cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ალმაშარე
thumb|დიხაუჩაშ ალმაშარე ალმაშარე - (სინონიმეფი მარგალურს: თალაჸვენჯი, მაშარული. ქორთულო თანამგზავრი, რუსულო - Спутник ). ართ-ართი ასტრონომიული ობიექტი რე. თინა მუში პლანეტაშ მუკე–მუკე ირთანს დო თიწკუმა ართო მურიცხიშ მუკე–მუკე ირსიოლჷ. ალმაშარე შილებე  დიდი  დო  შილებე ჭიჭე რდასჷნ. სამანგათ თუთა, თინა დიხაუჩაშე 1/5 –  შახ  ჭიჭე რე,  მარა რე თიცალ  ხოლო  მორჩილი ალმაშარე, ნამუში  ძირაფა ასეიან ტელესკოპეფით  ვართფერი ეფი რე. სამანგათ, ბჟაშ სისტემას არძოშე უმოს დიდი პლანეტა იუპიტერს, 65 ალმაშარე ჸუნს. ჩქი იუპიტერს ომოჸოროფული ტელესკოპით ქიმუვოჯინეთჷდა, მაქსიმუმი 6 ვარა 7 არძოშე დიდი ალმეშარეს ვძირუნთ. ალმაშარე რე მუჭოთ ორთაშობური, თეშ ხელობამი.
ვანიშ ტობა
ვანი (Van Gölü; Վանա լիճ; Gola Wanê) — გიშალიშ ვამაღვენჯი ტობა, ნამუთ თურქეთიშ ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ. ტობა სომხეთიშ გვალონას, 1720 მ სიმაღალას იდვალუაფუ. ვანიშ ტობა — მოსოფელიშ არძოშე დიდი სოდამი ტობა (ზიტყვა "სოდა"-შე) დო მაანთხა გიშალიშ ვამაღვენჯი ირო წყარგოფშა ტობა რე.
სქოლიო
კატეგორია:თურქეთიშ ტობეფი კატეგორია:ჯიმუამი ტობეფი
ექიმი ჰაუსი (სერიალი)
ექიმი ჰაუსი (House), ჩინებული ხოლო მუჭოთ უბრალოთ ჰაუსი — ამერიკული ოტელევიზიე ომედიცინე დრამა, ნამუში დებიუტი 2004 წანაშ 16 გერგობათუთას იჸუ Fox Broadcasting Company.-შ ეთერს. თიში დჷმარსხუალეფი რენა დევიდ შორი დო პოლ ატანაზიო. შოუშ თარი გერგეზი რე ექიმი გრეგორი ჰაუსი (ჰიუ ლორი), ომედიცინე გენიოსი, ნამუთ დიაგნოსტიკურ ბუნას მაჯღვერანს პრინსტონ-პლეინსბოროშ ოგურაფალ ოსქილადუს, ნიუ-ჯერსი-ს. შოუშ იდეა ატანაზიოს ორხველ, თარი გერგეზი ჰაუსი შორიშ დორსხუაფილი რე.
ჰაუსის შხირას უღუ ნირზი მუში უნჩაშწკჷმა, ოსქილადუშ ადმინისტრატორ ლიზა კადისწკჯმა დო დიაგნოსტიკეფიშ ბუნაწკჷმა, თიშენ ნამდა შხირას თიში ჰიპოთეზეფი პაციენტეფიშ ლახალაწკჷმა მერცხუაფილი რე ბრელიშო უგუგებუ დო ონირზე რკვიებეფშა. ჰაუსიშ აკა მაჸალე ექიმი ჯეიმზ უილსონი რე, თი ოსქილადუს ონკოლოგიური გუნორთიშ უნჩაში. მაართა სუმი სეზონიშ გოულას ჰაუსიშ დიაგნოსტიკურ ბუნაშა მიშეშჷ: რობერტ ჩეისი, ელისონ ქემერონი დო ერიკ ფორმენი. მასუმა სეზონიშ ბოლოს ფორმენქ დო ქემერონქ გაცხადებეფი დოჭარეს სამუშაშე ულაშ გეშა, ჩეისი ჰაუსიქ მუშით გინაათჷ. მანთხა სეზონიშ მაართა ეპიზოდეფს ჰაუსიქ კონკურსი მანწყუ დიაგნოსტიკური ბუნაშ ახალი მაკათურიშ ოსხუნალო დო საბოლათ კონკურსანტეფიშე სუმი - რემი „ვითოსუმი“ ჰედლი, კრის თაუბი დო ლოურენს ქათნერი დიტუ. ბუნასს გვიანო კინ ქაკათჷ ფორმენქ, ჩეისიქ დო ქემერონქ ოლეხეშ შხვა გუნორთეფს გაგინძორეს მუშობა დო მანგურო შოუშე ვეგნოდინაფენა.
სერიალი ფართას რე აღიარებული კრიტიკოსეფიშ დო მაჯინეეფშე. მაჟიაშე მაანთხა სეზონეფიშ კოროცხუათ თინა ამერიკას საუჯგუშო ოტელევიზიე შოუეფიშ ვითულშა მიშეშჷ, 2008 წანას მოსოფელს არძაშე ნაძირეფი სერიალი რდჷ. მეღებული აფუ ორქოშ გლობუსი დო ემიშ ჯილდოეფი. გვალო ეთერს გიშართჷ სერიალიშ 8 სეზონქ. ეკონია ეპიზოდიშ პრემიერა 2012 წანაშ 21 მესის რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ მაღვენჯი ტელესერიალეფი კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი კატეგორია:2000-იანი წანეფიშ ტელესერიალეფი
კამბეიშ ჸუჯი
მინიატიურა კამბეის ჸუჯი ვარდა ჰამბჰატიშ ჸუჯი (ჰინდი: खंभात की खाड़ी) — არაბეთიშ ზუღაშ ჸუჯი ინდოეთიშ შტატ გუჯარათის. თიშ ელმოლგოჭარილოფა აკმადგინანს 130 კმ. თის ართიანშე გჷთმორთუნს ბჟადალშე ქათჰიავარიშ ჩქონი ბჟაეიოლშე მადვალუ დოსქილადირი გუჯარათიშე. კამბეიშ ჸუჯის ინმაკათუ წყარმალუ ნარმადა, საბარმატი დო ტაპტი. კამბეიშ ჸუჯი ვარე ტომბა.
კამბეიშ ჸუჯი უჯვეშაში ბორჯიშე რე რჩქინელი, მუჭოთ შანულამი ოვაჭაე ცენტრი. თიშიონიშოლეფი ინდოეთიშ დინოხოლენი ნორთის მითმურსხუანს ინდოეთიშ ოკიანეშ ოვაჭარე-ოზუღე შარეფწკჷმა. ისტორიულო რჩქინელი ონიშოლეფიე ბჰარუჩი, სურატი, ჰამბჰატი, ბჰავნაგარი, დამანი. ბჰარუჩი რდჷ რჩქინელი უმენტაშო ანტიკურ ეპოქას, ჰამბჰატი — შქა ოშწანურეფს. დიდი მოგოლეფიშ იმპერიას შანულამი საონიშოლო აბანი სურატიქ დეკუ.
კამბეიშ ჸუჯიშ გოხოლუას ინდური ცივილიზაციაწკჷმა მერსხილ უჯვეშაშ ნოხორუეფშა მეგორაფილქ იჸუ 2002 წანას. თენა რდჷ ლოთალიშ ოხორუე.
კატეგორია:არაბეთიშ ზუღა კატეგორია:ინდოეთიშ ჸუჯეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ჸუჯეფი კატეგორია:გუჯარათიშ გეოგრაფია
აკაკი ზოიძე
აკაკი ზოიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი (2016-2019).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინი
ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინი (ინგლ. John Ronald Reuel Tolkien; დ. 3 ღურთუთა, 1892, ბლუმფონტეინი— ღ. 2 ეკენია, 1973, ბორნმუთი, ინგლისი) — ინგლისარი პოეტი, ფილოსოფოსი დო ფანტასტიკური ჟანრიშ ჭარუ, ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:ინგლისარი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1892 კატეგორია:ნაღურა 1973
ჩეჯუ (ნოღა)
ჩეჯუ — გიშაკერძაფილი ავტონომიაშ მოღვენი, ჩეჯუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო არძაშე უკაბეტაში ნოღა კოკი ჩეჯუს. წჷმარინუანს ობჟათე კორეაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ტურისტულ ცენტრის, ნამუსჷთ ირწანას ოთხ მილიონშე უმოსი ადამიერი ოსურჷ იაპონიაშე, ჩინეთიშე დო კორეაშე. თინა ჩინებული რე ოლაჸაფე ბიზნესით.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი
ლორშიშ მონასტერი
ლორშიშ სააბატო (Reichsabtei Lorsch) — ჸოფირი ოიმპერატორე სააბატო გერმანიაშ ნოღა ლორშის. წჷმარინუანს კაროლინგეფიშ იმპერიაშ ართ-ართ არძოშე ჩინებულ მონასტერს.
ბენედიქტური მონასტერი წიმინდე პეტრეშ ჯოხობაშ რე დო დირსხუ 764 წანას. შქა ოშწანურეფიშ მალობას, თინა შანულამი კულტურული ცენტრი რდჷ, ფჷლენდ უდიდაშ ბიბლიოთეკას. ეკლესიაშ დარბაზი რომანული არქიტექტურაშახიანი უშანულამაში ობიექტი რე თელ გერმანიას დო IX ოშწანურათ ითარიღებუ. 1991 წანას თინა იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
ალმახანური კათედრალიშ აბანს დუდშე ჯაშ ნოგაფუეფი გედგჷდჷ. ეკლესიაშ კიდანჯალაქ 774 წანას დიჭყჷ. ბორჯეფიშ მალობას თინა შხვადოშხვა მაფჷლებერიშ ხეშა გინმიშჷ. 1564 წანას მონასტერქ დიფაჩჷ, 1621 წანას ესპანარეფიშ მუშაციმაშ ბორჯის დიჭუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
მანფრედ ეიგენი
მანფრედ ეიგენი (გერმ. Manfred Eigen; დ. 9 მესი, 1927, ბოხუმი, ვაიმარიშ რესპუბლიკა — ღ. 6 ფურთუთა, 2019, გეტინგენი, გერმანია) — გერმანალი ქიმიკოსი, ბიწორი ქიმიური რეაქციეფიშ ზიმუაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1967 წანას. გურაფულენდჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1951 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მაქს პლანკიშ ფიზიკური ქიმიაშ ინსტიტუტის, რდჷ თიში დირექტორი 1964 წანაშე. ეიგენი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი, ბრაუნშვაიგიშ ტექნიკური უნივერსიტეტიშ, ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ, ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ, გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშ, კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ დო შხვა უნივერსიტეტეფიშ საპატიე დოქტორი დო პროფესორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2019
Android
მინი|200პქ|ანდროიდიშ პროგრამული ლოგო მინი|200პქ|ანდროიდიშ ლოგო Android — ლინუქსის გერსხილი ოპერაციული სისტემა, ნამუთ მუშენს სმარტფონეფს, ტელევიზორეფს, სათეფს, მანქანეფს დო პლანშეტურ კომპიუტერეფს. აკიქიმინჷ გუგლიშ ფინანსური ალარინათ, 2005 წანას - თინა კინ მუ გუგლიქ ქიჸიდჷ. ანდროიდიშ სისტემათ მომუშე მაართა ტელეფონი რდჷ HTC Dream, ნამუთ 2008 წანაშ გჷმათუთაშ გიშართჷ გიმაჩამშა. ამდღა ანდროიდიშ არძა აპლიკაცია აკოშაყარელი რე Google Play-ს. 2012 წანას აპლიკაციეფიშ მუდანობა 700000 რდჷ, გინოჭარუეფიშ მუდანობა - 25 მილიარდის მითმიოჭირინუანდჷ. ამდღარშო ანდროიდი არძაშე ფართოთ გოფაჩილი ოპერაციული სისტემა რე ედომუშამ მოსოფელს. 2012 წანას, თიში საბაზრო წილი 75% რდჷ. ასე ანდროიდიშ სისტემას მოხანდე ელექტრო მონწყილობეფს ორთუ მუსხირენი ჩინებული კომპანია: HTC, სამსუნგი, Google Nexus, სონი, ჰუავეი დო თ.უ.
ისტორია
„ანდროიდი“ ნოფულო ხანდენდჷ; ხვალე თინა რდჷ ჩინებული, ნამჷ-და კორპორაცია მობილური ტელეფონეფშო დორხველურ პროგრამას ონწყუნდუნ.
2005 წანაშ 17 მარაშინათუთას Google-იქ კორპორაცია „ანდროიდი“ ქიჸიდჷ, თიშ დჷმარსხუაფალეფი - კომპანიაშ ოდუდეს ქჷდიტუ. თიმ ბორჯიშო, კორპორაციაშ გეშა მიარე მუდგაინ უჩინებუ რდჷ, მორო მიოჩქუდეს, ნამჷ-და Google თე ბიჯგით მობილური ტელეფონეფიშ ბაზარშა მიშულას ცადენდჷ.
გჷმორინაფონობა
2012 წანაშ მესიშ მუნაჩემეფით, ანდროიდი არძაშე პოპულარული მობილური ოპერაციული სისტემა რე; თაშნეშე რე ბაზარიშ ლიდერი ქიანეფიშ უმენტაშობას, თინეფს შქას ააშ-ს.
2013 წანაშ ეკენიაშო, დოხოლაფირო 1 მილიარდი ართული ანდროიდით მოხანდე მონწყილობა რდჷ აქტივირაფილი.
სქოლიო
კატეგორია:ოპერაციული სისტემეფი
მეტროპოლიტენეფიშ ერკებული
თუდო მოჩამილი რე მოსოფელიშ მეტროპოლიტენეფიშ ერკებული; სისტემეფი, ნამუეფით სრულჸოფილ მეტროეფს ვაწჷმარინუანა, მარა იშენი მეტროპოლიტენო იკოროცხუნა, კურსივით რე ნაძირეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ჩიკოანაშ დეპარტამენტი
ჩიკოანაშ დეპარტამენტი (Departamento Chicoana) — დეპარტამენტი არგენტინას, სალტაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2010 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 20 710 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 910 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჩიკოანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ჯვ. წ. 719
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 719 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
1922
დღახუეფი
კატეგორია:
ბენ ბარესი
ბენ ბარესი (ინგლ. Ben A. Barres; დაბადებაშ ჯოხო - ბარბარა ბარესი, ინგლ. Barbara Barres; დ. 13 ეკენია, 1954, უესტ-ორანჯი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 27 ქირსეთუთა, 2017, სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ნეირობიოლოგი. თიშ მენცარული რკვიებეფი ორხველუდჷ უმოსო ნერვული სისტემაშ ნეირონეფს, ნეიროგლიეფს დო თინეფიშ ურთიართქიმინჯალას. გურაფულენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ბიოლოგიას 1976 წანას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დართმუზიშ კოლეჯის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ ჰარვარდიშ მედიცინაშ სკოლას 1990 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის. ბარესი რდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ ნეირობიოლოგიაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. ბენ ბარესი რდჷ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაართა ტრანსგენდერი მაკათური. 2016 წანას ბარესის, ამერიკალი ბიოქიმიკოსი ტომას ჯესელიწკჷმა ართო, გინოჩეს რალფ ჯერარდიშ პრემია. ბენ ბარესიქ ღურუ 2017 წანაშ 27 ქირსეთუთას, პანკრეასიშ კიბოთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ტრანსგენდერი მენცარეფი კატეგორია:ტრანსგენდერი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნაღურა 2017
ბეკ-დე-ლა-მონტო
ბეკ-დე-ლა-მონტო (Bec de la Montau) — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ნენდაზიშ მუნიციპალიტეტიშ ობჟათეშე, ვალეშ კანტონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
პოლონეთიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
მინი|მარჯვნივ|250პქ|პოლონეთიშ ჰიდროგრაფიული რშვილი თაქ წჷმორინაფილი რე პოლონეთიშ 29 უკაბეტაში წყარმალუშ ერკებული.
წყარმალუეფიშ ერკებული სიგჷნძაშ მეჯინათ
კატეგორია:პოლონეთიშ წყარმალუეფი
სავალან მირზოევი
სავალან მირზოევი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ლინკოლნიშ ზუღა
ლინქოლნიშ ზუღა — ოორუეშ ჸინუამი ოკიანეშ ნორთი, იდვალუაფუ კოლუმბიშ კორცხის (კანადა) დო მორის იესუფიშ კორცხის (გრენლანდია) შქას. ბჟაეიოლშე ომძღჷ უენდელიშ ზუღა. დახე თელი წანაშ მალობას, ზუღა ჸინიშ ფსქელი ფათ რე გინოფორილი. ზუღაშ სიტომბა რე 100-შე 300 მეტრაშა.
ზუღას ჯოხოქ გიადუ ააშ-შ ლჷმაშ მელამოსეშ, რობერტ ტოდ ლინკოლნიშ პატიშოჩამალო.
ზუღას დვალირი აკა დოხორელი პუნქტი რე კანადაშ არძაშე ოორუეშე დვალირი ნოღა ალერტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუეშ ჸინუამი ოკიანეშ ზუღეფი
ლუქსემბურგი (ნოღა)
ლუქსემბურგი (ლუქსემბ. Lëtzebuerg, გერმ. Luxemburg, ფრანგ. Luxembourg) – ლუქსემბურგიშ დიდი საჰერცოგოშ ნანანოღა, თაშნეშე თე სახენწჷფოშ არძაშე კაბეტი ნოღა დო თაშნეშე რე კჷნ თე ჯოხოდვალაშ კანტონიშ დო ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ლუქსემბურგი წჷმარინუანს ართ-ართ შანულამი ოფინანსე ცენტრის დო ბრიუსელიშ დო სტრასბურგიშ უკული ევროპაშ რსხუშ მასუმა ოთარობე ნოღათ იკოროცხუ.
სქოლიო
კატეგორია:ლუქსემბურგი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი კატეგორია:ლუქსემბურგიშ ნოღეფი
დემონოლოგია
მინი|250პქ|სერიშ კოშმარი, ნახანტა. დემონოლოგია (δαίμων, ე.ი. ოღორონთე, შური, დო λόγος, ე.ი. ზიტყვა, სხუნუა) — მისტიკური მონძღვარუა დემონეფიშ გეშა, ე.ი. უბადო შურეფშენ; ოართე ჯოხოდვალა ანდანერი მითეფიშ დო დემონეფიშ გეშა. გჷთმიჭყაფუ შურეფიშ მაართაჸოფური რწუმაშ ოსხირშა. წჷმარონუანს თეოლოგიაშ გიმნართის, ნამუთ მერსხილი რე ჟირინუწკჷმა, ვაღორონთწკჷმა. დემონი თიში დუდმაართა შანულობათ ჰომეროსიშ უკული რდჷ ჯგირიშმოკორინე რინუ. ანდა რელიგიაშ დო კულტურაშ მეჯინათ, ლურიშ პარალიჩი წჷმარინუანს დემონეფწკჷმა ფიზიკური კონტაქტიშ ართ-ართ ფორმას. თეწკჷმა ართო კანკალე ქიანას (სამანგ., გაბონს) წანა აბანობური შურეფიში, მარა კათა თინეფს გჷთმოსხუნუნს მიჭოთ ბაჩაჩია რინუს.
მუშჸურე დემონი ჯოხო ღორონთიერი რინუეფიშ გარკვიულ ბუნას. მითოლოგიას დემონი რე ჟირინუშ, გვერდოღორონთიშ ვარ-და შურეფიშ აკოშაყარელი ჯოხოდვალა.
პრომილე
პრომილე (per mille — ვითოშშე) — თელიშ ნოვითოშარი თია, ესე იგი პროცენტიშ ნოვითოშარი თია; იშანუაფუ ‰ სიმბოლოთ. ნულეფიშ მუდანობა შანუას (3 ნული) უხუჯანს რიცხუ 1000-ს ნულეფიშ მუდანობას. სიდიდა პრომილეს მასაშე, ნამუთ გჷმიხანტუ კილოგრამეფს, გრამეფს მასაშ ეკვივალენტი რე.
სქოლიო
კატეგორია:მათემატიკური შანეფი
გიუნტერ გრასი
გიუნტერ ვილჰელმ გრასი (გერმ. Günter Wilhelm Grass; დ. 16 გჷმათუთა, 1927, დუდიშული ნოღა დანციგი (ასეიან გდანსკი, პოლონეთი) — ღ. 13 პირელი, 2015, ლიუბეკი, გერმანია) — გერმანალი ჭარუ, დრამატურგი, ნოველისტი, პოეტი, სკულპტორი დო გრაფიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1999 წანას.
გიუნტერ გრასიქ დებადჷ დუდიშული ნოღა დანციგის, ასეიან გდანსკის. მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას, 1944-1945 წანეფს. ლჷმაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ სკულპტორო დო გრაფიკოსო. ჭარუა დიჭყჷ 1950-იან წანეფს. გრასიშ არძაშე უმოსო ჩინებული დო პოპულარული რომანი რე თანაქაშ დოლი, ნამუთ ევროპული მაგიური რეალიზმის წჷმარინუანს. თანაქაშ დოლი დანციგიშ ტრილოგიაშე ართ-ართი რე. თანაქაშ დოლის უკულ მაჸუნჷ ტრილოგიაშ შხვა წინგეფქ: კატუ დო ჭუკი დო ჯოღორული წანეფი. თანაქაშ დოლი კინოთ ხოლო რე გინოღალარი. კინოქ მიპალუ ორქოშ პალმაშ ჸაშ დო ოსკარიშ ჯილდოეფი 1979 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:გერმანალი ნოველისტეფი კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2015
მირნა (ხორვატია)
მირნა რე წყარმალუ ისტრიას, ხორვატიას. სიგინძა 53 კმ. აუზიშ ფართი 458 კვ.კმ. მიშმურს ადრიატიკაშ ზუღაშა.
ჯვ. წ. 720
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 720 წანა.
სქირონაშქა ზუღა
thumb|300px|სატელიტური ფოტო 220px|thumb|სატელიტური ფოტო [[გიბრალტარიშ საროტიშ განშე. კვარჩხანშე, ევროპა; მარძგვანშე, აფრიკა]]
სქირონაშქა ზუღა — ატლანტიშ ოკიანეშ ღანჩოშ ნორთი დო დახე ედომუშამო სქირონათ გოხურგელი ოორუეშე ევროპათ, ობჟათეშე აფრიკათ, ბჟაეიოლშე აზიათ. მინშა სქირონაშქა ზუღა იკოროცხჷ, მუჭოთ ატლანტიკაშ ოკიანეშ ნორთი, მარა მუჭოთ წესინ, მერჩქინელი რე მუჭოთ წყარიშ ზოხო ორგანო.
სქირონაშქა ზუღაშ ჯოხო ლათინური რე mediterraneus (medius, „შქა“ + terra, „დიხა, სქირონა“), ბერძენულს - mesogeios. ზუღაშ ფართობი რე მეხოლაფირო 2,5 მილიონი კმ². ოკიანოლოგიას მუში ალტერნატიული ჯოხოეფი რე ევროაფრიკული სქირონაშქა ზუღა, ვარ-და ევროპაშ სქირონაშქა ზუღა შხვა სქირონაშ შქაში ზუღეფშე გჷშართალო.
უჯვეშაში ბორჯიშე სქირონაშქა ზუღა დოხარგელი ოტრანსპორტე მაგისტრალი რდჷ. თენა რდჷ შანულამი მარშრუტი ანტიკური ბორჯიშე მოჸუნაფილი მეწარმეეფშო დო მეშარეეფშო ოვაჭარე დო კულტურული თირუეფიშ ოწარმაფალო ჯვეში ეგვიპტარეფშო, ბერძენეფშო, რომაალეფშო დო შხვა ხოლოშიანი ბჟაეიოლიშ კათეფშო. მინი|300პქ|ზუღაშ რელიეფი
ჯოხოდვალა
სქირონაშქა ზუღაშ ჯოხოდვალა მოურს ლათინური ზიტყვაშე — mediterraneus, მუთ დიხაშ შქას შანენს (medius, შქა + terra, დიხა). ბერძენული ჯოხო რე Mesogeios (Μεσόγειος), medius, შქა + terra, დიხა).
შხვადოშხვა პერიოდეფს, სქირონაშქა ზუღა შხვადოშხვა ჯოხოეფით რდჷ ჩინებული.
ისტორია
სქირონაშქა ზუღაშ მუკი-მუკის ანტიკური ბორჯიშე მოჸუნაფილი გოვითარაფილი რდჷ შხვადოშხვა ცივილიზაციეფი. სქირონაშქა ზუღას უღუდუ ჯინჯიერი გოლინა თე ცივილიზაციეფიშ ისტორიაშე დო კულტურაშე. თე ზუღა რდჷ მეშქაშალა ვაჭარუაშო, კოლონიზაციეფშო დო ლჷმეფშო, რინაშო ჯინჯი მეშქაშალა რდჷ შხვადოშხვა კათეფშო შხვადოშხვა ფარანეფს.
სქირონაშქა ზუღაშ ჟირი არძაშე უდიდაში ცივილიზაცია კლასიკურ ანტიკურ ხანას რდეს ჯვეში ბერძენული ნოღა-სახენწჷფოეფი დო ფინიკია. მუჟამს ოქტავიანე ავგუსტუსიქ გაჭყჷ რომიშ იმპერია, სქირონაშქა ზუღას ქიგიადუ ახალი ჯოხოქ რომალეფშე — Mare Nostrum (ჩქინი ზუღა).
დარიუს I-ქ, ნამუქჷთ ეჭოფუ ჯვეში ეგვიპტე, გიჸონჷ არხი, ნამუთ მიორსხუანდჷ სქირონაშქა ზუღას ჭითა ზუღაწკჷმა.
ახ. წ. ეკ. 476 წანას ქჷდანთხჷ რომიშ იმპერიაქ. თე ბორჯიშე დომინანტური პოზიცია ქჷდეკინჷ ბიზანტიაშ იმპერიაქ, ნამუშ ფორმირებაქჷთ მოხვადჷ რომიშ იმპერიაშ ბჟაეიოლ გვერდშე. შხვა ძალა ბჟაეიოლს რდჷ ისლამი. მუში სიძალიერეშ ზენიტის, არაბეთიშ იმპერია აკონტროლენდ სქირონაშქა ზუღაშ რეგიონიშ 3/4-ს.
ევროპა გერდჷ აჭყანიარაფაშ შარას, მარა უმოსი ორგანიზებული დო ცენტრალიზებული სახენწჷფოეფიშ ფორმირებაქ დიჭყჷ გვიან შქა ოშწანურეფს, რენესანსიშ უკული, XII ოშწანურას.
XV ოშწანურაშე რეგიონს ახალ ძალაქ — ოსმალეთიშ იმპერიაქ დიჭყჷ წჷმოკინა, მუსუთ ოწინანდჷდეს ევროპაშ ქიანეფი.
გეოგრაფია
სქირონაშქა ზუღა მერცხუაფილი რე ატლანტიკიშ ოკიანეწკჷმა გიბრალტარიშ საროტით ბჟადალშე, ბჟაეიოლშე მარმარილოშ ზუღაწკჷმა დო უჩა ზუღაწკჷმა, დარდანელიშ დო ბოსფორიშ საროტეფით. მარმარილოშ ზუღა მინშა მერჩქინელი რე სქირონაშქა ზუღაშ თიათ, უჩა ზუღა — ვარ. 163 კილომეტრამი ხელობური არხით რე მერცხუაფილი სქირონაშქა ზუღა ჭითა ზუღაწკჷმა.
სქირონაშქა ზუღაშ დიდი კოკეფი რე კვიპროსი, კრეტა, ევბეა, როდოსი, ლესბოსი, ხიოსი, კეფალონია, კორფუ, ნაქსოსი დო ანდროსი ბჟაეიოლშე: სარდინია, კორსიკა, სიცილია, ცრესი, კრკ, ბრაჩი, ჰვარი, პაგი დო მალტა ცენტრალურ ნორთის; იბიცა, მალიორკა დო მინორკა (ბალეარიშ კოკეფი) სქირონაშქა ზუღაშ ბჟადალ ნორთის.
კლიმატი
კლიმატი რე ტიპური სქირონაშქაზუღური, ჩხე ზარხულით დო ქექე, ჭვემამი ბზოთონჯით.
მოხურგე ქიანეფი
thumb|350px|სქირონაშქა ზუღაშ რუკა
21 თეხანურ ქიანას უღუ გჷშალი სქირონაშქა ზუღაშა.
ევროპა (ბჟადალშე ბჟაეიოლშა):
აზია (ოორუეშე ობჟათეშა):
აფრიკა (ბჟაეიოლშე ბჟადალშა):
თურქეთი დო ეგვიპტე რენა ტრანსკონტინენტური ქიანეფი.
