cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტედროს ადჰანომ ღებრეისუსი
ბიოგრაფია
2001-2003 წანეფს, ტიგრაიშ რეგიონიშ ჭყანთხილუაშ დეპარტამენტიშ მადუდე რდჷ. 2003 წანას ქჷდარინეს ეთიოპიაშ ჭყანთხილუაშ მინისტრიშ გამაკოჩო. 2005-2012 წანეფს, ეთიოპიაშ ჭყანთხილუაშ მინისტრი რდჷ. თე პოსტის მუშობაშ ბორჯის თიქ მანჯჷ ქიანაშ ჭყანთხილუაშ სისტემაშ რეფორმა, მოუძინჷ ომედიცინე ნინალაშ ხემიოჭირინაფობა. თე პერიოდის გიჭყჷ 3 500 ჭყანთხილუაშ ცენტრიქ დო 16 000 ომედიცინე პუნქტიქ. 7-შა მიძინჷ ჭყანთხილუაშ მოხანდეეფიშ მუდანობაქ.
2012-2016 წანეფს, ეთიოპიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი რდჷ. 2013 წანას — აფრიკაშ რსხუშ ელაჸონაფალი სხუნუშ მადუდე რდჷ.
2016-2017 წანეფს, ეთიოპიაშ პრემიერ-მინისტრიშ სპეციალური ელმაჩამალი რდჷ. 2017 წანაშე — ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაშ გენერალურ დირექტორო ქჷდარინეს. თე პოსტის მუშობაშ ბორჯის თიში ხუთი თარი პრიორიტეტი რე ჭყანთხილუაშ არძაშული მეჭირინაფეფიშ გობჟინაფა; ჭყანთხილუაშ უგნუდვალუ შვანეფი; ოსურეფიშ, ბაღანეფიშ დო მარდუეფიშ ჭყანთხილუა; კლიმატიშ თირუაშ დო ელმოლიშ გოლინა ადამიერიშ ჭყანთხილუაშა; დო ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაშ რეფორმირაფა.
კოროიკოშ მუნიციპალიტეტი
კოროიკოშ მუნიციპალიტეტი (Coroico) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ნორ-იუნგასიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 14 329 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 055 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
სომხეთიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
თემეფი
ირი პროვინცია თემეფშე (hamaynkner, ხოლობას hamaynkn) აკმოდირთჷ. ირ თემს დუდმართუალა რე დო ართი ვარ-და მუსხირენი ხორუა (bnakavayr). ხორუეფი იკლასიფიცირებუ, მუჭთ ნოღაშ (kaghak) ტიპიშ ვარ-და ოფუტეშ (gyugh) ტიპიშ. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, სომხეთის 915 თემი რე, თაირეშე 49 მერჩქინელი რე ურბანულო, 866 —ოფუტეთ. ნანანიღას, ერევანს, თაშNეშე თემიშ სტატუსი უღუ. გეძინელო, ერევანი დორთილი რე ვითოჟირ გვერდო ავტონომიურ განობათ.
სქოლიო
ადმინისტრაციული დორთუალა
სენტ-კრუა
სენტ-კრუა (ინგლ. St. Croix River) რე წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ დო მინესოტაშ შტატეფს. წყარმალუ სენტ-კრუა იჭყაფჷ ოორუე-ბჟადალ ვისკონსინს, აპერ-სენტ-კრუაშ ტობას, დუგლასიშ ოლქიშ ტერიტორიას, სოლონ-სპრინგსიშ გოხოლუას, სენტ-კრუა აფორმირენს ვისკონსინ-მინესოტაშ ხურგის (209 კილომეტრის) დო უკულ ინაკათუ წყარმალუ მისისიპის, ნოღა პრესკოტიშ ტერიტორიას. სენტ-კრუაშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ნამეკაგონი, კეტლი, სნეიკი, სანრაიზი, ეფლი, უილოუ, კინიკინიკი დო შხვეფი. სენტ-კრუაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: სენტ-კრუა-ფოლსი, ტეილორ-ფოლსი, რივერ-ფოლსი დო პრესკოტი. სენტ-კრუაშ სიგჷნძა 272 კმ. რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მისისიპიშ ნადუეფი
ჯვ. წ. 423
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 423 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლითოსფერო
მინი|250პქ ლითოსფერო ანუ დიხაუჩაშ ქერქი — დიხაუჩაშ არძაშე გალე, ბერჯეკი დაცხი. მიშადირთუ დუნალეკა, გრანიტულ დო ბაზალტურ ფაშე. გინურთანა ოკეანურ დო კონტინენტურ ქერქის. ოკეანურ ქერქის გრანიტიშ ფა ვაახასიათენს. დიხაუჩაშ ქერქიშ ედომუშამ სიფსქა 70 კმ რე (გვალამ განეფს), 30-40 კმ დჷკიშ თუდო, ოკიანეშ თუდო - 5-10 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფილაქანეფიშ ტექტონიკა კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია კატეგორია:დიხაუჩაშ ეგაფილობა
ალბაისინი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ალბაისინი ალბაისინი (El Albaicín) — ალმახანური ნოღა გრანადაშ (ესპანეთი) ართ-ართი რაიონი. ნოღაშ თე რაიონი 1994 წანაშე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფშა (კრიტერიუმი I, III, IV). თეიშახ გრანადაშ ჟირი რაიონი უკვე რდჷ მიშაღალირი ერკებულშა (ალჰამბრა დო ხენერალიფე).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესპანეთის
ბრიენციშ ტობა
ბრიენციშ ტობა (Brienzersee) — ტობა შვეიცარიას, ბერნიშ ალპეფს, ზუღაშ დონეშე 564 მ სიმაღალას. სიგჷრძა — 14 კმ, სიგანა — 2,8 კმ, ფართობი — 29,8 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 260 მ. ტობას გიშმურს წყარმალუ აარე, ნამუთ თის თუნიშ ტობას მეურსხუანს. ტობას ხოლო ინმაკათუ მუსხირენი მორჩილი ნადუ. ტობა იდვალუაფუ ძალამ ტომბა ქვიბილს ბრიენციშ (ბჟაეიოლშე) დო ბენიგენიშ (ბჟადალშე) შქას. ოორუეშე ომძღჷ ალპიშ გვალეფიშ კონკი, ნამუშ სიმაღალა 2000 მეტრშახ ონჭჷ.
ტობაშ ობჟათე წყარპიჯწკჷმა წყარგელაფუ რე, ოორუე წყარპიჯის — მუსხირენი დოხორინელი პუნქტი რე, თინეფს შქას ინტერლაკენი. შვეიცარიაშ ართ-ართი არძაშე წკონდა ტობა რე. ტობას გოვითარაფილი რე ჩხომჭოფუა. ტობას ხე ქორჭილა. ტობა სანიშოლი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ბოგოტა
ბოგოტა (Bogotá; დორსხუაფაშე დო 1991—2000 წანეფს — სანტა-ფე-დე-ბოგოტა, Santafé de Bogotá) — კოლუმბიაშ ნოღა დო ნანანოღა, კუნდინამარკაშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. აკმოქიმინუნს ქიანაშ მუშობურ ადმინისტრაციულ ართულს — ონანანოღე ოლქის, დორთილი რე 20 რაიონო.
მახორობა — 8,254,722 ადამიერი (2015), ვარდა ქიანაშ მახორობაშ 16%; ობჟათე ამერიკაშ ართ-ართი უშხუაში ნოღა.
Asia (ბუნა)
Asia — პროგრესული როკიშ დო ჰარდ როკიშ ჟანრიშ ინგლისურ ბუნა, დორსხუაფილ 1981 წანას. Asia-ს გიადჷ სუპერბუნაქ, თიშენ ნამდა თის შხვა ჩინებულ ბუნეფიშ მაკათურეფჲ მითმიოგანდეს. 2007 წანაშე Asia-შ ჟირი აკოდგინალუა იკოროცხუ ზოხო კოლექტივეფო - Asia დო Asia ჯონ პეინწკჷმა ართო.
ბოგოტა
ნოღა იდვალუაფუ გვალეფს შქას, ბჟაეიოლ კორდილიერეფიშ ინორთელ აკანს, ზუღაშ დონეშე 2600 მეტრიშ სიმაღალეს, მუშ გეშა ნოღაშ კლიმატი რგილი რე. ნოღას დიხაშნწალუეფი უჩქჷ.
Asia (ბუნა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისური როკ-ბუნეფი კატეგორია:ამერიკული როკ-ბუნეფი კატეგორია:Asia (ბუნა) კატეგორია:1981 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი
ბოგოტა
ნოღა კოლუმბიაშ თარი პოლიტიკური, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი რე. აკმოშაყარანს ქიანაშ ედპ-შ ¼ (2011).
thumb|left|160px|კონკისტადორი [[გონსალო ხიმენეს დე კასადა|ხიმენეს დე კასადა — ბოგოტაშ დჷმარსხუაფალი]]
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათეამერიკულ ქიანეფიშ ნანანოღეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ მილიონიანი ნოღეფი კატეგორია:კუნდინამარკაშ დეპარტამენტი
ზალცკამერგუტი
ზალცკამერგუტი (Salzkammergut) — რეკრეაციული არეალი ავსტრიას. გინოზინდილი რე დახშტაინიშ გვალეფიშ გოხოლუას დვალირ ნოღა ზალცბურგიშე დო ფორუნს ავსტრიაშ ფედერაციაშ მუდგაზმარენ აკანს: ჟიმოლენი ავსტრია (80%), ზალცბურგი (7%) დო შტირია (13%). რეგიონიშ თარი წყარმალუ რე დუნაიშ ართ-ართი ნადუ ტრაუნი.
მიარე ტობათ დო კონკათ ზალცკამერგუტი სპორტიშ დო მოსვანჯაშ მიარე სახეობაშ გოვითარაფაშ საშუალებას ირზენს, იჸუაფუ თენა წყარიშ სპორტი, წარწალი, ველოსპორტი, გოლფი თუ უბრალეთ რელაქსაცია.
1997 წანას, რეგიონიშ დიდი ნორთუ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღეს ჭარილუათ: „''ადამიერიშ საქვარუა ზალცკამერგუტიშ გოსფურ ორთაშობურ ლანდშაფტის დიო ხოლო პრეისტორიულ ხანას იჭყაფუ, ნამუთ დიო ხოლო ჟირ ვითოშწანურაშე მეტი ხანიშ წოხოლე ჯიმუშ წარმებას გჷმიხანტუდუ. თე რესურსიქ ოსხირი ინურღუ რეგიონიშ გოპეულუას XX ოშწანურაშ შქა წანეფს, მუთ არძოშე უმოსო ოფუტე ჰალშტატიშ გოსოფურ არქიტექტურას რე ესახილი''“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიაშ გეოგრაფია კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრიას
კოლორადო
კოლორადო (Colorado River, río Colorado) — წყარმალუ ააშს დო მექსიკას. იჭყაფუ კირდეამ გვალეფს, გიშმურს არიზონაშ ტიოზის დო ინაკათუ კალიფორნიაშ ჸუჯის. კოლორადოშ სიგინძა რე 2,330 კმ. ღანჩოშ ფართობი 640,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მექსიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 1033
ნაღურა
კატეგორია:
ვეზერი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ვეზერი ვეზერი (Vézère) — წყარმალუ ობჟათე-ბჟადალ საფრანგეთის, წყარმალუ დორდონიშ მარძგვანი ნადუ, ნამუსჷთ ბიუგეშ კომუნაწკჷმა აკათუ. მუში სიგჷ 211 კილომეტრი რე. ოდუდეს ეჭოფუნს ცენტრალური მასივიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის. ვეზერიშ თარი ნადუ რე კორეზე.
ვეზერიშ ლეხერი ჩინებული რე მუში ფოქვეფიშ სისტემათ, ნამუეფით იკათუანს კჷრდეშ ხანტუობაშ მიარე მინუშის დო ჰომინიდეფიშ ნოსქილედეფს თაქნე იდვალუაფუ ლასკოშ ფათქვი ხოლო. 1979 წანას, იუნესკოქ ვეზერიშ ფოქვეფიშ სისტემა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:საფრანგეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
ეგრისიშ ქჷნდჷრი
ეგრისიშ ქჷნდჷრი, სამარგალოშ ქჷნდჷრი, ოდიშიშ ქჷნდჷრი — კავკაციონიშ სისტემაშ ობჟათე კართეშ მანგას ხასჷლაშიანი ქჷნდჷრი, წყარმალუეფიშ ინგირწყარიშ დო ცხენწყარიშ წყარგჷმართალი. მესტიაშ, წალენჯიხაშ, ჩხოროწყუშ, მარტვილიშ, ლენტეხიშ დო ცაგერიშ რაიონეფს. სიგინძა 62 კმ, სიგანა 37 კმ. უმაღალაშ ჭურჭულიე კონკა ჭითაგვალა (3226 მ). 3000 მ-შე მაღალი კონკეფი რე: ცალმაგი, ტეხირიშდუდი, ლაკუმურაშდუდი, დიდღალიდუდი, ოთეფურა, თხეიშიშდუდი დო შხვა. ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ უმენტაში ნორთი ეგაფილიე შქაიურული პორფირიტული რანწკით, ნამუთ ქიმინჷნს ქჷნდჷრიშ დოკიბირაფილი კუნწულს, ქჷნდჷრიშ ობჟათე პერიფერიულ ზოლს გოფაჩილიე ცარცული კირქუალეფი, ნამუეფით ეგაფილიე კარსტული მასივეფი: წულიში, ყვირა, გაუჩა, მიგარია დო შხვა. კუნწულს ასქილადირიე ჭიჭე ჯიშთეფი დო ჯვეში გოჸინუაშ ნოქური. ეგრისიშ ქჷნდჷრშე ობჟათეშა გიმურს წყარმალუეფი: მაგანა, წენწყარი, ხობწყარი, ტეხირი, ოორუეშა — თხეიში, კასლეთი დო ხელედულაშ მარძგვანი ნადუეფი. მაგანაშ ოდუდეეფს, 2643 მ სიმაღალას, რე ჯიშთური ტობა ტობავარჩხილი. შხვა ტობეფშე გჷშაგორალი რე ოხოჯა დო დიდი ტობავარჩხილი.
ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ კართეეფი 1200 მ-შა აკოქუნელი რე კოლხური ფართოფურცელამი ტყალეფით (ჭყონი, ცხიმური, ჭუბური, წიფური). 2100 მ სიმაღალეშახ ლირსამი (გიგიბი, ნოჯი), უმოს ჟი სუბალპური დო ალპური ნდოლოეფი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
5 მანგი
5 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 156-ა დღა (ნარკი წანეფს — 157-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ნაკიფუ
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 424
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 424 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გოაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
ასეიან ბორჯიშო გოაშ შტატის (1990 წანაშე) 2 ოლქი უღუ:
პანაჯი რე გოაშ შტატიშ ნანანოღა დო ოორუე გოაშ ადმინისტრაციული ცენტრი, მუჟამსჷთ მარგაო რე ობჟათე გოაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ოორუ დო ობჟათე გოა 12 ტალუკო (რაიონი) ირთუ.
სქოლიო
კატეგორია:გოა
UTC+02:00
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯი კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
აუტიზმი
აუტიზმი — ფსიქიკაშ თიჯგურა დგომარობა, მუჟანსჷთ ინდივიდის ახასიათენს დინოკილერი რინა დო ელმოლი ოქიანუშე ედომუშამო მოჩილათა. ინდივიდი ცხოვრენს თიშით გჷნაჭყებუ ვარეალურ ოქიანუს. აუტიზმი გონებური აკორცუაფა რე, ნამუთ იჭყაფუ ორდოიან ხანს დო იხასიათებუ მუშ დუდს დინოკილუათ, ნამუსჷთ წორო გეჸუნს რეალობაშე მოჩილათა, სოციალური ინტერაქტიურალაშ შილებუამობაშ უღვენობა, გომაჟირაფონი ყარაფეფი დო რაგადიშ აკორცუაფა.
აუტიზმიშ სიმპტომეფი რჩქვანელობურო დუდს ირჩქინანს ბაღანაშ რინაშ პირველი სუმი წანაშ გოძვენას დო წორო დოჸუნს ედომუშამ რინაშ გოძვენას. 18 თუთაშ ვარ-და 2 წანაშ ხანს, ბაღანა ვაჭირინუანს რჩქვანელობურ გოვითარაფაშ დონეს. მასქერს დო ბაღანას შქას ნორმალური ურთიართობა აკმირცუაფუ. აუტისტი ბაღანეფი დუდს ეთმუღანა ბონი ჯინას დო თინეფიშ რაგადი რუდიმენტული რე.
გჷმოხანტუაშ ხარისხიშ მეჯინათ აუტიზმი ანდანერი რე. არძაშე ჸონიერ ფორმას ახასიათენს გომაჟირაფონი, ურჩქვანუ, დუდდაშებელი დო აგრესიული რჯება. თეჯგურა რჯება ქიანახანს იგჷნძორებუ დო თიში თირუა ძალამ რთული რე. არძაშე დაღარი ფორმა მოგენს პიჯურ აკორცუაფეფს, ნამუეფჷთ მერსხილ რენა გურაფაშ ნიჭიშ დარკებაწკჷმა. აუტისტ ბაღანეფს ოშა-გოშათ ვაშეულებჷნა ზოხოთ რინა, ჸონიერი თერაპიული ინტერვენციაშ, მასქერიშ მუკოლუაფაშ დო კანკალეშა ჰოსპიტალიზაციაშ დო წამალეფიშ უმუშო.
ელვის პრესლი
ელვის აარონ პრესლი (ინგლ: Elvis Aaron Presley დ. 8 ღურთუთა, 1935, თუფელო, მისისიპი, ააშ ― ღ. 16 მარაშინათუთა, 1977, მემფისი, თენესისი, ააშ) — პოპულარული ამერიკალი მობირე დო არტისტი. შინელი რე მუჭოთ როკ-ენ-როლიშ მაფა. გჷმოჩამილი რე პრესლიშ ართ მილიარდშე უმოსი ალბომი.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1935 კატეგორია:ნაღურა 1977 კატეგორია:ახალნორდეფიშ კუმირეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესტონეთის
2010 წანაშ მუნაჩემეფით ესტონეთის 2 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ესტონეთის კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
ჯვ. წ. 1034
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1034 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
უილიამ ტომსონი
უილიამ ტომსონი, ბარონი კელვინი (ინგლ. William Thomson, 1st Baron Kelvin; დ. 26 მანგი, 1824, ბელფასტი, ირლანდია — ღ. 17 ქირსეთუთა, 1907, ლარგსი, აირშირი, შოტლანდია) — ბრიტანალი ფიზიკოსი, მათემატიკოსი დო ინჟინერი. დებადჷ ბელფასტის, გურაფულენდჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტის დო კემბრიჯიშ პიტერჰაუსიშ კოლეჯის. ტომსონი რდჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ ორთაშობური ფილოსოფიაშ პროფესორი 53 წანას. უილიამ ტომსონქ დიდი თია მიშეღჷ ელექტრობაშ მათემატიკური ანალიზიშ მენცარულ რკვიებაშა დო თერმოდინამიკაშ მაართა დო მაჟირა კანონეფიშ ფორმულაციაშა. ტომსონიშ ჯოხონობაშ რე თერმოდინამიკური ტემპერატურაშ ოზიმალი ართული კელვინი დო ჯოულ-ტომსონიშ ეფექტი. უილიამ ტომსონი, მუჭოთ ინჟინერი დო გჷმმაგონებელი მოღალენდჷ ელექტრონული ტელეგრაფიაშ დარგის ხოლო. ტრანსატლანტიკური ტელეგრაფიშ პროექტიშ გოვითარაფაშა მიშაღალირი თიაშ გეშა, ტომსონს რაინდიშ ტიტული გინოჩჷ დიაფალი ვიქტორიაქ, 1866 წანას. 1892 წანას ტომსონს გინოჩეს კელვინიშ ბარონიშ ტიტული. (კელვინი რე წყარმალუ, ნამუთ გიშმურს გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ ლაბორატორიაშ გოხოლუას). 1904-1907 წანეფს ტომსონი რდჷ გლაზგოშ უნივერსიტეტიშ კანცლერი დო 1890-1895 წანეფს ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრიტანალეფი კატეგორია:ბრიტანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ბრიტანალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1824 კატეგორია:ნაღურა 1907
სნეიკი (სენტ-კრუაშ ნადუ)
სნეიკი (ინგლ. Snake River) რე წყარმალუ ააშს, მინესოტაშ შტატის. წყარმალუ სნეიკი იჭყაფჷ ეიტკინიშ ოლქიშ ტერიტორიას დო გიშმურს კანეიბიკიშ, მილ-ლაკსიშ, პაინიშ ოლქეფს დო ნოღა პაინ-სიტიშ გოხოლუას ინაკათუ წყარმალუ სენტ-კრუას. სნეიკიშ სიგჷნძა 167 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 2,610 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 425
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 425 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კურვაშ მუნიციპალიტეტი
კურვაშ მუნიციპალიტეტი (Curva) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ბაუტისტა-საავედრაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 965 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 593 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
რომიშ მაფეფიშ ერკებული
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომიშ იმპერია
ჯვ. წ. 509
კატეგორია:
ნაღურა
*
ტომას სტეიცი
ტომას არტურ სტეიცი (ინგლ. Thomas Arthur Steitz; დ. 23 მარაშინათუთა, 1940, მილუოკი, ვისკონსინი, ააშ — ღ. 9 გჷმათუთა, 2018, ბრანფორდი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი. რიბოსომაშ სტრუქტურაშ დო ფუნქციეფიშ დოგურაფაშ გეშა, 2009 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის (ვენკატრამან რამაკრიშნანი დო ადა იონათიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
ტომას სტეიცი გურაფულენდჷ ლოურენსიშ უნივერსიტეტის, უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ბიოქიმიას დო მოლეკულურ ბიოლოგიას, უილიამ ლიფსკომიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ ართ პერიოდის მუშენდჷ ჰოვარდ ჰიუზიშ მედიცინაშ ინსტიტუტის. რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ასისტენტ-პროფესორი. მალას გეგნორთჷ იელიშ უნივერსიტეტიშა. თარი ჯილდოეფი ნამუთ სტეიციქ მიპალუ რდჷ: ფაიზერიშ პრემია (1980), როზენსტილიშ პრემია (2001), კეიოშ პრემია (2006), გაირდნერიშ პრემია (2007), ნობელიშ პრემია (2009) დო შხვეფი.
პერსონალური რინა
ტომას სტეიციშ ოსური რდჷ ჯოან სტეიცი, იელიშ უნივერსიტეტიშ მოლეკულური ბიოლოგიაშ პროფესორი. ჸუნდეს ართი სკუა, ჯონი. ტომას სტეიციქ ღურუ 2018 წანაშ 9 გჷმათუთას, 78 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას კატეგორია:დუნაბადი 1940 კატეგორია:ნაღურა 2018
6 მანგი
6 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 157-ა დღა (ნარკი წანეფს — 158-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ალბი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ალბი ალბი (ჯვეში ალბიგა, ფარნგულო Albi) — საფრანგეთიშ ტარნიშ დეპარტამენტიშ თარი ნოღა ლანგედოკის. იდვალუაფუ წყარმალუ ტარნიწკჷმა გაბარს, 50 კმ-ს ტულუზაშე, დო ობჟათეშ დო ორლეანიშ რკინაშშარეფიშ ონასქვე ჭურჭულს წჷმარინუანს. ალბი მართუნს 6 კანტონს, ნამუთ 18 კომუნას იკათუანს, ედომუშამი მახორობა რე 67.729.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
ჟაშხა
ჟაშხა (ბჟაშხა) – ბჟაშ დღა. მარაშ დღა შურიშხა დო თუთაშხაშ შქას. მარგალური წჷმორთული შქვითდღერი სისტემა იჭყაფუ თე დღათ დო ითებუ შურიშხათ. ღორონთ ბჟაშ, ბჟა დიდაშ ოხვამური. ართი ეკერეცხიშ, მარაშ მაართა ღორონთი, თიში ოხვამური მაართა დღა. ჯვეში გერმანული ტომეფი თე დღას იშინუანდეს ბჟას, თაურეშე რე ინგლისური (Sunday). ანდა სლავურ ნინას ჟაშხას ჯოხო „неделя“, ანუ დღა, მუჟამს ვამუშენა („не делают“). ჟაშხა შხირას მარაშ ეკონია დღა რე (გიშაკერძაფილო ევროპას დო ობჟათე ამერიკას), შხვადო – მარაშ მაართა დღა. თე ტრადიცია მოურს ჯვეში ურიეფი დო ჯვეში ეგვიპტარეფშე. სტანდარტიზაციაშ საირქიანო ორგანიზაციაშ გინოჭყვიდირაფათ 1976 წანაშ 1 ღურთუთაშე ჟაშხაქ დიდგინუ მარაშ ეკონია დღათ. ჟაშხა ქირსიანეფიშ უმოსობაშოთ მოსვანჯაშ დღა რე. მართალმადიდარაფალი ქირსიანეფს თე დღას ვაშინერს ოფანიე, ოფუტურ-სამეურნეო დო ოჯარალუ საქვარუა, მუდგაინიშ ქიმინუა, მუთ შხვაშე ითხიინს ხანდაშ გაწიებას (მაგ, ჸიდირი, მოინალაშ მიღება, ოჯარალუ ჭკუდით რგებაფა დო თ.უ.). გიმნარკებუს წჷმმარინუანს სამედიცინო დო შხვა სახეშ მოინალა.
კატეგორია:მარაშ დღალეფი
ფუნშალი
ფუნშალი (Funchal) — პორტუგალიაშ კოკი მადეირაშ თარი ნოღა დო ოზუღე ონიშოლი, ნამუშ მახორობა დოხოლაფირო აკმადგინანს 104 ვითოშ ადამიერს. მადეირაშ ავტონომიური რეგიონიშ ნანანოღა რე, ფართობით 801 კმ². დო მახორობათ 245 ვითოში ადამიერით. კინე თე ჯოხოდვალაშ რაიონიშ (მუნიციპალიტეტიშ) ადმინისტრაციული ცენტრი რე 76,25 კმ² ფართობით. ნამუშ მახორობა 111 892 ადამიერიე (2001). ფუნშალიშ რაიონს (მუნიციპალიტეტის) ოორუეშე უხურგანს სანტანაშ მუნიციპალიტეტი, ოორუე-ბჟაეიოლშე — მაშიკუშ მუნიციპალიტეტი, ბჟაეიოლშე — სანტა-კრუშიშ მუნიციპალიტეტი, ობჟათეშე ომძღჷ - ატლანტიშ ოკიანე დო ბჟადალშე უხურგანს კამარა-დი-ლობუშიშ მუნიციპალიტეტი.
თე ხანშო ფუნშალი, მადეირაშ ავტონომიური რეგიონიშ შანულამი კულტურული, ტურისტული დო კომერციული ცენტრი რე. ნოღაშ პეიზაჟის დომინირენს ჭითა ფილეფით გჷნორთვილი ჩე ჸუდეეფი, ნამუთ სქვამაშე ინოდგჷ ნოღაშ წვანე პარკეფს, ნათელი ბაღეფს დო ტერასეფს, ნოღაშ შოშეეფი დოგაფილიე ვულკანური ქუალეფით.
ნოღაშ მაფორალო იკოროცხუ წიმინდე იაკობ ალფეევი (São Tiago Menor). ნოღაშ დღახუ — 21 მარაშინათუთა.
ისტორია
რჩქინელიე, ნამდა ნოღა ფუნშალქ დირსხუ 1424 წანას, კოკი მადეირაშ კოლონიზაციაშ ბორჯის. ნოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ 1508 წანაშ 21 მარაშინათუთას, პორტუგალიაშ მაფა მანუელ მაართაშ დეკრეტიშ ოსხირიშ მეჯინათ.
ნოღაშ ჯოხოდვალა მოურს თაქ დიდი მუდანობათ ტყარი ცეროცოშ ჩვენაშ გეშა, პორტუგალიურო „ფუნშუ“.
მუნიციპალიტეტიშ აკოდგინალუა
ფუნშალიშ მუნიციპალიტეტშა მიშმურს გეჸვენჯი რაიონეფი:
ტრანსპორტი
ნოღას დო მუნიციპალიტეტის ოჰავე რსხუშო ოინალჷ მადეირაშ ოერეფშქაშე აეროპორტი.
ეკენია
ეკენია (ლათ. September) — გრიგორიანული კალენდარიშ მაჩხორა თუთა. ეკენიას 30 დღა რე.
ფუნშალი
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი კატეგორია:პორტუგალიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ადიღური ნინეფი
ადიღური ნინეფი — კავკაციურ ნინეფიშ ფანიაშ აფხაზურ-ადიღურ ნინეფიშ ბუნაშ ართ-ართი ნოჸო. მიშმურც ადიღეური დო ყაბარდოული. ჟირხოლო ახალჭარალუამი ნინა რე.ადიღეარეფით დო ყაბარდალეფით ოდაბადურ ნინას უძახუნა ადიღეურ ნინას (ადიღა-ბზა). ადიღური ნინეფიშ პარალელურო ონინაშმენცარო ლიტერატურას კჷნე თე შანულობათ იხვარებუ ტერმინი „ჩერქეზული ნინეფი“.
ჯვ. წ. 1035
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1035 წანა.
ადიღური ნინეფი
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზურ-ადიღური ნინეფი
ჯვ. წ. 1035
ნაღურა
კატეგორია:
ვენსან პერესი
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:შვეიცარიალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1964
ანგოლა
ანგოლა (პორტ. Angola), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ანგოლაშ რესპუბლიკა (პორტ. República de Angola ʁɛˈpublikɐ dɨ ɐ̃ˈɡɔlɐ) — სახენწჷფო ობჟათე აფრიკას; ობჟათეშე ომძღჷ ნამიბიას, ოორუეშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას დო კონგოშ რესპუბლიკას (კაბინდაშ ექსკლავი), ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანეთ. რინელი პორტუგალიაშ კოლონია. 1976 წანაშ 1 ქირსეთუათაშე გოეროშ მაკათური რე.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:პორტუგალიურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კასპი
კასპი — ნოღა ბჟაეიოლ საქორთუოს, კასპიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ეკიდილი რე წყარმალუ ლეხურაშ წყარპიჯეფს, თექ, სოდეთ წყარმალუ კვათჷნს კვერნაქებიშ სერს დო გუშმურს რზენშა. ნოღა იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 560 მ-შ სიმაღალას, ქართიშე მოჩილათირი რე 48 კილომეტრით. ნოღათ იჸუ გჷმოცხადაფილქ 1959 წანას. 2014 წანაშ მახორობაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 13 423 ვითოშ კოჩის.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი
ვალენიშ ტობა
ვალენიშ ტობა (Walensee, Lac de Walenstadt, ) — ტობა შვეიცარიას, ალპეფიშ ოორუე-ბჟაეიოლ გემინდორიას, ქიანაშ ართ-ართი უდიდაში ტობა რე. ტობა ზუღაშ დონეშე 419 მეტრი სიმაღალას იდვალუაფჷ, ფართობი — 24,1 კმ², წყარიშ ნტირა — 2,49 კმ³, მაქსიმალური სიტომბა — 150 მ.
თაშნეშე ქოძირით
შვეიცარიაშ ტობეფიშ ერკებული
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
ელ-რეიშ ერუანული პარკი
ელ-რეიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional El Rey) — ერუანული პარკი არგენტინაშ ოორუე-ბჟადალს, სალტაშ პროვინციას. იდვალუაფუ პროვინციაშ ნანანოღა სალტაშე 80 კმ-ს. მუში ფართობი რე 441.62 კმ².
პარკიქ დირსხუ აბანობური ეკოსისტემაშ თხილუაშ დო გარემოშ გოუჯგუშაფაშ ღანკით. კლიმატი ტიბუ რე, ნოლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური გუმნაულა რე 500-700 მმ.
ფლორა ძალამი მიარეფერუანი რე, სიმაღალაშ თირუაწკჷმა ართო, მუში ხუთი დონე გჷშმერთუ. მუთ ოწაწჷ ფაუნას, ეიოშანალი რე ტაპირი, არძაშე დიდი ძუძუშმაწუალი ობჟათე ამერიკას (300 კგ).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
ჯვ. წ. 1036
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1036 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
7 მანგი
7 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 158-ო დღა (ნარკი წანეფს — 159-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 427
ნაღურა
კატეგორია:
ჰიდროსფერო
მინი|300პქ|წყარიშ რთაფა ჰიდროსფეროსი ჰიდროსფერო (ჯვ. ბერძნ. – Yδωρ – წყარი დო σφαῖρα – სფერო) — დიხაუჩაშ წყარიშ დანცხი, ნამუთ ჭყვადილო რე დონწყილი ატმოსფეროშ დო დიხაუჩაშ ქერქიშ შქას; წჷმადგინანს ოკიანეეფიშ, ზუღეფიშ დო სქირონაშ ჟინპიჯული წყარეფიშ ართიანობას. ფართე გაგებათ, იკათუანს ხოლო დიხაშ თუდოლენ წყარეფს, არქტიკაშ დო ანტარქტიკიშ ჸინს დო თირს, ხოლო ატმოსფეროს დო თელ ორგანიზმეფს მიშნაველ წყარს. ჰიდროსფეროშ ოშქაშე ქიმიური მიშაკათინი ეხოლებჷ ზუღაშ წყარიშ ოშქაშე ქიმიურ მიშაკათინს. ჰიდროსფეროშ წყარი ირიათო ურთიართმოქიმინუნს ატმოსფეროწკჷმა, დიხაუჩაშ ქერქწკჷმა დო ბიოსფეროწკჷმა.
ჩქინ პლანეტაშ წყარიშ 98%-შე უმოსი ოკიანეეფს დო ზუღეფს რე. სქირონაშ წყარეფშა მოურს 2%-შე ნარკები. მ შ. ჰიდროსფეროშ დახოლებურო 2% ლიგე წყარი რე. დოსქილადირი წყარი წყითე რე. ლიგე წყარეფიშ 2%-ს დიო-დიო კოჩიშობა გიმირინუანს არძა ოხვილურშო - ხერეჭუა, ოფუტეშ მეურნობას დო ჸოფარინას.
წყარიშ დაცხის მეტო დიდი შანულობა უღჷ დიხაუჩაშ ჰავაშო. ჩინებული რე, ნამდა წყარი წყჷნარო ტიბუ. თიშო ნამდა, ართი კუბური მეტრი წყარი 1°-ით გოტიბასინ, ოხვილური რე 3000-შახ უმოს სიტიბა, ვინემ ათესხი განიშ ჰავაშ ოტიბაფალო. ათე ბორჯის წყარი წყჷნარას რგიდუ. თაშნეშე, ზარხულიშ გოძვენას გოტიბაფილი ოკეანეეფიშ დო ზუღეფიშ წყარი ზოთონჯის ოტიბუანს ჩქჷნ პლანეტაშ ჰავას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დიხაუჩაშ ეგაფილობა კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
ბრიჯიტ ფონდა
ბრიჯიტ ჯეინ ფონდა (Bridget Jane Fonda; დ. 27 ღურთუთა, 1964, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებულ რე ფილმიშე მორდია III (1990), ჯეკი ბრაუნი (1997) დო შხვა. თინა რე პიტერ ფონდა-შ ცირასქუა დო დასქუა ჯეინ ფონდა-შ დო ჰენრი ფონდაშ მოთა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
8 მანგი
8 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 159-ა დღა (ნარკი წანეფს — 160-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
დიდღალიდუდი
დიდღალიდუდი — გვალა ეგრისიშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 3168 მ. ეგაფილიე ბაიოსური პორფირიტეფით, ტუფეფით, ტუფ-ბრექჩიეფით დო ტუფ-ქვიშაქუალეფით. მაოთხაშური გოჸინუაშ ართ-ართი შანულამი საგანო, სოჸურეშეთ ჯიშთეფი გიმეშეს ჯინჯიერაშო წყარმალუ ინგირწყარიშ ღანჩოშა. რელიეფი ძალიერაშო დორთილიე. კართეეფი გოქუნილიე ალპური დო სუბალპური დოლოეფით.
მეთიუ ნებლი
მეთიუ ნებლი (Matthew Nable; 8 მელახი, 1972) — ავსტრალიარი არტისტი დო რაგბისტი. 1991-1997 წანეფს ლაჸაფენდჷ რაგბის. 2007 წანაშე გიშარჩქინდჷ ტელეეკრანეფს, ჩინებული რე ფილმეფშე მაჸვილარეფიშ ელიტა (2011) დო რიდიკი (2013). თიქ ასახიერჷ რა'ს ალ გული The CW-შ სერიალეფს საგანი დო ჭუმანიშ ლეგენდეფი.
დიდღალიდუდი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ გვალეფი
ჯვ. წ. 1037
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1037 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მეთიუ ნებლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი კატეგორია:ავსტრალიარი რაგბისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1972
ჯვ. წ. 428
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 428 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დესაგუადეროს მუნიციპალიტეტი
დესაგუადეროს მუნიციპალიტეტი (Desaguadero) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინგავიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 5 576 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 122 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ტეტანუსი
ტეტანუსი (ლათ. tetanus << ბერძენ.) —  მედიცინას კონწარი ინფექციური ლახარა, ნამუსჷთ იჭანუანს გიშაკერზაფილი მიკრობი, ნამუსჷთ მაჸუნუ კჷნ თე ჯოხოდვალაშ ფიზიოლოგიური მოლინა - ართამ დო შუროღალი კურთხუეფიშ აკობურაცხუა, გოსქილადა. კურთხუეფიშ ხანგჷნძე წაწახუა მეურს, მორჩილი ინტერვალეფით გიშართილ, გჷმაღერზაფალეფიშ ჟიგაულათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინფექციური ლახარეფი
გიუმრი
ისტორია
1841 წანას, საქორთუო-იმერეთიშ გუბერნიაშ, ომაზრე ნოღათ გჷნირთჷ. თეიშახ გიუმრი წჷმარინუანდჷ მორჩილმუდანამ ოხორუეს ჯოხოთ — გიუმრის, ნამუთ ბამბაკი-შუაღელეშ დისტანციაშა მიშმეშჷ. 1830 წანას, მახორობაქ მიძინჷ თურქეთიშე გინოხორელი ქირსიანეფიშ ხარჯიშა. ეშანილ ოხორუქ ნოღაშ სტატუსი მოგვიანაფათ მიპალჷ. 1837 წანას, რუსეთიშ იმპერატორიშ ნიკოლოზ პავლეშ სქი რომანოვიშით ეშანილ აბანეფს მიმოულაშ ბორჯის ოსხირო გაჭყჷ ჯიხაშ აკოგაფაქ, ნამუსჷთ უკული კინ მუჭოთ ნოღასჷთ „ალექსანდროპოლიშ“ ჯოხოქ გიადჷ.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:შირაკიშ პროვინცია
რაფიკ ჰარირი
რაფიკ ჰარირი (رفيق بهاءالدين الحريري დ. 1 გერგობათუთა, 1944, საიდა, ლიბანი — ღ. 14 ფურთუთა, 2005, ბეირუთი, ლიბანი) — ლიბანიშ სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე, ლიბანარი მილიარდალი, პრემიერ-მინისტრი 1992-1998 დო 2000-2004 წანეფს. 2005 წანას გენთხაფაშ შედეგო დოჸვილეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიბანიშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:ჸვილირი ლიბანარი პოლიტიკოსეფი
ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
ნახურ-დაღესტანური ნინეფი — ნინეფიშ ფანია,ნამუთ აკმაშქვანც ნახურ დო დაღესტანურ ნინეფც. გოფაჩილიე რუსეთიშ ფედერაციაშ ჩეჩნეთიშ, ინგუშეთიშ, დაღესტანიშ რესპუბლიკეფც დო თაშნეშე საქორთუოშ დო აზერბაიჯანიშ ნამთინე რაიონც.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
სანრაიზი
სანრაიზი (ინგლ. Sunrise River) რე წყარმალუ ააშს, ბჟაეიოლ-ცენტრალურ მინესოტას. წყარმალუ სანრაიზი იჭყაფჷ ნოღა ფორესტ-ლეიკიშ ტერიტორიას, ფორესტ-ლეიკიშ ტობას, იკათუანს შხვადოშხვა ნადუეფს: საუზ-ბრენჩის, უესტ-ბრენჩის, ნორზ-ბრენჩის დო უაილდ-რივერ-სტეიტ პარკიშ ტერიტორიას ინაკათუ წყარმალუ სენტ-კრუას. წყარმალუ სანრაიზიშ სიგჷნძა რე 62.9 კმ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი
ედუარდ I-იშ ჯიხაზურგეფი უელსის
მაფა ედუარდ I-იშ ჯიხაზურგეფი დო ნოღაშ კიდალეფი გუინედის (Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd) — თე ჯოხოთ რე მიშულირი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა ობიექტი, ნამუთ უელსის, გუინედიშ ადმინისტრაციულ ართულს იდვალუაფუ.
ტიბრი
წყარმალუ ტიბროსი (Tevere) — სიგჷრძათ მასუმა წყარმალუ იტალიას 406 კმ-ით წყ. პოშ დო ადიჯეშ უკული; ოდუდეს ეთმოჭოფუნს გვალა ფუმაიოლოშე დო რომიშ გულათ ტირენიაშ ზუღას ინაკათუ ჟირი ნოჸოთ.
ედუარდ I-იშ ჯიხაზურგეფი უელსის
1986 წანას, ინგლისიშ მაფა ედუარდ I-იშ მაფობაშ ბორჯიშ ოთხი ჯიხაზურგა, ნამუეფით დუდიშთხილარი დო ოურდუმე არქიტექტურაშ XIII ოშწანურაშ გოსოფურ მინუშეფს წჷმარინუანა, იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
ტიბრი
ჯოხოდვალა
ჯოხოდვალა ორჩანიეთ ლათინურშახიანი რე, რომაული ჯოხო ტიბურიშ მანგურო (ალმახან. ტივოლი). მითიური მაფა ტიბერინუსი, მაჩხორა ლეგენდარული ალბა-ლონგაშ მაფეფიშ ერკებულშე, ლეგენდაშ მეჯინათ წყარმალუ ალბულას შქვიდელე, მუდგაშ გეშათ თიშ უკული ტიბროსიქ ქოგიადჷ. ჯოხო შილებე თაშნეშე მითმიშას ინდო-ევროპულშახიანი ნინაშე "ჩე" დჷნოლექით. თაშნეშე ლეგენდაშ მეჯინათ, რომიშ დჷმარსხუაფალეფი, ნაჟირუა ჯიმალეფი რომულუსი დო რემუსი თე წყარმალუს გინასქილიდუ ჯუა გერქ.
ედუარდ I-იშ ჯიხაზურგეფი უელსის
თე ნოგაფუეფი რე:
ედუარდ I-ქ უელსის გვალო ბრუო ჯიხაზურგა ეკიდჷ.
ტიბრი
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:რომი
ფრენკ ზაპაშ დისკოგრაფია
თაქ წჷმორნაფილი რე მუსიკოს ფრენკ ზაპაშ დისკოგრაფია. თინა იკათუანს მუჭოთ ბუნაშ The Mothers of Invention, თაშნეშე ზაპაშა მეჯღუნილ ალბომეფსჷთ. ედომუშამი კარიერაშ მეძენას ფრენკ ზაპაქ გჷშაშქჷ 62 ალბომი. 1994-2010 წანეფს, ზაპაშ ღურაშ უკულიანი პერიოდის, გჷშართჷ მუში ჯოხოშ 27 ალბომქ. თეშ გეშა, თიში ალბომეფიშ დისკოგრაფია 89 ინნაჭარას აკმადგინანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრენკ ზაპა კატეგორია:დისკოგრაფიეფი
კარლ იუნე
კარლ იუნე (Karl Yune; დ. 16 პირელი, 1976, ვაშინგტონი) — ამერიკალი არტისტი. თიქ ასახიერჷ მასეო იამაშირო სერიალი საგანიშ მასმა სეზონს. თიში ჯვეშეფი აზიაშე რენა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1975
აკო
აკო (ურიულო: עַכּוֹ, არაბ. عكّا აკა) — ნოღა ბჟადალ გალილეას, ისრაელს. იდვალუაფუ ნოღა ჰაიფაშე ოორუეთ 18 კმ-ის, სქირონაშქა ზუღაშ ოძგალეს. ნოღა იკოროცხჷ მოსოფელიშ ართ-ართი ოქინაფუთ დო მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ისრაელს კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი *
ლოს-კარდონესიშ ერუანული პარკი
ლოს-კარდონესიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Los Cardones) — ერუანული პარკი არგენტინაშ ოორუე-ბჟადალს, სალტაშ პროვინციას.
თე გვალამ პარკის უკინებუ 650 კმ². მუში უმაღალაში ჭურჭული რე 5 000 მეტრას. მუშ ტერიტორიას დოსქილადირი რე ეშალაფირი ჩხოლარეფიშ, თინეფ შქას დინოზავრეფიშ ნოსქილედეფი.
პარკიქ დირსხუ 1996 წანას, მუჟამსჷთ არგენტინაშ ერუანული პარკეფიშ ადმინისტრაციაქ თე ტერიტორია ქჷმიძინჷ.
ჯვ. წ. 429
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 429 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1038
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1038 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
აფხაზური ნინა
აფხაზური ნინა (მუშითჯოხოდვალა аҧсуа бызшәа [аpʰswa bəzʃʷa] აფსუა ბვზშია, ვარა რჩქვანელობურო аҧсшәа [аpʰsʃʷa] აფსშია) — აფხაზურ-ადიღეური ფანიაშ აფხაზურ-აბაზური ბუნაშ ნინა. აფხაზურ ნინაშა რაგადანა საქორთუოს (აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა) დო თურქეთის. საქორთუოს თე ნინაშა მორაგადეეფიშ რიცხუ აკმადგინანც დოხოლ. 101.000 კოჩის. თურქეთის აფხაზურ ნინაშა მორაგადეეფიშ ზუსტი რიცხუშ დოდგინა თურქეთიშ რესპუბლიკას რინელი ვადასაბაღ დოკუმენტირაფაშ დო ნორკებას ონდებელ ოკათაშე ეჭარუაშ გეშა ძნელი რე.
თალიბანი
თალიბანი, ვარ-და თალიბანიშ ყარაფი (თულაბაშ ჩილათერი ფორმა, არაბული თალიბიშ მიარეშიანი ფორმა, „მოგურაფე“) — ისლამური ფუნდამენტალისტური პოლიტიკურ-რელიგიური პრო-პუშტუნეფიშ ყარაფი, ნამუთ დახე ედომუშამი ავღანეთის მართჷნდჷ 1996–2001 წანეფს. დიპლომატიური აღიარაფა ხვალე სუმი ქიანაშე მიღჷ: არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი, პაკისტანი დო საუდიშ არაბეთი. გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუშით აღიარაფილი რე მუჭოთ ტერორისტული ორგანიზაცია. თალიბანს ააშ-ს ვა უღჷ ტერორისტული ორგანიზაციაშ ოფიციალური სტატუსი.
აფხაზური ნინა
აფხაზურნინამ მახორობაშ გეშა სქჷლადირი ოფიციალური დო ვაოფიციალური რიცხობური მუნაჩემეფი ძალამი საორჩანოთ იშხვანერებუ ართმაჟირაშე. კერძოთ, თე რიცხუ იძანძჷ 4.000-შე 39.000 კოჩიშახ.
თალიბანი
„თალიბანიშ ყარაფიქ“ გიჭყჷ 1994 წანაშ ზარსხულს, ყანდაარს, ავღანეთის მიმალი ომენოღალე დოზანთალაფირჷ ლჷმაშ ბორჯის. დუდმაართაშე თალიბანს ოკათუდჷ ლჷმაშ ვეტერანეფი, ლტოლვილი პუშტუნეფი, ნამუეფქჷთ რელიგიური გონათუა პაკისტანურ მედრესეს მიღეს დო ხუჯდოკინელქ იჸუეს პაკისტანალი სპეცნინალაშით. თალიბეფიშ იდეოლოგია იკათუანდჷ ისლამურ ფუნდამენტალიზმის აბანობურ პუშტუნურ რჩქვანელობურეფწკჷმა ართო. თიმ ბორჯიშო თალიბეფიშ ღანკი რდჷ ისლამური ნორმეფიშ კჷნ ეიონწყუალა, თაშნეშე თინჩალაშ დორთა ავღანეთიშა. ყარაფის დუდენდჷ ლჷმაშ ვეტერანი — მოჰამედ ომარი.
აფხაზური ნინა
აფხაზური ნინაშ კოკო შილებე მირჩქინუას საქორთუოშ ტერიტორიასჷნე აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ მოლენი აჭარაშ ართ-ართი მუნიციპალიტეტის, თაშნეშე სირიას სქჷლადირი მუსხირენი აფხაზურნინამი დოხორელი პუნქტი.
თალიბანი
გვალე მალას თალიბეფქ გეჭოფეს ავღანეთიშ კაბეტი ნორთი. 1996 წანაშ პირელს, ნოღა ყანდაარს იმანჯჷ მუსლიმან თეოლოგეფიშ კათუაქ, სოდე მულა ომარი მირჩქინეს „მართალმორწუმეეფიშ მაზოჯალო“ დო ყარაფიქ დიჭყჷ ქაბულს მარენჯი პრეზიდენტიშ ბურჰანუდინ რაბანიშ სააწმარენჯო ლჷმა. თიმ წანაშ ეკენიას თალიბეფქ გეჭოფეს ნოღა ქაბული დო თი ბორჯიშე დოჭყაფილი 2001 წანაშახ, ფაქტობურო მართჷნდეს ავღანეთიშ სახენწჷფოს.
აფხაზური ნინა
აფხაზური ნინა იუნესკო-შ ნქირაფაშ საფრთხეშ წოხოლე გიმარენჯი ნინეფიშ ერკებულშა რე მიშაღალირი.
თალიბანი
ყარაფის ხუჯის უკინენდჷ პაკისტანი, დო 1996 წანაშე დოჭყაფილი წოროხანდენდჷ ოსამა ბინ ლადენწკჷმა, ნამუშე თაშნეშე ღებულენდჷ ფინანსურ აზარას. 2001 წანაშ 11 ეკენიაშ ტერორისტული აქტეფიშ უკული, ნამუქჷთ გოჭყვიდჷ დოხოლაფირო 3 ვითოშ ადამიერი, თალიბეფქ ბინ ლადენიშ გუმოჩამაშე ვარი გაცხადეს. თეშ გეშა, 2001 წანაშ გჷმათუთას, ნატოშ ჯარიშკოჩეფქ ანტითალიბანურ ჭყანეფწკჷმა ართო ავღანეთის დიჭყეს ოურდუმე ოპერაცია, ნამუშ შედეგო თალიბანიშ ხეშუულაფაქ გითოჸოთამილქ იჸუ.
აფხაზური ნინა
ზიტყვა „აფხაზიშ“ გოჭყაფაშენი
ეთნონიმი „აფხაზი“ ეტიმოლოგიური თოლწონუათ ქორთული გოჭყაფაშ ზიტყვა ოკო ორდას დო შხვა კათეფიშ ნინეფსჷთ ქორთულშე ოკო გინურთუმუდუკო (სამანგათ, ოსურო Абхази, ბერძენულო Αμπχαζία, რუსულო Абхазия, ინგლისურო Abkhazia, გერმანულო Abсhasien, თურქულო Abhazya, არაბულო أبخازيا, სპარსულო آبخاز). მუთ ოწაწჷ სპარსულ წყუეფცჷნ, ეიოშანალიე ართი დეტალი; X ოშწანურას საქორთუოს უშარალუ ჩინებული სპარსი პოეტის აბუ მანსურ მუჰამად იბნ აჰმად დაყიყის, ნამუთ საქორთუოს აფხაზეთო მიშინუანც.
თალიბანი
თალიბანი მალიმორეფი ფართო სპექტრიშ მალიმორეფი რენა, თინეფი თარო ქიმინჯენა მორჩილი ბუნეფით დო ართიანწკჷმა მერსხილი რენა მოჯგირული რსხუეფით დო რელიგიური რწუმათ (მუსლიმი ფუნდამეტალისტეფი), მერსხილჷ რენა ბრელი ტერორისტულ ორგანიზაციეფწკჷმა, თინეფს შქას ალ-ყაიდაწკჷმა. თინეფიშ ობურჯაფე ქიმინუეფი თარო პარტიზანული ხასიათიშ რე დო ქიმინუაშ არანი რე ავღანეთი დო პაკისტანი. ავღანეთიშ რესპუბლიკას თალიბანი აკოჭიჭიხჷ ოთინჩალე მისიაქ დო თინეფიშ ქიმინუაშ არანი გოხურგელი რე.
კუბაშ მუნიციპალიტეტეფი
კუბაშ პროვინციეფი 169 მუნიციპალიტეტო (municipios) ირთუ. დორთუალაქ გითანჯჷ 1976 წანაშ 3 კვირკვეშ კანონი №1304-ით.
აფხაზური ნინა
ნინაშ დოხასიათაფა
აფხაზური ნინა მიშმურც კავკაციურ ნინეფიშ ოორუე-ბჟადალურ, აფხაზურ-ადიღურ ბუნაშა. აფხაზური ნინა აბაზური ნინაწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნც ართი ნინაშობურ ართურც.
კუბაშ მუნიციპალიტეტეფი
არტემისაშ პროვინცია
მარჯვნივ|250პქ პროვინცია აკმოდირთუ 11 მუნიციპალიტეტშე:
თალიბანი
თალიბეფს დორხველი ვებ-ხასჷლა უღჷნა, ნამუთ პუშტუშ, დარიშ, არაბულ, ურდუშ დო ინგლისურ ნინეფშა მუშენს. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და შხირას თალიბეფიშ ვებ-ხასჷლას ავღანეთიშ ხეშუულაფა ბლოკუნსჷნ, საიტიშ ადმინისტრატორეფი, ნამუეფჷთ ავღანეთიშ გალე მუშენა თე პრობლემას მალას ეიალენა. თალიბანი ჟურნალისტეფს ელექტრონულ ფოსტას რეგულარულო უჯღონანს. 1990-იან წანეფს, მუჟამსჷთ თალიბანქ ხეშუულაფაშა მორთჷნ, ავღანეთის ტელევიზია, მუსიკა დო კინოფილმეფი გოხურგეს. მარა, ლჷმაშ დოჭყაფაშე ვითი წანაშ უკული, თალიბეფი XXI ოშწანურაშ ტექნოლოგიურ მეჭირინაფეფს, სოციალური რშვილეფიშამო უკვე ძალამ ეფექტურო გჷმირინუანა.
იდეოლოგია
თალიბეფიშ ოფიციალური რელიგია რე ისლამიშ თიჯგურა გემაჸვენჯალა, მუჭოთ რე აშარიზმი; არძა, ნამუთ ათე იდეოლოგიას ვეგეჸუნსჷნ, თალიბეფიშ არზით — მეჩილათირი რე დო თხოზინს დოჸუნს. თალიბეფიშ კონტროლირაფილ ტერიტორიეფშა მიშმუღჷნა შარიათიშ ნორმეფი, ნამუშ რსულაფა კონწარო იკონტროლებჷ. გოხურგელი რდჷ ტელევიზია, მუსიკა დო მუსიკალური ინსტრუმენტეფი, სახუაფონი ხელუანობა, ალკოჰოლი, კომპიუტერეფი დო ინტერნეტი, ჭარდაკი, ჩე ფერიშ მუკაქუნალი (ჩე ფერი — თალიბეფიშ შილაშ ფერი რე), ღილე ფორმათ სექსიშ გოსხუნუა დო შხვა მუთუნი. ქომოლკოჩეფს უციოთ უღჷდესკო ოკო გოთანჯილი სიგჷრძაშ ბჟაკე. ოსურეფს ვეშულებჷდეს მუშობა, ქომოლი სქესიშ ექიმწკჷმა კურნალუა, ჯარალობურ აბანეფს ღილე სახეთ გჷმორჩქინა დო უქომუნჯეთ ვარ-და მოჯგირე ქომოლი სქესიშ ადამიერიშ უმუშო გილულა; შანულამო რდჷ გოხურგელიб ოსურეფიშ გონათუაშა ჭირინაფა (2001 წანას, სკოლაშ მოგურაფუ ძღაბეფი ხვალე 1%-ის აკმადგინანდჷ).
აფხაზური ნინა
ევლია ჩელები
აფხაზური ნინაშ გეშა სქჷლადირი მაართა ჩინებეფი, ნამუეფუთ ამდღარშახ კინიჩუნ, ХVII ოშწანურაშ ჩინებული თურქი მეშარეს ევლია ჩელების (Evliya Çelebi) ორხველჷ. ევლია ჩელები მუში შარალუას 1640 წანას ქიგერინალე დო მუსურებჷ 1670 წანას. თის აკულებჷ ყირიმი, რუმელია, ავსტრია, ალბანეთი, კრეტა, დალმაცია, თესალონიკი, აზერბაიჯანი დო საქორთუო დო მუში მირსაქეფი ართი წიგნო აკუკირჷ, ოდო წიგნიშა „სეაჰათნამე“ (ოშარალუ წიგნი) ქიგეუდვალჷ. მეშარეს ზოგადი ჩინებეფიშ მოხ არაბული ასოეფით ქინუჭარაფჷ ნამთინე აფხაზური ზიტყვა. აფხაზური ნინა ახალნორდი ოჭარალუ ნინა რე.
კუბაშ მუნიციპალიტეტეფი
კამაგუეიშ პროვინცია
პროვინცია აკმოდირთუ 13 მუნიციპალიტეტშე: მარჯვნივ|250პქ
თალიბანი
იდეოლოგია
2001 წანაშ 26 ფურთუთას, მოლა ომარქ გიშაშქ დეკრეტი, ქიანას მარენჯი არძა ვაისლამური ძეგლეფიშ აკორღვაფაშ გეშა. დეკრეტიშ რინას რსულაფაშის, თიმ წანაშ მელახიშ თუთას, თალიბეფქ აფეთქეს ბუდაშ ჟირი გიგანტური ნაწახნაკა, ნამუთ ბამიანიშ კირდეს გიშაჭკირილქ იჸუ III დო VI ოშწანურეფს, ნამუქჷთ მოსოფელიშ ჯარალუაშ გოდღანუა გჷმიჭანჷ. Действия талибов были осуждены общественностью ряда мусульманских стран.
აფხაზური ნინა
აფხაზური ანბანიშ კირილური ვარიანტი
მაართა აფხაზური ანბანი 1862 წანას სლავურ-კირილური ჭარალუაშ ბაზაშა აკიმუშუ ბარონი პეტერ ფონ უსლარქ დო თინა აკმოდირთჷდ 37 ასო-შანშე, მარა 1905 წანაშე გრაფიკული შანეფიშ მუდანობა 55 ასოშახ მორდეს. მოგვიანაფილო ნიკო მარიქ ქოცადჷ ხოლო უმოსო დუხალიწუდუკო თე ჭარალუა, მარა თიქ ლათინურ ანბანშა გეპონაფათ ქჷდარსხუ ხოლო ართი, ახალი ბუნა, ნამუთ უკვე 75 ასო-შანც იკათუანდჷ. ლათინურ ანბანც აფხაზეფი 1926-შე 1928-შახ გჷმირინუანდეს. 1937 წანას ქორთული ანბანიშ ოსხირშა გამშიღეს აფხაზური ჭარალუა, მარა ქორთუეფიშე დისტანცირაფაშ ზალამიშ გეშა აფხაზეფქ 1954 წანას კჷნე კირილურ ვარიანტის დართეს. ქორთული ანბანიშ მიშაღალაშ თე ფაქტი ხშირას გინორთელე აფხაზეფიშით ქორთუეფიშ საჸალეშ ბაძაძი, კერძოთ ბრელი აფხაზა თე ისტორიულ ფაქტის ქართიზაციაშ ცადინც ორწყე. მორომუნერო უნწყუნც თინეფც ხეს დორხველი ნციონალური სახეშ ასქილიდაფას კირილური ანბანიშ (თ.გ. გრაჟდანკაშ) გჷმორინაფა, უჩინებუ რე.
თალიბანი
იდეოლოგია
თალიბეფი გიშმულა ოსურეფიშ გონათუა გოხურგუაშ მოხუჯეთ. თინეფიშ გენთხაფაშ ობიექტეფი შხირას რე სკოლეფი; ხვალე 2008 წანას, პაკისტანიშ ოორუე-ბჟადალ რეგიონიშ სვატიშ ოლქის, აბანობური სახენწჷფომაღალი პოსტიშ პიჯიშ, შაუკატი იუსაიზაიშ ზიტყვეფით, თალიბეფქ მოჯალაგეს 170-შე უმოსი სკოლა, სოდე დოხოლაფირო 55 000 ბოში დო ძღაბი გურაფულენდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:თალიბანი კატეგორია:ისლამიზმი კატეგორია:ორგანიზაფილი დუნაშებუ კატეგორია:ისლამური ტერორისტული ორგანიზაციეფი კატეგორია:ავღანეთიშ ისტორია
აფხაზური ნინა
აფხაზური ანბანიშ კირილური ვარიანტი
საბოლა ჯამს ნინაშმეცნარეფი, ნამუეფით შხვადოშხვა ბორჯის აფხაზური ანბანიშ დორსხუაფაშო ხანდენდესჷნ, რდეს პეტერ ფონ უსლარი, დიმიტრი გულია, კონსტანტინე მაჭავარიანი, ალექსეი ჭოჭუა დო ნიკო მარი.
რუსული
Ломтатидзе К.В. Абхазский язык // Языки народов СССР. Т. 4. Иберийскокавказские языки. «Наука». Москва, 1967.
სქოლიო
კატეგორია:აფხაზურ-ადიღური ნინეფი კატეგორია:აფხაზეთი კატეგორია:საქორთუოშ ნინეფი
აბედათი
აბედათი – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ აბაშაშ მარძგვან ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 130 მეტრა, მარტვილიშე 7 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 541 კოჩი. ოფუტეშ ჯვეში ჯოხოდვალა რე ჯოლო აბედათი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კუბაშ მუნიციპალიტეტეფი
სიეგო-დე-ავილაშ პროვინცია
პროვინცია 10 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: მარჯვნივ|250პქ
სიენფუეგოსიშ პროვინცია
პროვინცია აკმოდირთუ 8 მუნიციპალიტეტშე: 250პქ|მარჯვნივ
სიუდად-დე-ლა-ჰაბანა
კუბაშ ნანანოღა 15 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
გრანმაშ პროვინცია
პროვინცია 13 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
გუანტანამოშ პროვინცია
პროვინცია 10 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
ოლგინიშ პროვინცია
პროვინცია 14 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: მარჯვნივ|250პქ
ლას-ტუნასიშ პროვინცია
პროვინცია 8 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
მატანსასიშ პროვინცია
პროვინცია 13 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ. 250პქ|მარჯვნივ
მაიაბეკეშ პროვინცია
პროვინცია 11 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
პინარ-დელ-რიოშ პროვინცია
პროვინცია 11 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
ვილია-კლარაშ პროვინცია
პროვინცია 13 მუნიციპალიტეტშე აკმოდირთუ: 250პქ|მარჯვნივ
სქოლიო
კატეგორია:კუბაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
1911
დღახუეფი
კატეგორია:
მაიკლ ბოუენი
მაიკლ ბოუენი (Michael Bowen დ. 21 მანგი, 1957) — ამერიკალი კინოარტისტი, ჩინებული რე რეჟისორ კვენტინ ტარანტინოწკჷმა ალახანდათ. ხოლო ოკათუდჷ ოტელევიზიე სერიალს „დინაფილეფი“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1957 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
მოსოფელიშ ქიანეფი მახორობაშ მეჯინათ
thumb|300px|ქიანეფიშ რუკა 2010 წანაშო მახორუეფიშ მეჯინათ
თუდო მოჩამილი რე მოსოფელიშ ქიანეფიშ ერკებული მახორუეფიშ მეჯინათ. ერკებულშა მიშაჸონაფილი რე დუდიშული ქიანეფი დო თაშნეშეთ დამოკიდებული ტერიტორიეფი ISO 3166-1-იშ გეშა. თეშ გალე მოჩამილი რე, მუჭოთ პროცენტინ, თეშ ირი ქიანაშ მახორუეფიშ მუდანობა მემანგებული მოსოფელიშ მახორუეფშა, ნამუთ ასე მეხოლაფირო რე 6,970,300,000.
ტერიტორიეფი, ნამუთ სუვერენული სახენწჷფოეფიშ უგშურთუმ ნორთის წჷმარინუანა, მაგალითო გოართოიანაფილი ომაფეშ ქიანეფი, ერკებულშა მიშაჸონაფილი რენა, მუჭოთ სუვერენული სახენწჷფოეფიშ ნორთეფი. ერკებულშა ვა რე მიშაჸონაფილი თიშნერი გოართოიანაფეფი, მუნერით რე ევრორსხუ. ევრორსხუს 2010 წანაშ 1 ღურთუთაშო 501,259,840 მახორუ რდჷ. ერკებულშა მიშაჸონაფაშ შვანს, ევრორსხუ დეკინენდჷ მასუმა აბანს დო დამოკიდებული ტერიტორიეფი ნამუეფსჷთ ვა ჸუნა ირიათონი მახორობა, მაგალთო ანტარქტიკაშე, ნამუშეთ შხვადოშხვა ქიანას პრეტენზიეფი უღუ.
ერკებულს გჷმორინაფილი ციფრეფი ირცხუაფუ არძოშ უახალაშ ეკოროცხუას ვარა ერუანული ფოეფიშ ორგანოეფიშ რენჯ მოჩამილოფეფს დო მუჭოთ წესით მოკვარკვალაფირი რე. მუჟამსჷთ ერუანული მოჩამილოფეფი ვა რე ხემიოჭირნაფალინ, ციფრეფი გერცხუაფილი რე 2010 წანაშ ეკოროცხუას.
ერკებულს გჷმორინაფილი ციფრეფი ირცხუაფუ არძოშ უახალაშ ეკოროცხუას, ვარა ერუანული სახენწჷფოეფიშ ორგანოეფიშ ვარაუდეფს დო მუჭოთ წესით მოკვარკვალაფირი რე. მუჟამსით ნაციონალი მოჩამილობეფი ვა რე ხემიოჭირნაფალინ, ციფრეფი გერცხუაფილი რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ ეკონომიკური დო სოციალური საქვარეფიშ დეპარტამენტიშ 2010 წანაშ გიშაკოროცხუას. თიშენ, ნამდა ციფრეფი ვა რე შაყარელი არძო ქიანას ართბორჯულო დო ართი დონეშ სიზუსტე ორკუ, მოღალ ციფრეფიშ ალაზიმაფაქ შილებე გიშეჭანუას უთინჷ დასკვნეფი. თეშ გალე, არძო ქიანაშ მახორობაშ მუდანობაშ აკოძინელო მეღებული რიცხუქ შილებე ვა დემანგას მოსოფელიშ მახორობაშ მაძირაფალ რიცხუს.
სუვერენული სახენწჷფოეფიშ ჯოხოეფი მოჩამილი რე რუმე ტექსტით, დო დამოკიდებული ტერიტორიეფი ხოლო კურსივით. სახენწჷფოეფი, ნამუთ შინელი რე ერკებულს, მარა ნამუსჷთ ვა უღუ ნაციეფშქას აღიარებან, მოჩამილი რე რუმე დო კურსივი ტექტსით.
სქოლიო
კატეგორია:ქიანეფი კატეგორია:სტატისტიკა
ფიზიკა
thumb|350px|ორთას მიმალი შხვადოშხვა ფიზიკური ჸოფირებეფი.
ფიზიკა (ჯვეში ბერძენ. φύσις „ორთა“) — ორთაშობური მენცარობა, ნამუთ გურაფულენს ორთაშ უძაკააშ დო თე ჟამს არძაშე უზოგადაშ კანონზომიერებეფს, არკვიენს მატერიაშ აკოდგინალუას დო მუშებეფს, ოფირჩას დო ბორჯის თიშ გინოაბანუაშ ზოგად ფორმეფს.
ფიზიკა შხვა ორთაშობურ მენცარობეფწკჷმა ართო გურაფულენს გოლუაფირი ოქიანუშ ობიექტურ მუშებეფს. ფიზიკას ართ-ართ ცენტრალურ თემას წჷმარინუანს მატერიაშ აკოდგინალუაშ დოგურაფა. თინა ფორუნც ფიზიკას ჩინებულ ჟირი მატერიაშ სახეს: ღვანდის დო ვეს.
ფიზიკაშით აკოგურაფონი მატერიაშ უზოგადაშ ყარაფიშ ფორმეფი (მექანიკური, მოლეკულურ-სიტიბური, ელექტო-მაგნიტური, ატომური, გვირზილური ) წჷმარინუანა მატერიაშ უმოსო რთულ ყარაფიშ ფორმეფიშ (ქიმიური, ბიოლოგიური დო შხვ.) აკმადგინალ ნორთის, თეშენი ფიზიკა წჷმარინუანს შხვა ორთაშობურ მენცარობეფიშ (ასტრონომია, ბიოლოგია, ქიმია, გეოლოგია დო შხვ.) ოსხირს.
ფიზიკა გურაფულენს მატერიაშ მუშებეფს დო რჯებას თიში გჷმოლინაფაშ ფართე თანჯეფს, დოჭყაფილი სუბმიკროსკოპული ელემენტარული ნორთიეფშე (ელემენტარული ნორთიეფიშ ფიზიკა) თებული ედომუშამი ოქიანუთ (კოსმოლოგია).
სქოლიო
კატეგორია:მენცარობა კატეგორია:ფიზიკა კატეგორია:ორთაშ მენცარობეფი
გვალა
ართიანშა გინობუნაფილი ქჷნდჷრეფი დო გვალეფიშ მასივეფი ოშშახ დო ვითოშ კმ-შახ გოფაჩილი გვალამ ჸურეეფს (გვალეფს) ოჭყანა (მაგ., კავკაციონი, ურალიშ გვალეფი). გოჭყაფაშ მეჯინათ გჷშმაგორუნა ტექტონიკურ, ეროზიულ დო ვულკანურ გვალეფს. ტექტონიკური გვალეფი ჯინჯიერაშო გითმიჭყაფუ გეოსინკლინს შჷრეეფიშ ინტენსიური დოჭირაკუაშ დო დიხაუჩაშ ქერქიშ ეულაშ გეშა. ტექტონიკური სტრუქტურეფიშ ოსქვებურო გჷშმაგორჷნა ჭირაკილი დო ლოდა გვალეფს. ეროზიული გვალეფი დიხაუჩაშ ქერქიშ ჟი ეზინდილ ჰორიზონტულ სტრუქტურეფიშ პლასტოშური ჟიპიჯიშ დორთუალაშ მოღალუ რე. ვულკანური გვალეფი - ვულკანური კონუსეფიშ, ლავური ღვარეფიშ, ტუფური საფარიშ ართამობა რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია *
ჯვ. წ. 430
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 430 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1039
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1039 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ესკომაშ მუნიციპალიტეტი
ესკომაშ მუნიციპალიტეტი (Escoma) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ელიოდორო-კამაჩოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 077 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 461 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ნაშამგუ
ნაშამგუ — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ოლორიშ (ინგირიშ ნადუ) ძგალეფს, ზუღაშ დონეშე 350 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 26 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 8 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 157 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ფრიდრიხსჰაინ-კროიცბერგი
thumb|მარვნივ|ობერბაუმბრიუკე
ფრიდრიხსჰაინ-კროიცბერგი ბერლინიშ რაიონი რე, ნამუქჷთ გერმანიაშ გოართოიანაფაშ უკული ფრიდრიხსჰაინიშ (ელ.ბერლინი) დო კროიცბერგიშ (ბჟდ. ბერლინი) აკოართაფაშ გეშა გიჭყჷ. საგანოს შქას რთჷნც წყარმალუ შპრეე დო ართიანწკჷმა აკმაშქვანც ჩინებული ხინჯი ობერბაუმბრიუკე, სოდეთ 1998 წანაშე ირწანურო იმანჯებუ თ.გ. წყარიშ ლჷმა.
კროიცბერგიშ მახორობაშ 32,8% ვაგერმანალეფი აკმადგინანა, თინეფ შქას უმენტაშობა თურქი რე, თიმწკჷმა მუჟამც ფრიდრიხსჰაინც ურცხოალეფიშ ორთია ხვალე 8,7% რე.
კატეგორია:ბერლინი
აშტარაკი
აშტარაკი (Աշտարակ, ითანგუ მუჭოთ ყორში) — ოხერეჭე ნოღა სომხეთის, არაგაწოტნიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა წყარმალუ ქასაღიშ ლეხერს იდვალუაფუ, ერევანიშ ოორუე-ბჟადალშე 20 კილომეტრის მეძენას, ერევანიშ, გიუმრიშ დო ვანაძორიშ მემარსხუაფალი ოავტომობილე რზეფიშ გინოკვათუას. ნოღაშე 2 კილომეტრის ომენცარე ნოღა გიტავანი იდვალუაფუ. აშტარაკის თხილერი რე მუსხირენი ჯვეში ნოდგჷმეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:არაგაწოტნიშ პროვინცია
სირშა რონანი
სირშა რონანი (Saoirse Una Ronan; დ. 12 პირელი 1994, ნიუ-იორკი, ააშ) — ირლანდიარი არტისტი. მეღებული აფუ ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ნომინაციეფი.
ელვაში
ელვაში (პორტ. Elvas) — ნოღა პორტუგალიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლს. ელვაშიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 15 500 კოჩი (ნოღა) დო 22 500 (მუნიციპალიტეტი). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს ალენტეჟუშ რეგიონშა დო ალტუ-ალენტეჟუშ სუბრეგიონშა.
სირშა რონანი
ბიოგრაფია
დუდშე სირშა ოკათუდჷ სერიალეფს, მუჭომეფით რე „ოსქილადუ“ დო „ნტკიცება“. მაართა არძაშე სანულამი როლი კინოს მიღჷ 2007 წანას ჯო რაიტიშ ფილმის „ნარღება“. 2009 წანას გინიღეს ფილმის „საჸოროფო ძვალეფი“, სოდეთ ილაჸაფჷ 14 წანაშ მარდი ძღაბიშ როლი, ნამუთ მანიაკიქ ქიტყურუ განშე დო უკულ დოჸვილჷ.
ელვაში
ნოღაქ დირსხუ 1229 წანას. 2012 წანას იუნესკოქ ნოღა ჯიხაზურგაწკჷმა ართო გემშეღჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
სირშა რონანი
სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1994 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი
გურჯაანი
გურჯაანი — ნოღა ბჟაეიოლ საქორთუოს, გურჯაანიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ ალაზანიშ ვეს, ბაკურციხე-თელავიშ ოავტომობილე შარას, ზუღაშ დონეშე 415 მ სიმაღალას. ქართიშე 122 კმ. ნოღათ იჸუ გჷმოცხადებულქ 1934 წანას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს 8024 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 431
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 431 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მარშალიშ კოკეფი
220px|thumb|right|მარშალიშ კოკეფიშ აბანდვალა მარშალიშ კოკეფი, ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა მარშალიშ კოკეფიშ რესპუბლიკა (მარშ. Aolepān Aorōkin M̧ajeļ; ინგლ.: Republic of the Marshall Islands) — რჩქალოკიანური სახენწჷფო მიკრონეზიას. ბჟადალუშე დო ობჟათე-ბჟადალუშე უხურგანც მიკრონეზიაშ ფედერაციული შტატეფიშ, ოდო ობჟათეშე კირიბატიშ ტერიტორიული წყარეფი. თეშ გალე თის უხურგანც რჩქალი ოკიანეშ ნეიტრალური წყარეფი. სახენწჷფო იდვალუაფუ 29 ატოლც დო 5 კოკის. ოართე ფართობი — 181,3 კმ²; მახორობა — 63 174 კოჩი (2008, შეფასება). ნანანოღა — მაჯურო.
ჯვ. წ. 1040
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1040 წანა.
მარშალიშ კოკეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
ჯვ. წ. 1040
ნაღურა
კატეგორია:
ალერტი
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი