cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯეიმზ მედისონი
thumb|ჯეიმზ მედისონი ჯეიმზ მედისონი (ინგლ: James Madison; დ. 16 მელახი 1751 — ღ. 28 მანგი 1836) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, ააშ-იშ რიგით მანთხა პრეზიდენტი 1809-1817 წანეფს. ჯეიმზ მედისონი რდჷ ააშ-იშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი დო ამერიკაშ კონსტიტუციაშ ართ-ართი ავტორი.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსეეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1751 კატეგორია:ნაღურა 1836
ახენზეე
ახენზეე (Achensee) — ტობა ავსტრიაშ ბჟადალჸურე, ტიროლიშ ფედერალურ დიხას. თენა რე არძაშე დიდი ტობა ავსტრიას. მუში ფართობი 6,8 კმ² რე, მაქსიმალური სიტომბა 133 — მ.
ჯვ. წ. 1123
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1123 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბირმინგემი (ალაბამა)
ბირმინგემი (Birmingham) — ნოღა ააშ-იშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, ალაბამაშ შტატის, აპალაჩიშ გვალაშ კართეს. 2019 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 209,403 ადამიერს აკმადგინანს. ნიშორინი წყარმალუ უორიორს. ბირმინგემიშ ფართობი 393,5 კმ²-ს აკმადგინანს. ნოღაქ 1871 წანას დირსხჷ.
ახენზეე
ტობას წყარიშ კარაკანობა ოშუმალი წყარიშ მაგური რე დო აკმადგინანს 10 მეტრას ჟიდოხშე. ახენზეე ალპური ტობა რე, თეშ გეშა წყარიშ ტემპერატურა დაბალი რე დო 20° C-ს ვეიოჩირთუ.
ბირმინგემი (ალაბამა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:ალაბამა
ახენზეე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიაშ ტობეფი
მიურიციშ ერუანული პარკი
პარკიქ 1990 წანას დირსხუ დო თიში ფართობი 318 კმ² რე. ნოღა ვარენიშ გოხოლუას, მიურიცზეუმს, ვიზიტორეფს შეულებუნა ინფორმაცია მიღან ერუანულ პარკშე.
გეოგრაფია
ერუანული პარკი ჟირ ზოხო ნორთო ირთუ — მიურცო დო სერაჰნო. მაართა, უმოსი დიდინორთი იფაჩუ მიურიციშ ტობაშ ბჯაეიოლ წყარპიჯიშე ნოღა ნოიშტერლიცაშახ. მაჷირა, უმოსი მორჩილი ნორთი ნოიშტერლიციშ ბჟაეიოლშე იდვალუადუ. ლანდშაფტიშო დჷმახასიათაფალი რე ოთებუეფი მორენეფი, გჷნორჩხილი რზენეფით. ტერიტორიაშ 65% ტყათ რე ფორილი, 12% - ტობეფით, დოსქილადირი ნორთი - ჭყენჭყეფს დო წყარინორინუეფს უკებჷ.
მიურციშ ტობაშ ფართობი 118 კმ² რე, ერუანული პარკიშ ნორთი თიში ხვალე ბჟაეიოლი წყარპიჯი რე.
ფლორა დო ფაუნა
ერუანულ პარკის გოფაჩილ ჩხოლარეფს შქას რე ირემი, წერო, ჩეკუდელა არწი დო ეგრეტი დო თ. უ.
შილებე ირაგადუას, ნამჷ-და ერუანული პარკიშ ორთა ხეუმუთხუმუ რე. მიარეთ რე გოფაჩილი ღვია (Juniperus).
სქოლიო
კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
1 გჷმათუთა
1 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 274-ა დღა (ნარკი წანეფს — 275-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სომეხური ნინა
სომეხური ნინა (სომეხ. Հայերեն լեզու ჰაჲერენ ლეზუ) — სომეხეფიშ ოდაბადური ნინა. სომეხური ნინა რე ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ ნინა. სომეხურ ნინაშა იჩიებუ 6,4 მილიონი კოჩი. სომეხურ ანბანს 39 ასო რე. ანბანიშ დუმარსხუაფალი რე მესროპ მაშტოცი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთი კატეგორია:ინდოევროპული ნინეფი
GEM Fest
GEM ფესტივალი საირქიანო ელექტრონულ მუსიკაშ ფესტივალი -  იმანჯებუ ირ წანას, ანაკლიას, საქორთუოს-ს. აბრევიატურა GEM ეთმინწყუმუ, მუჭოთ ქორთული ელექტრონული მუსიკაშ ფესტივალი.
ორგანიზატორეფიშ ინფორმაციათ, “ჩქინ ღანკი რე ხვალე  არძაშე უმოსო ჩინებულ დო გოსოფურ მარგალიტეფი ვემიპუნათინ, ვარინ დიო ხოლო უგუხალიწუ ბრილიანტეფი; ჩქი მოკონა გევორსხუათ პლატფორმა, ნამუთ დოსართეს ქიმეჩანს ქვერსემ არტისტულ პოტენციალს დო ქიმეხვარებუ გეკლაძირან წიაკალო არძა არტისტიშ დინოხ ფულირ ძივთუმნუდვალუ მარგალიტი. მუსუთ ჩქი ვორთუთინ, შილებე ქენუონტირინუათ ართ ფრაზას: “თენა რე აბსოლუტური ჯემი!"
ისტორია
თიშ უკულ, მუთ პოპულარული უკრაინული ფესტივალქ კაზანტიპიქ კუნტახანით გინილჷ საქორთუოშა 2014 წანას დო ქენოლუნ, თიშ ორგანიზატორეფიშ ქორთულ ნორთიქ, ნამუსუთ ხემანჯღვერენდჷ საქორთუოშ ტურიზმიშ ერუანული ადმინისტრაცია-შ  ჸოფილი უნჩაში, გიორგი სიგუა, გეგნოჭყვიდეს ქოდურსხუაფუდესკო დინახალენ პროდუქტი. სიგუაქ აანონსჷ ახალი ფესტივლიშ დორსხფუაფა 2015 წანაშ მესის დო ოხვილურ ინფრასტრუქტურაშ მონწყუალა ხოლო ხათეშე ქიდიჭყეს. ახალი ფესტივლიშ პრომო რდჷ გერსხილ თიშ პოზიტიურ გოლინაშა ტურიზმიშ წიმოძინაშო დო დიდი მუსიკოსეფიშ დაპეჯებაშა ჭიჭე ოფუტე ანარკიაშ უჩა ზუღაპიჯიშა.
"თე მომენტის ქვერსემ როლ უღჷ ქორთულ ოსცენე მუსიკაშო, მოსოფელიშ ნომერ მაართა DJ ეშმურს სცენაშა უჩა ზუღაშ კურორტ ანაკლიას" -CNN
მაართა GEM ფესტივალქ იმანჯჷ 2015 წანაშ 30 კვირკვეშე 7 მარაშინათუთაშ მეკოროცხილო. 9 დღა დო სერიშ განძხანს 125 ოერეფოშქაშე დო ქორთუ მუსიკოსი მიოგანდჷ 10.000 სუმარშო. არტისტეფიშ ერკებულშა მიშმეშეს: David August, Ellen Allien, Luciano, M.A.N.D.Y., Booka Shade, Who Made Who, Dubfire, Armin van Buuren, Tale Of Us.
მაჟირა GEM ფესტივალქ იმანჯჷ 2016 წანაშ 10-14 არგუსოს, ანარკიას. სცენეფიშ მუდანობაქ მირდჷ ხუთშახ. ფესტივლიშ ჰედლაინერეფიშ ერკებულშა მიშმერშეს Paul Van Dyk, პეტრე Inspirescu, Mano Le კონწარი, Fedde Le Grand, Paul Kalkbrenner, dOP, Dub FX, GusGus. გიორგი სიგუაშ თქუალათ, 2016 წანას ფესტივალს ოსურუდჷ მეხოლაფირო 30.000 ადამიერი, მუთ ძალამო დაფასჷ საქორთუოშ თარობაქ დო დორხველო პრემიერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილქ, მიქით ესურჷ ფესტივალს დო ირფელ ქომითოლორუ.
"მა მიმოჩქჷ, ნამდა GEM Fest-ის უღჷ პოტენციალი, გინირთას შურიშ მუმადგუმალ ორგანოთ რეგიონულ წიმოძინაშო. გეგმას რე გოძინა, მუდგაშ ღანკი რე ფესტივალქ გინირთას საჸოროფო აკანო ახალეფშო. -  გიორგი კვირიკაშვილი  .''
ორენი
ფესტივალი იმანჯებუ ზუღაპიჯის, უჩა ზუღაშ ჭიჭე ნოღა ანაკლიას, 37 კმ. ბჟადალუს ზუგდიდშე. ანაკლია რე მოჩილათირ 95 კმ-ით ქუთეშიშე დო 81 კმ-ით ქუთეშიშ ოერეფოშქაშე აეროპორტიშე, ნამუსუთ ოინალჷ WizzAir დო low-cost airline დო ბონას რე მერსხილ ბრელ  ევროპულ ნოღეფწკუმა. ფესტივალი თაშნეშე ხემიოლუს რე ბათუმშე (140 კმ.) დო ქართიშე (350 კმ). ფესტივლიშ ბორჯის, არძო თე სუმ ნოღა (ქართი, ბათუმი დო ქუთეში) არსხუაფუ ფესტივალს სპეციალური GEM ავტობუსეფით დო მინი-ავტობუსეფით.
ზუგდიდი თაშნეშე მოხუჯურო რე მერსხილ ქუთეშის, ბათუმს დო ქართის რკინაშარათ.
ფესტივლიშ ორენიშ სიხოლა სეპარატისტულ აფხაზეთიშ ზონაწკუმა ხოლო ართ გურიშგაჩამლი ამბე რე, მაჸალობაშ შანო თე ტეროტირიაშე მოულირ მუმასვანჯებელეფს ფესტივალი უფარეთ ბილეთეფს არზიენს.
"ფესტივალიშ ორგანიზატორეფი აფხაზეფს არზიენს უფარე მინაულარს ფესტივალშა. ფესტივალქ თაშნეშე უმენძელ ირანელეფს, მინეფით თელ სერს სხაპუნდეს სომეხეფი დო აზერბაიჯანელეფწკუმა ართო. ორგანიზატორეფი დიდი იმენდეფს გითმიორსხუანა GEM Fest-შა, თინეფ ჯემ ფესტიშ სახეთ ორწყენა იბიცაშ კონკურენტის, მარა მუთ არძაშე გიშაკერძაფილი რენ,  ფესტივალი აკმოქიმინუნს დუდიშულ მოსვანჯაშ ზონას მოსოფელიშ თი ნორთის, სოდეთ თეშ მანგურ ივენთეფი ვანაფერო რე." - Euronews
დოხორინაფა
ფესტივალიშ მაკათურეფი სქიდუნა მუნეფიშ კარეეფს ვარა ნაქირებუ კარეეფს, მუსუთ თინეფს ორგანიზატორეფი არზიენს. მინშა მუმასვანჯებელეფს უსხუნუნა დოსქიდან B&B ტიპიშ მილარინალეფს ვარა   ანაკლიაშ საფანიო სასუმაროეფს, ნამუეფით კუჩხიშ ოლუ გოძვენას რე ფესტივალიშ აბანშე, ვარა გიშეგორან დარინალო ზუგდიდი, ნამუთ 25 წუნიშ ოლუ შარას რე ანაკლიაშე (36 კმ). ანაკლიას თაშნეშე რე 3 დიდი სასუმარო დო ახალეფ ხოლო გითმიდგუმუ.
Lineups
2015
ჰედლაინერეფი (ანბანშ მეჯინათ):
Armin van Buuren, Booka Shade, David August, Dubfire, Ellen Allien, Luciano, M.A.N.D.Y., Petre Inspirescu, Rhadoo, Sunnery James & Ryan Marciano, Tale of Us, Tiefschwarz, WhoMadeWho, W&W
ვლადიმერ პუტინი
ვლადიმერ პუტინი (Влади́мир Влади́мирович Пу́тин; დ. 7 გჷმათუთა, 1952, ლენინგრადი, რუსეთიშ სფსრ) — რუსი პოლიტიკოსი, რუსეთიშ ფედერაციაშ პრეზიდენტი 2000-2008 წანეფს. თე პოსტის დოთირუ ბორის ელცინი 1999 წანაშ 31 ქირსეთუთას. 2008 წანაშ 8 მესის პრემიერ-მინისტრო გჷნირთჷ, 2012 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს გომორძგუაშ უკული, კინ დართჷ პრეზიდენტიშ პოსტის.
GEM Fest
გიშმაულარეფი (ანბანიშ მეჯინათ):
Alex Picone, Andre Crom, Andrey Pushkarev, Anna Hanna, Anrilov, Anushka, B Voice, Bacho, Bero, Camea, Cobert, Dali, DJ T, Easy Changes, Evol Waves, Fernando Costantini, Fleyta, Gacha, Gacha & Kaiji Frequences, Gio Shengelia, Gorje Hewek, Greenbeam & Leon, HVL, Ian Pooley, Jan Krueger, Julian Perez, Kancheli, Kolford, Lasha, Livio & Roby, Maayan Nidam, Nakadia, Nakashidze, Nastia, Newa, Nikakoi and Natalie Tba Beridze, Nika J, Nuera, Oimactta, Olga Korol, Praslea, Radio Slave, Robosonic, Roustam, Sammy Dee, Smailov, Sofia Rodina, Tete Noise, The Forest, Timur Basha, Tomma, Vako K, Vako T, Vincent, Vova KLK, Vlada
ვლადიმერ პუტინი
შხვადოშხვა ბორჯის რდჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ უშქურანჯობაშ ფედერალურ ნინალაშ დირექტორი (1998-1999), პრეზიდენტიშ ადმინისტრაციაშ ხემანჯღვერიშ მაართა გამაკოჩი (1998), პრეზიდენტიშ ადმინისტრაციაშ ხემანჯღვერიშ გამაკოჩი (1997-1998) დო პრეზიდენტიშ საქვარეფიშ ხემანჯღვერიშ მოაკანე (1996-1997). ხანდენდჷ სსრრ-იშ სახენწჷფო უშქურანჯობაშ კომიტეტის (1975-1990). ეკონომიკაშ მენცარობეფიშ კანდიდატი რე (1997). 1975 წანას ლენინგრადიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ იურიდიული ფაკულტეტი გათუ. 1985-1990 წანეფს საქვარენდჷ გერმანიას, ნოღა დრეზდენს. 1990 წანაშ მანგის დირთჷ ლენინგრადშა, სოდე გჷნირთჷ ლენინგრადიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ პრორექტორიშ წოროშემწეთ ოერეფოშქაშე ოკითხეფს. თიმ წანას ქჷდიჭყჷ პოლიტიკურ კარიერა ლენინგრადიშ ონოღე რსხუშ მადუდეშ ანატოლი სობჩაკიშ ხემანჯღვერობათ. 1991 წანაშ მანგის ანატოლი სობჩაკიშ სანქტ-პეტერბურგიშ მერო გიშაგორუაშ უკული, პუტინქ გჷნირთჷ მერიაშ კომიტეტიშ მადუდეთ გალენურ ოკითხეფს. 1991 წანას მოხვალამირჷ მარაშინათუთაშ პუტჩიშ უკული მიოტუ პოსტი პოდპოლკოვნიკიშ წოდებათ.
GEM Fest
ჰედლაინერეფი (ანბანიშ მეჯინათ):
2016Agoria, Anja Schneider, Boris Brejcha, Fedde Le Grand, GusGus, Paul Kalkbrenner, Paul Van Dyk, Stephan Bodzin
ვლადიმერ პუტინი
1996 წანას, დარინალო მოსკოვშა გეგნორთჷ. საქვარენდჷ ბორის ელცინიშ პრეზიდენტიშ ადმინისტრაციას.
GEM Fest
გიშმაულარეფი (ანბანიშ მეჯინათ):
Abelle, Adelina, Alex Klim & Falkon, Bacho, Baikal, Barac, BEKA, Binh, Boyd Schidt, Breathdub, Casual Affair, Cestlek, Cobert, Cosmic Gate, CSGRV, Dali, Dasha Redkina, dOP, Dub FX, Efim Kerbut, Endorphins, Ericsson, Evol Waves, Fernando Costantini, Flaminia, Fumiya Tanaka, Gabbi Lopez, Gabunia, Gacha Bakradze, George effe, Goga G, Giraffage, Gramophonedzie, Himan, Jorjick, Julia Govor, K.atou, Korean, Lasha Chapel, Lasha Craft, Lasha Guruli, Lilith., Lupus, Mano Le Tough, DJ Mavix, Mia Lucci, Mike Steva, Mind Static, M0narch, Narek Simonian, Nika J, DJ Nikifor, Noxiron & F Noise, Nuera, Nuno Dos Santos, Olga Korol, Øliver, Onur Özer, Ossa di Mare, Pasha, Peer Kusiv, Petre Inspirescu, Pleiades, Rati, Richard Jay, RotKraft, Rybakit, Sander Zhukov, Se Is, Serjo, Sikha, Slow Magic, Smailov, Sofia Rodina, Stab9, Stimmhalt, Super Flu, Swanky Tunes, Tapefeed, Tade, TeTe Noise, The Forest, The Drifter, DJ Tennis, Timur Basha, tINI, Tomma, Trotsky, Vako K, Vako T
მაჭყაფუეფი (ანბანიშ მეჯინათ):
2017 Acke, Germain, Johny Welder, Offbeat/nite, Machaidze, Niko, Rathie, Salome, Salom3, Shargiyya, Tabu, Tetechi, Toka
ვლადიმერ პუტინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:რუსეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:რუსეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1952
GEM Fest
მაჭყაფუეფი (ანბანიშ მეჯინათ):
14 კვირკევეშე 14 არგუსოშ მეკოროცხილო.
2016 წანაშ დეკემბერშე ჩინებულ რე ლაინაფიშ 15 პროცენტი.
ლაინაფი (ანბანიშ მეჯინათ)
Alexkid, Aly & Fila, Andrea Ferlin, Andrey Pushkarev, Anushka Arma, Audiofly, Axwell Λ Ingrosso, Bacho, Baikal, Barac, Bella Sarris, Boris Brejcha, Carlo Lio, Cassegrain & Tin Man, Cezar, Cobert, DaSSana, De Wachtkamer, Dennis Ferrer, DJ Nikifor, dOP, Doubting Thomas, Dubfire, Fernando Costantini, Ferry Corsten, Gescu, Gio Shengelia, Gramophonedzie, GusGus, Herodot, Honey Dijon, Hubble, Hunter/Game, Inland, James Zabiela, Joachim Pastor, Julia Govor, Justin Mylo, Kollektiv Turmstrasse, Locked Groove, Mano Le Tough, Marc Romboy, Martin Buttrich, Martin Garrix, Mattheis, Mia Lucci, N’to, Nuno Dos Santos, Oliver Deutschmann, Peter Schumann, Petre Inspirescu, Ponura, Praslea, Priku, Raresh, Raz Ohara, Rhadoo, Robag Wruhme, Roger Sanchez, Roustam, Sander Van Doorn, Sofia Rodina, Solomun, Stereoclip, Sunnery James & Ryan Marciano, Super Flu, Steve Aoki, Swanky Tunes, The Drifter, tINI, Tomma, Topper, Vova KLK, Wolf + Lamb, Worakls
გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაცია
thumb|250px|right|გოეროშ შილა გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაცია, გოერო (United Nations Organization, UNO; კუნტარაფათ - United Nations, UN) — ოირკოჩე თინჩალაშ უნარღელჸოფაშ დო სახენწჷფოეფიშ წორომოხანდეობაშ ინტერნაციონალური ორგანიზაცია. დირსხუ 1945 წანაშ 26 მანგის, მუჟამცჷთ სან-ფრანცისკოშ კონფერენციას 50 სახენწჷფოქ ხე მაჭარჷ თიშ წესდვალას. წესდვალაქ ნძალაშა მიშართჷ 1945 წანაშ 24 გჷმათუთას. თე დღა ირწანურო მიშინუაფუმოსოფელს, მუჭოთ აკოართაფილი ერეფიშ დღა.
ორგანიზაციაშ დორსხუაფაშ ისტორია
გოეროშ დორსხუაფაშ ოსხირო გინირთჷ ჰიტლერული გერმანიაშ დო თიში ბლოკიშ მეხჷ მალჷმორ სახენწჷფოეფიშ აკოართაფაქ ნძალიერ კოალიციათ. 1942 წანაშ 1 ღურთუთას თინეფქ ხე მაჭარეს „აკოართაფილი ერეფიშ დეკლარაციას“, ნამუშეთ უკულნეშის წჷმოდირთჷ ორგანიზაციაშ ჯოხოდვალაქ. გჷნოჭყვადირუა ახალი ინტერნაციონალუტი ორგანიზაციაშ დორსხუაფაშ გეშა ეჭოფჷ 3 დიდი სახენწჷფოქ - სსრრქ, ააშქ დო დიდი ბრიტანეთიქ - 1943 წანაშ 30 გჷმათუთას მოსკოვიშ კონფერენციას, მუთ გჷშაჭანაფილი რდჷ ფაქტით, ნამდა „ერეფიშ ლიგაშ“ რსებულ ორგანიზაციაქ პოლიტიკური დო ორგანიზაციული კილეფიშ გეშა ღამაკელქ იჸუ გეუჩილითაფუაფუდუკო კოჩიშობაშ მა-2 მოსოფელიშ ლჷმამ. ორგანიზაციაშ წესდვალა აკომუშებულქ იჸუ დუმბარტონ-ოქსიშ (1944 წანაშ მარაშინათუთა) დო ყირიმიშ (1945 წანაშ ფურთუთა) კონფერენციეფს. თეშ გეშა გეგნოჭყორდჷ წესდვალაშ ოსხუნალო დო ეიოჭოფალო სან-ფრანცისკოშ კონფერენციაშ მოჭანაფაქ.
გოეროშ წესდვალა
აკოართაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ წესდვალა უშანულამაში ინტერნაციონალური აპიჯაფა რე, ნამუდგათ დჷთმიდგინუაფუ ორგანიზაციაშ ჯინჯიერი ღანკეფი დო ფუნქციეფი. თის ესახაფილი რე ალმახანური ინტერნაციონალური სამარათლიშ ჯინჯიერი დემოკრატიული პრინციპეფი. წესდვალაშ ალებათ, გოეროშ თარი ღანკეფი რე:
გოეროშ სტრუქტურა
გოეროშ თარი ორგანოეფიე:
thumb|250px|right|გოეროშ შტაბ-ორენჯი, [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკის]]
გოეროშ სისტემაშა მიშმულა თაშნეშე:
ორგანიზაციაშ ფუნქციონირაფა
შტაბ-ორენჯი. გოეროშ თარი ორენჯი ნიუ-იორკისიე. თექ რე თიში ირონმოქმენდი ორგანოეფი - უშქურანჯობაშ სხუნუ დო ომელამოსე. უმენტაშო თექ იმანჯუ შხვა თაარი დო მოხვარე ორგანოეფიშ სესიეფი. გოეროშ ნამთინე ორგანოეფი მუშენა თიშ ევროპულ ოფისეფც ჟენევას დო ვენას.
ოფიციალური ნინეფი. გოეროშ ოფიციალური ნინეფი რე: არაბული, ესპანური, ინგლისური, რუსული, ფრანგული დო ჩინური. თე ნინეფშა რე აკოდგინელი წესდვალაშ ავთენტიკური ნათანგეფი, შილებე ზიტყვათ გჷშულა გოეროშ ორგანოეფც დო იბჟინუაფუ ოფიციალური დოკუმენტაცია. გოეროშ ომუშებელი ნინეფიე ინგლისური დო ფრანგული, ნამთინე ორგანოეფც თაშნეშე ესპანური დო რუსული.
ბიუჯეტი. გოეროშ ბიუჯეტი აკმოდირთუ მაკათური სახენწჷფოეფიშ ირწანური მიშნაღელეფშე. ორგანიზაციაშ ბიუჯეტიშ 25%-ის ააშ კმაფშანც. „შხუ გინმაგაფალეფი“ რენა თაშნეშე: იაპონია (10,8%), გერმანია (8,3%), საფრანგეთი (6,4%), დიდი ბრიტანეთი (4,9%).
გოეროშ მაკათურეფი
გოეროშ მაკათურო სახენწჷფოშ ეჭოფუა მუთმოხვადუ უშქურნჯობაშ სხუნუშ რეკომენდაციათ გენერალური ასამბლეაშით, თე ორგანოფი ქიმირჩქინანა, მეღებაში მათხუალი თინჩალაშმოჸოროფე სახენწჷფო რენ დო თახმას ოკო დო შეულებჷ მარსულას წესდვალათ გოთოლწონაფილი ვალდვალირაფეფი. უშქურანჯობაშ სხუნუშ რეკომენდაციათ გენერალური ასამბლეას შეულებჷ აკაჩემას თი მაკათური სახენწჷფოშ ნება-პრივილეგიეფიშ გოხორციალაფა, ნამუშ მეხჷთ უშქურანჯობაშ სხუნუ პრევენციულ დო ვარი აძულებაშური ზჷმეფც ეჭოფუნც, დო გოეროშე გაგშაკოროცხას სახენწჷფო, ნამუთ სისტემატურო აკმარღვანც წესდვალაშ პრინციპეფც. თეჟამო გოეროშ მაკათური რე 193 სახენწჷფო, თეშ მოხ დუმაკვირებელიშ სტატუსით რგებაფულენა ვატიკანი დო პალესტინაშ გოდუდიშალაფაშ ორგანიზაცია.
გოეროშ დჷმარსხუაფალი სახენწჷფოეფი (51)
25px ავსტრალია, 25px არგენტინა, 25px ააშ, 25px ახალი ზელანდია, 25px ბელგია, 25px ბელარუსი, 25px ბოლივია, 25px ბრაზილია, 25px გვატემალა, 25px დანია, 25px გოართოიანაფილი ომაფე, 25px დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა, 25px ეგვიპტე, 25px ეთიოპია, 25px ეკვადორი, 25px ერაყი, 25px ვენესუელა, 25px თურქეთი, 25px ინდოეთი, 25px ირანი, 25px იუგოსლავია, 25px კანადა, 25px კოლუმბია, 25px კოსტა-რიკა, 25px კუბა, 25px ლიბანი, 25px ლიბერია, 25px ლუქსემბურგი, 25px მექსიკა, 25px ნიდერლანდი, 25px ნიკარაგუა, 25px ნორვეგია, 25px პანამა, 25px პარაგვაი, 25px პერუ, 25px პოლონეთი, 25px საბერძნეთი, 25px სალვადორი, 25px ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა, 25px საუდიშ არაბეთი,25px საფრანგეთი, 25px სირია, 25px სსრრ, 25px უკრაინა, 25px ურუგვაი, 25px ფილიპინეფი, 25px ჩეხოსლოვაკია, 25px ჩილე, 25px ჩინეთი, 25px ჰაიტი, 25px ჰონდურასი.
ეიოშანალიე, ნამდა გოეროშ დჷმარსხუაფალეფც შქას რდეს ბელორუსია დო უკრაინა, ნამუეფუთ ვა რდეს ზოხორინელი სახენწჷფოეფი დო მუწმარინუანდეს სსრ რცხუშ აკოდგინალუას რენჯი მორცხუე რესპუბლიკეფც.
გოეროშ შხვა მაკათური სახენწჷფოეფი (მაკათურო ეჭოფუაშ ქრონოლოგიაშ მეჯინათ)
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:ინტერნაციონალური ორგანიზაციეფი * კატეგორია:ინტერნაციონალური ორგანიზაციეფი
ტაკაკომაშ მუნიციპალიტეტი
ტაკაკომაშ მუნიციპალიტეტი (Tacacoma) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლარაკეხაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 5 4 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 834 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
NASDAQ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ოფონდე ოფაფურეფი
ელეონორა გონძაგა
thumb|right|ელეონორა ელეონორა გონძაგა (Eleonora Gonzaga; დ. 23 ეკენია, 1598, მანტუა — ღ. 27 მანგი, 1655) —რდჷ მანტუიშ დო მონფერატოშ ჰერცოგიშ ვინჩენცო I-იშ დო ელეონორა დე’ მედიჩიშ ოსურსქუა. 1622 წანას 4 ფრევალს ნოღა ინსბრუკის თიქ დექორწინჷ იმპერატორ ფერდინანდ II-შა. თენა ფერდინანდიშ მაჟირა ქორწინება რდჷ დო თის ელეონორაწკჷმა სქუა ვაშიბუ.
ელეონორა გონძაგაქ ვენას დო გრაცის კარმელიტეფიშ მონასტერეფი დარსხუ.
ქოძრიტ თაშნეშე
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:გონძაგა კატეგორია:დუნაბადი 1598 კატეგორია:ნაღურა 1655
კ2
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი კატეგორია:პაკისტანიშ გვალეფი კატეგორია:ყარაყორუმი
ჯეიმზ მონრო
thumb|ჯეიმზ მონრო ჯეიმზ მონრო (ინგლ: James Monroe) (დ. 28 პირელი 1758 — ღ. 4 კვირკვე 1831) — ააშ-იშ რიგით მახუთა პრეზიდენტი 1817-1825 წანეფს. პოლიტიკური კონცეფცია მონროშ დოქტრინა-შ ავტორი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსეეფი კატეგორია:ააშ-იშ ლჷმაშ მელამოსეეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:ვირჯინიაშ გუბერნატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1758 კატეგორია:ნაღურა 1831
ჯვ. წ. 1124
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1124 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ომაფე ასტრონომი
ომაფე ასტრონომი (ინგლ. Astronomer Royal) — ბრიტანეთიშ მაფაშ ჩარლზ II-შ დორსხუაფილი პოსტი, ბრიტანეთიშ ომაფე კარს, 1675 წანას. 1834 წანას დირსხუ შოტლანდიაშ ომაფე ასტრონომიშ პოსტიქ ხოლო. 1675 წანას ჩარლზ II-ქ დარსხუ გრინვიჩიშ ომაფე ობსერვატორია დო თიშ დირექტორო ქჷდარინუ ომაფე ასტრონომი. ომაფე ასტრონომს გრინვიჩიშ ობსერვატორიაშ პოსტი უკებუდჷ 1972 წანაშა. 1972 წანაშე ომაფე ასტრონომიშ პოსტიქ ცერემონიულ პოსტო გინირთჷ დო თინეფს ვაუკებუდეს დირექტორიშ პოსტი. მაართა ომაფე ასტრონომი რდჷ ჯონ ფლემსტიდი. ასეიან ომაფე ასტრონომი ღებულენს სტიპენდიას, 100 £-შ მუდანობათ ირ წანას დო უმოსო უღჷ ცერემონიალური ფუნქციეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ცერემონიალური პოსტეფი
ემილ ადოლფ ფონ ბერინგი
ემილ ადოლფ ფონ ბერინგი (გერმ. Emil Adolf von Behring; დ. 15 მელახი, 1854, ჰანსდორფი, პრუსია, გერმანიაშ რსხუ (ასეიან პოლონეთი) — ღ. 31 მელახი, 1917, მარბურგი, ჰესენ-ნასაუ, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ფიზიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1901 წანას. დარსხუ დიფტერიაშ ანტიტოქსინით კურნალობა. უძახუდეს ბაღანეფიშ გინმასკილიდაფარს. ადრე დიფტერია სერიოზულ ლახალა რდჷ დო თიშ ეფექტური კურნალობა ვაარსებენდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფიზიოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1854 კატეგორია:ნაღურა 1917
წიმინდე ელენეშ კოკი
წმინდა ელენეშ კოკი იდვალუაფუ ატლანტიშ ოკიანეს 2800 კმ-ის აფრიკაშ ბჟადალუ წყარპიჯიშე დო ბრიტანეთის ორხველჷ. თე ჯოხოდვალაშ ბრიტანეთიშ სამფლობელოშა თაშნეშე მიშმურს ამაღალებაშ კოკეფი, ჰოფი, უმუჭირინდაფუ, ნაიტინგეილი დო ტრისტან-და-კუნია, თაშნეშე მორჩილი ზჷმაშ კოკეფი დო კჷრდეეფი. სუეციშ არხიშ ეგაფაშახ თე კოკი შანულამი სტრატეგიულ პუნქტის წჷმარინუანდჷ ინდოეთიშ ოკიანეშა მიმალი ხვამარდეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ატლანტაშ ოკიანეშ კოკეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი
ჯვ. წ. 501
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 501 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნეპტუნი (პლანეტა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა
ედვარდ ეპლტონი
ედვარდ ვიქტორ ეპლტონი (ინგლ. Edward Victor Appleton; დ. 6 ეკენია, 1892, ბრედფორდი, ინგლისი — ღ. 21 პირელი, 1965, ედინბურგი, შოტლანდია) — ინგლისარი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1947 წანას, რადიოფიზიკაშ პიონერი. ექსპერიმენტეფით დანტკიცჷ ნამდა არსებენს დიხაუჩაშ ჟინი ატმოსფეროშ იონიზირებული ნორთი - იონოსფერო.
ფლინტი (წყარმალუ)
ფლინტი (ინგლ. Flint River) რე წყარმალუ ააშს, ჯორჯიაშ შტატის, წყარმალუ აპალაჩიკოლაშ ართ-ართ ოდუდე წყარმალუ (მაჟია რე ჩატტაჰუჩი). ფლინტი იჭყაფუ ბჟადალ-ცენტრალურ ჯორჯიას, ნოღა ისტ-პოინტის. წყარმალუშ სიგინძა რე 554 კმ. ღანჩოშ ფართობი 21,900 კვ.კმ.
ჯექსონ პოლოკი
ჯექსონ პოლოკი (ინგლ. Paul Jackson Pollock; დ. 28 ღურთუთა, 1912 — ღ. 11 მარაშინათუთა, 1956) — ამერიკალი ხანტუ, აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმიშ ართ-ართ უდიდაშ ფიგურა.
ფლინტი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ჯორჯიაშ წყარმალუეფი
ჯექსონ პოლოკი
მუზეუმეფიშ ლინკეფი
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ხანტუეფი
ჩე ნოღა (თელ-ავივი)
32.07778°N, 34.77389°W
ჩე ნოღა (ური. הלבנה ‎העיר) - ათაშ უძახუნა ბაუჰაუზიშ სტილს ნაკიდა დოხოლაფირო 4 000 ნოდგჷმს თელ-ავივს, ნამუეფით 1930-ამ წანეფს გერმანალ ურია არქიტექტორეფქ ეკიდეს, ნამუეფქჷთ ევროპაშე ნაციზმის გეკლენტეს დო დუდი თიწკჷმა დიო ხოლო პალესტინას ბრიტანეთიშ ომანდატე ტერიტორიას ქიმკაფორეს. ედომუშამი მოსოფელიშ მასშტაბით, ათე სტილიშ არძოშე უმოსი ნოგაფობა წორას თელ-ავივს იდვალუაფუ.
2003 წანას, იუნესკოქ ჩე ნოღა მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა გემშეღჷ მუჭოთ „ნათე სამანგა ორდოულ XX ოშწანურაშ არქიტექტურაშ დო ახალი ნოღაშ დოგეგმარაფაშ".
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ისრაელს
2 გჷმათუთა
2 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 275-ა დღა (ნარკი წანეფს — 276-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 1125
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1125 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 502
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 502 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კარასკოშ ერუანული პარკი
კარასკოშ ერუანული პარკი — ერუანული პარკი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტის. მუში ფართობი 6,226 კმ² რე. პარკის ერიცხილი რე 5 000 გვარობაშ ჩანარი დო მერჩქინელი რე ბოლივიაშ ბიოლოგიურო არძაშე მიარეფერუან აბანო. ტერიტორია თხილერი რე დო აკრძალური რე ირნერი დოხორალაშ ქიმინუა. პარკიშ ლანდშაფტის უმოსო წყარმალუეფი, წყარგელაფუეფი, ლეხერეფი დო ტომბა კანიონეფი აკმადგინანს. პარკიქ დირსხუ 1999 წანაშ 11 გჷმათუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ ერუანული პარკეფი
მერა (წყარმალუ)
მერა (Mera; Mera) — წყარმალუ ევროპას, შვეიცარიას დო იტალიას. ოდუდე უღჷ ალპეფს, მალოიაშ ჸალაიბონწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 3053 მ სიმაღალას. სიგჷრძა დოხოლაფირო 50 კმ. უღჷ ბჟადალური გეზა, აკათუ კომოშ ტობას. გიშმურს ბრეგალიაშ ლეხერშა. თარი ნადუ რე წყარმალუ ლირო. შვეიცარიას წყარმალუს უძახჷნა მაირას.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:შვეიცარიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:იტალიაშ წყარმალუეფი
ჯონ კუინსი ადამსი
thumb|ჯონ კუინსი ადამსი ჯონ კუინსი ადამსი (ინგლ: John Quincy Adams; დ. 11 კვირკვე 1767 — ღ. 23 ფურთუთა 1848) — ამერიკალი დიპლომატი დო პოლიტიკოსი, ააშ-იშ რანწკათ მა-6 პრეზიდენტი 1825-1829 წანეფს. ადამსი შხვადოშხვა ბორჯის რდჷ ფედერალისტური პარტიაშ, დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტიაშ, ნაციონალ-რესპუბლიკური პარტიაშ, ანტიმასონური პარტიაშ დო ვიგეფიშ პარტიაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსეეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1767 კატეგორია:ნაღურა 1848
პრანაბ მუხერჯი
პრანაბ კუმარ მუხერჯი (প্রণব মুখোপাধ্যায়, Pranab Mukherjee; დ. 11 ქირსეთუთა 1935, ოფუტე მირატი, ბირბჰუმი, ბენგალი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 31 მარაშინათუთა, 2020, ნიუ-დელი) — ინდოარი სახენწჷფო მოღალე, ინდოეთიშ ჸოფილი პრეზიდენტი (25 კვირკვე, 2012 — 25 კვირკვე, 2017). კინოხ იკენდჷ - დუდთხილუაშ მინისტრიშ (2004—2006), გალენური საქვარეფიშ მინისტრიშ (2006—2009) დო ფინანსეფიშ მინისტრიშ (1982—1984/2009—2012) პოსტეფს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:XXI ოშწანურაშ პოლიტიკოსეფი
ნიუ-იორკიშ ოაქციე ოფაფური
thumb|250px|ნიუ-იორკიშ ოაქციე ოფაფური ნიუ-იორკიშ ოფონდე ოფაფური (The New York Stock Exchange - NYSE), მეტჯოხოთ „დიდი დაფა“ (Big Board) უდიდაში ოფონდე ოფაფური რე მოსოფელს (დოლარიშ ლებაშ ასა-გასათ) დო მაჟირა რე გუნაცხადებეფუეფიშ მუდანობათ. თის ლებას აქციეფიშ ასა-გასაქ ნასდაქის (NASDAQ) კინასქიდუ 1990-იან წანეფს, მორო ნისბ-ს მოვაჭარე კომპანიეფიშ ობაზარე კაპიტალიზაცია ხუთშა ოძინჷ ნასდაქიშის.
ნიუ-იორკიშ ოფონდე ბირჟაშ ოვაჭარე დარბაზი აშაძ უოლ სტრიტი-შ №11-ს დო აკოდირთუ ხუთი თოლშე, ნამუთ ვაჭარუაშო გჷმირინუაფუ. თარი დგჷმილი იდვალუაფუ ბროდ სტრიტიშ №18-ს, უოლ სტრიტიშ დო ექსჩეინჯ პლეისიშ კუნთხუს, თუდონ მენჰეტენს, ნიუ-იორკი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიუ-იორკი კატეგორია:ააშ-იშ ოფონდე ოფაფურეფი
ახალი ინგლისი
ახალი ინგლისი (ინგლ. New England) — რეგიონი ოორუე-ბჟაეიოლ ააშს, ნამუთ იკათუანს 6 შტატის: კონექტიკუტის, მენის, მასაჩუსეტსის, ნიუ-ჰემპშირის, როდ-აილენდის დო ვერმონტის. ახალი ინგლისიშ რეგიონს ბჟადალშე უხურგანს ნიუ-იორკიშ შტატი, ოორუე-ბჟაეიოლიშე კანადაშ პროვინცია ნიუ-ბრანსუიკი, ოორუეშე კვებეკი, ბჟაეიოლიშე დო ობჟათე-ბჟაეიოლიშე ატლანტიშ ოკიანე, ობჟათე-ბჟადალიშე ლონგ-აილენდიშ ესტუარი. რეგიონიშ უდიდაშ ნოღა რე ბოსტონი (მასაჩუსეტსიშ ნანანოღა) დო უდიდაში მეტროპოლია დიდი ბოსტონი. დიდი ბოსტონიშ მეტროპოლიას ოხორანს რეგიონიშ მახორობაშ 30 %-შე უმოსი მახორუ. ახალი ინგლისიშ რეგიონიშ ფართობი 162,362 კმ² რე, მახორობაშ მუდანობა 15 მილიონიშე უმოსი რე.
მანუ (პროვინცია)
thumb|right|150px|მანუშ პროვინცია მანუ – პასკოშ რეგიონიშ (პერუ) პროვინცია. მანუს ბჟადალშე ომძღჷ კუსკოშ რეგიონი, ობჟათეშე – პუნოშ რეგიონი. მანუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სალვასიონი. 2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 17,297 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 0.6 ადამიერი. მანუშ ფართობი რე 27,835.17 კმ². პროვინცია ირთუ 4 რაიონო.
ახალი ინგლისი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ახალი ინგლისი
მანუ (პროვინცია)
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
გვინეა
{{ინფოდაფა ქიანა| (დუდიშულა) (ხანდა, სამართალიანობა, სოლიდარობა} პულაარ კისი კპელე მანინკა სუსუ ტომა }} გვინეაშ რესპუბლიკა (République de Guinée) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას. ქიანას ოორუეშე უხურგანს სენეგალი, ოორუეშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე — მალი, ბჟაეიოლშე — კოტ-დ’ივუარი, ობჟათეშე — ლიბერია, ობჟათე-ბჟადალშე —  სიერა-ლეონე, ოორუე-ბჟადალშე — გვინეა-ბისაუ. ბჟდალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე. ქიანაშ ნანანოღა - კონაკრი.
გეოგრაფია
ქიანაშ ტერიტორიაშ გვერდშე უმოსი უკებჷ ოშქაშე სიმაღალეშ გვალეფს დო პლატოეფს. ქიანაშ უმაღალაში კონკა - გვალა ნიმბა — 1752 მ.
ორთა
გვინეაშ ტერიტორია დახე ედომუშამო სუბეკვატორულ ორტყაფუს იდვალუაფუ. ატლანტიშ ოკიანეშ ინწრო წყარპიჯი ღოზი რზენს უკებჷ. ქიანაშ დინოხოლე ტომბას ეპონილიე წყარმალუეფიშ ლეხერეფით გოჭკირილი ფუტა-ჯალონიშ პლატო (გვალა ტამგე 1537 მ) დო ოორუე გვინეაშ ზუგი (გვალა ნიმბა 1752 მ). ოორუე-ბჟადალშე ვაკე რე (300-400 მ). სასარგებლე დინოხურიშეფშე მიკიგორუაფუ რკინაშ მადანი, ალმასი, ბოქსიტეფი დო ორქო.
მახორობა
ქიანაშ მახორობაშ მუდანობა — 10,6მლნ (2014 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ).
ონოღე ძინა — 2,6% (ფერტილურობა — 5,2 დუნაბადი ართ ოსურშა, ჩჷქიჩჷქუეფიშ ღურაფა — 63 - 1000 დუნაბადშე).
თელარაშ ოშქაშე მუდანობა — 56 წანა ქომოლკოჩეფი, 59 - ოსურკათა.
იმუნოდეფიციდური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% (2007).
ეთნიკური აკოდგინალუა: ფულბე 40%, მანდინკა 30%, სუსუ 20%, შხვეფი 10%.
თარი რელიგია — სუნიტური გეჸვენჯობაშ ისლამი, მახორობაშ 85%. მახორობაშ დოხოლაფირო 8% — ქირსიანეფი რენა. თინეფშე უმენტაში — კათოლიკეფი. აბორიგენული რწუმეფი — 7%.
ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — ქომოლკოჩეფიშ 42%, ოსურკათაშ 18 % (2003 წანაშ ფასებათ).
ნოღაშ მახორობა — 34% (2008 წანას)
ისტორია
გვინეაშ ტერიტორიას მახორუ კათეფიშ ორდოიანი ისტორია დაღარას რე დოგურაფილი. XV ოშწანურაშ ოშქაშე წანეფს გვინეაშ ტერიტორიას ქჷდიხორეს მაართა ევროპალეფქ (პორტუგალიარი მეზუღეეფი), ნამუთ XIX ოშწანურაშახ ოწიუდეს ჭკორეფით ვაჭარუას.
XIX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდიშე, ევროპულ სახენწჷფოეფქ ქიდიჭყეს გვინეაშ ეჭოფუა. კოლონიურ იმპერიეფს შქას აწმარენჯობაქ საფრანგეთიშ გომორძგუალათ გეთუ. 1895 წანაშე, გვინეას საფრანგეთიშ ოღვენჯეფი საფრანგეთიშ კოლონია სენეგალიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ, უკული თინეფქ ზოხო კოლონიეფო გირთეს. 1904-1958 წანეფს, საფრანგეთიშ გვინეა საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ „ტერიტორიათ“ იკოროცხუდჷ.
1958 წანაშ 2 გჷმათუთაშე, ტერიტორიაშ ანსამბლეაქ 1958 წანაშ 28 ეკენიაშ რეფერენდუმიშ ომანგეთ ზოხორინელი გვინეაშ რესპუბლიკაშ აკოქიმინუა გეგმაცხადჷ. თიმ წანაშ ქირსეთუთას, გვინეა გოეროშა მიღეს. ქიანაშ პრეზიდენტო დო თარობაშ მადუდეთ გჷნირთჷ სეკუ ტურექ.
გვინეაშ თარობაქ ასრულჷ შანულამი ადმინისტრაციული რეფორმეფი. 1958 წანას გაუქვუ ბელადეფიშ ინსტიტუტი, გემიშეღეს აბანური ხეშუულებაშ გიშაგორუეფი; გეგმიცხადჷ ოსურკათაშ წორონებობა. 1959 წანას დიჭყეს გესვანჯაშ ანაზღაურაფა, პენსიეგი კანკალე კატეგორიაშ მახანდეეფშო. 1959 წანაშ 1 გერგობათუთას, თარობაქ გაუქვუ დიხეფიშ ჸიდირი-გიმოჩამა, იჯარა დო შხვა თარობაშ ორგანოეფიშ სანქციეფიშ უმუშო.
1970 წანაშ გერგობათუთას, პორტუგალიარეფქ გვინეაშ თარობაშ გითორაგვაფაშ ღანკით, ქიანაშ ტერიტორიაშა დაქირაფილი რაზმეფი გეგნიჸონეს, მარა თინეფი გვინეაშ აკოანჯარაფილ ნძალეფქ მოჯალაგეს. 1971 წანას მიშჷ პორტუგალიაშ აგრესიაშ შედეგეფიშ ლიკვიდაცია.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
გვინეა გორთილი რე 7 პროვინციათ დო 33 საპრეფექტოთ, ქიანაშ ნანანოღა კონაკრი ომანგ პროვინციაშ დონეშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ დორთუალას. thumb|right|250px|გვინეაშ რეგიონეფი.
ჩარლსტონი (ბჟადალი ვირჯინია)
ჩარლსტონი (Charleston, თაშნეშე ჩინებული ზედმეტჯოხოთ „ჩარლი უესტი“ ) — ნოღა ააშ-ს. ჩარლსტონი ბჟადალი ვირჯინიაშ შტატიშ ნანანოღა დო უდიდაშ ნოღა რე. ჩარლსტონი წყარმალუეფიშ ელკიშ დო კანოვაშ აკართაფუშ აბანს იდვალაუფჷ. ნოღაშ ფართობი 84,59 კმ² რე, 2019 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 46,536 ადამიერი ოხორანს.
გვინეა
სქოლიო
* კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ჩარლსტონი (ბჟადალი ვირჯინია)
ჩალსტონი ოთარობე, კომერციული დო ინდუსტრიული ცენტრი რე.
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:ბჟადალი ვირჯინია
ნეთაჯი სუბჰაშ ჩანდრა ბოსიშ ჯოხოდვალაშ საირქიანო აეროპორტი
ნეთაჯი სუბჰაშ ჩანდრა ბოსიშ ჯოხოდვალაშ საირქიანო აეროპორტი — აეროპორტი, ნამუთ იდვალუაფუ დუმ-დუმს, ნოღა კოლკატაშ გოხოლუას, შტატი ბჟადალ ბენგალს,ინდოეთის. დუდმაართაშე ომენოღალე აეროპორტის ჯოხოდჷ დუმ-დუმიშ აეროპორტი, უკული ჯოხოქ გეგნათირჷ სუბჰაშ ჩანდრა ბოსიშ პატიოცემელო.
აეროპორტის ჟირი პარალელური ეიოფურჷნალ-დაფურჷნალი საროტი უღუ, 01/19 L/R შხვადოშხვა სიგჷრძაშ, 01R/19L რჩქვანელობურო გჷმირინუაფუ ეიოფურჷნალო დო დაფურჷნალო, 01L/19R - უმოსო მუჭოთ გინართაფალი შარა.
აეროპორტი, ნოღაშ ცენტრშე 17 კილომეტრიშ გოძვენას იდვალუაფუ. აეროპორტის სუმი ტერმინალი უღუ: დინოხოლენი (გინწყჷ 1990-იანი წანეფიშ დაჭყაფუს), ოერეფოშქაშე ტერმინალი დო ორზოლი ტერმინალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოლკატა კატეგორია:ინდოეთიშ საირქიანო აეროპორტეფი კატეგორია:აეროპორტეფი ანბანიშ მეჯინათ
ღალიძგა
ღალიძგა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტის. ოდუდე უღჷ კოდორიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, კონკა ხოჯალიშ გოხოლუას. სიგინძა რე 53 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი — 483 კმ². აკათუ უჩა ზუღას ოჩამჩირეშ ობჟათეშე. ირდუ ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიმორჩილე — ბზოთონჯის. ახასიათენს შხირი წყარიშმოლაფა. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი ოჩამჩირეწკჷმა — 25,1 მ³/წმ. თარი ნადუ რე წყარმალუ ღეჯირი.
ღალიძგა გიშმურს ნოღეფს ოჩამჩირეს დო ტყვარჩელს. XVIII ოშწანურაშ წყუეფს მოშინაფილი რე, მუჭოთ სამურზაყანოშ ბჟადალი სანძღო.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
შოტლანდია
შოტლანდია (შოტლ. Alba) — ქიანა კოკი ბრიტანეთიშ ორუმეშიშე, ნამუთ ომძღჷ ხვალე ინგლისის. ქიანას ელახშე გულუანს ოორუეშ ზუღა, ბჟადაალშე ატლანტიშ ოკიანე დო ირლანდიაშ ზუღა. შოტლანდია ართ ჟამს ზოხორინელი სახენწჷფო რდჷ მუში დორხველი თარობათ დო ასე თი ოთხ ერიშ შქას რე, ნამუეფით გოართოიანაფილ ომაფეს აკმაშქავანა ართი სახენწჷფოთ. 1603 წანას შოტლანდიაშ მაფა ჯეიმზ IV-ქ ინგლისიშ მაფათ ხოლო გინირთჷ დო ჯეიმზ I გიოდვეს. 1707 წანას შოტლანდიაშ პარლამენტიქ ინგლისიშ პარლამენტიწკჷმა იჸუ აკოშქუმალირქ დო დიდი ბრიტანეთიშ პარლამენტო გინირთჷ. 1801 წანას დიდი ბრიტანეთიქ დო ირლანდიაქ აკიშქუ დო დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილ ომაფექ ქჷდირცხუ, მარა შოტლანდია ზოხორინელი სახენწჷფო ვა რე, ისტორიაშ მალობას თიქ დორხველი კანონდვალა, სკოლა დო უნიკალური კულტურა ქჷკნიტუ. 1999 წანაშე შოტლანდიას დორხველი პარლამენტი უღუ. თეშ უმკუჯინუო, ჯინჯიერი ოკითხუეფი იშენით ვესტმინსტერშე იკონტროლებუ. შოტლანდიაშ მახორობაშ გარკვეულ ნორთის დიოდღარო ხოლო ზოხორინალა ოკო.
შოტლანდიური შილა ლურჯიე ჩე დიაგონალური ჯვარით. თენა წკონდა ენდრიუსიშ შილა რე, ნამუთ შოტლანდიაშ მაფორუ წიმინდანო რე მერჩქინელი. შოტლანდიაშ ორუმეში ნორთი გვალამიე, ათეშენ, თექ მახორობა ნორკეთ რე. კათაშ დიდი ნორთი თუდონ, რზენ მუხურეფს დო ოძგაშეს ოხორანს. ცენტრალური შოტლანდიაშ ობჟათე ნორთით გვალამიე, მარა, უმოს ნორკეფო. ბჟადაალ დო ორუმეშ ოძგაშეეფწკჷმა ბრელი კოკი რე. ნანანოღა რე ედინბურგი, ნამუთ ელახ ოძგაშეს იდვალუაფუ. უდიდაში ნოღა გლაზგო რე, სოდგათ შოტლანდიარეფიშ დახე გვერდი ოხორანს. შოტლანდიაშ დოსქილადირი ნოღეფიე აბერდინი, დანდი, ინვერნესი დო სთირლინგი. უდიდაში კოკეფიე - ორკნი, შეტლანდი, ჰებრიდეფი. უღუ რკვიაფილი ავტონომიური ნებეფი. ადმინისტრაციულო ირთუ 9 რეგიონო დო 3 კოკამ აკანო.
გეოგრაფია
thumb|left|px|შოტლანდიაშ რუკა შოტლანდია ბრიტანეთიშ კოკიშ ნასუმორშე უმოსიე. ქიანაშ ფართობი 78,772კმ² რე დო თიშ კაკალი ოსქირონე მოთანჯე ინგლისი რე 96 კილომეტრის. ატლანტიშ ოკოანე ბჟადალშე, დო ოორუეშ ზუღა ელახშე ომძღჷ. კოკი ირლანდია 30 კილომეტრიშა რე შოტლანდიაშ ობჟათე ოძგაშეშე დო ნორვეგია 305 კილომეტრიშა ელახშე, ფარერიშ კოკეფი 270 კილომეტრშა ორუმეშშე. შოტლანდიაშ უმაღალაში კონკა რე ბენ ნევისი, უდიდაში წყარმალუ თეი რე, ნამუთ 190 კილომეტრიშ სიგინძაშ რე.
ისტორია
შოტლანდიაშ ისტორია მეხოლაფირო 10 000 წანაშ წოხოლე იჭყაფუ, ანუ მუჟამსჷთ ადამიერეფქ მაართათ დიჭყეს თე ტერიტორიაშა დოხორინი ბოლო აკოჸინალუაშ დალიერს. ბრონზეშ ხანაშ დო რკინაშ ხანაშ ცივილიზაციეფიშ რინაშე უგუკოროცხუ არქეოლოგიური მეგორაფა იჩიებუ.
შოტლანდიაშ ჭარილი ისტორია კოკის რომალეფიშ მიშულათ იჭყაფუ, მუჟამსჷთ რომქ ინგლისიშ დო უელსიშ ტერიტორია გეჭოფუ დო ბრიტანია გიოდუ. ორუმეშშე კალედონიათ გედვალირი აკანი სქიდუდჷ, ნამუქჷთ რომალეფს ვეიაჭოფეს. თიშ ტერიტორია პიქტეფით რდჷ დოხორინელი, ნამუეფით ზუღას ირდღალურ რინას უდიდაშ შანულობას არზენდეს. შოტლანდიაშ მოხუჯურ ოზუღარე-ოვაჭრებელი აკანს დვალაშ გეშა, აბანობურ ვაჭარეფს ინტენსიური ურთიართალა უღუდეს ობჟათე დო ელახ ალტიაშ ქიანეფწკჷმა, თაშნეშიშე ირლანდიაწკჷმა, საფრანგეთწკჷმა დო თაჸურეშე უკვე ედომ ევროპაწკჷმა. 1707 წანაშ უნიას დო ინდუსტრიული რევოლუციაშ უკულნეშე შოტლანდიაქ ევროპას კომერციული, ინტელექტუალური დო ორეწუალე კუნთხუთ, ართ-ართ არძაშე გოვითარაფილ ქიანათ გინირთჷ.
ზოხორინალაშენ ლჷმა
შოტლანდიაშ ზოხორინალაშენ ლჷმეფი ჯინჯიერო ინგლისწკჷმა იწარმებუდჷ XIII-XIV ოშწანურეფს. მაართა ლჷმაქ 1296 წანას გეტირხჷ ინგლისიშით შოტლანდიაშ ტერიტორიას ჯარეფიშ აშარინაფაშ გეშა დო 1332 წანს ედინბურგ-ნორთონმფთონიშ აკოპიჯაფაშა ხეშმოჭარუათ ითუ. მაჟირა ლჷმა 1332-1337 წანეფს იწარმებუდჷ დო ბერვიქიშ აკოპიჯაფათ ითუ.
ნინა
შოტლანდიაშ ოფიციალური ნინეფი რე: ინგლისური დო გელურ-შოტლანდიური ნინა. შოტლანდიაშ დიდი ნორთი ინგლისურო იჩიებუ დო შოტლანდიურს ბჟადალიშ კოკეფიშ მახორუეფი ირინუანა. რე მასუმა ნინათ, თაშნე გედვალირი თუდოლენი შოტლანდიური, ნამუთ გერმანიკული ბუნაშიე დო ინგლისურწკჷმა დასაბაღო ხოლოს გერე.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფე
AllRovi
ისტორია
AllMovie (თეიშა - All Movie Guide) რდჷ მუნაჩამეფიშ კომერციული ბაზა, ნამუშათ მიშაღალირი რდჷ ინფორმაცია არტისტეფიშ გეშა, ფილმეფს დო ოტელევიზიე შოუეფს. თინა დარსხჷ მაიკლ ერლეუაინიქ, ნამუქჷთ ხოლო დარსხჷ AllMusic დო Allgame.
სქოლიო
კატეგორია:კინოგოჯინუეფიშ ვებ-ხასჷლეფი კატეგორია:მუსიკალური მუნაჩამეფი
ტრენტინო-ალტო-ადიჯე
ტრენტინო-ალტო-ადიჯე (Trentino-Alto Adige; Trentino-Südtirol ) — ავტონომიური რეგიონი ოორუე იტალიას, ნამუთ ჟირ პროვინციას იკათუანს — ტრენტოშ დო ობჟათე ტიროლს. იტალიაშ გოართოიანაფაშახ (1919) რეგიონი ავსტრია-უნგრეთიშ დო თიშ წიმოხონეფიშ აკოდგინალუაშა მიშეშჷ: დიო ავსტრიაშ იმპერიაშ დო უკული ოღორონთე რომიშ იმპერიაშ. ავსტრიაშ შტატ ტიროლწკჷმა ართო თინა ევრორეგიონ ტიროლ-ობჟათე ტიროლ-ტრენტოს წჷმარინუანს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მინი|მარცხნივ|250პქ|ტრენტინო-ალტო-ადიჯეშ პროვინციეფი რეგიონი ჟირი პროვინციაშე აკმოდირთჷ: იტალიურნინამი ტრენტო დო გერმანულნინამი ბოლცანო (ბოლზენი). თე ეკონია ტიროლიშ ნორთი რე, ნამუთ 1919 წანას იტალიაქ დო ავსტრიაქ გირთეს. ადიჯეშ ლეხერი მეჸუნს ალპეფშახ, ნამუთ ბრენერიშ ჸალაიბონით მეთმიარსხჷ ავსტრიას.