სქირონაშქა ზუღას ომძღჷ ხოლო შხვა ტერიტორიეფი:
სუვერენული ქიანეფიშ ნანანოღეფი დო დიდი ნოღეფი 200,000 კოჩშე უმოსი მახორობათ:
სქირონაშქა ზუღაშ დჷნართეფი
ოერეფოშქარე ჰიფროგრაფიკული ორგანიზაციაშ მეჯინათ, სქირონაშქა ზუღა ირთუ ჭიჭე ნართეფო: thumb|350px|სქირონაშქა ზუღაშ რუკა.
10 უდიდაში კოკი
thumb||380px|ჟირი არძაშე უდიდაში კოკი სქირონაშქა ზუღას, სიცილია დო სარდინია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სქირონაშქა ზუღა კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი
ვანო ზარდიაშვილი
ვანო ზარდიაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ნერეტვა
ნერეტვა რე წყარმალუ ხორვატიას დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას. სიგინძა 225 კმ. აუზიშ ფართი 11,798 კვ.კმ. ნერეტვა აკათუ ადრიატიკაშ ზუღას.
გოდერძიშ ჸალაიბონი
გოდერძიშ ჸალაიბონს გინმურს ბათუმ-ახალციხეშ ოავტომობილე შარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ჰიპერბოლა (ნინა)
ჰიპერბოლა (ბერძე. hyperbole ბუღერი, მოძინა, გობარუა) — ტროპიშ თიჯგურა სახე, ნამუთ მეკონს დო მოლინას გობარილო (გოძინელო) წჷმარინუანს. თე ზიტყვა ბერძენული გოჭყაფაშ რე დო გონოძინას, გობარუას შანენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რიტორიკა
ახალდაბა (დაბა)
ახალდაბა — დაბა ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ მტკვარიშ ჟირხოლო წყარპიჯის წყარმალუ ნეძვისწყალიშ ნადუწკჷმა (ზუღაშ დონეშე — 760 მ, ბორჯომიშე — 18 კმ).
ფერნეტი
ფერნეტი (Fernet) — წარე ოდიარეშ ლიქიორი (ბიტტერი), მუჭოთ წესი, იტალიური წჷმოულობაშ (ამარო). თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს სპირტის დოდგინელი ოდიარეეფი — ზაფრანა, გვერელე, კარდამონი, რევანდი, ალოე დო შხვ. შუნა ოჭკომალიშ ჭკომუაშ უკული, კანკალეშა მუჭოთ ყავაშ გეძინაფონო. სიმანგარე 45%-შახ.
ფერნეტი გიშაკერზაფილო პოპულარული რე არგენტინას, სოდე იწრანას გიშმაშკვანა 25 მილიონ ლიტრი ოშუმალს. ანდა არგენტინარი ფერნეტის კოკა-კოლას მინმუძინანს. ფერნეტიშ გოთანჯუაშ გიმე მიარზებუ გეჸვენჯი ოშუმალეფი:
კატეგორია:ოდიარეში ლიქიორეფი კატეგორია:იტალიური ლიქიორეფი კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
პატარა ლიახვი
პატარა ლიახვი — წყარმალუ მაღრან-დვალეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს დო დინოხოლენი ქართლიშ დჷკის. სიგჷრძა 65 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი 513 კმ2. ოდუდე უღჷ გუდისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ კართეს, ზუღაშ დონეშე 2920 მეტრას. ახოლუ დიდ ლიახვის კვარჩხანშე ოფუტე შერთულწკჷმა. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა - ზოთონჯის, წყარმოლაფა კვირკვეშე ქირსეთუთაშახ. აფუნშა მოურს წყარიშ გჷმნაველიშ 45 %, ზარხულს — 33 %, დამორჩილს — 12 %, ზოთონჯის— 10 %. ოშქაშე წანური ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა 12,3 მ3/წმ. ზოთონჯის ბორჯგჷშაშქუმალირო რჩქინდუ ელაჸინილი დო ცქვიფი. ირინუანა ოწყარალო.
ლიტერატურა
კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჯოზეფ კონრადი
ჯოზეფ ტეოდორ კონრად კოჟენიოვსკი, შინელი რე მუჭოთ ჯოზეფ კონრადი (ინგლ. Józef Teodor Konrad Korzeniowski, ინგლ. Joseph Conrad, დ. 3 ქირსეთუთა, 1857, ბერდიჩევი, რუსეთიშ იმპერია - ღ. 3 მარაშინათუთა, 1924, კენტიშ ოგრაფე, ინგლისი) — პოლონარი-ბრიტანალი ჭარუ, მერჩქინელ რე ინგლისურ ლიტერატურაშ ართ-ართ უდიდაშ ნოველისტო.
გომბორიშ ჸალაიბონი
გომბორიშ ჸალაიბონი — ჸალაიბონი ბჟაეიოლ საქორთუოს, გომბორიშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 1620 მ. დინოხოლე კახეთის ოავტომობილე შარათ მიორსხუანს გალენ კახეთიწკჷმა. ეგაფილი რე უმოსო ნეოგენური ხანიშ ტერიგენული ნოლექეფით. გოქუნილი რე მაჟირული სუბალპური დოლოეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
არაშენდა (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)
არაშენდა — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის (გალავანიშ ტერიტორიული ორგანო). იდვალუაფუ წყარმალუ თეზამიშ (არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ) კვარჩხანი ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 660 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 17 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 226 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (სერიალი)
ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (Game of Thrones) — ამერიკული ფენტეზი დო დრამატული სატელევიზიო სერიალი, ნამუთ HBO-შო დევიდ ბენიოფიქ დო დ.ბ. ვაისიშე აზადჷ. თინა გითმიარსხუაფუ „ჸინიშ დო დაჩხირიშ ბირას“, ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინიშ ფენტეზი-რომანეფიშ სერიას, ნამუშ მაართა წინგის უძახეს „ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი“. თინა გინოღალირი რე ბელფასტის დო შხვა აკანეფს - ოორუე ირლანდიას, მალტას, ხორვატიას, ისლანდიას დო მაროკოს. სერიალიშ პრემიერაქ იჸუ HBO-ს, ააშს, 2011 წანაშ 17 პირელს. თინაქ იგინძორუ მაანთხა სეზონით, ნამუთიქ 2014 წანაშ პირელს გიშართჷ.
სერიალს მოქიმინჯალა მეურს ვესტეროსიშ დო ესოსიშ გიმოგონილ კონტინენტეფს, 10 წანიან ზარხულიშ დალიას. ნაძირეფუ რე მიარე სიუჟეტური ღოზი. მაართა ეჭარუნს ომაფე ბადებაშ ჸუდეეფიშ ონოღე ლიმას შკვითი ომაფეშ რკინაშ ხვისტაშო ლიმუას. მაჟირა ეჭარუა მოხოლებური ზოთონჯიშ მარდუ ოშქურანჯობას დო ოორუეშ მისტიურ არსებეფს. მასუმას ეჭარილი რე დოხუაფილი დინასტიაშ განშე ომაფეშ დორთინაშ ეკონია ცადება. მორალურო მურუჟამი პერსონაჟეფიშ მოხვარათ, სერიალს მუნარჩქილუ რე სოციალური იერარქიაშ, რელიგიაშ, ართგურობაშ, კორუფციაშ, სექსუალურობაშ, ომენოღალე ლიმაშ, დჷნოშურიშ დო სარჯელიშ პრობლემეფი. მეინსტრიმულ მედიაშა ფენტეზიშ პოპულარიზაციაშა მიშაღალათ თინა ეკონია ბორჯიშ არძაშე მაღალბიუჯეტამი ნახანდა რე.
სერიალს ფართე დო აქტიური პატიმაცემელეფი ჸუნსი. კრიტიკოსეფშე თიქ აღიარება მიპალუ, მარა ტარკალე რსხილეფიშ ძირაფაქ დო ნძალადობაშ სცენეფქ გიმიჭანეს ნირზი. სერიალს მეღებული აფუ მიარე ჯილდო დო ნომინაცია. თენეფ შქას რე „ემიშ პრაიმტაიმ ჯილდო გიშნაგორა დრამატული სერიალშო“ (სუმხოლო სეზონშო), ორქოშ გლობუსი საუჯგუშო დრამატული ტელესერიალიშო, ჰუგოშ ჯილდო საუჯგუშო დრამატული დოდგჷმაშო (გირძეხანიშ ფორმაშ) დო პიბოდიშ ჯილდო. სერიალს არტისტეფშე პიტერ დინკლქ მიღჷ „ემიშ პრაიმტაიმ ჯილდო გიშნაგორა მაჟრახარისხამი არტისტიშო დრამატულ სერიალს“ დო ორქოშ გლობუსი საუჯგუშო მაჟრახარისხამი არტისტიშო სერიალს, მინისერიალს ვარდა ოტელევიზე ფილმის, ტირიონ ლანისტერიშ როლშო.
ჯვ. წ. 721
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 720 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რამაზ ნიკოლაიშვილი
რამაზ ნიკოლაიშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
ემილი ბრონტე
ემილი ჯეინ ბრონტე (ინგლ. Emily Jane Brontë; დ. 30 კვირკვე, 1818, თორნტონი, იორკშირიშ ოგრაფე — ღ. 19 ქირსეთუთა, 1848, ჰაუორთი) — ინგლისარი პოეტი დო ნოველისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1818 კატეგორია:ნაღურა 1848
ენტონი ჰიუიში
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:რადიოასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1924 კატეგორია:ნაღურა 2021
რიეჩინა
რიეჩინა (Eneo; Flaum) რე წყარმალუ ხორვატიას. მიშმურს ადრიატიკაშ ზუღაშა, ნოღა რიეკას. წყარმალუშ სიგინძა 18 კმ.
ბელა-ლიუი
ბელა-ლიუი (Bella Lui) — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ სათხილამურე კურორტ კრან-მონტანიშ ოორუეშე, ვალეშ კანტონს. კონკაშ გოხოლუას რე საბაგიროშ გიორენჯი დო ზოთონჯს, გვალა სათხილამურე ზონაშ ნორთო გინმირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
პირიქითი ალაზანი
შალამახიბილიშ გეშა ნამთინეშა წყარი გითმიხვილუ დო დონე ეთმიკინანს. ვანაფერო იფორუ ედომუშამი ჸინუფორუთ ნარა მალუობაშ მუნაკვათეფს. ოშქაშე წანური ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა 10,2 მ³/წმ. აფუნშა მოურს წანური გჷმნაველიშ 34%, ზარხულ-დამორჩილს — 56%, ზოთონჯის — 10%.
თარ ნადუეფი რე: ლაროვანისწყალი, დიდი ხევი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
გაცკა
გაცკა რე წყარმალუ ხორვატიას, ლიკაშ ნადუ. სიგინძა 11 კმ.
გენტი
thumb|ბეფურუაშ ყორში გენტი (ჰოლ. Gent, ფრანგ. Gand) — ნოღა ფლანდრიას, ბელგია, ბჟაეიოლ ფლანდრიაშ პროვინციაშ ნანანოღა.
2001 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 225 956 ადამიერს. ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ ლისიშ შელდაწკჷმა აკართაფუს.
მუზეუმეფი
კატეგორია:ბელგიაშ ნოღეფი კატეგორია:ფლანდრიაშ ნოღეფი
გუაჩიპასიშ დეპარტამენტი
გუაჩიპასიშ დეპარტამენტი (Departamento Guachipas) — დეპარტამენტი არგენტინას, სალტაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2010 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 3 187 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 785 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა გუაჩიპასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
თეიმურაზ ჭკუასელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 722
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 722 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბარდჰამანიშ ოლქი
ბარდჰამანი (Bardhaman, বর্ধমান জেলা) ვარდა ბურდვანი (Burdwan) — ოლქი ინდოეთის, შტატი ბჟადალი ბენგალის. ოორუეშე უხურგანს ბირბჰუმიშ დო მურშიდაბადიშ ოლქეფს, ბჟადალშე — ჯარხანდიშ შტატის, ობჟაღე-ბჟადალშე — პურულიაშ დო ბანკურაშ ოლქეფს, ობჟათეშე — ჰუგლიშ ოლქის დო ბჟაეიოლშე - ნადიაშ ოლქის. ოლქიშ უშხუაში ნოღა დო ადმინისტრაციული ცენტრი — ბარდჰამანი (ბურდვანი). შხვა უშხუაში ნოღეფი: დურგაპური დო ასანსოლი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბჟადალი ბენგალიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
1923
დღახუეფი
კატეგორია:
გორვაში
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
კორეაშ ხანდაშ პარტია
კორეაშ ხანდაშ პარტია (კხპ;, ჩოსონ როდონდან) — კორეაშ ოკათე-დემოკრატიული რესპუბლიკაშ მამართალი პარტია. კხპ ოორუე კორეაშ მმამართალი პარტია რე ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ მომენტიშე. პარტიას დუდენდეს კიმ დუ ბონი, კიმ ირ სენი (1949-1994 წწ.), კიმ ჩენ ირი (1994-2011 წწ.) დო თე ბოლოშ სქუა, კიმ ჩენ ინი (2012-ასეშა). კხპ — მამართალი პარტია რე ქიანას (ქიანას ხოლო ქიმინჯენს კორეაშ სოციალურ-დემოკრატიული პარტია დო ჟინცაშ რზაშ ახალნორდი მაჸალეეფიშ პარტია, ნამუეფქჷთ აღირეს კხპ მამართალ პარტიათ). პარტიაშ იდეალოგია გეპონჷ ჩუჩხე იდეალოგიაშ კონცეპციას.
ლივ ტაილერი
ლივ რანდგრენ ტაილერი (დ. 1 კვირკვე, 1977) — ამერიკალი არტისტი დო მოდელი. თინა რე ბუნა Aerosmith-შ სოლისტიშ, სტივენ ტაილერიშ დო მოდელი ბებე ბუელიშ ცირასქუა. თიქი ომოდელე კარიერა დიჭყჷ 14 წანაშ ასაკის, მორო ართი წანაშა თიქი დეინტერესჷ არტისტალათ. თიში დებიუტიქ იჸუ 1994 წანას ფილმის სისანდობამი დამორჩოლი. თიქი უკული გიშარჩქინდჷ ფილმეფს იმპერიაშ ინნაჭარეფს (1995), მონკას (1996), თინა, მუსჷთ ორთუქი (1996), ხირილ სისქვამეს (1995). თიქი არძაშო ჩინებულქ იჸუ თიში, უკული მუთი ილაჸაფჷ მარწკინდეფიშ მაზოჯალიშ ტრილოგიას. უკული თიქი ჸოფიერქ იჸუ ფილმეფს ძღაბიქ ჯერსიშე, ჩოლირ ნოღას. ხოლო თარი როლეფი არსულჷ ფილმეფს არმაგედონს (1998), უჩინებუს (2008) დო მერეთ ჰალკის (2008).
კორეაშ ხანდაშ პარტია
კორეაშ ხანდაშ პარტიაშ დორსხუაფაშ თარიღო იკოროცხჷ 1945 წანაშ 10 გჷმათუთა. თე დღას კორეალ კომუნისტეფქ აკადგინეს კორეაშ კომუნისტური პარტია. თე თარიღი ოორუე კორეაშ სახენწჷფო დღახუ რე — კორეაშ ხანდაშ პარტიაშ დორსხუაფაშ დღა.
ლივ ტაილერი
2003 წანაშე თინა ალმახანდენს UNICEF-წკჷმა. 2003 წანას იგურგინჷ მობირე როისტონ ლანგდონს. 2004 წანას შეძინეს ქომოლსქუაქ, 2008 წანას ჭკობაქ დეთხიუ.
კორეაშ ხანდაშ პარტია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე კორეა კატეგორია:ობჟათე კორეა კატეგორია:კომუნიზმი კატეგორია:კომუნისტური პარტიეფი კატეგორია:კომუნისტური პარტიეფი ქიანეფიშ მეჯინათ‎ კატეგორია:მოქიმინჯე კომუნისტური პარტიეფი
ლივ ტაილერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977
რონალდ ნორიში
რონალდ ჯორჯ რეიფორდ ნორიში (ინგლ. Ronald George Wreyford Norrish; დ. 9 გერგობათუთა, 1897, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი — ღ. 7 მანგი, 1978, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი, ფლეშ-ფოტოლიზიშ გოვითარაფაშ დო ჩქარი ქიმიური რეაქციეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1967 წანას (მანფრედ ეიგენი დო ჯორჯ პორტერიწკჷმა ართო). ნორიშიშ ჯოხონობაშ რე ქიმიური რეაქცია ორგანულ ქიმიას. რონალდ ნორიში გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, შხვადოშხვა პოზიციეფს. რდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკური ქიმიაშ ფაკულტეტიშ დეკანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1897 კატეგორია:ნაღურა 1978
ლონდონი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ლონდონი ლონდონი — დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფეშ ნანანოღა. იდვალუაფჷ წყარმალუ ტემზას, ობჟათე-ბჟაეიოლ ინგლისის. ნოღაშ მახორობა გვალო რე 7.385.575 ადამიერი, თაურეშე 2 700 000 ადამიერი დინოხოლე ლონდონს ოხორანს, აგლომერაციას — 10 645 800 (2005, 10 მანგი).
ნოღაშ ისტორია იჭყაფჷ რომაალეფიშით ლონდონიუმიშ დორსხუაფათ. ლონდონიშ ისტორიული ცენტრი რე „სიტი“, მეხოლაფირო [XIX ოშწანურა]]შე ლონდონს ორხველჷ სიტი დო გოხოლუაშ აკანეფი. 1965 1 პირელს დირსხჷ „კაბეტ ლონდონქ“. ნოღაქ სუმშა უმენძელჷ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს.
ეტიმოლოგია
ლონდონიშ ზუსტი ეტიმოლოგია ვა რე ჩინებული. თენა უჯვეშაში ჯოხო რე დო ისტორიულ წყუეფს მა-2 ოშწანურაშე იშინუაფუ. 121 ლონდინიუმი ჯოხო, მუთ რომაულ-ბრიტანული აკნასვარა ოკო რდას. 1899 ლონდონი ხვალე ნოღას ჯოხოდჷ, უკული თე ჯოხოქ გიფაჩჷ ოგრაფეშე დო კაბეტ ლონდონშე.
შქა ოშწანურეფი
მა-5 ოშწანურას რომიშ იმპერიაშ დონთხაფაწკჷმა ართო ლონდონქ მალას გიჩოლჷ. მა-6 ოშწანურაშე ანგლო-საქსეფიშ ლუნდევიქიშ მახორობაქ 12,000-ს ქიმიოჭირინდუ. მა-9 ოშწანურას ნოღას ვიკინგეფი იკჷნენა დო კჷნ რომაულ მახორობაშ ფარგლეფშა ორთინუანა.
კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ უდიდაში ნოღეფი კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი
ჯვ. წ. 723
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 723 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბენგალიშ ჸუჯი
მინი|250პქ|ბენგალიშ ჸუჯიშ დვალუა ბენგალიშ ჸუჯი (ბენგ. বঙ্গোপসাগর, ტამილ. வங்காள விரிகுடா, ჰინდ. बंगाल की खाड़ी) აშახვილჷ ინდოეთიშ ოკიანეშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, სქირონაშე უხურგანს ინდოეთი, ბანგლადეში, მიანმარი დო შრი-ლანკა. ბჟადალშე უხურგანს ინდოსტანიშ ჩქონი, ბჟაეიოლშე — მიანმარიშ წყარპიჯი დო ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი. ოორუეშე უხურგანს ბენგალიაშ ისტორიული კუნთხუ (ალმახანური ბანგლადეში დო ინდოეთიშ შტატი „ბჟადალი ბენგალი“), ნამუშეთ მოურს ჸუჯიშ ჯოხოდვალა.
ბენგალიშ ჸუჯის ბრელი დიდი წყარმალუ ინმაკათუ — განგი, ბრაჰმაპუტრა, მეგჰანი, კრიშნა, გოდავარი, კავერი, მაჰანდი, ირავადი.
ბენგალიშ ჸუჯიშ შანულამი ონიშოლეფი რე — ჩენაი, ვიშაქაპატნამი, პუდუჩერი, კალკუტა (ინდოეთი), ჩიტაგონგი (ბანგლადეში). ჸუჯიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ნოღა კაკს-ბაზარწკჷმა (ბანგლადეში) იდვალუაფუ მოსოფელიშ უგჷრძაში პლაჟი (120 კმ).
ჸუჯი ორხველჷ ზუღეფიშ ტიპის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:ბანგლადეშიშ გეოგრაფია კატეგორია:მიანმარიშ გეოგრაფია კატეგორია:შრი-ლანკაშ გეოგრაფია კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანეშ ჸუჯეფი
თანგი:ინდოეთიშ კულტურა
კატეგორია:სანავიგაციო თანგეფი:ინდოეთი
ჟოეკვარა
ჟოეკვარა, ჟვავაკვარა — წყარმალუ გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა 20 კმ, ღანჩოშ ფართობი 72 კმ². ოდუდე უღჷ არაბიკაშ მასივს, ზუღაშ დონეშე 2690 მ-ას. აკათუ უჩა ზუღას ნოღა გაგრაწკჷმა. ეთმიჯუმუაფუ დიხაშთუდონ, ჭვემაშ დო თირიშ წყარით. წყარალა აფუნს რე, შხვა ბორჯის უჩქჷ წყარმოლაფა. ოშქაშე წანური ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა 6,11 მ³/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ჯონ ტინდალი
ჯონ ტინდალი (ინგლ. John Tyndall; დ. 2 მარაშინათუთა, 1820, ლოხლინბრიჯი, კარლოუშ ოგრაფე, ირლანდია — ღ. 4 ქირსეთუთა, 1893, ჰეიზლმირი, სარიშ ოგრაფე, ინგლისი) — ირლანდიარი ფიზიკოსი. თიში რკვიებეფი უმოსი ორხველუდჷ დიამაგნეტიზმის. გიმირკვიუ ინფრაჭითა გოსინთაფა დო ჰაერიშ ფიზიკური აკოდგინალუა. დანტკიცჷ ნამდა ოტიბურიშ ეფექტიშ ბაძაძი ატმოსფერული ნოშქერორჟანგი რდჷ.
ტინდალი გურაფულენდჷ მარბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თიში მაგურაფალი რობერტ ბუნზენი რდჷ. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ბრიტანეთიშ ომაფე ინსტიტუტის, ნატურფილოსოფიაშ პროფესორო. 1852 წანას გიშაგორილქ იჸუ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათურო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირლანდიარეფი კატეგორია:ირლანდიარი ფიზიკოსეფი
მარმარილოშ ზუღა
thumb|250px|მარმარილოშ ზუღა რუკას thumb|250px|სატელიტური ფოტო მარმარილოშ ზუღა (თურქ. Marmara Denizi ; თაშნეშე მარმარიშ ზუღა) — სქირონა შქას აშახვილირი ზუღა, ნამუთ უჩა ზუღას ეგეოსიშ ზუღაწკჷმა მიორსხუანს დო თურქეთიშ ევროპულ ნორთის აზიურშე რთჷნს. თინა ბოსფორით მიარსხუაფუ უჩა ზუღას, დარდანელიშ საროტით — ეგეოსიშის. მუში ფართობი რე 11,350 კმ².
ზუღას ჟირი თარი კოკეფიშ ბუნა რე, ჩინებული, მუჭოთ პრინციშ დო მარმარაშ კოკეფი. თე ეკონია დიდარი რე მარმარილოშ ობადეეფით, სოჸურეშეთ მოურს ზუღაშ ჯოხო.
1999 წანაშ 29 ქირსეთუთაშ შტორმიშ ბორჯის, რუსულ ნავთობ-ტანკერ ვოლგონეფტიქ მარმარისიშ ზუღას ჟირო გიწკჷრჷ დო 1500 ტონაშ უმოს ნავთობიქ ზუღას ქინოწიუ.
ოორუე ანატოლიაშ ბაქანიშ ძგას, ნამუქჷთ ეკონია წანეფს ანდა დიხაშნწალუა გჷმიჭანუ (1999 წანაშ იზმირიშ დიხაშნწალუა), თე ზუღაშ თუდო იდვალუაფუ.
ზურაშ ჯვეში ბერძნული ჯოხო რდჷ პროპონტისი (Προποντίς, -ίδος < pro '-შა' + pontos 'უჩა ზუღა')
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უჩა ზუღა კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
აშმორიშ დო კარტიეშ კოკეფი
ეშმორიშ დო კარტიეშ კოკეფიშ ტერიტორია (Territory of Ashmore and Cartier Islands) — ჟირი უდუხორუ ტროპიკული კოკიშ ბუნა ინდოეთიშ ოკიანეს, ავსტრალიაშ ოორუე-ბჟადალშე. ავსტრალიაშ გალენური ტერიტორია 1931 წანაშე. 1983 წანაშ მარაშინათუთას გჷმაცხადეს ერუანულ ტყაჩირო.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიქტეფი გვატემალას
2010 წანაშ მუნაჩემეფით გვატემალას 3 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
აშმორიშ დო კარტიეშ კოკეფი
ტერიტორია იკენს ეშმორიშ (ბჟადალიშ, ოშქაშე დო ბჟაეიოლიშ მორჩილი კოკეფი) დო კარტიეშ რაქეფს, ნამუშ ედომუშამი ფართობი — 199,45 კმ² რე, სქირონაშ — 114 400 მ².
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიქტეფი გვატემალას
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 936 (2011 წ.) ობიექტი რე მიშაღალირი. თენეფშე 0,3 % გვატემალაშ ობიექტეფი რე. თაურეშე 2 კულტურული ობიექტი რე, 1 — აკოკათაფილი ტიპიშ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი გვატემალას კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
აშმორიშ დო კარტიეშ კოკეფი
კატეგორია:ავსტრალიაშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი კატეგორია:უდუხორუ კოკეფი
კრისტოფერ მარლოუ
კრისტოფერ მარლოუ (ინგლ. Christopher Marlowe, დ. 25 ფურთუთა, 1564, კენტერბერი, კენტიშ ოგრაფე - ღ. 30 მესი, 1593, დეტფორდი, კენტიშ ოგრაფე) —ინგლისარი პოეტი დო დრამატურგი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:ინგლისარი დრამატურგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1564 კატეგორია:ნაღურა 1593
ტომ ფელტონი
ტომას ენდრიუ "ტომ" ფელტონი (Tom Felton; დ. 22 ეკენია, 1987, სურეი) — ინგლისარი არტსტი. ჩინებული რე დრაკო მალფოი-შ როლით ჰარი პოტერიშ პილმეფიშ სერიაშე. 2016 წანაშე ლაჸაფენს სერიალს ვალს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1987
ირაკლი შიოლაშვილი
ირაკლი შიოლაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
პტოლემე
პტოლემე (კოინე Κλαύδιος Πτολεμαῖος, ლათ. Claudius Ptolemaeus, დ. დოხოლაფირო 100, ეგვიპტე, რომიშ იმპერია ღ. დოხოლაფირო 170, ალექსანდრია, ეგვიპტე, რომიშ იმპერია) — მათემატიკოსი, ასტრონომი, ასტროლოგი დო გეოგრაფი. პტოლემე რე ავტორი შხვადოშხვა მენცარული ტრაქტატეფიშ. არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდი რე ალმაგესტი, ნამუთ ეთმოჭარუნს პლანეტეფს, მურიცხეფს დო გეოცენტრიზმის. მაჟირა ნახანდი რე გეოგრაფია, სოდეთ მოჩამილი რე რუკეფი დო პტოლემეშ პერიოდიშ რჩქინა გეოგრაფიაშ დარგის. მასუმა ნახანდი ასტროლოგიური რე დო თიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა რე ტეტრაბიბლოსი. პტოლემე ჭარუნდჷ ჯვეშ ბერძენულ ნინაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასტრონომეფი კატეგორია:ასტროლოგეფი კატეგორია:მაჟია ოშწანურაშ მენცარეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 100 კატეგორია:ნაღურა 170
როკისწყალი
როკისწყალი, როკიდონი, წყარმალუ მაღრან-დვალეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, წყარმალუ დიდი ლიახვიშ მარძგვან ნადუ. სიგჷრძა 8 კმ, ღანჩოშ ფართობი 27,3 კმ². ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონ წყარით. ოშქაშე წანური ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა 0,93 მ³/წმ. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმოლაფეფი — ზარხულ-დამორჩილს, წყარმარჩხობა — ზოთონჯის.
ლიტერატურა
კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ წყარმალუეფი
დრავა (წყარმალუ)
დრავა (Drava, Drau, Dráva) — წყარმალუ იტალიას, ავსტრიას, სლოვენიას, ხორვატიას, უნგრეთის. სიგინძა 707 კმ. აუზიშ ფართი 11,828 კმ². დუნაიშ მარძგვან ნადუ.
დიდი თუნთი (მურიცხეჭაჭილი)
thumb|კაბეტი თუნთი კაბეტი თუნთი (Ursa Major) — ოორუე გვერდსფეროშ მურიცხეჭაჭილი. აკმოდირთუ შქვითი მურიცხიშე, ნამუეფშეთ ჟირი არძოშე ბარჩხალაშ — ალიოთი დო დუბჰე — ოძირაფე სიდიდა რე 1,8. კაბეტი თუნთი არძოშე ჯგირო მორჩქჷ მელახიშ დო პირელიშ თუთეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მურიცხეჭაჭილეფი კატეგორია:დიდი თუნთი (მურიცხეჭაჭილი)
კრეტაშ ზუღა
კრეტაშ ზუღა — იდვალუაფუ ეგეოსიშ ზუღაშ ობჟათეშე, კოკი კრეტაშ ოორუეშე დო კიკლადიშ ობჟათეშე. ზუღა გინოზინდილი რე ბჟადალშე დვალირ კოკი კიტირაშე ბჟაეიოლშე დოდეკანესიშ კოკეფიშახ. კრეტაშ ზუღა საროტეფით მიარსხუაფუ მუჭოთ იონიაშ ზუღას, თაშნეშე სქირონაშქა ზუღას.
გორვაში (შონეშ ქჷნდჷრი)
გორვაში — ჸალაიბონი შონეშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ ნორთის. სიმაღალა 2899 მ. ცალსაროტით მიორსხუანს ინგირიშ დო ცხენწყარიშ ლეხერეფს. ეგაფილი რე იურული ხანიშ დიხაჭაბტკილეფით დო ქვიშაქუალეფით. დჷმახასიათაფალი რე ალპური ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ლუქსემბურგი
ლუქსემბურგი, ლუქსემბურგიშ დიდი საჰერცოგო (ლუქს. - Grousherzog dem Letzebuerg) — ქიანა ბჟადალ ევროპას. უხურგანს ქიანეფი: საფრანგეთი, ბელგია, გერმანია.
გეოგრაფია
ლუქსემბურგი იდვალუაფუ ბჟადაალ ევროპას. ომძღჷ ქიანეფი: საფრანგეთი, ბელგია, გერმანია. ფართობი - 2.600 კვ.კმ.
დემოგრაფია
ნოღეფი (ვითოში) - ლუქსემბურგი (79), ეშ-ალზეტი (28), დიუდელანჟი (18).
ბელა-ტოლა
ბელა-ტოლა (Bella Tola) — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ვალეშ კანტონს; გინმაჯინე ოფუტე სენ-ლიუკს. ზუღაშ დონეშე 3 025 მ სიმაღალათ თინა გიმენბუნაშ უმაღალაში კონკა რე. ეპონილიე ვაისჰორნიშ ჯაჭვიშ ოორუე დობოლაფაშ გოხოლუას.
ოორუე კართეს გინონჯირელიე მუში ჯოხონობაშ ჭიჭე ჯიშთი.
გვალა ძალამი პოპულარულიე ტურისტეფს შქას; ეშერთინე მუდგაზჷმარენი საროტით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ჯვ. წ. 724
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 724 წანა.
ივლინ ვო
ივლინ არტურ სენტ ჯონ ვო (ინგლ. Evelyn Arthur St. John Waugh; დ. 28 გჷმათუთა, 1903 — ღ. 10 პირელი, 1966) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი დო ჟურნალისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1903 კატეგორია:ნაღურა 1966
ჩუჩხე
thumb|ჩუჩხეშ იდეოლოგიაშ მონუმენტი [[ფხენიანიშ ცენტრის]] ჩუჩხე (ჰანგული 주체, ჰანჯა 主體) — მარქსიზმიშ ოორუეკორეული ვერსია, ნამუქჷთ 1956 წანას დირსხჷ დო 1972 წანაშ ოორუე კორეას მარქსიზმ-ლენინიზმი ედომუშამო დოთირჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე კორეა კატეგორია:მარქსიზმი კატეგორია:კომუნიზმი
ნინო წილოსანი
ნინო წილოსანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ასკიაშ საფულე
ასკიაშ საფულე მალიშ ნოღა გაოს — მერჩქინელი რე, ნამდა გვალო თაქ რე დოსვანჯაფილი სონგჰაიშ იმპერიაშ ართ-ართი არძოშე წჷმოძინელი იმპერატორი, ასკია მუჰამედ I. ეკიდილი რე XV ოშწანურაშ ბოლოს. 2004 წანაშე მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
იუნესკო საფულეს ეჭარჷნს, მუჭოთ ლეტაშ მონუმენტური ნოგაფუშ ეიოშანალ მინუშის, ნამუთ ბჟადალ აფრიკაშ საჰელიშ ტრადიციეფს ორხველჷ. კომპლექსი იკათუანს პირამიდულ ონთხორუს, ჟირ მეჩეთის, საფულეს დო დიხარღვაფილეფიშ ანსამბლის. მუში სიმაღალა 17 მეტრი რე დო წჷმარინუანს კოლონიალიზმშახიან უდიდაშ არქიტექტურულ მონუმენტის რეგიონს. თინა რე თი ისლამური არქიტექტურული სტილიშ მაართა მაგალითი, ნამუქჷთ უკული თელ რეგიონს გიფაჩჷ.
ობიექტიშ ბოლობორჯიანი თირაფეფი იკათუანს 1960-1970-ამ წანეფს მეჩეთის გოფართაფას დო 1999 წანას არეალიშ მუკ-მუკის კიდალაშ გოლუაფას. მუში ისტორიაშ მალობას, ობიექტის რეგულარულო ლასირანდეს ბათქაშით, თენა რდ უციო პროცედურა ლეტაშ სტრუქტურაშ კჷნოტებაშო. 2000 წანას მოხვადჷ კომპლექსიშ ელექტრიფიკაციაქ - ქიგიაძინჷ ნოთეეფქ დო წვანჯის ხონარიშ გჷმაძალიარაფალ დინამიკიქ.
ნოღა გაოშ მახორობა ასკიას რეგულარულო გჷმირინუანს მუჭოთ მეჩეთის დო ჯარალობურ დორხველობაშ კულტურულ ცენტრის. მუს ერუანული კანონდვალა თხილანს.
ასკია მოჰამედი სონგჰაიშ იმპერიაშ მაართა ასკია იმპერატორი რდჷ, მუქ იმპერია ოგჷნაფალო გაფართუ. თიშენი, ნამდა თინა ომინუშე მუსულმანი რდჷ, თიქ მექაშ მახვამუშა მიდართჷ, სოჸურეშეთ 1495 წანას დირთჷ, სოჸურეშეთ მუში საფულეშ ეიოგაფალი მოღეეფი მოლეღჷ — მექაშ ლეტა დო ჯალეფი. მუჭოთ იჩიებუნან, მაფაშ ქარავანი ვითოშობათ არქემშე აკმოდირთუდუ. დუდშე სტრუქტურა დოპროექტაფილი რდჷ, მუჭოთ ოხორინალი ჸუდე, მუდგაზმარენი თოლით დო კორიდორეფით, მარა ასკიაქ მუჰამედიშ ღურაშ უკული დილუქუ.
ასკია მუჰამედი აკა კაკალია რე, ნამუთ უშუალოთ საფულეს რე დოსვანჯაფილი, მუდგაზმარენი ასკია რე დოსვანჯაფილი მუშ ოზეშ.
კოლოსეუმი
300პქ|მინი|მარჯვნივ|კოლოსეუმი სერით კოლოსეუმი (ლათინურო colosseum), ფლავიუსეფიშ ამფითეატრი — ქვერსემი ამფითეატრი რომს, იტალიას, არძაშე უდიდაში, ნამუთ ეგაფე რომიშ იმპერიაშ ისტორიას. მერჩქინელი რე რომაული არქიტექტურაშ დო რომაული ინჟინერიაშ შედევრო.
კოლოსეუმიშ ეგაფაქ დიჭყჷ დოხოლაფირო ახ.წ. 70 წანას დო ითუ ახ.წ. 80 წანას იმპერატორ ვესპასიანეშ ბორჯის დო ითუ 80 წანას ტიტუსიშ ბორჯის. იმპერატორ დომიციანექ მიშეღჷ მუდგაზმარენი თირაფა (81–96). კოლოსეუმს უღუდუ 50 000 კოჩიშ დახვენჯი.
კოლოსეუმს დუდშე ფლავიუსეფიშ ამფითეატრი ჯოხოდჷ (ლათინურო  Amphitheatrum Flavium). თე ჯოხოდვალა მოურს ვესპასიანე დო ტიტუს ფლავიუსეფშე.
კოლოსეუმი გჷმირინუაფუდჷ გლადიატორეფიშ ნირზიშო დო შხვა ოძირაფუეფშო, წჷმორინაფეფშო, დგჷნდეს დიდი ლჷმეფიშ სცენეფს დო დრამეფს კლასიკური მითოლოგიაშე. კოლოსეუმშა მინულა რომიშ კათას შეულებუდჷ დუდიშულო, ირნერი გინაგაფურიშ უმუშოთ.
შქა ოშწანურეფს კოლოსეუმი ვა გჷმირინუაფუდჷ წჷმორინაფეფშო. თე პერიოდეფს გჷმირინუაფუდჷ მუჭოთ ოხორუ, ქირსიანული სიწიმინდე, ოფორტიფიკაციე ნოგაფუ დო შხვა.
მუშენდჷ 500 000 კოჩი დო ართი მილიონიშ უმოსი ნოტყი რე ნაჭყვიდა კოლოსეუმიშ ლაჸაფეფს.
21-ა ოშწანურას კოლოსეუმიშ ნორთი აკორღვაფილი რე დიხაშნწალუეფიშ დო ქუალეფიშ ეჭოფუაშ გეშა. თინა მიკმიჭოფანს მიარე ტურისტის. ირი ობიშხა ჭითას აკმიშაყარუ დიდი მუდანობაშ კათა.
ანტიკური დებილების ხანა
ხოდა რას გიყვებოდიიიიტ200პქ|მინი|მარჯვნივ|ანტიკური რომიშ რუკა კოლოსეუმწკჷმა ართო კოლოსეუმიშ ეგაფაქ დიჭყჷ იმპერატორ ვესპასიანეშ ბორჯის 70-72 წანეფს. თექი მაფერი მიხარჩალჷდჷ ვეს, მარა გეგნაწურეს არხიშა. თე აბანეფს კათა ოხორანდჷ 200 წანას, მარა ოხორუეფქ გეგნოჭუ 64 წანას გორჩქინელ დაჩხირქ. ნერონქ გეჭოფუ თე აბანეფიშ დიდი ნორთი მუში დორხველობაშა. მუქ დოკიდჷ ქვერსემი დოხორე (Domus Aurea), სოდეთ რდჷ ტობა, ბაღეფი, გინოფორილი საროტეფი, ნამუეფიშ ორთვალეფი გოძჷდჷ სჷმეტეფს, პავილიონეფი. თაქი რდჷ თაშნეშე ნერონიშ ბრინჯაოშ ნოჭახნაკუ, კოლოსი, ნამუთ ეპონილი რდჷ ნერონიშ ორქოშ ჸუდეშ მინალს.
თიშ უმკუჯინუო, ნამდა კოლოსი ჯგირო რდჷ თხილერი, ორქოშ ჸუდეშ უდიდაში ნორთიქ აკოციუ. ტობაქ აკიფშჷ დიხათ დო თე აბანქ გჷმორინაფილქ იჸუ კოლოსეუმშო. გლადიატორეფიშ სკოლეფი დო შხვა ნოდგჷმეფი დოკიდეს ორქოშ ჸუდეშ ბაღეფს. კოლოსი ქჷდიტეს მუშ აბანს, მარა ნერონიშ დუდი გეგნიღეს. ვესპასიანექ უკული გეგნუთირუ ჯოხო ბჟაშ ღორონთიშ, ჰელიოსიშ ჯოხოშა (Colossus Solis). ბრელ ისტორიკოსის მოირჩქჷ, ნამდა ჯოხოდვალა კოლოსეუმი მოურს ნოჭახნაკუშე, კოლოსიშე. რომიშ იმპერიაშ ნოღეფს ამფითეატრეფი იგაფუდუ ნოღეფიშ ძგალეფს, მარა კოლოსეუმი დოკიდეს ნოღაშ ცენტრის, ფაქტიურო რომიშ სიმბოლურ გურს.
კოლოსეუმიშ დოკიდუაქ ფაქტიურო ითუ ვესპასიანეშ ღურაშ ბორჯის, 79 წანას. კიდანჯალაშ ეკონია ეტაპიშ მოთებაქ დო გონწყჷმაქ მოხვადჷ მუშ სქუაშ, ტიტუსიშ ბორჯის, 80 წანას. დიოს კასიუსიშ ნარაგადით, 9 000 ნოტყი გოჭყვიდეს გონწყჷმაშ ლაჸაფეფს. კოლოსეუმი დოთირუ ვესპასიანეშ უკლაშ სქუაქ, დომიციანექ, ნამუქჷთ გეუძინჷ ჰიპოგეუმეფი, დიხაშთუდონი ტუნელეფი, ნამუთ გჷმირინუაფუდჷ ნოტყეფშო დო დოლმახორეეფშო. მუქ თაშნეშე გეუძინჷ დახვენჯეფი.
217 წანას კოლოსეუმი დოგიბუ გორჩქინელ დაჩხირქ. დიოს კასიუსიშ მეჯინათ, დაჩხირი გჷმიჭანუ ვალუაქ. დაჩხირქ გეგნოგიბუ ამფითეატრიშ ჯათ ღოლამირი ჟინი ნორთი. თინა ედომუშამო აკანწყუეს კინე 240 წანას, უკული 250, ვარა 252 წანას დო კინე 320 წანას. 443 წანას დიხაშ ნწალუაქ დომერეხუ ამფითეატრი, უკული 484 დო 508 წანეფს გაგშანწყუეს. გლადიატორეფიშ ეკონია ბურჯაფიქ მოხვადჷ 435 წანას.
შქა ოშწაჰიჯიჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯჯ
გინიღჷ დიდი თირაფეფი შქა ოშწანურეფს. მაამშვა ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ჭიჭე ეკლესიაქ იჸუ დოკიდილქ კოლოსეუმიშ დინოხოლე. არენა რდჷ გჷმორინაფილი, მუჭოთ საფულე. დახვინჯეფიშ აბანეფქ გჷმორინაფილქ იჸუ ჸუდეეფო. მოჭირინდაფილი რე მუდგაზმარენი ნაჭარა, ნამუეფიშ მეჯინათ ამფითეატრი გაქირებული რდჷ 1100 წანას. 1200 წანას ფრანგიპანეფიშ ფანიაქ გეჭოფუ ამფითეატრი დო გინაშქუ ჯიხათ.
1349 წანას მოხვალამირ დიდ დიხაშნწალუაქ, ობჟათეშ ნორთი აკარღუ. ბრელ დოციმილ ქუაქ გჷმორინაფილქ იჸუ დოხორეეფიშ, ოხვამეეფიშ, ოლეხეეფიშ დო შხვა ნოდგჷმეფიშ ოკიდალო. 1300-ამი წანეფიშ ოშქაშეთ, რელიგიურ ბუნაქ მინილ ოორუე ნორთიშა, სოდეთ რდჷ 1800 წანაშახ. მარმარილოშ ფასადეფქ ჭვილქ იჸუ კალციუმიშ ოქსიდიშ მიოღებელო.
ახალი ისტორია
right|thumbnail|200პქ|კოლოსეუმიშ ინტერიერი, რომი'. [[ტომას კოული, 1832.]] მა-16 დო მა-17 ოშწანურეფს ეკლესიაშ წჷმმარინაფალეფს თოლი გეუძჷდეს ამფითეატრიშა დო ოცადჷდეს აკოცჷმილი შენობაშ გჷმორინაფას. პაპი სიქსტუს Vს (1585–1590) ოკოდჷ, ნამდა მინულებუდუკო კოლოსეუმშა მონტყორიშ ქარხანას დო გოჭყაფედჷკო ომუშებელი აბანეფი რომიშ პროსტიტუტეფშო, მარა მალას თიქ დოღურუ დო ოდეაქ ხოლო იდეათ ქჷდოსქიდჷ. 1671 წანას კარდინალ ალტიერიქ თქუ, ნამდა კოლოსეუმიშ გჷმორინაფა შილებედჷ კორიდაშო. კოლოსეუმი 1757 წანას, ჯოვანი ბატისტა პირანეზი|thumbnail|left|200px ბრელ კოჩიქ იჸუ თე იდეაშ მოვარიექ დო თე იდეაქ ხოლო დოღურუ. 1749 წანას პაპი ბენედიქტე XIV-ქ თქუ, ნამდა კოლოსეუმი რდჷ საკრალური აბანი, სოდეთ წოხლე ქირსიანეფი რდეს ნაჸვილა დო ნაწამებუ. მუქ მიოჭყვიდაფუ კოლოსეუმიშ ტერიტორიაშე ქუალეფიშ ეჭოფუა დო ღალა. თეშ უმკუჯინუო, მუთუნნერი ისტორიული წყუ ვარე ჩინებული, მუთ დადასურენს ქირსიანეფიშ ჸვილუას თე აბანს.
გეჸვენჯი პაპეფქ ცადეს კოლოსეუმიშ ჯვეში ანგარიაშ აკონწყუალა დო აკოციმაშე თხილუა. მუნეფქ დუთხინეს ბრელი ჩანარი, ნამუეფით ჩანდჷ დინოხოლე. თეთ გჷმიჭანეს კოლოსეუმიშ ხოლო უმოსო მერეხუა. 1807 დო 1827 წანეფს გამანგარეს ფასადეფი. დინოხოლე არემონტეს 1831, 1846 დო 1930 წანეფს. დიხაშთუდონი არეეფი გონთხორეს 1810–1814 დო 1874 წანეფს. არქეოლოგიური გონთხორუეფი მასურუ ბენიტო მუსოლინიქ 1930 წანას.
კოლოსეუმი ამდღა
კოლოსეუმი ამდღა ანთასობათ ტურისტის მიკმიჭოფანს ირ წანას, ნამუეფით გაფულენა დინოხოლენ მინაულარო, მარა ევრორსხუშ მენოღალეეფშო მოქმენდალენს შეღავათეფი, თაშნეშე 18-წანაშახიანეფშო დო 65 წანაშ ეშეიანეფშო მინულა შელებუანი რე დუდიშულო, ირნერი ოგაფალიშ უმუშეთ. თაქი იდვალუაფუ მუზეუმი, ნამუთ მეჯღუნელი რე ეროსიშა მეჯღუნელი მუზეუმი. არენაშ გესვარონიშ (იატაკი) ნორთი ხეახალშო რე გინარჩეფი. მა-20 დო 21-ა ოშწანურეფს კოლოსეუმს მანწყუეს მუდგამზარენი კათოლიკური რელიგიური ცერემონია. 2011 წანას დიეგო დელა ვალექ, ტოდ'ს-იშ ჩაფლეფიშ ფირმაშ დჷმარცხუაფალქ მიოჭირინდუ აპიჯაფას აბანობურ ხეშუულობაწკჷმა, ნამდა €25 მილიონით დასპონსორენს კოლოსეუმიშ რემონტუას. თექ პროცესიქ 2011 წანაშე მოჸუნაფილი ჟირ წანა დო გვერდის იგინძორას ოკო.
thumb|450px|center|კოლოსეუმიშ ინტერიერიშ პანორამა 2011 წანას
სქოლიო
კატეგორია:ჯვეში რომი კატეგორია:არქეოლოგიური ობიექტეფი