cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
შაკირა
thumb|შაკირაშ ხეშმოჭარუა შაკირა იზაბელ მებარაქ რიფოლი (დ. 2 ფურთუთა, 1977, ბარანკილია, კოლუმბია), ჩინებული მუჭოთ შაკირა, კოლუმბიარი პოპ-მობირე, არტისტი, კომპოზიტორი, მასხაპალი, პროდუსერი, ქორეოგრაფი, მოდელი. შაკირაქ გინირთუ პოპულარულო ლათინური ამერიკას 1990-იამ წანეფს. 2001 წანას გიშართუ შაკირაშ მაართა ინგლისური ალბომქ Laundry Service, ნამუსჷთ უღუდჷ დიდი პოპულარობა მოსოფელს. გჷმიჩინჷ ალბომიშ 15 მილიონ ეგზემპლარქ. შაკირას ეჭოფილი აფჷ გრემიშ პრიზი ჟირშა დო ლათინური გრემიშ პრიზი ბრუოშა.
ჯულიან შვინგერი
ჯულიან სეიმურ შვინგერი (ინგლ. Julian Seymour Schwinger; დ. 12 ფურთუთა, 1918, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 16 კვირკვე, 1994, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკას. უმოსო ხანდენდჷ კვანტურ ელექტროდინამიკას. შინელი რე პერტურბაციაშ თეორიათ დო კვანტურ ელექტროდინამიკაშ (კედ) რენორმალიზაციათ. მერჩქინელ რე XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაშ ფიზიკოსო.
ბიოგრაფია
ჯულიან სეიმურ შვინგერქ დებადჷ 1918 წანაშ 12 ფურთუთას, ნიუ-იორკის, ურიეფიშ, ბენჯამინ დო ბელ შვინგერეფიშ ფანიას. ჯულიანი გურაფულენდჷ ტაუნსენდ ჰარისიშ სკოლას დო უკულ ნიუ-იორკიშ სიტი-კოლეჯის. სიტი-კოლეჯიშე გინორთჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშა სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი. კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის 21 წანერ ჯულიან შვინგერქ, 1939 წანას, თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ისიდორ ისააკ რაბიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი) დო პერდიუშ უნივერსიტეტის. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის შვინგერი მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშ რადიაციულ ლაბორატორიას, სოდეთ დიდი თია მიშეღჷ რადარიშ გოვითარაფაშა. ლჷმაშ თებაშ უკულ, შვინქერქ ქიდიტუ პერდიუშ უნივერსიტეტი დო გინილჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ მუშენდჷ 1945-1974 წანეფს. შვინგერიშ ხემანჯღვერობათ თხილეს 73 ოდოქტორე დისერტაცია. შვინგერიშ სტუდენტეფიშე ოთხიქ მიპალუ ნობელიშ პრემია (როი გლაუბერი, ბენ როი მოტელსონი, შელდონ ლი გლეშოუ, ვალტერ კონი). 1965 წანას შვინგერს კვანტურ ელექტროდინამიკაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია (რიჩარდ ფეინმანი დო სინიტირო ტომონაგაწკჷმა ართო). 1951 წანას შვინგერქ მიპალუ ალბერტ აინშტაინიშ პრემია დო 1964 წანას მენცარობაშ ერუანული მენდალი.
შვინგერი დო ფეინმანი
ჯულიან შვინგერო რო რიჩარდ ფეინმანი კოლეგეფ რდეს, ნობელიშ პრემია ხოლო ართო მიპალეს. შვინგერი დო ფეინმანი კვანტურ ელექტროდინამიკას დო კვანტურ თეორიას ჭიჭე შხვადოშხვანერო ორწყედეს. შვინგერს ვამოწონდჷ ფეინმანიშ შინელი დიაგრამეფი დო თის მუშ სტუდენტს ვაგურუანდჷ.
პერსონალური რინა
ჯულიან შვინგერიშ ოსური რდჷ კლერის კეროლი. ჯულიან შვინგერქ ღურუ პანკრეასიშ კიბოთ, 1994 წანაშ 16 კვირკვეს, ლოს-ანჯელესის. ნთხორილი რე მაუნტ-ობერნიშ სასაფლას, მასაჩუსეტსის.
ახუთი
ახუთი — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ დაბა ჩხოროწყუშ ბჟაეიოლ განშე, ზანაწყარიშ დო ოწყარიეშ ლეხერს. მუს უხურგანს ოფუტეეფი: ნოღა დო ფოცხო, თაშნეშე თუდოლენი ჩხოროწყუ, დაბა ჩხოროწყუ დო ნაკიანი. 2014 წანაშ მახორობაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 849 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
13 პირელი
13 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 103-ა დღა (ნარკი წანეფს — 104-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
კატაკორაშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
14 პირელი
14 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 104-ა დღა (ნარკი წანეფს — 105-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სტივი უანდერი
thumb|სტივი უანდერი
სტივი უანდერი (ინგლ. Stevie Wonder, დაბადებაშ ჯოხო - სტივლენდ ჰარდუეი ჯადკინსი, დ. 13 მესი, 1950, საგინაუ, მიჩიგანი, ააშ) რე ამერიკალი ვოკალისტი, მუსიკოსი დო პროდიუსერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1950
გიორგი ჩაკვეტაძე
გიორგი ჩაკვეტაძე (დ. 29 მარაშინათუთა, 1999) — ქორთუ მობურთე. საქორთუოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1991
ჩეროკიშ ნინა
ჩეროკი (ᏣᎳᎩ [ცალაგი]) — იროკეზული ნინა, ნამუშათ რაგადანა ჩეროკიშ ჯიშიშ ინდიარეფი. ობჟათე იროკეზული ნოჸოშე აკა კაკალია რე, ნამუთ იხვარებაფუაფუ. ნინას უღუ მუშობური მარცვალოვანი ჭარალუა, ნამუთ სეკვოიაქ გჷმიგონჷ.
ჭარალუაშ ტიპი
1812 წანაშე ნინას უღუ მუშობური მარცვალოვანი ჭარალუა, მუთ 85 სიმბოლოშე აკმოდირთუ. ნამთინე ლათინურ ასოს გჷ, მარა გვალო შხვა შანულობა უღუ. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა მორაგადეეფიშ მუდანობა მორჩილი რენ, ნინას დიალექტი ოტალი გარჩქჷ. თიში ჭარალუა უმოსი ხალიწერი რე დო აკმოდირთუ 122 მარცვალშე. <blockquote style="background: white; ">
კატეგორია:იროკეზული ნინეფი კატეგორია:ინდიარეფი კატეგორია:ჩეროკი კატეგორია:ინდიარეფიშ ნინეფი კატეგორია:ააშ-იშ ნინეფი
ლესალე
ლესალე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჯგალიშ თემს, იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ წენწყარიშ (ხობწყარიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 250 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 8 კილომეტრით, ზუგდიდიშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 30 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 169 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
აწუნთაშ ქჷნდჷრი
thumb|300px|აწუნთა აწუნთაშ ქჷნდჷრი, წყარმალუეფიშ ანდაქიშ დო ანდაშ ყოისუშ (პირიქითი ალაზანიშ დო თუშეთიშ ალაზანიშ) წყარგჷმართალი მერიდიანული ქჷნდჷრი. აკმაშქვანს ბორბალოშ გვალას (კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს) ტებულოშ მასივწკჷმა (პირიქითა ქჷნდჷრს). ეგაფილიე ჯინჯიერაშო იურული ჭუბერტკილეფით. ქჷნდჷრს რე აწუნთაშ ჸალაიბონი (ზუღაშ დონეშე 3431 მ), კონკა ამღა (3840 მ), პირჩისტაგორი (3783 მ) დო შხვა. რე თეხანური ჯიშთეფი (ოორუე ნორთის) დო ჯვეში გოჸინუაშ შანეფი. ნივალური, ალპური დო სუბალპური სიმაღალეშური ლანდშაფტური ორტყაფუეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
მონტი-სიბილინიშ ერუანული პარკი
მონტი-სიბილინიშ ერუანული პარკი (Parco nazionale dei Monti Sibillini) — ერუანული პარკი იტალიას, მარკეშ დო უმბრიაშ რეგიონეფიშ ტერიტორიეფს. ფორჷნს მაჩერატიშ, ფერმოშ, ასკოლი-პიჩენოშ დო პერუჯაშ პროვინციეფს ტერიტორიეფს.
პარკი 1993 წანას აკიქიმინჷ დო თეხანო 70 000 ჰა ფართობის იკჷნენს. დაბალი ზონეფი უმოსო ტყალამი რე, უმოს ჟი ოდიარეთ რე ფორილი. უმაღალაში კონკა რე მონტე-ვეტორე (2476 მ). გჷშეგორუ ფლორაშ დო ფაუნაშ მიარეფერუანობათ.
სქოლიო
მინი|მარცხნივ|500პქ| პარკიშ პანორამა
პორტალი:სპორტი/გიშნაგორა სტატია
ბიატლონი, ბიათლონი (ბი... დო ბერძენ. athlon- რკინალა) ზოთონჯიშ გვარობეფს ართ-ართი არძაშე პოპულარული სპორტიშ გვარობა რე. ბიატლონი ჟირ სპორტიშ ეკნასვარა რე. თინა აკმოდირთუ თხიამურეფით რაყუაშე დო ბერდენაშ ჸოთამაშე. ღანკი იდვალუაფუ 50მ-ს. გენჯირაფონი რეჟიმიშ ბორჯის ღანკიშ დიამეტრი 45 მმ რე, გერინაფონ ბორჯის 115 მმ.
ბიატლონი აკმოდირთუ მუსხირენ დისციპლინაშე, ნამუშეთ არძაშე ჯვეში ინდივიდუალური რაჸუა რე. კოჩეფი მეულა 20 კმ-ს, 5 წირე  4 კმ, ოსურეფი - 15 კმ-ს, 5 წირე  3 კმ. მაართა დო მასუმა წირეს სპორტსმენეფი ოჸოთანა გენჯირაფონ რეჟიმს, მაჟირა დო მაანთხა წირეს - გერინაფონ რეჟიმს. სპორტსმენეფი 4-შა მეულა ღანკშა დო 5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათა იჯარიმებუ 1წთ-იშ გეძინათ სპორტსმენიშ ნაძირაფ ბორჯშა. სპრინტის კოჩეფი მეულა 10 კმ-ს, ოსურეფი - 7,5 კმ-ს. დისტანციაშ გოძვენას სპორტსმენეფი ოჸოთანა 2-შა, გენჯირაფონ დო გერიანფონ რეჟიმეფს. სპორტსმენეფი ოღანკეშა მეულა 2-შა დო  5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათაშო სპორტსმენი მეურს გეძინაფონ 150 მ-ს. გეწორაფაშ რაჸუას კოჩეფ მეულა 12,5 კმ-ს, ოსურეფი - 10 კმ-ს. რაჸუას ოკათჷ თი 60 სპორტსმენი, ნამუქჷთ სპრინტის 60 უუჯგუშაშ აბან ეჭოფესჷნ. ვაზუსტი ჸოთამაშ გეშა ჯარიმა გეძინაფონ 150მ-იშ ულა რე. (...ედომუშამო)
ლაშა ტალახაძე
ლაშა ტალახაძე (დ. 2 გჷმათუთა, 1993, საჩხერე) — ქორთუ მარჯგინე, ოკათჷ +105 კგ. წონაშ კატეგორიას.
2015 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატის თიქ ოართე ჯამს 454 კილოგრამი გინონძალჷ დო მაჟირა აბანი დეკინჷ. თიშ უკული, მუთ ჩემპიონი ალექსეი ლოჩევი დოპინგიშ ტესტის ქინოლჷნ, მაართა აბანქ ტალახაძეს გინაჩჷ. 2016 წანაშ ნორვეგიაშ ნოღა ფერდეს მანჯაფილჷ ევროპაშ ჩემპიონატის ტალახაძექ ჯამს 463 კილოგრამი გინინძალჷ დო ევროპაშ ჩემპიონო გჷნირთჷ,ატაცის - 212 კილოგრამიშ გინონძალუთ ევროპაშ ახალი რეკორდი დამყარჷ.
2016 წანას რიო-დე-ჟანეიროშ ოლიმპიური ლაჸაფეფს ატაციშ კატეგორია 215 კილოგრამიშ გინონძალჷ. მოსოფელიშ რეკორდი რდჷ 214 კგ., ნამუთ ბეჰნად სალიმს ორხველუდჷ. თე ეკონიაქ მუსხირენ წუთშა ოგამე რეკორდი დამყარჷ (216 კგ), აკვრას - ტალახაძექ ეკონიას 258 კგ. ეჭოფუ დო ახალი მოსოფელიშ რეკორდიშ მაპალუო გჷნირთჷ საართო ინოკოროცხუას 473 კილოგრამით. ათე შედეგით ოლიმპიადაშ კვარცხლბეკის უმაღალაში აბანი ეჭოფუ.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ მარჯგინეფი კატეგორია:ქორთუ ოლიმპიური ჩემპიონეფი
ჯვ. წ. 1006
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1006 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ცაგერი
ცაგერი — ნოღა საქორთუოს, რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენ შონეშ აკანს, ცაგერიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1320 მახორუ. ნოღას რე ცაგერიშ დო ლენტეხიშ ეპარქიაშ კათედრა დო რეზიდენცია.
ჰეგემონია
ჰეგემონია — სიტუაცია, ნამუსჷთ ართი სახენწჷფო პოლიტიკურო, ეკონომიკურო დო ოურდუმე პოტენციალით ორჯგინანს შხვა სახენწჷფოეფს დო აკონტროლენს თის. ჯვეშ საბერძნეთის (ჯვ. წ. VIII ოშწანურა - ჯვ.წ. VI ოშწამურა), ჰეგემონია შანენდჷ ართი ნოღა-სახენწჷფოშ პოლიტიკურ-ოურდუმე პატჷნალას შხვა ნოღა-სახენწჷფოეფშა. დომინანტი სახენწჷფო ჩინებული რე, მუჭოთ ჰეგემონი. XIX ოშწანურას ჩინება ჰეგემონიაქ მიდვჷ, გეუჭარუდეკონ "სოციალური ვარ-და კულტურული რჯგინალა ვარ-და ადორია; ართი ბუმაშით გოპატჷნაფა ჯარალუას". მოგვიანაფათ, თე ტერმინქ გიმორინაფილქ იჸუ გეჸვენჯი დეფინიციათ: "ბუნა ვარ-და რეჟიმი, ნამუსჷთ ჯარალუაშა უხუჯური გაულა უღჷნ". თაშნეშე, თინა შილებე გიმორინაფილქ იჸუას ართი ქიანაშ გეოპოლიტიკური დო კულტურული დომინანტალაშ გასხუნალო შხვა ქიანეფშა, სოიშეთ რეალურო გიჭყჷ ტერმინქ ჰეგემონიზმი, ნამუსჷთ კაბეტი ნძალეფიშ ევროპული ჰეგემონიაშ მიშაღალას გურიშხონარენდეს აზიაშა დო აფრიკაშა.
კულტურულ იმპერიალიზმის, ლიდერი სახენწჷფო დოჸუნაფილჷ სახენწჷფოეფს ალმარაგადანს დინოხოლენ პოლიტიკას დო თიშ სოციალურ ხასიათის, ნამუეფჷთ ჰეგემონიური გაულაშ სფერო რე. თინა გუთმოთანჯჷნს ხუჯდოკინელი თარობაშ ვარ-და ბონას, თიშით დორინაფილი თარობაშ მეშქაშალათ.
ოერეფოშქაშე ურთიართობეფიშ თეორიას, ჰეგემონია შანენს (i) კაბეტი მატერიალური ასიმეტრიაშ დგომარაფას ართი სახენწჷფოშ ორგებელო, ნამუსჷთ უღჷ (ii) ობაღური ოურდუმე ნძალა სისტემურო გიორჯგინას ირნერი პოტენციური კონკურენტი სისტემას, (iii) აკონტროლენს ნედლეულიშ ოზირუეფს, (ორთაშობური რესურსეფი, კაპიტალი დო ბაზარეფი) (iv) უღჷ კონკურენტული უმოსობა გეძინელი ღებაშ მეკონ-მოკონიშ წარმაფას, (v) აკმოქომინჷნს იდეოლოგიას, ნამუთ ოძირანს ათე სტატუს კვოს. დო (vi) ფუნქციურო გინორთი უღჷ სისტემაშ შხვა სახენწჷფოეფშე, თიშ გეშა, ნამჷ-და მოსალინე რე უმარღელჸუას გორკვიაფილი ჯარალობური მეკონ-მოკონი, მუჭოთ რე უშქურანჯალა, ვარ-და კომერციული დო ფინანსური სტაბილურალა.
კულტურული ჰეგემონიაშ მარქსისტული თეორია, ნამუთ იასოცირებუ ანტონიო გრამშწკჷნა, რე მოარზაფა, ნამჷ-და მამართალ კლასის შეულებჷ იღვენუას მანიპულირაფა ჯარალუაშ ღებეფიშ სისტემაშა დო ზჷმეფშა, თინეფიშ მეჯინაქ გჷნირთას იქცეს მოსოფელიშ მეჯინათჷნ ( Weltanschauung ): ტერი ეგლეტონიშ ზიტყვეფით. ”გრამში რჩქვანელობურ ზიტყვა ჰეგემონიას ხვარენს, მუჟანსჷთ გურიშხონარენს მამართალ ნძალას, ნამუსჷთ ხემანჭუაფა უღჷ მუშ დოჸუნაფილეფშა.” ავტორიტარული მართუალაშე გინორთი, კულტურული ჰეგემონია "რე ჰეგემონიური ხვალე თი შვანს, დო თიშა დოღამაკილეფი დაზარალებულები თაშნეშე ალობას არზენა თიშ უბადობას დო მუნეფიშ დუდშა იწისუანა თიშ არძა გლახა გუმოლინაფას". მარჯვნივ|მინი| [[ჯვეში საბერძნეთი თებეშ ჰეგემონიაშ გიმე, ქ.ბ 371-362 ]]
სქოლიო
კატეგორია:მარქსისტული თეორია კატეგორია:ოერეფოშქაშე ურთიართობეფიშ თეორია კატეგორია:სახენწჷფოშ მართუაშ ფორმა კატეგორია:ჰეგემონია კატეგორია:სახენწჷფო ჰეგემონიაშ ისტორია
გიორგი ბერია
გიორგი (ღუდა) ბერია — (დ. 1929 წ. ღ. 2008 წ.) ლიტერატორი, ჟურნალისტი, მათანგალი დო პუბლიცისტი.
ვაიოცძორიშ პროვინცია
ვაიოცძორიშ პროვინცია (Վայոց Ձոր, ჸოფილი Daralagez) — სომხეთიშ პროვინცია (მარზი). პროვინცია ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალაუფუ, ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე აზერბაიჯანი უხურგანს. მახორობაშ მუდანობათ 52 324 ადამიერი (2011 წანაშ ეჭარუათ), ვაიოც ძორი არძაშო მეჩხათ დოხორელი პროვინცია რე ქიანას. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ეღეგნაძორი (ჸოფილი ქეშიშქენთი, Keşişkent).
შქა ოშწანურეფიშ პერიოდის, ვაიოცძორი სიუნიკიშ ომაფეშ ოთარე რდჷ. პეოვინციაშ ჯოხო გჷნმითანგუ მუჭოთ „წუხინიშ ვე“, თიშ გეშა, ნამჷ-და თე აბანქ მუსხირენშახ მიჯალაგჷ დიხაშნწალუათ ისტორიაშ გოძვენას. პროვინციას მიარეთ რე ისტორიული დო არქიტექტორული ძეგლეფი, მუჭოთ რე ნორავანქიშ მონასტერი, სმბატაბერდიშ ჯიხაზურგა, დო წახაც კარიშ მონასტერი. ვაიოცძორს იდვალუაფუ სპა დაბა ჯერმუკი, ნამუთ სხუნუეფიშ ბორჯის სომხეთიშ ოსადიე ტურისტული ცენტრი რდჷ.
ვაიოცძორს გეჸვენჯი მარზეფი უხურგანს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 1007
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1007 წანა.
სიერა-მორენა
მინი|250პქ|ორენი მარჯვნივ|მინი|250პქ|სიერა-მორენაშ გინოჯინუ [[უელვა|უელვაწკჷმა]] სიერა-მორენა — გვალეფი ესპანეთიშ ობჟათე ნორთის, მესეტიშ ნარაზენიშ ობჟათე ბძგიდე. სიგირძა დოხოლაფირო 400 კილომეტრი, სიმაღალა 1299 მეტრა. უთარაშო ეგაფილიე კრისტალური ქანეფით. წჷმჷმარინუანც პლატოშური წყალგჷმმართალც, მუდგაშ ობჟათე კართე ახრას ენმურც გვადალკვივირიშ ლეხერშა დო თიში ნადუეფით ტომბას რე დოსვართილი. გოქუნილიე ირონწვანე ბართვონით დო ფართოფურცელამი ტყათ. მიშიბაფუაფუ ტყვია, თუთია, პირიტი.
ჯვ. წ. 1007
ნაღურა
კატეგორია:
სიერა-მორენა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ გვალეფი
15 პირელი
15 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 105-ა დღა (ნარკი წანეფს — 106-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჰურონი (ტობა)
280პქ|მინი|მარჯვნივ|ჰურონიშ ტობა ჰურონი (Lake Huron) — ტობა ააშ-ს დო კანადას, მიშმურს დიდი ტობეფიშ აკოდგინალუაშა. მუშ წყარპიჯის რე გაშენებული კანადაშ პროვინცია ონტარიო დო ააშ-შ შტატი მიჩიგანი. ჰურონი საროტით მიარსხუაფუ მიჩიგანიშ ტობას, თე საროტიშ წყარპიჯის რე გაშენებული მაკინაკი.
გეოგრაფია
ჰურონიშ ტობაშ ფართობი აკმადგინანს 59,6 ვითოში კმ² (მაჟირა ტობა მოსოფელს კასპიაშ ზუღაშ უკული). ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა რე 177 მეტრა. ტობას აშაძჷ კოკი მანიტულინი, ნამუთ ფართობით ართ-ართი მაართა რე მოსოფელს თი ტობეფს შქას, ნამუთ ტობას იდვალუაფუ. ჰურონიშ ტობაშ მუკი-მუკის იდვალუაფუ ბრელი ნოღა დო თეშ გეშა, თე ტობაშ მუკი-მუკის ეკოლოგიური პრობლემეფი რე აკოქიმინელი.
1913 წანას ჰურონიშ ტობაწკჷმა მოხვადჷ უდიდაში შტორმიქ, ნამუქუთ ქეკიდინუ 235 ადამიერიშ შური.
ინტერნეტ რესურსეფი
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი კატეგორია:დიდი ტობეფი
აარე
thumbnail|280px|აარე ნ. ბერნის აარე (Aare) — წყარმალუ შვეიცარიას, რაინიშ კვარჩხანი ნადუ. სიგჷრძა 295 კმ, ღანჩოშ ფართობი დოხოლაფირო 17,8 ვთშ. კმ², წყარმალუს ოდუდე ბერნიშ ალპეფიშ ჯიშთეფს უღუ. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი დოხოლაფირო 560 მ³/წმ. საონიშოლე რე თუნიშ ტობაშახ. წყარმალუს მუსხირენ ჰესი რე. წყარმალუს ეკოგაფილი რე ნოღეფი ბერნი დო აარაუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:შვეიცარიაშ წყარმალუეფი
ილია მეჩნიკოვი
ილია ილიაშ სქი მეჩნიკოვი (რუს. Илья Ильич Мечников; დ. 15 მესი [ჯვ.სტ. 3 მესი], 1845, ივანოვკა, ხარკოვიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 15 კვირკვე, 1916, პარიზი, საფრანგეთი) — რუსი ზოოლოგი, მიშეღჷ დიდი თია იმუნოლოგიაშ გოვითარაფაშა. ჸათეშ გეშათ 1908 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. მეჩნიკოვიქ პრემია მიპალუ პაულ ერლიხიწკჷმა ართო.
დებადჷ ხარკოვიშ გუბერნიაშ ოფუტე ივანოვკას, რუმინულ-უკრაინულ ფანიას.
მეჩნიკოვი მერჩქინელი რე მონძეური იმუნიტეტიშ (ქორთ. თანდაყოლილი იმუნიტეტი) რკვიებაშ პიონერო. თინა რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ მიოგორუ დო გიმირკვიუ ფაგოციტოზი.
მეჩნიკოვი შინელი რე მუჭოთ გერონტოლოგიაშ დუმარსხუაფალი. მეჩნიკოვიქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია ადამიერიშ სირჩინუეშ სოციალური, კულტურული, ფსიქოლოგიური დო ბიოლოგიური ასპექტეფიშ რკვიებაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ზოოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:რუსი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის
ორონტესი
ორონტესი, ასი (ბერძ Ορόντης, არაბ نهر العاصي‎‎ ნაჰრ-ალ-ასი, ასი, თურქ. Asi) — წყარმალუ ბჟადალ აზიას, ლიბანს, სირიას დო თურქეთის. წყარმალუ იჭყაფუ ბექააშ ლეხერს, ოფუტე ლაბუეს, ლიბანიშ ტერიტორიას, უკულ გიშმურს სირიაშ ტერიტორიას დო ინმაკათუ სქირონაშქა ზუღას, თურქეთიშ ნოღა სამანდაგიშ ხოლოს. წყარმალუ ორონტესის რე ნოღეფი: ჰომსი, ჰამა, ჯისრ-ელ-შუღური, ანთაქია. ორონტესიშ სიგინძა რე 571 კმ. ღანჩოშ ფართობი 24,660 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიბანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სირიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბჟადალი აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
ჩაკარილიაშ მუნიციპალიტეტი
ჩაკარილიაშ მუნიციპალიტეტი (Chacarilla) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ გალბერტო-ვილიაროელიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 1 981 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 354 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
პროქსიმა კენტავრი
პროქსიმა კენტავრი (ლათ. proxima - უხოლაში) — რე ჭიჭე მასაშ მურიცხი, ნამუთ იდვალუაფჷ ბჟაშე 4.2465 სინათლეშ წანაშ სიშორას (უხოლაში მურიცხი რე ბჟაშე). პროქსიმა კენტავრი ალფა კენტავრიშ მურიცხული სისტემაშ მაკათური მურიცხი რე. პროქსიმა კენტავრი რე ჭითა ჯუჯა დო თიშ მასა ბჟაშ მასაშ 12,5 % რე. დიამეტრი რე ბჟაშ დიამეტრიშ 14 %. პროქსიმა კენტავრის უღჷ ჟირი დანტკიცებული ეგზოპლანეტა: პროქსიმა კენტავრი b დო პროქსიმა კენტავრი c. პროქსიმა კენტავრის მიოგორუ შოტლანდიარი ასტრონომიქ რობერტ ინესიქ, 1915 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პროქსიმა კენტავრი
მაპუდუნგუნი
მინი|მაპუდუნგუნიშ ნინაშა შერსულებური გრაფიტი, "ლჷაშ სხუნუ" მაპუდუნგუნი (mapu - დიხაუჩა, dungun - რაგადი) თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ არაუკანული ნინა — მაპუჩეშ (არაუკანეფიშ) კათაშ ნინა. გოფაჩილიე ცენტრალურ ჩილეს დო თიშ მოხურგე არგენტინაშ რაიონეფს. თე ნინაშა მორაგადეეფიშ ზუსტი მუდანობა უჩინებუ რე. კჷნე თე ჭარალუაშა გჷშაშქუმალირ პუბლიკცაციეფიშ ალებათ, თინეფიშ რიცხუ 2008 წანაშო 700,000 რდჷ, ოდო შხვა მოშინუეფიშ ალებათ 240,000, სოჸურეშეთ 200,000 ჩილეს ოხორანს, ოდო 40,000 არგენტინას. საართო ჯამს მაპუდუნგუნშა ირდღალურ მორაგადეეფიშ რიცხუ 150,000 აკმადგინანს.
მაპუდუნგუნი თხილუაშ თოლწონუათ სერიოზულ საფრთხეს წისაფულენს, თიში უმკუჯინუო, ნამდა ჩილეშ თარობაქ ეჭოფჷ ვალდვალირობა თე ნინაშ ოგანმანათლებლე დონეშა ეკინაშენ სიტუაციაშ გჷშათინალო მაპუჩეშ კათათ დოხორინელ რაიონეფც. თაშნეშე სერიოზული სხუნუაშ საგანიე ნამუ ანბანქ ოკო იჸუას გჷმორინაფილქ თე ნინაშო.
სქოლიო
კატეგორია:ინდიარეფიშ ნინეფი
ჯვ. წ. 401
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 401 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1008
ნაღურა
კატეგორია:
დომოდედოვოშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი
დომოდედოვოშ აეროპორტი (аэропорт Домоде́дово) — უდიდაში აეროპორტი რუსეთის, სიდიდათ მა-13 რე ევროპას. იდვალუაფუ მოსკოვის ოლქის, ნ. მოსკოვიშ ცენტრშე 42 კმ-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ აეროპორტეფი კატეგორია:ოერეფოშქაშე აეროპორტეფი
იუგოსლავია
იუგოსლავია — სახენწჷფო ევროპას, ნამუთ არსებენდჷ ბალკანეთიშ ჩქონს, XX ოშწანურაშ გოძვენას დო ნამუსჷთ ადრიატიკაშ ზუღაშა გიშალი უღუდჷ.
დიდი იუგოსლავია — 1947 წანაშახ უნიტარული ქიანა (სხსო, იუგოსლავიაშ ომაფე), 1947 წანაშე ფედერაციული სახენწჷფო, ნამუშა მიშმეშჷ 6 ქიანა: სერბეთი, მონტენეგრო, ხორვატია, სლოვენია, მაკედონიაშ რესპუბლიკა, ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, ასე არძა ზოხორინელი რე. მორჩილი იუგოსლავია — მიშმეშჷ ასე ზოხორინელი სახენწჷფოეფი მონტენეგრო დო სერბეთი.
იუგოსლავიაქ დირსხუ (მუჭოთ სერბეფიშ, ხორვატეფიშ დო სლოვენიარეფიშ ომაფე) მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ დო ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერიაშ აკოცჷმაშ უკული, აკოცუ XX ოშწანურაშ ბოლო  — XXI ოშწანურაშ დაჭყაფუს.
იუგოსლავიაშ სახენწჷფო ნინა დუდმაართაშე რდჷ სერბულ-ხორვატული ვარდა ხორვატულ-სერბული. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკული, მორსხუე რესპუბლიკეფიშ ნინეფქ წორონებამი სახენწჷფო ნინეფო გეგმიცხადჷ, მარა სერბულ-ხორვატული დო სერბული უმოსო ართნერო გიმირინუაფუდჷ. იუგოსლავიაშ თარი მახორობა — ობჟათე სლავეფი: ბოსნიარეფი (ბოშნიაკეფი), სერბეფი, ხორვატეფი, სლოვენიარეფი, მაკედონარეფი, მონტენეგრალეფი, თაშნეშე ვასლავი კათეფი — ალბანარეფი დო უნგრალეფი. მორჩილ კათეფს წჷმარინუანდეს თურქეფი, რუსინეფი დო უკრაინალეფი, სლოვაკეფი, რუმინალეფი, ბულგარალეფი, იტალიარეფი, ჩეხეფი დო ჩაჩანეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
ლეშამუგე
ლეშამუგე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჩქვალერიშ თემს, იდვალუაფუ წყარმალუ მაგანაშ (ინგირიშ კვარჩხანი ნადუ) კვარჩხან ძგას. ზუღაშ დონეშე 360 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 19 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 4 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 276 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
დიდი თუნთიშ ტობა
280პქ|მარჯვნივ დიდი თუნთიშ ტობა (Great Bear Lake; Grand lac de l'Ours) – ტობა ოორუე ამერიკას, კანადაშ ოორუე-ბჟადალშე. ტობას გინმურს ოორუეშ პოლარული ქართა. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 186 მეტრაშ სიმაღალას. ტობაშე გუშმურს დიდი თუნთიშ წყარმალუ, ნამუთ მარძგვანშე აკათუ წყარმალუ მაკენზის.
სქოლიო
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
წირკეშ წამალი
წირკეშ წამალი (Hyoscyamus) — ჟირწანიანი დო ართწანიანი ოდიარე ჩანარეფიშ გვარი ჯოღორიშ მაჸურზენაიაშობურეფიშ ფანაიშე.
ღერიშული ფურცელეფი ინმახვენი დო გვერდო ღერმაკარკატე. ლანდღვე ჸვინთლი ფერიშ გვურგინი იაიაშფერო რე დოჯერღვილი. გუმნაღელი მიარეთასამი მოგჷნძე კოლოფი რე. გოფაჩილი რე ევრაზიას, ოორუე ამერიკას დო ავსტრალიას.
მედიცინას გჷმირინუანა წირკეშ წამალიშ ფურველეფიშ ექსტრაქტის, მუჭოთ სპაზმეფიშ სააწმარეჯო დო ჭუაგუმაჟურე საშუალებას ყიაჭჷშ დო შუროღალე რზალეფიშ კანკალე ლახარეფიშ ბორჯის. წირკეშ წამალიშ აკოჩიჩოლირი ფურცელეფი მიშურს ასთმატოლიშ აკოდგინალუაშა. წირკეშ წამალშე აკეთენა წირკეშ წამალიშ ზეთის, ნამუთ ჭუაგუმაჟურე საშუალებათ გჷმირინუაფუ ნაჟეჟაშ, იშიაზიშ დო შხვა შვანეფს. წირკეშ წამალით მოჟღამარუა კანკალეშა ღურათ ითებჷ.
მაართა მოხვარა: ეფაფაფილი გოაქტიურაფილი ნოშქერით დო კალიუპერმანგანატიშ წყორით კუჭიშ ეშარჩხუალა, უკული ჯიმუამი მაწიტაფე საშუალებეფი, მანგარი ჩაი, ყავა დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯოღორიშ მაჸურზენაიაშობურეფი
სირაკუზა
სირაკუზა (Siracusa ; Sarausa; Syracusæ; Συράκουσαι) — ართ-ართი მაართა ბერძენული კოლონია კოკი სიცილიას. გინოჩამაშ მეჯინათ, დარსხუეს კორინთალეფქ ჯვ. წ. 735 წანას. ბორჯეფიშ გოძვენას სირაკუზაქ კოკის არძაშე დიდი დო დინდარ ნოღათ გჷნირთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისტორიული ნოღეფი კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი კატეგორია:სიცილიაშ ნოღეფი კატეგორია:ჯვეშბერძენული ნოღეფი
16 პირელი
16 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 106-ა დღა (ნარკი წანეფს — 107-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 1009
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1009 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სურატი
სურატი (Surat, સુરત) — ნოღა ინდოეთიშ ბჟადალშე, იდვალუადუ შტატი გუჯარათის. სურატი თაშნეშე რჩქინელი რე მუჭოთ პიოლეფიშ ნოღა. სურატიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. შტატიშ ნანანოღა განდინაგარიშ ობჟათეშე 306 კმ-შ მალობას, წყარმალუ ტაპტიშ კვარჩხანი წყარპიჯის იდვალუაფუ. წყარმალუშ ინაკათაფუშე 22 კმ-შ გოძვენას იგვალუაფუ ნოღაშ ცენტრი.
ფრანსუა მორიაკი
ფრანსუა შარლ მორიაკი (ფრანგ. François Charles Mauriac; ოქს. Francés Carles Mauriac; დ. 11 გჷმათუთა, 1885, ბორდო, საფრანგეთი — ღ. 1 ეკენია, 1970, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ჟურნალისტი, ნოველისტი, დრამატურგი დო პოეტი. რდჷ საფრანგეთიშ აკადემიაშ მაკათური (1933), ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1952) დო საფრანგეთიშ საპატიო ლეგიონიშ ორდენიშ კავალერი (1958). მორიაკი რე რომანეფიშ, თხობელუეფიშ, დრამეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ, მემუარეფიშ, ბიოგრაფიეფიშ დო ესსეეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1885 კატეგორია:ნაღურა 1970
სურატი
სურატი — გუჯარათიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა რე 4.6 მილიონიანი მახორობათ (2011 წანაშ ეჭარუაშ ფასებათ). ნოღაშ ჯვეში ნორთის, ინწრო შოშეეფით დო სქვამი ისტორიული დგჷმილეფით, ნოღაშ ახალი ნორთიშე, არხი გჷმორთჷნს.
სქოლიო
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
აბორიგენი (ტომი)
მინი|ჯვეში ლათინეფი ჯვეში წანეფიშეჭარუაშ დოხოლაფირო [[V ოშწანურას]] აბორიგენი (ლათ. Aborigene) — შქა იტალიაშ უჯვეშაში მახორუეფი. რომაალეფქ თე ტერმინი აწარმეს ლათინური ზიტყვაშე "ab origine" (დუდშე, დაჭყაფუშე). თეხანური გაგებათ აბორიგენეფი უჯოხონა კუნთხუშ, ქიანაშ ვარდა ოლქიშ ჯინჯიერ, ჯვეშ, იროიან მახორუეფშა.
ჯვ. წ. 402
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 402 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დუაიტ ეიზენჰაუერი
thumb|დუაიტ დევიდ ეიზენჰაუერი
დუაიტ დევიდ ეიზენჰაუერი (ინგლ. Dwight David „Ike“ Eisenhower, დ. 14 გჷმათუთა, 1890, დენისონი, თექსასი, ააშ — ღ. 28 მელახი, 1969, ვაშინგტონი, ააშ) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, ოურდუმე ლიდერი, ააშ-იშ არმიაშ გენერალი, ააშ-იშ რანწკით 34 პრეზიდენტი 1953-1961 წანეფს რესპუბლიკური პარტიაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1890 კატეგორია:ნაღურა 1969 კატეგორია:ააშ-შ გენერალეფი
კოტაიქიშ პროვინცია
კოტაიქიშ პროვინცია (Կոտայք) — სომხეთიშ პროვინცია (მარზი). პროვინცია სახენწჷფოშ ცენტრალურ ნორთის იდვალუაფუ. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე რაზდანი. პროვინციას იდვალაუფუ ძეგლეფი გარნი დო გეღარდი, თაშNეშე ზოთონჯიშ კურორტი წაღკაძორი.
კოტაიქი აკა მარზი რე, ნამუსჷთ ოერეფოშქაშე ხურგეფი ვაუღუნ. თის გეჸვენჯი მარზეფი უხურგანს:
კოტაიქის თაშნეშე უხურგანს ერევანი ობჟათე-ბჟადალშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:კოტაიქიშ პროვინცია
Linux
მინი|300პქ|ტუქსი, პინგვინი, Linux-იშ ლოგო ლინუქსი (Linux) — მიარეფუნქციური ჭყანიერი დუდიშული ოპერაციული სისტემა, ნამუთ იუნიქსიშ მოგვენი ოპერაციული სისტემეფიშ ართ-ართი ნერგვარობა რე. ოპერაციული სისტემა იუნიქსიქ (UNIX) აკიქიმინჷ 1960-იან წანეფს, რკუალაშ დო გოვითარაფაშ ორგანიზაცია ბელ ლაბსის (Bell Labs, ასე Bell Laboratories), AT&T-შ წორომახანდეეფიშ ბუნაშით.
UNIX-იშ აკოქიმინუაშ ბორჯის გოთოლიშწორაფილქ იჸუ თიშ მულტიპლატფორუმულ ოპერაციულ სისტემთ გჷმოქიმინუაქ, ანუ ოკო რდუკო შელებუამი თიში შხვადოშხვა არქიტექტურაშ მანქანეფშა უპრობლემოთ ხანდა. ზუსტას თიშ მულტიპლატფორმულობაქ გოპიჯუ UNIX-იშ უდიდაში პოპულარობა. UNIX-იშ პოპულარობაწკჷმა ართო შხვადოშხვა კომპანიეფქ ქჷდიჭყეს UNIX-იშ ბაზაშა ოპერაციული სისტემეფიშ აკოქიმინუა.
სქოლიო
*
პოლინოშ ერუანული პარკი
პარკიქ აკიქიმინჷ 1992 წანას, მუჭოთ ორთაშობური, თეში არქეოლოგიური შანულობაშ გეშა. მუში სიმბოლო რე ბოსნიური ფიჭვი, თიშენი ნამდა თაქ ირდუ თე ჩანარიშ ართ-ართი ეკონია ნოსქილედეფი თელ იტალიას. მუშ ტერიტორიას რე მუდგაზმარენი ნოღა. მერკურიშ ლეხერს მეგორაფილქ იჸუ პრეისტორიულ, ტყაშ მუნჭყვიშა (Elephas antiquus) დო გიგანტური ბეჰემოტიშ (Hippopotamus major) ნანთხორეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
17 პირელი
17 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 107-ა დღა (ნარკი წანეფს — 108-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
არუნაჩალ-პრადეშიშ ოლქეფიშ ერკებული
არუნაჩალ-პრადეშიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, გვალო შტატის 19 ოლქი რე.
არუნაჩალ-პრადეშიშ შტატიშ საართო რუკა
*
ადლერი (ნოღა)
ადლერი უჩაზუღაპიჯიშ კურორტი, სოჭიშ რაიონს. იდვალუაფუ წყარმალუეფიშ ყუდეფსთაშ დო ფსოუშ შქას, აფხაზეთიშ ხურგაშ პიჯის. ნოღაშ მახორობა, 2002 წანაშ ეჭარუათ, 69.1 ვითოში დამიერი რდჷ. ადლერს იდვალუაფუ სოჭიშ საირქიანო აეროპორტი.
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:უჩაზუღაპიჯიშ ნოღეფი
ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონი
ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონი (ინგლ. Albert Abraham Michelson; დ. 19 ქირსეთუთა, 1852, სტრელნო, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 9 მესი, 1931, პასადენა, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი, მაართა ამერიკალი მენცარი ნამუსით გინოჩეს ნობელიშ პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1852 კატეგორია:ნაღურა 1931
დენი დიდრო
thumb|right|დენი დიდრო დენი დიდრო (ფრანგ. Denis Diderot დ. 5 გჷმათუთა 1713, ლანგრი, საფრანგეთი - ღ. 31 კვირკვე 1784, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ფილოსოფოსი დო ენციკლოპედისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1713 კატეგორია:ნაღურა 1784
ყაზანიშ უნივერსიტეტი
thumb|უნივერსიტეტიშ თარი დგჷმილი ყაზანიშ უნივერსიტეტი — უმაღალაში სახენწჷფო დჷნაწესებუ, ართ-ართი უჯვეშაში რუსეთის. უნივერსიტეტი იდვალუაფუ ნოღა ყაზანიშ ცენტრის, წყარმალუ ვოლგაშ წყარპიჯის, 800 კმ-ით რე დოშორაფილი მოსკოვშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ უმაღალაში ოგურაფუეფი
ჯვ. წ. 1010
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1010 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პეტერ ჰანდკე
thumb|პეტერ ჰანდკე პეტერ ჰანდკე (დ. 6 ქირსეთუთა, 1942) — ავსტრიალი პოეტი, ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (2019).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1942
ჯვ. წ. 403
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 403 წანა.
ექვთიმე თაყაიშვილი
ექვთიმე თაყაიშვილი (წიმინდე ექვთიმე ღორონთიშკოჩი, დ. 1863 წანაშ 3 ღურთუთა, შხვა ვერსიათ 5 მანგი, ლიხაური, ოზურგეთიშ მაზრა, ღ. 1953 წანაშ 21 ფურთუთა, ქართი) — ქორთუ ისტორიკოსი, არქეოლოგი დო ოჯარალუ მოღალე, საქორთუოშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ აკადემიკოსი, (1946), პროფესორი (1918), ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი.
ექვთიმე თაყაიშვილქ დებადჷ ოფუტე ლიხაურს, ჟინოსქუა სვიმონ თაყაიშვილიშ ფანიას. თე ეკონია რუსეთიშ ჯარს ინალენდჷ - თურქეთიშ თანჯაშ მათხილარ ართ-ართ რაზმის ხემანჯღვერენდჷ წყარმალუ ჩოლოქის. ექვთიმეშ ნანა, ნინო, პატჷნ გიტელი ნაკაშიძეშ სქუა რდჷ. ექვთიმეს ჸუნდჷ და ლისა დო ჯიმალეფი: ნიკო დო ვარლამი.
სუმი წანერი რდჷნ თეშ, ექვთიმეს ჯაშა ეშულებჷ, გაგთონთხაფე დო კუჩხი მეუტახჷ. თეშ გეშა ექვთიმე თელ მუშ რინას ბიგათ გილეშჷ, მარა მუს ჩქარი გილულა ნოჸოროფუე.
მასქერეფქ ექვთიმეშ დაბადებაშ უკული მალას დოღურეს. ჩქჷჩქჷეფს რდჷნდეს დადი, ქრვი მადია, უნჩაში და დო სინჯა, ნამუთ ომბოლი ჩილიშჯიმალეფიშ მეურვეთ ქჷდარინეს.
ექვთიმე გურაფულენდჷ ქუთეშიშ კლასიკურ გიმნაზიას. ექვთიმე ხემონჭირელო რდჷ გურაფა ბორჯის. ექვთიმექ გიმნაზია ვარჩხილიშ მენდალშა ათუ 1883 წანას.
1887–1894 წანეფს ექვთიმე თაყაიშვილი ქართიშ ოჟინოსქუალე სკოლას დო კლასიკურ გიმნაზიას დირექტორიშ, ალექსი ჭიჭინაძეშ მეპეჯებათ, ლათინურ დო ბერძნულ ნინეფს ოგურუანდჷ. 1888 წანას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალი ჯარალუაშ მაკათურო გინირთჷ. პარალელურო ხეშნაჭარეფს გჷმაბჟინუანდჷ გაზეთ „ივერიას“. ექვთიმე თაყაიშვილს მაართა ომენცარე ბიჯგეფს ნერჩი მოუხაზჷრ ისტორიკოს დიმიტრი ბაქრაძექ, ნამუსჷთ ექვთიმექ აუხვადჷ გიმნაზიას მუშობაშ დოჭყაფაშე ართ წანაშ უკული. მუნეფი ფშხირას გილეშეს საქორთუოშ შხვადოშხვა რეგიონეფშა დო შაყარანდეს ჯვეშ ხეშნაჭარეფს.
1902-1910 წანეფს ექვთიმექ სუმშა იშარჷ ობჟათე საქორთუოშა. მაართა ექსპედიცია მანწყუ 1902 წანას, არქიტექტორ სიმონ კლდიაშვილწკჷმა დო ფოტოგრაფ ალექსანდრე მამუჩაიშვილწკჷმა ართო. ახალციხეშ დო ახალქალაქიშ ძეგლეფწკჷმა ართო გჷმირკვიეს არტაანიშ დო ოლთისიშ ოლქიშ ძეგლეფი.
1907 წანას ექვთიმე თაყაიშვილქ დარსხუ საქორთუოშ ოისტორიე დო ოეთნოგრაფიე ჯარალუა, ნამუშ ღანკი რდჷ საქორთუოშ ისტორიაშ, მუშ კათაშ რინაშ დო ხელუანობაშ ძეგლეფიშ დოგურაფა.
ექვთიმე რდჷ საქორთუოშ ნაციონალურ-დემოკრატიული პარტიაშ ართ-ართი დჷმარცხუაფალი. 1919-1921 წანეფს თინა რდჷ საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ დჷმარცხუაფალი კორობუაშ დუდმახვენჯიშ გამაკოჩი. დიდი თია მიშეღჷ ექვთიმექ ქართიშ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ დორსხუაფაშ ამბეშა. უნივერსიტეტიქ 1918 წანაშ 26 იანარს გინწყჷ დო ექვთიმე ართ-ართ მაართა პროფესორი რდჷ.
ბოლშევიკური რუსეთიშ ჭითა არმიაშე საქორთუოშ ანექსიაშ უკული, 1921 წანაშ 11 მელახის, ექვთიმექ საქორთუოშ მაართა რესპუბლიკაშ ხეშულობაშ შხვა მაკათურეფწკჷმა ართო საქორთუო ქჷდიტუ. დუდშე მუქ ქჷდიხორჷ პარიზის, უკული ლევილს. კანკალე პერიოდეფს გურაფულენდჷ ოქსფორდის. თხოზინელ თარობაქ მიდეღჷ საქორთუოშ განძიშ ისტორიულო გჷშაკერძაფილი ნორთი. თიშა მიშეშ ქართიშ მუზეუმიშ განძეფი, ზუგდიდიშ დადიანეფიშ დოხორეშ, მარტვილიშ დო გელათიშ მონასტერეფიშ, ქართიშ დო ბორჯომიშ დოხორეეფიშ განძეფი დო შხვა. განძის ომინჯჷდჷ ექვთიმე თაყაიშვილი დო მარსელიშ ბანკის აფუდჷ ჩუალირი. 1945 წანაშ 11 პირელს ექვთიმექ ქართიშა დირთჷ. 1945 წანაშ 15 პირელს ექვთიმე თაყაიშვილი საქორთუოშ სსრ განათლებაშ მინისტრიშ ზოჯუათ ქჷდარინეს ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ საქორთუოშ ისტორიაშ კათედრაშ პროფესორო. 1946 წანაშ 28 ქირსეთუთას გჷშასხუნეს საქორთუოშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ აკადემიკოსო. ექვთიმე თაყაიშვილს ჸუნდჷ ჩილი, ნინო პოლტარაცკი, დო ოსურსქუა. დიდ მენცარქ 1953 წანაშ 21 ფურთუთას, დიდ გაჭირებას დოღურჷ. თიშ დასაფულებას ვაკეშ საფულეს ხვალე 40 კოჩქ აკიშაყარჷ. ამდღა თინა დასაფულებური რე მთაწმინდაშ პანთეონს. 2002 წანაშ 17 გჷმათუთას საქორთუოშ ეკლესიაქ თინა ჯეგეთ გაკირჩქინჷ. მუშ ეკონია ოხორე აბანს, ვაშლოვანიშ შოშეშ 7 ნომერს მუში მუზეუმი რე გონწყჸჷმილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მენცარეფი კატეგორია:ქორთუ აკადემიკოსეფი კატეგორია:ქორთუ ისტორიკოსეფი კატეგორია:ქორთუ ოჯარალუ მოღალეეფი კატეგორია:ქორთუ წიმინდანეფი კატეგორია:დუნაბადი 1863 კატეგორია:ნაღურა 1953
ბაიკალი
ბაიკალი (Байкал;) — რე ტობა რუსეთის, ციმბირიშ, ირკუტსკიშ ოლქიშ დო ბურიატეთიშ ტერიტორიას. ტობაშ ფართობი რე 31722 კმ. კვ. ბაიკალი რე არძაშ უმოსი ტომბა ტობა მოსოფელს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტობეფი კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი კატეგორია:ციმბირიშ ტობეფი
ჩარანიაშ მუნიციპალიტეტი
ჩარანიაშ მუნიციპალიტეტი (Charaña) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ პაკახესიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 3 005 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 910 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჯონი კეში
ჯონი კეში (ინგ. Johnny Cash, ედომუშამი ჯოხო John Ray Cash) (დ. 26 ფურთუთა, 1932 ― ღ. 12 ეკენია, 2003) — ართ-ართი დიდი ამერიკალი ქანთრი დო როკ მუსიკაშ მარსულებერი, გიტარისტი, ბირეფიშ ავტორი.
კეში ჩინებული რდჷ ტომბა გჷშნაგორა ბარიტონით, თ.გ. ტენესიური ბუმ-ჩიკა-ბუმ ხონარუაშ ბენდიშ აკომპანემენტით, რუმე ფერიშ მუკოქვენჯით დო ერთი-მორთით, მუდგაშ გეშათ თის გეძინელი ჯოხო „ქომოლკოჩი უჩეფს“ („The Man in Black“) გიოდვეს. კეში მუშ ირი კონცერტის კუნტა დო უკაჭული მიშალუთ „Hello, I'm Johnny Cash“ („გომორძგუა, მა ჯონი კეში ვორექ“) იჭყანდჷ.
კარიერას, ნამუთ დახე ხუთი ვითწანურას იგჷნძორებუდჷნ, კეშიქ მოსოფელს მიარე ადამიერშო ქანთრი მუსიკაშ პერსონიფიკაციათ გჷნირთჷ, თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა მუ ნეშვილიშ მეინსტრიმს ჯოგინით მიშინუანდჷნ. მორო, რეი ჩარლზიშ, ბითლეფიშ, ბობ დილანიშ დო ელვის პრესლიშ ნერო, კეში თი მუსიკოსეფშე ართ-ართი რდჷ, ნამუთ ჟანრეფიშ შქას თანჯეფს აკმარღვანსჷნ. თიში ინოჭარილი ბირეფი შილებე როკ-ენდ-როლით რდას, ბლუზით, როკაბილი, ფოლკი დო გოსპელი, დო წიაკალო თე ჟანრშე უდიდაშ გოლინას ოხვამილუანს. კეში ართ-ართი რე თი ვით მუსიკოსეფშე, ნამუნეფით ართბორჯულო როკ-ენდ-როლიშ დო ქანთრიშ დიდებაშ დარბაზეფშა რე მიშაჸონაფილი (დჷნოსქილედეფი რენა ჩეტ ატკინსი, ელვის პრესლი, ბრენდა ლი, ჰენკ უილიამსი, დონ დო ფილ ევერლი, სემ ფილიპსი, სემი როჯერსი, ფლოიდ კრემერი) დო თაშნეშე პატის ირთჷნს ჰენკ უილიამს უკულაშიწკჷმა, მუჭოთ მუსიკოსეფიშ სუმი უდიდაში დიდებაშ დარბაზიშ რსული მაკათურინ (როკ-ენდ-როლი, ქანთრი, დო ბირეფიშ ავტორეფიშ დარბაზეფი). კარიერაშ განწხანს თის 90 მილიონშე უმოსი ალბომი აფჷ გჷმოჩამილი დო "მუსიკაშ ისტორიას მაჸონაფალი პოზიცია" უკებჷ.
ბიოგრაფია
„მუმაკოჩიქ უჩეფს“ დებადჷ ჯოხოთ ჯ. რ. კეში კინგსლენდის, არკანზასი, ირდუდჷ დაიესის, არკანზასი. ხუთი წანერი რდჷნ ბამბეშ მინდორიეფს მუშენდჷ ფანიაწკჷმა ართო. ოფანიე მეურნობა შხირას წყარით იტობუდჷ, მუდგაშ გეშათ თიქ მოგვიანაფილო ბირა „Five Feet High And Rising“ დოჭარჷ. მუშ უნჩაშ ჯიმაქ, ჯეკიქ, ტრაგიკულო მედინჷ ოშქაშე სკოლაშ ორსანტიეშ დაძგას მუშობაშვანს 1944 წანას. თე უბადო მონახვამილას, თინა მუში დუც აბრალუაფუდჷ, მუდგაშ გეშათ ედომუშამი რინას სვინდისი აწუხენდჷ. ფანიაშ ეკონომიკური დო კერზო სირთულეფი დიდი დეპრესიაშ პერიოდის კეშიშ ბირეფიშ თარი ინოჩამაშ წყუ რდჷ.
კეშიშ ორდოშიან გოშინუეფს დომინირენს გოსპელი (ობირეშეფი) დო რადიო. გიტარას მეგამა ორდოშიან ხანს, ნანაქ ოგურუ, ოდო უკული ხოლოშიან მაჸალეეფწკჷმა ართო სკოლას დო აბანობურ რადიო სადგჷმს იბირდჷ. მუსხირენი ვითწანურაშ უკული თიქ ალბომი ხოლო გაგშაშქჷ ტრადიციული ობირეშეფიშ ბირეფით ჯოხოდვალათ „My Mother's Hymn Book“ (დიაჩქიმიშ ობირეშეფიშ წიგნი). თიშა დიდი გოლინა თე პერიოდის მოუხვამილუაფჷ ტრადიციულ ირლანდიურ მუსიკას, ნამუსჷთ თინა ირ მარას ჯეკ ბენიშ რადიო პრაგრამას ურჩქილედჷ დენის დეიშ რსულებათ.
გჷნოჩამათ ინიციალეფი „ჯ. რ.“ მასქერეფს ბაღანეფშა მეუჩამუნა ჯოხოშე უაპიჯაფუობაშ გეშა (თენერი პრაქტიკა დასაბაღას მოდვალირი რდჷ თი ხანო). ოჰეერე ძალეფს ინალუაბორჯის კეში რადიო ოპერატორი რდჷ. ჯარშა ხვალე ინიციალეფით ვეჭოფუნდეს, მუდგაშ გეშათ თიქ ჯონ რ. კეში გიდჷ. 1955 წანას სან რეკორდსიო კონტრაქტიშ დოდვალაშვანს თიქ „ჯონი“ კეში გჷშეგორჷ ოსცენე ჯოხოთ. მუში მაჸალეეფი დო ჩილორეფი თის ზოგადო ჯონს უძახუდეს, ოდო ზისხირით მოჯგირეფი დაბადებაშ ინიციალეფით „J.R.“ (ჯეი-არ) მითმიოწურუანდეს.
ორდოშიანი კარიერა
thumb|250px|ჯონი კეში [[ჯუნ კარტერი|ჯუნ კარტერწკჷმა ართო]] სან-ანტონიოს ლაკლანდიშ ბაზას, ზოგადი მოხაზირაფაშ დო ბრუკსიშ ბაზას ტექნიკური ხაზირაფაშ უკული, კეში გერმანიაშა გეგნიჸონეს ლანდსბერგიშ ბაზას ოჰეერე ძალეფიშ უშქურანჯალაშ მოინალაფაშ ნორთიშა. თაქ თიქ, მუში მაართა ბენდი, „Landsberg Barbarians“ დარსხუ.
ჯარს ინალუაშ თებაშ უკული, კეშის ვივიენ ლიბერტო მოჸუნს ჩილო, ნამუსჷთ თიქ ბრუკსიშ ბაზას წვართუაბორჯის აკოხვადჷნ. 1954 წანას თინას მემფისშა (ტენესი), გინმურს ოხორნალო, სოდეთ თინა ოხორორინალი ტექნიკას გჷმოჩანს, ოდო პარალელურო რადიო მაჸონაფალიშ სპეციალობას გურაფულენს. სერ-სერით გიტარისტ ლუთერ პერკინსწკჷმა დო ბასისტ მარშალ გრანტწკჷმა (ჟირხოლო დუდშე ჩინებული რდჷ მუჭოთ „Tennessee Two“) მითმიოგანდჷ. ართიშა, აგურამებულქ, სან რეკორდსიშ სტუდიას ქჷმიაკითხუ ალბომიშ ინაჭარალო, კონტრაქტიშ ეჭოფუაშ მენდით. სტუდიაშ დირექტორს სემ ფილიპის თიშ გოსპელიშ ბირეფიშ მორჩქილაშ უკულჲ უთქუალჷ: „მეუ ჸუჩა დო ცოდა ქოქიმინი, ოდო უკული დირთი ბირათ, ნამუდგაშ გჷმოჩამასჷთ მა შიბლებუანქჷნ“. კეშიქ საბოლათ დარწუმჷ ფილიპსი მუში ჯარს ნინალუაშ პერიოდის ჭარილი ბირეფით. თიში მაართა ინნაჭარეფქ სან რეკორდსის „Hey Porter“ დო „Cry Cry Cry“ 1955 წანას გჷშართჷ დო დასაბაღჷ წჷმოძინაქ ხვადჷ თიათ ქანთრიშ ჰიტ-პარადის.
კეშიშ გეჸვენჯი ინნაჭარაქ - „Folsom Prison Blues“, ქანთრიშ საუჯგუშო ხუთურს ქჷმოხვადჷ, ოდო „I Walk the Line“-ქ №1 ქანთრი ბირათ გჷნირთჷ, მუდგაშ გეშათ თინაქ საუჯგუშო პოპულარულ ეჩურს მოხვადჷ. უკული, 1957 წანას, კეშიქ ინაჭარჷ „Home of the Blues“. მუმალ წანას კეში იტალენს სან რეკორდსის დო ობაღინაფალო რგებახოლაფირი გარიგას ოჭარანს ხეს კოლამბია რეკორდსწკჷმა, სოდეთ სინგლი „Don't Take Your Guns to Town“-ქ მუში უდიდაში ჰიტო გჷნირთჷ.
კეშიშ პმაართა სქუა, როზენქ, 1955 წანას დებადჷ. თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა თის ხოლო სუმი ცირასქუაქ აშუნ (კეთლინი 1956 წანას, სინდი 1959 წანას დო ტარა 1961 წანას) მუში ალმასქუწკჷმა, უგუთებუ ტურეფქ დო ნარკოტიკეფქ თიში ფანია გაკარღვჷ. ვივიენი დო ჯონქ 1966 წანას ართიანს ჩეთხიის. წორას ართ-ართ თე ტურს აკოხვადჷ ჯონიქ ჯუნ კარტერს, ნამუ 1968 წანას ჩილო ქომიჸონჷ ქოთ.
ნარკოტიკეფი
1960-იან წანეფს კარიერაშ კონკას კეში დიო ალკოჰოლს, ოდო უკული მეტამფეტამინს დო ბარბიტურატეფს ანძალუაფჷ. კუნტა ხანით კეში ნეშვილს ბინას უეილონ ჯენინგსწკჷმა ირთუნდჷ, ნამუთ თაშნეშე ამფეტამინშა რდჷ მიკობუნაფილი. კეში დუდშე ნარკოტიკეფს ტურეფიშ ბორჯის ენერგიულობაშო ირინუანდჷ. მაჸალეეფი შხირას ციგანენდეს თიშ ნერვიულ დო ემანტებუ ხასიათშენ, მორო ბრელი თინეფშე ვა ორწყედჷ თიშ ნარკოტიკეფშა მიკობუნალაშ გაუფურაშებაშ შანეფს.
თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა კეში გარძახ აკმიქიმინუნდჷ რომანტიკულ კრიმინალიშ იმიჯისჷნ, დუდო პატიმარი დღას ვა ჸოფე. ჯარალუობური ერია-მორიაშენ შქვითშა იჸუ ჭოფილქ, მორო ირი ჭოფუას ხვალე თითო სერი მუკიჸონჷ ოღინჩალეს. თიში არძოშე სერიოზული დო ჯგირო ჩინებული კონფლიქტი კანონწკჷმა, 1965 წანაშ ტურს რინაშ ბორჯის მოხვადჷ, მუჟამც თინა ელ-პასოშ (ტეხასი) ნარკოპოლიციაქ ღინჩუნ. პოლიციაშ უზურით თინა მექსიკაშე] [[ჰეროინის მუშაღალას ოცადუდჷ, მორო კეშის გიტარას ხვალე ამფეტამინი ჸოფუდჷ დინოტყობინაფილი. თიშ გეშა ნამუდა ამფეტამინი გიშაჭარუათ ეიოჭოფალი მედიკამენტი რდჷ დო ვართ ნარკოტიკინ, კეშის პიჯალობური სარჯელი ქომეჩეს.
1960-იან წანეფს კეში მუსხირენ კონცეპტუალურ ალბომს გიშმაშქვანს, თინეფ შქას რდჷ „Ballads Of The True West“ (1965) - ექსპერიმენტული ჟირმანგი ინოჭარუათ, დო „Bitter Tears“ (1964), სოდეთ ბირეფს მიშაჸუნდჷ აბანობური ინდიარეფიშ რიტუალური მიშაძახინეფი. თე პერიოდის თიში ნარკოტიკეფშა მიკობუნალა არძშე უმონკაში რდჷ, მუსჷთ საბოლათ მაართა ალმასქუწკჷმა ჩათხიაქ დო გოუქვაფილ კონცერტეფქ მაჸუნჷ.
„Folsom Prison Blues“
ბჟადალ გერმანიას ნინალუაბორჯის კეშიქ უჯინჷ დოკუმენტურ ფილმის „Inside the Walls of Folsom Prison“ („ფოლსომიშ ჯიხაშ კიდალეფს“, 1951), მუდგაქჷთ ინუჩჷ მუში არძოშე უმოსო ჯოხოგოლაფირი ბირაშ „Folsom Prison Blues“, ორდოშიან ვარიანტი.
ფოლსომიშ დო სან კვენტინიშ ჯიხეფიშ მოხ კეში შხვა გიშმათინალ ინსტიტუციეფს ხოლო ოსურუდჷ, თინეფ შქას ოსტრეკერიშ ჯიხა ხოლო რდჷ შვედეთის 1972 წანას. ალბომქ ცხორცხალი რსულებათ „På Österåker“ („ოსტრაკერს“) გჷშართჷ 1973 წანას. ბირეფ შქას ისიმე კეშიშ ჩიება შვედურო, მუსჷთ პატიმარეფი დიდი ოვაციეფით აკმოხვადუნა.
1970-იანი წანეფიშ დაჭყაფუს ნარკოტიკეფიშ მეტებაშ უკული,  კეში კინე ართუ ქირსიანობას დო ნეშვილს მორჩილი ნორკებას ჩინებულ  ოხვამეს ჭურქულს იჭყანს. მუში თქუალათ, თე ოხვამე თიშენ გიშეგორჷ, ნამუდა თაქთ მუ ხოლო თინერი ადაიერი რდჷ მუნერით შხვეფინ.
„Man in Black“
thumb|300px|ჯონი კეში ააშ-იშ პრეზიდენტ [[ნიქსონი, რიჩარდ|რ. ნიქსონწკჷა აკოხვალამაორჯის, 1972.]] 1960-71 წანეფს, კეშის დორხველი ოტელევიზიე შოუ მეჸუნდჷ ABC ტელეარხის. თაქ, თინა პოპულარიზაციას ურთუდჷ მიარე ახალნორდი მუმალ მუსიკოსის. თინეფ შქას რდეს ნილ იანგი, ბუნა „The Monkeys“ დო ბობ დილანი.
კეში ბობ დილანს 1960-იან წანეფს აკმოხვადუ დო თინეფი ხოლოშიან მაჸაალეეფო გინმირთუნა ვუდსტოკის (ნიუ-იორკი), ართიანიშ ხასჷლას ხორინიშ ბორჯის. კეშიქ ენთუზიაზმით ქომეუდირთჷ მაჯინეეფშე გახვალახებური დილანიშ გოჩინებაფას. კეში თაშნეშე დუეტის იბირდჷ დილანწკჷმა დილანიშ ქანთრი ალბომს „Nashville Skyline“ დო თაშნეშე ჭარჷ კინე თე ალბომიშ გრემით დაჯილდოებული დაჭყაფური ბირაშ ზიტყვეფი. ხოლო ართი მუსიკოსი, ნამუსჷთ ჯონი კეშიქ პოპულარიზაცია უღოლუ დორხველ შოუს, რდჷ ბირეფიშ ავტორი კრის კრისტოფერსონი.
1970-იან წანეფშო ჯონი ქეშის უკვე ძალამო აფუდჷ გოლაფირი „უჩამუკოქუნელ მუმაკოჩიშ“ იმიჯი. თე პერიოდის თინა ჯარალუას ირო უჩეფს გიმონწყილი გიშმეშჵ, ბირგულეფშახ უჩა ლიბადით. თენერი მუკოქუნა კვათირას გინმიშვანერებუდჷ მიარე დჷნოსქილედ ქანთრიშ მარსულებერეფიშ სტილშე, ნამუეფთ ჯინჯიერო კოვბოურ ჩექმეფს დო ცერცილ ფერმერულ ქუნჩის სხუნაფულენდეს. 1971 წანას ქეშიქ ჭარჷ ბირა „Man in Black“, სოდეთ ენწყჷ მუში მუკოოქუნაშ თენერი მანერა:
დუდშე ქეში დო მუში ბენდიშ მაკათურეფი უჩა ოსარეეფიტ გიშმეშეს, თიშენ ნამუდა, მუწოტ დუდო იშინანდჷნ, მუნეფიშ გარდერობის ხვალე თ ეფერი მეურედჷ ართიანს. კარიერაშ ოჭყაფუს შხვა ფერეფსჷთ მიკმიქუნანდჷ, მორო მიარეშახ უთქუალჷ, ნამუდა უჩა უსხუნ იშენითინ. 1997 წანაშ ავტობიოგრაფიას ეშანჷ ქოთ, ნამუდა პოლიტიკური ბაძაძეფიშ მოხ სცენას უჩა მუკოქუნელო უმოს დუდდაჯერებულო გინაფულენდჷ დუც. ამუდღარშახ ააშ-იშ ოურდუმე ფლოტიშ ზოთონჯიშ ლენი ოინალუშურ უნიფორმას მაზუღალეეფი „ჯონი ქეშების“ უძახუდეს, რახანი უნიფორმაშ ოსარე, ჰალსტუხი დო ძიქვა სითახმუეს უჩა ფერიშ რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ამერიკალი ქანთრიშ მუსიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი გიტარისტეფი კატეგორია:გრემიშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1932 კატეგორია:ნაღურა 2003
ვახუშტი ბატონიშვილი
ვახუშტი ბატონიშვილი (ბაგრატიონი; დ. 1696, ქართი — ღ. 1757, მოსკოვი), ქორთუ გეოგრაფი, ისტორიკოსი დო კარტოგრაფი. ვახუშტი რდჷ ქართლიშ მაფაშ,  ვახტანგ VI-შ სქუა. ფრანგი მეშარეშ, შარლ პეისონელიშ ჩინებათ, მუშ ნანა ჭკორი ყაზახიშ სქუა ჸოფე.
