cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ორთაშ ისტორია (პლინიუსი)
სხუნუა
დუდჯოხოშ უმკუჯინუო თე ნახანდი ორთაშ ულირც მუთუნით ვაწაწჷ, ლათინურ ნინას ზიტყვა ისტორიას უმოსი ფირჩა შანულობა უღუდჷ ვინდარო ამდღა, თინა თაშნეშე ეთმოშანუნდჷ რკვიას, მოგორაფას, თაშინ დუდჯოხოშ თანგუა შილიბე მუჭოთ „ორთაშ რკვია“, მუთ უმოსი აიწორო ეთმოსახჷნც ენციკლოპედიაშ დინორეს.
ენციკლოპედიაშ სტრუქტურიზაცია თაშჷთ შილებე, მაართა წინგის გჷმოკოროცხილიე არძო თი წყუ მუდგათ ავტორი ხემანჯღვერენდჷნ, უკული რე 2 ვითობრუოწინგამი ბუნა, სოდეთ მაართანც ეჭარილიე ორთა, ოდო მაჟირას ორთაშ დო ადამიერიშ ართოიანი რინა.
ავტორიშ თქუმათ (Praef., 17), თე ნახანდიშ ოჭარალო თის 400-შა უმოსი ავტორიშ, თაჸურეშე 146 რომალიშ დო 327 ბერძენიშ, 2000 წინგიშ კითხირქ მოუხვადჷ, სოჸურეშეთ თიქ 20 ვითოშიშახ ეშნაჭარა ღოლუ. 77 წანას ნაწარმონებიშ ჸოფიერი 36 ტომქ ეჯღუნჷ ტიტუსის. ოდო ეკონია ტომიშ გჷშაშქუმალაქ პლინიუსის ვაჭიშუ, თიქ დოღურჷ 79 წანას დო წინგი მუში დასქუაქ პლინიუს უკულაშიქ გჷშაშქჷ.
გიშაგორალი
პლინიუს უნჩაშიშ „ორთაშ ისტორიაქ“ გჷშეშქვინ 37 ტომო. ეკონია ტომი გჷშაშქუმალარო ახაზირჷ დო გჷშაშქჷ პლინიუსიშ დასქუაქ პლინიუს უკულაშიქ.
ცაშური რსხულეფი, ზოდიაქოშ ღანკეფი, ოთხი ელემენტი, ბჟა, ღორონთეფიშ გეშა, ჸვაიჭარა, პლანეტეფი, ბჟაშ დო თუთაშ რსიოლი, პლანეტეფც შქას მეძენაშ გოხურგუა, კომეტეფი, მეტეორიტეფი, ბრუო ბორია, უგშუჩინებუ ცაშური ჸოფირებეფი, დიხაუჩა, ცაშორტყაფუ, დიხაუჩაშ რელიეფი, ოკიანეეფი, ბჟაშ ელულა დო ალულა, ბჟაშ რთინი, კლიმატი, დიხაშ ნწალუეფი, დაჩხირნტებეფი, ნაფთობი, ვულკანეფი.
ჯორჯ პალადე
ჯორჯ ემილ პალადე (ინგლ. George Emil Palade; დ. 19 გერგობათუთა, 1912, იასი, რუმინეთიშ ომაფე — ღ. 8 გჷმათუთა, 2008, დელ-მარი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ციტოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (ალბერ კლოდი დო კრისტიან დე დიუვიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
ჯორჯ ემილ პალადექ დებადჷ 1912 წანაშ 19 გერგობათუთას, რუმინეთიშ ნოღა იასის, ფილოლოგიაშ პროფესორიშ ფანიას. პალადე გურაფულენდჷ ბუქარესტიშ ფარმაციაშ დო მედიცინაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი 1940 წანას. 1946 წანას გინორთჷ ამერიკაშა. ამერიკას პალადე მუშენდჷ ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის, როკფელერიშ უნივერსიტეტის, იელიშ უნივერსიტეტის, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (სან-დიეგო). 1973-1990 წანეფს პალადე რდჷ იელიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ პროფესორი დო 1990-2008 წანეფს რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1970 წანას ჯორჯ პალადეს გინოჩეს ლუიზა გროს ჰორვიციშ პრემია (რენატო დულბეკოწკჷმა ართო), 1966 წანას პალადექ მიპალუ ალბერტ ლასკერიშ პრემია, 1967 წანას გაირდნერიშ პრემია, 1974 წანას ნობელიშ პრემია, 1981 წანას უილსონიშ მენდალი. 1984 წანაშე ჯორჯ პალადე რდჷ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. 1986 წანას გინოჩეს მენცარობაშ ერუანული მენდალი. ჯორჯ პალადე გიმირინუანდჷ ელექტრონულ მიკროსკოპის რიბოსომაშ, მიტოქონდრიაშ, ქლოროპლასტიშ, გოლჯიშ კომპლექსიშ დინახალენ სტრუქტურეფიშ დაგურაფალო. ჯორჯ პალადექ მუშ ექსპერიმენტეფით დანტკიცჷ ნამდა ენდოპლაზმური ბადე დო გოლჯიშ კომპლექსი ართო ფუნქციონირენა. ჯორჯ პალადეშ ჸათე დო შხვა ექსპერიმენტეფს დო ნახანდეფს უკულ გიარსხუ ამდღარ ციტოლოგიაქ. პალადე მერჩქინელ რე ართ-ართ უდიდაშ ციტოლოგო.
პერსონალური რინა
ჯორჯ პალადეშ ოსური რდჷ მერილინ ფარქუჰარი, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (სან-დიეგო) ციტოლოგიაშ პროფესორი. ჸუნდეს ჟირი სკუა. ჯორჯ პალადექ ღურუ 2008 წანაშ 8 გჷმათუთას, კალიფორნიაშ ნოღა დელ-მარის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუმინალეფი კატეგორია:რუმინალი-ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ციტოლოგეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1912 კატეგორია:ნაღურა 2008
ორთაშ ისტორია (პლინიუსი)
გიშაგორალი
საბერძნეთი, უჩა ზუღა, სკვითია, გერმანია, ბრიტანეთი
უჩა ზუღა, კასპიაშ ზუღა, ჩინეთი, ინდოეთი, შრი ლანკა, ბაბილონი, არაბეთი, ნილოსი დო ჭითა ზუღაშ შქაშ არხი
შხვადოშხვა რასაშ დო ერუანობაშ ადამიერეფიშ ეჭარუა, გჷმორჩქინელი რომალეფი, ღურა, შური, კრემაცია, თელარა ღურაშ უკული
აგრონიმია, მებაღეობა, კაკალონი
მაგია, ცრურწუმეფი, ლეჭყვა, ნებაშ ჸოფა, სექსუალური რსხუეფი, ბჟა დო კარაქი, ქონი, ძვალიშ ტვინი, ზისხირი, პანჯეფი, ნოღმელი, ქერცა, აღზნებადობა დო შხვა
შხვადოშხვა ბუნაშ წყარი, წყარგოჸუნაფილობა
ბრინჯაოშ ისტორია, ბერძენული ნოჭახნაკუეფი დო შხვა
ხანტუობა
დამუშება, სკულპტურას გჷმორინაფა, მინერალოგია
წყუეფი
პლინიუსი ვარონს ავტორიტეტულო მირჩქინანდჷ. წყუეფიშ ვარსული ერკებული:
ბერძენულ ლიტერატურას ხელუანობაშ, სკულპტურაშ დო არქიტექტურაშ დარგის პლინიუსი ჯინჯიერო ვარონიშ ნახანდეფით ჩინებულენდჷ. "ორთაშ ისტორიას" თეშენ ვარონიშ ნახანდეფიშ ციტატეფი მიმოწურუანა.
„ორთაშ ისტორიაშ“ შანულობა ამდღა
პლინიუსიშ „ორთაშ ისტორია“ რე ამდღარშახ წჷმოსქილადირი აკა კაკალია ანტიკური ენციკლოპედია. 33-37 წინგეფი მარზენა ფასამ ინფორმაციას ანტიკურ ფარანც მეტალეფიშ დო ქუალეფიშ დამუშებაშ გეშა, თე ინფორმაცია ქვერსემშანულამიე არქეოლოგიაშო, ისტორიაშო დო ხელუანობაშ ისტორიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომაული ლიტერატურა დო ისტორიოგრაფია კატეგორია:ენციკლოპედიეფი
ობჟათე გვერდოსფერო
მინი|250პქ|ობჟათე გვერდოსფერო გიშართილი რე მოჸვინთალო ფერით.. მინი|250პქ|ობჟათე გვერდოსფერო. მოჩქუ ობჟათე პოლუსშე ობჟათე გვერდოსფერო (ინგლისურნინამ ლიტერატურას: ობჟათე ჰემისფერო) — დიხაუჩაშ ნორთი, ნამუთ ეკვატორიშ ობჟათეშე იფაჩუ. ობჟათე გვერდოსფერო იკენს ანტარქტიდაშ, ავსტრალიაშ, ობჟათე ამერიკაშ დიდ ნორთის დო აფრიკაშ ობჟათე მუნაკვათის, ოკიანეთიშ დიდ ნორთის, თაშნეშე ატლანტიშ, ინდოეთიშ დო რჩქალ ოკიანეეფიშ ობჟათე ტერიტორიას, თაშ ჯოხოდვალირი ობჟათეშ ოკიანეს. თეშ მოხ, ობჟათე გვერდოსფეროშ დორხველობას რე აზიაშ კონტინენტიშ დორხველური კოკეფი, თინეფს შქას მალაიშ არქიპელაგიშ გორკვიაფილი ნორთი.
ზარხული თაქ ქირსეთუთაშე მელახშა რე, ზოთონჯი - მანგიშე დო ეკენიაშამო იგჷნძორებუ. 22 ვარდა 23 ეკენია აფუნიშ ბუნიობაშ თუთეფი რე, 20 ვარდა 21 მელახი - დამორჩილიშ ბუნიობაშ თუთეფი. კლიმატეფი ზომიერ ხასიათიშ რე, გჷმნარკი რე ანტარქტიდა, ნამუშ ჰავა არქტიკაშ კლიმატშე უმოსი რგილი რე. თენა თით ეინწყუმუ, ნამჷ-და ობჟათე გვერდოსფეროს ელაზჷმათ უმოსი წყარი რე, ვინემ სქირონა, მუშ გეშათ წყარი გოტიბაფას დო გორგილაფას ელაზჷმაფათ დიდხანს იკორინუანს, ვინდარო სქირონა.
ირფელწკჷმა ართო ობჟათე გვერდოსფეროშო ვარე დჷმახასიათაფალი ლინგვისტური მიარეფერუამობა. მახორობა ხვალე 5 ნინაშა რაგადანს: პორტუგალიურ, ინგლისურ, ესპანურ, ფრანგულ ვარდა ინდონეზიურ ნინეფშა.
ობჟათე გვერდოსფეროს ციკლონეფი დო ტროპიკული შტორმეფი ირთანს სათიშ ისარიშ მეჯინათ. ობჟათე ზომიერი ორტყაფუეფი დახე ედომუშამო ოკიანური რე. ეშანილი ზონა აკმაართიანენს: ურუგვაის, ლესოთოს, ესვატინის დო ახალ ზელანდიას; ჩილეშ, არგენტინაშ, ობჟათე აფრიკაშ დო ავსტრალიაშ დიდ ნორთის; პარაგვაიშ, ბრაზილიაშ, ნამიბიაშ, ბოტსვანაშ, მოზამბიკიშ დო მადაგასკარიშ ნორთეფს. ობჟათე პოლუსი ორიენტირებული რე გალაქტიკურ ცენტრშა.
ჩილეს დო ახალ ზელანდიას მუთმოფხვადჷნა უნიკალური წიფურიშ გვარობეფი, თაშ ჯოხოდვალირი ნოთოფაგუსი. ევკალიპტი ჩანს მუჭოთ ავსტრალიას, თეშ ობჟათე აფრიკასჷთ დო ლათინურ ამერიკასჷთ.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:დიხაუჩაშ გვერდოსფეროეფი
ბერეზანი
ბერეზანი (Береза́нь) — კოკი უჩა ზუღას. გვერიშ კოკწკჷმა ართო წჷმარინუანს უჩა ზუღაშ მუსხირენ კოკშე ართ-ართის, ნამუთ აკმოდირთუ დიხაშ ოსხირული პაროდეფშე დო ვაწჷოქიმინელე წყარეფიშ აკუმულატიური მოქიმინჯალაშ შედეგო. ადმინისტრატიულო მიშმურს ოჩაკოვიშ რაიონშა (ნიკოლაევიშ ოლქი. სიგჷრძა მეხოლაფირო ართი კილომეტრი, საგანათ სოდგარენ გვერდი კილომეტრი, ოორუე ნორთიშ სიმაღალა რე 3-6 მ, ობჟათეში — 21 მ. ბერეზანი წჷმარინუანს უკრაინაშ ერუანული მენცარობეფიშ აკადემიაშ ისტორიულ-არქეოლოგიური ტყაჩირიშ "ოლვიაშ" ნორთის. კოკი უხორუ რე. ზარხულობათ თაქ ხანდენს უემა-შ არქეოლოგიაშ ინსტიტუტი დო სახენწჷფო ერმიტაჟი. არქეოლოგიური ძეგლი რეგულარულო იზიანებუ ვასანკცირაფილი გონთხორუეფიშ გეშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უჩა ზუღაშ კოკეფი კატეგორია:უკრაინაშ კოკეფი კატეგორია:ნიკოლაევიშ ოლქი
ლაპერუზაშ საროტი
მინი|250პქ|ლაპერუზაშ საროტი კოკი სახალინშე ლაპერუზაშ საროტი — საროტი კოკი სახალინიშ (რუსეთი) დო კოკი ჰოკაიდოშ (იაპონია) შქას. მითმურსხუანს იაპონიაშ დო ოხოტიშ ზუღეფს. უკალაში სიგანა 43 კილომეტრი, სიტომბა 51-118 მეტრი. ახასიათენს ჭყანიერი მლევაფონი მალობა. ზოთონჯობათ ფორილი რე ჸინით. ვლადივოსტოკის მეთმურსხუანს ოხოტიშ, ბერინგიშ ზუღეფს დო რჩქალი ოკიანეშ ნიშორინეფწკჷმა. ჯოხოქ გიადჷ ფრანგი მეზუღეშ ჟან ფრანსუა ლაპერუზიშ პატიოცემელო.
ლიტერატურა
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ საროტეფი
ინდოეთიშ გვალაშ რკინაშშარა
ინდოეთიშ გვალაშ რკინაშშარა — თაში ჯოხო ინდოეთიშ გვალეფს გიშმალ ხუთ ორკინაშშარე ღოზის, ნამუთ თე ქიანას XIX ოშწანურას დო XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ბრიტანეთის კოლონიური მართუალაშ ბორჯის ეიოგეს დო ამსღარშახ მოქმედენს.
აკმოდირთუ სუმი ნორთიშე: დარჯილინგ-ჰიმალაიშ რკინაშშარა, ნილგირიშ ოგვალე რკინაშშარა,კალკა-შიმლაშ რკინაშშარა. იუნესკოქ ეშანილი ღოზეფი ზოხო-ზოხო, 1999, 2005 დო 2008 წანეფს გემშეღჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა, მუჭოთ „გვალამ რეგიონს პრობლემაშ მოგვარებაშ ტექნოლოგიურო გინოჭყვიდირუაშ გოსოფური მაგალითი“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ეკონომიკა კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
ნინო გვენეტაძე
ნინო გვენეტაძე (დ. 27 ღურთუთა, 1964, ხაშური) — ქორთუ სამართალმარჩქინე, საქორთუოშ უჟინაში სასამართალოშ დუდმახვენჯი 2015 წანაშე.
ბიოგრაფია
ნინო გვენეტაძექ დდებადჷ 1964 წანაშ 27 ღურთუთას ნოღა ხაშურს. 1998-1999 წანეფს რდჷ „საქორთუოშ ახალნორდი იურისტეფიშ ასოციაციაშ“ დუდმახვენჯი.
1999 წანაშე 2005 წანაშა ხანდენდჷ უჟინაში სასამართალოშ მოსამართალეთ.
2008 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფს კალსრღვაფულენდჷ რესპუბლიკური პარტიაშე ხაშურიშ რაიონიშ დეპუტატო.
2015 წანაშ 20 მელახშე საორთუოშ უჟინაში სასამართალოშ დუდმახვენჯი.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:საქორთუოშ უჟინაში სასამართალოშ დუდმახვენჯეფი კატეგორია:ხაშურიშ მუნიციპალიტეტის დუნაბადეფი
რინა ჰერებამი რე
რინა ჰერებამი რე (La vita è bella) — 1997 წანაშ იტალიური კომედიურ-დრამატული ფილმი. ფილმიქ კრიტიკოსეფიშ მოწონება დეინალჷ დო კომერციულო წჷმოძინელი რდჷ.
სიუჟეტი
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის იტალიარ ურიას, გვიდო ორეფიჩეს ოჭოფუნა დო ოკონცენტრაციე კარეშა მიდაჯღონანა. იტალიარი ალმასქუ მუშით ქაჸუნუ ქომონჯის. თინეფს ჭიჭე სკუა ოხოლჷნა. ბაღანაქ ლჷმაშ მერმენწა ვეგინასჷნ თიშენ, მუმა აღორენს, ნამდა ათე ირფელი ლაჸაფი რე დო გომორძგვილი თინა იჸი, მით გემაჯინეეფს არძაშე უჯგუშო დატყობუ. გვიდო ირფელს ორთჷ თიშო, ნამდა ბაღანაქ ტყურა დეჯერას დო თელქ გინოსქიდასჷნ.
ჯილდოეფი
ოსკარი
სეზარი
კანიშ კინოფესტივალი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიური ფილმეფი კატეგორია:1997 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი ჰოლოკოსტიშ გეშა კატეგორია:დრამატული ფილმეფი კატეგორია:რობერტო ბენინიშ ფილმეფი
კლოდ ლევი-სტროსი
კლოდ ლევი-სტროსი (ფრანგ. Claude Lévi-Strauss; დ. 28 გერგობათუთა, 1908, ბრიუსელი, ბელგია — ღ. 30 გჷმათუთა, 2009, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ანთროპოლოგი დო ეთნოლოგი. მიშეღჷ დიდი თია სტრუქტურალიზმიშ დო სტრუქტურული ანთროპოლოგიაშ გოვითარაფაშა.
კეროლ რიდი
კეროლ რიდი (Carol Reed; დ. 30 ქირსეთუთა, 1906, ლონდონი — ღ. 25 პირელი, 1976, ლონდონი) — ინგლისარი კინორეჟისორი დო პროდიუსერი. თიში ჩინებული ფილმეფიშ უმენტაშობა გინოღალირი რე 1940-იან წანეფს. მეღებული აფუ ოსკარიშ ჯილდო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ინგლისარი პროდიუსერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1906 კატეგორია:ნაღურა 1976 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
კლოდ ლევი-სტროსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ანთროპოლოგეფი კატეგორია:ფრანგი ეთნოლოგეფი
კოპენჰაგენი
ნოღაშ ათეხანური დანიური ჯოხოდვალა დუდშეიანი ჯოხოშ Kjøbmandehavn დამახინჯებული ფორმა რე (ჸუნგა 'j' მოგვიანაფათ ეშალაფირქ იჸუ) დო აკმოდირთუ kjøb („იჸიდე“) + mand („კოჩი“) = „კოჩი, ნამუშეთ ჸიდულენქ“, ვარა „ვაჭარი“ დო შედეგო „ვაჭარეფიშ ჸუჯი (ყურე)“; København ირაგადინუაფუ [købm̩ˈhawˀn]. ნოღაშ ოერეფოშქარე გჷმოთქვინუა მუში გერმანული ფორმაშე Kopenhagen მოურს.
