cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბრაგა (რაიონი)
მუნიციპალიტეტეფი
რაიონი გორთილი რე 14 მუნიციპალიტეტო:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ რაიონეფი
დისექცია
დისექცია — ღურელი ადამიერიშ, ჩხოლარიშ ვარდა ჩანარიშ რსხულიშ გოკვათუა რე თიში ანატომიური სტრუქტურაშ ორკვიებელო დო დაგურაფალო. დისექცია ანატომიური რკვიებეფიშო ოშწანურეფიშ გოძვენას გიმირინუაფუდჷ. თიში ისტორია ანტიკური პერიოდიშე იჭყაფჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დისექცია
ჸილოშტყებამი
300px|thumb|ჸილოშტყებამიშ უჯვეშაშ ნაჭარა ჸილოშტყებამი — შოთა რუსთაველიშ ჩქინდა მულირი ხვათახვალე პოემა. პოემა ირთუ პროლოგო (დაჭყაფური), თარი ანბეთ დო ეპილოგო (დათებუ). დაჭყაფურს იჩიებუ პოეზიაშენ დო ჸოროფაშენ, დო თაქ პოეტი რაგადანს მუშ დუდიშენ: პროლოგიშ ართი თიაქ (ესე ამბავი სპარსული... მარგ.: ათე ანბე სპარსული...) ორჩანუა გარჩქინჷ პოემაშ ორიგინალობაშენ, მარა სპარსული ნინაშ ჯგირი მარჩქენჯი - ვახტანგ მა-6 ნორაგადუე: „სპარსეთის ათერიგი ანბე შუროთ ვა ჸოფენია.“
„ჸილოშტყებამი“ დო მარგალური ნინა
პოემაშ მუსხირენი მარგალური ნათანგა რე: 40-იან წანეფს კაკა ჟვანიაშ დო უკულიანი გედევან შანავაშ, თაშნეშე ბეჯითი (ბენედიქტე) ჯალაღონიაშ ართ-ართი საუჯგუშო ნათანგა.
თანგუაშ სამანგი
ქორთულ ორიგინალს: ვერ დაიჭირავს სიკვდილსა, გზა ვიწრო, ვერცა კლდოვანი მისგან ყოველი გასწორდეს, სუსტი და ძალგულოვანი ბოლოს შეყარნეს მიწამან, ერთად მოყმე და მხცოვანი სჯობს სიცოცხლესა ნაძრახსა, სიკვდილი სახელოვანი.
მარგალური ნათანგა (გედევან შანავაშ): ღურუ ვაჭოფე ინწრა შარას, ვართ მუთუნნერი კირდე სკვილს ართი ნერო ორწყე ინა, გერგეზის ქოთ დონთხაფილს მარდუსუ დო რინა ჭკუმილს, ვაზოგულენს იღბალი ჭვილს ჯოხო შინელი ღურა უჯგუ, რინას დუსლაფი გეწიმილს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთული პოემეფი კატეგორია:ჸილოშტყებამი კატეგორია:შქა ოშწანურეფიშ ლიტერატურა
ფიზიკური კოსმოლოგია
ფიზიკური კოსმოლოგია რე ასტროფიზიკაშ ართ-ართი დარგი, ნამუთ გურაფულენს კოსმოსიშ სტრუქტურას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოსმოლოგია კატეგორია:ასტროფიზიკა
ბართქორთი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ბელიზი (წყარმალუ)
ბელიზი (ესპ. Río Belice) რე წყარმალუ ბელიზის. იჭყაფუ წყარმალუეფიშ მოპანიშ დო მაკალიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას, ნოღა ბელიზიშ ხოლოს. წყარმალუ ბელიზიშ სიგინძა რე 290 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელიზიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ცენტრალურ ამერიკაშ წყარმალუეფი
ამიოტროფული სკლეროზი
ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი (ინგლ. amyotrophic lateral sclerosis (ALS), რე პროგრესული დო ფატალური ნეიროდეგენერაციულ ლახალა, ნამუთ მეურს მოტორული ნეირონეფიშ დეგენერაციათ. თე ლახალას უძახუნა ლუ გერიგი-შ დო შარკოშ ლახალას ხოლო.
ბინდი (2008 წანაშ ფილმი)
ბინდი (Twilight) — 2008 წანაშ ამერიკული რომანტიკული ფილმი. თიში რეჟისორი რე კეტრინ ჰარდვიკი. ფილმი დორსხუაფილი რე რომანს „ბინდი“, ნამუშ ავტორი რე სტეფანი მეიერი. ფილმის თარი როლეფს არსულენა კრისტენ სტიუარტი დო რობერტ პეტინსონი.
ფილმიშ სლოგანი რე „when you can live forever, what do you live for?“ (მარგალურო „იროიანი რინა ქეშეილებუნდა, მუშენ ოხორანქ?“)
სიუჟეტი
17 წანერი ბელა მუამუშწკჷმა (ჩარლი) ჭიჭე ნოღა ფორქსიშა ინურს, თიშენ ნამდა დიდაშ (რენე) ახალი ქომონჯი (ფილი) ბეისბოლისტი რე დო შხირი შარულობა უღუ. ფორკსის თინა გეჩინებაფუანს ფულირეფით ეფშა ფანიას - კალენეფს. ბელა გეგენს ნამდა კალენეფი ვამპირეფი რენა. თინეფს ადამიერიშ ზისხირშე ვარია თქუეს დო ჩხოლარეფიშ ზისხირით იდიარუნა. ბელას დო ედვარდის ართიანი ქეჸოროფებუნა. ედვარდი ბელაშ ფანიაშ მაკათურეფს გაჩინებაფუანს. თის ძღაბი ბეისბოლშა მეჸუნს, სოდეთ შეხვადუნა სუმი ვამპირს. ართ-ართი თინეფშე, ჯეიმსი ბელაშა ნადირუას იჭყანს. კალენეფიშ ფანია თხილანს ბელას დო საიმენდოთ გინატყობინუანს თის ჯექსონვილს. ჯეიმსი იშენ გეგენს ბელაშ მოსადიოს დო თიშ ოჸვილშა მეურს. თინა დაშქურინუანს ბელას დიდაშ ჸვილუათ დო დანძალენს ობალეტე სტუდიას შეხვალამას. ედვარდი ჸვილუნს ჯეიმსის დო გინასქილიდუანს ბელას. ბოლოს, მუჟამსით ბელა დო ედვარდი სკოლაშ ოთებელ წვიებას სხაპუნან, ვიქტორია (ჯეიმსიშ ჸოროფილი) თინეფს ოსინთეშე უჯინე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:2008 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ბინდი (ფილმეფიშ სერია)
ჯეძიანი
ჯეძიანი (浙江; პინ-ინი Zhèjiāng) — პროვინცია ბჟაეიოლი ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ხანჯოუ. მახორობა — 54,426,891 ადამიერი (მა-10 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფითთ.)
გეოგრაფია
ჯეძიანიშ პროვინციაშ ფართობი — 101 800 კმ².
ადმინისტრაციული დორთუალა
ჯეძიანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 11 მუნიციპალიტეტო ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
სუვერენიტეტი
სუვერენიტეტი (ფრანგ. souveraineté — უჟინაში ხეშულობა) — ექსკლუზიური უჟინაშალა, უჟინაში ნებეფიშ ართიანალა, ნამუთ სახენწჷფო დო მუშ მადუდურს ორხველჷ. ქიანაშ სუვერენიტეტი თიშ რსული ზოხორინალას შანენს.
შხვა ზიტყვეფით, სუვერენიტეტი შანენს, ნამდა მოჩამილი ქიანაშ ტერიტორიაშ არძო წესი დო კანონი დუდო ათე ტერიტორიაშით იწესებუ, დო ხვალე მუშით. სახენწჷფო სუვერენიტეტიშ უმუშო სახენწჷფო ვა რე დო ნამდგაიჸინი შხვა სახენწჷფოშ ნორთის ვარა კოლონიას წჷმარინუანს.
სახენწჷფო სუვერენიტეტი იფაჩუ დინოხოლენ წყარეფს, ტერიტორიულ ზუღას, ელჷმოლჷ ზონას, გეზ-ის, კონტინენტურ შელფის. თაჸურეშე აბსოლუტური სუვერენიტეტი იფაჩუ დინოხოლენ წყარეფს დო ტერიტორიულ ზუღას. სახენწჷფო თანჯა ზუღას თე შვანს გჷშმურს ტერიტორიული ზუღას.
კატეგორია:ოერეფოშქაშე ურთიერთობეფი კატეგორია:ოერეფოშქაშე სამართალი კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფია
კახარეფი
კახარეფი — ქორთუეფიშ ეთნოგრაფიული ბუნა. ცხოვრენა კახეთიშ ტერიტორიას. კახარეფ იჩიებუნა ქორთულ ნინაშ კახურ დიალექტიშა.
ეშლი გრინი
ეშლი მიშელ გრინი (Ashley Michele Greene; დ. 21 ფურთუთა,1987) — ამერიკალი არტისტი დო მოდელი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი კატეგორია:დუნაბადი 1987
გრაუ (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|გრაუშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს გრაუ — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩუკუიბამბილა. ფართობი აკმადგინანს 2,174.52 კმ²-ს, მახორობა — 27,574 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 14 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ტადეუშ რაიხშტაინი
ტადეუშ რაიხშტაინი (პოლ. Tadeusz Reichstein; დ. 20 კვირკვე, 1897, ვლოცლავეკი, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 1 მარაშინათუთა, 1996, ბაზელი, შვეიცარია) — პოლონარი-შვეიცარიალი ქიმიკოსი, კორტიზონიშ იზოლაციაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1950 წანას (ფილიპ ჰენჩი დო ედუარდ კენდალიწკჷმა ართო).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიალეფი კატეგორია:შვეიცარიალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1897 კატეგორია:ნაღურა 1996
გურულეფი
გურულეფი — ქორთუეფიშ ეთნოგრაფიულ ბუნა, ცხოვრენა გურიას. იჩიებუნა ქორთულ ნინაშ გურულ დიალექტიშა.
ზებუჯი
ზებუჯი — მალტაშ ართ-ართი ჯვეში ნოღა.
ემანუილ დე როგან-პოლდიუ, ზოხორინელი მალტაშ ორდენიშ კაბეტი მაგისტრი, აკადგინჷ ჯვეში ზებუჯი ნოღაშ სტატუსით დო მეჩჷ მუში ჯოხო თის.
პერსონალიეფი
ჭარუ ფრანს სამურიქ დო სკულპტორი ანტონიო შორტინოქ თე ნოღას დებადეს.
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 590
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 590 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პორტოვიეხოშ კანტონი
პორტოვიეხოშ კანტონი (Cantón Portoviejo) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პორტოვიეხო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 35 952 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ევროკომისიაშ პრეზიდენტი
ევროკომისიაშ პრეზიდენტი რე ევრორსხუშ ინსტიტუტეფც არძოშე მაღალი ვაგჷშაგორუონი პოსტიშ პიჯი. თინა დჷთმირინუაფუ მაკათური სახენწჷფოეფიშ თარობეფიშ ალებაშ ოსხირშა დო ინტკიცებუ ევროპარლამენტიშით
ევროკომისიაშ პრეზიდენტეფი
კატეგორია:ევროპაშ რსხუ კატეგორია:ევროკომისიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:პრეზიდენტეფი
ლოს-გლასიარესიშ ერუანული პარკი
1981 წანას მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
პარკ დე პრენსი
„პარკ დე პრენსი“ (Parc des Princes — პრინცეფიშ პარკი) — ოკუჩხბურთე სტადიონი პარიზის (საფრანგეთი), ნამუთ ინტირუანს 48,712 მაჯინეს. „პარი სენ-ჟერმენიშ“ ჸუდეშ არენა.
1998 წანაშახ თაშნეშე იკოროცხუდჷ საფრანგეთიშ ნაკორობაშ ჸუდეშ სტადიონო, ვინძო პარიზიშ გოხოლუას, სენ-დენს, სპეციალურო 1998 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიშო „სტად დე ფრანსიქ“ ვეკიგჷნ.
„პარკ დე პრენიქ“ ჟირ ფინალს უმენძელჷ ევროპაშ ჩემპიონატიშ ეგიდით: 1960 დო 1984 წანეფიშ ფინალეფი. საკლუბო დონეშა უმენძელჷ სუმ ფინალს ჩემპიონეფიშ ლიგას (1956, 1975-ს დო 1981 წანეფიშ ფინალეფს) დო ჟირს თასეფიშ მაპალუეფიშ თასის (1978-ს დო 1995 ფინალეფს).
ოკუჩხბურთეშ მოხ, სტადიონს რეგულარულო იმანჯაფუ სარაგბო მატჩეფი, თინეფს შქას, საფრანგეთიშ ნაკორობაშ კათაფათ ხოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ სტადიონეფი კატეგორია:პარიზიშ სტადიონეფი
ჸინუშ გიგანტეფი
ჸინუშ გიგანტეფი — გიგანტი პლანეტეფი ნამუეფი იკათუანა წყარბადიშე დო ჰელიუმიშე მონკა ელემენტეფს: ჟანგბადის, ნოშქერბადის, აზოტის დო წურწუფას. ჸათე აკოდგინალუაშ ჟირი ჸინუშ გიგანტი პლანეტა რე ბჟაშ სისტემას: ურანი დო ნეპტუნი. ასტროფიზიკას დო პლანეტოლოგიას ტერმინი "ჸინუ"-ს უძახჷნა თი ქიმიურ კომპონენტეფს, ნამუეფი იჸინუნა 100 კელვინიშ ეშე. მაგალთო ათეცალ ნიფთიერებეფი რე: წყარი, ამიაკი, მეთანი. 1990-იან წანეფიშე მენცარეფიშო რჩქინელი რე ნამდა ურანს დო ნეპტუნს შხვა გიგანტი პლანეტეფიშე (დია, მარსქული) შხვანერი აკოდგინალუა უღუნა. დია დო მარსქული უმოსო წყარბადის დო ჰელიუმს იკათუანა.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჸინუშ გიგანტეფი კატეგორია:გიგანტი პლანეტეფი კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ანდალგალაშ დეპარტამენტი
ანდალგალაშ დეპარტამენტი (Departamento Andalgalá) — დეპარტამენტი არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 14 068 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 4 497 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ანდალგალა.
კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფიშ ერკებული
კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ლაგუნა-სან-რაფაელიშ ერუანული პარკი
1979 წანას ნაციონალურ პარკიქ გემაკათურ იუნესკოშ პროგრამას ადამიერი დო ბიოსფერო
სქოლიო
კატეგორია:ჩილეშ ერუანული პარკეფი
კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფიშ ერკებული
რუკა
ლეგენდა:
კამორა
სქოლიო
კატეგორია:მაფიოზური კლანეფი კატეგორია:იტალიაშ კრიმინალური ბუჯგუეფი კატეგორია:ოერეფოშქაშე კრიმინალური ბუჯგუეფი კატეგორია:ნეაპოლი კატეგორია:ფულირი კრიმინალური ორგანიზაციეფი კატეგორია:კამორა
კაბეტი ნოვგოროდი
კაბეტი ნოვგოროდი (Вели́кий Но́вгород; 1999 წანაშახ ოფიციალურო ჯოხოდჷ — ნოვგოროდი) — ნოღა, რუსეთიშ ოორუე-ბჟადალ ფედერალურ ოკრუგის. ნოვგოროდიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ოორუე-ბჟადალშე 552 კილომეტრიშ მეძენას, სანქტ-პეტერბურგიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე — 145 კილომეტრიშ მეძენას.
რესურსეფი ონტერნეტის
კატეგორია:ნოვგოროდიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ვიანა-დუ-კაშტელუ (რაიონი)
მუნიციპალიტეტეფი
რაიონი გორთილი რე 10 მუნიციპალიტეტო:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ რაიონეფი
რუმინული ნინა
[[File:Map Roumanophone World.png|320px|thumb|right|ცაშფერი: აბანი, სოდეთ რუმინული დომინანტი ნინა რე
წვანე: აბანეფი, სოდეთ რუმინული მაჟირა ნინა რე მორაგადეეფშო]]
რუმინული ნინა — რუმინალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანულ ნინეფს. ჭარილობა დუდშე გერსხუაფილი რდჷ კირილურ ანბანს, 1860 წანაშე - ლათინურ გრაფიკას.
ზოგადი ჩინებეფი
280px|right|thumb|"Neacșu-შ ჭარილი" რე არძაშე ჯვეში რუმინულო ჭარილი დოკუმენტი
რომიშ იმპერიაშე ბჟაეიოლ ბალკანეთიშ ეჭოფუაშ უკული გინოხორაფილი კოლონისტეფიშ ორაგადე-დიალექტურ ლათინურს რე გერსხუაფილი რუმინული ნინა. თე ნინაშ ფორმირებას გოლინა იღვენუეს აბანური დაკურ დო ფრაკიულ ნინეფქ, მოგვიანაფილო - ბერძენულქ დო სლავურქ. მაართა ჭარილობითი მინუშეფი (ჭარილეფი, საქვარამი ქარღადეფი, რელიგიური ტექსტეფი) XVI ოშწანურაშ დაჭყაფუთ ითარიღებუ. ლიტერატურული ნინაშ ფორმირებაქ დიჭყჷ XVII ოშწანურას.
სტატუსი
ოფიციალური ნინა
გოფაჩუაშ არეალი:
ნაწიფუ
thumb|ნაწიფუ ნაწიფუ თაშნეშე ნაწიფი, ჯაშ ზისხირი (ლათ. Chelidonium) — ანდაწანიანი ოდიარე ჩანარეფიშ გვარი კაკაჩაშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარიშ აკა გვარობა Ch. mujus იკათუანს ნარინჯიშფერ ბჟაწვენს. ჩანარს ტომბათ, სუაშობური გოფელეკერი ფურცელეფი დო ქორგაშობური ბიბლეფო აკოკორობილი ჸვინთელი პიოლეფი უღუ.
რუმინული ნინა
სტატუსი
რუმინეთი, მოლდოვა, 25px| სერბია (ვოივოდინა)
ნაწიფუ
ჟღამამი ჩანარი რე, ნამუთ იკათუანს ალკალოიდ ქელიდონიუმს, ნამუშჷთ შხირას იჟღამარუ ჩხოლარეფი. ნაწიფუშ ბჟაწვენი გჷმირინუაფუ მედიცინას გეჯეჯიშ დო კანიშ ლახარეფიშ ოსქილადეთ.
რუმინული ნინა
ლექსიკა
ფრაზეფი დო სიტყვეფი:
ნაწიფუ
ლიტერატურა
კატეგორია:კაკაჩაშობურეფი
რუმინული ნინა
ლექსიკა
რიცხუეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუმინული ნინა კატეგორია:რომანული ნინეფი
ჩინჩეროსი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჩინჩეროსიშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს ჩინჩეროსი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩინჩეროსი. ფართობი აკმადგინანს 1,242.33 კმ²-ს, მახორობა — 52,317 ადამიერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
შრი-ლანკა
შრი–ლანკა, (ედომუშამი ჯოხოდვალა შრი–ლანკაშ დემოკრატიული სოცილისტური რესპუბლიკა) — სახენწჷფო ობჟათე აზიას, მილარე კოკი შრი–ლანკას, ინდოსტანიშ ობჟათე–ბჟაეიოლშე. 1972 წანაშახ თე ქიანა ჩინებული რდჷ მუჭოთ – ცეილონი.
გეოგრაფია
კოკი შრი–ლანკა ობჟათე აზიას მილარე, ინდოსტანიშ ობჟათე ჩქონიშ ონდეთ ბჟაეიოლშე ომძღჷ ინდოეთიშ ოკიანე დო ბენგალიშ ჸუჯი. ინდოსტანშე გჷშართილი რე მანარიშ ჸუჯით დო პოლკიშ საროტით. თაშ ჯოხოდვალირი ადამიშ ხინჯიქ — პოლკიშ საროტის გეგნორჩხჷ — ართ ბორჯის შრი–ლანკაშ მატერიკშა მიმარსხუაფალი დიხაშ ნორთი, მარა ხენაჭარეფიშ მუნაჩამუეფით თე დიხაშ ნორთი აკოპანჯჷ დოხოლაფირო 1481 წანაშ დიხაშ ნწალუაქ.
რელიეფი
ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი უკინებუ წყარპიჯ რზენეფს. გვალეფი, ქიანაშ ცენტრალურ ნორთის მილარე; არძაშე უმაღალაში კონკა რე — გვალა პინდურუტალაგალა (2524 მ), მაჟია ჩინებული კონკა რე — შრი პადა (ჩინებული რე ხოლო მუჭოთ ადამიშ კონკა).
კლიმატი
სუბეკვატორული მუსონური: ოორუე–ბჟაეიოლური მუსონი იგჷნძორებუ გჷმათუთაშე მელახშა, ობჟათე–ბჟადალური მუსონი — ივანობაშე გჷმათუთაშა.
დინოხოლენი წყარეფი
რზენეფიშ წყარმალუეფი კუნტა რე. გვალაშ წყარმალუეფს დიდ ჰიდროენერგოშილებუა უღუნა. წყარმალუეფიშ უმენტაშობას წყარი – ტიბუ რე. ქიანაშ უდიდაშ წყარმალუეფი რე - მახაველი–განგა, კელანი, კალუ, არუვი–არუ.
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა — 21,3 მლნ კოჩი (2009 წანაშ კვირკვეშ მუნაჩემეფით).
წანმოწანური ძინა — 0,9 %.
დაბადება — 16,2 1000–შე (ფერტილურჷოფა — 1,99 დაბადება ართ ოსურშე);
ღურალა — 6,1 1000–შე;
ემიგრაცია — 1,1 1000–შე;
ჩქჷჩქჷუეფიშ ღურალა — 18,5 1000–შე;
თელარაშ ოშქაშე სიგჷნძა — 73 წანა კოჩეფწკჷმა, 77 წანა ოსურეფწჷკუმა.
სინგალეფი დოხოლაფირო ნთელ მახორობაშ 75% რე, ტამილეფი — დოხოლაფირო მახორობაშ 18% რე, უმენტაშო ქიანაშ ოორუე დო ბჟაეიოლ რაიონეფს. თაქ ხოლო ოხორანა ლანელი მავრეფი (ლარაკალა - არაბეფიშ გამნარყეფი) — დოხოლაფირო მახორობაშ 7% რე, ბიურგერეფი (ევროპალწკჷმა კათაფილი ფანიაშ გამნარყეფი) — დოხოლაფირო მახორობაშ 0,3% რე, ვედეფი (კოკიშ უჯვეშაში მახორუეფიშ გამნარყეფი) — დოხოლაფირო 1000 კოჩი.
მახორობაშ დოხოლაფირო 70 % (უმენტაშო, სინგალეფი) ბუდისტი რე, 15 % რე — ინდუზმიშ (თამილეფი), 8 % რე — ქირსიანობაშ, 7 % რე — ისლამიშ (ლანელი მავრეფი).
ჭარუა–კითხირიშ რჩქინაშ დონე — 92 % ქომოლკოჩეფწკჷმა, 89 % ოსურკოჩეფწკჷმა (2001 წანაშ მუნაჩემეფით).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შრი-ლანკა კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:კოკეფი
სამი ნასერი
სამი ნასერი (Samy Naceri; سعيد ناصري; დ. 2 კვირკვე 1961, პარიზი, საფრანგეთი) — ბერბერული გორჩქინაშ ფრანგი არტისტი. ჩინებული რე მუში როლით ფილმის „ტაქსით“ დო თიში გაგინძორებეფით. სამი ბიბი ნასერიშ უკლაში ჯიმა რე.
ბიოგრაფია
სამი ნასერქ დებადჷ 1961 წანაშ 2 კვირკვეს საფრანგეთიშ ნანანოღა პარიზის. დიდა ჟაკლინი ნორმანდიალი ფრანგი რე, მუმა ჯილალი ალჟირალი რე, ნამუქჷთ საფრანგეთშა გინორთჷ ალჟირიშ დუდიშალაშა. სამიქ ირდჷ არხებული ოხორინალს სენ-მარტინიშ შოშეს ამშვი ჯიმაწკჷმა დო დალეფწკჷმა ართო. ართ-ართი ჯიმა ლარბი (ბიბი) ნასერი ხოლო არტისტი რე. გვიანო თიში ფანიაქ დარინალო პარიზიშ ელიურთიშა, ფინტენე-სუ-ბუაშა გინორთჷ.
ნასერიქ სკოლა 16 წანაშ ხანს დიტუ დო დიჭყჷ მუშობა. მარგინალური რინაშ მათხოზინექ 18 წანაშ ხანს დიჭყჷ ნარკოტიკიშ მოხვარა. 1984 წანას, თის მიესაჯჷ ხუთი წანიანი დოხუნაქ ხირუაშო, ჯიხას 4 წანა იღჷ.
სამის ჸუნს ქომოლსქუა დუნაბადი 1995 წანას, ჯოხოთ ჯულიანი. 2005 წანას იგურგინჷ არტისტი მარი გიარდშა.
კარიერა
მუსხირენ წანაშ გოძვენას თინა ოცადჷდჷ მეუგორუაფუდუკო მუში აბანშა სცენას. მაართა შანსი კინოს თის მეჩჷ რეჟისორქ ტომას ჟილქ ფილმით Raï, სოდეთ თინაქ ნორდინიშ როლი არსულჷ. ნასერქ ათე როლით ლოკარნოშ კინოფესტივალს ჟირი ჯილდო მიღჷ, ხოლო პარიზიშ კინოფესტივალსჷთ.
სამიშ კარიერაქ უმოსო წოხოლე იდჷ თიშ უკული, მუთ გიშარჩქინელო თინაქ შეხვად რეჟისორ დო პროდიუსერ ლიუკ ბესონს. ართიანს თინეფქ შეხვადეს ფილმ ლეონიშ გინოღალას, სოდეთ ახალი არტისტი ლაჸაფენდჷ პოლიციარიშ როლს.
ბესონი მუშ ფილმის ტაქსი სამის არენს ახალი ტაქსისტიშ დანიელიშ როლს. თეს მაჸუნჷ ფილმეფქ „ტაქსი 2“ (2000), „ტაქსი 3“ (2003), „ტაქსი 4“ (2007).
2006 წანას არტისტიქ მიღჷ საუჯგუშო ქომოლკოჩი არტისტიშ ჯილდო ფილმ „პატრიოტეფიშო“ კანიშ კინოფესტივალს, ფილმიშ შხვა არტისტეფწკჷმა ართო.
2009 წანაშ უკული, მუთ თის გურჩქინდჷ პრობლემეფქ პოლიციაწკჷმა უმოსო მესიშ თირსალო გიშეშჷ ტელევიზიათ. 2015 წანას ილაჸაფჷ თეატრალურ წჷმორინას „L’indien cherche le Bronx“.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუნაბადი 1961 კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:ბერბერეფი
ბეზენგიშ კიდალა
ბეზენგიშ კიდალა, ფიცარული — ცენტრალური კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ არძაშე მაღალი, 12 კილომეტრიშ სიგინძაშ მუნაკვათა. ებიჯილი რე კიდალაშ მაგურო ბალყარეთის (ოორუეჸურე) დო შონეს (ობჟათეს) შქას. ბეზენგიშ კიდალას საქორთუოს ხალდეშ კიდალას ხოლო უძახჷნა. ბეზენგიშ კიდალას გოტარკალერი რე კავკაციონიშ კრისტალური გურიშ ქანეფიშ – ტუტაშფერი გრანიტოიდეფი, ნამუეფით ეგაფილი რე ბეზენგიშ კიდალაშ უმაღალაში კონკეფი: ლალვერი (4350 მ), გისტოლა (4860 მ), კათინთაუ (4970 მ), ჯანღა (5040მ), შოთა რუსთაველიშ კონკა (4960 მ), შხარა (5058 მ). თინეფ შქას 4400-4100 მ სიმაღალაშ ჸალაიბონეფი რე.
ბეზენგიშ კიდალეფშე ოორუეჸურე გიმურს კავკაციონიშ ართ-ართი უკაბეტაში ბეზენგიშ ჯიშთი, ობჟათეჸურეშე - ხალდშ დო შხარაშ ჯიშთეფი. ბეზენგიშ კიდალაშ კონკეფიშ ტრავერსი ართ-ართი უძნელაში ალპინისტური მარშრუტი რე კავკაციონს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:კავკაციონიშ ქჷნდჷრეფი
აჰმადაბადი
thumb|აჰმადაბადი აჰმადაბადი (გუჯარ. અમદાવાદ) — ნოღა ინდოეთის, გუჯარათიშ შტატიშ უდიდაში ნოღა დო ჯვეში ნანანოღა. მახორობაშ მუდანობა 5 897 312 კოჩი. მახორობათ მაამშვა რე ინდოეთის. აჰმადაბადიშ აგლომერაცია იკათუანს 6,5 მილიონ მახორუს. აჰმადაბადიქ დირსხუ 1411 წანაშ 26 ფურთუთას. ნოღა დარსხუ სულთანქ აჰმად შაჰიქ, მუჭოთ გუჯარათიშ სულთანატიშ ნანანოღა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ტეილორ ლოტნერი
ტეილორ დენიელ ლოტნერი (დ. 11 ფურთუთა 1992) — ამერიკალი არტისტი დო მოდელი. ბაღანობას დეინტერესჷ რკინებათ დო ამერიკული სპორტიშ კარატეშ ასოციაციას მიოჩქუდჷ ოსადიეთ მუში კატეგორიას. არტისტიშ კარიერას ჩინებულქ იჸუ „ბერნი მაკიშ შოუთ“ დო შხვა ტელესერიალეფით, მორო დიდი წჷმოძინა მოუღჷ ფილმეფიშ სერიაქ „ბინდი“.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი
ტობა
ტობაშ წყარიშ ბალანსიშ თარი მუშნალი რე ღანჩოშ ჟიპიჯური დო დიხაშთუდონი გიმნაველი, თაშნეშეთ ტობაშ ჟიპიჯის მულირი ატმოსფერული ნოლექეფი; გიშალუ რე ტობაშ ჟიპიჯური დო დიხაშთუდონი გიმნაველი დო აორქება ტობაშ ჟიპიჯიშე. ნამთინე კაბეტი ზჷმაშ ტობეფს ზუღას უძახუნა; თეშნერი რე სამანგ., კასპიაშ ზუღა.
იუკონი
იუკონი (ინგლ. Yukon River) რე წყარმალუ ოორუე ამერიკას, ააშს დო კანადას. წყარმალუ იუკონიშ სიგინძა რე 3,190 კმ. ღანჩოშ ფართობი 854,700 კვ.კმ. ინაკათუ ბერინგიშ ზუღას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუკონიშ ტერიტორიაშ წყარმალუეფი
კლარკ-ფორკი
კლარკ-ფორკი (ინგლ. Clark Fork River) რე წყარმალუ ააშს, მონტანაშ დო აიდაჰოშ შტატეფს.
გეოგრაფია
კლარკ-ფორკი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ სილვერ-ბოუ-კრიკიშ დო უორმ-სპრინგს-კრიკიშ აკოართაფათ, მონტანაშ შტატიშ დირ-ლოჯიშ ოლქიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ პანდ-ორეიშ ტობას, აიდაჰოშ ბონერიშ ოლქიშ ტერიტორიას. კლარკ-ფორკიშ სიგჷნძა 500 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 59,320 კვ.კმ. წყარმალუს რე შხვადოშხვა კაშხალეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:მონტანაშ წყარმალუეფი კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი
2010
ღურთუთა
thumb|200px|left|[[ჰაიტიშ დიხაშნწალუა (2010)|ჰაიტიშ დიხაშნწალუაშ შედეგო აკოცჷმილი ჸუდეეფი.]]
ფურთუთა
thumb|200px|left|[[ზოთონჯიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფი 2010|ვანკუვერიშ ზოთონჯიშ ოლიმპიადაშახ დოსქილადირი ბორჯიშ მაკოროცხალი.]]
ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ფიზიოლოგია დო მედიცინა : რობერტ ჟოფრეი ედვარდსი (გოართოიანაფილი ომაფე)
დავით ტურაშვილი
დავით (დათო) ტურაშვილი (დ. 10 მესი, 1966, ქართი) — ქორთუ ჭარუ.
ბიოგრაფია
გაათუ ქართიშ 57-ა ოშქაშე სკოლა. გურაფულენდჷ ქსუ ფილოლოგიაშ ფაკულტეტის, თაშნეშე ლიტერატურაშ, კინოშ დო ხელუანობაშ ისტორიას ქართიშ, ოდო უკული ლონდონიშ დო მადრიდიშ უნივერსიტეტეფს, კინოდრამატურგიას - ერლომ ახვლედიანიშ ოსცენარე ორსანტიეს.
აქტიურო ოხოლუდჷ 1980–ამ წანეფიშ სტუდენტურ ყარაფის, მუჭოთ უნივერსიტეტიშ პრეს-კლუბიშ აქტიური მაკათური. რდჷ 1989 წანას დავითგარეჯაშ ომონასტერე კომპლექსის მონწყილი სტუდენტური ოპროტესტე აქციაშ ართ-ართი ხემანჯღვერი. ეკონია წანეფიშ განწხანს, ჭარუობაწკჷმა ართო, მეჸუნდჷ პედაგოგიურ საქვარუასჷთ – კითხულენდჷ ლექციეფიშ კურსის ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ჰუმანიტარულ ფაკულტეტეფს.
აკოქიმინჯალა
სცენარეფიშ მოხ ჭარუნს რომანეფს, თხობელუეფს დო პიესეფს. დავით ტურაშვილიშ მაართა პროზაული კათელქ გჷმიბჟინუ 1991 წანას. ამუდღარშო გჷშაშქუმალირი აფუ 12 წინგი. თიში თხობელუეფი თანგილი რე 7 ნინაშა დო გჷმობჟინაფილი რე შხვადოშხვა ქიანაშ ლიტერატურულ პერიოდიკას. თაშნეშე რე ავტორი ომენცარე-რკვიობურ ჭარილეფიშ ლიტერატურაშრჩქინჯალას დო ისტორიოგრაფიას. თანგილი აფუ მუჭოთ პროზაული, თაშნეშე პოეტური ტექსტეფი რუსული, ინგლისური, ესპანური დო თურქული ნინეფიშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1966 კატეგორია:საბაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დათო ტურაშვილი კატეგორია:ქორთუ დრამატურგეფი
ხაიბერ-პახტუნხვა
ხაიბერ-პახტუნხვა ( خیبر پختونخوا; Khyber Pakhtunkhwa) — პაკისტანიშ პროვინცია. მახორობაშ უმენტაშობას აკმადგინანა პუშტუნეფი დო ხინდკო, ჰინდუქუშიშ ლეხერეფს ოხორანა დარდეფიშ კათა, ნამუეფშეთ უშხუაში რე კხო.
პროვინციას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ავღანეთი, ბჟაეიოლშე — ინდოეთი, ობჟათეშე — პენჯაბიშ პროვინცია, ბჟადალშე — ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი.
ხაიბერ-პახტუნხვიშ პროვინცია იკათუანს 25 ოლქის.
მახორობა
2011 წანაშ მუნაჩემეფით, პროვინციას ოხორანდჷ 26 896 829 ადამიერი, ავღანარი თხოზინელეფიშამო, ნამუეფიშ მუდანობა 1,5 მლნ-ს აკმადგინანს. მახორობაშ 2/3 პუშტუნი რე. მახორობაშ მუდანობაშ დინამიკა: შხუ ნოღეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
სამართალი
სამართალი რე ორთათ გოპიჯალერი ადამიანეფიშ ნება-საღალობეფიშ გჷმათანჯალი ოართეოვალდვალე ართიშ წესეფიშ ართიანალა დო ჯარალუობური ურთიერთობეფიშ მოწკანტუაშ სისტემა, ნამუსჷთ ახასიათენს ნორმატიულარა, ფორომალური გოთანჯაფა, სისტემურალა დო თინეფიშ რსულაფა სახენწჷფოშური ჟიქიმინჯალათ რე უნარღელჸოფილი.
პაოლა (მალტა)
პაოლა (მალტ. Paola, თაშნეშე Pawla დო Paula), შხვა ჯოხო რაჰატ გდიდი ( მალტ. Raħal Ġdid, ახალი ნოღა) - ნოღა მალტას.
