cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
კუაუტემოკი
მინი|150პქ|კუაუტემოკიშ ალმახანური ბიუსტი მეხიკოს კუაუტემოკი ( –, მეხიკო) – აცტეკეფიშ ეკონია ტლატოანი 1521-1525 წანეფც. მონტესუმა II-შ ჯიმასქუა. ჩილო ეკუხედჷ თიში ოსურსქუა ტეჩუიშპო.
კატეგორია:აცტეკეფიშ მაზოჯალეფი
9 გერგობათუთა
9 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 313-ა დღა (ნარკი წანეფს — 314-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ეროსი მანჯგალაძე
ეროსი აკაკიშ სქი მანჯგალაძე (დ. 3 მელახი 1925, სამტრედია — ღ. 26 ღურთუთა, 1982, ქართი) — ქორთუ არტისტი დო სპორტული კომენტატორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:სპორტული კომენტატორეფი კატეგორია:ქორთუ სპორტული კომენტატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1925 კატეგორია:ნაღურა 1982
ჩათინი (ჸალაიბონი)
ჩათინი — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, უშბაშ პლატოშ ოორუე-ბჟაეიოლ ჸურე. სიმაღალა 3660 მ. დჷმახასიათაფალი რე ნივალური ლანდშაფტი. წყარმალუ ინგირიშ ლეხერს მიორსხუანს წყარმალუ ბაქსანიშ ლეხერწკჷმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ელეია
ელეია (Έλέα, ლათინურო Velia) — ჯვეში ნოღა იტალიაშ ისტორიული პროვინციაშ ლუკანიაშ ბჟადალ წყარპიჯის, ტირენიაშ ზუღაშ წყარპიჯის. იდვალუაფუ პესტუმიშე ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე 25 კმილომეტრის. 1998 წანას იუნესკოქ პესტუწკჷმა ართო გემშეჸონჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
გალერეა
650პქ|მინი|მარცხნივ|ჯვეშბერძენული თეატრი ელეიას
10 გერგობათუთა
10 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 314-ა დღა (ნარკი წანეფს — 315-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
იაუნდე
იაუნდე (Yaoundé) — კამერუნიშ ნანანოღა. ცენტრალური რეგიონიშ დო მფუნდიშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კამერუნიშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ახალი აბასთუმანი (ჯოღეჯიანიშ ენწერი)
ახალი აბასთუმანი, ჯოღეჯიანიშ ენწერი – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ინგირწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშეს, ზუღაშ დონეშე 110 მეტრა, ზუგდიდიშე 5 კმ. 2014 წანაშ წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 2084 ადამიერი.
ოფუტეშ ისტორია
ახალბასთუმანს ობაღინაფალო ღმალიერი დო ინტერესუანი ისტორია უღჷ. ოფუტე იდვალუაფუ ობჟათე კავკაციაშ გვალეფიშ გოდჷკჷაფას. მუთუნი ბორჯის ბურილი ტყათ დოფორილი ოფუტე ღმალიეირი ჸოფე მიარეფერუანი ფაუნათ დო ფლორათ. ნოტყეფშე გჷშაკერძაფილო ბრელი ნოხვე ტყარი ღეჯეფი. წორეთ თაჸურეშე წჷმოდირთუ ართი ვერსიათ ოფუტეშ დაჭყაფუ ჯოხო ჯოღეჯიანი. მოშინაფილი ტყა დადიანეფიშ დორხველობას ჸოფე დო თინეფიში ოჸოროფული ოჯინური აბანი ჸოფე. ოფუტეშ მაართა მახორუ ბათა ჭკადუა რდჷ, ნამუსუთ ინგირიშ გინაჯინუს სუკის ისირით გინორთვილი ჯარგვალი ქიგუდგჷმჷ. უკული ოფუტეს ქჷდუხორელენა: თოდუეფი, ქობალიეფი, ჟვანიეფი, ფარცვანიეფი, ქარჩავეფი, ქადარიეფი. ოფუტეშ შქაბანიას კვირკველიაშ ოხვამე გეუკიდჷ, ჭყონიშ დო ცჷშ მურუეფშე დო ოეკლესიე რიტუალეფიშ შერსულება ქუდუჭყაფჷ. ირფელქ თექ შანულამი როლი ილაჸაფუ მუჭოთ კულტურულინ თეშ შურიელი რინაშოთ.
ოფუტე ამდღა
თეჟამო დიდი ხანდა მითმეურს ოფუტეშ ინფრასტრუქტურაშ უკულნეშიანი გოვითარაფა დო რსულჸოფაშო. გიკიდჷ ხინჯეფქ წყარმალუ ინგირს, მალას დიჭყაფუ შარაშ ორეაბილიტაციე სამუშეფი. ოფუტეს წჷმოძინელო ფუნქციონირენს ომედიცინე ამბულატორია, მაღალკვალიფიციური კადრეფით, ბიბლიოთეკა, ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაწკჷმა რენჯი ქორეოგრაფიული ანსამბლი ,,ცისკარი“. მალას დიჭყაფუ ოფუტეშ ტერიტორიაშ გაზიფიცირაფა.
ოფუტეს ფუნქციონირენს ბაღი (25 ბაღანა), თაშნეშე კომპიუტერული ტექნიკათ გონწყილი სკოლა (300 მოგურაფე).
გჷმორინაფილი ლიტერატურა
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაშ ვებ-ხასჷლა
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
პოჩოშ დეპარტამენტი
პოჩოშ დეპარტამენტი (Departamento Pocho) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორდობაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 5 132 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 3 207 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სალსაკატე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
აარონ ტაილორ-ჯონსონი
აარონ ტაილორ-ჯონსონი (Aaron Taylor-Johnson, დ. 13 მანგი 1990, ჰაი-უიკომი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ბრიტანალი არტისტი. თიში პროფესიული საქვარუა იკათუანს სცენაშა დო ტელევიზიას გიშულას, ხანტურულ ფილმეფს ლაჸაფის. გინოღალირი რე თიჯგურა ფილმეფს, მუჭოთი რე: „ანგუსი, სტრინგი დო მანგარო ჯუნა“ (რობი), „ილუზიონისტი“ (ახალნორდი აიზენჰაიმი); თარი როლეფი: „ჯონ ლენონო გინორთა“ (ჯონ ლენონი), „მალახარეფი“ (დეივ ლიზევსკი), „ჩათი“ (უილიამი), „ძალამი ოშქურანჯეეფი“ (ბენი), „ანა კარენინა“ (ვრონსკი), „გოძილა“ (ფორდ ბროუდი), კაპიტანი ამერიკა: ზოთონჯიშ ჯარიშკოჩი, „ნჯარიშ ეშმაღალარეფი: ულტრონიშ ბორჯი“ (ვარჩხილიშწყარი).
კაპინოტაშ პროვინცია
200px|thumb|right|კაპინოტაშ პროვინცია კაპინოტა — პროვინცია ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. მუში ფართობი 1 495 კმ² რე. უხურგანს პოტოსიშ დეპარტამენტის. ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა 17.9 ° C რე, ნოლექეფიშ მუდანობა 443 მმ. დრისხუ 1908 წანაშ 1 გჷმათუთას.
მახორობა
2001 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანდ 25,582 ადამიერს. თინეფიშ 44,8% 15 წანაშე ნორკე ხანიშ რე. მახორობაშ 61,9% იჩიებუ ესპანურო, 96,2% - ოდაბადურ კეჩუაშ ნინაშა, 1.0% აიმარაშა. 67,5%-ს უჩქჷ ჭარუა-კითხი. 91,2% კათოლიკე რე, 7,3% პროტესტანტი.
პროვინცია აკმოდირთუ სუმი მუნიციპალიტეტშე, ნამუეფით კანტონეფო ირთუნა. ნანანოღა რე კაპინოტა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ პროვინციეფი
სერვერი (კომპიუტერი)
thumb|right|200px|სერვერიშ სამანგა
სერვერი ვარა ჰოსტი (host) რე დიდი კომპიუტერი, ნამუშ გჷმორინაფა შეულებჷ წორობორჯულო ბრელი მახვარებუს. თის შილებე ინიჩუალუაფუდას შხვადოშხვა პროგრამეფიშ, ფაილეფიშა დო მუნაჩემეფიშ ბაზეფიშ ძალამი დიდი მუდანობა. ზიტყვა „სერვერი“ გჷმირინუაფუჟირი შანულობათ: სერვერი (server) რე კომპიუტერი, ნამუშ გჷმორინაფა რშვილს ბრელი მახვარებუს შეულებჷ. ნამდგარდია ჰოსტი შილებე რდას სერვერინ, პიჯიქილე ვარი. სერვერი (server) რე პროგრამანამუთ ოინალჷ შხვა პროგრამეფს — კლიენტეფს. ინტერნეტი აკმოდირთუ სერვერეფშე ჟირხოლო შანულობათ. სამანგათ, ნამდგაინი კომპიუტერი ინტერნეტის ქიჩუანს ვებ-დოკუმენტეფსჷ და, თიწკჷმა თინა რე ვებ-სერვერი დო თიქ ოკო შელებუას მუშ დინოხ რენჯი ვებ-დოკუმენტეფიშ მეჭირინაფა კლიენტეფშო, ნამუდგაშ როლსჷთ არსულენსს ბრაუზერინ. ოჯარალუთ, კლიენტი (client) რე პროგრამა ვარა კომპიუტერი, ნამუსუთ რშვილს ოინალჷ შხვა პროგრამა ვარა კომპიუტერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კომპიუტერი
პატრისია კლარკსონი
პატრისია კლარკსონი (Patricia Clarkson) — ამერიკალი არტისტი. რსულებური აფუ ჯინჯიერო მაჟირახარისხამი როლეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1959
ინდონეზია
ინდონეზია, ოფიციალურო ინდონეზიაშ რესპუბლიკა (Republik Indonesia) — ქიანა ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას დო ოკიანეთის. ინდონეზია არქიპელაგის წჷმარინუანს, ნამუშათ 17 508 კოკი მიშმურს. ქიანა ირთუ 33 პროვინციათ. ქიანაშ მახორობა 238 მილიონ ადამიერს აკმადგინანს დო თე მუნაჩემით მოსოფელს მაანთხა არძაშე მიარეკათამი ქიანა რე. ინდონეზია რესპუბლიკა რე, კანონდუმადვალუ ორგანოშ დო პრეზიდენტიშ გიშაგორუათ. ქიანაშ ნანანოღა რე - ჯაკარტა. ოსქირონე ხურგა უღჷ პაპუა ახალ გვინეაწკჷმა, ბჟაეიოლ ტიმორწკჷმა დო მალაიზიაწკჷმა. ოწყარე ხურგა-მეძობელ ქიანეფო იკოროცხუ სინგაპური, ფილიპინეფი, ავსტრალია, პალაუ, დო ინდოეთიშ მარხველუ ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი. ინდონეზია ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ქიანეფიშ ასოციაციაშ დჷმარსხუაფალი მაკათური ქიანა დო კაბეტი ეჩიანიშ მაკათური რე. ინდონეზიაშ ეკონომიკა მავითაამშვა, უდიდაშიე მოსოფელს ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ ჸურე დო მავითოხუთა ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტიშ ჸურე.
მიარეკოკამი ინდონეზია აკმოდირთუ ოშობათ გოშხვეებული აბანური ეთნიკური დო ნინაშობური ბუნეფშე. უშხვაში დო პოლიტიკურო დომინანტი ეთნიკური ბუნა რე - იაველეფი. გოვითარაფილიე საზიარო იდენტობა, მუთ გოთანჯილიე სახენწჷფო ნინათ, ეთნიკური მიარეფერუამობათ, რელიგიური პლურალიზმით მუსლიმი მახორობაშ დომინირებაშ დინოხოლე, კოლონიალიზმიშ ისტორიათ დო თიშ აწმარენჯი არყებათ. ინდონეზიაშ ერუანული დევიზი რე „Bhinneka Tunggal Ika“ („ართობურობა მიარეფერუამობას“), მუთ ოძირანს ქიანაშ მიარეფერუამობას. დიდი მახორობაშ დო მეჭედელო დოხორელი რეგიონეფიშ მიუკუჯინალო, ინდონეზიას იშენით უღჷ ფართო ლასქორი, ტყარი აბანეფი, ნამუთ ბიომიარეფერუამობაშ მაჟია უმაღალაში დონეთ გიშეგორუაფუ მოსოფელს. ქიანა დიდარიე ორთაშობური რესურსეფით, მარა მაღალ დონეს სქიდუ სიდაღარა.
გეოგრაფია
thumb|250პქ ქიანა იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას, მილარე მალაიშ არქიპელაგიშ კოკეფს - იავა, სუმატრა, სულავესი, ბორნეო დო ახალი გვინეა ნორთობურო, დო შხვა.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ქიანაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფიე: 27 პროვინცია (propinsi), 2 სპეციალური რეგიონი (daerah istimewa), 1 ნანანოღაშ აკანი (daerah khusus ibukota), ნამუთ 8 თარ კოკას რე გინორთილი.
დემოგრაფია
მინი|[[ბალინესეფი|ბალინესი ბაღანეფი; ინდონეზიას დოხოლაფირო 300 ეთნიკური ბუნა ოხორანს.]]
მონძალა
სინგასარიშ ოხიდა მალანგას (XIV ო.), არქეოლოგიური მუზეუმი ჯაკარტას; ბორობუდურიშ ბუდისტური ოხიდა (IX ო.), უჯუნ კულონიშ ერუანული პარკი, ბრამბანანიშ ინდუისტური ოხიდა (X ს.), პანატარანიშ ოხიდეფიშ კომპლექსი იავას (XIV ო.); კომოდოშ ერუანული პარკი.
ლოკალური რშვილი
ლოკალური რშვილი (ინგლ. local area network კუნტარაფათ LAN) წჷმმარინუანს მორჩილი ტერიტორიას (რჩქვანაშური 1-2 კმ-იშ რადიუსის) გოფაჩილი კომპიუტერული რშვილს, ნამუთ სიდიდათ PAN-შე უმოსი რე, მარა კინასქიდჷ ონოღური რშვილეფიშ (MAN), გლობალურ რშვილს (WAN) დო GAN-ს.
კომპიუეტერეფს შქას მორჩილი მანძილეფიშ გეშა შელებუანიე გჷმორინაფილქ იჸუას მაღალი ხარისხიშ რსხუშ არხეფქ, მუდგათ გაბრას ირზენს ალაზიმაფათ ძაკი მეთოდეფით მეჭირინაფილქ იჸუას მუნაჩემეფიშ გინოჩამაშ მაღალი სიჩქარექ - 100 Mბიტი/წმ.
კატეგორია:კომპიუტერული რშვილეფი კატეგორია:კომპიუტერი
ორია (ნინა)
ორია (ଓଡ଼ିଆ) — ინდოევროპული ნინა, ნამუშათ ინდოეთიშ შტატი ოდიშაშ 35 მილიონი მახორუ რაგადანს. ინდოეთიშ 23 ოფიციალურო აღიარაფილი ართ-ართი ნინა რე დო მუში ჭარალუა უღუ.
11 გერგობათუთა
11 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 315-ა დღა (ნარკი წანეფს — 316-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ორია (ნინა)
ნინაშ გოფაჩუაშ ტერიტორია: ინდოეთიშ შტატი ოდიშა დო შტატი მადრასიშ, მადჰია-პრადეშიშ დო ბიჰარიშ მახურგე ოლქეფი.
არხოს გერე ბენგალურ დო ასამურ ნინეფწკმა.
ნინა ორიაშ ჭარალუა ორხველ ბრაჰმიშ ჭარალუას.
ნინა ორიაშა გშმეშქუმალუ 568 პერიოდული გჷშაშქუმალუეფი, თინეს შქას 56 ირდღარო, 104 ირმარულო, 237 ირთუთურო ( 1998-შო).
IDE
IDE (Integrated Drive Electronics) - სისტემური ინტერფეისი, ნამუშ გაბრათ სისტემური პლატა ვინჩესტერიშ ელექტრონულ სქემას მედგჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
მალაიზია
მალაიზია — სახენწჷფო ობჟათე აზიას; აკმადგინანს ვითოსუმ შტატის დო სუმ ფედერალურ ტერიტორიას, ნამუთ იდვალუაფუ 329 825 კმ²-ს. ნანანოღა - კუალა-ლუმპური. თარობა მაჟია ნოღას, პუტრაჯაიას იდვალუაფუ. მალაიზიაშ მახორობა 28 მილიონიე. ობჟათე ჩინეთიშ ზუღა ქიანას 2 რეგიონო რთჷნს: ჩქონამი მალაიზია დო მალაიზიაშ ბორნეო (კოკიშ მალაიზიაშ დორხველი ნორთი).
მალაიზია უხურგანს ტაილანდის, ინდონეზიას დო ბრუნეის. ქიანა ეკვატორწკჷმა ხოლოსიე დო თექ ტროპიკული კლიმატიე. ქიანას მართუნს გიშაგორილი მონარქი დო თარობას დუდენს პრემიერ-მინისტრი.
1963 წანაშახ მალაიზია, მუჭოთ ქიანა, ვაარსებენდჷ.
გეოგრაფია
მალაიზია იდვალუაფუ ეკვატორულ ორტყაფუს. წყარპიჯიშ ღოზი მიშაჭკირილ-გიშაჭკირილიე. მალაკიშ ჩქონიშ უმენტაში ნორთი ლაკადამიე (გვალეფიშ სიმაღალა 1000-2000 მ, უმაღალაში გვალა ტაჰანი, 2190 მ). ობჟათე-ბჟადალი დო ოორუე-ბჟაეიოლი წყარპიჯიშ მანგის დო ობჟათე ნორთის ალუვიური რზენეფიე. რზენეფიე კოკი კალიმანტანიშ მანგო ხოლო, კოკის ხოლო ჭიჭე გვალეფი დო ქჷნდჷრეფიე (სიმაღალა 2000-2400 მ), ოორუე ნორთის ებიჯილიე კინაბალუშ გვალაშ მასივი (4101 მ, გვალაშ უმაღალაში კონკა). სასარგებელო დინოხურიშიშე დიდარიე კალაშ, რკინაშ, ლინჯიშ მადანით, ქუანოშქერით, ნავთობით, ორქოთ, ალუმინით, ბოქსიტით დო შხვათ.
ჰავა
ჰავა მალაკიშ ჩქონიშ ობჟათე ნორთის დო კოკი კალიმანტანს ეკვატორულიე, ოორუეს - სუბეკვატორული მუსონური. ოშქაშე თუთეფიშ ტემპერატურეფიე 25-28° C (რზენს). ნოლექეფი წყარპიჯის 2000-2500 მმ წანამოწანას, გვალას მინ აბანს 4000 მმ-შახ. კინაბალუშ მასივიშ კართეფს 5000 მმ-შე მეტი. წყარმალუეფიშ რშვილი შხირიე. წყარმალუეფი ალაზჷმაფათ კუნტა, მარა წყარხვეიანიე. უდიდაში წყარმალუეფიე რაჯანგი, ბარამი, კინაბატანგანი (კ. კალიმანტანი), პაჰანგი (მალაკიშ ჩქონს)
ფლორა დო ფაუნა
მალაიზიაშ დიდ ნორთის გოეწერაფილი ლატერიტული ნერჩეფიე, რზენს - ალუვიური. ტერიტორიაშ დოხოლაფირო ¾ იდვალუაფუ იროწვანე ლამე ტროპიკული ტყა, ალაზჷმაფათ სქირე შქაგვალეფიშ ფოქვეფიშ ქსეროფიტული ქვერჩხონიე, წყარპიჯიშ მანგას — მანგროვამი. მალაიზიაშ ჩხოლარეფიშ ომაფე ორხველჷ ინდომალაიშ ზოო-გეოგრაფიულ აკანს. თექ ხე მუნჭყვი, ჰიმალაიშ თუნთი, ჸილო, ნჯილო, ტყარი ხოჯი, ადამიერიშობური მაიმუნეფი, ტაპირი, ნიანგი, პითონი დო შხვა. ქიანას მუდგაზმარენი ერუანული პარკიე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი
მაანთხა ჯვაროსნული ლაშქუა
IV ჯვაროსნულ ლესქერუა – ჯვაროსნული ლესქერუა 1202-1204 წანეფს ეგვიპტეშ მეხჷ ისარხჷ, მარა ვენეციარ ვაჭარეფიშ მაზაკვალური გეგმაშ ჭყოლოფუათ  ბიზანტიაშ სააწმარინალო მიკირთჷ. თეობალდ III-ში ღურაშ უკული მანჯღვერო ბონიფაციუს I მონფერატიქ დოდირთჷ.
ოწოხოლენი ისტორია
XIII ოშწანურაშ დაჭყაფუ ბორჯის ბიზანტიაშ ომაფე კარს დიდი ბუძოლი რდჷ. 1204 წანას თამარ მაფაქ თიმ ბორჯიშო ძალამი უმორდებუ გჷნოჭყვიდირი მიღუ - სამანჯელო, ბიზანტიაშ იმპერატორი ალექსი ანგელოსიშ მოინალეეფიშ ხეთჷ თამარშე ჯღვენერი ბერეფიშ გორჩუალა გიმირინუ დო ბიზანტიაშ ნორხველი ობჟათე-ელახჷ უჩა–ზუღაპიჯონშა ურდუმი მიდაშქუ. ქორთული ურდუმქ გეჭოფჷ თე ტერიტორია დო თექ ტრაპიზონიშ საკეისრო ქჷდარსხუ. თამარქ ტრაპიზონიშ მაფობა საქორთუოს ნარდი ალექსი კომნენოსის ჩაბარჷ. თაშნე საქორთუოქ ობჟათე-ბჟადალჷ განშე მაჸალე ქირსიანული სახენწჷფო ქჷმიძინჷ.
ისტორია
კინ თი 1204 წანას ჯვაროსანეფქ კონსტანტინოპოლი გეჭოფეს დო თექ ლათინეფიშ იმპერია ქჷდარსხუეს, ნამუშ მაართა იმპერატორით ბალდუინ I ფლანდრიარქ იჸუ. ბონიფაციუს მონფერატიქ თესალონიკიშ მაფათ გინირთჷ. ლათინეფიშ იმპერიაქ 1261 წანაშა ქჷგარზჷ. თე ლაშქუაშ უკული ჯვაროსანეფიშ პოზიციეფქ მორჩილ აზიას ძალამც დედაღარჷ. იერუსალიმი ეგვიპტარი არაბეფიშ ხესჷ სქიდუდჷ. ევროპაშ მონარქეფქჷ უკულიანი რალაფი ეგვიპტეჸურე ქჷმიორინეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვაროსნული ლაშქუა
ტაშტახტი
ტაშტახტი — ჸალაიბონი არსიანიშ ქჷნდჷრს, გოდერძიშ ჸალაიბონიშ ობჟათე ჸურე, წყარმალუ ხირხატისწყალიშ (სხალთაშ ართ-ართი აკმადგინალი) ოდუდეს. სიმაღალა 2291 მ. ტაშტახტიშ ელ-მოლი ეგაფილი რე პალეოგენური ტუფ-ბრექჩიეფით, ტუფ-ქვიშაქუალეფით დო ანდეზიტური გოფინუეფით. კართეეფი გოქუნილი რე სუბალპური ოდიარეეფით.
ბონი ემი
thumb|ბონი ემ 1981 წანა ბონი ემი (ინგლისურო Boney M)— პოპულარული გერმანული დისკო-ბუნა, დორსხუაფილ 1975 წანას. ბუნა დარსხუ გერმანალ პროდიუსერქ ფრენკ ფარიანქ. ბონი ემი-შ სოლისტეფი რდეს: ბობი ფარელი, ლიზ მიტჩელი, მარსია ბარეტი, მეიზი უილიამსი დო რეჯი ციბო. ბონი ემს გიშაშქუმალირი აფუ 8 სტუდიური ალბომი. არძოშ უმოსი ჩინებული ბირეფი რე: Daddy Cool, Sunny, Ma Baker, Rivers of Babylon, Brown Girl in the Ring, Rasputin, Hooray! Hooray! It's a Holi-Holiday დო Kalimba de Luna.
ტაშტახტი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ბონი ემი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანული ბუნეფი კატეგორია:დისკო ბუნეფი კატეგორია:1975 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი
პრესიდენტე-როკე-საენს-პენიაშ დეპარტამენტი
პრესიდენტე-როკე-საენს-პენიაშ დეპარტამენტი (Departamento Presidente Roque Sáenz Peña) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორდობაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 45 418 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 4 642 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ლაბოულაიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ბრუ-ნა-ბოინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ირლანდიას
სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი
ზოგადი ჩინებეფი
აკანიშ ფართობი აკმადგინანს 7441 კვ.კმ-ს, მახორობა 330 761, მახორობაშ მეჭედალა 1 კვ.კმ-ს — 44,45 კოჩის. აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ზუგდიდი. აკანს 500 დოხორელი პუნქტი რე, თენეფ შქას:
გეოგრაფია
სამარგალო-ჟიმოლენი შონე აკანი იდვალუაფუ საქორთუოშ ცენტრალურ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. რეგიონიშ ტერიტორია საქორთუოშ ტერიტორიაშ 10,6 % რე, მუთ აკმადგინანს 7,4 ვითოშ კვ. კმ-ს, თე მუნაჩემით სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ რეგიონს მაჟირა აბანი უკინებუ საქორთუოშ რეგიონეფს შქას, ტყალეფს უკინებუ 3,01 ვითოშ კვ. კმ, ანუ რეგიონიშ ედომუშამი ფართობიშ 40,7 %.
ბჟადალშე სამარგალო-ჟიმოლენი შონეს აფხაზეთი დო უჩა ზუღა, ოორუეშე თარი წყარგჷმართალი ქჷნდჷრი, ოორუე-ბჟაეიოლშე დო ბჟაეიოლშე რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანი (ადმინისტრაციული თანჯა შონეშ, ეგრისიშ ქჷნდჷრს დო ასხიშ მასივს რე), ობჟათე-ბჟაეიოლშე იმერეთიშ დო ობჟათეშე გურიაშ აკანი უხურგანს.
ჟინი შონეშ ტერიტორიაშ 96 % ზუღაშ დონეშე 1000 მ-ს, 65,8 % 2000 მ-შე მაღალს იდვალუაფუ. ზომიერი კლიმატი, ორთაშობური სისქვამე დო თხილერი ფაუნა ზოთონჯიშ დო ზარხულიშ ტურიზმიშ გოვითარაფაშ საშუალებას ირზენს.
აბანობური მუშითმართუალა
აკანიშ ადმინისტრაციული ართურეფი რე: 1 მუშითმამართვალი ნოღა დო 7 მუნიციპალიტეტი. აკანს სახენწჷფო მართუალას ახორციალენს საქორთუოშ პრეზიდენტიშე დოშანაფილი სახენწჷფო რწუმებულ-გუბერნატორი. თე პოსტის, ნამუქჷთ მუშაღალირქ იჸუ 1995 წანაშ ქირსეთუთას, ამდღარშახ მუშენდეს:
გალერეა
ზუგდიდი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ აკანეფი
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი
სამარგალო
სამარგალო (ქორთ. სამეგრელო) — ბჟადალ საქორთუოშ ისტორიულ-გეოგრაფიული მუხური. აშაძჷ წყარმალუ რიონს, ცხენწყარს, ინგირს დო უჩა ზუღა შქას. ჯოხოდვალა მოურს ისტორიული მუხურიშ, ეგრისიშ ომაფეშე. ქორთულ ჭარილობით წყუეფს მაართათ იშინუაფუ XII ოშწანურაშე. დუდშე სამარგალოშ ჯოხო გომანგაფილი რდჷ თელი ბჟადაალ საქორთუოშ ჯოხოწკჷმა (მუჭოთ აფხაზეთი დო იმერეთი). XIII-XV ოშწანურეფშე ტერმინი ჯოხო ხვალე ქორთუეფიშ ეთნოგრაფიული ბუნათ — მარგალეფით დოხორინელ მუხურს წყარმალუ ფსირცხას დო ცხენწყარიშ შქას. ცენტრალური ნოღა რე ზუგდიდი.
გვიან შქა ოშწანურეფს თე ტერიტორიას დირსხუ ოდიშიშ სათაროქ. XIX ოშწანურაშ მაართა გვერდიშე კჷნე რჩქინდუ ჯოხოდვალა „სამარგალო.“XVII ოშწანურაშ მაართა გვერდის აფხაზი ფეოდალეფიშ მონჯირაშ გეშა, სამარგალოშ სამძღოქ დიო წყარმალუ კელასურშა, უკული ღალიძგაშა, ეკონიას ინგირშა გინილჷ. ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ სამარგალო მიშმურს სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ ადმინისტრაციულ აკანშა დო იკათუანს ნოღა ფუთიშ, ზუგდიდიშ, მარტვილიშ, სანაკიშ, ჩხოროწყუშ, წალნჯიხაშ დო ხობიშ მუნიციპალიტეტეფიშ ტერიტორიეფს.
თანჯეფი
მინი|220პქ|წყარმალუ [[ინგირწყარი|ინგირიშ ლეხერი]] სამარგალო ბჟადალ საქორთუოშ ცენტრალურ ნორთის მილარე. მუშ ბჟადალ თანჯა უჩა ზუღაშპიჯის მეჸუნს. ოორუე თანჯა დიო წყარმალუ ინგირს მეჸუნს, მუშ ნადუშე ოფუტე ფახულანშა, უკული წყარმალუ ერწყარიშ აუზის დო ოხაჩქუშ მასივს გინმუურს. თე მასივიშ ოორუეშე სამარგალოშ სამძღოეფშა მუშურს წყარმალ საკალმახოშ, ბერზუგაბიშ, ჩხიანიშ, გვალათონაშ, მანდიაშ დო — ჭალეშ (ინგირიშ მარძგვანი ნადუ) მასივეფი, ნამუეფით კოდორიშ ქჷნდჷრიშ თხემური ზოლიშ ობჟათე ძგას ეჩიხილი აკიბაშ მასივიშ ბჟაეიოლ ფერდის იდვალუაფუნა. წყარმალ მალთაყვაშ ნადუშ უკული თანჯა წყარმალ ინგირიშ ლეხერიშ მარძგვანი სუკის მეჸუნს დო ეშმუურს ადიშიშ ქჷნდჷრიშ თარი წყარგჷმართალიშ კუნწულშა, ნამუთ დახე 50 კილომეტრიშ სიგჷნძას სამარგალოშ ტერიტორიას შონეშე გჷშმართჷნს.
თაურეშე თანჯა წყარმალუეფიშ, ტეხირიშ დო ცხენწყარიშ წყარიშგჷმართალს მეჸუნს. თეშ უკული თანჯა წყარმალუეფიშ აბაშაწყარიშ დო საწისქვილეშ წყარგჷმართლას მეჸუნს. ოფუტე ხიდიშე სამარგალოშ თანჯა მიკმურთანს ობჟათეშა დო ცხენწყარიშ მარძგვან წყარპიჯის მეჸუნს. წყარმალუ ცხენწყარიშ ნადუწკჷმა სამარგალოშ თანჯა მიკმურთანს ბჟადალშე დო მეხოლაფირო 12 კილომეტრიშ სიგჷნძას წყარმალუ რიონიშ მარძგვან წყარპიჯის მეჸუნს, უკული გინუურს რიონიშ კვარჩხან წყარპიჯიშა დო წყარმალუ ფიჩორიშ კალაპოტის მეურე, თე ეკონიაშ პალიასტომიშ ტობაშა კათაფაშა.
გონათუა
XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს რეგიონს რდჷ 179 სკოლა. ოგანმანათებელე ცენტრი რდჷ ფუთი, სოდეთ რდჷ გიმნაზიეფი, შხვადოშხვა ოგურაფუეფი, ნოღაშ ბიბლიოთეკა.
სხუნუეფიშ ხეშუულობაშ მოულაშ უკული გიინწყჷ ახალ სკოლეფქ. 1957 წანაშ დაჭყაფუშო სამარგალოს მოქმედენდჷ 379 სკოლა, 63,5 ვითოში მაგურაფუთ დო 5.8 ვითოში მაგურაფალით. 1970 წანას რდჷ 422 სკოლა, 83.8 ვითოში მაგურაფუთ დო 8.9 ვითოში მაგურაფალით. 70–80-იან წანეფს შხვადოშხვა სოციალური დო ოგანმანათლებელე პროცესიშ გეშა სკოლეფიშ დო მაგურაფუეფიშ მუდანობაქ მირკჷ. სამარგალოს 1985 წანას 401 სკოლა დო 70.4 ვითოში მაგურაფუ ირიცხუუდ, 1990 წანას — 383 სკოლა დო 66.8 ვითოში მაგურაფუ.
ხელუანობა
1932 წანას მაართა სპექტაფლეფი დოდგჷ უკვე პროფესიონალური დრამატული თეატრიშ რანგიშა ეშაჸონაფილ კოლექტივქ. 1959 წანაშე ზუგდიდიშ თეატრი შალვა დადიანიშ ჯოხოს ატარენს.
სამარგალოს, თეატრალური რინაშ ცენტრი რდჷ ნოღა ფუთი, სოდეთ 1925 წანას იუზა ზარდალიშვილიშ ხემანჯღვერობათ თეატრიქ დირსხუ. 1963 წანაშე თეატრი ვალერიან გუნიაშ ჯოხოს ატარენს. საინტერესო სპექტაკლეფი იდგჷმუუდჷ სანაკის ხოლო, სოდეთ ართ ბორჯის სპექტაკლეფს მონაწილენდჷ ქორთული თეატრიშ დიდორსანტი აკაკი ხორავა. სხუნუეფიშ პერიოდეფს სამარგალოს ფართას რდჷ გოვითარაფილი ხანტობური შემოქმენდალა, ირსხუაფუდუ ხანტობური კოლექტივეფი მუსიკალური, თეატრალური, ქორეოგრაფიული, სახუათი, სახუათი დო გჷმორინაფადი ხელუანობაშ ჟანრეფს, სოდეთ აკოკათინელი რდეს შხვადოშხვა პროფესიაშ დო ასაკიშ ადამიერეფი. გჷშაკერძაფილო დიდ როლს ლაჸაფენდჷ სამარგალოშ მახორუეფიშ კულტურულ რინას შხვადოშხვა ანსამბლეფი, ნამუეფით მუჭოთ რაიონულ ცენტრეფს, თაშ ბრელ ოფუტეს ხოლო.
ტურიზმი
სამარგალოშ ტურისტული პოტენციალი წჷმორინაფილი რე კლიმატურ–ოკურორტე (გვალაშ, ზუღაშ ჰავა), პლაჟურ–ოკურორტე (ზუღაშ წყარი, ქვიშა), ჰიდრომინერალური (თერმული დო მინერალური წყუეფი) რესურსეფით. თენეფიშ ბაზას სხუნუეფიშ პერიოდის გოვითარაფილი რდჷ ოკურორტე მეურნობა, ნამუთ გოვითარაფაშ დონეთ კჷნასქიდუდჷ აფხაზეთიშ, აჭარაშ დო ბორჯომ–ბაკურიანიშ ოკურორტე რაიონეფს.
ჰავა
150px|thumb| ინგირჰესი სამარგალო ბჟადალ საქორთუოშ თელ ტერიტორიაწკჷმა ართო ზუღაშ ლამე სუბტრპიკულ ჰავაშ ზონას რე. რზენიშ დო სუკეფიშ ზოლი გჷშმეგორუ ლამე ტჷბუ ჰავათ, უთირე ზოთონჯით დო ჩხე ზარხულით. მუში ოშქარი დო ლაკადაშ აბანეფი გჷშეგორუ ზომიერო რგილი დო რგილი ჰავათ, თირამი ზოთონჯით დო კუნტახანამი ზარხულით.
ჰიდროლოგია
სამარგალო წყარეფიშ ობიექტეფიშ მიარეობათ დო ბრელფერობუათ გჷშეგორუ. თაქ ბრელი რე წყარმალეფი, ონტყოლაშეეფი დო წყუეფი. ნორკებო რე ტობეფი დო უგურყელეფი.
წყარმალუეფი
thumb|200პქ|ტეხირი სამარგალოშ ტერიტორია გჷშეგორუ წყარმალუეფიშ ჰიდროლოგიური რშვილეფიშ ჯგირი გოვითარაფათ. სამარგალოს რე 2441 დიდი დო ჭიჭე წყარმალუ, ნამუეფიშ ედომუშამი სიგჷნძა რე 5191 კილომეტრი. თენეფიშ თიაშა მოურს საქორთუოშ წყარმალეფიშ ოართე მუდანობაშ 9.3‰ დო ედომუშამი სიგჷნძაშ 7.6‰. არძაშე უგჷნძაში რე ხობწყარი, ნამუშ სიგჷნძა 150 კილომეტრი რე დო მაამშვა წყარმალუ რე საქორთუოს დიდ წყარმალუეფ შქას. ხობწყარი აკმოდირთუ 1485 ნადუშე.
მაჟირა აბანს რე ტეხირი, მასუმას რე აბაშაწყარი. შხვა დიდი წყარმალუეფი რე ინგირი, ცხენწყარი დო რიონი, ნამუეფიშ სიგჷნძა სამარგალოშ ტერიტორიას რე 94, 44 დო 99 კმ–ეფი.
წყარმალუეფი
ტობეფი
სამარგალოშ ტერიტორიას გვალო 13 ტობა რე. თინეფიშ აუზეფიშ ედომუშამი ფართობი 553 კილომეტრი რე, წყარიშ სარკეშ ფართობი 19.4 კილომეტრი.
გალერეა
წალენჯიხა:
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ისტორიულ-გეოგრაფიული მუხურეფი კატეგორია:სამარგალო
13 გერგობათუთა
13 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 317-ა დღა (ნარკი წანეფს — 318-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სახე
მინი|250პქ|[[ლეონარდო და ვინჩიშ „მონა ლიზაშ“ სახე]] სახე (Facies, facia) — ადამიერიშ დუდიშ წჷმი ნორთი, ნამუთ შანულამ როლს ლაჸაფენს ემოციაშ გჷმახანტალო. სახე ართ-ართი არძაშე ჯგირი საშუალება რე ადამიერიშ იდენტიფიკაციაშო.
სტრუქტურა
ადამიერიშ დუდიშ წჷმი ნორთი მუსხირენ გიშარჩქინელი არეალშე აკმოდირთუ. თინეფს შქას:
ემოციაშ გჷმოხანტუა
სახე უციო რე, ადამიაერქ დორხველური ემოცია გჷმოხანტასინ. ჸვაშ აკოკორობუა შანენს უბაღინელობას, ღიჯგინი მუჭოთ, წესი დადებით ემოციას გჷმოხანტჷნს. ადამიერს შეულებჷ „წეკითხას“ ემოცია შხვაშ სახეს. ართი რკუალაშ ბორჯის აკიქიმინჷ მულტიმოდალური გინაფეფიშ ეშაჩინებაშ ტესტიქ, ნამუშ მოხვარათ ცადჷ უგორუდჷკო საშუალება, ნამუთ „გოზჷმუნს“ გინაფეფსინ. რკუალაშ პერიოდის მარკვიალეფი ირდღას ოკვირუდეს ადამიერეფიშ სახეეფს დო „კითხულენდეს“ თინეფიშ ემოციეფს.
ადამიერიშ იდენტიფიკაცია
ადამიერიშ იდენტიფიკაციაშო უდიდაშ როლს სახე ლაჸაფენს. არძა ადამიერიშ სახე გინორთელი რე (ოშა-გოშა გიმნარკეფიშ მოხ), თეშ გეშა სახე უშანულამაში ნორთი რე პიჯიშ ეშაჩინებაშ პროცესის.
სქოლიო
კატეგორია:სახე კატეგორია:დუდი
კისისხევი (წყარმალუ)
კისისხევი — წყარმალუ თელავიშ მუნიციპალიტეტის. სიგირძა 37 კმ, ღანჩოშ ფართობი 142 კმ². ოდუდე უღუ გომბორიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე-ბჟაეიოლ კართეს, ზუღაშ დონეშე 1755 მეტრაშ სიმაღალას. მიშმაკათუ წყარმალუ ალაზანს მარძგვანშე. ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონ წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიჭიჭარე ზოთონჯის, ზარხულ-დამორჩილს უჩქჷ ჭვემეფით გუმოჭანაფილი წყარიშმოლაფა დო პოპორი.
ოშქაშე წანიერი ხარჯი ოფუტე კისისხევიწკჷმა რე 1,45 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
კამპალა
კამპალა (Kampala, Kampala) — უგანდაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უშხუაში ნოღა. იდვალუაფუ ვიქტორიაშ ტობაშ ოორუე წყარპიჯის. ნოღა რე ცენტრალური რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ლესხულუხე
ლესხულუხე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, (სალხინოშ თემი), ასხიშ მასივიშ ბჟადალ კართეს, წყარმალუ წაჩხურაშ (ტეხირიშ კვარჩხანი ნადუ) კვარჩხანი ჸურე. ზუღაშ დონეშე 310 მ, მარტვილიშე 18 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 167 კოჩი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
პუნილიაშ დეპარტამენტი
პუნილიაშ დეპარტამენტი (Departamento Punilla) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორდობაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 155 124 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 592 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კოსკინი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
Lib.ge
ისტორია
ლიბ.ჯიქ დირსხუ 2006 წანას. 2009 წანას ლიბ.ჯი-ქ ქართიშ ოკათუეშ ხუჯიშ დოკინათ დარსხუ ლიტერატურული კონკურსი ახალმორდუ ავტორეფშო, თაშნეშე 2009 წანაშე რე ორგანიზატორი თანგუაშ მარულიშ. 2010 წანას ლიბ.ჯიქ როკ–კლუბწკჷმა ართო დარსხუ ირმარული არტ–ონჯუეფი. 2010 წანაშე ლიტერატურაშ მუზეუმწკჷმა ართო ონწყჷნც ირთუთალურ არტ–აქციეფც. 2010 წანაშე ლიბ.ჯი–ს გაზეთ რეზონანსიშ მარაშ გჷშაშქუმალა „გალაკტიონც“ მითმიაჩამუ დორხველი ხასჷლა.
პორტალიშ რედაქტორეფიშ ბუნა: ქეთო ნინიძე, არჩილ თალაკვაძე, დიანა ანფიმიადი, ნათია ნაცვლიშვილი, გიორგი ქავთარაძე, გიორგი კეკელიძე, გიორგი კაცია, ნიკა წიკლაური, ოლეგ კონოვალიოვი, ლიკა ავალიანი, ზაალ ჩხეიძე, ზაქარია ქიტიაშვილი, ოქტაი ქაზუმი, ანი კოპალიანი, ნათია გულიაშვილი, ვახუშტი მენაბდე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ელექტრონული ბიბლიოთეკეფი კატეგორია:საიტეფი
კარასკოშ პროვინცია
200px|thumb|right|კარასკოშ პროვინცია კარასკო — პროვინცია ცენტრალურ ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. უხურგანს სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტის. ედომუშამი ფართობი 15 045 კმ² რე.
მახორობა
2001 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანდ 116 205 ადამიერს. თინეფიშ 42.7% 15 წანაშე ნორკე ხანიშ რე. მახორობაშ 68.8% იჩიებუ ესპანურო,, 87.4% - ოდაბადურ კეჩუაშ ნინაშა, 3.3%, აიმარაშა დო 1% შხვა აბანობურ ნინეფშა. 70.4%-ს უჩქჷ ჭარუა-კითხირი. 82.2% კათოლიკე რე, 15.2% პროტესტანტი.
დორთუალა
პროვინცია აკმოდირთუ 6 მუნიციპალიტეტშე, ნამუეფით 24 კანტონო ირთუ. ნანანოღა რე ტოტორა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ პროვინციეფი
სან-მარინო
სან-მარინო — რესპუბლიკა აპენინიშ ჩქონს.
ჯოხოდვალა
ეტიმოლოგია მოურს დალმაციარი ქუაშმათოლარი მარინუსშე, ნამუთ ქირსიანობაშ გურშენ თხოზინელი რდჷ მუშ ქიანას დო ონტებელქ აჸუ იტალიაშა. თაქ მუქ ქჷდარსხუ ოხვამე, უკულიანშო გეკჷდჷ ჯიხა. მოგვიანაფათ კათოლიკურ ეკლესიაქ წიმინდეთ დონათჷ მარინიშ ჯოხოთ.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ აპენინიშ ჩქონს, იდვალუაფუ იტალიაშ დინოხოლე. ფართობი რე 60 კვ.კმ.
სახენწჷფო
სახენწჷფო სისტემათ რე რესპუბლიკა. დღასანწალი რე 3 ეკენია, რესპუბლიკაშ დორსხუაფაშ დღა (301წ). სახენწჷფოშ მადუდური რე 2 კაპიტან-რეგენტი. კანონიშდუმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (60 მაკათური). ადმინისტრაციულო ირთუ 9 კომუნათ (castello).
დემოგრაფია
მახორობა რე 28.000 კოჩი, თენეფშე 91% სანმარიონოალეფი, 9% იტალიარეფი. ოფიციალური ნინა რე იტალიური, რელიგია - კათოლიციზმი. ნანანოღა რე სან-მარინო (4.300).
ისტორია
1862 წანას გინირთჷ დუდიშულ ქიანათ იტალიაშ პროექტორატიშ თუდო. 1947-1986 წანეფს ქიანას დუდენდჷ მეკვარჩხანე ცენტრისტული კოალიცია, უკული კომუნისტური დო ქირსიან-დემოკრატიული.
კატეგორია:სან-მარინო კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ISA
სალტე ISA(Industry standart architecture- ორეწუალე სტანდარტული არქიტექტურა) ბრელ წანაშ მალობას პერსონალური კომპიუტერეფიშ სტანდარტულ უნივერსალურ სალტეს წჷმარინუანდჷ.
ISA სალტეშ მაართა სტანდარტი 8-ბიტამ ვერსიას წჷმარინუანს. თინა ხვალე IBM XT-86 მოდელიშ პერსონალურ კომპიუტერების ფხვადუნა. სალტე მუშენს პროცესორიშ დო სისტემური პლატაშ სიფშხირეს - 4,77 მჰც.
ISAსტანდარტიშ გეჸვენჯი გოვითარაფას 16-თანრიგა ISA (AT-BUS) სალტე წჷმარინუანს. AT-BUS სლოტი ჟირი ნორთიშე აკმიდგჷმუ. ართი ნორთი ზუსტას მეურე 8-ბიტამ ISA სლოტის, დო მაჟირა ნორთი მუნაჩემეფიშ/ოწურაფალი, ჭყვადუაშ დო შვენაშა მანგურო მენჭაფაშ (DMA) თი გეძინელი სიგნალეფიშო რე დორხველი, ნამუეფით ხვალე 16-თანრიგა კონტროლერეფიშით გჷმირინუაფუ. თერიგო, 16-ბიტამ ISA სლოტის შილებე მუჭოთ 8, თაშნეშიშე 16-თანრიგა კონტროლერეფიშ გერინაფა.
14 გერგობათუთა
14 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 318-ო დღა (ნარკი წანეფს — 319-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ახალსოფელი (ყულიშ შარა, ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი)
ახალსოფელი, ყულიშ შარა – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშ–გურიაშ დჷკი–რზენს. წყარმალუ ჯუმიშ კვარჩხანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 120 მეტრა, ზუგდიდიშე 3 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1488 ადამიერი.
ისტორია
ახალსოფელიშ თემი სუმი ოფუტეშე აკმოდირთუ: ოფაჩხაფუ, უჩაშონა და ჯუმი. თემშა მიშმალი ოფუტეეფს არძოშე უმოსი გოფაჩილი გვარეფიე: ჯაბუა, როგავა, დარასელია, ღუბელაძე, ჭურღულია, ჯოჯუა, შეროზია, ჯიქია. არძო თე გვარეფც თე თემიშ დინოხ დოკვირდაფას მუში ლეგენდა უღჷ. ინტერესუანიე ჯაბუეფიშ გვარიშ გოჭყაფაშ ისტორია. თრუმე თინეფიშ კჷნოხონეფი რენა ჯაფარიძეეფი შონეშე. თე ლეგენდაშ თახმობუას ანტკიცენა თით, ნამდა ამდღარი ჯუმიშ ტერიტორიას ოჯინუშა გულირი დადიანს მოწონებჷ წყურგილი დო უზოჯჷ კინ თი ქუალეფით გეშუკიდუდესკო წყურგილი მუდგათ დადიანეფიშ დოხორე რე ნაკიდან (ამდღათ რჩქუ წყურგილიშ ქუას მუში ეშაკიდუაშ თარიღი 1881 წ.) ირწანურო 6 მესის ჯვ. სტილით 23 პირელს წიმინდე გერგიშ დღას ჯაბუეფი მუნეფიშ გიმნაჭყანეფით აკმიკორობუნა წყურგილწკჷმა, გიოჸვილანა ხოჯის დო თინეფს ხვამანს გვარიშ ურჩინუაში წჷმმარინაფალი. ანაწირი თანხა, სანთელ-ოკუმაფუ 23 გერგობათუთას ეშმუღუნა მესტიაშა წიმინდე გერგიშ ოხვამეშა დო თექ წირუნა.
ინტერესუანიე ახალსოფელიშ (ყულიშ შარა) თემიშ ცენტრიშ დორსხუაფაშ ისტორია. 1931 წანას ოფუტექ ნოღაშ ტერიტორიას გაგმერთჷ. უჩაშონას მახორუ იპოლიტე სარიას დო თიშ მოხუჯეეფს თემიშ ცენტრიშ მონწყუალა ოფუტე უჩაშონას ნოკობუენა, მაჟირა ბუნას მიხა შეროზიაშ ხემანჯღვერალათ ოფუტე ჯუმს, ფილიპე მაქაცარიას (პედაგოგი) დავით ფონიას, კვილიკე ჭურღულიას ოფ. ახალსოფელც სოდეთ დოგეგმელი აფუდეს სკოლაშ ნოდგჷმიშ ეგაფან. იპოლიტე სარიაქ, ლადი როგავაქ, ლევუშა როგავაქ ოსხჷრი ქენურღვეს სკოლაშ კიდუას, თეიშახ 1911 წანაშე ოფუტე ჯუმს უკვე რდჷ ჟირკლასამი დაჭყაფური სკოლა.
თემიშ ცენტრიშ საბოლოთ დადგინალო სუმხოლო ბუნაშ წჷმმარინაფალი აკოხვალამჷ ზუგდიდიშ მაზრას თარობაშ წჷმმარინაფალს – იუსტინე გვასალიას. სუმხოლო ბუნას მუში არგუმენტი გარჩქუდჷ. ხანშა მიშულირი კვილიკე ჭურღულიას, იუსტინე გვასალიაშა უკითხირჷ, თე ნოთე თაქ მუშენ გითოიბუნანია, გვასალიას უგამებჷ თოლიშ ცენტრიე დო თოლიშ არძო კუნთხუს ანათენსია. ეჰეჸ, მათ ათეს რე იბჩიებუქჷნ, ჩქიმი დო თი პედაგოგეფიშ არზით მიდგასჷთ ოფუტეს სკოლაშ კიდუა აფუ გინოჭყვადილინ, ცენტრო ოფაჩხაფუ მიმორჩქჷნანია. გაგშართუმჷ ოფუტეშ წჷმმარინაფალეფს იუსტინე გვასალია, დუთოლიერებჷ უჩაშონა, ჯუმი, ოფაჩხაფუ და გჷშაკერძაფილო მოწონებჷ თი აბანი სოდეთ ამდღა თემიშ ცენტრი ორენ. თე აბანი მუში ბორჯის კოსტა ჯოჯუას ჟინოჯ ჩიჩუეფშა გიწუჸიდირჷ. თაჸურეშე ზუგდიდშა მიმალი კუჩხიშ შარა, ოურემე შარა ,,ყულიშ შარა” უჩაშონეშა მიშჷ. უკუნტაშ ბორჯის გეუკიდჷნა ჟირთოლამი სხუნუშ ნოდგჷმი. ართი თოლი სკოლაშა დუთმებუნა, სოდეთ გურაფა სუმ გუათ მითმეურდჷ.
1950 წანაშე ახალსოფელს ომბოლ დო მასქერეფიშ მუკოლუაფას მორკებული ბაღანეფშო სკოლა-ინტერნატი რდჷ გონწყჷმილი.
1965 წანაშე ოფუტეს ფუნქციონირენს ჟირი ობაღანე ბაღი, ჟირი ომედიცინე ამბულატორია. 1964 წანას თემიშ ცენტრის დიკიდჷ კულტურაშ ჸუდექ. ოფუტე ჯუმს მოქმენდალას იჭყანს ოფუტეშ კლუბი.
წანეფიშ გოძვენას ოფუტეს ხემანჯღვერენდეს თიშნერი ჩინებული ადამიერეფი, მუნერითიე ჟირშახ სოციალისტური ხანდაშ გერგეზი ანთიმოზ როგავა, შუდული გაბედავა, რაჟდენ ბოხუა, აბელ ჭეჟია, გალაქტიონ ნანავა, კლიმენტი კიკალიშვილი. თემც ჸუნდჷ 51 ხანდაშ გერგეზი, თაჸურეშე ჟირი ჟირშახიანი სოციალისტური ხანდაშ გერგეზი – ანთიმოზ როგავა დო თამარ ყუფუნია, ნამუეფიშ ბრონზეშ ბიუსტი მუნეფიშ შურდგჷმას დოდგეს თემიშ ცენტრის.
ოფუტე ამდღა
ამდღარშო ოფუტეშ ტერიტორია ფორჷნს 3000 ჰ. დიხას, სოდეთ გოკიდილიე ციტრუსი, ჩაი, ხილი. აბანობური ხეშუულობაშ მოხვარათ დო ალარინათ დღაშე დღაშა ისქვამებუ ახალსოფელიშ თემშა მიშმალი ოფუტეეფი. აკანწყის დო გასქვამეს ახალსოფელიშ და ჯუმიშ ოჯარე სკოლეფი, მაასვალტეს ნოღაშა მიმარსხუაფალი შარა, აკანწყის ოფუტეშ დინოხოლენი შარეფი. წყარმალუ ჯუმს დო ყულიშწყარს გოკიდეს ბრუო კინა - ბეტონიშ ხინჯი.
გჷმორინაფილი ლიტერატურა
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაშ ვებ-ხასჷლა
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ობჟათე ჩინეთიშ ზუღა
მინი|250პქ ობჟათე ჩინეთიშ ზუღა — რჩქალი ოკიანეშ მახურგე ზუღა, ნამუთ ინორე სინგაპურიშ დო მალაკიშ საროტეფშე ტაივანიშ საროტშახ, ფართობი აკმადგინანს 3 500 000 კმ²-ს. მაქსიმალური სიტომბა — 5560 მ, ოშქაშე სიტომბა - 1024 მ, წყარიშ ჟინპიჯიშ ტემპერატურა ფურთუთას — 20 °С-შე ოორუეს — 27 °С-შახ ობჟათეს, მარაშინათუთას 28-29 °С ნთელ ფართობის. წყარიშ ჯიმუამობა — 32-34 ‰. ზარხულს დო დამორჩილს შხირასიე ტაიფუნეფი.
ობჟათე ჩინეთიშ ზუღაშ უდიდაში საროტეფიე — ბაკბო (ტონკა) დო სიამი.
უდიდაში კოკი — ხაინანი.
ობჟათე ჩინეთიშ ზუღაშა დინმახჷრჩინე თარი წყარმალუეფიე - პერლი, მინი, ჯიულონგი, ჭითა, მეკონგი, რაჯანგი, პაჰანგი, პამპანგა დო პასინგი.
ზუღა დიდარიე ბიოლოგიური რესურსეფით. ორეწუე ჩხომეფი — თინუსი, ქაშაყი, სარდინეფი დო შხვა.
ზუღაშ ორენი
ზუღა ინორე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი
ვაჟა-ფშაველა
ვაჟა-ფშაველა (თახმი ჯოხო დო გვარი ლუკა პავლეშ სქი რაზიკაშვილი) (დ. 27 კვირკვე (ჯვეში სტილით – 14 კვირკვე), 1861, ოფუტე ჩარგალი, დუშეთიშ მუნიციპალიტეტი — ღ. 8 მარაშინათუთა (ჯვეში სტილით – 27 კვირკვე), 1915, ქართი) — ქორთუ პოეტი.
ბიოგრაფია
უღვენობაშ გეშა მალას ქჷდიტუ უნივერსიტეტი დო მუსხირენი წარმოწანას მუშენდჷ დიო ოთარაშენც, ამილახვარიშ ფანიას, დინოხოლენი მაგურაფალო, უკული დიდი თონეთიშ ოფუტეშ სკოლას. 1888-შე ჩარგალს ოხორანდჷ, შხვა ყაზახეფიშორო ხონუნდჷ დიხას, ულუანდჷ ორინჯის დო გილეშჷ ოჯინორუშა. გვალაშ კათაწკჷმა დიდი გოლინათ რგებაფულენდჷ. ვანაფერო გჷმმიშჷ რზენშა. ფშავური ზოთონჯიშ გინძე სერეფც იჭარჷ თიში გენიალურ პოემეფქ, თხობელუეფქ დო ლერსეფქ.
აკოქიმინჯალა
ვაჟა-ფშაველაშ მაართა კორესპონდენციაქ „წერილი ხევსურეთიდან“ 1879 იბეშტჷ („დროება“, № 1), მაართა თანგილქ ერკმან-შატრიანიშ თხობელუა „ფეოდალიშ ერდუალაქ“ — 1880 („ივერია“, № 4), მაართა ლერსიქ „მეომარი“ — 1881 („იმედი“, № 3-4), მაართა თხობელუა „სურათი ფშავლის ცხოვრებიდან“ — 1881 („დროება“, № 184). ვაჟა-ფშაველაშ ქიმერონი XIX ოშწანურაშ ქორთული კრიტიკული რეალიზმიშ უმაღალაში ოკუჩხურიე. ოქიანუშ მაყარაფალი ნძალეფიშ, ორთაშ „ონოფულური ნინაშ“ ჭირინაფაშ უშქირატუ კორინი თის ქორთული რომანტიზმიშ კონკას ნიკოლოზ ბარათაშვილიშ ქიმერონს უმოჯგირუანც. მარა ბარათაშვილიშ ლირიკას ადამიერიშ დინოხოლენი, სუბიექტური ოქიანუ რე მორთინაფილი თოჸუჯიშ ცენტრისიდა, მუჭოთ ჸოფიერაფაშ ოთებუ, უგნურთაფუ იდეეფიშ გჷმოხანტუა, თიში პოეზიაშ არძოშე ორგანული შან-მუშება რე სითახმუეშ მატერიალისტური აჩამა, ქიანობუაშ, „უკოროცხუ ფერეფიში“ ედომუშამი რწყებაშ დო წჷმოსახუაშ უნარი. პოეტიშ ხანტუშური მსოფლგაგებაშ ქუაკუნთხონი რე კათაშურობა დო რეალიზმი. უკულნეშის თიშ ქიმერონც გიტომბარუ თი რეალისტური ტენდეციეფქ, ნამუეფსჷთ ილია ჭავჭავაძექ დო აკაკი წერეთელქ მეჩჷ გეზა. ვაჟა-ფშაველაშ თხზულებეფც სითახმუე ედომუშამი მუში ხეონჭაფუ, ნიფთუან რეალობათ წჷმმომდირთუნა. თიქ უტომბარაში ფორმათ გჷმოხანტჷ „დიხაშ“ დო „ცაშ“ — რეალისტურიშ დო რომანტიკულიშ — აკმაფშაფალი ედომუშამობა. პოეზიაშ ვაჟაშური სჷმჷნი, თიში რეალისტური კრედო ირწყებე ლერსეფც „მთას ვიყავ“ (1890); „სიტყვა ეული“, „ნუგეში მგოსნისა“ (1894); „სიმღერა“ (1896), ლიტერატულ-კრიტიკულ დო პუბლიცისტურ ჭარილეფც „ფიქრები“ (1891), „Pro domo sua“ (1896), «ფიქრები „ვეფხისტყაოსნის“ შესახებ» (1911) დო შხვა. პოეტიშ მერინა ოკათაშე ქიმერონშა კჷლმარჩქინდუ მუში ჭარილეფს „გმირის იდეალი ფშაურ პოეზიის გამოხატულებით“ (1889), „კრიტიკა ბ. იპ. ვართაგავასი“ (1914) დო შხვეფი.
ქორთუ პოეტეფ შქას ვაჟა-ფშაველაქ არძოშე ტომბას დინანჭჷ ორთაშ ონოფულუობას. თიშ ლირიკას ორთაშ მოღეეფც დო მოლინეფც გვალო აფუ ასქილადირი პირველქიმინელი ფალობუა. პოეტიშო სისქვამე გოფინილიე თახმობუაშ უკოროცხუ კონკრეტულ ფორმას. თელარა ედომუშამი ანდაფერუობათ პოეტის მაღალი გაღიერობაშ დო სიკეთეშ გოსახიარაფათ აფუ აწორინაფილი („მუდარა“, 1889; „დამსეტყვე, ცაო“, 1903; „სიცოცხლემ შხამი მასმია“, 1903 დო შხვა). მარა ვაჟა-ფშაველა, მუჭოთ დიდი ჰუმანისტი, შორსიე ეთიკური უგშუსხუნუობაშე. თიშო გვალეფი ხვალე ესთეტიკაშ რწყებაშ დო ჰამობაშ საგანი ვა რე, ვარინ ეთიკური კონკათ („გამამერია ჭაღარა“, 1894; „მთათ მითხრეს“, 1897 დო შხვ.). უნივერსალური ჰარმონიშა ნჭუაფას ვადუორიებუ პოეტიშ თოლც ადამიერული ჸოფაშ წინანდეგობეფი.
thumb|300px|ჩარგალი. ვაჟა-ფშაველაშ ომუშებელი ტაბაკი
ვაჟა-ფშაველაშ პოეტური სტილი არგამათ გჷშმეგორუ ედომუშამი XIX ოშწანურაშ ფონც. ვაჟა-ფშაველაშ პოეზიაშ ნინაქ კამათიშ საგანო გინირთ (აკაკი წერეთელიშ ჩინებური ლერსი „ვაჟა-ფშაველას“, 1913 დო ვაჟა-ფშაველაშ „დოგვიანაფილი გამა აკაკის“, 1913). თიში ნინაშობური პოზიცია დოორჩანაფას იჭანუანდჷ ჩქინ ბორჯისჷთ. ვაჟა-ფშაველაქ გაფართინუ ქორთული პოეტური ჩიებაშ ჩარჩოეფი, კერძოთ, დიალექტური დო ჯვეში ქორთული ფორმეფიშ მჷშაღალათ გადიდარუ ლექსიკა, მიარეფერუანობა აკუძინჷ ლერსიშ ზიტყვიერი ნაშუას.
ვაჟა-ფშაველაშ თხობელუეფც გვალაშეფიშ ჸოფა-რინაშ ემასახალი რეალისტური სურათეფიშ, კოლორიტული ხასიათეფიშ ფონც გონწყუმილიე თიბორჯიშ საქორთუოშ სანწაკლე სოციალური კონფლიქტეფი („პატარა მწყემსის ფიქრები“, „დარეჯანი“, 1886; „პაპას მსოფლიო ფიქრები“, 1903; „უძმოს-ძმა“, 1906 დო შხვა). უნიკალური ანაჩიაშიე XIX ოშწანურაშ ქორთული ლირიკაშ პროზაშ მინუშეფი „შვლის ნუკრის ნაამბობი“ (1883), „ხმელი წიფელი“ (1888—1889), „ქუჩი“ (1892), „მთიანი მაღალი“ (1895). შურდინომბარილი ორთაშ პიჯით გჷმოხანტილიე უგურობაშ დო ნძალმორიაფაშ მეხჷ მეწურაფილი, ტომბა ჰუმანური იდეალეფით მილაჩამილი თოლწონუა. ვაჟა-ფშაველაშ დრამატული ნაწარმონებეფშე („სცენა მთაში“, „სცენები“, 1889; „ტყის კომედია“, 1911; „ნაკვესები“, 1886—1908) ეიოშანალიე დრამა „მოკვეთილი“ (1894), ნამუთ წანეფიშ განწხანს წჷმოძინელო იდგუმუდ ქორთულ სცენას.
ვაჟა-ფშაველა კორობუნდჷ დო ობჟინუანდჷ თიიშური პოეზიაშ მინუშეფს. ქორთული ეთნოგრაფიაშ დო ფოლკლორისტიკაშო ფასუგუდვალუ რე მუში ჭარილეფი „ფშავლები“, „ფშავლების ცხოვრებიდან“, „ხევსურები“ (1886), „ლაშქრობა“ (1888), „ფშაველი დედაკაცის მდგომარეობა და იდეალი ფშაურის პოეზიის გამოხატულებით“ (1889), „ძველი და ახალი ფშავლების პოეზია“ (1896) დო შხვები. „ცივილიზებულ“ ოქიანუშე მოჩლითაფირი პოეტი ირიათონო თოლც ოჸუნუანდ კოჩანიერობაშშურიელი გოვითარაფაშ რთულ პროცესის დო დუდგოჭყოლადათ ოცადუდ გაკლუგორუდუკო გამა ფარანიშ მაჭვებელი კითხირეფშა.
thumb|300px|ჩარგალი. ვაჟა-ფშაველაშ ჸუდე-მუზეუმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1861 კატეგორია:ნაღურა 1915
ვალუტა
ვალუტა რე ფარაშ ერუანული ართული (ევროშ მოხ, ნამუთ სუპრანაციონალური გოართოიანაფაშ, ევროპაშ რსხუშ ფარაშ ართული რე). ირი ვალუტა იხასიათებუ გოთანჯილი ელემენტეფით:
დო შხვა ელემენტეფი.
მინიმარცხნივ|200პქ|"ჯიაოზი" - მოსოფელიშ უჯვეშაში ქაღარდიშ ფარა.
თაშნეშე ქოძირით
საირქიანო ფინანსურ ურთიართობეფს კანკალე ვალუტა საირქიანო ხასიათის ღებულენს. სამანგათ ააშ დოლარი კანკალე ქიანას წჷმარინუანს ოგინაგაფალე საშუალებას. საირქიანო სტანდარტით ISO 4217 გოთანჯილი რე ვალუტეფიშ სუმშანამი კოდეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეკონომიკა
ლეფოჩხუე
ლეფოჩხუე - ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, (ვედიდკარიშ თემი), ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ აბაშაწყარიშ კვარჩხანი ჸურე. ზუღაშ დონეშე 80 მ, მარტვილიშე 16 კმ, აბაშაშე (უხოლაში რკინაშარაშ გიოდგინუ) 20 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 434 კოჩი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ანჯარი (ოურდუმე)
ანჯარი, აკოანჯარაფილ ლჷმას მოწინააღმდეგეშ შურდგჷმილილი ძალაშ, ტექნიკაშ დო ნოგაფუეფიშ ონადგურებელი მონწყილობეფიშ დო მეშქაშალეფიშ ედომუშამი ჯოხოდვალა.
ანჯარიშ გოვითარაფა წარმებაშ წესიშა, გჷშაკერძაფილო საწარმო ძალეფიშ გოვითარაფაშ დონეშა რე მერსხილი. ანჯარიშ ახალ სახეობეფიშ გოჭყაფა იჭანუანს შანულამ, კანკალეშა, ჯინჯიერ თირაფეფს ლჷმაშ ხერხეფს დო ფორმეფს, თაშნეშე ჯარიშ ორგანიზაციას. ანჯარი ივითარებუ ოურდუმე ხელუანობაშ ჟინჯირათ.
ანჯარქ გორჩქინდჷ კოჩიშობას გოვითარაფაშ ორდოულ სტადიას, მუჭოთ ჯინუაშ დო დუდიშ ოთხილარი მეშქაშალა. მაართა ანჯარს - კეტის ვარა ტურკის, თინეფიშ სახეშხვაობეფს ბუმერანგის, თაშნეშიშე პიჯამ ჯაშ ბორზალს (შუბის), შურდულიმს დო ბოლას (ქამანდიშ სახეშხვაობა) პალეოლითიშ ფარანს ირინუანდეს.
ლიტერატურა
*
რიო-კუარტოშ დეპარტამენტი
რიო-კუარტოშ დეპარტამენტი (Departamento Río Cuarto) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორდობაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 229 728 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 18 394 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა რიო-კუარტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
საჭურღულიო
250px|thumb|right|საჭურღულიო
საჭურღულიო – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. ზუღაშ დონეშე 160 მეტრა, ზუგდიდიშე 16 კმ, 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 88 ადამიერი.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
საქორთუო-ააშ-იშ ურთიართობეფი
საქორთუო დო ააშ-იშ შქას დიპლომატიურ ურთიართობეფქ 1992 წანას დიჭყჷ. 1997 წანაშე ამერიკაქ ქჷდიჭყჷ კავკაციაშ ობჟათე ნორთის მუშ პოლიტიკაშ წარმება, კერზოთ საქორთუოს. 1997 წანაშ პირელს, კონგრესიშ მოთხირით ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამეტიქ წჷმარინუ ანგარიში კასპიაშ რეგიონს ამერიკაშ პოლიტიკაშ პრობლემაშ გეშა დო კინე თიმ წანაშ გჷმათუთას წჷმორინაფილი რდჷ კანონპროექტი, ნამუქჷთ მიღჷ ჯოხოდვალა „აბრეშუმიშ შარაშ სტრატეგია", ნამუთ მეღებულქ იჸუ 1999 წანაშ კვირკვეს.
ილტო
ილტო – წყარმალუ ბჟაეიოლ საქორთუოს (ალაზანიშ მარძგვანი ნადუ), ოდუდე უღჷ კახეთიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ კართეს, ზუღაშ დონეშე 2129 მეტრაშ სიმაღალას, სიგირძა 43 კმ, ღანჩოშ ფართობი 337 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიჭიჭარე - ზოთონჯის. ზარხულს დო დამორჩილს უჩქჷ წყარიშ მოლაფა. ოშქაშე წანიერი ხარჯი რე 6,5 მ3/წმ. ილტოშე გოჸონაფილი რე მატანიშ არხი, ნამუთ წყარჷნს 1190 ჰექტარ ფართობის.
პაატა შამუგია
პაატა შამუგია — ალმახანური ქორთუ პოეტი, ლიტერატორი. ფართო ჯარალუაშო პაატა შამუგიაქ ჩინებულქ იჸუ სკანდალური წინგით "ანტიტყაოსანი". თე წინგიქ ქორთუ ჯარალუაშ ჭყორინი გჷშეჭანუ, თუთეფიშ განწხანც თიში სხუნუა ხვადუდჷ ელექტრონული მედიაშ დო ვარ ბულვარული პრესაშ მეშქაშალათ. სკანდალი ჯინჯიერო გჷშეჭანუ თი ფაქტიქ, ნამდა წინგი აწმუდირთუდჷ თ.გ. ქორთული ბიბლიას "ვეფხისტყაოსანც".
სუმწანამი პაუზაში უკული (2010 წ.) პაატა შამუგიაქ გჷშაშქჷ პოეტური კათელი "უპირატესობა" (მარგ. ჯგვინა), ნამუქუთ გჷშულაშენო ქჷმოხვადჷ თოჸუჯიშ ცენტრის. ოწოხოლენი კათელშე გინორთათ, "ჯგვინა" ვა გინორთელე სკანდალიშ ბაძაძო, პიჯიქილე – კრიტიკაქ პოზიტიურო ეჭოფჷ ავტორიშ წინგი, დიჭარჷ რეცენზიეფქ, სოდეთ ავტორს ახალი ქორთული პოეზიაშ გჷშაგორილი სახეთ მითმირჩქინანა.
ბიოგრაფია
დებადჷ 1983 წანას აფხაზეთის. ოხორანც ქართის. გაათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ფილოლოგიაშ ფაკულტეტი, უახალაშ ლიტერატურაშ სპეციალობათ. 2007 წანაშე მუშენც შხვადოშხვა გჷშმაშქუმალარობას, ობჟინუანც ლერსეფც პერიოდიკას დო ჭარუნც კრიტიკული ესეეფც.
გჷმოხონარაფა
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1983 კატეგორია:ქორთუეფი
მამია I დადიანი
მამია I დადიანი, ოდიშიშ თარი 1323-1345,  გიორგი I დადიანიშ სქი. 1330 ბჟადალ საქორთუოშ შხვა ერიშდუდეფწკჷმა ართო ალუდირთჷ გიორგი V ბრწყინვალეს ართონი ომაფეშ ეკონწყუალას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:სამარგალოშ (ოდიშიშ) თარეფი
იზაბელ იუპერი
იზაბელ იუპერი (Isabelle Huppert; დ. 16 მელახი, 1955, პარიზი) — ფრანგი კინო დო ტელეარტისტი. იზაბელ იუპერიშ კათაფათ 14 ფილმი რდჷ წჷმორინაფილი კანიშ კინოფესტივალიშ საკონკურსო პროგრამას. იუპერქ ჟირშა მიპალუ ჟილეშინელი ფესტივალიშ ჯილდო საუჯგუშო არტისტი ოსურიშ გეშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:სეზარიშ მაპალური კინოარტისტეფი
ბაგრატ III
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბაგრატ III-შ ფრესკა ბაგრატ III — გოართოიანაფილი ფეოდალური საქორთუოშ მაართა მაფა, 975-1014 წანეფს, ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშე, გურგენ მაფეფიშ მაფაშ სქუა, ტაოშ მაფა დავით III-შ სქუაჸონერი დო ნარდი. ქორთული ომაფე-ოთარეეფიშ აკოართაფაშო ლჷმაშ ბორჯის გჷშართჷ ბაგრატიქ პოლიტიკურ ასპარეზშა.
პოლიტიკური სიტუაცია
X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე დინოხოლენი ქართლი „აფხაზეფიშ“ მაფეეფიშ დორხველობას რდჷ. 70-იან წანეფს დინოხოლენფეოდალურ ლჷმეფქჷ დადაღარჷ აფხაზეთიშ ომაფე. თეოდოს III ჸვერეშ მაფობაშ ბორჯის რინელი სიტუაცია გჷმირინეს კახეთიშ პოლიტიკურ მანჯღვერეფქ დო დიჭყეს ლჷმა ქართლიშ გეშა. 975 დავით III-ქ ქართლიშ ერიშდუდიშ, იოანე მარუშისძეშ მოხვარათ გეპატჷნ ქართლის დო თაქიანობა ქიმეჩჷ ომანჯღვერეთ ბაგრატის, ნამუსუთ ალმრინჯეთ ქალურინუ მუამუში, გურგენი. თეოდოს მაფას სქუა ვა ჸუნდჷ, სქუა ვა ჸუნდჷ დავითის ხოლო. ბაგრატ III დიდათ ბჟადალუ საქორთუო ერგებუდჷ, მუმათ დო მუმაჸონერით ობჟათე საქორთუო.
ომაფეეფიშ გოართოიანაფა
978 დავით III-ქ დო იოანე მარუშისძექ ბაგრატ III აფხაზეთის (ბჟადალუ საქორთუოს) გამაფეს. 980 წანას, მუჟამსჷთ ბაგრატიქ რსულწანამო გინირთჷ, ხეშა გეჭოფუ ომაფეშ მანჯღვერობა. მუშ თარი ღანკი ომაფეშ აკოშქუმალა რდჷ. ქართლიშ შხუ ფეოდალეფქ, მიდგას საქორთუოშ აკოშქუმალა ვაკოდესჷნ, ქიმიხვარეს კახეთიშ ჯარი დო ბაგრატიშ დიდა დო მუმა ოჭოფეს, მარა რეაქციონერ ფეოდალეფიშ თე გუშულაქ მარცხით გეთუ. 80-იანი წანეფიშ დაჭყაფუს ბაგრატიქ დამარცხჷ ქართლიშ ფეოდალეფიშ არყება, ნამუეფსჷთ დუდენდჷ ქავთარ ტბელი. 989 ბაგრატ III-ქ დამარცხჷ კლდეკარიშ ერისთავი რატი ბაღვაში.
ბაგრატიშ ბორჯის ეგაფილქ იჸუ ჩინებულ ქორთულ არქიტექტურულ ძეგლეფქ-ბედიაშ მონასტერქ, ბაგრატიშ ეკლესიაქ (ქუთეშის), ნიკორწმინდაქ დო შხვა ეკლესიეფქ. ბაგრატი დასაფულებური რე ბედიაშ მონასტერს.
2012 წანას ბედიაშ მონასტერს ბაგრატ მასუმაშ ფრესკა, ქართული ორნამენტფბი დო მიკნაჭარეფი დოლასეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ მაფეფი კატეგორია:ბაგრატიონეფი
ნავიდ აფკარი
ნავიდ აფკარი (, დ. 1993 — ღ. 12 ეკენია, 2020)  — რდჷ ირანალი მორკინე, ნამუთ ირანიშ ისლამური რესპუბლიკაშ თარობაქ  ღურათ დასაჯჷ დო გითაბუნუ, 2018 წანას, ქიანას რეჟიმიშ ოაწმარენჯე ოპროტესტე აქციეფს კათაფაშ გეშა.
ვიქტორიაშ შტატი
ვიქტორიაშ შტატი (ინგლ. Victoria) — ავსტრალიაშ მატერიკულ ნორთის ტერიტორიათ არძაშე მორჩილი შტატი ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ჯოხოქ გიადჷ ინგლისიშ დიაფალიშ, ვიქტორიაშ პატიოცემელო. 1770 — ანექსირაფილქ იჸუ ბრიტანეთიშით (კაპიტანი კუკი). 1851 — ბრიტანეთიშ კოლონია. 1901 — ავსტრალიაშ შტატი.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
მამფლასი
მამფლასი (Río Mamflas) — წყარმალუ ოორუე ჩილეს, ატაკამაშ რეგიონს, წყარმალუ კოპიაპოშ კვარჩხანი ნადუ. მამფლასი ართ-ართი რე წყარმალუ კოპიაპოშ გუმაჭყაფუ სუმი წყარმალუშე (ხორკერა დო პულიდოწკჷმა ართო). თიში სიგჷრძა რე 74 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 1230 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ხობი
ხობი — ნოღა საქორთუოს, ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ კოლხეთიშ რზენს, წყარმალუ ხობწყარიშ პიჯის, ზუღაშ დონეშე 25 მ სიმაღალას. ნოღათ გინირთჷ 1981 წანას. მახორობა 4242 კოჩი (2014 წ.) ხობის რე ფუთიშ დო ხობიშ ეპარქიაშ რეზიდენცია, ნოღაშე 2 კმ-ის გედგჷ XIII ოშწანურაშ დალიერიშ ხობიშ ოხვამე.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:სამარგალოშ ნოღეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ნოღეფი
15 გერგობათუთა
15 გერგობათუთა (ნოემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 319-ა დღა (ნარკი წანეფს — 320-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ლექაჯაიე
ლექაჯაიე - ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, (აბედათიშ თემი), ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ ტეხირიშ კვარჩხანი ჸურე. ზუღაშ დონეშე 210 მ, მარტვილიშე 16 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 422 კოჩი.
მარკგრაფიშ საოპერო თეატრი
მარკგრაფიშ საოპერო თეატრი (Markgräfliches Opernhaus) — საოპერო თეატრი გერმანიაშ ნოღა ბაიროითის. თეატრიშ ნოდგჷმი ეგაფილი რე 1744–1748 წანეფს, ბაროკოშ სტილს, არქიტექტორ ჟოზეფ სენ-პიერიშ პროექტიშ მეჯინათ.
ლექაჯაიე
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მარკგრაფიშ საოპერო თეატრი
1994 წანაშე თეატრიშ ნოდგჷმს ირწანურო ინწყუაფუ ბაიროითიშ ოთანაფე ფესტივალი, 2000 წანაშე ირი წანაშ ეკენიას – ბაიროითიშ ბაროკოშ ფესტივალი.
2012 წანას, იუნესკოქ თეატრიშ ნოდგჷმი მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ არქიტექტურა კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას კატეგორია:ბაროკო