cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ქირსიანობა
მონასტერი დო ბერი-მონაზონეფი
საქორთუოს მაართა მონასტერეფი ვახტანგ გორგასალქ დარსხუ V ოშწანურაშ მაჟირა გვერდის. ომონასტერე ქარანუაქ გჷშაკერძაფილო ფართე ხასიათი ეჭოფუ VI ოშწანურას, ასურალი მუმალეფიშ მოულაშ უკული.
ბჟადალუს ბერ-მონაზონობაშ დჷმარსხუაფალო იკოროცხუ წიმინდე ბენედიქტე, ნამუთ VI ოშწანურაშ მაართა გვერდის ოხორანდ. თიქ აკოქიმინჷ მაართა ომონასტერე წესდვალა. ბჟადალუს დიდი მონასტერეფც ოაბატოეფს უძახჷდეს, დო თინეფიშ ჯღვერეფც — აბატეფც. მუჭოთ ბჟაეიოლიშ, თეშ ბჟადალიშ მონასტერეფც მუნეფიშ მეურნობა უღუნა. მონასტერეფს ხვადუდ ხეშნაჭარეფიშ გინოჭარუა, ბრელი მონასტერწკჷმა ორდჷ სკოლა. ნამთინე მონასტერს მეთხოზჷდეს მენცარულ-თეოლოგიურ ქარანუას.
რომიშ პაპეფიშ გოფუშქუა
დუდშენო ხუთხოლო პატრიარქიშ ნება-მოვალობეფი ართნერი რდჷ დო რომიშ პაპის მუთუნნერი ჯგვინა ვა გარჩქუდჷ შხვა დოსქილადირი პატრიარქეფწკჷმა მეზიმაფათ. მუთ ოწაწჷ ზიტყვა „პაპისჷნ“, თე ჯოხოს ირი პატრიარქის უძახჷდეს მუმაშ, მონძღვარიშ გაგებათ უკულნეშიანი თე ტერმინი კონკრეტულო რომიშ პაპის დეკვირდჷ. რომიშ პაპეფიშით გჷშაკერძაფილ დგომარობაშ მოპალაფა ჟირი გარმებაქ გჷშეჭანუ. ჸოფილი ბჟადალუ რომიშ იმპერიაშ ტერიტორიას რომიშ პაპეფც მოცილეეფი ვა ჸუნდეს დო თინეფი ხვალახე პატრიარქეფი რდეს. თეწკჷმა ართო, 476 წანას ბჟადალ რომიშ იმპერიას მისპუ ოიმპერატორე ხეშუულობაქ, ნამუსჷთ შეულებუდ შანულამო გუკინებუდუკო რომიშ პატრიარქეფიშ ღარჯილნება. 755 ანას, ფრანკეფიშ მაფაშ პიპინ კუნტაშით რომიშ პაპიშ ოლქიშ დორსხუაფაქ, რომიშ პაპეფი, ნამუეფით ბჟადალ ევროპაშ უმაღალაში ოშურიელე პიჯეფი ორდესჷნ, ოერე ხეშუულობათ ხოლო გოქუნჷ.
ქირსიანული ქიაჩიშ გორთუალა
რომიშ პაპეფი ინჭუაფუდეს ბჟაეიოლ ქირსიანული ეკლესიაშ უნჩაშალაშო დო აკმანწყჷნდეს პაექრობას კონსტანტინოპოლიშ პატრიარქეფწკჷმა საღვთისმეყველო საკითხეფიშ მუკი-მუკი. 1054 წანას, რომიშ პაპიქ კონსტანტინოპოლშა მიდაჯღონჷ მუში ჸენჯეფი — ლეგატეფი. ლეგატეფქ წიმინდე სოფიაშ ოხვამეშ ბენონც ქჷდოდვეს ბერძნული ეკლესიაშ ჭყალაშ მაკათური სიგელი. ბერძნულ პაპობუაქ დოჭუ ჭარილი დო მუში ჸურე ჭყალა ქიმეუჩინჷ რომიშ პაპის. ათეშ გეშა, 1054 ანას, ბჟადალურ დო ბჟაეიოლურ ქირსიანულ ეკლესიაქ ოეკონიეთ გირთჷ. ბჟაეიოლურ ეკლესიას მართლმადიდებლურქ ქჷგიადუ, ბჟადალურს — კათოლიკურქ.
კათოლიკური ეკლესია თეჟამაც ცენტრალიზაფილიე დო ოინალჷ რომიშ პაპის,ოდო მართლმადიდებლური — დეცენტრალიზაფილიე ავტოკეფალური ეკლესიეფო. კათოლიკურ ეკლესიას პაპურნინალუა ხვალე ლათინური ნინაშა მიშჷ 1960-იანი წანეფიშ რეფორმეფშახ (ვატიკანიშ II კათუა), ოდო მართლმადიდებლურ ეკლესიეფც — ნაციონალურ ნინეფშა.
თეხანური ქირსიანობა
ქირსიანობა აკმოდირთუ სუმ ჟინჯიერ მიმალუობაშე: კათოლიციზმი, პროტესტანტიზმი დო მართლმადიდებლობა.
ქირსიანული გურაფა
ქირსიანული გურაფა იკათუანს გურაფას ღორონთიშ, იესო ქირსეშ, შურიწიმინდეშ, შურიშ ჩხონაფაშ, ოხვამეშ არშუშ დო ქიაჩიშ ეკერეცხიშგეშა დო მუდგაზმათჷრენი გერსხილიე ჯვეში აპიანიშ დავითის.
ქირეს გვალას ქადაგება იესოშ მონძღვარუაშ ბირთვის წჷმარინუანს. მუმა ღორონთიშ დავითწკჷმა ართო ქირსეშ გურაფა ქირსიანიშოთ წიმინდეფშე-წიმინდე რე. შურიწმინდეშ მილაჩამათ თის რსულჸოფილო მათე მოჩქვაფილი გჷნმობჩანა წიმინდე ჭარილც: მათე 5,1-48, მათე 6,1-34, მათე 7,1-29.
ქირსიანობა საქორთუოს
საქორთუოს მართლმადიდებელი ეკლესიაქ დირსხუ ქართლის ქირსიანობაშ სახენწჷფო რელიგიათ გჷმოცხადება ბორჯის — დოხოლაფირო 326 წანას. საქორთუოშ მართლმადიდებელი ეკლესია იერარქიულო საბერძნეთიშ ეკლესიას ოინალუდჷ. V ოშწანურას ვახტანგ გორგასალქ მცხეთაშ ჭყოინდარი დოთირუ ქართლიშ საკათალიკოსოთ დო კათალიკოსი ანტიოქიაშ პატრიარქიშე ზოხორინელო გინირთჷ. თაშნე, ვახტანგ გორგასალქ ქართლიშ ეკლესიას ავტოკეფალია ქუმუშუ. დოხოლაფირო IX-X ოშწანურეფც ბჟადალ საქორთუოშ ეკლესია — აფხაზეთიშ საკათალიკოსოქ გჷშართ კონსტანტინოპოლიშ პატრიარქიშ ნინალუაშე დო ქართლიშ საკათალიკოსოს ქიმიარსხუ.
XI ოშწანურაშე საქორთუოშ მართლმდიდებელი ეკლესიაშ უმაღალაში ჯღვერი კათალიკოს-პატრიარქიშ ტიტულს ატარენდჷ დო რანწკით მაამშვა რდჷ მოსოფელი პატრიარქეფს შქას. 1054 წანას საეკლესიო გჷმორთუალაშ უკული მართლმადიდებლუროქიანუს დოსქილადირი საქორთუოშ კათალიკოს-პატრიარქიქ მახუთა აბანშა გჷნილჷ ალექსანდრიაშ, ანტიოქიაშ, კონსტანტინოპოლიშ დო იერუსალიმიშ პატრიარქეფს შქას.
ივანე ჯავახიშვილიშ აზჷრით, ქირსიანობაშ ისტორია საქორთუო III ოშწანურაშ ელიაშე იჭყაფუ, ოდო ოფიციალური თარიღო ჩინებული 326 წანა სარწუმებაშ ოფიციალურო გჷმოცხადებას ოწაწჷ, მუდგაქჷთ არძო ქიანას უმოსი გვიანი ხვადუდ. ქირსიანობაშ გოფაჩუას საქორთუოს მოჩქვაფილი ანდრია მაართაჯოხდვალირც დო სიმონ კანანელს მიოჭარანა.
სომხური ომოჩქვაფილე ოხვამე
* კატეგორია:რელიგიეფი
ლაქნაუ
ლაქნაუ (लखनऊ) — ნოღა ინდოეთის, უტარ-პრადეშიშ შტატიშ ნანანოღა, დელიშ ბჟაეიოლშე 516 კილომეტრიშ გოძვენას იდვალუაფუ. მახორობა — 2,9 მილიონი ადამიერი (2011). ნოღა ადმინისტრაციული, ომენცარე დო კულტურული ცენტრი რე. იდვალუაფუ წყარმალუ გომტიშ წყარპიჯის. ნოღა იდვალუაფუ აუდიშ რეგიონიშ ჯოხოთ რჩქინელი ტერიტორიას. ლაქნაუ ირო რჩქინელი რდჷ, მუჭოთი მულტიკულტურული ნოღა. XVIII-XIX ოშწანურეფს, ნოღა პეულანდჷ მუჭოთ ოორუე ინდოეთიშ კულტურაშ დო ხელუანობაშ ნანანოღა. ნოღაშ ხალიწერი მიოჯინი, უსქვამაში ბაღეფი, პოეზია, მუსიკა დო გჷშაგორილი საგესქუო, ნამუსჷთ ირანალი შიიტი ნაბობეფი თხილანდეს, რჩქინელი რე ინდოარი დო ობჯათე აზიაშ კულტურაშ დო ისტორიაშ სტუდენტეფს შქას. ლაქნაუ კათას ნაბობეფიშ ნოღაშ, ჰინდიშ შირაზიშ დო ინდოეთიშ კონსტანტინოპოლიშ ჯოხოდვალათი რე რჩქინელი.
2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 2 815 601 ადამიერს აკმადგინანს.
ისირი
ისირი თანეშე ისიროტა, ისირე, ლისირი, ხაია (Carex) — ჩანარეფიშ გვარი ისირიშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი დოლონიშ აკმაქიმინალი ფესვეტა ოდიარე რე. ისირს თინწახნაკამი, ოშა-გოშათ მორგვალე ღერი უღუ, ნამუსჷთ გოჩანს ღოზური ვარ-და ლანცეტა ფურცელეფი.
ისირიშ 2000-შახ გვარობა რე ჩინებული. უმენტაშო გოფაჩილი რე ზჷმიერი დო რგილი ჰეერიშ ზონეფს. საქორთუოს 90-შახ გვარობა აფხვადჷნა.
ისირი ჩანს ირნერი ტიპიშ ორენს - ტყაშ ზონას, ტიოზის, ტუნდრას დო ალპურ დოლოეფს. გჷშაკერძაფილო მიარეთ რე არძა ზონაშ ლამე დო ჩირე აბანეფს.
ისირს გჷმირინუნა ოსილოსეთ დო ნაცალათ. კანკალე გვარობას - ჭილეფიშ, ჩანთეფიშ დო ქუდეფიშ ორშუალო, დგჷმილეფიშ გინართვალო, ოშა-გოშათ თოკიშ ოგიროხალო. შხუ ისირშე აკეთენა ქარღადის დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისირიშობურეფი
ლიბერალური დემოკრატია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი კატეგორია:ლიბერალიზმი კატეგორია:დემოკრატია
ჯვ. წ. 819
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 819 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სფაის გერლზი
სფაის გერლზი (ინგლ: Spice Girls) — ინგლისური პოპ-ბუნა 1994–2001, 2007–2008 წანეფს. გიშაშქვეს 3 სტუდიური ალბომი დო 10 სინგლი. გიმოჩამილი რე სფაის გერლზიშ ალბომეფიშ დო სინგლეფიშ 53 მილიონი ეგზემპლარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სფაის გერლზი კატეგორია:პოპ ბუნეფი კატეგორია:ინგლისური პოპ ბუნეფი კატეგორია:მუსიკალირი ბუნეფი დორსხუაფილი 1994 კატეგორია:მუსიკალური ბუნეფი გოართოიანაფილი 2007
რობერთ ბერნსი
რობერთ ბერნსი (Robert Burns; დ. 25 ღურთუთა, 1759, შოტლანდია – ღ. 21 კვირკვე, 1796, დამფრისი, შოტლანდია) — შოტლანდიარი პოეტი დო ლირიკოსი. მირჩქინუაფუ შოტლანდიაშ ერუანულ პოეტო. 25 ღურთუთა, ბერნსიშ დაბადებაშ დღა, შოტლანდიაშ ერუანულ დღახუთ იკოროცხუ (Burns supper).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:შოტლანდიარი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1759 კატეგორია:ნაღურა 1796
გუაჩუნა
გუაჩუნა (Laguna Guachuna) — ლიგე ტობა ბოლივიას, ბენიშ დეპარტამენტის. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 150 მეტრას, როგაგუადოშ დო უაიტუნასიშ ტობეფს შქას. მუში მაქსიმალური სიგინძა 20 კილომეტრი რე, სიგანა 8 კმ, ჟიდოხიშ ფართობი 102.8 კმ². წყარპიჯიშ ზოლიშ სიგინძა აკმადგინანს 60 კმ-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ გეოგრაფია
კენგე
კენგე (Kenge) — ნოღა დო ტერიტორია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკას. კუანგოშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
მალაიური ნინა
მალაიური ნინა (ვარდა ინდონეზიური ნინა) — მალაიზიაშ სახელნწჷფო ნინა. ორხველჷ მალაიურ-პოლინეზიურ ნინეფიშ ინდონეზიურ ბუნას. თინა დიხაუჩაშ ართ-ართ დიდ ნინას ორხველჷ. თე ნინაშა რაგადანს დოხოლ. 200 მლნ. კოჩი. მალაიური ნინა მორაგადეეფიშ უმანტაშობაშო ხვალე მაჟირა ნინა რე. თე ნინა წჷმარინუანს ართგვარ ლინგვა ფრანკას დო თარო მალაიზიაშ დო ინდონეზიაშ გეოგრაფიულ ოფირჩას გჷმირინუაფუ. თეშ მოხ, მალაიური, ანუ ინდონეზიური ნინა მალაიზიაშ დო ინდონეზიაშ რესპუბლიკაშ სახენწფჷფო ნინა ხოლო რე.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრონეზიული ნინეფი
ლიბერეცი
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ სტატუტური ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ აკანეფიშ ცენტრეფი
ბაიხო
ბაიხო — ნაოფუტარი კახეთის, ახმეტაშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ოფუტე ოჟიოშე ოორუეთ 2,5 კმ-ის. ნაოფუტარც იდვალუაფუ VII ოშწანურაშ II გვერდიშ ბაიხოშ სუმელაშ ოხვამე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
ნარკი წანმოწანა
ნარკი წანმოწანა — კალენდარული წანმოწანა, ნამუთ 366 დღა დო სერს იკათუანს, 1 დღა დო სერით უმოსი რე მარტივ წანაშე. ნარკი წანმოწანას ფურთუთა 29 დღა დო სერშე აკმოდირთუ. ახალი სტილით ნარკო იკოროცხუ ირი წანმოწანა, ნამუთ ირთუ 4-შა, თი წანეფიშ მოხ, ნამუეფიშ ნომერი, მორო დობოლაფირი რე 2 ნულით, უნოსქილედეთ ვერთუ 400-შა (მაგ., 1800, 1900, 2100). ნარკი წანმოწანაშ რინა, ანუ ართი დღაშ გეძინა, თიშო რე ოხვილური, ნამჷდა მარტივი (365 დღამი) წანმოწანა ვაკმოდირთუ გვალო 365 დღაშე. აკმოდირთუ 365 დო დოხოლაფირო ართ ნაოთხარ დღაშე, თეშენი რე ნაკიანი დახე ირი მაოთხა წანმოწანა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კალენდარი
ტრიჟშკა ბისტრიცა
ტრიჟშკა ბისტრიცა (სლოვენ. Tržiška Bistrica) რე წყარმალუ სლოვენიას. სიგინძა 27 კმ. აუზიშ ფართი 146 კვ.კმ. იჭყაფუ კარავანკეშ გვალეფს, ინაკათუ წყარმალუ სავას, ოფუტე პოდბრეჟეშ ხოლოს.
წჷმმარინაფონი დემოკრატია
წჷმმორინაფონი დემოკრატია — პოლიტიკური რეჟიმი, ნამუსჷთ ხეშუულებაშ თარ წყუთ აღიარაფილი რე კათა, მარა სახენწჷფოშ მართუალა დელეგირაფილი (გჷნოჩამილი) აფუ შხვადოშხვა წჷმმორინაფონ ორგანოეფშა, ნამუშ მაკათურეფს მენოღალეეფი გიშმაგორჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დემოკრატია კატეგორია:კონსტიტუციური სამართალი
10 მესი
10 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 130-ა დღა (ნარკი წანეფს — 131-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ადიგენიშ მუნიციპალიტეტი
ადიგენიშ მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ობჟათე საქორთუოს, სამცხე-ჯავახეთიშ აკანს. 1917 წანაშახ მიშმეშჷ ქართიშ გუბერნიაშ ახალციხეშ მაზრაშა, 1917–30 წანეფს — ახალციხეშ მაზრაშა, 1930 წანაშე ზოხო რაიონი რე.
ადიგენიშ მუნიციპალიტეტის ბჟადალშე უხურგანს აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა, ოორუეშე - ჩოხატაურიშ, ვანიშ, ბაღდათიშ მუნიციპალიტეტეფი, ბჟაეიოლშე - ახალციხეშ მუნიციპალიტეტი, ობჟათეშე ხურგა უხვადუ საქორთუო-თურქეთიშ სახენწჷფო ხურგას.
ოქინაფუეფი
thumb|ზანავიშ ჯიხა ადიგენიშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას 88 ისტორიული ობიექტი რე ეჭარილი. თნეფს შქასი რე მართლმადიდებლური დო კათოლიკური ოხვამეეფი, მეჩეთეფი, ჯიხა-ყორშეფი, თაშნეშე მუსხირენი ხინჯი. გიშაკერზაფილო შანულამი ობიექტეფი რე: ზარზმაშ ოხიდა, იჯარეთიშ ოხიდა, ჭულე, ორქოშჯიხა, ზანავიშ ჯიხა, ოძრხე. ორთაშ ობიექტეფი რე გოდერძიშ გონქირაფილი ტყა დო ბენარიშ ფაუნა
მადაგასკარი
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი
ჯვ. წ. 820
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 820 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გარგარი (ნაოფუტარი)
გარგარი – ნაოფუტარი კასპიშ მუნიციპალიტეტის იდვალუაფუ ოფუტე ერთაწმინდაშე 1,5 კმ-ის, ოავტომობილე შარაშ კვარჩხანი ჸურე. ნაოფუტარი ფეოდალური ხანაშიე. თაქ იდასურებუ ნაახორინა ოგვაჯეეფი, რე ოხვამეთ. ოორუე-ბჟადალჸურე 250 მეტრასბ ჟაეიოლჸურე ბჟადალჸურე გერთელი გა რე (25X15 მ). თის ობჟათეშე ტერასა მეთხოზჷ.თიშე  ბჟადალჸურე, მინდორც ქუაჭკუდის ფილეფი ინოსორგჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
შვეიცარიაშ ნოღეფიშ ერკებული
მოჩამილი რე შვეიცარიაშ უშხუაში ნოღეფიშ ერკებული. მუნიციპალიტეტი, ნამუშ მახორობათ 10 000 ადამიერიშ უმოსი რე, ნოღათ იკოროცხუ.
ნოღეფი ანბანიშ მეჯინათ
მინი|300პქ|[[ციურიხი]] მინი|300პქ|[[ჟენევა]]
შვეიცარიაშ ართამი რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
ნორმანეფი
ნორმანეფი — კათა, ნამდგათ სკანდინავიაშ დო იუტლანდიაშ ჩქონეფს ოხორანდუ. „ნორმან“ სკანდინავიური ნინას შანენს „ოორუეშ ადამიერს“. ბჟაეიოლუშ სლავეფი ნორმანეფს „ვარიაგეფს“ უძახჷდეს.
ბონი დემოკრატია
ბონი დემოკრატია (უმეშქაშო დემოკრატია) — პოლიტიკური ორგანიზაციაშ დო ჯარალუეფიშ მონწყუალაშ ფორმა, ნამუშ ბორჯის თარი გჷნოჭყვიდირეფი იინიცირებუაფუ, მიღალუაფუ დო ირსულებუაფუ უმეშქაშეთ მენოღალეეფიშით; ზოგადი დო აბანური ხასიათიშ ოკითხირეფიშ გეშა კინ მახორობა უმეშქაშეთ გჷნმოჭყვიდუნს.
ნორმანეფი
ნორმანეფი ახაზირენდეს ჯგირი გემეფს. თე გემეფიშ საგინძა 20 მეტრაშახ ორდ. გემს უღუდუ ხოპეფი, მუჭოთ ერქემი. თე ხვამარდეფით ნორმანეფქ ქიმიოდირთეს ისლანდიას, გრელანდიას დო უკული, 1003 წანას ოორუე ამერიკას, მარა ჩხანაში გეშა თინეფქ თე გენიალური კილნაგორა მავითა ოშწანურას გიჭყოლიდეს.
იაცეკ მალჩევსკი
იაცეკ მალჩევსკი (Jacek Malczewski; დ. 14 კვირკვე, 1854, რადომი, რადომიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 8 გჷმათუთა, 1929, კრაკოვი) — პოლონარი ხანტუ, ფერჭარუას მოდერნიზმიშ დო სიმბოლოზმიშ მიმალუობაშ წჷმმარინაფალი.
ბონი დემოკრატია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დემოკრატია კატეგორია:მეკვარჩხანე იდეა
იაცეკ მალჩევსკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:XIX ოშწანურაშ პოლონარი ხანტუეფი
კატეგორია:XX ოშწანურაშ პოლონარი ხანტუეფი
ნორმანეფი
რელიგია
ნორმანეფი კინომუშეფი რდეს. ნორმანეფიშ ღორონთეფს „ასეფი“ ჯოხორდჷნ ნამუეფს ურჩხულეფწკჷმა უღუდეს ლჷმა. ასეფიშ თარი, უდიდაშ ასი რდჷ ცალთოლამი - ოდინი. ლეგენდაშ მეჯინათ თოლქ დუდირთჷ ოდინს, ჩქინაში წყურგილი დასქირუნი. ოდინს ჸუნდჷ ჟირ მორაგადე ყვარია - არზი დო შვენა. ხოლო - ჰეერც მარულე რუო კუჩხამი ცხენი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ჭოლი (პაპირუსი)
ჭოლი, თაშნეშე ჭოი, პაპირუსი, პაპირი (Cyperus papyrus) — მიარეწანიანი ჩანარი ისირიშობურეფიშ ფანიაშე. 5 მეტრშახ სიმაღალაშ სუმწახნაკამი ღერი დო ინწრო, გჷნძე ფესვეტურა ფურცელეფი უღუ. ქორგაშობური ბიბლეფი აკოშაყარელი რე 6-16-პიოლამი დუდელეფო.
ჭოლი ჩანს ტროპიკულ აფრიკას, წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ წყარპიჯეფს. ჩანარი აკმოქიმინჷნს ჩირონეფს (ჭყენჭყონა). ჯვეშო კულტივირაფილი რდჷ ეგვიპტეს, პალესტინას დო ობჟთე ევროპაშ კანკალე ქიანას.
ჭოლიშ ღერს გჷმირინუანდეს ოჭარალი მასალაშ — პაპირუსიშ ოჩხვარალო, ოჭკომალო, აკეთენდეს მუკაწუნალს, მადვალარს, ჭილოფეფს. დეკორატიულ ჩანარო უჩანა ბაღეფს, პარკეფს დო ორანჟერეეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისირიშობურეფი
აშერი
აშერი (აშერ რეიმონდ IV, 14 გჷმათუთა, 1978. დალასი, ტეხასი, ააშ) — ამერიკალი რიტმ-ენდ-ბლუზ დო პოპ მობირე, არტისტი; პოპულარობას 1990-იანი წანეფიშ ლიას მიოჭირინუ. ამდღანერშო, მოსოფელიშ მასშტაბით მეხოლაფირო 30 მილიონი დინნაჭარა აფუ გჷმოჩამილი. მეღებული აფუ შკვითი გრემიშ ჯილდო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი მასხაპალეფი
ჯვ. წ. 821
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 821 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯასტინ ბიბერი
ჯასტინ დრიუ ბიბერი (Justin Drew Bieber) (IPA: [ˈbiːbər])- (დ. 1 მელახი, 1994) რე კანადარი პოპ/რ’ნ’ბ მობირე. თიში კარიერაქ დიჭყჷ Youtube–ით, მუჟამსჷთ 2007 წანაშე თიქ დიჭყჷ დორხველი ვიდეოეფიშ Youtube-ის გჷმობჟინაფან. თინას მოგვიანაფილო მიოგორუ სკუტერ ბრაუნქ, ნამუქუთ ალაჩამა თხუ აშერს, სოიშახ ბიბერქ ხე მაჭარჷ „Island Records“-წკჷმან. ოგურიშხონარუ რე, ნამუდა ბიბერქ მუშით დიგურუ პიანინოშ, დოლიშ, გიტარაშ დო ოჸეშ მეგამა.
ბიოგრაფია
ჯასტინ ბიბერქ 1994 წანაშ 1 მელახის სტრეტფორდის, კანადაშ პროვინცია ონტარიოს დებადჷ. მუსიკალური მუნაჩემეფქ ჯასტინს მასქერეფშე გჷმაჸუნჷ: მუმა, ჯერემი ბიბერი, გიტარაშ მეგამას აფუდჷ ხვამილაფირი, დო ნანა, პეტი მალეტე, ნამუსჷთ თეშ წოხოლე ჟურნალი „ფლეიბოიქ“ ტარკალე ფოტოსესიაშ მონწყუალაშენ ობაღინაფალო საინტერესო ჰონორარი მიარზუ, ართ ჟამს მენდიშმუმაჩამალ ვოკალისტო იკოროცხუდჷ. რთული დაჯერებელი რე, ნამუდა ბირათ ჯასტინქ გვალო მუზმარენ წანა რე დეინტერესჷნ, თით უმოსო, ნამუდა 2 წანაშე თინა ინტერესის გიმირჩქინუანდჷ შხვადოშხვა მუსიკალურ ინსტრუმენტიშ, გჷშაკერძაფილო – გიოშქუმალარი ინსტრუმენტეფიშ გეზათ. ბაღანობას ჯასტინი მუსიკაშ გოკვათილეფშა გილეშჷ დო თეჟამს თის პროფესიონალურ დონეშა შეულებჷ მეგამა გიოშქუმალარი, სიმეფამ დო კლავიშეფამ ინსტრუმენტეფს. 12 წანერი ჯასტინქ აკათჷ აბანობურ ვოკალური კონკურსის „სტრეტფორდ აიდოლი“ დო, თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა თიში კონკურენტეფი კონკურსიშახ სერიოზულო რდეს დაკებული მუსიკათ, დო ჯასტინი ხვალე დიდაშ თოჸუჯიშ თუდო, ჸუდეს იბირდუნ, თიქ მაჟირა აბანიშ დაკება ქუმიხუჯუ. თი ჟამს ახალი გონწყუმილი რდჷ მუსიკალური პორტალი „Youtube“, სოდგათ შხვადოშხვა კატეგორიაშ ვიდეოფაილეფიშ დოდვალა შილებედჷ. წორას თე საიტის ქიგედჷ ჯასტინიშ დიდაქ ჸუდეს გინოღალირი მუსხირენი ომოჸოროფული მუსიკალური რულე. თე რულეეფს ძალამი მალას გურჩქინდჷ პატიშმემაჩამალეფიშ ედომუშამ არმიაქ, ნამუეფჷთ დიო ხოლო 2007 წანას ანტკიცენდეს, ნამუდა ჯასტინ ბიბერი მოსოფელიშ დონეშ მურიცხო გინირთუდჷნ.
კარიერა
წორას „Youtube-შე“ დეინტერსჷ მენეჯერი სკუტერ ბრაუნქ ჯასტინით დო ინტერნეტიშ მეშქაშალათ ბიბერეფიშ ფანიას ქჷმიარსხუ დო წორომოხანდობა მიარზუ. თიმ წანას ჯასტინქ ბრაუნწკჷმა ართო ატლანტაშა მიდართჷ, სოდგათ ჩინებულ რეპერი დო პროდიუსერი აშერი გეჩინებაფუ. თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა ჯასტინი აშერწკჷმა აკოხვალამაშ ჟამს 13 წანერი რდჷნ, მურიცხიქ ქიდეჯერჷ თიში ნიჭი დო ფსუაჩანაფილქ ქუდოსქიდჷ თიში ვოკალური შუულობათ. აშერწკჷმა ართო ჯასტინქ „Island Records-შა“ ქიმერთჷ, სოდგათ თის მურჩქილუეს დო 2008 წანას მაართა ოფიციალური კონტრაქტი გუფორმეს. ინტერესუანი რე, ნამუდა კონტრაქტიშ მეჯინათ, ჯასტინს მუშით ოკო გინუჭყვადუდუკო, მიწკჷმა უსხუნუდჷ წოროხანდუან, – აშერწკჷმა დო ვარი ჯასტინ ტიმბერლეიკწკჷმან. საბოლოთ ჯასტინქ აშერწკჷმა წოროხანდუა ისხუნუ დო მუჭოთ მუსიკალური ექსპერტეფი ჭარუნან, თიქ თინი გიშაგორუა ქიმინჷ. თიმ წანას ჯასტინ ბიბერი ააშ–იშ არძაშე უმოსო მენდიშმუმაჩამალ პოპ-მარსულებერო მირჩქინეს, დო მოსოფლეს თის „Teen Singing Sensation“-ს ვარა „თინეიჯერი მობირე სენსაციას“ უძახჷნა.
2009 წანას ჯასტინ ბიბერქ მაართა სინგლი – „One Time“ გიშაშქჷ, მუქუთ უნელო გინირთჷ მოსოფელიშ დონეშ ჰიტო. თიში ვანორმალური ფანი-ცირეფი ქოთ ჩხუპენდეს მუსიკალური მაღაზიეფს, თიშენ ნამუდა ქუჭიშუაფუდესკონ ართიანშა სინგლიშ ჸიდირი, მუქუთ გჷშაშქუმალაშე დეფიციტურო გინირთუნ. გჷშაშქუმალაშე 2 მარაშა სინგლიქ მა-12 აბანი დეკინჷ „კანადაშ ჩხე პოპ-ოშარს“, დო მაართა ალბომი, ჯოხოდვალათ „My World“, ჯასტინ ბიბერქ 2009 წანაშ დამორჩილს გიშაშქჷ. ალბომქ მალას ქჷმიპალუ პოპულარობა თინეიჯერეფ შქას, დო კლიპეფქ ბირეფშე „One Time“ დო „One Less Lonelygirl“, „ემტივიშ“ ჰიტ-აღლუმეფი ქჷდეკინეს.
2010 წანაშ მელახის გიშართჷ ჯასტინ ბიბერიშ მაართა ალბომიშ ედოუშამი ვერსიაქ – „My World 2.0“. ალბომიშ გიშულას წოხოლე ოჯღონდჷ სინგლიშ დო კლიპიშ – „Baby-შ“ გიშულა, ნამუეფქუთ, შილებე ირაგადინასინ, აფეთქჷ მუსიკალური ჰიტ-აღლუმეფი. კლიპიქ თიზჷმაშა პოპულარულო გინირთჷ, ნამუდა ხვალე „Youtube-ის“ თინა 250 მილიონი ადამიერქ ქოძირჷ, მუდგათ საიტიშ რეკორდი ქუდარსხუ დო წოხოლენ რეკორდიშ მაღვენჯი – ლეიდი გაგა გურგაჩამალო ქიკნიტუ უკოხოლე. ოშინალი რე, ნამუდა ჯასტინ ბიბერქ გინირთჷ მაართა პოპ-მარსულებერო, ნამუშ ართჟამო შქვითხოლო ბირაქ ამერიკაშ არძაშე პრესტიჟულ ჩარტის – „ბილბორდ ტოპ 100-ის“ მოხვადჷნ.
ჯასტინი რე არძაშე ჭიჭე მურიცხი, ნამუშ გეშათ ხანტილურ ფილმის გინიღანან. ფილმიშ რეჟისორი, ჯონ ჩუა რე, ნამუთ ავტორი რე პოპულარული ფილმეფიშ „ბიჯგი წოხოლე 2: შოშეეფი“ დო „ბიჯგი წოხოლე 3D“-შ. ფილმიშ გინოღალეფი ჯასტინიშ კონცერტეფიშ ჟამს, კულისეფს დო სცენას მეურსჷ. უზურენა, ნამუდა ფილმი, ჯასტინიშ ალბომეფიშნერო, წჷმოძინელი იჸუაფუ. შხვეფ შქას, ჯასტინიშ ჰობი ფილმეფიშ ჯინა რე დო თიში არძაშე უმოსი მოწონაფილ ფილმეფი რე: „მაბრუო მილი“ დო „მაზაკვალიშ გჷშარაჸუა ემილი როუზიშე“. თეშ მოხ, დუდიშული ჟამს ჯასტინს უჸორს ბურთუაშ, გოლფიშ, ჰოკეიშ ლაჸაფი, სკეიტბორდით სიონტი დო ფანეფწკჷმა კომუნიკაცია „Facebook-იშ“ დო „Twitter-იშ“ მოხვარათ.
მუსიკაშ მოხ, ჯასტინ ბიბერიშ ჯოხო კოსმეტიკური მეშქაშალეფს დო შურამიეფსჷთ ორსხუ. კერძოთ, 2011 წანაშ მელახის გიმაჩამალო გიშმურს ოსურეფიშო მერჩქინელი შურამია მუდგაშ აკოქიმინუას ჯასტინით ოკათუდჷ, ოდო თიმ წანაშ ზარხულსჷნე გიმაჩამალო გიშურს ბირცხეფიშ ლაკი, მუდგასჷთ ჯასტინიშ კომპოზიციეფიშ ჯოხოეფი გიოძჷ.
2011 წანაშ 14 ფურთუთას გიშურს ფილმი ჯასტინიშ კათაფათ ჯასტინ ბიბერი: დღას ვა თქუა დღას. თინა ეთმოხანტჷნს მობირეფიშ რინას, მოღალობას, ჰობის. თაშნეშე ფილმის მაჯინე ძირუნს თიში კონცერტეფიშ ნოჭყვედეფს.
11 მესი
11 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 131-ა დღა (ნარკი წანეფს — 132-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ლაზარო სპალანცანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ბიოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1729 კატეგორია:ნაღურა 1799
კობილსკი ბოტოკი
კობილსკი პოტოკი (უნგრ: Kebele, სლოვენ. Kobiljski potok, Kobiljanski potok) რე წყარმალუ სლოვენიას დო უნგრეთის, წყარმალუ ლედავაშ ნადუ. სიგინძა 33 კმ.
ალექსი ლეონოვი
ალექსი არხიპიშ სქი ლეონოვი (Алексей Архипович Леонов; დ. 30 მესი, 1934, ლისტვიანკა, ტისულიშ რაიონი (ასეიანი კემეროვოშ ოლქი) — ღ. 11 გჷმათუთა, 2019, მოსკოვი) — სხუნუეფიშ რსხუშ კოსმონავტი მოფურინე, ჟირრზაშ სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზი (1965 დო 1975).
სქოლიო
კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ ხანტუეფი კატეგორია:რუსი ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 30 მესი კატეგორია:ნაღურა 11 გჷმათუთა
ნჯილო
thumb|ნჯილოეფ. წიმი - მუმულ, უკახალე - დადულ ნჯილო (ქორთულო: ლომი, ლათინურო: Panthera Leo) — დიდი კატუეფიშ ბუნაშ ნოტყი, ნამუთ ჸილოწკჷმა ართო არძაშ უმოსი კაბეტი მახვამილაფარი ნოტყო იკოროცხუ. სიგჷნძა 2 მეტრაშახ, ხუჯიშ სიმაღალა - 1 მეტრა, კუდელი უღუ 90-100 სანტიმეტრი. ხოდი ნჯილოეფს ფოფორი არდუნა. ჯვეშო ნჯილოეფიშ ოხორუ ამდღარშე ბრელო ფართას რდჷ: დახე ედომუშამი აფრიკაშ კონტინენტიშ წორო ნჯილოეფი ხედეს ჭიჭე დო ოშქაშე აზიას ინდოეთიშ მეკოროცხილო. ადამიერიშ ქიმინჯალაშ გეშა ნჯილოშ ბრელი გიმენბუნაქ გეშაჭყორდჷ. სამანგათ: ობჟათეაფრიკული ნჯილოშ გიმენბუნა ეშაჭყვადილიე 1865 წანაშ უკული, ბერბერული ნჯილოეფქ - 1920 წანაშახ მედინეს დო სპარსული ნჯილოეფქ - 1930 წანაშო.
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
პოლონური ნინა
thumb|პოლონური ანბანი
ქაკაბორაზი
ქაკაბორაზი (ბირმ. ခါကာဘိုရာဇီ — ) — გვალა მიანმარიშ ოორუეშე, ნამუთ ზუღაშ დონეშე 5881 მეტრის იდვალუაფჷ (5691 მ.), კაჩინიშ შტატიშ ტერიტორიას მადვალი ჰიმალაიშ გვალაშ სისტემაშ გოხოლუას, ჩინეთიშ ხურგიწკჷმა.
პოლონური ნინა
thumb|300px|ცენტრალური ბჟაეიოლ ევროპაშ ნინეფი დო დიალექტეფი (პოლონური ნინაშ მეტ–ნარკი გოფაჩუაშ არეალი ეშანილი რე რუმე წვანე ფერით)
ქაკაბორაზი
სქოლიო
კატეგორია:მიანმარიშ გეოგრაფია კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
პოლონური ნინა
პოლონური ნინა (პოლონურო ęzyk polski ვარდა polszczyzna) — პოლონარეფიშ ნინა, ორხველჷ ბჟადალსლავური ნინეფიშ ოორუე ბუნას დო წჷმარინუანს ინდოევროპულ ნინეფიშ ფანიაშ ართ-ართ გიმენბუნას.
სქოლიო
კატეგორია:სლავეფმარჩქინჯობა
ჰუე
ჰუე – ნოღა ვიეტნამს. 1802-1945 წანეფს რდჷ ნგუენიშ დინასტიაშ იმპერიული ნანანოღა. იდვალუაფუ წყარმალუ პერფუმეშ წყარპიჯის. ჰუე ჩინებული რე მონუმენტეფით დო არქიტექტურათ. 2005 წანაშ მუნაჩემეფით, მუში მახორობა რდჷ 333 004 ადამიერი.
ვიეტნამიშ ოორუე დო ობჟათე ნორთეფო დორთუალაშ უკული, ჰუექ ობჟათე ვიეტნამიშ ტერიტორიას ქჷმოხვადჷ. თინა შანულამ პოლიტიკურ დო ოურდუმე როლს ლაჸაფენდჷ ვიეტნამიშ ლჷმას. 1966 წანას, ნოღა ბუდისტეფიშ თარობაშ მეხჷ არყებაშ ცენტრი რდჷ.
ჰიუშ ისტორიული მონუმენტეფი, 1993 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიეტნამიშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ვიეტნამს
ბროვარიშ რაიონი
ბროვარიშ რაიონი (Броварський райо́н) — ადმინისტრაციული ართული უკრაინაშ კიევიშ ოლქიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბროვარი.
კატეგორია:ბროვარიშ რაიონი კატეგორია:კიევიშ ოლქიშ რაიონეფი
დესპოტიზმი
დესპოტიზმი (δεσποτία) — უგუხურგუ ხეშუულება, ნძალაუფლება.
დესპოტი (δεσπότης — პატჷნი) — რსხულძალაუფლებამი მამართალი (ვეშქოჩირთან მამართალ-უზურპატორწკჷმა — ტირანწკჷმა).
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი კატეგორია:პოლიტიკური რეჟიმეფი
მისლინია (წყარმალუ)
მისლინია რე წყარმალუ ოორუე სლოვენიას, წყარმალუ მეჟაშ მარძგვან ნადუ. სიგინძა 36 კმ. აუზიშ ფართი 238 კმ.
2044
დღახუეფი
კატეგორია:
ბადაინ-ჯარანიშ ტიოზი
ბადაინ-ჯარანიშ ტიოზი — ტიოზი ჩინეთის. იდვალუაფუ განსუშ, ნინსია-ხუეიშ დო დინოხოლენი მონღოლეთიშ პროვინციეფიშ ტერიტორიას. ფართობი აკმადგინანს 49,000 კმ²-ის.
ტიოზის იდვალუაფუ უქანცაფუ, უმაღალაში დიუნეფი ედომუშამი დიხაუჩას.ნამთინე თინეფიშ სიმაღალა 500 მეტრა რე. გჷშმეგორუ დიხაშთუდონი წყარეფიშ მიარობათ. მუჭოთ ანალიზეფქ ოძირუნ, თე წყარი თირიშ ნაწჷრიდა რე დო მოულირი რე ოშობათ კილომეტრით დოჩლითაფირი გვალეფშე.
ტიოიზ თაშნეშე იკათუანს დიუნეფიშ შქას დვალირ 100-შახ ტობას, ნამუეფშეთ ნამთინე ლიგე რე, ოდო ნამთინე ექსტრემალურო წყჷთე. წორას თე ტობეფიშ გეშა გიადჷ ტიოზის თე ჯოხოქ დო მონღოლურ ნინაშა "თოისერი ტობეფს" შანენს. ტიოზიშ ტერიტორიას გჷშმურს წყარმალუ რუო-შუი.
დიგაშენი
დიგაშენი – ნაოფუტარი ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ოფუტე ყაურმა დო ოფუტე ჯიგრაშენ შქას. წყarmalu ფარავანიშ მარძგვან ძგას, ემაღალაფირ გას, გერე დარბაზული ოხვამე. წკონდას გოთოლირი დიდი კვადრეფით ნოგაფუ, საკურთხეველიშ კონქის წჷმოსქილადირიე მოხანტილობაშ ნოქური. საკურთხეველც გეძჷ ტახილი ტრაპეზიშ ქუა. გჷნოსქილადირიე საკურთხეველი კონქით დო ოორუე კიდალაშ ნორთი. დიგაშენიშ ოხვამე საინტერესოე თით ხოლო, ნამდა თინა ანტიკური ხანაშ ჯიხაშ აკნაცჷმეფც ოკო რდას ეგაფილი. წორეთ თიშნერი ჯიხას, გოგაშენიშ ტერიტორიას გონთხორეს 1977 წანასჷნ.
ბადაინ-ჯარანიშ ტიოზი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ ტიოზეფი კატეგორია:ჩინეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:ჩინეთიშ ტიოზეფი
დიგაშენი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
კისანგანი
კისანგანი (1966 წანაშახ — სტენლივილი, Kisangani) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკას. ჩოპოშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 822
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 822 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
12 მესი
12 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 132-ა დღა (ნარკი წანეფს — 133-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ლუნდი
ლუნდი (Lund) — ნოღა ობჟათე შვედეთის, სკონეშ პროვინციას, ლუნდიშ მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღაშ მახორობა 82 800 ადამიერი რე, ედომუშამო მუნიციპალიტეტის - 110 824 ადამიერი.
მერჩქინელი რე, ნამჷ-და ნოღაქ 990 წანას დირსხუ, მუშამსჷთ სკონე დანიას ორხველუდჷ. ძალამ მალას ნოღაქ ბალტიაშ ზუღაშ რეგიონიშ თარ ქირსიანულ ცენტრო გჷნირთჷ, თიმ ბორჯის, მუჟანსჷთ ქირსიანულ მისიეფშო თე არეალი დიო ხოლო ხურგათ სქიდუდჷ. 1103 წანაშო ნოღა საარქიეპისკოპოსო ცენტრი რდჷ. ცენტრალურ ნორთის რე ლუნდიშ კათედრალი, ნამუთ 1090-1145 წანეფს რე დოდგჷმილი.
thumb|left|150px|[[ლუნდიშ საკათედრო ოხიდა]]
1666 წანას დირსხუ ლუნდიშ უნივერსიტეტიქ, ალმახანაშო სკანდინავიაშ ართ-ართი უდიდაში ოგონათუე-ომენცარე ინსტიტუცია რე.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთიშ ნოღეფი
ხატიბი
ხატიბი (خطيب — მოქადაგე, ორატორი) — მუსლიმანი ოშურიელე პიჯი, ნამუთ დუდენს ობიშხაშ ხვამას (ჯუმა-ნამაზი).
ხვამაშ დოჭყაფაშახ ზიტყვათ გიშმურს (ხუტბა) კათედრაშ მასუმა ეშალშე. კათედრა იდვალუაფუ მექაშჸურე მერინაფილი ოხვამერი ნიშაშ (მიჰრაბი) მარძგვანშე. ირსულებჷ ჟირი ხუტბა: პირველს ჯოხი ხუტბატ ალ-ვაას, დიდაქტიკური დინორეშ დჷმაგურაფალი ზუტყვა; მაჟირას ჯოხო ხუტბატ ალ-ნაატ დო იკათუანს რწუმაშ სიმბოლოს, ხალიფეფიშ აღიარაფას, სახენწჷფოშ მადუდეშო დო მართალმორწუმეეფიშ ჯარიშო ხვამა.
ობიშხაშ ხუტბაშ მოხ, ხატიბი ზიტყვათ გიშმურს რელიგიურ დღახუეფს, სამანგათ ყურბან-ბაირამი (ოკიბირალიშ დღახუ) ვარ-და იდ ალ-ფიტრი (რამადანიშ თუთაშ ხონებაშ თებაშ პატიოცემელო).
კატეგორია:ისლამიშ ოშურიელე წოდებეფი კატეგორია:ისლამი
გრადაშჩიცა
გრადაშჩიცა (სლოვენ. Gradaščica) რე წყარმალუ სლოვენიას, წყარმალუ ლიუბლიანიცაშ ნადუ. სიგინძა 33 კმ.
შეიხი
შხვა შანულობეფი: კანკალეშა შეიხო გჷმიცხადებჷნა ისლამური ორგანიზაციეფიშ ლიდერეფი.
პლზენ-სევერიშ რაიონი
პლზენ-სევერი (ჩეხ. Okres Plzeň-sever) — რაიონი პლზენიშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე პილსენი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 286,79 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 73 061 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 57 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ორანჟერეა
მინი|350px|[[საიონ-ჰაუსიშ ორანჟერეა ლონდონიშ გოხოლუას (1828-30)]] ორანჟერეა (orangerie < orange — „ფორთოხალი“) — გოსარკელი დგჷმილი, ნამუსჷთ ჩანარეფიშ ზოთონჯის გითაზოთალო გჷმირინუანა, სოდე თხილანა ობჟათეშ მიარეწვანე ჩანარეფს (სამანგ. პალმეფი), ციტრუსეფს (ლიმონი, ფორთოხალი), ხილ-კანკარს, პიოლეფს დო შხვა, ნამუეფით ღილე ცაშ გიმე აბანური ჰეერს ვეგჷნმიღანა დო სპეციალური პიჯალეფს (ჰერიშ გოთანჯილი ტემპერატურა, სილამე, გოსინთაფა) ოხვილჷნა.
ორანჟერეას ოტიბუანა გაზით ვარ-და შხვა მეშქაშობეფით. ტემპერატურაშ რეჟიმიშ გეხ ორანჟერეა რე რგილი, გვერდო ტიბუ ვარ-და ზჷმიერი დო ტიბუ; გინორთვილი — ართ დო ჟირფერდამი, ბლოკური დო ანგარიშ ტიპიშ, გითარდუაფალი ჩანარეფიშ გითანტირალი აბანიშ გეხ — თაროიანი, გრუნტული ვარ-და გრუნტულ-თაროიანი; გჷმორინაფაშ ბორჯიშ გეხ — ზოთონჯიშ დო აფუნიშ.
ლიტერატურა
კატეგორია:გჷმილეფი კატეგორია:მეჩანარობა
გაზპრომი
thumb|გაზპრომიშ შტაბ-ორენი მოსკოვს. გაზპრომი (LSE: OGZD; რუს.: ОАО Газпром) — უდიდაში რუსული კომპანია დო ორთაშობური აირიშ უშხუაში მაწარმაფალი (მარეწე) მოსოფელს.
2004 წანაშო გაზპრომი ორთაშობური აირიშ აკა მაწარმე რდჷ მუჭოთ მინიმუმ ბოსნია-ჰერცეგოვინას, ესტონეთის, ფინეთის, ლატვიას, ლიეტუვას, მოლდოვას დო სლოვაკეთის, თაშნეშე 97% ბულგარეთის, 89% უნგრეთის, 86% პოლონეთის, 75% ჩეხეთის, 67% თურქეთის, 65% ავსტრიას, ~40% რუმინეთის, 36% გერმანიას, 27% იტალიას, 25% საფრანგეთის. ევროპაშ რსხუ მუშ გაზიშ ოზირუეშ 25%-ის გაზპრომშე ღებულენს.
$31 მილიარდიშ მუდანობაშ გიმოჩამათ 2004 წანას გაზპრომს რუსეთიშ ორთაშობური აირიშ წარმებაშ 93% წილი უღუდჷ, 28.800 კმ³ - რეზერვეფით კომპანია მართუნს მოსოფელიშ გაზიშ რეზერვეფიშ 16%-ის (2004 წანაშ მუნაჩემეფით). ნავთობიშ კამპანია სიბნეფტიშ ჸიდირიშ უკულ გაზპრომი 119 მილიარდი ბარელი ნავთობიშ რეზერვით ხვალო საუდიშ არაბეთის დ ირანს აკმასქიდუ, მუჭოთ ნავთობიშ დო ნავთობიშ ექვივალენტური ორთშობური გაზიშ მოსოფელიშ უდიდაში მაღვენჯი.
გაზიშ რეზერვეფიშ დო მოსოფელიშ არძაშე გჷრძე გაზოულარი რშვილიშ (150.000 კმ) მოხ, კომპანიას უღუ აქტივეფი საბანკო, სადაზღვევო, მედიაშ, ოაკაგაფალი დო ოფუტე-მეურნობაშ სფეროეფს.
$270 მილიარდიშ მუდანობაშ საბაზრო კაპიტალიზაციათ (2006 წანაშ მესიშ მუნაჩემეფით), გაზპრომი მოსოფელიშ სიდიდათ მასუმა კორპორაცია რე თე პარამეტრით.
კატეგორია:რუსეთიშ კომპანიეფი კატეგორია:მოსოფელიშ უშხუაში კომპანიეფი
ჯამახირია
ჯამახირია (جماهيرية) — ჯარალობური (კანკალე სპეციალისტიშ არზით, სახენწჷფობური) მონწყუალაშ ფორმა, ნამუთ იშხვებუ მონარქიაშე დო რესპუბლიკაშე, ნამუთ გერსხილი რე მუამარ კადაფიშ მოსოფელიშ მასუმა თეორიას დო ფართეთ რე გოსხუნილი წვანე წინგიშ მაართა ნორთის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი კატეგორია:ლიბია კატეგორია:მუამარ კადაფი
ფეჰლევიანეფი
thumb|ფეჰლევიანების გერბი ფეჰლევიანეფი — ირანიშ შაჰეფიშ დინასტია 1925 წანაშ 12 ქირსეთუთაშე 1979 წანაშ ფურთუთაშა. შაჰეფი ფეჰლევიანეფიშ დინასტიაშე რდეს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანიშ შაჰეფი
უგინობირაფუობაშ ყარაფი
მინი|260px|უგინობიროფაშ ყარაფიშ რუკა უგინობირაფუობაშ ყარაფი (Non-Aligned Movement) — ოერეფოშქაშე ყარაფი, ნამუთ იკათუანს მოსოფელიშ 119 ქიანას, ნამუეფიშ ღანკი რე ვაკათანჷ ოურდუმე ბლოკეფს. ყარაფიქ ოფიციალურო დარსხჷ ეჩდოხუთი სახენწჷფოქ ბელგრადიშ მაართა კონფერენციას 1961 წანაშ ეკენიას. ყარაფიშ დორსხუაფას აწოჸუნდჷ ბანდუნგიშ კონფერენცია 1955 წანას დო იოსიპ ბროზ ტიტოშ, გამალ აბდელ ნასერიშ დო ჯავაჰარლალ ნერუშ სუმგანური მორაგადაფეფი 1956 წანას.
აკოდგუმალა
2009 წანაშ მუნაჩამეფით თიშ აკოდგინალაშა მიშურს 119 ქიანა, თინეფ შქას 1 ევროპული (ბელარუსი), 38 აზიური (თინეფ შქას პალესტინა, თურქმენეთი, უზბეკეთი), 53 აფრიკული, 26 ობჟათეამერიკული დო კარიბიშ ქიანა.
დჷმკვირებელიშ სტატუსი უღუ 15 ქიანას: სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, ბრაზილია, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, ჩინეთი, კოსტა-რიკა, მექსიკა, პარაგვაი, სალვადორი, სერბეთი, მონტენეგრო, უკრაინა, ურუგვაი, ხორვატია. თეცალი სტატუსი უღუ 5 ოერეფოშქაშე დო 2 ერუანულ-გუმაალობერი ორგანიზაცია: გეო, აფრიკაშ რსხუ, არაბული ქიანეფიშ ლიგა, ორგანიზაცია ისლამიშ კონფერენცია,  კანაკიშ საკათო-გამაალობერი სოციალისტური ფრონტი (ახალი კალედონია) დო ახალი ყარაფი პუერტო-რიკოშ ალობაშო.
მა-14 ჰავანაშ კონფერენციას ყარაფაშ მაკათურეფო მიღეს ჰაიტი დო სენტ-კიტსი დო ნევისი, მაკათურეფიშ რიცხვიქ მიძინჷ 119-შა.
2011 წანას ინდონეზიას იჸუ უგინობირაფილი ქიანეფიშ გეჸვენჯი კონფერენცია, ნამუთ ორგანიზაციაშ 50 წანაშ დუდს ოძღვნუდჷ დო ნამუსჷთ მაკათურებო მიღეს აზერბაიჯანი დო ფიჯი.
სქოლიო
კატეგორია:რგილი ლჷმა კატეგორია:ოერეფოშქაშე ორგანიზაციეფი
დიარქია
დიარქია ჯვ.-ბერძენ. διαρχία из δι- — „ჟირი“ დო ἄρχων — „მამართალი, მაპატჷნალი“) — სახენწჷფოშ ჟირ უმაღალაშ პოსტიშ პიჯიშ სტატუსეფიშ მანგობა.
ჯვ. წ. 823
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 823 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ზედაჯვარი
ზედაჯვარი – ნაოფუტარი კასპიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ახალციხეშ ბჟადალჸურე 1 კმ-ის.
ნაოფუტარს გჷმილინჷ გვიანიშ ფეოდალური ხანაშ დიხაჭუბერიშ ჭკუდიშ ფრაგმენტეფქ, თაშნეშე ნახორუშ რეყეშ ქუათ ნოგეფი ოსხირიშ ნოსქილედეფი დო ნოტეხი ქუათ ნოგეფი დარბაზული წიმინდე ჯვარიშ ოხვამეშ აკნაცჷმეფი. ოხვამეშ საჯვაროს საქუბეშ ქუას გჷმოხანტილი რე ჯვარი, ნამუშ ჟილენი დო მარძგვანი კჷლეს ორცას გოთხოზჷ მხედრული მუკნაჭარა: „ქრისტე, შეიწყალე მიქელა“. ბჟაეიოლ ოჭკორიეს (შუკუმს) წჷმოსქილადირი მუკნაჭარა ვეკითხირუაფუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
ასპინძაშ მუნიციპალიტეტი
ასპინძაშ მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი სამცხე-ჯავახეთიშ აკანს. 1917 წანაშახ ტფილისიშ გუბერნიაშ ახალციხეშ მაზრაშა მიშმეშჷ, 1921 წანაშე — ახალციხეშ მაზრას ტოლოშიშ რაიონიშ ჯოხოთ, 1930 წანაშე — ზოხო ტოლოშიშ რაიონი რე, 1933 წანაშ ეჯოხოთ გიადჷ ასპინძაშ რაიონქ. მუნიციპალიტეტიშ ობჟათე ხურგა უხვადუ საქორთუო-თურქეთიშ სახენწჷფო ხურგას.
ოქინაფუეფი
ასპინძაშ მუნიციპალიტეტის ასქილადირი რე ქორთული ხუროთმონძღვარობაშ მიარე ობიექტი, თინეფს შქას ეიოშინალი რე: ვარძია, ჟილენი ვარძია, ვანიშ ფაქვეფი, თავკვეთურა, თმოგვიშ ჯიხა, ჟილენი თმოგვი, ხერთვისი, ხვილიშა, ჩიხორისი, შორეთი, ოთიშ ჯიხა, ოშორაშ ოხვამე, ჩიტიკიბე, ღართა, ყიზილდერესი, ვარნეთი, აგარა, ძველი, წუნდა, კოხტასთავი, ბერისხევი, ბერთაყანა, ქარზამეთი, ალანძა, გავეთი, გიორგიწმინდა, ოლოდა, სარო.
ლიტერატურა
* კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
მოჩამილი რე პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული.
13 მესი
13 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 133-ა დღა (ნარკი წანეფს — 134-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
ღანჩოშ მეჯინათ
ერკებულს წყარმალუეფი ღანჩოეფიშ მეჯინათ რე მოჩამილი. ნადუეფი გჷშართილი რე მიშაკინელო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი
პენჯაბიშ ოლქეფიშ ერკებული (ინდოეთი)
პენჯაბიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 20 ოლქი რე.
შინეიდ ო’ქონორი
შინეიდ ო’კონორი (დ. 8 ქირსეთუთა, 1966, დუბლინი, ირლანდია — ღ. 26 კვირკვე, 2023, ლონდონი, ინგლისი ) — ირლანდიარი ბირეფიშ ავტორი დო მობირე. ჩინებულო გინირთჷ 1980-ამ წანეფს ალბომით The Lion and the Cobra. წიმოძინა მიპალუ პრინსიშ ბირაშ „Nothing Compares 2 U“ ქავერ-ვერსიათ.
პენჯაბიშ ოლქეფიშ ერკებული (ინდოეთი)
პენჯაბიშ შტატიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
*
ლაჰინია
ლაჰინია რე წყარმალუ ოორუე სლოვენიას, წყარმალუ კუპაშ ნადუ. სიგინძა 34 კმ. აუზიშ ფართი 360 კვ.კმ.
კაბერი
კაბერი – ნაოფუტარი კასპიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე გოსტიბეშე 1 კმ-ის. ნაოფუტარც მიპალუაფუ გოვითარაფილი ფეოდალური ფარანშო დუმახასიათაფალი კერამიკაშ ფრაგმენტეფი. წჷმოსქილადირიე თე ხანიშ ნოხორეფით დო წიმინდე გერგის ოხვამე.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
პორტუგალიაშ ნოღეფიშ ერკებული
გვალო ბოლოს ნოღეფი გჷმაცხადეს 2009 წანაშ 12 მანგის: ვალენსა, სენორა-დე-ორა, სან-პედრუ-დუ-სული, სამორა-კორეია დო ბორბა.
უდიდაში ნოღეფი რე: ლისაბონი, პორტუ, ვილა-ნოვა-დე-გაია, ბრაგა, ამადორა, კოიმბრა, აგუალვა-კასემი, სეტუბალი, კელუში, ალმადა...
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი პორტუგალია
სერბული ნინა
thumb|Serbian language map.PNG სერბული ნინა, კინ სერბულ-ხორვატული ვარდა ხორვატულ-სერბული ნინა — სერბეფიშ, ხორვატეფიშ, მონტენეგრალეფიშ დო ბოსნიარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ობჟათესლავურ ბუნას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლავური ნინეფი კატეგორია:ფილოლოგია კატეგორია:სლავეფიშ მარჩქინჯობა
ნორმან მეილერი
ნორმან კინგსლი მეილერი (ინგლ. Norman Kingsley Mailer; დ. 31 ღურთუთა, 1923, ლონგ-ბრენჩი, ნიუ-ჯერსი — ღ. 10 გერგობათუთა, 2007, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი ჭარუ, ჟურნალისტი, ნოველისტი, სცენარისტი, ესეისტი, პოეტი, დრამატურგი დო რეჟისორი. გურაფულენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. პოპულარული მუღჷ შხვადოშხვა ნოველეფქ. ჟირშა გინოჩეს პულიცერიშ პრემია (1969 დო 1980 წანეფს). 1955 წანას დარსხუ გაზეთი The Village Voice. მეილერს, მუჭოთ კინო-რეჟისორს გინოღალირ აფჷ ფილმეფი: Wild 90, Beyond the Law, Maidstone დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი ნოველისტეფი კატეგორია:ამერიკალი დრამატურგეფი კატეგორია:ამერიკალი პოეტეფი კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1923 კატეგორია:ნაღურა 2007
ჰანს ქრისტიან ერსტედი
ჰანს ქრისტიან ერსტედი (დან. Hans Christian Ørsted; დ. 14 მარაშინათუთა, 1777, რუდკებინგი, დანია — ღ. 9 მელახი, 1851, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, მაართა მენცარი ნამუქჷთ დანტკიცჷ ნამდა მაგნიტური ვეეფი გითმიჭყაფჷ ელექტრული დენით. თიში ჯოხონობაშ რე ერსტედიშ კანონი დო ართული ერსტედი (Oe). ერსტედი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ შელებუ პიპერინიშ იზოლაცია 1819 წანას. თაშნეშე, ერსტედი რდჷ მაართა თეხანური მოარზუანე, ნამუქჷთ დეტალურო ეჭარუ არზიშ ექსპერიმენტი.
ერსტედი მერჩქინელი რე დანიაშ ორქოშ ეპოქაშ ართ-ართი უკაბეტაშ წჷმმარინაფალო დო ლიდერო. ჰანს ქრისტიან ერსტედიშ ჯიმა რდჷ ანდერს სანდოე ერსტედი, ნამუთ 1853-1854 წანეფს ნინალენდჷ დანიაშ პრემიერმინისტრო.
დებადჷ დანიაშ ნოღა რუდკებინგის. გურაფულენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. დუდშე ერსტედიშ ინტერესიშ სფერო ფილოსოფია რდჷ (გიშაკერზაფილო ესთეტიკა). ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1799 წანას. დისერტაციაშ თემა გერსხილი რდჷ იმანუელ კანტიშ ნახანდეფს. 1801 წანას მიპალუ ფინანსური გრანტი დო სუმი წანაშ გოძვენას იშარალჷ გერმანიას, საფრანგეთის დო ევროპაშ შხვა ქიანეფს. დანიაშა დორთაშ უკულ მუშენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. 1806 წანაშე რდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1829 წანას ერსტედიშ ინიციატივათ დირსხუ დანიაშ ტექნიკური უნივერსიტეტიქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დანიარი ქიმიკოსეფი
რაკ (წყარმალუ)
რაკ - მორჩილი წყარმალუ სლოვენიას. სიგჷნძა 5.5 კმ.
უტენაშ მაზრა
უტენაშ მაზრა (Utenos apskritis) — მაზრა ლიტვაშ ოორუე-ბჟაედიოლ ნორთის. იკენს ეთნოგრაფიული რეგიონიშ აუკშტაისიაშ ნორთის. მაზრა უხურგანს ლატვიას დო ბელარუსიშ ვიტებსკიშ ოლქის, თაშნეშე პანევეჟესიშ დო ვილნიუსიშ მაზრეფს. დირსხჷ 1994 წანაშ 19 კვირკვეს მეღებული, ლიეტუვაშ რესპუბლიკაშ კანონით ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ართულეფიშ გეშა.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მაზრა იკათუანს გეჸვენჯი ტერიტორიეფს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი
როკიცანიშ რაიონი
როკიცანი (ჩეხ. Okres Rokycany) — რაიონი პლზენიშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე როკიცანი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 575,11 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 46,560 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 209.7 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ტიალინგ კუპმანსი
ბიოგრაფია
ტიალინგ კუპმანსიქ დებადჷ 1910 წანაშ 28 მარაშინათუთას, ნიდერლანდეფიშ ოფუტე გრაველანდის. გურაფულენდჷ მათემატიკას უტრეხტიშ უნივერსიტეტის. 1930 წანას, კუპმანსიქ მათემატიკაშ გურაფა მიოტუ დო დიჭყჷ თეორიული ფიზიკაშ დოგურაფა. 1933 წანას გეჩინებაფუ შინელი ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი იან ტინბერგენი, მიდართჷ ამსტერდამიშა დო დიჭყჷ მათემატიკური ეკონომიკაშ გურაფა ტინბერგენიშ ხემანჯღვერობათ. 1936 წანას კუპმანსიქ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი ლეიდენიშ უნივერსიტეტის. 1940 წანას კუპმანსიქ მიდართჷ ამერიკაშა. ართ პერიოდის იმუშუ დიო ვაშინგტონს დო უკულ ჩიკაგოს. რდჷ ეკონომიკაშ რკვიებაშ კაულესიშ კომისიაშ კონსულტანტი. კაულესიშ კომისია აფილირებული რდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიწჷმა. 1948 წანაშე კუპმანსი რდჷ კაულესიშ კომისიაშ დირექტორი. 1948 წანაშე ტიალინგ კუპმანსი რდჷ ამერიკაშ სტატისტიკაშ აკადემიაშ მაკათური დო 1950 წანაშე ნიდერლანდეფიშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ მაკათური-კორესპონდენტი. 1950-იან წანეფს კაულესიშ კომისიაქ ომუშებუშა იელიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ დო კუპმანსიქ ხოლო კარიერა იელიშ უნივერსიტეტის გაგინძორჷ. ტიალინგ კუპმანსიქ ღურუ 1985 წანაშ 26 ფურთუთას, 74 წანერქ, კონექტიკუტიშ ნოღა ნიუ-ჰეივენს. კვანტურ ქიმიას რე კუპმანსიშ ჯოხონობაშ კუპმანსიშ თეორემა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდარეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ეკონომისტეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი-ამერიკალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ეკონომიკაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1910 კატეგორია:ნაღურა 1985
ბორისპილიშ რაიონი
ბორისპილიშ რაიონი (Бориспільський райо́н) — ადმინისტრაციული ართული უკრაინაშ კიევიშ ოლქიშ ბჟაეიოლშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბორისპილი.
ჯვ. წ. 824
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 824 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტყე-ტბა
ტყე-ტბა – ისტორიული პუნქტი შქა ოშწანურეფიშ კახეთის. ოთანჯე ორიენტირი კახეთი დო ჰერეთი შქას. ლეონტი მროველიშ "ცხოვრება ქართუელთა მეფეთაშ" მეჯინათ ტყე-ტბა იგივე ოფუტე გულგულა რე. ასეიანი ოფუტე გულგულა (წყარმალუ თურდოშ გიმენი მალუობას, თელავიშ მუნიციპალიტეტი) წყარმალუშ ოდუდეეფშე გჷნნახორეფუთ იკოროცხუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი
14 მესი
14 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 134-ა დღა (ნარკი წანეფს — 135-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ოლომოუცი
ოლომოუცი (Olomouc), ოლმიუცი (Olmütz) — სტატუტური ნოღა ჩეხეთის, ოლომოუციშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ნოღა იდვალუაფჷ ჩეხეთიშ ბჟაეიოლშე, მორავიაშ ისტორიული რეგიონიშ ცენტეის, წყარმალუ მორავაშ ჟირხოლო წყარპიჯის.
ნოღაქ დირსხჷ 1253 წანას. მუშ ბორჯის მორავიაშ სახენწჷფოშ ნანანოღა რდჷ. ჩეხეთიშ ართ-ართი უჯვეშაში ნოღა დინდარი კულტურული რინათ. ოლომოუციშა უჯოხონა მაჟირა პრაღა, ელაზჷმაფათ უმოსი რჩქალი რე. ნოღას იდვალუაფჷ არქიეპისკოპოსიშ რეზიდენცია, ქიანაშ მაჟირა უჯვეშაში უნივერსიტეტი (პალაცკიშ უნივერსიტეტი), ჩეხეთიშ ოურდუმე ოსქირონე ჯარიშ დო ნთელ რანწკი კულტურული დო სახენწჷფო დჷნაწესებუეფიშ ორენი. ნოღაშ მიკმანჭაფუ — შადრევანამი ფართო მოედანეფი, ნამუეფქჷთ აკიგჷ XVIII ოშწანურას ბაროკოშ სტილით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ აკანეფიშ ცენტრეფი
2045
დღახუეფი
კატეგორია:
ოდიში
ოდიში — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. წყარმალუეფიშ ჯუმიშ დო ინწრაშ ძგალეფს. ზუღაშ დონეშე 130 მეტრა, ზუგდიდიშე 5 კმ, 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1846 ადამიერი.
ოდიშიშ ნოხორე
ოფუტეშ ბოლოს კორცხელიშ ხურგიწკჷმა, წყარმალუ ჯუმიშ (ინგირწყარიშ კვარჩხანი ნოჸელა) მარძგვანი ძგას, ზუღაშ დონეშე 273 მეტრას გითოგორეს გვიანდელი ნეოლითური ფარანიშ ნოხორე. გითმოგორუნდეს 1936–1937 წანეფს. ძირაფილი რე მეხოლაფირო 5050 მოღე. ანჯარიშ უმენტაშ თია ღოლამირიე კაჟიშე (პრიზმული, კონუსური დო ფანქარიშმაგვარი ნუკლეუსეფი, ეტკეცილ-ეტახილეფი, მაგანაშ ჩასართეფი დო შხვ.) დო რეყეშ ქუაშე (გოხეხილ–გოხვარკალერი არგუნეფი, ოხეხუეფი, ოკაკალეფი, ხეშ ოქუალეფი, გახვარკალაფარეფი დო შხვ.). ობსიდიანი მორჩილი მუდანობათ რე გჷმორინაფილი. თექინეშეს კილარჩქინდჷ ცილინდრული ბონჯინჯა კერამიკული ჭკუჯიშ ნატახერეფქ, ნამუეფსჷთ უღუ ვერტიკალური ხინტკეფი დო ნაცხაბარეფი. მოღე ეკოროფილიე ჟიდოხურო. უყარაფუ კულტურული ფინა ვარე ნაძირეფი. ოდიშიშ ნოხორე კავკაციას ორდოიან დიხაშმოქმენდალური კულტურაშ ართ–ართი კლასიკური ძეგლი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლედავა
ლედავა რე წყარმალუ ავსტრიას დო სლოვენიას, წყარმალუ მურაშ არძოშ უგინძაშ ნადუ სლოვენიას. სიგინძა 80.2 კმ.
ჯვ. წ. 825
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 825 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოთარ დიხამინჯია
ოთარ დიხამინჯია (დ. 1911 – ღ. 1993 ) — ქორთუ ფოლკლორისტი, ლოტბარი.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ლოტბარეფი
ასტრონავტი
thumb|250px|ასტრონავტი ღილე კოსმოსის thumb|[[იური გაგარინი, მაართა ადამიერი კოსმოსის (1961) (სსრრ)]] thumb|[[ვალენტინა ტერეშკოვა, მაართა ოსური კოსმოსის (1963) (სსრრ)]]
კოსმონავტი იგივე ასტრონავტი (შხვადოშხვა ქიანას ჯგვინას არზენდეს მაართა ვარა მაჟირა ჯოხოდვალას. ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს - ასტრონავტის, ჸოფილი სხუნუეფიშ რსხუშ ქიანეფს - კოსმონავტის) - მოშარე კოსმოსის. კოსმონავტეფი კოსმოსის შარალუაბორჯის ნამთინეშა გიმულა ხვამარდიშე, გჷნმულა გჷმორკვიაშო ცაშურ რსხულშა, შაყარანა მოღეეფს ომენცარე გჷმორკვიაშო. თინეფს მუკაქუნა სკაფანდრეფი - სპეციალური მათხილარი მუკოქვენჯი. ორთაშობური რე, იბადაბუ კითხირი - მუშენი? საქვარი თინა რე, ნამდა კოსმოსი ვასუმარმოჸოროფე აბანი რე. თექ ძალამი ჩხურუ რე, ვარა ძალამი სინჩხე რე, ვა რე ჟანგბადი. უსკაფანდრეთ კოსმონავტი დოღურუ რადიაციაშ დო უჰეერობაშ გეშა. სკაფანდრიშ დინოხ წნევა, ტემპერატურა დო ჰეერიშ მეჭირინაფა გენწყილი რე. ოჭიშის მუკობუნაფილი რეზერვუარეფით კოსმონავტის ჰეერიშ ნოზირი მეუღჷ, ოდო ”ქუდის” გემარგებული აფუ ფილტრი, ნამუთ თის ბჟაშ დუმაჸვერებელი ბარჩხალშე თხილანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოსმონავტიკა *
ბანდუნდუ
ბანდუნდუ (Bandundu) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღა მაი-ნდომბეშ პროვინციას.
სერა-დუ-მარი
სერა-დუ-მარი – გვალეფიშ სისტემა ბრაზილიაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, გინოზინდილი რე 1500 კმ-იშ სიგინძა ატლანტიშ ოკეანეშ პარალელურო, სან-პაულუშ შტატიშე პარანაშ შტატიშახ. უმაღალაშ კონკა რე პიკო-პარანა 2, 255 მეტრა.
გეოლოგიურო, თე გვალეფი ორხველჷ კრისტალურ ქანეფს, ნამუთ დჷმახასიათაფალი რე ობჟათე ამერიკაშ ბჟაეიოლ ნორთიშო. თიქ წჷმიქიმინჷ 60 მილიონი წანაშ წოხოლე.
ბრაზილიაშა მეგორაფაშ პერიოდის (1500 წანა), სერა-დუ-მარი იკათუანჷ ძალამ დიდარ დო მაღალდივერსიფიცირაფილ ეკოსისტემას. უკულიანშო ურბანიზაციაქ დო ტერიტორიაშ მასიურო დოხორალაქ გჷმიჭანუ დეფორესტაცია (ტყაშ ოფორუშ დინაფა) დო თიქ ქჷდოსქიდჷ ხვალე ოკიანეშ სიხოლაშ სტეპეფს. თეჟამო, ასქილადირი ბიოსისტემაშ ოთხილარო დორსხუაფილი რე ნაციონალური პარკი დო ეკო-სადგჷმეფი.
სერა-დუ-მარიშ სიხოლას იდვალუაფუ უდიდაში მეტროპოლიეფი – სან-პაულუ დო კურიტიბა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბრაზილიას
ტახოვიშ რაიონი
ტახოვი (ჩეხ. Okres Tachov) — რაიონი პლზენიშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ტახოვი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 378,68 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 52 895 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 38 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ელაიჯა ვუდი
ელაიჯა ჯორდან ვუდი (Elijah Jordan Wood; დ. 28 ღურთუთა, 1976, აიოვა) — ამერიკალი არტისტი, ხონარიშ არტისტი დო პროდუსერი. არძაშე უმოსო ჩინებულ რე ფროდო ბეგინსიშ როლით პიტერ ჯექსონიშ ტრილოგიას მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მარწკინდიშ ოჯიმალე, ჟირი ჯიხა-ყორშის დო მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მაფაშ დორთინას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: დუნაბადი 1981 კატეგორია: ამერიკალი არტისტეფი
ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტი
ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტი — დუდმამართალი ართული სამცხე-ჯავახეთიშ აკანს. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია 1917 წანაშახ ტფილისიშ გუბერნიაშ ახალქალაქიშ მაზრაშა მიშმეშჷ, 1921-30 წანეფს — ბჟაეიოლ საქორთუოშ ახალქალაქიშ მაზრაშა, 1930 წანაშე ზოხო რაიონი რე. ობჟათე ხურგა უხვადუ საქორთუო-თურქეთიშ სახენწჷფო ხურგას.
ოქინაფუეფი
ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტის მიარე ორდოშიანი დო შქა ოშწანურეფიშ ქორთული კულტურაშ ობიექტი რე:
კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
შვედეთიშ ტობეფიშ ერკებული
250პქ|მინი|მარჯვნივ|მელარენიშ ტობა ცხირეს მოჩამილი რე შვედეთიშ 10 უდიდაში ტობაშ ერკებული ჟიდოხიშ ფართობიშ მეჯინათ:
წყუ
კატეგორია:შვედეთიშ ტობეფი
მექანიკა
მექანიკა რე ფიზიკაშ ნორთი, ნამუთ გურაფულენს რსხულიშ მექანიკური ყარაფის. მექანიკური ყარაფი თენა რე ბორჯიშ გოძვენას რსხულიშ ორენიშ თირაფა ოფირჩას შხვა რსხულეფიშ მეხჷ.
მექანიკაშ დარგეფი რე: კინემატიკა, დინამიკა დო სტატიკა.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
ქაღარდი
მინი|მარჯვნივ|180 პქ|ქაღარდეფიშ გვართა thumb|180px|[[გინომუშებაშ ოერეფოშქაშე უნივერსალური კოდი|კოდი, ნამუთ ოძირანს, ნამჷ-და ქაღარდიქ მაჟირაშა ხოლო შილებე გინომუშებულქ იჸუასჷნ.]] ქაღარდი თაშნეშე ქარღადი (მეხოლაფირო bombagia-შე < bombacium-შე ‘ბამბე’, მაართაწყუთ იკოროცხუ ირანული ) — თხჷთხჷ, ტაბაცა მატერია, ნამუთ თარო ჩანარული ინჭკიშე აკმოდირთჷ. უმენტაშო ოჭარალო დო ობეშტალო გჷმირინუაფუ. შხვა გოფაჩილი გჷმორინაფა რე: გაკირალი მეშქაშალა (მუყაო), ჰიგიენური ქაღარდი (ქაღარდიშ ხეშქოსალი, ტუალეტიშ ქაღარდი), დეკორაციული ქაღარდი (სამანგ. შპალერი).
ისტორია
ქაღარდიქ მაართაშე ჩინეთის, ჯვ.წ. 105 წანას გორჩქინდჷ. ჩინურ ქაღარდის ბამბუკშე, ჯაპიშ ფურცელეფშე დო აბრეშუმიშ ინჭკეფშე აკეთენდეს. VII ოშწანურას, არაბეფი ქაღარდიშ წარმებას უმოსი შხვა მასალას ხვარენდეს - ნორშვის დო ბამბეს. ევროპას ქაღარდიქ XIV ოშწანურას გიფაჩჷ. მაართ ქაღარდიშ მაკეთებელი ქარხანაქ საფრანგეთის 1350 წანას დირსხუ. XIX ოშწანურას, ქაღარდიშო ოხვილური მასალაშა ცელულოზაშ გეძინა ქჷდიჭყეს, ნამუქჷთ ქაღარდიშ წარმება მასობურო გჷნირთინუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინფორმაციის მაღელეფი კატეგორია:გაკირალი მასალეფი კატეგორია:ოკანცელარიე მეკონეფი
რეზა-შაჰ ფეჰლევი
რეზა ფეჰლევი ვარდა რეზა შაჰი დიდი (სპარს. رضا پهلوی — Rezâ Pahlavi; დ. 15 მელახი 1878, ალასთი, მაზანდარანიშ ოსტანი, სპარსეთი — ღ. 26 კვირკვე 1944, იოჰანესბურგი, ობჟათე აფრიკაშ რსხუ) — ქორთული ჯინჯიშ ირანალი, ნამუქჷთ იჸუ ირანიშ მაართა შაჰანშაჰიქ ფეჰლევიშ დინასტიაშე. ხვისტაშა ეშართჷ ყაჯარიშ დინასტიაშ გინოჸოთამაშ უკული 1925 წანას. რეზა-შაჰ ფეჰლევქ ბრელი აკეთჷ ქიანაშ მოდერნიზაციაშო. 1935 წანას მითხუ, მუჭო შხვა ქიანეფს ოფიციალურო გჷმურინუაფდესკო ქიანაშ ჯოხოთ "ირანი" "სპარსეთიშ" მანგიორო. 1941 წანას, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა რდჷნ, ვარიაშ რაგადი ოკოდჷ გოართოიანაფილ ომაფეშა დო  სსრრ-შა თინეფიშ ჯარეფიშ ირანიშ  დიხეფშა მინოჸონაფაშენ, მუშ გეშა რსხუეფქ ვარია ორაგადაფუეს მაფობაშე. ღურჷ იოჰანესბურგის. თიშ მონძექ მოჰამედ რეზა ფეჰლევიქ მუმა გეგნასვანჯუ ირანშა დო სპეციალურო კეთებულ მავზოლეუმს ქჷდასვანჯუ, მარა ირანიშ ისლამურ რევოლუციაშ უკული აიათოლაქ მავზოლეუმი აკარღვაფაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნაღურა 1944 კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ პოლიტიკური ლიდერეფი