cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პიემონტი
პიემონტის სუმჸურეშე ომძღჷ ალპეფი. რეგიონი უხურგანს საფრანგეთის დო შვეიცარიას, თაშნეშე იტალიაშ გეჸვენჯი რეგიონეფს: ლომბარდიას, ლიგურიას, ვალე-დ’აოსტას დო ძალამ მორჩლი ხურგით ემილია-რომანიას. რეგიონიშ ტერიტორიაშ 43,3% გვალამი რე, 30,3% ბექი-ზუგეფს უკებჷ, 26,4% — რზენეფს. პიემონტი იტალიაშ რეგიონეფს შქას სიდიდათ მაჟირა რე, სიცილიაშ უკული.
პიემონტის იდვალუაფჷ პოშ ოჸოფარე ლეხერს, თაქ გოვითარაფილი რე მანქანეფიშაკოგაფაშ ინდუსტრია (ფიატი).
ადმინისტრაციული დორთუალა
პიემონტიშ რეგიონი ადმინისტრაციულო 8 პროვინციათ ირთჷ: მინი|250პქ|მარცხნივ|პიემონტიშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალა
ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალა: (भारतीय प्रशासनिक सेवा) - ინდოეთიშ მაჸვენჯი ადმინისტრაციული ომენოღალე ნინალა.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთი
ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2016
მინი|მარცხნივ|200პქ|ევრო 2016-შ ოფიციალური ლოგო ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2016 (ვარა უბრალოთ ევრო 2016) — უეფა-შით მანჯებულ რანწკათ მა-15 ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი. 2016 წანაშ 10 მანგიშე - 10 კვირკვეშახ იმანჯებაფუდჷ საფრანგეთის.
ევროპაშ 2016 წანაშ ჩემპიონატი რდჷ მაართა ევროპაშ ჩემპიონატეფს შქას, ნამუშ ფინალურ ეტაპიშ მაკათურეფიშ მუდანობა 24 რდჷნ. 1996-2016 წანეფს მანჯებაფილჷ ჩემპიონატეფს 16 ბუნა ოკათუდჷ. ფინალურ ეტაპის აკიქიმინჷ ამშვ ოთხბუნიან ბუნაქ, პლეი-ოფი - მაბრუოფინალეფშე დიჭყაფუ. საფრანგეთიშ ნაკორობა, მუჭოთ მენძელი, ვაკათუდჷ საკვალიფიკაციო ეტაპის. 19 ბუნაქ საკვალიფიკაციო ეტაპიშ უკული ბონას მიპალუ ჩემპიონატის მაკათურობაშ ნება, ოთხ ბუნაქ - თე ნება მიპალუ 2015 წანაშ გერგობათუთას მანჯაფილჷ პლეი-ოფიშ შედეგო.
საფრანგეთი, მუჭოთ მენძელი ქიანა, 2010 წანაშ 28 მესის იჸუ გიშაგორილქ. ორჯგინჷ თურქეთიშ დო იტალიაშ კანდიდატურეფს. მატჩეფი იმანჯებუაფუდჷ გეჸვენჯ 10 ნოღაშ სტადიონეფს: ბორდო, ლილი, ლანსი, ლიონი, მარსელი, ნიცა, პარიზი, სენ-დენი, სენტ-ეტიენი დო ტულუზა. საფრანგეთიქ მასუმაშა უმენძელჷ ევროპაშ ჩემპიონატის, 1960 დო 1984 წანეფიშ უკული.
საფრანგეთიშ ნაკორობაქ ჟირშა გჷნირთჷ ევროპაშ ჩემპიონო: 1984 დო 2000 წანეფს. ევრო 2016-ის ტიტულს თხილანდჷ ესპანეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა, ნამუშ ბოლო ჟირი ჩემპიონატიშ (ევრო 2008 დო ევრო 2012) გომორძგვილი რე. ტურნირიშ გომორძგვილი ავტომატურო იპალუანდჷ მაკათურობას 2017 წანას რუსეთის ომანჯებაფალ ფიფა-შ კონფედერაციაშ თასიშა.
მენძელი ქიანა
ოთხ კანდიდატიქ ისხუნუ ევრო 2016-შ მენძელობა 2009 წანაშ 9 მელახშო. საფრანგეთი, იტალია დო თურქეთი კონკურსის ზოხო ოკათჷდეს, შვედეთის დო ნორვეგიას ართობური გჷნაცხადი აფუდეს კეთებული. 2009 წანაშ ქირსეთუთას ნორვეგიაქ დო შვედეთიქ უკახალე მიდეღეს გჷნაცხადი. 2010 წანაშ 28 მესის, უეფა-შ ემაჸონაფალ კომიტეტიქ მენძელი ქიანა გეგშაგორჷ
სტადიონეფი
დუდშე, საფრანგეთიშ გჷნაცხადის 12 სტადიონი რდჷ წჷმორინაფილი. 2011 წანაშ მესიშო მენძელი სტადიონეფიშ მუდანობაქ 9-შახ აკიკუნტარჷ. გიშაგორუაშ კეთებაშ ნება უღუდჷ საფრანგეთიშ კუჩხბურთიშ ფედერაციას. უალტერნატივო რდჷ 7 სტადიონი: სტად დე ფრანსი, საფრანგეთიშ ერუანული ნაკორობაშ თარი დინოხოლენი არენა, ოთხი ახალაკოგაფილი სტადიონი ლილს, ლიონს, ნიცას დო ბორდოს დო ჟირით უდიდაშ ნოღეფს — პარიზის დო მარსელს. ფინანსური პრობლემეფიშ გეშა კონკურენციაშე გამაკორდჷ სტრასბურგიშ სტადიონქ. გიშაგორილქ იჸუ სტადიონეფქ ლენს დო ნანსის, სენტ-ეტიენიშ დო ტულუზაშ სტადიონეფს - ალმახვარებუშ შანულობაქ მიაჩეს. 2011 წანაშ მანგის ჩინებულქ იჸუ 24-ბუნიანი ფორმატიშ გეშა. თეშენ სარეზერვო ნოღეფქ დოსქილადირ ჩხოროს ქაკათეს. 2011 წანაშ ქირსეთუთას ნანსიქ გამარკჷ მენძელი ნოღეფიშ ერკებულს დო საბოლოოთ ქჷდოსქიდჷ ვით ნოღაქ, ნამუთ დადასურჷ უეფა-შ ემაჸონაფალ კომიტეტიქ 2013 წანაშ 25 ღურთუთას. მენძელ სტადიონეფს შქას ვამოხვადეს ნანტიშ დო მონპელიეშ სტადიონეფქ, ნამუთ 1998 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ ბორჯის გჷმირინესჷნ.
უშქურანჯობა
2015 წანაშ 13 გჷმათუთას პარიზის მოხვალამირ ტერორისტული აქტეფქ გჷმიჭანუ დისკუსია ჩემპიონატიშ უშქურანჯობაშენ. ტერაქტეფშე ართ-ართიშ ოღანკე გვალო „სტად დე ფრანსის“ მიმალი ომაჸალური მატჩი რდჷ გერმანიაშ დო საფრანგეთიშ ნაკორობეფს შქას.
საკვალიფიკაციო ეტაპი
საკვალიფიკაციო ეტაპიქ 2014 წანაშ ეკენიას დიჭყჷ დო 2015 წანაშ გერგობათუთას ითუ. საკვალიფიკაციო ეტაპიშ კალიშრღვაფა 2014 წანაშ 23 ფურთუთას, საფრანგეთიშ ნოღა ნიცას იმანჯჷ.
საკვალიფიკაციო ეტაპის ოკათუდჷ 53 ბუნა, თინეფს შქას რდჷ გიბრალტარი, ნამუქჷთ მაართათ აკათჷ ტურნირს. ბუნეფიშ გჷნორთუალაქ მოხვადჷ უეფაშ ერუანული ნაკორობეფიშ კოეფიციენტეფით. ბუნეფქ გეგნირთეს 8 ამშბუნიან დო ართ ხუთბუნიან ბუნათ. გომორძგვილეფი, მაჟირააბანამეფი დო საუჯგუშო მასუმააბანამი ბონო გემიშეჸონეს ევროპაშ ჩემპიონატშა. ბრუო მასუმააბანამეფს შქას იმანჯჷ ჟირმატჩიან პლეი-ოფიქ ოთხი გომორძგვილიშ გიშალინებერო. მიშელ პლატინის უღუდჷ ზიტყვასქვილი, საკვალიფიკაციო ეტაპი გორთელედკონ ჟირ ბუნურ რაუნდონ, მარა თე გინოჭყვიდირჷ ვეჸ მეღებულქ.
ფორმატი
ფორმატი, ნამუთ გჷმირინუაფუდჷ ევრო 1996-შე ევრო 2012-შამო დითირჷ, 24 მაკათურს მორგებაშ გეშა. ოხვილურქ იჸუ ჟირ ბუნაშ დო პლეი-ოფიშ ეტაპის ართი რაუნდიშ გეძინაქ. ამშვი ბუნა (A-შე F-შამო) აკმოდირთუ ოთხი ბუნაშე. ბუნაშ მაართა დო მაჟირააბანამეფი ავტომატურო აგჷნძორენა ლაჸაფის პლეი-ოფის. თინეფს გიაძინეს ოთხი საუჯგუშო მასუმააბანამეფქ დო საბოლოოთ თე 16 ბუნა პლეი-ოფის კათაფას მიპალუანს მაბრუოფინალიშ ეტაპშე. თე ფორმატი გჷმირინუაფუდჷ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატეფს 1986-1994 წანეფს. გინორთა ხვალე თინა რე, ნამჷ-და ევროპაშ ჩემპიონატის ველაჸაფებუ მასუმა აბანი. ფორმატი ითოლიშწორენს 51 მატჩიშ მანჯებაფას, ჯვეში ფორმატიშ 31 მატჩიშ მანგიორო.
აკოდგინალუეფი
ირი ნაკორობა ბუნა, ჩემპიონატიშ დოჭყაფაშახ ვამერკე ვითი დღათ წჷმოხ, წჷმარინუანს გჷნაცხადის 23 მობურთეშ აკოდგინალუათ, თინეფშე სუმი ოკო ორდას მეკარე. თუ მობურთექ დეშუ, ვარდა დელახუ-და ბუნაშ მაართა მატჩშახ, თიში თირუა შილებე შხვა მოლაჸაფეთ.
ართნერი ქულეფი
ართნერი ქულეფიშ შაყარუაშ შვანს უპირატესობა ბუნეფს მიაჩამუ გეჸვენჯი წესეფიშ მეჯინათ:
საუჯგუშო მასუმააბანამი ბუნეფი გიშმულა გეჸვენჯი წესეფით:
კალიშრღვაფა
კალიშრღვაფაქ იმანჯჷ პარიზის, 2015 წანაშ 12 ქირსეთუთას. მენძელი, საფრანგეთიშ ნაკორობა, წჷმიწორეთ რე გჷნორთილი A ბუნას, მაართა პოზიციას. დოსქილადირ 23 ბუნაქ გჷნირთჷ სუმ კარაჩხას, თაჸურეშე ხუთი საუჯგუშოქ ქჷმოხვადჷ მაართა კარაჩხას, დოსქილადირ კარაჩხეფს - ამშვ-ამშვ ბუნაქ გეგნირთჷ. ტიტულიშ მაღვენჯ ესპანეთიშ ნაკორობაქ ავტომატურო ქჷმოხვადჷ მაართა კარაჩხას, არძა დოსქილადირი ბუნაქ - კარაჩხეფს გირთჷ უეფა-შ ერუანულ ნაკორობეფიშ კოეფიციენტეფიშ (2015 წანაშ 14 გჷმათუთაშ დგომარობათ) ომანგურო.
ბუნა A
ხვილაფა: საქორთუოს, ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მატჩეფიშ ბონი ტრანსლაციეფს უნარღელჸოფენს GPB. არძა მატჩის მეწურაფილი ბორჯი უხუჯანს საქორთუოშ მიმალ ბორჯის (UTC+4).
ბუნა C
(E) - გიშაჸოთამილი; (X) - ბუნაშ სუმელაშა მიშმალი;
ჩემპიონი
მინი|center|300პქ| [[პორტუგალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაქ  ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ  ისტორიას მაართა ტიტული მიპალუ  ]]
სტატისტიკა
ხვილაფა: რუმეთ შანილი მოლაჸაფეეფი ოკათჷნა ტურნირს
ბომბარდირეფი
წყუ: უეფა
მარკეტინგი
2013 წანაშ 26 მანგის გჷშართჷ ჩემპიონატიშ ოფიციალურ ლოგოქ. ლოგო ეთმეხანტუნს ანრი დელონეშ თასის საფრანგეთიშ ერუანულ ფერეფს (ლენი, ჩე, ჭითა). 2013 წანაშ 17 გჷმათუთას უეფა-ქ გეგმაცხადჷ ტურნირიშ ოფიციალური სლოგანი „Le Rendez-Vous“. „Konami“ გეგშაშქვანს ტურნირიშ ოფიციალურ ვიდეო ლაჸაფის Pro Evolution Soccer 2016-ს.
ტურნირიშ ოფიციალური თილისმა, სუპერ ვიქტორქ მაართათ ძირაფილქ იჸუ 2014 წანაშ 18 გერგობათუთას, საფრანგეთიშ დო შვედეთიშ ერუანული ბუნეფიშ მატჩიშ ბორჯის. თენა რე საფრანგეთიშ ერუანულ ფორმას გჷმონწყილი სუპერგერგეზი ბაღანა, ოჭიშის ჭითა გინაქუნალით. გინაქუნალი, ბურთი დო სპორტული მადვალარი რე ბაღანაშ სუპერნძალაშ წყუ. თილისმაქ უეფა-შ ოფიციალურ საიტის 50 ვითოშ ხონარშე უმოსი მიპალუ.
ჩემპიონატიშ ოფიციალური ბურთი, ადიდასიშ „Beau Jeu“ 2015 წანაშ 12 გერგობათუთას წჷმარინუ ფრანგი ჸოფილი მობურთექ ზინედინ ზიდანქ.
ჯორჯია ო’კიფი
ჯორჯია ო’კიფი (ინგლ. Georgia O'Keeffe; დ. 15 გერგობათუთა, 1887, სან-პრერი, ვისკონსინი — ღ. 6 მელახი, 1986, სანტა-ფე, ნიუ-მექსიკო) — ამერიკალი მოდერნისტი ხანტუ, ფერჭარუ. შინელი რე მუჭოთ ამერიკული მოდერნიზმიშ დიდა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1887 კატეგორია:ნაღურა 1986
ჯვ. წ. 512
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 512 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მონტევიდეო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ურუგვაიშ ნოღეფი კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ნანანოღეფი
ჯვ. წ. 1134
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1134 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დამანი დო დიუ
right|250px|thumb|დამანი დო დიუ ინდოეთიშ რუკას დამანი დო დიუ (გუჯ. દમણ અને દીવ, Damão e Diu, Daman and Diu) — ჸოფირი მორსხუე ტერიტორია ინდოეთიშ ბჟადალშე, ასე მორსხუე ტერიტორია დადრა დო ნაგარ-ჰაველი დო დამანი დო დიუშ ნორთი რე. ადმინისტრაციული ცენტრი — დამანი. მახორობა 242 911 ადამიერი (2011 წ.).
გეოგრაფია
ტერიტორიაშ ფართობი - 112 კმ² (6-ა აბანი მორსხუე ტერიტორიეფს შქას). ტერიტორია აკმოდირთუ ჟირი ნორთიშე: მაართა ნორთი (ნოღა დამანი მახურგე ოფუტეეფიშამო) იდვალუაფუ მატერიკის დო გუჯარათიშ შტატის გვერდო ანკლავს წჷმარინუნს, მაჟირა ნორთი — კოკი დიუ, გუჯარათიშ ჩქონი ქათჰიავარშე ობჟათეშე იდვალუაფუ.
ისტორია
1961 წანაშახ, მუჟანსჷთ ინდოეთის გოაწკჷმა ართო ანექსირებული აფუდჷ შხვა დიხეფინ, დამანი დო დიუ პორტუგალიაშ მართუალაშ თუდო რდეს. ინდოეთიშ სუვერენიტეტი თე ტერიტორიეფს, პორტუგალიაქ ხვალო 1974 წანას აღიარჷ.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ადმინისტრაციულო, ჸოფირი მორსხუე ტერიტორიეფი დამანი დო დიუ ჟირ ოლქო ირთუდჷ:
სქოლიო
*
ვადოდარა
ვადოდრა (વડોદરા) — 3-ა უდიდაში ნოღა ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის, აჰმადაბადიშ დო სურატიშ უკული. კინოხიანი ჯოხოდვალა "ბაროდა" (બરોડા). თაშნეშე რჩქინელი რე საიაჯი ნაგარიშ ჯოხოთ ("ნოღა საიაჯაი" მაჰარაჯა საიაჯირაო გაექვადი III-აშ პატიოცემელო) ვარდა სანსკარი ნაგრი ("კულტურაშ ნოღა").
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი
კარლო III გონაძაგა
ფრანგული საჰერცოგოეფი, ნევერი დო რეთელი, კარლო III-ქ 1659 წანას კარდინალ ჯულიო მაძარინიშ, საფრანგეთიშ რეგენტის ქიმეჸიდ. 1649 წანაშ 7 ნოემბერს კარლო III-ქ იქორწინჷ ერცჰერცოგ ლეოპოლდ V-აშ ოსურსქუა იზაბელა კლარაშა, ნამუწჷმათ ჸუნდჷ ხვალახე სქუა, მონძე კარლო IV გონძაგა.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:გონძაგა კატეგორია:დუნაბადი 1629 კატეგორია:ნაღურა 1665
არგენტინაშ ვულკანეფიშ ერკებული
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ გეოგრაფია კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი კატეგორია:ვულკანეფი ქიანეფიშ მეჯინათ
ტარიმი
ტარიმი (უიღ. „ტარიმი“, ჩინ. „დაიანი“ 塔里木河) — ჩორ-იშ სიანძიან–უიღურიშ ავტონომიური რეგიონიშ შხუ წყარმალუ, ნამუთ თე რეგიონიშ დინოხოლენი ოწყარმალე სისტემაშ ცენტრალურ ლირეს წჷმარინუანს. თიქ გიჭყჷ წყარმალუეფიშ აქსუშ დო იარკენდიშ აკოკათაფაშ აბანს. მეურს ბჟაეიოლიშ მალობათ დო გჷნმოჭკირუნს ტაკლა-მაკანიშ ტიოზის. წყარმალუ ინმაკათუ ტობა ლობ–ჰობის. წყარმალუშ ოართე სიგჷრძა — 2030—2090 კმ–ს. წყარიშ ოშქაშე წანმოწანური გუმნაველი აკმადგინანს 4—6 კმ³. გჷმირინუაფუ ოფუტეშ მეურნობას ოწყარალო. წყარმალუშ ლეხერს დოხოლაფირო 10 მლნ. უიღური, ჩინარი დო მონღოლი ოხორანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
ეიდენ ქვინი
ეიდენ კუინი (Aidan Quinn; 8 მელახი, 1959, ჩიკაგო) — ირლანდიური გორჩქინაშ ამერიკალი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ 1984 წანას. ათეჟამო ოკათჷ CBS-შ ოტელევიზიე სერიალს.
ნარკომანია
ნარკომანია საქორთუოს
26 მანგი, საქარორთუოს ნარკომანიაწკჷმა ბურჯაფიშ ოერეფოშქაშე დღათ რე გჷმოცხადაფილი.
ეიდენ ქვინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1959
ნარკომანია
ნარკომანია საქორთუოს
*
ჯვ. წ. 513
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 513 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კატმანდუშ ლეხერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნეპალს
სტოკჰოლმი
სტოკჰოლმი (შვედ. Stockholm) — შვედეთიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. თაქ იდვალუაფუ შვედეთიშ თარობა, პარლამენტი დო შვედეთიშ მონარქიშ ოფიციალური რეზიდენცია. 2011 წანაშო სტოკჰოლმიშ აგლომერაციას ოხორანდჷ ქიანაშ მახორობაშ 22% დო თინა ქიანაშ ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ 29%-ს აწარმენდჷ. ნოღას, 2016 წანაშ ეჭარუათ, 917 297 ადამიერი ოხორანდჷ, ურბანულ რეგიონს (ტატორტი) — 1,372,565, აგლომერაციას — 2 198 044.
დომაჸალაფირი ნოღეფი
სტოკჰოლმიშ დომაჸალაფირი ნოღეფი რე:
ვიაჩაშ მუნიციპალიტეტი
ვიაჩაშ მუნიციპალიტეტი (Viacha) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინგავიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 54 717 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 845 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჯვ. წ. 1135
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ 1135 წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1135 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბენჯამინ ფრანკლინი
ბენჯამინ ფრანკლინი (Benjamin Franklin; დ. 17 ღურთუთა, 1706, ბოსტონი — ღ. 17 პირელი, 1790, ფილადელფია) — ააშ-იშ ართ-ართი არძაშე მოღალური დჷმარსხუალეფიშე, ორდოიანი პოლიტიკური ფიგურა დო სახენწჷფო მოღალე; მენცარი, გჷშმაშქუმალარი; ამერიკაშ რევოლუციაშ შურობუმე.
ერიშ მუმათ მენარჩქინა, ფრანკლინი ჩინებული რდჷ გიშაკერძაფილი ცქვირალათ, ჭარუაშ ნიჭით დო ინტერესეფიშ ფართე სპექტრით. აქტიურო ოკათური მოღალექ დო დიპლომატიქ დიხა დოზადჷ ამერიკაშ რევოლუციაშო.
ბენჯამინ ფრანკლინი — ართ-ართი რე ააშ-იშ დჷმარსხუაფალეფშე, ნამუქით ხე მაჭარჷ სუმ მათარა ისტორიულ დოკუმენტის დო ათე შარათ დარსხუ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი, მუჭოთ დუდიშული სახენწჷფო. ათე დოკუმენტეფი რე:
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი დიპლომატეფი კატეგორია:ამერიკალი გჷმმაგონებელეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ააშ-იშ დჷმარსხუაფალეფი კატეგორია:პენსილვანიაშ გუბერნატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1706 კატეგორია:ნაღურა 1790
ტრიუმფალური ორგალი (რომანი)
„ტრიუმფალური ორგალი“ — ერიხ მარია რემარკიშ რომანი, ნამუქჷთ გიშეშქვინჷ 1945 წანას. ჭარუ თიშ ინოხ ეთმოჭარუნს ჸენჯიშ რინას, მიქჷთ ვალეგალურო გჷნორთჷ გერმანიაშე პარიზშა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშახ. რომანიშ „ბჟადალიშ ფრონტი უთირუ რე-შ“ უკული, „ტრიუმფალური ორგალქ“ გჷნირთჷ ჭარუშ რანწკით მაჟირა ბესთსელერო მოსოფელიშ მასშტაბით.
მონტე-ალბანი
მონტე-ალბანი (Monte Albán) — შხუ კოლუმბიშახიანი დოხორალა ობჟათე-ბჟაეიოლ მექსიკას, ოახაკაშ შტატის. იდვალუაფუ დაბალ გვალამ ქჷნდჷრს, ოხაკაშ ლეხერიშ ცენტრალურ ნორთის. შტატიშ ნანანოღა ოახაკა-დე-ხუარესიშე ბჟადალშე 9 კილომეტრის.
ომენოღალე-ოცერემონიე ცენტრი მონტე-ალბანი იდვალუაფუ ხელობურო მობონდორაფილ სუკის, ზუღაშ დონეშე 1940 მეტრას.
მონტე-ალბანი წჷმარინუანს არძაშე პირველ ნოღას მეზოამერიკას, ნამუთ დახე ვითოში წანაშ მალობას ლაჸაფენდჷ თარ როლს საპოტეკეფიშ ცივილიზაციაშ სოციალურ, პოლიტიკურ დო ეკონომიკურ სფეროეფს. მონტე-ალბანქ დირსხუ შქა კლასიკურშახიან პერიოდის დოხოლაფირო ჯვ.წ. 500 წანას, ჯვ.წ. 100 – ახ. წ. 200 წანეფს თინა უკვე ოახაკაშ გვალონას დვალირ სახენწჷფოშ ნანანოღა რე. ნოღაქ მუში პოლიტიკური შანულობა ოდინუ კლასიკური პერიოდიშ დალიერს (დოხოლაფირო 500-750 წანეფს) დო პრაქტიკულო იჸუ მეტებულქ.
უკაიალი (პროვინცია)
thumb|right|150px|უკაიალიშ პროვინცია უკაიალი – ლორეტოშ რეგონიშ პროვინცია (პერუ). უკაიალის ბჟაეიოლშე ომძღჷ სან-მარტინიშ რეგიონი, ობჟათეშე – უკაიალიშ რეგიონი. უკაიალიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კონტამანა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 57,669 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 2 ადამიერი. უკაიალიშ ფართობი რე 29,293.47 კმ². პროვინცია იყრთუ 6 რაიონო. უკაიალის პროვინციაშ სტატუსი უღუ 1990 წანაშ 13 გჷმათუთაშე.
მონტე-ალბანი
1978 წანას მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
უკაიალი (პროვინცია)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
მონტე-ალბანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ედგარ დეგა
ილერ ჟერმენ ედგარ დეგა (ფრანგ. Hilaire-Germain-Edgar Degas, დ. 19 კვირკვე, 1834 — ღ. 27 ეკენია, 1917) — ფრანგი ხანტუ დო სკულპტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი კატეგორია:ფრანგი სკულპტორეფი
ვამპირიშ დღარეფი
ვამპირიშ დღარეფი (The Vampire Diaries) — ჭარუ ლიზა ჯეიმზ სმითიშ რომანეფიშ სერია. იკათუანც ფენტეზიშ, მისტიკაშ, ოშქურანჯეფიშ დო ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრეფს. თენა რე ამბე ცირა ელენაშე, ნამუთ ართბორჯულო ჟირ ჯიმა-ვამპირს უჸორსჷნ.
რომანეფიშ მეჯინათ გჷნოღალირიე თაშნეშე ოტელევიზიე სერიალი.
ლიტერატურა
http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090617cw01
სქოლიო
კატეგორია:ვამპირიშ დღარეფი კატეგორია:რომანეფიშ სერიეფი
გვინეა-ბისაუ
გვინეა-ბისაუ (Guiné-Bissau), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — გვინეა-ბისაუშ რესპუბლიკა (República da Guiné-Bissau ) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას, პორტუგალიაშ ჸოფილ კოლონია, 1974 წანაშე ზოხორინელ სახენწჷფო რე. ქიანა მატერიკულ ნორთიშ მოხ, იკათუანს ბოლამაშ კოკის დო ბიჟაგოშიშ არქიპელაგის. ოორუეშე უხურგანს სენეგალი დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე - გვინეა. ქიანას ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე.
ხიდა
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ოპიატეფი
მინიატიურა|მორფინი ოპიატეფი — ნარკოტიკული ალკალოიდიშ ოპიუმი. თაშნეშე რე ოპიოიდეფი — პრეპარატეფიშ ბუნა, ნამუსჷთ ოპიაშ მოგვენი ეფექტი უღჷ ადამიერიშ ორგანიზმიშა. ოპიოიდეფჷთ ოპიატური რეცეპტორეფიშ აგონისტეფი რენა. მუჭოთ წესი, შხირას ოპიატეფშა უჯოხონა კაკაჩაშ ალკალოიდეფი, დო ოპიოიდეფს — თინეფიშ სინთეტიკურ ვარ-და გვერდოსინთეტიკურ ანალოგეფშა.
ოპიადეფს ორხველჷნა მუჭოთ ოპიუმიშ ორთაშობური ალკალოიდეფი (სამან. მორფინი, კოდეინი, ტებაინი, ნარკოტინი), თაშნეშე თინეფიშ გვერდოსინთეთიკურ ანალოგეფი, მუჭომით რე ჰეროინი, დეზომორფინი დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოპიატეფი
პოლ სეზანი
გალერეა
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1839 კატეგორია:ნაღურა 1906
ჯვ. წ. 514
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 514 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მადიდიშ ერუანული პარკი
მინი|290პქ|წყარმალუ [[მადიდი (წყარმალუ)|მადიდი]] მადიდიშ ერუანული პარკი — ერუანული პარკი ბოლივიას, ამაზონიშ ჟიმოლენ ღანჩოს, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ტერიტორიას. დირსხუ 1995 წანას. მუში ფართობი 18 958 კმ² რე. იდვალუაფუ მანუშ ერუანული პარკიშ მოხურგეთ დო წჷმარინუანს მოსოფელს ართ-ართ უდიდაშ თხილერ ტერიტორიას.
პარკი ართბორჯულო ფორჷნს მუჭოთ ჯიშთეფით ფორილ ანდეფიშ კონკეფს, თაშნეშე წყარმალუ ტუიჩიშ მანგის დვალირ ტროპიკულ ტყალეფს, თეშენი, მადიდი დო მუში გოხოლუაშ ტერიტორიეფი მოსოფელს ბიოლოგიურო ართ-ართ არძაშე მიარეფერუან ტერიტორიათ მირჩქინუაფუ. პარკის ტერიტორიაზე 1000 სახეობის ფრინველი ბინადრობს, მსოფლიოში სულ გავრცელებული 9000 სახეობის 11%.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
10 გჷმათუთა
10 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 283-ა დღა (ნარკი წანეფს — 284-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჩხერიმელა
ჩხერიმელა — წყარმალუ, ხარაგაულიშ დო ზესტაფონიშ მუნიციპალიტეტეფს. წყარმალუ ძირულაშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ლიხიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ კართეშე, 1150 მეტრ სიმაღალეშე. სიგჷრძა — 39 კილომეტრი. ღანჩოშ ფართობი — 490 კმ². ირდუს ჭვემაშ, თირიშ დო ყურყუმელით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, თირიშ ნდღულაფაშ უკული, შქა ფურთუთაშე მანგიშ დაჭყაფუშახ. ზარხულს დო ზოთონჯის წყარმერჩხე რე, დამორჩილს — ჭვემეფით გიმოჭანაფილი წყარგიმულეფი. ოშქაშე წანმოწანური გავალი ნადუწკჷმა 13,6 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი  კატეგორია:ძირულაშ ნადუეფი
რომაული გვარეფიშ ერკებული
U-V
კატეგორია:რომაული გვარეფი კატეგორია:კათეფიშ ერკებულეფი
ჯვ. წ. 1136
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1130-იანეფიშ 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1136 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მასაში კიშიმოტო
მასაში კიშიმოტო (岸本 斉史) — იაპონარი მანგაშ ხელუანი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე მუში ნახანდა ნარუტოთ, ნამუთ გიშმეშჷ 1999 წანაშე 2014 წანაშა დო გიმიჩჷ 250 მილიონი ამნახანტიქ მოსოფელიშ 46 ქიანას, 2019 წანაშ მუნაჩამეფით. თისი ჸუნს ნაჟირალი ჯიმა სეიში კიშიმოტო, თინა ხოლო მანგაშ მახანტალი რე.
დოლმახორეეფიშ წყარმალუ
დოლმახორეეფიშ წყარმალუ (ინგლ. Slave River) რე წყარმალუ კანადას. წყარმალუ იჭყაფჷ ათაბასკაშ ტობას დო ინაკათუ დოლმახორეეფიშ დიდი ტობას. წყარმალუშ სიგინძა რე 434 კმ. დო ღანჩოშ ფართობი 616,400 კმ². უდიდაშ ნადუეფი რე: ფისი, ათაბასკა, სოლთ-რივერი, ლიტლ-ბუფალო დო შხვეფი.
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
ვალდო-ბალივიანიშ მუნიციპალიტეტი
ვალდო-ბალივიანიშ მუნიციპალიტეტი (Waldo Ballivián) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ პაკახესიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 1 996 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 122 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
გარინჩა
thumb|right|px|გარინჩა მანუელ ფრანცისკო დოს სანტოსი (Manuel Francisco dos Santos დ.28 გჷმათუთა, 1933 - ღ. 20 ღურთუთა, 1983), შინელი რე მუჭოთ - გარინჩა,  ბრაზილიარი მობურთე, ბრაზილიაშ ერუანული ნაკორობაშ მაკათური, 1958, 1962 წანეფიშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატეფიშ ჩემპიონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრაზილიარეფი კატეგორია:მობურთეეფი კატეგორია:ბრაზილიარი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1933 კატეგორია:ნაღურა 1983
ჯვ. წ. 515
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 515 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯულია ორმონდი
ჯულია კერინ ორმონდი (Julia Karin Ormond; დ.4 ღურთუთა, 1965, ეპსომი, ინგლისი) — ინგლისარი არტისტი. ოკათჷ ფილმეფს, სერიალეფს დო სპექტაკლეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1965
ააშ-იშ დუდიშალაშ დეკლარაცია
thumb|230px|დუდიშალაშ დეკლარაცია ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ დუდიშალაშ დეკლარაცია — ისტორიული დოკუმენტი, ნამუთ ოორუე ამერიკაშ ბრიტანული კოლონიეფი დიდი ბრიტანეთი-შე დუდიშალას აცხადენა, ართხჷმაშა მეღებული მაჟირა კონტინენტური კონგრესიშე 1776 წანაშ 4 კვირკვეს ფილადელფიას, პენსილვანია.
დეკლარაციაშ მეღებაშ (მარა უხემუჭარუ) დღა, 4 კვირკვე, ააშ-ს დუდიშალაშ დღათ იკოროცხუ. დეკლარაციაქ იჸუ მაართა ოფიციალურ დოკუმენტიქ, ნამუსჷთ კოლონიეფი „ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფო“ მიშინუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ისტორია კატეგორია:ფილადელფია კატეგორია:ამერიკაშ რევოლუცია
ჯონ ჰენკოკი
ჯონ ჰენკოკი (John Hancock) (12 ღურთუთა, 1737 (ჯვ.სტ.) – 8 გჷმათუთა, 1793 (ახ.სტ.)) — მაჟირა კონტინენტური კონგრესიშ დო კონფედერატეფიშ კონგრესიშ პრეზიდენტი; მასაჩუსეტსიშ მაართა გუბერნატორი; დო მაართა ადამიერი ნამუქუთ ააშ-იშ ზოხორინალაშ დეკლარაციას მაჭარუ ხე.
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი კონგრესმენეფი კატეგორია:მასაჩუსეტსიშ გუბერნატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1737 კატეგორია:ნაღურა 1793
სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზი
thumb|140px|სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზი სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზი (Герой Советского Союза), საპატიო ჯოხოდვალა სსრ რსხუს, წჷმორჩქინაშ უმაღალაში ხარისხი სახენწჷფოშ წოხოლე ინალაფაშო — გერგეზობაშო. დოწესაფილი რე 1934 წანაშე. არზენდჷ სსრრ უმაღალაში სხუნუშ პრეზიდიუმი. სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზის გინაჩამუ სსრრ-შ უმაღალაში ჯილდო — ლენინიშ ორდენი; სსრრ უმაღალაში სხუნუშ პრეზიდიუმიშ სიგელი დო მენდალი „ორქოშ მურიცხი“. სხუნუეფიშ რსხუშ ჟირშახ გერგეზის აჯილდოენდეს მაჟირა „ორქოშ მენდალით“ დო თიშ ოდაბადეს ბრონზეშ ნოჭახნაკუს გედგჷნდეს. სუმშახ გერგეზიშ ბრონზეშ ბიუსტი მოსკოვს იდგჷმუდჷ. მაჟირა დო მასუმა მენდალით დაჯილდებაშ შვანს სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზის გინაჩამუდჷ სსრრ უმაღალაში სხუნუშ პრეზიდიუმიშ გჷშაკერძაფილი სიგელი. სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზიშ ჯოხოდვალაშ მიდაღალა შეულებუდჷ ხვალე სსრრ უმაღალაში სხუნუშ პრეზიდიუმს. საქორთუოს 1983 წანას რდჷ 164 სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზი.
ჰენდრიკ ლორენცი
ჰენდრიკ ანტონ ლორენცი (ნიდერლ. Hendrik Antoon Lorentz; დ. 18 კვირკვე, 1853, არნემი, ნიდერლანდარეფი — ღ. 4 ფურთუთა, 1928, ჰაარლემი, ნიდერლანდარეფი) — ნიდერლანდარი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკას (1902).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდარეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1853 კატეგორია:ნაღურა 1928
ტოლიატი
ტოლიატი (Тольятти, 1964 წანაშახ — სტავროპოლი, Σταυρούπολη — „ჯვარიშ ნოღა“; აფხვადჷნა ნოღაშ ვაოფიციალური ჯოხოდვალათ: სტავროპოლი წყარმალუ ვოლგას ვარ-და ვოლგაშ სტავროპოლი) — ნოღა სამარაშ ოლქის, რუსეთი, სტავროპოლიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, მიშმურს სამარა-ტოლიატიშ აგლომერაციაშ აკოდგინალუაშა.
ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ ვოლგაშ კვარჩხან წყარპიჯის. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით, ტოლიატიშ ონოღე ოკრუგიშ მახორობა 699 367 ადამიერს აკმადგინანდჷ. თე მუნაჩემეფით, ტოლიატი რუსეთიშ უდიდაში ნოღა რე, ნამუთ ფედერაციაშ სუბიეტრიშ ნანანოღა ვარენ.
მაჸალე ნოღეფი
პარტნიორი ნოღეფი :
სქოლიო
კატეგორია:სამარაშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
ერიხ მარია რემარკი
thumb|ერიხ მარია რემარკი ერიხ მარია რემარკი (Erich Maria Remarque; 22 მანგი, 1898, ოსნაბრიუკი - 25 ეკენია, 1970, ლოკარნო) თახმი ჯოხო ერიხ პაულ რემარკი (Erich Paul Remark) — გერმანალი ჭარუ დო გერმანული კულტურაშ ართ-ართი საუჯგუშო ლიტერატორი. თიში ანტიფაშისტური რომანეფქ დიდი გოლინა მახვამილუ დო ამუდღათ ოხვამილუანს მიარე მოითირშა დო ვარ ჯარალუაშა. თიშ რომანეფს უმენტაშო ეხანტილი რე ლჷმაში უკულნეშიანი (მუჭოთ მაართა, თაშნეშე მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა) გერმანიაშ რინა დო საჩემარი რეალიზმით რე გინოჩამილი თიწკჷმაშიანი მონკა სოციალური სიტუაცია. რემარკიშ არძოშე უუჯგუშაში ნახანდეფო ამუდღარშახ იკოროცხუ: „ბჟადალიშ ფრონტი უთირუ რე“, „სუმი მაჸალე“ დო „ტრიუმფალური ორგალი“.
ბიოგრაფია
ერიხ პაულ რემარკიქ პროვინციულ ნოღა ოსნაბრიუკეს კათოლიკე მუშეფიშ ფანიას დებადჷ. ბაღანობას მუში ფანია შხირას ითირანდჷ ბინას. ჟირი და დო ართი ჯიმა ჸუნდჷ, მორო ჯიმაქ ორდოშენო დოუღურჷ.
1904-1912 წანეფს რემარკი ოკათე სკოლას გურაფულენდჷ, ოდო სკოლაშ თებაშ უკული – 3 წანა კათოლიკურ ომაგურაფალე სემინარიას, სოდეთ ოკათე სკოლეფიშ მაგურაფალეფს მუთმახაზირანდესჷნ.
1915 წანას ახალნორდულ წირეს „სისმარეფიშ მანსარდა“ ქახოლჷ. კჷნე თი წანას გაათუ ომაგურაფალე სემინარიაშ მუმახაზირაფალი კურსი დო ომაფე ომაგურაფალე სემინარიას ქენირიცხჷ. 1916 წანაშ 21 გერგობათუთას რემარკი ჯარშა მიდეჭანეს, ოდო 1917 წანაშე უკვე ფრონტიშა გეგნიჸონეს. ლჷმაშ ბორჯის მუსხიშახრენ დინჭყოლჷ. თე წანასჷნე ღურჷ მუში ნანაქ ანა მარია რემარკიქ. 1918 წანას თინა რკინაშ ჯვარიშ ორდენით დაჯილდოვეს.
ოკათე სკოლაშ მაგურაფალიშ დიპლომიშ ეჭოფუაშ უკული 1920 წანას დიო მაგურაფალო გერე, მარა თე საქვარს მალასჷნე მითმიოტალენს დო საფულაშ ქუალეფით ოვაჭარე კომპანიას ბუღალტერო იჭყანს მუშობას; უკული ფორტეპიანოშ მეგამას ოგურუანდჷ დო ორღანისტოთ ქომუშენდჷ. თე პერიოდის დიჭყჷ რემარკიქ მუში ინნახანტეფიშ გიშაშქუმალა ფსევდონიმით ერიხ მარია რემარკი.
გერმანული ჯარალუას თე რომანიშ მეხჷ შხვადოშხვანერი მერინა რდჷ, ნამუთინე კოროცხუნდჷ ნამუდა თინა საუჯგუშოთ ეთმოჭარუნდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, ოდო შხვეფი თე რომანს გერმანიაშ გითოჩამათ მირჩქინანდჷ. თე წანაშე მიიდვჷ პრესას თიში ითამუ დო ურიული გამნარყობაშ გეშა ციორეფქ. რემარკის ციორეფიშა ვა შქურინებჷ დო რომანშენ „შარა ჸუდეშა“ (Der Weg Zurück) იჭყანს მუშობას.
1930 წანას რემარკი რუტ ალბუშ ზუკოლით სურათეფს დო ხელუანობაშ მინუშეფს ჸიდულენს. თე წანასჷნე თიქ დეთხუ მუში მაართა ჩილს. 1931 წანას გჷშმურს ნახანდიშ „ბჟადალიშ ფრონტი უთირუ რე“ მაართა ეკრანიზაცია. თიშ პრემიერას ბერლინს მინწყუ ნაციონალ-სოციალისტეფიშ აქციაქ ფილმიშ აკრძალვაშ მოთხუალათ, საბოლათ ფილმი გერმანიას აკრძალეს. რემარკიქ ოდაბადურ ნოღაშა დიირთჷ, სოდეთ მუშობას დორთაშენ აგინძორენს. წანაშ ბოლოს გაზეთის „შარა ჸუდეშაქ“ გეგმიბჟინუ.
1931 წანას გერმანიას იმანჯჷ ფართემასშტაბამ ბატალიეფქ რემარკიშ მოხუჯეეფ დო აწმარენჯეფ შქას. რემარკიქ გეგშაქჷ პუბლიკაცია „რემარკი დო სინანდულე“ სოდეთ გინოჩჷ მუში პოზიცია. თი წანასჷნე რუტ ალბუშ ინიციატივათ თიქ ქიჸიდჷ შვეიცარიას ვილა, სოდეთ მალასჷნე გეგნიხორჷ. 1932 წანაშე თიქ ქოდიჭყჷ რომან „პატშე“ მუშობა, ნამუქჷთ უკულნეშის „სუმი მაჸალეშ“ ჯოხოდვალათ გიშართჷ.
1933 წანაშე, მუჟამცჷთ გერმანიაშა ნაციონალ-სოციალისტეფქ მორთეს ხეშუულობაშან, რემარკიშ ვილას შვეიცარიას დუც ოფორუანა გერმანიაშე თხოზინელეფი. თე ბორჯის გერმანიას მოხვადჷ მუში რომანიშ „ბჟადალიშ ფრონტი უთირუ რეშ“ ირკოჩიშ წოხოლე ჭუალაქ დო თიში რომანეფიშ ეშაღალაქ. 1935 წანას თის მოთხიის გერმანიაშა დორთა, მუდგაშეთ რემარკიქ ვარია თქუ. თინა თე პერიოდის შხირას შარალენდჷ პარიზიშა, სოდეთ აკათჷ თხოზინელ ჭარუეფიშ კონფერენციას.
1936 წანას მაართათ გჷშართჷ რომანქ „სუმი მაჸალე“ დანიურ ნინაშა კოპენჰაგენს. 1937 წანას მოხვადჷ „შარა ჸუდეშა“ ეკრანიზაციაქჷთ. თე წანასჷნე რემარკიქ დო მუში მაართა ჩილქ გეჭოფეს პანამაშ რესპუბლიკაშ პასპორტი. თე ბორჯისჷნე რემარკი დო მარლენ დიტრიხ შქას დიჭყჷ რომანქ.
1938 წანას რემარკიქ დო მუში მაართა ჩილქ მაჟირაშა დექორწინეს, თეშ უმკუჯინუო თიში რომანეფი მარლენ დიტრიხწკჷმა დო რუტ ალბუწკჷმა იგინძორებუდჷ. კჷნე თი წანას თიქ დიჭყჷ მუშობა რომანეფშე „ქიჸოროფე მეჸვისქე სქანი“ დო „ტრიუმფალური ორგალი“. „სუმი მაჸალეშ“ მაართა ეკრანიზაციაქ გჷშართჷ პარიზის. გერმანიაშ თარობაქ ჩილი დო ქომონჯი რემარკეფს მენოღალობა გეგლანწყჷ.
1939 წანას მუჟამცჷთ ევროპაქ ლჷმაშ დაჩხირს ქიმშანთხჷნ რემარკიქ, მუჭოთ ბრელი შხვა გერმანალქ, ააშ-შა მიდართჷ ემიგრაციაშა, სოდეთ მაართათ გიშეშქვინჷ მუში „ქიჸოროფე მეჸვისქე სქანიქ“ ინგლისურ ნინაშა, ოდო რომანიშ ეკრანიზაციაქ 1941 წანას მოხვადჷ ჯოხოთ „ათაშ ისურებუ ჩქინი სერი“. 1942 წანას რემარკი ააშ-ს აქტიურ ანტინაცისტურ მოღალობას მეჸუნს, თინა თაშნეშე ირფელნერო ოცადჷ გერმანიაშე ემიგრანტეფიშო მოხვარას. 1943 წანას რემარკის ოგინაფუანა ნამუდა მუში და ელფრიდა გერმანიას გასამართლეს დო ღურათ სარჯესჷნ.
1945 წანას რემარკიქ ქოდიჭყჷ მუშობა გეჸვენჯი რომანშე „ჟამი თელარაში დო ჟამი ღურაში“, თი წანასჷნე მაართათ გიმიბჟინუ „ტრიუმფალური ორგალიქ“ ინგლისურ ნინაშა. ლჷმაშ უკული, 1947 წანას რემარკიქ დო მუში ალმასქუქ ამერიკაშ მენოღალობა გეჭოფეს. 1948 წანას მოხვადჷ „ტრიუმფალური ორგალიშ“ ეკრანიზაციაქ. თე წანასჷნე თიქ მაართათ დიირთჷ ევროპაშა ამერიკაშა ემიგრაციაშ უკული.
გეჸვენჯი წანეფი ხარგელი რდჷ შარალუეფით დო ახალ რომანეფშე მუშობათ. 1952 წანას გჷშართჷ მუში რომანქ „თელარაში ნაცხაცხელი“. თე პერიოდის თინა უმოღეთ ოცადჷ გერმანიაშ მენოღალობაშ დორთინაფას. 1953 წანას თიქ მაართათ ლჷმაშ უკული დინორთჷ ოდაბადურ ნოღაშა, სოდეთ და დო მუმა იძირუ. 1954 წანას გჷშართჷ რომანქ „ჟამი თელარაში, ჟამი ღურაში“. თე ბორჯის თინა იჭყანს მუშობას რომანშე „უჩა ობელისკი“.
ჯონ ტაილერი
ჯონ ტაილერი (ინგლ: John Tyler) (დ. 29 მელახი, 1790 — ღ. 18 ღურთუთა, 1862) — ააშ-იშ რანწკით მავითა პრეზიდენტი 1841-1845 წანეფს. რდჷ ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტი (ვიგეფიშ პარტიაშე) 1841 წანას, დო შტატი ვირჯინიაშ გუბერნატორი 1825-27 წანეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:ვირჯინიაშ გუბერნატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1790 კატეგორია:ნაღურა 1862
კანეიდიანი (წყარმალუ)
კანეიდიანი (ინგლ. Canadian River) რე წყარმალუ ააშს, არკანზასიშ უგინძაშ ნადუ. წყარმალუ კანეიდიანი იჭყაფუ კოლორადოშ შტატის, სანგრე-დე-კრისტოშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 2,900 მ. სიმაღალას, ლას-ანიმასიშ ოლქის, გიშმურს ნიუ-მექსიკოშ, ტეხასიშ დო ოკლაჰომაშ შტატეფს. წყარმალუშ სიგინძა რე 1,458 კმ. ღანჩოშ ფართობი 123,220 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიუ მექსიკოშ წყარმალუეფი კატეგორია:ტეხასიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ არკანზასიშ ნადუეფი
11 გჷმათუთა
11 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 284-ა დღა (ნარკი წანეფს — 285-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ეკონია მოჰიკანი
„ეკონია მოჰიკანი“ (ინგლისურო The Last of the Mohicans) — ამერიკალი ჭარუშ ჯეიმზ ფენიმორ კუპერიშ ისტორიული რომანი, ნამუქჷთ მაართათ 1826 წანაშ ფურთუთას გჷშართჷ. ჭარუ მეჩიებუნა 1757 წანაშ მოლინეფშე ამერიკულ ფრონტშე, სოდეთ მეურს ლჷმა ფრანგეფს დო ინგლისარეფს შქას (შკვითწანიანი ლჷმა), მუჟამს საფრანგეთი დო დიდი ბრიტანეთი ლჷმენდეს ოორუე ამერიკაშე კონტროლიშ ეიოჭოფალო.
კუპერქ თარ გერგეზის გიოდუ უკასი, ჯგირო ჩინებული მოჰეგან სახემიშ მეჯინათ, ნამუთ რდჷ ინგლისარეფიშ ალმარინჯე მა-17 ოშწანურას კონექტიკუტის. თე ჯოხოშ გჷმორინაფათ, მუჭოთ რჩქჷნი, კუპერქ აურიუ მოჰეგანი დო მოჰიკანი, ტომეფი, ნამუეფით ოხორანდეს ნიუ-იორკის წყარმალუ ჰუდსონიშ გოხოლუას, ცენტრალური მოჰავკიშ ლეხერიშ ტერიტორიას.
რომანი ბრელშა რდჷ ეკრანიზირაფილი; ართ-ართი ჩინებული ვარიანტი რე რეჟისორ მაიკლ მანიშ „ეკონია მოჰიკანი“ (1992).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1826 წანაშ რომანეფი კატეგორია:ამერიკული რომანეფი კატეგორია:ისტორიული რომანეფი
ჯვ. წ. 1137
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1130-იანეფიშ 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1137 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ადა ლავლეისი
ავგუსტა ადა კინგი, გრაფინია ლავლეისი (დაბადებაშ გვარი ბაირონი, ინგლ. Augusta Ada King, Countess of Lovelace ; დ. 10 ქირსეთუთა, 1815, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 27 გერგობათუთა, 1852, ლონდონი, ინგლისი), უმოსო შინელი რე მუჭოთ ადა ლავლეისი — ინგლისარი მათემატიკოსი დო ჭარუ.
დებადჷ ინგლისარი პოეტიშ ჯორჯ გორდონ ბაირონიშ დო თიში ალმასქუშ ანნა იზაბელაშ ფანიას. ადაშ დაბადებაშ უკულ მალას, ჯორჯ ბაირონიქ ფანია ქიმიოტუ დო ინგლისიშე მიდართჷ. ადა ბრუო წანერი რდუნ თეშ ჯორჯ ბაირონიქ საბერძნეთის დოღურჷ. ადას რდუნდჷ დიდა ანნა იზაბელა. თიში ინიციატივათ ადაქ მათემატიკათ დო ლოგიკათ დეინტერესჷ.
ადა ლავლეისიშ მაგურაფალი რდჷ მერი სომერვილი, ნამუქჷთ ადას 1833 წანას გაჩინებაფუ ჩარლზ ბებიჯი. თაშნეშე, ადა ლავლეისი იჩინენდჷ ენდრიუ კროსის, დევიდ ბრიუსტერის, ჩარლზ უიტსტონის, მაიკლ ფარადეის, აუგუსტუს დე მორგანის დო თიხანური ბორჯიშ შხვა გიშარჩქინელ მენცარეფს.
ადა ლავლეისი მერჩქინელი რე მაართა პროგრამისტო. თიქ აკადგინჷ მაართა ალგორითმი ჩარლ ბებიჯიშ მექანიკური კომპიუტერი - ანალიტიკური მანქანაშო. ლავლეისიშ აზრით ჸათეცალ მანქანას გჷმოთვალუეფიშ მოხ შეულებუდჷ შხვა მისიეფიშ რსულება.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი პროგრამისტეფი
შონური ნინა
შონური ნინა — ქართველური ნინეფიშ ბუნას ორხველჷ დო საქორთუოშ ობჟათე-ბჟადაალს, შონეშ მახორუ კათაშ ოდაბადური ნინა ქორთული ნინაწკჷმა ართო. შონურო მეხოლაფირო 30 000 კოჩი იჩიებუ მესტიაშ დო ლენტეხიშ მუნიციპალიტეტეფს, ინგირიშ, ცხენწყარიშ დო კოდორიშ ლეხერეფიშ მანგიშ ოხორუეფს. შონურო მაჩიებე 2 500-შახ კოჩი ოხორანს აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, კოდორიშ ლეხერს.
შონური ნინას ჭარილობაშ სტანდარტი, ვარ და ოფიციალური სტატუს ვა უღჷ დო გჷმირინუაფუ ფანიეფს დო ვა ოფიციალური კონტაქტიშო. შონურო მაჩიებე კათას უჩქჷ ქორთული ნინა, ნამუთ რე ოდაბადური ნინა შონურწკჷმა ართო დო საქორთუოშ ოფიციალური ნინა. თე ნინაშა ფორმალური გურაფა ვა მეურს დო თე ნინაშა მაჩიებეეფიშ მუდანობა ირ დღას ირკენს მონკა ეკონომიკურ სიტუაციაშენ შონურო მაჩიებე მახორობაშ შხვა რეგიონეფშა გინულაშ გეშა. მერჩქინელი რე, ნამჷდა შონური ნინა რე დინაფაშ საფრთხეშ წოხოლე რინელი ნინა.
ისტორია
შონური ნინა რე გჷშაკერძაფილი ქართველური ნინეფშე თიშენ, ნამდა დოსქილადირი სუმიშ (ქორთულიშ, ლაზურიშ დო მარგალურიშ) რჩქინათ შონურიშ გაგება ვა რე შელებუანი. მერჩქინელი რე, ნამდა შონურ ნინაქ წოხლენქორთული ნინაშე გჷშერთჷ ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშე.
დიალექტეფი
შონური ნინა გეჸვენჯ დიალექტეფო დო სუბ-დიალექტეფო ირთუ:
ლექსიკა
რიცხუეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქართველური ნინეფი
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა
250px|thumb|ლჷმაშ მიმალუობა ევროპას (ანიმაცია) მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა — არძაშე მასშტაბური დო ზისხირმაწჷმე კონფლიქტი რდჷ კოჩობურობაშ ისტორიას.
აზიას მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაქ დიჭყჷ იაპონია-ჩინეთიშ მაჟირა ლჷმათ 1937 წანაშ 7 კვირკვეს დო ევროპას გერმანიაშ გენთხაფათ პოლონეთშა 1939 წანაშ 1 ეკენიას. ოლჷმე სიტუაციაქ ევროპას გეთუ 1945 წანაშ 8 მესიშ ვერმახტიშ კაპიტულაციათ, დო აზიას — 1945 წანაშ 2 ეკენიას იაპონიშ კაპიტულაციათ.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ გოძვენას გერმანია, იტალია დო იაპონია აწარმენდეს დოჸუნაფონი ლჷმეფს მოსოფელიშ ანდა ქიანაშ სააწმარენჯოთ. თინეფიშ თარი აწმარენჯეფი რდეს: საფრანგეთი, გოართოიანაფილი ომაფე დო ჩინეთიშ რესპუბლიკა, მოლოტოვ-რიბენტროპიშ პაქტიშ დორცუაფაშ უკული სახუნუეფიშ რსხუ დო იაპონიაშ პერლ-ჰარბორშა გენთხაფაშ უკული — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თარი ბურჯაფიშ აბანი რდჷ: აზია, რჩქალი ოკიანეშ ღანჩო, ევროპა დო ოორუე აფრიკა. ოლჷმე მენტებეფი თაშნეშე მიშჷ ოორუე ამერიკას (არქტიკა) ალასკას დო გრენლანდიას, არხო ბჟეიოლს — ერაყის დო ირანს, ბჟაეიოლ აფრიკას — ეთიოპიას დო სომალის, თაშნეშე ობჟათე ამერიკას (სურინამიშ დოჸუნაფა), ტიბეტის (ტოლსტოი-დოლანიშ მისია) დო ანტარქტიდასჷთ (ოპერაცია „ტაბარინი“).
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას გოჭყორდჷ 60 მილიონშახ ადამიერიშ შური, თინეფს შქას 20 მილიონშახ თინჩალი მენოღალეშ. ლჷმაშ შურკვათი ნაშვეპა რდჷ ჸონიერი იდეოლოგიზმით, ნამუქჷთ ანდა ოურდუმე დჷნაშებუ დო თინჩალი მახორობაშა სისტემატიური ნძალება გჷმიჭანუ, ნამუქჷთ გენოციდშათ გინორთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ფოლკლენდიშ კოკეფი
thumb|ფოლკლენდიშ კოკეფიშ აბანდვალა thumb|ფოლკლენდიშ კოკეფი ფოლკლენდიშ (მალვინიშ) კოკეფი — არქიპელაგი ატლანტიშ ოკიანეს, არგენტინაშ ოძგაშეშე 483 კმ-ს. არქიპელაგი იკათუანს კოკი ბჟაეიოლ ფოლკლენდის, ბჟადალ ფოლკლენდის დო 776 ჭიჭე კოკის. წჷმარინუანს დიდი ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენ ტერიტორიას. ნანანოღა რე სტენლი, ნამუთ იდვალუ ელახ ფოლკლენდის.
1833 წანაშე, არგენტინა პრეტენზიას აცხადენს ფოლკლენდიშ კოკეფშე. 1982 წანას, არგენტინა დო დიდ ბრიტანეთიშ შქას ეკინწყუ ჟირთუთამი ლჷმაქ თე კოკეფიშო (ფოლკლენდიშ ლჷმა), ნამუქჷთ არგენტინაშ მარცხით ითუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
მინი|კვარჩხანშე|ფოლკლენდიშ კოკეფიშ შილა
ოტუკისიშ ერუანული პარკი
ოტუკისიშ ერუანული პარკი დო თხილერი ტერიტორია (Parque Nacional y Área Natural de Manejo Integrado Otuquis) — თხილერი ტერიტორია ბოლივიას, სანტა-კრუსიშ დეპარტამენტის, ბრაზილიაშ დო პარაგვაიშ თანჯაწკჷმა. მუში ფართობი 10 059 კმ² რე. თაჸურეშე, ერუანული პარკიშ სტატუსის ხვალე 903 350 ჰა ატარენს, შხვა 102 600 ჰა — „ინტეგრირაფილი მენეჯმენტიშ ორთაშობური არანი რე“. დირსხუ 1997 წანაშ 31 კვირკვეს.
ფოლკლენდიშ კოკეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთიშ ზუღაშმელენი ტერიტორიეფი კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ კოკეფი
ოტუკისიშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
ჯვ. წ. 516
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 516 წანა.
ანდერს ფრისკი
ანდერს ფრისკი (დ. 18 ფურთუთა, 1963, გეტებორგი) — შვედი კუჩხბურთიშ არბიტრი რდჷ. 2000 წანაშ უეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალური მატჩიშ რეფერი რდჷ.
ჯვ. წ. 516
ნაღურა
კატეგორია:
ანდერს ფრისკი
კატეგორია:არბიტრეფი კატეგორია:შვედი არბიტრეფი კატეგორია:FIFA-შ არბიტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1963
ჯეიმზ აბოტ მაკნილ უისლერი
ჯეიმზ აბოტ მაკნილ უისლერი (ინგლ. James Abbott McNeill Whistler დ. 11 კვირკვე, 1834 — ღ. 17 კვირკვე, 1903) — ამერიკალი ხანტუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1834 კატეგორია:ნაღურა 1903
ბჰავნაგარი
ბჰავნაგარი (ભાવનગર, भावनगर, Bhavnagar) — ნოღა დო ონიშოლი ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, შტატი გუჯარათის, ქათჰიავარიშ ჩქონს, არაბეთიშ ზუღაშ კამბეიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის. მახორობა - 510 974 ადამიერი (2001). 1723 წანას ბჰავსინჯი გოჰილქ დარსხუ.
ბჰავანაგარი, ბჰავანაგარიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. თაშნეშე ბჰავანაგარშა, საურაშტრეფიშ კულტურული ნანანოღა უჯოხონა.
ბჰავანაგარს ტროპიკული ლამე დო სქირე კლიმატი რე ჩხე დო სქირე ამინდეფით მელახშე მანგიშ ოშქაშეშახ.
კატეგორია:ინდოეთიშ ონიშოლეფი კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 1138
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1130-იანეფიშ 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1138 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მარკუს მერკი
მარკუს მერკი (15 მელახი, 1962, კაიზერსლაუტერნი) — გერმანალი კუჩხბურთიშ არბიტრი დო დანტისტი.
ფედერალისტეფიშ პარტია
thumb|right|px|ფედერალისტური პარტიაშ დუმარსხუაფალი [[ალექსანდერ ჰამილტონი, 1806 წ.]]
ფედერალისტური პარტია (Federalist Party) — ააშ-იშ პოლიტიკური პარტია. დირსხუ 1792 წანას, 1820-იან წანეფს მიოტუ რინა. ფედერალისტეფი ფედერალურ თარობას 1801 წანაშა აკონტროლენდეს. პარტია დარსხუ ააშ-იშ ხაზნაშ მელამოსექ ალექსანდერ ჰამილტონქ ჯორჯ ვაშინგტონიშ მაართა ვადაშ ბორჯის. პარტიაშ გინმარინეეფი ჯინჯიერო ნოღარი ბანკირეფი დო ბიზნესმენეფი რდეს, ნამუეფით ჰამილტონიშ ფისკალურ პოლიტიკას ოხუჯუდეს. ფედერალისტეფიშ ფისკალურ პოლიტიკას დო ნძალიერი ნაციონალისტური თარობაშ იდეას დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტია აწმარინჯანდ. ააშ-იშ აკა ფედერალისტი პრეზიდენტი ჯონ ადამსი რდჷ. უმკუჯინუო თიშ, ნამდა ვაშინგტონი სიმპათიათ უჯინედ ფედერალისტეფიშ პროგრამას, თინაქ ედომუშამი პრეზიდენტობაშ გოძვენას უპარტიოთ დოსქიდ.
კატეგორია:ააშ-იშ პოლიტიკური პარტიეფი კატეგორია:პოლიტიკური პარტიეფი ანბანიშ მეჯინათ
ხელედი (ჸალაიბონი)
ხელედი, ხელერდი — ჸალაიბონი შონეშ დო ეგრისიშ ქჷნდჷრეფიშ მიმარსხუაფალ ხელედიშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 2564 მ. ეგაფილი რე თუდონიურული თიხაფიქალეფით დო ქვიშაქუალეფით. კართეეფიშ თუდოლე სუბალპური ტყალეფი რე, ჟიმოლე – ალპური დოლოეფი.
მიორსხუან წყარმალუეფიშ ხელედულაშ დო (ცხენწყარიშ მარძგვანი ნადუ) დო კასლეთიშ (ინგირიშ ღანჩო) ლეხერეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ოპიოიდეფი
მინი|ოპოიდიშ მოსალიშ ეჭოფუა. ოპიოიდეფი — ნიფთიარაფეფი, ნამუეფსჷთ შეულებჷნა ოპიოიდურ რეცეპტორეფწკჷმა მერსხუაფა. თე რეცეპტორეფი უშქაშეთ ცენტრალურ ნერვულ სისტემას დო ჯუჭიშ დო ჭჷშ ტრაქტის რე. ოპიოიდეფს, ნამუეფჷთ სტუქტურულო ძალამ მოგენს მორფინს, ოპიატეფშათ უჯოხონა.
ოპიოიდეფიშ ქიმინუას ორგანიზმის მეთმურსხუანა ჭუამუკმაღალარი დო სედატიურ ეფექტეფს, ოშურღალე რზეფიშ ბოკიაშ დო პერისტალტიკაშ დოდაღარაფა. ოპიოიდეფს შხირანს გჷმირინუანა მედიცინას ჭყანიერ ჭუამუკმაღალარო. თინა, ნამჷ-და ოპიოიდეფი იჭანუანს ეიფორიას, გჷთმოპიჯანს რეკრეაციულ გჷმორინაფას, ნამუსჷთ შეულებჷ ადამიერი მერჩქვანაშა ვარ-და აბსტინენტურ სინდრომშახ ქემეჸუნასჷნ.
ჯვ. წ. 517
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 517 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კიმ მილტონ ნილსენი
კიმ მილტონ ნილსენი (დ. 3 მარაშინათუთა, 1960, კოპენჰაგენი, დანია) რდჷ დანიარი კუჩხბურთიშ არბიტრი. 2004 წანას რდ ჷუეფა-შ ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალური მატჩიშ რეფერი.
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი არბიტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1960
მარია ლუიზე ფონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენი
thumb|right|ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენი, მარია ლუიზე ფონ მარია ლუიზე ალექსანდრინე კაროლინე ფონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენი (გერმ.: Maria Luise Alexandrine Karoline von Hohenzollern-Sigmaringen) (დ. 17 გერგობათუთა, 1845, ზიგმარინგენი, გერმანია — ღ.26 გერგობათუთა, 1912, ბრიუსელი, ბელგია) – ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენიშ პრინცესა.
ბიოგრაფია
მარია ლუიზე რდჷ ფიურსტ კარლ ანტონ ფონ ჰეონცოლერნ-ზიგმარინგენიშ დო მუში ალმასქუშ ჟოზეფინა ფონ ბადენიშ ცირასქუა. 1867 წანაშ 25 პირელც ბერლინც თიქ ჩილო აჸუნჷ ფლანდრიაშ გრაფ ფილიპის, ნამუწკჷმათ აშუ სქუალეფქ:
მარია ლუიზექ ღურუ 67 წანერქ. დასაფულებურიე შატო დე ლეკენც, ბრიუსელწკჷმა ხოლოს.
რესურსეფი ინტენეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1845 კატეგორია:ნაღურა 1912
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი (İstanbul Atatürk Havalimanı; ) — ართამი დოინალაფაშ აეროპორტი სტამბოლს. 2019 წანაშ 6 პირელშახ, კონტინენტეფოშქაშე შარალუას დო ორზოლიშ გინოღალას ოინალუდჷ. იდვალუაფუ ნოღაშ ევროპულ ნორთის, ნოღაშ ისტორიული ცენტრიშ — სულთანახმეტიშ მოედანიშ ბჟადალშე 24 კილომეტრის, მარმარილოშ ზუღაშ წყარპიჯის. 1980 წანაშე, აეროპორტის თურქეთიშ მაართა პრეზიდენტიშ - მუსტაფა ქემალ ათათურქიშ ჯოხოდვალა უღუ.
მოშარეეფიშ ნინალაშ მუდანობაშ მეჯინათ, აეროპორტი ევროპას 4-ა დო მოსოფელს 13-ა რდჷ. 2014 წანას, აეროპორტიშ მოშარეეფიშ მუდანობაქ 56 მილიონი ადამიერს გინმაჩირთუდჷ. მუმალს, აეროპორტიშ გინოხარგუაშ გეშა, დიგეგმჷ სტამბოლიშ მასუმა ახალი აეროპორტიშ აკოგაფაქ, ნამუშ უკული ათათურქიშ აეროპორტიქ დიკილჷ.
ყარაბაღიშ ლჷმა
ყარაბაღიშ ლჷმა (ყარაბაღიშ კონფლიქტი) (Արցախյան գոյամարտ; Qarabağ müharibəsi) (1991—1994) — ოურდუმე კონფლიქტი სომეხურ დო აზერბაიჯანულ აკოანჯარაფილ აკნაშაყარეფს შქას გვალამ ყარაბაღიშ რეგიონშა კონტროლიშ დამყარებელო.
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი
2000 წანაშ ღურთუთაშე, აეროპორტიშ მამართვალი ოპერატორი რდჷ TAV Airports (Tepe-Akfen-Ventures), ნამუქჷთ აეროპორტიშ გავითარაფალო, 1998 წანაშე, 600 მილიონი დოლარი ინვესტიცია დინოდჷ. 2005 წანას, TAV-ქ გიმორძგჷ ტენდერს აეროპორტიშ ომართალო 15,5 წანაშ გოძვენათ.
ყარაბაღიშ ლჷმა
წჷმოხისტორია
ჩხუპიქ ყარაბაღიშო დიო ხოლო XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს დიჭყჷ, ნამუქჷთ თიმ ბორჯის აზერბაიჯანიშ გომორძგუალათ დო რეგიონშა კონტროლიშ დოწესაფათ გეთუ.
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი
აეროპორტიშ ტერიტორიას იდვალუაფუდჷ თურქეთიშ ერუანული ავიაკომპანია Turkish Airlines-იშ შტაბ-ორენი, ნამუშოთ აეროპორტი თარი ორენი რდჷ. თაშნეშე აეროპორტის ბაზირენდეს აბანობური თურქული ავიაკომპანიეფი: Atlasglobal დო Onur Air.
ყარაბაღიშ ლჷმა
წჷმოხისტორია
1921 წანას რუსეთიქ კავკაციაშ სუმხოლო სახენწჷფოო: სომხეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, აზერბაიჯანიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა დო საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა გეჭოფუ. სხუნუეფიშ რსხუშ აკოქიმინუაშ უკულ, ყარაბაღი სომხეთიშ სსრ-ს გეგნაჩჷ, მუსჷთ დიდ საპროტესტო ყარაფიქ მაჸუნ აზერბაიჯანს, ერევანს - კინ სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ სააწმარენჯო აჯანყება მიშჷ. თე ფაქტორეფიშ გიწოლორაფათ, 1921 წანას გვალამ ყარაბაღიქ აზერბაიჯანს გეგნაჩჷ. 1923 წანას ტერიტორია გვალამ ყარაბაღიშ ავტონომიურ რეგიონო გეგნირთჷ დო აზერბაიჯანიშ სსრ-შა გენშართჷ. თიმ ბორჯიშო, ყარაბაღიშ მახორობაშ 94%-ს სომეხი ერუანობაშ მახორობას აკმადგინანდჷ. ავტონომიურ რეგიონიშ ნანანოღა შუშაშე ხანკენდიშა გეგნიღეს, ნამუსჷთ სომეხური კუნთხუ სტეფანაკერტის უძახუნ.
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი
ათათურქიშ აეროპორტწკჷმა ართო, სტამბოლს თაშნეშე ონინალუდჷ, ნოღაშ აზიურ ნორთის მადვალუ მორჩილი საბიჰა გიოქჩენიშ ჯოხოდვალაშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი.
ყარაბაღიშ ლჷმა
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ უახალაში ისტორია კატეგორია:სომხეთიშ უახალაში ისტორია კატეგორია:ამიერკავკაციას XX ოშწანურაშ ოურდუმე კონფლიქტეში კატეგორია:XX ოშწანურაშ ლჷმეფი
ათათურქიშ ჯოხოდვალაშ სტამბოლიშ აეროპორტი
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ აეროპორტეფი
იაკოშ მუნიციპალიტეტი
იაკოშ მუნიციპალიტეტი (Yaco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლოაისიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 9 178 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 592 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ხვალახობაშ ოში წანმოწანა
„ხვალახობაშ ოში წანმოწანა“ (ესპ. Cien años de soledad) — კოლუმბიარი ჭარუშ, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიშ გაბრიელ გარსია მარკესიშ 1967 წანას ჭარილი რომანი. ლათინოამერიკული მაგიური რეალიზმიშ ართ-ართი არძაშე სათოლიო მინუში. ლიტერატურული ტექსტი მაკითხეს რინაშული სიმართალეთ, მოლინეფიშ დო ხასიათიშ ეპიკორობათ აორცენს. თენა რე რომანი, სოდეთ ართიანიშ ხასჷლას გერე სინანდულე დო გჷმჷნაგონი, დრამა დო ლირიკა, ტრაგედია დო კომედია. რომანს ხვეიანო რე გჷმორინაფილი უჯვეშაში კულტურული სიდიდარა: კლასიკური მითოლოგიური თემეფი, ოკათე არიკეფი დო სახეეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გაბრიელ გარსია მარკესიშ ნაწარმებეფი კატეგორია:1967 წანაშ რომანეფი
რეკენა (პროვინცია)
thumb|right|150px|რეკენაშ პროვინცია რეკენა – ლორეტოშ რეგონიშ პროვინცია (პერუ). რეკენას ობჟათეშე ომძღჷ უკაიალიშ რეგიონი, ბჟაეიოლშე – ბრაზილია. რეკენაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა რეკენა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 67,927 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 1.4 ადამიერი. რეკენაშ ფართობი რე 49,477.8 კმ². პროვინცია ირთუ 11 რაიონო. რეკენაშ პროვინციას სტატუსი უღუ 1943 წანაშ 2 კვირკვეშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
სიმარონი (წყარმალუ)
სიმარონი (ინგლ. Cimarron River) რე წყარმალუ ააშს, წყარმალუ არკანზასიშ ნადუ. სიმარონი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ სქირე სიმარონიშ დო სარიზოზოშ აკოართაფაშ აბანს დო გიშმურს ნიუ-მექსიკოშ, ოკლაჰომაშ, კოლორადოშ დო კანზასიშ შტატეფს. წყარმალუ სიმარონიშ სიგინძა რე 1,123 კმ. ღანჩოშ ფართობი 49,100 კვ.კმ. სიმარონიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: კუშინგი, მანფორდი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიო-მექსიკოშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოკლაჰომაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანზასიშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ არკანზასიშ ნადუეფი
კოდორი
კოდორი — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას. კოდორი აკმიქიმინუ წყარმალუეფიშ - საკენიშ დო გვანდრაშ აკოშქუმალათ ოფუტე კვარჩხან გენწვიშიწკჷმა (ქორთ. მარცხენა გენწვიში), ზუღაშ დონეშე 740 მეტრაშ სიმაღალას. აკათუ უჩა ზუღას ოფუტე აძიუბჟაშ ობჟათეშე. სიგინძა რე 84 კილომეტრი (გვანდრაშ ოდუდეშე 110 კილომეტრი), ღანჩოშ ფართობი 2030 კვ.კმ. მეურს ონჭირე ლეხერს, მიშაკათაფუშე 25 კილომეტრიშ უკული გინურს რზენშა, წყარიშ ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 123 კუბ.მ/წმ-ს. კოდორიშ ნადუეფიშ უმეტაშობას ოდუდე უღჷ კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართალი ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს. უთარაში ნადუეფი რე: ჩხალთა, მრამბა, ჯამპალი ამტყელით. კოდორიშ ღანჩოს 100-შახ ჯიშთი რე (მარუხი, პტიში, ყლიჩი, ქლუხორი დო შხვა), ნამუეფიშ ფართობი 82 კვ.კმ.-ს ოჭირინდუანს.
კოდორი ირდუ ჭვემაშ (31 %), დიხაშთუდონი (28,6 %), თჷრიშ (22,6 %) დო უგურყელიშ (17,8 %) წყარეფით. წყარალა უჩქჷ მელახიშ მაჟირა გვერდიშე ეკენიაშ ლიაშა. წანმოწანური წყარიშ გუმნაულაშ 72 % აფუნ-ზარხულშე მოურს. დამორჩილს უჩქჷ წყარიშმოსოფუეფი, წყარიშ ჭიჭე მუდანობა უჩქჷ ბზოთონჯის. კოდორი წყარხვეიანი წყარმალუ რე. წანმოწანური წყარიშ გუმნაულა რე 4,1 კვ.კმ. უჩა ზუღაშა კათაფაწკჷმა აკმოქიმინუნს დელტას.
შხარა
შხარა — ჩხორო დუდამი კონკა მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, შონეშ კავკაციონს. შხარა რე კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართალი ქჷნდჷრიშ უმაღალაში კონკა. შხარა იდვალუაფუ კავკაციონიშ ცენტრალურ ნორთის. სიმაღალა რე 5068 მეტრა. შხარაშ კონკა რე ქიმინჯელი გრანიტიშ დო კრისტალამ ტკილეფშე. ბიჟღეთიშ ჸურე მუძჷ ჯიშთი, ნამუსჷთ ჯოხო ბეზენგია, ოჩხანეშ ჸურე ხოლო — ჯიშთი შხარა. ჯიშთიშა მაართათ ეშულაქ 1933 წანას, სხუნუეფიშ ბორჯის მოხვადჷ, მარა რე მოჩამილობეფი, ნამუშ მეჯინათ მაართა ეშულაქ შხარაშ კონკიშა მოხვად— 1888 წანას.
[[Image:Caucasus topo map-blank.svg|text-top|thumb|180px|შხარა| შხარაშ აბანდვალა [[კავკაცია|კავკაციაშ]] გვალას
ორენი შონეშ რეგიონი, საქორთუო/ყაბარდო-ბალყარეთი, რუსეთი
კოორდინატეფი	43°00′02″N 43°06′44″
ეშულა
მაართა ეშულა   1888 წანაშო უ. ალმერ, ჯ. კოკინ დო ს. როთ
ჯვ. წ. 1139
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1130-იანეფიშ 1-ლი წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1139 წანა.