cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ამაზონი (წყარმალუ)
წყარმალუ ოდუდეს პერუშ მაღალგვალამ რეგიონს ეთმეჭოფუნს დო ბრაზილიაშ ტერიტორიაშიტ მაკაპაშ წყარპიჯშახ მეურს. წყარმლაუს დო თიშ ნადუეფს მუკი-მუკი ომძღჷ ტროპიკული ლამე ტყალეფი. თე ტყალეფს ჯალეფი 20-სართულამი დგჷმილეფიშ სიმაღალაშახ ირდჷნა. ამაზონიშ ჯუნგლეს მოსოფელს არძაშ უმოსი გვარობაშ ჩხოლარი ხე, ტყალეფს დოხოლაფირო 1500 გვარობაშ მაფურინჯე ბუდენს, ამაზონიშ წყარეფს 3000 გვარობაშ ჩხომი გილანჩურუნს. ხვილარეფი დო გვერეფი სქირონას გილერსირგოლჷნა. ამაზონიშ ტყალეფს 800-შე უმოსი ტიპიშ ძუძუშმაწუალი ჩხოლარი (თინეფს შქას მოსოფელს არძაშე უმოსი ოხვამეშ ჭუკი) დო უკოროცხუ ჭანდით ხე.
პალპა (პროვინცია)
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:იკაშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ენწერი (ენწერიშ თემი)
ენწერი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის. თემიშ ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ტალსიშ ჯიხაზურგა
thumb|240px
ტალსიშ ჯიხაზურგა — შქა ოშწანურეფიშ ჯიხაზურგა საფრანგეთის. იდვალუაფუ წყარმალუ ლუარაშ ლეხერს, წყარმალუშ კვარჩხან წყარპიჯის. ჯიხაზურგა ეკიდჷ ფლორენციალ ვაჭარ ბერნარ სალვიატიქ 1520 წანას. ტალსი ჭიჭე ზჷმაშ ჯიხაზურგა რე — სუმსართულამი კორპუსი ამშკუნთხუამი ჸორშით. მუშ დარბაზეფს თხილერი რე XVIII ოშწანურაშ არხ-მარხი. მიშმურს ლუარაშ ჯიხაზურგეფიშ აკოდგინალუაშა.
აღდაში
აღდაში (Ağdaş) — ნოღა აზერბაიჯანიშ ცენტრალურ ნორთის. აღდაშიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნოღა იდვალუფჷ შირვანიშ ვეს, ქართი-ბაქოშ რზატკაცილს.
ნოღა აღდაშიშ ასეიანი ტერიტორია, არძაშ უკულაში, XVI ოშწანურაშე რე დოხორელი. აღდაშის ნოღაშ სტატუსი 1900 წანას მიაჩჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი კატეგორია:აღდაშიშ რაიონიშ ნოღეფი
ჩხოუშია (ოდიში)
250px|thumb|right|ზუგდიდიში მუნიციპალიტეტი
ჩხოუში – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. წყარმალუ ჩხოუშიაშ კვარჩხანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 40 მეტრა. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1064 ადამიერი.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ცხაცხუ (ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი)
250px|thumb|right|ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი ცხაცხუ – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. წყარმალუ ჯუმიშ კვარჩხანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 40 მეტრა. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 843 ადამიერი. ოფუტეს რე რკინაშარაშ გიოდგინუ სანაკი-ზუგდიდიშ ღოზის.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მაიკლ ფარადეი
thumb|300px|მაიკლ ფარადეი მაიკლ ფარადეი (Michael Faraday, FRS) (დ. 22 ეკენია, 1791 – გ.25 მარაშინათუთა, 1867) — ინგლისარი ქიმიკოსი დო ფიზიკოსი (ვარა ნატურფილოსოფოსი, თეხანური ტერმინოლოგიათ).
ბიოგრაფია
ლონდონარი ჭკადუშ, ჯეიმს ფარადეიშ ფანიას 1791 წანაშ 22 ეკენიას დებადჷ მასუმა სქუა მაიკლ ფარადეიქ. უკულშო გჷშარჩქინელ მენცარს დაჭყაფუ სკოლაქ ვათებუ. ფანიაშ ხემონჭირელი რინაშ გშეა მაიკლიქ აძვილებურქ იჸუ გუჭყვადუდუკო გურაფა დო წიგნეფიშ ემანწყუალიშ შეგირდო გინორთედუკო. თიქ თე ხელობა მარწკინელო ქიმკიწონუ, მარა წინგეფი უმოსო ოინტერესჷდჷ, ვინდარო თინეფიშ ენწყუალა. ბრელს კითხულენდჷ, თე ხანს ხშირას ოხოლჷდჷ საჯარო ლექციეფს, ნამუსჷთ ახალისენდჷ უნჩაში ჯიმა რობერტი, ნამუთ ფარას არზენდჷ ლექციეფშა მიოულარ ბილეთეფშო.
ფარადეი დო ჰემფრი დევი
1812 წანას ფარადეიქ მირჩქილუ ჩინებული ინგლისარი ფიზიკოსიშ დო ქიმიკოსიშ ჰემფრი დევიშ ლექციეფიშ კურსი. დევიში დო ფარადეიშ ურთიართალეფიშით, ნამუქჷთ ართი წანას იგინძორჷ, დევიქ ფარადეი ლაბორანტო ეჭოფუ დო ჟირწანამი შარალუაშა მიდეჸონჷ. შარალუაშ ჟამს თიქ გეჩინებაფუ გჷშარჩქინელი ფიზიკოსეფი დო ქიმიკოსეფი – ამპერი, გეი–ლუსაკი დო შხვეფი.
მაართა ხანეფს ფარადეი ქიმიას მუშენდჷ დო თიქ 1824 წანას ქლორი გაათხითხარჷ. თენა რდჷ მაართა თხითხონი გაზი მოსოფელს. ართი წანაშ უკული ფარადეიქ ბენზოლი ქიმიღჷ.
1824 წანას ფარადეიქ სამაფო ჯარალუაშ მაკათურო გინირთჷ, დო 1827 წანას პროფესორიშ კათედრა ქიმიღჷ.
1821 წანას ერსტედიშ მეგორაფაშ გოლინათ ფარადეიქ მუშ დღალურშა ენაჭარჷ ,,გინუორთინუათ მაგნეტიზმი ელექტროაფო". თე ზიტყვასკვილქ გინირთჷ თიში რკვიაფაშ მენცარული პროგრამათ ვითი წანაშ გოძვენას დო 1831 წანას მიოგორუ ელექტრომაგნიტური ინდუქციაშ მოლინას. 1833 წანა ფარადეიშ მენცარულ მოღალობას ეიოშანალი რე თით, ნამუდა თიქ დიჭყუ ჩინებული ნახანდა ,,ექსპერიმენტული რკვიაფაშ ელექტროობას", ნამუთ ეჩდომავითათ 1855 წანას გემშეშკუ.
მაიკლ ფარადეიქ დოღურჷ 1867 წანაშ 25 მარაშინათუთას. მაიკლ ფარადეიშ პატიოჩამალო, ელექტრონტირალაშ ართულს ფარადა გიოდვეს.
მაიკლიშ თია
ფარადეის შანულამი თია აფუ მიშარალირი ელექტრომაგნეტიზმისი დო ელექტროქიმიაშ დარგეფიშ გოვითარაფაშა. თიქ მიოგორუ ელექტრომაგნიტური ინდუქციას, დიამაგნეტიზმის დო ელექტროლიზის. თიქ დადგინჷ ნამუდა მაგნეტიზმის შეულებუდჷ სინთეშ ჩხორიეფშა ჟინჯირა დო ნამუდა თე ჟირ ფენომენს შქას ურთიართალა არსებენდჷ. მუჭოთ ქიმიკოსიქ, ფარადეიქ მიოგორუ ბენზინს, პოპულარიზაცია უღოლუ თიცალი ტერმინეფს, მუჭომეფითიე ანოდი, კათოდი, ელექტროდი დო იონი.
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1791 კატეგორია:ნაღურა 1867
ბუდა (მიარეშანულამი)
ზიტყვას ბუდა მუსხირენი შანულობა უღჷ:
ისლამური სახენწჷფო
ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწფო, შხირას ერაყიშ დო შამიშ ისლამური სახენწჷფო, ელის (الدولة الإسلامية في العراق والشام) ვარდა დაიში (داعش‎), 2014 წანაშ 30 მანგიშე ოფიციალურო ისლამური სახენწჷფო (არაბ. الدولة الإسلامية) — სუნიტ ჯიჰადისტეფიშ ტერორისტული ორგანიზაცია ერაყის დო სირიას. აკონტროლენს ერაყიშ დო სირიაშ ტერიტორიეფიშ ნორთის. ტერორისტეფიშ გჷრძეხანამი ღანკი რე აკიართანჷ ედომუშამი ლევანტი, თინეფს შქას ლიბანი, ისრაელი, პალესტინა, იორდანია, კვიპროსი, ობჟათე თურქეთი. ორგანიზაციაშ მუსხირენ ლიდერქ გაცხადჷ, ნამჷ-და 2003 წანაშ ჯორჯ ბუშიშ ერაყშა მიშაჭკირუაქ ამერიკალეფიშ სააწმარენჯოთ მიჸონჷ თინეფი ჯიჰადშახ, დო ბიჯგი მეჩჷ თინეფს კონტროლი გუმანგარებუდესკონი არაბულ სახენწჷფოეფს.
გოერო ისლამურ სახენწჷფოს ტერორისტულ ორგანიზაციათ მირჩქინანს დო ადამიერიშ ნებეფიშ მასობურ დორცუაფეფს გიაბრალენს.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყიშ ისტორია კატეგორია:ისლამური ორგანიზაციეფი კატეგორია:სუნიზმი კატეგორია:სირიაშ ისტორია კატეგორია:მუშითაღიარაფილი ქიანეფი
ჯო დასენი
ჯო დასენი (Joe Dassin; რსული ჯოხო ჯოზეფ აირა დასენი, Joseph Ira Dassin; დ. 5 გერგობათუთა, 1938 — ღ. 20 მარაშინათუთა, 1980) — ამერიკული გორჩქინაშ ფრანგი მობირე დო მუსიკოსი.
