cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
.bu
.bu — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მიანმარიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
bu
ჰრონი
ჰრონი (სლოვაკ. Hron, გერმ. Gran, უნგრ. Garam, ლათ. Granus) — წყარმალუ სლოვაკეთის, დუნაიშ კვარჩხანი ნადუ.
წყარმალუ იჭყაფჷ დაბალი ტატრეფიშ გვალეფს დო გიშმურს ცენტრალურ დო ობჟათე სლოვაკეთის დო ინაკათუ დუნაის ნოღეფიშ შტუროვოშ დო ესტერგომიშ გოხოლუას. ჰრონიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბრეზნო, ბანსკა-ბისტრიცა, სლიაჩი, ზვოლენი, ჟიარ-ნად-ჰრონომი, ჟარნოვიცა, ნოვა ბანა, ტლმაჩე, ლევიცე, ჟელიეზოვცე დო შტუროვო.
ჰრონიშ უდიდაში ნადუ რე სლატინა.
წყარმალუ ჰრონიშ სიგინძა რე 271 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 5,465 კვ.კმ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
მუჰამად ალ-იდრისი
აბუ აბდულაჰ მუჰამად ალ-იდრისი ალ-ყურთუბი ალ-ჰასანი ას-საბთი (არაბ. أبو عبد الله محمد الإدريسي القرطبي الحسني السبتي; დ. 1100, სეუტა, ალმორავიდეფიშ სახენწჷფო — ღ. 1165, სეუტა, ალმოჰადეფიშ ხალიფატი) — არაბი გეოგრაფი დო კარტოგრაფი.
1602
კატეგორია:
მუჰამად ალ-იდრისი
ალ-იდრისიქ დებადჷ სეუტას. გურაფულენდჷ კორდობას. ახალობაშე ბრელს შარალენდჷ. უკულიან პერიოდის სიცილიაშა მიდართჷ დო დოხოლაფირო 18 წანას მსახურენდჷ სიცილიაშ მაფაშ როჯერ II-შ ომაფე კარს. ჸათაქ ალ-იდრისიქ როჯერ II-შ ინიციატივათ აკადგინჷ ატლასი, ნამუსჷთ "როჯერიშ წინგი"-ს ხოლო უძახჷნა. ატლასიშა მიშულირიე მოსოფელიშ რეგიონეფიშ 70 რუკა დო ჸათე რეგიონეფიშ ფიზიკური, გეოგრაფიული, პოლიტიკური, სოციოეკონომიკური ეჭარუა დო კომენტარეფი. წინგი ჭარილი რე არაბულ ნინაშა დო დორთილიე 7 კლიმატურ ზონათ დო ჸათე ზონეფი დორთილი რე 10 სექციათ.
მუჰამად ალ-იდრისიქ დიდი გოლინა იღვენუ უკულიანი პერიოდიშ მუსლიმი მენცარეფიშა, გიშაკერზაფილო იბნ საიდ ალ-მაღრიბიშა, ჰაფიზი აბრუშა დო იბნ ხალდუნიშა. მარა ალ-იდრისიშ ნახანდეფი ჩინებული ვარდჷ ბჟადალი ევროპას დო თის დიდი როლი ვაჸულაფინუ რენესანსიშ კარტოგრაფიაშ გოვითარაფაშო.
თაშნეშე, ალ-იდრისი რდჷ ავტორი შხვა გეოგრაფიული ნაჭარეფიშ დო ჩანარეფიშ სამედიცინო ლექსიკონიშ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არაბეფი კატეგორია:არაბი გეოგრაფეფი კატეგორია:არაბი კარტოგრაფეფი
1603
კატეგორია:
რეტორომანული ნინა
რეტორომანული ნინა, ორაგ. რომანული ნინა — შვეიცარიაშ ართ–ართი ოფიციალური ნინა. რაგადანა გრაუბიუნდენიშ კანტონს. ორხველჷ რომანულ ნინეფს. ნინეფიშმენცარობას ნინაშ ეიოშინალო გიმირინუაფუ თაშნეშე ტერმინი ბიუნდენრომანული.
1604
კატეგორია:
რეტორომანული ნინა
კატეგორია:რეტორომანული ნინა
.dd
.dd — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) გერმანიაშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
dd
ტაივანი (კოკი)
ტაივანი (臺灣; კოლონიური ჯოხოდვალა — ფორმოზა, ilha Formosa-შე — სქვამი კოკი) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩინეთიშ მატერიკული ნორთიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯიშე 150 კილომეტრიშ მეძენას, ნამუშე გიშართილი რე ტაივანიშ საროტით. კოკიშ ცენტრიშ გეოგრაფიული კოორდინატეფი — 23,5° ოორ. გ., 121° ბჟაე. გ. კოკის გჷნმოჭკირუნს ოორუე ტროპიკი.
ტაივანი დო გოხოლუაშ კოკეფს აკონტროლენს ნორთობურო აღიარაფილი ჩინეთიშ რესპუბლიკა (ტაივანი, ნამუსჷთ დე-იურე პრეტენზიეფი უღჷ ედომუშამ ჩინეთიშა ), ნამუშ გეშა თე ქიანაშა უბრალოთ უჯოხონა ტაივანი. მუში ნებეფს კოკიშა აცხადენს თაშნეშე ჩინეთი, ნამუშ თოლწონუათ ტაივანი მიშმურს ჩინეთიშ კინე თე ჯოხოდვალაშ ადმინისტრაციულ ართულშა. უშხუაში აგლომერაცია — ნიუ-ტაიბეი.
სქოლიო
*
დენზელ ვაშინგტონი
დენზელ ჰეის ვაშინგტონი (Denzel Hayes Washington, Jr); დ. 28 ქირსეთუთა, 1954, მაუნტ-ვერნონი, ნიუ-იორკიშ შტატი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, კინორეჟისორი დო კინოპროდიუსერი. ოსკარიშ ჟირშა ლაურეატი საუჯგუშო თარი დო საუჯგუშო მაჟირახარისხუანი როლეფშო.
მუში რინა
1982 წანას, დენზელქ პაულეტა პირსონშა დექორწინჷ. თინეფს ოთხი სქუა ჸუნა: ქომოლსქუა ჯონ დევიდი (დ. 1985 წანას), ცირასქუა კატია (დ. 1988 წანას) დო ნაჟირალი მალკომი დო ოლივია (დ. 1991 წანას).
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 28 ქირსეთუთა კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
გურანდა გაბუნია
გურანდა გაბუნია (დ. 26 მარაშინათუთა, 1938 — ღ. 4 ფურთუთა, 2019 ) — ქორთუ თეატრიშ დო კინოშ არტისტი. საქორთუოშ კინემატოგრაფისტეფიშ გორჩქინური რსხუშ მაკათური. საქორთუოშ დოინალაფირი არტისტი (1979), საქორთუოშ ოკათე არტისტი (1990). ფოთიშ საპატიე მენოღალე (1997). არტისტ ოთარ მეღვინეთუხუცესიშ ალმასქუ.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 26 მარაშინათუთა კატეგორია:დუნაბადი 1938 კატეგორია:ნაღურა 4 ფურთუთა კატეგორია:ნაღურა 2019 კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:ფოთიშ საპატიე მენოღალეეფი
ჰიუგოშ პრემია
ჰიუგოშ პრემია (ინგლ. Hugo Award) — ირწანური ლიტერატურული პრემია ფენტეზიშ დო ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრეფს. პრემიას ადმინისტრირენს ომენცარე ფანტასტიკაშ საირქიანო ჯარალუა Worldcon. პრემიაქ დირსხუ 1953 წანას დო თინა ლუქსემბურგალი-ამერიკალი ჭარუშ დო რედაქტორიშ, ჟურნალი Amazing Stories-იშ დუმარსხუაფალიშ ჰიუგო გერნსბეკიშ ჯოხონობაშ რე.
1996 წანას პრემიას გიაძინჷ რეტრო-ჰიუგოშ ჯილდოეფქ ხოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰიუგოშ პრემია კატეგორია:ამერიკული პრემიეფი კატეგორია:ამერიკული ჯილდოეფი
1606
კატეგორია:
1607
კატეგორია:
1608
კატეგორია:
ტყარი კატუ
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
1610
კატეგორია:
რობერტო ბენინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარი არტისტეფი კატეგორია:იტალიარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ზენდაია
ზენდაია მერე სტროერმერ კოლემანი (Zendaya Maree Stoermer Coleman; დ. 1 ეკენია, 1996, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი, მობირე, მასხაპალი დო მოდელი. 2017 წანას ოკათუდჷ ფილმის ბორბოლია კოჩი: დორთინა, სოდეთ ასახიერჷ მიშელ მ.ჯ ჯონსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი კატეგორია:ამერიკალი მასხაპალეფი
ბორბოლია კოჩი: დორთინა
„ბორბოლია კოჩი: დორთინა“ (Spider-Man: Homecoming) — 2017 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი Marvel Comics-იშ პერსონაჟ ბორბოლია კოჩიშ გეშა. თინა გინიღეს Columbia Pictures-ქ დო Marvel Studios-ქ, დისტრიბუტორი რე Sony Pictures Releasing. „დორთინა“ რე რანწკით მაჟირა გინოხურგუა ათე პერსონაჟწკჷმა მერსხუაფილი ფილმეფიშ სერიას დო მავითაამშვა ფილმი Marvel-იშ კინოოქიანუს. თიში რეჟისორი რე ჯონ უოტსი, სცენარიშ ავტორეფი – ჯონათან გოლდსტაინი, ჯონ ფრენსის დეილი, ჯონ უოტსი, კრისტოფერ ფორდი, კრის მაკ-კენა დო ერიკ სომერსი. თარი როლეფს არსულენა ტომ ჰოლანდი, მაიკლ კიტონი, ჯონ ფავრო, ზენდაია, დონალდ გლოვერი, ტაინ დეილი, მარისა ტომეი დო რობერტ დაუნი უკლაში. ფილმიშ სიუჟეტიშ მეჯინათ, პიტერ პარკერი ოცად სკოლაშ რინა დო ბორბოლია კოჩიშ სახეთ რინა ართიანს მეუხუჯუას დო აწუდირთუ ყურფუშის.
კორთხონჯი
thumb|250px|Narcissus poeticus კორთხონჯი (Narcissus) — ოდიარე ჩანარეფიშ გვარი ამარილისიშობურეფიშ ფანიაშე. აკმოკათჷნს 60-შახ გვარობას, ნამუთ ჩანს ევროპას, სქირონაშქაზუღაპიჯის, წიმი დო შქა აზიას.
ნებულაშ პრემია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნებულაშ პრემია კატეგორია:ამერიკული პრემიეფი
კორთხონჯი
კორთხონჯი ორდოგჷმაპირუ ანდაწანიანი ბოქვამ ჩანარი რე. ბოქცი ფორილი რე მოდინცხფერე ფურჩეფით. უფურცელე ოპეულე ღერს ართი ვარ-და მუახირენი ჩე ვარ-და ჸვინთელი პეული უღუ. პეულიშ მუდანობაშ, პეულოფორუშ სიგჷნძაშ დო ფერიშ მეჯინათ ირთჷ მუსხირენ საბაღე ჯიშო. დეკორატიული ჩანარი რე, გჷმირინუანა ბაღ-პარკეფიშ გაფორმებელო დო ეიოჭკირალ მასალათ. კორთხონჯიშ კანკალე გვარობაშ პეული იკათუანს ეთერამ ზეთის, ბოქვი — ალკალოიდეფს.
1611
კატეგორია:
კორთხონჯი
ლიტერატურა
კატეგორია:ამარილისიშობურეფი
ბორბოლია კოჩი: დორთინა
2015 წანაშ ფურთუთას Marvel Studios-შ დო Sony-შ შქას იჸუ მორაგადაფაქ, ნამდა ბორბოლია კოჩი გიაძინუდჷ Marvel-იშ კინოოქიანუს. მანგის ჰოლანდიქ მიღჷ პარკერიშ როლი, ტომეიშ როლს სხუნუაშ უკული უოტსიქ იჸუ რეჟისორქ. დეილიქ დო გოლდსტაინქ დიჭყეს სცენარშე მუშობა. 2016 წანაშ პირელს ჩინებულქ იჸუ ფილმიშ ედომუშამი ჯოხოქ, ხოლო, მუჭოთ მაკათური არტისტეფიშ ერკებულქ, დაუნიშ კათაფათ. უმოსო გინოღალეფი მიშჷ 2016 წანაშ მანგიშე Pinewood Atlanta Studios-ს (ფეიეტი, ჯორჯიაშ შტატი) დო გეგინძორჷ ნიუ-იორკის, დათებუქ ბერლინს, გჷმათუთას. გინოღალეფიშ ბორჯის ჩინებულქ იჸუ, ნამდა უოტსი, ფორდი, მაკ-კენა დო სომერსი ხოლო მუშენდეს სცენარშე დო არტისტეფიშ ბუნაშ შხვა დეტალეფქჷთ გიცხადჷ.
ფილმიშ პრემიერაქ იყუ ჰოლივუდის, 2017 წანაშ 28 მანგის. კინოთეატრეფს თიქ გიშართჷ 2017 წანაშ 7 კვირკვეს, 3D, IMAX დო IMAX 3D ფორმატეფს. მოსოფელიშ მასშტაბით მიშნაველქ 633.8 მილიონ ააშ დოლარშე უმოსიქ იჸუ. კრიტიკოსეფქ თინა ჯგირო აფასეს, შინეს ჰოლანდიშ დო ბუნაშ შხვა მაკათურეფიშ რსულება, საუნდტრეკი, ხიარული ტონი დო ობუძოლარი სცენეფი. ფილმიშ გაგინძორაფაშ პრემიერა ულამნა 2019 წანაშ 5 კვირკვეს.
მუსიკა
ფილმის „დოქტორი სტრეინჯი“ ორეკლამე კამპანიაშ ბორჯის, 2016 წანაშ გერგობათუთას, ფაიგის ქაუოლჷ, ნამდა მაიკლ ჯაკინო იჸიდჷ ფილმიშ კომპოზიტორი დო იმუშენდჷ „დორთინასჷთ“. გვიანო თენა მჯაკინოქ ხოლო დადასურჷ. მუსიკაშ ინოჭარუაქ დიჭყჷ 2017 წანაშ 11 პირელს. საუნდტრეკის ოკათჷ „ბორბოლია-კოჩიშ“ თემას 1967 წანაშ ტელესერიალიშე. დისკიქ მუსიკათ გჷშართჷ Sony Masterworks-ს, 2017 წანაშ 7 კვირკვეს.
სქოლიო
კატეგორია:2017 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:Columbia Pictures-იშ ფილმეფი კატეგორია:IMAX-იშ ფილმეფი კატეგორია:Marvel-იშ კინოოქიანუშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი ბორბოლია კოჩიშე
პოპრადი
პოპრადი (Poprad, Deutschendorf, Poprád) — ნოღა სლოვაკეთიშ ოორუეშე, იდვალუაფუ მაღალი ტატრეფიშ კართეს, წყარმალუ პოპრადიშ წყარპიჯის. ნოღაშ მახორობა — 49,430 ადამიერი (2021). ნიღაშ გოხოლუას იდვალუაფუ შანულამი სლოვაკური აეროპორტი პოპრად-ტატრეფი, ნამუთ ევროპას რე არძაშე მაღალგვალას მადვალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლოვაკეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ზოთონჯიშ უნივერსიადეფიშ ნანანოღეფი კატეგორია:პოპრადი
1612
კატეგორია:
ოცელოტი
ოცელოტი (ლათ. Leopardus pardalis, აცტეკეფიშ ნინაშა „océlotl“) — მახვამილარი ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე, ხე ლათინურ ამერიკას.
გიმენგვარობეფი
thumb|ოცელოტი
კატეგორია:კატუშობურეფი
ნაბი ტაძიმა
ნაბი ტაძიმა (田島ナビ; დ. 4 მარაშინათუთა 1900, ოფუტე უანი (ასე კიკაი თაუნი), კაგოსიმა, იაპონია) — ღ. 21 პირელი 2018, კინ თექ ) — იაპონარი მოშხირხანე, დიხაუჩაშ არძაშე ხანერი მახორუ 2017 წანაშ 15 ეკენიაშე 2018 წანაშ 21 პირელშახ დო მოსოფელს ეკონია ვერიფიცირაფილი ადამიერი, ნამუქჷთ XIX ოშწანურას დებადჷნ. არძაშე ხანერი თი ადამიერეფიშ ისტორიაშ სუმულშა მიშმურს, ნამუეფიშ ხანერობა ვეთაკილებენ.
ნაბი ტაძიმას 9 სქუა, 28 მოთა, 56 მოთაშმოთა დო 35 მოთელი ჸუნდჷ. დოღურჷ 2018 წანაშ 21 პირელს.
შხირხანობაშ რეკორდეფი
ვერიფიცირაფილი (გჷნომორსებული) რე 2011 წანაშ 31 გჷმათუთას.
სქოლიო
კატეგორია:შხირხანერი ოსურეფი კატეგორია:იპონარი შხირხანერეფი კატეგორია:შხირხანერეფიშ ერკებული კატეგორია:ამამიშ კოკიშ კათეფი
1613
კატეგორია:
ვანო ზოდელავა
ივანე (ვანო) ზოდელავა (დ. 2 მესი, 1957, ქართი, საქორთუოშ სსრ, სსრრ — ღ. 5 ფურთუთა, 2019, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, სპეციალობათ ინჟინერი.
ჯილდოეფი, პრემიეფი დო პრიზეფი
1997 - ნ. ფოთიშ საპატიე მენოღალე
პრეშოვი
პრეშოვი (Prešov) – ნოღა ოორუე-ბჟაეიოლ სლოვაკეთის. პრეშოვიშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას ოხორანს 83,897 ადამიერი (2021) დო თე მაძირაფალით მასუმა აბანს რე ქიანაშ მასშტაბით.
პრეშოვიშ არქიეპისკოპოსი რე სლოვაკეთიშ ბერძენულ-კათოლიკური ოხვამეშ მადუდე.
1614
კატეგორია:
1615
კატეგორია:
ჯონ ლე კარე
დევიდ ჯონ მურ კორნუელი (ინგლ. David John Moore Cornwell; დ. 19 გჷმათუთა, 1931, პული, ინგლისი — ღ. 12 გერგობათუთა, 2020, ტრურო, ინგლისი), უმოსო შინელი რე ფსევდონიმით ჯონ ლე კარე, ინგლ. John le Carré — ბრიტანალი ჭარუ დო ნოველისტი, პოპულარობა მიპალუ შპიონაჟური ჟანრიშ რომანეფით, ნამუეფიშ სიუჟეტეფს რე გერსხილი ბრელი კინოფილმი. მერჩქინელი რე მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულიანი პერიოდიშ ართ-ართ უდიდაშ ნოველისტო.
ჯონ ლე კარე გურაფულენდჷ სენტ-ენდრიუშ დო შერბორნიშ სკოლეფს. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დიო ბერნიშ უნივერსიტეტის (შვეიცარია) დო უკულ კემბრიჯიშ ლინკოლ-კოლეჯის. 1950-იან დო 1960-იან წანეფს მუშენდჷ უშქურანჯობაშ სააგენტოეფს: MI5ს დო MI6ს.
ჯონ ლე კარექ ლიტერატურული კარიერა 1960-იანი წანეფიშ დაჭყაფუშე დიჭყჷ. ოდებიუტე რომანი 1961 წანას გჷმაბჟინუ. 1963 წანას გიშართჷ ლე კარეშ რომანქ "თემბელი ჩხურუშე", ნამუქჷთ მალას გინირთჷ საირქიანო ბესტსელერო დო ავტორს კაბეტი პოპულარობა მოუღჷ.
ჯონ ლე კარეშ რომანეფი თანგილი რე მოსოფელიშ ბრელი ნინაშა დო გიმოჩამილი რე მილიონობათ ეგზემპლარი. ლე კარე რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ლიტერატურული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი.
1616
კატეგორია:
1617
კატეგორია:
გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი
მინი|მარჯვნივ|250px|გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორია ვარდა ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორია — იკათუანს ვითაანთხი ტერიტორიას, ნამუეფით გოართოიანაფილი ომაფეშ ტერიტორიაშ თარი ნორთეფი ვა რენა, მორო თიშ იურისდიქციაშა მიშმულა. თე ტერიტორიეფი ბრიტანეთიშ იმპერიაშ გენასქილედი რე, თე სახენწჷფოეფს ზოხორინალა ვა აფჷნა მოპალირი.
ბრიტანეთიშ აკოდგინალუაშს ჸოფური თე დიხეფს ჯოხო „გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიაქ“ გიადჷ 2002 წანას მეღებული აქტიშ უკული. 2002 წანაშახ თე ტერიტორიას ჯოხოდჷ გოართოიანაფილი ომაფეშ ზოხორინელი ტერიტორია. 1981 წანაშახ — ჯოხოდჷ კოლონია ვარდა ომაფე კოლონია.
გოართოიანაფილი ომაფეშ ვითაანთხი ზუღაშმელენი ტერიტორია რე: ანგილია, ბერმუდა, გოართოიანაფილი ომაფეშ ანტარქტიდული ტერიტორია, გოართოიანაფილი ომაფეშ ინდოეთიშ ოკიანეშ ტერიტორია, გოართოიანაფილი ომაფეშ ვირჯინიშ კოკეფი, კაიმანიშ კოკეფი, ფოლკლენდიშ კოკეფი, გიბრალტარი, მონსერატი, წიმინდე ელენე, ამაღალება დო ტრისტანი-და-კუნია, ტერქსიშ დო კაიკოსიშ კოკეფი, პიტკერნიშ კოკეფი, ობჟათე გეორგია დო ობჟათე სენდვიჩიშ კოკეფი დო აკროტირი დო დეკელია. ინგლისიშ პრეტენზიეფი დო გოლინა ანტარქტიდას ვაუღიარებჷ არძა ქიანას. ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფიშ ოეგებიე ფართობი რე 1 728 000 კმ² (667 018 კვადრატული მილი), თე ტერიტორიეფს საართო ჯამს ოხორანს დოხოლაფირო 260 000 ადამიერი.
ტერიტორიეფი ჯერსი დო გერნსი (ჩინებული მუჭოთ ნორმანდიაშ კოკეფი) დო კოკი მენი, წჷმარინუანს გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ გიმე გოართოიანაფილ ტერიტორიეფს, მორო თინეფს გიშაკერძაფილი ნებეფი უღჷნა.
ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი
გოართოიანაფილი ომაფეშ 14 ზუღაშმელენი ტერიტორია რე:
სქოლიო
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი კატეგორია:დოჸუნელი ტერიტორიეფი
ირბისი
ირბისი კინე თირიშ ჯიჯაღი (Uncia uncia), მახვამილაფარი ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე. თიში რსხულიშ სიგჷრძა 130 სმ, მასა 26-40 კგ. კუმაშფერ-მოტუტაშფერე, დახე ჩე ბოწოწი რგოლშობური რუმე ხალეფით აფუ მოფიელი. გოფაჩილი რე ცენტრალურ აზიაშ მაღალი გვალაშ ზონას (3000-შე 5000 მ-შახ). ნადირენს სერით, კანკალეშა დღაშით (ნირსამ ტაროსის). ჭკომუნს ჩორქოამეფს, ყურდგელეფს, მაფურინჯეეფს. მაკობა 3 თუთაშახ იგჷნძორებუ. ხანს 3-5 ბოქურს. მეჩხოლარობას გავალს უმენტაშო ვემითმიორინუას. ჸოფილ სსრრ-იშ ტერიტორიას ირბისიშ მუდანობაქ კვათიერო მირკჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
ალჟირიშ ნოღეფიშ ერკებული
ალჟირიშ ნოღეფი (مدن الجزائر) — ალჟირიშ შხუ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ World Gazeteer მეჯინათ, ალჟირს 200 ნოღა რე, სოდე 37 000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.
ალჟირიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|330px|ალჟირიშ ნოღეფი thumb|right|330px|[[ალჟირი (ნოღა)|ალჟირი, ქიანაშ ნანანოღა]] thumb|right|330px|[[ორანი, ოორუე აფრიკაშ ართ-ართი უდიდაში ონიშოლი]]
სქოლიო
ალჟირი
ჰიუგო გერნსბეკი
ჰიუგო გერნსბეკი (ინგლ. Hugo Gernsback; დ. 16 მარაშინათუთა, 1884, ლუქსემბურგი, ლუქსემბურგი — ღ. 19 მარაშინათუთა, 1967, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ლუქსემბურგალი-ამერიკალი გჷმმაგონებელი, ბიზნესმენი, ჭარუ, ნოველისტი დო რედაქტორი, შინელი რე მუჭოთ ომენცარე ფანტასტიკაშ მუმა. 1926 წანას დარსხუ მაართა ომენცარე-ფანტასტიკური ჟურნალი "Amazing Stories". ჰიუგოშ გერნსბეკიშ ჯოხონობაშ რე 1953 წანას დორსხუაფილი ლიტერატურული პრემია.
გერნსბეკიქ დებადჷ 1884 წანას, ლუქსემბურგის, ურიეფიშ ფანიას. გერნსბეკეფიშ ფანიაქ 1904 წანას ოცხოვრებშა ამერიკაშა მიდართჷ. 1908 წანას ჰიუგო გერნსბეკიქ დარსხუ ჟურნალი Modern Electrics, ნამუშ თარი ღანკი უკაბელე რადიოეფი დო ელექტრონიკა რდჷ. ჸათე პერიოდეფს გერნსბეკი რადიოეფით დო თიში ელექტრული მონწყილობეფით ვაჭრენდჷ. 1909 წანას გერნსბეკიქ დარსხუ ასოციაცია Wireless Association of America, ნამუსჷთ 10,000-შე უმოსი მაკათური ჸუნდუ.
1911 წანას ჟურნალს Modern Electrics-ის გიშართჷ გერნსბეკიშ მაართა რომანქ "რალფი 124C 41+", ნამუსჷთ დიდ პოპულარობაქ ვეიაჭოფჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
სერვალი
სერვალი (Felis serval ან Leptailurus serval) — მახვამილაფარი, ძუძუშმაწუალი კატუშობურეფიშ ფანიაშ წჷმმარინაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კატუშობურეფი
1618
კატეგორია:
ლაგვანი
მინი|ლაგვანიშ სურათი მინი|ლაგვანეფი [[გორიშ გოხოლუას]] ლაგვანი — მარქვალიშობური ფორმაშ, კონუსური (ოშა-გოშათ ბირტყა) ქვინჯიშ მაღვენი დიხაჭუბერიშ ჭკუდი, ინწრო კინჩხით დო დისკოშობური დუდით. ლაგვანი გჷმირინუაფუ ღვინიშ დადგჷმალო ვარდა ლაკარწამიშ ოჩუალარო. ლაგვანიშ გჷმორინაფა სპეციფიური რე - თის დიხას ინმანთხორანა დო ჰერმეტიულო ფორჷნა. საქორთუოს ლაგვანიშნერი ჭკუდი ორდოშიანი ბრონზეშ ხანშე რე ჩინებული, მორო მიარე თინეფიშ კონკრეტული დოშანაფა უჩინებუ რე. ლაგვანი მიარეთ რე გიშარჩქინელი ანტიკური ხანიშ ნოხორუეფს დო ოთხორუეფს.
საქორთუოშ კულტურაშ დო ძეგლეფიშ თხილუაშ მინისტრიშ ზოჯუათ, საქორთუოშ ედომუშამ ტერიტორიას უჯვეშაშ ბორჯიშე ასეშა გოფაჩილჷ, ღვინიშ დადგჷმალ დო ოჩუალარ დიხაჭაბუშ უნიკალურ ჭკუდის - ლაგვანს, ვამატერიალური კულტურული მონძალაშს ძეგლიშ სტატუსიქ მიაჩჷ. თეჯგურა სტატუსი ლაგვანს, საქორთუოშ პრეზიდენტიშ 2012 წანაშ 8 ფურთუთაშ № 91 ზოჯუათ, „კულტურული მონძალაშ გეშა“ საქორთუოშ კანონიშ მა-18 ბირგულიშ მაართა პუნქტიშ მეჯინათ მიაჩჷ.
იუნესკოშ ვამატერიალური კულტურული მონძალაშ თხილუაშ თარობეფოშქაშე კომიტეტიშ მა-8 სესიას (ნ. ბაქო, 2-7 ქირსეთუთა, 2013) მიღეს გინოჭყვიდირუა საქორთუოშ წჷმორინაფილი ნომინაციაშ „ლაგვანიშ ღვინიშ დოდგჷმაშ უჯვეშაში ქორთული ტრადიციული მეთოდიშ“ ვამატერიალური კულტურული მონძალაშ წჷმმარინაფალობით ერკებულშა მიშაღალაშენი.
სქოლიო
კატეგორია:ჭკუდი
ლორან გბაგბო
ლორან კუდუ გბაგბო (Laurent Koudou Gbagbo, დ. 31 მესი 1945, გაგნოა, კოტ-დ’ივუარი) — კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტი 2000 წანაშ 26 გჷმათუთაშე 2011 წანაშ 11 პირელშახ. გიშმეშჷ ფელიქს უფუე-ბუანიშ დიქტატურაშ სააწმარენჯოთ, ნამუშ გეშა ხედჷ. ომენცარე მოღალობას ოწიუდჷ.
ფანია
1970 წანას ლორან გბაგბოქ დექორწინჷ თაშნეშე ქირსიან სიმონ ეივეაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:კოტ-დ’ივუარალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუანაბადი 31 მესი
მარისა ტომეი
მარისა ტომეი (Marisa Tomei; დ. 4 ღურთუთა 1964, ბრუკლინი, ააშ) — ამერიკალი თეატრიშ დო კინოშ არტისტი. მარისა ტომეი დუდშე ოკათუდჷ ოტელივიზიე სერიალეფს, მუჭომეფით რე: „მუჭო ირთანს ოქიანუ“, „გინორთელი ოქიანუ“ დო შხვა. კინოს ჯოხო გისიმჷ როლით მონა ლიზა ვიტო, ფილმის „ჩქიმი ჯიჯისქუა ვინი“. შანულამი რდჷ ხოლო ოკულტე კინოფილმი: „ბევერლი ჰილზიშ კოტიანეთი“.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:იტალო-ამერიკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
1620
კატეგორია:
ფედერალური ოლქი
ფედერალური ოლქი — ფედერაციაშ ადმინისტრაციული დორთუალაშ ართ-ართი ტიპი რე, ნამუთ ითოლიშწორენს ფედერალური თარობაშ ბონი კონტროლიშ გიმე რინას. ფედერალური ოლქეფი შხირას იკათუანა ონანანოღე ოლქეფს, ნამუთ არსებენა შტატის დო მოსოფელიშ არძა ფედერალური მონწყუალაშ ქიანას.
ააშ
ააშ-შ ფედერალური თარობაშ ორენი რე ქიანაშ ნანანოღა ვაშინგტონი, ნამუთ ფედერალური ოლქი რე ჯოხოთ "კოლუმბიაშ ოლქი“, ნამუთ ააშ-შ ნამთინ შტატიშ ტერიტორიულ აკოდგინალუაშა ვემიშმურს. შხვა ფედერალურო მართუაფონი რაიონეფი, ნამუთ შტატეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმულან, მარა თინეფიშ იურისდიქციაშით ვემართუნან ფედერალური ანკლავეფი ჯოხონა.
ლათინური ამერიკა
ტერმინი Distrito Federal, შანენს "ფედერალური ოლქის" ჟირხოლო პორტუგალიურ დო ესპანურ ნინეფს, გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი შანულობათ:
აზია
ინდოეთის, ტერმინი მორსხუე ტერიტორია გჷმირინუაფუ ფედერალურ ერუანულ თარობაშე ბონი კონტროლიშ გიმე მარენჯი შკვითი ტერიტორიაშო, მუნეფიშ თარ მინისტრეფით დო გუბერნატორეფით. თე შკვითი მორსხუე ტერიტორია რე — ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი, ჩანდიგარჰი, დადრა დო ნაგარ-ჰაველი, დამანი დო დიუ, დელი, ლაქშადვიპი დო პუდუჩერი. თაჸურეშე დელის დო პუდუჩერს ნორთობურო სახენწჷფობური ნება უღუნა მუნეფიშ დორხველური გიშნაგორა თარი მინისტრეფით.
პაკისტანს, ტერმინი ფედერალური ტერიტორია გჷმირინუაფუ სახენწჷფო თარობაშე ბონო კონტროლირაფონი ხუთი ზონაშო დო 12 ისლამაბადიშ მორსხუე სხუნუეფშოთ მუჭოთ ისლამაბადიშ ონანანოღე ტერიტორიან თეშ.
ავსტრალია
ავსტარლიაშ ონანანოღე ტერიტორია ინორე შტატი ახალი ობჟათე უელსის. თიშ აკა ნოღა ქანბერა, ავსტრალიაშ ნანანოღა რე.
რუსეთი
რუსეთის, ჩხორო ფედერალური ოლქი რე, ნამუთ ფუნქციონირენა მუჭოთ გეძინაფონი ადმინისტრაციული ფა შხვა გიმენგჷნართეფს დო რუსეთიშ ფედერაციაშ შქას მუჭოთ ედომუშამი სახენწჷფო. მარა თინეფს მუთუნი საართო ვაუღუნა თი ტერიტორიეფწკჷმა, ნამუეფით იდვალუაფჷნა ნანანოღაშ გოხოლუას. თეწკჷმა ართო, არსებენს ფედერალური შანულობაშ ფედერალური ნოღეფი, ნამუთ კონსტიტუციათ რე დოდგინელი — მოსკოვი დო სანქტ-პეტერბურგი. ირ ნოღა ითოლიშწორებუ მუჭოთ ფედერაციაშ ზოხო სუბიექტი, ნამუსჷთ თაშნეშე მუნეფიშ დორხველური კანონამდვალუ ორგანოეფი ჸუნა.
სქოლიო
ოლქეფი
შონ პენი
შონ პენი (Sean Penn; დ. 17 მარაშინათუთა, 1960, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკალი არტისტი დო რეჟისორი. ნასრულებჷ როლეფიშ გეშა მიღჷ ოსკარიშ ჟირი ჯილდო დო სუმი ნომინაცია, თაშნეშე ორქოშ გლობუსიშ ართი ჯილდო დო ოთხი ნომინაცია. ჩინებული რე თაშნეშე მუჭოთ ჯარალობური დო პოლიტიკური აქტივისტი. პენი რე ამერიკაშ დემოკრატიული პარტიაშ ალმარენჯი. აკრიტიკენდჷ ჯორჯ ბუში უკულაშიშ პოლიტიკას. ოწიუდჷ ჰუმანიტარულ საქვარუას წალიკონ კატრინაშ დო 2010 წანაშ ჰაიტიშ დიხაშნწალუაშ უკული. ჩინებული რე, მუჭოთ ართსქესამეფიშ ქორწინებაშ მოხუჯე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1960 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ჯონ უოტსი
ჯონ უოტსი (Jon Watts დ.28 მანგი, 1981) — ამერიკალი რეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. 2017 წანას გინიღჷ ფილმი ბორბოლია კოჩი: დორთინა, 2019 წანას გიშურს თე ფილმიშ მაჟირა ნორთი, ნამუშ რეჟისორით კინ თინა იჸი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი პროდიუსერეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი
კონექტიკუტი
კონექტიკუტი (Connecticut, Ct) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ახალი ინგლისიშ რეგიონს. ჯოხო ალგონკინეფიშ ნინაშა შანენს „გირძე წყარმალუშ წყარპიჯის“. კონექტიკუტი 1635 წანას დარსხუეს პურიტან კოლონისტეფქ მასაჩუსეტსიშე; 1637 წანას თაქ დირსხუ ალმაჸალობაქ, ნამჷქთ 1639 წანას ალმახანური მოსოფელიშ მაართა კონსტიტუცია მიღჷ; 1788 წანაშე ააშ-იშ შტატი რე.
ჟანა დ'არკი
thumb|right|ჟანა დ’არკი ჟანა დ’არკი (Jeanne d’Arc), ორლეანარი აზაპი (la Pucelle d’Orléans) (დ. 6 ღურთუთა, 1412, ოფ. დომრემი, ჟიმოლენი მაასი — ღ. 30 მესი, 1431, რუანი) — საფრანგეთიშ ოკათე გერგეზი, ნამუთ ოშწანიანი ლჷმაშ (1337—1453) ბორჯის 1429—1430 დუდენდჷ ფრანგი კათაშ ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარ ტროგებას ინგლისარეფიშ სააწმარენჯოთ, დებადჷ გლეხიშ ფანიას.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთიშ ერუანული გერგეზეფი კატეგორია:ფრანგი რევოლუციონერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1412 კატეგორია:ნაღურა 1431
ელიზაბეთ I (ინგლისი)
მინი|250პქ|დიაფალი ელიზაბეთ I ელისაბედ I (ვარდა ელიზაბეთ I, Elizabeth I) კინე აზაპი დიაფალი (Virgin Queen) (დ. 7 ეკენია 1533 — ღ. 24 მელახი 1603) — ინგლისიშ დო ირლანდიაშ დიაფალი ტიუდორეფიშ დინასტიაშე. მოღალენდჷ 1559-1603 წანეფს. ქორწინებას ვაჸოფაშ გეშა მეტჯოხოთ აზაპი-დიაფალი გიოდვეს. თიშა თაშნეშე უჯოხოდეს „გლორიანა“ (Gloriana) დო „ალალ დიაფალ ბესი“ (Good Queen Bess). ელისაბედიშ უსქუალე ღურაშ უკული ტიუდორეფიშ დინასტიაქ მეჭყორდჷ.
ზოხო ისტორიკოსი ელისაბედიშ მართუალაშ წანეფშა უჯოხო „ინგლისიშ ორქოშ ხანა“, მუთ თარო მერსხილი რე კულტურაშ გოპეულუა (შექსპირი, მარლოუ, ბეკონი დო შხვ.) დო მოსოფელიშ არენას ინგლისიშ როლიშ ძინაწკჷმა (უგურჯგინუ არმადაშ მოჯალაგუა, დრეიკი, რეილი, ოსტ-ინდოეთიშ კამპანია)
1622
კატეგორია:
იპელი
იპელი (სლოვაკ. Ipeľ, უნგრ. Ipoly, გერმ. Eipel) — წყარმალუ სლოვაკეთის დო უნგრეთის, დუნაიშ ნადუ.
წყარმალუ იჭყაფჷ ცენტრალურ სლოვაკეთის, სლოვაკეთიშ მადენამი გვალეფს, წყარმალუ მეურს დიო ობჟათეშე - სლოვაკეთი-უნგრეთიშ სახენწჷფო ხურგიშა, უკულ ბჟადალიშე დო უკულ კინ ობჟათეშე. იპელი გიშმურს სლოვაკეთიშ რეგიონეფიშ ბანსკა-ბისტრიცაშ აკანიშ, ნიტრაშ აკანიშ დო უნგრეთიშ ნოგრადიშ მედიეშ დო პეშტიშ მედიეშ ტერიტორიეფს. იპელი ინაკათუ დუნაის ნოღა სობიშ გოხოლუას.
იპელიშ სიგინძა რე 232 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 5,151 კვ.კმ. უდიდაში ნადუეფი რე: ტისოვნიკი, კრტიში, კრუპინიცა დო შტიავნიცა.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:სლოვაკეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:უნგრეთიშ წყარმალუეფი
1623
კატეგორია:
თხირი
thumb|270px|გუმნაღელი თხირი (Corylus) — ფურცელმაცჷმე ბართვეფიშ, ძალამ მერკეთ ჯალეფიშ გვარი თხირიშობურეფიშ ვარდა ფართო გაგებათ, ჭყერიაშობურეფიშ ფანიაშე. ტვერამეფამი პეულეფი უპეულოფორუე რე დო ჭკიდა პეულონეფით რე აკოშაყარელი, ბუტკამი პეულეფი გვიგვილს რე ინოტყობინელი დო გალე ხვალე ნიჩვეფი ეშაჩქჷ. ირი პეულიშ მუკი-მუკი ივითარებუ სუ-სუმი ართიანშამერდილი წოროპეულონი, ნამუთ გუმნაღელიშ მონდინაფაშ ბორჯის იდიდარებუ დო შხვადოშხვა ფორმაშ გიმნაღელ ოფორუს (გვიგვილს) აკმოქიმინჷნს. გიმნაღელი ართთასამი კაკალი რე. გვარი იკათუანს 20-შახ გვარობას, ნამუთ გოფაჩილი რე ევროპაშ, აზიაშ დო ოორუე ამერიკაშ ფურცელამი ტყალეფიშ ზონას. საქორთუოს ტყალეფს ზუღაშ დონეშე 1500-1800 მ-შახ ორთშობურო ჩანს თხირიშ 6 გვარობა: რჩქვანელობური თხირი (Corylus avellana) ბართვამი ვარდა 8-შახ სიმაღალაშ ჯა რე, გოფაჩილი რე ედომუშამ საქორთუოს. ირდუ გიმენტყა თხომურონეფს, ფართეფურცელამ დო და წიწვამ ესვარილ ტყალეფს, სუბალპურ მეჯღერს. ოროშ ემაჭოფუ დო ძალამ ჸინგარძე რე. პეულეფს ფურთუთა-მელახის, გუმნაღელი მონდიდუ მარაშინათუთა-ეკენიას. ართ ბართვიშე 3 კგ-შე უმოსი მუნაწი მუთმურს. იმიარებუ თასით, ძიკვით დო ჯინჯიშ ეშნაულაშე, ძალამ მერკეთ გინოჸონაფათ/დორშუაფათ. ჩანს 70-80 წანას.
დეკორატიული რე. გჷმირინუანა რობუეფიშ გატყარაფალო. ართ-ჟირწანიან ღერს — ღირეკო, კარაჩხეფიშ, გოდორეფიშ, ლახთეფიშ ობეჭალო. ტყარი თხირი დო პონტოური თხირი (Corylus pontica) ირდუ გურიას დო აჭარას; იმერული თხირი (Corylus imeretina), კოლხური თხირი დო კახური თხირი (Corylus cachetica) საქორთუოშ ენდემეფი რე.
თხირიშ გური იკათუანს 5%-შახ წყარს, 60-70% ციმუეფს, 15-16% ცილეფს. თის მაღალი ოჭკომალი ღირებულება უღუ, კალორიულობათ თინა 2-3-შა უმოსი რე ქობალკაკალს, 3-5-შა ხორცის. ფართოთ გჷმირინუაფუ საკონდიტრო რეწუალას დო ტექნიკას უმაღალაში ხარისხიშ ოლიფარი ზეთეფიშ მიოღებელო. თიშ სამეკონ-მოკონო-საექსპორტო პროდუქტიშ დადებითი კუნთხუ რე მორეობაშ ხანგჷრძე ხანი, მაღალი ტრანსპორტაბელურობა.
თხირიშ კულტურაშ გოვითარაფაშ ართ-ართ აბანო იკოროცხუ უჩა ზუღაშ წყარპიჯი, მოჩილ აზიაშ ქიანეფი. საქორთუოს თხირი მაღალ მუნაწის ირზენს კოლხეთიშ რზენიშ ზონას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჭყერიაშობურეფი
ბალიშ ჸილო
ბალიშ ჸილო (Panthera tigris balica) — ისტორიული გოფაჩუა კოკი ბალი (ინდონეზია), ეკონია ჸილო ჸვილეს 1937 წანაშ 27 ეკენიას. მუშ ბორჯის არძაშე მორჩილი ჸილო რდჷ, თიში წონა 90-100 კგ-შახ იძანძჷდ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კატუშობურეფი კატეგორია:ეშალაფირი ძუძუშმაწუალეფი
1624
კატეგორია:
ზავოია (პოლონეთი)
1975—1998 წანეფს, ოფუტე მიშმეშჷ ბელიშ სავოევოდეშ აკოდგინალუას.
ოფუტე ზავოია — ბაბიე გურაშ (1725 მ.) რაიონიშ თარი ტურისტული მიოლი პუნქტი რე. თაქ იდვალუაფუ ბაბიეგურაშ ერუანული პარკი, ნამუთ ტყაჩირო რე გჷმოცხადაფილი 1954 წანაშე.
2021 წანაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 7471 ადამიერი. ზავოია რე არძაშე უკაბეტაში (დოხოლ. 100 კმ²) დო არძაშე უგჷნძაში ოფუტე პოლონეთის (დოხოლ. 18 კმ). ოფუტეშ ჯოხოდვალა მოურს ვალაშურ ზიტყვაშე zavoiu, ნამუთ შანენს „ტყას წყარპიჯწკჷმა“.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთიშ ოფუტეეფი კატეგორია:მალოპოლსკიშ სავოევოდეშ ოფუტეეფი
1625
კატეგორია:
1626
კატეგორია:
1627
კატეგორია:
დიდი მორავა
დიდი მორავა (სერბ. Велика Морава) — წყარმალუ სერბეთის, დუნაიშ მარძგვანი ნადუ. წყარმალუ იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ: ობჟათე მორავაშ დო ბჟადალი მორავაშ აკოართაფაშ აბანს, ოფუტე სტალაჩიშ გოხოლუას დო ინაკათუ დუნაის, ნოღა სმედერევოშ ხოლოს.
დიდი მორავაშ სიგინძა რე 185 კმ. ოდუდე ბჟადალი მორავაშ მეკოროცხილო 493 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 38,207 კვ კმ.
დიდი მორავას ინაკათუ ჭიჭე ნადუეფი: იასენიცა, რესავა, რესავიცა, ლუგომირი, ბელიცა, ლეპენიცა დო შხვეფი.
დიდი მორავას ფშხირას უჩქჷ წყარალეფი, ჸათეშ გეშათ თიში წყარპიჯეფს შხუ ურბანული დოხორაფილი პუნქტეფი ვარე.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:სერბეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
1628
კატეგორია:
ობინეხე
მინი|300პქ|ობინეხე ობჟთე [[საფრანგეთი|საფრანგეთის]] ობინეხე — ბინეხიშ ბაღი. დიხაშ ნოკვეთი, სოდე ჩანს ბინეხიშ პლანტაცია, დო სოდე მოჸუნა ჸურზენი ღვინიშო, სასუფრე ჸურზენი დო უბრალე, უალკოჰოლე წვენშო. თე წარმება მებინეხობაშ ჯოხოთ რე ჩინებული, ნამუთ მუჭოთ ოფუტეშ მეურნობაშ დარგი რენ, თეშ მენცარობათ რე.
მებინეხობაშ არძაშე მაღალგვალამი რაიონეფი რე ბოლივიას (2500-3000 მეტრი ზუღაშ დონეშე), დაღესტანს (1400 მეტრი), აზერბაიჯანს (1300 მეტრი). ტროპიკულ ორტყაფუს ბინეხიშ ვეგეტაცია უმუჭყვიდუო მეურს, ნამუთ წანაშ გოძვენას ჟირი მუნაწიშ მეღებაშ საშუალებას ირზენს. ულირი ოშწანურაშ 70-80-იან წანეფს, ედომუშამ მოსოფელს ბინეხიშ ნარგეფიშ ფართობეფი სტაბილური სახეთ 10 მილიონ ჰექტარს ოჭირინუანსჷ, ნამუთ ოფუტეშ მეურნობაშო გჷმორინაფილი ფართობიშ 0,7% აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ოფუტეშ მეურნობა
ჟან დიუჟარდენი
ჟან ედმონ დიუჟარდენი (Jean Edmond Dujardin ; დ. 19 მანგი, 1972) — ფრანგი კომიკოსი დო კინოარტისტი. ჩინებულქ იჸუ ნალაჸაფინა როლეფით ფილმეფს „თხობელი 117“, „99 ფრანკი“ დო „არტისტი“. 2007 და 2012 წანეფს ნომინირებული რდჷ სეზარს, 2011 წანას იჸუ კანიშ, ოსკარიშ, BAFTAშ დო ორქოშ გლობუსიშ ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1972 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ჯეიკობ ბეტელონი
ჯეიკობ ბეტელონი (Jacob Batalon; დ. 6 მანგი, 1996, ჰავაი) — ამერიკალი არტისტი. 2017 წანას ილაჸაფჷ ნედ ლეედსიშ როლი ფილმის ბორბოლია კოჩი: დორთინა.
ლუიზიანა
ლუიზიანა (Louisiana, La) — შტატი ააშ-იშ ობჟაე ნორთის, მექსიკაშპიჯიშ რზენს. ჯოხოქ გიადჷ საფრანგეთიშ მაფაშ ლუი XIV-იშ მეჯინათ.
ისტორია
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი კატეგორია:ლუიზიანა
1629
კატეგორია:
1631
კატეგორია:
ღვინი
ეტიმოლოგია
ღვინიშ ეიოშანალ ზიტყვეფს დახე არძა ნინას ართი ჯინჯი უღუ. ქართველურ ნინეფს ღვინი გჷმირიგადუაფუ: ღვინო (ქორთ.), ღვინი (ზან./მარგ.), ღვინალ (შონ.).
შხვა ინდო-ევროპულ დო სემიტურ ნინეფს: ხეთური: wiyan(a), ლუვიური: wa/i-ya-na, ჯვ. ბერძენ.: Οíνος, ლათ: vinum, სომხ.: gini გერმ.: Wein, ინგლ. Wine, რუს. (სლავურ ნინეფშა): вино, უელს: gwîn, ფრანგ.: vin, ესპ.: vino, იტ.: vino, არაბ.: wainun, ური.: yayin, ასირ: înu. თოლოძირე რე, თე ზუტყვეფს აკმაართიანენა ართი ჯინჯი, ართ გოჭყაფა დო თი ქიანაშე ოკო რდას არძა შხვა ნინაშა მიშულირი დო გჷმორინაფილი, ნამუთ საეგებიოთ ოკო რდგას ღვინიშ ოდაბადე. მუჭოთ იდასურებუ მატერიალური მონძეობაშენ, ასეიანი საქორთუოშ ტერიტორიას ბინეხიშ კულტურას უჯვეშაში, ორდოშიანი ბრინჯაოშ ხანშე იჩინენდეს. თე უმკუჯინალო, ზიტყვა „ღვინოქ“, მენცარეფიშ უმენტაშობაშ არზით კინოხქორთულ ნინას პროტო-ინდო-ევრუპული ნინაშე — ართ-ართი თეორიაშ მეჯინათ — პროტო-სომეხური ნინაშ მეშქაშობათ მოხვადჷ. ზურაბ სარჯველაძეშით წჷმოჭყაფილჷ თეორია თე ზიტყვაშ წიმინდე ქართველურ ეტიმოლოგიაწკჷმა მერსხუაფაშ გეშა, ბჟადალიშ დო ქორთუ მენცარეფს კონწარო გაკრიტიკეს დო ივარეს თინა.
სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
1630
კატეგორია:
ლუი XIV (საფრანგეთი)
მინი|250პქ|ლუი XIV ლუი XIV დე ბურბონი „მაფა-ბჟა“ (Louis XIV de Bourbon "Roi Soleil"; დ. 5 ეკენია 1638, სენ-ჟერმენ-ან-ლე, საფრანგეთი – ღ. 1 ეკენია 1715, ვერსალი, საფრანგეთი) — საფრანგეთიშ დო ნავარიშ მაფა 1643-1715 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ მაფეფი კატეგორია:დუნაბადი 1638 კატეგორია:ნაღურა 1715
1633
კატეგორია:
1632
კატეგორია:
ნიდერლანდიშ კოლონიეფი
right|thumb|500px|ტერიტორიეფი, ნამუეფით ნიდერლანდიშ [[ექსპანსიაშ ობიექტო გჷნირთესჷნ.
]] ნიდერლანდიშ (ჰოლანდიაშ) კოლონიეფი — ნიდერლანდიშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფიშ ართობურობა, ნამუეფით კოლონიურ დოჸუნალაშ გიმე რდეს თე მეტროპოლიაშო დო ნამუეფქჷთ აკოქიმინეს ჰოლანდიაშ დუდალათ, XVII — XX ოშწანურეფს, ნიდერლანდიშ (ჰოლანდიაშ) კოლონიური იმპერია (het Nederlandse Rijk).
კოლონიეფიშ დო ოხორუეფიშ ერკებული
გიმე, ერკებულს მოჩამილი რე მოსოფელიშ არძა ზუღაშმელენი ტერიტორია, ნამუთ ნამდგაინ ბორჯის ნიდერლანდიშ დოჸუნალას ვარდა კოლონიური დოჸუნალაშ გიმე რდჷნ.
ვენესუელაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
thumb|right|400px|ვენესუელაშ შტატეფი ვენესუელა ადმინისტრაციულო 23 შტატო (estados), 1 ონანანოღე ოლქო (Distrito Capital) დო 1 ზოხო ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ართულო ფედერალურ ოღვენჯეთ (Dependencias Federales) ირთუ, ნამუთ იკათუანს ვენესუალაშ დორხველობაშ კოკეფიშ უმენტაშობას დო თე ტერიტორიულ ართულშო მუმალშო იგეგმებუაფუ ფედერალური სტატუსიშ (Territorio Federal) მეჩამა.
ვენესუელაშ შტატეფი 335 მუნიციპალიტეტო ირჷნა (municipios), მუშჸურე - 1136 სამრევლოთ (parroquias) ირთუ.
შტატეფიშ კანონმადვალუ ორგანოეფი — კანონმადვალუ სხუნუეფი, შტატეფიშ მადუდეეფი დო შტატეფიშ ემაჸონაფალი ხეშუულებეფიშ მადუდეეფი — გუბერნატორეფი, ონანანოღე ოლქის მუში კანონმადვალუ ორგანო ვა უღუ, თიშ ფუნქციას ვენესუელაშ ერუანული ხუნა ასრულენს, ონანანოღე ოლქიშ მადუდე დო ემაჸონაფალი ხეშუულებაშ მადუდე - ხეშუულებაშ მადუდე (Jefe de Gobierno), მუნიციპალიტეტეფიშ წჷმმარინაფალეფიშ ორგანოეფი - მუნიციპალური სხუნუეფი (Concejo Municipal), მუნიციპალიტეტეფიშ ემაჸონაფალი ხეშუულებაშ მადუდეეფი - მერეფი (Alcalde).
ტერიტორიული დებეფი
thumb|right|250px|ვარდიშფერო იძირებე ოდებელი ტერიტორია წყარმალუ ესეკიბოშ (გაიანა-ესეკიბო Guayana Esequiba) ბჟადალი ტერიტორია, ნამუთ ასეიანშო სახენწჷფო გაიანაშ ნორთი რე (ქიანაშ ტერიტორიაშ 60%-შე უმოსი) დო ნამუსჷთ აკონტროლენს გაიანაშ თარობა, ალმახანურ ვენესუელაშ რუკეფს ეშანილი რე მუჭოთ ვენესუელაშ ტერიტორიაშ ნორთი.
Ԇ
უნიკოდეფი
Ԇ: U+0506
ԇ: U+0507
HTML კოდეფი
Ԇ: & # 1 2 8 6; დო & # x 0 5 0 6;
ԇ: & # 1 2 8 7; დო & # # 0 5 0 7;
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კირილიცა
ჩერნობილი
ჩერნობილი (Чернобыль, ან ჩორნობილი Чорнобиль) — მეტებული ნოღა ოორუე უკრაინას, კიევიშ ოლქის, ბელარუსიშ ხურგიწკჷმა. 1986 წანას, ნოღაქ ევაკუირაფილქ იჸუ ჩერნობილიშ ატომური ელექტროდგჷმილიშ ავარიაშ ბორჯის, ნამუთ ნოღაშე 14,5 კმ-ს იდვალუაფუდჷ.
თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ნოღა ასეშო დახე ჩოლერი რე, მუსხირენ მახორუქ დორხველ ჸუდეს იშენით დართუ. ატომური დგჷმილიშ გოფეთქუას პერსონალ ანატოლი დიატლოვს აბრალენა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კიევიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:უკრაინაშ მეტებული ნოღეფი კატეგორია:ჩერნობილიშ კატასტროფა კატეგორია:უკრაინაშ ნოღეფი
1634
კატეგორია:
ჭილოუშ კატუ
ჭილოუშ კატუ (Felis chaus), მახვამილაფარი ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე. თიში რსხულიშ სიგჷრძა — 80 სმ, მასა — 16 კგ-შახ. უღუ გჷრძე კუჩხეფი, უჯიშ ბოლოს კუნტა ქუჩუჩი. ხე ობჟათე-ბჟაეიოლ აფრიკაშ წჷმი დო ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ წყარმალუეფიშ ლეხერეფიშ შხირ ბარდვეფს. ჸოფილ სსრრ-ს — ვოლგაშ დელტას, კასპიაშ ზუღაშ ბჟადალ წყარპიჯის, შქა აზიაშ წყარმალუეფიშ ლეხერეფს. საქორთუოს — ხვალე ბჟაეიოლ ნორთის. გვალეფს 800 მ-შე უმოსი მაღალას ვეშმურს. ჭკომუნს ფურინჯეფს, ძუძუშმაწუალეფს. კანაკლე აბანეფს ორეწუალე ნოტყ-მაფურინჯეშ მოჯილიკუათ ართგვარი გავალს მეთმიორინუანს ოჯინორე მეურნობას. ჭილოუშ კატუშ ბოწოწი დარე ხარისხიშ რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
1635
კატეგორია:
ბერლინიშ დუდიშული უნივერსიტეტი
ბერლინიშ დუდიშული უნივერსიტეტი გერმანიაშ დო ევროპაშ ართ-ართი პოპულარული დო რეიტინგული უნივერსიტეტი რე. უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს ნობელიშ პრემიაშ 5 ლაურეატი დო ლაიბნიციშ პრემიაშ 15 ლაურეატი.
უნივერსიტეტის ჸუნს დოხოლაფირო 31 ანთასი სტუდენტი, ჸათავრეშე 4400 ოდოქტორე პროგრამეფიშ სტუდენტეფი რე. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტის მუშენს 2,786 აკადემიური დო 2,357 ადმინისტრაციული პერსონალი.
უნივერსიტეტიშ თარი კემპუსი დო ადმინისტრაციული დგჷმილეფი ბერლინიშ დალემიშ რაიონს იდვალუაფჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:ევროპაშ უნივერსიტეტეფი
1636
კატეგორია:
1637
კატეგორია:
მენიშ შტატი
მენი, მეინი (Maine, Me) — შტატი ააშ-ს, ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის, ახალი ინგლისიშ რეგიონს, კანადაშ ხურგაწკჷმა. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ოგასტა. უდიდაში ნოღა დო ონიშოლი — პორტლენდი. ტერიტორიაშ დიდი ნორთი უკინებჷ აპალაჩეფიშ ჸაქჷნდჷრეფს (სიმაღალე 1291 მ-შა). ჰავა ზომიერი ჭოროფა.
ჯოხოქ გიადჷ საფრანგეთიშ პროვინციაშ მეჯინათ; 1623 წანას თაქ დიხორეს ინგლისარეფქ, 1652-შე - მასაჩუსეტსიშ ნორთი რე; 1820 წანას შტატო გინირთჷ.
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
პორტუგალიაშ კოლონიეფი
thumb|560px|right|პორტუგალიაშ კოლონიური იმპერია (1415—1999).{{Legend|#FF0202|პორტუგალია დო თიში ოპალუეფი}} {{Legend|#FFB0B0|ტერიტორიული პრეტენზიეფი}} {{Legend|#9DCEFF|თარი ოზუღე რზეფი, მიშანჭაფაშ ზონა}} {{Legend|#F4C154|გოლინაშ სფერო, აქტიური ვაჭარობაშ ზონა}} {{Legend|#43FC45|ოვაჭარე ბაზა, თარი ფაქტორიეფი}} {{Legend|#807D00|გჷთონაკვერელი, მარა ვათვისაფილი ტერიტორიეფი}} პორტულგალიაშ კოლონიეფი — პორტუგალიაშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფიშ ართობურობა, ნამუეფით თემეტროპოლიაშ კოლონიური დოჸუნალაშ გიმე რდეს დო პორტუგალაიშ დუდალათ გაჭყეს, XV—XX ოშწანურეფს პორტუგალიაშ კოლონიური იმპერია (Império Colonial Português), 1415 წანაშე, სეუტაშ დოჸუნალაშე დოჭყაფილი, მაკაოშა დო ჩინეთშა სუვერენიტეტიშ დორთინაფაშახ, იმპერიაქ გიფაჩჷ დიდი ტერიტორიას, ნამუეფით ასე 53 ქიანაშ ნორთი რე. უციოთ რე ეიოშინალი, ნამჷ-და ვართ მონარქიაშ დო ვართ რესპუბლიკური რეჟიმიშ ბორჯის, პორტუგალია მუშ დუდს ოფიციალურო დღას ვაუძახუდჷ „იმპერიას“.
რესურსეფი ინტერნეტის
პორტუგალია კატეგორია:პორტუგალაიშ ისტორია
1638
კატეგორია:
როზა ლუქსემბურგი
მინი|250პქ|როზა ლუქსემბურგიშ პორტრეტი როზა ლუქსემბურგი (Rosa Luxemburg, Róża Luksemburg, רוזה לוקסמבורג; თახმი ჯოხო როზალია ლუქსენბურგი; 5 მელახი, 1871 – 15 ღურთუთა, 1919) — ევროპას სოციალ-დემოკრატიაშ ართ-ართი არძაშე აქტიური დო გოლინამი მოღალე. მაჸალენდჷ ჩინებულ ფემენისტ კლარა ცეტკინწკჷმა. მუსხირენშა რდჷ ჭოფილი, მარა ჯიხაშე ხოლო ახერხენდჷ პროპაგანდას ლჷმაშ თებაშე დო რევოლუციაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1871 კატეგორია:ნაღურა 1919 კატეგორია:პოლიტიკოსი ოსურეფი კატეგორია:ნაჸვილა პოლიტიკოსეფი კატეგორია:კომუნისტეფი
კორაიმა ტორესი
კორაიმა ალეხანდრა ტორეს დიასი (Coraima Alejandra Torres Diaz; დ. 1973) — ვენესუელარი არტისტი, ნამუქჷთ ედომუშამ მოსოფელს ჩინება მიპალუ სერიალ „კასანდრაშ“ თარი როლიშ რსულებათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვენესუელარი არტისტეფი
ისკირი
ისკირიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ბულგარეთიშ ჩხორო ნოღა. წყარმალუს უღჷ დიდი ეკონომიკური შანულობა ბულგარეთიშო. ისკირი გიმირინუაფჷ ირიგაციაშო დო ელექტრობაშ გენერაციაშო.
წყარმალუშ სიგინძა რე 368 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 8,617 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბულგარეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
მარტინ ლუთერ კინგი
thumb|მარტინ ლუთერ კინგი მარტინ ლუთერ კინგი (უკულაში) (Martin Luther King; დ. 15 ღურთუთა, 1929, ატლანტა, ჯორჯია — ღ. 4 პირელი, 1968, მემფისი, ტენესი) — ამერიკალი ორატორი, რასიზმიშ ვანძალობური აწმარენჯობაშ ლიდერი.
კინგიქ რასისტული დისკრიმინაციაშ სააწმარენჯოთ ნაქიმინა მოღალობაშ გეშა ნობელიშ თინჩალაშ პრემია დეინალუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი ოჯარალე მოღალეეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშო კატეგორია:დუნაბადი 1929 კატეგორია:ნაღურა 1968
ფილიპ სეიმურ ჰოფმანი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:ნაღურა 2014 კატეგორია:გერმანალი ამერიკალეფი
1640
კატეგორია:
ოსამი
ოსამი (ბულგ. Осъм) — წყარმალუ ბულგარეთის, დუნაიშ ნადუ. ოსამი იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ უჩა ოსამიშ დო ჩე ოსამიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა ტროიანს. უჩა ოსამი ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ლევსკიშ გვალას (სტარა-პლანინა), ზუღაშ დონეშე 1,821 მეტრაშ სიმაღალას. ჩე ოსამი იჭყაფჷ კოზია სტენაშ გვალას.
წყარმალუ ოსამი გიშმურს ნოღა ლოვეჩის, უკულ მიკმირთუ ოორუე-ბჟაეიოლიშე დო უკულ ოორუე-ბჟადალიშე დო ინაკათუ დუნაის ნოღა ნიკოპოლიშ გოხოლუას.
ოსამიშ სიგინძა რე 314 კმ., ღანჩოშ ფართობიე 2,838 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბულგარეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:დუნაიშ ნადუეფი
1639
კატეგორია:
კვამე ნკრუმა
მინი|250პქ|კვამე ნკრუმა ფრენსის ნვია კოფი კვამე ნკრუმა (Francis Nwia Kofie Kwame Nkrumah; დ. 21 ეკენია 1909, ნკროფული ორქოშ წყარპიჯი — ღ. 27 პირელი 1972, ბუქარესტი, რუმინეთი) — განარი ფილოსოფოსი, სოციოლოგი დო პოლიტოლოგი. მაართა პრემიერ-მინისტრი (1957-1960) დო ზოხორინელი განაშ მაართა პრეზიდენტი (1960-1966). ფელდმარშალი (1965). 1964 წანას დუდი გეგმიცხადჷ იროიან პრეზიდენტო. გეგმარაგვეს 1966 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:განარი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:განაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1909 კატეგორია:ნაღურა 1972
სალვადორიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|250px|სალვადორიშ რუკა. thumb|250px|[[სან-სალვადორი, სალვადორიშ ნანანოღა.]]
გიმე მოჩამილი რე სალვადორიშ ნოღეფიშ ერკებული.
ერკებული
სალვადორი
მერილენდი
მერილენდი (Maryland, Md) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე ატლანტიკურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ჩარლზ I-იშ ალმასქუშ, დიაფალ ანრიეტა-მარიშ პატიოცემელო. 1634 წანას დირსხუ კოლონიაქ, 1788-შე ააშ-იშ შტატი რე.
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ეკვადორიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
350px|thumb|right|ეკვადორიშ პროვინციეფი
ეკვადორი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულო 24 პროვინციათ დო ონანანოღე ოლქო (კიტო) ირთუ. მუშჸურე პროვინციეფი 199 კანტონო ირთუნა. კანტონეფი - სამრევლოეფო:
კოიოტი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯოღორიშობურეფი
ჯავაჰარლალ ნერუ
მინი|250პქ|ჯავაჰარლალ ნერუ (1920) ჯავაჰარლალ ნერუ (जवाहरलाल नेहरू; დ.14 გერგობათუთა, 1889, ალაჰაბადი — ღ. 27 მესი, 1964, დელი) — პანდიტი (მენცარ-მარწაფალი), ინდოეთიშ ზოხორინალაშ ყარაფიშ ართ-ართი უშანულამაში ლიდერი, ინდოეთიშ ერუანული კონგრესიშ მადუდე, ინდოეთიშ მაართა პრემიერ-მინისტრი, 1947 წანაშ 15 მარაშინათუთაშე 1964 წანაშ 27 მესიშა.
მელა
მელა (Vulpes) — მახვამილაფარლი ბჟაშუმუეფიშ გვარიშ ჩხოლარი ჯოღორიშობურეფიშ ფანიაშე. გოფაჩილი რე ირდიხას ანტარქტიდაშ მოხ. ავსტრალიაშა მიშაჸონაფილი რე. გვარს 6 გვარობა რე. რჩქვანელობური მელა (Vulpes vulpes) ტანო არძაშე დიდი რე. საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა რჩქვანელობური მელაშ 3 გვარობა. ობჟათე რასეფი უმოსი ღილე ფერიშ რე, მუთმოფხვადჷნა ედომუშამო ჩე (ალბინოსეფი) ვარდა უჩა ინდივიდეფი (მელანისტეფი). გიშაკერძაფილო მიარემუდანობათ ხე ველეფს დო ტიოზეფს. თაშნეშე ხე ტყას დო შხვა აბანეფს. მითორე ომანეს, ნამუსჷთ მუ თხორუნს, კანკალეშა მუნჩქვიშ ვარდა შხვა ჩხოლარიშ ომანეს კებულენს. გჷმირინუანს ორთაშობურ ბინას — ფოქვეფს, კირდეშ ფარაქას, ეკორთელი ჯალეფიშ ქოქეფს დო შხვა აბანეფს. აქტიური რე დღაშით დო სერით. თოლს ელაზჷმაფათ ორკჷ, რჩქილა დო შურაფა — ჯგირი. გიშეგორუაფუ სირთხილათ დო მოხუჯურობათ. ჭკომუნს მუჭოთ ჩხოლარულ, თეშ ჩანარულ ოჭკომალს, თარო ჭუკიშნერ მაღირღინალეფს. წანმოწანაშე ართშა იმიარებუ. ხანს 3-12 ლაკვის, ნამუეფსჷთ 1,5 თუთას ბჟას არზენს. სქესობუროი მოწიფური რე 10-11 თუთაშ ხანს. ტყვეობას 15-20 წანას თელარენს, ორთას — მუსხირენ წანას. მელა რეწუაშ შანულამი ობიექტი რე (გიმირინუანა ბოწოწის). სარგებელი მოუღუ მანებელი მაღირღონალეფიშ მოჯილიკუათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯოღორიშობურეფი
დენ რეინოლდსი
დენიელ კოლტერ (დენ) რეინოლდსი (Daniel Coulter Reynolds; დ. 14 კვირკვე, 1987; ლას-ვეგასი, ააშ) — ამერიკალი მობირე, ბირეფიშ ავტორი, მუსიკოსი, მულტი-ინსტრუმენტალისტი დო მუსიკალური პროდიუსერი. როკ-ბუნა Imagine Dragons-იშ დუმარსხუაფალი დო ვოკალისტი. 2011 წანას, რეინოლდსიქ გიშაშქჷ EP ჯოხოთ Egyptian ალმასქუ ეიჟა ვოლქმანწკჷმა დუეტით. „ჰელ დევიდიშ ჯოხონობაშ ახალნორდ ტალანტეფიშ პრემიაშ“ გომორძგვილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:გიტარისტეფი კატეგორია:ამერიკალი როკ-ვოკალისტეფი კატეგორია:Imagine Dragons
1642
კატეგორია:
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტი
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტი (გერმ. Humboldt-Universität zu Berlin) — ოჯარალე უნივერსიტეტი ბერლინს, გერმანიას. უნივერსიტეტიქ დარსხუ ფრიდრიხ ვილჰელმ III-ქ 1810 წანას, ვილჰელმ ფონ ჰუმბოლდტიშ, იოჰან გოტლიბ ფიხტეშ დო ფრიდრიხ შლეიერმახერიშ ინიციატივათ. 1828 წანაშე 1945 წანაშახ, უნივერსიტეტიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა რდჷ ფრიდრიხ ვილჰელმიშ უნივერსიტეტი. რგილი ლჷმაშ ბორჯის, ბერლინიშ დუდიშული უნივერსიტეტიშ დორსხუაფაშ უკულ, უნივერსიტეტიქ ჟირო გირთჷ. 1949 წანაშე უნივერსიტი ალექსანდერ დო ვილჰელმ ჰუმბოლდტეფიშ ჯოხონობაშ რე.
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტის უღუ ჩხორო ფაკულტეტი. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტის გურაფულენდჷ 32 ანთასიშე მეტი სტუდენტი. ჸათავრეშე 2,951 სადოქტორო პროგრამეფიშ სტუდენტეფი რდჷ. უნივერსიტის ჸუნს 2,403 აკადემიური დო 1,516 ადმინისტრაციული წორომოხანდე.
უნივერსიტიშ თარი კამპუსი იდვალუაფჷ ცენტრალურ ბერლინს, უნტერ-დენ-ლინდენიშ ბულვარს.
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტი შინელი რე მოსოფელიშ მასშტაბით, უმაღალაში გონათაფაშ ჰუმბოლდტიშ მოდელით, ნამუქჷთ დიდი გოლინა იღვენუ ბრელი ევროპული დო ამერიკული უნივერსიტეტეფიშ გონათაფაშ სისტემაშა.
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 57 ლაურეატი, თაშნეშე გიშარჩქინელი ფილოსოფოსეფი, სოციოლოგეფი, იურისტეფი, მათემატიკოსეფი, პოლიტიკოსეფი. შხვადოშხვა ბორჯის უნივერსიტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: ალბერტ აინშტაინი, კარლ მარქსი, ფრიდრიხ ენგელსი, ოტო ფონ ბისმარკი, უილიამ ედვარდ ბურგჰარდტ დიუბოა, ანჯელა დევისი, არტურ შოპენჰაუერი, გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი, ვალტერ ბენიამინი, მაქს ვებერი, გეორგ ზიმელი, კარლ ლიბკნეხტი, ერნსტ კასირერი, ჰაინრიხ ჰაინე, მაქს პლანკი დო შხვა შინელი ადამიერეფი.
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტი მოსოფელიშ დო ევროპაშ ართი პოპულარული დო პრესტიჟული უნივერსიტეტი რე. 2020 წანაშ QS World University Rankings-ის უნივერსიტის, მოსოფელიშ მასშტაბით უკინებჷ 117-ა აბანი დო გერმანიას მაანთხა აბანი. 2019 წანაშ ბრიტანული ჟურნალიშ Times Higher Education-იშ რეიტინგეფს უნივერსიტის უკინებჷ 67-ა პოზიცია.
ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტიშ პარტნიორი უნივერსიტეტეფიე: უორიკიშ უნივერსიტი, ფრინსთონიშ უნივერსიტეტი დო ვენაშ უნივერსიტეტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:ევროპაშ უნივერსიტეტეფი
ოსვალდო რიოსი
ოსვალდო რიოსი (ედომუშამი ჯოხოდვალა — ოსვალდო რიოს ალონსო Osvaldo Ríos Alonso; 25 ოქტომბერი 1960, კაროლინა, პუერტო-რიკო) — ჩინებული მექსიკელი და პუერტორიკოელი არტისტი, მუსიკოსი, მოდელი, ტელენოველებში — „კასანდრა“ და „ბლანკოს ქვრივი“ მურიცხი.
ფილმოგრაფია
ნამთინიშ ჸოროფა — (1990)
კასანდრა — (1992)... იგნასიო კონტრერასი / ლუის დავიდ კონტრერასი
ბლანკოს ქვრივი — (1996)... დიეგო ბლანკო ალბარასინი
1644
კატეგორია:
ოსვალდო რიოსი
ფილმოგრაფია
მანგარო ქუმახუტოლი — (2000)... დიეგო ერნანდესი
რაუზანი — (2000)... სებასტიან დე მენდოსა
შონთი ანგელოზი — (2004)... ალეხანდრო ვალდერამა
ზორო: დაშნა და ვარდი — (2007)... ალეხანდრო დე ლა ვეგა
ფუჩაფი — (2008)...სანტიაგო დე ლანდეროსი
ჸოროფაშ ტრიუმფი — (2010)... ოსვალდო სანდოვალი
ელზა და ფრედი — (2013)... ექიმი
კატეგორია:პუერტორიკოალი არტისტეფი კატეგორია:პუერტორიკოალი მაბირეეფი
1645
კატეგორია:
ესპანეთიშ იმპერია
[[სურათი:Spanish Empire Anachronous 0.PNG|მინი|500პქ|ესპანეთიშ კოლონიური იმპერია.
]]
ეპანეთიშ იმპერია ესპანეთიშ კოლონიური იმპერია; (Imperio colonial español) — ესპანეთიშ ოპალუე, ნამუთ აკმიქიმინუდჷ XV ოშწანურაშ დალიაშე. იარსებჷ XIX ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ. აკმოდირთუდჷ კოლონიური ოპალუეფშე ამერიკას, შორიშ ბჟაეიოლს დო აფრიკას. XV ოშწანურას ესპანეთიქ გეჭოფჷ კანარიშ კოკეფი დო ტერიტორიეფი აფრიკაშ ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯის. კოლუმბიშ მეგორაფეფიშ (1492-1504) უკული ქჷდირსხუ მაართა ესპანური ახალნაგებუეფქ კ. ესპანიოლას (ჰაიტი), სოიშე ესპანარეფი ამერიკაშ მატერიკაშ სიტომბეშა მიშმეჭკირჷნა. ვასკო ნუნიეს დე ბალბოაშ (1513), ერნან კორტესიშ დო თიში კაპიტანეფიშ (1519-1525), ფრანსისკო პისაროშ (1532-1534) დო შხვ. კონკისტადორეფიშ ექსპედიციეფიშ შედეგო ესპანეთიქ გეპატჷნ მექსიკაშ, კალიფორნიაშ, ფლორიდაშ, ცენტრალური დო ედომუშამი ობჟათე ამერიკაშ (ბრაზილიაშ დო გვიანაშ მოხ) ტერიტორიას. თეშ უკული ესპანეთიქ ქჷდიჭყჷ პორტუგალიაშ სააწმარენჯო ბურჯაფი ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ კოკეფშა გოპატჷნაფაშო. ფერნანდო მაგელანიშ ექსპედიციაქ 1521 წანას ქემიოჭირინუ კოკეფს, ნამუეფსჷთ უკული ფილიპინეფიშ კოკეფქ გიადჷნ. 1570-1571 წწ. ესპანარეფქ გემანგარეს ვისაიშ კოკეფს დო კ. ლუსონს, აბანური მახორობაშ დიდი აწმარენჯობაშ გეშა, კ. მინდანაოშ ბჟადალი ნორთი დო სულუშ არქიპელაგი თინეფქ ხვალე XIX ოშწანურაშ შქა წანეფს ქჷდიჸუნეს. XVII ოშწანურას ესპანეთიქ გაფართჷ დორხველი ოპალუეფი რჩქალ ოკიანეს, დემინჯჷ მარიანაშ დო კაროლონიშ კოკეფს. ესპანეთი კონწარო ინმაშქვიდუანდჷ აბორიგენეფიშ აწორინალას, დახე გეშაჭყვიდჷ თინეფი დო თეშნერო თე ოპალუეფი XIX ოშწანურაშა ქიგირზინჷ. მაფაშ დო კონკისტადორეფს შქას მეჭირინაფილი კომპრომისიშ შედეგო ესპანეთიშ კოლონიურ ოპალუეფშა გემშეღეს ენკომიენდოშ სისტემა, ინდიარეფიშ მაფაშ დუდიშულ ვასალეფო გეგმიცხადას, დო თინეფიშ ექსპლუატაციაშ ნება — უგუთანჯჷ ხანით დო გორკვიაფილი პიჯალეფით კოლონიზატორეფს მიაჩჷ.
XVI ოშწანურას გიჭყჷ ესპანეთიშ იმპერიაშ ადმინისტრაციული აპარატიქ. 1503 წანას სევილიას აკიქიმინჷ ოვაჭარე პალატაქ, ნამუსჷთ ახალ ქიანეფწკჷმა ოზუღე მიმოულაშ გიშაკერძაფილი ნებაქ მიაჩჷ. 1511 წანას დირსხჷ ინდიარეფიშ საქვარეფიშ სხუნუქ, ნამუსჷთ ახალი ზუღაშმელენი ტერიტორიეფიშ მართუალა ოვალუდჷ. 1550 წანაშო საბოლათ გჷმიქიმინჷ ესპანეთიშ იმპერიაშ პოლიტიკურ-სოციალური დო ადმინისტრაციული ინსტიტუტეფქ. ახალი ქიანაშ ედომუშამი ტერიტორიაქ დუდმაართაშე დირთჷ 2 ვიცე-ომაფეთ (ახალი ესპანეთი დო პერუ). ვიცე-ომაფეეფი აკმოდირთუდჷ პროვინციეფშე, ნამუეფსჷთ გიშაკერძაფილი ოსამარათლე პალატეფი (აუდიენსიეფი) მართჷნდჷ. ვიცე-მაფეფს დო აუდიენსიეფიშ პრეზიდენტეფს მაფა დჷთმარინუანდჷ (3-4 წანაშ ხანით); ხემანჯღვერე პოსტეფს ესპანარეფი დითმირინუაფუდჷ.
ესპანეთიშ იმპერიას დიდი გოლინათ რგებულენდჷ კათოლიკური ოხვამე, ნამუთ იმპერიაშ მართუალას ოკათუდჷ. ოხვამეშ მიშნაველიშ დიდი ნორთი ომაფე ხაზინაშა მიშმეშჷ.
მახორობაშ უკონწარაში ჩალუაშ გეშა ესპანეთიშ იმპერიას გიშაკერძაფილო გეუფრაშჷ ბურჯაფიქ კოლონიზატორეფიშ სააწმარენჯოთ. XVIII ოშწანურას მუსხირენ რეფორმაქ იმანჯჷ (გირთჷ ვიცე-ომაფეეფქ, გეუქვუ კანკალე მონოპოლიაქ, გეგნორაჸეს იეზუიტეფი), მორო თე რეფორმეფს ვეშულებუდჷ კოლონიური რეჟიმიშ გინოსქილადა. 1810-1826 წწ. გჷმადუდიშულაფარი ლჷმაშ მალობას ესპანეთიშ იმპერიაშ ქიანეფიშ უმენტაშობაქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ. გიშაკერძაფილო კონწაო მიშჷ გჷმადუდიშულაფარი ყარაფი XIX ოშწანურაშ II ნორთის კუბას დო ფილიპინეფს. 1898 წანას კუბაქ გედუდიშულჷ ესპანარეფიშ პატჷნალაშე. თიმ წანას გეთუ ფილიპინეფს ესპანარეფიშ პატჷნალაქჷთ. ასე ესპანეთის მორჩილ ოპალუეფქ დასქიდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთი კატეგორია:ესპანეთიშ ისტორია