კოპენჰაგენი დანიაშ ერუანული პარლამენტიშ, თარობაშ დო მონარქიაშ ბინა რე.
ისტორია
thumb|left|200px|კოპენჰაგენი 1885 წანას კოპენჰაგენიშ აბანს დიო ხოლო XII ოშწანურას ჭიჭე ოფუტე რდჷ, ნამუთ ეპისკოპოს აბესალომქ ჯიხა-სიმანგარაშ ეგაფათ შანულამ გამანგარებულ აბანო გინაშქუ. 1254 წანას კოპენჰაგენქ მაართათ მიღჷ ნოღაშ პრივილეგიეფი. 1416 წანას ერიკ პომერანელქ ნოღა გეჭოფუ, 1433 წანას დორხველ რეზიდენციათ გინაშქუ. გრაფიშ ლჷმაშ ბორჯის 1658-1659 წანეფს კოპენჰაგენქ უმონკაშ ალყას ქუგურზჷ, გერგეზულო დოთხილუ დუდი შვედეფიშე.
1807 წანას ინგლისარეფიშ ბომბუეფქ ნოღა დიდო აზარალჷ.
თეჟამო, ჯვეში ნოგაფეფიშ აბანს ბულვარეფი რე მონწყილი, ასქილადირი რე ხვალე ციტადელი.
ტრანსპორტი
ნოღას სახენწჷფოშ დორხველიშ მოხ, რე კომერციული ონიშოლეფი ხოლო.
ამშვი ორკინაშშარე ღოზი ნოღას თელ დანიაწკჷმა მიორცხუანს. ირ დღას ისრულებუ რეისეფი გერმანიაშ, შვედეთიშ, ნორვეგიაშ, საფრანგეთიშ, ინგლისიშ, ამერიკაშ, რუსეთიშ, ბალტიაშ ქიანეფიშ, სქირონაშქა ზუღაშ დო უჩა ზუღაშ ჸურე.
ნოღას რე მეტროპოლიტენი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:დანიაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი კატეგორია:კოპენჰაგენი
ლენი მელფა
ლენი მელფა, თაშნეშე ლენი კაცხა, ლენი კაცხანაკა (ლათ. Vaccinium uliginosum) — ფურცელმაცჷმე ჩანარი მანანაშობურეფიშ ფანიაშე. სიმაღალა 30 სმ-შე 1 მ-შახ.
ლენი მელფა ბართვონი, კანკარამი კულტურა რე, ნამუთ ირზენს ლენი ფერიშ რგვალ გუმნაღელს. თიში დოჭყანაფა-გომიარაფაშო ოხვილური რე ლამე, ქექე დო ჯგირი დრენაჟიშ მაღვენი სპეციფიკური დიხა; ჯგირო ფალჷნს ბჟე დიხეფს. 2006 წანას ლენი მელფაშ ნერგეფი ააშ-შე მიღეს დო ოცადებელი ღანკით მაართათ დორგეს იმერეთის, ოფუტე სიმონეთის, 2007-2008 წანეფს, მელფაშ ნერგეფი ქჷდაჭყან-გამიარეს იმერეთის, გურიას დო სამარგალოს.
სქოლიო
კატეგორია:მანანაშობურეფი
ემილი დიკინსონი
thumb|right|ემილი დიკინსონი ემილი დიკინსონი (დ. 10 ქირსეთუთა, 1830 - ღ. 15 მესი, 1886) — ამერიკალი პოეტი. დებადჷ ამერსთის, მასაჩუსეთსიშ შტატის, წჷმოძინელ ფანიას, ნამუსჷთ ინოკილერი რინათ უდგუდჷ შური.
ემილიშ შურდგჷმაშ ბორჯის 1 800-შახ ლერსიშე ხვალე მორჩილ მუდანობაქ გჷმიბჟინუ, ნამუქჷთ გჷშმაშქუმალარობაშე იჸუ ინოთინილქ, თიშენი, ნამდა თი ბორჯიშ პოეზიურ წესეფს ქინოხუნელედჷკონი. დიქინსონიშ ლერსეფი უნიკალური რე თი ეპოქაშო, მუჟამსჷთ თინა ჭარჷნდჷნი. თი ლერსეფი აკმოდირთუ კუნტა ღოზეფშე დო რჩქვანელობურო ვა უღჷნა დუდჯოხოეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1830 კატეგორია:ნაღურა 1886
ქოჸო
ქოჸო (ქორთულო ქოყო) — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ხობწყარიშ კვარჩხან ძგაშე, ზუღაშ დონეშე 230 მ სიმაღალას. დაბა ჩხოროწყუშე დოშორაფილი რე 16 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 154 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
უმფოლოზი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ფარერიშ კოკეფი
ფარერიშ კოკეფი (ფარერულო Føroyar, დანიურო: Færøerne) — სუბარქტიკული კოკეფიშ ბუნა, ნამუთ აშაძჷ ნორვეგიაშ ზუღას, ატლანტიშ ოკიანეს, მეხოლაფირო დიდი ბრიტანეთი დო ისლანდიაშ შქას. ფარერიშ კოკეფი რე დანიაშ ომაფეშ პროტექტორატიშ თუდო. ქიანაშ ფართობი რე 1,400 კვ.კმ. ოხორანს მეხოლაფირო 50.000 კოჩი (2010 წანაშ მუნაჩემეფით). ფარერიშ კოკეფი დანიაშ ომაფეშ ავტონომიური პროვინცია რე 1948 წანაშე. ფარერიშ კოკეფი რდჷ ნორვეგიაწკჷმა ასოცირაფილი 1930 წანაშახ.
ისტორია
ფარერეფიშ ორდოიანი ბორჯიშ ისტორია ვა რე ჯგირო გჷთოგორილი. მერჩქინელი რე, ნამდა გაელი ბერეფქ ჰიბერნო-შოტლანდიური მისიაშე დიხორეს მა-6 ოშწანურას. ართი ვერსიათ, 650 წანაშო ნორსეფქ დიხორეს ფარერიშ კოკეფს. მერჩქინელი რე, ნამდა ჯვეში ნორსეფიშ ნინაშა იჩიებუნა ამდღანერი ფარერალეფი.
მერჩქინელი რე, ნამდა თე მახორუეფქ მორთეს სკანდინავიაშ ჩქონშე.
ფარერეფი დო დანია
ფარერიშ კოკეფი დანიაშ კონტროლიშ თუდო რდეს 1388 წანაშე. 1814 წანას გირთეს დანიაქ დო ნორვეგიაქ დო ნორვეგიაქ ქჷმოხვადჷ შვედეთიშ მაფაშ კონტროლიშ თუდო. თე ბორჯის ფარერიშ კოკეფქ, ისლანდიაქ დო გრენლანდიაქ გინილეს დანიაშ დორხველობაშა.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ფარერეფქ გინირთჷ დუდიშულო დანიაშე. 1946 წანაშ 14 ეკენიაშ რეფერენდუმით ფარერალ კათაქ დადასურჷ, ნამდა ოკოდეს დანიაშ ომაფეშ ავტონომიაქ იჸუკო ფარერიშ კოკეფქ. 1948 წანაშე ფარერეფს ქიმიაჩჷ დინოხოლენ საქვარეშე ზოხორინალაქ.
ადმინისტრაციულო, ფარერეფი ირთუ 34 მუნიციპალიტეტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფარერიშ კოკეფი კატეგორია:დანია
ვილია-რივეროშ მუნიციპალიტეტი
ვილია-რივეროშ მუნიციპალიტეტი (Villa Rivero) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ პუნატაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 5 430 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 102 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
სეულიშ მეტროპოლიტენი
სეულიშ მეტროპოლიტენი (서울지하철 სეულ ჩიხანჩხოლი ვარდა 서울도시철도 სოულ ტოსი ჩხოლტო) — მეტროპოლიტენიშ სისტემა სეულს, ობჟათე კორეაშ ნანანოღას, მეტროპოლიტენი მოსოფელს წანმოწანური მეშარეეფიშ რთაფაშ მეჯინათ მა-4 აბანს რე. ფუნქციონირაფა დიჭყჷ 1974 წანაშ 15 მარაშინათუთას. ასეშო აკმოდირთჷ 316 დგჷმილშე დო 9 ღაზიშე 340,6 კმ. სიგჷნძათ. მეტროპოლიტენიშ სისტემაშ მინჯე რე სეულიშ თარობა დო მართჷნს ჟირი კომპანია: Seoul Metro, ნამუშ დოჸუნალას რე ღაზეფი 1-8, დო Seoul Metro Line 9 Corporation ვარდა კუნტას Metro9 მართენს ღაზი 9-ას 38 დგჷმილით.
სეულიშ ონანანოღე რეგიონიშ შოშეგალენური ტრანსპორტიშ ოართე სისტემაშა მიშმურს ინჩხონიშ მეტროპოლიტენწკჷმა, კომპანია Korail-იშ ოპერირაფაშ გიმე მარენჯი მეტროშ ღაზეფწკჷმა დო შხვა კომპანიეფწკჷმა ართო.
ღაზეფი
სეულიშ მეტროპოლიტენი აკმოდირთჷ 9 ღაზშე.
სქოლიო
* კატეგორია:ობჟათე კორეაშ მეტროპოლიტენეფი
სან-ხუანი (წყარმალუ)
სან-ხუანი (ინგლ. San Juan River) რე წყარმალუ ააშს, კოლორადოშ, ნიუ-მექსიკოშ დო იუტაშ შტატეფს. წყარმალუ სან-ხუანი იჭყაფჷ სან-ხუანიშ გვალეფს დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს. სიგჷნძა 616 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 63,840 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ნავახო, ჩაკო, ჩინლ-კრიკი, პიედრა, ლოს-პინოსი, ენიმას-რივერი, მანკოსი დო შხვეფი. წყარმალუ სან-ხუანს რე შხვადოშხვა კაშხალეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიუ-მექსიკოშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ ნადუეფი
ტარანტოშ პროვინცია
200px|thumb|right|ტარანტოშ პროვინციაშ აბანდვალა იტალიას ტარანტოშ პროვინცია (Provincia di Taranto) — პროვინცია იტალიას, აპულიაშ რეგიონს. ნანანოღა რე ტარანტო.
პროვინციაშ ფართობი 2 437 კმ² რე, მახორობა 580 588 ადამიერი (2005). აკმოდირთუ 29 კომუნაშე. 1951 წანაშე ტარანტოშ იონიაშ პროვინცია ჯოხოდჷ.
პროვინციას ბრელი რე ჯვეში ბერძნული კულტურის ნოსქილედი, აკოქიმინელი რე ტარანტოშ ნაციონალური არქეოლოგიური მუზეუმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
ფახულანი
ფახულანი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ მარძგვანი პიჯის. ზუღაშ დონეშე 200 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 273 ადამიერი.
ისტორია
ფახულანი ისტორიულ წყუეფს მაართათ იშინუაფუ XIII ოშწანურას.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გერმანული ნინა
thumb|right|გერმანული ნინა გერმანული ნინა — ართ-ართ ინდო-ევროპული ნინა. თენა ნინა რე გერმანალეფიშ, ავსტრიალეფიშ, შვეიცარიალეფიშ ოდაბადური ნინა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანული ნინა კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი კატეგორია:გერმანიაშ ნინეფი კატეგორია:ავსტრიაშ ნინეფი კატეგორია:ლუქსემბურგიშ ნინეფი კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ ნინეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ ნინეფი
UTC-05:00
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ბარმერიშ ოლქი
ბარმერი (Barmer, बाड़मेर जिला) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქი გორთილირე ოთხ გიმენოლქო. ოლქი შტატიშ ბჟადალ ნორთის იდვალუაფუ, თარიშ ტიოზის. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ბარმერი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 963 758 კოჩის. მახორობაშ 86,27% ინდუიზმიშ გემავენჯი რდჷ, 11,8 % — ისლამიშ დო 1,8 % — ჯაინიზმიშ. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 59,65%-ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეს ომანგუ (59,5 %). ოლქიშ ტერიტორიას შხუ ნავთობსაბადოეფი იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ალესანდრო ვოლტა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1745 კატეგორია:ნაღურა 1827
ნიუფაუნდლენდი დო ლაბრადორი
thumb|right|ნიუფაუნდლენდი დო ლაბრადორი ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი (Newfoundland and Labrador, nf) — კანადაშ პროვინცია ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის. აკმოდირთუ კოკი ნიუფაუნდლენდიშე დო მუში მანგის დვალირ მატერიკული რაიონიშე. „ნიუფაუნდლენდი“ ინგლისურო „ახალ დიხას“ შანენს, „ლაბრადორი“ პორტუგალიურად (terra de laborador) - „მოხანდეეფიშ დიხას“. თე ჯოხო გიოდუ კორტე რეალქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ პროვინციეფი დო ტერიტორიეფი
გიგა ბოკერია
გიგა ბოკერია (დ. 20 პირელი, 1972, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი (2004-2008, 2016-2020). პარტია „ევროპული საქორთუოშ“ მადუდე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1972
უოლტ დისნეი
thumb|უოლთ დისნეი უოლტერ ელიას დისნეი (ინგლ. Walter Elias Disney; დ. 5 ქირსეთუთა, 1901, ჩიკაგო ― ღ. 15 ქირსეთუთა, 1966, ბერბენკი) — ამერიკალი კინოპროდიუსერი, რეჟისორი, სცენარისტი, ანიმატორი დო ფილანტროპი. „უოლტ დისნეი პროდაქშენზიშ“ დჷმარსხუაფალი.
აბუ-მენა
აბუ-მენა (أبو مينا‎) — ნოღა, ომონასტერე კომპლექსი დო ქირსიანეფიშ პილიგრიმული ცენტრი გვიანი ანტიკური პერიოდიშ ეგვიპტეს. იდვალუაფუ ალექსანდრიაშე 45 კმ-ით ობჟათე-ბჟადალჸურე. თიში ნოსქილედეფი 1979 წანაშე მიშულირიე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. კუჩხის გერინელი ნოსქილედი დასაბაღას ჭიჭე რე ჩქინდა მოჭირინაფილი, მარა ლექინას შელებუანი რე თიშნერი დიდი დო თარი ნოგაფუეფიშ ოსხირეფიშ ნაკუა, მუნერით ჸოფე დიდი ბაზილიკა.
წიმინდე მენა კოტუანარქ მოწამობურო მისრუჷ III ოშწანურას ვარა IV ოშწანურაშ დაჭყაფუს. V ოშწანურაშ დო გვიანიშ წყუეფი ალაზიმაფათ შხვადოშხვა ვერსიეფც წურაფულენა თიში დასაფულებაშ აბანიშ დო უკული თიში ოხვამეშ დორსხუაფაშ გეშა. თინეფიშ შქას თარი ელემენტი თინა რე, ნამდა თიში რსხული არქემით ალექსანდრიაშე მარიუტიშ ტობაშ ელჷ-მოლუეფჸურე მიდეღეს. მუდგარენი აბანც არქემქ გაჩენდჷ დო ირინერი ღარჯილქ, ნამდა თის ულა გუგინძორებუდუკონ, უმოღექ იჸუ. თენა ღორონთიერი შანო მირჩქინეს დო რსხული წორას თი აბანც დონთხორეს.
ღორონთქ იკორინუ, ნამდა არძოშა კინე ქუგუშინაფუდუკო წიმინდე მენან. ართ დღას, მუჟამცჷთ ჭყიში შხურეფც ოდიარუანდჷნ, ართი შხურქ, ნამუთ ხვარცათ რდჷ დალეხებულინ, თი აბანშა ქჷმერთჷ, სოდეთ ჭიჭე მაფერც ინინდუნ. მუჟამცჷთ შხურქ წყარშე ეშულა ქჷმიხუჯჷნ, თინა ედომუშამო მუკოსქილადირი რდჷ ლახარაშე. თე სანწუულიშ მიმაჯინე ჭყიშის აჸონებაშე ვა უჩქუდ მუ უქიმინუდუკონი. თეშ უკული, ხვარცათ ლეხი შხურეფც თინა თე წყარც მიშახოლაფირი ფსილას უსვანდჷ. თინეფით უმალაშო მუკმოსქიდუდეს.
საქორთუოშ რკინაშარა
საქორთუოშ რკინაშარა (საქართველოს რკინიგზა) — უჩა დო კასპიაშ ზუღეფს შქას მადვალი ევრაზიაშ ოტრანსპორტე არტერიაშ ართ-ართ შანულამ ნორთის წჷმარინუანს, ნამუთ უკუნტაში რზათ ართიანს მეთმურსხუანს ევროპას დო ცენტრალურ აზიას.
აბუ-მენა
მიკმატებელი ჭყიშიშ ამბექ ნჭაფიერას გიფაჩჷ. ეთიოპიაშ ეკლესიაშ ალებათ, ქიგეგჷ მუ კონსტანტინე I-ქ თიშ გეშან, ჭყიშიშა მუში ლეხი ცირასქუა მიდაჯღონჷ, ნამუქჷთ წიმინდე მენაშ ასაგასა გჷთოგორჷნ. თეშ უკული, კონსტანტინექ თე აბანც ოხვამეშ ეგაფა ზოჯჷ. IV ოშწანურაშ გვიან წანეფც, თე არდგილქ შანულამ პილიგრიმულ ობიექტო გჷნირთჷ, სოდეთ ქირსიანეფი მუკოტებაშ დო სანწუულეფიშ ძირაფაშ ღანკით დინმიშეს.
საქორთუოშ რკინაშარა
გოჭყაფაშ ისტორია
თე დღაშე დოჭყაფილი, საქორთუოშ რკინაშარაშ აკოგაფა ბიწორი ტემპით მეურს. აკიგჷ რკინაშარაშ ღოზიშ ჸალეფქ: რიონი-ქუთეში (1877 წ.), რიონი-ტყიბული (1887 წ.) დო ზესტაფონი-ჭიათურა (1895 წ.). 1890 წანაშ 16 ეკენიას გეთჷ წიფიშ ჟირლიანდაგიანი გვირაბიშ აკოგაფაქ, ნამუთ თიმ ბორჯიშო უნიკალურ დგჷმილეფიშ რიცხუს ორხველუდჷ. საქორთუოშ რკინაშარა აკოგაფაშ მაჟირა ეტაპის ორხველჷ ქართი-ბაქოშ რკინაშარაშ ღოზი, ნამუქჷთ 1883 წანას ექსპლუატაციაშა მიშართჷ. თე მოლინაქ უჩა ზუღაშ მეშქაშობათ, კერზოთ — ბათუმიშ ონიშოლშე, აზერბაიჯანიშ ნაფთობიშ მოსოფელიშ ბაზარშა ექსპორტის ოსხირი გუჭყჷ. 1899 წანას, საქორთუოშ დო სომხეთიშ შქას ორკინაშარე ყარაფიქ დიჭყჷ.
გოვითარაფა
ბორჯომიშ ლეხერი გჷშაკერძაფილი ინტერესიშ მეკონს ირო წჷმარინაუნდჷ, ნამუსჷთ თიში ოკურორტე მუშობურობეფი დო მოსოფელს ჩინებული მინერალური წყარი „ბორჯომი“ გჷთმოპიჯანდჷ. დიო ხოლო 1894 წანაშ 30 მარაშინათუთას, ხაშური-ბორჯომიშ რკინაშარაშ განობაქ გინწყჷ, ნამუსჷთ 1902 წანას ქჷგიაძინჷ ბორჯომი-ბაკურიანიშ ინწროლიანდაგიანი რკინაშარაშ ღოზიქ, ნამუთ ოთხილამურე სპორტიშ მოჸოროფეეფს დო ტურისტეფს ასე ხოლო ონინალჷ.
1974 წანაშე, ქართიშ ელჭკუდაკმაგაფე ქარხანაშით გიშაშქუმალირი თეხანური „ვლ-10“ დო „ვლ-11“ სერიაშ ელჭკუდეფქ რკინაშარას ყარაფი დიჭყჷ.
ქიანაშ რეწუალაშ დო აგრარული მეურნობაშ მაჸვენჯი დარგეფიშ: მებინეხალა-მებაღალაშ, მეციტრუსალაშ, მეჩაიალაშ ბიწორ გოვითარაფას ახალი რკინაშარაშ ღოზეფიშ აკოგაფაქ მაჸუნჷ. თენა რდჷ ნატანები-ოზურგეთი (1924 წ.), ბროწეულა-წყალტუბო (1935 წ.), სანაკი-ინგირი-გალი (1930 წ.), გალი-ოჩამჩირე-სოხუმი (1938 წ.), გორი-ცხინვალი (1940 წ.).
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის დოჭყაფილ სოხუმი-ადლერიშ რკინაშარაშ ღოზიშ აკოგაფაქ, საქორთუოშ რკინაშარა რუსეთიშ რკინაშარაშ რშვილს ქიმკარსხჷ. თე ღოზიშ აკოგაფაქ 1949 წანას გეთჷ. 1946—1949 წწ. რსხუგობუნილობაშ, ავტომატიკაშ დო ტელემექანიკაშ გოვითარაფაშ ხანი რე — პრაქტიკაშა მიშმურს ავტომატური ბლოკირაფაშ, ისინდეფიშ დო ქეჩხოფიშ ელექტრული ცენტრალიზაციაშ სისტემეფი, ომახინწალე დო ომანევრე რადიორსხუეფი.
1986 წანაშ 31 ქირსეთუთას, მარაბდა-ახალქალაქიშ რკინაშარაშ ღოზიშ აკოგაფაქ გეთჷ.
საქორთუოშ რთულ გეოგრაფიულ რელიეფიქ მიარე ხელუანური ოინჟინერე ნოდგჷმეფიშ აკოგაფა გაჭყჷ, თინეფიშ მუდანობა 3700-იშ უმოსი რე, ოართე სიგჷრძა — 108 კილომეტრი რე.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ რკინაშარა
აბუ-მენა
VII ოშწანურაშ შქა წანეფც, აბუ-მენა მუსლიმანი დჷმაკებელეფქ აკარღვეს.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრთხეშ თუდო
ომერეკეშ მუნიციპალიტეტი
ომერეკეშ მუნიციპალიტეტი (Omereque) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ ნარსისო-კამპეროშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 142 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 880 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
პალესტინაშ სახენწჷფო
პალესტინაშ სახენწჷფო (دولة فلسطين, State of Palestine) — ნორთობურო აღიარაფილი სახენწჷფო არხო ბჟაეიოლს. პალესტინაშ გოდუდიშულაფაშ ორგანიზაციაქ, პალესტინაშ სახენწჷფოშ ზოხორინალა გჷმაცხადჷ 1988 წანაშ 15 გერგობათუთას, ალჟირს, ერუანული სხუნუშ აკოხუნას. პალესტინა რე არაბული ქიანეფიშ ლიგაშ მაკათური დო აღიარაფილი რე მუსხირენ სახენწჷფოშენი.
2011 წანაშ 23 გერგობათუთაშე, პალესტინიაშ სახენწჷფო იუნესკოშ მაკათური ქიანა რე.
2012 წანაშ 29 გერგობათუთას, გოეროშ გენერალურ ასამბლეაქ მიღჷ რეზოლუცია, ნამუშ მეჯინათ, პალესტინაქ გოეროშ „ვამაკათური სახენწჷფოშ“ სტატუსი ეჭოფუ. პალესტინაშო საირქიანო სტატუსიშ მეჩამას, გოეროშ გენერალურ ასამბლეას ტარებულჷ კალიშრღვაფას ხონარი მეჩჷ 138 მაკათურ ქიანაქ, 9 ქიანაშ ელჩი რდჷ მოვარიე, 41-ქ დუდ აკიკჷნჷ.
2013 წანაშ 6 ღურთუთას, პალესტინაშ ლიდერ მაჰმუდ აბასიქ ზოჯუა გინოჩჷ, პალესტინაშ ადმინისტრაციას ოფიციალურო გიადვას სახენწჷფო პალესტინაქჷნ.
ლ'აკვილაშ პროვინცია
300პქ|მინი|მარჯვნივ|ლ'აკვილაშ პროვინციაშ აბანდვალა იტალიას ლ'აკვილა (Provincia dell'Aquila) — პროვინცია იტალიას, აბრუცოშ რეგიონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
Rolling Stone
Rolling Stone — ამერიკული ჟურნალი, დორსხუაფილი 1967 წანას, სან-ფრანცისკოს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჟურნალეფი კატეგორია:ამერიკული მუსიკალური ჟურნალეფი კატეგორია:ააშ-იშ ჟურნალეფი
ახალკახათი
ისტორია
გჷნოჩამათ ოფუტეშ ცენტრიშე ბჟაეიოლშა ჸოფე უგშურთუმუ ტყა, მუთ უგურკვიებუ ბაძაძით გორჩქინელი დაჩხირიშ გეშა გეგნოჭველე, მუდგაშ უკულით თე აბანც ოფუტე კახათიშე გოშხვენერაფილო ქიგედვალუ ,,ნაჭვი" კახათი.
თე ტერიტორია ორხველუდ თრუმე მანუჩარ ანჩაბაძეს, ათეშენ თე აბანც მანჩაშ (მანუჩარიშ) კახათისჷთ უძახჷნა. უკულნეშის თე აბანც ქიგიადუ ახალკახათიქ.
ახალკახათიშ ტერიტორიაშ გოფართანაფაქ მოხვადჷ 1919 წანას მეძობელი ოფუტეეფიშ (დარჩელი, ოქტომბერი, კოკი, კახათი) ნორთეფიშ მეძინათ. ოფუტე დუდშენო ორხველუდჷ კოკიშ ოფუტური სხუნუს. 1971 წანას დენტკიცჷ ახალკახათიშ ოფუტური სხუნუშ აღმასკომქ. 1920-1921 წანეფს დირსხუ ახალკახათიშ დოჭყაფურ სკოლაქ, 1954 წანას გეგნიკეთჷ 7 წანამი სკოლათ, ოდო 1968 წანაშე ოშქაშე სკოლათ. 1941-1945 წანეფს მოსოფელიშ ლჷმაშა გჷშაჭანაფილქ იჸუ 193 ახალკახათარქ, ნამუეფშეთ 103-ს ვა დართინჷ, ნამუეფიშ ჯოხოშ მაშინაფალო ოფუტეს გოკიდილიე უკახლე ვა დორთელეფიშ პარკი სტენდით.
ახალკახათარეფი საქორთუოშ ტერიტორიული ედომუშამობაშო ლჷმას ოკათუდეს.
ოფუტე ამდღა
ოფუტეს ფუნქციონირენს ობაღანე ბაღი, ოჯარე სკოლა, სპორტული მოედანეფი, ოექიმე ამბულატორია.
გჷმორინაფილი ლიტერატურა
ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ გამგეობაშ ვებ-ხასჷლა
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ლუკ ევანსი (არტისტი)
ლუკ ევანსი (Luke Evans; დ. 15 პირელი, 1979, ფონთიფული) — უელსარი არტისტი დო მობირე. ჩინებული რე შხვადოშხვა როლით ფილმეფიშე: ჰობიტი: მუკორჩქინელი შარობუა (2012), ფორსაჟი 6 (2013), ჰობიტი: სმაუგიშ ნაპანჯა (2013), ჰობიტი: ხუთი ურდუმიშ ლჷმა (2014), დრაკულა (2014), ფორსაჟი 7 (2015) დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უელსარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1979
ირანიშ მეჯლისი
ირანის მეჯლისი – ირანიშ ისლამური რესპუბლიკაშ ართპალატამი პარლამენტი. აკმოდირთჷ 270 დეპუტატშე. ასე მეჯლისიშ სპიკერი რე – ალი ლარიჯანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანიშ პოლიტიკა
მასკარპონე
მასკარპონე (Mascarpone) — იტალიური მინნაღელიშ ჸვალი, აკოჸონაფილი ლიმონბჟეწკჷმა ვარ-და ძმარიშ ბჟეწკჷმა. ჸვალიშ თე გვარობაქ გიჭყჷ იტალიას, ლომბარდიაშ რეგიონს. იკოროცხჷ, ნამჷ-და მაართაშე თე ჸვალიშ კეთება XVI ოშწანურაშ ბოლოს — XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს მილანიშ ობჟათე-ბჟადალშე, ნოღა ლოდიშ დო აბიატეგასოშ შქას მადვალუ გოხოლუეფს დიჭყეს. შხირას გჷმირინუაფუ ჩიზქეიქეფიშ დო შხვა დესერტეფიშ ოკეთებელო, მასკარპონე თეხანური ტირამისუშ ოკეთებელი თარი ინგრედიენტი რე. მინშა მასკარპონეს კარაქიშ ვარ-და ჸვალი პარმეზანიშ მანგიორო გჷმირინუანა, რიზოტოშ გაფსქელაფარო.
სქოლიო
კატეგორია:ჸვალიშ გვარობეფი კატეგორია:იტალიური ჸვალიშ გვარობეფი
ეიფელიშ ჸორში
thumb|ეიფელიშ ჸორში იალონშა thumb|ხედი ჸორშიშე შამ-დე-მარსის მინიატიურა ეიფელიშ ჸორში (Tour Eiffel) — ლითონიშ კონსტრუქცია რე შამ-დე-მარსის, სენაწკჷმა, პარიზის. თენა პარიზიშ არძაშე უმაღალაში სტრუქტურა დო საფრანგეთიშ არძაშე ჩინებული სიმბოლო რე. ჯოხოქ გიადუ პროექტიშ ავტორიშ, ინჟინერ გუსტავ ეიფელიშ პატიჩამაშე დო თინა ნოღაშ არძაშე უმოს პოპულარული ტურისტული კულტურული ძეგლი რე, ნამუსჷთ წანამოწანას 5,5 მილიონიშ უმოსი დჷმათოლიარაფალი ჸუნსჷ.
სტატისტიკა
ჸორშიშ სიმაღალა 300 მეტრა რე, მუთ მეხოლაფირო 75 სართულზმა რე. თიშ დუს 24 მეტრაშ სიმაღალაშ ანტენა რე, მუთ სტრუქტურაშ ედომუშამ სიმაღალას 324 მ შანულშა უკინანს. კიდუაშ ჟამს, 1889 წანას, ეიფელიშ ჸორში არძაშე უმაღალაშ სტრუქტურა რდჷ მოსოფელს, ტიტული, ნამუთით თიქ 1930 წანაშე მუკიტუ, მუჟამსით ნიუ-იორკიშ კრაისლერ ბილდინგიშ (319 მ) კიდუაქ გეთუ, მარა ეიფელი იშენით უწორუანდჷ თის სიმაღალაშე, თე სტრუქტურეფიშ ანძეფი ენიკოროცხუდ სიმაღალაშე-და. თეჟამშო ეიფელიშ ჸორში საფრანგეთის სიმაღალათ მაჟირა სტრუქტურა რე, 350 მ სიმაღალაშ ალუიშ გინძე პოპორეფიშ გინმაჩამალი ანძაშ (1939) ეგაფაშ უკული. გეჸვენჯო მოურს ლა ტურ მონპარნასი, პარიზიშ მონპარნასიშ განობას (209 მ). ჸორშიშ ლითონიშ სტრუქტურა 7 300 ტონა რე, თიში ედომიშ წონა 10.100 ტონა რე. ჟიდონ პლატფორმას ეშაულარი ოკუჩხურიშ მუდანობა ითირუდჷ ჸორშიშ ისტორიაშ მალობას, მუზმარენი რენოვაციაშ გეშა: კიდუაშ მომენტის 1889 წანას 1710 ოკუჩხე ეშეშჷ სამიტიშ პლატფორმაშა 300.65 მ ღანკილს; 1980 წანაშ რენოვაციაშ უკული ოკუჩხეეფიშ მუდანობაქ 1920-შახ მირდჷ; თეჟამიშო 1665 ოკუჩხე რე, მარა ჟიდონ პლატფორმაშა ოკუჩხეფით ეშულა უშულებუ რე დო გჷმაჯინუეფს ხვალე ლიფტეფიშ გჷმორინაფა შეულებუნა.
ჸორშიშ რემონტი იკორინუანს ირ 7 წარმოწანას 50 ტონა 3 ფა ოღაფუშ სუმალას კონსტრუქციაშ ლითონიშ ჟიპიჯიშ ღანჯიშე ოთხილარო. ხანმორკებათ ოღაფუშ ფერი ითირუ. თეჟამშო ჸორში მოყავაშფერო რე ღაფილი. მაართა სართულს ინტერაქტიული კონსოლეფიე მონტაჟელი, ნამუსჷთ მაკორინეეფს შეულებუნა გეგშაგორანი ჸორშიშ მუმალი ფერი.
ისტორია
thumb|230px|left|მაკიდური ჸორში 1888 წანაშ მანგის. სტრუქტურა იკიდუაფუდუ 1887 - 1989 წანეფს მუჭოთ ექსპო-იუნივერსელიშ მიშაულარი (1889), მოსოფელი გჷმობჟინაფა, ნამუთ საფრანგეთიშ რევოლუციაშ 100 წანაშდუდიშ ეიშანალო იგეგმუდჷ. თიში გეოგრაფიული კოორდინატეფი რე 48°51′29″N, 2°17′40″E. ჸორშიშ ინაუგურაციაქ იჸუ 1889 წანაშ 31 მელახის, დო ჯარალუაშო თიქ 6 მესიშო გინწყჷ. 300 მუშაქ ეიონწყუ 18.038 ლითონიშ (სუფთა სტრუქტურული ფულანდიშ ფორმა) რხვილებამი კონსოლი, გიმირინეს 2.5 მილიონი ჭანჭიკი, მორიშ კოხლინიშ სტრუქტურაშ პროექტით.
ჩილათაშ რისკი ძალამი დიდი რდჷ, თიშენ ნამუდა თეხანური ცაშმანჭუეფშე გოშხვანერაფილო ჸორშის ნჯაფილ ჩონჩხი უღუ ოშქარი სართულეფიშ უმუშო, ჟირი პლატფორმაშ მეტი. მარა, თიშენ ნამუდა ეიფელქ ოწმოხი ზჷმეფი ქიმიღჷ მუშეფიშ უშქურანჯობაშო, კიდუაშ ჟამს ხვალე ართიქ დოღურუ თინეფიშე, ოტისიშ ლიფტეფიშ მონტაჟაფაჟამს.
დუდმაართათ ჯარალუა ჸორშიშ კონწარ მოვარიე რდჷ, თიშენ ნამუდა უმენტაშობას თინა თოლს ძიგირო ხვადუდჷ. მარა თეხანშო თინა მოსოფელს ართ-ართი არძაშე გოსოფური სტრუქტურული ხელობაშ მინუშო მიირჩქინუაფუ.
ჰოლივუდიშ ართი არძაშე დიდი კლიშე რე - პარიზული ოსინთურშე ვანათურო ოკო რჩქჷდას ეიფელიშ ჸორში. რეალურო, ზონური აკობორკუაშ გეშა პარიზის ნოდგჷმეფიშ სიმაღალაშა თანჯა მუზმარენ სართულით გიხოლუ დო თეშენ ხვალე მუზმარენი ალაზიმაფილო მაღალ ნოდგჷმს უღჷ ჸორშიშა წკონდა გინაჯინუ.
დუდმაართათ ეიფელს ნება უღუდჷ ჸორში 20 წანათ გედგჷკონი, დორხველი ხარჯეფიშ ეშაღალარო, მარა მოგვიანაფათ ჸორშიქ საკომუნიკაციო დაოშანულობა ხოლო ქიმიღჷ დო ვადაშ გულაშ უკულით გინოჭყორდჷ თიშ დოტებაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჸორშეფი კატეგორია:პარიზიშ არქიტექტურა კატეგორია:მოსოფელიშ უმაღალაში ნოდგჷმეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
უაიტ-რივერი (გრინ-რივერიშ ნადუ)
უაიტ-რივერი (ინგლ. White River) რე წყარმალუ ააშს, კოლორადოშ დო იუტაშ შტატეფს. უაიტ-რივერი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ნორზ-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, რიო-ბლანკოშ ოლქის, კოლორადოშ შტატის დო ინაკათუ წყარმალუ გრინ-რივერს, იუინტაშ ოლქიშ ტერიტორიას, იუტას. უაიტ-რივერიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: პაისონს-კრიკი, იელოუ-კრიკი, დუგლას-კრიკი დო შხვეფი. უაიტ-რივერიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: მიკერი, რეინჯლი, ბონანზა. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 314 კმ. ღანჩოშ ფართობი 13,300 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუტაშ წყარმალუეფი
გიორგი ლიპარტიანი
200პქ|მინი|მარჯვნივ|გიორგი ლიპარტიანიშ ფრესკა წალენჯიხაშ ოხვამეშე გიორგი II ლიპარიტიანი — სამარგალოშ თარი ლევან II დადიანიშ ჯიმადი, ოლიპარტიანეშ მინჯე დო სამარგალოშ ფაქტიურო დუდკოჩო ლევანიშ რდუალაშა. (1611-1616)
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი
ბორის ბერეზოვსკი (ბიზნესმენი)
ბორის ბერეზოვსკი (დ. 23 ღურთუთა 1946, მოსკოვი, რუსეთი — ღ. 23 მელახი 2013, ესკოტი, ბერკშირი, ინგლისი, დიდი ბრიტანეთი) — რუსი მენცარი, ბიზნესმენი დო პოლიტიკური მოღალე. 2000 წანაშე შურდგჷმაშ ბოლოშახ დიდ ბრიტანეთის ემიგრაციას რდჷ. რუსეთის ეჭვმეღალირი რდჷ ბრელი კრიმინალური დჷნოშურიშ გეშა. რდჷ ტექნიკურ მენცარობეფიშ (1983) დოქტორი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი მენცარეფი კატეგორია:რუსი ბიზნესმენეფი კატეგორია:რუსი მილიარდერეფი კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1946 კატეგორია:ნაღურა 2013
დე ფაქტო
დე ფაქტო (ლათ. de facto, თახმო) — ფაქტობურო; საირქიანო სამართალს დე ფაქტო ჩინება შანენს სახენწჷფოშენი ახალი სახენწჷფოშ ვარ-და თარობაშ ვაედომუშამი ჩინებას. თე ტერმინი თარო გიმირინუაფუ დე იურეშ ოაწმარენჯე შანულობათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საირქიანო სამართალი კატეგორია:დიპლომატია კატეგორია:ლათინური ტერმინეფი დო ფრაზეფი
სენა (წყარმალუ)
სენა (Seine, ლათინურო equana) — არძაშე უდიდაში წყარმალუ ოორუე-ბჟადალუ საფრანგეთის, ართ-ართი კომერციული საწყაროსნო შარა. წყარმალუ გინოჭკირჷნს პარიზის დო თე ტერიტორიას თინა თაშნეშე ტურისტულ ოქინაფუს წჷმარინუანს.
წყარმალუშ სიგინძა 776 კმ-იე. დუდის ეთმოჭოფუნს საფრანგეთიშ ცენტრალურ-ელახ ნორთის, სენ-სენიშ კომუნას, ლანგრესიშ პლატოს.
ეიოშანალიე, ნამუდა ხვალე პარიზის, სენას 37 ხინჯიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ წყარმალუეფი
იანძი
იანძი (長江 — „გჷრძე წყარმალუ“;  ) — წყარმალუ ჩინეთის, უგჷრძაში წყარმალუ აზიას დო მასუმა მოსოფელს. თიში სიგჷრძა 6 418 კმ რე. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ტიბეტიშ გვალონას დო ინმაკათუ ბჟაეიოლ ჩინეთიშ ზუღას, ნოღა შანხაიშ გოხოლუას. თაშნეშე, იანძი მოსოფელს ართ-ართი არძოშე წყარხვეიანი წყარმალუ რე. თიშ ღანჩოს ჩინეთიშ მახორობაშ ართი ნასუმორი ოხორანს.
წყარმალუ ხუანხეწკჷმა ართო, უდიდაში რე იანძიშ შანულობა ჩინეთიშ ისტორიას, კულტურას დო ეკონომიკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
გვერიშ კოკი
გვერიშ კოკი თაშნეშე ზმეინი (Острів Зміїний, Insula şerpilor, Φίδονισι) — კოკი უჩა ზუღას. უკრაინაშ დორხველობას. კოკი ოდესაშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს. კოკიშ ფართობი რე - 20,5 ჰა. წყარპიჯი თარო კირდეამი რე, მარა მუსხირენი პლაჟი ხოლო რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ კოკეფი კატეგორია:უჩა ზუღაშ კოკეფი
მაქს იაკობსონი
მაქს იაკობსონი (დ. 30 ეკენია, 1923 – ღ. 9 მელახი, 2013) – ფინარი პოლიტიკოსი, დიპლომატი დო ჟურნალისტი.
სკარლეტ იოჰანსონი
სკარლეტ იოჰანსონი (Scarlett Johansson; დ. 22 გერგობათუთა, 1984) — ამერიკალი არტისტი, მოდელი დო მობირე. თიქი პოპულარალა 1998 წანაშ ფილმით „ცხენეფწკჷმა მაფუცქინალი“ დო ათეს მოჸუნელი კრიტიკოსეფიშ ცქვაფა დეინალჷ როლეფშო ფილმეფს „ოროეფიშ ოქიანუ“, „თარგმუას დინაფილი“, „ძღაბი მირგატიშ ოჸუჯეთ“ დო „უჩა გეორგინი“. არტისტი ოთხშა რდჷ ნომინირაფილი ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოს, თინეფ შქას ჟირშა 2003 წანას. ათეჟამო ლაჸაფენს უჩა რქვიშ როლს Marvel-იშ კინოოქიანუშ ფილმეფს.
ფრედ ცინემანი
ფრედ ცინემანი (Fred Zinnemann დ. 29 პირელი, 1907 — ღ. 14 მელახი, 1997) — ავსტრო-ამერიკალი კინორეჟისორი. მოღალენდჷ შხვადოშხვა ჟანრეფს: თრილერი, ვესტერნი, ეკრანიზაციეფი დო შხვა. ჟირშა მიღჷ ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი, მუჭოთ საუჯგუშო რეჟისორქ. გაულა უღუდჷ სტივენ სპილბერგიშ ნახანდას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1907 კატეგორია:ნაღურა 1997 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
პასორაპაშ მუნიციპალიტეტი
პასორაპაშ მუნიციპალიტეტი (Pasorapa) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ ნარსისო-კამპეროშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 4 358 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 376 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ანგელმანიშ სინდრომი
thumb|ანგელმანიშ სინდრომი ანგელმანიშ სინდრომი (ინგლ.: Angelman syndrome) — ნეურო-გენეტიკური, ქრომოსომული პათოლოგია. ანგელმანიშ სინდრომით ლეხი კათას უღუ ბაღანური ერთეფი, ლურიშ პრობლემეფი, ირო ძიცა დო შხვა. ათე ლახალაშ სიმპტომეფი ეჭარჷ ინგლისარ მენცარქ ჰარი ანგელმანქ. ათე ლახალაშ სქილიდაფა ამდღარ მედიცინას ვა რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლახარეფი კატეგორია:ქრომოსომული პათოლოგიეფი
ბიკანერიშ ოლქი
ბიკანერი (Bikaner) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქი იდვალუაფუ თარიშ ტიოზის. დირსხუ 1949 წანას. ოლქი გორთილი რე ოთხ გიმენბუნათ: ბიკანერი, ჩურუ, შრიგანგანაგარი დო ჰანუმანგარჰი. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ბიკანერი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 902 000 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 57,54 %, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშ გიმე რე (59,5 %).
UTC-11:00
450px|right|thumb| UTC-11 მოსოფელიშ ბორჯიშ ორტყაფუეფიშ რუკას: ცაშფერი — ზონა UTC-11 ოკიანეთის; ღილე-ჸვინთელი — [[ამერიკაშ სამოა, ნიუე, მიდუეი — ზონა UTC-11 ედომუშამი წანას; ნარინჯიშფერი — სამოა — ზონა UTC-11 ზოთონც (პირელი-გჷმათუთა) ობჟათე გვერდოსფეროს]] UTC−11 — ბორჯიშ ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს ფო ტერიტორიეფს:
ბიკანერიშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ვენესუელა
ვენესუელა, ედომუშამი ოფიციალურ ჯოხოდვალა — ბოლივარიული რესპუბლიკა ვენესუელა (ესპ. República Bolivariana de Venezuela, МФА: [reˈpuβlika βoliβaˈɾjana ðe βeneˈθwela]) — სახენწჷფო ობჟათე ამერიკაშ ოორუეს. ოორუეშე ატლანტიშ ოკიანე დო კარიბიშ ზუღა უხურგანს, ბჟაეიოლშე უხურგანს გაიანა, ობჟათეშე — ბრაზილია დო ბჟადალშე - კოლუმბია.
გეოგრაფია
thumb|left|[[ანხელიშ წყარგელაფუ, მოსოფელიშ არძაშე მაღალი წყარგელაფუ, ვენესუელა]] ვენესუელას კლიმატი ზარხულს ეკვატორული ჰავაშ მასეფით დო ზოთონჯის პასატური სქირე ბორიეფით იხასიათებუ. წანმოწანაშ მალობას ტემპერატურა მერკეთ ითირუ. ქიანაშ წყარპიჯი აბანეფი იშხვავებუ ჩხე დო მაღალი ლენჭამი ჰაერით, ემაღალაფირ აბანეფს ტემპერატურა უმოსი დაბალიე, დო უჯგუში ხემანწყუ პიჯალეფიე ადამიერიშ დახორინალო. thumb|left|[[ტაბებუია|არაგუანეი (Tabebuia chrysantha), ვენესუელაშ ერუანული ჯა.]] თეშ გეშა რე ქიანაშ არძა უდიდაში ნოღა, ზუღაშ დონეშე 600 მეტრაშე 1850 მეტრაშახ იდვალუაფუ. 1800 მეტრაშ ეშე კლიმატი უმოს მორგილე რე. 3000 მეტრაშ ეშე თიჯგუა ჩხურუე, ნამდა დიხაშხანდუა პრაქტიკულო ვეშილებე, დო თეჯგუა აბანეფს, ოფუტეშ მეურნობაშ თარ გვარობაშ ოხანდე - შხურეფიშ ჭყიშუა რე. ქიანაშ ტერიტორიაშ სუმი ნაანთხალიშ მეტი იხასიათებუ ჭვემეფიშ სეზონით, ნამუთ იჭყაფუ მესის დო იგინძორებუ გერგობათუთაშახ. სქირე სეზონი იგინძარებუ ქირსეთუთაშე პირელშახ.
ისტორია
thumb|ველსერიშ არმადა, ვენესუელაშა მეგორაფა
მახორობა
thumb|left|სიერა ნევადა დე მერიდა, ვენესუელა ვენესუელაშ მახორობა — 27 635 743 ადამიერი (2011)
წანმოწანური ძინა — 1,5 %;
დაბადება — 20, 1000=შო (ფერტილურობა — 2,5 დაბადებული ართ ოსურშე, ჩქიჩქუეფიშ ღურა — 21, 1000=შე);
ღურა — 5, 1000-შე;
მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა — 70,84 წანა ქომოლკათაშო, 77,17 წანა ოსურკათაშო;
იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 0,7 % (2001 წანაშ ფასებათ).
ეთნორასობური აკოდგინალუა: მეტისეფი — 67 %, ევროპალეფი (ესპანარეფი, იტალიარეფი, პორტუგალიარეფი, გერმანალეფი, ფრანგეფი) — 21 %, აფრიკალეფი — 10 %, ინდიარეფი — 2 %.
ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 95 % (2005—2008 წანეფი).
ნოღაშ მახორობა — 93 % (в 2008). thumbnail|კარაკასიშ მეტრო
პოლიტიკა
thumb|right|[[უგო ჩავესი|უგო ჩავესი, ვენესუელაშ პრეზიდენტი 1999 წანაშე თიშ ღურაშა, 2013 წანაშახ.]] ვენესუელაშ პრეზიდენტი ეშმიგორუაფუ არძაკათური ხონარიშ მეჩამათ ხონარეფიშ უბრალო უმენტაშობათი დო რე სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდე რე. პრეზიდენტიშ ეშმეგორუ 6 წანათ. ართ კოჩის ბრელშა შეულებუ პრეზიდენტობა. პრეზიდენტი დჷთმარინუანს ვიცე-პრეზიდენტის, გინმოჭყვიდუნს თარობაშ აკოდგინალუას დო სტრუქტურას, დო დჷთმარინუანს თეშ მაკათურეფს პარლამენტიშ თანხმუათ.
პრეზიდენტის უღუ ოკანონდუმადვალე ინიციატივეფიშ ნება დო შეულებუ წუმარინუას მიმალი კანონდვალაშ თირუაშ საქვარი, მარა თიშ ზიტყვასქვილქ შილებე ვარაფილქ იჸუას პარლამენტიშ უბრალო უმენტაშობაშე.
ვენესუელაშ ართპალატამი პარლამენტი — ერუანული ანსამბლეა (Asamblea Nacional) — ეკმოდირთუ 165 მაკათურშე. 162 მაკათური ეშმიგორუაფუ პროპორციულ-ერკებულურ სისტემათ მიარემანდატურ აბანეფს, თენეფს შქას 97 პროპორციულო, დო 65 — პარტიულ ენარკებუთი. დოსქილადირი 3 აბანი რეზერვირებულიე ვენესუელაშ ჯინჯიერ კათაშ წუმამარინაფალეფშო. მაკათურეფიშ მაღალიშ ვადა — 5 წანა. მაკათურეფს შეულებუნა მაქსიმუმ სუმშა ქიყარან კენჭი.
უმაღალაში ოსამართლე ორგანო — იუსტიციაშ უმაღალაში ტრიბუნალი (Tribunal Supremo de Justicia). თეშ მაგისტრატეფს პარლამენტი 12-წანიანი მაღალობათ ეშმაგორუნს.
ადმინისტრაციული გორთუალა
ვენესუელა ადმინისტრაციულო ირთუ:
ეკონომიკა
ვენესუელაშ ეკონომიკა მერსხილიე ნავთობიშ ეშაღალას, ნამუთ საექსპორტო მუშნაველიშ 80 %-ის ირძენს, სახენწჷფო ბიუჯეტიშ 50 %-შე მეტი მუშნაველიშ ნორთი დო დოხოლაფირო 30 % ედპ.
აკოანჯარაფილი ნძალეფი
ვენესუელაშ ერუანული აკოანჯარაფილი ნძალეფი, აკმოდირთუ დოხოლაფირო 129 ვითოში აკოანჯარაფილო ნძალათ დო ირთუ:
ოსქირონე ოურდუმე ნძალეფი — 63 ვითოში;
ოურდუმე-ოზუღე ნძალეფი — 18 ვითოში;
ერუანული გვარდია — 36 ვითოში.
მენცარობა
ვენესუელას უდიდაში ასტრონომიული ობსერვატორია რე = ლიანო დელ ხატოშ ერუანული ასტრონომიული ობსერვატორია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვენესუელა კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
გენუაშ პროვინცია
პროვინციაშ ფართობი 1 838 კმ² რე, მახორობა — 900 000 (2009). აკმოდირთუ 67 კომუნაშე.
პროვინციას ჯოხოქ გიადუ მითიური, ჟირდუდამი ბერძენული ღორონთიშ — გემეფიშ მათხილე იანუსიშე, ნამუქუთ ლიგურიულშა მიშელ მუჭოთ "knee" (გენუ).
პროვინცის ანდა კონკა რე, ნამუეფ შქას უმაღალაში რე მაჯორასკა (1804 მ). 67-შე 16 კომუნას გჷშაულარი უღუ ზუღაშა.
გენუაშ პროვინციაქ 1860 წანაშ 1 მელახის გიჭყჷ.
კომუნეფი
ცხირეს მოჩამილი რე კომუნეფი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ:
სქოლიო
კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
დე იურე
დე იურე (კლასიკ. ლათ. de iure) — გჷმოთქვინუა, ნამუთ შანენს „კანონშე გეპონუათ“, პარალელურო არსებენს გჷმოთქვინუა დე ფაქტო — „ფაქტობურო“.
თე ტერმინეფი გჷმირინუაფუ პოლიტიკურ სიტუაციეფს. სამანგათ, მუდგა იჸინ პრაქტიკას შილებე არსებენდას დე ფაქტო, სოდეთ კათა/ჯარალუა მეჸუნს გორკვიაფილ პრინციპის/აპიჯალას მუჭოთ კანონს, მარა სამართალებურო თეჯგურა კანონი ვაარსებენს. მაჟია კუნთხუთ, მუდგა იჸინ პრაქტიკას შილებე არსებენდას დე იურე, მარა ჯარალუაშენი ჩინებული/აღიარარაფილი ვარდასინ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოერეფოშქაშე სამართალი კატეგორია:დიპლომატია კატეგორია:ლათინური ტერმინეფი დო ფრაზეფი
მონპარნასი
მონპარნასი (Montparnasse), საგანო პარიზიშ ობჟათე, სენაშ კვარჩხან ოძგაშეს. თინა იდვალუ რასპაისა დო მონპარნასიშ ბულვარეფიშ გინოკვათუას, XIV ოლქის.
ჯოხოდვალა მოურსუ პარნასიშ გვალაშე, ნამუთ ბერძნულ მითოლოგიას მუზეფიშ მითარინალ რდჷ. დუდშე თენა რდჷ ემაღალაფირი გა, სოდგათ სტუდენტეფი ლექსეფს კითხულენდეს. XVIII ოშწანურას აბან გოთინეს დო ოსეირნებელ ბულვარო გინართინუეს. საფრანგეთიშ რევოლუციაშ უკული თაქ გიდვალუ ბრელ ოსხაპალ დარბაზიქ დო კაბარექ.
მონპარნასიშ საგანოშ ჯოხოქ ქიგიადუ მახინწალეფიშ სადგურს, სასაფლასი დო ჸორშის:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარიზი
მეტროპოლიტენი
thumb|300px|right|[[მოსკოვიშ მეტროპოლიტენიშ ართ-ართი დგჷმილი.]] thumb|[[უ-ბანი, გერმანია]] მეტროპოლიტენი, კუნტას მეტრო — რელსეფამი ონოღე ტრანსპორტიშ ნერგვარობა, ნამუშ რელსეფი იდვალუაფუ შოშეეფშე გიშაკერძაფილო, მუჭოთ წესი, დიხაშგიმე. მახინწალეფიშ ყარაფი მეტროპოლიტენს ირეგულირებუ, გარიგაშ მეჯინათ. ტრანსპორტიშ თე გვარობა გიშეგორუაფუ მაღალი წარმუობათ. თის ოშქაშეთ სათის 50-60 ვითოშ ადამიერიშ გინოჸონაფა შეულებჷ. ნოღეფს გჷმოქიმინელი შოშეეფიშ სისტემათ, მეტროპოლიტენი მუჭთ წესი, დიხაშგიმე იდვალუაფუ დო ხვალე მუსხირენ დგჷმილი ეშმურს დიხაშ ჟილეშე. ირი მახინწალს 4-8 ვაგონი გილაჸუნს. გვირაბიშ დიამეტრი 5-6 მეტრის აკმადგინანს. დგჷმილეფიშ პლატფორმეფი სიგჷნძას 160 მეტრიშახ ანჭუ, სიგანას — 16 მ-ს. მეტროპოლიტენიშ ღაზიშ ართი კილომეტრიშ გოჸუნაფა ოშქაშეთ 50 მილიონ ააშ-იშ დოლარშახ დოდოხოდუ. მეტროპოლიტენიშ სიდიდა იძანძჷ 2-კმ-იანი ღაზით ისრაელიშ ნოღა ხაიფას დო ნიუ-იორკიშ დიხაშგიმენი მეტროშ სისტემათ, ნამუშ ედომუშამი სიგჷნძა 1300 კილომეტრიშ უმოსი რე.
ემპედოკლე
ემპედოკლე (ბერძნ. Ἐμπεδοκλῆς; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 494, აგრიჯენტო, სიცილია — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 434, ეტნა ვარდა პელოპონესი) — ბერძენი სოკრატეშახჷ ფილოსოფოსი.
წჷმარინუ კლასიკური ელემენტეფიშ კოსმოგონიური თეორია, ნამუშ მეჯინათ არსებენდჷ ოთხი ელემენტი: დაჩხირი, ჰაერი, წყარი, დიხა დო თენეფშე აკმოდირთუდჷ არძონერი სტრუქტურა. ემპედოკლე ჸათე ოთხი ელემენტის "ჯინჯეფს" უძახუდჷ.
ემპედოკლეშ აზრით არსებენდჷ ნძალეფი "ჸოროფა" დო "ნჯარი". ჸოროფა ხეს უნწყჷნდჷ ელემენტეფიშ გოართოიანაფას, მუჟამსჷთ ნჯარი თინეფს აკმარღვანდჷ.
ემპედოკლექ წჷმარინუ ევოლუციური გოვითარაფაშ ფანტასტიკური თეორია. ემპედოკლეშ აზრით დუდშე ზოხორინელო გორჩქინდჷ შხვადოშხვა ორგანოეფქ, მაგალთო თოლეფქ, ჸუჯეფქ, თუმეფქ, კითეფქ, ხელეფქ დო უკული თინეფიშ გოართოიანაფათ იფორმირჷ რსული ორგანიზმეფქ.
ემპედოკლეს ჯერდჷ შურეფიშ ტრანსმიგრაციაშ - მეტემფსიქოზიშ. ემპედოკლე ანტკიცენდჷ ნამდა ადამიერეფი დუდშე რდეს ღორონთიელი შურეფი, დემონეფი, ნამუეფით სიჰამას ცხოვრენდეს, სოიშახ თინეფქ გლახა საქვარ ვაკეთესინჷ. ჸათეშ გეშათ თინეფქ დიხაუჩაშა ქეგთოლეს. ჸათაქ თინეფქ ოკო იცხოვრესკო 30,000 მეტემფსიქოზური ციკლი - შხვადოშხვა ადამიერეფიშ რსხულეფს. დო ჸათეშ უკულ თინეფი კინ დართუდეს მუნეფიშ ღორონთიელი სტრუქტურას.
ემპედოკლეშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი. თიში ნახანდეფიშ უმენტაშობაქ თეხანური ბორჯიშა ვამაჭირინუ. ემპედოკლეშ ღურაშ შხვადოშხვა ვერსია არსებენს. ართი პოპულარული ვერსიათ თის ვულკანი ეტნაშა ქინუსხაპაფჷ დო ჸათაშ დუჸვილუ დუდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენეფი კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი
ბობ მარლი
thumb|ბობ მარლი (1980) ნესთა რობერთ ბობ მარლი (დ. 6 ფურთუთა, 1945, ნაინ მაილი, იამაიკა - ღ. 11 მესი, 1981, მაიამი, ფლორიდა, ააშ) — იამაიკარი მობირე, მუსიკოსი დო კომპოზიტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რეგი კატეგორია:იამაიკარეფი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:იამაიკარი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1945 კატეგორია:ნაღურა 1981