ვახუშტის ქორთულწკჷმა ართო უჩქჷდჷ ფრანგული, ლათინური, თურქული, ბერძენული, რუსული, სომეხური ნინეფი. 1717 წანას ვახუშტიქ ჩილო ქიმიჸონჷ მარიამ აბაშიძე. ვახუშტი აქტიური პოლიტიკოსი რდჷ ქართლიშ ომაფეს. 1722 წანას, ვახტანგ VI-შ განჯას რინაშ ბორჯის, ქართლიშ ომაფეშ მანჯღვერო რდჷ დოტებული. 1724 წანას ვახტანგ VI-ს ქაჸუნჷ რუსეთშა. თაქ გათუ მუშ ისტორიოგრაფიული ნახანდი „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“(„საქორთუოშ ომაფეშ ეჭარუა“), ნამუთ საქორთუოშ გობუნელი ისტორია რე უჯვეშაშ ბორჯიშე XVIII ოშწანურაშ მაართა გვერდშახ. ვახუშტი საქორთუოშ პრობლემეფს ურსხუანს მოსოფელიშ პრობლემეფს. ნახანდის გჷშაკერძაფილი აბანი უკჷნებჷ საქორთუოშ პოლიტიკური დო ეთნიკური ართოიანობაშ იდეას. ვახუშტი ბატონიშვილიშ ისტორიაშ მაართა პერიოდიშ წყუ რე „ქართლის ცხოვრება“ („ქართლიშ რინა“), მაჟია წყუ უმოსო ორიგინალური რე. ვახუშტიშ გჷმორკვიებაშ ართ-ართი თარი საგანი რდჷ გეოგრაფია. მუქ მუჩეს საქორთუოშ ისტორიული ტერიტორიაშ მაართა დეტალური ეჭარილობა დო გეოგრაფიული ატლასეფი. ვახუშტი ბატონიშვილიშ რუკეფს ავტორი შურდგჷმილი რდჷნ თეში მაღალი ფასება მეჩეს ევროპალ კარტოგრაფეფქ. თინეფქ გინოთანგილქ იჸუ ფრანგულ დო რუსულ ნინეფშა, გჷმირინეს XVIII ოშწანურას აკოდგინელი ბრელი ევროპაშ რუკეფშო. 1752 წანას ვახუშტიქ რუსულშე ქორთულშა გინოთანგჷ „კუნტაპოლიტიკური გეოგრაფია“ 27-რუკამ მოსოფელიშ ატლასწკჷმა ართო, ნამუშათ მიშაღალირი რე თი ბორჯის ჩინებული არძა ქიანა.
ვახუშტი ბატონიშვილიშ ჯოხოქ მიაჩჷ საქორთუოშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ გეოგრაფიაშ ინსტიტუტის, კონკას შონეშ კავკაციონს დო კარსტულ ფოქვის ბერჭილიშ ქჷნდჷრს. დასაფულებური რე მოსკოვიშ დონიშ მონასტერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ გეოგრაფეფი კატეგორია:ქორთუ ისტორიკოსეფი კატეგორია:ქორთუ კარტოგრაფეფი კატეგორია:დუნაბადი 1696 კატეგორია:ნაღურა 1757 კატეგორია:ბაგრატიონეფი
სელენგა
სელენგა (მონღოლ. Сэлэнгэ мөрөн, რუს. Селенга́, ბურიატ. Сэлэнгэ гол / Сэлэнгэ мүрэн) — წყარმალუ მონღოლეთის დო რუსეთის, ბურიატეთიშ რესპუბლიკას. სელენგა იჭყაფუ მონღოლეთიშ ტერიტორიას, წყარმალუეფიშ იდერიშ დო დელგერ-მურენიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინამაკათუ ბაიკალიშ ტობას. სელენგას ინმაკათუ შხვადოშხვა ნადუეფი: უდა, ხანუი, ჩიკოი, ხილოკი, ორხონი. უდაშ დო სელენგაშ აკოართაფაშ აბანს რე ბურიატეთიშ ნანანოღა ულან-უდე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მონღოლეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბურიატეთიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 1011
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1011 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბლეკ-რივერი (იამაიკა)
ბლეკ-რივერი (ინგლ. Black River) რე წყარმალუ იამაიკას, იამაიკაშ ართ-ართ უგინძაშ წყარმალუ. ბლეკ-რივერი იჭყაფჷ კოკპიტ-ქანთრიშ ტერიტორიას, მეურსჷ დიხაშ თუდო, უკულ კინ მუკორჩქინდჷ სილოაშ ტერიტორიაშ გოხოლუას, იკათუანს შხვადოშხვა ნადუეფს დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. სიგჷნძა რე 53.4 კმ. ბლეკ-რივერი ადრე იამაიკაშ უგინძაშ წყარმალუთ იკოროცხუდჷ, სოიშახ წყარმალუ რიო-მინოშ სიგჷნძა ვაუჩქუდეს, ნამუთ 92.8 კმ. რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იამაიკაშ წყარმალუეფი
რომიშ იმპერია
100 px|left|thumb|სახენწჷფო სიმბოლო - არწი რომიშ იმპერია (Imperium Romanum) — გიჭყჷ რომიშ რესპუბლიკას უჟინაში ხემანჭუალაშ ართი პიჯიშ ხეშა ეშაჸოთამაშ შედეგო. მაართა იმპერატორო ოქტავიანე ავგუსტუსი იკოროცხჷ, მარა იმპერიას ოსხირი დიო ხოლო თიში წიმოხონეფქ გუჭყეს. რომიშ რესპუბლიკაშ ნწყუალა ირნერო მეწურაფილი რდჷ, ხემანჭუალა ზოხოიანი პიჯიშ ხეშა ვეშაჸოთამედუკო, მარა გაიუს მარიუსიშით მანჯაფილ ოურდუმე რეფორმაქ თეშ გეშა დასაბაღი პიჯალა გაჭყჷ.
სულაშ დო მარიუსიშ შქას დოჭყაფილი ომენოღალე ლჷმაშ უკული, რომქ ხოლო ანდა ომენოღალე კონფლიქტი გინიღჷ. იულიუს კეისარქ — დიჭყჷ იმპერიაშ გოჭყაფაშ არძა წჷმიპიჯალა. თინა მაართა რდჷ, მისჷთ ხეშა ეშუჸოლჷ უჟინაში ხემანჭუალაქ, მარა თის დიო ხოლო ჸუნდჷ ჭყანიერი ოპოზიცია რესპუბლიკური იდეალეფიშ მათხილე სენატორეფს შქას, თეწკჷმა ართო ჯარალუა მორალურო ვა რდჷ ზათი თინა მეუღებუდუკო, მჭოთ უჟინაშ ხემანჭუობაშ აკა მაჸონაფალი. პროცესიქ გეთუ ბრუტუსიშ დო კასიუსიშ აკორაგადი, ნამუშ შედეგოთ კეისარი სენატის დოჸვილეს. თეშ უმკუჯინალო, კეისარიშ ჯოხოს მიაცჷ უჟინაში ხემანჭუალაშ შანულობაქ, თე ზიტყვა თე შანულობათ ანდა ნინაშა გემშართჷ, სამანგათ გერმანულო kaiser დო რუსულო царь.
კეისარიშ ჸვილუაშ უკული, ჯვ. წ. 44 წანას, რომს ომენოღალეაწორინეფიშ ახალ რეღმაქ გორჩქინდჷ, ნამუქჷთ ჯვ. წ. 27 წანა ოქტავიუსიშ ანტონიუსშა გომორძგუათ გეთჷ. თე ბორჯიშო ოქტავიუსის უკვე ვადასქიდჷ რესპუბლიკური ოპოზიციაქ, ნამუშ შედეგო თიმ წანას სენატიქ თის უჟინაში ხემანჭუალა მეჩჷ.
რესპუბლიკაშ იმპერიათ გჷნოქიმინუაშ ხოლო ართი წჷმიპიჯალა რდჷ რომიშ სახენწჷფოშ გოძინა პუნიკური ლჷმეფიშ, ბალკანეთიშ დო მორჩილი აზიაშ ნორთიშ დოჸუნალაშ შედეგო. დემი სახენწჷფოშ ომართალო რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ნწყუალა ურგებელი რდჷ.
ჯვ. წ. I ოშწანურას, რომიშ იმპერია გოფაჩლი რდჷ ასეიანი პორტუგალიაშ, ესპანეთიშ, იტალიაშ, საბერძნეთიშ, ოორუე მაკედონიაშ, თურქეთიშ, სირიაშ, ისრაელიშ, ტუნისიშ დო ოორუე ალჟირიშ ტერიტორიეფს. რომიშ პოლიტიკური გოლინა — ხოლო უმოსი ტერიტორიეფშა იფაჩუდჷ. თე დოჸუნალობეფს კეისარქ მოუღჷ გალია (თეხანური საფრანგეთი), პონტოშ ომაფე (თურქეთი) დო ბრიტანეთი, ოქტავიანექ — ეგვიპტე. თეშნერო, რომიშ იმპერია ჯვეში წანეფიშეჭარუაშ დალიას იკათუანდჷ ედომუშამი სქირონაშქაზუღაპიჯის დო ბჟადალ ევროპას. თეშ მოხ, რომს დოჸუნდჷ ნთელი რანწკი სახენწჷფოეფი, ნამუშ მაფეფს „რომაალი კათაშ მაჸალეშ დო მორსხუეშ“ ტიტული უღუდეს. თიმბორჯიანი ევროპას, ბჟადალ აზიას დო ოორუე აფრიკას ვა რდჷ ჭყანა, ნამუსჷთ შეულებუდჷ რომაულ ლეგიონეფს ქაწუდირთუკონ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში რომი კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ჸოფილი იმპერიეფი