ჯვ. წ. 1126
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1126 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 503
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 501 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რემდესივირი
მინი|რემდესივირიშ ქიმიური სტრუქტურა რემდესივირი (Remdesivir, შემუშებაშ კოდი: GS-5734) — ახალი ანტივირუსული პრეპარატი ნუკლეოტიდ ანალოგეფიშ კლასის. აკეთჷ ამერიკულ ბიოტექნოლოგიურ კომპანიაქ Gilead Sciences ებოლაშ ვირუსული ლახარაშ დო მარბურგიშ ვირუსული ინფექციაშ ოსქილადაფარო; მარა, უკული ჭიე-ჭიეთ გჷმორჩქინდჷ ანტივირუსული აქტიურობაქ შხვა რნბ ვირუსეფიშ სააწმარენჯოთ, მუჭოთ რე რესპირატორულ-სინციტიური ვირუსეფი, იუნინიშ ვირუსი, ლასაშ ჩხე დო ჩხურუშ ვირუსი, ნიპაჰიშ ვირუსი, ჰენდრაშ ვირუსი დო კორონავირუსეფი (თინეფს შქას MERS დო SARS ვირუსეფი). ასე მეურს თიში რკუალა SARS-CoV-2-იშ, ნიპაჰიშ დო ჰენდრაშ ვირუსული ინფექციეფიშ სააწმარენჯოთ. შხვა ტიპიშ კორონავირუფწკჷმა ბურჯაფიშ წჷმოძინაშე გიშნაველი, 2020 წანას Gilead-ქ რემდესივირი ექიმეფს გინოჩჷ SARS-CoV-2-ით ინფიცირაფილი ამერიკალი პაციენტიშ ოსქილადაფარო ვაშინგტონიშ შტატიშ ნოღა სნოჰომიშის; კომპანია პრეპარატის თაშნეშე მეთმიოჭირინუანს ჩინეთის მუსხირენი ტესტირაფაშ ოკეთებელო თი პაციენტეფშა, ნამუეფსჷთ უღჷნაონკა სიმპტომეფი ვარ-და გვალე უსიმპტომოეფი რენან უსიმპტომოდ.
სქოლიო
კატეგორია:ნუკლეოტიდეფი კატეგორია:აზოტოამი ჰეტეროციკლეფი კატეგორია:ნიტრილეფი კატეგორია:წამალეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:COVID-19
ტიუანაკოშ მუნიციპალიტეტი
ტიუანაკოშ მუნიციპალიტეტი (Tiwanaku) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინგავიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 14 351 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 472 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
3 გჷმათუთა
3 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 276-ა დღა (ნარკი წანეფს — 277-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ბენინი
ბენინი (ფრანგ. - Bénin), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ბენინიშ რესუბლიკა (ფრანგ. - République du Bénin, 1975 წანაშახ დაჰომეა) — სახენწჷფო ბჯადალი აფრიკას. ქიანას გიშალი უღუ გვინეაშ ჸურეშ ბენინიშ ჸურეშა. ქიანას ოორუეშე ომძღჷ - ბურკინა-ფასო დო ნიგერი, ბჟაეიოლშე — ნიგერია, ბჟადალშე —  ტოგო. ქიანაშ ნანანოღა — პორტო-ნოვო, მარა თარობაშ ორენი - ნოღა კოტონუ რე, ქიანაშ უდიდაში ნოღა.
ისტორია
ჯვეშო ქიანაშ ოორუეს გრუმაშ ტომი ოხორანდჷ, თენეფი უკული ბარბაშ ტომქ გეგიშარაჸუ, ნამუთ ამდღარდღარი ნიგერიაშ ტერიტორიაშე მორთჷ. ქიანაშ ობჟათეს ოხორანდჷ ტომეფი - ფონი დო აჯა.
XV ოშწანურას ბენინიშ წყარპიჯის გეკლარჩქინდეს პორტუგალიარეფქ.
XVI—XVII ოშწანურეფს ეკოგაფილქ იჸუ ფრანგი, ჰოლანდიარი, ინგლისარი ვაჭარეფიშ დო დოლმახორეეფიშვაჭარეფიშ ფორტეფქ დო ფაქტორიეფქ.
XVIII ოშწანურას, დაჰომეაშ მამართვალეფი აქტიურო რდეს დოკაფილი დოლმახორეეფითვაჭარუათ, ირ წანას ევროპალ ვაჭარეფს მითმეჸიდენდეს, დოხოლაფირი ფასებათ, 20 ვითოში დოლმახორე. თენა XIX ოშწანურაშ ოშქაშეშა იგინძარებუდუ, მუჟამსჟჟთ ევროპული ქიანეფიშ უმენტაშობაქ დოლმახორეეფითვაჭარუა გაუქვუ.
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა — 10,323,000 (2013 წანაშ კვირკვეშ მუნაჩემეფით).
ონოღე ძინა — 2,9 %.
მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა — 59 წანა.
იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,2 % (2007 წანაშ ფასებათ).
ეთნიკური აკოდგინალუა: 60 ერიშე მეტი, არძაშე უმენტაში მუდანობათ რენა ბჟაეიოლარი ევე, ნამუსჷთ ორხველჷ ჭიეჭიე ერეფი ფონი (დოხოლაფირო 65 %), დაჰომეი, ბარბა, სომბა, იორუბა, ბუსა დო შხვეფი.
ნინეფი: ფრანგული ნინა (ოფიციალური), ფონი დო იორუბა (უმენტაშო ქიანაშ ობჟათეს), ქიანაშ ოორუეს ტომეფიშ შხვადოშხვა ნინეფი რე.
რელიგიეფი: ქირსიანეფი 42,8 %, მუსულმანეფი 24,4 %, ვუდუისტეფი 17,3 %, შხვეფი 15,5 % (2002 წანაშ ეჭარუათ). ქირსიანეფიშ უმენტაშობა — კათოლიკეფი, შხვა ქირსიანული დენომინაციეფი — ბაპტისტეფი, მეთოდისტეფი, ღორონთიშ ასამბლეა დო ადვენტისტეფი.
მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა 15 წანაშ ეშე — 34,7 %, 48 % ქომოლკათა დო 23 % ოსურკათა (2002 წანაშ ეჭარუათ).
გეოგრაფია
გეოგრაფიულო ქიანა გორთილიე 5 ორთაშიბურ აკანო: წყარპიჯი აკანი, ზონა პლატო („ლა ტერრე დე ბარრე“), ლაკადამი პლატო ტყალამი სავანეფით ქიანაშ ოორუეს, ქჷნდჷრამი აკანი ქიანაშ ოორუე-ბჟადალს („ატაკორა“) დო ჸოფიერი ნიგერიაშ რზენეფი ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს. ქიანაშ ედომუშამი ფართობი 114,763 ვითოში კვ. კმ.
კლიმატი — ქიანაშ ოორუე სუბეკვატორიალური რე, ჟირი სეზონი — სქირე ქირსეთუთაშე მესიშა დო ჭვემამი მანგიშე გერგობათუთაშა. ქიანაშ ობჟათე ნორთის კლიმატი ეკვატორიალური რე, ჭვემეფიშ დო გოლოფაშ ჟი-ჟირი სეზონით.
ქიანა დორშვილიე წყარმალუეფიშ რსხუეფით. ქიანაშ თარი წყარმალუეფი — ვემე დო მონო, ჟირხოლო ონოშე გილანჩურე რე.
ჩანარობა — უმენტაშო მაღალი ოდიარეშ სავანეფიე აკაციეფით, დუმიშ პალმეფით, კარიტეშ ჯალეფით. ქიანაშ წყარპიჯის ტროპიკული იროწვანე ტყა რე, პალმაშ ზეთიშ დო ტიკაშ ნარგეფით.
ჩხოლარეფიშ ორენი ძალამ დიდარიე. სავანას მიარე ანტილოპა დო შხუ მატაცებლეფიე — ჯილოეფი, ავაზეფი, გეპარდეფი. ქიანაშ სავანეფს შეხვადუთ მუნჭყვეფს დო კამბეშეფს.
სასარგებელე დინოხური ქიანაშ დიხას იდვალუაფუ ნაბთობიშ დო მარმარილოშ ნოზირეფი.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული გორთუალა
ქიანა გორთილიე 12 დეპარტამენტო, ნამუშათ მიშმურს 77 კომუნა. thumb|right|250px|ბენინიშ დეპარტამენტეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბენინი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ რინელი კოლონიეფი კატეგორია:ბჟადალი აფრიკა კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
უერნერ ჰეიზენბერგი
thumb|right|უერნერ ჰეიზენბერგი უერნერ კარლ ჰეიზენბერგი (Werner Heisenberg; დ.5 ქირსეთუთა, 1901, ვიურცბურგი — ღ. 1 ფურთუთა, 1976,მიუნხენი, გერმანია), გერმანალი ფიზიკოსი–თეორიტიკოსი, კვანტური მექანიკაშ ართ–ართი დუმარსხუაფალი. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი (1932).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1901 კატეგორია:ნაღურა 1976
მელიტონ ქანთარია
მელიტონ ვარლამიშ სქი ქანთარია (დ. 5 გჷმათუთა, 1920, ჯვარი — ღ. 26 ქირსეთუთა, 1993, მოსკოვი) — სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზი (8 მესი, 1946), სხუნუეფიშ არმიაშ ქორთუ სერჟანტი, ნამუქჷთ ოფიციალურ ჩინებეფით გომორძგუაშ შილა ეიოხუნუ რაიხსტაგის 1945 წანაშ 30 პირელს, 21.50 სათის.
რინა
დებადჷ ყაზაყიშ ფანიას თიჟამო ოფუტე ჯვარს, სამარგალო, დო რდჷ კოლმეურნეობაშ მაკათური 1940 წანაშახ, მუჟამცჷთ სხუნუეფიშ არმიაშა იჭანეს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ პერიოდის ინალენდჷ 756-ა მაჸოთამალეფიშ ბატალიონს, მა-3 არმიაშ 150-ა მაჸოთამალეფიშ დივიზია, მაართა ბელორუსულ ფრონტის. თიქ სერჟანტ მიხეილ ეგოროვწკჷმა ართო ეიოხუნუ სხუნუეფიშ ჭითა შილა დონთხაფილი რაიხსტაგიშ დუც ბერლინშო ჩხუპიშ ბორჯის, 1945 წანაშ 30 პირელს.
1946 წანას დემობილიზაციაშ უკული ქანთარია სოხუმს ოხორანდჷ. აფხაზეთიშ კონფლიქტიშ პერიოდის აძვილაფირქ იჸუ ჸუდე ქჷდუტებუდჷკონ (1993 წანაშ ეკენიას). ქანთარიაქ ფანიამო მოსკოვშა გჷნილჷ, სოდეთ ჟირ თუთაშა დოღურჷ.
ოლჷმარი შარა
1940 წანას მელიტონ ქანთარია იჭანეს არმიაშ რანწკეფშა, თის მალას ქჷმაჭიშუ ლჷმაქ. მაართათ კავკაციას აწუდირთჷ ნტერს. ოკათჷდჷ სმოლენსკიშ ოლქიშ გოდუდიშალაფაშო მანჯებულ ჩხუპის. თაქ მელიტონ ქანთარიაქ მონკათ იჸუ ნჭყოლირქ. სქილიდაფაშ უკული თინა კჷნე ფრონტის რე. თიქ ჯოხოშინელი შარა მუკორთჷ პოლონეთიშ ტერიტორიას, ოკათჷდჷ წყარმალუეფიშ ვისლაშ დო ოდერიშ, ნეისეშ დო შპრეშ გჷნოლახუას, დუბლინიშ, ლატვიაშ დო ბელორუსიაშ გოდუდიშალაფაშო მიმალ ჩხუპეფც. ლჷმაშ ბორჯის იდრიცკიშ კუტუზოვიშ ორდენამ 150-ა მაჸოთამალ დივიზიაშ 776-ა მაჸოთამალ პოლკიშ გურამ ჯინუ მელიტონ ქანთარიაქ სუმშა იჸუ მონკას ნჭყოლირქ.
ლჷმაშ გეჸვენჯი წანეფი
ლჷმაშ უკული მელიტონ ქანთარია მუშენდჷ ოფუტე აგუბედიაშ კოლმეურნეობას, უკული მეშახტეთ ტყვარჩელს. რდჷ საქორთუოშ სსრ მა-2 - მა-6 მოჭანაფაშ უმაღალაშ სხუნუშ დო აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაშ სხუნუშ დეპუტატი. დაჯილდოებული რე ლენინიშ 2 ორდენით, ჭითა შილაშ, მარქსიშ (გდრ) ორდენით დო მენდალეფით.
საფულე
„არძო ოკუპაცია გეთებუ დო დემარცხებუ“, - გჷმოთქჷ საქორთუოშ პრეზიდენტიქ, მიხეილ სააკაშვილქ. 2011 წანაშ 9 მესის თიქ ჯვარიშ საჯარო სკოლაშა ქანთარიაშ ჯოხოდვალაშ მეჩამას დერსუ დო გერგეზიშ მემორიალი პეულეფით მანწყუ. პრეზიდენტიქ ეშანუ: „მელიტონ ქანთარია რდჷ ჩქინი ქიანაშ ტრაგიკული ბედიშ ლეგენდარული მალჷმორი, მიქჷთ გომორძგუაშ შილა რაიხსტაგის ეიოხუნუ“. სააკაშვილქ ქანთარიას ლტოლვილი გიოდჷ, რახან თინა აფხაზეთიშე რდჷ, „ოდო თინეფქ, მიწკჷმა ართოთ გომორძგუაშო ლჷმენდჷნ, ოკუპანტეფო გჷნირთეს“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ოურდუმე მოღალეეფი კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ გერგეზეფი კატეგორია:დუნაბადი 1920 კატეგორია:ნაღურა 1993
ჯვ. წ. 1127
ნაღურა
კატეგორია:
ცხენიშწყარი (ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი)
ცხენიშწყარი (ჸოფილი ხვაფსი, ხეცკუარა), ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტის (კოჩარაშ თემი), უჩაზუღაპიჯიშ რზენც. ზუღაშ დონეშე 40 მ, ოჩამჩირეშე 12 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილიე რუსეთიშ ფედერაციაშე
ლიტერატურა
კატეგორია:ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
საქორთუოშ მამართვალეფი
თაქი გჷმაკოროცხილი რე საქორთუოშ მამართვალეფი.
იბერიაშ მაფეფი
VI ოშწანურა
ეგრისიშ (ლაზიკაშ) მეფეფი
თე პერიოდეფს, აფხაზეთიშ უდიდაში ნორთი ეგრისიშ (ლაზიკაშ) მაფეფიშ დაქვემდებარებას რდჷ. 562 წანაშ ბიზანტია–ირანიშ ზავიშ უკული ეგრისის ომაფე ხეშუულობაქ გეუქვუ. ქიანაშ ოდუდეს გერდეს თარეფი ტიტულით – "ლაზიკაშ პატრიკიოსი".
ქართლიშ ერიშთარეფი
VI ოშწანურაშ 70-იან წანეფს ქართლის ირანელეფიშ პატონალაქ გეთუ, ქართლიშ მამართვალო გინირთჷ ერიშთარქ.
ქართიშ ამირეფი
1062-1068 დო 1080-1122 წანეფს ქართის ნოღაშ ბერეფი განაგენდეს, 1122 წანს ქართიქ გადუდიშულუ დავით IV აღმაშენებელქ.
ჰერეთ–კახეთიშ („რანთა და კახთა“) მაფეფი
ჰერეთ–კახეთიშ ართამი საქორთუოშ ომაფეწკჷმა აკოშქუმალაშ უკული საქორთუოშ მაფეფიშ ნომენკლატურას ქიგიაძინჷ ტიტულქ – "მეფე რანთა და კახთა".
ტაშირ–ძორაგეტიშ მაფეფი
ტაშირ–ძორაგეტიშ ომაფე იკათუანდჷ ათეხანური ქვემო ქართლის დო სომხეთიშ ტერიტორიას ბამბაკის ქჷნდჷრიშ ოორუეშე. თე აკანს ოხორანდეს ეთნიკური ქორთუ დო სომეხი მახორობა. ქორთულ წყუეფს თა აკანს სომხითი ჯოხო, სომხურ წყუეფს ვრაც დაშტი (ქორთუეფიშ ვე). IX–XI ოშწანურეფიშ მალობას თაქ მიშჷ ბურჯაფი გოლინაშე ქორთულ დო სომეხურ ომაფე-ოთარეეფ შქას. 1110 წანას დავით IV აღმაშენებელქ სელჩუკეფს მიდუღუ სამშვილდე, 1118 წანას – ლორე, 1123 – წანაშო ქვემო ქართლიშ არძა ჯიხაზურგა უკვე ქორთუეფიშ ხეს რე. ტაშირიშ მოართაფათ თებულქ იჸუ ქორთული დიხეფიშ აკოშქუმალაქ არამი ფეოდალურ მონარქიათ.
==აფხაზეთიშ ერიშდუდეფი (ერისთავები) დო მაფეფი ==
ბაგრატიონეფიშ ჸუდე
200px|thumb|right|ბაგრატიონეფიშ გერბი
კახეთიშ მამართვალეფი (მაფეფი დო გურჯისტანიშ ვალეფი)
1800-1801 წანას რუსეთიქ გეჭოფუ ქართლ-კახეთიშ ომაფე.
იმერეთიშ მაფეფი (1259-1810 წანეფს)
thumb|right|200px|იმერეთიშ ომაფეშ გერბი
1810 წელს რუსეთიქ გეჭოფუ იმერეთიშ ომაფე.
სამცხეშ ათაბაგეფი (1268-1790 წანეფს)
''1628 წანას ოსმალეთიქ საბოლოოთ ქეშეართუ სამცხე-საათაბაგო დო იმპერიაშ ართ-ართ საფაშოთ გინართინუ. 1795 წანაშა განაგენდეს გამაჰმადიანებული ფაშეფი.''
სამცხე-საათაბაგოშ ტერიტორიაქ ნაწილობრივ 1828 წანას დართჷ საქორთუოს რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინელობას.
საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას
200px|thumb|right|ქუთეშიშ გუბერნიაშ გერბი
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:საქორთუოშ ისტორია
ჰიერონიმუს ბოსხი
ჰიერონიმუს ბოსხი  — (ნიდერლ. Hieronymus Bosch, დაბადებაშ ჯოხო Jheronimus van Aken; დ. 1450 - ღ. 9 მარაშინათუთა, 1516) — ნიდერლანდარი ფერჭარუ. უმოსო ხანტუნდჷ რელიგიურ ჟანრიშ ნახანტეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდარეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ხანტუეფი
უიპლიშ პრემია
უიპლიშ პრემია (ინგლ. Whipple Award) რე ჯილდო, ნამუთ დარსხუ ამერიკაშ გეოფიზიკური რსხუშ პლანეტოლოგიაშ სექციაქ 1989 წანას. ჯილდო გინმაჩამუ პლანეტოლოგიაშ დარგის მოხანდე მენცარეფს, პლანეტოლოგიაშა მიშაღალირი მენცარული კონტრიბუციაშ გეშა. ჯილდო ამერიკალი ასტრონომიშ ფრედ ლოურენს უიპლიშ ჯოხონობაშ რე, ნამუთ რდჷ პრემიაშ მაართა ლაურეატი 1990 წანას.