cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
უჰურუ კენიატა
უჰურუ მუიგაი კენიატა (Uhuru Kenyatta, დ. 26 გჷმათუთა 1961, ნაირობი, ბრიტანეთიშ ბჟაეიოლი აფრიკა) — კენიარი პოლიტიკოსი. 2008 წანაშე ვიცე-პრემიერი. ჸოფილი ფინანსეფიშ მინისტრი (2008-2012 წწ.).
2013 წანაშ 4 მელახის მანჯაფილ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, ქიანაშ პრეზიდენტო გეგშაგორეს.
2017 წანაშ 8 მარაშინათუთას მანჯაფილ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, ქიანაშ პრეზიდენტო კინ მაჟირაშა გეგშაგორეს.
სქოლიო
კატეგორია:კენიარეფი კატეგორია:კენიაშ პრეზიდენტეფი
დეზოქსირიბოზა
მინი|მარძგვანშე|დეზოქსირიბოზა დეზოქსირიბოზა C5H10O4 — ნოშქერწყარი, ადოპენტოზა: მონოსაქარიდი, ნამუთ იკათუანს ნოშქერბადიშ ხუთ ატომს დო ალდეჰიდიშ ბუნას ღოზამ სტრუქტურას. ათე დეზოქსირი ქიმინელიე რიბოზაშე, სოდეთ ნოშქერბადიშ მაჟრა ატომს ჰიდროქსილამ ბუნა თირელიე წყარბადით, ათეშ გეშა დინაფილიე ჟანგბადიშ ატომი (დეზოქსი - ჟანგბადიშ ატომიშ ნარკებუა). ქიმიურ ფორმულა 1929 წანას მიოგორუ ფიბულ ლივენქ (Phoebus Levene).
კატეგორია:პენტოზეფი კატეგორია:ალდოზეფი კატეგორია:ნუკლეოზიდეფიშ კომპონენტეფი
ამონეტი
ამონეტი (ამაუნეტი, ამუნეტი) — ეგვიპტურ მითოლოგიას ღორონთ ამონიშ დადული გჷმოხანტუალაშ ფორმა. ამონეტი გჷმიხანტუაფუდჷ გვერიშ დუდით, ვარდა მუჭოთ გვერი.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მუჸია
მუჸია თაშნეშე მუჸი, დურღენი, ძჷგირიში მუჸი, ომბოლი ძჷგირი, ომბოლი მუჸი (Rubus fruticosus) — ჩანარი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე. მუჸია უმენტაშო კარკატია ბართვი რე. ჩანარს ძიგირეფით ვარდა ქეჩერეფით ფორილი გჷნძე ღერეფი უღუ. მაართა წანაშ ეშნაფალაშე — ტურიონეფშე — ხვალე ფურცელეფი რე, მაჟირა წანაშ გუნაფალაშე — პიოლეფი დო გუმნაღელი რე. მუჸიაშ პიოლეფი ხვალეხე რე, უმოს ოშა-გოშათ ბიბლეფო აკოშაყარელი. გუმნაღელი აკოშაყარელი რე დო აკმოდირთუ ჭითა ვარდა მოჭითე-მოუჩე ჭირხილი წვენამი წკალამიეფშე.
მუჸიაშ 200-შახ გვარობა გოფაჩილი რე ევრაზიას დო ოორუე ამერიკას. საქორთუოს 37 გვარობა ჩანს, თინეფშე 27 საქორთუოშ ენდემი რე. მუჸიაშ ღერი დო ფურცელეფი შანულამი მუდანობათ იკათუანს ორჩქალაფე ნიფთიარობეფს, გუმნაღელი — 4-8% შანქარს, 0,6—1,4% ბჟეეფს, C ვიტამინს დო კაროტინს. მუჸიას გჷმირინუანა ლადირო, აკეთენე მურაბას, ჯემს დო შხვა ნაწარმის. ჩინებული რე კულტურული მუჸიაშ დოხოლაფირო 300-შახ ჯიში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდიშობურეფი კატეგორია:ხილი
EBay
eBay Inc. (nasdaq: EBAY) — ამერიკული ინტერნეტ-კორპორაცია, ნამუშ ღვენჯობაშ რე eBay.com, ონლაინ აუქციონი დო მაღაზიეფი, სოდეთ შილებე შხვადოშხვა პროდუქციაშ დო სერვისიშ ჸიდირი. დირსხუ 1995 წანას დო ამდღარშო ოპერირენს 30-შე უმოს ქიანას. თიშ უმუკუჯინალო, ნამჷ-და თინა ჯინჯიერო აუქციონიშ რეჟიმს ფუნქციონირენსჷნ, დორსხუაფაშ უკულ ხოლო გიაძინუ რეჟიმქ „Buy It Now“, ნამუთ პროდუქტიშ უდუჸონებუო ჸიდირიშ ანჯას ირზენს.
კინტირი
270px|მინიატიურა|ბარჯგიშა ეშულირი კინტირი, [[ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი]] კინტირი (Cucumis sativus) — ართწანიანი ოდიარამი ჩანარი კოპეშიაშობურეფიშ ფანიაშე. ჯინჯეფიშ სისტემა აკმოდირთუ თარ ღერძშე (1 მ-შახ სიგჷრძაშ) დო ელახიან ჯინჯეფშე, ნამუთ თარო ოხონალ/დამუშებელ დიხაშ (10-30 სმ) ფენას იფაჩუ. ღერი მახოხინე ვარდა ხვიარი რე. სიგჷრძა 1,5—2 მ-შახ ანჭუ. თაშნეშე მუთმოფხავდჷნა გვერდოქვერჩხონი ფორმათ ხოლო. ფურცელი დიდყერწამი რე, ონდეთ სუაშობური, ხუთლუთხიანი. ცალსქესიანი, ართჸუდეამი ჩანარი რე. მუთმოფხადვა ჟირჸუდეამი ხოლო. გჷმნაღელი 5-100 სმ-შახ სიდიდაშ რე. ცილინდრული ფორმა უღუ. კინტირი სიტიბაშ, სინთეშ დო სილამიეშ მოჸოროფე ჩანარი რე. კინდირიშ ოდაბადე რე ინდოეთი.
ლიახვიშ სახენწჷფო ტყაჩირი
ლიახვიშ სახენწჷფო ტყაჩირი — იდვალუაფუ დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ ტერიტორიას. დირსხუ 1977 წანას, ფართობი 6388 ჰა. ტყაჩირიშ ღანკი რე დინოხოლენი ქართლიშ ტერიტორიას გოფაჩილი ბჟაშუმუეფიშ (კავკაციური ერემი, ცქვერი, ერსქემი, ტყარი ღეჯი, თუნთი, ფორცხოლი, კვინორი), მაფურინჯეშ (კვათარა, გვალაშ ქოთომი) დო ჩანარეფიშ (ჭუბური, ცგჷ, ზაკალი, წიფური, ჭყონი დო შხვა) თხილუა, გომიარაფა დო დოგურაფა. ასეშო ტყაჩირიშ ტერიტორია ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.
კინტირი
კინტირი მოჸუნა გონჯამილ დო კილერ გრუნტის. კინტირს მუჭოთ ზათ, თეშ მჟავეშ სახეთ გჷმირინუანა. თოთო, 3—4 დღერი გჷმნაღელშე პიკულს დო კორნიშონს ზადუნა. გჷმნაღელს თეჯგურა ქიმიური აკოდგინალუაშ უღუ (%-ობათ): წყარი 95-96, სქირე ღვანდი 4-5, მ. შ. შანქარეფი 2-2,5, ცილეფამი ღვანდეფი 1,0, ცჷმი 0,1, უჯრედისი 0,7, ტუტა 0,4 იკათუანს C, B1, B2 ვიტამინს, A პროვიტამინს, ორგანულ მჟავეფს.
ლიახვიშ სახენწჷფო ტყაჩირი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ტყაჩირეფი
კინტირი
1973 წანაშე საქორთუოს გონჯამილ გრუნტიშო დორაიონაფილი რე მუხრანული აკანური, ნეჟინური 12, ნოვოჩერკასკიშ 385, რუსტემი 96-1, ნეროსიმი 40; კილერ გრუნტიშო „მნოგოპლოდნი 3263“, ჰიბრიდი „ტეპლიჩნი 40“. კინტირშო არძაშ უჯგუში რე მირძღი, ქექე მექანიკური აკოდგინალუაშ, ბორიაშე თხილერი დიხა. კინტირიშ თასი ითასუ რანწკას დო ბედობურო. გჷრძას მარდუ ჯიშეფი (მუხრანული) ითასუ კვადრატულ-ბუდობურო 100×100 სმ, კუნტა ჯიშეფი —— 70×70 სმ-ს. ბუდნას იტენა 3-4 ცანარს. კინტირიშ უმენტაშობაშ დჷმალახებელი რე ბონდღამი გირდღი, ბუგრი; ლახარა — ნოშქერი, ბაქტერიოზი, ჩე სიჸორადე, ანთრაკნოზი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოპეშიაშობურეფი კატეგორია:საოტიბურე კულტურეფი კატეგორია:ორტვინობა
მეტაბოლიზმი
thumb|[[ადენოზინტრიფოსფორმჟავაშ სტრუქტურა, ართ-ართი თარი ნიბთიერება ენერგიაშ სინთეზის]] მეტაბოლიზმი (μεταβολή — „გინოქიმინუა, გინორთინა“) — ქიმიური რექციეფი, ნამუთ მოხვადუ თელი სქილედეფიშ ორგანიზმის. ათე პროცესი ორგანიზმეფს საშუალებას არზენს მირდან დო გემიარანინ, მუნეფიშ სტრუქტურა დიჩუან დო გეკადგინუან, დო გამა მეჩანი აკანიშ ჟიმოქიმინჯალეფს. რჩქვანელობურო მეტაბოლიზმი ირთუ ჟირ ბუნათ: კატაბოლიზმო დო ანაბოლიზმო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქიმიური რეაქციეფი
იგორ აკინფეევი
იგორ ვლადიმერიშ სქი აკინფეევი (დ. 8 პირელი 1986, ვიდნოე, მოსკოვიშ ოლქი, Сსსრრ) — რუსი მობურთე, მეკარე. ოკუჩხბურთე კლუბი ცსკა მოსკოვიშ დო რუსეთიშ ერუანულ ნაკორობაშ კაპიტანი. რუსეთოშ სპორტიშ დიოინალაფირი მოხელე (2005).
რესურსეფი ინერნეტის
კატეგორია:რუსი მობურთეეფი კატეგორია:რუსეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ კატეგორია:ცსკა მოსკოვიშ მობურთეეფი
გვალაშ დჷგმილი
გვალაშ დგჷმილი — ნათანგა ინგლისურ ტერმინშე Hill Station.
რჩქვანელობურო ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ გვალეფიშ დახორინს შანენს. თე ტერმინს გჷმირინუანდეს ბრიტანალი კოლონიზატორეფი აზიას (ძალამ მერკეთ აფრიკას), თი დოხორელი პუნქტიშ ეიოშანალო, ნამუსჷთ თინეფი ზარხულიშ სინჩხეშე დუდიშ მიკაფორაფალო გჷმირინუანდესჷნ.
გვალაშ დგჷმილეფი რე ინდოეთის, პაკისტანს, მალაიზიას, მიანმარს.
ინდოეთის გვალაშ დგჷმილეფიშ უმეტაშობა ზუღაშ დონეშე 1000 მეტრშე 2500 მეტრშახ იდვალუაფუ. მუჭოთ წესი, გვალაშ დგჷმილეფი ბრიტანეთიშ არმიაშ დჷნარსხუა რე, ხვალე მუსხირენ კაკალია რე ინდოეთიშ თარობაშით აკოგაფილი მასვანჯაფალო ვარდა ოლქიშ ნანანოღათ.
ბრიტანეთიშ ინდოეთის კანკალე გვალაშ დგჷმილი ინდოეთიშ პროვინციეფიშ „ზარხულიშ“ ნანაოღეფიშ როლს არსულენდეს. შიმლა ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ „ზარხულიშ“ ნანანოღა რდჷ. ინდოეთიშ ზოხორინალაშ უკული, გვალაშ დგჷმილეფიშ პოლიტიკურ შანულობაქ მედინჷ, მარა მიარე გვალაშ დგჷმილქ პოპულარულ ოზარხულე კურორტო ქჷდოსქიდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე აზია
უსამა ჰავსავი
უსამა ჰავსავი (أسامة هوساوي, 31 მელახი 1984, მექა) — საუდარი მობურთე, საუდიშ არაბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ დო ერ-რიადიშ ოკუჩხბურთე კლუბი ალ-ჰილალიშ მათხილე დო კაპიტანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საუდიშ არაბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა კატეგორია:საუდიშ არაბეთიშ მობურთეეფი
ესამ ალ-ჰადარი
ესამ ელ-ჰადარი (عصام الحضري; 15 ღურთუთა 1973, კაფრ ელ-ბატიხი, დუმიატი) — ეგვიპტარი მობურთე, ეგვიპტეშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ დო საუდური ოკუჩხბურთე კლუბი ნოგომიშ მეკარე დო  კაპიტანი. აფრიკაშ ერეფიშ თასიშ ოთხრზა გომორძგვილი ერუანული ნაკორობაშ აკოდგინალუას (1998, 2006, 2008, 2010). ესამ ალ-ჰადარი, რეკორდსმენი რე ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობას მატჩეფიშ მუდანობათ, მოსოფელს არძა მოქიმინჯე მობურთეეფს შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტეშ მობურთეეფი კატეგორია:ეგვიპტეშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთეეფი კატეგორია:კუჩხბურთიშ მეკარე-ბომბარდირეფი
დიეგო გოდინი
დიეგო რობერტო გოდინ ლეალი (Diego Roberto Godín Leal; დ. 16 ფურთუთა, 1986, როსარიო) — ურუგვაალი მობურთე, ოკუჩხბურთე კლუბი ატლეტიკო მადრიდიშ მათხილე დო ურუგვაიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ კაპიტანი დო მათხილე.
კატეგორია:ურუგვაიშ მობურთეეფი კატეგორია:ურუგვაიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთეეფი კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ კუჩხბურთიშ ჩემპიონეფი
ამონი
ამონი (Ἄμμων - ფორილი) — ჯვეშეგვიპტური ღორონთი, ნამუსჷთ დუდშე ეგვიპტეშ თებეს, უკული ედომუშამ ეგვიპტეს ბჟაშ ღორონთო მირჩქინანდეს. საბერძნეთის დო რომს თიში კულტი ზევსის დო იუპიტერიშს ასვარუ. ამონიშ ოხიდეფი რდჷ სპარტას, თებეს, რომს დო შხვა ნოღეფს. ამონს წჷმირინუანდეს დო გჷმოხანტჷნდეს შხურიშდუდამ ქომოლკოჩო. თაურეშე მოურს თიშ გჷმოხანტულაშ ბერძენული ფორმა — მოწიფული, ზევსიშა მეგურაფილი ქომოლკოჩი ერჯიშ ქალეფით.
ამონ-რა - ეგვიპტეშ ერუანული ღორონთი
ამონი ნოღა თებეშ მაფორალ ღორონთო იკოროცხუდჷ. თებეს წჷმიულაშ, თიში ნანანოღათ გჷმოცხადაფაშ უკული, ამონქ დინასტიაშ მაფორალ ღორონთო გჷნირთჷ. თიში ჯოხო ეგვიპტეშ მუსხირენ ფარაონიშ ომაფე ჯოხოშა მიშართჷ: ამონ-ხოტეფ, ტუტანხამონ. საბოლოოთ ამონი ბჟაშ ღორონთწკჷმა იმანგებუდჷ დო ამონ-რა (ამონ-რაე) ჯოხოდ, ნამუთ ამონ-ბჟაშ შანენს. თე ჯოხოთ ეგვიპტეშ ერუანულ ღორონთო რდჷ აღიარაფილი. ამონ-რაშ ქურუმობა ეგვიპტეს არძაშე გოლინამი ფა რდჷ. ამონიშ კულტიშ თარი აბანეფი რე კარნაკაშ დო ლუქსორიშ ოხიდეფი ნოღა თებეს.
არგენტინაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
მინი|მარცხნივ|არგენტინაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა არგენტინაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა (Selección de fútbol de Argentina) — წჷმარინუანს არგენტინას საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირეფს დო მატჩეფს. მადუდე ორგანიზაცია — არგენტინაშ კუჩხბურთიშ ასოციაცია, ნამუთ 1912 წანაშე ფიფაშ მაკათური რე, 1916 წანაშე — კონმებოლიში.
ამონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი კატეგორია:ბჟაშ ღორონთეფი კატეგორია:ჸოფურობაშ ღორონთეფი კატეგორია:ცაშ დო ტაროსიშ ღორონთეფი
არგენტინაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
არგენტინაშ ნაკორობა — მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ნაკორობეფს შქას ართ-ართი არძაშე ტიტულამი რე: არგენტინარეფქ მსოფელიშ ჩემპიონატის ჟირშა გიმორძგვეს (1978 დო 1986 წანეფს), ამერიკაშ ოკუჩხბურთე თასის 14-შა მიპალუ პირველუანობა. არგენტინა — სუმ ნაკორობაშე ართ-ართი რე (ბრაზილია დო საფრანგეთწკჷმა ართო), ნამუქჷთ გიმორძგუ ფიფაშ ეგიდით მანჯაფილი არძა ტურნირს: მოსოფელიშ ჩემპიონატი, ოლიმპიური ლაჸაფეფი დო კონფედერაციაშ თასი; თაშნეშე არგენტინარეფს, მუჭოთ ბრაზილიარეფს დო ფრანგეფს, თეწკჷმა ართო მუნეფიშ კონტინენტური პირველუანობა აფჷნა ენაჭოფა.
მიმალი აკოდგინალუა
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
ბჟაშ გეუკუმელაფა (2017 წანაშ 21 მარაშინათუთა)
2017 წანაშ 21 მარაშინათუთაშ ბჟაშ გეუკუმელაფა — 145 საროსიშ ბჟაშ რსული გეუკუმელაფა, ნამუშ ედომუშამი ფაზა ააშ-იშ ტერიტორიას იძირებედჷ. გეუკუმელაფაშ ოშა-გოშა ფაზეფი თაშნეშე იძირებედჷ ოორუე ამერიკას, ნორთობურო ბჟადალ ევროპას, ობჟათე ამერიკას დო აზიაშ უძგალაშ ოორუე-ბჟაეიოლს.
თე გეუკუმელაფა 1999 წანაშ 11 მარაშინათუთაშ საროსიშით ბჟაშ რსული გეუკუმელაფაშ გომაჟირაფა რე. მოჩამილი საროსიშ გეჸვენჯი გეუკუმელაფა 2035 წანაშ 2 ეკენიას მოხვადუ.
ააშ-იშ თარი დოხორელი პუნქტეფი, სოდე შილებედჷ ბჟაშ რსული გეუკუმელაფაშ ძირაფა
21 მარაშინათუთაშ ბჟაშ გეუკუმელაფას ჯოხოთ გიადჷ „დიდ ამერიკულ გეუკუმელაფაქ“ (Great American Eclipse), თიშ გეშა, ნამჷ-და თინა მაართა ბჟაშ გეუკუმელაფა რდჷ ამერიკაშ აკოქიმინუაშ (1776) ბორჯიშე, ნამუშ რსული ფაზაშ ძირაფა ააშ-იშ ტერიტორიაშე შილებედჷნ. წჷმოხიანი თეჯგურა გიშაკერძაფილ ბჟაშ რსულ გეუკუმელაფაქ, ნამუთ ხვალე თე ტერიტორიაშე იძირებედჷნ, 1257 წანაშ 13 მანგის მოხვადჷ.
სქოლიო
2017-21-08 კატეგორია:2017 წანა მენცარობას
პამინდორი
რჩქვანელობური პამინდორი (Lycopersicon esculentum) — პომინდორიშ გვარიშ არძაშე გოფაჩილი გვარობა. ართწანიანი ჩანარი, ღერი დჷმანჯირე ვარდა თინგემარენჯი, სიმაღალეთ 0,2-3,0 მ, ტალიკე ვარდა ონდეთ ცხვიცხვამი; ფურცელი კენტსუაეჸონილი რე; პიორედი — ტიანი; პიორი — ჭიფე, ოშკაშე ვარდა შხუ, ჸვინთელი, შხვადოშხვა ალაფერუა გჷნაჸუნს. უმენტაშო მუშით ინტვერებუ. გჷმნაღელი — წვენამი, ჟირ- ვარდა მიარეოგვაჯამი, კვარკვალია, ალაბირტყა-კვარკვალია, ბირტყა, ელიფსური, წჷმოგჷნძარებულ-ოვალური, მაცქაშობურ დო სხულიშობური. გჷმნაღელი ჭითა, ვარდიშფერი დო შხვადოშხვა ინტენსივობაშ ჸვინთელ ფერიშ რე, თიშ წონა 20-შე 900 გ-შახ დო უმოსშახ ანჭუ. იმონდებუ ფალუაშე 80-140 დღაშა.
ჯოხოდვალა
ჯოხოდვალა „პამინდორი“ pomo d'oro-შე მოურს — „ორქოშ უშქურს“ შანენს. აცტეკური ჯოხოდვალა „ტომატლ“ ფრანგეფქ გინოთანგეს მუჭოთ tomate (ტომატი).
ისტორია
პამინდორიშ ოდაბადე — ობჟათე ამერიკა, სოდე ასეშახ აბხვადჷნა პამინდორიშ ტყარი დო გვერდოკულტურული გვარობეფი.
პამინდორიშ გჷმნაღელიშ აკოდგინალუა
thumb|right|300px|პამინდორიშ პიოლეფი (პირი) დო ფურცელეფი 150პქ|right|პამინდორიშ მიოჯინი ჟილეშე, ვერტიკალური დო ჰორიზონტალური ნაჭკირათ პამინდორიშ გჷმნაღელეფი გიშეგორუაფჷნა მაღალი ოჭკომალფონი, გემუანი დო დიეტური მახასიათაფსალეფით. მონდა პამინდორიშ კალორიულობა (ენერგეტიკული ღირებულება) — 19 კკალ.. იკათუანს 4—8 % сსკირე ნივთარობეფს, სოდე დიდ აკანს იკენს შანქარი (გჷნმაღელიშ ედდომუშამი წონაშ 1,5—6%-ს), უმენტაშო წჷმორინელი რე გლუკოზათ დო ფუქტოზათ, ცილეფი (0,6—1,1%), ორგანული მჟავეფი (0,5%), ბოჭკოეფი (0,84%), პექტინური ნივთარობეფი (0,3%-შახ), კრახმალი (0,07-0,3%), მინერალური ნივთარობეფი (0,6%). პამინდორიშ გჷმაღელეფს დიდ მუდანობათ რე კაროტინოიდეფი (ფიტოენი, ნეუროსპორინი, ლიკოპინი, ნეალიკოპინი, კარპტინი (0,8—1,2 მგ/100 გ ედომუშამ მასაშ), ლიკოსანტინი, ლიკოფილი), ვიტამინეფი (В1, В2, В3, В5), ფოლიოშ დო ასკორბინიშ მჟავეეფი (15—45 მგ/100 გ ედომუშამ მასაშ), ორგანულ (ლიმონიშ, უშქურიშ, ღვინიშ, გლიკოლიშ), მაღალმოლეკულური ცჷმეფს (პალმიტინიშ, სტეარინიშ, ლინოლიშ) დო ფენოკლარბონატულ (პ-კუმარიშ, ყავაშ, ფერულიშ) მჟავეფს. გჷმნაღელეფს მიოგორეს ანტოციანეფი, სტეარინეფი, ტრიტერპენიშობური საპონინეფი, აბსციზირიშ მჟავა.
პამინდორიშ გჷმნაღელი, ნამუთ იკათუანს ქოლინს ზისხირს ქოლესტერინიშ მუდანობას ურკენს, თხილანს ჩხონჩხის ცჷმუანი წჷმნაქიმინეფშე, ამაღალენს ორგანიზმიშ იმუნურ სისტემას, ხეს უნწყუნს ჰემოგლობინიშ წჷმოქიმინუას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯოღორჸურზენიშობურეფი კატეგორია:ორტვინობა
შილა
მინი|მარჯვნივ|400px|მოსოფელიშ რუკა, ნამუსჷთ არძა ქიანაშ ერუანული შილა რე გჷმოხანტილი შილა, ალამი, ბერაღი, ართი ვარ-და შხვადოშხვა ფერიშ გარკვიული ზჷმაშ ნოჭკერი, ნამუშ ართჸურე ჯაშ ტარს რე გემარგებული. რჩქვანელობურო შილას გჷმოხანტილი რე მუდგაინი ემბლემა. ვექსილოლოგიაშ მენცარობაშ დოგურაფაშ ობიექტი.
სახენწჷფო შილა წჷმარინუანს სახენწჷფობური სიმბოლიკაშ ართ-ართ თარ აკმადგინალჷ ნორთის. სახენწჷფობური შილაშ მოხ, სახენწჷფოეფს თაშნეშე ოურდუმე-ოზუღე დო ოვაჭარე-კომერციული შილეფი უღჷნა (გჷმირინუაფუ ნიშეფს). კანკალე ქიანას, სამანგათ ააშ-ს, სუმხოლო ღანკით გჷმირინუაფუ ართი თარი შილა.
დორხველური შილა უღჷნა ხვალე სახენწჷფოეფს ვარჷნ, თაშნეშე ოლქეფს დო რეგიონეფს; თაშნეშე ოერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს (სამანგ. გოერო, ევროპაშ რსხუ), კომერციულ კომპანიეფს, ჯარალობურ ყარაფეფს (სამანგ. პაციფისტეფი) დო ნინეფს (სამანგ. ესპერანტო). შილა უღუ ვექსილოლოგიაშ ასოციაციას ხოლო (ინგ. FIAV).
ნიშეფს შქას ინფორმაციაშ გათირალო გჷმირინუანა ოსიგნალე შილეფს.
თაშნეშე ქოძირით
*
ანუბისი
ანუბისი (ბერძენ. Άνουβις; ჯვეშეგვიპტურო „ინპუ“) — ჯვეშ ეგვიპტური ღურაშ ღორონთიშ ბერძენული ჯოხო. ჯვეშო გომანგაფილი რდჷ ტურაწკჷმა დო უკულით შხირას გიმიხანტუდჷ ტურაშ ვარდა ჯოღორიშ დუდით. თიშ უკული, მუთ რომიშ იმპერიას ისიდაშ კულტიქ გიფაჩჷნ, ბერძენეფი დო რომაალეფი ანუბისის თე ღორონთიშ მაინალეთ მირჩქინანდეს. თიმ პერიოდის თის თიშ ალმაშარეთ აღიარენდეს. იკოროცხუდჷ სეთიშ დო ნეფტიდაშ სქუათ. ოკულტე ცენტრის წჷმარინუანდჷ ნოღა კასა (ბერძენ. კინოპოლისი – ჯოღორიშ ნოღა). აქადური ტრანსკრიპციაშ მეჯინათ ჯოხო ანუბისის ეგვიპტურო ვოკალიზაცაფაქ მოხვადჷ მუჭოთ ანაპა. ანუბისიშ ჯოხოშ მოშინაფათ ასქილადირი არძაშე ჯვეში ჩინება ორხველჷ ეგვიპტეშ ჯვეში ომაფეშ პერიოდის, სოდე თინა ფარაონიშ ნთხორუაშ რიტუალს მიშინუაფუ. თიმ ბორჯიშო ანუბისი რდჷ ღურელეფიშ ომაფეშ არძაშე შანულამი ღორონთი, მორო მოგვიანაფათ თინა ოსირისიქ დოთირუ.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი კატეგორია:კინოცეფალეფი კატეგორია:ღურაშ დო თიქიანობაშ ღორონთეფი
აპოპი
მინი|აპოპი დო ღორონთი [[ატუმი]] აპოპი — არძაშე უარჸოფური დემონი ეგვიპტურ მითოლოგიას დო თი დემონეფშე ართ-ართი, ნამუეფით რას სერიშ 12 სათიშ გოძვენას, თიში ღურღუმს შარლუაშ ბორჯის ოლიმუდჷ. გჷმიხანტუაფუდჷ გიგანტური გვერიშ სახეთ. აპოპი პირამიდეფიშ ტექსტეფს მოშინაფილი ვარე. თინა მაართაშე სარკოფაგეფიშ ტექსტეფს მუკმორჩქინდუ (დოხოლ. მაართა გინმალი პერიოდშე). რდჷ ერია-მორიაშ მაართაფონი ნძალეფიშ დო უბადობაშ სიმბოლო. დახე არძა ჯვეშეგვიპტური სოლარული ჰიმნი იკათუანს შელორსეფს აპოპიშ სააწმარენჯოთ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და რა თის ირ სერს გეთმიორჯგინანდჷნ, დუდს გიშმეღანდჷ წკურუმს დო ბჟაეიოლიშ ჰორიზონტის ეშმებარჩხალუდჷ, აპოპიშ საბოლოო გერჯგინა უშულებუ რე. გეჸვენჯი სერს თინა კინ მუთმოხვადჷ ღორონთი რაშ ტაბაკის — ბჟადალიშ არძაშე შორიშ გვალას, სოდე, ეგვიპტარეფიშ წჷმორინაფათ, რა ღურღუმშა ინმურს, სოდე აპოპი მილარე დო სოდე დუდშე იჭყაფუ თინეფიშ ბურსაფი. ეგვიპტარეფი აპოპის, ჯოხოშ მოხ, მაგიური, ოჭყალი ჯოხოეფით ხოლო მიშინუანდეს — „აკაქოსალი“, „აკოცჷმილი ჭყანათ“ დო შხვ.
ჰიმნი
ჰიმნი (ὕμνος) — ოხიოლე ბირა, ნამუთ ოცქვანს დო ადიდენს მიდგაინს ვარდა მუდგაინს (დუდმაართაშე ღორონთიერობას).
ერუანული ჰიმნი
ბირა, ნამუთ შილა დო გერბწკჷმა ართო წჷმარინუანს ერუანული სიმბოლოეფიშ ართ-ართ სახეს.
რელიგიური ჰიმნიშ გჷმორინაფა ოურდუმე ბირათ აკმოქიმინჷნს თ.ჯ. „ერუანულ ჰიმნის“ — ვარელიგიური დინორეშ მაღვენი ოხიოლე ბირას, ნამუსჷთ არსულენა ოფიციალური შვანეფიშ ბორჯის. თე ტიპიშ ბირეფი, მუჭოთ წესი, წჷმარჩქინანა ერუანულ („Die Wacht am Rhein“, „Deutschland, Deutschland über alles“, „Rule Britannia“) დო რევოლუციურ („მარსელიეზა“) ხასიათის, შხვეფი — თ.ჯ. „ომაფე მინალიშ“ პოეზიაშ პროდუქტეფი რე („God save the King“).
ლებია
thumb|left| ლებიაშ პიოლი
ლებია (Phaséolus vulgáris) — პოპოქიშობურეფიშ ფანიაშ ლებიაშ გვარობაშ ჩანარიშ ჯიში. მუშ გვარობაშ არძაშე გოფაჩილი კულტრული ჩანარიშ ჯიში, ნამუთ გჷმირინუაფუ მუჭოთ ოჭკომალი ჩანარი.
ლებიას ბრელი მიარეგვარობა დო ჯიში უღუ. ლებიაშ ჯიშეფი ართიანშე ლებიაშ ფურცელეფიშ ფორმათ დო ფერით, პირეფით დო ლებიაშ წკარით გიშეგორუაფუ. ოჭკომალო გჷმირინუაფუ მუჭოთ თას ლებიან, თეშ ჭყინტი (ჭყვერტი ლებია) ხოლო (ქძ. წვანე ლებია).
ოსირისი
ოსირისი (ეგვიპტურო „უსირ“) — ჯვეშ ეგვიპტურ მითოლოგიას ართ-ართი უთარაში ღორონთი; ჩანარობაშ დო წყარიშ ღორონთი, ღურელეფიშ მაფორალი დო სამართალიშ გუმარჩქინე. დიხაუჩაშ ღორონთიშ გებიშ დო ცაშ ოსურღორონთიშ ნუტიშ სქი, ისიდაშ ქომონჯი დო ჯიმა, ჰოროსიშ მუმა. ჯვ. წ. III ვითოშწანურაშ შქა ხანეფშე ოსირისიშ კულტი ნოღა ბუსირისშე ედომუშამ ეგვიპტეს გიფაჩჷ. კულტიშ ცენტრო ნოღა აბიდოსიქ გჷნირთჷ. ირწანურო აბიდოსის ქურუმეფი ოსირისიშ გვალაშ ეპიზოდეფს კათაშ წჷმი დრამატულ სცენეფო წჷმარინუანდეს. მითიშ მეჯინათ, ოსირისი დორხველ ომაფეს (დიხაუჩას) მოკოთ დო სამართალიანო მართჷნდ. ნჯარიშ ეშაღალაშ გეშა თინა ჸვილჷ ჯიმაქ — სეთიქ, ტიოზიშ უბადო ღორონთიქ, დო თიში ლოხი წყარმალუ ნილოსშა ქენუოთამჷ. ისიდას ქუძირჷ ქომონჯიშ ნოღური, მარა სეთიქ თინა მიხირჷ, 40 ნორთო დორთუ (ნომეფიშ რიცხუშ ომანგეთ) დო ედომუშამ ეგვიპტეს გუჩხვარუ. დიდი გორუაშ უკული ისიდას დუშაყარუ ოსირისიშ ლოხიშ ნორთეფი დო გჷთელარებუ. ბერძენულ-რომაულ ეპოქას ოსირისიშ კულტიქ ფართოთ გიფაჩჷ ეგვიპტეშ ფარგანეფიშ გალე. ოსირისიშ კულტი, ღურელი დო გონათაფილი ღორონთიშ ორთას ასახიერენდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ვანილი
ვანილი (Vanilla) — ეპიფიტური ჩანარეფიშ გვარი ჯადვარიშობურეფიშ ფანიაშე. ღოღაია ლიანეფი რე, ნამუეფსჷთ უღჷნა ოჰეერე მიკაღანკალი ჯინჯეფი. ჩინებული რე ვანილიშ 100-შახ გვარობა, ნამუეფით გოფაჩლი რე ჟირხოლო გვერდოსფეროშ ტროპიკეფს. კანკალე გვარობაშ გუმნაღელი იკათუანს შურამ ნიფთიარობეფს (სამანგ. ვანილინს) დო გჷმირინუანა პარფიუმერიას დო ოჭკომალიშ რეწუალას. ოკონდიტრე წარმებას ვანილიშ ჯოხოდვალათ უმოსო ჩინებული რე Vanilla planifolia-შ გუმნაღელი. ათე ჩანარს ხორცამი ფურცელეფი დო მოწვანე-მორჩე პიოლეფი უღუ. ვანილიშ ოდაბადე რე მექსიკა. მოჸუნა მიარე ტროპიკულ ქიანას. ვანილიშ კობუ დო მიკოჭირაკილი გუმნაღელი ანდაღებული შურამ-ორკვანალი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯადვარიშობურეფი კატეგორია:ეთერზეთამი ჩანარეფი
ღუმუ (ჩანარი)
მარცხნივ|მინი|ჩანარი ღუმუშ ღარღილი ღუმუ თაშნეშე ჩხვერი (Setaria italica) — ართწანიანი კულტურული ჩანარი ძურწაშობურეფიშ გვარობაშ წკარამეფიშ ფანიაშე. ღუმუს თინი, დახე, ცილინდრული ღერი უღუ, ნამუშ სიმაღალე 25 სმ-2 მ ონჭუ, ჩანარს უღუ ფართე ლანცეტიშობური ფურცელი, ოდიდეზფობურს ჩხვიჩხვი პიოლედი, წკარამ გჷმნაღელით. გოლოფა ჯგირო გჷნმუღუ. საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა ღუმუშ ჩანარიშ ორდოშიანი, ოშკაშე დო საგვიანო ჯიშეფი. ბჟადალ საქორთუოს მოჸუნა „შკვითმარიანი“ დო „ჟირმოსალიანი“. ღუმუშ ჩანარი მაღალხარისხიანი ოჭკომალი ჩანარი რე. ღუმუშ წკარი იკათუანს ცილეფს დო ვიტამინეფს. ღუმუშე აკეთენა ქვირს, მაკარონს, სპირტის, ლუდის დო შსხვ. ღუმუშ წვანე მასას, ჭას, ჩენჩის, კილს დო შხვა ნოსქილედის ორინჯიშ ოჩამალო გჷმირინუანა.
ღუმუ რჩქინელი რდჷ 2700 წანაშ კინოხ ჩქინ ერაშახ. მუჭოთ ჩქანს, კულტურულ ღუმუს გეგშერთჷ ტყარ ღუმუქ ხოლო (S. Ketzchovellii Menab). კულტურული ღუმუ ჩქინწკჷმა XV ოშწანურას მუკმორჩქინდუ. თაურეშე, ღუმუ საქორთუოს დოხოლაფირო 550 წანას იკოროცხუნს, თეშ უმკუჯინალო საქორთუოს ღუმუშ მუარე ხვემოსალიანი ჯიში არსებენს.
ლიტერატურა
კატეგორია:წკარამეფი
ტაროსი
ტაროსი — მეტეოროლოგიურ ელემენტეფიშ ართობურობა ბორჯიშ გორკვიაფილ მომენტის თუ შქაფონს. ტაროსი უჯოხონა ატმოსფეროშ გიმენ ფეეფიშ მდგომარეობას მოჩამილ აკანს ბორჯიშ ელაზჷმაფათ ხანკუნტა შქაფონს.
ტაროსიშ თარი მახასიათაფალი რე ტემპერატურა, სილამე დო ატმოსფერული წნევა. თე სუმ თარი ელემენტი წჷმოქიმინუნს ბორიას, მუნაფეფს დო ნოლექის.
ტაროსშა გოლინას იღვენუანა ციკლონეფი დო ანტიციკლონეფი.
* კატეგორია:კლიმატოლოგია
ბარდონი
ბარდონი თაშნეშე ბარდი (Pisum) — ართწანიანი დო მიარეწანიანი ჩანარიშ გვარი პოპოქიშობურეფიშ ფანიაშე. გვარს აკოართიანაფილი რე 6-7 გვარობა. კულტურას ფართას რე გოფაჩილი რჩქვანელობური ბარდონი (Pisum sativum), ნამუთ ართწანიანი ოაფუნე ვარდა ოდამორჩილე ჩანარი რე. ბარდონს 30-180 სმ-შახ სიმაღალაშ ღერი უღუ, ფურცელი ჭკობასუალამიშობური რე, პიოლი ჩე, მუშითმატვერე.
ნოსქვიშე ცხალუაშ უკული ივითარებუ პოპოქი, ირ პოპოქის 3-11 ტაბაცა ვარდა პუჭკონილი შხვადოშხვა ფერიშ თასი რე. ჯგირო ხარენს ობაღე ავიაციაშ დო დაღარი ბჟე ვარდა ნეიტრალური რეაქციაშ დიხაჭაბუამ დიხას.
ბარდონ კულინარიას გჷმირინუანა, აკეთენა ღარღილს, ქვირს, კონსერვს დო შხვა. ბარდონიშ ოჭკომალი ჯიშეფი ჩხოლარეფშოთ მოჸუნა. ბარდონიშ ოდაბადეთ ბჟაეიოლი ავღანეთი დო ოორუე-ბჟადალი ინდოეთი იკოროცხუ. საქორთუოს მოჸუნა უმენტაშო მაღალგვალამ რეგიონეს (ჯავახეთი, მესხეთი, თრიალეთი, თუდოლენი იმერეთიშ კანკალე აბანს დო შხვა). დორაიონაფილი ჯიში რე ახალქალაქური ბარდონი.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოპოქიშობურეფი
რანჯიტ სინგჰი
რანჯიტ სინგჰი (ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ; დ. 13 გერგობათუთა, 1780, გუჯრანვალა — ღ. 27 მანგი, 1839, ლაჰორი) — პენჯაბიშ მაჰარაჯა, ნამუქჷთ ზოხორინელი სიქეფიშ სახენწჷფო დარსხუ.
კატეგორია:პაკისტანიშ ისტორია კატეგორია:სიქიზმი კატეგორია:სიქი მონარქეფი
ნტება შოუშენკიშე
ნტება შოუშენკიშე (The Shawshank Redemption) — ფრენკ დარაბონტიშ 1994 წანაშ ამერიკული ფილმი. ფილმი გერსხუაფილი რე სტივ კინგიშ რომანშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:1994 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:დრამატული ფილმეფი კატეგორია:Columbia Pictures-იშ ფილმეფი კატეგორია:სტივენ კინგიშ რომანეფშა გერსხუაფილი ფილმეფი კატეგორია:ფრენკ დარაბონტიშ ფილმეფი
როინ კვასხვაძე
როინ კვასხვაძე (დ. 31 მესი, 1989) — ქორთუ მობურთე. საქორთუოშ ოკუჩხბურთე კლუბ „დინამო თბილისიშ” დო საქორთუოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მეკარე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 31 მესი კატეგორია:ქორთუ მობურთეეფი
ჯამუშ ოლქი
ჯამუ — ოლქი ინდოეთიშ შტატ ჯამუ დო ქაშმირს, ჯამუშ რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჯამუ შტატიშ საზოთო ნანანოღა რე. 2001 წანაშ, ედომუშამი ინდოეთიშ მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ოლქიშ მახორობა 1 588 772 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ოლქიშ მახორობაშ უმენტაშობა — ინდუსეფი რენა, მარა თინეფი ჰარმონიულო ოხორანა მუსულმანეფი დ სიქეფწკჷმა. ჯამუ ჩინებული რელიგიური ცენტრი რე, თარი ოხიდა მაა ვაიშნო დევი ნოღა ჯამუშე 50 კმ-შ მალობას იდვალუაფუ. თაშნეშე მიარე შხვა ოხიდათ რე, ნამუეფით დიდი ისტორიული ღირებულებას წჷმარინუანა.
თარი ტურისტული ოქინაფუეფი რე: პატინტონი — 120 კმ; ტობა მნასარი — 70 კმ; დჰაჯარ კოტლი — 30 კმ;
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯამუ დო ქაშმირიშ ოლქეფი
იანტრა
იანტრა (სანსკ. यन्त्र yantra ”გეპონუა”) — ინდუისტური სიმბოლო, რიტუალური დიაგრამა. იანტრა მანტრაშ გრაფიკული გჷმოხანუალა რე დო მედიტაციაშო გჷმირინუაფუ. ინდუიზმიშ გემაჸვენჯეეფი მუნეფიშ ოზეეფს იანტრეფს ხანტჷნა, მუჟამსჷთ არხო მოჯგირეეფიშ ჸუდეშა დორთას ელჷნან. იანტრას ბუდიზმის ხოლო დიდი რიტუალური შანულობა უღუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდუისტური სიმბოლოეფი კატეგორია:მედიტაცია კატეგორია:ტანტრა
კონგი: დუდიშ ხოკოშ კოკი
კონგი: დუდიშ ხოკოშ კოკი (Kong: Skull Island) — 2017 წანაშ ფილმი, გინიღჷ რეჟისორ ჯორდან ვოგტ-რობერტსიქ, დენ გილროიშ, მაქს ბორენსტაინიშ დო დერეკ კონოლიშ სცენარიშ მეჯინათ, ჯონ გეტინსიშ ამბეშ მეჯინათ. თინა რე კინგ კონგიშ სერიაშ ხეახალშო გოტება დო Legendary-იშ MonsterVerse-იშ სერიაშ მაჟირა ფილმი. როლეფს არსულენა ტომ ჰაიდელსტონი, სემიუელ ლეროი ჯექსონი, ჯონ გუდმენი, ბრი ლარსონი, ძინ ტიანი, ტობი კებელი, ჯონ ორტიზი, კორი ჰოუკინსი, ჯეისონ მიჩელი, ში უიგემი, თომას მანი, ტერი ნოტერი დო ჯონ კრისტოფერ რაილი. სიუჟეტიშ მეჯინათ, მენცარეფი დო ვიეტნამიშ ლჷმაშ ვეტერანეფი მეულა რჩქალი ოკიანეშ ართ-ართ კოკიშა დო ხვადუნა ქვერსემი გორილა კონგის.
ფილმიშ გინოღალაქ დიჭყჷ 2015 წანაშ 19 გჷმათუთას, ჰავაიშ კოკეფს დო ვიეტნამიშ შხვადოშხვა კუნთხუეფს. თიში პრემიერაქ იჸუ 2017 წანაშ 28 ფურთუთას, ლონდონიშ Odeon Leicester Square-ს. ფილმიქ გიშართჷ 2017 წანაშ 10 მელახის, 2D, 3D, IMAX 3D დო Dolby Cinemas-აშ ფორმატეფს. კრიტიკოსეფქ თის მაღალი ფასალა მეჩეს, მიშნალუქ 566.7 მილიონ ააშ დოლარს გინაჩირთჷ (185 მილიონიშ ბიუჯეტით).
სქოლიო
კატეგორია:2017 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი კინგ კონგიშ გეშა კატეგორია:MonsterVerse
ბინეხი
ბინეხი (Vitis) — ჩანარიშ გვარი ბინეხიშობურეფიშ ფანიაშე. აკმაართიანეფს 70-შახ გვარობას, ნამუეფით უმენტაშო დიხაუჩაშ ტიბუ დო ზჷმიერ ჰეერიშ ქიანეფს რე გოფაჩილი. ორთაშობურო მარდუ ბინეხი (ტყარი) კარკატია რე, გიოპონუს ოშმეშეფით მიკმაღანკუ, უღუ დინცხფერიში ნახვაცა, ნამუთ ღოზ-ღოზით ეთხიებუ.
გომიარაფა
ბინეხიშ ჯინჯი ჸურით (თასით) გომიარაფაშ ბორჯის თარღერძამი რე, თარი ჯინჯი უკული ივითარენს გეძინაფონ ჯინჯეფს. ჸარშუათ გომიარაფაშ ბორჯის ნაჸარშუშ აბანს მიარე ჯინჯი წჷმიქიმინუაფუ. ბინეხი შილებე ორდას ბართვიშნერი ანუ უშტამბე დო შტამამი. შტამს დვალირი რე მიარეწანიანი ნოჸელეფი ანუ ხუჯეფი დო ართწანიანი ჸალეფი დო გუნაფალეფი. ბინეხიშ ჸას, ფურცელიშ ყერწიშ რღიას, იდვალუაფუ რთული აკოგაფაშ გვიგვილი, ნამუთ თარი დო მათირე გვიგვილეფშე აკმოდირთუ. მიარეწანიან ღერს ივითარებუ ლურენჯი გვიგვილი.
ვეგეტაცია
ვეგეტაციაშ პერიოდის ბინეხიშ გუნაფალას წჷმიქიმინუ გეძინაფონი გუნაფალა ანუ ნაფალა, ნამუთ ელაზჷმაფონო დაღარას ირდუ. ოშმეში ბინეხიშ მიკაღანკალი საშუალება რე. თინა გუნაფალას, ფურცელიშ აწმარენჯი აბანს მა-3-მა-5 ბირგულშე ივითარებუ. ბინეხიშ ფურცელი მოკვარკვალე, ოვალური, გურიშნერი ვარდა მარქვალიშობური რე; უდუწეწუ ვარდა 3-5-ომანამი, ოშა-გოშათ მიარეომანამი (შასლა მაკინდოლიშობური), ფურცელიშ ფირფიტელაშ დო ყერწიშ ეშნამანეფი რღია ვარდა ფორილი რე დო მიარე გინმალი ფორმა უღუ. ფირფიტელაშ ძგოპეფს შხვადოშხვა ზჷმაშ დო მოჸონაფილობაშ კიბირეფი რე. ჯიშიშ მეჯინათ შილებე ფურცელი ორდას ბირტყა, ღარიშობური, ძაბრიშობური, გიმე ვარდა ჟილე ძგოპაკოკიჩილი დო შხვა. ფირფიტელა უქიქე ვარდა ქიქამი რე, შხირას ფსქელი, ქეჩიშობური ქიქით, ფერო ღილე ვარდა რუმე წვანე რე, მოჭითე ვარდა მოჸვინთალე ფერი გინოძჷ დო ტერტეფი უღუ. პიოლი ჭიფე აკოშაყარელი რე ფენჯგირე ბიბლათ, ჟირსქესამი ვარდა ფუნქციურო აკასქესამი (გიმე მოღულე უგუმნაღელე ტვერიანეფით ვარდა უგუვითარაფილი ბუტკოთ).
პიოლიშ ნორთეფი რე: ატარი, გურგინიშ ფურცელეფიშ, ტვერიანეფი დო ბუტკო. ატარი უგუვითარაფილი რე, გურგინი - ხუთფურცელამი. ტვერიანეფი თარო ხუთი რე. ბინეხიშ გუმნაღელი ჟირბუდამი, წვენამი, შხვადოშხვა ფერიშ ლაწკარი რე. ბინეხიშ ტიანი შილებე ორდაშ ჭიჭე, ოშქაშე ვარდა დიდი ზჷმაში; ცილინდრული, ცილინდრულ-კონუსური, კონუსური, სუამი, უფორმე ვარდა ყალერი; ძალამ თხითხუ, ოშქაშე სიკუმსეშ, კუმსი დო ჭყანიერი კუმსი; ლაწკარი რგვალი, მოკვარკვალე, ოვალური, მარქვალიშობური, მოგჷნძე ვარდა გჷნძე რე, ფერო რღია წვანე, წვანე, რღია ვარდიშფერი, რუმე ვარდიშფერი, მოჸვინთალე-ამარტიშფერი (ქრავაშფერი), მოჭითე-ამარტიშფერი, მოჭითე-ღვინიშფერი, კუმაშფერი ვარდა უჩა ფერშა გინმალი რუმე ლენი. წკური ლაწკარიშ დინახალე რე (1-4 ცალი). წკურიშ ნორთეფი რე: ნინძგი, ქალაძა დო ქვარაშ ღარეფი. წკური იკათუანს ცილამ ნიფთიარობეფს, ნამუეფით ოხვილური რე ჩანარიშ ხუჭუჭიშ გოვიტარაფალო.
ბინეხი პირანს მეს-მანგის; გუმნაღელი მარაშინათუთა-გჷმათუთას მონდიდუ. ტიბუ, ზჷმიერი დო კონტინენტური ჰეერიშ პიჯალეფს, ბინეხიშ თელუანობაშ ციკლი პასიურ დო აქტიურ ხანო ირთუ. პასიური ხანა ფურცელეფიშ დოცჷმათ იჭყაფუ დო ორდოშიან აფუნს ბინეხიშ გოკურცხინაფათ ითებუ. აქტიურ ხანო იკოროცხუ ჩანარს წვენიშ ყარაფიშ დოჭყაფა (ჩილამურუა), ნამუთ დამორჩილს ფურცელცჷმათ ითებუ. აქტიური ხანა ანუ ვეგეტაციაშ პერიოდი იკათუანს 6 ფაზას:
ლიტერატურა
* კატეგორია:ბინეხიშობურეფი
კევინ მაქნელი
კევინ რობერტ მაქნელი (Kevin Robert McNally; დ. 27 პირელი, 1956, ბრისტონი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე ჯოშემე გიბსიშ როლით დისნეიშ კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფიშ ფილმეფიშ სერიაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ეკოსისტემა
ეკოსისტემა — თელი ორგანიზმეფით დო თინეფიშ ორენ აკანით წჷმოქიმინელი რთული კომპლესქი.
ეკოსისტემაშა მიშმალ თელ ორგანიზმეფს დო თი აკანიშ პიჯალა შქას, სოდეთ თინეფი რენან, უმუჭყვადუ ურთიართრცხუალა რე — ირიათო ხვადუ ნივთარობეფიშ თირუა. ეკოსისტემაქ შილებე დირსხუას რთულას ვარდა ადამიერიშ გოლინათ. რთული ეკოსისტემეფი რე ტობა, ტყა, ვე, ონწარე დო შხვა. ხელუანური ეკოსისტემა რე სამანგათ: ნოღა, ოფუტე, დო თ.უ.
კანკალე ეკოსისტემაშ არსებობა, ხვალე ხანკუნტა პერიოდის გურიშხონარენს, მინი ეკოსისტემა სამანგათ, - ტყაქ, მუსხირენ ოშობათ წანას შილებე იარსებასჷნ. ეკოსისტემაშო გვარიანი შინულამი რე შხვადოშხვა ტიპიშ ორგანიზმეფიშ არსებობა, თიშენ ნამჷ-და, ზოხო-ზოხო არძა თის შხვადოშხვა ფუნქციას არსულენს.
ოფუტურ–სამეურნო კულტურეფშე აკოდგინელჷ ეკოსისტემეფს აგროეკოსისტემეფი (agros – მინდორი) ჯოხო.
ეკოსისტემეფს თარი რე ოდიარე ჯაჭვი, რახან თიშ უჭიჭაშ კომპონენტიქ მოჯალაგუ-და, ეკოსისტემას ოშქურანჯობა ორცქინანს.
thumb|700px|center|ლიგე წყარიშ ეკოსისტემა, კოკი [[გრან-კანარია, კანარიშ კოკეფი]]
ტყა
საქორთუოს ტყაშ შხვადოშხვა ეკოსისტემა აბხვადჷნა - ბირტყაფურცელამ ტყა, ფიფილი ტყა, ჭალეშ ტყა, სუბტროპიკულ ტყა. ტყაშ ეკოსისტემაშ ჯოხოს თი ჯაჩანარიშ ჯოხოს მეურსხუანა, ნამუთ თის ხვეიანას რენ. სამანგათ: ფიჭვიშ ტყა, ჭყონიშ ტყა, წიფურიშ ტყა. ტყაშ ეკოსისტემაშ ტიპური ჩხოლარეფი რენა: თუნთი, გერი, ერემი, სქვერი, ცოჸუ, კიდუ, ღუ, სალამანდრა, რწომი, მუხვი, მელა, ტურა, ყურდგელი დო შხვა...
არიდული ეკოსისტემა
საქორთუოშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის სქირე ანუ არიდული ეკოსისტემა მუთმოფხვადჷნა. თინა ტიოზიშ, გვერდოტიოზიშ, სტეპიშ, არიდულ გოსინთელ ტყას დო ჭალეშ ტყალეფსჷთ იკათუანს. ათე ეკოსისტემაშ ტიპური ნონტყელეფი რე: ყორყმელი, ორბი, ფსივი დო გვერეფიშ დო ხვილარეფიშ მიარე ბუნა.
ზუღა
ზუღაშ ეკოსისტემა ძალამი მიარეფერუანი რე. საქორთუოს უჩა ზუღაშ ეკოსისტემა რე. ზუღაშ ტიპური ჩხოლარეფი რე: დელფინი, მედუზა, თოლია, ზჷნთხი დო ჩხომიშ შხვა მიარე ბუნა.
დოლოშ ეკოსისტემა
საქორთუოს, ტყაშ მოხ, დოლოეფით რე. დოლო ჟირნერი რე: გვალაშ დო რზენიშ. დოლოეფი საუჯგუშო ოცალარ-ოდიარე რე. ზარხულს ათე ღანკიშო გვალაშ დოლოეფს გჷმირინუანა, ზოთონჯის - რზენიშის. ჩხე ზარხულს გვალაშ დოლოს საჰამოთ ირგილუაფუ დო ორინჯით იდიარს დოლოს: შერში, წუია, სამყურე. დოლოს ქვერჩხიათ ბხვადუნა - ხვამცა, ეი, ბაჭა, წყი.
ჩხოლარეფშე გოფაჩილი რე კავკაციური ძიხვი, ერცქემი, ფორცხოლი, არწი, კვათარა დო შხვა.
კატეგორია:ეკოლოგია
გერბი
გერბი (герб; herb; Erbe) — ემბლემა მონძეფონი გინმართალი შანი, საგანგებეთ დვალირი ფიგურეფი დო მეკონეფი, ნამუეფსჷთ სიმბოლური შანულობა მითმიაჩამჷნა დო მაპალუშ ისტორიულ ტრადიციეფს გჷმოხანტჷნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:სიმბოლოეფი
კონორ მაკგრეგორი
კონორ ენტონი მაკგრეგორი (Conor Anthony McGregor; დ. 14 კვირკვე, 1988, დუბლინი, ირლანდია) — ესვარილი ოლიმე ხელუანობაშ ირლანდიარი მარკინე, ნამუთ „UFC-იშ“ ეგიდიშ გიმე გიშმურს გვერდოქექე წონაშ კატეგორიას. მოქიმინჯე UFC-იშ ჩემპიონი ქექე წონაშ კატეგორიას დო ჸოფილი ჩემპიონი გვერდოქექე კატეგორიას.
2016 წანაშ გერგობათუთაშ დგომარობათ, UFC-იშ ოფიციალური რეიტინგის მაჟირა აბანს იკენს წონაშ კატეგორიაშ უმკუჯინალო (ინგლ. pound-for-pound). Sherdog-შ რეიტინგის, მაკგრეგორი მაართა აბანს იკენს გვერდოქექე წონაშ კატეგორიას დო წონაშ კატეგორიაშ უმკუჯინალო საუჯგუშო მარკინეეფს შქას მაბრუო აბანს რე.
ოშუმალი
ოშუმალი (კილოთაშე შუმაფა) — ქვანთი, ნამუთ ოშუმალო რე გოთოლწონაფილი.
ოშუმალი წყარი
thumb|120px|[[სელტერსიშ წყარი]] წყარი — ოშუმალეფიშ უმენტაშობაშ ოსხირი, ნამუსჷთ გჷმირინუანს ადამიერი, ნამუთ გჷმირინუაფუ მუჭოთ სუფთა, თეშ გაზირაფილ ვარ-და მინერალურ სახეთ (მუჭოთ ორთაშობური მინერალური წყურგილეეფშე ეშნაღელი, თეშ ნაწყორეფჷთ).
ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ალკოჰოლური ოშუმალი — ოშუმალი, ნამუთ არძაშ უკულაშ 1,5% ეთილიშ სპირტის იკათუანსჷნ, დო ნამუთ მუშჸურე მეღებული რე სპირტიანი, წყარბადმაკათე წყუშე. ჯვეშითჯვეშე ფუნაფათ იზადუდჷ. thumb|120px|[[კოქტეილი.]]
სქოლიო
*
პუერარია
პუერარია, კუძუ (Pueraria) — მიარეწანიანი კარკატია ჩანარეფიშ გვარი ჭყვერტელიაშობურეფიშ ფანიაშე. აკმაართიანენს 15 (შხვა მუნაჩემეფით 35-შახ) გვარობას.
გოფაჩილი რე ობჟათე დო ბჟაეიოლი აზიას, ახალ გვინეას, პოლინეზიას დო ტროპიკულ აფრიკას. კუძუ (Pueraria lobaTa, კინოხ Pueraria hirsuta) ლიანა რე კარკატია ვარდა გონთხაფილი განჯალებური ღერით.
პუერარია ჩანს ჩინეთის, იაპონიას დო კორეას. ტროპიკეფს დო სუბტროპიკეფს კულტივირაფილი რე, მუჭოთ ოჭკომალი დო კანკალეშა ორთუ ჩანაროე. ჯინჯის დო გუმნაღელს (პოპოქის) გჷმირინუანა ორტვინოაბთ. ჯინჯიშე ღებულენა ცაცლაბის (თ. ჯ. იაპონური არორუტი), ღერიშე - ინჭკის. ჯგირო ამანგარენს დიხას.
დეკორატიულ ჩანარო მოჸუნა კავკაციაშ უჩა ზუღაშ წყარპიჯის დო ყირიმს. ლექინო იტყარებუ. გიშაკერძაფილო ბიწორას იბარდუ ბათუმიშ გოხოლუას, სოდე ირდიხას ფორუნს ზუღაპიჯიშ კართეეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭყვერტელიაშობურეფი
მეჰენდი
thumb|ოსური მეჰენდამი ხეთ არქემს ოჭკომალს არზენს thumb|მეჰენდი ხეს მეჰენდი (मेहँदी, مہندی, თაშნეშე მენდი) — ხნათ ანაგიშ გოხანტუა. ტატუირაფაშე გინორთით, ობორჯე რსხულიშ მოსართე რე, მარა შანულამო დიდხანს გუთმარზუ (სუმა მარაშახ) საღაფლაშ ვარდა ანაგიშ გახანტალი შხვა საშუალებათ. ტრადიციულო, უმოსო გოფაჩილი რე არაბულ ქიანეფს, ინდოეთის, ოორუე აფრიკას, მალაიზიას დო ინდონეზიას. ასეიან ბორჯიშო მეჰენდი წჷმოძნელო ივითარებუ ევროპულ ქიანეფს დო ამერიკას, სოდე რენა ხანტუეფი მუნეფიშ უგუჟირე სტილით.
თაშნეშე ქოძრით
კატეგორია:ბოდი-არტი კატეგორია:არაბული კულტურა
კომენსალიზმი
კომენსალიზმი (ლათ. comensal – ოკათაფური ტაბაკი) – სიმბიოზიშ ფორმა, შხვადოშხვა გვარობაშ ორგანიზმეფიშ მეხუჯაფა, მუჟამსჷთ ართი ოხორანს მაჟირაშ ხარჯიშა თეში, ნამჷ-და თიშო ვართ მოცილე რე, დო ვართი მორგე. სამანგოთ, ადამიერიშ დო ჩხოლარეფიშ პიჯის მარენჯი უპათოგენე უკაჭულეფი, მენძელიშ პიჯის ინნოძვენი ოჭკომალიშ გინნასქილედის მუნეფიშ ოჭკუმალო ხვარენა.
კატეგორია:სიმბიოზი კატეგორია:ორგანიზმეფს შქას მეხუჯაფაშ ტიპეფი
ევრორსხუშ მაკათური ქიანეფი
ევრორსხუშ მაკათური სახენწჷფოეფი:
2020 წანაშ 31 ღურთუთას, გოართოიანაფილი ომაფექ ოფიციალურო გეგშართჷ ევრორსხუშ აკოდგინალუაშე.
ევროპაშ კონტინენტის გალენ ტერიტორიეფი, ნამუეფით ევრორსხუშ მაკათურ სახენწჷფოეფიშ რე:
აუმი
აუმ, თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ომ (სანსკ. ॐ aum) — ლაწკარი სანსკრიტულ ნინაშა, ნამუთ ინდუიზმის, ბუდიზმის დო ჯაინიზმის წიმინდეთ იკოროცხუ. ინდუიზმიშ ფილოსოფიაშ მეჯინათ ლაწკარი აუმ ედომუშამ ოქიანუს ირო ისიმუ, თინა რე უპიჯალე ბრაჰმანი, ღორონთიშ ვიბრაციული ფორმა.
ევრორსხუშ მაკათური ქიანეფი
კატეგორია:ევროპაშ რსხუ
ფშალე
ფშალეთაშნეშე ფსალე (Humulus lupulus) — ართ დო მიარეწანიან ჟირჸუდეამი კარკატია ჩანარეფიშ გვარობა კიფიშობურეფიშ ფანიაშე. ფშალეშ ღერი კარკატია რე, ოთხწახნაკამი, 6 მეტრშახ სიგჷნძაშ გიოპონუს მიკმაღანკუ კანცხუამი ძიგირეფით. ლირული ჯინჯიშე მოურს ჰორიზონტალური გუმნაღელეფი, ნამუეფით ნოსქვეფწკჷმა იჯინჯებუ დო თეჸურეშე ივითარებუ ახალი დიხაშ ჟილენი ღერი. ფურცელეფი ფართე მარქვალიშბური ვარდა მოკვარკვალე, გჷნძეყერწამი რე, ნერჩწკჷმა გურიშობური, ედომუშამი ვარდა 3–5 თოთიშობურომანამი, კუნთხუეფს შხუკიბირა. ჟილენჸურე ფურცელეფი იჭიჭარებუ დო იუკაჭულებუ, ჟილეშე ბუჟუჟამი რე, გიმენჸურე ჯერღვეფიშ გოჸუნაფუს შხუწვანდამი ძიგირეფი. წოროფურცელეფი ლანცეტიშობური რე, დიდი ზჷმაშ, ართიანს მეხოლაფირი. ტვერიანამი პიოლეფი ფენჯგირეშობურო რე მუკობუნაფილი, ბუტკამი —მ კუნტა ლუბაშნერი დუდელეფო, ინოხენა 2 ართო საართე წორობიბლაშ ლუბას, თეშ მოხ, ირ პიოლს უღუ მუში წორობიბლეფი, ნამუეფით ჭყანიერო ირდუ დო მონდა დუდელა, თ.ჯ. ფშალეშ „კუკური“ 1,5–2 სმ სიდიდაშახ ონჭუ.
ლასი (ოშუმალი)
right|thumb|250px|ლასი.
ფშალე
ჩანარი პიოლანს VI-VIII. ფშალე ჩანს ლამე აბანეფს, ტყაშპიჯეფს, ბართვონეფს, წყარმალუეფიშ ლეხერეფს, ეშმურს გვალაშ შქა ორტყაფუშახ — 1200 მეტრშახ ზუღაშ დონეშე. გოფაჩილი რე რაჭა-ლეჩხუმს, აფხაზეთის, აჭარას, ქართლის, კახეთის, სამაჩაბლოს, თრიალეთის. საქორთუოს გვარი ფშალე ართი გვარობათ რე წჷმორინაფილი. ორეწუალე ღანკით მოჸუნა ორტვინეფს დო ბაღეფს — ედომუშამ საქორთუოს. საართე გოფაჩუა — ბჟადალი ევროპა, ობჟათე აფრიკა, ოორუე დო ობჟათე ამერიკა, ავსტრალია, ჩინეთი, ცენტრალური აზია.
ლასი (ოშუმალი)
ლასი (लस्सी, ლასსიი) — პოპულარული ინდური ოშუმალი პენჯაბიშ შტატშე. იზადუ იოგურტიშ ოსხირით წყარიშ, ჯიმუშ, შანქარიშ, სუნელეფიშ, ხილიშ დო ჸინიშ ართიანწკჷმა ბიწორა მიშათქვაფუათ.
ფშალე
ლიტერატურა
კატეგორია:კიფიშობურეფი
ლასი (ოშუმალი)
თე ოშუმალი ფართოთ რე გოფაჩილი ოორუე ინდოეთის დო პაკისტანს, სოდე გჷმირინუაფუ მუჭოთ წანმოწანაშ ჩხე სეზონიშ მარგილაფარ ოშუმალო. ლასის თაშნეშე მანგოწკჷა ვარდა შხვა ხილწკჷმა, ებრო დო ნაჸინაწკჷმა ართო შუნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდური საგესქუო კატეგორია:პაკისტანური საგესქუო
ფლოიდ მეივეიზერი უკულაში
ფლოიდ ჯოი მეივეიზერი უკულაში (Floyd Joy Mayweather Jr; დ. 24 ფურთუთა, 1977, მიჩიგანი, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალური ლიკვით რკინებას მოღალე დო ჯვეში ლიკვით მარკინე. თინა მოღალენდჷ 1996-შე 2017 წანაშა, თის უღუ 15 მოსოფელიშ ტიტული ხუთი წონაშ კატეგორიას დო ბონი ჩემპიონატიშ გომორძგვილი ოთხი შხვადოშხვა კლასის. თის უღუ უდუმარცხებუშ რეკორდი 50-0, მუთით ორჯგინჷ როკი მარჩიანოს 49-0. მუჭოთ დუმაჭყაფალქ 1996 წანას მიგჷ ბრინჯაოშ მედალი ოლიმპიურ ლაჸაფეფს.
ჯოშ ბროლინი
ჯოშ ბროლინი (Josh Brolin; 12 ფურთუთა, 1968) — ამერიკალი თეატრიშ, კინოშ დო ტელეარტისტი. კარიერა დიჭყჷ 1985 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1968
ინქვილიზმი
ინქვილინიზმი (inquilinus „გემანთხაფალი“) — კომენსალიზმიშ ფორმა რე, მუთ შანენს შხვა ჩხოლარიშ ოხორუშა მინოლაფას, მუსჷთ მაჸუნუ მენძელიშ ღურა, ოხორუს ხვარენს გემანთხაფალი (ალზ., კანკალე ჭანდი მარქვალეფს დვანს თელი მოლუსკეფიშ ხოპოს, სოდეთ მუნიჸონაფილი მუნტურეფი იდიარუნა მენძელიშ ტყებით, ხოპოს ხვარენა მითარინალო).
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგია კატეგორია:ორგანიზმეფს შქას მეხუჯაფაშ ტიპეფი
კრის ფრეტი
კრისტოფერ მიშელ ფრეტი (Christopher Michael Pratt; დ. 21 მანგი, 1979, მინესოტა) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე პეტერ ქუინი/სტარ-ლორდიშ როლით ფილმეფშე გალაქტიკაშ ყარულეფი, გალაქტიკაშ ყარულეფი 2, ნჯარიშ ეშმაღალარეფი: უსაბოლე ლჷმა დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კევინ ფეიგი
კევინ ფეიგი (Kevin Feige დ.2 მანგი, 1973) — ამერიკალი პროდიუსერი დო Marvel Studios-შ პრეზიდენტი. თიში პროდუსერალათ ფილმეფქ გჷმიმუშეს 10 მილიარდი დოლარი.
აზიური კიდაჭი
აზიური კიდაჭი (ლათ. Halyomorpha halys), თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ დაცხფერიშ მარმარილოშობური შურამი ხოჭოჭია (BMSB), ვარდა მერკეთ შურამი ხოჭოჭია — კუშობურაშობურეფიშ ფანიაშ მანებელი ჭანდი, ნამუშ ოდაბადე რე ჩინეთი, იაპონია, კორეა დო ტაივანი. აზიურ კიდაჭიქ საქორთუოს მაართაშე 2015 წანას მუკორჩქინდჷ. ჭანდიქ 2016 წანაშ სეზონს, თხირიშ მოსალს შანულამი ზარალი მიორინუ. თხირიშ მოხ, კიდაჭი ონუ თასამი დო წკალამი ხილიშ შხვადოშხვა გვარობას, ხუნწკამეფს, ორტვინობას; გიშაკერძაფილო ონუ ატამას, უშქურატამას, უშქურს, სხულს, ინღვას, პამინდორს, ზაფანას, ბჟამაჯინუს დო ლაიტის. მანებელიშ ჭყანიერი გოფაჩუაშ ბორჯის შილებე, გავალქ მოსალიშ ღირებულებაშ 70%-ჷთ აკადგინასჷნ.
ჩაპატი
right|thumb|ცირა ჩაპატის ჭუნს thumb|right|ჩაპატი ჩაპატი — ქობალი ქობალიშქვირშე, თხითხუ ლავაშიშ მოგვენი. გოფაჩილი რე ინდოეთის, ნეპალს, ავღანეთის დო შხვა ქიანას.
დუდშე ჩაპატის აკეთენა სქირე ტაფეს, უკული ღილე დაჩხირს ჭუნა. ნამუშ ბორჯის ხიკალ ქობალი თი დონეშა გითმიბარუ, ნამჷ-და რგვალ ფორმათ გჷნმირთუ, მუჭოთ ბურთინ თეშ. ჩაპატის მოზო-მოზოთ გილასოფილო ჭკომჷნა — დინმაწაწუანა სოუსეფს დო ჩაპატიშ გილნასოფას მუჭოთ კიზინ თეშ გჷმირინუანა, თინეფიშ მოხვარათ შხვადოშხვა ოჭკომალიშ ნოჭკერეფს ეთმეჭოფჷნა. ინდოეთიშ ოორუე ნორთის გოფაჩილი რე ჩაპატი გენაძინეფით. არძაშე უმოსო გოფაჩილი რე კარტოფილიშ პიურე მოჭვილ ხვარხვწკჷმა ართო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდური საგესქუო კატეგორია:ნეპალური საგესქუო კატეგორია:ხიკალი ქობალეფი კატეგორია:ავღანური საგესქუო
გლენ მორშოუერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კაპოეირა
ბოლო ბორჯის, ხელუანობაშ პოპულარიზაციას უწიენს კაპოეირაშ ტექნიკაშ შხვადოშხვა კომპიუტერულ ლაჸაფეფს დო კინოფილმეფს რსულება. კაპოეირაშ მუსიკაქ თეხანურ პოპ მუსიკაშ აკმადგინალ ნორთო გჷნირთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრაზილიაშ სპორტი კატეგორია:ოლიმე ხელუანობა კატეგორია:სხაპუა კატეგორია:ბრაზილიური კულტურა
სიმბიოზი
მინი|სიმბიოზი სიმბიოზი (simbiosis — ართო რინა, ალარინა) — ჟირი გვარობაშ ალარინაშ, ეკოსისტემას ორგანიზმეფიშ მეხუჯაფაშ ფორმა, ნამუთ მარგებელი რე ართ–ართიშო ვარდა ჟირხოლოშო. სამანგათ, ჩხოლარეფიშ ჭჷეფს მარენჯი ბაქტერიეფი ოჭკომალს ჭჷეფიშე ეჭოფჷნა, მანგიორი, თინეფი ჩხოლარეფს ოჭკომალიშ მორცუაფას ოხვარჷნა. მინშა, ალარინა ხვალე ართი გვარობაშო რე მარგებელი. სამანგათ: ჭიჭე ზჷმაშ ჩხომი ზვიგენს დო შხვა დიდი ზჷმაშ ჩხომეფს გჷნაყარაფალო გიმირინუანს. გიშმართჷა ცალჸურენი სიმბიოზის, ჟირჸურენი სიმბიოზის, ხორუას დო კომენსალიზმის. ხოლო ართი სამანგა სიმბიოზური რინაში: სოკო დო ჯაჩანარი, სოკო ჩანარს ოჩამურს მიოჭირინუანს, სოკო ჩანარშე ოჭკომალს ღებულენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბიოლოგია კატეგორია:სიმბიოზი
ლაიტი
ლაიტი თაშნეშე ლაზუტი, ლასტი, ლატი (Zea mays) — ართწანიანი ოდიარამი ჩანარი წკარამეფიშ ფანიაშე. წკარიშ დინოხოლენი აკოგაფაშ დო მორფოლოგიაშ მეჯინათ, ლაიტი 9 ბუნათ ირთუ: ბუშტარა ლაიტი (Zea mays everta), ლიბუ ლაიტი (Zea mays amylacea), კიბირა ლაიტი (Zea mays indentata), გვერდოკიბირა ლაიტი (Zea mays scmidentata), კაჟა ლაიტი (Zea mays imdurata), გემუანი ლაიტი (Zea mays saccharata), ლიბუ-გემუანი ლაიტი (Zea mays amyleosacharata), ცვილა ლაიტი (Zea mays ceratina), კილიანი ლაიტი (Zea mays tunicata).
ლაიტი ართჸუდეამი, გორთილსქესიანი ჩანარი რე. ლაიტის 50-80 სმ-შე 5-6 მ-შახ სიმაღალეშ თინგემარენჯი ღერი უღუ. ფურცელი ფართე ლანცეტიშობური, ჟიშე აკობუსუსელი, რანწკეფით დვალირი. მუმალობური პიორეედი (ღერიშ წვანდის) ჩხვიჩხვი რე, დიდალობური (ფურცელიშ ღიას) - ტარი, ნამუშ სიგჷრძა 4-50 სმ, წონა - 30-500 გ ონჭუ. ღერს 1-2, ვარდა კანკალეშა 3 ტარი ელმუღუ. გჷმნაღელი წკარი რე, ლაიტიშ 1000 წკარიშ წონა 50-1100 გ., რჩქვანელობურო 100-400 გ. წკარი ჯღალს გიმიღანს 10-11 °C ტემპერატურას. ლაიტი ტიბუ დო ლამე კლიმატიშ ჩანარი რე.
ლაიტიშ ოდაბადე რე ცენტრალური დო ობჟათე ამერიკა. საქორთუოშა მაართათ XVII ოშწანურას მიშეღეს. ლაიტით თასილჷ ფართობის ქობალიშ კაკალიშ უკული მაჟირა აბან უკებჷ. ლაიტი მაღალპროდუქტიული რე დო მიარეჸურე გჷმირინუაფუ. ლაიტიშ წკარს 65-70% ნოშქერწყარეფი რე, 11,3-14,2% ჭყინტი პროტეინი, 4-6% ცჷმი (ჭყინტ ლაიტის 405-შახ) დო 9-12% ცილა.
ლაიტიშ წკარშე ღებულენა კრისტალურ შანქარს, სახამებელს, გლუკოზას, სპირტის, ზეთის დო შხვა პროდუქტეფს. ბუშტარა დო კაჟა ლაიტიშე ღებულენა ღარღილს, ქვირს, ნამუსჷთ გჷმირინუანა კულინარიას. წკარს დო ვეგეტატიურ ნორთეფს გჷმირინუანა ორინჯეფიშ ოჩამალო.
ლაიტიშ წვანე მასა ძვირფასი სასილოსე მასალა რე. ლაიტიშ ღერშე დო გუნგაშე ქიმიურ დო სამეურნეო დოშანაფაშ 40-შახ პროდუქტის ზადუნა. ლაიტის თასჷნა საწკაროთ, სასილოსეთ, წვანე ოჭკომალო, კინე თე ბორჯის თასჷნა მუჭოთ ზოხონ, თეშ ლებიაწკჷმა, მუხუდოწკჷმა, კოპეშია დო შხვა კულტურეფწკჷმა ართო. წკარღთაფას თასჷნა უმენტაშო სადამორჩილო ჩხვიჩხვამი კულტურეფიშ ეჸონუაშ გეშა. თაშნეშე ლაიტი მოჸუნა მონოკულტურათ, მუნეფიშ კულტურეფიშ ეჭოფუაშ უკული, დიხას დიო ეთმეჩეჩჷნა, უკულ ხონუნა დამორჩილს (ქექაშე) 22-30 სმ სიტომბეს, ხონუაშ წიმოხ მიშმუღჷნა ორგანული დო ფოსფორ-კალიუმიანი მინერალური სასუქეფი. აზოტიანი სასუქიშ ნორთი მიშმუღჷნა გეჸვენჯი აფუნიშ თასუაშწჷმოხიან დამუშებაშ ბორჯის, დოსქილადირი — ჩანარიშ ორდალო.
ლაიტის თასჷმა მუჟამსჷთ დიხაშ ტემპერატურა 10 სმ სიტომბეს 10-11 °C რენ. თასჷნა ფართე წკარობურო (70 სმ) ვარდა კვადრატულ-ბუდობურო (70 ×70 სმ). ნოთასუშ მუკოლუაშა შანენს ახალ ენაფალუაშ კულტივირებას, ორთაშ დო რადეფიშ გიშახელუას (3-4 ფურცელიშ ფაზას), წკარეფს შკას 2-3-შა კულტივაციას, ტყაშ ოწამალარი ჰერბიციდეფიშ გჷმორინაფას დო შხვას.
ასე აკომუშებული რე დო ფართოთ იხორციელებუ ლაიტიშ ინდუსტრიული ტექნოლოგია. საქორთუოს დორაიონებული რე ჰიბრიდეფი: ქორთული 9 ტვ, ქორთული 52, ენგური, ვირ 42, კრასნოდარიშ 5 ტვ დო 303, ივერია 503; ჯიშეფი: აბაშური ჸვინთელი, აჯამეთიშ ჩე დო შხვა. ჯგირი აგროტექნიკურ დო ხენწყილ პიჯალეფს წკარიშ მოსალიანობა 1 ჰა-ს 130 ც-შახ ონჭუ. ლაიტიშ თარ მანებელი რე მავთულა დო ტყურელმავთულა იეფი, ღერიშ ფარფალი, ბამბეშ ხვატარი დო შხვა; ლახარეფი: ბუშტოვანი დო ტვერამი გუდაფშუტა, ფუზარიოტი, ლაიტიშ ჩე დო შხვა.
ლაიტიშ წკარი იკათუანს წყარს, ცილუან ნივთარობეფს, სახამებელს, ციმუს, ნოშქერს, ციმუზეთის, ნწარეეფს, ეთერზეთის, ქლოროფილს; K, B1, B2, B6, D დო E ვიტამინეფს, ასკორბინიშ მჟავას. ფიმფიშ დო ღერიშ პრეპარატეფი გჷმირინუაფუ, მუჭოთ შარდოლინე, ნაღველოლინე საშვალება.
ლიტერატურა
კატეგორია:წკარამეფი კატეგორია:ბიოოჭვალი კატეგორია:ოჭკომალი ჩანარეფი
ზოთონჯიშ წალიკონი
ზოთონჯიშ წალიკონი — ატმოსფერული მოლინა, ნამუშ ბორჯის აკმიქიმინუ ატმოსფერული ნოლექიშ სახეგვარობა, ნამუთ მუშჸურე ხვალე დაბალი ტემპერატურაშ პიჯალეფს უჩქჷ, თიჯგურეფი, მუჭომეფით რე თირი დო ჸინიშ ჭვემა, ვარდა ზღვარზღვალა ჭვემა, სოდე სქირონაშ ტემპერატურა ნულიშ გიმე რე, ნამუთ მუშჸურე ჸინიშ წჷმოქიმინუას უნწყჷნს ხეს (ე.ი. ჸინამი ჭვემა). თე გვარობაშ წალიკონი ზჷმიერ კონტინენტალურ კლიმატის, ვარე ზოთონჯიშ სეზონით გოხურგილი, თაშნეშე შილებე უჩქჷდას დამორჩილიშ დალიას დო აფუნიშ დაჭყაფუს. ძალამ ოშა-გოშათ შილებე ზარხულს ხოლო უჩქჷდას, მარა თექ ქჷმოხვადასჷნ, ვარჩქვანელობური რგილი ზარხულქ ოკო იჸუას, სამანგათ, 1816 წანაშ ზარხული ააშ-იშ ოორუე-ბჟაეიოლშე.
კატეგორია:წალიკონო კატეგორია:ზოთონჯიშ ფენომენი
ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია
ავსტრია-უნგრეთი (Österreich-Ungarn, ოფიციალურო (14 გერგობათუთა 1868) — Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder und die Länder der heiligen ungarischen Stephanskrone (ომაფე დო დიხეფი, წჷმორინაფილი რეიჰსტრატის, დო წიმინდე სტეფანეშ უნგრული გურგინიშ დიხეფი), ვაოფიციალური ედომუშამი ჯოხო — Österreichisch-Ungarische Monarchie (ავსტრია-უნგრეთიშ მონარქია), Osztrák-Magyar Monarchia, Rakousko-Uhersko) — გოართოიანაფილი მონარქია დო მიარეერუანი სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას. რსებენდჷ 1867—1918 წანეფს. მუშ ბორჯის, სიდიდაშ მეჯინათ მასუმა სახენწჷფო ევროპას დო აკა სახენწჷფო, ნამუთ ედომუშამო ევროპაშ ტერიტორიას იდვალუაფუჷ.
ადელი
ადელ ლორი ბლუ ედკინსი (Adele Laurie Blue Adkins, დ. 5 მესი 1988 წანა, ენფილდი, ოორუე ლონდონი) ჩინებული რე ოსცენე ჯოხოთ ადელი — ინგლისარი მობირე, ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ მინჯე. თინა რდჷ BRIT Awards-იშ ცერემონიაშ ნომინაციაშ „კრიტიკოსეფიშ ნასხუნეფუ“ გომორძგვილი. 2008 წანას BBC-შ გჷმოკითხირით თის გიოდვეს წანაშ გოსოფუა. 2009 წანას ადელქ მიღჷ ჟირი გრემი (საუჯგუშო ახალი მარსულებერიშ დო საუჯგუშო ვოკალისტი ოსურიშ კატეგორიეფს).
ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრო-უნგრეთი კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ევროპაშ ახალი ისტორია კატეგორია:ევროპაშ ჸოფილი იმპერიეფი კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
ნაანი
ლავაშიშ თარი მასალა რე ქობალქვირშე ზადილი ტაბაკელი ცომი. მიშაკათაფალო შილებე გჷმორინაფილი ორდას შხვადოშხვა გიოძნალეფი, სამანგათ შხურიშ ხორციშ ფარში, ორტვინობა, ჸვალი ვარდა კარტოფილი. სანელ-საბელებელეფშე გჷმირინუანა ცეროცეს, ნიორს, კევრას, ქიშმიშის.
ნაანი გჷმირინუაფუ სუპეფწკჷმა, ჩაიწკჷმა ვარდა მუჭოთნ თარი ოჭკომალინ თეშ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდური საგესქუო კატეგორია:ნეპალური საგესქუო კატეგორია:ლავაშეფი კატეგორია:ავღანური საგესქუო
ადელი
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1988 კატეგორია:ინგლისარი მობირეეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
მინი დრაივერი
მინი დრაივერი (Minnie Driver; დ. 31 ღურთუთა 1970, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ინგლისარი არტისტი დო მობირე. 1997 წანას ნომინირაფილი რდჷ ოსკარიშ პრემიას ოსურიშ საუჯგუშო მაჟირახარისხამი როლიშ რსულებაშო ფილმის „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“. ხოლო ემიშ დო ორქოშ გლობუსიშ პრემიეფიშ ნომინანტი რსულებური როლიშო ტელესერიალს „დიდარეფი“.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:ინგლისარი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1970
სუნჯი
thumb||მარცხნივ|280px|სუნჯი ფურცელეფს სუნჯი, ცუნდი — ატმოსფერული ნოლექი, ნამუთ დადებითი ტემპერატურეფიშ ბორჯის ონჯუას, სერით დო აგოთანას რჩქინდუ მეკონიშ, ჩანარეფიშ დო სქირონაშ ჟინპიჯის წყარიშ ჭვეთეფიშ სახეთ. სუნჯი წჷმიქიმინუ ჰეერიშ გორგილაფაშ დო წყარიშ ორქიშ კონდენსაციაშ შედეგო მოჩამილ ჟინპიჯის, ნამუშ ტემპერატურა ონჯუას დო სერით სიტიბური გოსინთაფაშ გეშა სუნჯიშ ჭურჭულიშ გიმე დჷთმანთხუ. სუნჯი ინტენსიურო წჷმიქიმინუ, თი პიჯალას, მუჟამსჷთ ცა მოწიმინდელი რე დო ნორია ურქენსჷნ. სუნჯიშ ბორჯის ნოლექეფიშ მუდანობა მორჩილი რე დო სერით ოშქაშეთ 0,1-0,3 მმ-ს ომანგჷ.
კატეგორია:ატმოსფერული ნოლექეფი
ნაფთობი
thumb|250px|ნაფთობიშ ინჭაეშაბურღილეფი ლოს–ანჯელესის (1896) ნაფთობი — ფიტილა ქვანთი, ნამუთ შხვადოშხვა მოლეკულური მასაშ ნოშქერწყარბადიშ დო შხვა ორგანულ ნიფთიარობეფშე აკმოდირთჷ. ნაფთობი თარო რუმე დაცხფერიში ვარ-და უჩა ფერიშ რე, კანკალეშა მოწვანე ვარ-და მოჸვინთალე რე. ნაფთობის სპეციფიკური შური უღუ. გოფაჩილი რე დიხაუჩაშ დუნალეკა ფას დო წჷმარინუანს ართ-ართ უშანულამაშ ორგებელ დინოხურიშის. ნაფთობი მიპალუაფჷ ხვალე ქვინჯის.
სქოლიო
* კატეგორია:ზეთეფი კატეგორია:ოჭვალი
პოლ მაკ-კარტნი
სერ ჯეიმზ პოლ მაკ-კარტნი (Sir James Paul McCartney; დ. 18 მანგი, 1942 ) — ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ მინჯე, მუსიკაშ ომაფე აკადემიაშ დო მუსიკაშ ომაფე კოლეჯიშ გიშნაგორა მაკათური, ინგლისარი მუსიკოსი, ბირეფიშ ავტორი დო კომპოზიტორი. ჯონ ლენონწკჷმა, ჯორჯ ჰარისონწკჷმა დო რინგო სტარწკჷმა ართო თიქ ჯოხო გისიმჷ ბუნა The Beatles-ით დო დარსხუ XX ოშწანურაშ ართ-ართი გჷშნაგორა მესაქვარეეფიშ პარტნიორალა. The Beatles-იშ აკოცჷმაშ უკული თიქ დიჭყჷ სოლო კარიერა, გვიანო დარსხჷ ბუნა Wings, ნამუსჷთ ოკათუდეს თიში მაართა ოსური ლინდა ისტმენი დო ბირეფიშ ავტორი/ვოკალისტი დენი ლეინი.