cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ძარწუფა
ძარწუფა (ლათ. Viburnum) — ჩხოროტყებამიშობურეფიშ ფანიაშ ჩანარიშ გვარი. უმენტაშო ფურცელმაცჷმე ბართვი ვარდა მორჩილი ჯალეფი რე. 120-200 გვარობა გოფაჩილი რე ევროპას, აზიას, ოორუე აფრიკას დო ამერიკას. ჸალერი ბართვი, ვარდა მორჩილი ზჷმაშ ჯა რე, კუმაშფერი-სისვი ხირცქილი ნახვაცათ. თიში სიმაღალა 1,5-4 მეტრშახ ანჭუ. საქორთუოს გოფაჩილი რე ტყამ აბანეფს, დახე სუბალპურ ზონაშახ. თაშნეშე მუთმოფხვადჷნა წუარმალუშ წყარპიჯეფს, კანკალეშა ბაღეფსჷთ. საქორთუოს ტყას ხვალე 3 გვარობა ჩანს; რჩქვანელობური ძარწუფა (ლათ. Viburnum opulus) 2-4 მ სიმაღალაშ ბართვი რე. ჩანარს ჩე პირი დო ჭითა გუმნაღელი უღუ (იკათუანს C ვიტამინს). ფურცელეფი ართიანიშ სააწმარენჯოთ იდვალუაფჷა, ჟილეშე რუმე წვანე რე, ხუჭილი, გიმეშე უმოსი ღილე ფურცელიშ ყერწის ოსხირწკჷმა ჟირი ძაფიშნერი წოროფურცელი უღუ. ყერწეფი ჟილე ნორთის ჯარკვალამი რე. გუმნაღელი ღილე ჭითა ფერიშ რე, ოვალური ვარდა სფეროშობური, წვენამი, 1 სმ-შახ დიამეტრიშ შხუ წკათ. ნახვაცა იკათუანს ოშაშურ ნიფთიარობეფს 2%-შახ, ფირსეფს 6,5%-შახ, ორგანულ ბჟეეფს, გლიკოზიდ ვიბურნინს, ფლავონოიდეფს, ვიტამინეფს C დო K-ს, გუმნაღელს მიარეთ რე ასკორბინიშ ბჟე, შანქარი, ოშაშური ღვანდეფი, ორგანული ბჟეეფი, კაროტინი, ვიტამინი PP. დეკორატიული დო ჯგირი თოფურამი ჩანარი რე.
თაშნეშე ჯგირი დეკორატიული ბართვი რე მოლოზანა (ლათ. Viburnum orientalis), ნამუთ რჩქვანელობურ ძარწუფას მოგენს. უზანი (ლათ. Viburnum lantana) ოშქაშე ზჷმაშ ბართვი რე. თიშ გუმნაღელი დუდმაართაშე წვანე რე, უკული ჭითა, მონდა უჩა დო სარსალა რე. სუმხოლო გვარობა საქორთუოს მუჭოთ ვეს, თეშ გვალას, უმენტაშო ზჷმიერ ლადარ პიჯალეფს ჩანს.
საქორთუოს ძარწუაფაშა ძახველი უჯოხონა, თუშეთის — ძეხველი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროტყებამიშობურეფი
სერბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
სერბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა (Фудбалска репрезентација Србије) — ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა, ნამუთ სერბეთის საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირეფს დო მატჩეფს წჷმარინუანს. ნაკორობა იუგოსლავიაშ დო სერბეთიშ დო მონტენეგროშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფიშ სამართალმონძე რე. მუჭოთ იუგოსლავიაშ ერუანული ნაკორობა 2003 წანაშ ფურთუთაშახ რსებენდჷ, უკული გიშეშჷ მუჭოთ სერბეთიშ დო მონტენეგროშ ერუანული ნაკორობა, 2006 წანაშე 28 კვირკვეშე — სერბეთიშ ერუანული ნაკორობა. 2018 წანაშ 18 მანგიშ დგომარობათ, ნაკორობა ფიფაშ რეიტინგის 34-ა აბანს იკენს, უეფაშ რეიტინგის 2017 წანაშ 11 გჷმათუთას — 30-ა აბანს.
მიმალი აკოდგინალუა
სერბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვენჯი მობურთეეფი ოკათუდეს 2018 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატის:
სქოლიო
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
რუმინეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
რუმინეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა — არსებენდჷ 1947 წანაშე - 1989 წანაშახ. 1947 წანაშ 30 ქირსეთუთაშე 1965 წანაშ 21 მარაშინათუთაშახ ჯოხოდჷ რუმინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა, Republica Populară Română, 1965 წანაშ 21 მარაშინათუთაშე 1989 წანაშ 25 ქირსეთუთაშახ — რუმინეთიშ სოციალისტური რესპუბლიკა, Republica Socialistă România. 1989 წანაშ ქირსეთუთაშ გინორთაშ შედეგო ნიკოლაე ჩაუშესკუ ღურათ დასაჯეს დო რუმინეთიშ სოციალისტურ რესპუბლიკაშ რინაქ მეჭყორდუ.
კატეგორია:რუმინეთიშ ისტორია კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
319
კატეგორია:
320
კატეგორია:
თალესი
თალეს მილეტარი (ბერძ. Θαλῆς ὁ Μιλήσιος, დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 626/623, მილეტი — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 548/545, მილეტი) — ბერძენი მათემატიკოსი, ასტრონომი დო ფილოსოფოსი, შკვითი ბერძენი ბრძენიშე ართ-ართი რე. არისტოტელეშ აზრით თალესი ჯვეში ბერძენული ფილოსოფიური ტრადიციაშ მაართა ფილოსოფოსი რდჷ. არისტოტელეს თალესი მიოჩქუდჷ ფილოსოფიაშ იონური სკოლაშ დუმარსხუაფალო.
მერჩქინელი რე ნამდა თალესი რდჷ ართ-ართი მაართა ფილოსოფოსი ნამუსჷთ მოსოფელიშ დო ოქიანუშ ეიოჭარალო დო ეიონწყჷმალო მითოლოგია ვეგმურინუაფჷ დო თინა ორთაშობური ობიექტეფიშ დო ფენომენეფიშ ენწყუმას ორთაშობური თეორიეფით დო ჰიპოთეზეფით ოცადუდჷ. თალესიშ მეჯინათ ორთაშ დო მატერიაშ დაჭყაფური სუბსტანცია წყარი რდჷ.
მათემატიკაშ დარგის თალესი ირინუანდჷ გეომეტრიაშ პრინციპეფს პირამიდეფიშ სიმაღალაშ ოზიმალო, თაშნეშე გემიშ სიშორაშ დისტანციაშ ოზიმალო წყარპიჯიშე. თალესი რდჷ ართ-ართი მაართა ფილოსოფოსი ნამუთ გიმირინუანდჷ დედუქციურ მეთოდეფს. თალესიშ ჯოხონობაშ რე თალესიშ თეორემა, მარა ნამთინე მენცარი ჸათე თეორემას პითაგორას ხოლო მითმიოჭარანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენეფი კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ბერძენი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ბერძენი ასტრონომეფი
321
კატეგორია:
322
კატეგორია:
ფაშიზმი
მინი|იტალიარი [[ნაციონალ ფაშისტეფიშ შილა]] მინი|[[ესპანური ფალანგაშ შილა]] მინი|ბრაზილიარი ინტეგრალისტეფიშ შილა ფაშიზმი (fascismo) — პოლიტიკური მიმალუობა. წჷმოურს იტალიაშე, ნამუშ გჷმაჭყაფალი რდჷ ბენიტო მუსოლინი. მოგვიანაფათ თიშ იდეეფქ პოპულარობა მიპალუ ცენტრალურ დო ბჟადალ ევროპას, მარა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას გერმანიაშ მარცხიშ უკული, ანდა სახენწჷფოს შინელ იდეოლოგიაქ გოხურგელქ იჸუ. მოგვიანაფათ ფაშიზმიშ იდეეფქ ენარზა მიპალუ მოსოფელიშ შხვადოშხვა ქიანას, მორო თინეფშე ირი ვასტაბილურ დო ვასერიოზულ ხასიათის მანჯენდჷ.
ასეშო, ფაშიზმიშ გემაჸვენჯობა ვაპოპულარულო იკოროცხუ დო შხირას ფაშისტო ნათჷნა ადამიერს, ნამუსჷთ თე მონძღვარებაწკჷმა საართო მუთუნ ვაუღუნ, უარას შვანს — ფაშიზმო იკოროცხუ უკიდაში ნაციონალიზმიშ გუმორჩქინაფა. რეალურო ფაშიზმი წჷმარინუანს ჟინაციონალურ (გოკონა-და ტრანსნაციონალურ) ნაციონალიზმის, ნამუთ წჷმარინუანს თ.ჯ. ლიბერალურ-დემოკრატიული გლობალიზაციაშ მორე გემაჸვენჯობას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიეფი
Ѹ
thumb|Ѹ დო ѹ Ѹ, ѹ — ჯვეში კირილური ანბანიშ ასო „უკ“.
უნიკოდეფი
Ѹ: U + 0 4 7 8
ѹ: U + 0 4 7 9
HTML კოდეფი
Ѹ: & # 1 1 4 4; & # x 0 4 7 8; ѹ: & # 1 1 4 5; & # x 0 4 7 9;
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კირილიცა
323
კატეგორია:
ანაქსიმენე
ანაქსიმენე მილეტარი (ბერძ. Ἀναξιμένης ὁ Μιλήσιος; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 586, მილეტი — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 526, მილეტი) — ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსი.
თალესიშო ორთაშ დო მატერიაშ დაჭყაფური სუბსტანცია წყარი ქორდუდა, ანაქსიმენეშო არქე - ჰაერი რდჷ. ანაქსიმენეშ აზრით ირფელი ჰაერს იკათუანდჷ დო თიშე წიმიქიმინუდჷ. ჰაერი ნამუთ კონდენსირებული რდჷ წჷმოქიმინუნდჷ რგილი დო შხუ რსხულეფს დო რარეფაქცირებული ჰაერი ჩხე დო ქექე რსხულეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი
ლაიონელ ბერიმორი
ლაიონელ ბერიმორი (Lionel Barrymore; დ. 28 პირელი, 1878 — გ. 15 გერგობათუთა, 1954) — ამერიკალი კინოშ, თეატრიშ დო რადიოშ არტისტი. რე ბერიმორეფიშ ფანიაშ მონძე. მეღებული აფჷ ოსკარიშ ჯილდო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:ნაღურა 1954 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
324
კატეგორია:
პავლე ჩერენკოვი
პავლე ალექსეიშ სქი ჩერენკოვი (რუს. Па́вел Алексе́евич Черенко́в; დ. 28 კვირკვე, 1904, ნოვაია ჩიგლა, ვორონეჟიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 6 ღურთუთა, 1990, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი ფიზიკოსი. 1934 წანას მიოგორუ ელექტრომაგნიტური გჷმოჩხორიაფაშ ართ-ართი ფორმას, ნამუსჷთ ჩერენკოვიშ რადიაციას უძახჷნა. ჸათეშ გეშათ ჩერენკოვის 1958 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის. ჩერენკოვიქ პრემია მიპალუ ილია ფრანკი დო იგორ ტამიწკჷმა ართო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:რუსი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას
325
კატეგორია:
Ѿ
thumb|Ѿ დო ѿ Ѿ, ѿ — ჯვეში კირილური ანბანიშ ასო „ოტ“.
Hardee’s
Hardee's — ამერიკული ბიწორი დიარუაშ ფრენჩაიზი რე, ნამუქჷთ 1960 წანს დირსხუ. რესტორანიშ რშვილეფი თარო ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ბჟაეიოლ ნორთის ოდვალუაფუ. რესტორანიშ დჷმარსხუაფალი რდჷ უილბარ ჰარდი.
Ѿ
უნიკოდეფი
Ѿ: U + 0 4 7 E
ѿ: U + 0 4 7 F
HTML კოდეფი
ѿ: & # 1 1 5 1; & # # 0 4 7 F;
ეშმაკიშ ვარდი
ეშმაკიშ ვარდი, ტყარი ვარდი (Rosa) — ჩანარიშ გვარი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე. იროწვანე ვარდა ფურცელმაცჷმე, კანკალეშა მაკარკატე, ძიგირამი ბართვი რე. ჩანარს ცანდსუაშნერი ფურცელეფი უღუ. სქვამი დო შურამი პიორეფი (ვარდიშფერი, ჭითა, ჩე, ოშა-გოშათ ჸვინთელი) ცანდო ვარდა ქორგაშნერ-ფენჯგირე ბიბილს რე აკოშაყარელი. გუმნაღელი ართთასამი კაკალი რე. მონდინაფაშ ბორჯის ძელამო გჷნმირთუ დო ღებულენს ნარინჯიშ, ჭითა, კანკალეშა უჩა ფერსჷთ.
ეშმაკიშ ვარდიშ ორთაშობური არეალი ოორუე გვერდოსფერო რე. ჩინებული რე 400-შახ გვარობა, საქორთუოს - 25, თინეფშე 5 ენდემური რე. ეშმაკიში ვარდი ტყაშ პიჯის ჩანს, ოშა-გოშათ ტყაშ გიმენ ზონას, ბართონას, ქუამ დო კირდეამ კართეფს, სუბალპურ დოლოეფს დო შხვა. გუმნაღელი იკათუანს B2, P, K ვიტამინეფს, A პროვიტამინს, დიდი მუდანობათ C ვიტამინს. ლადირი გუმნაღელი - შანქარს, ცაცლაბის დო აზოტოვან ნიფთიარობეფსჷთ. შილებე გუმნაღელიშ ლადირო დო დოკონსერვებულო ჭკომუა.
შმაკიში ვარდიშ დჷნადგინა გჷმირინუაფუ ჩხონჩხიშ ლახარაშ ბორჯის. ჯინჯეფი დიდარი რე ოშაშალი დო ოღაფალი ნიფთიარობეფით. ეშმაკიშ ვარდის გჷმირინუანა ბაღიშ ვარდიშ ოჯინჯოთ, ცორცხალ ღობერო დო დეკორატიულ მებაღობას. ეშმაკიშ ვარდიშ ვარა ფორმეფშე ჯვეშითჯვეშიშე გჷმოჸონაფილი რე ბაღიშ ვარდიშ მიარე ანდაღებული ჯიში. სამანგ., ჩინებული ყაზანლიყური ვარდი (Rosa damascena), ნამუშ გურგინიშ ფურცლეფშე შურამ ვარდიშ ზეთის გჷთმიჸონანა, ჩაიშ ვარდი (Rosa chinensis), მაკარკატე ვარდი (Rosa multiflora) დო შხვა.
გჷმორინაფა
კათა უშვენი ბორჯიშე გჷმირინუანს ეშმაკიშ ვარდიშ გუმნაღელს შხვადოშხვა ლახარეფიშ ოსქილადარო დო გჷმამანგარაფალ საშუალებათ, თაშნეშე ეშმაკიშ ვარდი გჷმირინუაფუ მუჭოთ ვიტამინური დო წალამანტინე ჩანარი, თიშ გუმნაღელშე აკეთენა ექსტრაქტეფს, პოლივიტამინურ ჩაის დო დჷნადგინეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდიშობურეფი
326
კატეგორია:
აპისი
მინი|აპისიშ ნაწახნაკა. ეგვიპტეშ 30-ა დინასტია. ([[ლუვრი)]] აპისი (ჰაპისი) — წიმინდე ხოჯი ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას, ნამუსჷთ დორხველური ოხიდა უღუდჷ მემფისის. იკოროცხუ, ნამჷდა აპისი რდჷ მეძღვინილი პტაშო ვარდა ოსირისიშო. შხვა ვერსიათ — თინა წჷმარინუანდჷ ზოხო ღორონთის, ნამუსჷთ მემფისიშ რაიონს პატის ცენდესჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფ
327
კატეგორია:
328
კატეგორია:
რიზ უიზერსპუნი
ლაურა ჯინ რიზ უიზერსპუნი (Laura Jeanne Reese Witherspoon; დ. 22 მელახი, 1976, ახალი ორლეანი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი დო პროდიუსერი. რე ამერიკაშ კინოაკადემიაშ ოსკარიშ მაღვენი, გიშაკერძაფილო ჩინებული მუში როლეფით ფილმეფს „ლეგალურო კაჟია“ დო „იდი ხურგას“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინოარტისტეფი
Ѽ
thumb|Ѽ დო ѽ Ѽ, ѽ — ჯვეში კირილური ანბანიშ ასო.
უნიკოდეფი
Ѽ: U + 0 4 7 C
ნა'ვი (ნინა)
ნა'ვი ნინა — ხელუანური ნინა, ნამუქჷთ აკიქიმინჷ ჯეიმზ კამერონიშ ფილმ „ავატარშო“. ნინაშ აკმაქიმინალი რე ჩინებული ლინგვისტი პოლ ფრომერი, ნამუქჷთ ნინაშ აკომუშებას 4 წანას მაკორინუ. ნა'ვი დოხოლაფაღ 1500 ზიტყვას იკათუანს.
Ѽ
HTML კოდეფი
Ѽ: & # 1 1 3 2; & # x 0 4 7 C;
ნა'ვი (ნინა)
კანკალე ზიტყვეფი
Kaltxì. Ngaru lu fpom srak? – გომორძგუა, მუჭო რექ?
Ѽ
HTML კოდეფი
ѽ: & # 1 1 3 3; & # # 0 4 7 D;
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კირილიცა
ნა'ვი (ნინა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხელუანური ნინეფი
დემოკრიტე
დემოკრიტე (ბერძ. Δημόκριτος, დემოკრიტოს - შანენს "ხარხის გიშნაგორას"; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 460, აბდერა, თრაკია — ღ. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 370, აბდერა) — ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსი, შინელი რე მუჭოთ ოქიანუშ ატომური თეორიაშ დუმარსხუაფალი. დემოკრიტეს თეხანური მენცარობაშ მუმას ხოლო უძახჷნა. დემოკრიტეშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი დო თიშ ნაჭარეფიშ ხვალე ფრაგმენტეფქ მაჭირინუ ასეიან ბორჯიშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსეფი
329
კატეგორია:
დეილ კარნეგი
დეილ ბრეკენრიჯ კარნეგი (ინგლ. Dale Breckenridge Carnegie; დ. 24 გერგობათუთა, 1888, მერივილი, მისური, ააშ — ღ. 1 გერგობათუთა, 1955, ფორესტ-ჰილსი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი ჭარუ, ორატორი დო ლექტორი.
დეილ კარნეგიქ დებადჷ მისურიშ შტატის, ფერმერეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ვორენსბურგიშ პედაგოგიურ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ დრამატული ხელუანობეფიშ ამერიკული აკადემიას. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, კარნეგი მსახურენდჷ ააშ-იშ არმიას.
ლიტერატურული კარიერა 1920-იან წანეფიშე დიჭყჷ. 1936 წანას გიშართჷ წინგიქ "მუჭო შიბძინათ მაჸალეფი დო იბღვენუათ გოლინა ადამიერეფიშა" (ინგლ. How to Win Friends and Influence People), ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგიქ ბესტსელერო გინირთჷ დო ითანგჷ მოსოფელიშ ბრელი ნინაშა. გიმოჩამილი რე წინგიშ 30 მილიონიშე უმოსი ეგზემპლარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
330
კატეგორია:
331
კატეგორია:
იენ გლენი
იენ გლენი (Iain Alan Sutherland Glen; დ. 24 მანგი, 1961, ედიმბურგი) — შოტლანდიარი არტისტი. გლენი არძაშ უმოსო ჩინებული რე დოქტორი ალექსანდერ ისააკი/ტირანტიშ როლით ფილმიშე უბადობაშ ოსვანჯეშ ფილმეფიშ სერიაშე დო პატონი ჯორა მორმონტიშ როლით სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი
332
კატეგორია:
333
კატეგორია:
ატონი
მინი|ფარაონი [[ეხნატონი დო თიშ ფანია ატონს ადიდენა.]]
ატონი — ჯვეშ ეგვიპტეშ ბჟაშ ღორონთი; ოსხირო გიადჷ ჰელიოპოლისიშ ჯვეშ ბჟაშ ღორონთი რა-ჰარახტიშ ანუ რა-ჰორახტეშ კულტი. ამენჰოტეპ IV-ქ ატონიშ კულტით დოთირუ მიარეღორონთიანობა დო ართიან სახენწჷფობურ კულტო გჷმაცხადჷ. ატონიშ კულტაშ ცენტრი აჰეტატონი რდჷ.
მუჭოთ ფირქენან, მუ ფარაონქ მეუძღვინჷ ატონს ჰიმნი, ნამუთ მერჩქინელი რე უმანგე ხანტურულ ნაწარმო თე ტიპიშ ჯვეშ ეგვიპტურ ლიტერატურას. ფარაონქ ატონიშ ოდიდებელო ეხნატონი („ეხნე-იოტ“, ე. ი. „ატონიშ მარგე“) გიოდჷ.
ატონიშ გჷმოხანტუალა რე: შარდენიშდუდამი ადამიერი, ჸვას ბჟაშ დისკოთ, მოგვიანაფათ - ხვა ბჟაშ დისკო. ამენჰოტეპ IV-აშ რელიგიური რეფორმეფიშ კრახიშ უკული, ეგვიპტეს კინ გეპატჷნ ამონიშ კულტიქ დო მიარეღორონთალაქ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ატუმი
thumb|200px|ატუმი ატუმი — ეგვიპტურ მითოლოგიას: აკმაქიმინალი ღორონთი, ჩხორო ჰელიოპოლისალი ღორონთიშ მაზოჯალი (ჩხორო ღორონთი), ღორონთეფიშ ომაფეშ მაფა. მუშით აკიქიმინჷ, დორხველური დუდი გონაჸოფიერუ დო ხუ დაჭყაფური ელემენტეფი: შუ (ჰეერი, სიცაიორე), ტეფნუტი (სილამე), თაშნეშე შხვა ფორმეფი, ნამუეფიშ სახეთ კინ მუ კათას გიმეცხადებუდჷ: ხეპრე, გვერი, მაართა ზუგუ, უმოს შხირას დიდი დაჭყაფური პრინციპიშ ადამიერიშ სახეთ გჷმიცხადებუდჷ. იგურიშხონარებუ ბჟაშ ღორონთი რა.
დუალისტური მონარქია
დუალსიტური მონარქია (dualis — ჟირფა; executive monarchy — ემაჸონაფალი მონარქია) — კონსტიტუციური მონარქია, ნამუსჷთ მონარქიშ ხემენჭაფა კონსტიტუციათ ვარდა კონსტიტუციური აქტეფით რე გოხურგელი, მარა მონარქი ფორმალურო ვარდა ფაქტიურო ისკილიდუანს ხეშუულებაშ ფართო მოღალობეფს.
500px|left|thumb| დუალისტური მონარქიეფი იაიაშფერო რე მოჩამილი {|
*
335
კატეგორია:
ბასტეტი
ბასტეტი, ბუბასტა, ბუბასტიდა (Bubastis) — ოსირისიშ დო ისიდაშ ცირასქუა, ჯვეშ ეგვიპტარეფიშ კატუშდუდამი ოსურღორონთი, ახალი ვარდა გოფშა თუთაშ გჷმოხანტუალა, მოგვიანაფათ გომანგაფილი ბერძენეფიშ არტემიდაწკჷმა დო რომაალეფიშ დიანაწკჷმა, მუჭოთ თუთაშ ოსურღორონთეფწკჷმა. შვანობათ ვარე თიშ ატრიბუტი კატუ, სერიშ ჩხოლარი, სერით მარწყებელი. გიმენი ეგვიპტეს, ნილოსიშ დელტაშ ართ კოკის უღუდჷ მუში ჯოხოდვალაშ ნოღა დო დიდებული ოხიდა (არქეოლოგიურ გონთხორუეფს მიოგორეს კატუფიშ ონთხორუეს), სოდეთ ირწანურო მილიონშახ კოჩი დო ოსური მიშუ ოდღახუეთ დო ოკიბირალიშ ოწირებელო (აკმიგაფუდჷ ჰიქსოსეფიშ ჯამშე). თიშ ჭყოლოფუათ, კატუ ეგვიპტარეფს დიდ პატის ჸუნდეს, თე ჩხოლარიშ ჸვილუა ვაშინერებული რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
336
კატეგორია:
337
კატეგორია:
338
კატეგორია:
ჰატჰორი
thumb|right|200px|ჰატჰორიშ ნაწახნაკა ლუქსორიშ მუზეუმს
ჰატჰორი, ჰათჰორი (ეგვიპტ. ჰათ-ჰორ = ჰორიშ ჸუდე) —  ეგვიპტური მითოლოგიაშ ართ-ართი ოსურღორონთი. ცაშ, ჸოროფაშ, ხიოლიშ, მუსიკაშ დო სხაპუაშ ოსურღორონთი. თაშნეშე ფარაონეფიშ დო ნანობაშ მაფორალი. იკოროცხუდჷ ცაშურ ჩხოუთ, ნამუთ ირდღას წჷმოქიმინუნდჷ ბჟაშ დისკოს. თის გჷმოხანტუნდეს ჩხოუშდუდამი ოსურიშ სახეთ, თაშნეშე ჩხოუშ დო კანკალეშა - ოსურიშ სახეთ, ნამუსჷთ დუდს ჩხოუშ ქალეფს შქას ინოხუნელი ბჟაშ დისკო გედგჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი
ლომონოსოვიშ ჯოხონობაშ მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი (რუს. Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова, აბრ. МГУ) — ოჯარალე უნივერსიტეტი რუსეთის, მოსკოვს. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1755 წანას ივან შუვალოვიშ დო მიხეილ ლომონოსოვიშ ინიციატივათ დო რუსეთიშ მონარქიშ ელისაბედ I-შ პატრონაჟით. უნივერსიტეტი გიშარჩქინელი რუსი მენცარიშ მიხეილ ლომონოსოვიშ ჯოხონობაშ რე.
მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი რუსეთიშ დო მოსოფელიშ ართ-ართი პრესტიჟული დო რეიტინგული უნივერსიტეტი რე. 2016 წანაშ მოსოფელიშ უნივერსიტეტეფიშ აკადემიურ რეიტინგეფს მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის უკინებჷ 87-ა პოზიცია, "QS World University Rankings"-იშ 2016 წანაშ რეიტინგეფს უნივერსიტეტის 108-ო პოზიცია უკინებჷ, "Times Higher Education World Reputation Rankings"-იშ რეიტინგეფს მოსკოვიშ უნივერსიტეტი 30-ა რე. მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი ძალიერიე უმოსო ორთაშობური მენცარობეფიშ დო მათემატიკაშ დისციპლინეფს.
2019 წანაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტის გურაფულენდეს დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 13 ლაურეატი, ფილდსიშ მენდალიშ 6 ლაურეატი დო ტიურინგიშ პრემიაშ 1 ლაურეატი.
მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი იკათუანს 15 რკვიებეფიშ ინსტიტუტის, 43 ფაკულტეტის, დოხოლაფირო 300 დეპარტამენტის დო 6 ფილიალს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:მოსკოვიშ უნივერსიტეტეფი
339
კატეგორია:
გურუვაიური
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:კერალაშ ნოღეფი კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი
კოსტა-რიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
კოსტა-რიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — ერუანული ნაკორობა, ნამუთ კოსტა-რიკას საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირეფს დო მატჩეფს წჷმარინუანს. მადუდე ორგანიზაცია — კოსტა-რიკაშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია. ნაკორობა 5 მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ მაკათური რე (1990, 2002, 2006, 2014, 2018). 2015 წანაშ 12 ფურთუთას კოსტა-რიკაქ ფიფაშ რეიტინგის 13 აბანშა ეიკინჷ — ნამუთ ნაკორობაშ ისტორიას არძაშე უჯგუში შედეგი რე.
მიმალი აკოდგინალუა
კოსტა-რიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვენჯი 23 მობურთე ოკათუდჷ 2018 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატის:.
სქოლიო
* კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
ოგიუსტ კონტი
ისიდორ მარი ოგიუსტ ფრანსუა ქსავიე კონტი (ფრანგ. Isidore Marie Auguste François Xavier Comte; დ. 19 ღურთუთა, 1798, მონპელიე, საფრანგეთი — ღ. 5 ეკენია, 1857, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი დო ჭარუ.
ოგიუსტ კონტიქ დარსხუ ფილოსოფიური თეორია პოზიტივიზმი, მიშეღჷ დიდი თია სოციოლოგიაშ მუჭოთ მენცარობაშ გოვითარაფაშა, მიშეღჷ ტერმინი ალტრუიზმი, იღვენუ დიდი გოლინა XIX ოშწანურაშ არზუანობაშა, დარსხუ სეკულარული კოჩიშობაშ რელიგია დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ფრანგი სოციოლოგეფი კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი
340
კატეგორია:
მესხენეტი
მინი|200პქ|მესხენეტი მესხენეტი — ოსურღორონთი ეგვიტურ მითოლოგიას, ნამუთ მაართათ მუთმოხვადუდჷ ახალდუნაბადჷ ადამიერს.
ბესი დო ტავერეტი გამამინჯენდეს უბადო შურეფს, ნამუეფით ბაღანეფს აწუხენდეს. უკული მესხენეტი დო თიში ქომონჯი შაი მიშეს ჰათორიშ ჯაშა, ადამიერიშ მუმალიშ გაგებელო. თეშ უკული შაი გჷნმირთუდჷ ადამიერიშ მაფორალ ანგელოზო. მესხენეტი გჷმიხანტუაფუდ ოსურღორონთო, ძიხვიშ გჷრძე ქალეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
341
კატეგორია:
342
კატეგორია:
ჩელანიშ ტობა
ჩელანიშ ტობა (ინგლ. Lake Chelan) — ტობა ჩელანიშ ოლქის, ოორუე-ცენტრალურ ვაშინგტონიშ შტატის. იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 340 მეტრაშ სიმაღალას. ტობაშ ფართობიე 135 კმ², ოშქაშე სიტომბა 144 მ., მაქსიმალური სიტომბა 453 მ., მაქსიმალური სიგინძა 81.3 კმ., წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგინძა 175.7 კმ. ტობაშ აუზიშ ფართობი რე 2,390 კმ².
ჩელანიშ ტობას ინაკათუ წყარმალუ სტეჰეკინი, ტობაშე გიშმურს წყარმალუ ჩელანი. ჩელანიშ ტობაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ჩელანი დო მანსონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი კატეგორია:ვაშინგტონიშ შტატიშ ტობეფი
რობერტ აბაჯიანი
რობერტ ალექსანდრე აბაჯიანი (Ռոբերտ Ալեքսանդրի Աբաջյան; დ. 16 გერგობათუთა, 1996 – ღ. 2 პირელი, 2016 ) - სომხეთიშ ჯარიშ უკულაში სერჟანტი რდჷ გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ დუდთხილუაშ არმიას. აბაჯიანს ღურაშ უკული "არწახიშ გერგეზიშ" ჯილდოქ მიაჩჷ, ნამუთ ვააღიარაფილი გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ უმაღალაში საპატიო ჯილდო რე.
თიშ ნაძირეფუ ქიმინჯუეფიშ გეშა, მუჟამსჷთ თინა გვალამ ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ ხურგეფს თხილანდჷნ, 2016 წანაშ 8 მესის, აბაჯიანი ღურაშ უკული ორქოშ არწიშ მედალით დაჯილდუეს.
სქოლიო
კატეგორია:ნაღურა 2016 კატეგორია:სომეხეფი
მინი (მითოლოგია)
მინი — ნოჸოფურობაშ ღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას. თის ქომოლკოჩეფი პატის ცენდეს. მოგვიანაფათ აღიარეს ჭვემაშ ღორონთო, ნამუთ ბწკარულობას რდჷნდჷ.
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
გინოსქილადირი (2015 წანაშ ფილმი)
გინოსქილადირი (The Revenant) — 2015 წანაშ ამერიკული ვესტერნიშ ჟანრიშ, გვერდო ბიოგრაფიული დრამა, ნამუშ რეჟისორი რე ალეხანდრო ინიარიტუ, სცენარიშ ავტორეფი რენა ალეხანდრო ინიარიტუ დო მარკ სმიტი. ფილმი გვერდო დორსხუაფილი რე მაიკლ პანკეშ, ათე ჯოხოშ რომანს, სოდეთ ეჭარილი რე 1823 წანას, კოლონიატორი ჰიუ გლასიშ ნაგურეფუ. თარი როლეფს რენა ლეონარდო დიკაპრიო, ტომ ჰარდი, დონალდ გლისონი დო უილ პოულტერი.
სქოლიო
კატეგორია:2015 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ალეხანდრო გონსალეს ინიარიტუშ ფილმეფი
კომუნიზმი
150px|right|thumb|მაგანა დო ურო, კომუნიზმიშ სიმბოლო კომუნიზმი — ჯარალობური წკარუა, ნამუთ გერსხუ წარმებაშ საშუალებეფიშ საართო დორხველობას ჸოფურობას. პოლიტიკური იდეოლოგია ვარდა ფილოსოფიური მემალუობა, ნამუთ უხუჯანს თეჯგურა ჯარალობურ წკარუას. თიშ იდეოლოგიურ გჷმაჭყაფალო იკოროცხუ გერმანალი ფილოსოფოსი კარლ მარქსი. კომუნიზმი თაშნეშე გიმირინუაფუ კომუნისტური იდეოლოგიაშ მაღელი პოლიტიკური ყარაფეფიშოთ.
XX ოშწანურას, მუშითგჷმოცხადაფილი კომუნისტური პოლიტიკური ნძალეფი, ხეშუულებას რდეს მოსოფელიშ მიარე ქიანას, თინეფს შქას 1917 წანაშ რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული სხუნუეფიშ რსხუ, ნამუთ რგილი ლჷმაშ ბორჯის რდჷ, სოციალისტური კარეშ მადუდე დო ამერიკაწკჷმა იკოროცხუდჷ ართ-ართ ჟისახენწჷფოთ. 1980-იანი წანეფშო, მოსოფელიშ მახორობაშ დოხოლაფირო ართი ნასუმორი კომუნისტურ ჟისახენწჷფოს ოხორანდჷ. სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშ უკული, კომუნიზმიშ პოზიციეფქ მოსოფელს უცბას დედაღარჷ.
მარქსიშ მჯინათ, კაპიტალისტური სისტემაშე კომუნიზმშა გინულა იხორციელებუ წოროგეჸვენჯით, გინმალი პერიოდიშ მუკულათ. თე რზა გიშაგორილი აფუდეს რსებული კომუნისტური რეჟიმეფიშ უმენტაშობას, მორო კომუნისტურ ეპოქაშა მიშულა ვაგოხორციელებე აკა თინეფშა.
კომუნისტეფქ გორკვიაფილი სიჭყანიეს მიოჭირინეს ბჟადალ ევროპაშ ქიანეფს. ევროკომუნიზმი რე ტერმინი, ნამუთ 1970–იანი წანეფშე გიმირინუაფუდჷ ევროპალი კომუნისტეფიშოთ, ნამუეფით ედომუშამო ვარდა ნორთობურო იხურგუდეს სხუნუეფიშ რსხუშე. კომუნისტური ყარაფი თაშნეშე ძალამი ჭყანიერი რდჷ ლათინურ ამერიკას.
სქოლიო
* კატეგორია:ეკონომიკური თეორიეფი კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიეფი
დოლმახორეეფიშ ჭიჭე ტობა
დოლმახორეეფიშ ჭიჭე ტობა (ფრანგ. Petit lac des Esclaves, ინგლ. Lesser Slave Lake) — ტობა კანადას, ალბერთაშ პროვინციას, ნოღა ედმონტონიშ ოორუე-ბჟადალიშე. ტობაშ ფართობიე 1,168 კმ², მაქსიმალური სიგინძა რე 100 კმ., მაქსიმალური სიგანა 15 კმ., ოშქაშე სიტომბა 11.4 მ., მაქსიმალური სიტომბა 20.5 მ. ტობაშ წყარპიჯიშ სიგინძა რე 247 კმ. ღანჩოშ ფართობი რე 13,900 კმ². დოლმახორეეფიშ ჭიჭე ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 578 მეტრაშ სიმაღალას.
ტობაშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: სლეივ-ლეიკი, ჰაი-პრერი დო ალბერტა.
მიშელ ფეირლი
მიშელ ფეირლი (Michelle Fairley; დ. მანგი, 1963, ქოლერეინი) — ოორუე ირლანდიარი არტისტი. ჩინებული რე კეიტლინ სტარკიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი დო ტერორისტი მარგოტ ალ-ჰარაზიშ როლით სერიალ 24-შ მა-9 სეზონშე 24:რინაშ შხვა დღა.
დოლმახორეეფიშ ჭიჭე ტობა
ტობას ინაკათუ წყარმალუეფი: საუთ-ჰართი, დრიფტპაილი, მარტენი დო შხვეფი. ტობაშე გიშმურს ჭიჭე დოლმახორეეფიშ წყარმალუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ ტობეფი კატეგორია:ალბერტაშ პროვინციაშ ტობეფი
მიშელ ფეირლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ირლანდიარი არტისტეფი
344
კატეგორია:
ნეიტი
160px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ოსურღორონთი ნეიტი გიმენი ეგვიპტეშ გურგინით ნეიტი — საისიშ ლჷმაშ ოსურღორონთი, ნამუთ ბერძენეფქ ათენაწკჷმა გამანგეს. გჷმიხანტუდჷ ანთროპომორფულო, გიმენი ეგვიპტეშ გურგინით. საისის რდჷ „ფსკაშ ჸუდე“ (ფსკა გიმენი ეგვიპტეშ სიმბოლო რდჷ), ნამუთ ოსირისის ორხველუდჷ დო თიში „გინმაჯინე“ ნეიტი რდჷ.
345
კატეგორია:
346
კატეგორია:
პტა
მინი|პტა პტა, ფთა, პტაჰი  (phtah, phtahs) — დაჩხირიშ ღორონთი, ჯვეშ ეგვიპტარეფიშ ჰეფესტოსი, ნილოსიშ სქი, ნამუშ ჯოხოშე მიშას ოკო ეგვიპტეშ დო ფარაონეფიშ ოხვისრე მემფისიშ ჯოხო, სოდე თიში კულტი გიშაკერძაფილო ჭყანიერი რდჷ. ხანრუნდეს ჯუჯათ, ნამუსჷთ ღულა კეტი უკებუდჷ, ვარდა ზორთი დო შხირას შარდენიშ დუდი უღუდჷ. ჰეროდოტეშ არზით აქაოსიშ სქიშ ფთიოსიშ ჯოხო ჯოხოდჷ ნოღა ანთილას. იკოროცხუდჷ თექიანობაშ აკმაქიმინალო, ნოღეფიშ დო ოხიდეფიშ აკმაგაფალო, მოხელეეფიშ მაფორალო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია კატეგორია: ეგვიპტური ღორონთეფი
კაირო
კაირო (არაბ. القاهرة; al-Qāhirah) — ეგვიპტეშ ნანანოღა; 15.2 მილიონიანი მახორობათ (აგლომერაცია) უდიდაში ნოღა რე აფრიკას; მოსოფელს რანწკით მა-16 არძაშე მეჭედელო დოხორელი მეტროპოლია.
დოჯიმალაფირი ნოღეფი
thumb|250px|თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და პირამიდეფი ტერიტორიულო [[გიზას იდვალუაფუ, პირამიდეფი კაიროშ სიმბოლოთ გჷნირთჷ]]
სქოლიო
* კატეგორია:ეგვიპტეშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი კატეგორია:კაიროშ საგუბერნატორო კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს
347
კატეგორია:
348
კატეგორია:
349
კატეგორია:
პიერ პაოლო პაზოლინი
პიერ პაოლო პაზოლინი (Pier Paolo Pasolini დ. 5 მელახი, 1922 — ღ. 2 გერგობათუთა, 1975) — იტალიარი პოეტი, ინტელექტუალი, კინორეჟისორი დო ჭარუ.
ბიოგრაფია
პაზოლინი რდჷ გჷმორჩქინელი ფილოსოფოსი, ლინგვისტი, რომანისტი, დრამატურგი, კინორეჟისორი, გაზეთეფიშ დო ჟურნალეფიშ მესჷმეტე, არტისტი, ხანტუ დო პოლიტიკური მოღალე. გჷშნაგორათ ჩინებული რე მუში ფილმეფით: „აკატონე“, „მათეშ სახარება“, „დეკამერონი“, „კენტერბერიული თხობელუეფი“. პაზოლინი მუშ დუდის „კათოლიკე მარქსისტის“ უძახუდჷ. მუში ნახანდით მუში მებორჯე კათაშ პიჯიშ გემოშ უღვენობაშე მეუწურუანდჷ. თიში მაჸალე, ჭარუ ალბერტო მორავია თის XX ოშწანურიშ მაჟირა გვერდიშ „დიდ იტალიარ პოეტის“ უძახუდჷ.
პიერ პაოლო პაზოლინიქ დებადჷ მეკვარჩხანე პოლიტიკური ორიენტაციათ გჷმორჩქინელ ნოღა ბოლონიას. პაზოლინიშ მუმა ფაშისტი რდჷ. გვიანო პაზოლინი შინანდჷ, ნამდა მუში ფილმის „ოიდიპოშ მაფა“ მუში აწორინეფით ეფშა ბაღანობა ეჭარჷ.
პაზოლინიშ ფანია გორჩქინათ იტალიაშ ოორუე-ბჟაეიოლიშ განშე — ფრიულიშე რდჷ, სოდეთ ალაგიშ მახორობა, უმოსო, რეტო-რომანულ დიალექტის, ფრიულანურო რაგადანდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1922 კატეგორია:ნაღურა 1975 კატეგორია:იტალიარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:იტალიარი დრამატურგეფი კატეგორია:იტალიარი პოეტეფი
სატისი
thumb|200px|სატისი, [[ლუვრიშ მუზეუმს]] სატისი  — წიმინდე წყარიშ ოსურღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, უღუ ანტილოპაშ ქალეფი, ნამუსჷთ ჩე გურგინი გედგჷ. ხნუმიშ ჩილი დო ანუკეტწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნს ნილოსიშ წყარეფიშ მუმაშქუმალარი „ლექინ სუმელას“; თე სუმელაშ ოკულტე ცენტრი რდჷ ელეფანტინა, წყარგელაფუეფწკჷმა. ბერძენეფქ ჰერაშ მეუგურეს (ელეფანტინალი ჰერა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
350
კატეგორია:
გორან ბრეგოვიჩი
300px|thumb|გორან ბრეგოვიჩი ქართის. 2007 წ. 3 გჷმათუთა
გორან ბრეგოვიჩი (Goran Bregović) (დ. 22 მელახი, 1950, ბოსნია დო ჰერცეგოვინა, სარაევო) — ართ-ართი არძაშე ჩინებული ასეიანი კომპოზიტორი ბალკანეთიშე.
ჯოხო გისიმუ გიტარისტობათ მუში როკ ბუნას ბიჟელო დუგმე, ნამუსით ბოსნიაშ სუმხოლო ეთნიკური ბუნაშ მონძეეფი ოკათუდეს - მუსლიმეფი, ხორვატეფი დო სერბეფი. საირქიანო მასშტაბით თიში არძაშე ჩინებული ნახანდეფი თიში მოჯგირეშ ემირ კუსტურიცაშ ფილმეფს მეუძჷ (ციგანეფიშ ბორჯი, არიზონა - ორცება, დიაფალი მარგო, ღურღუმი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოსნიარეფი კატეგორია:სერბი მუსიკოსეფი
ალ პაჩინო
ალ პაჩინო (Alfredo James Pacino; დ. 25 პირელი, 1940, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი. აქტიური მოღალობა დიჭყჷ 1971 წანას. მეღებული აფუ თიჯგუა ჯილდოეფი, მუჭომით რე: ორქოშ გლობუსი, ოსკარი, ემი, ტონი დო შხვა. არტისტალაწკჷმა ართო თინა რეჟისორით რე. ჯოხო გიჸოთჷ ფილმეფით: „ოსურიშ შური“, „ჭყოლირი სახე“, „მორდია I, II, III“.
რინაშ ორდოიანი წანეფი
ალ პაჩინოშ მასქერეფქ, როზიქ დო სალვატორე პაჩინოქ ართიანს თიმწკჷმა დეთხის, მუჟამსჷთ ალ პაჩინო 2 წანერი რდჷნ. დიამუშიქ გინორთჷ ორინუშა მიშ მასქერეფშა, ქეით დო ჯეიმზ ჯერარდეფწკჷმა ობჟათე ბრონქსიშა. მუამუშიქ დიჭყჷ მუშობა კალიფორნიას. თინა მუშენდჷ გჷმმაჩამალო დო უღუდჷ მუში რესტორანი ჯოხოდვალათ „Pacino's Lounge“, ნამუქჷთ დიკილჷ 1992 წანას. 1960-იან წანეფს ალ პაჩინო გურაფულენდჷ ლი სტრასბერგიშ ხემანჯღვერუათ. თიქ მიოგორუ, ნამდა ალ პაჩინო არტისტალაშ ნიჭით რდჷ დოჯილდაფილი.
კარიერა
1971 წანას, ფილმის „პანიკა ნიდლ-პარკის“ ალ პაჩინოქ ილაჸაფუ ნარკომანიშ როლი. თიქ ათე როლით ფრენსის ფორდ კოპოლაშ თოლ-ჸუჯი მიკიჭოფჷ. თიში რეპუტაციაშ რდუალაქ დიჭყჷ 1972 წანაშე, მუჟამსჷთ ილაჸაფჷ მაიკლ კორლეონეშ როლი, მაფიოზურ ფილმ „მორდიას“. ხოლო წჷმოძინა მუღჷ თის 1973 წანაშ ფილმიქ „სერპიკოქ“, სოდეთ თარი როლი თის ორხველჷდჷ. 1974 წანას, ალ პაჩინო ართუ მაიკლ კორლეონეშ როლს „მორდია II“-ს. 1974-75 წანეფს, თიქ ილაჸაფჷ ფილმეფს: „ჯოღორული ონდღე“ დო „ბობი დირფილდი“ დო მიღჷ ორქოშ გლობუსი. 1970-იან წანეფს თიქ მიღჷ ოსკარიშ ოთხი ნომინაცია ფილმეფშო „სერპიკო“, „მორდია III“, „ჯოღორული ონდღე“ დო „...დო სამართალიანობა არძაშო“. გვიანო თიქ მიღჷ ტონიშ დოჯილდაფა ფილმიშო რიჩარდ III.
თიში კარიერა კვათიერო დანთხუ 1980-იან წანეფს. თიში გჷმორჩქინა ფილმეფს „ზუღათ შარალუა“ დო „ავტორი! ავტორი!“, ონირზებელი რდჷ, მარა საბოლოთ იშენ თის დასქიდჷ თარი როლქ ათე ჟირი ფილმის. თიში უმიკუჯინუო, 1983 წანას, ბრაიან დე პალმაშ ფილმის ჭყოლირი სახე, ალ პაჩინოქ ილაჸაფუ ტონი მონტანაშ როლი, მუთით აჸონუ მაჯინეეფი დო დანტკიცჷ მუში შელებეფი. ალ პაჩინოქ ათე ფილმიშო მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ ნომინაცია.
ალ პაჩინოქ მიღჷ ოსკარიშ ნომინაცია ფილმიშო „დიკ ტრეისი“. 1991 წანას თიქ გჷშარჩქინდჷ ახალ ფილმის „ფრენკი დო ჯონი“ დო კინ მიღჷ ოსკარიშ ნომინაცია. 1992 წანას ალ პაჩინოქ ილაჸაფუ ლეიტენანტ პოლკოვნიკ ფრენკ სლეიდიშ როლი ფილმის „ოსურიშ შური“. თიქ ხოლო ილაჸაფუ თარი როლი ფილმეფს: „კარლიტოშ შოშე“ (1993), „დონი ბრასკო“ (1997), „ჩქინიანი“ (1999) დო „უდურულაფუობა“ (2002).
2004 წანას მაიკლ რედფოლდიშ ფილმის „ვენეციარი ვაჭარი“, ალ პაჩინოქ ილაჸაფუ შილოკიშ როლი. ალ პაჩინო ბხვადუნა ხოლო 2007 წანას გჷშულირ ფილმის „ოუშენიშ ვიტოსუმი მაჸალე“, სოდეთ თიქ ილაჸაფუ ვილი ბენკიშ როლი.
ალ პაჩინოქ დირთჷ მაიკლ კორლეონეშ როლს ოღონს უკვე ლაჸაფის The Godfather: The Game. ხოლო ალ პაჩინო ბხვადუნა ლაჸაფის Scarface: The World is Yours. ალ პაჩინოქ ნება მეჩჷ Electronic Arts-ს, ნამდა გჷმურინუაფდესკო თიში ტიპაჟი, მარა ხონარი ვაჸაფედუკო ოკო მეგურაფილი.
ოარტისტე ტექნიკა
დე ლაურენტისიქ ალ პაჩინოშენ გაცხადჷ, ნამდა თის ხანი ვაუღჷ, სუმენეჩდოვითი წანა სოლიდური ხანი რე დო გვალო ასე დიჭყჷ წანას სუმ-ოთხ ფილმის ლაჸაფი. პაჩინოს მუშ უჩინებური რინული ციკლეფი უღჷ. კინოშა ეჩდოვითი წანერქ მორთჷ დო ვით წანაშა ირფელი ოჭიშუ, მუშეთ ოცნება შილებენ.
სიდნეი ლუმეტიქ ალ პაჩინოს არტისტიშ „ემოციური გოტარკალუაშ“ ინსტრუმენტი გიოდუ. არტისტის მიოჩქუ, ნამდა ბორჯიშ ულას „ემოციონალური ათლეტი“ იჸი. ხანწკჷმა ართო თიქ უმოსო გენძალიერჷ დო ორჯგინუ მორდებიანობას. თის პრემიერას „მორდიაშ“ ვეშულებუდჷ. ხვალე ეჩდოხუთი წანაშ უკული, ოიუბილე ძირაფას უჯინუ მუშ დუდს. სარკეს ინოჯინა დღას ვამაძირედჷ. ართ ბორჯის ოშქურუდჷ, ნამდა მუში გვარი კინოკარიერაშო ვერგებედ დო სონი სკოტიშ ფსევდონიმიშ ეჭოფუა ულამუდ. მუშ დუდიშენ პაჩინოქ შინუ: „ჩქიმი მელანქოლიური სახექ მაიკლ კორლეონეშე დებადჷ. ნიუ-იორკიშ ქუჩეფს შხირო მაიკლს მიძახუნა. მინშ მა მიმოჩქუ, ნამდა წორო თინა ვორექ“.
რიჩარდ მასამაშ როლიშ მამზადებელო პაჩინო ჸუდეს ხელუანური პუხუს ირთუდჷ; „ჭყოლირი სახეს“ მუშობაშ ბორჯის კუბური აქცენტით რაგადანდჷ; უსინთელე პოლკოვნიკიშ ლაჸაფი თიჯგურა ძნელი რდჷ, ნამდა დახე დასურო დებჸვერი. „მუჟამს ბლაჸაფენქინ, ედუმუშამი ჩქმი რინა პერსონაჟის რე კონცენტრირებული. თის ოკო დუთმე ედომუშამი ბორჯი, ოკო გოინტერესჷდას თიში პრობლემეფი, მეულა...”.
მაშკვითა ვითწანურშა გინობიჯგაფაშ უკულ ალ პაჩინო ბორჯიშ ტყურათ ხარჯეფას ურიდანს. „ორდო როლეფს ჟიმეჭიშაფილო გიშაბგორუნდი. ასე ბორჯი ბრელი ვამიღუ“. მუშ ბორჯის პაჩინოქ მიარე როლშე თქუ ვარია: „კრამერი კრამერიშ აწმარენჯო“, „მურიცხული ლჷმეფი“, „ზისნახე“, „კლუბი კოტონი“, „რემბო“, „ტრაფიკი“.
ალ პაჩინო ოცნებენს ილაჸაფას მარტინ სკორსეზეწკჷმა დო უკვე ვაოცნებენს ჰამლეტის როლს.
351
კატეგორია:
352
კატეგორია:
ჰეკა
thumb|right|ჰეკა [[ჰემჰემეტიშ გურგინით.]]
ჰეკა — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას მაგიაშ ღორონთო იკოროცხუდჷ. ეგვიპტური ზიტყვა „ჰეკა“ მაგიას შანენს.
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სერკეტი
thumb|სერკეტი
სერკეტი (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ სელჩისი, სელკეტი, სელკისი, სელკჰიტი, სელკიტი, სერხეტი, სერკეტ-ჰეტიტი დო სერკუეტი) — ოსურღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას — ღურელეფიშ მაფორალი, რაშ ცირასქუა, ნამუთ მუამუშის ნტერეფიშ გერჯგინაფას ოხვარუდჷ. გიშაკერძაფილო პატის ცენდეს გიმენ ეგვიპტეს. სერკეტიშ წიმინდე ჩხოლარი — მორიალე.
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
სებეკი
სებეკი (სობეკი) — ნიანგიშ დუდით გჷმოხანტილი წყარიშ ჯვეშეგვიპტური ღორონთი. თიშ აკოხვალამა მუთმოხვადუ დიხაშ ღორონთ გებწკჷმა, ბჟაშ ღორონთ რაწკჷმა სებეკ-რაშ ფორმათ დო ოსირისწკჷმა. სებეკის პატის ცენდეს თარო ფაიუმს დო მერიდაშ ტობაშ წყარპიჯეფს, კომ-ომბოს (ომბოსი). თაშნეშე კროკოდილოპოლს (ნიანგეფიშნოღა) დო წყარწკჷა არზომადვალუ აბანეფს. თიში კულტი გიშაკერძაფილო გოფაჩლი რდ შქა ომაფეშ ბორჯის. კანკალე ფარაონი, ნამუსჷთ რეზიდენცია ფაიუმს უღუდჷნ, სებეკწკჷმა მერსხილი ჯოხო უღუდჷ, სამანგათ, სებეკჰოტეპი ვარდა ნეფრუსებეკი.
კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
უორენ ბიტი
ჰენრი უორენ ბიტი (Henry Warren Beaty; დ. 30 მელახი, 1937) — ამერიკალი არტისტი, პროდიუსერი, სცენარისტი, რეჟისორი. მეღებული აფჷ ოსკარიშ 15 დო ორქოშ გლობუსიშ 16 ნომინაცია. ხვალე ბიტი დო ორსონ უელსი რდეს წუმორინაფილეფი ოსკარს მუჭოთ საუჯგუშო რეჟისორი, სცენარისტი, არტისტი დო პროდიუსერი ართიდოიგივე ფილმიშო. რე არტისტი შირლი მაკლეინიშ ჯიმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1937 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
რიჩარდ მედენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი
353
კატეგორია:
354
კატეგორია:
მერაბ ნინიძე
მერაბ ნინიძე (დ. 3 გერგობათუთა, 1965, ქართი) — ქორთუ არტისტი. გჷნოღალირი რე ფილმეფს „ცოდაშ მუკონწყუმა“ (1984), „სოთინი აფრიკას“ (2001) დო შხვა.
ბიოგრაფია
მერაბ ნინიძექ 1965 წანაშ 3 გერგობათუთას დებადჷ ქართის. 1986 წანას ათჷ შოთა რუსთაველიშ ჯოხოდვალაშ თეატრალური ინსტიტუტიშ ოარტისტე ფაკულტეტი, მუშ უკულით — 1992 წანაშა — მოღალენდჷ შოთა რუსთაველიშ ჯოხოშ აკადემიურ თეატრის.
მერაბ ნინიძეშ დებიუტიქ კინოს იჸუ 1984 წანას, თენგიზ აბულაძეშ ფილმის „ცოდაშ მუკონწყუმა“, ნამუთ გვიანო კანიშ კინოფესტივალიშ პრიზიორქ იჸუ. საქორთუოს თიქ 20-შე უმოს ფილმის ილაჸაფჷ. 2001 წანას ილაჸაფჷ კაროლინა ლინკიშ ფილმის „სოთინ აფრიკას“, ნამუქჷთ იშუ ოსკარიშ პრემია საუჯგუშო უთურნინამი ფილმიშო.
ჰარდვარი
ჰარიდვარი თაშნეშე ჰარდვარი(हरिद्वार भारत) — ნოღა ინდოეთიშ შტატი უტარაკჰანდის, ჰარიდვარიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ განგიშ წყარპიჯეფს. ჰარიდვარი ინდუიზმიშ ართ-ართი შანულამი წიმინდე ნოღა რე. ჰინდიშე თანგუათ ნოღაშ ჯოხო შანენს “კარეფი ღორონთშა“ (ჰარი შანენს “ღორონთის“, დვარი — “კარეფს, ჭიშკარს“).
მერაბ ნინიძე
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1965
ჰარდვარი
ჰარიდვარიშ გოხოლუას, წყარმალუ განგი გჷნმურს ჰიმალაეფშე ინდ-განგიშ რზენშა. ზუსტას თეშ გურშენი მიაჩუ ნოღას მუში ჯვეში ჯოხოქ — განგადვარა (गंगाद्वार) — აბანი, სოდე განგი გჷნმურს გვალაშე რზენშა.
ინდუისტური ლეგენდაშ მეჯინათ, ჰარადვარი ინდოეთიშ ოთხი აბანშე ართ-ართი რე, სოდე დოლჷ გადურაშით გინოღალაფონი უღურალაშ ნექტარიშ ჭვეთიქჷნ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი კატეგორია:უტარაკჰანდიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჰეკეტი
ჰეკეტი (ჯვ. ეგვპ. ḥqt) — დაბადებაშ, ნოჸოფურობაშ ჯვეშეგვიპტარ ოსურღორონთი, ნამუთ იშანუაფუ „გორდიშ“ სიმბოლოთ.
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
ანჯელა კარტერი
ანჯელა კარტერი (ინგლ. Angela Carter, დაბადებაშ გვარი: Stalker; დ. 7 მესი, 1940, ისტბორნი, ინგლისი — ღ. 16 ფურთუთა, 1992, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო ჟურნალისტი, შინელი რე ფემინისტური, მაგიურ-რეალისტური დო პიკარესკული ნაჭარეფით.
ანჯელა კარტერიქ დებადჷ ინგლისიშ ნოღა ისტბორნის. გურაფულენდჷ ინგლისურ ლიტერატურას ბრისტოლიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ჟურნალისტო. რდჷ The Guardian-იშ, The Independent-იშ დო New Statesman-იშ ჟურნალისტი. კარტერი 1970-1980-იან წანეფს ბრელს შარალენდჷ ამერიკას, ევროპას, აზიას. ჸათე პერიოდეფს მუშენდჷ შეფილდიშ, ბრაუნიშ დო ადელაიდაშ უნივერსიტეტეფს.
ანჯელა კარტერი რე ავტორი რომანეფიშ, თხობელუეფიშ, პოეტური კრებულეფიშ დო შხვა ნახანდეფიშ. დიდი პოპულარობა მოუღჷ წინგიქ "ზისხერამი ოთახუ", ნამუთ კუნტა თხობელუეფიშ კოლექცია რე დო ნამუქჷთ 1979 წანას გიშართჷ. ჸათე წინგიქ ავტორს მუპალუ ჩელტენემიშ ლიტერატურული პრემია. 1984 წანას გიშართჷ რომანქ "სერეფი ცირკის", ნამუსჷთ დიდი პოპულარობა უღუდჷ. ჸათე რომანქ კარტერს მუპალუ ჯეიმს ტეიტ ბლეკიშ მემორიალური პრემია.
2008 წანას The Times-იქ ანჯელა კარტერი მიშეჸონჷ "უდიდაში 50 ბრიტანალი ავტორი 1945 წანაშე" ერკებულშა. ჸათე ერკებულს კარტერს მავითა პოზიცია უკინებჷ.
ანჯელა კარტერიქ ღურუ 1992 წანაშ 16 ფურთუთას, ფიჟვიშ კიბოთ. კარტერი 51 წანერი რდჷ.
რკინაშ კოჩი
რკინაშ კოჩი — Marvel Comics-იშ პერსონაჟი დო ათე კომპანიაშე ღოლამირ ისტორიეფიშ ოქიანუშ სუპერგერგეზი. თიში მაღოლამარი რე სტენ ლი. ბიოგრაფიაშ ავტორი რე ლერი ლიბერი, დიზაინი აკიმუშეს ხანტუეფქ, დონ ჰეკიქ დო ჯეკ კირბიქ. პერსონაჟიქ მაართათ გიმორჩქინდჷ კომიქსის „Tales of Suspense“ 39-ა ნომერს (1963 წანაშ მელახი).
გიშმაშქუმალარეფიშ ისტორიაშ გოძვენას რკინაშ კოჩი ხოლო ბუნა „ნჯარიშ ეშმაღალარეფს“ ოკათუდჷ. რკინაშ კოჩიშ დუდსგინნაველეფქ ადაპტირაფილქ იჸუ შხვადოშხვა ტელესერიალიშ დო კინოფილმეფიშო. სუმ კინოფილმის, „რკინაშ კოჩი“, „რკინაშ კოჩი 2“ დო „რკინაშ კოჩი 3“ თიშ როლს რობერტ დაუნი უკლაში ასრულენს. თინა ხოლო გიშარჩქინდჷ 2012 წანაშ ფილმის „ნჯარიშ ეშმაღალარეფი“ დო ეპიზოდურ როლს, ფილმის „მერეთი ჰალკი“ (2008). 2011 წანას რესურსიქ IGN რკინაშ კოჩი მახვამილჷ კომიქსეფიშ პერსონაჟეფიშ რეიტინგიშ 12-ა პოზიციას.
355
კატეგორია:
პერსივალ ლოუელი
პერსივალ ლოუელი (ინგლ. Percival Lowell; დ. 13 მელახი, 1855, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 12 გერგობათუთა, 1916, ფლეგსტაფი, არიზონა, ააშ) — ამერიკალი ბიზნესმენი, ავტორი, მათემატიკოსი დო ასტრონომი. 1894 წანას ნოღა ფლეგსტაფის (არიზონა) დარსხუ ასტრონომიული ობსერვატორია ნამუთ თიშ ჯოხონობაშ რე. პერსივალ ლოუელიშ კალკულაციეფიშ გიმორინაფათ, კლაიდ ტომბოქ 1930 წანას მიოგორუ პლანეტა პლუტონს. ლოუელი ირკვიენდჷ პლანეტა მოროხის დო რდჷ ჸეთი მენცარული სპეკულაციაშ პროპონენტი, ნამუშ მეჯინათ მოროხის ირიგაციაშ არხეფი არსებენდჷ.
ბიოგრაფია
ლოუელი გურაფულენდჷ მათემატიკას ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. 1880-იან წანეფს შარალენდჷ ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფს. 1883 წანას ოკათუდჷ ააშ-იშ დიპლომატიურ მისიას კორეას. ართი პერიოდის იაპონიას ხოლო ცხოვრენდჷ. 1893 წანას ლოუელიქ ამერიკაშა დირთჷ. ჸათე პერიოდის ფრანგი ასტრონომიშ კამილ ფლამარიონიშ წინგი "პლანეტა მოროხი" გეიკითხჷ დო მოროხიშ რკვიებეფით დეინტერესჷ. იტალიარი ასტრონომიშ, მილანიშ ობსერვატორიაშ დირექტორიშ ჯოვანი სკიაპარელიშ გოლინათ, ლოუელიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო მოროხიშ არხეფი რდჷ. 1894 წანას ლოუელიქ ობსერვატორია ქუდარსხუ ნოღა ფლეგსტაფის, ზუღაშ დონეშე 2,100 მეტრაშ სიმაღალას. აბანი სოდეთ ობსერვატორიაქ დირსხუ რდჷ საუჯგუშო ლოკაცია ასტრონომიული რკვიებეფიშო.
1904 წანას ლოუელიქ მიპალუ საფრანგეთიშ ასტრონომიული ჯარალუაშ უმაღალაში ჯილდო ჟიულ ჟანსენიშ პრემია. 1892 წანაშე რდჷ ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. ლოუელიქ ღურუ 1916 წანაშ 12 გერგობათუთას, ინსულტით, 61 წანერქ. ნთხორილი რე მარს-ჰილიშ სასაფლას, ობსერვატორიაშ გოხოლუას.
ლოუელიშ მენცარულ რკვიებეფს დიდი გოლინა უღუდჷ ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშო. ლოუელიქ შანულამი გოლინა იღვენუ რობერტ ჰაინლაინიშ, რეი ბრედბერიშ, ედგარ რაის ბეროუზიშ მენცარულ-ფანსტასტიკური ჟანრიშ ნაჭარეფიშა.
პერსივალ ლოუელიშ ჯოხონობაშ რე კრატერეფი თუთას დო მოროხის დო ართი ასტეროიდი.
მოროხიშ არხეფი
ლოუელიშ მენცარული კარიერას დიდი არდგილი უკინებუდჷ პლანეტა მოროხის. 1895, 1906 დო 1908 წანეფს ლოუელიშ ავტორობათ გიშართჷ სუმი წინგიქ: "მოროხი", "მოროხი დო თიში არხეფი", "მოროხი მუჭოთ თელარაშ ჸუდე". ჸათე წინგეფს თინა ეთმოჭარუნს პოპულარულ იდეას მოროხიშ მახორუეფიშ გეშა. ლოუელიშ ნტკიცებათ ჸეთი "არხეფი" ნამუეფით მოროხიშ ჟინპიჯის იძირედუნჷ, რდჷ მოროხის მახორუ ცივილიზაციეფიშ დაპროექტებული.
მოროხიშ ცივილიზაციაშ დო თინეფიშ ენაგეფუ არხეფიშ გეშა იდეაქ პოპულარობა მიპალუ, მარა მენცარეფი ჸათე იდეას სკეპტიკურო უჯინედეს. 1909 წანას მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორიაშ ტელესკოპიქ შელებუ მოროხიშ პლანეტარული სტრუქტურაშ უჯგუშო გჷმორკვიება. მენცარეფიშ ნტკიცებათ, ჸეთი გეოლოგიური სტრუქტურეფი, ნამუეფსჷთ ლოუელი არხეფო მითმირჩქინანდჷ, არსებენდჷ ორთაშობური ეროზიეფიშ შედეგო.
პლუტონი
1930 წანას კლაიდ ტომბოქ ლოუელიშ ობსერვატორიას მუშობაშ ბორჯის მიოგორუ პლანეტა პლუტონს. პლუტონქ იძირუ ჸეთი ლოკაციას, ნამუ ლოკაციათ ლოუელიქ წჷმარინუ.
უკულიანი რკვიებეფით დენტკიცინჷ ნამდა პლუტონიშ გრავიტაციული გოლინა ურანიშ დო ნეპტუნიშ ორბიტეფიშა, დიდი ვარდჷ. 2006 წანას საირქიანო ასტრონომიული რსხუშ ინიციატივათ, პლუტონქ კლასიფიცირებულქ იჸუ მუჭოთ ჯუჯა პლანეტაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი
356
კატეგორია:
357
კატეგორია:
კიროს II დიდი
მინი|250პქ|კიროს II დიდი მინიატიურა|კიროშ დიდიშ მავზოლეუმი ფასარგადეფს კიროს II დიდი (ჯვ. სპარს. Kūruš, ბაბილ. Kuraš; დ. დოხოლ. ჯვ. წ. 590 ვარდა 576 — ღ. მარაშინათუთა, ჯვ. წ. 530) — სპარსეთიშ იმპერიაშ დჷმარსხუაფალი, აქამენიდეფიშ დინასტიაშ მაართა წჷმმარინაფალი. გეჭოფუ მიდია დო ჟირი ირანული ომაფე აკაართიანუ. მეაფენდჷ ჯვ. წ. 559 წანაშე ღურაშა. თიშ მართუალაშ პერიოდის იმპერიაქ დეკუ ედომუშამი ობჟათე-ბჟადალი აზია დო ცენტრალური აზიაშ დიდი ნორთი, ეგვიპტეშე დო ჰელესპონტიშ ბჟადალშე წყარმალუ ინდუსშახ ბჟაეიოლშე, აკოქიმინჷ უდიდაში სახენწჷფო მოსოფელიშ ისტორიას.
სქოლიო
კატეგორია:ირანიშ ისტორია კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 530 კატეგორია:აქემენიდეფი კატეგორია:სპარსეთიშ მონარქეფი კატეგორია:დჷმარსხუაფალი მონარქეფი კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 590
ბატი (მითოლოგია)
thumb|right|ოსურღორონთი ბატი. [[კაიროშ ეგვიპტური მუზეუმი.]] ბატი — ოსურღორონთ-ჩხოუ ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას, ნამუთ გჷმიხანტუდჷ ოსურიშ სახეთ დო ჩხოუშ ჸუჯეფით დო ქალეფით.
კატარაგამა
კატარაგამა, კათარაგამა ვარდა კატირკამამი (கதிர்காமம்) — ნოღა შრი-ლანკას, ნამუთ ინდუსეფშო, ბუდისტეფშო, შრი-ლანკაშ დო ოჟათე ინდოეთიშ მუსულმანეფიშ  შანულამი გჷთახვამალი აბანი რე, სოდე ღორონთი მურუგანი თარი ღორონთიერობა რე.
ბატი (მითოლოგია)
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
კატარაგამა
ასე კატარაგამა ბიწორას ივითარებუ, ნამუთ ელმოლშე ომძღჷ შრი-ლანკაშ ობჟათეშე ჯუნგლეფით. შქაოშწანურეფს უბრალე ოფუტე რდჷ. კატარაგამა კოლომბოშე 228 კმ-შ გოძვენას იდვალუაფუ.
358
კატეგორია:
კატარაგამა
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი კატეგორია:შრი-ლანკაშ ნოღეფი
359
კატეგორია:
360
კატეგორია:
Dolby Digital
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხონარიშ დამუშებაშ სისტემეფი კატეგორია:ხონარიშ კორკუა უდინაფეთ კატეგორია:აუდიოკოდეკეფი
ხეფრი
ხეფრი ვარდა ხაფერა (შანენს „ხოჭოს“) — ეგვიპტურ მითოლოგიას ბჟაშ ღორონთიშ გოთანაშ იპოსტასი.
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
361
კატეგორია:
362
კატეგორია:
ჩინგიზ-ყაენი
მინი|250პქ|ჩინგიშ ყაენი ჩინგიზ-ყაენი, ჩინგის ყაენი, ჩინგისხანი (Чингис Хаан ), დაბადებაშ ჯოხო თემუჩინი (დ. 1162? — ღ. 18 მარაშინათუთა, 1227) — მონღოლი პოლიტიკური დო ოურდუმე ლიდერი (ყაენი). თიქ მახერხჷ დოჭეწილი მონღოლი ტომეფიშ გოართოიანაფა მოსოფელიშ ეიოჭოფალო.
ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლი ყაენეფი კატეგორია:ნაღურა 1227 *
UTC±00:00
450px|right|thumb| UTC+0 მოსოფელიშ ბორჯიშ ორტყაფუეფიშ რუკა: ცაშფერი — [[ბჟადალ-ევროპული ბორჯი UTC+0 ზონას ზოთონც (გერგობათუთა — მელახი) ოორუე გვერდოსფეროს (ზარხულს (პირელი — გჷმათუთა) — UTC+1); ლენი — UTC+0 ზონა ოკიანეეფს; მოყვინთალო — UTC+0 ზონა ედომუშამ წანმოწანას; ნარინჯიშფერი — UTC+0 ზონა ზარხულს (პირელი — გჷმათუთა) ოორუე გვერდოსფეროს]]
UTC±00:00 (მოსოფელიშ კოორდინირაფილი ბორჯი, ზოთონც — ბჟადალ-ევროპული ბორჯი) — ბორჯიშ ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს დო ტერიტორიეფს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
დრავიდეფი
thumb|261x261px|ტერიტორია სოდე ასე დრავიდულ ნინეფშა რაგადანა. დრავიდეფი — თარო ობჟათე ინდოეთის მახორუ, დრავიდულ ნინეფშა მორაგადე კათეფი. დრავიდეფს ორხველჷნა ტელუგუ, ტამილეფი, მალაიალი, კანნადა, ტულუ, თაშნეშე მორჩილ მუდანობაშ კათეფი, ნამუეფსჷთ დიო ხოლო ასქილადირი აფჷნა გვარობურ-ტომობური ნწყუალა დო უმენტაშო გვალათ დო ტყათ ფორილ ტერიტორიეფს ოხორანა. ცენტრალური ინდოეთიშ დრავიდეფს წჷმარინუანა ორაონეფი ანუ კურუქეფი, კანდჰეფი დო გონდეფი. დრავიდულ ნინაშა თაშნეშე რაგადანს პაკისტანიშ ელახიან რაიონეფს მახორუ კათა — ბრაჰუი. დრავიდეფიშ უმენტაშობა ინდუიზმიშ გემავენჯი რე, ნორთი — ქირსიანი ვარ-და მუსლიმი რე. ვარაუდენა, ნამ-და დრავიდეფი მიშმეშეს ინდოეთიშ უჯვეშაში მახორობაშ, წჷმიარიალეფიშ, აკოდგინალუაშა. მენცარეფიშ უმენტაშობაშ მოარზაფათ, ჰარაპიშ ცივილიზაცია გოჭყაფილი რე დრავიდეფიშ წიმოხონეფიშით ჯვ. წ. III-II ვითოშწანურეფს. ჯვ. წ. I ვითოშწანურას დრავიდეფს ობჟათე ინდოეთის უკვე უღჷდეს დორხველი სახენწჷფოეფი (ანდჰრა, ჰანდია, ჩოლა, ჩერა). გოვითარაფაშ პროცესის თინეფქ გაჭყეს მაღალი კულტურა. XVII-XVIII ოშწანურეფს, ინგლისარ კოლონიზატორეფქ ხეშა ქეშიოთეს დრავიდეფით დოხორელი რაიონეფი, ქიდიჭყეს თინეფიშ დიხეფიშ დორთუალა დო დრავიდული კათეფიშ ეთნიკური ტერიტორიეფიშ აკოწიწონუა. ინდოეთიშ შხვა კაბეტი კათეფიშობურო ერუანული დუდგიმორკვიაფაშ ბურჯაფიშ ბორჯის დრავიდეფი თხულენდეს მუნეფიშ ეთნოგრაფიული ტერიტორიეფიშ ზოხო შტატეფო გიშართუალას. შტატეფიშ ხურგეფქ საბოლათ 1956 წანას დედგინჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ დემოგრაფია კატეგორია:პრეინდოევროპალეფი
363
კატეგორია:
მააჰესი
thumb|right|200px|მააჰესი [[ჰემჰემეტიშ გურგინით.]]
მააჰესი (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ მიჰოსი, მისის, მეიჰესი დო მაჰესი) — ჯვეშეგვიპტურ მითოლოგიას ნჯილოშდუდამი ლჷმაშ ღორონთი.
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
364
კატეგორია:
365
კატეგორია:
ათაბასკა (წყარმალუ)
ათაბასკა (ინგლ. Athabasca River, ფრანგ. Rivière Athabasca) — წყარმალუ კანადას, ალბერთაშ პროვინციას.
წყარმალუ იჭყაფჷ კოლუმბიაშ ჸინუამი ვეს, ჯასპერიშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიას, კოლუმბიაშ გვალაშ, სნოუ-დომიშ გვალაშ დო უინსტონ ჩერჩილიშ ქჷნდჷრიშ ოშქაშეთ, ზუღაშ დონეშე 1,600 მეტრაშ სიმაღალას. ჸათავრეშე წყარმალუ მეურს დოხოლაფირო 1,231 კმ.-ის, გიშმურს შხვადოშხვა ერუანული დო პროვინციული პარკეფიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ ათაბასკაშ ტობას.
ათაბასკაშ ნადუეფიშე ეიოშანალი რე: ჩაბა, ვერლპული, ასტორია, ფიდლი, ბერლანდი, ფრიმენი, პემბინა, დოლმახორეეფიშ ჭიჭე წყარმალუ, ქლიარუოტერი დო შხვეფი.
წყარმალუ ათაბასკაშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ჯასპერი, ბრული, ენტრანსი, ჰინტონი, უაიტკორტი, სმითი, ათაბასკა დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ალბერტაშ პროვინციაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
366
კატეგორია:
367
კატეგორია:_
მაკედონური ნინა
მაკედონური ნინა (მაკედონურო македонски јазик) — ინდოევროპული ნინა; ორხველჷ სლავური ნინეფიშ ობჟათესლავურ გიმენბუნას. უმოსო იჩიებუნა ოორუე მაკედონიას. ოფიციალურ ნინათ რე აღიარაფილი ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკას.
მაკედონური წჷმარინუანს ბულგარული ნინაშ არძაშე ხოლოშ მოჯგირეს. მაკედონური ნინაშ დიალექტეფი მუშ ჸურე დიალექტურ კონტინუუმს ქიმინჷნა მუჭოთ ბულგარულ, ხოლო სერბულ ნინობურ არეალწკჷმა.
მაკედონურ ნინას ბერძენულ ქიანაწკჷმა თანჯაშ დოდვალაშ ღანკით სლავურმაკედონურს ხოლო უძახჷნა ონინეფიშმენცარე ლიტერატურას.
მაკედონურიშ ჭარალუაშო გჷმირინუაფუ კირილიცაშა გერსხუაფილი მაკედონური ანბანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლავური ნინეფი კატეგორია:ოორუე მაკედონიაშ ნინეფი
ლეონიდ კრავჩუკი
ლეონიდ კრავჩუკი (1934-2022) — უკრაინაშ მაართა პრეზიდენტი (5 ქირსეთუთა, 1991 — 19 კვირკვე, 1994).
უკრაინაშ უჟინაში რადაშ I-IV მოჭანაფაშ დეპუტატი. 1998-2009 წანეფს, სოციალ-დემოკრატიული პარტიაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დაბადებული 10 ღურთუთა
368
კატეგორია:
უდიური ნინა
უდური ნინა ხოლო უდიური ნინა, უდეფიშ ნინა (Удин Муз; Udin Muz) — ართ-ართი კავკაციური ნინა რე, ნამუთ ორხველჷ ნახურ-დაღესტანურ ნინეფიშ ლეზგიურ ბუნას. თინა ირთუ ჟირ დიალექტო — ნიჯურ დო ვართაშენულ (ოღუზურ) დიალექტეფო. უდურ ნინაშა იჩიებუ 8 440 ადამიერი.
უდური ნინა იკოროცხუ უჭარალუ ნინათ, მარა ამდღარშო რე ნინაშ ჭარალუაშ აკოქიმინუაშ ცადუეფი. თეჟამო, უდური ნინაშ გოფაჩუაშ არეალი აკმიხურგუ სუმი ოფუტეთ: ზინობიანით (საქორთუო, ყვარელიშ რაიონი), ოღუზით (ჸოფ. ვართაშენი) (აზერბაიჯანი, გაბალაშ (ჸოფ. კუტკაშენიშ) რაიონი), ნიჯით (აზერბაიჯანი, გაბალაშ რაიონი). უდური ნინა ჯინჯიერო გჷმირინუაფუ ჸუდეს — მარა არძა უდის ჯგირო უჩქჷ თი ქიანაშ ოფიციალური ნინა, სოდეთ ოხორანსჷნ — საქორთუოს უდეფი ხოლო იჩიებუნა ქორთულო, რუსეთის რუსულო, აზერბაიჯანს — აზერბაჯანულო.
უდური ნინა კავკაციაშ ალბანეთიშ უჯვეშაში ნინა რე. უდური ნინაშ ჭარალუაშო შანულამ ფაქტის პროფესორ ი. აბულაძეშე „ალბანურ ანბანშა“ მეგორაფა წჷმარინუანს. თიშ უკულიან გჷმორკვია ატარჷ აკაკი შანიძექ („Новооткрытый алфавит кавказских албанцев и его значение для науки“ („ენიმკის მოამბე“, IV, ნაკვ. I, თბილისი, 1938 წ.), მარა თე ოკითხიშ სხუნუა ამდღა ხოლო აბხვადუნა შხვადოშხვა ომენცარე ნახანდის (ქოძირით. ზ. ალექსიძე ”ალბანური ენის გრამატიკული და ლექსიკური აღწერა (წინასწარი შენიშვნები)” (ენათმეცნიერების ძიებანი, IV, თბილისი, 2001), „კავკასიის ალბანეთის დამწერლობა, ენა და მწერლობა“ (თბილისი, 2003), რ. ლოლუა „კავკასიის ალბანური ანბანის რიგის დადგენისათვის“ (თბილისი, 2007) და სხვ.)
ჭარალუა
ამდღა უდურ ნინას ვაგაჩქჷ ჭარალუა, მარა ისტორიულო კავკაციურ ალბანურ ნინას (ნამუშ არხო მოჯგირე რე ჯვეშუდიური ნინა) უღუდჷ 52 ასოშე აკოდგინელი ანბანი. თე ანბანიშ გჷმორინაფათ ითანგჷ ბიბლიაქ, ალბანურ ნინაშა მიშჷ ღორონთიშსახურება, მარა უკული ნინაქ დო ჭარალუაქ გოქჷრჷ.
ჭარალუაშ ვარიანტეფი
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000;  border-width:1px;  border-style:solid;  border-collapse:collapse;  background-color:#F8F8EF"
ლიტერატურა
კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნინეფი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნინეფი