cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ინდონეზიური რუპია
ინდონეზიური რუპია (rupiah) — ინდონეზიაშ ოფიციალური ფარაშ ართული. ვალუტაშ სიმბოლო, ნამუთ გჷმირინუაფუ არძა ბანკნოტის დო ხურდას — Rp. ვალუტაშ ჯოხო ინდური რუპიაშ ანალოგიური რე (rupee). ინდონეზიარეფი ვალუტას თაშნეშე ვაოფიციალურო უძახუნა მუნეფიშ "perak"-ის ("ვარჩხილი" ინდონეზიურ ნინაშა).
კატეგორია:ინდონეზიაშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
დევისიშ საროტი
დეივისიშ საროტი (ინგ. Davis Strait) — საროტი, ნამუთ ართიანშე გჷთმორთჷნს გრენლანდიას დო ბაფინიშ დიხას (კანადაშ პროვინცია ნუნავუტი). საროტიშ სიგჷრძა იძანძჷ 300 კილომეტრშე 950 კმ-შახ, მაქსიმალური სიტომბა — 3660 მეტრი.
დჷმახასიათაფალი რე მანჩურე ჸინუეფი დო აისბერგეფი. საროტის ჯოხო ინგლისარი მარკვიალიშ დო მემაგორაფალიშ, ჯონ დეივისიშ (1550-1605) პატიოცემელო გიოდვეს, ნამუქჷთ 1580-იან წანეფს მუსხირენშახ იშარალუ თე რეგიონს დო დიგურუ გრენლანდიაშ დო ბაფინიშ დიხაშ ტერიტორიეფი.
სქოლიო
კატეგორია:კანადაშ საროტეფი კატეგორია:გრენლანდიაშ საროტეფი
დაღესტანიშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
300px|right
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მონწყუალა
დაღესტანიშ კონსტიტუციაშ დო „კანონი დაღესტანიშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მონწყუალაშ გეშა“ მეჯინათ, რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი იკათუანს გეჸვენჯი რესპუბლიკური შანულობაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორულ ართულეფს:
რაიონეფი ირთუ დაბეფო, თემეფო, ოფუტეეფო; რესპუბლიკური შანულობაშ ნოღეფი იკათუანა ნოღეფს, დაბეფს დო ოფუტეეფს.
დაღესტანიშ უშხუაში ნოღა მაჰაჩყალა 3 რაიონო ირთუ.
კამპეჩეშ ჸუჯი
მინი|250px|კამპეჩეშ ჸუჯიშ რუკა კამპეჩე (bahía de Campeche) –  ჸუჯი ოორუე ამერიკაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯწკჷმა, მექსიკაშ ჸუჯიშ ობჟათე ნორთის. ჸუჯის ბჟაეიოლშე უხურგანს იუკატანიშ ჩქონი, ობჟათეშე ტეუანტეპეკიშ ყორყელი, ბჟადალშე — ვერაკრუსიშ შტატი. ჸუჯის ჯოხო გიოდჷ ესპანარ კონკისტადორ ფრანსისკო ერნანდეს-დე-კორდობაქ 1517 წანას.
ჸუჯის ინმაკათუ მექსიკაშ წყარმალუეფი: პაპალოაპანი, კოაცაკოალკოსი, გრიხალვა, უსუმასინტა დო კანდელარია.
ჸუჯიშ თარი ონიშოლეფი რე: კამპეჩე, კოაცაკოალკოსი დო ვერაკრუსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მექსიკაშ ჸუჯეფი
კელტეფიშ ზუღა
მინიატიურა|180პქ|კელტეფიშ ზუღაშ რუკა
კელტეფიშ ზუღა (Celtic Sea; An Mhuir Cheilteach; Y Môr Celtaidd; Ar Mor Keltiek; La Mer Celtique) — ზუღა ატლანტიშ ოკიანეშ ბჟაეიოლშე. კელტეფიშ ზუღაშ წყარპიჯიშ ღოზის იდვალაუფუ ირლანდია, ინგლისი დო საფრანგეთი. წიმინდე გერგიშ საროტიშ მეშქაშობათ მითმიარსხუ ირლანდიაშ ზუღას. ზუღაშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ ბრისტოლიშ ჸუჯი დო ლა-მანშიშ საროტი. თე ზუღას, ისტორიული კელტური ტომეფიშ ჯოხოქ გიადჷ.
ზუღაშ ფართობი — 45 ვითოში კმ², სიტომბა — 128 მეტრი. გოვითარაფილი რე ნავიგაცია დო მეჩხომობა.
ზუღაშ თარი ონიშლეფი რე: ბრისტოლი, ნიუპორტი, კარდიფი, ჩელსი (გოართოიანაფილი ომაფე) დო კორკი (ირლანდია).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კელტეფიშ ზუღა კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი
შვედური კალენდარი
thumb|შვედური კალენდარი 1712 წანაშ ფურთუთაშო შვედური კალენდარი — კალენდარი, ნამუთ შვედეთის გჷმირინუაფუდჷ 1700 წანაშ (11 მელახი) 1712 წანაშ (11 მელახი) (კინ შვედურ კალენდარს, თე პერიოდის უხუჯანდჷ თარიღეფი 1700 წანაშ 1 მელახშე 1712 წანაშ 30 ფურთუთას). შვედური კალენდარი იულიანურ კალენდარს ართ დღათ აწმულუანდჷ დო გრიგორიანულ კალენდარს 10 დღათ აკმასქიდუდ.
კატეგორია:კალენდარეფი კატეგორია:ოორუე ლჷმა
ბლაგოვეშჩენსკი
ბლაგოვეშჩენსკი (Благовещенск) — ნოღა რუსეთის, ამურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ამურიშ კვარჩხან წყარპიჯის, თექ სოდე თის აკათუ წყარმალუ ზეა. მოსკოვშე 7985 კილომეტრიშ გოძვენას იდვალუაფუ. ჩინეთიშ ხურგაწკჷმა. თიშ ბონას ამურიშ მაჟირა აბანს რე ჩინეთიშ ნოღა ჰეიჰე.
ისტორია
ნოღაქ დირსხუ 1856 წანას, მუჭოთ უსტ-ზეაშ ოურდუმე პოსტი. 1858 წანას მიღჷ ასეიანი ჯოხოდვალაქ დო მიაჩჷ ნოღაშ სტატუსიქ. 1920-1922 წწ. მიშმეშჷ შორი ბჟაეიოლიშ რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა.
მახორობა
ნოღაშ მახორობა თაშ ითირუდჷ წანეფიშ მეჯინათ:
კულტურა
ნოღას ჟირი მართლმადიდებელური ოხვამე, მაჭყუდიეფიშ თეატრი, დრამაშ თეატრი, ჟირი პარკი, ოთხი კინოთეატრი დო მუზეუმი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
839
[[კატეგორია:]
841
[[კატეგორია:]
840
[[კატეგორია:]
კონია
კონია (Konya) — ნოღა თურქეთიშ ობჟათე ნორთის, ცენტრალური ანატოლიაშ გაბარს, კონიაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 2015 წანაშ მუნაჩემეფით 2,130,544 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ისტორია
ნოღა კონია იკონიუმიშ ჯოხოდვალათ მიშინუაფუდჷ ჯვეში ფრიგიაშ ნოღეფს შქას. ჯვ. წ. I-ახ. წ. III ოშწანურეფს მიშმეშჷ რომიშ იმპერიაშ, უკული — ბიზანტიაშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა. VIII-IX ოშწანურეფს გეთმიანთხუდეს არაბეფი. XI-XV ოშწანურეფს იკონიაშ სასულთანოშ ნანანოღა რე. XV ოშწანურას მიშმეშჷ ოსმალეთიშ იმპერიაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
842
[[კატეგორია:]
შრომა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)
თუდოლენი ბირცხა (ჸოფილი მიხაილოვკა, Шрома) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (შრომაშ თემი), აფხაზეთიშ ზუგუამ გემინდორიას, წყარმალუ ბჟაეიოლ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: ამზარა, აფიანდა, ზეგანი, კამანი, მთისუბანი, ნახშირა, სტარუშკინო, ტბეთი, ქვალონი, წყურგილი). ზუღაშ დონეშე 270 მ, სოხუმიშე 10 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
ჯეიმს ფერგიუსონი
ჯეიმს ფერგიუსონი (ინგლ. James Ferguson; დ. 31 მარაშინათუთა, 1797, პერტშირი, შოტლანდია — ღ. 26 ეკენია, 1867, ვაშინგტონი, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი დო ინჟინერი. ფერგიუსონი რდჷ მაართა ასტრონომი, ნამუქჷთ მიოგორუ ასტეროიდის (31 ევფროსინე) ოორუე ამერიკაშ ტერიტორიაშე.
ჯეიმს ფერგიუსონიქ დებადჷ შოტლანდიას. თიში ფანიაქ 1800 წანას, ოცხოვრებშა ამერიკაშა მიდართჷ. ფერგიუსონი დუდშე მუშენდჷ ინჟინერიშ ასისტენტო. მონაწილენდჷ ერიშ არხიშ ეგაფაშ პროექტის ხოლო.
1847 წანაშე მუშენდჷ ააშ-იშ ოურდუმე-ოზუღე ობსერვატორიას, ვაშინგტონს. ჸათავრეშე ფერგიუსონქ მიოგორუ სუმი ასტეროიდის. 31 ევფროსინეს - 1854 წანას, 50 ვირჯინიას - 1857 წანას დო 60 ექოს - 1860 წანას.
ჯეიმს ფერგიუსონიქ ჟირშა მიპალუ ლალანდიშ პრემია 1854 დო 1860 წანეფს.
ჯეიმს ფერგიუსონიშ ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
ჸონაფაშ მოწმობუა
thumb|250px|[[ევრორსხუშ (კერზოთ გერმანიაშ) მენოღალეშ ჸონაფაშ მოწმობუა
1. გვარი
2. ჯოხო
4a. თარიღი
4b. ჸონაფაშ მოწმობუაშ ვადა
4c. ნოღა (ადმინისტრაცია)
5. ლიცენზიაშ ნომერი
7. ხემოჭარუა
9. მოწმობუაშ კატეგორია]] ჸონაფაშ მოწმობუა — დოკუმენტი, ნამუთ ირზენს სატრანსპორტო საშუალებეფიშ ჸონაფაშ ნებას.
ჸონაფაშ მოწმობუაშ სახეეფი
რსებენს ჸონაფაშ მოწმობუაშ 5 სახე, კატეგორია: “A”, “B”, “C”, “D”, “E”
საქორთუოშ მენოღალეშ ჸონაფაშ მოწმობუა
საქორთუოშ მენოღალეს ჸონაფაშ მოწმობუას გინმოჩანს საქორთუოშ დსს სამინისტრო. თიშ ეიოჭოფალო საქორთუოშ მენოღალექ მუსხირენი პროცედურა ოკო ჯუკორთას:
ჸონაფაშ ნებაშ მიოღებელ თეორიულ გამორსაშა გიშულაშახ მაჸვენჯობაშ კანდიდატი ვალდებული რე გემკორთას ფერეფიშ აღქმაშ ელექტრონული ტესტი. ტესტი აკმოდირთუ სუმი ილუსტრირაფილი კითხირშე. ირი ტესტიშ კითხირი იკათუანს ოთხ სავარაუდე გამას, ნამუეფშე თინი რე ხვალე ართი. მაჸვენჯობაშ კანდიდატის ოვალჷ სავარაუდე გამეფშე გეგშაგორას თინი გამეფი. ფერეფიშ აღქმაშ ტესტიშ დადებითი ფასებაშ მიოღებელო ოხვილჷ 10 წუთიშ გოძვენას სუმხოლო კითხირშა თინი გამაშ მეჩამას.
თუ მენოღალექ ფერეფიშ აღქმაშ ტესტი ვაჩაბარ-და, თიქ ოკო წჷმარინუას სამედიცინე ცნობა ფორმა 100, თ.ჯ. "ფსიქო".
თეორიული გამორსა აკმოდირთუ 30 კითხირშე, ნამუშე უციო რე 27 კითხვაშა თინი გამაშ მეჩამა. თე გამორსაშო გიშართილი რე 30 წთ.
პრაქტიკული გამოცდა იმანჯებუ ავტოდრომს ვარდა ინოკილერ მოედანს, ნამუთ იზოლირაფილი რე დო გამორსეფიშ მიოღებელო ომანგე მონწყილობეფით რე ანჯარელი მანგაროფორუეამი ტერიტორია. ტერიტორიეფს, ნამუეფით გჷმირინუაფუ სატრანსპორტე საშუალებეშო პრაქტიკული გამორსეფიშ ომანჯაფალო, 6 ელემენტი უღუ, ნამუეფიშ თინას კეთებაშ შვანს გამორსა იკოროცხუ ჩაბარებულო. თე ელემენტეფი რე:
843
[[კატეგორია:]
ბაფინიშ დიხა
thumb|right|200px|ბაფინიშ დიხაშ ალმაშარული ფოტო. ბაფინიშ დიხა (ინუკტიტუტი:ᑭᖅᑖᓗᒃ, Qikiqtaaluk, Île de Baffin, ჯვეში ნორვეგიული: Helluland) — კანადაშ ტერიტორიაშ ნუნავუტიშ უკაბეტაში კოკი, ნამუთ კანადაშ არქტიკულ არქიპელაგის იდვალაუფჷ. კოკი ფართობიშ მეჯინათ, კანადას მაართა რე, მოსოფელს — მახუთა აბანი უკებჷ. კოკიშ ფართობი — 507 451 კმ², მახორობაობა — 11,000 (2006). კოკის ჯოხოქ გიადჷ ინგლისარი მარკვიალიშ უილიამ ბაფინიშ პატიოცემელო, თიქ თე გოხოლუას იშარალჷ კოლუმბიშახიან პერიოდის, უილიამქ თაშნეშე გჷმირკუ ისლანდია დო გრენლანდია, თინა თარო ოპონუდჷ ისლანდიურ საგეფს.
კოის მანჯაფილი არქეოლიგიური გონთხორუეფიშ უკული, ანდა მუდგარენშა იჸუ მეგორაფილქ. ბაფინიშ ტერიტორიას უჯვეშაში ბორჯიშე ოხორანდეს ადამიერეფი, თაქ მეგორაფილი ადამიერიშ ჩხირჩხიშ ფრაგმენტეფი ითარიღებჷ ჯვ. წ. 1000 წანათ. გვალო დუდშე თე ტერიტორიეფს ვიკინგეფქ მიოგორეს, მარა თინეფქ თე ტერიტორიეფი დიჭყოლიდეს.
კატეგორია:კანადაშ კოკეფი კატეგორია:კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი
1899
სქოლიო
*
844
[[კატეგორია:]
კამბოჯური რიელი
Рრიელი (ქხმ. - រៀល) — კამბოჯაშ ფარაშ ართული, ფორმალურო 1 რიელი აკმოდირთუ 100 სენშე. ვალუტა მაართათ 1955 წანას მიშეღეს, ნამუქჷთ ინდოჩინური პიასტრი დოთირუ. ჭითა ქხმერეფიშ მართუალაშ ბორჯის, 1975 წანაშე 1980 წანაშახ, ქიანას ფარაშ მიმოულა ვარდა ვაარსებენდჷ დო ვარდა ურცხოული ვალუტეფი გჷმირინუაფუდჷ. კინ მაჟიაშა რიელქ მიშაღალირქ იჸუ 1980 წანაშ 1 პირელს. თეშ უმკუჯინალო, ვალუტაქ ფართე გჷმორინაფა დო აღიარაფა ვეშილებუ დო კამბოჯარეფიშ უმენტაშობა ამდღა ხოლო ურცხოური ვალუტაშ გჷმორინაფას ისხუნუანა, უმაართაშო, ააშ დოლარს, რიელი გჷმირინუაფუ მორჩილი საფარო ოპერაციეფის დო მუჭოთ ამერიკული დოლარიშ ხურდან თეშ. .
სქოლიო
კატეგორია:კამბოჯაშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
845
[[კატეგორია:]
თუშეფი
თუშეფი — ქორთუ გვალარეფიშ ეთნოგრაფიული ბუნა. თუშეფიშ დუდმაართა ხორუაშ არანი რდჷ თუშეთი — კავკაციონიშ ოორუე კართეფს, პირიქითა დო გომეწარიშ ალაზანიშ ოდუდეეფს. მოგვიანაფათ თინეფქ გეგმიხორეს რზენშა, კერზოთ კახეთშა — ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიაშა. წოვათუშეფიშ ორაგადე ნინას წჷმარინუანს თუშური ნინა, დო დიკი თუშეფი რაგადანა ქორთულ ნინაშ თუშურ დიალექტშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი აკანეფიშ მეჯინათ კატეგორია:ეთნოგრაფია კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:ევროპაშ კათეფი
გალაქტიკეფიშ გვართა
გალაქტიკეფიშ გვართა — გრავიტაციულო მერსხილი კოსმოსური სტრუქტურა, ნამუთ იკათუანს ანთასობათ გალაქტიკას. თინეფი უდიდაშ გრავიტაციულო მერსხილ სტრუქტურეფო რდჷ მერჩქინელი ოქიანუს, სოიშახ მენცარეფქ ვემიოგორეს სუპერგვართეფს, 1980-იან წანეფს.
გალაქტიკეფიშ გვართეფი იხასიათებუნა გვართეფოშქაშე ოფირჩათ, ნამუთ იონიზებული წყარბადიშ დო ჰელიუმიშ აირეფიშე აკმოდირთუ დო თიში ტემპერატურა დოხოლაფირო 2-15 კევ რე.
გალაქტიკეფიშ ჭიჭე გოართოიანაფეფს გალაქტიკეფიშ ბუნას უძახჷნა. გალაქტიკეფიშ ბუნეფი დო გვართეფი ართო აფორმირენა სუპერგვართეფს.
გალაქტიკეფიშ გვართეფიშ მაგალითეფიე: აზაპიშ გვართა, ფეჩიშ გვართა, ჰერაკლეშ გვართა, თუმეფიშ გვართა დო შხვა.
გალაქტიკეფიშ კაბეტი გოართოიანაფას დიდი მიკმაჭოფალს უძახჷნა. ჸათე სტრუქტურა რე თიცალი მასიური თიქ შილებე იღვენუას დიდი გოლინა ოქიანუშ ლოკალურ გოფართინაფაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გალაქტიკეფიშ გვართა
ანტონინ დვორჟაკი
thumb|ანტონინ დვორჟაკი ანტონინ ლეოპოლდ დვორჟაკი (ჩეხ. Antonín Leopold Dvořák; დ. 8 ეკენია, 1841 — ღ. 1 მესი, 1904) — ჩეხი კომპოზიტორი, რომანტიზმიშ წჷმმარინაფალი, ნამუთ მუშ ნაწარმებეფს მუშ ოდაბადურ ბოჰემიაშ დო მორავიაშ ფოლკლორულ მელოდიეფს გჷმირინუანდჷ. დვორჟაკი აკმოქიმინუნდჷ ოპერეფს, სიმფონიურ მუსიკას დო მუსიკას ბუნაშო დო სიმებიამ მიოგამალეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ჩეხი პიანისტეფი კატეგორია:ჩეხი დირიჟორეფი კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი კატეგორია:ჩეხი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუანაბადი 1841 კატეგორია:ნაღურა 1904
ლა სერენა
მინი ლა სერენა – ნოღა დო კომუნა ჩილეს.
კატეგორია:ჩილეშ ნოღეფი
ნუნავუტი
thumb|right|ნუნავუტი მინი|შილა
ნუნავუტი (Nunavut, nu) — პროვინცია კანადაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ინუიტეფიშ ოდაბადე. ინუკტიტუტიშ ნინაშა ჯოხო „ჩქინ დიხას“ შანენს.
მინი|200პქ|მარცხნივ| [[ინუიტეფი|ინუიტი, (ფოტო: პატრიკ ანდრე პერონი)]]
ლიტერატურა
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
ლაოსური კიპი
კიპი (ກີບ ) — ლაოსიშ ფარაშ ართული. ფორმალურო 1 კიპი აკმდოირთუ 100 ატიშე. ვალუტა მიმოულაშა მიშეღეს 1955 წანას, წიმოხ მიმალი ინდოჩინურ პიასტრწკჷმა ართო კურსით 1:1.
კატეგორია:ლაოსიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
ოსკარი საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო
ამერიკული კინოაკადემიაშ ჯილდო საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო — ართ-ართი ჯილდო ოსკარიშ დოჯილდაფას, ნამუთ ირწანას იმანჯებუ ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს. ჯილდოს ამერიკაშ კინემატოგრაფიულ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემია გინმოჩანს კინემატოგრაფიას მახანდე არტისტ კოჩეფს. ოსკარიშ 49-ა დოჯილდაფაშახ თე კატეგორია იჯოხოდვალუაფუდჷ, მუჭოთ ოსკარი კოჩიშით დოინალაფირ რსულებას. მოსო უკული დითირუ ასეიან ჯოხოდვალაშა. კატეგორიას ნომინანტეფს გიშმაგორუნს აკედემიაშ მაკათური არტისტეფი, საბოლოო ხონარიშ მეჩამაშ ბორჯის აკადემიაშ არძა მაკათური. თე ნომინაციას ჯილდო გინაჩამნა ხვალე თარ როლიშ მარსულებერ არტისტეფს. თი არტისტეფს, ნამუეფით ფილმს მაჟირახარისხამ როლს არსულენა ოსკარი გინმაჩამჷნა ნომინაციას ოსკარი საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო მაჟირახარისხამ როლს.
ბრიტანალ არტისტ დენიელ დეი-ლუისიქ თე ჯილდო არჯაშე ბრელშა, სუმშა აფუ დოინალაფირი: 1989, 2007 დო 2012 წანეფს. არძაშე უმოსი ნომინაცია მეღებულჷ აფჷნა სპენსერ ტრეისის დო ლორენს ოლივიეს. თინეფქ ართო 9 ნომინაცია დეინალეს.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარი
846
[[კატეგორია:]
შუბარა
შუბარა — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (ახალშენიშ თემი), წყარმალუ ბჟადალ გუმისთაშ წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 500 მ, სოხუმიშე 25 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
847
კატეგორია:
ფრედერიკ შოპენი
thumb|250px|შოპენი, 1835 thumb|შოპენიშ ხეშმოჭარუა
ფრიდერიკ ფრანციშეკ შოპენი (პოლ. Fryderyk Franciszek Chopin (Szopen)) (22 ფურთუთა (შხვა წყუეფით — 1 მელახი) 1810, ოფუტე ჟელიაზოვა–ვოლია, ვარშავაშ გოხოლუას, პოლონეთი — 5 (17 გჷმათუთა) 1849, პარიზი, საფრანგეთი), პოლონარი კომპოზიტორი დო პიანისტი, დიდ ხანიშ გოძვენას ოხორანდჷ საფრანგეთის (ფრანგ. Frédéric François Chopin). ფორტეპიანოშ მიარერიცხუანი ნაწარმებეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორეფი კატეგორია:პოლონარი კომპოზიტორეფი კატეგორია:პოლონარი პიანისტეფი კატეგორია:დუანაბადი 1810 კატეგორია:ნაღურა 1849
ნორვეგიაშ მუნიციპალიტეტეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნორვეგიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ედვარდ ოლბი
ედვარდ ფრანკლინ ოლბი III (ინგლ. Edward Franklin Albee III; დ. 12 მელახი, 1928, ვაშინგტონი, ააშ — ღ. 16 ეკენია, 2016, მონტოკი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი დრამატურგი, შინელი რე პიესეფით: "ზოოპარკიშ ამბე" (1958), "ქვიშაშ მოედანი" (1959), "მის ოშქურუ ვირჯინია ვულფიშა?" (1962), "დელიკატური ბალანსი" (1966) დო "სუმი მაღალი ოსური" (1994). ნამთინე კრიტიკოსეფიშ აზრით ოლბიშ ნაწარმებეფი უმოსო ორხველუდჷ აბსურდიშ თეატრიშ გემაჸვენჯობას. ოლბიშ პიესეფიშე სუმქ მიპალუ პულიცერიშ პრემია საუჯგუშო დრამაშო დო ჟირქ მიპალუ ტონიშ პრემია საუჯგუშო პიესაშო.
ბიოგრაფია
ოლბიშ ართ-ართი პოპულარული პიესა რე "მის ოშქურუ ვირჯინია ვულფიშა?". პიესა დოდგეს ბილი როუზიშ თეატრის 1962-1964 წანეფს. პიესაქ მიპალუ ტონიშ პრემია საუჯგუშო პიესაშო 1963 წანას. პიესას რე გერსხილი 1966 წანას გინოღალირი ფილმი, სოდეთ თარი როლეფს არსულენა ელიზაბეტ ტეილორი, რიჩარდ ბარტონი, ჯორჯ სიგალი დო სენდი დენისი.
ჯორჯიაშ შტატიშ უნივერსიტიშ პროფესორი მეთიუ როუდინი ედვარდ ოლბიშ პიესეფს სუმ პერიოდო გუთმორთჷნს. ორდოიანი პერიოდიშ (1959–1966) პიესეფი იხასიათებუ კონფრონტაციეფით, ლჷმათ, ბურჯაფით დო მეტაფორიული ღურათ. მაჟია, ოშქაშე პერიოდიშ (1971–1987) პიესეფი ბროდვეიშ აუდიენციაშო საინტერესო ვარდჷ დო პიესეფი დითმიდგუმუდჷ უმოსო ევროპაშ დო ამერიკაშ რეგიონალურ თეატრეფს. მასუმა, გვიანიშ პერიოდიშ (1991–2016) პიესეფს აშუ დიდი პოპულარობაქ დო აუდიენციაქ მოსოფელიშ მასშტაბით.
ედვარდ ოლბი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ოლბიქ სუმშა მიპალუ პულიცერიშ პრემია საუჯგუშო დრამაშო: 1967 ("დელიკატური ბალანსი"), 1975 ("ზუღაშ პეიზაჟი") დო 1994 ("სუმი მაღალი ოსური") წანეფს დო ჟირშა ტონიშ პრემია საუჯგუშო პიესაშო: 1963 ("მის ოშქურუ ვირჯინია ვულფიშა?") დო 2002 ("თხა, ვარდა მი რე სილვია?") წანეფს. ოლბი თაშნეშე რდჷ დრამა-დესკიშ პრემიაშ, სენტ-ლუისიშ ლიტერატურული პრემიაშ, ტონიშ სპეციალური პრემიაშ, ხელუანობეფიშ ერუანული მენდალიშ, ფიცჯერალდიშ პრემიაშ, ედვარდ მაკდაუელიშ მენდალიშ, ლამბდაშ ფონდიშ ლიტერატურული პრემიაშ, ჩიკაგო ტრიბუნიშ ლიტერატურული პრემიაშ, ამერიკული ლიტერატურული პრემიაშ დო კენედიშ ცენტრიშ პრემიაშ ლაურეატი. ედვარდ ოლბი რდჷ ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური დო მაიამიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი.
1967 წანას ოლბიქ დარსხუ ედვარდ ოლბიშ ფონდი, ნამუსჷთ ფილანთროპიული მისია უღჷ. ოლბიქ ღურუ 2016 წანაშ 16 ეკენიას, 88 წანერქ.
შხვა ლინკეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი დრამატურგეფი კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ლგბტ დრამატურგეფი კატეგორია:ლგბტ ავტორეფი
ინუიტეფი
მინი|200პქ|ინუიტი ძღაბი ინუიტეფი (Inuit, ᐃᓄᐃᑦ) — ოორუე კანადაშ ჯინჯარი კათა. 1999 წანას, კანადაშ თარობაქ ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიეფიშ ნორთი ინუიტებიშ ტერიტორიათ გჷმაცხადჷ, ამუშ ნძალათ ინუიტეფს თი დიხეფქ დართეს, ნამუეფით თინეფს ახალმახორუეფქ მიდუღესჷნ. ახალ ტერიტორიას ნუნავუტიქ გიადჷ ჯოხოთ, ნამუთ ინუკიტუტშა ანუ ინუიტეფიშ ნინაშა „ჩქინ დიხას“ შანენს.
ინუიტეფიშ ტრადიციეფი
ინუიტეფი ტრადიციეფს ასეშა ისქილიდუანა: რაგადანა ინუკიტიტუტშა, ოჭკომალს მაჯინობათ მიპალუანა დო ჯაშე დო ჸვილშე შხვადოშხვა ფიგურას დო მეკონს გიშმაჭკირჷნა. თინეფი თეხანურ ტექნოლოგიეფსჷთ გჷმირინუანა: თირმალეფს, ტელეფონეფს დო კომპიუტერეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესკიმოსეფი
850
[[კატეგორია:]
იუკონი (ტერიტორია)
thumb|right|იუკონი (ტერიტორია) იუკონი (Yukon, yu) — ტერიტორია კანადაშ ოორუე-ბჟადალს. ტერიტორიას ჯოხოქ გიადჷ თარი წყარმალუშ მეჯინათ. Yuhkane ინგალიკაშ ნინაშა “დიდ წყარმალუს” შანენს. თაქ ოდვალუაფუ კანადაშ უმაღალაში კონკა ლოგანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
კარელიაშ რესპუბლიკა
მინი|კარელიაშ რესპუბლიკა რუსეთიშ რუკას კარელიაშ რესპუბლიკა თაშნეშე კარელია (კარ. Karjalan tazavaldu თაშნეშე შილებე ვარიანტი Karjalan respubliekku) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი (კონსტიტუციაშ მეჯინათ სახენწჷფო), ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუას იდვალუაფუ. კარელიაშ ოხანდე კომუნაქ, ნამუშ სამართალმონძე რე თეხანური კარელიაშ რესპუბლიკა, დირსხუ 1920 წანაშ 8 მანგის.
რესპუბლიკაშ ნანანოღა - ნ. პეტროზავოდსკი (კონსტიტუციაშ მეჯინთ, ასეშა ვარე მეღებული სპეციალური კანონი ნანანოღაშ სტატუსიშ გეშა)
უხურგანს მურმანსკიშ, არხანგელსკიშ, ვოლოგდიშ, ლენინგრადიშ ოლქეფს, თაშნეშე ფინეთის.
ეთნიკური ბუნეფი
2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, რესპუბლიკაშ მახორობაშ 82.2%–ის ეთნიკური რუსეფი აკმადგინანდეს, კარელეფი ხვალე – 7.4%-ის. შხვა ეთნიკური ბუნეფი რე: ბელარუსეფი (3.8%), უკრაინალეფი (2%), ფინარეფი (1.4%), ვეპსეფი (0.5%) დო შხვა – 0.5%.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
მიანმარული კიატი
კიატი — მიანმარიშ ფარაშ ართური (1989 წანაშახ — ბირმაშ ფარაშ ართრლი). ვალუტაშ აკანური ჯოხოდვალეფი — ჩა ვარდა ჯა. 1 კიატი აკმოდირთუ 100 პიაშე. 1952 წანაშე 1989 წანაშახ ბირმული კიატი ჯოხოდჷ, 1989 წანაშე — მიანმარული კიატი.
კატეგორია:მიანმარიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
გუსტავ მალერი
გუსტავ მალერი (დ. 7 კვირკვე, 1860. კალიშჩი, ბოჰემია — ღ. 18 მესი, 1911. ვენა) — ავსტრიალი კომპოზიტორი დო დირიჟორი. თინა მუშ თელარაშ ბორჯის აღიარეს უუჯგუშაშ დირიჟორო. თეწკჷმა ართო, მალერი გვიანი რომანტიზმიშ ართ-ართ არძაშე შანულამ წჷმმარინაფალო იკოროცხუ, მარათიშ მუსიკას, მალერიშ თელარას, ვენაშ ისტებლიშმენტი ირო ვეჭყოლოფუანდჷ. თიქ ჭარჷ 10 სიმფონია (მა-10-ქ უთებუთ ქჷდოსქიდჷ) დო მუსხირენ კოლექცია ბირეფიშ ორკესტრიშ ალარინათ. თინა ძალამო რდჷ დოინტერესაფილი გერმანული ფოლკლორული ბირეფით. თეშ გეშა თიქ მიოგორუ ახალი მოხუჯურეფს თუ მუჭო გიმურინუაფუდეკონ ფოლკლორული ბირეფი საორკესტრო სიმფონიეფსინ. თიში ართ-ართი უუჯგუშაში ნახანდი რე Das Lied von der Erde (დიხაუჩაშ ბირა), სოდე ბირა წჷმორინელი რე სიმფონიაშ სახეთ. თინა თაშნეშე გიშარჩქინელი დირიჟორი რდჷ. კომპოზიტორიშ დოინალაფათ, ვენაშ ოპერაქ მოსოფელიშ აღიარაფა დო პოპულარობა მუპალუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ნაღურა 1911
მაია სანდუ
მაია სანდუ (მოლდ. Maia Sandu, დ. 24 მესი, 1972, რისიპენი, ფალეშტიშ რაიონი, მოლდავეთიშ სსრ, სსრრ) — მოლდავარი პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე. მოლდოვაშ პრემიერ-მინისტრი 2019 წანაშ 8 მანგიშე — 12 გერგობათუთაშა. ქიანაშ გონათუაშ მინისტრი 2012-2015 წანეფს. 2020 წანაშ 24 ქირსეთუთაშე ქიანაშ პრეზიდენტი.
ბიოგრაფია
მაია სანდუქ დებადჷ 1972 წანაშ 24 მესის, ფალეშტიშ რაიონიშ ოფუტე რისიპენს, გრიგორი დო ემილი სანდუეფიშ ფანიას.
1995-1998 წანეფს გურაფულენდჷ ოერეფოშქაშე ურთიართობეფს სახენწჷფო მართუაშ აკადემიას. 2010 წანას გათუ ჯონ კენედიშ ჯოხოდვალაშ ჰარვარდიშ სახენწჷფო მართუაშ ინსტიტუტი. 2012-2015 წანეფს ქიანაშ გონათუაშ მინისტრო მუშენდჷ.
2016 წანას ქიანაშ პრეზიდენტობაშ კანდიდატი რდჷ. მაართა ტურს მიპალუ ხონარეფიშ 38,71% დო მაჟირა აბანი ეჭოფუ. მაჟირა ტურს მიპალუ ხონარეფიშ 47,89% დო კინ მაჟირა აბანი გეჭოფუ.
მაია სანდუს უჩქჷ რუმინული, ინგლისური, რუსული დო ესპანური ნინეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 24 მესი კატეგორია:მოლდოვაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:მოლდოვაშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:მოლდოვარი პოლიტიკოსი ოსურეფი კატეგორია:ოსური პრემიერ-მინისტრეფი
ბამი (ჩანარი)
ბამი ვარ-და ოკრა (ლათ. Abelmoschus esculentus, კინოხ ვარაუდენდეს  Hibiscus esculentus) — ართწანიანი ჩანარი ბარბაშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარიშ სიმაღალა 1,5 მეტრიშახ ონჭუ. ბამიშ ოდაბადე რე ბჟაეიოლი აფრიკა.
კულტივირაფილი რე ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ ქიანეფს, ოორუე ამერიკას დო ობჟათე ევროპას. მოჸუნა საქორთუოსით. კობუ ჭოტიშობურ გუმნაღელს ოჭკომალო გიმირინუანა. ღერიშე აკეთენა ხოშხოშამ ინჭკის, თასიშე — ყავაშ სუროგატის.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბარბაშობირეფი
851
[[კატეგორია:]
იოჰან სებასტიან ბახი
იოჰან სებასტიან ბახი (დ. 21 მელახი / 31 მელახი, 1685, აიზენახი, თიურინგია - ღ. 28 კვირკვე, 1750, ლაიფციგი), ბაროკოშ ეპოქაშ გერმანალი კომპოზიტორი დო ორღანისტი; არძა ბორჯიშ ართ-ართი უდიდაში კომპოზიტორი. თიშ ნახანდი გიშეგორუაფუ ინტელექტუალური სიტომბეთ, ტექნიკური სრულჸოფილობათ დო ხანტურულ ხალიწით დო თინა ევროპული ტრადიციაშ დახე ირ მუსიკოსიშო მილაჩამაშ წყუს წჷმარინუანდჷ მოცარტშე შონბერგშახქ.
ბიოგრაფია
ბახიქ ვით წანაშ ხანს ომბოლო გჷნირთჷ. თიშ რდუალა იდუდჷ უნჩაშ ჯიმაქ იოჰან კრისტოფიქ, ნამუთ ორდრუფის ხანდენდჷ კაპელმაისტერო. ჯიმაშ ხემანჯღვერალათ ბახიქ ქჷდიგურუ ორღანიშ დო ვიოლინოშ მეგამაშ ტექნიკა. მუშ სქვამი დისკანტიშ გეშა, 1700 წანას თინა მიღეს ლიუნებურგიშ წიმინდე მიხეილიშ ოხვამეშ ბუნაშა, ლიუნებურგის გათუ ლიცეუმი. ბახშა შანულამ გოლინა იღვენუ ლიუნებურგიშ წიმინდე იოანეშ ოხვამეშ ორღანისტიქ გ. ბემქ. 1703 წანას ვაიმარიშ ჰერცოგიქ იოჰან ერნესტიქ ბახი მუშ კარშა მიჭანუ ოხანდეთ. მარა თიმ წანას თიქ ვაიმარშე არნშტადტშა გეგნორთჷ ართ-ართი ახალი ოხვამეშ ორღანისტო. თაქ ბახიქ უმოს ტომბას ქჷდიგურუ ორღანისტიშ ხელუანობა. ბუქსტეჰუდეშ საორღანო მუსიკა უჸორდჷ. თაქ აკოქიმინჷ მუშ მაართა თხობელუეფი, ნამუშ შკას საინტერესო რე იუმორით ეფშა "კაპრიჩო ჯიმაშ ულაშ გეშა" (1704). thumb|left|ახალნორდი ბახიშ სავარაუდე პორტრეტი არნშტადტიშ უკული, ბახი კუნტა ხანს ხანდენდჷ მიულჰაუზენს, სოდე 1708 წანას აკოქიმინჷ "გიშაგორუეფიშ კანტატა" (აკა ნაწამები, ნამუთ მუნიციპალიტეტიქ გიშაშქჷ თიშ თელარაშ ბორჯისჷნ). თიმ წანას, ბახიქ კინ ვაიმარშა დირთჷ ჰერცოგ ვილჰელმ ერნესტიშ კარშა. თექ თის უმოს შელებუამობაქ ქიმიაჩჷ ტომბას გუჩინებაფუდუკო ევროპული ქიანეფიშ მუსიკალური კულტურა, თინეფიშ მეჭირინუეფს დო სიახალეს. ბახშა უდიდაში გოლინა იღვენუ იტალიურ ინსტრუმენტულ მუსიკაქ, გიშაკერძაფილო თიშ მაბარჩხალე საკონცერტო სტილქ ( ანტონიო ა. ვივალდიშ დო არქანჯელო კორელიშ ნახანდიქ). იტალიური მუსიკაშ თემეფი ბახიქ კლავესინშა დო ორღანშა გეგნიღჷ დო თინეფს ახალ ინტერპრეტაცია ქიმეჩჷ. ვაიმარს აკოქიმინჷ უკვე ბახიშული გენიათ ებეშტელი სრულჸოფილი ნაწარმებეფი: ტოკატა დო ფუგა რე-მინორი (1709), პრელუდია დო ფუგა რე-მაჟორი (1709), საერო კანტატა "მაშვიდენს ხვალე სახიოლო მაჯინობა" (1716) დო მიარე შხვა. 1717 წანას, ბახიქ ვაიმარშე კეთენშა გეგნორთჷ, სოდე დუდენდჷ მორჩილ კამერულ ორკესტრის დო მიოგანდჷ კლავესინს. თე პერიოდის, ბახი თარო ინსტრუმენტული მუსიკაშ ჟანრის საქვარენდჷ. კეთენს აკოქიმინჷ "ჯგირო ტემპერირებული კლავირიშ" I ტომი (1722), ამშვი "ინგლისური" (1720-1722) დო ამშვი "ფრანგული სიუტა", ჟირ- დო სუმხონარამი ინვენციეფი (1720), ამშვი "ბრანდენბურგული კონცერტი" (1719), ამშვი სონატა ვიოლინოშო (1720). 1723-შე გეგნორთჷ ლაიფციგშა წიმინდე თომაშ ოხვამეშ დო კინე თე ოხვამეშ სკოლაშ კანტორო (ოხვამეშ მაღურჭულე, საოხვამე მუსიკაშ მარწაფალი). ბახიქ ლაიფციგის მუშ თელარაშ ბოლო დღალეფშა დოსქიდჷ.
ლაიფციგიშ მაართა არძაშე რთული დო კიარეფერუამი რე ბახიშ ნახანდი. თიშ ნაწარმებეფშა აქტიურო მიშეჭკირჷ ოშურიელე თემატიკაქ, აკიქიმინჷ პასიონეფქ ("ქირსეშ ნებეფი") - იოანეშ (1723), მათეშ (1728) სახარებეფიშ მეჯინათ, მესა სი-მინორი (1733-1738), "ოთანაფე ორატორია" (1736), "მაგნიფიკატი" (1723). პარალელურო აკოქიმინჷ უუჯგუშაში საერო ნაწარმებეფი: "ყავაშ კანტატა" (1732), "თესევსი დო პანი" (1732), კანტატეფი ლაიფციგალი პოეტი ოსურიშ მარიანა ფონ ციგლერიშ ტექსტეფით (1735), "ჭყიშური კანტატა" (1725), "სერიშ მუსიკა" (1738) დო შხვა. თაშნეშე ინსტრუმენტული ნაწარმებეფი: "ჯგირო ტემპერირებული კლავირიშ" II ტომი, "გოლდბერგიშ ვარიაციეფი" (1742), "ფუგიშ ხელუანობა" (1749-1750), საორღანო პრელუდიეფი, ტოკატეფი, ფანტაზიეფი, ფუგეფი, ინსტრუმენტული კონცერტეფი, "იტალიური" კონცერტეფი (1734).
right|thumb|200px|სავიოლინო სონატა Nº1, სოლ მინორი (BWV 1001). ბახიშ ხეშნაჭარა
ბახიშ ნახანდი აგჷრგინენს შქა ოშწანურეფიშ გემაჸვენჯ პერიოდიშ მოსოფელიშ მუსიკალურ ხელუანობას დო კინე თიმ ბორჯის გჷთმონჭყანს ახალ მეჸუნალობას. ბახი პოლიფონიური მუსიკაშ კონკა რე. თიში მუსიკაშ თემეფი თუ ლიტერატურული წყუეფი კათაშური ნახანდიშე მოურს. ბახიქ გოფაჩჷ დო მუშობურო დამუშუ ფრანგული კლავესინიზმი, იტალიური სავიოლინო ხელუანობა, ა კაპელაშ კლასიკური ობუნე სტილი, გერმანული საორღანო მოხელეობა. თე ირფელქ, ბახის მოსოფელიშ მუსიკაშ უდიდაშ კლასიკოსიშ ჯოხო მუღჷ. ბახიშ ნახანდი ფილოსოფიური ლირიკაშ სფეროს ივითარებუ დო გიგანტურ მასშტაბეფს ანჭუ. თე ფილოსოფიური ჭურიტუა სინთიერო იგინაფე თიშ მუჭოთ საერო, თეშ ოშურიელე მუსიკას. ბახიშ საოხვამე მუსიკაქ გჷნაჩირთჷ რელიგიური დოგმატიზმიშ ინოხვენეფს. თინა რელიგიურ გოიდეალაფაშა ვარინ, თიშ გოადამიერაფაშა მინჭაფუ. ბახიშ საოხვამე მუსიკა გჷმორიცხენს ირგვარ ასკეტიზმის. თინა ართნერო ილინებუ მუჭოთ მაბარჩხალე, მილაჩამილ იმპროვიზატორო დო ტომბა რაციონალისტო; თიშ ნახანდიშ დიაპაზონი ძალამი ფართე რე: დუდიშული "ქრომატული ფანტაზიაშე" მუსხირენშახ გჷნორინაფილი "ფუგიშ ხელუანობაშახ", ჟანრულ-ოციგანე "კაპრიჩიოშე" - დრამატულ პასიონეფშახ. გჷმნარკის წჷმარინუანს ოპერა. თე ჟანრშო ბახის შურო ვემუთხუმ ხე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ნაღურა 1750
852
[[კატეგორია:]
ფშაველეფი
ფშაველეფი — ქორთუ გვალარეფიშ ეთნოგრაფიული ბუნა. თარო ოხორანა დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, ფშავიშ არაგვიშ ღანჩოა. თინეფიშ კომპაქტური ხორუეფი რე თაშნეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშ შხვა რეგიონეფს: ერწო-თიანეთი, კახეთი. ფშაური მახორობა თაშნეშე ოხორანს წყარმალუ იორიშ, ილტოშ დო ალაზანიშ ოდუდეეფს, თინეფიშ უმენტაშობა ოხორანს პანკისიშ ლეხერს. ფშაველეფი თაშნეშე ოხორანა გომბორს დო შირაქის. თინეფი რაგადანა ქორთულ ნინაშ ფშაურ  დიალექტშა. ულირს ფშაველეფი გიშეგორუაფჷდეს კულტურაშ დო ჸოფაშ აბანობური მუშობურობეფით. თინეფი ჩინებული რდეს შალიშ ნაწარმიშ კეთებათ, ოკათე ზეპირზიტყვიარაფაშ მაბარჩხალე მინუშედით დო შხვა. thumb|250px|[[ფშავი.]] მარჯვნივ|მინიატიურა| ფშაველი. ტეოდორ გორშელტიშით [[1896|1896 წელს სანქტ-პეტერბურგის ნახანტა. ]]
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი აკანეფიშ მეჯინათ კატეგორია:ევროპაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ხევსურეფი
ხევსურეფი — ქორთუეფიშ ეთნოგრაფიული ბუნა, ნამუეფჷთ თარო ოხორანა ხევსურეთის, კავკახიონიშ ჟირხოლო აბანს, ხევსურეთიშ არაგვიშ დო არღუნიშ ღანჩოეფს. ინტენსიური მიგრაციაშ შედეგო თინეფიშ ოფუტეეფქ გიჭყჷ თაშნეჭ ხევს, ერწო-თიანეთის, კახეთის (შირაქი), თუდოლენ ქართლის (გარდაბანი). ხევსურეფი რაგადანა ქორთული ნინაშ ხევსურულ დიალექტშა. ქიახანიშ გოძვენას ხევსურეფი ქეისქილიდეს ტრადიციული კულტურაშ შანეფს: მუკაქუნალი, ანჯარი, ანდაიარუსიანი ზორუა, წეს დო რიგი დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი აკანეფიშ მეჯინათ კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:ეთნოგრაფია კატეგორია:ევროპაშ კათეფი კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ჯაკომო პუჩინი
thumb|ჯაკომო პუჩინი ჯაკომო ანტონიო დომენიკო მიქელე სეკონდო მარია პუჩინი (Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini; *21 ქირსეთუთა, 1858 - 29 გერგობათუთა, 1924) — იტალიარი კომპოზიტორი, ნამუშ ოპერეფი, თინეფს შქას ბოჰემა, ტოსკა, მადამა ბატერფლაი დო ტურანდოტი, ართ-ართი არძაშე შხირას სრულებური ნაწარმებეფი რე თე ჟანრიშ ისტორიას. ართ-ართი თი მორჩილობეფშე, ნამუქთ წჷმოძინელო გჷმირინუ ოპერაშ სრულებაშ გერმანული დო იტალიური ტექნიკა, პუჩინი იტალურ ოპერას ჯუზეპე ვერდიშ აკა თახმი მონძე რდჷ.
კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუანაბადი 1858 კატეგორია:ნაღურა 1924
ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიეფი
thumb|right|ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიეფი მინი|შილა მინი|გერბი ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიეფი (Northwest Territories, nw) — კანადაშ ტერიტორია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
მალაიზიური რინგიტი
რინგიტი (Ringgit, ზიტყვაზიტყვათ: კიბირამი) — მალაიზიაშ ერუანული ვალუტა. 1 რინგიტი აკმოდირთუ 100 სენშე. მიმოულას რე ბანკნოტეფი ნომინალით 1, 5, 10, 20, 50 დო 100 რინგიტი. არძა ბანკნოტიშ წიმიპიჯის გეხანტუ მალაიზიაშ მაართა უჟინაში მამართალი ტუანკუ აბდულ რაჰმანი.
ზიტყვა რინგიტი თაშნეშე კანკალეშა გჷმირინუაფუ მალაიზიას, სინგაპურული ვარდა ბრუნეიშ დოლარიშ ეიოშინალო.
კატეგორია:მალაიზიაშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
კომიშ რესპუბლიკა
thumb|250px კომიშ რესპუბლიკა (კომი Коми Республика) 1936 წანაშახ ზირიანეფიშ აკანი — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, ოორუე-ბჟადალიშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუას იდვალუაფუ.
ნანანოღა — ნ. სიქტივკარი.
რესპუბლიკა ოორუეშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს ნენეფიშ ავტონომიური ოკრუგის, ოორუე-ბჟაეიოლშე დო ბჟაეიოლშე — იამალ-ნენეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის, ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ობჟათეშე — ხანტა-მანსიშ ავტონომიურ ოკრუგის, ობჟათეშე — სვერდლოვსკიშ ოლქის, პერმიშ აკანს, ობჟათეშე, ობჟათე-ბჟადალშე დო ბჟადალშე — კიროვიშ ოლქის, ოორუე-ბჟადალშე, ოორუეშე არხანგელსკიშ ოლქის.
ლიტერატურა
კატეგორია:კომი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
855
[[კატეგორია:]
853
კატეგორია:
854
[[კატეგორია:]
ფრანც შუბერტი
მინი|200პქ|მარჯვნივ|ფრანც პეტერ შუბერტი მარჯვნივ
ფრანც პეტერ შუბერტი (დ. 31 ღურთუთა, 1797, ლიხტენტალი, ვენაშ გოხოლუას — ღ. 19 გერგობათუთა, 1828, ვენა) — ავსტრიალი კომპოზიტორი.
იგორ სტრავინსკი
thumb|right|იგორ სტრავინსკი
იგორ სტრავინსკი (И́горь Фёдорович Страви́нский) (დ. 17 მანგი, 1882 — ღ. 6 პირელი, 1971) — რუსი კომპოზიტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1882 კატეგორია:ნაღურა 1971
ცუმური
ცუმური — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (ახალშენიშ თემი), წყარმალუ გუმისთაშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 250 მ, სოხუმიშე 35 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
მარი-ელი
thumb|250px|right რესპუბლიკა მარი-ელი (მარი Марий Эл Республик) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალურ ოკრუგშა.
ნანანოღა — ნ. იოშქარ-ოლა.
რესპუბლიკა უხურგანს კიროვიშ, ნიჟნი-ნოვგოროდიშ ოლქეფს, თათარეთიშ დო ჩუვაშეთიშ რესპუბლიკეფს.
რესპუბლიკაქ დირსხუ 1920 წანაშ 4 გერგობათუთას.
როჯერ მური
სერ ჯორჯ როჯერ მური, (დ. 14 გჷმათუთა 1927; — ღ. 23 მესი, 2017) — ინგლისარი არტისტი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე ჯეიმზ ბონდიშ როლით. თე პერსონაჟის თინა 1973-1985 წანეფს გინოღალირ ფილმეფს ასახიერენდჷ.
მარი-ელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მარი-ელი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
როჯერ მური
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი ავტობიოგრაფეფი კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:ჯეიმზ ბონდი
856
[[კატეგორია:]
სიდნი პუატიე
სიდნი პუატიე (Sidney Poitier, დ. 20 ფურთუთა, 1927 - 2022) — ამერიკაშ კინოაკადემიაშ, ორქოშ გლობუსიშ, BAFTA-შ დო გრემიშ ჯილდოეფიშ მაღვენი ბაჰამარ-ამერიკალი არტისტი, კინორეჟისორი დო ჭარუ. მაართა უჩაკანამი არტისტი, ნამუქით კოჩიშ საუჯგუშო როლიშო ოსკარით დეჯილდუ (ფილმის „მინდორიშ შორიეფი“).
კვათიერი ბაჰამური აქცენტიშ უმიკუჯინუო, პუატიექ მალას მიპალუ ჯოხო, მუჭოთ საუჯგუშო უჩაკანიან არტისტიქ ამერიკას, რსულებური აფუ როლეფი თიჯგურა ჯოხოგოლაფირ ფილმეფს, მუჭომეფით რე „შქასეროშ ინოთაკარი“, „გეგმიჩინი, მი მოურს ოსერს“ დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბაჰამარეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინოარტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1927
ჯონ ვოიტი
ჯონ ვოიტი (Jon Voight; 29 ქირსეთუთა, 1938, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი კოჩი. მაართა წჷმოძინა მიპალუ ფილმით „შქასერიშ კოვბოი“, მუშოთ მიღჷ ორქოშ გლობუსი წანაშ ახალი მურიცხი კოჩიშო. კარიერაშ გოძვენას მიპალუ ოსკარიშ ოთხი ნომინაცია დო ართი ჯილდო, ორქოშ გლობუსიშ ჩხორო ნომინაცია დო ჟირი ჯილდო.
პიჯული რინა დო ფანია
ჯონ ვოიტი რე არტისტი ანჯელინა ჯოლიშ მუმა. თის სქუაწკჷმა ხოლოშ ურთიართობა ვა უღჷ. მუმა დო სქუაშ ართგვარი აკორიგაქ მოხვადჷ ფილმის „ლარა კროფტი: ონთხორუეფიშ მარჩვალი“ (2001). 2002 წანაშ 12 ეკენიას ანჯელინაქ დეთხინუ გვარი ვოიტი. ათე წანას გინოჩამას „Access Hollywood“ ჯონ ვოიტი ირწუმუაფუდ, ნამდა თიშ ცირასქუას სერიოზული ემოციური პრობლემეფი უღუდჷ. გვიანო ჯოლიქ შინუ, ნამდა ვაურაგადჷ მუამუშის, ნამდა ფანია იშენდოიშენი ზისხირით მეჯგირალას ვაშანენს დო თინა ოკო იშუე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1938 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:სლოვაკი ამერიკალეფი
პაბლო ესკობარი
პაბლო ემილიო ესკობარ გავირია (Pablo Emilio Escobar Gaviria; დ. 1 ქირსეთუთა, 1949 — ღ. 2 ქირსეთუთა, 1993) — კოლუმბიარი ნარკობარონი დო კონტრაბანდისტი. მოღალობაშ ბორჯის, ააშ-შ ტერიტორიას მიშაღალირი კოკაინიშ 80%-ს თიში კარტელი აკონტროლენდჷ. შხირო „კოკაინიშ მაფათ“ შინელი ესკობარი, არძაშე დიდარი აბრაგი რდჷ ისტორიას დო 1990-იანეფიშ დაჭყაფურს თიში აფალი 30 მილიარდ ამერიკულ დოლარო რდჷ ფასებული. მუში საქვარუაშ პირუაშ ბორჯის თინა რდჷ მოსოფელიშ 10 უდიდარაშ ქოჩიშ შქას დო თიში ეგაფილ Hacienda Nápoles-ს ოხორანდჷ.
დჷნოშებური საქვარუაშ დაჭყაფური
ახალობაშ დიდი ნორთის პაბლო რდჷ მედელინიშ ღარიბ მუხურს, ნამუთ ჩინებული რდჷ დჷნოშებურეფიშ დიდი მეწურაფათ. პაბლო დუდშე ხირულენდჷ სასაფლაშ ქუალეფს, გინოწიმინდანდჷ მიკნაჭარაშე დო უკული მეჸიდენდჷ პანამარ გინმაჸიდირეეფს. ხოლო პაბლო გჷმოჩანდჷ სიგარეტის დო მარიხუანას, ტყურაშიანო გინართინუანდჷ ლატარიაშ ბილეთეფს. პაბლოქ დარსხჷ დჷნოშებური ბუნა, მუთით ხირულენდჷ ზანდური ავტომობილეფს. უკული გინორთჷ რეკეტშა.
1971 წანას პაბლოშ ბუნაშ მაკათურეფქ იხვამილეს კოლუმბიარი ბიზნესმენი დიეგო ეჩევარიო, ნამუთ დიდი ხანიშ წამებაშ უკული დოჸვილეს.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1949 კატეგორია:ნაღურა 1993
857
[[კატეგორია:]
ტორონტო
ტორონტო (Toronto) — ნოღა კანადას. კანადაშ პროვინცია ონტარიოშ ნანანოღა. იდვალუაფუ გოლდენ-ჰორსშოეშ ფარგალეფს, ობჟათე ონტარიოს დო ონტარიოშ ტობაშ ოორუე წყარპიჯეფს.
კატეგორია:ტორონტო კატეგორია:კანადაშ ნოღეფი
გალაქტიკური ბალჯი
გალაქტიკური ბალჯი, ბალჯი — მეჭედათ ართიანც მეწკჷრწკოლირი მურიცხეფიშ ბუნა, ნამუთ იდვალუაფჷ მურიცხეფიშ უმოს დიდი ბუნაშ დინახალე. ჸათე ტერმინით ეიშანუაფჷ მურიცხეფიშ ჸეთი ბუნეფი, ნამუეფსჷთ შეთმოფხვადუთჷ სპირალურ გალაქტიკეფს. დუდშე ასტრონომეფს ბალჯეფი ელეპტიკურ გალაქტიკეფო მიოჩქუდეს, მარა უკულიან რკვიებეფით, ჰაბლიშ კოსმოსური ტელესკოპიშ მაღალი რეზოლუციაშ ფოტოეფიშ გიმორინაფათ, დენტკიცინჷ ნამდა ბალჯეფი ზოხორინელი გალაქტიკეფი ვარენა დო თინეფი იდვალუაფუნა სპირალური გალაქტიკეფიშ ცენტრის.
ბალჯეფი ირთუ ჟირი ტიპო: ბალჯეფი ნამუეფით ელიპტიკურ გალაქტიკეფს მოგენა დო ბალჯეფი ნამუეფსჷთ სპირალური გალაქტიკეფიშ ფორმა უღუნა.
კატეგორია:გალაქტიკეფი
მორდვეთი
thumb|250px|right რესპუბლიკა მორდვეთი (მოქშ., ერზ. Мордовия Республикась) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალურ ოკრუგშა.
რესპუბლიკაშ ნანანოღა — ნ. სარანსკი.
რესპუბლიკა უხურგანს ოორუეშე ნიჟნი-ნოვგოროდიშ ოლქის, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ჩუვაშეთიშ რესპუბლიკას, ბჟაეიოლშე — ულიანოვსკიშ ოლქის, ობჟათეშე — პენზაშ ოლქის, ბჟადალშე — რიაზანიშ ოლქის.
რესპუბლიკაქ დირსხუ 1930 წანაშ 10 ღურთუთას.
ლიტერატურა
კატეგორია:მორდვეთი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
იუსუფელი
იუსუფელი — დაბა თურქეთის, ართვინიშ პროვინციას, იუსუფელიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუეფიშ, ჭოროხი შ დო პარხლისწყალიშ აკათაფაწკჷმა. გოვითარაფილი რე ტურიზმიშ ინდუსტრია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
მოლდოვაშ პარლამენტი
მოლდოვაშ რესპუბლიკაშ პარლამენტი (Parlamentul Republicii Moldova) — მოლდოვაშ ართპალატამი ოკანონმადვალე ორგანო 101 მაკათურით. პარლამენტიშ მაკათურეფი გიშეგორუაფუ საარძო გიშაგორუეფს ოთხი წანაშე ართშა. პარლამენტი უკული გიშმაგორუნს პრეზიდენტის, ნამუთ სახენწჷფოშ მადუდეშ ფუნქციას არსულენს. პრეზიდენტი დჷთმარინაუნს პრემიერ-მინისტრის, მუჭოთ თარობაშ მადუდეს, ნამუთ, მუშჸურე, დჷთმარინუანას მინისტრეფიშ კაბინეტიშ მაკათურეფს, ნამუეფსჷთ უკული პარლამენტი ანტკიცენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოლდოვაშ თარობა
858
[[კატეგორია:]
ზინაიდა გრეჩანი
ზინაიდა გრეჩანი (მოლდ. Zinaida Greceanîi; დ. 7 ფურთუთა, 1956 ) — მოლდოვარი პოლიტიკოსი, მოლდოვაშ კომუნისტური პარტიაშ მაკათური. პრემიერ-მინისტრი 2008-2009 წანეფს. 2019 წანაშ 8 მანგიშე მოლდოვაშ პარლამენტიშ მადუდე.
ბიოგრაფია
ზინაიდა გრეჩანქ დებადჷ 1956 წანაშ 7 ფურთუთას ტომსკიშ ოლქის. თიში მასქერეფი ბრიჩანიშ რაიონს ოხორანდეს, მორო კომუნისტური რეჟიმიშ ოკიბუირალო გჷნირთეს დო გეგნიხორეს ტომსკიშ ოლქიშ კარეშა. გათუ კიშინიოვიშ ოფინანსე-ეკონომიური კოლეჯი დო კიშინიოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი ეკონომისტაშ სპეციალობათ. კოლეჯიშ თებაშ უკული, 1974 წანაშე 1991 წანაშახ მუშენდჷ თარ ბუღალტრო, უნჩაში ინსპექტორ-რევიზორო ბრიჩანიშ რაიონიშ ფინანსურ გჷნართის. მოგვენი პოსტეფს მუშენდჷ 2000 წანაშახ. 2000-2002 წწ. ზინაიდა გრეჩანქ ფინანსეფიშ მინისტრიშ მოაბანეთ გჷნირთჷ, 2002 წანაშ 26 ფურთუთაშე 2005 წანაშ 10 გჷმათუთაშახ — ფინანსეფიშ მინისტრი რდჷ. 2005 წანაშ 10 გჷმათუთაშე 2008 წანაშ 31 მელახშახ — მაართა ვიცე-პრემიერი რდჷ. 2008 წანაშ 31 მელახშე 2009 წანაშ 14 ეკენიაშახ მოლდოვაშ პრეზიდენტიშ გჷნოჭყვიდირით პრემიერ-მინისტრო ქჷდარინეს. 2009 წანაშ 13 მესის მოლდოვაშ კომუნისტურ პარტიაქ ზინაიდა გრეჩანი პრეზიდენტიშ პოსტიშა თარ კანდიდატო გაგჷშეჸონჷ.
ჸუნს ჟირი სქუა.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 7 ფურთუთა კატეგორია:მოლდოვაშ პარლამენტიშ მადუდეეფი კატეგორია:მოლდოვაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:მოლდოვაშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:მოლდოვარი პოლიტიკოსი ოსურეფი კატეგორია:ოსური პრემიერ-მინისტრეფი
ფილიპინური პესო
ფილიპინური პესო (piso, ₱) — ფილიპინეფიშ ერუანული ფარაშ ართული. 1 პესო აკმოდირთუ 100 სესენტავოშე (სენტიმო). ვალუტაქ 1852 წანაშ 1 მესის გიჭყჷ, მუჟამსჷთ ესპანურ-ფილიპინურ ბანკიქ გეგშაშქჷ "მანგარი პესო" (pesos fuertes), ნამუქჷთ გეგშაჸათ რეალეფი, ნამუთ თეიშახ მიმოულას რდჷ ფილიპინეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფილიპინეფიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
სორგო
სორგო (Sorghum) — ართ- დო ანდაწანიანი ჩანარიშ გვარი ყუბერამეფიშ ფანიაშე. აკმოკათუნს 50-შახ გვარობას.
სორგოშ ოდაბადე რე ეკვატორული აფრიკა. მოსოფრლს ასეშო არძაშე უმოსო თასჷნა ინდოეთის. მოჸუნა აზიას (ჸოფილ სხუნუეფიშ რსხუს დო შქა აზიას, ყაზახეთის, ვოლგაშპიჯეთის, ობჟათე უკრაინას, მოლდოვას.
საქორთუოს უმოსო სქირე, უწყარუ დიხეფს მოურს, მუჭოთ გოლოფაგჷმარძინე ჩანარი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლაწკარამეფი
859
[[კატეგორია:]
კოკაინი
250 px|thumb|კოკაინიშ მოლეკულაშ გრაფიკული ფორმულა 250 px|thumb|კოკაინიშ მოლეკულაშ სტრუქტურა thumb|კოკაინიშ ნაკაკა კოკაინი — ალკალოიდი, ნამუსჷთ აკეთენა კოკაინიშ ჯაშ (Erytoxilon coca) ფურცელეფშე. რე ჭუაშ კინოღალაშ საშუალებეფიშ განშე. ოფთალმოლოგიას, ოტოლარინგოლოგიას, უროლოგიას დო სტომატოლოგიას ჟინპიჯიშ უჭუობაშო ხვარენა კოკაინიშ ნაკაკას დო ნაწყორას. კოკაინი ძალამი ტოქსიკური რე, ნერვულ სისტემას დიო ოფურუანს, უკული მონჩალუნს. თიში შხირი ხვარებაშ შილებე მაყუნას კოკაინიზმიქ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ნაკათა
სინგაპურული დოლარი
სინგაპურული დოლარი — სინგაპურიშ ერუანული ვალუტა (ISO 4217 — SGD, სიმბოლო — $ ვარდა S$). 1 სინგაპურული დოლარი აკმოდირთუ 100 ცენტშე.
კატეგორია:სინგაპურიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
860
[[კატეგორია:]
ანდორა-ლა-ველა
ანდორა-ლა-ველა (Andorra la Vella) — ანდორაშ ნანანოღა. მახორობა 22 615 ადამიერი (2014). ფართობი — 12 კმ².
ძიგუთა
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
861
[[კატეგორია:]
პეტრე ჩაიკოვსკი
right|220px პეტრე ილიას ძე ჩაიკოვსკი (Пётр Ильич Чайковский; დ. 25 აპრილი, 1840 — გ.25 ოქტომბერს 53 წლის, 1893) — რუსი კომპოზიტორი. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და უდიდაშ რუს კომპოზიტორეფიშ „ხუთულიშ“ მაკათურ ვარდჷნ, თიშ მუსიკა სააზროთ ჩინებულო დო მეღებულო გჷნირთჷ გიშნაგორა რუსული ხასიათიშ, მდიდარ ჰარმონიეფიშ დო მელოდიურობაში გეშა. მარა თეწკჷმა ართო, თიშ ნახანდეფი უმოსო ბჟადალური რდჷ ვინძო თიშ შხვა რუსი წოროოდაბადურეფშე, თიშ გეშა, ნამჷ-და თინა ეფექტურო გჷმირინუანდჷ ოერფოშქაშე ელემენტეფს ეროუანულ ოკათე მელოდიეფწკჷმა აკოსვარუათ. ჩაიკოვსკის ნაწარმეეფი აფუ აკოქიმინელი მუსიკალური ნახანდიშ არძა ჟანრს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი კატეგორია:ნაღურა 1893
იამსი
thumb|იამსი მაღაზიას thumb|Dioscorea sp. [[ტულუზაშ მუზეუმი]]
იამსი — დიოსკორეაშობურეფიშ ფანიაშ დიოსკორეაშ გვარიშ მუზმარენ გვარობა ჩანარიშ ართამი ჯოხო.
იამსიშ კვირკვი, სიგჷნძათ 2,5 მეტრიშახ ონჭჷ დო წონათ — 70 კგ.-შახ, ნამუსჷთ ოჭკომალო გჷმირინუანა (ლადირო ვაჭკომუნა, გიშმასქირუანა დო ქუნა). იამსი მოჸუნა აფრიკას, აზიას, ლათინურ ამერიკას, ოკიანეთის (თარო ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ ორტყაფუეფს).
იამსი დინდარი რე C ვითამინით, ცელულოზათ, B6 ვიტამინით, კალიუმით დო მარგანეცით. გიშეგორუაფჷ ცაცლაბიშ მაღალი კონცემტრაციათ.
იამსი (Dioscorea spp.) ზოხოთ დიჭყანუეს სუმ შხვადოშხვა კონტინენტის: აზიას (Dioscorea alata), ამერიკას (Dioscorea trifida) დო აფრიკას (Dioscorea rotundata). იამსი D. rotundata მოჸუნა აფრიკას, ნამუსჷთ ჸუნს ჟირი ტყარი მოგვენი (მოჯგირე) ჩანარი — სავანაშ გვარობაშ Dioscorea abyssinica დო ტყარი გვარობაშ Dioscorea praehensilis. ბჟადალ აფრიკას იამსიშ წარმებას უწორუანს ხვალე მანიოკიშ წარმება დო აწმულუანს ლაიტიშ, ორზაშ დო სორგოშ წარმებას.
ანდა გვარობაშ დო ჯიშიშ იამსი რე. არძაშე შანულამი გვარობეფი:
მოსოფელს იამსიშ უშხუაში მაწარმაფალი — ნიგერია.
სქოლიო
კატეგორია:დიოსკორეაშობურეფი კატეგორია:იამაიკაშ ფლორა კატეგორია:იგბოშ საგესქუო კატეგორია:ტროპიკული მეურნალა კატეგორია:იორუბული საგესქუო
862
[[კატეგორია:]
წვანე ჩანარეფი
წვანე ჩანარეფი (Viridiplantae)  —  ევკარიოტიშ გიმენომაფე  ჩანარეფიშ ომაფეშეშე.
ტაქსონშა მიშმურს 350 ვითოშშე უმოსი გვარობა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩანარეფი
სიდნი პოლაკი
სიდნი ირვინ პოლაკი (Sydney Pollack; დ. 1 მანგი, 1934 — რ. 26 მესი, 2008) — ამერიკალი რეჟისორი, პროდიუსერი დო არტისტი.
სიდნი პოლაკის გინოღალირი აფუ 21-შე უმოსი კინოფილმი დო 10 ოტელევიზიე შოუ, ილაჸაფჷ 30-შე უმოსი ფილმის დო შოუს, პროდიუსერალა მიკორთჷ 44-შე უმოსი ფილმის. გინოღალირი აფუ ფილმეფი „იერემია ჯონსონი“ (1972), „კონდორიშ სუმი დღა“ (1975), „უბადობაშ უმშ“ (1981) დო შხვა. გიმორძგჷ ოსკარი 1985 წანაშ ფილმიშო „აფრიკაშე“; ფილმეფიშო „ხომ ჸვილუნა უქანცე ცხენეფს?“ დო „ტუტსი“ ოსკარიშ ნომინაცია მიღჷ.
ბიოგრაფია
სიდნი ირვინ პოლაკიქ ინდიანიშ შტატიშ ნოღა ლაფაიეტის, 1934 წანაშ 1 მანგის, ურიულ ფანიას დებადჷ, ნამუთ უკრაინაშე რდჷ მუნაულა. დიდა, — რებეკა პოლაკი, — პიანისტი დო მობირე, მამა — დევიდ პოლაკი, — გვერდოპროფესიონალი ლიკვით მარკინე დო ფარმაცევტი რდჷ. ჭიჭენობას, მასქერეფქ დეთხისჷ. სიდნიშ დიდა ალკოჰოლიკი რდჷ დო 37 წანაშ ასაკის ღურჷ, მუჟამსჷთ მუმალი რეჟისორი სტუდენტი რდჷნ.
ოროიანი გეგმეფიშ უმიკუჯინუო, კოლეჯის დო ომედიცინე სკოლას უგურუაფუდუკონ, სკოლაშ თებაში უკული, სიდნიქ ინდიანა დიტუ დო ნიუ-იორკიშა გინორთჷ. 1952-1954 წანეფს ოარტისტეს გურაფლენდჷ სენფორდ მეისნერწკჷმა. 2-წანიანი ოურდუმე სამუშაშ უკული, სიდნიქ 1958 წანას დირთჷ ნიუ-იორკიშა დო მეისნერიშ ასისტენტიქ იჸუ. 1960 წანას პოლაკიშ მაჸალექ რეჟისორქ ჯონ ფრანკენჰაიმერქ თის ლოს-ანჯელესშა ულა დო ახალი არტისტეფწკჷმა მუშობა მიარზიუ მუში მაართა დიდ სურათის „ახალი ვეეფი“. წორო თიმწკჷმა ახვადჷ სიდნი ბერტ ლანკასტერს, ნამუქჷთ თის რეჟისორალა ალუჩჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი პროდიუსერეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1934 კატეგორია:ნაღურა 2008 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
ადიღეშ ნოღეფიშ ერკებული
ადიღეშ რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა 2 ნოღა მიშმურს.
ადიღეშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
თაშნეშე ქოძირით
ადიღე
ჯინჯერ როჯერსი
ჯინჯერ როჯერსი (Ginger Rogers; დ. 16 მანგი, 1911 – ღ. 25 პირელი, 1995) — ამერიკალი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი, მასხაპალი დო მობირე. თიში ოარტისტე დო ოსცენე კარიერას, ნამუთ გვერდი ოშწანურაშე უმოსის იგინძორებუდჷნ, თინა გინიღეს 73 ფილმის. თინეფ შქას ვით ჰოლივუდურ მიუზიკლის თიში პარტნიორი ფრედ ასტერი რდჷ. ასტერიშ დო როჯერსიშ ოსცენე ჭკობაქ რევოლუცია მახვამილუ მიუზიკლიშ ჟანრის. თიქ ხოლო შანულამ წჷმოძინას მიოჭირინუ კინოს დო კინოაკადემიაშ ჯილდო მიღჷ ოსურიშ როლიშ საუჯგუშო რსულებაშო ფილმის „კიტი ფოილი“ (1940).
ფილმოგრაფია
(*) - ფრედ ასტერწკჷმა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მასხაპალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1911 კატეგორია:ნაღურა 1995 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
863
[[კატეგორია:]
ტაილანდური ბატი
ბატი (บาท, კოდი ISO 4217 — THB) — ტაილანდიშ ფარაშ ართული 1928 წანაშ 15 პირელშე. 1 ბატი აკმოდირთუ 100 სატანგშე (สตางค์). ვალუტაშ სიმბოლო: ฿.
კატეგორია:ტაილანდიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
864
[[კატეგორია:]
ჩანგიშ აეროპორტი
ჩანგიშ აეროპორტი (Singapore Changi Airport Lapangan Terbang Changi Singapura 新加坡樟宜机场 சிங்கப்பூர் சாங்கி விமானநிலையம) — სინგაპურიშ თარი ომენოღალე ოერეფოშქაშე აეროპორტი. თენა რე აზიაშ ართ-ართი უკაბეტაში სატრანსპორტოლე ცენტრი. მუჭოთ მოსოფელს ართ-ართი არძაშე გინოხარგელი აეროპორტი ოერეფოშქაშე ომაშარალე დო საორზოლე ტრაფიკიშ მეჯინათ, მუსხირენშა იჸუ ფასებულქ "მოსიფელიშ საუჯგუშო აეროპორტო" დო რე პირველი აეროპორტი მოსოფელს, ნამუქჷთ თე ჯილდო გეწ-გეწას ბრუო წანაშ გოძვენას უღუდჷნ. აეროპორტო თაშნეშე ფასებული რე, მუჭოთ მოსოფელს ართ-ართი არძაშე სუფთა დო მაღალი რეიტინგული ოერეფოშქაშე სატრანზიტე აეროპორტი. აეროპორტიშე 100-შე უმოსი ავიაკომპანია ოპერირენს, უმუხარცქუ ვარ-და ბონი რეისეფით აზიაშ, აფრიკაშ, ევროპაშ, არხო ბჟაეიოლიშ დო ოორუე ამერიკაშ მალობეფით.
აეროპორტი იდვალუაფუ ჩანგიშ რაიონს. .
სქოლიო
კატეგორია:ჩანგი კატეგორია:სინგაპური
გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია
მინიატიურა|გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია (Royal Observatory, Greenwich) — სახენწჷფოშ ოფინანსებელი თარი ასტრონომიული ორგანიზაცია დიდ ბრიტანეთის. რე გრინვიჩის. თიში ეგაფა დიჭყეს 1675 წანაშ 4 მესის ჩარლზ II-შ ზოჯაფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასტრონომიული ობსერვატორიეფი
პლაზმა (ფიზიკა)
პლაზმაშ არსებობა უმოსო ასოცირაფილი რე მურიცხეფიწკჷმა.
პლაზმაქ შილებე იფორმირას ხელუანურო ხოლო, მაგალთო: ნეიტრალური აირეფიშ მაღაღ ტემპერატურაშა დარჩხიალებათ ვარდა თინეფიშ გატარებათ ნძალიერ ელექტრომაგნიტურ ვეს.
დომოხტული წილაკეფი პლაზმას ელექტრო-გამტარო გინმაშქვანს. პლაზმა გიმორინაფუ თეხანურ ტექნოლოგიეფს, მაგალთო პლაზმურ ტელევიზორეფს. გვერდო იონიზებული პლაზმა გიმირინუაფუ ნეონიშ ლამფეფს.
პლაზმაშ ტიპიური მაგალითეფიე: ალი, ბჟა, ვალუა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პლაზმა კატეგორია:ელექტრომაგნეტიზმი კატეგორია:ასტროფიზიკა კატეგორია:პლაზმური ფიზიკა
ჯუზეპე ვერდი
thumb|250px|ჯუზეპე ვერდი, პორტრეტი შესრულებური რე ჯოვანი ბოლდინიშით. 200პქ|მინი ჯუზეპე ფორტუნინო ფრანჩესკო ვერდი (Giuseppe Fortunino Francesco Verdi; დ. 10 გჷმათუთა, 1813 — 27 ღურთუთა, 1901) — იტალიარი კომპოზიტორი; XIX ოშწანურაშ იტალიურ ოპერაშ არძაშე გოლინამი ხელუანი. თიშ ნახანდეფი შხირას დითმიდგუმუაფუ მოსოფელიშ არძა საოპერო თეატრის.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიარი კომპოზიტორეფი კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1813 კატეგორია:ნაღურა 1901
ტაბუ
ტერმინი წჷმოურს ფიჯური ზიტყვა ტაბუ-შე ვარდა ტონგური დო მაორიშ ზიტყვა ტაპუ-შე. ევროპას 1777 წანას ტონგას შარალუაშე დჷნორთ ინგლისარ მეშარე ჯეიმზ კუკიქ მიშეღჷ. ტონგალეფიშ ქციებაშ ეჭარუაშ ბორჯის თაშ ჭარჷნს:
მურგული
მურგული, კჷნე მურღული (Murgul) — ნოღა დო რაიონი თურქეთიშ ართვინიშ პროვინციას. 2012 წანაშ ეჭარუათ, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 051, რაიონიშ მახორობა – 6 395 ადამიერს. უწმოხ ჩინებული რდჷ დიო დამარიშ, უკული გოქთაშიშ ჯოხოდვალეფით.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ ნოღეფი
865
[[კატეგორია:]
მიკი რურკი
მიკი რურკი (Mickey Rourke დ. 16 ეკენია 1952, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი კინოარტისტი. ჯოხო მიპალუ ეროტიკული დრამათ 9½ მარა. 1991-1994 წანეფს მოღალენდჷ მუჭოთ პროფესიონალი მოკრივე. რე ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ლაურეატი, ოსკარიშ ნომინანტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952 კატეგორია:დუნაბადი 16 ეკენია
წყურგილი (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)
წყურგილი — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, (შრომაშ თემი). 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით