cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
საგანი (სერიალი)
საგანი (Arrow) — ამერიკული სერიალი, ნამუთ ჭარუეფქ დო პროდიუსერეფქ გრეგ ბერლანტიქ, მარკ გუგენჰაიმიქ დო ენდრიუ კრისბერგიქ აკიმუშეს. სერიალი დორსხუაფილი რე DC კომიქსეფიშ გერგეზი წვანე საგანს, კოსტიუმირაფილ მალჷმორს, ნამუთ კრიმინალს აწურე. გერგეზიშ მაღოლამარეფი მორტ უაიზინგერი დო ჯორჯ პეპი რენა. სერიალიშ პრემიერაქ ოორუე ამერიკას 2012 წანაშ 10 გიმათუთას იჸუ ამერიკულ ოტელევიზიე არხის The CW, საირქიანო ოტელევიზიე ეთერს 2012 წანაშ დათებუს გუმორჩქინდჷ. გინოღალეფი, ჯინჯიერო, ვანკუვერს, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას, კანადას მეურს. სერიალი ესახჷნს მილიონერი პლეიბოიშ ოლივერ ქუინიშ (სტეფან ამელი) ამბეს, ნამუქჷთ ვირვილერ კოკის მიდეღალირი 5 წანაშ უკული ოდაბადე ნოღაშა, სთარლინგ-სითიშა ირთუ. თინა ლჷმას იჭყანს კრიმინალწკჷმა დო კორუფციაწკჷმა, მუჭოთ ფულირი გერგეზი დო ლჷმაშ ანჯარო შქვინდი დო საგანს ისხუნუანს. კომიქსიშე გინორთით, სერიალს ქუინი გეძინელი ჯოხოთ „წვანე საგანს“ მაანთხა სეზონშა ვაგჷმირინუანს. მაართა სეზონს თიში თარი აწმარინჯე რდჷ უჩა მაშქვილე, მაჟირა სეზონს დედსთროუკი, მასმას რა'ს ალ გული, მანთხას დემიან დარკი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ომენცარე ფანტასტიკური ტელესერიალეფი
სირიული ჭარალუა
სირიული ჭარალუა (ܐܠܦܒܝܬ ܣܘܪܝܝܐ) — აკმოდირთუ 22 ასოშე, ნამუთ წჷმულირი რე არამეულ ჭარალუაშე. ჭარალუა რე კონსონანტური, იჭარუ მორძგვიშე კვარჩხიშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჭარალუეფი კატეგორია:არამეული ნინეფი
435
კატეგორია:
434
კატეგორია:
436
კატეგორია:
437
კატეგორია:
აჩადარა
აჩადარა (Ачадара, ჸოფილი მილარა) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ გუმისთაშ კვარჩხანი წყარპიჯის. გუმისთაშ თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი:გუმისთა, ლეჩქოფი). ზუღაშ დონეშე 1280 მ, სოხუმიშე 6 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
სქოლიო
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
438
კატეგორია:
Open Handset Alliance
Open Handset Alliance (OHA) — 84 კომპანიაშ ბიზნეს-ალიანსი მობილურ მონწყილობეფშო ღილე სტანდარტეფიშ შემუშებელო, ნამუშათ მიშმურს Google Inc., HTC, Intel, Motorola, Asus, Qualcomm, Samsung, LG Electronics, T-Mobile, Nvidia, Wind River Systems დო შხვა კომპანიეფი.
სქოლიო
კატეგორია:კონსორციუმეფი
439
კატეგორია:
441
კატეგორია:
442
კატეგორია:
444
კატეგორია:
კარლ ლუდვიგ ჰარდინგი
კარლ ლუდვიგ ჰარდინგი (გერმ. Karl Ludwig Harding; დ. 29 ეკენია, 1765, ლაუენბურგი, საქსენ-ლაუენბურგი — ღ. 31 მარაშინათუთა, 1834, გეტინგენი, ჰანოვერიშ ომაფე) — გერმანალი ასტრონომი. 1804 წანაშ 1 ეკენიას მიოგორუ ასტეროიდის 3 იუნონას, ნამუთ რდჷ მასუმა ასტეროიდი, ნამუქჷთ ძირაფილქ იჸუ ასტეროიდეფიშ ორტყაფუს. დუდშე 3 იუნონა მერჩქინელი რდჷ პლანეტათ. 1850-იან წანეფიშე თიქ რეკლასიფიცირებულქ იჸუ მუჭოთ ასტეროიდიქ.
კარლ ლუდვიგ ჰარდინგიქ დებადჷ ლაუენბურგის. 1786–89 წანეფს გურაფულენდჷ თეოლოგიას, მათემატიკას დო ფიზიკას გეტინგენიშ უნივერსიტეტის. მუშენდჷ ლილიენტალიშ ობსერვატორიას, რდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიაშ პროფესორი. 3 იუნონაშ გარდა ჰარდინგიქ მიოგორუ სუმი კომეტას.
ჰარდინგი რე ავტორი შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ. თიში ნახანდეფიშე ეიოშანალი რე კატალოგი, სოდეთ მიშული რე 120,000 მურიცხი.
ჰარდინგიქ 1805 წანას მიპალუ ლალანდიშ პრემია. 1806 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
ჰარდინგიშ ჯოხონობაშ რე თუთაშ ართ-ართი კრატერი დო ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი
ქორთული ლარი
ქორთული ლარი — გინოგაფაშ აკა კანონიერი შარა საქორთუოშ ტერიტორიას, დუდიშული ინდუსტრიული ზონეფიშ გეშა საქორთუოშ კანონით გოთოლისწორაფილი შვანეფიშ მოხ, 1995 წანაშ 2 გჷმათუთაშე. ერუანულ ბანკის ნება უღუ, განახორციელას საქორთუოშ ტერიტორიას ფარაშ შანეფიშ გიშაშქუმალა. თაშნეშე, ერუანულ ბანკის ექსკლუზიური ნება უღუ, დამზადაშ მიმოულაშო ვარდა შხვა ღანკით, ოშუენე ფარაშ შანეფი.
ზიტყვა „ლარი“, ნამუქჷთ გიშეგორჷ ქორთული ეუანული ვალუტაშ თარი ართულიშ ჯოხოდვალათ, ჯვეში ქორთული ზიტყვა რე დო შანენს ზოგადო განძის, ქონებას. ჯოხოდვალა „ლარი“ ქორთული ფარაშ ართულიშ ჯოხოდვალათ 1991 წანაშ წჷმარინუ აკადემიკოსი ვასილ ჩანტლაძექ მინისტრეფიშ კაბინეტიშო აკოქიმინელ პროექტის.
ერუანული ბანკიშ სხუნუ გჷთმოთანჯუნს დო ანტკიცენს ლარიშ ბანკნოტეფიშ დო ხურდეფიშ დიზაინს, აკოდგინალუას დო შხვა მახასიათაფალეფს, მუშეთ იჭყაფუ ფარაშ შანეფიშ ბეშტუა დო მოჭკირუაშ პროცესშა გოტება. ქორთული ფარაშ შანეფი მაჸვენჯ ევროპულ ორგანიზაციეფს იზადებუ.
საქორთუოშ ტერიტორიას ზათი ფარაშ შანეფიშ ტრანსპორტირებას დო უკული ერუანული ბანკშა ოთხილუშა მეღალა დო თინეფიშ ჩუალას ერუანული ბანკი ულუანს. მახორობას ფარაშ შანეფი კომერციული ბანკეფიშ მეშქაშობათ მიაჭირინუაფუ.
საქორთუოშ ერუანული ბანკი სისტემატურო ახორციელენს ხვარებაშო უგმურინე ფარაშ შანეფიშ მიმოულაშე ეშაღალას დო თინეფიშ გოთირუას ომანგე მუდანობაშ ახალი ხურდეფით დო ბანკნოტეფით. უგმურიე ფარაშ შანეფიშ ჯალაგუა ეუანული ბანკიშ სხუნუშით დოდგენილი წესიშ მეჯინათ მეურს.
1999 წანას სრულყოფაშ თოლწონუათ მოდიფიცირებულ იჸუ 1995 წანაშ ემისიაშ არძა ნომინალიშ ბანკნოტეფი, 2002 წანას 1999 წანაშ ემისიაშ ხვალე 1, 2, 5, 10 დო 20 ლარიშ ღირებულებაშ ბანკნოტეფი, 2004 წანას - 50 დო 100 ლარიშ ღირებულებაშ ბანკნოტეფი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
445
კატეგორია:
446
კატეგორია:
სიფილისი
სიფილისი (Siphylis) მარგალურო — ადაშაკი; ქორთულო - ათაშანგი. თინა ევროპას 1493 წანაშახ ჩინებული ვარდჷ. ფაქტი რე, ნამჷ-და კოლუმბიშ ეკიპაჟიშ კანკალე მაკათური აქტიურო ოკათუდჷ ფრანგი მაფაშ, კარლ VII-აშ, 1494 წანას, იტალიაშა მიშაბურსუას დო ზუტსას თე ბორჯის, თე ქიანას ქჷდიჭყჷ ეშანილ ლახარაშ ეპიდემიაქ. სიფილისიშ გჷმმაჭანაფალი რე გჷრძე, სპირალურო კარკატელი ბაქტერია. – Treponema pallidum.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბაქტერიული ლახარეფი
შიდსი
შიდსი რეგისტრირაფილი რე მოსოფელიშ ხუთხოლო კონტინენტიშ 206 ქიანას. ოფიციალური მუნაჩემეფით, ასეშო მოსოფელს შიდსიშ ვირუსით ინფიცირაფილი რე 20 მილიონშახ ადამიერი, თინეფშე 80% სქესობური რზათ რე დალახებული. (თაჸურეშე 70% ჰეტეროსექსუალურ, 10% — ჰომოსექსუალურ რსხუეფშა მოურს). აივ-ით ინფიცირაფილი რე მოსოფელს ეკოროცხილი ნარკომანეფიშ 80%.
სიმპტომეფი
ინფიცირაფილი ადამიერი დუდს სინთელუანო გინაფულენს 3-10 წანაშ გოძვენას, ლახარა გჷმორჩქინდუ იმუნური სისტემაშ ტომბა დაღამაკებაშ უკული დო იხასიათებუ შხვადოშხვანერო, არძაშე შხირას რე:
· ტემპერატურაშ უბაძაძე ძინა 30 დღაშე უმოს ხანიშ გოძვენას;
· ლიმფური ნოსქვეფიშ გადიდება;
· ჭყანიერი საართო სისუსტე;
· რუმე ჭითა ფერიშ ტერტეფი კანს დო ცქირცქამ დაცხის;
· გაგჷნძორებული პნევმონია (ფიჟვეფიშ ანთება), ნამუთ რჩქვანელობურ კურნალობას ვადმაჸუნუ;
· ჭყანიერი უფუანობა, გიშაკერძაფილო სერით;
· ჩე ფერიშ ნადველი პიჯიშ ქოქაშ ცქირცქის;
· პათოლოგიური მოლინეფი ცენტრალური ნერვული სისტემაშჸურე დო შხვ.
448
კატეგორია:
447
კატეგორია:
3 იუნონა
3 იუნონა აკმადგინანს ასტეროიდეფიშ ორტყაფუშ მასაშ 1 პროცენტის.
ასტეროიდი რომაული მითოლოგიაშ ღორონთიშ იუნონაშ ჯოხონობაშ რე.
იუნონა კირდეამი (S ტიპი) ასტეროიდი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასტეროიდეფი კატეგორია:ასტეროიდეფიშ ორტყაფუ
ჯარიშკოჩეფიშ ოჯიმალე (ტელესირიალი)
ჯარიშკოჩეფიშ ოჯიმალე (Band of Brothers) — ვით-ნორთიანი ოტელევიზიე მინისერიალი მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშე, ნამუთ ირსხუაფჷ ისტორიკოსიშ დო ბიოგრაფიშ, სტივენ ებროუზიშ ათე ჯოხონობაშ წინგის. სერიალი გინიღეს დო დუდშე ეთერს გიშართ 2001 წანას. თიში ემაჸონაფალი პროდიუსერეფი რენა სტივენ სპილბერგი დო ტომ ჰენქსი, ნამუეფქჷთ თეიშათ უმუშებუნა ათე თემატიკაშ ფილმის, რანწკური რაიანიშ გინასქილიდაფარო (1998). ეპიზოდეფქ 2001 წანას HBO-ოშ ეთერს გიშართჷ, მორო თის უკულით შხირას რჩქინდუ შხვადოშხვა არხეფს მოსოფელიშ მასშტაბით.
რიდლი სკოტი
ბიოგრაფია
1977 წანას გიშართჷ თიში მაართა სრულმეტრაჟიანი ფილმიქ „მადუალეეფი“, ნამუთ დორსხუაფილი რდჷ ჯოზეფ კონრადიშ თხობელუს „დუელი“.
რიდლი სკოტის ოკოდჷ გინუღალუდკო „ტრისტანი დო იზოლდაშ“ კინოვარიანტი, მორო „მურიცხული ლჷმეფიშ“ ჯინაშ უკული გინოჭყვიდჷ გინუღალუდკო ფილმი ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრის. 1979 წანას გიშართჷ ფილმიქ „აჯამი“. ფილმიქ წუმოძინელქჷ იჸუ დო დიდი წუმოძინა მოუღჷ მუჭოთ რეჟისორს, თეში თარი როლიშ მარსულებერ არტისტი სიგურნი უივერსის. უკული გინოღალირქ იჸუ „აჯამიშ“ სუმი სერიაქ, მორო შხვა რეჟისორეფიშ გეშა.
რეჟისორქ ჟირშა იგურგინჷ. მაართა გურგინუა უღუდჷ ფელიცია ჰეივუდწკჷმა, 1964–1975 წანეფს, მაჟირა - სენდი უილსონწკჷმა 1979–1989 წანეფს. თიში სქუალეფი ჯეიკი დო ჯორდანი ხოლო რეჟისორეფი რენა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1937 კატეგორია:ინგლისარი რეჟისორეფი კატეგორია:ინგლისარი პროდიუსერეფი
მოქფო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ მაზრეფი კატეგორია:ობჟათე ჩოლაშ პროვინცია
ჰამფრი ბოგარტი
ჰამფრი ბoგარტი (Humphrey Bogart; 25 ქირსეთუთა, 1899 — 14 ღურთუთა, 1957) — ამერიკალი არტისტი. 1920-30-იან წანეფს მოღალენდჷ ბროდვეის. 1929 წანაშე დიჭყჷ კინოს მოღალობა, 1941 წანაშე გინირთჷ ართ-ართ პოპულარულ არტისტო. 1999 წანას ამერიკაშ ფილმიშ ინსტიტუტიქ თინა ამერიკული კინოშ ისტორიას უდიდაშ არტისტი კოჩო აღიარესჷ.
აძიბჟარა (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)
აძიბჟარა (ჸოფილი ორწყალი) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ახალშენიშ თემი), წყარმალუ ბჟადალ გუმისთაშ ჟირხოლო წყარპიჯის, ბზიფიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს. ზუღაშ დონეშე 280 მ, სოხუმიშე 35 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
449
კატეგორია:
ჰეპატიტი
ჰეპატიტი (ἡπατῖτις, -შე — „ჩხონჩხი“) — ჩხონჩხიშ ანთებური ლახარეფიშ ართამი ჯოხოდვალა. გჷმმაჭნაფალი ბაძაძეფიშ მეჯინათ, გიშმაგორჷნა პირველი ინფექციურ ჰეპატიტის (ჰეპატიტი ვირუსული) დო მაჟირალ ჰეპატიტის, ნამუთ წორო გეთმიაძინჷ კანკალე ინფექციურ ლახარას (სამანგ., ინფექციური მონონუკლეოზი, ბრუცელოზი, მალარია, ადაშაკი დო შხვა). ჰეპატიტი შილებე გჷმიჭანუას მიკრობიშ ტოქსინქ, ამებიაზმაქ, ალკოჰოლქ, ლაბანამ სოკოქ, ჭუკშანქარქ, დიქლორეთანით ვარ-და შხვა ქიმიური ნიფთიარობათ მოწამალუაქ, კანკალე წამალქ დო შხვა. ჰეპატიტი შილებე ორდას კონწარი დო ქრონიკული.
450
კატეგორია:
აძიგეჟი
აძიგეჟი — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის (ჟიმოლენი ეშერაშ თემი), წყარმალუ გუმისთაშ მარძგვანი წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 200 მ, უჩა ზუღაშე 6 კმ, სოხუმიშე 10 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
იულ ბრინერი
იულ ბრინერი (Yul Brynner) — რუსული გორჩქინაშ ამერიკალი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი. სცენას რსულებური აფჷ 4,625 როლი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1920 კატეგორია:ნაღურა 1985 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
Android ვერსიეფიშ ისტორია
Android — დუდიშული ოპერაციული სისტემა მობილურ ტელეფონეფშო, პლანშეტურ კომპიუტერეფშო, ჭკვერ სათეფშო, ტელევიზორეფშო დო სმარტბუქეფშო, ნამუთ გჷმირინუანს Linux-იშ გვირზილს დო ნამუშ შემმუშებელი რე Open Handset Alliance დო Google-შ დორხველუას რე. 2008 წანაშ ეკენიაშე, პირველ ვერსიაშ გიშულაშე ასეშა სისტემაქ 40 გოახალაფა მიღჷ. თე გოახალაფეფი, მუჭოთ წესი, რე გეგორაფილი ჩილათეფიშ გიშათინუა დო სისტემაშა ახალი ფუნქციეფიშ გეძინა.
დუდშე Google-ის ულამუდჷ Android-იშ ვერსიეფშა ჩინებული რობოტეფიშ ჯოხოეფიშ გედვალა, მარა ივარუ საავტორე ნებეფიშ პრობლემეფიშ გეშა. Android 1.5 ვერსიაშე დოჭყაფილი, სისტემაშ ირ ვერსია, ღებულენს დორხველ კოდურ ჯოხოს გემუანობეფიშ თემაშ მეჯინათ. კოდური ჯოხოეფი მითმიაჩამჷნა ლათინური ანბანიშ გემაჸვენჯობაშ მეჯინათ. Android 10-იშ ვერსიაშე დოჭყაფილი, მობილური ოპერაციული სისტემა კოდურ ჯოხოს ღებულენს ხვალე შემუშებაშ ბორჯის. Android 3.1 ვერსიაშე დოჭყაფილი, გოახალაფეფი გიშმეშას იჸი 6 თუთაშე ართშა.
თაშნეშე რდჷ Android 3.0 ვერსია კოდური ჯოხოთ Honeycomb, ნამუქჷთ გიშართჷ სპეციალურო კაბეტ ეკრანამ მონწყილობეფშო, სამანგათ პლანშეტეფშო. მოჩამილ ვერსიას ძალამ უწაიათ აქტუალობაქ მეუდინჷ თიმ ბორჯიშო კაბეტ ეკრანამი მონწყილობეფიშ მერკეობაშ გეშა, ათეშენ 2012 წანას თე ვერსიაშ აზარაქ გეთჷ.
Android-იშ ოპერაციული სისტემაშ ეკონია ვერსია რე — Android 12.1, ნამუქჷთ გიშართჷ 2022 წანაშ 7 მელახის.
452
კატეგორია:
Android ვერსიეფიშ ისტორია
მინიმალური აზარა — Android KitKat.
არძაშე პოპულარული ვერსია — Android 11 (Red Velvet Cake) (28,3%).
2021 წანაშ 27 ეკენიას, Google-ქ Android Honeycomb ვერსიაშ გიმე მოჯვეშაფილი ვერსიეფიშ მახვარებუეფიშ ანგარიშეფი დოკილჷ.
სქოლიო
ვერსიეფიშ ისტორია კატეგორია:Google ოპერაციული სისტემეფი კატეგორია:ოპერაციული სისტემეფიშ ერკებული კატეგორია:მობილური ოპერაციული სისტემეფი კატეგორია:სმარტფონეფი კატეგორია:პლანშეტეფიშ ოპერაციული სისტემეფი
ფრიდრიხ ველერი
ფრიდრიხ ველერი (გერმ. Friedrich Wöhler; დ. 31 კვირკვე, 1800, ეშერსჰეიმი, ჰესენ-კასელი, ოღორონთე რომიშ იმპერია — ღ. 23 ეკენია, 1882, გეტინგენი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ქიმიკოსი, ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ვაორგანულ ქიმიას. ვილერი რდჷ პირველი ქიმიკოსი ნამუქჷთ აკეთჷ ქიმიური ელემენტეფიშ ბერილიუმიშ დო იტრიუმიშ იზოლაცია მეტალური ფორმათ.
ორგანული ქიმიაშ დარგის ველერი შინელი რე სინთეზით, ნამუქჷთ შელებუ შარდოვანაშ მეღება ამონიუნიშ ციანიტიშე. ორგანული ნიფთიერებაშ სინთეზი ვაორგანული სუბსტანციეფიშე ჸათე პერიოდიშო რევოლუციური რდჷ, მუშენდა მერჩქინელი რდჷ ნამდა ორგანული ნიფთიერებეფიშ გოჭყაფა შილებედჷ ხვალე თელარაშ ნძალა-თ. ჸათე კონცეფციას ვიტალიზმის უძახუდეს.
ფრიდრიხ ველერი გურაფულენდჷ ფრანკფურტიშ გიმნაზიას. ჸათე პერიოდის დეინტერესჷ ქიმიათ დო ქიმიური ექსპერტიმენტეფით, ნამუეფსჷთ თინა ატარენდჷ მუშ ჸუდეს მონწყილ ლაბორატორიას. 1820 წანას მიშელჷ მარბურგიშ უნივერსიტეტიშა. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. ველერიშ ომენცარე ხემანჯღვერეფო რდეს გიშარჩქინელი ქიმიკოსეფი: ლეოპოლდ გმელინი დო იენს იაკობ ბერცელიუსი.
1826-1831 წანეფს ველერი ოგურუანდჷ ქიმიას ბერლინიშ პოლიტექნიკურ სკოლას, 1831-1836 წანეფს კასელიშ პოლიტექნიკურ სკოლას. 1836 წანაშე რდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ პროფესორი. ჸათაქ თიქ 21 წანას ქიმუშუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი
შამპლეინი (ტობა)
შამპლეინი (ინგლ. Lake Champlain; ფრანგ. Lac Champlain) — ტობა ააშ-იშ ვერმონტიშ დო ნიუ-იორკიშ შტატეფს დო კანადაშ პროვინცია კვებეკის. ტობა იდვალუაფჷ ააშ-კანადაშ სახენწჷფო ხურგის. შამპლეინიშ ტობაშ ფართობი 1,331 კვ.კმ. რე, ტობაშ წყარპიჯიშ სიგინძა 945 კმ., მაქსიმალური სიგინძა 172 კმ., მაქსიმალური სიგანა 23 კმ. დო მაქსიმალური სიტომბა 122 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 30 მეტრაშ სიმაღალას. შამპლეინიშ ტობას ბრელი კოკიე. უდიდაშ კოკეფიე: გრანდ-აილი, ნორტ-ჰირო დო აილ-ლა-მოტი. ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ბერლინგტონი დო პლატსბერგი. შამპლეინიშ ტობას ინაკათუ ბრელი ჭიჭე წყარმალუ: ოტერ-კრიკი, ვინუსკი, მისისქუოი, ლამოილი, ოსეიბელი, სარანაკი დო შხვეფი. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ რიშელიე, ნამუთ წიმინდე ლავრენტიშ ნადუ რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი კატეგორია:კანადაშ ტობეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ტობეფი
453
კატეგორია:
მონტენეგროშ ნოღეფიშ ერკებული
რცხილს მოჩამილი რე თარი ინფორმაცია მონტენეგროშ ნოღეფშენ.
ნოღეფიშ რუკა
ნოღეფი გეჸვენჯი მახორობაშ მუდანობათ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონტენეგროშ ნოღეფი
454
კატეგორია:
455
კატეგორია:
456
კატეგორია:
457
კატეგორია:
ხუბსუგული
ხუბსუგული (მონღ. Хөвсгөл нуур; Хөвсгөл далай; თაშნეშე კოსოგოლი) — ტობა ოორუე მონღოლეთის, რუსეთ-მონღოლეთიშ სახენწჷფო ხურგიშ ხოლოს. ხუბსუგული იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 1,645 მეტრაშ სიმაღალას. ტობაშ ფართობი რე 2,760 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგინძა 136 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 36.5 კმ. რე. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა რე 267 მ. ტობას ინაკათუ შხვადოშხვა ჭიჭე წყარმალუეფი. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ ეგიინ-გოლი, ნამუთ სელენგაშ კვარჩხანი ნადუ რე. ხუბსუგული ზოთონჯიშ პერიოდის გოჸინილი რე. ხუბსუგულიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ხატგალი დო ხანხი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონღოლეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
პოლიმერეფიშ ქიმია
პოლიმერეფიშ ქიმია — ქიმიაშ დისციპლინა, ნამუთ გურაფულენს პოლიმერეფიშ დო მაკრომოლეკულეფიშ სტრუქტურას, რჯებეფს, სინთეზის. თი პრინციპეფი დო მეთოდეფი, ნამუეფჷთ ირინუაფჷ პოლიმერეფიშ ქიმიაშ დარგის, თაშნეშე გჷმირინუაფუ ორგანული ქიმიაშ, ანალიზური ქიმიაშ დო ფიზიკური ქიმიაშ დისციპლინეფს.
პოლიმერეფიშ ქიმიაშ გოვითარაფაშა კაბეტი თია მიშეღჷ გერმანალი ქიმიკოსი ჰერმან შტაუდინგერქ, ნამუსჷთ პოლიმერეფიშ ქიმიაშ მუმას ხოლო უძახჷნა.
კატეგორია:პოლიმერეფიშ ქიმია
Marvel Studios
Marvel Studios, დუდშე ჩინებული მუჭოთ Marvel Films — ამერიკული ტელე დო კინო კომპანია. იდვალუაფ კალიფორნიას (ააშ). ჯინჯიერო გინიღანს კომპანიაშ Marvel Comics კომიქსეფიშ ეკრანიზაციეფს.
სქოლიო
კატეგორია:Marvel Studios კატეგორია:Marvel Entertainment კატეგორია:Marvel Comics-ს გერსხილი ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული კინოსტუდიეფი
459
კატეგორია:
ანიბალე დე გასპარისი
ანიბალე დე გასპარისი (იტალ. Annibale de Gasparis; 9 გერგობათუთა, 1819, ბუნიარა, აბრუცო, ჟირი სიცილიაშ ომაფე — ღ. 21 მელახი, 1892, ნეაპოლი, კამპანია, იტალიაშ ომაფე) — იტალიარი ასტრონომი.
ანიბალე დე გასპარისი გურაფულენდჷ ინჟინერიას, ხიდეეფიშ დო შარეფიშ სკოლას (ასეიან ნეაპოლიშ უნივერსიტეტიშ საინჟინერო ფაკულტეტი). უკულ გურაფა გაგინძორჷ კაპოდიმონტეშ ასტრონომიულ ობსერვატორიას. 1845 წანას გჷმაბჟინუ მაართა მენცარული სტატია, ნამუთ ორხველუდჷ 4 ვესტაშ ორბიტას.
1849 წანაშ 12 პირელს დე გასპარისიქ მიოგორუ ასტეროიდის 10 ჰიგეას.
1858 წანაშე დე გასპარისი რდჷ ნეაპოლიშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიაშ პროფესორი. 1864 წანაშ 6 ღურთუთას, დე გასპარისიქ გიშაგორილქ იჸუ კაპოდიმონტეშ ობსერვატორიაშ დირექტორო, სოდეთ 1889 წანაშახ იმუშუ.
ანიბალე დე გასპარისი რე ავტორი 200-შე უმოსი მენცარული პუბლიკაციაშ.
ანიბალე დე გასპარისი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. დე გასპარისიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ასტრონომეფი
სალიშობური ჭარალუა
სალიშობური ჭარალუა (უმოსო ჩინებული რე, მუჭოთ მარჭვალური ჭარალუა) — ჭარალუაშ ჯვეში გვარობა, ნამუთ გოფაჩილი რდჷ წჷმი აზიაშ დო არხო ბჟაეიოლიშ კანკალე რეგიონს. ჭარალუა აკოქიმიუნეს შუმერეფქ ჯვ. წ. III ვითოშწანურას. III ვითოშწანურაშ შქა ხანეფს, შუმერეფქ მარჭვალური ჭარალუა გჷმირინეს ზიტყვიერ–ლაწკარული ჭარალუაშო, ნამუსჷთ ზიტყვაშ ნერჩი ეიშინუაფუდჷ იდეოგრაფიულო, გრამატიკული ელემენტეფი დო მახვარე ზიტყვეფი–ომანგეეფი ლაწკარეფით. შუმერეფს დუდმაართაშე მარჭვალური ჭარალუა აკმოდირთუდჷ პიქტოგრამეფშე, მარა თიშენ ნამჷ-და ოჭარალო გჷმირინუაფუდჷ ლიბუ დიხაჭაბუშ ფილა დო აჭირფანაშ ღერი, თე ინსტრუმენტეფით პიქტოგრამეფი ხანტუა ლეინი ვარდჷ დო სიმბოლოეფი მარჭვალიშ ფორმაშ შტრიხეფო გჷნიქიმინუდჷ. თეშ გეშა ჯოხოდჷ ჭარალუას მარჭვალური. ჭარალუაშ მიმალობა დუდმაართაშე რდჷ ვერტიკალური დო მორძგვიშე კვარჩხიშა, უკული — ჰორიზონტალური დო კვარჩხიშე მორძგვიშა.
შუმერული ჭარალუა III ვითოშწანაშ შქა ხანეფს გეგნიღეს აქადურშა, ელამურშა, ხურიტულშა, ლუვიურშა, ხეთურშა დო ურარტულშა. თეშნერო მარჭვალური ჭარალუა მაართა საირქიანო ჭარალუათ გჷნირთჷ.
ისტორია
center|600px thumb|left|შუმერული დოკუმენტი [[ჯვ. წ. XXVI ოშწანურა]] thumb|left|ნაჭარა [[ლაგაშიშ მაფა ურუქაგინაშა თიში ქომოლსქუაშ ბურჯაფის ღურაშ გეშა. ჯვ. წ. XXV ოშწანურა]]
უჯვეშაში ნაჭარა დოკუმენტეფი ნაძირებუ რე ურუქის დო ორხველჷ ჯვ. წ. XXXIV ოშწანურას. ჭარალუა გჷნირინუაფუდჷ ეჭარუაშო, დიხაჭაბუშ ფირფიტას ეიშინუაფუდჷ მეკონიშ ტიპი დო მუდანობა. მოგვიანაფათ პიქტოგრამაშ გრაფიკაქ 90 გრადუსით მიკირთჷ დო გელექინჷ, დოხოლაფირო ჯვ. წ. XXIX ოშწანურას — პიქტოგრამეფქ გეგნიქიმინჷ იდეოგრამეფო, ანუ სიმბოლო უკვე ვა ხვალე მეკონს, თაშნეშე მუდგაინ ჩინებას შანენდჷ, სამნგათ შანი "ჩიტიშ" დო "მარქვალიშ" კომბინაცია ეიოშანუანდჷ ჸოფურობას, სიმბოლო "კუჩხი" — გილულას შანენდჷ.
ჯვ. წ. III ვითოშწანურაშ შქა პერიოდის, პიქტოგრამეფქ გეგნიქიმინჷ მარჭვალიშ ფორმაშ შტრიხეფო, იდეოგრამეფქ — სილაბური, ანუ ლაწკარული ჭარალუათ დითირჷ.
ჯვ. წ. XXX ოშწანურას, რსებენდჷ დოხოლაფირო 1500 სიმბოლო, უკული სიმბოლოეფიშ მუდანობაქ 600-შახ დირკჷ დო სიმბოლოეფქ ფონეტიკური შანულობა ქიშუეს.
დუდმაარ\ტაშე იჭარუდჷ კვარჩხიშე მორჯგვიშა ჟილეშე გიმეშა, მასუმა ვითოშწანურას — ვერტიკალური მალობაქ ჰორიზონტალურით დითირჷ, პიქროგრამეფიშ შტრიხეფით ტირუაქ — ოგინაფეთ გალექინჷ ჭარუა.
აქადური მარჭვალური
დოხოლაფირო ჯვ. წ. XXV ოშწანურას, დიჭყჷ შუმერული მარჭვალური ჭარალუაშ აქადური ნინაშო დოხუჯაფა, თიშ გეშა ნამჷ-და ჭარალუა ლაწკარამი რე დო შუმერული ნინა ძალამ გინორთელი რე სემიტური ნინეფიშე, დოხუჯაფასჷთ ქეგიოდოხოდჷ თექ. თეშენ, ბაბილონური ნაჭარეფიშ გოშიფრუაშ ბორჯის ლინგვისტეფქ ქემერთეს თი ნასხუნაშა, ნამჷ-და თე ჭარალუა სემიტური ვარინ, უმოსო შხვა, უჩინებუ ტიპიშ ნინაშ რდჷ აკოქიმინელი.
სქოლიო
კატეგორია:ჭარალუეფი
ინდოეთ-პაკისტანიშ ოხურგე კონფლიქტი (2019)
ინდოეთ-პაკისტანიშ ოხურგე კონფლიქტი (2019) — ოხურგე აწორინჯალა ინდოეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს დო პაკისტანიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს შქას ქაშმირს. კონფლიქტი ინდოეთ-პაკისტანიშ დო ქაშმირიშ კონფლიქტეფიშ გჷნძეხანიში ნორთი რე.
Paramount Pictures
მინი|250პქ|right Paramount Pictures Corporation (პარამაუნტ პიქჩერზ კორპორეიშენი) — ამერიკული კომპანია, ნამუთ კინოფილმეფიშ წარმებათ დო გოფაჩუათ რე დაკინებული. კომპანია იდვალუეფუ ჰოლივუდის, კალიფორნია. დირსხუ 1912 წანაშ ადოლფ ზუკერიშე, მუჭოთ Famous Players Film Company დო უჯვეშაში კინომწარმებელი კომპანია რე ააშ-ის. ათეჟამო კომპანიას ოხრვილჷ კონგლომერაცია Viacom.
ინდოეთ-პაკისტანიშ ოხურგე კონფლიქტი (2019)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთ-პაკისტანიშ კონფლიქტი კატეგორია:2019 წანაშ კონფლიქტეფი
Paramount Pictures
კატეგორია:კინომწარმებელი კომპანიეფი კატეგორია:ააშ-იშ კომპანიეფი
460
კატეგორია:
პიჩვანი
პიჩვანი თაშნეშე პიჩუა, ხონება — კანკალე რელიგიაშით გოთნჯილი ბორჯის ირნერი ვარდა ზოხოიანი ოჭკომალიშ (გიშაკერზაფილო ხორციშ, ჩხომიშ, ბჟაშ პროდუქტეფიშ), თაშნეშე ვაოპიჩუე ფირქეფიშ მეღებაშ ვაშინერება.
461
კატეგორია:
პიჩვანი
ვაოპიჩუე ფირქეფი — მუჭოთ წესი, რე ფირქეფი, ნამუთ იკათუანს თიჯგურა გინაფეფიშ აღქმას, ნამუთ ვაშინერებული რე პიჩვანიშ პერიოდის. სამანგ: ვეშილებე ქომოლკოჩიქ იფირქას ოსურშე, ნამუთ რინას არძაშე უმოსო უჸორსჷნ, არძაშე უმოსო ოკონი, მორო თიში რელიგიაშ წჷმმარინაფალ-მანჯღვერეშე ოჸია ვემუღებჷ.
ქირსიანობას
პიჩვანი მოურს შორიში ულირშე, მუჟამსჷთ ოჭკომალიშ სიჭიჭა თიში დაზოგებაშ ქიმინუეფს თხულენდჷ. უკული მიაჩჷ რელიგიური სანქციაქ, მუჭოთ "ადამიერიშ შურიშ წიმინდუაშ დო გოახალაფაშ" საუჯგუშო საშუალებას, კათოლიკური რწუმა მიარედღამ პიჩვანს ვათხულენს, ხონულენა ხვალე დიდპიჩვანიშ მაართა მარაშ თუთაშხა დღას, კჷნორულაფაშ დო ქირსეშ გეკულასერს, ნებაშ მარაშ ობიშხა დღას. პროტესტანტეფს ვაუღჷნა პიჩვანიშ დღალეფი (ანგლიკანეფიშ მოხ), გიშაკერძაფილო ჭყანიერი რე პიჩვანიშ წესეფი მართლმადიდებელობას.
მართლმადიდებელი ოხვამე
მართლმადიდებელ ოხვამეს გვალო 4 მიარედღამი პიჩვანი რე:
ართდღამი პიჩვანი რე:
ედომუშამო დოხოლაფირო ჟიროში დღა წანმოწანას. პიჩვანიშ დღალეფს ვაშინერს ოხიოლე ამბეეფს კათაფა, გურგინუაშ ონოფული, ოსურწკჷმა ურთიართობა.
ბასილ კესარიალი წარუნდჷ: "პიჩვანქ შქირიტუ ჭყანა დაჩხირიში, აკუოთუ პიჯი ნჯილოეფს, პიჩვანი ხვამას ცას ეიოჭირინუანს... მანჯღვერე რე ცხონაფაში, ნანა რე სინთელეში, მარწაფალი მარდუეფიში, ოსკვამერი რჩინუეფიში, ჯგირი ალმაჸვენჯი მოშარეეფიში".
იუდაიზმის
იუდაიზმის საართო პიჩვანიშ დღალეფიშ მოხ (ოსხუნალი დღალეფი, ეიოშნალი დღალეფი) მეღებული რე მასქერეფიშ მაშინაფალი პიჩვანი დო შხვა.
ისლამს
ისლამიშ მეჯინათ, კონწარი პიჩვანი, საუმი (რამადანიშ თუთას, თაშნეშე შხვა დღალეფს ნებაჸოფური პიჩვანი) მოორწუმეს გუთმუხურგანს ლუკაშ მეღებას ბჟაშ ეშულაშე დილულაშა. თე მუმაქიონაფალი წესი იჭანუანს შურიელო ცოდაშ მუკონწყუმაშ კორინს დო ხეთ ჸვაშა მონჭაფას, მუსლიმეფიშ თინეფშო ნარღი, ნამუეფსთ ვეშულებუ მუნეფიშ დუდიშ გუმოდიარუა დო მატერიალური გაჭირებაშ გეშა აძულებური რე შქირენდანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქირსიანობა კატეგორია:იუდაიზმი კატეგორია:ისლამი
სახენწჷფო კათაშო
სახენწჷფო კათაშო — პოლიტიკური პარტია, ნამუშ დჷმარსხუაფალი დო დუდმახვენჯი რე ჩინებული საოპერო ბანი პაატა ბურჭულაძე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პოლიტიკური პარტიეფი
ახალსოფელი (სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი)
ახალსოფელი (ჸოფილი ნაიდორფი - ჯოხოქ გინადჷ 1943 წანაშ 14 პირელი .) — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ კელასურიშ მარძგვანი წყარპიჯის. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი:ალექსეევკა, ვოლოდარსკოე, კელასური, ძიგუთა). ზუღაშ დონეშე 160 მ, სოხუმიშე 8 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაცაიორებული დოხორელი პუნქტეფი
464
კატეგორია:
ცეტინიე
ცეტინიე — მონტენეგროშ ისტორიული დო კულტურული ცენტრი. ნოღა თარი ივან ჩერნოევიჩიქ 1482 წანას დარსხუ.
ცეტინიეშე პოდგორიცაშა გოძჷ 35,6 კმ.
რელიგია
ცეტინიეს მონტენეგრო–ზუღაპიჯონაშ მიტროპოლიტიშ რეზიდენზია რე. თაშნეშე ნოღას ფუნქციონირენს ოშურიელე აკადემია.
უოლეს კაროზერსი
1921-1922 წანეფს მუშენდჷ ობჟათე დაკოტაშ უნივერსიტეტის, ქიმიაშ ინსტრუქტორო. 1922 წანას კაროზერსიქ კინ ილინოისიშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია როჯერ ადამსიშ ხემანჯღვერობათ, 1924 წანას.
465
კატეგორია:
უოლეს კაროზერსი
გურაფაშ თებაშ უკული კაროზერსი მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1926 წანას მუშობა ქიდიჭყჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. 1927 წანას კაროზერსიქ გეგნორთჷ კომპანია DuPont-შა. DuPont-ის კაროზერსი რდჷ ექსპერიმენტული ლაბორატორიაშ მადუდე. ჸათე ლაბორატორია პოლიმერული რკვიებეფიშ ცენტრი რდჷ. ნეილონიშ გარდა კაროზერსიქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია ნეოპრენიშ გოვითარაფაშა.
ცეტინიე
რელიგია
მიარე მართლმადიდებელურ ოხიდას შქას ცეტინიეს წმ.ანტონ პადუელიშ კათოლიკური ოხვამე რე.
უოლეს კაროზერსი
1937 წანაშ 29 პირელს, 41 წანერ უოლეს კაროზერსიქ, დეპრესიაშ გეშა, დუდი დიჸვილუ.
ცეტინიე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონტენეგროშ ნოღეფი
უოლეს კაროზერსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
463
კატეგორია:
ალტორი
thumb|ალტორი ალტორი (lavu d’Altore; lac d’Altore) — ტობა კოკი კორსიკას. გეხვილჷ ოორუე კორსიკაშ დეპარტამენტის, ზუღაშ დონეშე 2050 მ სიმაღალას, წყარმალუ გოლოშ ღანჩოს. გენეზისი — ჯიშთური. მუკი-მუკის გოუძჷ ტარკალე გვალეფი. ტობაშ გოხოლუას 2035 მ სიმაღალას რე ჭჷფე ტობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ ტობეფი
.ad
.ad — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ანდორაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ad
შუმერი
thumb|ქუა მარჭვალური მუკნაჭარათ [[ლაგაშიშე.]] შუმერი (შუმერულო ki-en-ĝir15) — უჯვეშაში ცივილიზაცია მესოპოტამიას ჯვ. წ. VI - ჯვ. წ. III ვითოშწანურეფს. ასეშო შუმერული ცივილიზაცია ჩქინო ჩინებული უჯვეშაში კულტურა რე. საეგებიოთ, ზუსტას შუმერეფქ გჷმიგონეს ირიგაცია, ბარბალი დო ჭარალუა.
შუმერული ნოღა-სახენწჷფოეფიშ გოჭყაფა
ადამიერიშით ობჟათე შქაწყარმალონაშ ატებაქ დიჭყჷ ჯვ. წ. VI - ჯვ. წ. V ვითოშწანურეფს, თაქ დოხორელი ტომეფი უკიდაშ გაჭირებას ოხორანდეს, რეგიონს ძალამ მორჩილო რდჷ დიხაშხანდუალაშო სარგებელი დიხეფი. ხვალე ჯვ. წ. IV ვითოშწანურაშო დიჭყეს ტომეფქ აკოკათუა დო ევფრატიშ წყარპიჯის ირიგაციული სისტემეფიშ აკოგაფა. ოირიგაციე სისტემაშ აკოქიმინუაქ მოსალიშ ძინა დო პროდუქციაშ ეშაყარუაშ შილებუამობა გჷმიჭანუ, ნამუსჷთ მუშჸურე მაჸუნჷ ხანდაშ დიფერენციაციაქ დო მოგვიანაფათ, კლასეფიშ გჷმოქიმინუაქ.
თაშნეშე ქჷდიჭყჷ ოხორუეფიშ ძინაქ დო ნოღეფიშ გჷმოქიმინუაქ. ჯვ. წ. III ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს დიდ ოხორუეფს, სოდე ოხიდეფი რდჷნ, გოლუანეფი ქჷგულუეს, თაშ წჷმიქიმინჷ მაართა ნოღეფქ. ოხიდეფი ვარსულენდეს ხვალე რელიგიური კულტიშ პატჷცემაშ ფუნქციას, თაშნეშე თინა რდჷ ჯარალობური რინაშ ცენტრი დო იჩუალუაფუდჷ მოსალიშ შუში. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 3000 - ჯვ. წ. 2900 წანეფს ოხიდეფიშ მეურნობაქ თეშ გერთულჷ, ნამჷ-და ოხვილურქ იჸუ უმოსი რთული ეჭარუაშ სისტემაშ აკომუშებაქ, ნამუქჷთ გოპიჯჷ ჭარალუაშ აკოქიმინუა.
თიმ პერიოდშო დორსხუაფული უდიდაში შუმერული ნოღეფი რდჷ: ერიდუ, ნიფური, ქიში, ლაგაში, ურუქი, ური დო უმა.
ჭარალუაშახიანი პერიოდი დო ჭარალუაშ გოჭყაფა
შუმერეფქ ჭარუა დიხაჭაბუშ ფირფიტეფს აჭირფანათ დიჭყეს. ირი სიმბოლო მუდგაინ მეკონს შანენდჷ, ვარდა თე მეკონწკჷმა მერსხილ ჩინებას. სამანგათ, სიმბოლო "კუჩხეფი" შანენდჷ გილულას, მოულას, მოღალას, გერინას. თეშნერო, გრამატიკული ფორმეფი ჭარალუას ვარდჷ, დო თენა დუდმაართაშე ვართი რდჷ ოხვილური, თიშ გეშა ნამჷ-და დოკუმენტეფს ეიხანტუაფუდჷ ხვალე ცირფეფი დო გჷმაკოროცხალი პროდუქტეფიშ სიმბოლოეფი. ხვალე ჯვ. წ. 2400 წანაშო მიპალუ მარჭვალური ჭარალუაქ თი მეჯინა, ნამჷ-და თიში მეშქაშობათ შილებუამქ იჸუ ინფორმაციაშ რსულჸოფურო გჷნოჩამა.
thumb|მარჭვალური ჭარალუათ ფილა მუთ ოხუ მარჭვალური ჭარალუას, დიხაჭაბუშ ფირფიტას ძალამ რთული რე სიმბოლოეფიშ ეხანტუა, თეშენ ბორჯიშ გოძვენას მიღჷ სიმბოლოეფქ თი ფორმა, ნამუსჷთ მარჭვალური ჭარალუაშ სახეთ იბჩინენთ.
მარჭვალური ჭარალუათ აკოქიმინელი მუკნაჭარეფიშ დოგურაფაქ ოძირუ, ნამჷ-და თე პერიოდის ობჟათე შქაწყარმალონას ოხორანდჷ ჟირი შხვადოშხვა ერი, ნამუეფით ჟირი რსულას გინორთელი ნინაშა რაგადანდეს დო ჭარჷნდეს, თენეფი რდეს შუმერული ნინა დო აქადური ნინა. შუმერული ნინა ვა მოჯგირუდჷ აკა ჩინებულ ნინას, აქადური — ორხველჷ ბჟაეიოლ სემიტურ ნინეფს. შილებე, თემ პერიოდის ოხორანდესკონ შხვადოშხვა ტომეფი, მარა თინეფიშ გეშა ჩინებეფს ჩქინდა ვამუჭირინაფუდჷკონ.
უჯვეშაში შქაწყარმალური ტექსტეფი (ჯვ. წ. 2900 - ჯვ. წ. 2500) ჭარილი რე ხვალე შუმერულ ნინაშა. მორო, თენა ვაშანენს ნამჷ-და, ბჟაეიოლ სემიტეფი თე პერიოდის ვახორანდეს შქაწყარმალონასჷნ, მუჟამსჷთ ჯვ. წ. 2350 წანაშახ ობჟათე მესოპოტამიას უმოსი გოფაჩილი რდჷ შუმერული ნინა, ცენტრალურ დ ო ოორუე მესოპოტამიას უმოსო სემიტური ნინეფი რდჷი.
არქეოლოგიურ მასალეფიშ გეპონუათ, შილებე იუზურუათ, ნამჷ-და თე პერიოდის შუმერეფს დო სემიტეფს შქას ეთნიკურ ნერჩიშა კონფლიქტეფი ვაუღუდეს, ოეგებეთ თინწკჷმა კათა ფართე კატეგორიეფით ვახენჯღვარენდეს, ართიანწკჷმა ლჷმენდეს უმოსი მორჩილი ართულეფი, ნოღეფი დო ტომეფი. არძა მესოპოტამალიშ მუშჯოხოდვალ რდჷ "უჩადუდამი", შუმერულო ùĝ saĝ gíg-ga აქადურო ცალმატ-კაქადი.
თიშ გეშა, ნამჷ-და თიმბორჯიანი ისტორია ჩქინო უჩინებუ რენ, ისტორიკოსეფი ხემანჯღვერენა არქეოლოგიური პერიოდიზაციათ. არქეოლოგეფი გიშმართჷნა ჭარალუაშახიან პერიოდის (ჯვ. წ. 2900 - ჯვ. წ. 2750), ნამუთ ჟირ გიმენპერიოდო ირთუ დო ოროდშიანი დინასტიაშ პერიოდის (ჯვ. წ. 2750 - ჯვ. წ. 2310), ნამუთ სუმ გიმენპერიოდო ირთუ.
ორდოშაინი დინასტიაშ პერიოდი
ჯვ. წ. III ვითოიშწანურაშ ბოლოს, შუმერეფქ გაჭყეს ართნერი პრიმიტიული ისტორია, თ. ჯ. "მაფეფიშ ერკებული", ანუ თი მაფეფიშ ერკებული, ნამუეფით მესოპოტამიაშ ნოღეფს მაფენდეს. თე ერკებულს მოხვადეს ხვალე ისტორიული მაფეფქ ვარჷნ, თაშნეშე მითური პერსონაჟეფქჷთ. თეშ მოხ, ერკებული ვედიცქვანდუ ვართ სიზუსტათ, თიშენ ნამჷ-და კანკალე მაფეფი ვართ ართი მაჟირასგეჸუნაფათ მაფენდეს, ვარინ პარალელურო, კანკალე ხვალე მაფა ვარი უმაღალაშიი ქურუმით რდჷ.
"წყუბუმშახ" მაფეფი საართოთ მითიურო მირჩქინუაფჷნა, ისტორიკოსეფი კოროცხჷნა, ნამჷ-და რეალურო, ხვალე წყუბუმიშუკულიანი მაფეფი რსებენდეს. თეშნერო, წყუბუმიშ უკული ქიშიშ მაართა დინასტიაშ მართუალა უხვადუ არქეოლოგიურ ორდოდინასტიურ პერიოდის.
ქიშიშ მაართა დინასტიაშ ეკონია მაფა რდჷ ენ-მებარაგესი, ნამუშ გეშა ჩინებული რე ვა ხვალე "მაფეფიშ ერკებულშე", თიში დორხველი მუკნაჭარეფშეთ. თინა რე მაართა მამართალი, ნამშ გეშა მიღჷნა ჩინებეფი. თინა ლჷმენდჷ ელამწკჷმა. თიში ქომოლსქუა აგი — ოცადუდჷ ქიშის ქჷდოყუნაფუდუკო ურუქი. ურუქიშ მაუჩაშეშ სხუნუ უკვე გეჯერებული რდჷ დოჸუნალაშე, მარა ოკათე შაყარუაქ მაფათ გეგშაგორჷ გილგამეში დო გინოჭყვიდჷ აწორინალა გუწიებუდკონ. აგის ურუქიქ ვეიაჭოფჷ დო საბოლათ აძვილებურქ იჸუ, ქჷდოჸუნაფუდუკო გილგამეშის.
გილგამეშიშ გეშა მოგვიანაფათ აკიქიმინჷ ლეგენდეფიშ ნთელ სერიაქ დო ჩინებული გილგამეშიწშ ეპოსიქ, თეშენ ძალამ რთული რე თიშ გიშასხუნუა, დო მუ რდჷ ნანდული ისტორიული ფაქტეფი, ნამუთ ისტორიულ გილგამეშის მითმიარსხუ დო მუქჷთ აკირსხუ უკულინ. ხვალე თიშ რაგადი შილებე, ნამჷ-და რეალური გილგამეში მართალოთ შანულამი პიჯი რდჷ, თიშენ ნამჷ-და თიქ თაშ გაშინჷ დუდი წჷმოხონეფს.
გილგამეშით იჭყაფუ ორდოშიანი დინასტიაშ მაჟირა პერიოდი. თე პერიოდიშ გეშაჩინებეფი ოხიდეფიშ ომიშნაველე არქივეფშე დო ოგურაფალი ტექსტეფშე მიღჷნა. თე პერიოდის შურუფაქიშ ტომეფიშ აკოკათუა მიშმეშჷ ოურდუმე რსხუშა, ნამუშ თარი ნოღა რდჷ ურუქი. ურუქის ოეგებიეთ გილგამეშიშ წჷმოხონეფი მაფენდეს.
thumb|400px|ურიშ ობურჯაფე ერტეფი [[ჯვ. წ. XXVII ოშწანურა.]] ურუქიშ უკული ჯვ. წ. XXV ოშწანურას, წჷმი აწიკინჷ შუმერულ ნოღა ურიქ. არქეოლოგეფიშით მეგორაფილი რე მიარე დიდარული საფულაშა. მეგორაფილი რე ანდაღებულ ქუალეფშა, ნამუეფით ინდოეთიშე, ოორუე ავღანეთიშე დო შხვა ქიანეფშე რე მიშაღალირი, თეს ოძირანს ურიშ მამართალეფიშ სიდიდარა დო ვაჭრუაშ გოვითარაფა. ინდოეთწკჷმა ვაჭრუა, ოეგებიეთ, ოზუღე რზალეფით მუთმოხვადუდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უჯვეშაში ისტორია კატეგორია:ჯვეში შქაწყარმალონა *
ურმია (ტობა)
ურმია — ინორინელი ჯიმუამი ტობა ირანიშ ოორუე-ბჟადალშე. იდვალუაფუ სომხეთიშ ლაკადას, ზუღაშ დონეშე 1275 მ სიმაღალას. ჟინპიჯიშ ფართობი 5200 კმ². მაქსიმალური სიგირძა 140 კმ, სიგანა 55 კმ. ოშქაშე სიტომბე 5 მ, მაქსიმალური 16 მ. ტობას 102 კოკი რე, ნამუშ უმენტაშობა ტობაშ ობჟათე ნორთის იდვალუაფუ. ჩხომი ვა ხე. ინოხე კიბოიაშნერეფი. გოვითარაფილი რე ნიშუა. ტობაშ გოხოლუას რე ნოღა ურმია. 1930-იანი წანეფშე 1970-იანი წანეფიშ დალიაშახ ტობას „რეზაიე“ ჯოხოდუ, ირანიშ შაჰ რეზა-შაჰ ფეჰლევიშ პატიოცემელო.
სქოლიო
კატეგორია:ირანიშ ტობეფი
466
კატეგორია:
უხენობა
100|thumb|მოკათუ ოსური
უხენობა, თაშნეშე მოკათალა (სამედიცინო ტერმინოლოგიათ გესტაცია, ვარდა გრავიდულობა ← ლათინურ ნინაშე gestatio, graviditas) ჯოხო ჰუმანურ მედიცინას ფიზიოლოგიურ პროცესის მუმალი ნანაშ რსხულს მუმულერი მარქვალკურთხუშ მოწიფუაშ დო ბაღანათ გჷმოქიმინუაშახ, ნამუთ ბაღანაშ დაბადებათ ითებუ. უხენობა მარქვალკურთხუშ მუმულუაშე ბაღანაშ დაბადებაშახ ოშქაშეთ 267 დღას მეურს. ქვარაინმახვენ ბაღანას მაჩხორა მარაშახ ემბრიონი, დოხოლ. მაბრუო-მაჩხორა მარაშე, ანუ თარი დინოხოლენი ორგანოეფიშ გჷმოქიმინუაშ უკული კი ფიტუსი ჯოხო. გინეკოლოგიას უხენობას გემაჸვენჯ მოლინეფს სუმ, (1.) პრენატალურ ( = დაბადებაშახ), (2.) პერინატალურ ( = ხალაშ ბორჯის) დო (3.) პოსტნატალურ ( = დაბადებაშ უკული) ეტაპო გჷთმორთჷნა.
უხენობაშ დოდგინა
200px|thumb|უხენობაშ (მოკათალაშ) ტესტი უხენობაშ დოჭყაფა შილებე მენსტრუალური ციკლიშ გაჩემება, გურიშ რია, ღალაფი დო ხასიათის მალასიანი თირუა მიბრჩქინათ, მორო თენა იშენ ვარე ობაღინე საბოლოო ნასხუნაშ ოკეთებელო. საბოლოო დო ორწუმე ნასხუნა მოკათალაშ გეშა ეშალიშნერო იკეთებუ. მოკათალაშ ტესტი ზისხირს დო შარდის თ.ჯ. მოკათალაშ ჰორმონეფიშ კონცენტრაციაშ გოზჷმუაშ ღანკით მოკათალას ოვარაუდე შანო მირჩქინუ, სარწუმე ნასხუნაშ საშულაებათ — ენდოვაგინალური ულტრაჩხორია ირზენს მოკათალაშ უკვე მაამშვა-მაშკვითა მარას.
ლიტერატურა
კატეგორია:რეპროდუქცია კატეგორია:ფანია
467
კატეგორია:
.ge
რესურსეფი ინტერნეტის
ge კატეგორია:კომუნიკაციეფი საქორთუოს კატეგორია:საქორთუოშ კომუნიკაციეფი
მაკრომოლეკულა
მაკრომოლეკულა — დიდი მოლეკულა, ნამუსჷთ უღუ დიდი შანულობა ბიოფიზიკური პროცესეფიშო. მაკრომოლეკულა იკათუანს ანთასობათ ატომეფს, ნამუეფით ართიანს რე მერსხუაფილი კოვალენტური რსხუეფით. ბრელი მაკრომოლეკულა რე პოლიმერი უმოს ჭიჭე მოლეკულეფიშ, ნამუეფსჷთ მონომერეფს უძახჷნა. ბიოქიმიას, მაკრომოლეკულეფიშ მაგალითეფიე: ბიოპოლიმერეფი (ნუკლეინიშ ბჟეეფი, ცილეფი, ნოშქერწყარეფი) დო დიდი ვაპოლიმერული მოლეკულეფი: ლიპიდეფი, ნანოგელეფი დო მაკროციკლეფი.
ტერმინი მაკრომოლეკულა (მაკრო + მოლეკულა) მიშეღჷ შინელ გერმანალ ქიმიკოსიქ, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიქ ჰერმან შტაუდინგერქ, 1920-იან წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაკრომოლეკულეფი კატეგორია:პოლიმერეფი
468
კატეგორია:
.ac
.ac — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ამაღალებაშ კოკიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ac
ბუნობა
მინი|ბუნობაშ ბორჯის დიხაუჩაშ ოორუე დო ობჟათე პოლუსეფი ბჟ აშე წორწო გოძვენათ რე დოჩილათირი, დო თეორიულო დიხაუჩაშ არძა ჭურჭულს დღა დო სერი მანგი რე.
ბუნიობა — მოლენა, მუჟამსჷთ წანმოწანას ჟირშა მუთმოხვადჷნ (დოხოლაფიურო 20 მელახის დო 23 ეკენიას). თე ბორჯის ბჟა შქაგურ ცას რე ოორუე ტროპიკიშოთ, თეშ გეშა ოორუე გვერდოსფერო უმოს მეტ სიტიბას დო სინთეს ღებულენს, ვინდარო ობჟათე. 21 მელახის დო 23 ეკენიას ბჟა ეკვატორიშოთ შქაგურ ცას რე, მუშ გეშა ოორუე დო ობჟათე გვერდოსფეროეფი სინთეშ დო სიტიბაშ წორწო მუდანობას ღებულენა. 21 მელახი დო 23 ეკენია აფუნიშ დო დამორჩილიშ ბუნობაშ, ანუ დღა-სერიში გომანგაფაშ დღალეფი რე.
469
კატეგორია:
პორნოგრაფია
thumb|right|250px|იაპონური ნოჭახნაკუ, ნამუთ [[სექსი|სექსის ოძირანს]] პორნოგრაფია (πόρνη — ბოზი დო  — ჭარუა, ხანტუა, ეჭარუა; ორაგად.: პორნო) — სქესობური ორგანოეფიშ ვარდა სექსუალური აქტიშ ზიტყვიერი ვარდა ნატურალისტური ეჭარუა,  სექსუალური ეფურაფაშ ღანკით. დიდი ხანიშ გოძვენას იხურგუდჷ სახენწჷფოშით დო რელიგიური მოღალეეფიშით. კანკალე სახენწჷფოს ამდღარშახ გოხურგილი რე.
ფეტიშიზმიშ ნერგვარობას, ნამუშ ბორჯისჷთ სექსუალური მერთელობა რჩქინდუ პორნოგრაფიული მეკონეფიშოთ, სექსუალური რძღაფა — პორნოგრაფიაშ ჯინაშ ვარდა აკოქიმინუაშ ბორჯის, პორნოგრაფომანია ვარდა პორნომანია უჯოხონა.
პორნოგრაფიას გინორთს უღუ ეროტიკაშე, ნუდიზმიშე დო ნატურიზმიშე. თიში მუსხირენ ნერგვარობა რე, თინეფს შქას — ქექე პორნო, კვარზი, ჰომოსექსუალური, ლესბოსური, ჸუდეშ ოდ შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სექსი
470
კატეგორია:
ჯეიმს ვანი
ჯეიმს ვანი (დ. 26 ფურთუთა, 1977) — ავსტრალიარი რეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი. ჩინებული რე მერმენწა ფილმეფიშ ჟანრით. 2015 წანას გინიღჷ ფილმი ფორსაჟი 7, 2018 გიშურს თიში რეჟისორალათ ფილმი აკუამენი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ავსტრალიარი სცენარისტეფი კატეგორია:ავსტრალიარი პროდიუსერეფი
ჯონ რასელ ჰაინდი
ჯონ რასელ ჰაინდი (ინგლ. John Russell Hind; დ. 12 მესი, 1823, ნოტინგემი, ინგლისი — ღ. 23 ქირსეთუთა, 1895, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ასტრონომი.
ჯონ რასელ ჰაინდი გურაფულენდჷ ნოტინგემიშ უმაღალაშ სკოლას. 17 წანერი რდუნ თეშ ლონდონშა მიდართჷ, სოდეთ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი ინგლისარი მათემატიკოსი დო ასტრონომი ჯორჯ ბიდელ ეირი დო თიში ხემანჯღვერობათ მუშობა ქიდიჭყჷ გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორიას. უკულ ჰაინდიქ ომუშებუშა გინილჷ ჯორჯ ბიშოპიშ ობსერვატორიაშა.
ჯორჯ რასელ ჰაინდიქ მუში მენცარული კარიერაშ გოძვენას, მიოგორუ 10 ასტეროიდის დო შხვადოშხვა მათირუ მურიცხეფს (ინგლ. Variable star).
ჰაინდი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო 1880-1882 წანეფს რდჷ ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი.
ჯონ რასელ ჰაინდიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი.
ასტეროიდეფი, ნამუეფსჷთ ჰაინდიქ მიოგორუ:
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი
.ae
რესურსეფი ინტერნეტის
ae
471
კატეგორია:
გონორეა
გონორეა (γόνος-შე „თასიშ ქვანთი“ დო „მალობა“; ოკათ. ტრიპერი) — ინფექციური ლახარა, ნამუთ გჷმმიჭანუაფუ გრამუარყოფით დიპლოკოკიშით — გონოკოკით Neisseria gonorrhoeae, ნამუთ გინმიდვალუ სქესობური რზათ დო ახასიათენს სქესობური ორგანოეფიშ ცქირცქამი დაცხეფიშ დო ბჟღეროლინე ორგანოეფიშ დაღამაკება. ორხველჷ ვენერიულ ლახარეფს.
473
კატეგორია:
გონორეა
კატეგორია:სქესობური რზათ გინმადვალუ ინფექციეფი კატეგორია:ბაქტერიული ინფექციეფი
474
კატეგორია:
.af
.af — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ავღანეთიშო.
ემერი
ემერი (Eemmeer) — ტობა ცენტრალურ ნიდერლანდეფს, ფლევოლანდიშ დო ოორუე ჰოლანდიაშ პროვინციეფიშ ტერიტორიას. ფართობი 13,4 კმ². ტობას რე მორჩილი კოკი. პერიფერიული ტობა რე, ნამუთ გჷშართჷნს ფლევოლანდიშ პროვინციაშ ჸოფიერ ლამიან ნერჩეფს — პოლდერეფს, მატერიკაშ ჯვეში ემაღალაფირი ნორთეფშე. ემეროშ ტობა ბჟადალშე მერცხუაფილი რე გოიმერიშ პერიფერიულ ტობაწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ ტობეფი
.ru
.ru — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) რუსეთიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ru
სლოტერმერი
სლოტერმერიშ ტობა (Slotermeer) — ტობა ნიდერლანდეფიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, ფრისლანდიაშ პროვინციას. ფართობი 11,16 კმ². ოშქაშე სიტომბა 1-1,2 მ, მაქსიმალური სიტომბა 1,5 მ. ტობაშ მუკი-მუკის იდვალუაფჷ მუდგაზჷმარენი დოხორელი პუნქტი: სლოტენი, ბალკი დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ ტობეფი
.tr
.tr — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) თურქეთიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
tr
475
კატეგორია:
ტაიმირა
ტაიმირა (რუს. Таймыра) — წყარმალუ რუსეთის, კრასნოიარსკიშ აკანს. წყარმალუ სიგინძა დოხოლაფირო 840 კმ. რე დო ღანჩოშ ფართობი 124,000 კვ.კმ.
ვოსტოკი (ტობა)
ვოსტოკიშ ტობა (озеро Восток; თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ ვოსტოკიშ ჸინთუდონი ტობა ვარ-და ბჟაეიოლიშ ტობა) — უკაბეტაში ჸინთუდონი ტობა ანტარქტიდას. იდვალუაფჷ სირგილაშ პოლუსიშ ობჟათეშე, ვოსტოკიშ დგჷმილიშ რაიონს, ბჟაეიოლი ანტარქტიდაშ ჸინუამი ფარიშ ჟინპიჯის, ნამუთ იდვალუაფჷ 3488 მ აბსოლუტურ სიმაღალას. ელიფსური ფორმაშ რე. ფართობი — 15 690 კმ², წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა დოხოლაფირო — 1000 კმ, მაქსიმალური სიგჷრძა — 250 კმ, მაქსიმალური სიგანა — 50 კმ, ოშქაშე სიტომბე — 432 მ, უკაბეტაში სიტომბე — 510 მ-შე 900 მ-შახ.
ანტარქტიდაშ ჸინიშ ოფორუეშ თუდო გიგანტური ტობაშ ჸოფაშ გეშა ვარაუდეფი, დიო ხოლო ულირ ოშწანურაშ 70-იან წანეფსით რდჷ. 1990-იანი წანეფიშ შქა ხანეფს სეისმური და რადიოგლაციოლოგიური რკვიებეფიშ ხარჯიშა დედასურჷ ტობაშ ჸოფაქ. მარკვიალეფიშ უმენტაშის მიოჩქჷ, ნამჷ-და ვოსტოკიშ ტობა ვულკანური ქიმინუაშ პროდუქტი რე, ნამუქჷთ განდღულჷ დიხაშჟინი ჸინიშ ნორთი. ვოსტოკიშ ტობა უნიკალურ ლიგე წყარიშ ეკოსისტემაშ წყუ რე, ნამუთ იკათუანს ინდივიდუალურო გოვითარაფილ ორგანიზმეფს.
სქოლიო
კატეგორია:ანტარქტიდაშ ტობეფი კატეგორია:ჸინიშთუდონი ტობეფი
476
კატეგორია:
10 ჰიგეა
10 ჰიგეა — ასტეროიდეფიშ ორტყაფუშ ართ-ართი უდიდაში ასტეროიდი. დიამეტრი — 434 კმ. ჰიგეაშ მასა აკმადგინანს ასტეროიდეფიშ ორტყაფუშ მასაშ 3 პროცენტის დო თინა მასათ დო ზომათ რე მანთხა ასტეროიდი ბჟაშ სისტემას.
ტაიმირიშ ტობა
ტაიმირიშ ტობა (რუს. Таймы́р, Таймы́рское о́зеро) — ტობა რუსეთის, ტაიმირიშ ჩქონიშ ცენტრალურ რეგიონს, კრასნოიარსკიშ აკანს. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 6 მეტრაშ სიმაღალას, ბირანგაშ გვალეფიშ ობჟათეშე. ტობაშ ფართობი რე 4,560 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგინძა 204 კმ. რე დო მაქსიმალური სიგანა 154 კმ. ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა 26 მ. რე. ტაიმირიშ ტობა ივანობაშე ეკენიაშახ გოჸინილი რე. ტაიმირიშ ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: ტაიმირა, ზაპადნაია, სევერნაია, ბიკადა-ნგუომა, იამუ-ტარიდა დო კალამისამო. ტაიმირიშ ტობას იდვალუაფჷ 20 კოკი.
10 ჰიგეა
10 ჰიგეას მიოგორუ იტალიარი ასტრონომქ ანიბალე დე გასპარისიქ, კაპოდიმონტეშ ასტრონომიულ ობსერვატორიაშე, 1849 წანაშ 12 პირელს. ასტეროიდი ბერძენული დო რომაული მითოლოგიაშ ღორონთიშ ჰიგეაშ ჯოხონობაშ რე.
ტაიმირიშ ტობა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი კატეგორია:აზიაშ ტობეფი
10 ჰიგეა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასტეროიდეფი კატეგორია:ასტეროიდეფიშ ორტყაფუ
ჩე თუნთი
ჩე თუნთი (Ursus maritimus — ზუღაშ თუნთი) — მახვამილაფარი ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი თუნთიშობურეფიშ ფანიაშე. არქტიკული ფაუნაშ ტიპობური წჷმმარინაფალი. გოფაჩილი რე ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ კოკეფს დო წყარპიჯეფს. კერიშ რსხულიშ სიგჷნძა რე 2.5-3 მ, ჸორიშ — 2-2.5 მეტრშახ ონჭუ. კერიშ წონა 400-650 კგ (ოშა-გოშა შვანეფს 1000 კგ), ჸორიშ — 175-300 კგ. თელარაშ ხანგჷნძალა 20-30 წანა რე. რსხული ფორილი რე ჩე (მოჸვინთალე), შხირი, გჷრნძე ბოწოწით. ჩე თუნთიშ თარი ოჭკომალი რე სელაპი, თაშნეშე ჭკომუნს ჩხომს, მაფურინჯეეფს დო თინეფიშ მარქვალეფს, ნოღურს. ზოთონჯის ვერულუანს. ჯგირო გილანჩურუნს დო ინწყუანს. ნჩურუას ოხვარუ ფსქელი კანგიმენიციმუშ ფა, ნამუთ აჭიჭარენს ჩხოლარიშ დორხველჷ წონას დო თხილანს თის ჩხურუშე. მაკება 8 თუთაშახ იგჷნძარებუ. ირ 2 წანმოწანაშე ართშა ხანს 1-2, ოშა-გოშათ 3 თუნთიშ მარგვის. სქესობურ რინას იჭყანს 4 წანაშ ხანს (კერი უმოსი გვიანს). ჩე თუნთიშ ტყების გჷმირინუანა ხალიათ, ხორცის — ოჭკომალო. ზოოექსპორტიშ ანდაღებული ობიექტი რე. ჩე თუნთშა მაჯინობა კანკალე ქიანას ვაშინერებული რე, კანკალესჷთ — გოხურგილი.
ვაგინალური სექსი
thumb|250px|ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ვაგინალური სექსი. ხანტუ — [[კაცუსიკა ჰოკუსაი]] thumb|210px|ვაგინალური სექსიშ ანატომიური სქემა [[ლეონარდო და ვინჩიშ მეჯინათ]]
ვაგინალური სექსი (coitus) — სექსუალური აქტიშ გვარობა, ნამუთ კაფურენს ქომოლკოჩიშ ერეგირებული სასქესო ორგანოშ ოსურიშ სასქესო ორგანოშა (აფსოშა) მიშაჸონაფას. ვაგინალური სექსი სექსუალური აქტიშ აკა გვარობა რე, ნამუსჷთ რეპროდუქციული ფუნქციაშ რსულება შეულებჷნ.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:სექსუალური პრაქტიკა კატეგორია:სექსი
პაატა ბურჭულაძე
მინი|220პქ|პაატა ბურჭულაძე პაატა ბურჭულაძე (დ. 12 ფურთუთა 1955, ქართი, სსრრ) — ქორთუ ოპერაშ მაბირე (ბანი), პოლიტიკოსი.
ქვარაკუჩხამეფი
ქვარაკუჩხამეფი (Gastropoda) — უგაგაჩეეფიშ კლასი მოლუსკეფიშ ტიპიშე. ქვარაკუჩხამეფიშ რსხული აკმოდირთუ დუდშე, ტანშე დო კუჩხეფშე. დუდს ართი ვარდა ჟირი ჭკობა ოცაცაფუ რე. კუჩხი რსხულიშ გიმე (ქვარაშ) ჸურე რე, კუჩხიშ გიმე ნაჩა უღუ. ტანიშ ანუ შიგანიშ პარკიშ ქვინჯი მანტიათ რე მორინელი. მანტიაშ დო შიგანიშ პარკის შქას რე მანტიაშ ქოქა, ნამუსჷთ ინოხე გური, შუროღალი ორგანოეფი, ჭაჭა, შიგანიშ პარკი — ოჭკომალიშ მარცუაფალი დო სასქესო ორგანოეფი. ქვარაკუჩხამეფიშ მანტია კანიშ თხითხუ ხუნჭი რე, ნამუშ ჯარკვალეფი გიშმართჷნა ქერენჭიშ (ფერწოშ დოხორეშ) წჷმმაქიმინალ ნიფთიარობეფს. ქერენჭი შხვადოშხვა ფორმაშ რე.
პაატა ბურჭულაძე
ოპერა
ბურჭულაძექ მუსიკალური გონათაფა მიღჷ ქართიშ მუსიკაშ პედაგოგ ოლიმპი ჭელაშვილწკჷმა. უკვე მუჭოთ მოგურაფუ დიდი წჷმოძინათ იბირდჷ ქართშ ოპერაშ დო ბალეტიშ თეატრის. გიშაკერძაფილი ნიჭიშ გეშა მიღჷ სტიპენდია, ნამუქჷთ თის საშუალება მეჩჷ გურაფა გუგჷნძორებუდკო მაინლანდის ჯულიეტა სიმიონატიშ დო ედუარდო მულერიშ მანჯღვერობათ.
ქვარაკუჩხამეფი
ლიტერატურა
*
პაატა ბურჭულაძე
ოპერა
უკვე 1981 წანას, მიპალუ მაართა ჯილდო მუსიკალურ კონკურსის Voci Verdiane (ბუსეტო, იტალია). 1982 წამას ორქოშ მედალით გიმორძგუ ჩინებულ მოსკოვიშ ჩაიკოვსკიშ ოერეფოშქაშე კონკურსის. 1985წანას, გიმორძგუ ლუჩიანო პავაროტიშ კონკურსის (ფილადელფია, ააშ). შანულამ კონკურსეფს მეჭირინაფილი წჷმოძინეფიშ გეშა შილებუ ევროპაშ დო ოორუე ამერიკაშ სცენეფს წჷმოძინელი შარაშ გოგჷნძარაფა.
თიში სენსაციურ დებიუტიქ აკოდირთჷ კოვენტ გარდენ ოპერას, ლონდონს, სოდე ასრულჷ რამფისიშ პარტია ოპერა „აიდას“, ტენორი მურიცხიშ ლუჩანო პავაროტიშ რადამესიშ ხასჷლას. ვანარკი წჷმოძნა ხვადჷ მილანიშ ლა სკალას დო ვენაშ სახენწჷფო ოპერას. ჰერბერტ ფონ კარაიანქ მიჭანუ ზალცბურგიშ ფესტივალშა, სოდე პაატაქ უკული ხოლო ვაართშა გჷმორჩქინდჷ საკონცერტო წჷმორინაფეფს. ბურჭულაძეშ კარიერაშ ხოლო ართი კონკა რდჷ მეტროპოლიტენიშ ოპერაშ თეატრის „ბორის გოდუნოვს“ თარ პარტიაშ სრულება 1990-91 წანეფს.
პოლიტიკა
2015 წანაშ გერგობათუთას, ქჷდარსხუ ორგანიზაცია „საქართველოს განვითარების ფონდი“ (საქორთუოშ გოვითარაფაშ ფონდი), ნამუშ ღანკი რდჷ „ქიანაშო აქტუალური ოკითხეფიშ სხუნუა დო სახენწჷფობურო მოარზუანე დემოკრატიული ნძალეფიშ კონსოლიდაცია“. 2016 წანაშ მესის, პაატა ბურჭულაძექ ქჷდარსხუ ყარაფი „სახენწჷფო კათაშო“, ნამუქჷთ ოპარლამენტე გიშაგორუეფს აკათუ, მუშ შედეგო პარლამენტშა მინაულარ ხონარეფქ ვაშაყარინუ დო დემარცხჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ საოპერო მაბირეეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ქართიშ საპატიო მენოღალეეფი (2001) კატეგორია:დუნაბადი 1955
477
კატეგორია:
478
კატეგორია:
.am
.am — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) სომხეთიშო.
ენდი გარსია
ენდი გარსია (Andrés Arturo García Menéndez; დ. 12 პირელი 1956, ბეხუკალი — კუბა) — ამერიკალი არტისტი, კინორეჟისორი დო კინოპროდიუსერი. პრემია ALMA-შ ნომინანტი (2007 წ.) საუჯგუშო ორეჟისორე ნამუშერშო ფილმის „დინაფილი ნოღა“.
ბიოგრაფია
ენდი გარსიქ დებადჷ 1956 წანაშ 12 პირელს ნოღა ჰავანას. მუჟამსჷთ თიქ 5 წანერო გინირთჷნ, თიში ფანიაქ ქიანას დორთაფილი რევოლუციაშ გეშა აძვილბურქ იჸუ ემიგრირაფაშა ულინჷდჷკო ამერიკაშ აკორთაფილ შტატეფშა. დიამუში ამელი მენენდესი რდჷ ინგლისური ნინაშ მაგურაფალი, მუამუში რენე გარსია ფერმერი, ნამუთ ავოკადოს მუშენდჷ. გვიანო თიქ ააშ-ს გონწყჷ შხვადოშხვა არომატეფიშ ბიზნესი. ბაღანობაშე კარაჩხაბურთელობაშე ოცნებენდ. ენდი გარსიაქ ათუ ფლორიდაშ ოერეფოშქაშე უნივერსიტეტი. 1978 წელს გარსია ორინელო ლოს-ანჟელესშა გინურს, გიშეშჷ დუდიშულ თეატრალურ ბუნეფს. უკული ბორჯ-ბორჯო იღენდჷ ჭიჭე როლეფს ტელევიზიასჷთ. 1980-იანი წწ. დაჭყაფურს აკათჷ მუსხირენ ტელესერიალს. თიში კინოკარიერა წორო 1980-იანი წანეფს იჭყაფუ. ათე პერიოდის სრულებური კინოროლეფშე ოშინალი რე: „ბრუო მილიონი ხერხი მუჭო ოკო ღურენ“, „ხეუხებუეფი“, „უჩა ჭვემა“. 80-იან წწ. ენდი გარსიას თარო სერიოზულ როლეფს აფუდ გიშულა. წჷმოძინათ იგინძორჷ თიში კინოკარიერაქ 1990-იან წანეფსჷთ. 1990 წანას მიღჷ როლი კინოს „მორდია III“, დო 1995 წანას „მუთ დეკინას ღურელქ დენვერს“.
ართ-ართი საუჯგუშო როლი ასრულჷ ფილმის „მოდილიანი“, სოდეთ იტალიარი ხანტუშ ამადეო მოდილიანიშ სახე გასახიერჷ. თარი რდჷ ხოლო თიში როლეფი ფილმეფს: „ამნეზია“, „ჰავა, ნამუთით შურ მემიღუნ“ დო შხვა.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1956
479
კატეგორია:
.az
.az — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) აზერბაიჯანიშოს.
რესურსეფი ინტერნეტის
az
480
კატეგორია:
483
კატეგორია:
481
კატეგორია:
482
კატეგორია:
ვეგორიტისი
ვეგორიტისი (Δρακολίμνη) — ტობა საბერძნეთის, ცენტრალურ მაკედონიას. გეხვილჷ ზუღაშ დონეშე 540 მ სიმაღალას. ფართობი 54 კმ². სიგჷრძა დოხოლაფირო 15 კმ, სიგანა 7 კმ. მაქსიმალური სიტომბა 70 მ. ტექტონიკური წჷმორჩქინაშიე. დიდარიე ჩხომით. წყარპიჯეფს ბრელი რე მაფურინჯე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საბერძნეთიშ ტობეფი
უბსუ-ნური
უბსუ-ნური (მონღ. Увс нуур, რუს. Озеро Убсу-Нур) — წყითე ტობა მონღოლეთის. ტობაშ ჭიჭე, ოორუე-ბჟაეიოლიშ ნორთი იდვალუაფჷ რუსეთიშ ტუვაშ რესპუბლიკას. უბსუ-ნური ფართობით მონღოლეთიშ უდიდაში ტობა რე. ტობაშ ფართობი რე 3,350 კვ.კმ., მაქსიმალური სიგირძა 84 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 79 კმ. რე. ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: ტურუუნი, ნარინ-გოლი, ტესი, ხარხირაა დო სანგილი. 2003 წანაშე ტობა უბსუ-ნური დო თიში ღანჩო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე. უდიდაში ურბანული ცენტრი ნამუთ უბსუ-ნურიშ ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ რე ნოღა ულანგომი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონღოლეთიშ ტობეფი კატეგორია:რუსეთიშ ტობეფი კატეგორია:აზიაშ ტობეფი
484
კატეგორია:
.ag
.ag — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ანტიგუა დო ბარბუდაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ag
ბოლმენი
ბოლმენი (Bolmen) — ტობა შვედეთის, სმოლანდიშ ლენს. თიში ფართობი 184 კმ² რე, მაქსიმალური სიტომბა 37 მეტრი. 1970-იან წანეფს ტობაში გიჸონეს 82 კმ-იანი გვირაბი, ნამუთჷთ ოშუმალი წყარი მიაჭირინუაფუ სკონეშ პროვინციას.
.al
რესურსეფი ინტერნეტის
al
ბოლმენი
ტობას დვალირი 365 კოკიშე უდიდაში რე ბოლმსე, ნამუსჷთ ისტორიულო აბანობური ასამბლეა იშაყარუდჷნ.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთიშ ტობეფი
485
კატეგორია:
486
კატეგორია:
.ao
.ao — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ანგოლაშო.