სამართალი
სამართლიშ დარგეფი
ინტერნაციონალური ოაპიჯაფური სამართალი ინტერნაციონალური ოჰეერე სამართალი ინტერნაციონალური ოზუღე სამართალი ინტერნაციონალური კოსმოსური სამართალი ინტერნაციონალური ჰუმანიტარული სამართალი ინტერნაციონალური ზისხირიშ სამართალი ადამიერიშ ნებეფიშ ინტერნაციონალური სამართალი ევროპაშ რსხუშ საჯარო სამართალი დიპლომატიური დო ოკონსულე სამართალი
პაოლა (მალტა)
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
კოსმოსური აპარატი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოსმოსური აპარატეფი
ალკობასიშ მონასტერი
სანტა-მარია დე ალკობასიშ მონასტერი (პორტუგალიურო Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça) - ცისტერციანალეფიშ მონასტერი პორტუგალიაშ ნოღა ალკობასას. დარსხუ 1153 წანას პორტუგალიაშ მაართა მაფაქ, აფონსო I-ქ დო თელი ჟირი ოშწანურაშ მალობას გჷმირინუაფუდუ მაფეფიშ ოსაფულებერო. ეკლესია მაართა გოთიკური ნოგაფუ რე პორტუგალიას. მონასტერქ გიფართუ მანუელ I-შ ბორჯის, ბაროკოშ სტილს გეახალჷ XVIII ოშწანურას. ნაპოლეონიშ ლჷმეფიშ ბორჯის მონასტერიშ საუნჯე გორჩვეს ფრანგეფქ. 1989 წანაშე მონასტერი მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ნემეიშ ნჯილო
მინი|მარძგვანშე|290პქ|[[ჰერაკლე (მითოლოგია)|ჰერაკლე ოშქვიდუანს ნემეიშ ნჯილოს]] ნემეიშ ნჯილო — ჰერაკლეშ ციკლიშ ნარაგადუეფშე ჩინებული ნოტყელი, ტიფონიშ დო ექიდნიშ ვარდა ექიდნიშ დო გერიონიშ ჯოღორიშ ორთროსიშ საზარო ერჩქი, ნამუქჷთ დახე ედომუშამი არგოლიდა ტიოზო გინართინუ. ირდიხას ორინჯიშ დო ადამიერეფიშ ნოღურეფი დო ყვილეფი აშაძჷდჷ. სოფოკლექ ნოტყელს გიოდჷ „ჭყიშეფიშ რისხვა“ („ბუკოლინ ალასტორ ლეონ“). ნამთინი გერგეზის ვაჸვილ თიქი, ხვალე ჰერაკლექ ევრისთევსიშ მაართა დავალებათ ძირჷ, დოჭკირჷ, ოჭოფჷ დო მაშქვიდჷ. წორო ათე სცენა რე სახებული ანტიკური ხელუანებაშ ბრელი ნახანდისჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია
გეოცენტრიზმი
გეოცენტრიზმი, გეოცენტრული მოდელი, პტოლემური სისტემა — რე ასტრონომიული მოდელი, ნამუშ მეჯინათ დიხაუჩა ოქიანუშ ცენტრი რე დო ბჟა, თუთა დო პლანეტეფი თის მუკი-მუკი გართუნა. გეოცენტრიზმი გერსხილი რე არისტოტელეშ დო პტოლემეშ იდეეფს. გეოცენტრიზმი დომინანტური მოდელი რდჷ რენესანსიშ პერიოდიშახ. ნიკოლოზ კოპერნიკიშ იდეეფქ, ნამუსჷთ უკულ მაჸუნჷ კოპერნიკიშ რევოლუციაქ, დოთირუ გეოცენტრიზმი ჰელიოცენტრული მოდელით. კოპერნიკიშახ არისტარქე სამოსარი რდჷ მაართა ასტრონომი, ნამუქჷთ წჷმარინუ ჰელიოცენტრიზმიშ ვერსია ჯვ.წ. III ოშწანურას.
პუჯა (ინდუიზმი)
პუჯა (पूजा,  — "პატჷცემა", "ხვამა", "ხვამუა") — რელიგიური რიტუალი ინდუიზმის, ღორონთიშ გჷმნახანტუშ სკულპტურაშო ოჭკომალიშ, წყარიშ, კეთილშურელობაშ, პიოლეფიშ დო შხვა ელემენტეფიშ წჷმორინაფა. პუჯა ისრულებუაფუ ღორონთიშა (ვარდა ღორონთეფშა) ართგურობაშ გჷმახანტალო.
გეოცენტრიზმი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოცენტრიზმი
პუჯა (ინდუიზმი)
ინდუისტეფიშ უმენტაშობა ართ დღაშ დინოხოლე ართ-ჟირშა იხვამანს. მარა პუჯა ხვალო ირდღარი ოხვამერი ვარჷნ, გიშაკერძაფილ შვანეფს ხოლო ისრულებუაფუ, სამანგათ ჸუდეშ "ოტიბაფალო" (ჸუდეს სითინჩეშო). პუჯაშ რიტუალი ისრულებუაფუ თიშ უკული, მუთ რიტუალიშ მასრულაფარი ადამიერი, მიღენს აბანოს, გიბონჷნს, თაშნეშე იზალანს, ორდას უხეცეთ, თიშენ ნამჷ-და, ედომუშამო კონცენტრირაფილი (დიანი) ორდას რიტუალიშო. გიშაკერძაფილი რელიგიური დღახუეფი, მუჟამსჷთ ისრულებუაფუ პუჯა: დურგა-პუჯა, პონგალი, ლაკშმი-პუჯა დო შხვეფი.
პუჯა აკმოდირთუ: მედიტაციაშე, ასკეტიზმიშე, ბირაშე, წიმინდე ჭარილეფიშ კითხირშე, ოჭკომალიშ წჷმორინაფაშე დო პატიშჩამაშე. რიტუალიშ ბორჯის, რიტუალიშ მაკათურეფი იკეთენა შანი ტილაკას, ნამუთ იზადუ სანდალიშ პასტაშე, ნამუსჷთ მიკმისვანა ჸვაშა ვარდა ისვანა ჭითა ჭურჭულს ჸვაშ ოშქაშეს. თენა შანენს ღორონთიშა (ღორონთეფშა) დოქვემდებარაფაშ სიმბოლოს. რიტუალიშ ბორჯის ისრულებუაფუ დაჩხირით გჷმოწიმინდუა — რიტუალურ (წიმინდე) დაჩხირს მიშმაჸათანა ძღვენს ღორონთეფიშო, მანტრეფიშ კითხირიშ თუდო.
პუჯა, ინდოეთის ძალამი გოფაჩილი დო პოპულარული ოსურეფიშ ჯოხო რე.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუიზმი
ჯუბა
ჯუბა (Juba, جوبا) — ობჟათე სუდანიშ ნანანოღა. შტატ ცენტრალური ეკვატორიაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანდჷ 230 195 კოჩი.
ისტორია
ნოღაქ დირსხუ XIX ოშწანურას, მუჭოთ ვაჭარუაშ ცენტრი დო ჯოხოდჷ გონდოკორო. ბრიტანარეფიშ სუდანიშ ობჟათე ნორთიშ უგანდაწკჷმა გოართოიანაფაშ კორინქ კრახი გჷნიცადჷ, მუჟამსჷთ 1947 წანას ჯუბას ხექ მიჭარინ აპიჯალას ოორუე დო ობჟათე სუდანიშ გოართოიანაფაშ გეშა. 1955 წანას, ნოღას ჯარიშკოჩეფიშ ობჟათეშე მაჸუნ სუდანიშ მაართა ომენოღალე ლჷმაქ, ნამუქთ 1972 წანას გეთუ.
1977 წანას ნოღას გინწყჷ უნივერსიტეტიქ. სუდანიშ მაჟრა ომენოღალე ლჷმაშ პერიოდის ჯუბა მოლინეფიშ ეპიცენტრის რდჷ. ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ უკული ქიანას გორჩქინდჷ იდეაქ, ნანანოღაშ გინოღალაშე დო შხვა აბანს აკოგაფაშენ. 2011 წანაშ 4 ეკენიას ობჟათე სუდანიშ თრობაქ მიღჷ გჷნოჭყვიდირი ნანანოღა გეგნიღან ჯუბაშე ნოღა რამსელშა, ასეიან ნანანოღაშ ოორუეშე 240 კმ-ს, თიშ გურშენ, ნამჷ-და ცენტრალური ეკვატორიაშ შტატიშ ხეშუულებაქ, ნამუშ ტერიტორიასჷთ ჯუბა იდვალუაფუნ, ცენტრალურ ხეშუულებას ვარი უგამუ ომანგე მუდანობაშ დიხაშ გიშართუალაშენ ახალი სახენწჷფო დგჷმილეფიშ აკაგაფალო. ნანანოღაშ გინოღალაქ შილებე დოხოლაფირო 6 წანა მიკორინუასინ, თიშ გეშა, ნამჷ-და რამსელს მიარე ოთარობე ობიექტიქ ოკო აკიგას ..
მახორობა
2008 წანას, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 230 195 ადამიერს.
მახორობაშ ძინაშ დინამიკა:
კლიმატი
ჯუბაშ კლიმატი — ტიპიური სუბეკვატორული სავანური სქირე სეზონით გერგობათუთა-მელახის დო ლამე სეზონით (პირელშე გჷმათუთაშამო). სქირე სეზონი იხასიათებუ ჩხე დო სქირე ტაროსით, დო დიდი დღა-სერული თირუაფონობათ, ლამე სეზონი — უმოსი რგილი დო ლამე რე, მარა კუნტა დღა-სერული თირუაფონობათ. წანაშ ოშქაშე ტემპერატურა მერკეთ ითირუ დო ედომუშამი წანაშ გოძვენას დოხოლაფირო აკმადგინანს 25-30 °C-ს. წანმოწანას მოურს 1000 მმ ნოლექი.
ინფრასტრუქტურა
ნოღა ონიშოლი რე წყარმალუ ჩე ნილოსის დო ობჟათეშ ბოლო პუნქტი რე ნილოსიშ მანგას არსებულ შარეფს. ომენოღალე ლჷმაშახ ჯუბა რდჷ სატრანსპორტე ნოსქვი, ნამუთ ავტოშარეფით რე მერსხუაფილი კენიაწკჷმა, უგანდაწკჷმა დო კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაწკჷმა.
ასეშო ნოღას ავტოშარეფი ძალამ გლახა დგომარობას რე. რგვალი, დიხაჭაბუშე აკოგაფილი ჭიჭე ჸუდეეფი გინორთვილი რე ოდიარეეფშე კეთებული ორთვალით, კანტი კუნტას გედგჷ მაღაზიაშ ონწკარუეფიშ ართსართულამი ანგურაშ დგჷმილეფი.
მასმედია
მირაია FM (სარკე) — გოეროშ მისიაშ რადიოდგჷმილი, მაუჭყაფენს ჯუბაშე.
სპორტი
ჯუბას არსებენს ჯუბაშ სტადიონი, ნამუსჷთ დინოხოლენი ოკუჩხბურთე ლაყაფეფს ატარენს ნოღაშ ოკუჩხბურთე კლუბი «მალაკია» — სუდანიშ თასიშ 2009 წანაშ გვერდოფინალისტი.
ნოღას თშნეშე არსებენს კარაჩხაბურთიშ სტადიონი.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე სუდანიშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
მარჩელო მალპიგი
მარჩელო მალპიგი რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ მიკროსკოპით ძირუ ჩხოლარიშ კაპილარი, დადგინჷ ნამდა არსებენს რსხუ არტერიეფს დო ვენეფს შქას, თაშნეშე მალპიგი რდჷ ართ-ართი მაართა, ნამუქჷთ მიკროსკოპით ძირუ ერითროციტეფი. მალპიგიქ დადგინჷ ნამდა ჭანდეფი შურიშღალაშ პროცესიშო ფიჟვეფს ვახვარენა დო თინეფს შური მეუღუნა კანიშ ჭიჭე რხვილეფით, ტრაქეათ.
მალპიგიშ არძაშე უმოს შანულამი ნახანდი რე "De polypo cordis" (1666), სოდეთ დეტალურო ეჭარილი რე ზისხირიშ აკოდგინალუა.
მარჩელო მალპიგი გურაფულენდჷ ბოლონიაშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ პიზაშ დო მესინაშ უნივერსიტეტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ბიოლოგეფი
კატანია
კატანია — ნოღა იტალიას, სიცილიაშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა დო თე ჯოხოდვალაშ პროვინიაშ ნანანოღა. 296 000 მახორუთ თინა თაშნეშე სიდიდათ მაჟირა მეჭედას დოხორელი ნოღა რე კოკის. იდვალუაფუ კოკიშ ბჟაიოლ წყარპიჯის, მესინა დო სირაკუზაშ შქას აქტიური ვულკანი ეტნაშ გვალაშ ჯინჯის.
ნოღა ჯვ.წ. VIII ოშწანურას დარცხუეს ბერძენ კოლონიზატორეფქ, ნამუეფით რდეს ხალკისიშე. დუდშე ეტნაქ ქიგიადუ ვულკანიშ ჯოხოშე, უკული კატანექ. 1169 დო 1693 წანეფიშ დიხაშნწალუეფქ დო ვულკანიშ ლავაქ აკარღუ ნოღა დო მუში ელჷ-მოლჷ არანი.
ნოღაშ მათხილარო მერჩქინელი რე წიმინდე აგატა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი კატეგორია:სიცილია კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
ლა-სანტისიმა-ტრინიდად-დე-პარანა
ლა-სანტისიმა-ტრინიდად-დე-პარანა (La Santísima Trinidad de Paraná) — ისტორიული ობიექტი, იეზუიტეფიშ ბერმონაზონეფიშ ორდენიშ მისიაშ ცენტრი პარაგვაის. 1993 წანას მაჟირა მისიონერულ ცენტრ ხესუს-დე-ტავარანგეწკჷმა ართო გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. თე მისია რდჷ XVII ოშწანურას ართ-ართი უთარაში ობჟათე ამერიკას. ლა-სანტისიმა-ტრინიდად-დე-პარანაქ დირსხუ 1706 წანას. 1768 წანს, ლათინური ამერიკიდაშე იეზუიტეფიშ გინორღვაფაშ უკული მისიაშ შანულობაქ ქჷდანთხჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პარაგვაის
კოტაბამბასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|კოტაბამბასი პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს კოტაბამბასი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ტამბობამბა. ფართობი აკმადგინანს 2,612.72 კმ²-ს, მახორობა — 44,028 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ამშვ რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
პუერტო-ლოპესიშ კანტონი
პუერტო-ლოპესიშ კანტონი (Cantón Puerto López) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პუერტო-ლოპესი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 16 626 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ხილეფიშ ერკებული
თაქ წუმორინაფილიე ხილეფიშ ერკებული, ნამუთ მოსოფელიშ კანკალე საგესკუს ოჭკომალო გიმირინუაფუ. თაქ მოჩამილი ხილეფიშ ერკებული ირთუ — გემუანი, ჩვეულებური ოჭკომალი, ქვერჩხონიშ ვარდა ჯაშ გიმნაღელი (ნაყოფი). ხილიშ სახეშხვაობა კანკალე კენკრობუამეფი ხოლო რე.
სტად ველოდრომი
„ველოდრომი“ (ფრ. Stade Vélodrome) — სტადიონი მარსელს (საფრანგეთი). ფრანგული ოკუჩხბურთე კლუბუ „ოლიმპიკი“ (მარსელი)შ ჸუდეშ არენა, თეწკჷმა ართო გჷმირინაუფუდჷ 1938 დო 1998 წანეფიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატეფს, ევროპაშ ჩემპიონატეფს - 1960 დო 1984 წანეფს. საფრანგეთიშ საკლუბო ოკუჩხბურთე სტადიონეფშე არძაშე დიდი რე.
სქოლიო
კატეგორია:ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
ალენ-ფურნიე
ალენ-ფურნიე (ფრანგ. Alain-Fournier, ფსევდონიმი; დაბადებაშ ჯოხო - ანრი ფურნიე; დ. 3 გჷმათუთა, 1886 — ღ. 22 ეკენია, 1914) — ფრანგი ჭარუ დო ნოველისტი, შინელი რე რომანით დიდი მოლნი. ალენ-ფურნიე მერჩქინელ რე ფრანგულ ლიტერატურაშ კლასიკოსო. ღურჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1886 კატეგორია:ნაღურა 1914
ანტოფაგასტა-დე-ლა-სიერაშ დეპარტამენტი
ანტოფაგასტა-დე-ლა-სიერაშ დეპარტამენტი (Departamento Antofagasta de la Sierra) — დეპარტამენტი არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 1 282 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 28 097 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ანტოფაგასტა-დე-ლა-სიერა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
არპელისტოკი
არპელისტოკი (Arpelistock) — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ბერნიშ დო ვალეშ კანტონეფიშ თანჯას. ორხველჷ ვილდჰორნიშ მასივს დო ეპონილიე ზანეტეჩიშ ჸალაიბონს დო ვილდჰორნიშ კონკას შქას.
ოორუე კართე ფორილიე გელტენიშ ჯიშთით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
მუხუდო
მუხუდო (Glycine) — ტყალამი ჩანარეფიშ გვარი პოპოქიშობურეფიშ ფანიაშე. აკმოდირთუ მუზმარენ ვითარ გვარობაშე. ფართასიე გოფაჩილი კულტურული მუხუდო, ნამუშ შურობუმუთ ჩინეთი რე. ირთუ ოთხ თუდონგვარობათ: კორეული, მანჯურიული, ჩინური დო ინდური. ართწანამი სოიაშ სიმაღალა 0,2-2 მეტრიშახ ოჭირინუანს. პოპოქი ღილე ვარა რუმე უჩა რე, დინოხოლე რე 2-3 (ვარა 1-4) ღილე ფერიშ კაკალი. სინთეში დო ტენიშ მაჸოროფუ რე. ჯგირო ირდუ შხვადოშხვა ტიპიშ ნერჩის ( მჟავე, ონტყოლაშეამი დო ბიცობი ნერჩეფიშ მეტი). სოია ტექნიკური, ოჩმალი დო სიდერალური კულტურა რე. კაკალს 24-45% ცილა რე, 20-32% - ნოშქერწყარეფი, 13-37% ცხიმი. იკათუანს D, B, E დო შხვა ვიტამინეფს. საქორთუოს გოფაჩილ ჯიშეფშე შანულამი რე იმერული, გურული, ჭიათურაშ, მოწინავე-7, კოლხიდა-4, ადრეულა-6, სანაკიშ და შხვა.
კატეგორია:პარკამეფი
ნოჯი
ნოჯი თაშნეშე ნუზუ (Picea) — წიწვუანი ჩანარეფიშ გვარი ფაჭვაშობურეფიშ ფანიაშე.
ნოჯი იროწვანე რსხულმაღალი (20–50 მეტრა) ჯა რე. წიწვეფი უმენტაშნორთო ოთხჭახნაკუანი უღუ, ოშა-გოშათ ბირტყა დო წკვენტერე. ართჸუდეამი ჩანარი რე. აკმაართიანენს 40–შახ გვარობას, ნამუთ გოფაჩილი რე ევროპას, აზიას დო ოორუე ამერიკას. საქორთუოს გოფაჩილი რე აკა ართი გვარობა — ბჟაეიოლური ნოჯი (Picea orientalis).
ლიტერატურა
კატეგორია:ფაჭვაშობურეფი
ასტრონომიული ართული
ასტრონომიული ართული (ინგლ. astronomical unit, სიმბოლო: au, AU) რე სიგინძაშ ართული, ბჟაშე დიხაუჩაშახ დისტანცია, ნამუთ კმ-ეფიშ მეჯინათ დოხოლაფირო 150 მილიონი კმ. რე. ასტრონომიული ართული გიმირინუაფჷ ბჟაშ სისტემაშ დინახალენი დისტანციაშ ოზიმალო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სიგინძაშ ართულეფი კატეგორია:ასტრონომიული ართული
ორიოლი
ორიოლო(Орёл) — ნოღა რუსეთის, ორიოლიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟადალშე 368 კილომეტრიშ მეძენას, წყარმალუ ოკაშ დო თიში ნადუ ორლიკიშ წყარპიჯეფს.
ჯონ კოკროფტი
სერ ჯონ დუგლას კოკროფტი (ინგლ. Sir John Douglas Cockcroft; დ. 27 მესი, 1897, ტოდმორდენი, ინგლისი — ღ. 18 ეკენია, 1967, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, ატომიშ ბირთვიშ გორთუალაშ პროცესიშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1951 წანას (ერნესტ უოლტონიწკჷმა ართო). ჯონ კოკროფტი მერჩქინელი რე ატომური ენერგეტიკაშ ართ-ართ პიონერო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1897 კატეგორია:ნაღურა 1967
ტანანა (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ იუკონიშ ნადუეფი
სარანსკი
სარანსკი (მოკ. Саранск ошсь, Саранскяйсь; ერზ. Саранск ош ) — ნოღა რუსეთიშ ცენტრალური ნორთიშ ბჟაეიოლ ნორთის, მორდოვეთიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა (წჷმოქიმინუა მომენტშე, 1934 წანაშე, თაშნეშე უწოხოლეშიანი ერზიანულ-მოკშანური სახენწფო წჷმნაქიმინა). იდვალუაფუ წყარმალუ ინსარიშ (ვოლგაშ ღანჩო) ჟირხოლო წყარპიჯის, ნოღაშე მოსკოვშა გოძუ, ობჟათე-ბჟაეიოლშე, 642 კმ (ბონას — 500 კმ). ნოღაშ ფართობი — 81,478 კმ².
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
ფედერალური ონანანოღე ტერიტორია (პაკისტანი)
ფედერალური ონანანოღე ტერიტორია  (وفاقی دارالحکومت, Islamabad Capital Territory) — პაკისტანიშ ჟირი ფედერალური ტერიტორიაშე ართ-ართი.
კატეგორია:პაკისტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ჰაუმეა
ჰაუმეა (სიმბოლო: ) - ჯუჯა პლანეტა ბჟაშ სისტემას, კოიპერიშ ორტყაფუს. ძირაფილქ იუ 2008 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯუჯა პლანეტეფი კატეგორია:კოიპერიშ ორტყაფუ
ომენოღალე სამართალი
ომენოღალე სამართალი — სამართალიშ დარგი, ნამუთ არეგულირენს სამართალობურო ალმაბონი სუბიექტეფიშ (ფიზიკური დო იურიდიული პიჯეფიშ) ურთიერთობებს. ომენოღალე სამართალი სამართალიშ ართ-ართი დარგიე დო გოშხვანერაფილიე საჯარო სამართალიშე დო ზისხირიშ სამართალშე. ომენოღალე სამართალიშ ართ-ართი ჯინჯიერი ცნება რე გარიგება.
საქორთუოშ ომენოღალე სამართალი
საქორთუოს ომენოღალე სამართალობურ ნორმეფს იკათუანს საქორთუოშ ომენოღალე კოდექსი, ნამუთ "არეგულირენს კერძო სამართალობური ხასიათიშ ღჷმალურ დო ვაღჷმალურ ურთიერთობეფს".
კატეგორია:ომენოღალე სამართალი
სან-იგნასიო-მინი
სან-იგნასიო-მინი (San Ignacio Miní) — იეზუიტეფიშ მისია არგენტინას, მისიონესიშ პროვინციას. დარცხუეს 1632 წანას ესპანარეფქ ამერიკაშ კოლონიზაციაშ პერიოდის. თინა თი 30 მისიაშე ართ-ართი რე, ნამუეფით დარცხუეს იეზუიტეფქ არგენტინას, ბრაზილიას დო პარაგვაის. ნოდგჷმეფიშ ეკიდუაშ სტილი ჩინებული რე გუარანიშ ბაროკოშ ჯოხოთ.
1984 წანას, ხოლო ოთხ არგენტინას დო ბრაზილიას დვალირ მისიაწკჷმა ართო მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
გაგრაშ ქჷნდჷრი
გაგრაშ ქჷნდჷრი — ქჷნდჷრი აფხაზეთიშ კავკაციონს. თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრშე გჷშმერთუ წყარმალუეფიშ მზიმთაშ დო ლაშიფსაშ ოდუდეეფწკჷმა. სიგინძა რე 54 კილომეტრი, უმაღალაში აბანი რე კონკა აგეფსთა (3257 მ) (გვალა აგეფსთა). ქჷნდჷრიშ ჸას ნოღა გაგრაშ ელ-მოლეფს მეჭედას ეხოლებუ უჩა ზუღას. ქჷნდჷრიშ ობჟათე მუნაკვათა, ეგაფილი რე ჟიდონცარცული კირქუალეფით დო ქვიშაქუალეფით, ნამუეფსჷთ კვათჷნა წყარმალუეფი ჟვავა-კვარა, იუფშარა დო შხვეფი დო ქიმინჷნა კანიონიშობურ ლეხერეფს. შქა ნორთი — ლუზიტან-ტიტონური რიფული, ბრექჩიული დო ფალური კირქუალეფით, ოორუე ნორთი - ბაიოსური პორფირიტეფით დო ტუფეფით. გაგრაშ ქჷნდჷრს მაოთხური აკოჸინალუაშ შანეფი რე. ოორუე-ბჟაეიოლ მუნაკვათას რე ალმახანური ჯიშთეფი ხოლო. დახე ირდიხას ამხვადუნა რელიეფიშ რელიეფიშ კარსტული ფორმეფი, ნამუეფით გჷშაკერძაფილო დიდარი რე გაგრაშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალი ნორთი - არაბიკაშ მასივი, სოდეთ რე ჸოფილ სსრრ-იშ ტერიტორიას არძაშე ტომბა გარამეფი (ვახუშტი ბაგრატიონიშ, კრუბერიშ დო შხვა). გაგრაშ ქჷნდჷრიშ კუნწულიშ ზონა ქარაფამი რე დო ძალიერო დოსვარილი. გაგრაშ ქჷნდჷრი ფორილი რე ფართოფურცელამი დო ლირსამი ტყალეფით, ჟიმლენი ალპური დო სუბალპური დოლოეფით. ბზიფიშ, იუფშარაშ დო გეგაშ ლეხერეფით ოავტომობილე შარა მეურს რიწაშ ტობა ჸურე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
კაზიმეჟ დეინა
კაზიმეჟ დეინა (დ. 23 გჷმათუთა, 1947, სტაროგრად გდანსკი, პოლონეთი - ღ. 1 ეკენია, 1989, სან-დიეგო, ააშ) – პოლონარი მობურთე, ფლეიმექერი, პოლონეთიშ ოკუჩხბურთე ერუანული ნაკორობაშ მაკათური, კლუბეფიშ: „ლეგიაშ“, „მანჩესთერ სითიშ“,  „სან დიეგო სოქერსიშ“ მობურთე. ღურუ 1989 წანაშ 1 ეკენიას, ავტოავარიას, სან-დიეგოს. კაზიმიერჟ დეინა მერჩქინელი რე პოლონეთიშ ართ-ართი უდიდაში მობურთეთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონარეფი კატეგორია:პოლონარი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1947 კატეგორია:ნაღურა 1989
გურული დღარეფი
გურული დღარეფი - გიორგი კეკელიძეშ წინგი, გიშაშქუმალირ 2014 წანას. გურული დღარეფის რე მოჩამილ გურულეფიშ შხვადოშხვა ისტორიეფი.
ოდეფი
ოდეფი - გიორგი კეკელიძეშ წინგი.
ჯვარი (ნოღა)
ჯვარი — ნოღა საქორთუოს, წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ პიჯის, ზუგდიდი-მესტიაშ ოავტომობილე შარას, ზუღაშ დონეშე 280 მ სიმაღალას. ნოღათ გჷმიცხადინჷ 1981 წანას. მახორობა 763 კოჩი (2014 წ.). ნოღას რე ორეწუალე საწარმეფი, სინთელუანობაშ, გონათუაშ დო კულტურაშ გჷნართეფი, წჷმოსქილადირი რე შქა ოშწანურეფიშ ჯიხაშ აკნაცჷმეფი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:სამარგალოშ ნოღეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ნოღეფი
აიმარაესი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|აიმარაესიშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს აიმარაესი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩალჰუანკა. ფართობი აკმადგინანს 4,213.07 კმ²-ს, მახორობა — 27,598 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 17 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ზურიკი
thumb|right|200px|ბორიაშ წისქვილი შაროლა ზურიკის thumb|right|200px|ლენი გროტი ზურიკი (Żurrieq; ვარდა იზ-ზურიკი, Iż-Żurrieq) — მალტაშ ართ-ართი უჯვეშაში ნოღა.
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
იგუამო (წყარმალუ)
იგუამო (ესპ. Rio Iguamo) რე წყარმალუ დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას, სან-პედრო-დე-მაკორისიშ დეპარტამენტის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ჰენრი ჯეიმზი
ჰენრი ჯეიმზი (ინგლ. Henry James; დ. 15 პირელი, 1843 — ღ. 28 ფურთუთა, 1916) — ამერიკალი ჭარუ დო ლიტერატურული კრიტიკოსი, ჰენრი ჯეიმზ უნჩაშიშ სკუა დო ფილოსოფოსიშ დო ფსიქოლოგიშ უილიამ ჯეიმსიშ ჯიმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1843 კატეგორია:ნაღურა 1916
ხელუანური ალმაშარე
ხელუანური ალმაშარე — კოსმოსური აპარატი ნამუთ გიშაჸონაფილი რე ხელუანურო დიხაუჩაშ ორბიტაშა. 1957 წანაშ 4 გჷმათუთას, სსრრ-ქ გინირთჷ მაართა ქიანათ, ნამუქჷთ ხელუანური ალმაშარე სპუტნიკი 1 გიშეჸონჷ დიხაუჩაშ ორბიტაშა. ჸათე პერიოდიშ უკულ, შხვადოშხვა პერიოდეფს, შხვადოშხვა ქიანეფქ (დოხოლაფირო 40-შე უმოს ქიანაქ), ორბიტაშა გუტუ 8,900-შე უმოსი ხელუანური ალმაშარე. 2018 წანაშ მუნაჩემეფით დიხაუჩაშ ორბიტას იდვალუაფჷ 5000 ალმაშარე. ჸათავრეშე 1900 ასე ხოლო ოპერირებადი რე. ოპერირებადი ალმაშარეეფიშ 63 % იდვალუაფჷ დიხაუჩაშ თუდონ ორბიტას, 6 % დიხაუჩაშ ოშქაშე ორბიტას დო 28 % გეოსტაციონარულ ორბიტას. დოსკილადირი 2 % ელიპტიკურ ორბიტასი რე. ქიანეფიშ მეჯინათ, არძოშე უმოსი ხელუანური ალმაშარე ააშ-იშ რე (1,897), მაჟირა აბანი ჩინეთის უკინებჷ (412 ხელუანური ალმაშარე) დო მასუმა რუსეთი რე (176). ხელუანური ალმაშარეეფი გიმირინუაფუ დიხაუჩაშ დაგურაფალო, კომუნიკაციეფიშო, ნავიგაციაშო, მეტეოროლოგიაშო დო შხვა. ხელუანური ალმაშარეეფს ორბიტაშა გიშმეჸონანა რაკეტეფი, ნამუეფსჷთ გიშმაჸონაფალ მონწყილობებს უძახჷნა (ინგლ. Launch vehicle).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხელუანური ალმაშარეეფი
Satellite
სამშურე
სამშურე (Ocimum) — ბართვოდიარე ვარ-და ბართვამი ჩანარეფიშ გვარი მაჭუჭელაიაშობურეფიშ ფანიაშე. ჩინებული რე 150-შახ გვარობა. ტყას ჩანს სუბტროპიკულ დო ატროპიკულ ქიანეფს. ზჷმიერი ჰეერიშ პიჯალეფს მინი გვარობა ართწანიანი რე.
ჸოფილ სსრრ-შ სამშურეშ 2 გვარობა რე: ორტვინიშ სამშურე (Ocimum basilicum), ნამუსჷთ გიმირინუანა ორკვანალო, ოკონდოტერე წარმებას დო ლიქიორიშ ოკეთებელო; ევგენოლიშ სამშურე (Ocimum manthaefolium, Ocimum gratissimum) 70-100 სმ სიმაღალაშ მიარეწანიანი, ტროპიკული ბართვოდიარე რე. ჩანარს დუდელეშნერი ბიბლეფით თებული ელახიანი ნოჸელეფი, დოჸალერი ქუჩუცა ჯინჯი, შხუ მარქვალიშობურ-ლანცეტიშობური ფურცელი უღუ. ართ ჰა-ს მოურს 40-80 ცენტნერი წვანე მასა, ნამუთ იკათუანს 0,3% ეთერზეთის, თე ეკონია — 70%-შახ ევგენოლს.
სამშურე საქორთუოშ რეგიონეფსჷთ მოჸუნა. ჩქინწკჷმა სამშურე ართწანიანი ჩანარი რე. გჷმირინუანა პარფიუმერიას დო ოჭკომალიშ რეწუას, მედიცინას — ოსქილადე მეშქაშათ. სამშურეშე ღებულენა ვანილს. სამშურე იმიარებუ თასით. ორგაშე გეშოტიბაშეს დორგუაფაშ ხანი რე მესიშ მაართა ნორთი. ორგუანა ოთხრადამი ორგაშეშ ორგალი მანქანათ. სამშურეშ ნათასა ოხვილჷ ორგანული დო მინერალური (უმოსო აზოტამი) სასუქეფით გოჸოფიერაფას. ოვეგეტაციე პერიოდი რე (დორგუაფაშე მოსალშ ეჭოფუაშახ) 130-150 დღა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაჭუჭელაიაშობურეფი კატეგორია:ორკვანალი ჩანარეფი
ლუმერი (სტადიონი)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
გერმუხიშ ქჷნდჷრი
გერმუხი, ქჷნდჷრი მაღრან-დვალეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ხარულიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალი ჸა. დიდი ლიახვიშ, ჭიჭე ლიახვიშ დო გუდისდონიშ ღანჩოეფიშ წყარგჷმართუ. იჭყაფუ გვალა ქნოღოწკჷმა, მეწურაფილი რე ობჟათე-ბჟადალჸურე დო მიკაბიჯუ წყარმალუეფიშ თლიდონიშ დო გუდისდონიშ მიშაკათაფუეფ შქას. ქჷნდჷრიშ უმაღალაში კონკა რე მანგაავცაგი (3339 მ). ეგაფილი რე ჟიდონიურული დო თუდონცარცული ფლიშური ფალეფით. ჯვეში აკოჸინალუაშ კვალი გჷშაკერძაფილო ოორუე კართეშო რე დჷმახასიათაფალი. კუნწულს ალპური დოლოეფი რე, კართეეფს — ტყალეფი (ბჟადალ ნორთის რე ლირსამეფი ხოლო).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ლერნეშ ჰიდრა
thumb|ჰერაკლე დო ჰიდრა. [[უფიციშ გალერეა. ანტონიო დელ პოლაიოლო]] ჰიდრა (წყარიშ გვერი) — საზარე ორჩხოლი, ლერნეშ ჭყონჭყოშ მარენჯი, ტიფონიშ დო ექიდნეშ ერჩქი; ჰერაშ ნარდი. ჩხორო, ოში, ვარდა ვითოშდუდამი დო თიცალი ჟღამამი, ნამდა თიში ჩხონჩხიშ ზისხირით მოწამალერი საგანეფით უღურუეფით უდუსქილიდუ ჭყოლით იტანჯებუდეს.
ეჭარუა
ოკათური ტრადიციათ ჩხოროდუდამი რე, მარა ჰერაკლეს ევრიპიდე მიარედუდამს უძახჷ, მორო, ჭიჭე თუდო (1118) კინ მუს ოშდუდამო მიოჩქჷ.
მითი
ლერნეშ ჭყონჭყოშ ჰიდრას ჰერაკლექ ერკინჷ (მაჟირა გერგეზალა). ეიოსხაპალო გახაზირებული ქვერქვენწიას კუჩხი გეუნჭირჷ. გვერქ ქუგაკარკატჷ (ჭყონჭყოშე ქვერსემი კიბოიაქ გეშაღოღჷ დო გერგეზის მაბირძღჷ) ჰერაკლე ჰიდრას ბიგაშ გეშქუმალეფით მეჸუნელო სხუნუნდჷ დუდეფს. მარა გვერს ართ მესხუნილ დუდს ჟირი ეშეშჷ. თიში გერგეზიქ მაჸა;ე იოლაოსსი ქუდუძახჷ, დაჩხერი დარზამაფუ. იოლაოსიქ ჭალეს დაჩხერი მუნტჷ. ბორბონჩია ჟღერჟღელს მიჭირინუანდჷ ჰერაკლეს, გერგეზი სხუნილ აკანს ჟღერჟღელით ჭუნდჷ. ბოლოს ეკონია უღურჷ დუდს კირდე ქიგიოფორჷ დო ლჷმაქ გეთჷ. ათე ჰიდრა უდიდაში რდჷ, მორო, ჰიდრა შხვათ ბრელი რე.
კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია
ფერენც პუშკაში
ფერენც პუშკაში (უნგრ. Puskás Ferenc) (დ. 2 პირელი 1927, ბუდაპეშტი, უნგრეთი, ღ. 17 გერგობათუთა, 2007, ბუდაპეშტი) — უნგრალი სპორტსმენი, მობურთე, მაწვართალი, არძა ბორჯიშ ართ-ართი საუჯგუშო ბომბარდირი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2007
მეხიკო
მეხიკო (Ciudad de México) — მექსიკაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უდიდაში ნოღა. „Distrito Federal“ შხირას კუნტარაფილო მიშინუაფუ, მუჭოთ „D.F.“; მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში ნოღა, მეგაპოლისეფიშ კლასის. იდვალუაფუ მეხიკოშ ლეხერს, მექსიკაშ ცენტრიშ მაღალ პლატოს, დოხოლაფირო 2 240 მეტრას ზუღაშ დონეშე, დახე ირი განშე აკოხურგილიე 4 000—5 000 მ. სიმაღალაშ ვულკანური გვალეფით.
მეხიკო-სიტი, მუჭოთ მუნიციპალიტეტიქ გირსხუ 1521 წანას ჰერნან კორტესიშით თეჟამო გესქირაფილი ტობაშ, ტესკოკოშ დო თის დვალირ ტენოჩტიტლანიშ აკნაცჷმეფს, ნამუთ აცტეკეფიშ იმპერიაშ ნანანოღას წჷმარინუანდჷ დო თიშ ნორკებო ჩინებული  დალაფირი ნოღაშ, ტლატელოლკოშ შქას. მუნიციპალიტეტიქ 1928 წანას გიუქვეჷ დო ჯოხო „მეხიკო-სიტი“ თეჟამო ჟირ მუდგარენშა მიოწურუანს:
ოფიციალურო Ciudad de México გჷმირინუაფუ მეხიკოშ ფედერალური ოლქიშით (Distrito Federal). ფედერალური ოლქი მეხიკოშ ნანანოღაშ ფუნქციას ორთჷ დო თის მეხიკოშ ფედერალური თარობა დუდენს. თე ოლქი მეხიკო-სიტიშ ისტორიულ ცენტრის ფორუნს, მორო თინა დოჩილითაფირო დიდიე ვინდარო 1928 წანას გოუქვაფილი ისტორიული მუნიციპალიტეტი რდჷნ. მეხიკო-სიტიშ ურბანიზაფილი ნორთი ფორუნს ოლქიშ ხვალე ოორუე ნორთის, ოდო ობჟათე დაბაშ ტიპიშ რე და გაგვალამი რელიეფი უღუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მექსიკაშ ნოღეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი