cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯაკომო ლეოპარდი
thumb|222px ჯაკომო ლეოპარდი (ინგლ. Giacomo Taldegardo Francesco di Sales Saverio Pietro Leopardi; დ. 29 მანგი, 1798 – ღ. 14 მანგი, 1837) — იტალიარი პოეტი, ესეისტი, ფილოსოფოსი დო ფილოლოგი.
ლისალა
ლისალა (Lisala) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ოორუეშე. მონგალაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ბოფორტიშ ზუღა
ზუღა იხასიათებუ ძალამი კონწარი კლიმატით. დახე თელი წანაშ მალობას თინა ჸინით რე გინოფორილი, ხვალე მარაშინათუთა-ეკენიას ნდღულუ წყარპიჯიშ დოხოლაფირო 100 კმ მუნაკვათა. ზუღაშ წყარპიჯეფი გეხორელი რდჷ დიო ხოლო 30.000 წანაშ წოხლე. ზუღაშ შელფი იკათუანს ნავთობის დო ორთაშობური გაზიშ ნიშულამ მარაგეფს.
ზუღაშ თანჯეფშე სერიოზული, ხანგინძე ნირზი მიშ ააშ-ს დო კანადა-ს შქას, ნამუქუთ 2010 წანას გეთუ თანჯეფიშ გორთუალათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ჸინუამი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ააშ-იშ ზუღეფი
ვორონეჟი
ვორონეჟი (Воро́неж) — ნოღა ბჟადალ რუსეთის. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 1 054 111 ადამიერს აკმადგინანდჷ. რუსეთიშ ნოღეფს შქას მახორობაშ მეჯინათ 16-ა აბანი უკებჷ, მახორობაშ ოშქაშე მეჭედალა კმ²-შა 1,438 ადამიერს აკმადგინანს. ნოღაშ ფართობი 590.43 კმ²-ს აკმადგინანდჷ. ვორონეჟიშე 223 კილომეტრის იდვალუაფუ ნოღა ტამბოვი, 710 კილომეტრის იდვაუაფუ უკრაინაშ ნოღა ლუგანსკი. ნოღა გედგჷ წყარმალუ ვორონეჟიშ წყარპიჯის. ვორონეჟიშ არძაშე ჩხე თუთეფი მანგი დო კვირკვე რე, არძაშე რგილი — ღურთუთა დო ფურთუთა. ნოღაშ ირწანური ნოლექეფიშ მუდანობა 559 მმ-ს აკმადგინანს. ვორონეჟი კინ თე ჯოხოშ მოღვენი ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე.
ისტორია
ნოღა ვორონეჟიქ დირსხჷ 1585 - 1586 წანეფს, მაფა თედორე I-აშით. XVII ოშწანურას, რუსეთიშ იმპერატორ პეტრე I დიდიქ ბურჯაფი დიჭყჷ ტერიტორიაშ გაფართაფაშო დო აზოვიშ ზუღაშა გიშაულარო, თე ბურჯაფეფს ნოღა ვორონეჟი შანულამ როლს არსულენდჷ.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას, ფაშისტურ გერმანიაქ ნოღა ვორონეჟი ქჷდიჸუნუ, ვორონეჟიშე იხორციელებუდჷ ფაშისტეფიშ მენტება ნოღა სტალინგრადშა.
ოშქაშემათხილე (კუჩხბურთი)
thumb|ოშქაშემათხლეეფი გჷშართილეფი რენა ცაშფერი ფერით ოშქაშემათხილე (Midfielder) – ოკუჩხბურთე ბუნაშ მოლაჸაფე, მით ქიმინჯალენს მათხილე დო გემანთხაფალ შქასჷნ. ოშქაშემათხილეეფიშ ჯინჯიერი საღალე რე ქუმეხვარან თხილუაშ დო მენტებაშ მობურთეეფს, აკოქიმინელი სიტუაციაშ მეჯინათ.
კატეგორია:კუჩხბურთიშ პოზიციეფი
2069
დღახუეფი
კატეგორია:
უილარდ ლიბი
უილარდ ფრენკ ლიბი (ინგლ. Willard Frank Libby; დ. 17 ქირსეთუთა, 1908, გრანდ-ველი, კოლორადო, ააშ — ღ. 8 ეკენია, 1980, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოს-ქიმიკოსი, მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია რადიონოშქერბადული დოთარიღაფაშ გოვითარაფაშა 1949 წანას. ჸათეშ გეშათ ლიბიქ 1960 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1960 წანას. რადიონოშქერბადული დოთარიღაფაქ მახვამილუ რევოლუცია არქეოლოგიაშ დო პალეონტოლოგიაშ დარგეფს. ლიბიქ მუშ მენცარული რკვიებეფით ოძირუ ნამდა შილებედჷ ტრიტიუმიშ გიმორინაფა ხოლო წყარიშ დოთარიღაფაშო.
უილარდ ლიბი გურაფულენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ქიმიას, 1933 წანას. ჸათე პერიოდის ლიბიქ გიმირკვიუ შხვადოშხვა რადიოაქტიური ელემენტეფი დო გეიგერიშ ელექტრონული ინსტრუმენტიშ გიმორინაფათ ზიმუ სუსტი ორთაშობური დო ხელუანური რადიოაქტივობა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ლიბი ოკათუდჷ მანჰეტენიშ პროექტის, სოდეთ დიდი თია მიშეღჷ აირეფიშ დიფუზიაშ პროცესეფიშ რკვიებაშა. ლჷმაშ თებაშ უკულ უილარდ ლიბი მუშენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ ატომური რკვიებეფიშ ინსტიტუტიშ პროფესორო. ლიბიქ ჸათაქ გიმოგონჷ ორგანული ნიფთიერებეფიშ დოთარიღაფაშ ტექნიკა ნოშქერბადი 14-იშ გიმორინაფათ. 1950 წანაშე ლიბი მუშენდჷ ამერიკაშ ატომური ენერგიაშ კომისიას. 1950-იან წანეფს ლიბი, ედვარდ ტელერიწკჷმა ართო, რდჷ წყარბადიშ ბომბიშ გოვითარაფაშ დო ატმოსფერული ატომური ტესტირაფაშ პროპონენტი. 1959 წანას უილარდ ლიბიქ ომუშებუშა კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშა (ლოს-ანჯელესი) გეგნორთჷ, სოდეთ იმუშუ 1976 წანაშა. 1962 წანაშე ლიბი რდჷ უნივერსიტეტიშ გეოფიზიკაშ დო პლანეტარული ფიზიკაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. უილარდ ლიბი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ, ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ დო ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ მაკათური. 1957 წანას ფრანკლინიშ ინსტიტუტიქ ლიბის გინოჩჷ ელიოტ კრესონიშ მენდალი, ამერიკაშ ქიმიაშ ჯარალუაქ ლიბის გინოჩჷ უილარდ გიბსიშ პრემია (1958). 1959 წანას ლიბიქ მიპალუ ალბერტ აინშტაინიშ პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1908 კატეგორია:ნაღურა 1980
ჯვ. წ. 889
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 889 წანა.
მორჩილი ზონდიშ კოკეფი
მინი|300პქ|მორჩილი ზონდიშ კოკეფი (ჭითათ) მორჩილი ზონდიშ კოკეფი — კოკეფიშ ბუნა მალაიშ არქიპელაგიშ ობჟათე ნორთის, ავსტრალიაშ ოორუეშე. დიდი ზონდიშ კოკეფწკჷმა ართო წჷმოქიმინუნს ზონდიშ კოკეფიშ ბუნას. კოკეფი ზონდიშ ვულკანური ორტყაფუშ ნორთის რე.
ჯვ. წ. 889
ნაღურა
კატეგორია:
მორჩილი ზონდიშ კოკეფი
მორჩილი ზონდიშ კოკეფი მიარე კოკიშე აკმოდირთუ დო დახე ედომუშამო აშახე ინდონეზიაშ აკოდგინალუას. ხვალო კოკი ტიმორიშ ნორთი მიშმურს ბჟაეიოლი ტიმორიშ აკოდგინალუაშა, ნამუქჷთ ზოხორინალას 1999 წანას მიოჭირინუ.
იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე
thumb|200px ||იოჰან ვოლფგანგ გოეთე thumb|180px |გოეთეშ ხეშმოჭარუა
მორჩილი ზონდიშ კოკეფი
არქიპელაგიშ თარი კოკეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდონეზიაშ კოკეფი კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორიშ გეოგრაფია
იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე
იოჰან ვოლფგანგ გოეთე (გერმ. Johann Wolfgang von Goethe; დ. 28 მარაშინათუთა. 1749, მაინიშ ფრანკფურტი - ღ. 22 მელახი. 1832, ვაიმარი), გერმანალი ჭარუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე კატეგორია:დუნაბადი 1749 კატეგორია:ნაღურა 1832
სიმენიშ ნაციონალური პარკი
სიმენიშ ნაციონალური პარკი — ნაციონალური პარკი ეთიოპიას. იდვალუაფუ ამჰარიშ რეგიონს დო იკათუანს სიმენიშ გვალეფს, ნამუეფსჷთ იდვალუაფუ ეთიოპიაშ უმაღალაში კონკა რას-დაშანი.
პარკის ხე მუდგაზმარენი უვანაფერაში გვარობაშ ჩხოლარი, თინეფ შქას ეთიოპიური გერი, ბაბუინი გელადა, კჷრდეშ თხა დო ტყარი თხა, ნამუთ თელ მოსოფელს ხვალე თაქი ხე. თაშნეშე გოფაჩილი რე კარაკალი. პარკიშ ტერიტორიას ხე 50 გვარობაშ მაფურინჯე, თინეფ შქას ბატკანძერი.
პარკის მუდგაზმარენი უმუნწყუ შარა გინმურს.
ნაციონალური პარკი დირსხუ 1969 წანას უელსარ ჭარუქ კლაივ ნიკოლიქ დარსხუ მუშ წინგის თე ტერიტორიაშ ეჭარუაშ უკული.
წჷმარინუანს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ართ-ართ მაართა ობიექტის (1978 წანაშე). თიშ გეშა, ნამდა თაქ მუდგაზმარენ აბანობურ ფლროაშ დო ფაუნაშ წჷმმარინაფალიშ რიცხუქ ოგინაფალო მირკჷ, 1996 წანაშე მიშელჷ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ საფრთხეშ თუდო მარენჯ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეთიოპიას
ევროტასი
ევროტასი (ბერძნ. Ευρώτας) — წყარმალუ საბერძნეთის, პელოპონესის, ლაკონიაშ უგინძაშ წყარმალუ. იჭყაფუ პარნონიშ გვალეფს, ინაკათუ ლაკონიაშ ჸუჯის. წყარმალუშ სიგინძა რე 82 კმ.
უზბეკეთიშ პრეზიდენტი
უზბეკეთიშ პრეზიდენტი (Ўзбекистон Республикасининг Президенти) — უზბეკეთიხ სახენწჷფოშ დო ემაჸონაფალ ხეშუულებაშ ხემანჯღვერი, აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ თარსარდალი. მახორობა გიშმაგორუნს 5 წანაშ ხანით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უზბეკეთი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
იცხაკ პერლმანი
thumb იცხაკ პერლმანი (დ. 31 არგუსო, 1945) ებრაელ-ამერიკალი ვირტუოზი მევიოლინე, დირიჟორი დო მუსიკალური პედაგოგი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ებრაელეფი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ებრაელი პედაგოგეფი კატეგორია:ამერიკალი პედაგოგეფი კატეგორია:ებრაელი მევიოლინეეფი კატეგორია:ამერიკალი მევიოლინეეფი კატეგორია:ებრაელი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1945
კენ ვატანაბე
კენ ვატანაბე (渡辺 謙) — იაპონარი თეატრიშ, ტელევიზიაშ დო კინოშ არტისტი. თინა ჩინებული რე მუში როლეფით ფილმეფს „ჭარილეფი ივო ჯიმაშე“ დო „ეკონია სამურაი“. ათე ეკონიაშო თინა ნომინირაფილი რდჷ ოსკარს საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო მაჟირახარისხამ როლს. შხვა ჯილდოეფწკჷმა ართო, ვატანაბეს ჟირშა აფუ მუნაგეფი იაპონიაშ აკადემიაშ ჯილდო საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო, 2007 წანას „ჭუმენერი დღაშ მოგონუეფიშო“ დო 2010 წანას ფილმიშო „შიზუმანუ ტაიო“. თინა ხოლო ჩნებული რე რეჟისორი კრისტოფერ ნოლანიშ ჰოლივუდურ ბლოქბასტერეფს „ბეტმენი: დაჭყაფურს“ დო „დაჭყაფური“ გასახიერებულ გერგეზეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1959
ჟან ბატისტ ლამარკი
ჟან ბატისტ ლამარკი (ფრანგ. Jean-Baptiste de Lamarck; დ. 1 მარაშინათუთა 1744, ბაზანტენი, პიკარდია — ღ. 18 ქირსეთუთა 1829, პარიზი) — ფრანგი ნატურალისტი, ბიოლოგი, პარიზიშ მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათური, ევოლუციშ თეორიაშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ნატურალისტეფი კატეგორია:ფრანგი ბოტანიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი გეოლოგეფი კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1744 კატეგორია:ნაღურა 1829
კელ პენი
კელპეშ სურეშ მოდი  (Kalpen Suresh Modi; დ. 23 პირელი, 1977) - ამერიკალი არტისტი, პროდიუსერი დო ჯარალური მოღალე. ჩინებული რე ლოურენს კულტნერიშ როლით სერიალშე ექიმი ჰაუსის.
ფერარა
ფერარა (Ferrara, ემილ-რომ. Frara, ლათ. Ferraria) — ნოღა იტალიას. იდვალუაფუ ემილია-რომანიაშ რეგიონს. ნოღაშ მაფორუთ იკოროცხუ წიმინდე გერგი. ნოღაშ დღასანწალი რე 23 პირელი — გერგობაშ დღასანწალი.
კელ პენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
სტენლი კოენი
სტენლი კოენი (ინგლ. Stanley Cohen; დ. 17 გერგობათუთა, 1922, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 5 ფურთუთა, 2020, ნეშვილი, ტენესი, ააშ) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი, ნერვიშ რდუალაშ ფაქტორიშ იზოლაციაშ დო ეპიდერმალური რდუალაშ ფაქტორიშ ძირაფაშ დო რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1986 წანას (რიტა ლევი-მონტალჩინიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
სტენლი კოენიქ დებადჷ 1922 წანაშ 17 გერგობათუთას, ნიუ-იორკის, ბრუკლინს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ბიოლოგიას დო ქიმიას, ბრუკლინიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1943 წანას. ბრუკლინიშ კოლეჯიშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ობერლინიშ კოლეჯის, სოდეთ ზოოლოგიას გურაფულენდჷ. 1945 წანას კოენიქ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი. 1948 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია მიჩიგანიშ უნივერსიტეტიშ ბიოქიმიაშ ფაკულტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ დიო კოლორადოშ უნივერსიტეტის დო უკულ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის (სენტ-ლუისი). ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის დიო მუშენდჷ რადიოლოგიაშ დეპარტამენტის, სოდეთ იზოტოპეფიშ მეთოდოლოგიას ირკვიენდჷ დო უკულ მუშობა გაგინძორჷ ზოოლოგიაშ დეპარტამენტის. 1959 წანას სტენლი კოენიქ ომუშებუშა გინილჷ ვანდერბილტიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშა. ჸათაქ იმუშუ 1999 წანაშა. სტენლი კოენი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1983 წანას კოენის დო რიტა ლევი-მონტალჩინის კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიქ გინოჩჷ ლუიზა გროს-ჰორვიციშ პრემია. 1986 წანას კოენიქ მიპალუ ნობელიშ პრემია, 1986 წანას მენცარობაშ ერუანული მენდალი. 1987 წანას კოენის გინოჩეს ფრანკლინიშ მენდალი. 1985 წანას სტენლი კოენიქ მიპალუ გაირდნერიშ პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1922 კატეგორია:ნაღურა 2020
ჯონ ჰოუპ ფრანკლინი
ჯონ ჰოუპ ფრანკლინი (ინგლ. John Hope Franklin; დ. 2 ღურთუთა, 1915, რენტისვილი, ოკლაჰომა, ააშ — ღ. 25 მელახი, 2009, დარემი, ოორუე კაროლინა, ააშ) — ამერიკალი ისტორიკოსი.
ბიოგრაფია
ჯონ ჰოუპ ფრანკლინი გურაფულენდჷ ფისკიშ უნივერსიტეტის დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ჰოვარდიშ უნივერსიტეტის, ბრუკლინიშ კოლეჯის, ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის დო დიუკიშ უნივერსიტეტის. ჯონ ფრანკლინი რდჷ Phi Beta Kappa-შ, ამერიკალი ისტორიკოსეფიშ ორგანიზაციაშ, ამერიკულ ისტორიულ ასოციაციაშ დო ობჟათეშ ისტორიულ ასოციაციაშ პრეზიდენტი. 1947 წანას გიშართჷ ფრანკლინიშ წინგიქ From Slavery to Freedom, ნამუსით უღუდჷ დიდი პოპულარობა დო გიმიჩინჷ წინგიშ 3 მილიონ ეგზემპლარქ.
ინტერესუან ფაქტეფი
2002 წანას გიშართჷ ტემპლიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორიშ მოლეფი კეტე ასანტეშ ბიოგრაფიულ ლექსიკონქ: 100 უდიდაში აფრიკალი ამერიკალი, სოდეთ მიშაჸონაფილჷ რე ჯონ ჰოუპ ფრანკლინი ხოლო.
ნახანდეფი
. Garden City, N.Y.: Doubleday, 1963; 2nd edn. Washington, DC: National Archives and Records Administration, 1993.
კლივლენდიშ კლინიკა
კლივლენდიშ კლინიკა (ინგლ. Cleveland Clinic) — სამედიცინო ცენტრი, ააშს, ოჰაიოშ შტატიშ ნოღა კლივლენდის, დორსხუაფილ 1921 წანას. კლივლენდიშ კლინიკა ააშ-შ კლინიკეფიშ რეიტინგეფიშ ართ-ართი ლიდერი რე. კლინიკაშ კარდიოლოგიაშ პროგრამა No. 1 რე ამერიკას, 1995 წანაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ კლინიკეფი კატეგორია:ოჰაიოშ კლინიკეფი
უილ სმითი
უილარდ კრისტოფერ (უილ) სმითი, უკლაში (დ. 25 ეკენია, 1968. ვინიფილდი, პენსილვანია, ააშ) — ორქოშ გლობუსის დო ჟირშა კინოაკადემიაშ ჯილდოს ნომინირაფილი ამერიკალი არტისტი დო მიარე გრემიშ ჯილდოშ მაღვენჯი ჰიპ ჰოპ მარსულებერი. თინა თიჯგურა ადამიერეფიშ ჭიფე ქართას ორხველჷ, ნამჷეფქით ააშ-იშ სუმ უდიდაშ მედიას შელეს წჷმოძინაშ მეჭირნაფა: ედომუშამმეტრაჟიან კინოს, ტელევიზიას დო მუსიკალურ ინდუსტრიას. ჟურნალ ”ნიუსუიკიქ” თინა პლანეტას არძაშე ნძალიერ არტისტიშ ჯოხო მეჩჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი რეპერეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1968
ჯვ. წ. 890
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 890 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გემანთხაფალი (კუჩხბურთი)
thumb|300px|right|გემანთხაფალი (ჭითა ფორმას) აღორენს ჟირ მათხილეს დო გჷთმიაშქვანს კარიშ გეზათ გემანთხაფალი – კუჩხბურთის – მენწყვი მობურთე, ნამუთ ქიმინჯალენს მონირზეშ კარწკჷმა ხოლოს. გემანთხაფალიშ ჯინჯიერი საღალე რე გოლეფიშ მითოღალა. თენერი მობურთეს თაშნეშე უძახჷნა ფორვარდის, ბომბარდირს ვარა სტრაიკერს.
კატეგორია:კუჩხბურთი
Fodboldpositioner
ჯამნაგარიშ ოლქი
ჯამნაგარი (જામનગર જિલ્લો; Jamnagar) — დაჰოდი (દાહોદ જિલ્લો; Dahod) ვარდა დოჰადი — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის, ქათჰიავარიშ ჩქონიშ ოორუეშე. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჯამნაგარი. ოლქიშ ფართობი — 14 125 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 904 278 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 66,48 %, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 43,91 %.ოლქის იდვალუაფუ წიმინდე ინდუისტური ნოღა დვარკა. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
მაინიშ ფრანკფურტი
thumb|ფრანკფურტიშ პანორამა
ფრანკფურტ-ამ-მაინი (გერმ. Frankfurt am Main), ფრანკფურტი — ჰესენიშ უდიდაში ნოღა. მახორობა 670.095 კოჩი. მახორობათ მახუთა რე გერმანიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი კატეგორია:ჰესენი კატეგორია:მაინიშ ფრანკფურტი
ჰარი მარტინსონი
ჰარი მარტინსონი (შვედ. Harry Martinson; დ. 6 მესი, 1904, იემსჰიოგი, შვედეთი — ღ. 11 ფურთუთა, 1978, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ჭარუ დო პოეტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1974 წანას. მარტინსონიქ პრემია მიპალუ შვედი ნოველისტი ეივინდ იუნსონიწკჷმა ართო. თენეფშა პრემიაშ გინოჩამას კრიტიკაქ მაჸუნუ, მუშენდა ჯირხოლო ჭარუ შვედეთიშ აკადემიაშ მაკათურეფი რდეს. ჸათე კრიტიკაშ გეშა მარტინსონიქ დუდი დიჸვილუ 1978 წანაშ 11 ფურთუთას. ჰარი მარტინსონი მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ შვედური პოეზიაშ უდიდაშ რეფორმატორო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეფი კატეგორია:შვედი ჭარუეფი კატეგორია:შვედი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1904 კატეგორია:ნაღურა 1978
ლუებო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
კატარიშ ნოღეფიშ ერკებული
კატარიშ ნოღეფი
კატარიშ მახორობაშ 90% საემიროშ ნანანოღა — დოჰას ოხორანს.
კატარი
ნოშაკი
ნოშაკი — ჰინდუქუშიშ ქჷნდჷრიშ სიმაღალათ მაჟირა (ტირიჩმირიშ უკული, 7690 მ.) ზოხოთ მადვალუ გვალა, ნამუთ იდვალუაფჷ ავღანეთიშ დო პაკისტანიშ ხურგის. გვალაშ ბჟადალი კართეეფი იდვალუაფჷ ავღანეთის, ბჟაეიოლი - პაკისტანს. ნოშაკი ავღანეთიშ უმაღალაში კონკა რე დო იდვალუაფჷ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ კუნთხუს დურანიშ ღოზის. წჷმარონუანს მოსოფელს არძაშე ბჟადალშე მადვალუ 7000-იან გვალას, გვალაშა ეშაულარი ულექინაში მარშრუტი იჭყაფუ პაკისტანიშჸურე ჩიტრალიშე.
კატეგორია:ავღანეთიშ გვალეფი კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
1908
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:
Stephen Hawking's Universe
სტივენ ჰოკინგიშ ოქიანუ რე ასტრონომიულ დოკუმენტური სერიალი, გინოღალირ 1997 წანას. სერიალს რე 6 სერია. სერიალს მოჩამილ რე ასტრონომიაშ ისტორია, ბრიტანალ მენცარიშ სტივენ ჰოკინგიშ თეორიეფი, უჩა რხვილეფი, რუმე მატერია დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: დოკუმენტური სერიალეფი
ჯვ. წ. 891
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 891 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კრასნოიარსკი
კრასნოიარსკი (Красноярск) — ნოღა რუსეთიშ ფედერაციას, კრასნოიარსკიშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა წყარმალუ ენისეის იდვალუაფჷ. ცჷნდჷრიშ მასუმა უდიდაშ ნოღა რე ნოვოსიბირსკიშ დო ომსკიშ უკული. კრასნოიარსკი რუსეთიშ ნანანოღა მოსკოვიშე 4180 კილომეტრიშ მეძენას იდვაუაფჷ.
იალბუზი
thumb|200px| გვალა იალბუზი. ევროპაშ უმაღალაში კონკა
იალბუზი (რუსულო - Эльбрус, ყაბარდოულო - Ошхомахо, ბალყარულო - Мингитау) — კავკაციონიშ გვალეფიშ სისტემაშ უმაღალაში კონკა, დოხოლაფირო 2000 წანაშ წოხოლე შქირატილი სტრატოვულკანიე დო იდვალუაფუ ელახ ქჷნდჷრს, ყაბარდო-ბალყარეთის დო ყარაჩაი-ჩერქეზეთის, რუსეთიშ ფედერაციაშ ტერიტორიას, საქორთუოშ ხურგაწკჷმა. თიში ბჟადალი (5642 მ) დო ბჟაეიოლი (5325 მ) კონკეფი გორთილიე ტომბა უნანგერათ. თე გვალა ხვალე ევროპაშ უმაღალაში გვალა ვარინ (თიშ უმიკუჯინალო, ნამჷდა სო გიმნურს კონტინენტიშ ხურგა), რუსეთიშ უმაღალაში ჭურჭული ხოლო რე.
იალბუზი წჷმარინუანს თარო ანდეზიტეფით აკოგაფილ შქირატილი ვულკანიშ კონუსის, ნამუთ გედგჷ გრანიტიშ დო კრისტალური ფიქალიშ ფუნდამენტის. ფორილიე თირიშ დო ჸინიშ ოფორუეთ, სოჸურეშეთ არძაჸურე დინმურს 54 ჯიშთი. თინეფს შქას უდიდაშიე: დიდი აზაუ, ირიკი, ტერსკოლი. ჯიშთეფიშ ედომუშამი ფართი 134 კმ²-იე.
იალბუზი ქორთულ ფოლკლორს
ქორთული საიოსტორიო წყუეფიშ მეჯინათ, ვახტანგ I-ქ 15 წანაშ ხანს გინილჷ დარიალიშ კარი, და სუმი წანაშ განობას დემორჩილჷ ოსეფი, პაჭანიკეფი, ჯიქეფი; ოორუეშე მიშულირქ დეკჷნჷ აფხაზეთი ჯიხა-გოჯიშახ, მუშ შედეგოთ დიდი ჯოხოშ მაღვენჯეთ დირთჷ სახვისტო ნოღა მცხეთაშა. თე ლაშქარუეფიშ გეშა კათაქ ვახტანგ მაფას „იალბუზიშ გერგეზი“ გიოდჷ დო ლერსი ხოლო მეუჯღუნჷ (ქორთულო): ვახტანგ მეფე ღმერთს უყვარდა, ციდა ჩამოესმა რეკა, იალბუზზე ფეხი შედგა, დიდმა მთებმა იწყეს დრეკა.
My World (EP)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯასტინ ბიბერიშ ალბომეფი კატეგორია:2010 წანაშ ალბომეფი კატეგორია:ოდებიუტე ალბომეფი
აროანიოსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: საბერძნეთიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 892
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 892 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ვისაიანიშ ზუღა
მინი|250პქ ვისაიანიშ ზუღა იდვალუაფუ ფილიპინეფიშ აკვატორიას. მუკოთანჯილი რე კოკეფით: ვისაიანი, ბჟაეიოლ ვისაიანი დო ბჟადალ ვისაიანი. ოორუე-ბჟადალშე ომძღჷ სიბუიანიშ ზუღა, ოორუე-ბჟაეიოლშე — სამარიშ ზუღა, თაშნეშე ბოჰოლიშ დო სულუშ ზუღეფი.
ზუღას დვალირი უდიდაში კოკი რე ბატაიანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ფილიპინეფიშ ზუღეფი
მარკო პოლო
thumb|right|მარკო პოლო მარკო პოლო (დ. 15 ეკენია, 1254, ვენეცია; ღ. 8 ღურთუთა, 1324, ვენეცია) – ვენეციარი ვაჭარი დო მეშარე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1254 კატეგორია:ნაღურა 1324
2070
დღახუეფი
კატეგორია:
ლუარსაბ იაშვილი
ლუარსაბ სეითიშ სქი იაშვილი (დ. 31 მელახი, 1907, ქართი), ქორთუ მევიოლინე დო ალტისტი, პედაგოგი, საქორთუოშ ხელუანობაშ დონინალაფირი მოქარანე (1961), ქართიშ სახენწჷფო კონსერვატორიაშ პროფესორი (1947-შე).
სტიპე მესიჩი
დებადჷ 1934 წანაშ 24 ქირსეთუთას, სლავონიაშ ნოღა ორახოვიცას. წჷმოულობათ ასიმილირაფილი ჩაჩანი რე. 1961 წანას გათუ ზაგრებიშ უნივერსიტეტიშ იურიდიული ფაკულტეტი. 1970-იან წანეფს ოკათუდჷ ხორვატიას ანტიოთარობე გიშულეფს, ნამუშ გეშა ოჭოფეს დო ჟირი წანა ქემუსაჯეს, ციხეს 1 წანას ხედჷ. ციხეშე გითულაშ უკული მუშენდჷ იურისტო, ოგონათუე საქვარუას ოწიუდჷ. 1989 წანას, აქტიურო ოკათუდჷ ხორვატიაშ ერუანულ ყარაფის. 1990 წანას ხორვატიაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო გჷნირთჷ. აქტიურო ოკათუდჷ იუგოსლავიაშ აკოცჷმაშ პროცესის. 2000 წანას გეგშაგორეს იუგოსლავიაშ პრეზიდენტო, ნამუსჷთ პოსტი 2 ხანით უკებუდჷ.
ლუარსაბ იაშვილი
ბიოგრაფია
1931 წანას გაათუ ქართიშ კონსერვატორია (პროფ. ვილშუაშ ოვიოლინე კლასი), 1932 წანაშე გურაფულენდ ლენინგრადიშ კონსერვატორიაშ ასპირანტურას (ალტიშ კლასი, ხემანჯღვერი პროფ. სოსინი). 1925-1928 წანეფც მითმიოგანდ "ახალმორდუ ქორთუ მუსიკოსეფიშ ჯარალუაშ" ორკესტრია, საოპერო სტუდიაა დო რუსთაველიშ თეატრიშ ორკესტრის. 1928-1945 წანეფც რდჷ საქორთუოშ მაართა სახენწჷფო კვარტეტიშ აკოდგინალუას (ალტი). მუჭოთ სოლისტი დო კონცერმაისტერი სისტემატურო გჷშმეშჷ საქორთუოშ ფილარმონიას დო რადიოშ ორკესტრის. 1935 წანაშე მეთხოზუდ პედაგოგიურ ქარანუას ქართიშ კონსერვატორიას დო ცენტრალურ ომუსიკე ვითწანონს. 1935 წანას კონსერვატორიას დაარსხუ სპეციალობა ალტიშ კლასი. თიში ნაწაფეეფი რენა: ი. ლეუსი, ს. აინშტაინი, პ. შავერდიანი, გ. მელიქიშვილი, მუში ოსურსქუალეფი - მარინე, ირინე დო ნანა იაშვილეფი; ალტისტი ა. ბეჰალიშვილი დო შხვა. 1967-1974 წანეფც იაშვილი მელინაფილი რდჷ ეგვიპტეშა ქ. კაიროშ კონსერვატორიას პედაგოგო. დაჯილდოებულიე "საპატიო შინიშ" ორდენით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პედაგოგეფი კატეგორია:ქორთუ მევიოლინეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1907 კატეგორია:საპატიო შანიშ ორდენიშ კავალერეფი
სტიპე მესიჩი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხორვატიაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:ხორვატიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ხორვატი პოლიტიკოსეფი
ჯუნაგადჰიშ ოლქი
ჯუნაგადჰი (જુનાગઢ જિલ્લો; Junagadh) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის, ქათჰიავარიშ ჩქონიშ ობჟათეშე. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჯუნაგადჰი. ოლქიშ ფართობი — 8839 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 2 448 173 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 67,78 %, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 29,06 %. ოლქიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ შანულამი ინდუისტური გჷთახვამალი წიმინდე აბანი — სომნატჰი. left|400px
კატეგორია:გუჯარათიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ნიგმატილა იულდაშევი
2015 წანაშე უზბეკეთიშ პარლამენტიშ ჟილენი პალატაშ (სენატი) მადუდე.
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთიშ პრეზიდენტეფი
მბანდაკა
მბანდაკა (Mbandaka) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკას. ეკვატორიალური პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
რობერტ კენედი
thumb|რობერტ კენედი (1964) რობერტ ფრენსის „ბობი“ კენედი  (ინგლ Robert Francis "Bobby" Kennedy; დ. 20 გერგობათუთა, 1925 — ღ. 6 მანგი, 1968) — ამერიკალი პოლიტიკოსი დო დემოკრატი სენატორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1925 კატეგორია:ნაღურა 1968
რიტა ლევი-მონტალჩინი
რიტა ლევი-მონტალჩინი (იტალ. Rita Levi-Montalcini; დ. 22 პირელი, 1909, ტურინი, იტალია — ღ. 30 გერგობათუთა, 2012, რომი, იტალია) — იტალიარი ნეირომენცარი, ნერვიშ რდუალაშ ფაქტორიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1986 წანას, ამერიკალი ბიოქიმიკოსი სტენლი კოენიწკჷმა ართო.
ბიოგრაფია
რიტა ლევი-მონტალჩინიქ დებადჷ 1909 წანაშ 22 პირელს, იტალიაშ ნოღა ტურინს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ტურინიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ იტალიარი ანატომიშ დო ჰისტოლოგიშ ჯუზეპე ლევიშ ასისტენტო. ბენიტო მუსოლინიშ ანტისემიტური რასისტული მანიფესტიშ უკულ, მუშობაქ დო პრაქტიკაქ მიოტებელქ აჸუ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ლევი-მონტალჩინიქ მუშ ჸუდეს აკეთჷ კუსტარული ლაბორატორია, სოდეთ შხვადოშხვა ექსპერიმენტეფს ორთუდჷ. 1943 წანას ლევი-მონტალჩინიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა ფლორენციაშა გეგნორთჷ. ლჷმაშ თებაშ უკულ კინ ტურინშა დირთეს. 1946 წანას ლევი-მონტალჩინიქ გურაფა გაგინძორჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის (სენტ-ლუისი). ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის გიმირკვიუ ლევი-მონტალჩინიქ ნერვიშ რდუალაშ ფაქტორი დო თიში ფუნქციეფი. 1958 წანაშე ლევი-მონტალჩინი რდჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1962 წანას დარსხუ ლაბორატორია, რომს დო თექ ხოლო მუშენდჷ. 1961-1969 წანეფს ლევი-მონტალჩინი რდჷ რომიშ ნეირომენცარობაშ რკვიებაშ ცენტრიშ დირექტორი, 1969-1978 წანეფს რდჷ ციტოლოგიური ლაბორატორიაშ დირექტორი. 2002 წანას ლევი-მონტალჩინიქ დარსხუ ტვინიშ რკვიებაშ ევროპაშ ინსტიტუტი დო რდჷ თიში დირექტორი. რიტა ლევი-მონტალჩინი რდჷ ნობელიშ პრემიაშ, ლუიზა გროს-ჰორვიციშ პრემიაშ, ლასკერიშ პრემიაშ, რალფ ჯერარდიშ პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1987 წანას გინოჩეს მენცარობაშ ერუანული მენდალი. 1966 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობაშ დო ხელუანობაშ აკადემიაშ მაკათური დო 1995 წანაშე ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1974 წანაშე რიტა ლევი-მონტალჩინი რდჷ ევროპაშ მოლეკულური ბიოლოგიაშ ორგანიზაციაშ (EMBO) მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ნეირომენცარეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:იტალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1909 კატეგორია:ნაღურა 2012
ჯასტინ ტიმბერლეიკი
thumb|ჯასტინ ტიმბერლეიქი
ჯასტინ რენდოლ ტიმბერლეიკი (დ. 31 მანგი, 1981. მემფისი, ტენესი, ააშ) — ამერიკალი პოპ დო რითმ-ენდ-ბლუზ მაბირე, ობირეშეფიშ ტექსტეფიშ ავტორი, მუსიკალური პროდიუსერი, მასხაპალი დო არტისტი. პოპულარულო გინირთჷ მუჭოთ პოპულარული ბოიბენდიშ - *ენსინკიშ სოლისტი. 2002 წანას თიქ გჷშაშქჷ მუშ ოდებიუტე სოლო ალბომი Justified, ნამუშ მოსოფელიშ მასშტაბით 7 მილიონიშ უმოსი ეგზემპლარქ გჷმიჩინჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი პოპ მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1981
ბელარუსიშ პრეზიდენტი
ქიანაშ პრეზიდენტო შილებე გიშეგორას ბელარუსიშ მენოღალექ დაბადებათ, არძაშ უკულაში 35 წანერქ, ნამუსჷთ უღუ გიშაგორუაშ ნება დო ნამუთ გიშაგორუეფშახ არძაშ უკულაში 10 წანას ირიათო ოხორანდჷ ბელარუსიშ რესპუბლიკასჷნ.
ისტორია
1991—1993 წანეფს, ბელარუსიშ უჟინაში სხუნუ ქიანაშ პრეზიდენტიშ პოსტიშ მიშაღალაშ გეშა სხუნუნდ. თეს გიშაკერძაფილო ხუჯი დუკინეს: ვიქტორ გონჩარქ, ანატოლი ლებედკოქ, დიმიტრი ბულახოვქ, ლეონიდ სინიცინქ. 1993 წანაშ მესიშ თუთას, უჟინაში სხუნუშ მავითოჟირა სესიას დღაშ ოსხუნუეშა მიშაღალირქ იჸუ ქიანაშ კონსტიტუციაშა თირაფეფიშ მიშაღალაშ დო პრეზიდენტიშ პოსტიშ გოჭყაფაშ ოკითხირეშ გეშა. .
სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
პრშეროვი
პრშეროვი (Přerov, ჸოფ. Prerau) — სტატუტური ნოღა ჩეხეთიშ ბჟაეიოლშე, მორავიაშ ისტორიულ რეგიონს, ოლომოუციშ აკანიშ პრშეროვიშ რაიონს. იდვალუაფჷ წყარმალუ ბეჩვაშ წყარპიჯის, ჰანაშ ოლქი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოლომოუციშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:მორავია კატეგორია:ჩეხეთიშ სტატუტური ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი
1907
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 893
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 893 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კლაივ სტეიპლზ ლუისი
კლაივ სტეიპლზ ლუისი (ინგლ. Clive Staples Lewis; დ. 29 გერგობათუთა, 1898, ბელფასტი, ირლანდია — ღ. 22 გერგობათუთა, 1963, ოქსფორდი, ინგლისი) — ბრიტანალი ჭარუ დო თეოლოგი. გურაფულენდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ოქსფორდიშ (1925–1954) დო კემბრიჯიშ (1954–1963) უნივერსიტეტეფს. კლაივ სტეიპლზ ლუისი რე 30-შე უმოსო წინგიშ ავტორი. ლუისიშ წინგეფი თანგილი რე 30 ნინაშა დო გიმოჩამილი რე თიშ წინგეფიშ მილიონობათ ეგზემპლარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრიტანალეფი კატეგორია:ბრიტანალი ჭარუეფი კატეგორია:ბრიტანალი თეოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1898 კატეგორია:ნაღურა 1963
ვინს ვეუგი
ვინსენტ ენტონი ვეუგი (Vincent Anthony Vaughn; დ. 28 მანგი, 1970) - ამერიკალი არტისტი, სცენარისტი, მოღალე დო კომიკოსი. ჩინებული რე შხვადოშხვა როლით ფილმეფშე დო სერიალეფშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ტედ კენედი
thumb|ედუარდ კენედი thumb|ედუარდ კენედიშ სასაფლა ედუარდ მურ „ტედ“ კენედი (ინგლ. Edward Moore "Ted" Kennedy; დ. 22 ფურთუთა, 1932, ბოსთონი, მასაჩუსეთსი - 25 მარაშინათუთა, 2009, ჰიანის ფორთი, მასაჩუსეთსი) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, სენატორი დო დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1932 კატეგორია:ნაღურა 2009
რომიშ პაპეფიშ ერკებული
300px|thumb|პაპეფიშ ერკებული რომიშ წიმინდე პეტრეშ ოხიდას
თაშნეშე ქოძირით
*
Island Records
Island Records რე ხონარდინმაჭარალი ლეიბლი, ნამუთ დორცხუაფილიე ბრიტანალი პროდიუსერეფიშით, იამაიკას. წანეფიშ გოძვენას თიში თარი ოფისი იდვალუდჷ ლონდონს, მარა თეჟამიშო თინა კომპანია Universal Music Group-იშ მაღვენჯალასიე. ლეიბლი იმართუ კომპანია The Island Def Jam Music Group-შით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლეფი კატეგორია:Universal Music Group
კაჩიშ ოლქი
კაჩი (કચ્છ જિલ્લો; ڪڇ ضلو; Kutch) — ფართობიშ მეჯინათ, არძაშე უმოსი დიდი ოლქი ინდოეთის დო გუჯარათიშ შტატის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბჰუჯი. ოლქიშ ფართობი — 45 612 კმ². 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 583 225 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე რდჷ 59,79 %, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშ მანგი რე (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი რდჷ 30 %. ოლქიქ, 2001 წანას, დეგავალჷ გუჯარათიშ დიხაშნწალუაშით.
რესურსეფი ინტერნეტის
left|400px
მარიონ კოტიარი
მარიონ კოტიარი (Marion Cotillard; დ. 30 ეკენია, 1975) — ფრანგი კინოარტისტი, ნამუქჷთ დახე 40 კინო დო ოტელევიზიე ფილმის გიშარჩქინდჷ 1993 წანაშე.
ბიოგრაფია
მარიონქ დებადჷ არტისტეფიშ ფანიას. თიქ სცენას ლაჸაფი ბაღანობაშე დიჭყჷ, თინეიჯერალაშ პერიოდის ტელეფილმეფშე კინოშა გინორთჷ. 1990-იან წანეფიშ დათებუს თიქ, მუჭოთ ფრანგი კინოარტისტიქ, წჷმოძინას მიოჭირინუ ფილმეფით: „ჩქიმი სექსუალური რინა... ანუ მუჭო ჩავერთი ნირზის“ (1996) დო „ტაქსი“ (1998), ხოლო, თინა უმოსო ფართე აუდიტორიაქ ძირუ ფილმეფს: „დიდიჩხომი“ (2003), „გირძეხანიანი მერჩქინა“ (2004), ნამუშოთ თიქ სეზარიშ პრემია დეინალუ, მუჭოთ საუჯგუშო არტისტი ოსურქ მაჟირახარისხამი როლს დო „ჯგირი წანა“ (2006).
თიშე აკოქიმინელი ედიტ პიაფიშ პორტრეტიქ ფილმის „რინა ვარდიშფერ ფერეფს“ (2007) თის საირქიანო ჩინება დო მიარე ჯილდო მუღჷ, თინეფ შქას: BAFTA—შ, სეზარიშ, ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი დო გვალო ათე ფილმით თინა მაართა არტისიტქ იჸუ, ნამუქჷთ ეჭოფუ ოსკარი ფრანგულნინამი როლიშ სრულებაშო.
მარიონქ ინტერესი გალენოშ საქვარეფსჷთ გჷმარჩქინჷ დო გრინპისიშ ორატორო იმოინალუ. თინა მუში კომპანიონი არტისტი დო რეჟისორი გიიომ კანეწკჷმა ართო ოხორანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1975 კატეგორია:სეზარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
მარინე იაშვილი
მარინე ლუარსაბიშ ცირასქუა იაშვილი (დ. 20 გჷმათუთა, 1932, ქართი), ქორთუ მევიოლინე, საქორთუოშ ოკათაშე არტისტი (1967), ზ. ფალიაშვილიშ ჯოხონობაშ სახენჷფო პრემიაშ ლაურეატი (1975). ლუარსაბ იაშვილიშ სქუა დო ნაწაფე.
ბიოგრაფია
1958 წანას გაათუ მოსკოვიშ კონსერვატორია. თექინეშეს გურაფულენდ ასპირანტურას (პროფ. მ. მოსტრასიშ კლასი). 1957 წანაშე "მოსკონცერტიშ" სოლისტიე. 1958 წანას ქიმიჭანეს მოსკოვიშ კონსერვატორიაშ პედაგოგო. 1966 წანაშე ქართიშ კონსერვატორიაშ პედაგოგიე. 1967-1973 წანეფც რდჷ საქორთუოშ ფილარმონიაშ კამერული ორკესტრიშ სოლისტი დო ოხანტუე ხემანჯღვერი. თიში ოშემრსულებელო ხელუანობა გჷშმეგორუ მაღალი პროფესიული კულტურათ, ტექნიკურო რსულჸოფილაფათ, ხოწილი გემოვნებათ. ხშირას მანჯუნც კონცერტეფც თანჯეფგალე. თინა ქორთული ოვიოლინე ნაწარმეეფიშ დიდი პროპაგანდისტიე. იაშვილი მიარე ოერეფოშქაშე კონკურსიშ ლაურეატიე (იან კუბელიკიშ ჯოხონობაშ კონკურსი, პრაღა, 1949; ჰენრიკ ვენიავსკიშ ჯოხონობაშ კონკურსი, პოზნანი, 1952; ელისაბედიშ ჯოხონობაშ კონკურსი, ბრიუსელი, 1955). 1975 წანას ქიმიჭანეს იუგოსლავიაშ ნ. ნოვი-სადიშ კონსერვატორიაშა ოვიოლინე კათედრაშ დუდო. მუშენდ 1979 წანაშახ. დაჯილდოებულიე ხანდაშ ჭითა შილაშ ორდენით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მევიოლინეეფი კატეგორია:ხანდაშ ჭითა შილაშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1932
მასაჩუსეტსი
მასაჩუსეტსი (ინგლ Massachusetts) — შტატი ააშ-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ჯვ. წ. 894
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 894 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ინაჩოსი
ინაქოსი (Ίναχος) — წყარმალუ ობჟათე საბერძნეთის, პელოპონესის. იჭყაფუ გვალეფს, არგოლისიშ ტერიტორიას, ოფუტე კაპარელიშ ხოლოს, ინაკათუ ეგეოსიშ ზუღას, ნოღა ნეა კიოსის. ინაქოსიშ სიგინძა რე 42 კმ. აუზიშ ფართი 537,5 კვ.კმ.
ლიტერატურა
William Smith. Dictionary of Greek and Roman Geography (1854).
კატეგორია: საბერძნეთიშ წყარმალუეფი
სულავესი
სულავესი (Sulawesi) — ფართობიშ მეჯინათ მასუმა კოკი ინდონეზიას. სულავესი მიშმურს ზონდიშ კოკეფიშ აკოდგინალუაშა, ეშახე ბორნეოშ დოა მოლუკიშ კოკეფს შქას. 2005 წანაშ მუნაჩემეფთ, სულავესის ოხორანს 16 მილიონი ადამიერი, ედომუშამი ქიანაშ მახორობაშ 7,25%. კოკიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მაკასარი. კოკის არძაშე ფართას გოფაჩილი რელიგია რე ისლამი.
სულავესიშ ფართობი - 174 600 კმ², თიშ მოსოფელიშ კოკეფს შქას მავითაართა აბანი უკებუ. კოკი ირთუ ამშვი პროვინციათ. ბჟადალი სულავესი არძაშე ახალი პროვინცია რე, ნამუქჷთ აკიქიმინჷ 2004 წანას. ათაქ არძაშე დიდი დოხორელი პუნქტი რე ობჟათეშე მადვალუ ნოღა მაკასარი დო უკიდაშ ოორუეშე მადვალუ ნოღა მანადო.
კატეგორია:ინდონეზიაშ კოკეფი
დენის შმიგალი
სქოლიო
კატეგორია:უკრაინაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:უკრაინაშ რეგიონალური გოვითარაფაშ მინისტრეფი
ლედი გაგა
ლედი გაგა (თახმი ჯოხო - სტეფანი ჯოან ენჯელინა ჯერმანოტა, დ. 1986 წანაშ 28 მელახი) — ამერიკალი მასრულებერი. მუშ კარიერაქ დიჭყჷ ნიუ-იორკიშ როკ-ანდერგრაუნდის. ლეიბლიწკჷმა Streamline Records კონტრაქტით (2007 წანას) დიჭყჷ მუშ მუსიკალურ კარიერაქ დიდ სცენას. დუდშე თინა ჭარჷნდჷ ობირეშეფს შხვა მობირეეფშო, მარა რეპერი ეიკონიშ მოხვარათ დო ინიციატივათ, ლედი გაგაქ გინორთჷ თიშ ლეიბლიშა Kon Live Distribution.
ბიოგრაფია
ამერიკალი მობირე, მასხაპალი, ობირეშეფიშ ავტორი დო დიჯეი ლედი გაგა, ანუ სტეფანი ჯოანა ანჯელინა ჯერმანოტაქ 1986 წანაშ 28 მელახის მანჰეტენს ქჷდებადჷ.
მუსიკათ ბაღანობაშე ქჷდეინტერეს. 4 წანაშო ზოროხინელო მიოგანდჷ ფორტეპიანოს. დო მალას, ბაღანაშ მაგნიტოფონშა მაიკლ ჯექსონიშ დო სინდი ლაუპერიშ ობირეშეფს ენიჭარანდჷ.
სტეფანი მანჰეტენიშ სკოლას „Convent Of The Sacred Heart“, დალეფი - ჰილტონ დო ქეროლაინ კენედეფწკუმა ართო გურაფულენდუ. მორჩილ განათლებაშ მეღებაშ უკული, გურაფა ოხანტუე სკოლას „Tisch School of the Arts“ გაგინძორუ. 14 წანაშო თინა ნიუ-იორკიშ კლუბის „Bitter End“ დო სკოლაშ თეატრიშ სცენას „Regis High School Repertory“, ანსამბლის - „Regis Jazz Band“ იბირდჷ.
2006 წანას, სტეფანი მუსიკალურ პროდიუსერი, რობ ფუზარისწკუმა იჭყანს მუშობას, ნამუწკუმათ მუდგაზმარენი პოპულარული ობირეში - „Beautiful, Dirty, Rich“, „Dirty Ice Cream“, „Disco Heaven“ დინაჭარუ. წორეთ თე ჟამს, თინა მაართათ ირინუანს ფსევდონიმს „ლედი გაგა“-ს (ბუნა „Queen“_იშ ობირეშეფიშე „Radio Ga Ga“).
მაართა კონტრაქტი ლედიქ „Def Jam“-წკჷმა გაფორმუ დო 2008 წანას, კონტრაქტის ლეიბლიწკჷმა „Interscope Records“, ობირეშეფიშ ავტორიშ სტატუსით აფორმენს. ლედი გაგა-შ მასალას თიცალი მასრულებერეფი ირინუანდეს, მუჭომეფით რენა: „Fergie“, „Pussycat Dolls“, ბრიტნი სპირსი და „New Kids on the Block“.
სტეფანიშ ვოკალური დო თეატრალურ შელებეფიშა დიდი გოლინა რეპერი ეიკონქ მახვამილუ. 2008 წანას სტეფანი ლოს-ანჯელესშა, ოდებიუტე ალბომეფიშო „The Fame“ იჭყანს მუშობას, ნამუქუთ კანადას, ავსტრალიას დო მუზმარენი ევროპული ქიანეფს არგუსოს გამშართჷ.
2009 წანაშ 18 ფურთუთას, გაგაქ ბრენდონ ფლაუერსწკჷმა („Killers“ დო „Pet Shop Boys“) ართო, „Brit Awards“-შ დაჯილდოებაშ ცერემონიალს გჷშართჷ. სტეფანიშ მაართა ტურნექ 2009 წანაშ 12 მელახის ქჷდიჭყჷ დო კრიტიკოსეფიშ დიდი გჷმოხონარაფა გჷშეჭანუ.
სინგაპური (წყარმალუ)
სინგაპური (მალაი. Sungei Singapura, ჩინ. 新加坡河) რე წყარმალუ სინგაპურს. სიგჷნძა 3,2 კმ. ინაკათუ მარინა-ბეის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სინგაპურიშ წყარმალუეფი
ობი
ობი (რუს. Обь) — წყარმალუ რუსეთის, ბჟადალ ცჷნდჷრს, სიგჷნძათ მოსოფელიშ მაშკვითა წყარმალუ რე. წყარმალუ ობი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ბიაშ დო კატუნიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ ობიშ ჸუჯის (კარიშ ზუღა). ბიაშ დო კატუნიშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ ალთაიშ გვალეფს. ობიშ სიგჷნძა რე 3,700 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,972,497 კმ². ობი გიშმურს ალთაიშ აკანს, ნოვოსიბირსკიშ ოლქის, ტომსკიშ ოლქის, ხანტი-მანსიშ ავტონომიურ ოკრუგის დო იამალ-ნენეფიშ ავტონომიურ ოკრუგის. ობიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბარნაული, ნოვოსიბირსკი, ნიჟნევარტოვსკი, სურგუტი. ობიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ანუი, ჩარიში, ალეი, პარაბელი, ვასიუგანი, ირტიში, სევერნაია სოსვა (კვარჩხანი), ბერდი, ინია, ტომი, ჩულიმი, კეტი, ტიმი, ვახი, პიმი, კაზიმი (მარძგვანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
ონტარიო
thumb|right|ონტარიო (პროვინცია) მინი|[[ნიაგარაშ წყარგელაფუ]] ონტარიო (Ontario, on) — პროვინცია კანადაშ ცენტრის. ჯოხო kanadario იროკეზეფიშ ნინაშა „ცოცხალ წყარს“ შანენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
კუჩხბურთი
მინი|300პქ|მარჯვნივ|გემანთხაფალი (ჭითა მაისურს) გუთმოხუნს თხილუას (ჩელეფს) დო კარშა გეშქუმალას ულამჷ. მეკარე ეცადებუ დუნჩალას ხე ბურთიშ კარშა მოხვამილაფასჷნ. კუჩხბურთი — ბუნური სპორტი, სოდეთ ვითაართი მაკათურშე აკოდგინელი ჟირი ბუნა ოლაჸაფჷ ართიანსჷნ. ლაჸაფი მითმეურს თინკუნთხუამ მინდორს ოგოლე კარეფით ჟირხოლო ბოლოს. ლაჸაფიშ ღანკი ბუნაშ მაკათურეფ შქას ბურთით მანევრირაფა რე აწმარენჯი ბუნაშ კარშა გოლიშ მითაღალარო. თე სპორტიშ თარი დჷმახასიათაფალი წესიშ მეჯინათ, მოლაჸაფეეფს, მეკარეშ მოხ, ბურთშა ხეშ ვარა კილეშ გჷმორინაფაშ ნება ვა უღუნა ლაჸაფიშ პერიოდის. მატჩიშ გომორძგვილი თი ბუნა რე, ნამუთ უმოსი გოლს მითიღანს ლაჸაფიშ ბოლოშან. კუჩხბურთის რე ართი თარი დო ჟირი მოხვარე ხასჷლაშ სარჯუ. თარ სარჯუს უღჷ ნება ეჭოფას გჷნოჭყვადირუა – დაჯარმას დო ვარი ბუნა კონკრეტულ ეპიზოდის ლაჸაფიშ წესეფიშ დარღვიაშენინ. სარჯუს შეულებჷ მობურთეს ოძირას ჸვინთელი ვარა ჭითა ბარათინ. თენა თიშა რე მიკობუნაფილი მუზჷმაშა ჸინჩას ილაჸაფჷ მობურთექჷნ. სარჯუშე ჸვინთელი ბარათიშ ჟირშა ვარა ბონას ჭითა ბარათიშ ძირაფაშ შვანს მობურთე იტენს მინდორს.
ლაჸაფიქ ალმახანურ სახეთ დირსხუ ინგლისის, მუსჷთ კუჩხბურთიშ ასოციაციაშ დორსხუაფაქ მაჸუნჷ, ნამუდგაშ 1863 წანას აკოდგინელ კანონეფქ გოპიჯალუ სპორტიშ გოვითარაფა თეშ, მუჭოთ თის თეჟამო ლაჸაფენან. კუჩხბურთიშ ინტერნაციონალური მადუდე ორგანიზაცია რე ფიფა (Fédération Internationale de Football Association; აკრონიმი - FIFA). არძოშე პრესტიჟული ოკუჩხბურთე ნირზი რე ფიფა-შ მოსოფელიშ ჩემპიონატი, ნამუსჷთ არძოშე უმოსი მაჯინე ჸუნს მოსოფელს სპორტულ ჸოფირებეფ შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპორტიშ სახეობეფი
პერუ
პერუშ რესპუბლიკა — სახენწჷფო ობჟათე ამერიკაშ ბჟადალ ნორთის, რჩქალი ოკიანეშ ოძგაშეს. ორუმეშშე თის ომძღჷ ეკვადორი დო კოლუმბია, ელახშე — ბრაზილია, ობჟათე-ელახშე — ბოლივია, ობჟათეშე — ჩილე. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 1 285 220 კმ²-ს.
პერუშ ტერიტორიას შხვადოშხვა ამერიკული ცივილიზაცია ფალჷნდჷ, თინეფ შქას რე ნორტე-ჩიკოშ კულტურა, — ართ-ართი უჯვეშაში კულტურა რე მოსოფელს. პერუშ ტერიტორიას კოლუმბიშახიან ამერიკას უშანულამაშ როლს ლაჸაფენდჷ ინკეფიშ იმპერია, ინკეფქ უდიდაში კულუტურლი დო პოლიტიკური თირაფეფი მახვამილეს ვართ ხვალე პერუს, თაშნეშე ედომუშამ ობჟათე ამერიკას. XVI ოშწანურას ესპანეთიშ იმპერიაქ მახერხჷ ინკეფიშ იმპერიაშ ეჭოფუა, პერუს გიჭყჷ პერუშ ვიცე-სამაფო, ნამუთ ესპანეთიშ რიგითი კოლონია რდჷ. 1821 წანას პერუქ ზოხორინალაშო ლჷმას მიოჭირინდუ ზოხორინალას.
თეხანური პერუშ ტერიტორია ირთუ 25 რეგიონო. პერუშ გეოგრაფია დიდო მიარეფერუანი რე, ქიანაშ ტერიტორიაშ ბჟადალი ნორთი უკინებუ ანდეფიშ გვალეფიშ სისტემას, დო ქიანაშ ორუმეში ნორთი მიკინანს წყარმალუ ამაზონიშ ლეხერს. ქიანა ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსიშ მეჯინათ გვარიან მაღალ დონეს რე.
პერუშ მახორობა 2007 წანაშ მუნაჩამუეფით 29 მილიონ ადამიერს აკადგინანს, ნამუშ შანულამ ნორთის ინდიარეფი, ევროპალეფი, აფრიკალეფი დო აზიარეფი აკმადგინანა. მახორობაშ დიდი ნორთი იჩიებუ ესპანურ ნინაშა, პერუშ გვალამ ნორთის ჯინჯიერო რაგადანა კეჩუაშა დო შხვა აბანობურ ნინეფშა. პერუ გჷშეგორუ მუში უნიკალური დო გოშხვაფერაფილი კულტურათ, ტრადიციეფით, ბირეფით დო ლიტერატურათ.
ისტორია
პერუშ ტერიტორიას უჯვეშაშ ცივილიზაციეფქ გევითარჷ მეხოლაფირო 6000 ჯვ. წ. რჩქალი ოკიანეშ ოძგაშეშ რეგიონეფს — ჩილკას, პარაკასის დო კალეხონ-დე-ჰუალაშ მაღალგვალამ რაიონს. უკულიან 3 000 წანაშ მიმოულას აბანობურ მახორობაქ მომთაბარე რინაშენ დიხამინჯობაშა გინორთჷ, მუქჷთ დედასტურჷ ხისკაირუმოკოშ, კოტოშიში დო უაკა-პრიეტაშ არქეოლოგიური ნთხორუეფწკჷმა. თე პერიოდიშე ფართოთ გიფაჩჷ ლაიტიშ დო ბამბეშ კულტურეფქ. მახორობაქ დიჭყჷ ჩხოლარეფიშ — თინეფ შქას ალპაკაშ დო ზუღაშ თუშ დოჭყანაფა. გიფაჩჷ შილონეფიშ დო ჭუბერიშ ჭურჭელიშ ხაზირაფათ.
მეხოლ. ჯვ. წ. 3000 წანაშო ივითარებუ მოჯგირე ნორტე-ჩიკოშ ცივილიზაცია, დო 900 ჯვ. წ. — ჩავინიშ კულტურა. თე ცივილიზაციეფს მეურე უჯვეშაში მონუმენტური ტაძრეფიშ კიდუა ობჟათე ამერიკაშ ტერიტორიას. thumb|left|250px|[[მაჩუ-პიქჩუ, ინკეფიშ დინაფილი ნოღა]] პერუშ ობჟათე ოძგაშეს მეხოლაფირო 300 ჯვ. წ. გეშაფალჷ პარაკასიშ კულტურაქ. აბანობურ მახორობაქ თე პერიოდშე დიჭყჷ ვიკუნიაშ ბოწოწიაშ შილონეფიშ ფართო გჷმორინაფაქ.
მოჩეშ დო ნასკაშ კულტურეფიშ პეულუაშ ფარანი რდჷ 100 ჯვ. წ. - 700 ახ. წ. მოჩეშ კულტურაშ ჟამს შანულამო გევითარჷ მეტალიშ დამუშებაქ დო სამეთუნეო ხაზირუაქ. ნასკაშ კულტურა გჷშიკერძაფუ შილონეფიშ გოვითარაფილ ხაზირუათ. გჷშაკერძაფილო ჩინაფილიე ნასკაშ ღოზეფი, მუთ მოსოფელიშ მენცარეფშო ამდღარიშა გიშაჩინაფუს წჷმარინუანს.
ოძგაშე კულტურეფქ ელ-ნინიოშ წყარალეფიშ დო გოლოფეფიშით ჭიეჭიეთ დეჩიჩიუ. უკულიან პერიოდის ანდეფის გევითარ უარიში დო ტიუანაკოშ კულტურეფი, ნამუეფით მოგვიანაფათ დოთირუ ძალიერ ნოღა-სახენწჷფოქ ჩანკაიქ, სიპანიქ დო კახამარკაქ. თენ ტერიტორიას მოგვიანაფათ ქჷდებადჷ დო გევითარჷ ჩიმორიშ დო ჩაჩაპოიაშ იმპერიეფქ, სოდგათ მაღალ დონეშა გევითარჷ დიხამინჯობაქ, ოქროჭკადურობაქ, მეთუნობაქ, მეტალურგიაქ დო ტექსტილურ ხაზირუაქ. მეხოლ. 700 ახ. წ. გევითარჷ სოციალური ორგანიზეფიშ სისტემაქ, მუთით ოჭყაფუ ქიმეჩჷ ინკეფიშ ცივილიზაციას.
ზოხორინალა ესპანეთშე ქჷმიღჷ 1824 წანას. უღუდჷ სათანჯო ნირზეფი ბოლივიაწკჷმა (1902), კოლუმბიაწკჷმა (1927), ეკვადორწკჷმა (1942 დო 1981). 1948 წანაშე, პერუს ართიანს თირანდჷ სანოღო დო ოურდუმე ხეშულობა. 1990 წანას, იაპონური ბადებაშ ალბერტო ფუხიმორი გეშაგორეს პრეზიდენტო, ნამუქჷთ ოურდუმეეფიშ მოხვარათ გაჩემჷ თარობაშ მუშობა დო დეთხინუ თარი მოსამართლეეფიშ დიდი ნორთი. 2001 წანას თის ქიანაშე ორტებელქ აჸუ.
კათა
კათა შილებე შანენდას:
პერუ
გეოგრაფია
ორთაშობური პიჯალეფიშ მუშობურობაშ მეჯინათ, პერუს გჷშმერთუ: ბჟადალშე — ოძგაშე ზოლი ანუ კოსტა, ცენტრის გვალამი, უთარაშო სტეპური აკანი ანუ სიერა დო ელახშე ლამე-ტყალამი, გვალაშწჷმოხონიშ დო რზენეფიშ აკანი — სელვა. კოსტას უკინებჷ ქიანაშ ტერიტორიაშ 12,5%; სიერას — პერუშ ანდეფიშ სისტემას, მუჭოთ რჩქალი ოკიანეშ პარალელურო რე გოდვალირი — 30,2%. თაქ გჷშერთუ ბჟადალ კორდილიერა (უმაღლალაში კონკა გვალა უასკარანი 6768 მ), ცენტრალური კორდილიერა დო ელახი კორდილიერა. ბჟადაალ კორდილიერას ელახშე ოკირჷ პლატოეფი დო გაბარეფი (სიმაღალა 3000-4000 მ), ნამუეფიშ ობჟათეშე იდვალუ ფაჩილი, დოხვილირი გაბარი პუნა. სელვას უკინებუ პერუშ ტერიტორიაშ 1/2-იშ უმოსი.
კათა
სქოლიო
კატეგორია:სოციოლოგია *
პერუ
გეოგრაფია
თანჯაშ ედომუშამი სიგინძა რე 5536 კმ (თინეფ შქას: ბოლივიაწკჷმა — 900 კმ, ბრაზილიაწკჷმა — 1560 კმ, ჩილეწკჷმა 160 კმ, კოლუმბიაწკჷმა — 1496 კმ, ეკვადორწკჷმა — 1420 კმ). ოძგაშე ზოლიშ სიგინძე: 2414 კმ.
ქიანაშ უმაღალაში კონკა რე უასკარანი (Huascaran) 6768 მ.
კლიმატი
thumb|right|250px|[[ტიტიკაკაშ ტობა პერუს.]] thumb|right|170px|გვალეფი [[ანდეფი|ანდეის.]] პერუშ, ეკვატორიშ ხოლოს დვალირ შხვა ქიანეფშე გოშხვაფერაფილო, ვა უღჷ რადიკალურო გჷმოხანტილი ტროპიკული კლიმატი. ანდეფიშ გოლინათ, ქიანაშ შხვადოშხვა აკანს იგინაფუ კლიმატიშ შანულამი გოშხვაფერაფა. კოსტას კლიმატი ზომიერიე, ოშქარე თუთარი ტემპერატურა რე 15–25 გრადუსი. რეგიონი მაღალი სილამიეთ გჷშეგორუ. სიერას სუბეკვატორული ჰავა რე, თე რეგიონი გჷშეგორუ მერეხი ჭვემეფით, გჷშაკერძაფილო ზარხულს. სიმაღალაშ ძინაწკჷმა ართო, ანდეფს სილამიე დო ტემპერატურა ოგინაფალო ირკენს. ანდეფიშ ელახშე დო სელვას ეკვატორული, მუდმივნოტიო ჰავა რე. ტემპერატურა ბარს ედომიშ წანაშ გოლუას 24-27 გრადუსიე, ნოლექეფი — 3000 მმ.
ჰიდროლოგია
პერუშ წყარმალუეფიშ უმენტაშობაშ ნორთი დუს ანდეფს ეჭოფუნს დო ორხველჷ ამაზონიშ სისტემას. თაქ მეურს პერუშ უგინძაში წყარმალუეფი, მარანიონი დო უკაიალი, ნამუეფიშ რცხუაფათ რჩქინდუ მოსოფელს არძაშე წყარხვეიანი წყარმალუ ამაზონი. თაშნეშე შანულამი წყარმალუეფიე: პუტუმაიო, იავარი, უალიაგა, ურუბამბა, მანტარო. მერჩქინელიე, ნამუდა ქიანაშ არძაშე შანულამი წყარმალუ რე რიო-რიმაკი, თიშენ ნამდა თინა აკმონაზირანს წყარით დო ელექტროენერგიათ ნანანოღას ლიმას დო თიშ ელ-მოლს. პერუშ დო ედომუშამო ობჟათე ამერიკაშ უდიდაში ტობა რე ტიტიკაკა, ნამუთ იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათეთ. თე ტობა ბრელითიე გიშაგორილი დო უნიკალურიე, თინა მოსოფელის ზუღაშ დონეშე არძაშე ჟიდო დვალირი ტობა რე (3 812 მ). ტიტიკაკას ტობას პერუ ბოლივიაწკჷმა რთჷნს. შხვა შანულამი ტობა ქიანას ვარე.
ფლორა დო ფაუნა
ძალამი მათირუ რე კლიმატიშ დო რელიეფიშ მიარეფერუანობა, პერუშ ფლორა დო ფაუნა დიდო მიარეფერუანი რე. მოსოფელს რინელ ფლორათ დო ფაუნათ უნიკალურ 117 ორთაშობურ ზონაშე, 84 პერუს იდვალუაფუ. თაქ აუხვადუთ 5872 ენდემურ ბუნას, ნამუეფიშ შქას 118 ბუნა მაფურინჯეეფიშიე, 113 რეპტილიაშ დო თ.შ. პერუშ მარინჯ ჩხოლარეფშე ეიოშანალი რე იაგუარი, ლამა, პუმა, მელა, მაიმუნი, ტაპირი, პეკარი. ანდეფიშ ბჟადალშე თჷხთას რე ბართვეფი დო კაქტუსეფი, ელახშე იროწვანე ტყალეფი. ტროპიკული ტყაშ მასივიშ ფართობით, პერუ მოსოფელს ხვალე ბრაზილიას, კონგოს დო ინდონეზიას ეკოთხოზჷ.
დემოგრაფია
thumb|200px|right|მახორობაშ რუკა რეგიონეფიშ მიკოჯინათ (2007 წ.) პერუშ მახორობა აკადგინანს 29 მილიონს (2009 წანაშ მუნაჩამუეფით), თე კუნთხუთ თინა მოსოფელს 41-ა აბანსიე. მეჭედალა – 22 ადამიერი კვადრატულ კილომეტრის, თე კუნთხუთ პერუ ბრელით თუდო რე ლათინური ამერიკაშ შხვა ქიანეფიშე. პერუშ მახორობა გვარიან მრავალფერამიე, მახორობაშ გვერდის აკადგინანა ესპანურნინამ პერუალეფი, დო უკულ უთარაშო ინდიარეფი (ჯინჯიერო კეჩუაშ დო აიმარაშ კათეფი) დო მეტისეფი. 2 მილიონშახ პერუალი თანჯაშგალე ოხორანს, ჯინჯიერო ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს, კანადას დო ესპანეთის. ურბანიზაციაშ დონე აკადგინანს 71%-ის (2007) ქიანაშ ნანანოღა რე ლიმა 7,97 მილიონი მახორუთ (2007). შხვა შანულამი ნოღეფიე: არეკიპა (749 291), ტრუხილიო (682 834), ჩიკლაიო (524 442), კალაო (480 ვითოში, 2007)
ნინა
1993 წანაშ კონსტიტუციათ, პერუშ ოფიციალური ნინა რე ესპანური, ნამუთ მახორობაშ 84%-შო ოდაბადური ნინა რე. თაშნეშე გჷშაკერძაფილი სტატუსი უღჷნა ნინეფს – კეჩუასი დო აიმარას, შხვა ინდიარეფიშ ნინეფწკჷმა ართო, მარა ხვალე თი რეგიონეფს, სოდგათ თიშა მაჩიებე კათა ოხორანს.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მონწყუალა
2002 წანას მეღებული კანონიშ ოსხირშა, პერუ გორთილიე 25 რეგიონო დო გჷშაკერძაფილი სტატუსიშ მაღვენჯი ლიმაშ რეგიონო, ნამუშათ მიშმურს ნანანოღა ლიმა დო თიში გალენგანობეფი. ლიმა ქიანაშ პოლიტიკური, ეკონომიკური დო კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრიე. რეგიონეფს დუდენა რეგიონიშ პრეზიდენტეფი დო რეგიონული სხუნუეფი. რეგიონიშ პრეზიდენტეფს, თეშინ მუჭოთ ქიანაშ პრეზიდენტის, ეშმაგორჷნს მახორობა 4 წანაშ ვადათ.
რეგიონეფი:
პროვინცია:
ტრანსპორტი
პერუს გოვითარაფილიე ტრანსპორტიშ დახე არძო შანულამი სახეობა. ჯამს 80 000 კილომეტრიშ სიგინძაშ შარეფი დახე ედომუშამი პერუშ ტერიტორიას რშვილუნა. პერუშ უძგაშაშ ორუმეშშე უძგაშაშ ობჟათეშახ გოჸუნაფილიე 2700 კილომეტრიშ სიგინძაშ შარა, ნამუსჷთ „პანამერიკულ ტრასას“ უძახჷნა. წყარხვეიამი წყარმაალეფიშით, გვარიან ჯგირო რე გოვითარაფილი საწყაროსნო ტრანსპორტით, მაგალითო პერუშ ორუმეშშე დვალირ საწყარმაალო პორტი პაიტა მერინაფილიე ბრაზილიაშ საწყარმალო პორტ მანაუსწკჷმა. პერუს 210 აეროპორტიე, ნამუეფშე უმენტაშობა დიდო მორჩილი ზჷმაშ დო ხვალე დინოხოლენ მოხვარებაშიე. უდიდაში აეროპორტიე ლიმაშ ხორხე ჩავესიშ საირქიანო აეროპორტი, ნამუთ ართ-ართი არძაშე თეხანურიე ედომუშამ კონტინენტის. შანულამი აეროპორტეფიე თაშნეშე ნოღეფს – ტრუხილიოს დო არეკიპას.
ტურიზმი
თეხანური პერუშ ტერიტორია უჯვეშაშ ჟამშე დოხორინელი რდჷ ინდიარეფიშ ტომეფით, XV ოშწანურას, პერუშ ტერიტორიას პეულანდჷ ინკეფიშ ცივილიზაცია, თინეფს უღჷდეს გოვითარაფაშ გვარიან მაღალ დონეშა რინელი კასტური სახენწჷფო ტაუანტინსუიუ, ნამუსჷთ უკული ესპანალ კოლონიზატორეფქ მუკინეს ბოლო. ინდიარეფიშ ცივილიზაციაშ გრანდიოზული ნოსქილედეფი, ნამუსჷთ აჸონებაშა მოჸუნს ედომუშამი მოსოფელი დო პერუშ დიდარი ორთაშ პიჯალენს ქიანას ტურისტეფიშ მოძალებას ედომუშამ მოსოფელშე. პერუს შემლებუნა ბძირათ მაჩუ-პიკჩუ – ინკეფიშ საკურელი ნოღაშ აკნაცჷმეფი, ნასკაშ ტიოზი მუშ საკურელი, გიგანტური ნახატუებით, ნოღა კუსკო – ინკეფიშ ჯვეში ნანანოღა, პუნოშ უსკვამაშ რეგიონი, სოდგათ იდვალუაფუ ტიტიკაკაშ ტობა.
მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაციაშ მუნაჩამეფით, ბოლო წანეფიშ პერუშა მეულირი ოერეფოშქაშე ტურისტეფიშ მუდანობა: (1000)
ტურიზმიშ საქვარეფს პერუს განაგენს პერუშ ტურიზმის სამინისტრო. 1975 წანაშე ქიანა რე თაშნეშიშე მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაციაშ მაკათური.
ლაკადივიშ ზუღა
მინი|250პქ ლაკადივიშ ზუღა (მაჟირანერო ლაქშედვიპიშ ზუღა (ჰინდ. लक्षद्वीप सागर)) — იდვალუაფუ ინდოეთიშ ოკიანეშ ოორუე ნორთის, მუში მოთანჯე ქიანეფი რე: ინდოეთი, მალდივიშ კოკეფი დო შრი-ლანკა. ზუღას წყარი ტიბუ რე დო ტემპერატურა სტაბილური რე თელი წანაშ მალობას. ტემპერატურა რე 26–28 °С ზარხულს დო 25 °С ზოთონჯის. ჯიმუამობა 34‰. ძალამი დიდარი რე წყარიშთუდონი ოქიანუთ.
ლაკდივიშ ზუღაშ ფართობი აკმადგინანს 786.000 კმ²-ს, ოშქარი სიტომბა 1,929 მ-ს, მაქსიმალური სიტომბა 4,131 მ-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ზუღეფი
ალბანეთიშ პრეზიდენტი
thumb|150px|ალბანეთიშ შილა
ალბანეთიშ პრეზიდენტი — ალბანეთიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ პარლამენტი 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალბანეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ჯვ. წ. 895
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 895 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ორქოშ თუნთი
„ორქოშ თუნთი“ — ბერლინიშ კინოფესტივალიშ უმაღალაში ჯილდო, ნამუსჷთ გინმოჩანს საირქიანო ჟიური. სკულპტურაშ ავტორი — რენე სინტენისი. „ორქოშ თუნთი“ გინმაჩამუ კონკურსიშ მაკათური საუჯგუშო ფილმს, 2007 წანაშე თაშნეშე საუჯგუშო კუნტამეტრაჟიანი ფილმიშ გეშა. ბერლინიშ კინოფესტივალს „ორქოშ თუნთიშ“ მოხ თაშნეშე გინიჩამუაფჷ „ვარჩხილიშ თუნთი“.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:ბერლინიშ კინოფესტივალი კატეგორია:გერმანიაშ კინოპრემიეფი კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
1906
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
კატეგორია:
კასტელ-დელ-მონტეშ ჯიხაზურგა
კასტელ-დელ-მონტე (Castle of the Mount) — XIII ოშწანურაშ ჯიხაზურგა ობჟათე-ბჟადალ იტალიას, აპულიაშ რეგიონიშ ნოღა ანდრიას, ბარიშე 70 კილომეტრით ბჟადალჸურე. ეკიდჷ რომიშ იმპერატორ ფრიდრიხ II-ქ, დოხოლაფირო 1240-1250 წანეფს. უკულიან პერიოდეფს, თინა მუდგაზმარენშახ გორჩვეს აბრაგეფქ. თის ვართ ნთხორილი გარჩქჷ მუკი-მუკის დო ვართ ეიოკინალი ხინჯი, თეშ გეშა, დღას ვა გჷმირინუაფუდუ, მუჭო დუდიშოთხილუ ჯიხაზურგა.