cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ილია პრიგოჟინი
ბიოგრაფია
ილია პრიგოჟინიქ დებადჷ 1917 წანაშ 25 ღურთუთას, მოსკოვარი ურიეფიშ ფანიას. 1921 წანას პრიგოჟინეფქ რუსეთი ქიდიტეს დო ოცხოვრებშა დიო გერმანიაშა დო უკულ ბელგიაშა გინილეს. ილია პრიგოჟინი გურაფულენდჷ ქიმიას, ბრიუსელიშ ზოხორინელ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ პრიგოჟინიქ უნივერსიტეტის ქუდოსკიდჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ქიმიაშ პროფესორო. 1959 წანას ილია პრიგოჟინი ქუდარინეს სოლვეშ საირქიანო ინსტიტუტიშ დირექტორო. 1959 წანაშე პრიგოჟინი რდჷ ტეხასიშ უნივერსიტეტიშ (ოსტინი) პროფესორი. 1961-1966 წანას პრიგოჟინი აფილირებული რდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ ენრიკო ფერმიშ ინსტიტუტიწკჷმა. 1967 წანას, ოსტინს, პრიგოჟინიქ დარსხუ თერმოდინამიკაშ დო სტატისტიკური მექანიკაშ ცენტრი (ასეიან კომპლექსური კვანტური სისტემეფიშ ცენტრი). 1967 წანას ილია პრიგოჟინიქ ბელგიაშა დირთჷ. ილია პრიგოჟინი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. თიქ 1955 წანას მიპალუ ფრანკიშ პრემია, 1976 წანას რუმფორდიშ მენდალი დო 1977 წანას ნობელიშ პრემია. 1989 წანას პრიგოჟინის ბელგიაშ მაფაქ გინოჩჷ ვიკონტიშ ტიტული. პრიგოჟინი ღურაშახ რდჷ მენცარობაშ საირქიანო აკადემიაშ (მიუნხენი) პრეზიდენტი. პრიგოჟინი რდჷ ედინბურგიშ ჰერიოტ-უატიშ უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი. 2003 წანას პრიგოჟინი რდჷ ართ-ართი 22 ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფიშე, ნამუქჷთ ხე მაჭარჷ ჰუმანისტურ მანიფესტის. პრიგოჟინი რე შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ, წინგეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელგიარეფი კატეგორია:ბელგიარი ფიზიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ბელგიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 2003
კონკა
კონკა, გვალაშ, მასივიშ დო ქჷნდჷრიშ უმაღალაში ნორთი. უღუ წვანდამი, მოკვარკვალაფირი, მობირტყალაფირი ვარა შხვა ფორმა, მუთ გოპიჯალაფირიე ემაგაფუ ქანეფიშ ლითოლოგიათ, ტექტონიკური ანგარიათ, დენუდაციური პროცესეფიშ ხასიათით. მოსოფელს უმაღალაშ კონკეფი რე ჯომოლუნგმა — 8848 მ (ჰიმალაი), ისმაილ სამანი — 7495 მ (პამირი); კავკაციონს — იალბუზი — 5642 მ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია *
იროდი კალანდია
იროდი კალანდია (, ნოღა ზუგდიდი – ) — ქორთუ ფოკლორისტი, ლოტბარი.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
ჯვ. წ. 623
ნაღურა
კატეგორია:
აზერბაიჯანალეფი
აზერბაიჯანარეფი — კათა, აზერბაიჯანიშ ჯინჯიერი მახორობა (8,1 მლნ). ოხორანა თაშნეშე ირანს (12-18.5 მლნ), რუსეთიშ ფედერაციას (2 მლნ.), საქორთუოს (284 ვითოში), ყაზახეთის (90 ვითოში), სომხეთის დო შხვა ქიანეფს. ირთუნა ეთნიკურ ბუნეფო: აირუმეფი, აფშარეფი, ბაიათეფი, ყარადაღალეფი, ყარაფაფახეფი, შახსევენეფი. ორხველჷნა ევროპეიდული რასაშ ობჟათე ნოჸელას.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი *
ბოტსვანაშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|300px|ბოტსვანაშ რუკა thumb|right|300px|[[გაბორონე]] thumb|right|300px|[[ფრანსისთაუნი]] ბოტსვანაშ ნოღეფი (Cities in Botswana) — ბოტსვანაშ დოხორელი პუნქტეფიშ ერკებული. ინტერნეტ-რესურსიშ World Gazeteer მეჯინათ, ბოტსვანას 200 თიჯგურა ნოღა რე, სოდე 1000-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.
რუკა
ლეგენდა:
სქოლიო
ბოტსვანა
ნაქერალაშ ქჷნდჷრი
ნაქერალაშ ქჷნდჷრი — კახეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე ნოჸელა, წყარმალუეფიშ სტორიშ (ალაზანიშ კვარჩხანი ნადუ) დო ალაზანიშ წყარგჷმართუ. ეგაფილი რე თუდონი დო შქაიურული ასპიდური ფიქალეფით დო თიხაფიქალეფით, ქვიშაქუალეფით დო არკოზული ქვიშეფიშ ლინზეფით. ოორუე მუნაკვათაშ ბჟადალი კართე გჷმოფიტუა-გინორჩხუალაშ ობიექტი რე. დოსვარილი რე მიარერიცხუანი წყარმალუეფიშ ინწრო რობუეფით. ოორუე კართეს უგურყელური ფორმეფი — ცირკეფი რე. კუნწულური ზოლი დო ოორუე მუნაკვათაშ კართეეფი გოქუნილი რე სუბალპური დო ალპური ოდიარეეფით, დჷნოსქილედი კართეეფი — ფურცელამი ტყათ, სოდეთ უმოსო რე წიფური.
ზაბარი
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ირანი
ირანიშ ისლამური რესპუბლიკა (სპარს. جمهوری اسلامی ایران — ჯომჰური-იე ესლომი-ე, ირანი (სპარს. ایران [ʔiˈɾɒn]) ვარდა სპარსეთი) — სახენწჷფო აზიაშ ობჟათე-ბჟადალუშე. ნანანოღა-თეირანი.
სახენწჷფოშ მანჯღვერი: შურიელი ლიდერი - აიათოლა საიდ ალი ხამენეი (Ayatollah Ali Hoseini-KHAMENEI, 1989), პრეზიდენტი - მაჰმუდ აჰმადი ნეჯადი(Mahmoud Ahmadinejad, 2005).
კანონიშდუმადვალუ ორგანო: ართპალატამი პარლამენტი - მეჯლისი (270 მაკათური)
მახორობა
მახორობა: 68,3 მლნ (2003), თენეფშე სპარსალეფი - 51%, აზერბაიჯანალეფი - 24%, ქურთეფი - 7%, გილანარეფი დო მაზანდარანალეფი - 8%, არაბეფი - 3%, ლურეფი - 2%, ბელუჯეფი - 2%, ქორთუეფი - 0,01%)
ნოღეფი
ნოღეფი (ვითოში): თეირანი (7.894; აგლომ. 11.225), ისპაჰანი (1.378; აგლომ. 2.652), მეშჰედი (2.061), თავრიზი (1.213), შირაზი (1.176).
ობჟათე-ბჟადალუშე სამძღო უღუ აზერბაიჯანწკჷმა, სომხეთწკჷმა დო თურქეთწკჷმა, ბჟადალუშე სამძღო უღუ ერაყწკჷმა, ბჟაეიოლშე ავღანეთწკჷმა დო პაკისტანწკჷმა.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ირანიშ ტერიტორია ირთუ ოსტანეფო (სპარს. استان — ostān; მიარ. — استانﻫﺎ — ostānhā), ოსტანეფი ირთუ შაჰრისტანეფო (სპარს. شهرستان), ირანიშ კაბეტი ნოღეფი რგებაფჷლენა სპეციალური ნებეფით. ასეშო ქიანა ირთუ 30 ოსტანო.
ისტორია
ირანი რე ართ-ართ უჯვეშაში სახენწჷფო მოსოფელს. მაართა პროტოირანული სახენწჷფო ელამი რდჷ დორსხუაფილი დარიუს I-იშ ბორჯის (550 — 486 წანეფი) ირანიშ სახენწჷფო გინოზინდილი რდჷ საბერძენოშე წყარმაალ ინდიშა. XVI ოშწანურაშე ირანიშ ოფიციალური რელიგია რე ისლამი.
1979 წანას ირანს მოხვად ისლამურ რევოლუციაქ აიათოლა ჰომეინიშ მანჯღვერობათ, გეუქვჷ მონარქიაქ დო ქჷდირსხუ ირანიშ ისლამურ რესპუბლიკაქ.
ეკონომიკა
ბჟადალ აზიას ირანიშ ეკონომიკას უკჷნებუ მაჟირა აბანი გოვითარაფათ.
ირანი რე რეგიონიშ ართ-ართი არძაშე ტექნოლოგიურო გოვითარაფილი სახენწჷფო.
სქოლიო
კატეგორია:ირანი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:ხოლო ბჟაეიოლიშ ქიანეფი
ჯორჯ კლუნი
ჯორჯ ტიმოთი კლუნი (George Clooney დ. 6 მესი, 1961) — ამერიკაშ კინოაკადემიაშ ოსკარიშ მაღვენი არტისტი, რეჟისორი, სცენარისტი; ოტელევიზიე დრამაშ „სასრაფო“ (1994-99) ჸოფილ მაჸვენჯი არტისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1961 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინოარტისტეფი კატეგორია:ირლანდიარი ამერიკალეფი
მერი უოლსტოუნკრაფტი
მერი უოლსტოუნკრაფტი (ინგლ. ; დ. 27 პირელი, 1759, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 10 ეკენია, 1797, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ჭარუ, ფილოსოფოსი დო ოსურეფიშ ნებეფიშ აქტივისტი, ფემინისტი. მერჩქინელი რე ფემინისტური ფილოსოფიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო. თეხანური ბორჯიშ ფემინისტეფი ფშხირას ციტირენა თიში იდეეფს.
უოლსტოუნკრაფტი რე ავტორი ნოველეფიშ, ტრაქტატეფიშ, შარალუეფიშ წინგიშ, საფრანგეთიშ რევოლუციაშ ისტორიაშ და ბაღანეფიშ წინგეფიშ. თიში არძაშე შანულამი ნახანდი რე "ოსურეფიშ ნებეფიშ თხილუაშ გეშა" (1792), ნამუქჷთ კაბეტი გოლინა იღვენუ უკულიანი პერიოდიშ ფემინისტეფიშ არზუანობაშა. უოლსტოუნკრაფტიშ აზრით ოსურეფი ორთაშობურო, ქომოლკოჩეფიშე მუთინით ნაკლები ვარენა, მარა სანარღოთ ფშხირას თაში რჩქუ, მუშენდა ოსურეფს გონათაფა ორკუნა.
უოლსტოუნკრაფტიშ ქომონჯი რდჷ ნოველისტი, ფილოსოფოსი დო ანარქისტი უილიამ გოდვინი, ნამუთ რე ავტორი ბიოგრაფიულ-მემუარული ხასიათიშ ნახანდიშ უოლსტოუნკრაფტიშ გეშა. ჸათე წინგიქ, დოხოლაფირო ართი ოშწანურაშ გოძვენას გილალუ უოლსტოუნკრაფტიშ რეპუტაცია. ფემინისტური ყარაფეფიშ მუკორჩქინაშ უკულ, უოლსტოუნკრაფტიშ იდეეფქ კაბეტი შანულობა დო პოპულარობა მიპალუ.
მერი უოლსტოუნკრაფტიშ სქუა რდჷ მერი შელი, გიშარჩქინელი ჭარუ დო ნოველისტი, ფანტასტიკური ჟანრიშ რომანიშ "ფრანკენშტაინი"-შ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ფემინისტეფი
სუმი მუშკეტერი
რესურსეფი ინტერნეტის
. Plain text format.
ბიზანტიაშ იმპერია
thumb|ბიზანტიაშ იმპერია ბიზანტიაშ იმპერია, ბიზანტია ― იმპერია ევროპაშ ბჟაეიოლ აკანს. არსებენდჷ 330-1453 წანეფს. ნანანოღა კონსტანტინოპოლი. ქიანას მართუნდუ იმპერატორი. 1453 წანაშ 29 მესის ოსმალეთიშ იმპერიაქ გეჭოფუ კონსტანტინოპოლი. 1453 წანას გეთუ ბიზანტიაშ არსებობაქ ხოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისოტირიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ბიზანტიაშ იმპერია კატეგორია:რომიშ იმპერია
ანტონიო რაიმონდი (პროვინცია)
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ამშვ რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
კოჰიმა
კოჰიმა — ინდოეთიშ შტატი ნაგალენდიშ ნანანოღა, შტატიშ სუმ ნოღაშე ართ-ართი, ნამუსჷთ მუში მუნიციპალიტეტი უღუ.
ნოღაშ მახორობა — 78584 ადამიერი (2001), 53% თაჸურეშე — ქომოლკოჩი რე, ნოღაშ მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა - 75%. ნოღაშ მახორობაშ უმენტაშობა ნაგაშ ჯათეფიშ ბუნას ორხველჷ, თეურეშეხ უმენტაშობას წჷმარინუანს — ანგამი დო რენგმა.
ნოღა ინდოეთიშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ, ასამ-ბირმაშ გვალეფიშ ოშქაშეთ, მიანმარიშ ხურგაწკჷმა არხოს. ნოღაშ სიმაღალე ზუღაშ დონეშე — დოხოლაფირო 1400 მეტრა.
დჰანბადი
დჰანბადი (धनबाद, ধানবাদ, Dhanbad) — ნოღა ინდოეთიშ შტატი ჯარხანდის, დჰანბადიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობაშ მუდანობათ შტატი ჯარხანდიშ მაჟირა ნოღა (ჯამშედპურიშ უკული). 2011 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ინდოეთიშ თი 53 ნოღას შქას, ნამუშ მახორობა 1 მლნ-შე უმოსი რე, ნოღა 42-ა აბანს რე. მიშნაველიშჸურე, დჰანბადიშ რკინაშშარა მაჟირა აბანს რე მუმბაიშ რკინაშშარაშ უკული.
დჰანბადი ჩინებულიე ქუანოშქერიშ მოპალაფათ. ფუნქციონირენს თე მემართულებაშ მუდგაზჷმარენი შხუ კომპანია.
ნოღა ზურაშ დონეშე 221 მეტრას რე აკოგაფილი. თიში გეოგრაფიული სიგჷრძა 24 კმ რე, სიგანა - 16 კმ. კლიმატი გინმალი ლექინი სუბტროპიკულშე ტროპიკულ ტენიან დო სქირე. ტემპერატურაშ პიკიქ ზარხულს შილებე 47 °C-ს ქიმიოჭირინუას. ზოთონჯს მინიმალური ტემპერატურა 12 °C-შახ ირკენს, მაქსიმალური - 22 °C რე.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ყაზახური ნინა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქული ნინეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ ნინეფი
ჩონჯუ (ოორუე ჩოლა)
ჩონჯუ (, ჩონჯუ-სი) — ნოღა ობჟათე კორეას, ოორუე ჩოლაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი კატეგორია:ოორუე ჩოლაშ პროვინცია
ჯვ. წ. 624
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 624 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნახუნუუ
ნახუნუუ — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, თემიშ ცენტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 333 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ორქოშ კოჩი
ორქოშ კოჩი (უნგრ. Az arany ember) —  უნგრალი ჭარუშ მორ იოკაიშ არძოშ უმოსო შინელი რომანი, გიშაშქუმალირ 1872 წანას. მეგრული დიალექტია და არა ენა. რას უბერავთ.
წაჩხურა
წაჩხურა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის. სიგინძა რე 12 კილომეტრი. აკათუ ტეხირს ოფუტე დიდი ჭყონიშ გოხოლუას. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა რე 9,0 მ.კუბ./წმ.
იუჟნო–სახალინსკი
იუჟნო-სახალინსკი (Ю́жно-Сахали́нск; 1882-1905 წწ. — ოფუტე ვლადიმიროვკა, 1905—1947 წწ. — ტოიოხარა; 豊原 ზტზ. „უსქვამაში რზენი (ვე, სტეპი)“) — ნოღა რუსეთიშ შორიშ ბჟაეიოლს, იდვალუაფჷ იაპონიაშ ოორუეშე. სახალინიშ ოლქიშ ადმინიატრაციული ცენტრი.
წაჩხურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
იუჟნო–სახალინსკი
იუჟნო-სახალინსკიშე მოსკოვშა მეძჷ ბონას ფურინჯით 6640 კმ. დო ავტომაგისტრალით — 9280 კმ.
ნოღა იდვალუაფჷ კოკი სახალინიშ ობჟათეშე, წყარმალუ სუსუიაშ წყარპიჯის, ოხოტიშ ზუღაშე 25 კილომეტრიშ მეძენას. კლიმატი — ზჷმიერი მუსონური.
სქოლიო
კატეგორია:იაპონიაშ ჸოფილი ნოღეფი კატეგორია:სახალინიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ბიო-ბიო (წყარმალუ)
ბიო-ბიო (ესპ. Río Biobío) რე წყარმალუ ჩილეს. სიგინძათ ჩილეშ მაჟია წყარმალუ რე. ბიო-ბიო იჭყაფუ ანდეფიშ გვალეფს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგინძა რე 380 კმ. ღანჩოშ ფართობი 24,264 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: მალიეკო, ლაია, ტავოლევო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
კირცხი
კირცხი — ოფუტე ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ რაიონიშ ობჟათე-ბჟადაალშე. ობჟათე-ბჟადაალშე ომძღჷ ხობიშ მუნიციპალიტეტი, ბჟაეიოლშე — ლესიჭინე დო ქვედა ჩხოროწყუ. თანჯა მეჸუნს წყარმალუ ხობწყარს. ოორუეშე თანჯა უღჷ ოფუტელეწურწუმეწკჷმა, ბჟადალშე რე წენწყარი დო ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი.
კირცხიშ ცენტრის, კერკუზას (უთუთიშ ფერდი) რე გვიან ბრონზეშ ოხორეეფიშ კულტურული ფა. ოეგებიეთ, კარკუზა ხოლო ყორღანული საფულე რე. ოფუტეს რე ჯვეში ჯიხაშ აკნაცჷმეფი.
2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 981 კოჩი.
ტოპონიმიკა
საიზორიო, იზორიეფიშ გვარიშ განობა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნიოსიშ ტობა
ნიოსიშ ტობა — კრატერული ტობა კამერუნს. იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალიშ რეგიონიშ მენჩუმიშ დეპარტამენტის.
1986 წანაშ 21 მარაშინათუთას ტობაზე მოხვადჷ ლიმნოლოგიური კატასტროფა, ნამუქჷთ ქეკიდინუ 1 700 ადამიერიშ შურდგჷმა. ჟირ წანათ ორდო 1984 წანაშ 15 მარაშინათუთაშ მანგური კატასტროფაქ მოხვადჷ თაშნეშე კამერუნს, მანუნიშ ტობას, სოდეთ დინაფილეფიშ მუდანობაქ 37-ის ქჷმიოჭირინუ. ჟირხოლო კატასტროფაშ ბორჯის ტობაშ დიდი ნჭაფიერალათ ეშიგორგოთჷ ნახშირორჟანგიქ (CO2). გაზიქ მოჯილიკუ ტობაშ გოლუაფას 27 კმ-იშ რადიუსის სქჷლადირი ირი შურდგჷმილი სქილედი. .
სქოლიო
კატეგორია:კამერუნიშ ტობეფი
პოსიტოშ დეპარტამენტი
პოსიტოშ დეპარტამენტი (Departamento Pocito) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 40 969 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 515 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-აბერასტაინი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ყირგიზული ნინა
ყირგიზული ნინა, ვარდა ყირგიზული (კირილური ანბანით Кыргыз тили, Кыргызча, ლათინური ანბანით Kyrgyz tili, Kyrgyzça) რე ყირგიზი კათაშ ერუანული დო ყირგიზეთიშ სახენწჷფოშ ოფიციალურ ნინა. თინა წჷმარინუანს თურქულ ნინეფიშ ცენტრალურ (ნოღაურ-ყივჩაყურ) ბუნას.
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქული ნინეფი კატეგორია:ყირგიზეთიშ ნინეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ნინეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ ნინეფი
ჯვ. წ. 625
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 625 წანა.
ეჩი წანაშ უკული
ეჩი წანაშ უკული (Vingt ans après) — ალექსანდრე დიუმაშ რომანი, (გიშაშქუმალი 1845 წანას) ნამუთ სუმი მუშკეტერიშ გაგრძელება რე.
მაილი საირუსი
მაილი რეი საირუსი (Miley Ray Cyrus; დ. 23 გერგობათუთა 1992 წანა, ნეშვილი) — პოპულარული ამერიკალი მაბირე დო არტისტი. ფართოთ რე ჩინებული Disney Channel-იშ სერიალ ჰანა მონტანას კათაფათ, სოდე თარ როლს არსულენდჷ.
ნოჯიხი (მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი)
ნოჯიხენი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ლეხაინდრეშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 326 კოჩი.
მაილი საირუსი
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი პოპ-მაბირეეფი კატეგორია:მაილი საირუსი კატეგორია:ახალნორდეფიშ კუმირეფი
ნოჯიხი (მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
აიხა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|აიხაშ პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს აიხა — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე აიხა. ფართობი აკმადგინანს 696,72 კმ²-ს, მახორობა — 7.995 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ხუთ რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
მაურისიო მაკრი
მაურისიო მაკრი (Mauricio Macri; დ. 8 ფურთუთა, 1959) — არგენტინალი ინჟინერი, პოლიტიკოსი დო არგენტინაშ ყოფილი პრეზიდენტი (2015-2019წწ.). გიმორძგჷ ქიანაშ ისტორიას პირველ გიშაგორუეფს დო 1916 წანაშ უკული პირველ დემოკრატიულო გიშაგორილი ვარადიკალი ვარ-და ვაპერონისტი პრეზიდენტი რდჷ . 2007-2015 წანეფს ბუენოს-აირესიშ მერი დო არგენტინაშ პარლამენტიშ გიმენი პალატაშ მაკათური რდჷ (2005-2007).
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1959 კატეგორია:არგენტინალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:არგენტინაშ პრეზიდენტეფი
სინძიანი
სინძიანი (新疆, Xinjiang) — უიღურეფიშ ავტონომიური რაიონი ჩინეთიშ ოორუე-ბჟადალს.
ისტორია
სინძიანიშ ტერიტორიაქ ჩინეთიშ აკოდგინალუაშა მა-18 ოშწანურეფიშ შქა პერიოდის მიშართჷ ცინიშ მანჯურიული დინასტიაშ ბორჯის. მოგვიანაფათ ცინიშ იმპერიაშ პროვინციათ გჷნირთჷ. 1864 დო 1881 წანეფს, ტერიტორიაშ ნორთი რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალაუშა (ასე ტაჯიკეთი) მიშმეშჷ. 1955 წანას, ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ გჷმოხცადაფაშ უკული, გეგნიქიმინჷ ავტონომიურ რაიოო.
დემოგრაფიული დგომარობა
მინი|მარცხნივ|სუმი უიღური ცირა 2018 წანაშ მუნაჩემეფით ავტონომიურ რაიონს 24 870 000 ადამიერი ოხორანს. თაქ ოხორანს 17 ეთნიკური უჭიჭაშალა, თინეფს შქას არძაშე მიარემუდანამი რე უიღურეფი, თურქული გამნარყიშ მუსულმანური მახორობა (10,019,758).
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
დრავიდული ნინეფი
ნინეფი
გიშმაგორჷნა 4 თარ დრავიდულ ნინას. თენეფი რე: ეშანილი ნინეფი ინდოეთის ტამილნადუშ, კერალაშ, მაისურიშ დო ანდჰრა-პრადეშიშ შტატეფიშ ოფიციალური ნინეფი რე. ოთთხოლოს უღჷ გორკვიაფილი ლიტერალურული ტრადიციეფი, მორო თინეფშე ხვალე ტელუგუშ ნინას უღუ ჭარალუა, ნამუქჷთ აკიქიმინჷ XIX ოშწანურას.
მოჯგირალა შხვა ნინეფწკჷმა
დრავიდულ ნინეფს სინტაქსი ტოპოლოგიურო თურქული დო მონღოლური ნინეფიშ მოგვენი რე. კინ თე ბორჯის კანკალე მენცარი (რ. კოლდუელი, ჰ. ფეენრიხი) შილებუამო კოროცხჷნს დრავიდული ნინეფიშ იბერიულ-კავკაციურ ნინეფიშ ფანიაწკჷმა უჯვეშაშ მოჯგირალას.
ლიტერატურა
კატეგორია:დრავიდული ნინეფი
მთიულეთიშ ქჷნდჷრი
მთიულეთიშ ქჷნდჷრი — კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ობჟათე ჸა, წყარმალუეფიშ მთიულეთიშ არაგვიშ დო გუდამაყარიშ არაგვიშ წყარგჷმართუ. იჭყაფუ კავკაციონს შირიმიშ კონკაშე დო ითებუ ჟიეშანილი წყარმალუეფიშ მიშაკათაფუწკჷმა. ეგაფილი რე იურული დო ცარცული ხანიშ ფლიშური ნოლექეფით. ობჟათე-ბჟადალი კართე ძალიერო დორთილი დო ფართო რე, ოორუე-ბჟაეიოლ განშე — ინწრო. მოსარსალერ კუნწულს ებიჯილი რე კონკეფი: მთაწმინდა (2759 მ), ჭალისთავი (2750მ), საბადლო (2802 მ), წიფორი (2577). კართეეფი გოქუნილი რე აკოწყორილი, ფართოფურცელამი (მინ აბანს ფიჭვიშ) ტყათ, კუნწულური ზონა — სუბალპური დო ალპური დოლოეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:კავკაციონიშ გვალეფი
პუიეუეშ ერუანული პარკი
პუიეუეშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Puyehue) — ერუანული პარკი, ჩილეს. იდვალუაფუ ლოს-ლაგოსიშ დო ლოს-რიოსიშ რეგიონეფს. დირსხუ 1941 წანას. ფართობი 1,068 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
შვეიცარიაშ ჯიშთეფიშ ერკებული
სტატიას მოჩამილი რე შვეიცარიაშ თარი ჯიშთეფიშ ვასრული ერკებული. მოჩამილი რე მუნეფიშ სიგჷრძა 1850 დო 2002 წანეფს, ფართობი დო კანტონი, სოდეთ იდვალუაფუნან.
არძა ჯიშთი შვეიცარიაშ ალპეფს იდვალუაფუ. თინეფშე უმიარაშობა პენინიშ დო ბერნიშ ალპეფს იდვალუაფუ. თელ ალპეფს არძაშე ჯიშთური ზონა რე იუნგფრაუ-ალეჩიშ თხილერი ტერიტორია.
მინი|[[მორტერაჩიშ ჯიშთი|მორტერაჩი]] მინი|[[ალეჩიშ ჯიშთი|ალეჩი]] მინი|[[გორნერი]] მინი|[[ჟიმოლენი გრინდელვალდიშ ჯიშთი|ჟიმოლენი გრინდელვალდი]] მინი|[[ლანგიშ ჯიშთი|ლანგი]]
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთი კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთი
სოპრანოშ კლანი
სოპრანოშ კლანი (Sopranos) — HBO-შ ამერიკული ოტელევიზიე დრამა, გინოღალირ 1997-2007 წანეფს. დრამა რე იტალიარ-ამერიკალ მაფიოზი ტონი სოპრანოშ (ჯეიმზ განდოლფინი) რინაშ ისტორია.
კონსტანტინე დიდი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომიშ იმპერატორეფი კატეგორია:ბიზანტიარეფი კატეგორია:დუნაბადი 272 კატეგორია:ნაღურა 337
ამალფიშ წყარპიჯი
ამალფიშ წყარპიჯი, იტალიურო კოსტიერა-ამალფიტანა (Costiera Amalfitana) — ოწყარპიჯე ზოლი ობჟათე იტალიას, სორენტინიშ ჩქონიშ ობჟათე ნორთის, გინოზინდილი რე ოფუტე პოზიტანოშე ნოღა ვიტერი-სულ-მარეშა. ჯოხოქ გიადუ მუში გეოგრაფიული დო ისტორიული ცენტრიშ — ნოღა ამალფიშე. თეჟამო წყარპიჯიშ თარი ნოღა რე სალერნო.
ტერიტორია გჷშეგორუ უმუთინუ რელიეფით, პეიზაჟური სისქვამეთ, გოსოფური ნოღეფით დო მიარეფერუანობათ.
1997 წანაშე, წყარპიჯი მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა.
ჯვ. წ. 626
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 626 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პენჯაბიშ შტატი
პენჯაბი (ਪੰਜਾਬ, Punjab) — შტატი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე. ნანანოღა — ჩანდიგარჰი (ვენშმურს პენჯაბიშ ადმინისტრაციულ აკოდგინალუაშა, მარა გჷმოქიმინუნს ზოხო მორსხუე ტერიტორიას), უდიდაში ნოღა — ლუდჰიანა. მახორობა — 27 704 236 ადამიერი (15-ა აბანსი რე შტატეფს შქას; 2011 წ.). თე ინდური შტატი გჷმოქიმინუნს, კინე თე ჯოხოდვალაშ უმოს დიდი რეგიონს, ნამუშათ თაშნეშე მიშმურს პაკისტანიშ პროვინცია პენჯაბი დო ინდური შტატეფი ჰარიანა დო ჰიმაჩალ-პრადეში.
გეოგრაფია
შტატის გიმირთუ 3 სეზონი: საზარხულო (პირელშე მანგიშ ეკონიაშა), მუსონეფიშ სეზონი (კვირკვეშე ეკენიაშ ეკონიაშა) დო საზოთო (ქირსეთუთაშე ფურთუთაშ ეკონიაშა).თინეფს შქას გინმალი სეზონი რე.
ტრანსპორტი
პენჯაბის იდვალუაფუ 6 აეროპორტი, ნამუშეთ ხვალა 1 ღებულენს საირქიანო რეისეფს, ნამუთ ნოღა ამრიტსარიშ ოორუე-ბჟადალშე 11 კილომეტრიშე იდვალუაფუ.
შტატიშ უმენტაში ნოღა ართიანს მიკორსხჷ რკინაშშარეფით. ამრიტსარი დელიწკჷმა მიკორსხილიე Shatabdi Express-ით. თაშნეშე შტატიშ ჯარალობური ტრანსპორტი წჷმორინელი რე ავტობუეფით დო ავტორიკშეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ვონ-ბუდიზმი
ვონ-ბუდიზმი, ვონბულგიო (원불교) — მაჰაიანაშ ბუდიზმის თეხანური გემაჸვენჯალა, ნამუქჷთ 1916 წანას გიჭყჷ კორეას, მოხელე სოტესანიშით. ობჟათე კორეაშ ოფიციალურო აღიარაფილ ოთხი თარი სახენწჷფო რელიგიაშე (კორ. 사대종교 四大宗敎 სადე ჯონგიო) ართ-ართი რე კორეულ ტრადიციულ ბუდიზმწკჷმა (ჩოგეშ ორდენი), კათოლიციზმწკჷმა დო პროტესტანტიზწკჷმა ართო. ვონ-ბუდიზმი თაშნეშე შილებე გობთანჯათ მუჭოთ ახალი რელიგია. ოკითხირე თიშ გეშა, ნამჷ-და ქორე დო ვარ ვონ-ბუდიზმი ბუდიზმი ვარ-და ახალ რელიგიან, კორეას, კანკალე მარკვიალშო ოდებელი რე.
სქოლიო
კატეგორია:ბუდიზმი კორეას კატეგორია:ბუდიზმიშ სკოლეფი
საგურამოშ ქჷნდჷრი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
უარასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|უარასიშ პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს უარასი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე უარასი. ფართობი აკმადგინანს 2,492.91 კმ²-ს, მახორობა — 143,415 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 12 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ხეხუი
ხეხუი (Río Jejuy) — წყარმალუ პარაგვაის, პარაგვაიშ ნადუ.
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ონოღია
ონოღია — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის. თემიშ ცენტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 778 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კაპარჭინა (წყარმალუ)
კაპარჭინა წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, ამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანა, ნოღა ფუთიწკჷმა. გუშურს პალიასტომიშ ტობაშ ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯიშე, მიკმურთანს ობჟათეშე, მეურს ტობაშ ბჟადალ პიჯიშ მანგის დო აკათუ უჩა ზუღას. სიგინძა რე 7 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 535 კვ.კმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
სესოსტრისი
სესოსტრისი ჰეროდოტეშ ნარაგადჷთჷ რდჷ ჯვეში ეგვიპტეშ ლეგენდარული ფარაონი, ნამუქჷთ მანწყუ ოლიმური ექსპედიციეფი ევროპაშ შხვადოშხვა მუხურეფს.
ჰეროდოტეშ ნარაგადი
ჰეროდოტე იჩიებუდჷ ეგვიპტარი პაპაშ ნარაგადუს ფარაონ სოსესტრისიშ ამბეს, ნამუქით ართიშახ მიდეჸუნუ მუში ურდუმი ოორუე-ბჟაიოლ ჸურე დო სირია დო თურქეთიშ მიკულათ ქიმერთჷ კოლხეთშა, უკული ბჟადალ ჸურე ამნღანერ ობჟარე რუსეთიშა, უკული მიდართჷ ობჟათე ჸურე რუმინეთშა, სოიშახ ვექიმერთჷ ამდღანერ ბულგარეთშა დო ბჟაიოლ საბერძნეთშა. თეში უკული სესოსტრისიქ დირთჷ ჸუდეშა კინი თე შარათ დო, მუჭოთ ჰეროდოტე რაგადანს, ქჷდიტუ მუში ურდუმიშ მაკათურეფი კოლხეთიშ წყარმალუ ფაზისწკჷმა. თეში მოხ ჰეროდოტე ჭარუნს კოლხეფიშ მუნეფიშ დო ეგვიპტარეფიში ნარაგადის, ნამდა კოლხეფი ეგვიპტარეფი რენანია, მარა გეთმეუძინანს ნამდა კოლხეფს უჯგუშო შჷნანია ეგვიპტარეფი, ვინდარო პიჯიშო. ჰეროდოტე გეთმეუძინანს, ნამდა მა თეს თიშახ მეფხვადია, სოიშახ შხვეფი მიწინდესია, მუშენდა თელი რინა ართნერი უღუნანია, ართნერო ამუშენანია სელს, მოგენანია ართიანს, ჟირხოლო კათას კუჭუჭი თუმა უღუნანია დო უჩეფი რენანია, თეში გალე, ხვალე კოლხეფი დო ეგვიპტარეფი ირთჷნანია წჷმოჭკირუას მუშით. ჰეროდოტეშ, დიოდორე სიცილიარიშ დო სტრაბონიშ ნარაგადით, სესოსტრისიქ გეჭოფუ თელ ქიანა, სკვითია დო ეთიოპია ხოლო, გორთჷ ეგვიპტე ადმინისტრაციულ რაიონეფო ორ ნომეფო, ღდინჷ კალონეფი დო გემშეღჷ კასტური სისტემა ეგვიპტეშა დო ქჷდარსხუ სერაპიშ კულტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლეგენდარული მამართვალეფი
ჯვ. წ. 627
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 621 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სანტა-ლუსიაშ დეპარტამენტი
სანტა-ლუსიაშ დეპარტამენტი (Departamento Santa Lucía) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 43 565 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 45 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სანტა-ლუსია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
კოსმოს არენა
„სამარა არენა“, კოსმოს არენა  — ახალი ოკუჩხბურთე სტადიონი. აკოგაფა დუდმაართაშე იგეგმებუდჷ სამარაშ ოწყარმალე ონიშოლიშ რაიონს წყარმალუეფიშ ვოლგაშ დო სამარაშ აკოსვარუას. თარი დგჷმილიშ დო დჷმახვარე დგჷმილეფიშ ფართობი — 27—40 ჰეკტარი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:სამარაშ სტადიონეფი
Disney Channel
Disney Channel ( დისნეიშ არხი) — ამერიკული ოკაბელე ოტელევიზიე რშვილი. დირსხუ 1983 წანაშ 18 პირელს აკოართაფილ შტატეფს. ასე ტელეკომპანია ტრანსლირენს 30 ნინაშა მოსოფელიშ 160 ქიანას. თიში შტაბი იდვალუაფუ შტატ კალიფორნიაშ ნოღა ბარბენკის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოტელევიზიე არხეფი კატეგორია:ტელეკომპანიეფი კატეგორია:ააშ-იშ ტელეკომპანიეფი
ვულკანური კრატერი
მინი|300პქ|ვულკან კამერუნიშ კრატერი ([[აფრიკა).]] ვულკანური კრატერი (κρατήρ — ჯამი) — დიხაუჩაშ სქირონას გოჭყაფილი ატარიშობური ვარა ქჷმაშობური რღამილი. რჩქინდუ ვულკანური ეშაგორგოთინიშ გეშა. დიამეტრი ვითული მეტრაშე მუსხირენი კილომეტრშახ. სიტომბა მუსხირენი მეტრაშე ოშულ მეტრაშახ. კრატერიშ დიამეტრი ვანაფერო უმონს 2-2.5 კმ-ის, მუდგათ იშხვანერებუ კალდერაშე. კრატერიშ მაართანური ფორმა, ნამუსჷთ მირჩქინუაფუ ვულკანიშ დო კრატერიშ რსხუ, წჷმარინუანს მაარს — დიხაუჩაშ ჟიდოხიშ გეტომბიას, ნამუთ აკოხურგილიე ვულკანური გოჭყაფაშ მურღი დაბალგვალამ გუძუბეფით.
აშხვანერენა კონუსიშობურ დო ფორიშობურ ვულკანურ კრატერეფს. კონუსიშობური ვულკანური კრატერიშ კიდალეფი შხირას ახრა დო კირდეამი რე. ქვინჯი ფორილი რე მურღი მოღეთ. მოქიმინჯე ვულკანეფიშ კრატერეფიშ დჷმახასიათაფალიე ფუმაროლური ეშაბუნეფი. ქვინჯი ედომუშამო თი შვანს იფორუ, პაროქსიზმული ერუფცია ქიფიქსირებუნ-და. ფორიშობური ვულკანეფიშ კრატერი გჷშმეგორუ დიდი ზჷმათ. კიდალეფი ვერტიკალური რე ვარა ტერასულ-ოკუჩხურიშობური, ქვინჯი ბირტყა, დაკებულიე ლავათ. ოშინალიე, ნამდა კრატერს არძო ვულკანი ვეტალენს.
ვულკანური კრატერი მუჭოთ თაშინ, ვულკანიშ კონკას ვარა კართეს იდვალუაფუ. კრატერიშ ქვინჯის ართი ვარა მუსხირენი ვულკანური ჸალი რე, მუდგაშ მეშქაშალათ ჟიდოხიშა ეშმურს ლავა დო შხვა ვულკანური პროდუქტეფი. ნამთინეშა კრატერიშ ქვინჯი უკებჷ ტობას ვარა ახალაშო აკოქიმინელ მორჩილ ზჷმაშ ვულკანურ კონუსის. ვულკანური ტობა ოვალური ფორმაში რე დო ოძგალე ღოზი დახე უდუნწყუმუ რე. ტობა დიდი ზჷმაშ ქორენ-და, თინა შხირას დიდი სიტომბასჷთ ოჭირინუანს. თეშნერი ტობეფი რე სამანგათ, კამჩატკაშ ჩქონს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვულკანოლოგია
შარლ VI (საფრანგეთი)
შარლ VI დე ვალუა (ფრანგ. Charles VI de Valois; დ. 3 ქირსეთუთა, 1368, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 21 გჷმათუთა, 1422, პარიზი) — საფრანგეთიშ მაფა 1380-1422 წანეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ მაფეფი კატეგორია:დუნაბადი 1386 კატეგორია:ნაღურა 1422
სალადო (პარაგვაი)
სალადო (Río Salado) — წყარმალუ პარაგვაის, პარაგვაიშ ნადუ.
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ჩეჩნეთიშ მაჟირა ლჷმა
ჩეჩნეთიშ მაჟირა ლჷმა — 1999 წანაშ 26 მარაშინათუთას დიჭყჷ დო ამდღარშახ იგჷნძორებუ. ჩეჩნეთიშ მაართა ლჷმაშ შედეგო, ჩეჩნეთიშ ედომუშამი ტერიტორია იკონტროლებუაფუდჷ ჩეჩენი სეპარატისტეფიშით. მაჟირა ლჷმაშ შედეგო - რუსეთიქ კონტროლი დირთინუ სეპარატისტულ ანკლავშა. მარა ჩეჩნეთიშ ედომუშამ ტერიტორიას რუსეთიშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი ვაკონტროლენა. გვალეფს დიო ხოლო რე აწმარენჯობაშ აკანეფი.
სქოლიო
კატეგორია:XX ოშწანურაშ ლმეფი კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ლმეფი
პალერმო
პალერმო (Πάνορμος, Palermo, Palermu, Panormus) — სიცილიაშ რეგიონიშ თარი ნოღა იტალიას, პალერმოშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნოღაშ მათხილარო იკოროცხუ წმ. როზალია. ნოღაშ დღახუ — 15 კვირკვე.
რიბოსომა
thumb|right|300px|[[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული თოლიშ დიაგრამა.
(1) გვირზილა
(5) ლაწკარამი ენდოპლაზმური მოსა
(6) გოლჯიშ კომპლექსი
(8) სარსალია ენდოპლაზმური მოსა
(13) ცენტრიოლი]]რიბოსომა — მორგვალე ფორმაშ ორგანოიდი, ნამუშ დიამეტრი 15-20 ნანომეტრი რე. რიბოსომეფი გვირზილას წჷმიქიმინჷნა, აკმოდირთჷნა რნბ–შე დო ცილაშე. რიბოსომეფს უდიდაში როლი უღჷნა ცილაშ სინთეზის. ზუსტას თინეფს მეურს ცილაშ მოლეკულეფიშ ენწყუალა.
რიბოსომა ჟირი შხვადოშხვანერი ნორთიშე აკმოდირთჷ — დიდი დო მორჩილი. თოლს მუსხირენი ვითოში რიბოსომა რე. თინეფი იდვალუაფჷ, მუჭოთ ლაწკარამ ენდოპლაზმურ მოსას, თაშნეშე დუდიშულო — ციტოპლაზმას. რიბოსომეფს მემბრანა ვა უღჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თოლი
ორქა
ორქა — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ვედიდკარიშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 260 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
უშუაია
უშუაია (Ushuaia) — ნოღა არგენტინას, დაჩხირამი დიხაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. უშუაია მოსოფელიშ არძაშე ობჟათეშე მადვალჷ ნოღა რე. იდვალუაფჷ კოკი დაჩხირამი დიხას. 2018 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 73 541 ადამიერს აკმადგინანს.
ნოღაშ ეკონომიკური საქვარუაშ თარ გემაჸვენჯობეფს წჷმარინუანს ჩხომუა, ნაფთობიშ დო გაზიშ მოპალუა, მეშხურალა დო ეკოტურიზმი.
მინი|center|550პქ|ნოღა უშუაიაშ პანორამა
უტკუბამბა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ნოღა ბაგუა-გრანდე უტკუბამბა — ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ სტატუსით რგეფაულენს 1984 წანაშ 30 მესიშე, #23843 კანონიშ ნერჩიშე. პროვინცია მიკმიჭოფანს ტურისტეფს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ბაგუა-გრანდე. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 3,859.93 კმ²-ს, მახორობა — 118,367 ადამიერს.
უშუაია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დაჩხირამი დიხაშ პროვინციაშ ნოღეფი კატეგორია:არგენტინაშ ნოღეფი
უტკუბამბა (პროვინცია)
პროვინცია ირთუ 7 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 628
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 628 წანა.
ყვირაშ ქჷნდჷრი
ყვირაშ ქჷნდჷრი — წყარმალუეფიშ მაგანაშ (ინგირიშ კვარჩხანი ნადუ) დო ინწრაშ (წენწყარიშ მარძვანი ნადუ) ოდუდეეფიშ წყარგჷმართუ. უმაღალაში კონკა რე — ყვირა (2038 მ). ყვირაშ ქჷნდჷრი ეგაფილი რე ცარცული კირქუალეფით. ქირქე კართეეფი დოსვარილი რე ტომბა რობუ-ლეხერეფით. დჷმახასიათაფალი რე კარნიზეფი დო მიარერიცხუანი კარსტული ფორმეფი. ობჟათე კართეს წიფურონ-ცხიმურონი რე, რე რუმელირსამეფით, ოორუე კართე გოქუნილი რე ფართოფურცელამეფით. მაღა ნორთის სუბალპური დოლოეფი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
კარაპა
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
აბაზეფი
აბაზეფი (დორხველი ჯოხო — აბაზა, აფხაზურო — აშვი ) — აფხაზეფიშ ხოლას მოჯგირე კათა, ოხორანა რუსეთიშ ფედერაციას (1989 წანაშ მუნაჩამეფით 33 ვითოში კოჩი, ედომუშამი მუდანობა — 43 ვითოში კოჩი). ჯინჯიერო, დოხორინელი რენა ოორუე კავკაციას (ყარაჩაი-ჩერქეზეთის) — 27, 5 ვითოში კოჩი. მეხოლაფირო 10 ვითოში აბაზა ხოლო-ელახის (თურქეთის, სირიას, იორდანიას, ლიბანს) ოხორანს, სოდგათ თინეფი მუჰაჯირობაშ ჟამს, 1862-1864 წანეფს გინახორუეს. ხოლო-ელახის გინოხორელი აბაზეფიშ შანულამ ნორთიქ აფხაზეთშე დო ადიღეშე გინოხორელ მახორობაწკჷმა აკიშქუ. ოორუე კავკაციას აბაზეფიშ ოხორუ ტერიტორია აკმადგინანს დიდი დო ჭიჭე იენჯუგიშ, ყუბანიშ დო გუმიშ ოდუდეეფს. იჩიებუნა აბაზურ ნინაშა, ნამუთ ორხველჷ კავკაციური ნინეფიშ აფხაზურ-ადიღურ ანუ ოორუე-ბჟადალურ ბუნას.
ამდღანერ ტერიტორიას აბაზეფი XIV ოშწანურაშე ოხორანა, აბაზა კათაშ მაართა შურობუმუ დო ოხორუ აბანი ობჟათე კავკაცია, საქორთუოშ უჩა ზუღაშპიჯეთი, ამდღანერი აფხაზეთიშ ტერიტორია დო ადლერი - სოჭიშ აკანი  რდჷ, თინეფი  თი  აფხაზეფიშ გამნარყეფი რენა, ნამუეფქჷთ XIV ოშწანურას აფხაზეთიშე ოორუე კავკაციაშა წყარმალუ  ყუბანიშ ლეხერშა გინიხორეს დო ჟამიშ ულაწკჷმა გიჭყჷ  მუჭოთ „აბაზა“ კათა. თინეფი ჟირი ეთნოგრაფიულ ბუნეფო ტაპანთარეფო დო აშხარალეფო ირთუნა, ტაპანთარეფი ყარაჩაი-ჩერქეზეთიშ 9 პუნქტის რენა დოხორინელი. თე ოფუტეეფიე: ფსიჟი, ყუბინა, ინჯიქ-ჩკუნი, ელბურგანი, ტაფანთა, აბაზი-ხაბლი, კარაპაღო, კრასნო-ვოსტოჩნოე, კოიდანი. აშხარალეფი გვალო 3 ოფუტეს (აულს) სტარო-კუვინსკოე, ნოვო-კუვინსკოესი დო აფსუას ოხორანა. აბაზეფი მუსლიმი სუნიტეფი რენა.
ლიტერატურა
ანჩაბაძე ზ., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 1, ხასჷლა 11, ქართი, 1975 წანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
ანაიდ გოგორიანი, სოხუმი. აბაზეფი აფხაზეთშა ირთუნა, ჟურნალი „ლიბერალი“, 3 გერგობათუთა, 2009.
ლუდვიგ ბოლცმანი
ლუდვიგ ედუარდ ბოლცმანი (გერმ. Ludwig Eduard Boltzmann; დ. 20 ფურთუთა, 1844, ვენა, ავსტრიაშ იმპერია — ღ. 5 ეკენია, 1906, ტრიესტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია) — ავსტრიალი ფიზიკოსი დო ფილოსოფოსი. მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია სტატისტიკური მექანიკაშ გოვითარაფაშა, სტატისტიკურო ენწყჷ თერმოდინამიკაშ მაჟირა კანონი. ლუდვიგ ბოლცმანქ 1877 წანას წჷმარინუ ენტროპიაშ დეფინიცია, სოდეთ k_{\rm B} ბოლცმანიშ კონსტანტა რე. ბოლცმანი გურაფულენდჷ ფიზიკას დო მათემატიკას ვენაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ავსტრიალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1844 კატეგორია:ნაღურა 1906
კეულატიშ ერუანული პარკი
კეულატიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional Queulat ) — ერუანული პარკი, ჩილეს. იდვალუაფუ აისენიშ რეგიონს. დირსხუ 1983 წანას. ფართობი 1,541 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
ჩატისგარჰული ნინა
ჩატისგარჰული ნინა (छत्तिसगढ़ी ვარდა छत्तीसगढ़ी, თშნეშე ჩინებული რე ჯოხოდვალათ ლარია, ხალტაჰი) — ინდოარიული ნინა, ნამუთ მიშმურს „ბჟაეიოლი ჰინდი“ დიალექტურ ბუნაშა (ავადჰი დო ბაგჰელწკჷმა ართო). ჩატისგარჰულ ნინაშა დოხოლაფირო 17,5 ადამიერი რაგადანს, ნამუთ უმენტაშო ოხორანა ინდოეთიშ შტატი ჩატისგარჰის დო მადჰია-პრადეშიშ, ბიჰარიშ დო ორისაშ შტატეფიშ მოხურგე ოლქეფს.
მურიცხი
კატეგორია:მურიცხეფი
ჩატისგარჰული ნინა
სქოლიო
კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი კატეგორია:ჰინდი კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი
შამანიზმი
thumb|მარჯვნივ|156px|შამანი ტამბურით შამანიზმი (თაშნეშე შამანალა) — რელიგიაშ ორდოიანი ფორმა, ნამუშ ოსხირი რე შამანიშ ურთიართობაშ რწუმა შურეფწკჷმა ტრანსიშა მიშულათ. შამანიზმი მერსხილი რე მაგიაწკჷმა, ანიმიზმწკჷმა, ფეტიშიზმწკჷმა დო ტოტემიზმწკჷმა. შამანიზმიშ ელემენტეფს შილებე იკათუანდან რელიგიური სისტემეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ანიმიზმი
ტამბოვი
ტამბოვი (Тамбов; კინოხ — ტანბოვი) — ნოღა რუსეთის, ტამბოვიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული, ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი. იფვალუაფჷ ოკა-დონიშ რზენს, წყარმალუ ცნაშ ღარილს, მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 460 კილომეტრიშ მეძენას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტამბოვი კატეგორია:ტამბოვიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ჯვეში ბერძენული ნინა
ჯვეში ბერძენული ნინა (Ἀρχαία Ἑλληνική) — ბერძენული ნინაშ გოვითარაფაშ კონკრეტული ისტორიული ოკუჩხურიე, თიშენ ნამდა თიშა ჯვეშ საბერძნეთის არქაულ (ჯვ. წ. მა-9-მა-6ოშწანურეფს) დო კლასიკურ (ჯვ. წ. მა-5-მა-4 შწანურეფს) ხანეფს რაგადანდეს. ჯვეში საბერძნეთიშ ელინისტურ (კლასიკურიშუკულნეშიანი) ხანას ოართე ბერძენულ ნინათ — კოინეთ გინირთჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძენული ნინა კატეგორია:ჯვეში ნინეფი კატეგორია:კლასიკური ნინეფი კატეგორია:ჯვეში საბერძნეთი
იტამბეი
იტამბეი რე წყარმალუ პარაგვაის.
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ანდრე ფრედერიკ კურნანი
ანდრე ფრედერიკ კურნანი (ფრანგ. André Frédéric Cournand; დ. 24 ეკენია, 1895, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 19 ფურთუთა, 1988, გრეით-ბარინგტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ფრანგი-ამერიკალი ექიმი დო ფიზიოლოგი, გურიშ კათეტერიზაციაშ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1956 წანას (ვერნერ ფორსმანი დო დიკინსონ რიჩარდსიწკჷმა ართო). მუშენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის დო ნიუ-იორკიშ ბელვიუშ ჰოსპიტალს. ანდრე ფრედერიკ კურნანი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ, ჯილდოეფიშ ლაურეატი დო სტრასბურგიშ, ლიონიშ, ბრიუსელიშ, პიზაშ დო ბირმინგემიშ უნივერსიტეტეფიშ საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ექიმეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1895 კატეგორია:დუნაბადი 1988
სტადიონი
სტადიონი წჷმარინაუნს დგჷმილს სპორტული ოძირაფუეფშო. უმენტაშ შვანს თინა წჷმორინაფილი რე, მუჭოთ დიდი მოედანი დო აბანი (ტრიბუნეფი) მაჯინეეფშო. თაშნეშე სტადიონეფწკჷმა შხირას მუთმოფხვადჷნა გეძინაფონი მუსხირენი დგჷმილი, ოგჷმათირუეფი, სავარჯიშო დარბაზეფი დო თ.უ. სტადიონი ხვალე სპორტული ღანკეფშო ვაგჷმირინუაფუ, თაქ შილებე იმანჯინას კონცერტეფქ დო შხვა ოძირაფუეფქ.
ისტორია
მაართა სტადიეონეფი აკოგაფილი რდჷ ჯვეში საბერძნეთის, ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ დო შხვა სპორტული რკინალეფიშ ომაჯინაფალო. არძაშე ჯვეში ჩინებული სტადიონი იდვალუაფუ ოლიმპიას (საბერძნეთი). დუდმაართაშე სტადიონი ხვალე რულას რკინალაშო გჷმირინუაფუდჷ; თაურეშე მოურს სტადიონიშ ვეშ ზჷმაშ სტანდარტიზაციაშ პრაქტიკა — 180–200 მეტრა (ართი სტადია, სოიშეთ დგჷმილს ჯოხოქ გიადჷნ).
ართ-ართი მაართა თეხანური სტადიონო გჷნირთჷ ინგლისურ სტემფორდ ბრიჯი, ნამუქჷთ 1877 წანას გინწყჷ.
ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
არსებენს მუჭოთ უნივერსალური (ქექეათლეტური, ორულარი საროტეფამი) სტადიონეფი, თაშნეშე შხირას ოკუჩხბურთე (თე ბოლო უმოს შხირას რე გოფაჩილი ინგლისის).
სტადიონი, სოდე იმაჯინაფჷ სადებიუტო მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ არძაშე მაართა მატჩიქჷნ (1930, ურუგვაი) — „სტადიონი პოსიტოსი“ ურუგვაიშ ნანანოღა მონტევიდეოს (ართ-ართი მაართა ელიფსური ფორმაშ სტადიონი მოსოფელს. თაქ იჸუ ტურნირიშ ისტორიაშ მაართა გოლქ მითოღალირქ.
რეკორდული სტადიონეფი
მოსოფელს არძაშე დიდი სტადიონეფი:
მოსოფელიშ არძაშე ძვირიანი სტადიონეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:სპორტი კატეგორია:დგჷმილი-აკნაგებუეფი
ბჰუბანეშვარი
thumb|left|[[ოხიდა ლინგარაჯა]] ბჰუბანეშვარი (Bhubaneshwar) — ნოღა ინდოეთის, წყარმალუ მაჰანადიშ დელტაშ აკანს, ნოღა კატაკიშ ობჟათეშე. შტატი ორისაშ ნანანოღა. ნოღაშ ჯოხოდვალა ზიტყვა ტრიბჰუბანეშვარი-შე მოურს, ნამუთ გჷნითანგუაფუ მუჭოთ სუმი მოსოფელიშ (ტრიბჰუბანი) ღორონთი (იშვარი), ღორონთი შივაშ ეპიტეთი რე. თაშნეშე ბჰუბანეშვარი რჩქინელი რე გეჸვენჯი ჯოხოდვალეფით: ტოშალი, კალინგა ნაგარი, ნაგარ კალინგა, ეკამრა ქანანი, ეკამრა ქშეტრა დო მანდირა მალინი ნაგარი ("ოხიდეეფიშ ნოღა"). შტატი ორისაშ უშხუაში ნოღა 837 737 მახორუთ (2011), თაშნეშე ბჟაეიოლი ინდოეთიშ შანულამი ეკონომიკური დო რელიგიური ცენტრი რე.
სქოლი
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ორისაშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ჟან რენო
ჟან რენო (Jean Reno ), ნანდული ჯოხო - ხუან მორენო ი ერერა-ხიმენესი (Juan Moreno y Herrera-Jiménez; დ. 30 კვირკვე 1948, კასაბლანკა, მაროკო) — ესპანური გორჩქინაშ ფრანგი არტისტი.
ბიოგრაფია
ესპანური გორჩქინაშ ფრანგ არტისტ ჟან რენოქ დებადჷ კასაბლანკას 30 კვირკვე-ს, 1948 წანას. 1960 წანას მორენოშ ფანიაქ ევროპაშა დირთჷ (სოჸურეშეთ ორდო მაროკოშა გენერალ ფრანკოშ რეჟიმს ენტესჷ) დო საფრანგეთის დოხორეს. რენოს აჸუ ფრანგულ ჯარშა ულაქ, თიშო ნამდა მენოღალობა მეუღებუდუკონ.
პიჯული რინა
რენო ირო დიდი პოპულარობათ რგებაფულენდ ოსურეფს. რდჷ სუმშა დაგურგინებური. მაართა ალმასქუშე ჸუნს ცირასქუა სანდრა (1978) დო ბოში მიკაელი (1980).
ალმასქუეფქ დეთხის, მუჟამსჷთ რენოს დაჭყ რომანქ პოლონარ მოდელ ნატალია დიშკევიჩწკჷმა. ნატალიაშე ჸუნს ბოში ტომი (1996) დო ცირასქუა სერენა (1998). მაჟირა გურგინუაშე დეთხიუ 2001 წანას.
2006 წანაშ კვირკვეს ჟანქ ჩილო მიჸონჷ რუმინარი მოდელი დო არტისტი სოფი ბორუკა (დ. 1971). მეგურგინე მორდია დიარას რდჷ თიში მეძობელი დო მაჸალე ნიკოლა სარკოზი, ნამუსით თიმწკჷმა საფრანგეთიშ დინახალენ საქვარეფიშ მინისტრიშ საღალე უკუნებუდ.
ლიონელ მესი
thumb|[[კრიშტიანუ რონალდუ დო ლიონელ მესი]] ლიონელ ანდრეს „ლეო“ მესი (Lionel Andres Messi) (დ. 24 მანგი, 1987, როსარიო, არგენტინა) – არგენტინალი მობურთე, ნამუთ ლაჸაფენს ბარსელონას დო არგენტინაშ ოკუჩხბურთე ერუანულ ნაკათას ფორვარდო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინალეფი კატეგორია:არგენტინალი მობურთეეფი კატეგორია:ბარსელონაშ მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1987
ლეზგიური ნინა
ლეზგიური ნინა — ლეზგეფიშ ნინა, ორხველჷ კავკაციურ ნინეფიშ დაღესტანიშ ბუნას. გოფაჩილი რე დაღესტანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის — კასუმქენთიშ, მაჰარამქენთიშ, ქურახიშ დო ნორთობურო ხივაშ დო რუთულიშ რაიონეფს, თაშნეშე ოორუე აზერბაიჯანიშ გუსარიშ, ყუბიშ დო ხუდათიშ რაიონეფიშ კანკალე ფუტეს.
ლეზგიურ ნინაშა რაგადანს 783 720 კოჩი.
ანბანი
გოფერადაფილი ასოეფი მუთმოფხავდჷნა ხვალე რუსულშე ნოსხებ ზიტყვეშე.
სქოლიო
კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
შარლ V (საფრანგეთი)
thumb|240px|შარლ V შარლ V დე ვალუა (ფრანგ. Charles V de Valois) დ. 31 ღურთუთა, 1338, ვინსენე, საფრანგეთი — ღ. 16 ეკენია, 1380, ბოტე-სიურ-მარნი, საფრანგეთი) — საფრანგეთიშ მაფა 1364-1380 წანეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ მაფეფი კატეგორია:დუნაბადი 1338 კატეგორია:ნაღურა 1380
პეული
მინი|პეული პეული — ჩანარიშ რეპროდუქციული ორთია, უმოსო უძახჷნა პეულამ ჩანარეფს ვარდა ანგიოსპერმეფს. პოპულარულ ტერმინს პეულს უმოსო გიმირინუანა თიწკჷმა, მუჟამი თელი ჩანარიშ თელი რეპროდუქციული სტრუქტურა ვარდა ორთია დითირანს ფორმას დო გინიშხვაფერებუ. პეულეფი რენა შხვადოშხვა ფერიშ, ფორმაშ დო ზჷმაშ.
კატეგორია:ჩანარეფი კატეგორია:პეულეფი
ოჩე
ოჩე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, დიდი ჭყონიშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 283 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნინსია-ჰუეი
ნინსია-ჰუეი ოფიციალურო - ნინსია-ჰუეიშ ავტონომიური რაიონი (宁夏; 宁夏回族自治; პინ-ინი Níngxià Huízú Zìzhìqū}}) — ავტონომიური რაიონი ჩინეთიშ ოორუეშე. ჸოფირი ნინსიაშ პროვინციაქ 1954 წანას ქაკათჷ განსუს, მარა 1958 წანას კინ გეგშერთჷ დო ჰუეიეფიშ ავტონომიურ რეგიონო გეგმიქიმინჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
ოორუე კორეა
ოორუე კორეა, ოფიციალურო კორეაშ ოკათე დემოკრატიული რესპუბლიკა ( კორ. 조선민주주의인민공화국) — ქიანა ბჟაეიოლ აზიას, უკებჷ კორეაშ ჩქონიშ ოორუე ნორთი. ქიანაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა — ფხენიანი. კორეაშ დემილიტარიზაფილი ზონა წჷმარინუანს ბუფერულ ზონას ოორუე დო ობჟათე კორეაშ შქას. წყარმალუ ილუცზიანს დო ტუმენს გიშურს თანჯა ოორუე კორეაშ დო ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ შქას.
გეოგრაფია
thumb|left ქიანა იდვალუაფუ ბჟაეიოლ აზიას. უკინებუ კორეაშ ჩქონიშ ოორუე ნორთი. მოთანჯე ქიანა რე ობჟათე კორეა.
ისტორია
გიჭყჷ სხუნუეფიშ ზონაშ ოსხირს 38-ო პარალელიშ ოორუეშე იაპონიაშ დამარცხებაშ უკული (1948). ოორუე კორეაშ უახალაშ ისტორიაშ თარი ფიგურა რდჷ „დიდი ბელადი“ კიმ ირ სენი, ნამუთ დახე გვერდი ოშწანურას გინმოჭყვადუნდჷ ქიანაშ პოლიტიკას. 1951 წანას მიშეჭკირჷ ობჟათე კორეაშა მერცხუაფაშ სამანჯელით, მუქჷთ გჷშეჭანუ სუმწანამი ლჷმა. - გიჭყჷ დემილიტარიზებულ ბუფერულ ზონაქ გოეროშ მეთოჸუჯალაშ თუდო. ოორუე კორეა ვა ჩინებულენს თე ზონაშ არსებობას დო პერიოდულო უღუ ცადაფეფი ჟირი კორეაშ გოართოიანაფაშ ოურდუმე შარათ. 1991 წანაშე გოეროშ მაკათურიე. 2000 წანას ობჟათე კორეაშ პრეზიდენტ კიმ ტე ჯუნიშ ფხენიანშა ვიზიტიშ უკული „დოტიბაფაშ პერიოდიქ“ დოდირთუ.
ჯვ. წ. 629
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 629 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მონდაი
მონდაი რე წყარმალუ პარაგვაის, პარანაშ ნადუ.
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
იტალია
thumb|იტალიარეფიშ ჰიმნი (La Canzone degli Italiani) იტალია (Italia), ოფიციალურო იტალიაშ რესპუბლიკა (Repubblica italiana ) — უნიტარული, საპარლამენტო რესპუბლიკა ობჟათე-ბჟადალ ევროპას. ოორუეჸურე, ალპეფიშ მანგას უხურგანს საფრანგეთი, შვეიცარია, ავსტრია დო სლოვენია. ობჟათეჸურე თინა ედომუშამო ფორჷნს აპენინიშ ჩქონს, სქირონაშქა ზუღაშ ჟირი უკაბეტაშ კოკის — სიცილიას დო სარდინიას, თაშნეშე შხვა ანდა მორჩილ კოკის. იტალიაშ თანჯეფს იდვალუაფუ ჟირი ანკლავი, ზოხორინელი სახენწჷფოეფი სან-მარინო დო ვატიკანი. თე ბორჯის იტალიას შვეიცარიაშ ტერიტორიას უღჷ ექსკლავი კამპიონე-დ'იტალია. იტალიაშ ტერიტორია ფორჷნს 301 338 კმ²-ს დო ახასიათენს ზჷმიერი ორტყაფუშ კლიმატი. 60,6 მლნ მახორუთ იტალია ევროპას მა-5 სახენწჷფო რე მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ დო მოსოფელს 23-ა.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ბჟადალუ ევროპას, აპენინეფიშ ჩქონს დო გოხოლუაშ კოკეფს. ომძღჷ ქიანეფი: საფრანგეთი, სლოვენია, ავსტრია, შვეიცარია. იტალიაშ ტერიტორიას აშაძჷ ჟირი სუვერენული სახენწჷფო-ანკლავი: ვატიკანი დო სან-მარინო.
ქიანაშ ნანანოღა რე რომი.
სქოლიო
კატეგორია:იტალია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ციტოპლაზმა
thumb|right|300px|[[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული თოლიშ დიაგრამა.
(1) გვირზილა
(2) თოლიშ გვირზილი
(6) გოლჯიშ კომპლექსი
(8) სარსალია ენდოპლაზმური მოსა
(13) ცენტრიოლი]] ციტოპლაზმა — ანუ თოლიშ დინოხდვალირი გვერდო თხითხუ თოლოშდინოხიანი ელმოლო რე, ნამუსჷთ იდვალუაფჷ გეჸვენჯი ორგანოიდეფი: სარსალია დო ლაწკარამი ენდოპლაზმური მოსა, მიტოქონდრიეფი, გოლჯიშ კომპლექსი, ლიზოსომეფი, რიბოსომეფი, თოლიშ ცენტრი. ციტოპლაზმაშე თინეფი გიშართილი რე პლაზმური მემბრანაშ მოგვენი მემბრანათ.
ციტოპლაზმა ანდამუდანამ [[ცილამი ძაფეფით რე ნასვარა, ნამუეფჷთ "ჩონჩხიშ" ფუნქციას ასრულენს დო თოლს ელაზჷმაფათ იროიან ფორმას უსქილიდუანს. ციტოპლაზმას მეურს ნიფთიარობეფიშ თირუაშ პროცესი. თინა აკმოშაყარანს არძა ორგანოიდის, უნარღელჸვენს თინეფიშ ურთიართქიმკნჯალას.
ჯონ დიუი
ჯონ დიუი (ინგლ. John Dewey; დ. 20 გჷმათუთა, 1859, ბერლინგტონი, ვერმონტი, ააშ — ღ. 1 მანგი, 1952, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ფილოსოფოსი, ფსიქოლოგი დო გონათაფაშ რეფორმატორი.
დიუიშ ნახანდეფიშ თარი თემა დემოკრატია რე. დიუიშ ზიტყვეფით: "დემოკრატია დო ეთიკურ-იდალური კოჩიშობა ჩქიმო სინონიმეფი რე". დიუი კაბეტი შანულობას არზენდჷ სკოლეფს დო ომენოღალე ჯარალუას. თენეფი რდეს ჟირი ფუნდამენტური ელემენტეფი, ნამუეფით საჭირო რდჷ ექსპერიმენტული რჩქინაშ და პლურალობაშ გოვითარაფაშო. დიუი ანტკიცენს ნამდა რსული დემოკრატიაშო ხვალე გიშაგორუეფიშ ნება ვარე დასაბაღი. დემოკრატიაშა მიჭირინე მუჟამსჷთ არსებენს ჯგირო ფორმირებული ოჯარალე არზი (ინგლ. Public opinion). ოჯარალე არზიშ ფორმირაფა მუთმოხვადუ მენოღალეეფიშ, ექსპერტეფიშ დო პოლიტიკოსეფიშ ართოიანი კომუნიკაციათ.
ჯონ დიუიშ არზუანობა მერსხილი რე პრაგმატიზმიწკჷმა დო თინა მერჩქინელი რე ფუნქციონალიზმიშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო. დიუი, თაშნეშე რდჷ მაეჩა ოშწანურაშ გონათაფაშ რეფორმატორი დო პროგრესული გონათაფაშ დო ლიბერალიზმიშ თარი პროპონენტი. თიში ომენცარე ნახანდეფი ორხველუდჷ ეპისტემოლოგიას, მეტაფიზიკას, ესთეტიკას, ხელუანობას, ლოგიკას, სოციალური თეორიას დო ეთიკას.
დიუიქ დებადჷ ვერმონტიშ ნოღა ბერლინგტონს. გურაფულენდჷ ვერმონტიშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1884–88 დო 1889–94 წანეფს მუშენდჷ მიჩიგანიშ უნივერსიტეტის. 1894 წანას გეგნორთჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშა. ჸათაქ თიქ ქუდარსხუ ლაბორატორიული სკოლა, სოდეთ ტესტუნდჷ დო გიმირინუანდჷ პედაგოგიური მეთოდიშ პროგრესულ დო ინოვაციურ იდეეფს. დიუი 1910-იან წანეფიშე შარალენდჷ ჩინეთის, იაპონიას, 1934 წანას ობჟათე აფრიკას. დიუი 1937 წანას, მექსიკას, ხემანჯღვერენდჷ დიუიშ კომისიას, ნამუქჷთ ლევ ტროცკის, სსრრ-შ თარობაშ წჷმორინაფილი არძო ბრალი მუნწყუ.
ჯონ დიუი რდჷ ამერიკაშ ფსიქოლოგიაშ ასოციაციაშ დო ამერიკაშ ფილოსოფიაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტი. დიუი, ჩარლზ ოსტინ ბირდი, ჯეიმს ჰარვეი რობინსონი დო თორსტეინ ვებლენიწკჷმა ართო რდჷ ნიუ-იორკიშ ახალი სკოლაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.
დიუი რე ავტორი 700 სტატიაშ დო 40 წინგიშ. თიში ნახანდეფიშე ეიოშანალი რე: რეფლექსური არყაშ კონცეფცია ფსიქოლოგიას (1896), ჩქიმი პედაგოგიური კრედო (1897), ჯარალუა დო სკოლა (1899), მუჭო ფიფქრენთჷ (1910), დემოკრატია დო გონათაფა (1916), ადამიერიშ ხასიათი დო რჯებეფი (1922), გამოსთილება დო ორთა (1925), ჯარალუა დო თიში პრობლემეფი (1927), ინდივიდუალიზმი: ჯვეში დო ახალი (1930), ხელუანობა მუჭოთ გამოსთილება (1934), საართო რწუმა (1934), ლოგიკა: თეორიაშ რკვიება (1938), დუდიშალა დო კულტურა (1939).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ფსიქოლოგეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
2008 წანაშ მუნაჩემეფით ინდოეთის 27 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა თინეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
კანდიდატეფი
2009 წანას ინდოეთის ხოლო 29 ობიექტი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ კანდიდატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
როდრიგეს-დე-მენდოსა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|[[ოთოლეამი თუნთი როდრიგეს-დე-მენდოსას, პერუს]] როდრიგეს-დე-მენდოსა — ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ სტატუსით რგებაფულენს 1932 წანაშ 31 გჷმათუთაშე, #7626 კანონიშ ოსხირშე. პროვინციაშ ნანანოღა რე როდრიგეს-დე-მენდოსა. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 2.359 კმ²-ს, მახორობა რე 25.869 ადამიერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 630
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 630 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ულუმიშ დეპარტამენტი
ულუმიშ დეპარტამენტი (Departamento Ullum) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 4 038 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 4 391 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-იბანიესი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
რონინი
რონინი — უპატჷნე სამურაი ფეოდალურ იაპონიას 1185–1868 წანეფიშ გოძვენას. რონინს გილუღუდჷ ჟირი ყამა. რონინეფიშ მუდანობაქ გიშაკერძაფილო მიძინჷ ედოშ პერიოდის სიოგუნიშ მაჯღვერუას. ბრელი რონინი დიდარი ფეოდალეფიშ დაქირებულ ყარულეფო მოინალენდეს. ხოლო ბრელით კრიმინალს რდჷ კათაფილი შხვადოშხვა ნოღეფს დო ოფუტეეფს. ბრელს თინეფშე უღუდჷ ბორდელეფი დო კათას ოშქურინუანდეს. ზიტყვა რონინი შანენს „პოპორიშ კოჩის“ დო თიში ბონი შანულობა რე „უჸუდეკარო, გაგია კოჩი“.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიაშ ისტორია
ტებიკუარი
ტებიკუარი (Río Tebicuary) — წყარმალუ პარაგვაის, პარაგვაიშ ნადუ.
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
სპირიტიზმი
სპირიტიზმი (spiritus-შე „შური/ შური”) — რელიგიურ-ფილოსოფიური დოქტრინა, ნამუთ XIX ოშწანურაშ შქა წანეფს, საფრანგეთის შიმუშჷ ალან კარდეკიქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
ალან კარდეკიშ ნაჭარეფიშ ერკებულიშ ოძირაფალო ქოძირით თიში ბიოგრაფიული სტატია.
კატეგორია:ახალი რელიგიური ყარაფეფი