cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ტაივანიშ საროტი
მინი|250პქ ტაივანის, კინ ფორმოზიშ საროტი — იდვალუაფუ კოკი ტაივანიშ დო კონტინენტურ ჩინეთიშ შქას. საროტი ობჟათე ჩინეთიშ ზუღაშ ნორთი რე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე მითმიარსხჷ თის ბჟაეიოლი ჩინეთიშ ზუღაწკჷმა. საროტიშ სიგანა რე 180 კმ, არძაშე ინწრო აბანი — 131 კმ.
ისლამური ოქიანუ
დემოგრაფია
ირანი - 80,7 მლნ. (ძინა 1,27% - 1 მლნ)
თურქეთი - 80,7 მლნ. (ძინა 1,68% - 1,3 მლნ)
ტაივანიშ საროტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ საროტეფი
ისლამური ოქიანუ
დემოგრაფია
სუდანი - 41,5 მლნ. (ძინა 2,16% - 877 ვთშ.)
ალჟირი - 40,8 მლნ. (ძინა 1,92% - 768 ვთშ.)
ერაყი - 38,2 მლნ. (ძინა 3,30% - 1,2 მლნ)
მაროკო - 35 მლნ. (ძინა 37% - 472 ვთშ.)
საუდიშ არაბეთი - 32,6 მლნ. (ძინა 2.31% - 736 ვთშ.)
მალაიზია - 31 მლნ. (ძინა 1,51% - 462 ვთშ.)
უზბეკეთი - 30,5 მლნ. (ძინა 1,49% - 450 ვთშ.)
იემენი - 27,8 მლნ. (ძინა 2.57% - 698 ვთშ.)
ნიგერი - 21 მლნ. (ძინა 3,99% - 808 ვთშ.)
ბურკინა-ფასო - 18,9 მლნ. (ძინა 2,93%-538 ვთშ.)
მალი - 18,3 მლნ. (ძინა 2,97% - 530 ვთშ.) 90%
ყაზახეთი - 18 მლნ. (ძინა 1,55% - 275 ვთშ.) 70%
სირია - 17,8 მლნ. (ძინა -2.26% -765 ვთშ.)
სენეგალი - 15,8 მლნ. (ძინა 3,09% - 475 ვთშ.) 94%
ჩადი - 14,7 მლნ. (ძინა 3.30% - 471 ვთშ.) 60%
გვინეა - 13,1 მლნ. (ძინა 2,70% -345 ვთშ.) 85%
ტუნისი - 11,4 მლნ. (ძინა 1,12% - 126 ვთშ.)
სომალი - 11,2 მლნ. (ძინა 2,37% - 257 ვთშ.)
აზერბაიჯანი - 9,9 მლნ. (ძინა 1,37% - 136 ვთშ.)
აგს - 9,4 მლნ. (ძინა 1,89% - 175 ვთშ.)
ტაჯიკეთი - 8,7 მლნ. (ძინა 2,24% - 192 ვთშ.)
იორდანია -7,9 მლნ. (ძინა 3,05% - 236 ვთშ.)
სიერა-ლეონე - 6,6 მლნ. (ძინა 2,22%-144 ვთშ.)
ლიბანი - 6,4 მლნ. (ძინა 5,94% - 360 ვთშ.)
ყირგიზეთი -6 მლნ. (ძინა 1,67% - 99 ვთშ.)
თურქმენეთი - 5,4 მლნ. (ძინა 1,27% - 68 ვთშ.)
ერიტრეა - 5,4 მლნ. (ძინა 2,17% - 114 ვთშ.)
ომანი - 5,1 მლნ. (ძინა 8,32% - 393 ვთშ.)
მავრიტანია-4,2 მლნ. (ძინა 2,49% - 102 ვთშ.)
ქუვეითი - 4,2 მლნ. (ძინა 4,79% - 191 ვთშ.)
კატარი - 2,4 მლნ. (ძინა 4,70% - 108 ვთშ.)
გამბია - 2 მლნ. (ძინა 3,24% - 65 ვთშ.)
გვინეა-ბისაუ -1,9 მლნ. (ძინა 2,42% - 24 ვთშ.)
ბაჰრეინი - 1,4 მლნ. (ძინა 1,76% - 24 ვთშ.)
ჯიბუტი - 905 ვთშ. (ძინა1,33% - 11 ვთშ.)
კომორეფი - 817 ვთშ. (ძინა 2,41% - 19 ვთშ.)
თე ქიანეფიშ მახორობაშ საართო მუდანობა 1,656,500,000 ადმ.
მაართა 10 ქიანას ოხორანს 1,186,700,000 მუსულმანი.
ისლამური ოქიანუშ საართო წანმოწანური ძინა აკმადგინანას 1,90%-ის.
2016 წანაშო, ისლამური ოქიანუშ მახორობაქ დოხოლაფირო 32,500,000 ადამიერით მიძინჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ცივილიზაციეფი
ჯვ. წ. 17
ნაღურა
*
2143
დღახუეფი
კატეგორია:
ფრიც ალბერტ ლიპმანი
ფრიც ალბერტ ლიპმანი (ინგლ. Fritz Albert Lipmann; დ. 12 მანგი, 1899, კენიგსბერგი, გერმანიაშ იმპერია, ასეიან კალინინგრადი, რუსეთი — ღ. 24 კვირკვე, 1986, პოკიპსი, ნიუ-იორკიშ შტატი, ააშ) — გერმანალი-ამერიკალი ბიოქიმიკოსი. ძირუ დო დიგურუ კოფერმენტი A 1945 წანას. 1953 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ჰანს ადოლფ კრებსიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
ფრიც ალბერტ ლიპმანქ დებადჷ 1899 წანას, კენიგსბერგის, გერმანიას, გერმანალი ურიეფიშ ფანიას. ლიპმანი გურაფულენდჷ კენიგსბერგიშ, ბერლინიშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკულ კენიგსბერგიშა დირთჷ დო მუშენდჷ კაიზერ ვილჰელმიშ ბიოლოგიაშ ინსტიტუტის. 1939 წანაშე ლიპმანი ამერიკას მუშენდჷ დიო კორნელიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ კოლეჯის, ნიუ-იორკის, უკულ მასაჩუსეტსიშ ჰოსპიტალს, ბოსტონს. 1949-1957 წანეფს ლიპმანი რდჷ ჰარვარდიშ მედიცინაშ კოლეჯიშ ბიოქიმიაშ პროფესორი. 1957 წანაშე ლიპმანი რდჷ როკფელერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1953 წანას, ლიპმანს გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, კოფერმენტი Aშ ძირაფაშ დო თიშ სტრუქტურაშ დოგურაფაშ გეშა. ლიპმანქ ძირუ კოფერმენტი A-შ ართ-ართ ვარიანტი ხოლო, ნამუსით ამდღა პანტეტინს უძახუნა. ლიპმანი რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. 1966 წანას ლიპმანს გინოჩეს მენცარობაშ ერუანული მენდალი.
პეჯური რინა
ფრიც ალბერტ ლიპმანიშ ჩილი რდჷ ელფრედა ჰოლი. ჸუნდეს ართ სკუა. ლიპმანქ დოღურჷ 1986 წანაშ 24 კვირკვეს, ნიუ-იორკის. ელფრედა ჰოლიქ დოღურჷ 2008 წანას, 101 წანაშ ხანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალი ამერიკალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიას დო მედიცინას კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1986
გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ რეზოლუცია 763
გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ რეზოლუცია 763 — მიღეს 1992 წანაშ 6 კვირკვეს. რეზოლუციაშ შედეგო დომუხურეს საქორთუოშ თარობაშ გჷნაცხადი გოეროშ მაკათურალაშ გეშა. უშქურანჯალაშ სხუნუქ დადებითი რეკომენდაცია მეჩჷ გენერალურ ასამბლეას საქორთუოშ გოეროშა კათაფაშ გეშა.
სქოლიო
00763 კატეგორია:გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ რეზოლუციეფი საქორთუოშ გეშა
გუდისისწყალი
გუდისისწყალი — წყარმალუ ჯავაშ მუნიციპალიტეტის, დიდი ლიახვიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ გერმუხიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს. ზუღაშ დონეშე 2860 მ. სიგირძა 24 კმ, ღანჩოშ ფართობი 91 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიჭიჭარე - ზარხულს დო ზოთონჯის. ოშქაშე წანიერი ხარჯი 2,66 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 18
ნაღურა
*
ჯვ. წ. 1261
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 9-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1261 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტოლედოშ პროვინცია
thumb|250px|ტოლედოშ აბანდვალა ესპანეთის ტოლედო — პროვინცია ესპანეთის, კასტილია-ლა მანჩაშ ბჟადალ ნორთის. მუს ომძღჷ ესპანეთიშ გეჸვენჯი პროვინციეფი: მადრიდი, კუენკა, სიუდად-რეალი, ბადახოსი, კასერესი დო ავილა.
546,538 კოჩამი მახორობაშე (2002 წანაშ ეჭარუათ), ხვალე ართი ნაჩხორალი ოხორანს მუშ ნანანოღა ტოლედოს, ნამუთ ავტონომიური აკოართაფაშ ნანანოღა ხოლო რე. პროვინციაშ არძაშე უმოსო დოხორელი ნოღა რე ტალავედა-დე-ლა-რეინა, 83,793 კოჩამი მახორობათ (2006 წანაშ მუნაჩემეფით).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 1262
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1262 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ავღანეთიშ ომენოღალე ლჷმა (1989—1992)
ავღანეთიშ ომენოღალე ლჷმა (1989—1992) — ავღანეთიშ ოურდუმე კონფლიქტიშ უმოსი ფართო ეტაპიშე ართ-ართი, ნამუშ მალობას ავღანეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ოთარობე ჯარეფქ სსრრ-შ ალარინათ მოჯაჰიდეფიშ სააწმარენჯოთ ლჷმენდჷ, ნამუეფსჷთ ალურედეს პაკისტანი, ააშ დო მუსხირენი შხვა სახენწჷფო.
სქოლიო
კატეგორია:ავღანეთიშ ლჷმეფი კატეგორია:XX ოშწანურაშ ლჷმეფი
პენი მარშალი
პენი მარშალი (Penny Marshall; დ. 15 გჷმათუთა, 1943, ბრონქსი, ნიუ-იორკი, ააშ — გ. 17 ქირსეთუთა, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, პროდიუსერი დო არტისტი. კარიერა დიჭყჷ ჭიჭე ოტელევიზიე როლეფიშ რსულებათ. 90-იან წანეფს დიჭყჷ რეჟისორალა, 2000-იან წანეფს პროდიუსერალა.
ანთროპოლოგია
ანთროპოლოგია რე დისციპლინა ნამუთ გურაფულენს ადამიერს, თიშ გორჩქინაშ პროცესეფს, ევოლუციას, კულტურას, ლინგვისტიკას, ადამიერიშ გვარობეფს, რასეფს დო შხვა. ანთროპოლოგიაქ შილებე დირთას შხვადოშხვა სუბ-დისციპლინეფო: სოციალური ანთროპოლოგია გურაფულენს დო ირკვიენს ადამიერეფიშ დო ადამიერეფიშ ჯარალუეფიშ რჯებას. კულტურული ანთროპოლოგია გურაფულენს ადამიერეფიშ კულტურულ ვარიაციეფს, თინეფიშ ნორმეფს დო წესეფს. თაშნეშე არსებენს სოციოკულტურული ანთროპოლოგია, ნამუთ ჟირხოლო სუბ-დისციპლინას ართო იკათუანს. ლინგვისტური ანთროპოლოგია ირკვიენს გოლინეფს, მუ გოლინეფით უღჷ ნინას ადამიერეფიშ სოციალურ რინაშო. ლინგვისტური ანთროპოლოგია გურაფულენს შანულობას, ნამუთ უღჷ ნინას კომუნიკაციეფიშ ფორმეფიშო დო ადამიერეფიშ სოციალურ იდენტობაშო. ბიოლოგიური დო ფიზიკური ანთროპოლოგია ირკვიენს ადამიერიშ ბიოლოგიურ გოვითარაფას. ოორუე ამერიკას რსებენს ანთროპოლოგიაშ ხოლო ართი დარგი ნამუსჷთ არქეოლოგიურ ანთროპოლოგიას უძახჷნა. ანთროპოლოგია ბერძენული ზიტყვა რე დო შანენს მონძღვარუას ადამიერეფიშ გეშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სოციალური მენცარობეფი კატეგორია:ჰუმანიტარული მენცარობეფი კატეგორია:ანთროპოლოგია
ჯვ. წ. 19
ნაღურა
*
ჯონ-დეი
ჯონ-დეი (ინგლ. John Day River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. წყარმალუ ჯონ-დეი იჭყაფჷ სტრობერიშ გვალეფს, მალურიშ ერუანულ ტყას, გრანტიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ კოლუმბიას. ჯონ-დეიშ სიგჷნძა რე 457 კმ. ღანჩოშ ფართობი 21,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: საუზ-ფორკ ჯონ-დეი, ნორზ-ფორკ ჯონ-დეი, როკ-კრიკი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ ნადუეფი
შიძიაჯუანი
შიძიაჯუანი (石家庄) — კჷნე შიმენი, ნოღა ოორუე ჩინეთის, ჰებეიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 11,031,200 ადამიერი ოხორანს. ორკინაშარე ნოსქვი, მონკა ხერეჭუაშ ცენტრი: უჩა მეტალურგია, მანქანეფიშაკოგაფა (ქვარქვანტეფიშ, ოგვალამადენე დო ენერგეტიკული მონწყილობეფიშ, ორქმაკვაგონაკაგაფუ, ავტოსარემონტე ქარხანეფი), რადიოელექტრონიკა, საფექარე ხერეჭუა. სარკეშ დო ცემენტიშ ქარხანეფი, ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას უკაბეტაში ფარმაცევტული ქარხანა „ჰებეი“. შიძიაჯუანიშ გოხოლუას მიპალუანა ქუანოშქერიშ დო რკინაშ მადენს.
ჯვ. წ. 1263
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 7-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1263 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ალისია ვაიკანდერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1988
უილიამ ლიფსკომი
უილიამ ნან ლიფსკომი (ინგლ. William Nunn Lipscomb Jr.; დ. 9 ქირსეთუთა, 1919, კლივლენდი, ოჰაიო, ააშ — ღ. 14 პირელი, 2011, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიას (1976). ლიფსკომიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: ბირთვური მაგნიტური რეზონანსი, თეორიული ქიმია, ბორიშ ქიმია, ბიოქიმია.
ბიოგრაფია
უილიამ ლიფსკომი გურაფულენდჷ ქიმიას, კენტუკიშ უნივერსიტეტის, უკულ კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1946 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მინესოტაშ უნივერსიტეტის, 1946-1959 წანეფს. 1959 წანაშე ლიფსკომი რდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ პროფესორი დო 1990 წანაშე პროფესორი ემერიტუსი. ლიფსკომიშ მაართა ოსური 1944-1983 წანეფს, რდჷ მერი ადელ სარგენტი, ჸუნდეს სუმი სკუა. 1983 წანაშე ლიფსკომიშ ოსური რდჷ ჯეინ ევანსი. ჸუნდეს ართი ენაჭოფა სკუა. ლიფსკომიქ ღურუ 2011 წანაშ 14 პირელს, ნოღა კემბრიჯის, მასაჩუსეტსის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1919 კატეგორია:ნაღურა 2011
ზვართნოციშ საირქიანო აეროპორტი
280px|მინიატიურა|ზვართნოციშ ოერეფოშქაშე აეროპორტიშ ინტერიერი ზვართნოციშ საირქიანო აეროპორტი (IATA: EVN, ICAO: UDYZ) (Զվարթնոց Միջազգային Օդանավակայան) — საირქიანო შანულობაშ აეროპორტი სომხეთიშ ნანანოღა ერევანს. აეროპორტი იდვალუაფუ ერევანიშ ბჟადალშე 12 კმ-ს. აეროპორტის ტრანზიტული ზონა უღუ. აკიგჷ 1961 წანას. 1980-იან წანეფს აეროპორტის რეკონსტრუქცია უკეთეს. აეროპორტი ედომუშამი დოხარგუათ ხანდემს დო ონინალჷ რეისეფს ედომუშამ მოსოფელშე, წოროხანდენს მიარე ავიაკომპანიაწკჷმა, ონინალჷ მუჭოთ საირქიანო, თეშ დინოხოლენ რეისეფს. აეროპორტი ხანდენს ედომუშამი დღა დო სერიშ გოძვენას. 1998 წანას, ახალ საორზოლო ტერმინალქ გინწყჷ. 2001 წანას, აეროპორტიქ იჯარაშ სახეთ 30 წანაშ ვადათ გეგნაჩჷ არგენტინულ კომპანია Aeropuertos Argentina 2000-ს. 2004 წანას ქჷდიჭყჷ ახალი საირქიანო ტერმინალიშ აკოგაფაქჷ. აეროპორტის რე უბაჟო ვაჭრობაშ მაღაზიეფი, ბანკომატეფი, რესტორანეფი, ბარეფი, VIP სერვისი. ზვართნოციშ აეროპორტის ვიზეფი მიაჩამუ ხვალე სომეხურ დრამეფს. აკომუშებულქ იჸუ ფურინუაშ ინფორმაციაშ მეღებაშ სისტემაქ (FIDS). თაშნეშე აკიქიმინჷ იდენტიფიკაციაშ ბიომეტრიულ სისტემეფქ, მუჭოთ ბარგიშ, თაშნეშე მაშარეეფიშ მოწმებაშო. ზვართნოციშ საირქიანო აეროპორტი წანმოწანას 3,5 მილიონშახ მაშარეს ონინალჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ აეროპორტეფი კატეგორია:კავკაციაშ აეროპორტეფი
ჯვარიშ მონასტერი
იერუსალიმიშ ჯვარიშ მონასტერი — შქა ოშწანურეფიშ ქორთული რელიგიური დო კულტურულ-ოგონათუე ცენტრი ხურგეფს გალე, პალესტინას (ასეიანი ისრაელი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთული ოხვამე-მონასტერეფი სირია-პალესტინას
ჯვ. წ. 1264
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 6-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1264 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დეშუტი
დეშუტი (ინგლ. Deschutes River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის, წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუ. წყარმალუ დეშუტი იჭყაფჷ ლითლ-ლავა-ლეიკის, კასკადურ გვალეფს, დეშუტიშ ოლქის დო გიშმურს ჯეფერსონიშ, შერმანიშ დო უასკოშ ოლქეფიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ წყარმალუ კოლუმბიას, უასკოშ დო შერმანიშ ოლქეფიშ ხურგიშ გოხოლუას. დეშუტიშ სიგჷნძა რე 406 კმ. ღანჩოშ ფართობი 27,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ფოლ-რივერი, ჭიჭე დეშუტი, სპრინგ-რივერი, უილოუ-კრიკი, უორმ-სპრინგ-რივერი, სკუკუმი, ოუკი, იგლი, ნენა, უაპინიტია, უაით-რივერი დო შხვეფი.
დვარკა
დვარ(ა)კა (દ્વારકા, द्वारका, Dwarka, Dvarka, Dwaraka, Dvaraka) — ნოღა დო მუნიციპალური წჷმნაქიმინა ჯამნაგარიშ ოლქის, ინდოეთიშ შტატი გუჯარათის. ნოღა რაბეთიშ ზუღაშ წყარპიჯის იდვალუაფუ, ნოღაშ ბჟადალშე - ქათჰიავარიშ ჩქონი. სანსკრიტულ ლიტერატურას თაშნეშე მოჸონაფილი რე შხვა ჯოხოდვალა — დვარავატი. დვარკა ინდოეთიშ ართ-ართი არძაშე ჯვეში დო შკვითშე ართ-ართი ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღა რე. ნოღას იდვალუაფუ კრიშნაშ არძაშე ჩინებულ ოხიდეეფშე ართ-ართი — დვარაკადიშაშ ოხიდა. „მაჰაბჰარატაშ“ დო „პურანაშ“ მეჯიანთ, დვარკა ჯვეში კრიშნაშ ომაფეშ ნანანოღა რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გუჯარათიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:კრიშნა
პლანეტოლოგია
პლანეტოლოგია რე დისციპლინა, ნამუთ გურაფულენს პლანეტეფს, ორთაშობურ ალმაშარეეფს, პლანეტარულ სისტემეფს, პლანეტეფიშ ფორმაციაშ პროცესეფს, სტრუქტურას დო შხვა. პლანეტოლოგიაშ ინტერესეფიშ სფერო რე კოსმოსური რსხულეფი, მიკრომეტეოროიდეფით დოჭყაფილი დო გაზიშ გიგანტეფით თებული. პლანეტოლოგია ირკვიენს ჸათენეფიშ სტრუქტურას, ფორმაციაშ პროცესეფს, დინამიკას, აკოდგინალუას. პლანეტოლოგიაქ მუჭოთ ზოხორინელი დისციპლინაქ დირსხუ ასტრონომიაშე დო დიხაუჩაშ მენცარობეფიშე გოვითარაფათ. ასეიან პლანეტოლოგია, მუჭოთ ზოხორინელი მენცარობა იკათუანს შხვადოშხვა დისციპლინეფს: პლანეტარული გეოლოგია, გეოქიმია, გეოფიზიკა, კოსმოქიმია, ატმოსფეროშ მენცარობა, ოკეანოლოგია, ჰიდროლოგია, თეორიული პლანეტოლოგია, გლაციოლოგია, ეგზოპლანეტოლოგია დო შხვეფს. პლანეტოლოგიაშ დარგის მოხანდე მენცარეფი მოღალენა უნივერსიტეტეფიშ ფიზიკაშ, ასტრონომიაშ დო დიხაუჩაშ მენცარობეფიშ ფაკულტეტეფს დო რკვიებეფიშ ცენტრეფს. ირ წანას იმანჯებჷ კონფერენციეფი პლანეტოლოგიაშ მენცარობაშ გეშა, გიშმურს პლანეტოლოგიაშ ჟურნალეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პლანეტოლოგია
ჰეიდარ ალიევიშ საირქიანო აეროპორტი
ჰეიდარ ალიევიშ საირქიანო აეროპორტი (IATA: GYD, ICAO: UBBB) (ჸოფილი ბინიშ საირქიანო აეროპორტი, Heydər Əliyev adına beynəlxalq hava limanı) — საირქიანო აეროპორტი აზერბაიჯანს. იდვალუაფუ ქიანაშ ნანანოღა ბაქოშ ოორუე-ბჟაეიოლით 20 კმ-ს. აეროპორტი წჷმარინუანს ერუანული ფლაგმანიშ, აზერბაიჯანიშ ავიაღოზეფიშ ორენს. თე აეროპორტი არძაშე გინოხარგელი რე აზერბაიჯანს დო ედომუშამ კავკაციას. 2004 წანაშ 10 მელახის, აეროპორტის ჯოხოქ დათირჷ დო ქიანაშ ჸოფილი პრეზიდენტიშ პატიოცემელო გიადჷ ჰეიდარ ალიევიშ ჯოხოქ. თეშ უკული აეროპორტიშ IATA-შ კოდიქ BAK-ით დითირუ. აეროპორტის ჟირ ტერმინალი უღუ (ოორუე დო ობჟათე) დო ბაქოშ საორზოლო ტერმინალი. აეროპორტიშ გოხოლუას იდვალუაფუ ავტოდგჷმილი დო სასუმარო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ აეროპორტეფი კატეგორია:საირქიანო აეროპორტეფი კატეგორია:კავკაციაშ აეროპორტეფი
გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუ
უშქურანჯალაშ სხუნუს 15 მაკათური ჸუნს, თინეფშე 5 იროიანი მაკათური რე (ააშ, გოართოიანაფილი ომაფე, რუსეთი, საფრანგეთი, ჩინეთი), დოსქილადირი 10 — ირ მაჟირა წანას გიშმაგორუნს გენერალური ასამბლეა. პროცედურულ ოკითხირეფიშ გეშა სხუნუ გინნაჭყვიდეფს ღებულენს იროიან მაკათურეფიშ ართპიჯური ჰოიათ (გინოჭყვიდირი ვემიღებუ, თუ თის ვაუხუჯანს მუსხირენი მაკათური-და) დო თინა ოვალდვალე რე გოეროშ არძა მაკათურშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
უშქურანჯალაშ სხუნუ
გოეროშ გენერალური ასამბლეა
450px|thumb|გაეროს გენერალური ასამბლეაშ ხუნეფიშ დარბაზი გენერალური ასამბლეა — გოეროშ თარი ოსხუნუე ორგანო, სოდე წჷმორინაფილი რე გოეროშ არძა მაკათური სახენწჷფო. თინეფშე ირს ხონარიშ მეჩამაშ მანგი ნება უღუ (1 ხონარი).
გენერალური ასამბლეა მიჭანუაფუ ირწანურო, უციობაშ შვანს შილებე მოჭანილქ იჸუას სპეციალური ვარდა საგანგებო სპეციალური სესიეფქ. თინა ნებაქუნილი რე გოსხუნას არძანერი ოკითხირი გოეროშ წესდვალაშ ფარგალეფს, რეკომენდაცია მეჩას მაკათურ სახენწჷფოეფს არძა ოკითხიშე დო ხანდაშე, თი ოკითხირეფიშ მოხ, ნამუეფით გოეროშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ კომპეტენციას ორხველუნ. გენერალურ ასამბლეას უღუ 6 თარი კომიტეტი მუშ საქვარუაშ თარი მეჸვენჯობეფიშ მეჯინათ, თაშბნეშე შხვა დჷმახვარე ორგანოეფი. ასამბლეაშ ხუნას გინოჭყვიდირეფი შანულამ ოკითხეეფშე მიღებუაფუ ხონარეფიშ 2/3-ით, შხვა ოკითხეეფშე - ხონარეფიშ უბრალო უმენტაშობათ. გენერალური ასამბლეაშ რეზოლუციეფს ვაუღჷ კანონიშ ჭყანა, ხვალე სარეკომენდაციო ხასიათის მანჯენა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოერო
2144
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1265
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 5-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1265 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გუმისთა (წყარმალუ)
გუმისთა — წყარმალუ აფხაზეთის, სოხუმიშ მუნიციპალიტეტის. წჷმიქიმინუ წყარმალუეფიშ აღმოსავლეთ გუმისთაშ დო დასავლეთ გუმისთაშ აკოართაფათ (ზუღაშ დონეშე 83 მ). მიშმაკათუ უჩა ზუღას ნოღა სოხუმწკჷმა ბჟადალშე. სიგირძა 12 კმ, ღანჩოშ ფართობი 576 კმ2 ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ სიჭიჭარე - ზარხულს დო ზოთონჯის. ოშქაშე წანიერი ხარჯი 30 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ავღანეთიშ ომენოღალე ლჷმა (1992—1996)
ავღანეთიშ ომენოღალე ლჷმა (1992—1996) — აკოანჯარაფილი ლჷმა რადიკალური ისლამური ყარაფი „თალიბანიშ“ მოხუჯეეფს დო გოლინამი ოველე მადუდეეფიშით ნანჯღვერა, ართიანწკჷმა დებას მარენჯი მოჯაჰიდეფს შქას — ჸოფილი აქტიური მალიმორეფი სხუნუეფიშ რსხუშ ოურდუმეეფიშ მიშაკათინიშ აწორინალაშ ბორჯის. ომენოღალე ლჷმა ლჷმაშ ლოგიკური გოგჷნძარაფა რე, ნამუსჷთ ავღანარი მოჯაჰიდეფიშ სააწმარენჯოთ ავღანეთიშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი აწარმეენდჷ ბოლო სუმი წანაშ მალობას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავღანეთი კატეგორია:ავღანეთიშ ლჷმეფი კატეგორია:ავღანეთიშ ომენოღალე ლჷმა
გლაციოლოგია
გლაციოლოგია (ლათ. glacies — „ჸინუ“ დო ბერძ. logos — „დოგურაფა“, „რკვიება“) — რე დისციპლინა ნამუთ გურაფულენს ჯიშთეფს, ჯიშთეფიშ ფორმაციაშ პროცესეფს, გოვითარაფაშ ეტაპეფს, აკოდგინალუას დო შხვა. გლაციოლოგია რე გიშაკერზაფილო ჸინუშ დოგურაფა დო რკვიება თი ორთაშობური ფენომენიშ, ნამუსჷთ ჸინუ ოკათჷ. გლაციოლოგია ართ-ართი დიხაუჩაშ მენცარობა რე დო იკათუანს შხვა დისციპლინეფს: გეოფიზიკას, გეოლოგიას, ფიზიკური გეოგრაფიას, გეომორფოლოგიას, კლიმატოლოგიას, მეტეოროლოგიას, ჰიდროლოგიას, ბიოლოგიას, ეკოლოგიას, ჯარალუაშ გეოგრაფიას, ანთროპოლოგიას. თუთას, მოროხის, ევროპას, პლუტონს გოჸინილი წყარიშ მეგორაფაშ უკულ, გლაციოლოგიას გიაძინჷ ახალი კომპონენტიქ, ნამუსჷთ ასტროგლაციოლოგიას უძახჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გლაციოლოგია
ჯვ. წ. 1266
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1266 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნიკარაგუაშ ნოღეფიშ ერკებული
გიმე წჷმორინაფილი რე ნიკარაგუაშ ნოღეფიშ ერკებული, სოდე 10 000 ადამიერშე უმოსი ოხორანსჷნ:
thumb|ნიკარაგუაშ ნოღეფიშ ერკებული thumb|[[ლეონი (ნიკარაგუა)|ლეონი ]]
thumb|[[მატაგალპა]]
ნოღეფიშ რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
რესურსეფი ინტერნეტის
ნიკარაგუა
როუგი (წყარმალუ)
როუგი (ინგლ. Rogue River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. წყარმალუ როუგი იჭყაფჷ კრეიტერიშ ტობაშ ერუანულ პარკიშ ტერიტორიას, კასკადურ გვალეფს, კლამატიშ ოლქის დო გიშმურს დუგლასიშ, ჯეკსონიშ, ჯოზეფინიშ ოლქეფს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს, კარიშ ოლქიშ ტერიტორიას. წყარმალუ როუგიშ სიგჷნძა რე 346 კმ. ღანჩოშ ფართობი 13,350 კვ.კმ. წყარმალუს რე შხვადოშხვა კაშხალეფი. როუგიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღა გრანტს-პასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
ფრანც ბოასი
ფრანც ური ბოასი (გერმ. Franz Uri Boas; დ. 9 კვირკვე, 1858, მინდენი, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ რსხუ — ღ. 21 ქირსეთუთა, 1942, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ) — გერმანიას დუნაბადჷ ამერიკალი ანთროპოლოგი, ანთროპოლოგიაშ მენცარობაშ პიონერი, შინელი რე მუჭოთ "ამერიკული ანთროპოლოგიაშ მუმა". ბოასიშ ნახანდეფი ორხველუდჷ უმოსო ისტორიული პარტიკულარიზმიშ დო კულტურული რელატივიზმიშ ჸარაფეფს.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ფრანც ბოასიქ დებადჷ 1858 წანაშ 9 კვირკვეს ვესტფალიაშ ნოღა მინდენს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ დიო ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის დო უკულ ბონიშ უნივერსიტეტის. ბოასიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ: ფიზიკა, გეოგრაფია დო მათემატიკა. 1878 წანას ბოასის ოკოდჷ გურაფა გაგინძორუკო ბერლინიშ უნივერსიტეტის, შინელი გერმანალი ფიზიკოსიშ ჰერმან ჰელმჰოლციშ ხემანჯღვერობათ. შხვადოშხვა ბაძაძეფიშ გეშა ბერლინშა ვალინჷ დო გურაფა გაგინძორჷ კილიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1881 წანას, გუსტავ კარსტენიშ ხემანჯღვერობათ. ოდოქტორე დისერტაციაშ თემა ორხველუდჷ წყარიშ ფერს. უკულიან წანეფს ბოასიქ გეოგრაფიათ უმოსო დეინტერესჷ. 1883 წანას ბოასიქ ექსპედიციას ქაკათჷ დო მიდართჷ ბაფინიშ კოკიშა, სოდეთ გიმირკვიუ ინუიტეფიშ რინაშ წესეფი, ნინა, კულტურა დო ტრადიციეფი. ბერლინშა დორთინაშ უკულ, ბოასიქ 1886 წანას მიპალუ პრივატდოცენტიშ ხარისხი გეოგრაფიას. 1885 წანას ბოასიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ბერლინიშ ეთნოლოგიურ ომაფე მუზეუმს, სოდეთ მუშენდჷ რუდოლფ ვირხოვი დო ეთნოლოგი ადოლფ ბასტიანიწკჷმა ართო. ეთნოგრაფიული მუზეუმს მუშობაშ ბორჯის ბოასიქ დეინტერესჷ ამერიკალი ინდიარეფიშ რინათ დო თინეფიშ ჸოფაშ დაგურაფუშა ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშა მიდართჷ. 1887 წანას ბოასიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ნიუ-იორკის, ართ-ართი მენცარული ჟურნალიშ რედაქტორიშ ასისტენტო. 1888 წანას ბოასიქ მუშობა ქიდიჭყჷ კლარკიშ უნივერსიტეტის, ანთროპოლოგიაშ დოცენტო. 1889 წანას ბოასიქ გინირთჷ უნივერსიტეტიშ ანთროპოლოგიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორო. 1890-იან წანეფს ბოასი ოკათუდჷ შხვადოშხვა ექსპედიციეფს. ბოასი რდჷ 1893 წანაშ მოსოფელიშ კოლუმბიური ექსპოზიციაშ ართ-ართი ორგანიზატორი. 1896 წანას ბოასიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ ორთაშობური ისტორიაშ ამერიკულ მუზეუმიშა, სოდეთ რდჷ ეთნოლოგიაშ დო სომატოლოგიაშ ასისტენტ-კურატორი. ბოასი რდჷ ჯესუპიშ ოორუე-რჩქალი ოკიანეშ ექსპედიციაშ თარი ორგანიზატორი, ნამუთ იგინძორებუდჷ ხუთი წანას (1897–1902). ექსპედიციაშ მარშრუტი იკათუანდჷ ციმბირს, ალასკას დო კანადაშ ოორუე-ბჟადალ რეგიონეფს. 1896 წანაშე ბოასი მუშენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის, ფიზიკური ანთროპოლოგიაშ ლექტორო. 1899 წანაშე რდჷ ანთროპოლოგიაშ პროფესორი. ბოასიშ სტუდენტეფი რდეს გიშარჩქინელი ანთროპოლოგეფი: ალფრედ კრებერი, რუთ ბენედიქტი, ედუარდ სეპირი, მარგარეტ მიდი, ზორა ნიელ ჰერსტონი დო შხვეფი.
ძინანი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი
ფრანც ბოასი
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ფრანც ბოასი რდჷ მენცარული რასიზმიშ ოპონენტი. ბოასიქ მიშეღჷ ტერმინი კულტურული რელატივიზმი. ჸათე იდეაშ აზრით ადამიერეფიშ რინაშ წესეფი დო პრაქტიკა გერსხილი რე თინეფიშ კულტურას დო ართი კულტურაშ ნორმეფიშ დო წესეფიშ ენწყუმა შხვა კულტურათ, ვა შილებე. თაშნეშე, ბოასი ოპონირენდჷ კულტურაშ რკვიებაშ ევოლუციურ მეჯინას. ფრანც ბოასიქ მიშეღჷ ანთროპოლოგიაშა ოთხ სუბ- დისციპლინათ მერინაშ პრაქტიკა: არქეოლოგიათ, ლინგვისტიკათ, ფიზიკური ანთროპოლოგიათ დო კულტურული ანთროპოლოგიათ.
ალაჰაბადი
ალაჰაბადი (इलाहाबाद, Allahabad, الہ آباد, Ilāhābād, XVII ოშწანურაშახ პრაიაგა) — ნოღა ინდოეთის, უტარ-პრადეშიშ შტატის, წყარმალუეფიშ განგიშ დო ჯამუნაშ აკათაფაშ აბანს. 1 216 719 მახორუთ (2011). ოჭკომალი წარმება. რელიგიური კულტეფიშ საგანეფიშ წარმება. უნივერსიტეტი (1887). ჯავაჰარლალ ნერუშ ოდაბადე.
ფრანც ბოასი
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ფრანც ბოასი რდჷ შხვადოშხვა ჯარალუეფიშ დო აკადემიეფიშ: ააშ-იშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ (1900), ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ (1903) დო ამერიკაშ ანტიკვარიანული ჯარალუაშ (1908) მაკათური. ბოასიქ დარსხუ "ამერიკალი ლინგვისტეფიშ საირქიანო ჟურნალი" დო რდჷ ამერიკული ფოლკლორიშ ჟურნალიშ რედაქტორი. ბოასი რდჷ მექსიკაშ ამერიკული არქეოლოგიაშ დო ეთნოლოგიაშ საირქიანო სკოლაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. 1910 წანაშე რდჷ ნიუ-იორკიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ პრეზიდენტი. ფრანც ბოასიქ ღურუ 1942 წანაშ 21 ქირსეთუთას, 84 წანერქ, ნოღა ნიუ-იორკის.
ალაჰაბადი
სქოლიო
* კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი კატეგორია:უტარ-პრადეშიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ფრანც ბოასი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ანთროპოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1858 კატეგორია:ნაღურა 1942
ეკვატორული გვინეაშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|330px|ეკვატორული გვინეაშ რუკა ეკვატრული გვინეაშ ნოღეფი — ეკვატორული გვინეაშ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული, დონწყილი რე მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ, ნამუეფსჷთ მახორობაშ მუდანობა 1000 ადამიერშე უმოსი რენ.
რესურსეფი ინტერნეტის
* ეკვატორული გვინეა ეკვატორული გვინეა
დრიტან აბაზოვიჩი
დრიტან აბაზოვიჩი (, Dritan Abazoviq; დ. 25 ქირსეთუთა, 1985, ულცინი) — მონტენეგროალი პოლიტიკური მოღალე, გოართოიანაფილი რეფორმისტული ყარაფიშ პარტიაშ ლიდერი. მონტენეგროშ პრემიერ-მინისტრი 2022 წანაშ 28 პირელიშე. კინოხ — პარლამენტიშ მაკათური (2012—2020), ვიცე-პრემიერ-მინისტრი (2020—2022).
სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროშ პრემიერ-მინისტრეფი
გოეროშ ეკონომიკური დო სოციალური სხუნუ
რესურსეფი ინტერნეტის
ეკონომიკური დო სოციალური სხუნუ
სემ უორთინგტონი
სემუელ ჰენრი ჯონ უორთინგტონი (Sam Worthington, დ. 2 მარაშინათუთა, 1976) — ავსტრალიარი არტისტი. თიქ ჯოხო მიპალუ თარი როლეფიშ რსულებათ ფილმეფს ავატარი, ტერმინატორი: გინოსქილადა, ტიტანეფიშ ლჷმა დო თიშ გაგინძარებას, ტიტანეფიშ რისხუა. სემიქ გიმორჩქინდჷ ხოლო ვიდეო-ლაჸაფის Call of Duty: Black Ops დო თიშ გაგინძარებას, Call of Duty: Black Ops II.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1976 კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი
ბასკეფი
thumb|ბასკეფი
thumb|300px|ბასკეთიშ ორენი რუქას ბასკეფი — იზოლირაფილი ეთნოლინგვისტური ფანიაშ თიი ესპანეთის (950 ვითოში) დო საფრანგეთის (140 ვითოში). ევროპაშ გალე რე შანულამი დიასპორეფი ობჟათე ამერიკას დო ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს.
ნინა დო კულტურა
ბასკეფქ მუნეფიშ ჯოხო Euskaldunak ეჭოფეს ზიტყვაშე Euskara - მუნეფიშ ნინაშ ჯოხოდვალა. ტრადიციული ბასკური კულტურა რეგიონიშ ურბანიზაციაშ დო ინდუსტრიალიზაციაშ რდუალაშ გეშა რკებადიე. ორეწველე ნოღეფიშ უმენტაშობას ხვალე ბასკური წეს-ადათეფი ვარინ, ბასკური ნინა ხოლო გოჭყოლიდაფას მითმიაჩამუ. ბასკური ნინაშა ჯინჯიერო იჩიებუნა მაღალგვალამ შორეულ რეგიონეფს, მარა XX ოშწანურაშ ლიას დახე არძა ბასკი რაგადანდ ესპანურო ვარა ფრანგულო.
დიდი ხანი რე რსებენს არზი, ნამდა ბასკეფი გენეტიკურო ზოხორინელი კათა რენან. გოფაჩილი რე მოარზება, ნამდა ბასკეფი ომოჯგირჷნა იბერიულ-კავკასიურ ნაციეფს, კერზოთ - ქორთუეფს. მუჭოთ ბუნას, თინეფს უღუნა არძაშე მაღალი პროპორცია რეზუს-ვარჸოფილი ზისხირიშ ევროპას (25%) დო ართ-ართი არძაშე მაღალი პროცენტი O-ტიპიშ ზისხირიშ (55%).
პოლიტიკური დგომარება
ათექ გაგშეჭანუ უმოსი დუდიშალა დინახლენური მართუალას, მარა ვა დაბაღინუ უმოსი ექსტრემისტული მოთხუალეფიშ მაღვენჯი ორგანიზაციეფი, მაგალითო, ETA - Euzkadi Ta Azkatasuna („ბასკური ოდაბადე დო დუდიშალა“), ნამუთ ლჷმენს ბასკეთიშ მუშითმართუალაშ დო ესპანეთიშე გჷშართუალაშო. ეტა-შ ხანგინძე გოლინაშ დო საქვარუაშ გეშა რთული ურთიერთალეფქ იჸონდინჷ ბასკეფს დო ესპანარეფს შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:ესპანეთი
ჯვ. წ. 1267
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1267 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი
ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი (中華民國總統) — ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფოშ მადუდე.
1912 წანაშ 1 ღურთუთას პრეზიდენტიშ პოსტიქ გიჭყჷ, მუჟამსჷთ ობორჯე პრეზიდენტო დორინაფილი რდჷ სუნ იატსენი. 1946—1950-იან წანეფს ჩინეთიშ რესპუბლიკაქ მატერიკულ ჩინეთშა კონტროლი მიოდინჷ, სოდე 1949 წანას აკიქიმინჷ ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკაქ.
1949 წანაშახ
ორცაშ გიშართილი რე პრეზიდენტიშ საღალობაშ მარსულებერეფი
სქოლიო
კატეგორია:აზიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ პოლიტიკა
ბასკური ნინა
right|300px|ბასკეფიშ ქიანა ესპანეთის დო საფრანგეთის thumb|290px|ბასკური დიალექტეფი ბასკური ნინა — ბასკეფიშ ნინა, ზოხორინელი ნინა რე. თიში გოფაჩუაში არეალი რე ესპანეთიშ დო საფრანგეთიშ პროვინციეფი, ნამუეფით უხურგანა ბისკაიაშ ჸუც. ფორუნს თაშნეშე პირენეიშ გვალეფიშ ბჟადალუ ნორთის.
ბასკური აკა კაკალია წჷმოსქილადირი ნინა რე, ნამუდგათ რაგადანდჷ ობჟათე-ბჟადალ ევროპაშ მახორობა თე რეგიონიშ რომანიზაციაშახჷნ. ფირქენა, ნამუდა თე რეგიონს რომიშ ადმინისტრაციაშ შაურთია დუდალაქ გჷნასქილიდუ ბასკური დიალექტეფი ლათინურიშ მონძალუაშე. შქა ოშწანურეფს, ბასკური, მუჭოთ უმენტაშო ფიოშეფიშ ნინან, ვა უწიენდჷ კონკურენციას ლათინურს დო მუშ მონძე ოჭარუე ნინეფს. მა-10 ოშწანურაშე ბასკურქ ჭიი-ჭიეთ მიოდინუ ღარჯილი კასტილიურ ესპანურწკჷმა რკინს. თეშ უმკუჯინუო, ოორუეს (თეჟამიშ საფრანგეთი) ბასკურო მორაგადე რეგიონი პრაქტიკულო თიშნერი რე კინ, მუჭოთ მა-16 ოშწანურას რდჷნ. ეკონია ჟირი ოშწანურაშ გოძვენას, ბასკურ ნინას უხვადუ ლჷმა გინოსქილადაშო ხვალე ინდუსტრიულ ნოღეფს დო ბასკეთიშ ხურგეფწკჷმა ვარინ, მუშ შქაგურონასჷთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იზოლირაფილი ნინეფი
ჟუმონგი
ჟუმონგი თაშნეშე შინებული რე მუჭოთ დონგმიონგი, დონგმიონგსეონგვანგი — კოგურიოშ ომაფეშ დჷმარსხუაფალი.
ჯვ. წ. 37 წანას, ჟუმონგიქ დო თიშ მაჟირა ალმასქუქ სოსონოქ დარსხუეს ახალი სახენწჷფო კოგურიო დო თიში მაართა მაფათ დო დიაფალო გჷნირთეს. ჯვ. წ. 34 წანას, გათუეს მაართა ნანანოღა ჩოლბონიშ აკოგაფა. 4 წანაშ უკული, ჯვ. წ. 28 წანას, თიშ ოურდუმე ნძალეფქ ქჷდიჸუნეს ოკჩო.
ჯვ. წ. 19 წანას, ჟუმონგიქ მუში მონძეთ გჷმაცხადჷ მუში ქომოლსქუა მაართა ალმასქუშე იური. იურიშ დო თიშ ნანაშ კოგურიოაშ დორთინაფაშ უკული ჟუმონგიშ მაჟირა ალმასქუ სოსონოქ დო თიში ჟირი ქომოლსქუაქ ინტეს ჩქონიშ ობჟათეშა დო ქჷდარსხუესს ახალი ომაფე პექჩე.
ჟუმონგიქ ჯვ. წ. 19 წანას დოღურჷ 40 წანაშ ხანს. . ტესოშ დო ჟუმონგიშ დება მიარე წანაშ გოძვენას იგჷნძორებუდჷ. ტესო ჟუმონგიშ მოთა იმპერატორ ტემუშინქ დოჸვილჷ. ჟუმონგიშ ღურაშ უკული პუიოშ იმპერიაქ ქჷდანთხჷ.
სქოლიო
კატეგორია:კოგურიოშ მაფეფი კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 58 კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 19
2145
დღახუეფი
კატეგორია:
გოეროშ საირქიანო სასამართალო
მინი|250პქ|სასამართალოშ ემბლემა საირქიანო სასამართალო — გოეროშ თარი სასამართალო ორგანო. დირსხუ 1945 წანას. თიში ღანკი რე სახენწჷფოეფს შქას დებეფიშ გინოჭყვიდირი თინეფიშ ჰოიათ დო ირზენს კონსულტაციეფს დო დუნასქვეფს სამართალებურ ოკითხეეფშე. სასამართალო აკმოდირთუ 15 მოსამართალეშე, ნამუსჷთ გიშმაგორუნს გენერალური ასამბლეა დო უშქურინჯალაშ სხუნუ 9 წანათ, თეწკჷმა ართო ირი 3 წანმოწანაშე ართშა მუთმოხვადუ სასამართალოშ მაკათურეფიშ 1/3-იშ გინოგორუა. თიშ აკოდგინალუას ვაშილებე ორდას ართი ქიანაშ ართბორჯულო ჟირი მენოღალე. სასამართალო ფუნქციონირენს წესდვალაშ ოსხირით, ნამუთ გოეროშ წესდვალაშ უგურთუ ნორთი რე. სასამართალოშ ორენი რე ნოღა ჰააგა (ნიდერლანდეფი).
სულთანაჰმედი (მოედანი)
thumb|right|300px|იპოდრომი: კოლოსი (წოხოლენი მიოჯინით) დო ეგვიპტური ობელისკი (მორძგვიშე) thumb|right|ეგვიპტური ობელისკი thumb|right|გვერიშ კოლონა thumb|right|კონსტანტინეშ ობელისკი thumb|right|გერმანული შადრევანი სუთანაჰმედიშ მოედანი (აჰმედიე, იპოდრომი; Sultanahmet Meydanı) — სტამბოლიშ თარი მოედანი, ნამუთ იდვალუაფუ ფათიჰიშ რაიონს, სულთანაჰმედიშ მიკრორაიონიშ ისტორიულ ცენტრის. მოედანი ჟირ ნორთშე აკმოდირთუ: მოედანი აია-სოფიაშ დო ლენი მეჩეთიშ შქას, დო იპოდრომიშ მოედანი (At Meydanı), სოდეთ ჩქინ ხანშახ დითხილუ კოლონეფქ დო ობელისკეფქ, ნამუთ ბიზანტიური პერიოდიშ დჷნადგჷმა რე დო გერმანული შადრევანი, ნამუთ ნოღას დო სულთან აბდულ-ჰამიდ II-ს აჩუქჷ კაიზერ ვილჰემი II-აქ. მოედანს ჯოხოქ გიადჷ სულთან აჰმედიშ მეჩეთიშ (ლენი მეჩეთი) ჯოხოშ გეშა, ნამუთ თექ იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბიზანტიური არქიტექტურა კატეგორია:თურქეთიშ ისტორია
ჯვ. წ. 1268
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1260-იანეფიშ რანწკო 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1268 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნორფოლკი
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისიშ საგრაფოეფი კატეგორია:ნორფოლკი
მალური (წყარმალუ)
მალური (ინგლ. Malheur River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის, წყარმალუ სნეიკიშ ნადუ.
გეოგრაფია
მალური იჭყაფჷ ობჟათე ბლუ-მაუნთინსიშ გვალეფს, გრანტიშ ოლქიშ ტერიტორიას, გიშმურს მალურიშ ერუანულ ტყას, უკულ უორმ-სპრინგსიშ რეზერვუარს, მალურიშ ოლქიშ ტერიტორიას ინაკათუ წყარმალუ საუზ-ფორკ-მალური, ჯანტურაშ ტერიტორიაშ ხოლოს ინაკათუ ნორზ-ფორკ-მალური, უკულ წყარმალუ მალური გიშმურს ნოღა ვეილს დო ინაკათუ სნეიკის, მალურიშ ოლქიშ ტერიტორიას. მალურიშ სიგჷნძა რე 310 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,000 კვ.კმ. წყარმალუ მალურიშ ხოლოს რე მალურიშ ტობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
ყოველმან ჩემმან მპოვნელმან
ყოველმან ჩემმან მპოვნელმან – ოთარ ჭილაძეშ რომანი, გიშაშქუმალირი 1976 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1976 წანაშ რომანეფი კატეგორია:ოთარ ჭილაძიშ რომანეფი კატეგორია:ქორთული რომანეფი
გოეროშ სამელამოსო
გოეროშ სამელამოსო — გოეროშ ბიუროკრატიული ორგანო, ნამუშ მაკათურეფი ახორციელენა ორგანიზაციაშ ირდღარი საქვარუას დო თიშ პროექტეფს. სამელამოსოს დუდენს გოეროშ თარი ადმინისტრაციული პოსტიშ პიჯი - გენერალური მელამოსე, ნამუსჷთ დითმირინუაფუ გენერალური ასამბლეაშით უშქურანჯალაშ სხუნუშ რეკომენდაციათ 5 წანაშ ხანით. თინა ახორციელენს სამელამოსოშ არძა გიმენდუნართის საართო დუდალას, ნება უღუ უშქურანჯალაშ სხუნუს ოჩინებაფუას არძანაერი ოკითხი, ნამუთ თიში არზით საფრთხეს უქიმინუნს საირქიანო თინჩალას დო უსართხოებას.
რესურსეფი ინტერნეტის
სამელამოსო
არალიშ ზუღა
არალიშ ზუღა, თაშნეშე არალიშ ტობა (Арал теңізі; Orol dengizi; Аральскοе мοре) — ჯიმუამი ტობა ცენტრალურ აზიას, ყაზახეთიშ დო უზბეკეთიშ ხურგას. ასე ტობაშ დიდი ნორთი ესქირაფილი რე; დოსქილადირი რე ხვალე თიში ოორუე დო ობჟათე ნორთეფიშ მორჩილი ნოსქილედეფი, ნამუთ თე ბორჯიშო ართიანს წყარით ვეთმიარსხუაფჷნა. არალიშ ტობაშ ესქირაფა თით რე გჷმოჭანაფილი, ნამჷ-და ტობაშა ინმალი ცენტრალური აზიაშ ჟირი უდიდაში წყარმალუ სირდარია დო ამუდარია 1960-იანი წანეფშე გჷმირინუაფუ ყაზახეთის დო უზბეკეთის ბამბეშ ჸვანეფიშ ოწყარალო, მუშ შედეგო წყარმალუეფიშ წყარი ტობაშა პრაქტიკულო ვემიოჭირინუანს. 1960-იანი წანეფშე დოჭყაფილი ტობაშ ესქირაფაშ პროცესი ასეშა ადამიერიშით გჷმოჭანაფილი ართ-ართი უდიდაში ეკოლოგიურ კატასტროფათ მირჩქინუაფუ. ესქირაფაშახ ტობაშ ფართობი დოხოლაფიორო 68 000 კმ²-ს აკმადგინანდჷ დო თე მუნაჩემით თინა მაანთხა ტობა რდჷ მოსოფელს; სიდიდაშ გეშა გიადჷ არალიშ ტობას „ზუღაქ“.
წყარიშ მალასიან ესქირაფას ხეს უნწყჷნს თი ელმოლ ხოლო, ნამჷ-და წანმოწანაშ გოძვენას თაქ ნოლექეფიშ მუდანობა ძალამ მერკე რე, ხვალე 100 მმ. აორქაფირი წყარი მეღებულშე 12-შახ უმოსი რე. აორქაფაქ გჷმიჭანუ ზუღას ჯიმუანობაშ ძინა, ნამუქჷთ მუშჸურე გჷმიჭანუ ფლორაშ დო ფაუნაშ მიარე ჯიშიშ ეშალაფა-მოჯალაგუა. ჩხომიშ ეშალაფაშ უკული მეჭყორდჷ თეიშახ ტობას გოფაჩილი მეჩხომალაქ. ესქირაფილ ტერიტორიას დჷთმოსქიდუ ჯიმუშ ფსქელი ფალეფი. ესქირაფაშ შედეგო 1989 წანას ტობაქ ჟირო გირთჷ: ოორუეშ დო ობჟათეშ არალიშ ზუღეფო. 2003 წანაშ ზუღაშ ჟინპიჯიშ ფართობი დუდმაართა ფართობიშ ნაანთხალს აკმადგინანდჷ, წყარი - დუდმაართაშ 10%-ის. left|thumb|250px|არალიშ ზუღაშ წყარიშ დონეშ რკება
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ყაზახეთიშ ტობეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ ტობეფი
ჯვ. წ. 1269
ნაღურა
კატეგორია:
ჯენჯოუ
ჯენჯოუ (鄭州) — ნოღა ჩინეთის, ჰენანიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ჩინურ ნინაშა ნოღაშა კუნტათ უჯოხონა ჯენ, ჯვეშო თიშა უჯოხოდეს შანიშ ნანანიღა, ასეშო ნოღაშ გეშა შხირას რაგადანა მუჭოთ წვანე ნოღა. ჯენჯოუ ჩინეთიშ ვითი ჯვეში ნანანოღაშე ართ-ართი რე. ჯენჯოუ — პროვინციაშ თარი ორკინაშარე, ოავიაციე, ავტომაგისტრალური, ელექტროენერგეტიკული დო საფოსტე-ტელეკომუნიკაციური ნოსქვი რე.
კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ჸოფილი ნანანოღეფი
ბუხარი
მინიატიურა|თეხანური დინოხოლენი ბუხარი ბუხარი — ჸუდეშ კიდალას დოჸუნაფილი ანგურაშ ვარდა ქუაშ (უკარე), საკუმოლეამი (ორდოამი) ოტიბაშე. თიში ნერჩი, დაჩხირიშ დარძამალი აბანი რე — ყებური. კანკალეშა საკუმოლეშ შქა რსხულშე გილაშქვაფირი რე ოჩუანე, ანუ მიკაბუნაფალი. ბუხარიშ „ჸვა“ თაღუამი რე, წჷმი წუმოკინელი დო შხირას რელიეფური შაბაქით („თელარაშ ჯაშ“ დო შხვა მოტივათ) გოდგჷმილი. ბუხარიშ დუდი — „ფიზონი“ ბოგაშობური რე დო სანთელიშ, ჯოჭობიშ დო შხვეფიშ გჷმადვალარო გჷმირინუანა. ქორთულ ოხორუეს ბუხარი არსებუეთ კინ თი ფუნქციას არსულენს, ნამუსჷთ შქა ჸუდეს დვალირი ჸვირბი (შქადაჩხირი). ბუხარიშ დიდი ღირება თინა რე, ნამჷ-და თინა ხეს უნწყჷნს დგჷმილიშ ჯგირ ვენტილაციას. ბუხარიშ კილი რე — უზინდუ ოჭუალიშ ხარჯება დო გოტიბაფაშ მერკენარიანობა. ბუხარი გოფაჩილი რე მოსოფელიშ უმანტაშ ნორთის, გიშაკერძაფილო კავკაციაშ დო ოორუეშ ქიანეფს. თეხანურ ოხორუეფს ბუხარი კანკალეშა დეკორაციულ შანულობას არსულენს.
ლიტერატურა
მინიატიურა|ბუხარი ღილე ცაშ გიმე
კატეგორია:ინტერიერი კატეგორია:ჸუდე
წვანე მილი (ფილმი)
წვანე მილი (The Green Mile) — ფრენკ დარაბონტიშ 1999 წანაშ ფილმი. დორსხუაფილი რე სტივენ კინგიშ ათე სახელიშ რომანს. ფილმის ულირიშ გოვალაფაშ მოხვარათ მოჸუნელი რე ისტორია პოლ ეჯკომბიშ, ნამჷთ აზარენდჷ ღურამესაჯელბულს ეკონია შარას დო იჸუ მოწამექ ურთა ჸოფიერებაში.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1999 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:Warner Bros.-შ ფილმეფი კატეგორია:სტივენ კინგიშ რომანეფშა გერსხუაფილი ფილმეფი კატეგორია:ფრენკ დარაბონტიშ ფილმეფი
მელარენიშ ტობა
მელარენიშ ტობა (შვედ Mälaren) — შვედეთის ვენერნიშ დო ვეტერნიშ ტობეფიშ უკული სიდიდათ მასუმა ტობა. ტობა გეხვილჷ სტოკჰოლმიწკჷმა ხოლოს. ფართობი რე 1140 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 64 მეტრი.
ბჟაეიოლ წყარპიჯის, სტოკჰოლმიწკჷმა ბალტიაშ ზუღაშა გუშმურს სიოდერტელეშ არხით. ტობა სვეალანდიშ პროვინციას, უპლანდიშ, სედერმანლანდიშ, ნერკეშ დო ვესტმანლანდიშ თანჯას იდვალუაფუ. მელარენს ჟირი შხუ კოკი რე: სელაიონი (Selaön, 91 კმ²) დო სვარტშიოლანდეტი (Svartsjölandet, 79 კმ²).
სკანდინავიური მითოლოგიაშ მეჯინათ, ტობა ოსურღორონთ ჰეფიუნქ გაჭყ, ნამუსჷთ შვედეთიშ ჯვეში მაფა გულფიქ თიზმა დიხა უზალჷ, მუზმათ აღინედ ართ სერიშ დონოხოლე ოსურღორონთის. ჰეფიუნიქ მუში ოთხი ქომოლსქუა ხოჯეფი გინაშქუ დო მუნეფიშ მოხვარათ დიხა დანიაშა გეგნიღჷ, სოდეთ დირცხუ კოკი ზელანდიაქ. თე დიხაშ აბანს შვედეთის ტობა მელარენქ ქიგიხვილჷ.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფს ორდოულშქაოშწანურაშ პოლიტიკური ცენტრი ბირკა დო ართ-ართ კოკის დვალირი ჯიხაზურგა წჷმარინუანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეთიშ ტობეფი
ორნითოლოგია
ორნითოლოგია რე ზოოლოგიაშ დარგი, ნამუთ გურაფულენს მაფურინჯეეფს, თინეფიშ გორჩქინაშ პროცესეფს, ევოლუციას, რჯებას, მიგრაციეფს დო შხვა. ტერმინი ორნითოლოგია მიშეღჷ იტალიარი ნატურალისტიქ ულისე ალდროვანდიქ, XVI ოშწანურაშ ბოლოს. ტერმინი ბერძენული რე: ὄρνις ornis ("მაფურინჯე") დო λόγος logos ("მენცარობა", "მონძღვარუა"). ორნითოლოგიაშ ისტორია იჭყაფჷ ჯვ.წ. მანთხა ოშწანურას. ჸათე პერიოდის არისტოტელექ მუშ "ჩხოლარეფიშ ისტორია"-ს ეჭარჷ 170 მაფურინჯე. მაართა დო მაჟირა ოშწანურეფს მაფურინჯეფიშ გეშა ჭარუნდჷ პლინიუს უნჩაში, შქა ოშწანურეფს ფრიდრიხ II შტაუფენი დო შხვეფი. ორნითოლოგიაშ გოვითარაფაშა დიდი მენცარული კონტრიბუცია მიშეღეს კარლ ლინექ, ჟორჟ ბიუფონიქ, ჩარლზ დარვინქ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზოოლოგიაშ დარგეფი კატეგორია:ორნითოლოგია
ქერჩიშ საროტი
ქერჩიშ საროტი (რუს. Ке́рченский проли́в, უკრ. Керченська протока, ყირიმ.: Keriç boğazı), ჯვეში ბერძენეფიშით კიმერიაშ ბოსფორო ჯოხოდვალირი — საროტი ქერჩიშ ჩქონიშ დო ტამანიშ ჩქონიშ შქას, ნამუთ უჩა დო აზოვიშ ზუღეფს ართიანს მითმურსხუანს. საროტიშ ბჟადალი წყარპიჯი ყირიმიშ დორხველუას რე, ბჟაეიოლი — ტამანიშ ჩქონიშ. საროტიშ სიგჷრძა იძანძჷ 4,5 — 15 კმ. სიტომბა 18 მეტრას ვეგჷნოჩქ. წყარპიჯეფი აბან-აბანო დაბალი რე, კანკალე აბანს — ფლატუანი. ზოთონჯის ფორილი რე მოფაფე ჸინეფით. საროტიშ ბჟადალ წყარპიჯის იდვალუაფუ შანულამი ონიშოლი ნოღა ქერჩი. საროტიშ რეგიონი ჩხომიშ მიარე გვარობაშ რეწუაშ შანულამი ზონა რე. ქერჩიშ საროტის კანკალე მუნაჩემეფით ევროპაშ დო აზიაშ ხურგა გჷნმურს, ნამუშ მეჯინათ აზოვიშ ზუღა ევროპაშ ნორთის სქიდუ. საროტის ჸარენს ორკინაშარე ბორანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უჩა ზუღა კატეგორია:ევროპაშ საროტეფი
ჯონ ჰარტი
ჯონ ვინსენტ ჰარტი (John Hurt; 22 ღურთუთა, 1940 - 27 january 2017) — ინგლისარი არტისტი. მეღებული აფჷ BAFTA-შ ოთხი ჯილდო, ხოლო ორქოშ გლობუსიშ ართი ჯილდო დო ოსკარიშ ართი ნომინაცია. ხოლო ჩინებული რე, მუჭოთ გუმახონარაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1940
2012 (ფილმი)
2012 — 2009 წანაშ ამერიკული ფილმი, გინიღჷ რეჟისორ როლანდ ემერიხიქ. ფილმის ოკათჷნა ჯონ კიუსაკი, ჩივეტელ ეჯიოფორი, ამანდა პიტი, თენდი ნიუტონი, ოლივერ პლატი, დენი გლოვერი დო ვუდი ჰარელსონი. სურათიშ დისტრიბუტორი რე კომპანია Columbia Pictures.
ფილმი მომითხობელუანა მაიაშ თურიშ კალენდარიშ მეჯინათ 2012 წანას ნაგუთაარზებუ კატასტროფაშ გეშა. 2012 წანას ბჟაშ სისტემაშ პლანეტეფი ართ რანწკის მოხვადუნა, მუთ იწინს გლობალურ კატაკლიზმეფს: ნძალიერ დიხაშნწალუეფს, ცუმანი დო ვულკანეფიშ ეშადაჩხირუა ქიანეფს დო კონტინენტეფს ფუჩხათ გინაშქვანს.
რეაქცია ფილმიშე შხვადოშხვანერი რდჷ. კრიტიკოსეფიშ ნორთი ვახუჯუდჷ თის, ნამდა ფილმის ნაძირეფჷ ჸოფიერება შესალებერი მუმალი ბორჯი რენ. ირფელიშ უმიკუჯინუო, ფილმიქ დიდი წჷმოძინა მიღჷ დო თიშ მაქიმინალეფს 2009 წანაშ გერგობათუთას მოუღჷ 235 მილიონი ააშ დოლარიშ მიშნალი.
სიუჟეტი
გჷმორკვიებეფიშ მეულას მენცარი მიკოლაფირო მიოგორუანს ხიბა-კარს პარალელურ ოქიანუს დო კონტაქტის დარსხუანს მუშ ორეულწკჷმა თიშო, ნამდა ჯვეშობური ინდიარეფიშ გუთაარზებაშ ერთუმალას ეცილს...
სქოლიო
კატეგორია:2009 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:როლანდ ემერიხიშ ფილმეფი
ჯვ. წ. 1270
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1270 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მადაგასკარიშ ეკონომიკა
მადაგასკარი უმენტაშო აგრო-კულტურული ქიანა რე. ჯგირო რე გოვითარაფილი ოფუტეშ მეურნობაშ ინდუსტრია. თაშნეშე ივითარებუ ტურიზმიშ, ტექსტილიშ დო ოგვალეშმაღალე რეწუალობეფი. მადაგასკარიშ ოფუტეშ მეურნობა აწარმენს თიჯგურა თარი ტროპიკულ ბწკარამ კულტურეფს, მუჭომეფით რე ორზა დო მანიოკი, თაშნეშე ყავა დო ვანილი. მადაგასკარიშ დიდარი ორთაშობური რესურსეფი ოგვალეშმაღალეფონი რეწუალაშ გოვითარაფას ხეს უნწყუნს.
2146
დღახუეფი
კატეგორია:
პეტროზავოდსკი
პეტროზავოდსკი (თაშნეშე Zavod (ზავოდ)) — რუსეთიშ რესპუბლიკური დოინალაფაშ ნოღა, ქიანაშ ოორუე-ბჟადალშე, ონეგიშ ტობაშ წყარპიჯის, კარელიაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა. აკმოქიმინჷნს პეტროზავოდსკიშ ონოღე ოლქის (Petroskoin linnupiiri, Petroskoin kaupunkipiiri).
სქოლიო
კატეგორია:კარელიაშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ჯვ. წ. 1271
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 9-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1271 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რკინაშ თეატრი
რკინაშ თეატრი – ოთარ ჭილაძეშ რომანი, გიშაშქუმალირი 1981 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1981 წანაშ რომანეფი კატეგორია:ოთარ ჭილაძიშ რომანეფი კატეგორია:ქორთული რომანეფი
გრანდ-რონდი
გრანდ-რონდი (ინგლ. Grande Ronde River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ დო ვაშინგტონიშ შტატეფს, წყარმალუ სნეიკიშ ნადუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვაშინგტონიშ შტატიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
ემბრიოლოგია
ემბრიოლოგია რე ბიოლოგიაშ დარგი, ნამუთ გურაფულენს ორგანიზმიშ ფორმირაფაშ პროცესეფს, ინდივიდუალური გოვითარაფაშ პერიოდის. ტერმინი ემბრიოლოგია ბერძენული რე: ἔμβρυον, embryon, "ემბრიონი" დო -λογία, -logia "მენცარობა", "მონძღვარუა". ემბრიოლოგიაშ, მუჭოთ მენცარობაშ გოვითარაფაშა დიდი თია მიშეღჷ გერმანალი ნატურალისტიქ დო ბიოლოგიქ კარლ ერნსტ ფონ ბერიქ, ნამუსჷთ ემბრიოლოგიაშ დუმარსხუაფალ-მუმას უძახჷნა. ემბრიოლოგიაშ გეშა ნაჭარეფს შეთმოფხვადუთჷ ჯვეში ეგვიპტეშ, ჯვეში ინდოეთიშ, ანტიკური საბერძნეთიშ პერიოდეფიშ ტექსტეფს. არისტოტელექ წჷმარინუ თეორია, ნამუსჷთ ეპიგენეზის უძახჷნა. ჸათე თეორიაშ მეჯინათ ჩხოლარეფი, ჩანარეფი, სოკოეფი თასიშე, კვერცხიშე დო სპორეფიშე ივითარებუნა დო გოვითარაფაშ ახალ, შხვადოშხვა ეტაპეფს მუკმულა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბიოლოგიაშ დარგეფი კატეგორია:ემბრიოლოგია
ჯვ. წ. 20
ნაღურა
*
ბასკეთი
thumb|250px|right ბასკეთი თაშნეშე ბასკეფიშ ქიანა (ესპანურო Pais Vasco; ბასკურო Euskadi) — ესპანეთიშ ავტონომიური გოართიანაფა 1979 წანაშე. აკოდგინალუაშა მიშმურს გეჸვენჯი პროვინციეფი – ბისკაია, გიპუსკოა დო ალავა.
კულტურული ცენტრი – სან-სებასტიანი (დონოსტია) სოდეთ ირწანურო იმანჯებჷ სან-სებასტიანიშ კინო–ფესტივალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიური გოართიანაფეფი *
დევიდ მორსი
დევიდ მორსი (David Morse; დ. 11 გიმათუთა, 1953) — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი, მობირე დო ჭარუ. ჩინებულქ იჸუ 1980-იან წანეფს სერიალს კათაფათ.
ფაუდერი (ორეგონი)
ფაუდერი (ინგლ. Powder River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. წყარმალუ ფაუდერი იჭყაფჷ ჭიჭე წყარმალუეფიშ მაკალი-ფორკიშ დო კრეკერ-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა სამპტერს. მაკალი-ფორკიშ დო კრეკერ-კრიკიშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ ბლუ-მაუნთინსიშ გვალეფს, უმატილაშ ერუანულ ტყაშ ტერიტორიას. წყარმალუ ფაუდერი, ოდუდეეფიშ აკოართაფაშ უკულ, გიშმურს ორეგონიშ ბეიკერიშ დო იუნიონიშ ოლქეფს დო ინაკათუ ბრაუნლიშ რეზერვუარს, ნამუთ იდვალუაფჷ წყარმალუ სნეიკის. ფაუდერიშ სიგჷნძა რე 246 კმ. ღანჩოშ ფართობი 4,150 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: იგლ-კრიკი, ვულფ-კრიკი, როკ-კრიკი დო ნორზ-ფაუდერი.
ჯვ. წ. 1272
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1272 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჰოჰო
ჰოჰო (Hhohho) — ადმინისტრაციული რეგიონი ესვატინიშ ოორუე-ბჟადალშე. ტერიტორია — 3569 კმ², მახორობა — 282 734 ადამიერი  (2007 წანა). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მბაბანე (ქიანაშ ნანანოღა). ბჟადალშე უხურგანს ლუბომბოს რეგიონს, ობჟათეშე — მანზინიშ რეგიონს, თაშნეშე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას ოორუეშე დო ბჟადალშე.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ჰოჰოშ რეგიონი დორთილი რე 14 რაიონო (tinkhundla):
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინიშ რეგიონეფი
რებეკა ჰოლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1982
კენეთ ბრანა
სერ კენეთ ჩარლზ ბრანა (Sir Kenneth Charles Branagh; ; დ. 10 ქირსეთუთა, 1960) — ოორუე ირლანდიარი არტისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. 2015 წანაშე დრამატული ხელუანობაშ ომაფე აკადემიაშ პრეზიდენტი.
გინოღალირჷ აფჷ უილიამ შექსპირიშ ნაწარმეფიშ მუსხირენ კინოადაპტაცია: „ჰენრი V (1989) (ნამუშ გეშა მიპალჷ ოსკარიშ ჟირი ნომინაცია), „ჭაჭალი მუთუნვარშენ“ (1993), „ოტელო“ (1995), „ჰამლეტი“ (1996) (ნამუშ გეშა მიპალჷ ოსკარიშ ნომინაცია საუჯგუშო ადაპტირაფილი სცენარიშო) „მიშაფურთხონი ჸოროფაშის“ (2000), „თეშ მუჭო სი გიჸორსჷნ“ (2006). თაშნეშე რეჟისორი რე ფილმეფიში: „ოლორიშ ბირა“ (1992), „მერი შელიშ ფრანკენშტეინი“ (1994), „მაგიური ფლეიტა“ (2006), „გჷთმანაკვერალი“ (2007), „თორი“ (2011), „ჯეკ რაიანი: ბანძღუაშ თეორია“ (2014), „ჭონჭია“ (2015), „ჸვილუა ბჟაეიოლ ექსპრესის“ (2017).
მუჭოთ არტისტი ოკათუდჷ შხვადოშხვა ფილმეფს დო ტელესერიალეფს: „ლჷმაშ ფორტუნა“ (1987), „პოპულარალა“ (1998), „ტყარი, ტყარი ბჟადალი“ (1999), „აკორაგადი (2001), „რზა ელდორადოშა“ (2000), „ჰარი პოტერი დო ფულირი ოთახი“ (2002), „სიტიბაშ ოდუდეეფი“ (2005), „ვალკირია (2008), „როკ–რეღმა“ (2009), „ვალანდერი“ (2008–2016), „ართი მარა მერლინწკჷმა“ (2011) დო „დიუნკერკი“ (2017).
აბრეშუმი
აბრეშუმი (სპარს. ابریشم აბრიშომ; ჯვეშქორთულო ჯოხოდჷ ჭიჭნაური), ორთაშბური ოფექარე ნოჭკი. აბრეშუმიშ ედომუშამი მასა წჷმიქიმინუ აბრეშუმიშ ღვენწკიშ სანაფე (აბრეშუმიშ გიშმაღელი) ჯარკვალეფს, სოიშე გიშმურს ჟირი უმეჭყორიდუ ელემენტარული ძაფიშ სახეთ.
აბრეშუმი მანგარი, გოზინდუაფონი, ჰიგროსკოპიული, ჰეერგჷმატარე დო ჯგირი ელექტროიზოლატორი რე. იჭუ უალეთ. ინოშქერებუ 180 C ეშე; თიშა ვაქიმინჯენს დაბალი კონცენტრაციაშ მჟავეეფი და ტუტეეფი.
ხელუანური აბრეშუმიშ გეშა ქოძირით ქიმიური ნოჭკი
აკოდგინალუა
აბრეშუმიშ თარი აკმადგინალი ნიბთიარობეფი რე ფიბრიონი დო სერიცინი. მაართა — აბრეშუმს მითმეჩანს სიმანგარეს, ელასტიკურალას, სიბარჩხალეს, სიბატეს დო შხვა; მაჟირა — ართმიანს მითმურსხუანს ელემენტარულ ძაფეფს.
გიმორინაფა
აბრეშუმს გიმირინუანა მედიცინას ხოლო (ქირურგიულ ძაფო). ტექნიკას — (საიზოლაციო მასალათ, მაღალი ხარისხიშ ოცირალიშ ოკეთებელო); თაშნეშე დუდთხილუაშ რეწუალას დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:მეაბრეშუმობა კატეგორია:ნოჭკეფი
ანუნაკი
thumb|ანუნაკი ანუნაკი, ენლილი, ნინლილი, ენკი — შუმერული დო აქადური ღორონთიერობეფი, ნამუეფით ჩინებულო გჷნირთეს უჯვეშაში ხენაჭარა წყუეფშე. შხირას მერსხილი რე ანუნაწკჷმა (50 თარი ღორონთიერება) დო იგიგიწკჷმა (უკულაში ღორონთეფი).
ჯვ. წ. 22
ნაღურა
*
ჯვ. წ. 1273
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 7-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1273 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბასკეფიშ ქიანა
ბასკეფიშ ქიანა, „ბასკონია“' (Vascongadas Vasconia), (ბასკურო: Euskal Herria), ნაციონალური ისტორიული ოლქი ოორუე ესპანეთის, ბისკაიაშ ჸუჯიშ ოძგაშეს. 1926-1937 წანეფს ესპანეთიშ ავტონომიური რაიონი. უთარაშო ბასკეფი ოხორანა. ფორუნს ბისკაიაშ, გიპუსკოაშ დო ალავაშ პროვინციეფს. თარი ნოღა დო ონიშოლი — ბილბაო. ბასკეფიშ ქიანას უკინებჷ კანტაბრიაშ გვალეფიშ რზენული ბჟაეიოლ ნორთი დო ბისკაიაშ ჸუჯიშ გაბარამი ოძგაშე. ჰავა - ზჷმიერი ზუღური. ფართოფურცელამი ტყალეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბასკეთი