგნალიშ გჷნოქიმინუას დოჸუნს.
გოჭყაფა დო გოფაჩუა
არძაშე უმოსო ჩინებული რე თი ჰორმონეფი, ნამუეფჷთ გაგაჩამი ჩხოლარეფიშ ენდოკრინულ ჯარკვალეფს გჷმიმუშებუ, მარა სინანდულეს ჰორმონეფს ჩხოლარეფიშ რსხულიშ პრაქტიკულო ირი ნორშვი დო ორგანოეფიშ სისტემა გჷმიმუშენს.
შხირ შვანს, ჰორმონიშ მოლეკულეფიშ გჷნოყარაფა ზისხირიშ მეშქაშალათ ხვადჷ. თეჯგურა ჰორმონეფიშ სეკრეცია (გიშართუალა) თინეფიშ გჷმაჭყაფალი თოლეფიშით (ჯირკვალეფიშით) რჩქვანელობურო უშქაშეთ ზისხირიშ მიმოულაშ სისტემას ხვადჷ. თეჯგურა ჰორმონეფს ენდოჰორმონეფი ჯოხო. თაშნეშე რე ექტოჰორმონეფი, ანუ ჰორმონეფი, ნამუეფჷთ თოლოშქაშე სითხას გიშმერთჷ დო ოღანკე თოლეფს (კინ თი ვარ-და შხვა ნორშვის დო ორგანოს) რჩქვანელობური დიფუზიაშ მეშქაშალათ მიანჭჷ.
ISO 4217
ISO 4217 (ИСО 4217) — სტანდარტიზაციაშ ოერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ (ISO) სტანდარტი, ნამუსჷთ მიშმუღჷ სუმასოამ ანბანურ დო სუმშანამ ცირფულ ვალუტაშ კოდეფი. თინეფიშ გჷმორინაფაშ თარი სფერო რე — დოკუმენტეფი დო გინაფეფი, ნამუეფჷთ ორხველჷ ოერეფოშქაშე გარიგეფს, თაშნეშე ირნერი კომერციული ვარ-და ობანკე მოღალას, სოდე ღანკგიოწონჷ რე გჷმიხანტას ვალუტაშ ჯოხო კოდირაფილი ვარ-და კუნტა ფორმათ დო თეწკჷმა ართო თიში გარკვიულო იდენტიფიცირაფაქ შილებუასჷნ, თიშ გეშა, ნამჷ-და შხვადოშხვა ვალუტას შილებე ართნერი ჯოხო უღჷდასჷნ (ამერიკული დოლარი, კანადური დოლარი, ავსტრალიური დოლარი დო შხვა).
სტანდარტიზაციაშ ოერეფოშქაშე ორგანიზაციაქ შჷმუშჷ დოხოლაფირო 18 500 სტანდარტი; ISO 4217 მიშურს 8 არძაშე უმოსო მოთხირი სტანდარტეფიშ ერკებულშა დო კინ მუ სტანდარტიზაციაშ ოერეფოშქაშე ორგანიზაციას (ISO) არძაშე უმოსო წჷმოძნელეფიშ სუმელაშა მიშურს.
ორიგინალს სტანდარტი იბჷინაფჷ ინგლისურ დო ფრანგულ ნინეფშა. სტანდარტიზაციაშ ოერეფოშქაშე ორგანიზაციაშით ავტორიზაფილი ოფიციალური ნათანგა ქორთულ დო მოსოფელიშ შხვა ნინეფშა ვერსულებჷ.
ISO 4217 სტანდარტიზაციაშ ოერეფოშქაშე ორგანიზაციიაშ მაკათური ქიანეფშო რეკომენდაცია რე. თიშ ოსხირშა იხაზირებჷ ერუანული სტანდარტეფი — სამანგათ, ვალუტაშ ოართერუსული კლასიფიკატორი ვარ-და ვალუტაშ უკრაინული კლასიფიკატორი (Класифікація валют). კანკალე შვანს უშქაშეთ იხვარებჷ ISO 4217 — სამანგათ, ევროპაშ რსხუშ ფარგილს.
ISO-შ ოფიციალური პოლიტიკაშ ომანგეთ, ირნერი ღანკიშო ISO 4217-იშ კოდეფიშ გჷმორინაფაშ ძივთი (სამანგათ, პროგრამული უნარღელჸოფაშ შემუშებაშო ვარ-და ობანკე სფეროს გჷნოგაფაშ იდენტიფიკაციაშო) ვაშიღალუაფჷ.
მოქიმინჯე კოდეფი
გიმე მოჸონაფილი რე ISO 4217-იშ ოფიციალური სტანდარტიშ მოქიმინჯე კოდეფიშ ვალუტაშ ჯოხოეფიშ ერკეული.
სქოლიო
კატეგორია:ISO 4217 კატეგორია:ISO სტანდარტეფი
უალიაგა (წყარმალუ)
უალიაგა  (Huallaga) - წყარმალუ ობჟათე ამერიკას პერუს. მარანიონიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღუ ცენტრალურ პერუს, ანდეფს. წყარმალუშ სიგირძა რე 1300 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ წყარმალუეფი
უილიამ ჰოვარდ ტაფტი
უილიამ ჰოვარდ ტაფტი (William Howard Taft; დ. 15 ეკენია, 1857 — ღ. 8 მელახი, 1930) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ რანწკით 27-ა პრეზიდენტი 1909-1913 წანეფს, რესპუბლიკარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ ლჷმაშ მელამოსეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1857 კატეგორია:ნაღურა 1930
The Carpenters
The Carpenters — ამერიკული პოპ-ბუნა, დარსხის 1968 წანას ლოს-ანჯელესის, ვოკალისტ დაუნიქ, რიჩარდ კარპენტერიქ დო კარენ კარპენტერიქ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული როკ-ბუნეფი
კარტოგრაფია
მინი|260პქ|right|ილუსტრირაფილი რუკა thumb|right|260px|მერკატორიშით აკოქიმინელი ევროპაშ რუკა კარტოგრაფია — მენცარობა ობიექტური სინანდულეშ საგანეფიშ დო მოლინეფიშ კონკრეტული ოფირჩაშ დო თიში ბორჯიშ მეჯინათ თირუაშ გეშა. თე კონკრეტული ოფირჩა, მუჭოთ სინანდულეშ საგანეფიშ დო მოლინეფიშ ურთიართრანწკუაშ წესრიგი, სუმგონზჷმილებიანი, ბორჯის მათირუ კონტინუუმი რე.
2089
დღახუეფი
კატეგორია:
სურენდრანაგარიშ ოლქი
სურენდრანაგარი (સુરેન્દ્રનગર; सुरेन्द्रनगर; ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა სურენდრანაგარი. ოლქიშ ფართობი — 10 489 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 515 148 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 61,61%, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5%). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 26,56%.
რესურსეფი ინტერნეტის
left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ჯოელ შუმახერი
ჯოელ შუმახერი (Joel T. Schumacher დ.29 მარაშინათუთა, 1939) — ამერიკალი რეჟისორი, პროდუსერი დო სცენარისტი. გინოღალირი აფუ ფილმეფი: მერეთი დოჭიჭორაფილი ოსური (1981), ბეტმენი ირიათო (1995), ბეტმენი დო რობინი (1997) დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1939 კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
ხორვატიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
ხორვატიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური ოკუჩხბურთე ნაკორობა. 1998 წანას მიოჭირინუ ისტორიას უდიდაშ წჷმოძინას, მიღჷ ბრინჯაოშ მენდალეფი მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 1998მოსოფელიშ ჩემპიონატის.
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 17 მანგიშო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:ხორვატიაშ კუჩხბურთი
წებელდა (გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:წებელდაშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
ბაშარ ალ-ასადი
ბაშარ ალ-ასადი (بشار حافظ الأسد; დ. 11 ეკენია 1965, დამასკო, სირია) — სირიალი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე, 2000 წანაშ 17 კვირკვეშე სირიაშ პრეზიდენტი, სირიაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ თარსარდალი. მარშალი.
მიგჷ უალტერნატივე საპრეზიდენტე გიშაგორუეფი 2000 დო 2007 წანეფს, თაშნეშე 2014 წანაშ 3 მანგის გეგშაგორეს პრეზიდენტო პირველ ალტერნატიულ გიშაგორუეფს, ოფიციალური შედეგით 88,7%. 2014 წანას, გიშაგორუეფი მიშჷ ომენოღალე ლჷმაშ პიჯალეფს დო ბოიკოტირაფილი რდჷ ოპოზიციაშით. შედეგეფი ვა რე აღიარაფილი ოპოზიციაშ მოხუჯე სახენწჷფოეფიშით.
სქოლიო
კატეგორია:სირიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:სირიალი პოლიტიკოსეფი
პერუშ ნოღეფიშ ერკებული
თაქ მოჩამილი რე პერუშ ნოღეფიშ ერკებული.
პერუშ ნოღეფი მახორობაშ მეჯინათ
thumb|right|200px|[[კალიაო]]
thumb|200px|right|[[ტრუხილიო (პერუ)|ტრუხილიო]] thumb|right|200px|[[ჩიკლაიო]]
პერუშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
კატეგორია:ერკებულეფი:პერუ
იორდანალეფი
იორდანალეფი — არაბი კათა, იორდანიაშ თარი მახორობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არაბეფი კატეგორია:იორდანიაშ კათეფი კატეგორია:ქუვეითიშ კათეფი კატეგორია:წჷმი აზიაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ერაყიშ პრეზიდენტი
ერაყიშ პრეზიდენტი - ერაყიშ სახენწჷფოშ მადუდე. 1958 წანაშ 14 კვირკვეს მონარქიაშ დორაგვაფაშ უკული, ქიანას ქიმინჯი დიჭყჷ ობორჯე კონსტიტუციაქ, ნამუშ მეჯინათ ქიანაქ რესპუბლიკაქ გჷმიცხადჷ. კონსტიტუციაშ მაართ ბირგულით გითანჯჷ ქიანაშ მართუალაშ ფორმაქ: ერაყიქ გჷნირთჷ ზოხორინელ, სუვერენულ სახენწჷფოთ რესპუბლიკური მართუალაშ ფორმათ. მორო ხეშულობაშ კონცენტრაციაქ ქჷმოხვადჷ პრემიერ-მინისტრიშ ხეს.
ასეიანი მოქიმინჯე კონსტიტუციაშ მეჯინათ, პრეზიდენტი წჷმარინუანს ერუანული ართიანობაშ სიმბოლოს, კონსტიტუციაშ გარანტის, ერაყიშ ზოხორინალაშ, თელუანობაშ დო უშქურანჯობაშ მათხილეს. თის 4 წანაშ ხანით გიშმაგორჷნს წჷმმარინაფალეფიშ სხუნუ ხონარეფიშ უმენტაშობათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ერაყი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
შრი-ლანკაშ ნოღეფიშ ერკებული
250px|მინი
თაქ წჷმორინაფილი რე შრი-ლანკაშ ნოღეფიშ რცხილი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ.
ნოღეფიშ რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
შრი-ლანკა *
კატარალეფი
კატარალეფი — კატარალი არაბეფი, კატარიშ თარი მახორობა. მუდანობა — დოხოლაფირო 250 ვითოშ ადამიერი.
მოზაფარ ალ-დინ შაჰი
მოზაფარ ალ-დინ შაჰ ყაჯარი (დ. 23 მელახი, 1853 — ღ. 3 ღურთუთა, 1907) — ირანიშ მახუთა შაჰი ყაჯარეფიშ დინასტიაშე, 1896-1907 წანეფს. მუჰამედ-შაჰ ყაჯარიშ მონძე, ნასერ ალ-დინ შაჰიშ ქომოლსქუა.
კატარალეფი
კატეგორია:აზიაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:არაბეფი *
მოზაფარ ალ-დინ შაჰი
მოზაფარ ალ-დინ შაჰ ყაჯარქ დებადჷ 1853 წანას, თეირანს, მუმამუშიშ, ნასერ ალ-დინ შაჰიშ მართუალაშ პერიოდის.
1861 წანას, 8 წანაშ ხანს, მუმამუშიქ მოზაფარ ალ-დინ შაჰ ყაჯარი აზერბაიჯანიშ ოორუე პროვინციაშა მიდეჸონჷ, თე პროვინციაშ მამართვალო დო მართუალშ ჯგირი გუმორსილებაშ მიოღებელო. თიქ აზერბაიჯანს, სოიშახ ხვისტაშა ეშულაშ ბედინერობა აღვენუდჷნ, 35 წანა გატარჷ. თე პერიოდის თის ნასერ ალ-დინ შაჰწკჷმა ფარსაკი ურთიართობა ვა უღუდჷ. თიქ ხვისტა დეკინჷ 1896 წანაშ 1 მესის, მუმაშ ღურაშ უკული.
1906 წანას, თიქ აკოქიმინჷ "ერუანული საკონსულტაციო ანსამბლეა", მუსჷთ კათაშ დო მაღალი წოდებაშ პიჯეფიშ პროტესტიქ მაჸუნ. "ერუანული საკონსლუტაციო ანსამბლეაშ" მეღებაშ უკული, მოზაფარ ალ-დინ შაჰიქ, ძალამ გოხურგუ შაჰიშ ნძალა დო დიდ ნებეფქ გინაჩჷ პარლამენტის. ზუსტას თექ გიმიწუ კათაშ პროტესტი დო ეჯანყჷ მოზაფარ ალ-დინ შაჰიშ კარიშ სააწმარენჯოთ.
მოზაფარ ალ-დინ შაჰიქ დოღურჷ 1907 წანაშ 3 ღურთუთას, გურიშ მენტიებათ.
მოზაფარ ალ-დინ შაჰ ყაჯარს ჸუნდჷ 6 ქომოლსქუა დო 8 ცირასქუა. თიშ ღურაშ უკული, შაჰიშ ხვისტა დეკინჷ თიშ 1-ა ქომოლსქუაქ, მუჰამედ ალი მირზაქ (მუჰამედ ალი შაჰი).