დებადჷ ნიუ-იორკის ფილმ-ნუარიშ სტილიშ რეჟისორიშ ჟულს დასენიშ დო ბეატრის ლონერიშ ფანიას. ბაღანობა დიო ნიუ-იორკის, უკული ლოს-ანჯელესის იჯარჷ. მორო სენატორ ჯოზეფ მაკკარტიშ ანტიკომუნისტური პოლიტიკაშ გეშა თინა დო თიში ფანია უკული ევროპაშა გინულა. ჟენევაშ საირქიანო სკოლას დო ლე როზიშ ინსტიტუტის გურაფაშ უკული დასენი ააშ-შა ირთუ დო მიჩიგანიშ უნივერსიტეტის გურაფლენს. კოლეჯიშ თებაში უკული საფრანგეთშა მეურს. ათაქი რადიო გითაბიჯალს მუშობას ხონარიშ ინმაჭარალი სტუდიაქ თის მუში ბირეფიშ ინოჭარუა მიარზიუ.
დასენქ გურიშ მენტალათ ღურჷ 1980 წანაშ 20 მარაშინათუთას ტაიტის შვებულებაშ პერიოდის. ნთხორილი რე ჰოლივუდის (კალიფორნია).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ფრანგი მობირეეფი კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1938 კატეგორია:ნაღურა 1980 კატეგორია:დუნაბადი 5 გერგობათუთა კატეგორია:ნაღურა 20 მარაშინათუთა
კრისტოფერ ჰიტჩენსი
კრისტოფერ ერიკ ჰიტჩენსი (ინგლ. Christopher Eric Hitchens; დ. 13 პირელი, 1949, პორთსმუთი, ინგლისი - ღ. 15 ქირსეთუთა, 2011, ჰიუსთონი, ააშ) — ანგლო-ამერიკალი ჟურნალისტი, ჭარუ, პუბლიცისტი, შხვა დო შხვა ჯურნალ-გაზეთეფიშ: Vanity Fair, Slate, The Atlantic, World Affairs, The Nation, Free Inquiry კოლუმნისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჟურნალისტეფი კატეგორია:ინგლისარი ჟურნალისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1949 კატეგორია:ნაღურა 2011
მოსოფელიშ უდიდაში ტობეფიშ ერკებული
თუდო გჷმაკოროცხილი რე მოსოფელიშ ტობეფი ფართობებიშ მეჯინათ.
წყჷთე ტობეფი, ნამუეფით ხვალე პერიოდულო აკმიფშაფუ
კატეგორია:ტობეფი
სლოვაკეთი
სლოვაკეთი (სლოვაკ. Slovenská republika) — ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ცენტრალურ ევროპას. თანჯა უღუ ქიანეფწკჷმა: ჩეხეთი, პოლონეთი, უკრაინა, უნგრეთი, ავსტრია. ფართობი რე 49.035 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლოვაკეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:სლავური ქიანეფი
სან-ხუან-ბოსკოშ კანტონი
სან-ხუან-ბოსკოშ კანტონი (Cantón San Juan Bosco) — კანტონი ეკვადორს, მორონა-სანტიაგოშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სან-ხუან-ბოსკო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 3 131 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
Google
thumb|300px
Google (ნამთინეშა ქართული ასოეფით — გუგლი) — ამერიკული კორპორაციაშ Google Inc, თიში ვებ-ხასჷლაშ დო ოგორალი სისტემაშ ჯოხო. დირსხუ 1996 წანას ლარი პეიჯიშ დო სერგეი ბრინიშით. ამდღა გუგლი რე ართ-ართი არძაშე პოპულარული კომპიუტერული გორუაშ სისტემა ედომუშამ მოსოფელს. გუგლიშ დუდშეიანი ვერსია ინგლისურნინამი რდჷ. ამდღა სისტემა ნათარგმი რე დახე არძა ნინაშა (თინეფ შქას ქორთულო). თიში დორცხუაფაქ ენდი ბეჩტოლშეიმს 100 000 ამერიკული დოლარი დუდოხოდჷ, დირსხუ სან მაიკროსისტემსიშით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოგორალი სისტემეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს
2008 წანაშ მუნაჩემეფით ეგვიპტეს 7 იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტი რე.
ცხირე
ცხირეშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა მიშაღალაშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტე კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
აჩიბუენო
ოდუდეს ეთმოჭოფუნც ცენტრალურ ჩილეს, ანდეფს სტრატოვულკან ნევადო-ლონგავიშ ბჟაეიოლ კართეეფც დვალირ აჩიბუენოშ უგურყელური ტობაშე. ჟიმოლენ მალუობას წყარმალუ მითმეურც ანდეფიშ გვალეფით აკოხურგილ მელადოშ ქჷნდჷრშა. თე მუნაკვათას აჩიბუენოშ მუსხირენი ნადუ აკათუ, ჯინჯიერო ოორუეშ განს.
ჭიჭე ოფუტე პეხერეიშ თუდოლე, ლეხერს დიო ხოლო აფხვადუნა ჯალეფიშ თიშნერი ბუნეფი, ნამუეფით გინმალი რე უმოსი ობჟათეთ ჩილეშო დჷმახასიათაფალ ბუნეფც შქას. თინეფც შქასიე ჩილეური ჭყონი, არაიანი (Luma apiculata), Nothofagus dombeyi დო თ. უ. შარეფი ხვალე მაფერი ლას-ანიმასშახ მეურც, მუთ ლეხერც ხოლო უმოსო უნიკალურს ჸონც. ბჟადალუშე, პანამერიკულ მაგისტრალწკჷმა, აკათუ წყარმალუ ანკოა დო უკული ულას აგინოძრენც ნოღა ლინარესიშე მუსხირენი კილომეტრით ობჟათეჸურე. მუშ ჸურეშე, აჩიბუენო წყარმალუ ლონკომილიაშ თარი მარძგვანი ნადუ რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ალჟირიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ალჟირი გორთილი რე:
ალჟირიშ ვილაიეთეფი
450px|thumb|left|ალჟირიშ ვილაიეთეფიშ რუკა
სქოლიო
კატეგორია:ერკებულეფი:ალჟირი
აარონ პოლი
აარონ პოლ სთურთევანთი (Aaron Paul Sturtevant; დ. 27 მარაშინათუთა, 1979, აიდაჰო) — ამერიკალი არტისტი. არძაშე ჩინებული რე ჯესი პინკმანიშ როლით AMC-შ სერიალს მონკა დჷნოშულს. 2006 წანას ილაჸაფჷ ფილმის ურსულებუ მისია III. 2014 წანას ოკათუდჷ ფილმეფს: გიშულა: ღორონთეფი დო მაფეფის დო სიჩქარაშ ჸუმენს.
ფილმოგრაფია
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1979
მელადო
მელადო — წყარმალუ ჩილეს, მაულეშ რეგიონს. ოდუდეს ეთმოჭეფუნს ანდეფს, არგენტინაშ თანჯაწკჷმა ხოლოს. მელადოშ სიგჷრძა გვალო 75 კმ რე, უკული აკათუ წყარმალუ მაულეს. მელადოს გოკიდილიე ჰიდროელექტროსადგჷმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
კანზას-სიტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:მისური
ინგირწყარი
ინგირწყარი — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, კავკაციონიშ თარი წყარგჷმმართალი ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს დო კოლხეთიშ რზენს. ოდუდე უღუ ჯიშთი ინგირს, ზუღაშ დონეშე 2614 მ-ს. ნოღა ანაკლიაწკჷმა აკათუ უჩა ზუღას. სიგირძა 213 კმ, ღანჩოშ ფართობი 4060 კმ2. თარი ნადუეფი რე — მარძგვანი: ადიშისჭალა, ხალდეჭალა, მულხრა, დოლრაჭალა, ნაკრა, ნენსკრა; კვარჩხანი: თხეიში, ხუმფრერი, ლასილი, მაგანა, ჯუმი დო შხვა. ინგირწყარი ჟიმოლენს კვათჷნს შონეშ ქვიბის, ოდო უკული ტომბა დო ცორქო ლეხერს მეხირჩანს. ჟიმოლენს დო შქა დინაფას წყარმალუშ კალაპოტი მინჸურე ჭორომიანიე. ნოღა ჯვარწკჷმა წყარმალუ გიშმურს კოლხეთიშ რზენს, ქიმინუნს ფართო ლეხერს დო იჩხვინჩხვალუ. ოფუტე რუხიწკჷმა ირთუ ჟირი ნოჸელათ, ნამუეფ შქას აშაძჷ 12 კმ სიგირძაშ დო 0,5-2,0 კმ სიგანაშ კოკი. თიშა გეკიდილი რე ოფუტე შამგონა. ინგირწყარი აკოწყორილი რდუალაშ წყარმალუ რე; ჟიმოლენს წანური გიმნაველიშ 66 %-ის აკმადგინანს თირიშ დო ჯიშთიშ წყარი, 22 %-ის გრუნტიშ წყარი, 12 %-ის ჭვემაშ წყარი, თუდოლენს ოსქვებურო — 18 %, 26 % დო 56 %-ის. ოშქაშე წანური ხარჯი ოფუტე ხაიშიწკჷმა 109 მ3/წმ მანგიე აკაკათაფუწკჷმა 170 მ3/წმ. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულს, წყარმორჩილი რე ზათონც. ოფუტე ლახამულიშე ოფუტე შამგონაშახ ინგირწყარს ირინუანა ჯა-ტყაშ გიმასიონტაფალო, თუდოლენს — ოწყარალო, ინგირ-გალიშ ოწყარალი არხიშ მეშქაშალათ. ნოღა ჯვარწკჷმა გიკიდჷ ინგირწყარიშ ჰიდროელექტროსადგჷმქ. ოფუტე ტობარწკჷმა დოპროექტაფილიე 750 ვითარი. კვტ სიძალიარაშ ტობარჰესიშ გეკიდუა. ინგირწყარიშ მანგას გიშმურს სამარგალოშ დო აფხაზეთიშ რეგიონეფიშ ადმინისტრაციული სანძღო.
thumb|წყარმალუ ინგირი ოდუდეწკჷმა. ფონს უკახლე [[უშგულიშ ლამარია]]
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ წყარმალუეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ეგვიპტე
thumb|ეგვიპტეშ არაბული რესპუბლიკა ეგვიპტე (არაბ. مصر), ოფიციალურო ეგვიპტეშ არაბული რესპუბლიკა (არაბ. جمهورية مصر العربية) — ქიანა ოორუე აფრიკას დო ბჟადალ აზიას (სინაიშ ჩქონი). ოორუეშე ეგვიპტე ომძღჷ სქირონაშქა ზუღას, ჭითა ზუღას ბჟაეიოლშე, ისრაელს ოორუე-ბჟაეიოლშე, სუდანს ობჟათეშეშე დო ლიბიას ბჟადალშე.
ეგვიპტე რე ართ-ართი არძაშე უმოსი მეჭედას დოხორინელი ქიანა აფრიკას დო ბჟადალი აზიას. მახორობაშ უდიდაშ ნორთი ოხორანს წყარმალუ ნილოსიშ ხოლოს, საჰარაშ უდაბნოშ ტერიტორია ფაქტიურო უხორინელი რე. ეგვიპტეშ მენოღალეეფოშ გვერდიშე მეტი ოხორანს დიდ ნოღეფს ნილოსიშ დელტას.
სერა-და-კაპივარიშ ერუანული პარკი
სერა-და-კაპივარიშ ერუანული პარკი — ერუანული პარკი ბრაზილიას, ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. პარკიშ ტერიტორიას მიარე პრეისტორიული ნახანტი რე. პარკიშ გოჭყაფაშ ბაძაძო გვალო თე ნახანტეფიშ დო შხვა პრეისტორიული არტეფაქტეფიშ თხილუა რდჷ. თინა გინოზინდილი რე 1291,4 კვადრატულ კილომეტრის.
ეგვიპტე
გეოგრაფია
არძაშრ უმოსი გჷნძე თანჯა ეგვიპტეს უღუ სუდანწკჷმა — 1273 კილომეტრი, არძაშე უმოსი ჭიჭე — ისრაელწკჷმა 266 კმ. ეგვიპტეს ფართო გიშაულარი უღუ მუჭოთ სქირონაშქა ზუღაშა, თეშ ჭითა ზუღაშა. ქიანაშ აფრიკულ დო აზიურ რეგიონეფს ართიანშე გჷშართჷნს სუეციშ ღარი, ღარიშ სიგინძა რე 160 კილომეტრი (პორტ საიდიშე სუეცშა). თენა აკმარსხუანს სქირონაშქა დო ჭითა ზუღეფს. ღარქ ემუშუ 1869 წანას. 1956 წანას მოხვადჷ ღარიშ ნაციონალიზაციაქ.
დემოგრაფია
ეგვიპტე რე არძაშე უმოსი დოხორინელი ქიანა რე შქაგურ ბჟაეიოლს დო მასუმა არზაშე უმოსი დოხორინელი აფრიკაშ კონტინენტის, 77 მილიონი მახორუთ (2009 წანაშ პირელიშ მუნაჩემეფით). ეკონია 40 წანაშ მალობას იგინაფუაფუდუ მახორობაშ მალას რდუალა მედიცინაშ წოხლე მიწოკინათ დო ოფუტეშ მეურნობაშ წარმოებელურობაშ გოვითარაფაშ გეშა. მუ ბორჯისჷთ ნაპოლოენქ გეჭოფუ ქიანა, თიშ მახორობა რდჷ ხვალე 3 მილიონი. მახორობაშ 90% ართგურენს ისლამს დო დჷნოსქილედი ნორთიშ უმენტაშობა ქირსიანი რე.
სერა-და-კაპივარიშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას კატეგორია:ბრაზილიაშ ერუანული პარკეფი
ეგვიპტე
ტურიზმი
200px|thumb|დიდი სფინქსი ეიოშანალი რე თინა, ნამდა ეგვიპტე ხვალე ართი მუსლიმური ქიანა რე, ნამუთ აქტიურო რე ჩართული ტურისტულ სფეროს. თეს დიდი გოლინა უღუ ქიანაშ ეკონომიკას, ღალაშ უმეტაში ნორთი თე სფეროშე მოურს.
კაირო ეგვიპტეშ ნანანოღა ართ–ართი უსკვამაში რე რე ნთელ მოსოფელს. წჷმარინუანს არაბული ოქიანუშ კულტურულ და კომერციულ ცენტრის. ართ–ართი უშხუაში ნოღა რე აფრიკას დო ხოლო ბჟაეიოლს. თენა ეგაფილი რე ნილოსიშ წყარპიჯის, წჷმორინაფილი რე მაღალი ნოდგჷმეფით, თაქ რე უჯგუში სასუმაროეფი, მაღაზიეფი, რესტორანეფი.
ეგვიპტეშ ცივილიზაციაქ დიჭყჷ ჯვეშ წანაშ ეჭარუაშ V ანთასწანურას დო ითუ ახალ წანაშ ეჭარუაშ 332 წანას. თენა ალექსანდრე დიდ მაკედონარქ ეჭოფუ (თეშე უმოს ფირჩას თუდო ). ჯვ. წ. III ანთასწანურას ფარაონ ნარმენქ აკაშქუ ჟიდონი დო თუდონი ომეფეფი. ეგვიპტე ირთუ 3 პერიოდო:
2. შქა ომაფე - ჯვ. წ. 2 000 წ. - ნანანოღა თებე.
3. ახალი ომაფე - ჯვ. წ. XVII-XIV აა. - ნანანოღა თებე.
ეიოშანალი რე ეგვიპტური პირამიდეფი, ნამუეფით ჯვეშ ომაფეს ეიგაფუდუ დო თინეფი ამდღანერ დღაშა რენა მიკოსქილადირი. მაართა პირამიდა რდჷ ჯოსერი, ნამუთ ფარაონ ჯოსერიშ საპატიცემოთ, გინოჩამუშ ყუნათ, ქურუმქ იმჰოტეპქ ეიოგჷ. თიშ სიმაღალა 60 მ.
ქირსეშ დაბადებაშა 5 000 წანას სქირონაშქა ზუღაშე, პალესტინაშე დო ნუბიაშე გეგნიხორეს ურცხო ტომეფქ დო დიხორეს ნილოსიშ წყარპიჯის, ემაღალაფირ აბანს. ინეფქ ეიონწყუეს დორშვილი ქოხეფი დო თინეფქ გინირთეს მაართა ეგვიპტარეფო. მირჩქვანეს ორინჯეფი, მოჸუნდეს მუნაწიი, მეჸუნდეს მეორინჯობას დო ოფუტეშ მეურნობას. გორჩქინდჷ ჟირ ომაფექ - ჟიდონქ დო თუდონქ.
ჯვეში ეგვიპტე
ჯვეშ ეგვიპტეშ ისტორია ირთუ დინასტიაშახ (სოდგარენ ჯვ. წ. 3000 წანა) დო უკულიან პერიოდეფო (გვალო რდჷ 30 დინასტია ). თე პერიოდეფი იგინძორებუ ჯვ. წ. III - ჯვ. წ. I ვითოშწანეფს.
პერიოდეფი მუშ განშე თაშ ირთუ: ორდოიანი ომაფე (I-II დინასტია); ჯვეში ომაფე (III - VI დინასტია); მაართა გინმაულარი პერიოდი (VII-X დინასტია); შქა ომაფე(XI-XII დინასტია); მაჟია გინმაულარი პერიოდი (XIII-XVII დინასტია); ახალი ომაფე (XVIII-XX დინასტია); გვიანი პერიოდი (XXI-XXVI დინასტია); ასურელეფიშ ნჯღვერობუა (ჯვ. წ.-შა 664-656); სპარსალეფიშ ნჯღვერობუა (XXVII დინასტია), ჩქ. წ.-შა 525-ჩქ. წ.-შა 404); სპარსალეფის მაჟია ნჯღვერობუა (XXVIII-XXX დინასტია, ჩქ. წ.-შა 343-ჩქ. წ.-შა 332); მაკედონარეფის ნჯღვერობუა (ჩქ. წ.-შა 332-ჩქ. წ.-შა 305); პტოლემეეფიშ ნჯღვერობუა (ჩქ. წ.-შა 305-ჩქ. წ.-შა 30).
ეგვიპტეშ ტერიტორიული მონწყილობა
ეგვიპტე ტერიტორიულო ირთუ 29 ოგუბერნატორეეფო. ოგუბერნატორე ხოლო ირთუ მარკაზეფო (რაიონეფო). რაიონეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს ოფოტუეფიშ სუბექტეფი.
არძა ოგუბერნატორეს უღუ მუში ადმინისტრაციული ცენტრი, ფშხირას თე ცენტრეფიშ ჯოხოეფი კინ ოგუბერნატორეეფს ხოლო ჯოხონა.
2008 წანაშ პირელს, კაიროს დო გიზას გაგშერთჷ 4 ტერიტორიაქ დო დირსხუ ახალ ოგუბერნატორეეფქ: 6 ემათუთა, ჰელუანი, კაირო დდო გიზა.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ხოლო ბჟაეიოლიშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
სანტიაგო-დე-მენდესიშ კანტონი
სანტიაგო-დე-მენდესიშ კანტონი (Cantón Santiago de Méndez) — კანტონი ეკვადორს, მორონა-სანტიაგოშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სანტიაგო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 9 841 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
მონროვია
მონროვია (Monrovia) — ლიბერიაშ ნანანოღა, მონტსერადოშ საგრაფოშ ადმინისტრაციული ცენტრი. აკოგაფილი რე ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის, წყარმალუეფი სენტ-პოლიშ დო მესურადოშ ნადუწკჷმა. გიშმერთუ დიდი მონროვიაშ რაიონი, სოდე 2008 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოხორანდჷ 970,824 ადამიერი, ომანგეთ, თიშა მოურს ქიანაშ მახორობაშ 29%. მონროვია ლიბერიაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელი ნოღა რე. ქიანაშ თარი კულტურული, პოლიტიკური დო ფინანსური ცენტრი, თაშნეშე თარი ოვაჭარე ცენტრი დო დიდი ნიშორინი. თე ეკონიაქ გიშაკერძაფილო გიძინჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ (1939-1945) ბორჯის ამერიკალეფიშით. ნიშორინი გჷმირინუაფუ ნიშეფიშ ოდგჷნალო დო თინეფიშ გაჯინალ-ოკეთებელო. ექსპორტშა უმენტაშო გინმუღჷა ბჟაწვენი დო რკინაშ მადენი. თე აბანს იზადუ ცემენტი, ანგურა, შხვადოშხვა ქიმიური ნიბთიარობეფი, ოჭკომალი პროდუქტები დო შხვა.
სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიაშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ლონკომილია
ლონკომილია (Loncomilla) – წყარმალუ ჩილეს. იდვალუაფუ მაულეშ რეგიონიშ ლინარესიშ პროვინციას. წყარმალუ მაულეშ ნადუ. თინა გჷთმიჭყაფუ წყარმალუეფიშ პერკელაუკენიშ დო ლონგავიშ აკოკათუაშ გეშა. სიგჷრძა 226 კმ. ღანჩოშ ფართობი – 7.573 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ორქოშ მუჸი
ორქოშ მუჸიშ ჯილდო (Golden Raspberry Awards) — ამერიკული დოჯილდაფა, ნამჷთ გუმარჩქჷნანს არძაშე გლახა ფილმის, არტისტის, სცენარს, რეჟისორს, კომპოზიტორს. მაართა დოჯილდაფაშ ცერემონიალქ იჸუ 1981 წანას.
კატეგორიეფი
ორქოშ მუჸიშ ჯილდოშ ოფიციალური კატეგორიეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოეფი
სალტაშ პროვინცია
სალტაშ პროვინცია (Provincia de Salta) – არგენტინაშ პროვინცია, იდვალუაფუ  ქიანაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. ადმინისტრაციული ცენტრი – სალტა. პროვინციაშ მახორობა – 1 079 051 კოჩი (2001). ფართობი – 155 488 კმ². პროვინცია ფორჷნს 23 დეპარტამენტის დო 58 მუნიციპალიტეტის.
აბომეიშ ომაფე დოხორეეფი
აბომეიშ ომაფე დოხორეეფი — 40 ჰექტარს გინოზინდილი 12 დოხორეშ ბუნა ბენინიშ ნოღა აბომეიშ ცენტრის, ნამუთ ჯვეშო ბჟადალ აფრიკაშ დაგომეაშ ომაფეშ ნანანოღა რდჷ. ომაფე 1625 წანას ფონიშ კათაქ დარსხუ, ნამუეფქუთ თინა რჯგინაქუნილი ცხენენდური დო კომერციული იმპერიათ გინაშქვეს, სოდეთ მაჸონაფალი რდჷ ევროპალი ჭკორეფით გიმმაჩამუეფწკჷმა ვაჭრუა, მუთ XIX ოშწანურაშ ეკონია წანეფშახ იგინძორებუდ. დაგომეარეფი ჯინჯიერო ლჷმეფც ჭკორო ეჭოფილ კათას გჷმოჩანდეს. დოხორეეფიშ კომპლექსის, ედოუშამობას 8 000 ადამიერიშ დონტირა შეულებუდ. ომაფე ნოდგჷმობა ჟირი სართულშე აკმოდირთუდ.
სალტაშ პროვინცია
ისტორია
კოლუმბიშახიანი პერიოდის პროვინციაშ ტერიტორია დოხორინელი რდჷ ინდიარეფით. მაართა ესპანარი კონკისტადორი დიეგო დე ალმაგროქ თაქ 1535 წანას მუკორჩქინდჷ.
აბომეიშ ომაფე დოხორეეფი
1985 წანას იუნესკოქ დოხორეეფი მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ, მარა 1884 წანას მოხვამილაფირი ტორნადოშ მოღალუთ მეღებული ფორაშ გეშა, საფრთხეშ თუდო რენჯი ობიექტეფიშ ერკებულშა გეგნიღჷ. ეკონწყუალეფიშ სამუშეფიშ გეშა, 2007 წანას იუნესკოქ ობიექტეფიშ ერკებულშე ეშაღალა გეგნოჭყვიდჷ.
სალტაშ პროვინცია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ პროვინციეფი
აბომეიშ ომაფე დოხორეეფი
აბომეის, მუჭოთ იმპერიაშ კულტურულ ცენტრის, დოხორეეფი ვითოჟირ მადუდექ ეიოკიდჷ დო თინეფი ომაფეშ პოლიტიკურ ცენტრის წჷმარინუანდჷ 1695 -1900 წანეფს. მაართა მადუდე, ნამუქუთ დოხორეშ ეკიდუაშ ინიციატივა გჷმოთქუნ, რდჷ მაფა ჰუეგბაჯა, ნამუქუთ თაშნეშე დარსხუ ნოღა აბომეი.
ესტონური ნინა
ესტონური ნინა — ესტონარეფიშ ნინა. ესტონეთიშ სახენწჷფო დო ევრორსხუშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა. ორხველ ფინურ-უგრული ფანიაშ ბალტოფინურ ბუნას. ჭარალუა წარმენს ლათინური ანბანით.
ესტონური ანბანი
ესტონურ ანბანს 32 ასო რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფინურ-უგრული ნინეფი
სებორჯა
სებორჯა (Seborga) — ანტიკური სათავადო საირქიანო სამართალიშ მეჯინათ ჭიჭე, ზოხორინელი ქიანა ლიგურიას, ნოღა სან-რემოშ ოორუეშე. აბანური მუნაჩამეფიშ მეჯინათ, სებორჯა სუვერენული დო იტალიაშე ზოხორინელი სახენწჷფო რე, თიშენი, ნამჷ-და ვენაშ კონგრესის ევროპაშ სახენწჷფოეფიშ ხურგეფიშ დოდგინაშ ბორჯის, სათავადო ვართ ართი მონარქიაშ პატონობაშ თუდო ვამოხვალამე.
სათავადო აკმოდირთუ ოფუტე სებორჯაშე (ფართობი — 4 კვ.კმ., მახორობა — 362 ადამიერი.) დო თიში ელმოლი დიხეფშე. ქიანაშ მართუაშ ფორმა რე - საპარლამენტო მონარქია. მონარქი — თავადი ჯორჯო I. სებორჯა, მოსოფელიშ ნამუთ იჸინი სუვერენული ქიანაშენი ვარე აღიარაფილი. იტალიაშ თარობა „ზოხორინალაშ“ თე ნჭაფას დიოდღარო ვაწმუდირთუ თიშენი, ნამჷ-და თე „უნიკალური მოლინა“ ათე გვალამ რეგიონს ტურიზმიშ წყუს წჷმარინუანს.
დემოგრაფიული გოვითარაფა
სებორჯაშ მახორობა - 362 ადამიერი.
ეთნიკური უმორჩილაშობეფი დო ურცხოალეფი
2011 წანაშ 31 დეკემბერიშ სტატისტიკაშ მეჯინათ, სებორჯას უცხო ქიანაშ მენოღალეფიშ მუდანობა 39 ადამიერი რე, ნამუთ ნთელი მახორობაშ 12,19%-იე.
ვალუტა
ლუიჯინო — თაშ ჯოხოდჷ სებორჯაშ ვალუტას, ნამუთ ნამუთ იჸინ ქიანას ვარე აქცეპტირებული. აბანური „ფინანსური ჷნორთიშ“ მეჯინათ, 1 ლუიჯინოშ კურსი 6 ააშ დოლარიშ ექვივალენტიე.
სქოლიო
კატეგორია:დუდაღიარაფილი ქიანეფი კატეგორია:იტალია
ამბაკო ჭელიძე
ამბაკო სოლომონიშ სქი ჭელიძე (დ. 20 კვირკვე, 1878, ოფუტე ბაჯი, ასეიანი ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტი, — ღ. 25 ქირსეთუთა, 1940, ქართი), ქორთუ ჭარუ, მათანგალი, ოჯარალუ მოღალე.
1895 წანაშე მუშენდჷ „ივერიაშ“ რედაქციას. ირანს ოკათუდჷ ირან-სხუნუეფიშ რსხუშ ბანკიშ დორსხუაფას (1923-29 წწ.). 1927 წ. იშარჷ ფერეიდანშა. ართ-ართი მაართაქ დარსხუ რსხუ ფერეიდანარ ქორთუეფწკჷმა; გურაფულენდჷ თინეფიშ ნინას, ისტორიას, რინას; რდჷ ქართიშ ქორთუ მუსლიმანეფიშ მოხვარე კულტურული ჯარალუაშ მაკათური.
ჭარუობა თხობელუეფიშ ჭარუათ დიჭყჷ. ჭელიძექ ეკანწყუ სპარსულშე ქართულო თანგუაშ დიდი ხანიშ დოჭყოლიდაფირ ტრადიცია. თიში ნათანგეფი გოართოიანაფილი რე კათელეფს: „სპარსალი ლირიკოსეფი“ (1935), „ირანალი ლირიკოსეფი“ (1936), „მოლა ნასრედინიშ ანეკდოტეფი“ (1940), ომარ ხაიამიშ „რობაიათი“ (1946). ქსუ-შ დავალებათ რსულას თანგჷ ნიზამიშ პოემეფი „ლეილი დო მაჯნუნი“, „ხოსროვი დო შირინი“ (1964), „სალამუსოეფიშ სალარო“; საადიშ „ბუსთანი“ (1955), „გოლესთანი“ (1948). ავტორი რე წინგეფიშ „ფერეიდანარი ქორთუეფი“ (1935) დო „ამშვი წანა სპარსეთის“ (1964).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:ნაღურა 1940 კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:ქორთუ მათანგალეფი კატეგორია:ქორთუ ოჯარალუ მოღალეეფი
მორ იოკაი
მორ იოკაი (დ. 19 ფურთუთა, 1825 – ღ. 5 მესი, 1904) — დიდი უნგრალი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი ჭარუეფი კატეგორია:უნგრალი დრამატურგეფი კატეგორია:უნგრალი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1825 კატეგორია:ნაღურა 1904
კევინ სპეისი
კევინ სპეისი (Kevin Spacey; 26 კვირკვე, 1953 ) — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. მირდჷ კალიფორნიას. მოღალობა დიჭყჷ თეატრის 1980-იან წანეფს. 2003 წანაშე რე ლონდონიშ თეატრი ოლდ ვიკიშ ომახანტრე ხემანჯღვერი. 2013 წანაშე ასრულენს ფრენკ ანდრევუდიშ როლს Netflix-იშ პოლიტიკურ დრამატულ სერიალს კარტიშ ჸუდე. ათე როლშო თის მეღებული აფუ ორქოშ გლობუსი, მუჭოთ საუჯგუშო არტისტის ოტელევიზიე დრამატულ ფილმის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1953 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ჯუმწყარი
ჯუმი – წყარმალუ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ინგირწყარიშ კვარჩხანი ნადუ, ოდუდე უღუ ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე გვალაშოწმოხონც, ზუღაშ დონეშე 310 მ-ს, სიგჷრძა 61 კმ, ღანჩოშ ფართობი 379 კმ2, ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, დიხაშუთუდონი დო თირიშ წყარით. ედომუშამი წანაშ განწხანს უჩქუ წყარმოლაფეფი, წყარმარჩხობა — ზარხულც. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი აკაკათაფუწკუმა 11,6 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ნასკა (პროვინცია)
thumb|right|150px|ნასკაშ პროვინცია ნასკა — იკაშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. ნასკას ბჟაეიოლშე უხურგანს აიაკუჩოშ რეგიონი, ობჟათეშე არეკიპაშ რეგიონი. ნასკაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ნასკა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციას ოხორანს 55,816 ადამიერი, ოშქაშე მეჭედალა კმ²-ს აკმადგინანს 10.7 ადამიერს. ნასკაშ ფართობი რე 5,234.24 კმ². პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ხუთ რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:იკაშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ტობა (ტობა)
ტობა (ინდონ. Danau Toba) — მორდილი ტობა კოკი სუმატრას. აშაძჷ კინ თე ჯოხოდვალაშ ვულკანიშ ეშაგორგოთუაშ გეშა გორჩქინელ კალდერას, ზუღაშ დონეშე 911 მ სიმაღალას. ფართობი აკმადგინანს მეხოლაფირო 1300 კვ. კმ-ის, სიტომბა 529 მ-ს. კოკი სუმატრას რენჯი ტობეფშე ტობა უდიდაში რე.
ტობაშ შქა ნორთის იდვალუაფჷ კოკი სამოსირი (ფართობი 640 კვ.კმ).
ლიბუ კლიმატი დო გიშაკერძაფილი ორთაშობური პიჯალეფი ქიმინუნა ეთნო- დო ეკოტურიზმიშ პიჯალეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: ინდონეზიაშ ტობეფი კატეგორია: ტობეფი ანბანიშ მეჯინათ
მუნაფა
მინი|300პქ|ვარჩხილიშფერი მუნაფეფი thumb|300px|მუნაფეფიშ ესთეტიკა მუნაფეფი — ატმოსფეროს წყარიშ ორქილიშ კონდენსაციაშ პროდუქტეფიშ (მიარე წყარიშ ჭვათიშ ვარდა ჸინიშ ჭიფე კრისტალეფიშ ვარდა ჟირხოლოს ართო) გვართა. ათეჯგურა გვართაშ დიხაშ ჟინპიჯის ნირსი ჯოხო. მუნაფა შანულამი ტაროსიშ მაქიმინალი ფაქტორი რე, ანჯას არზენს ციმუეფიშ მოულას დო ჯერს, გაბლა უღუ დიხაუჩაშ დო ატმოსფერულ სიტიბურ ჯარს დო თ.უ. ატმოსფერული წყარიშ ორქილიშ უდიდაში ნორთი მოხვალამირი რე ტროპოსფეროს, ათეშენ თაქი შხვადოშხვა სიმაღალას ბხვადუნა შხვადოშხვა ფორმაშ მუნაფეფიშ უმოსობა. მინი მუნაფა (ფსუა დო აგვართა-ჭვემაშ) სტრატოსფეროსჷთ ინაჭირინუანს.
ხოლო, სტრატოსფეროს ირსხუაფუ სადაფისეფჯგჷრა მუნაფეფი (აკანო 25-30 კმ სიმაღალას), მეზოსფეროს — ვარჩხილიშფერი მუნაფეფი (აკანო 80 კმ სიმაღალას).
მუნაფეფი ტროპოსფეროს მიოგორუანა. ოშინალი რე ვარჩხილიშფერი მუნაფეფი, ნამჷთ საიასაღო ატმოსფერული მოლინა დო ხოლო დიხაუჩაშ ატმოსფეროს ჸოფიერი არძაშე მაღალო დვალირი მუნაფა რე.
გვართა-ჭვემაშ მუნაფეფი ჯოხო თიჯგჷრა მუნაფეფს, ნამჷთ არძა ჟიმოლე შინელი ღოზის რე გოსიმაფილი.
მორონი
მორონი (Moroni; არაბ.: موروني) — კომორიშ კოკეფიშ რსხუშ ნანანოღა დო არძაშე დიდი ნოღა. აკოგაფილი რე ინდოეთიშ ოკიანეს მადვალუ მოზამბიკიშ საროტის, კოკი ნგაზიჯაშ (გრანდ-კომორი) ბჟადალ წყარპიჯის. შიკომორიშ ნინაშე თანგუათ «მორონი» შანენს „დაჩხირიშ გურს“, ოვარაუდეთ, თიშ გეშა, ნამჷ-და ნოღა იდვალუაფუ მოქიმინჯე ვულკან კართალაშ (2361 მ) გოხოლუას. მორონი თაშნეშე ნგაზიჯაშ (გრანდ-კომორი) ავტონომიური რეგიონიშ, სოდე იდვალუაფუ ქიანაშ არძაშე დიდი კინ თე ჯოხოდვალაშ კოკი, ადმინისტრაციული ცენტრი რე. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანდჷ 54 000 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:კომორის კოკეფიშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ცვანე
250px|thumb|right|ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი ცვანე  – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. ზუღაშ დონეშე 6 მეტრის, ზუგდიდიშე 27 კმ, ინგირიშე 22 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 394 ადამიერი.
სანქტ-პეტერბურგი
thumb|სანქტ-პეტერბურგი სანქტ-პეტერბურგი (რუს. Санкт-Петербу́рг) — ნოღა რუსეთის, წყარმალუ ნევაშ დელტას. მახორობათ რუსეთიშ მაჟირა ნოღა მოსკოვიშ უკული. შხვადოშხვა ბორჯის შხვადოშხვა ჯოხოეფს უძახუდეს: ლენინგრადი (Ленингра́д, 1924—1991), პეტროგრადი (Петрогра́д, 1914—1924). ნოღა დარსხუ პეტრე დიდიქ 1703 წანას. სანქტ-პეტერბურგის ოხორანს 4,7 მილიონშე უმოსი კოჩი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგი კატეგორია:მოსოფელიშ უდიდაში ნოღეფი კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი
მიხეილ შოლოხოვი
მიხეილ ალექსანდრეშ სქი შოლოხოვი (რუს. Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов; 24 მესი, 1905, ვეშენსკაია, რუსეთიშ იმპერია - ღ. 21 ფურთუთა, 1984, ვეშენსკაია, სსრრ) — რუსი ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1965 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1905 კატეგორია:ნაღურა 1984
სუკუაშ კანტონი
სუკუაშ კანტონი (Cantón Sucúa) — კანტონი ეკვადორს, მორონა-სანტიაგოშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სუკუა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 14 412 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ჩინჩა (პროვინცია)
ჩინჩა — იკაშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჩინჩა-ალტა. პროვინციაშ ფართობი რე 2,988.27 კმ², მახორობა — 181,777 ადამიერი.
პროვინციას ოორუეშე უხურგანს ლიმაშ რეგიონი, ბჟაეიოლშე უანკაველიკაშ რეგიონი, ობჟათეშე პისკოშ პროვინცია, ბჟადალშე — რჩქალი ოკიანე.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 11 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:იკაშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ჰილარი დაფი
ჰილარი დაფი (Hilary Duff; დ. 28 ეკენია, 1987) — ამერიკალი არტისტი, მობირე, ბირეფიშ ავტორი დო ჭარუ.
ბიოგრაფია
ჰილარი დაფიქ 1987 წანაშ 28 ეკენიას მაღაზიეფიშ რშვილიშ მინჯეშ ფანიას დებადჷ. ფანია ტეხასიშ ნოღა ჰიუსთონს ოხორანდჷ. გვიანო მუმალი მობირე დიდაწკჷმა დპ დაწკჷმა ართო კალიფორნიაშა გინორთჷ დარინალო.
მაართა ოსცენე გჷმოცადილუაქ ჰილარის 6 წანაშ ხანს ბალეტ „მაკნატუნას“ კათაფის მიაჩჷ. კალიფორნიაშა გინოხორინიშ უკული თიქ ხელუანებაშ შარას გიოდირთჷ.
მაართა თარი როლი ჰილარი დაფიქ 1998 წანას ფილმის „კასპერი ხვადუ უენდის“ არსულჷ. ჰილარის პროდიუსერეფქ მიოგორუეს. ართი წანაშ დუდს ეკრანეფს ჰილარიშ კათაფით „ბოროეფიშ მაშაყარალი“. ელიშ როლიშ რსულებაშო ნომინაციას „საუჯგუშო მაჟირახარისხამი როლი“ 12 წანერ ჰილარიქ ახალი არტისტიშ ჯილდო მიღჷ.
ჰილარი დაფიქ დიდი პოპულარობა დისნეიშ არხიშ მოხვარათ დეინალჷ დო ემიშ ჯილდოს რდჷ წჷმორინაფილი სერიალ „ლიზი მაკ-გუაიერს“ კათაფიშენ, სოდეთ თინა მარდუშ როლს არსულენს. 2003 წანაშ მესის დაფიქ კინ თი როლი სერიალიშ ფართოეკრანიან ვერსიას არსულჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1987 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
ენწერი (წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი)
ენწერი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, ჯვარიშ ონოღე აკოდგინალუას. იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ კვარჩხანი ჸურე, ზუღაშ დონეშე 320 მეტრას. ნოღა წალენჯიხაშე დოჩილითაფირი რე 7 კილომეტრით, ჯვარშე (უხოლაში რკინაშარაშ სადგჷმი) 2 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტე ენწერიშ მახორობა აკმადგინანს 3157 ადამიერს.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სლოვენია
სლოვენიაშ რესპუბლიკა (სლოვ. Republika Slovenija) — ქიანა ცენტრალური ევროპაშ ობჟათეშე. ბჟადალუშე ომძღჷ იტალია, ოორუეშე ავსტრია, ოორუე-ბჟაეიოლშე უნგრეთი, ბჟაეიოლშე დო ობჟათეშე ხორვატია, ობჟათე-ბჟადალუშე ადრიატიკაშ ზუღაშა უღუ გჷშაულარი. სლოვენია ევრორსხუშ, ანო-შ დო ნატოშ მაკათური რე.
გეოგრაფია
ქიანა იდვალუაფუ ბალკანეთიშ ჩქონიშ ოორუეშე. ფართობი 20.273 კვ.კმ. რე.
სიახალეეფი
კატეგორია:სლოვენია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
ივანე ტურგენევი
ივანე სერგიშ სქი ტურგენევი (დ. 28 გჷმათუთა (9 ქირსეთუთა), 1818, არიოლი, რუსეთი — ღ. 22 მარაშინათუთა (3 ეკენია), 1883, ბუჟივალი, საფრანგეთი) რუსი ჭარუ, პოეტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:რუსი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1818 კატეგორია:ნაღურა 1883
კასკასკია
კასკასკია (Kaskaskia River) — წყარმალუ ააშ-ს. მეურს ილინოისიშ შტატიშ ცენტრალურ დო ობჟათე რაიონეფს. წყარმალუ მისისიპიშ კვარჩხანი ნადუ. სიგჷრძა 515 კმ, ღანჩოშ ფართობი დოხოლაფირო 14 950 კმ². ქიმინჷნს ილინოისიშ შტატის ართ-ართ უდიდაშ წყარმალუშ სისტემას. ოდუდე უღჷ შამპეინიშ ოლქის, ურბანიშ გოხოლუას. მეურს ობჟათე-ბჟადალიშ ჸურე დო მისისიპის აკათუ ჩესტერიშ ოორუეშე. წყარმალუს ეგაფილიე შელბივილიშ ტობა, — წყაროჩუაშე, ნამუსჷთ ეგაფილიე კაშხალი; უმოს გიმენ მალობას რე კარლაილიშ ტობა, — წყაროჩუაშე, ნამუშ ფართობიე 105,2 კმ². კასკასკია ნორთობურო ონიშე რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ წყარმალუეფი
ტიბეტი
ტიბეტი მიშმურს ჩინეთიშ აკოდგინალუაშა ავტონომიური რეგიონიშ სახეთ.
ჯოხოდვალა
ტიბეტურ ნინას ენდონიმი (ტიბეტიშ ჯოხოდვალა ტიბეტურო) - „བོད“ (ბოდ) შანენს ტიბეტის ვარდა ტიბეტიშ პლატოს, თაშნეშე თინა შანენს უ-ცანგიშ რეგიონიშ ცენტრის. კანკალე მენცარიშ არზით დინნაჭარა „ტიბეტი“ მაართათ ანტიკური კათაშ „ბაუტაიმიშ“ ნაწარმეფს ერიტრეაშ ზუღაშ პერილს (დოხოლაფირო I ოშწანურა) დო პტოლემეშ გეოგრაფიას (დოხოლაფირო II ოშწანურა) აფხვადჷნა.
ისტორია
ტიბეტიშ სახენწჷფოქ დირსხუ VII ოშწანურას. XIII-XIV ოშწანურეფს მონღოლეფიშ პატჷნალაშ გიმე რდეს. XVII ოშწანურას ბუდისტური (ლამაისტური) სექტაშ მადუდე გელუგპა დალაი-ლამა ქიანაშ ოშურიელე დო ოერე ხემანჯღვერო გინირთჷ. XVIII ოშწანურაშ დაჭყაფუშე ტიბეტი ჩინეთიშ დო მონღოლეთიშ ჸუჯმეღალიშ ობიექტი რდჷ. თე დებას გიმორძგვეს ჩინარეფქ დო ლჰასას მორჩილი გარნიზონი ქინარინეს, თე ბორჯიშოთ დალაი-ლამას დუთხილეს სუვერენალა დინოხოლენ საქვარეფს. 1904 წანას ტიბეტშა მიშაჸონაფილქ იჸუ ინგლისარეფიშ ჯარეფქ რუსეთიშ ჟიგოლინაშე თხილუაშ საბაბით. 1910 წანას ჩინეთი ტიბეტშა მიშაჭკირუას ზადჷნდჷ, მარა რევოლუციაქ ეკუფაჩჷ გეგმეფი. ჩინეთის კომუნისტური რეჟიმიშ გომანგარაფაშ უკული, 1950 წანას ტიბეტიქ ოკუპირაფილქ იჸუ. აწმარენჯალაშ ყარაფის დუდს გეუდირთჷ დალაი-ლამა XIV-ქ, ქიდიჭყჷ პარტიზანულ ლჷმაქ, ნამუთ 1959 წანას ქჷნაშკვიდეს. დალაი-ლამაქ ინდოეთის ქომიკაფორუ დუდი. 1965 წანას აკიხანდჷ ტიბეტიშ ავტონომიურ რაიონქ. გოეროქ ვაართი რეზოლუცია მიღჷ ტიბეტის ადამიერეფიშ ნებეფიშ დორღვევაშ ფაქტეფიშენი.
გეოგრაფია
ტიბეტიშ ფართობი (უ-ცანგიშ, ლხამიშ დო ამდოშ პროვინციეფიშ დინოკოროცხუათ) — 1,2 მლნ კმ².
ტერიტორიაშ ოშქაშე სიმაღალა: ზუღაშ დონეშე 4000 მ.
ტიბეტიშ ტერიტორიას, მიარე შხუ წყარმალუს უღჷ ოდუდე, ნამუთ გიშმახჷრჩანა შხვა კათეფით დოხორელ ტერიტორიეფს დო თეშ გეშა, თე წყარმალუეფიშ ჯოხოდვალეფი რჩქინელი რე თე კათეფიშ ნინეფშა (დინოხუნელი რე ბირცხეფს), დო ვართ ტიბეტურო. თენეფი რე იარლუნგ-ცანგლო (ბრაჰმაპუტრა), მა-ჩუ (ჸვინთელი წყარმალუ), ჯი-ჩუ (იანძი), სენგე-ცანგლო (ინდი), პუნგ-ჩუ (ინდ.: არუნი), ნაგ-ჩუ (ბირმ.: სალუინი) დო ძა-ჩუ (მეკონგი).
ტიბეტიშ უდიდაში ტობეფი: ცონაგი, ნამ-ცო, იამჯო-იუმცო, მაპამ-იუმცო (მანასაროვარი), მიგრიგიანგჯამ-ცო.
ოშქაშე ტემპერატურა: 14 °C კვირკვეს დო −4 °C ღურთუთას.
ნოლექეფიშ ოშქაშე მუდანობა: მანგარო იშხვეებუაფუ, ბჟადალ აკანეფს 1 მმ ღურთუთას დო 25 მმ კვირკვეს; ბჟაეიოლ აკანეფს 25—30 მმ ღურთუთას დო 80 მმ კვირკვეს.
სასარგებელე დინოხურიშეფი: 126 შხვადოშხვა მინერალი, ნამუეფს შქასიე ბორაკო, ურანი, რკინაშ მადენი, ქრომიტი, ორქო, ლითიუმი, ბოქსიტი, ლინჯი, ნოშქერი, ჯიმუ, ქარსი, კალა, ნაფთობი დო შხვ.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ტიბეტი
ბუდა
thumb|280px|[[ტანიშ დინასტია|ტანიშ დინასტიაშ ეპოქაშ მახვენჯი ბუდა, ხებეიშ პოვინციაშე]] ბუდა (სანსკრ. ბუდჰა, ზიტყვაზიტყვათ „გოჩხორიამაფილი“), ბუდისტურ რელიგიას სქილედი, მიქთ მიოჭირინუ უმაღალაშ სიწიმინდეს, ნირვანას. ბუდისტურ პანთეონს მიარე ბუდა სქიდუ, მარა თე ჯოხოთ უმენტაშო მიშინუანა ოორუე ინდოეთის, ალმახანურ ნეპალიშ ობჟათე სანძღოს მახორუ შაკიეფიშ ტომიშ ბელადიშ სქის სიდჰართა გაუტამას, ნამუსჷთ ბუდიზმიშ დორსხუაფას მიოჭარანან.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბუდეფი კატეგორია:ბუდიზმი
ტელადომიდი
thumb|ტელადომიდიშ [[მოლეკულურ სტრუქტურა]] thumb|ჭიჭე ბაღანაშ კუჩხეფიშ დეფექტი ტელადომიდი (ინგლისურო - Thalidomide) — მედიკამენტი, გჷშაშქუმალირი 1950-ამ წანეფს. 1957 წანაშე 1961 წანაშა ტელადომიდის გჷმირინუნადეს დჷმარჩქალაფარ პრეპარატო, მარა უკული გეგშეღეს ხვარებაშე, თიშენი, ნამდა ურჩქინანდჷ შხვადოშხვა დეფექტეფს ბაღანეფს. ასეიანი ტელადომიდი (ჯოხო გინოკეთებული ტალომიდი) გჷმირინუაფუ ონკოლოგიას.
რესურსეფი ინტერნეტის:
კატეგორია:მედიკამენტეფი
საიმონ სებაგ-მონტეფიორე
საიმონ სებაგ-მონტეფიორე (Simon Sebag Montefiore, დ. 1965) — ინგლისარი ისტორიკოსი, ჟურნალისტი დო ჭარუ. რუსეთიშ ისტორიაშ სპეციალისტი.
სებაგ-მონტეფიორექ განათება დიო ლუდგროვიშ სკოლას, ოდო უკული კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯის ეჭოფუ.
1990-ამ წანეფც, მუჭოთ ჟურალისტინ, ბრელც შარალენდჷ ჸოფილი სხუნუეფიშ რსხუშ ტერიტორიას.
თიში წიგნეფქ მოსოფელიშ ბესტსელერეფო გჷნირთჷ დო 34 ნინაშა რე გჷშაშქუმალირი.
2000 წანას გჷშულირი თიში ისტორიული წიგნი, ეკატერინე დიდი დო პოტიომკინი, სამუელ ჯონსონიშ, დუფ კუპერიშ დო მარშ ბიოგრაფიშ პრემიეფც რდჷ წჷმორინაფილი.
2007 წანას გჷშართჷ ახალნორდი სტალინქ, სოდეთ ბელადიშ ახალობა რე ეჭარილი. თე წიგნიქ, მუჭოთ საუჯგუშო დოკუმეტურ პროზაქ, ბრიტანეთიშ ლიტერატურული პრემია, „კოსტა“ დეინალუ. თისჷნე გჷნაჩჷ საუჯგუშო ბიოგრაფიული ნაწარმონებშო მერხველერი პრემიაქ, ლა ტაიმსი დო საუჯგუშო პოლიტიკური ლიტერატურაშო მერხველერი ბრუნო კრეისკიშ პრემიაქ.
ამდღარშო ახალნორდი სტალინიშ ეკრანიზაციაშე მუშენც მირამაქს ფილმზი დო რაბი ფილმზი, ნამუეფქჷთ ნაწარმონებიშე ოავტორე ნება ქჷჸიდეს.
თიში მუმალი ისტორიული წიგნი, იერუსალიმი: ბიოგრაფია, ხოლოშ ბჟაეიოლუშ უახალაშ ისტორიას ოწაწჷ.
თეჟამო სებაგ-მონტეფიორე ოხორანც ლონდონც ალმასქუწკჷმა, ნოველის სანტა მონტეფიორე დო ჟირი სქუაწკჷა ართო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1965
მაგასიშ აეროპორტი
მაგასიშ აეროპორტი (ინგ. Магаса Аэропорт) — ინგუშეთიშ ნანანოღა მაგასიშ ომენოღალე აეროპორტი. იდვალუაფუ ნოღაშ ოორუ-ბჟადალშე 30 კმ მალობას.
გალერა
250px
რესურსეფი ინტერნეტის
მაგასი მაგასი
იკა (პროვინცია)
thumb|right|150px|იკაშ პროვინცია იკა — იკაშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციას ბჟადალშე ომძღჷ რჩქალი ოკიანე, ბჟაეიოლშე — აიაკუჩოშ რეგიონი. იკაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე იკა. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 297,771 ადამიერს, ოშქაშე მეჭედალა კმ²-ს — 37.7 ადამიერს. პროვინციაშ ფართობი რე 7,894.25 კმ².
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 14 რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:იკაშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ჭაქვინჯი
250px|thumb|right|ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი ჭაქვინჯი – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ სამარგალოშ ისტორიული-გეოგრაფიული პროვინციას, წყარმალუ წენწყარიშ ძგას, ნოღა ზუგდიდიშე 16 კმ, ზუღაშ დონეშე 130 მ. ჭაქვინჯი კინი თე ჯოხოდვალაშ თემიშ ცენტრი რე. თემშა თაშნეშე მიშმურს ოფუტე ბაღმარანი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 996 ადამიერი.
ოძირაფუეფი
ჭაქვინჯიშ ელჷ-მოლს რე ჯიხა, ნამუთ აკმიდგინუაფუ ციტადელშე დო თუდოლენი ჯიხაშე. ჯიხაშ ოზეს შხვადოშხვა დოშანილობაშ დგჷმილეფიშ ბრელი აკნაცჷმეფი რე. გვიანი შქა ოშწანურეფს ჯიხა დადიანეფიშ ართ-ართი რეზიდენცია რდჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
აღსთაფა (ნოღა)
აღსთაფა (Ağstafa) — ნოღა აზერბაიჯანს, აღსთაფაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა – 21 817 ადამიერი (2020).
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი კატეგორია:აღსთაფაშ რაიონიშ ნოღეფი
ოგორალი სისტემეფიშ ერკებული
თე სტატიას მოჩამილი რე ოგორალი სისტემეფიშ ერკებული კატეგორიეფიშ მეჯინათ.
ტაიშაშ კანტონი
ტაიშაშ კანტონი (Cantón Taisha) — კანტონი ეკვადორს, მორონა-სანტიაგოშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ტაიშა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 13 078 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ალექსანდრე სოლჟენიცინი
ალექსანდრე სოლჟენიცინი (რუს. Александр Исаевич Солженицын; დ. 11 ქირსეთუთა 1918, კისლოვოდსკი - ღ. 3 მარაშინათუთა, 2008, მოსკოვი) – რუსი ჭარუ, პუბლიცისტი დო დისიდენტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1970), ავტორი ტრილოგიაშ არქიპელაგი გულაგი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1918 კატეგორია:ნაღურა 2008
იაროვილკა (პროვინცია)
იაროვილკა — უანუკოშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩავინილო. მუში ფართობი რე 759.71 კმ², მახორობა — 38,813 ადამიერი.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უანუკოშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
უასკო (წყარმალუ)
უასკო — წყარმალუ ჩილეს, უასკოშ პროვინციას, ატაკამაშ რეგიონს. გჷთმიჭყაფუაფუ წყარმალუეფიშ — დელ-კარმენი დო დელ-ტრანსიტოშ აკოკათაფაშ გეშა. წყარმალუს ეგაფილიე ჭიჭე დამბა, ნამუთ გჷთმაჭყანს სანტა-ხუანაშ რეზერვუარს. თიში სიგჷრძა რე 88 კმ. ღანჩოშ ფართობი 9,850 კვ.კმ.
პასკუა-ლამაშ პროექტი, ნამუთ გურხონარენც თე ტერიტორიას ორქოშ, ვარჩხილიშ, ლინჯიშ დო შხვადოშხვა მინერალეფიშ მოპალაფასჷნ, დიდ საფჷრთხეს ურთჷ ჯიშთეფს, თაშინ უასკოშ აუზის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
დენი ბოილი
დენიელ (დენი) ბოილი (Daniel „Danny“ Boyle, დ. 20 გჷმათუთა, 1956, მანჩესტერი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ბრიტანალი კინორეჟისორი დო პროდიუსერი, მოსოფელს ჩინებული რე მუშ ფილმიშ „ლიშიშ წვანდიშ“ გიშაშქუმალათ.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:მანჩესტერალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1956 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი კატეგორია:BAFTA-შ პრემიაშ ლაურეატეფი
ჭკადუაში
250px|thumb|right|ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი ჭკადუაში – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. წყარმალუ ჩხოუშიაშ ძგას, ზუღაშ დონეშე 150 მეტრა. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1470 ადამიერი.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ფრანსუა რაბლე
ფრანსუა რაბლე (François Rabelais; დ. დოხოლ. 1494 – ღ. 1553, 9 პირელი, პარიზი), რენესანსიშ ფარანიშ ფრანგი ჭარუ-ჰუმანისტი, ექიმი. ავტორი რომანი-დილოგიაშ „გარგანტუა დო პანტაგრუელი“.
ბიოგრაფია
რაბლეშ დაბადებაშ აბანი დო თარიღი აიწორო დოდგინელი ვა რე, მორო ორჩანიეთ თინა 1494 წანას შინონწკჷმა, ინდრ-ე-ლუარი, ოკო დაბადებედჷკო, ოშქარი ბურჟუაშ ფანიას. მუამუში ადვოკატი დო დიხაშ მორხველე რდჷ. ლა დივინიე, ბაბათ სუილის, თეჟამო ჭარუშ დაბადებაშ აბანიშ ჯოხოდვალას ირხველუანც დო თაქ რაბლეშ მუზეუმი იდვალუაფუ.
ოეკლესიე განათებაშ ეჭოფუაშ უკული, 1520 წანას ფრანსუაქ ბერო მიდართჷ. მუსხირენ ერუდირაფილ კათაწკჷმა ართო თინა ორსხუანც ჭიჭე ბუნას, ნამუთ ბერძენულ, ლათინურ, იტალიურ ლიტერატურას დო ანტიკურ ფილოსოფიას გურაფულენდჷ. სორბონიშ თეოლოგიაშ ფაკულტეტიქ ბერძენულიშ გურაფა აკრძალჷ დო რაბლეშ ბუნაქ აკიფაჩჷ. თეშ გეშა, 1530 წანას რაბლე მითმიოტალენც ბერობას დო იჭყანც დიო სამართალიშ (პუატიეშ უნივერსიტეტი), ოდო უკული მედიცინაშ (მონპელიეშ უნივერსიტეტი) დოგურაფას.
1532 წანას რაბლე ლიონშა გინმურც, თიჟამო საფრანგეთიშ ართ-ართი ინტელექტუალურ ცენტრშა, სოდეთ ექიმო მუშენც. თინა ართ-ართი მაართა რდჷ, ნამუქჷთ ადამიერიშ რსხულიშ გოკვათუაშე მორსებეფი მანჯჷნ. თე ბორჯისჷთ თინა ლათინურ ნახანდეფც არედაქტირენც მაბეშტალ სებასტიან გრიპიუსიშო. დუდიშული ბორჯის თინა პამფლეტეფც ობჟინუანდჷ, სოდეთ ჯარალუას დოკვირდაფილ დოგმეფც აკრიტიკენდჷ დო ადამიერიშ დუდიშალაშე მუში თოლწონუეფც ჭარნდჷ.
ფსევდონიმით ალკოფრიბას ნაზიერი (ფრანსუა რაბლეშ ანაგრამა) 1532 წანას რაბლე ობჟინუანც მუში მაართა ნაწარმებუს პანტაგრუელი, მუქჷთ მუში "გარგანტუაშ" სერიაშ დოჭყაფუთ გჷნირთჷ. ნაწარმებიშ დიდი პოპულარობაშ უმკუჯინუო, თინა სორბონიშ უნივერსიტეტიქ დო კათოლიკურ ეკლესიაქ თიმწკჷმაშენო აკრძალეს. თეშ უკული რაბლე მუში ჯიმადის — კარდინალ ჟან დიუ ბელეის მეჸუნც ტურინშა, სოდეთ მელამოსეთ დო ექიმო მუშენც ბელეიშ ჯიმა, გიიომწკჷმა ართო ჭიჭე ხანით. თე პერიოდის თის ტყობაშე მუთმუწიენც რინა ერეტიკოსო მერჩქინაფაშე დუდიშ ეიოჩილითაფარო. სორბონიშით თიში რომანიშ დღანებაშ უკული თის ხვალე დიუ ბელეიშ პროტექცია თხილანც.
1534 წანას გჷშართჷ გარგანტუაქ, ნამუქჷთ მაართა ნაწარმებიშორო აკრძალულქ იჸუ. რაბლექ აძულაფირქ იჸუ საფრანგეთიშე მიდურთუმუდჷკო დო 11 წანაშ მეძენას დუდი აკუკჷნებუდჷკო ირინერი პუბლიკაციაშე. თე წანეფიშ განწხანც თინა იტალიას შარალენდჷ, მორსებეფც მანჯჷნდჷ დო მედიცინას ოგურუნადჷ. 1552 წანას დორხველი ჯოხოთ გჷშაშქუმალირ მაანთხა წინგისჷთ კინ თი ბედიქ აჭარჷ დო ავტორი ჯიხას ქჷმლაკილუეს. თიში ეკონია ნაწარმები მახუთა წინგიქ რაბლეშ ღურაშ უკული, 1564 წანას გჷშართჷ.
რაბლეშ ღურაშე დო თიში ეკონია ზიტყვეფშე მუსხირენი გინორთელი ეჭარუა რე ჩინებული. ნამთინე ჩინებათ, თის უჭარუ გოთქვილი ართზიტყვასქვილამი დუნაჩინა: "მა მუთუნი ვაგჷმორჩქჷ, ქვერსემი ფარა გებძუ, ოდო დოსქილადირი უღვენჯეფშა დომიტებუ". ოდო თიში ეკონია ზიტყვეფი ჸოფე: "მა მეურქჷ დიდი უზურიშ ოგორუშა" (ფრანგ. je vais quérir un grand peut-être).
ჰუმანიზმი რაბლეშ ქიმერონც
რაბლე ფრანგულ ლიტერატურას ახალ ფარანც უდვანც ოდუდეს. თიშ გიგანტურ პერსონაჟეფც წჷმორინაფილიე თი ვერწემი შუულობეფი, მუთ ზოგადო ადამიერც ენოტყობჷნ. თიში თოლწონუაშ ეშაულარი ჭურჭული წორეთ ადამიერიშ მეხჷ რწუმა რე.
ერდუალა
რაბლეშ ნაწარმებეფიშ ართ-ართი თარი თემა ერდუალაშ ოკითხუ რე. თინა აკრიტიკენც შქა ოშწანურეფიშ თეორიული, აბსტრაქტული გურაფაშ ფორმეფც დო მუში პერსონაჟეფიშ, გარგანტუაშ დო პანტაგრუელიშ სამანგიშა მუმარზიენა ახალ სისტემას, სოდეთ თარი აბანი უკჷნებჷ ორთაშა დაკვირას დო კრიტიკულ ჰონიას. მაგურაფალი ვა არზენც მოგურაფეს ედომუშამო ხაზირი ფორმულეფც, თიქ მუშით ოკო მიოგორუას ჩე სინთეს დაკვირაშ დო აზჷრებაშ ჭყოლოფათ, თაშინ, გურაფა მორსაშა ოკო ორდას გერსხილი. გჷშაკერძაფილი შანულობა ერზიებუ მორალურ ერდუალას, რახან „მენცარობა სვინდისიშ უმშო შურიშ რცუაფა რე .“.
რაბლეშური ერდუალაშ ოსხირი რე ადამიერიშ მეხჷ რწუმა. რწუმა თიში, ნამდა ადამიერი რე თინშურიში დო თიში ორთა ოკო ვა აკობხურგათ ოკონი, ვარინ ხე ოკო აკუნწყუათ დო ართმანგო გუავითარათ შური, ჰონია დო რსხული. ვა შილებე თეორიაშ დო პრაქტიკაშ, ჰონიაშ დო გინაფაშ, ჭკუაშ დო ემოციაშ ართმაჟირაშე გჷმოთიშუა. ადამიერი ირფელი თეშ ჰარმონიული აკნაკათა რე.
ფეოდალური სისტემაშ კრიტიკა
რაბლე აკრიტიკენც ფეოდალურ სისტემასჷთ. საფრანგეთიშ კათოლიკური ეკლესიაშ დო პაპიშ ამბიციური პოლიტიკა მაფაშ ხეშუულობას აკმუნჭირანც. ქიანას ოკო ჸუნდას გაღიერი, განათებული დო ჰუმანური მაფა. ოხვილურიე კათა დო მაფაშ შქას ალება რდასჷნ, ოდო თეშ ქიმინუა ღორონთიშ მუნაჩქვეფი მაფას ვა შეულებუ. .
ეკლესიაშ კრიტიკა
რაბლექ ქაწუდირთჷ ეკლესიასჷთ, ნამუთ ასკეტურ რინას ქადაგენდჷნ. თიქ მოუძახჷ კათას ვემკუჯინუდესკონ თი წესეფშა, ნამუეფჷთ რელიგიაქ ბიბლიას რინელი ვითი დოჩინას მეუძინჷნ. ირფელი თექ გჷშეჭანუ თიში რელიგიური თოლწონუაშენ აზჷრეფიშ შხვადოშხვანერობა. ნამთინე თის ათეისტო მირჩქინანც, ნამთინე რეფორმატორო, ევანგელისტო ვარა დეისტო. ფაქტი თინა რე, ნამდა რაბლეშ პერსონაჟეფი შხირას მითმიოდირთუნა ღორონც, იხვამანა, მარა ღორონთი ვანაფერო მიშმურც თინეფიშ საქვარშა დო გერგეზეფც უტალენც თიში შელებას, ნამდა მუნეფიშით ქჷმიპალუან ბედინერება. რაბლეშ აზჷრით ადამიერქ მუში ბედი მუქ ოკო აკოქიმინას. ადამიერიშ დინოხ ღორონთიერი ჯამი რე დო თის დუდიშალას ქჷმეფჩანთჷდა, თიწკჷმა თე ჯამი დუც გჷმირჩქინანც. ათეშენ ილაშქუნც ასკეტიზმიშ მეხჷ დო მოხუჯე რე თიში, ნამდა ადამიერქ დოდირთას ორთაწკჷმა ალებას, გჷმირინუას მუში შელებეფი დო ილჷმას ბედინერებაშო.
სტილი
რაბლეშ ნაწარმებეფი ოჩიებელი დო ოგჷნაფალი ნინათ რე ჭარილი. თინა დუდიშულო ხვარენც ურცხო ნინეფც დო მუშით გონულენც ახალ ნინეფც. მუში ნაწარმებეფს ირო დუდის ეთმიჩილითუანს დიდაქტიზმიშე დო ღანკის ხუმარუათ ოჭირინუანც. თიში იუმორი ქიანაშ ხალისამ რწყებაშე მუთმოურც. თი ადამიერი, მიდგასჷთ ვაუჩქ ძიცანი, ოშქურანჯიე, რახან ვა შეულებუ დორხველი დუც ირონიათ ქჷმკაჯინასჷნ, თაკილი გემშიღას მუში ერთიშა. ვეძიცუა შანენც აგურე ნოტყისჷნ. ოციგანე ტონს სატირა ხოლო ელმათირუ, გჷშაკერძაფილო პაპეფიშ დო თეოლოგეფიშ მეხჷ. ირფელი თენა გჷთმაჭყანც კომიკურს დო მეწურაფილიე ირფელი თიში მეხჷ, მუთ ჩალუნც ადამიერიშ შელებეფიშ გოფუშქუას. თაშნე, რაბლეშ ნაწარმებეფს საქვარი მიღუნა ჰუმანისტურ ძიცაწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი მედიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1494 კატეგორია:ნაღურა 1553 კატეგორია:ღურელი კათა
ნიამეი
ნიამეი (Niamey) — ნიგერიშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. აკოგაფილი რე წყარმალუ ნიგერს, მორო დუდმაართაშე ხვალე თიშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის დირსხუ. წჷმარინუანს ნიგერიშ ადმინისტრაციულ, კულტურულ დო ეკონომიკურ ცენტრის. 2006 წანას ნიამეიშ მახორობა 774 235 ადამიერს აკმადგინანდჷ, მორო ასე თე რიცხუ 1 302 910-ს ონჭუ(2011).
ნოღას გოვითარაფილი რე დომუშებაფონი ხერეჭუა, აწარმენა ანგურას, კერამიკას, ცემენტის დო ნოჭკერეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიგერიშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი