cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოორუე კავკაცია
სავიზო რეჟიმიშ გოუქვაფა საქორთუოშით
რუსეთიშ გალენურ საქვარეფიშ სამინისტროქ საქორთუოშ ხეშულობაშ გჷნოჭყვიდირი, ცალჸურე გააუქვას სავიზო რეჟიმი ოორუე კავკაციაშ რესპუბლიკეფს მახორუ მენოღალეეფშო, პროვოკაციათ აფასჷ.
ოორუე კავკაციაშ მახორუეფიშ რეაქცია
სააგენტო „კავკაზსკი უზელიშ“ ინფორმაციათ, ოორუე კავკაციაშ რესპუბლიკაშ მახორუეფი ხუჯ დუკინეს საქორთუოშ გჷნოჭყვიდირს სავიზო რეჟიმიშ გოუქვაფაშ გეშა. თინეფიშ არზით, თენა მონწყუნს მიარე პრობლემას, ნამუთ თეიშახ საქორთუოშ ხურგაშ გჷნოკვათუაშახ მუთმოხვადუდესინ. თეწკჷმა ართო, თე ადამიერეფქ გჯმოხანტეს შეშფოთაფა, ნამჷ-და რუსეთიშ ხეშულობაშქ შილებე გაკონწარას მუნეფიშ მენოღალეეფშო სახენწჷფო ხურგაშ გჷნოჭკირუაშ წესეფი.
ჩეჩნეთიშ მენოღალეეფი გჷმოხანტჷნდეს გოკვირაფას საქორთუოშ გჷნოჭყვიდირიშ გეშა რუსეთიშ ნეგატიური რეაქციაშენ.
თეიშახ „კავკაზსკი უზელი“ ჭარუნდჷ ადიღეშ მახორუეფიშ მოარზებაშ გეშა, ნამუეფქჷთ ყაზბეგი–ჟიმოლენი ლარსიშ ოხურგე პუნქტიშ გონწყუმა აფასეს, მუჭოთ ორთაშობური, მარა ვარსულღებული ბიჯგი, თიშ გეშა, ნამჷ-და მეძობელ კრასნოდარიშ აკანიშ მახორუეფს სავიზო რეჟიმიშ გოუქვაფა ვახუნ.
სქოლიო
კატეგორია:კავკაცია
ცხუმარიშ თემი
ცხუმარიშ თემი (ცხუმარიშ ადმინისტრაციული ართული; )) — თემი ჟიმოლენ შონეს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, აკმაართიანენს 6 ოფუტეს: სვიფი (თემიშ ცენტრი), ლაბსყალდი, ლეზგარა, მაგარდელი, ტვიბერი, ღვებალდი.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
ფრანსუა ჟაკობი
ფრანსუა ჟაკობი (ფრანგ. François Jacob; დ. 17 მანგი, 1920, ნანსი, საფრანგეთი — ღ. 19 პირელი, 2013, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ბიოლოგი, ფერმენტეფიშ დო ვირუსეფიშ სინთეზიშ გენური კონტროლიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1965 წანას (ჟაკ მონო დო ანდრე ლვოვიწკჷმა ართო).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1920 კატეგორია:ნაღურა 2013
ტაპენაგაშ დეპარტამენტი
ტაპენაგაშ დეპარტამენტი (Departamento Tapenagá) — დეპარტამენტი არგენტინას, ჩაკოშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 4 188 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 6 025 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჩარადაი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
კარლო კოპალიანი
კარლო კოპალიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ლულუაშ პროვინცია
ლულუაშ პროვინცია (Lulua) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ.
გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ ლულუაშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟადალი კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — კანანგა. პროვინცია იდვალუაფუ წყარმალუ ლულუაშ ობჟათე-ბჟადალშე.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 942 832 ადამიერი (2005 წანა).
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ლინკინ პარკი
ლინკინ პარკი (Linkin Park) — ამერიკული როკ-ბუნა, ნამუშ მუსიკა ორხველ ნიუ მეტალს დო ალტერნატიულ როკის. თიქ დირსუ 1996 წანას ლოს-ანჯელესის (კალიფორნია, ააშ).
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული როკ-ბუნეფი კატეგორია:1996 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი კატეგორია:ლინკინ პარკი
ოორუეშ დვინა
ოორუეშ დვინა — წყარმალუ რუსეთიშ ფედერაციაშ ევროპული ნორთიშ ოორუეთ. გჷთმიჭყაფუ წყარმალუეფიშ სუხონიშ დო იუგიშ აკოართაფათ. ენმაკათუუ ჩე ზუღაშ დვინაშ ჸუჯის. სიგჷრძა 744 კმ. ღანჩოშ ფართობი 357 ვითოში კმ2. ოდუდეშე წყარმალუ ვიჩეგდის აკაკათაფუწკჷმა ჯოხო ჭიჭე დვინა. წყარმალუ ვაგიშ აკაკათაფუშახ მეურც განიერ ფაფალაკართამი ლეხერც. წყარმალუ ვაგიშ აკაკათაფუშე წყარმალუ პინეგიშ აკაკათაფუშახ ლეხერი ართ ჰალამო იცორქოაფუ, უკულნეშის წყარმალუ ინოელებუ დო ნოღა არხანგელსკიწკჷმა ნოჸელეფი კინე აკმიართაფუ. არხანგელსკიშ გიმე იჭყაფუ ოორუეშ დვინაშ დელტა (ფართობი მეხოლ. 900 კმ2). ზუღაშ მორთაფა ოჭირინუანც წყარმალუ პინეგიშ აკაკათაფუშახ.ოორუეშ დვინა აკოწყორილი ეჯუმაფაშიე, უმენტაშიე თჷრიში წყარი. წყარიშ ოშქარი ხარჯი სუხონიშ დო იუგიშ აკაკათაფუს 770 მ3/წმ. აკაკათაფუწკჷმა 3490 მ3/წმ. იჸინუ გჷმათუთაშ ლიას-გერგობათუთაშ დოჭყაფუს. ჸინყარაფი რე პირელი-მესის. ორუეშ დვინა წყარმალუ სუხონით, კუბენიშ ტობათ დო წყარმალუ შექსნით მერსხილიე წყარმალუ ვოლგაწკჷმა, ოდო წყარმალუ პინეგით წყარმალუ კულოიწკჷმა. ონიშოლიე. ონავიგაციე პერიოდი 160-190 დღა რე. ხარგირთაფას უმენტაშობა რე ჯა-ტყა.ოორუეშ დვინაშ ოძგაშეეფსიე ნოღეფი:ველიკი-უსტიუგი, კრასავინო, კოტლასი, კრასნობორსკი, ჩერევკოვო, ვერხნიაია-ტოიმა, ხოლმოგორი, არხანგელსკი.
ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი
კატეგორია:წყარმალუეფი ანბანიშ მეჯინათ
ლესიჭინე
ლესიჭინე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის. უკინებუ 35.8 კვ.კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 2321 კოჩი.
ლესიჭინეშ თემშა მიშმურს განობეფი:ლესიჭინე, მაჟია ლესიჭინე დო ოჩხომური. თემიშ განობეფ რე: ზაკალონი, ზურემი, მაჟია ლესიჭინე, მონგირი, ოლეკეში, საგუგუნა, სახვარა, საკაციო, სალაშხიო, სავეკუო, ნადუ, ხორგანა, ხვიჩარონი, დობერა, ტები, ოჩე, ღაჩერე, ეწერი, სკურჩა, ჭალე, აბანო, გუმარონი, ნაისირუ, ნაღუმუ, ნაჭკადუ, ნაკაზარმუ, ნაკანცელარუ, გოჯოში ნოხორი.
გეოგრაფია, ორთა
ლესიჭინეს უხურგანა: ბჟაიოლშე ოფუტეფი ახუთი დო ფოცხო, ოორუეშე თუდოლენი ჩხოროწყუ, ბჟადალშე კირცხი დო ოჩხანეშე სანაკიშ რაიონიშ ოფუტე ზანა.
ლესიჭინე წყარით დიდარიე. ვარა თემიშ ტერიტორიას დო ვარა ხურგას 4 კაბეტი წყარი მეურს: ხობწყარი, ზანაწყარი, ცივწყარი დო ოჩხომურწყარი. ხობწყარიშ წყარით მუშენს ჩხოროწყუშ ჰესი (ჩხორჰესი), ნამუთ რაიონიშ შხვა ოფუტეფიშ წორო ლესიჭინეს ხოლო ამარაგენს ელექტროენერგიათ.
ტყალეფი ლესიჭინეს ექიაქო რე დო ედომუშამო 54,77 ჰექტარი ფართობი უკინებუ.
მახორობა
1859-60 წანეფიშ ეჭარუათ ოფუტეს 186 ფანია ოხორანდუ 1315 შურით დო თინწკჷმა ხოლო ლესიჭინე სამარგალოშ ართართი უდიდაშ ოფუტე რდჷ. ამდღა ლესიჭინეს დო ოჩხომურს ართო აკოკორობილო 1290 კომლი დო 5150 შური იკოროცხუ. თენეფი უმოსო ქორთუეფი რენა. ოფუტეს ოხორანს 211 გვარიშ მახორუ. არძაშ უმოსი რენა სიჭინეფი (1693 შური, 35,4%), თინეფს გეჸუნა ხორეფი (502), ვეკუეფი, ლაშხიეფი, დგებუაძეეფი, კაციეფი, კვარაცხელიეფი, თოდუეფი, ჟვანიეფი, კოხიეფი, შენგელიეფი, წურწუმიეფი, ტყებუჩეფი, ჯალაღონიეფი დო შხვა.
ისტორია
ლესიჭინე მითაჟამიშ ოფუტე რე. მაართა მახორუეფი ამდღანერ მაჟია ლესიჭინეშ ტერიტორიას ოხორანდეს (ზანაწყარ დო ცივწყარ შქას). ოფუტეშ ამდღანერი ცენტრი უკულიანი დუნახორეფიე.
ზოხო ოფუტე რდჷ ოჩხომური, სოდეთ ჯვეში მახორუეფი მა-16 ოშწანურას გეშაჭყვადელენა დო 200 წანას ოფუტე ჩოლიერი რდჷ. სამარგალოშ თარი ოტია დადიას მა-18 ოშწანურას თი აბანეფს საზარხულო ჸუდე ქიგუდგუმ დო თიშ სქუა კაციას მუშ უკლაშ ჯიმა გიორგშა ქუჩუქებუ, ნამუსით მარტვილშე აფუ მუნაჸონეფი დო ოფუტეს დუნახორეფი დიო ხორეფი დო უკული დგებუაძეეფი, კაკაშვილეფი, ჩიქვანეფი, კოხიეფი დო გოროზიეფი.
განათლება
ლესიჭინეს რე 3 რსული ოშქარი სკოლა. თუდო ძირაფილიე სკოლეფს მაგურაფალ დო მოგურაფეეფიშ მუდანობა 2008-09 ოგურაფუ წანას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბჰუტანიშ ნოღეფიშ ერკებული
ბჰუტანიშ ართამი რუკა
კატეგორია:ერკებულეფი:ბჰუტანი
რესურსეფი ინტერნეტის
ბჰუტანი
ეშმაკი
მინი|200პქ ეშმაკი (მოჯვ. ეშმა;  "ეკმაწამებელი" ) — რელიგიურ-მითიური პერსონაჟი: უბადობაშ უმაღალაში დემონი;  ჯოჯოხეთიშ მადუდე; კათაშა ცოდაშ ქიმინუაშ ათმარაგადალი, პერსონიფიცირაფილი აბსოლუტური უბადობა. კონკრეტული წჷმორინაფაშ ტიპიური ფორმა რე გვერი ვარ-და დრაკონი, ხვილარი დო შხვა უწუნდური შურდგჷმილი. ეშმაკიშ გჷმოხანტუაშ შხვა ფორმეფი — ოხვამეშ ჭუკი, ჯოღორი, ღეჯი, თხა, ქია; თეწკჷმა თის შეულებჷ ადამიერიშ კანკალე მუშობურალაშ მეჯინა მიღასჷნ.
იუდაიზმის დო ქირსიანობას ჩინებული რე მუჭოთ ქერქენჯი (სატანა), ლუციფერი, ველზევული, მეფისტოფელი, ვოლანდი; ისლამს — იბლისი. სლავურ მითოლოგიას ეშმაკიშ უკულაში რე — ჩორთი დო თის დოჸუნს უწუნდურ ნძალეფი; ინგლისურ დო გერმანულ ნინეფს უწუნდური შური — ეშმაკიშ სინონიმი რე. ისლამს უკულაში ეშმაკეფშა შაიტანეფი უჯოხონა.
სქოლიო
კატეგორია:ქირსიანული მითოლოგია კატეგორია:ქერქენჯი
ბალი (ჸალაიბონი)
ბალი — ჸალაიბონი ჟიმოლენ შონეს, ბალიშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 2300 მ. გინალუარი წყარმალუ მესტიაჭალაშ ლეხერშე წყარმალუ დოლრაშ ლეხერშა. ბალიშ ელ-მოლეფი გოქუნილი რე სუბალპური დოლოეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ჯვ. წ. 707
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 707 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ალბრეხტ კოსელი
ლუდვიგ კარლ მარტინ ლეონარდ ალბრეხტ კოსელი (გერმ. Ludwig Karl Martin Leonhard Albrecht Kossel; დ. 16 ეკენია, 1853, როსტოკი, მეკლენბურგ-შვერინი, გერმანიაშ რსხუ — ღ. 5 კვირკვე, 1927, ჰაიდელბერგი, ვაიმარიშ რესპუბლიკა) — გერმანალი ბიოქიმიკოსი დო გენეტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1910 წანას. გურაფულენდჷ თოლეფიშ გენეტიკურ სუბსტანციაშ, ნუკლეინიშ ბჟეეფიშ, ქიმიურ სტრუქტურას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:გერმანალი გენეტიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1853 კატეგორია:ნაღურა 1927
სუტლა
სუტლა რე წყარმალუ ხორვატიას დო სლოვენიას, სავაშ ნადუ. სიგინძა 89 კმ. აუზიშ ფართი 584 კვ.კმ.
გელა მიქაძე
გელა მიქაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
მოქვი (წყარმალუ)
მოქვი — წყარმალუ აფხაზეთის, ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტის. სიგჷრძა 47 კმ, ღანჩოშ ფართობი 336 კმ2. ოდუდე უღჷ კოდორიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 2560 მ-ას. აკათუ უჩა ზუღას ოფ. ჯუყმურიშ გოხოლუას. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულს, წანაშ დოსქილადირ ბორჯის - წყარმოლაფეფი. ოშქაშე წანური ხარჯი 18 მ3/წმ.
კრამბამბულა (ოშუმალი)
thumb|140 px|კრამბამბულა [[მოსკოვიშ რესტორანს „Белая Русь“]] კრამბამბულა — ბელარუსული ალკოჰოლური ოშუმალი — თოფურიშ დო სუნელეფიშ დუნადგინა. შუნა მუჭოთ რგილას, თეშ ჩხეთ.
ჯვ. წ. 708
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 708 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
1918
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი
ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი (ინგლ. James Joseph Sylvester; დ. 3 ეკენია, 1814, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 15 მელახი, 1897, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი მათემატიკოსი.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრიქ დებადჷ 1814 წანაშ 3 ეკენიას, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ლონდონიშ უნივერსიტეტის, აუგუსტუს დე მორგანიშ ხემანჯღვერობათ. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ სენტ-ჯონიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული სილვესტრი მუშენდჷ ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯის ორთაშობური ფილოსოფიაშ პროფესორო. 1841 წანას სილვესტრიქ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი (დუბლინიშ უნივერსიტეტის) დო მალას ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ. ამერიკას სილვესტრიქ იმუშუ ვირჯინიაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ რდჷ მათემატიკაშ პროფესორი. ვირჯინიაშ უნივერსიტეტის სილვესტრიქ ხვალე 4 თუთას იმუშუ. ართ-ართი მუში სტუდენტიწკჷმა კონფლიქტური ინციდენტიშ გეშა, ვირჯინიაშ უნივერსიტეტი ქიდიტუ დო ნიუ-იორკიშა გეგნორთჷ. ნიუ-იორკის სილვესტრის მუშობაქ ვადაჭყინჷ დო მალას კინ ინგლისიშა დირთჷ. ინგლისიშა დორთინაშ უკულ იმუშუ ართ-ართი იურიდიულ კომპანიას. 1855-1869 წანეფს სილვესტრი მუშენდჷ ომაფე ოურდუმე აკადემიას (ვულიჯი). 1876 წანას სილვესტრიქ კინ ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის, მათემატიკაშ პროფესორო. ჸათაქ სილვესტრიქ 1883 წანაშა იმუშუ. თე წანას სილვესტრიქ ინგლისიშა დირთჷ დო კარიერა გაგინძორჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ღურაშახ მუშენდჷ.
ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრიქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია მატრიცაშ თეორიაშ, ინვარიანტეფიშ თეორიაშ, რიცხუეფიშ თეორიაშ, ნატურალური რიცხუშ გორთუალაშ თეორიაშ დო კომბინატორიკაშ გოვითარაფაშა. სილვესტრიქ ხვარებაშა მიშეღჷ შხვადოშხვა მათემატიკური ტერმინეფი: "მატრიცა", "გრაფა", "დისკრიმინანტი". 1878 წანას, ჯონ ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის მუშობაშ ბორჯის, სილვესტრიქ დარსხუ მათემატიკაშ ამერიკული ჟურნალი. ჯეიმს ჯოზეფ სილვესტრი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. ომაფე ჯარალუაქ 1901 წანას დარსხუ სილვესტრიშ ჯოხონობაშ მენდალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1814 კატეგორია:ნაღურა 1897
კლემან ტიურპენი
კლემან ტიურპენი (Clément Turpin; 16 მესი 1982, ულენი, საფრანგეთი) — ფრანგი ოკუჩხბურთე არბიტრი.
კატეგორია:დუნაბადი 1982 კატეგორია:საფრანგეთიშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
ორლიავა
ორლიავა რე წყარმალუ ხორვატიას, სლავონიაშ რეგიონს, სავაშ კვარჩხან ნადუ. წყარმალუშ სიგინძა რე 87,6 კმ. აუზიშ ფართი 1,618 კვ.კმ.
ლევან II დადიანი
230px|thumb| [[ლევან II დადიანიშ პორტრეტი]] ლევან II დადიანი, ოდიშიშ თარი 1611-1657,  მანუჩარ I დადიანიშ სქი. 14 წანერი რდჷ ოთარეშ ხვისტას გეზოჯჷნ დო ხეშულობა კუნტახანით მუში ჯიმადიქ, გიორგი ლიპარტიანქ ეჭოფჷ მუშ დუდშა.
ლევანი ირდუუდჷ კახეთის, მუში ბაბუ ალექსანდრე II–აშ ფანიას, სოდეთ შაჰ–აბასიშ გითმაჩამალური პოლიტიკაშ სისტემას თინა ჭიჭენობაშე გურაფულენდჷ. თეწკჷმა ართო, კახეთიშ მაფაშ კარს პოლიტიკური გოლინაშ მაპალაფარო ლჷმენდეს ოსმალეთიშ დო მოსკოვიშ მაფაშ დიპლომატეფი. გოპატჷნაფილი რდჷ თოთმაცობა, ქუთოლუა დო ირინერი უბადობა. თენერი პიჯალეფს ნარდი ლევან დადიანსჷთ მუ ახასიათენდჷ ჟირპიჯალა, ოღრაშალა, კონწარალა დო შხვ. მუთ თი ეპოქაშ პოლიტიკური ლჷმაშ ართ–ართი მეშქაშალათ რდჷ მერჩქინელი. ათეშენი ვახუშტი ბატონიშვილი ლევანს ათაშ ეთმოჭარჷნს:"რამეთუ ესე ლევან იყო ბოროტი, ხვანჯიანი, ამაყი, მზაკვარი და ძვირის–მომხსენე და იმარჯვებდა ჟამთა..საქარ. ცხოვრება, გვ. 299".
მარა თეწკჷმა ართო ლევან დადიანი რდჷ გაღიერი თარი, უშქურანჯი დო მეკენჯი ნებაჸოფაშ ადამიერი, ნამუთ ჯგირო გუთმოსხუნუნდჷ თიბორჯიშ პოლიტიკურ რინას დო მოხუჯურო ლჷმენდჷ მუში ოთარეშ აწაკინალო თი მერინეფით დო მეშქაშალეფით, მუთ თიწკჷმა რდჷ გჷმორინაფილინ.
აპოლონიშ ოხვამე (ბასი)
აპოლონიშ ოხვამე — ბერძენული მითოლოგიაშ სინათლეშ დო ხელუანობაშ ღორონთიშ აპოლონიშ ოხვამე საბერძნეთის. იდვალუაფუ ჯვეშბერძენულ ოლქეფს არკადიას, ტრიფილიას დო მესენიას შქას. ოხვამე 1986 წანაშე მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საბერძნეთის
ლევან II დადიანი
ლევანიშ მაართა ალმასქუ რდჷ აფხაზი თარიშ სეტემან შერვაშიძეშ ცირა-სქუა თანური, უზურენა ნამუდა თე ოსური 1621 წანაშ ხოლო ხანეფს მიჸონჷ ჩილონ. თის არქანჯელო ლამბერტი ჯგირო ახასიათენს: "თე ოსური რდჷ ბუნებათ სქვამი დო ეფშა ირინერი ჯგირობუათ, მუთ დასქვანდჷ მუში გვარიშ ოსურსჷნ: ქარგუას, ჭარუა–კითხირს, გურხვეობას და რდილობას თის მანგი ვა ჸუნდჷ. მუში სიწკონდირეთ დეხოლუ არძო მუში დოლმახორეშ გური". მალას ათე ოსურშე აშუ თარს ჟირი ქომოლ-სქუაქ. დიაფალს იშინუანა რუსი ელჩეფი. თიში ჯოხო ართი ჩინებათ დარუნდი რე, მაჟირათ თანური. ათაქ რჩქჷ, ნამუდა ართი დო იგივე ჯოხოშ ჩილათირო შინუაწკჷმა მიღუნა საქვარინ.
პოლიტიკური კურსი
თენერი ნიჭით დო გაღიერალათ ეფშა ლევან დადიანი აგჷნძორენდჷ მუში მუმაშ პოლიტიკას, ოდადიანეშ ზოხორინალა გუმეკენჯებუდჷკონ. ლევანი ღანკო ეთმოჭოფუნდჷ ურგებაფუაფუდჷკო იმერეთიშ ომაფეშ დინოხოლენი რიათ დო ხეშა ქეშუჸოთამუდჷკო მეძობელი ოთარეეფი, გურაჸუდჷკო იმერეთიშ მაფა დო მუ გომაფელედჷკო ბჟადალ საქორთუოსჷნ. თე ღანკიშ მიოჭირინაფალო ლევანი ირნერი პოლიტიკურ მოხუჯას ირინუანდჷ: ოთარეეფს გინმართუუდჷ მოჯგირეთ, ოსმალეფწკჷმა დო რუსეფწკჷმა მეჸუნდჷ დიპლომატიურ მორაგადაფას, ონწყუნდჷ დინოხოლენი არყებეფს გოლინუან ჟინოჯეფიშ მუში განშა გინოჸუნაფათ, აკმოკათუნდჷ ობაღინაფალო ნძალიერ ჯარს დო ონწყუნდჷ იროიანი ლოშქუეფს იმერეთიშ მეხჷ.
თე ბორჯის იმერეთის მაფენდჷ გიორგი IV (1604–1739) ნამუსჷთ დადიანი სვანჯის ვარზენდჷ. დადიანქ რსხუ აკოკირჷ გურია–აფხაზეთწკჷმა დო თინეფს სინტკიცაშ ღანკით დემოჯგირჷ. უკული ლევანქ ქჷმიხუჯუ იმერეთიშ გოლინუან ფეოდალეფიშ დოჸუნაფა დო 1623 წანას თიქ ილოშქჷ გიორგი IV -შ მეხჷ ქუთეშშა. თაქ მოხვადჷ კონწარი ჩხუპიქ გოჭოურაწკჷმა. გიმორძგჷ დადიანქ, ნამუქჷთ დოღინჩჷ მიარე ჭკორი დო მითხუ გიშარსხებელი. "მოვიდა ლევან დადიანი სპითა ადიშარ–აფხაზ–ჯიქითა და იქმნა ბრძოლა ძლიერი და მოწყდნენ მრავალნი. იძლია მეფე გიორგი და ილტვოდა: მაშინ დადიანმა შეიპყრა მრავალნი და წარჩინებულნი და მდაბიური, აღიღო ალაფი და იავარი და წარვიდა ოდიშს."
თენა მაართა შვანი რდჷ ბჟადალ საქორთუოს დინოხოლენი ლჷმას ნაჸონეფი ჭკორეფიშ გჷშარსხებელო ფარაშ მოთხუალაშ. თეშ უკული თე წესიქ გიფაჩჷ დო ფეოდალეფქ თინა გჷნირთინეს მუშნალიშ ართნერი წყუთ დო ასე თე ღანკით ხოლო ქჷდიჭყეს ართიანშა გენთხაფა.
ლევანს ვა უჩქუდჷ შებრალება დო თინა კონწარას მეურედჷ აწმარენჯის. თეწკჷმა ართო რდჷ ორჩანი დო უდუნდებუ. თიქ მუში ალმასქუს შერვაშიძეშ ოსურ-სქუას ეკაწამჷ ჯუალობა, დოსარჯჷ თინა ჩხვინდიშ წჷმოკვათუათ დო უკოხოლე დართინუ აფხაზეთშა. თიშე ჸვენელი თი ჟირი სქუა ხოლო დაჸვილაფუ. უკული ჩილი მიდუუღჷ მუში ჯიმადის გიორგი ლიპარტიანს, ჭილაძეშ ოსურ-სქუა ნესტან–დარეჯანი დო დიაფალო ქალეხუნუ. თენერი რჯებაქ გჷშეჭანუ აფხაზეთიშ ოთარეშ ოდადიანეშ განშე ულა დო დინოხოლენი რია ლევანიშ მეხჷ. აკოდირთჷ ლამოსუაქ, მუსჷთ ხეს უნწყუნდეს აფხაზეთიშ თარი დო იმერეთიშ მაფა გიორგი IV.
აკორაგადიშ ღანკი რდჷ ლევანიშ ჸვილუა დო მუში ჯიმაშ იოსებიშ გოდადიანაფა. მარა მორაგადაფილეფს ვაჸვილეს ლევანქ, თინა ხვალე ქექას ნჭყოლეს, მუდგაშეთ თიქ მალას დოსქიდჷ. ლევანქ გეშეღჷ თინეფიშ ზისხირი, ბრელი დოჸვილჷ, მუში ჯიმას იოსების თოლეფი გელუნთხორჷ დო ასე ქჷდიჭყჷ აფხაზეთიშ მეხჷ მალოშქარო ხაზირუა. ლევანქ ჟირშა ილოშქჷ აფხაზეთშა, კონწარას დამარცხჷ აფხაზეფი დო ნარჩვით დო ჭკორეფით დიირთჷ. თე გომორძგუაშ უკული ილორიშ წიმინდე გერგიშ ხატის თხილერი რდჷ გეჸვენჯი მუკნაჭარა:
თეშ უკული ლევანქ ქჷდიჭყჷ ხაზირუა იმერეთშა მალოშქარო. თე ღანკით ლევანი ეხოლებუ ირანს, მიდგაშ აწმარენჯი ბუნას ორხველუდჷ იმერეთიშ მაფა გიორგი IV-ნ. ირანიშ შაჰი ლევანს ჯამაგერს ხოლო არზენდჷ, წარწმოწანას ვითოში თუმანს, მუჟამცჷთ ქართლის როსტომქ გემაფუნ (1633 წ,) ლევანი ასე თის ორსხუუდჷ დო არზენს ჩილო თის მუში დას მარიამს.
თენერი რსხუშ აკოკირუაშ უკული ლევანქ ქჷგიანთხჷ იმერეთიშ მაფას. რაგვაფიქ მოხვადჷ 1635 წანას. იმერეთიშ ჯარქ დემარცხჷ დო თვითან მაფა გიორგი IV-ქ დადიანს ჭკორო ქეშუოლჷ ხეშა. მაფაშ გადუდიშალაფარო ლევანქ მითხუ 50 კომლი ჩხარიშ სომეხი დო ურია ვაჭარეფი, ნამუნეფით თიქ ქჷდახორუ რუხის დო თექ გაშენჷ ჭიჭე ნოღა. თეშ უკული ვახუშტი მითხობელანა: "მოერევნენ გიორგი მეფესა, შეიპყრეს და მოგვარეს ლევან დადაინსა. წარიყვანა გიორგი მეფე და წარვიდა ოდიშს და პატიმარ–ჰყო მუნ მეფე. ხოლო მან მოითხოვა ვაჭარნი ჩიხორისა და ჩხარის სომეხნი და ურიანი სახსრად მეფისა გიორგისა. მაშინ ალექსანდრე (გიორგის–ძე) უღონოქმნილმან მისცა იგინი სრულიად და დაიხსნა მამა თვისი"–ია.
თე გომორძგუაშ ეიოშანალო ლევან დადიანს 1636 წანას გოუნწყუ ხონიშ წიმინდე გერგიშ ხატი თენერი მუკნაჭარათ: "ჩვენ ხელმწიფემან:დადიანმან: პატრონმა:ლევან:მას ჟამსა: ოდეს: შევებით: ბაღდადს: მეფეს: გიორგის: და: კახს: ბატონსა: თეიმურაზს: და: გაგვემარჯუა: ძლიერებითა: შენითა: თავად: მეფე: ხელთ: დაგურჩა: და სრულობით: იმერელნი: და: კახნი: დარბაისელნი: ზოგნი: ხელთ დაგურჩა: და ზოგნი: გარდაიხვეწეს: კახი: მეფე: თეიმურაზ: და: მეფის: შვილები: ალექსანდრე: და მამუკა: ამავე: ჟამსა: ავჰყარეთ ქალაქი ჩხარისა: და ჩავასხით: ზუგდიდსა: აღვაშენეთ: და: გადაწყეთ: ქალაქი: რუხისა:''"
განძალიერებული ლევანი მუში დუც ხენწჷფეს დო მაფას უძახუდჷ. თიში ნარტი რდჷ იმერეთიშ ომაფეშ დაკჷნება, ბჟადალ საქორთუოშ მუში მინჯალაშ თუდო აკოშქუმალა დო მაფობაშ ეჭოფუა. ათეშენი ლევანი დიდ თოჸუჯის არზენდჷ ოურდუმე ნძალიერობაშ აკოქიმინუას. თიქ გირჩქინჷ არტილერია, გეგმაბუნაფუ ართი ფრანგის 30 ჯუაზერი. ქიჸიდჷ თოფეგი, წვართუნდჷ ნჯარს დო შხვა.
თეწკჷმა ართო ოთარეს თიქ მოჯილიკუ ორჩანი ჟინოჯეფი, მოსპჷ ხირუა, განტკიცჷ თინ–სარჯულუა დო თენერო ქჷდარსხუ მეკენჯი დუდალა. ზუგდიდის ლევანქ გონწყჷ ზარაფხანა დო თაქ მუთმიჭკირუდჷ სპარსული ფარა. თინა ხეს უნწყუნდჷ ოთარეშ ეკონომიკურ აწოკინალას დო ვაჭარუაშ დო ხეშ აკონწყუალაშ ღანკით რუხის  ქჷდახორუ სომეხი დო ურია ვაჭარეფი.
ოგალენე საქვარს ლევანი მეჸუნდჷ თინერი მოხუჯურ პოლიტიკას, ნამუდა თინას ოსმალეთ–ირანიშე მუთუნ ოშქურანჯობა ვა მელუდჷ.
ლევან დადიანიშ ოსმალეფწკჷმა თენერი მაჸალობაშ გეშა არქანჯელო ლამბერტი მითხობელანა: "დადიანს ძალამი პოლიტიკურო უკებჷ დუდი ოსმალეთწკჷმა. თინა იჩინენს ოსმალეთიშ მაწამებელეფს დო თაშნეშე უჩქჷ, მუსხი მოხურგე ქიანა აფუ ენაჭოფან. ოსმალეთიქ მუში ომაფე ხოლო ვა მოჯილიკუასჷნ თიშენი, დადიანი ოცადჷ მაჸალუა ქიმკიშუას ოსმალითიწკჷმან, მარა თეში ნამუდა თეთ თარიშ ღრისებას მუთუნქ ვა მაკორდასჷნ. თენერი მაჸალუაშ ოთხილარო დადიანი ირწანას სულთანიშ ვეზირეფს ფეშქაშეფს უჯღონანს დო ირი ჟირ წარმოწანაშე ართიშა სულთანს ხარჯის არზენს. თენერი ღრისებას თინერი უმუკუწიკუო თხილანს, ნამუდა დღას მუთუნინერი ზოჯუას ოსმალეთიშე მოულირს ვა არსულენს"–ია. თესჷნე ადასურენს მაფაშ ელჩეფიშ ჩინება, ნამუდა დადიანი ლევანი სულთანს ხარკის არზენსია. თეწკჷმაშენო, ირანწკჷმა ლევანი მაჸალუას რდჷ მუში სინჯაშ როსტომ მაფაშ მოხვარათ დო შაჰიშე ირწანიერ ჯამაგერსჷთ ეთმოჭოფუნდჷ.
1826 წანას ლევან დადიანქ ქჷდიჭყჷ მოსკოვიშ მაფა მიხეილ თეოდორეშ სქიწკჷმა დიპლომატიური მორაგადაფა რუსეთიშ თხილუაშ თუდო დორინაშ გეშა. ლევანს ოკოდჷ რუსეთიშ ჸურეშეთ ნოღვედჷკო ოჭიში გომანგარაფილი დო მოსკოვიშ მაფაწკჷმა მათხილარიშ გორუას, თინა ვა კჷნოსქილადედჷკო საქორთუოშ მაფა–თარეფსჷნ. ლევანქ თე ღანკით 1626 წანას მოსკოვშა ელჩო გოუტუ გაბრიელი, მიქჷთ მიხეილ თეოდორეშ სქის ქჷმააშინჷ, ნამუდა ლევანს ზალამი უღუ თქვანი ნინალუას ორდას თეში, მუჭოთ შხვეფი, თქვანი დიდებუანობაშ ჭკორეფი რენანიან. ელჩი მაფას არწუმენდჷ, ნამუდა ლევანი საქორთუოს არძოშე ნძალიერი რე, თინა ხარკის მითინს ვარზენს დო მუში ოთარეს ხუთი ქუაკირიშ ნოღა რენია.
დადიანიშ ელჩი მაფას თაშინეშეს თხულენდჷ, ნამუდა კაზაკეფი (ყაზაყეფი) ვა გენთხაფუდესკონ სამარგალოშ ზუღაპიჯეფს, თიშენი, ნამუდა თენა ხეს უნჩალუნს ვაჭარუაშ მეთხოზინს თათარეფწკჷმავა, ნამუეფსჷთ თეშ გეშა სამარგალოშა ვა მუშაღინენა ჯიმუ დო შხვა ოხვილური პროდუქტეფია.
იმერეთიშ მაფა ალექსანდრე III –ს (1639–1661) თენერინე დიპლომატიური მორაგადაფა უღუდჷ მოსკოვიშ მაფაწკჷმა ალექსი მიხეილიშ სქიწკჷმა, მისჷთ თინა თხულენდჷ დადიანიშ მოჯილიკუას. რუსეთიშ მიშახოლინქ ხოლო უმოსო გაუფრაშჷ დადიანიშ დო ალექსანდრე III–შ შქას ურთიართალა. მოსკოვიშ მაფაშ მოხვარათ დამენდებულ დო ფსუაჩანაფილ ალექსანდრეშ ჯიმაქ მამუკაქ ქჷდოუჭყჷ გენთხაფა ლევან დადიანს. თინა შხირას გითმიანთხუდჷ ოდიშიშ თანჯეფს: "ძმამან ალექსანდრე მეფისა მამუკამ უწყო ბრძოლა ლევან დადიანსა მცირედ მცირეს და მოსწყვიტა სიკუდილსა და ანუ შეპყრობასა მისსა ფრიად"–ია. ართ–ართი რაგვინიშ ბორჯის ლევანქ ხეშა ქაშიჸოთჷ მამუკა დო ჭკორო მიდეჸონჷ.
ჯიმაშ ჭკორო ინოლაფაქ ალექსანდრე III დაფირქჷ კონწარას. თინა მითმიოშქვანდჷ კათას დადიანშა დო თხულენდჷ მამუკაშ გოტებას, მარა დადიანი ვარიას გერდჷ დო მამუკას ვა უტალენდჷ. თიწკჷმა ალექსანდრექ აძვილებურ რდჷ შქაშიმალობა რუსეთიშა უთხუდჷკონ: "ხოლო ალექსანდრე მეფემან, ვერსადა შეწევნითა მპოველ–მან და მომლოდემან, იხილა გაძლიერება რუსეთის მეფის ალექსისა, განიზრახა რათა მოეცეს მუნიდან ძალა"-ვა. ალექსანდრე მოსკოვიშ მაფას თხულენდჷ მუში ჯიმაშ მამუკაშ გოდუდიშალაფას დო თაშნეშე დადიანიშ ოსარჯალო დონიშ ყაზახეფიშ მოშქუმალას უჩა ზუღაპიჯეფიშ მაჯილიკუშა.
ოდიშიშ ოთარეშ სოცილურ–ეკონომიკური დო კულტურული სიტუაცია ლევან დადიანიშ ბორჯის
ლევან II დადიანს ჯგირო არჩქილედჷ ქიანაშ ევროპული გჷნოქიმინუაშ უციობა; თინა ოდიშიშ ოთარეშა ჭანაფულენდჷ ევროპალ ვაჭარეფს დო მოხელეეფს. რუხი ნოღათ გჷნაშქჷ დო თექ ზარაფხანა გონწყჷ. ოცადუდჷ ირანული არეშუმს საქორთუოშ შარათ მუკოურთუმუდჷკო ევროპაშან. თიშ ბორჯის ოდიშიშ ოთარეს რდჷ ორქოშ ოჭკადირე, სოდეთ ქორთუ ორსანტეფი მუშენდესჷნ.
ლევანქ ვალეფშე გჷშერსხჷ იერუსალიმიშ ჯვარიშ მონასტერი დო თიშ რესტავრირაფაშო ოხვილური თანხეფი ხოლო ქჷდოდჷ, თაშნეშე რუსთაველიშ უღურალე "ყილოშტყებამი", ნამუთ თეჟამო პოემაშ უჯვეშაშ თარიღიშ ხეშნაჭარას წჷმარინუანსჷნ, მამუკა თავაქალაშვილსჷნე გჷნაჭარაფუ თიქ "უთრუთიან–საამიანი". ლევანიშ მეცენატობათ მიარე შხვა კულტურული ნობიჯგუეფქჷთ იჸუ გჷნოდგჷმილქ. ლევანიშ მოღალობაშ წანეფს აკმიქიმინუდჷ დიდი მუდანობათ ეპიგრაფიკული ძეგლეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:სამარგალოშ (ოდიშიშ) თარეფი
ჩარლზ დიკენსი
thumb|ჩარლზ ჯონ ჰუფემ დიკენსი Charles John Huffam Dickens
ჩარლზ ჯონ ჰუფემ დიკენსი (დ. 1812 წანაშ 7 ფურთუთა – ღ. 1870 წანაშ 9 მანგი), ფსევდონიმი - "ბოზ" — ვიქტორიანული ერაშ დო არძო ბორჯიშ ართ – ართი არძაშე უმოსი პოპულარული ინგლისარი ჭარუ, ნამუშ ნოველეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ  ბეშტუა დღას ვემეჭყვიდელე.
ჩარლზ დიკენსიშ აკოქიმინჯალა ახასქარებული ფურცელი რე ინგლისიშ კრიტიკული რეალიზმიშ ისტორიას. თიშ ჯოხოწკჷმა რე მერსხილი თელი ფარანი ინგლისური ლიტერატურაშ გოვითარაფას. ჩარლზ დიკენსიქ დებადჷ ოზუღე უჭყაფაშ მოინალეშ ფანიას. თიქ ბაღანობაშე იწისუ რინაშ აჭიროთება. ფანია ირო უღვენჯობას რდჷ. ვალეფიშ უგნუგაფუობაშენ მუმალი ჭარუშ მუმა მევალეეფიშ ჯიხას ქიმთახუნეს, სოჸურეშეთ დუდი დერსხჷ უნელო. დიკენსი 10 წანაშე ხანდენდჷ ვაქსიშ ფაბრიკას. ბაღანობას ეჭოფილ განათება ვამკმიშჷ მუდგაზმათრენ სისტემატურ ხასიათის. თინა ხანდენდჷ სასამართლოშ დო პარლამენტიშ რეპორტიორო. ნინალუაქ ხე აკუნწყუ თის რინაშული გომორსაფილობაშ გოდინდააფას. ბაღანობაშ დო ბოშალაშ მონკა წანეფი თიქ უკულნეშის ეჭარუ მუშ რომანეფს – "დავით კოპერფილდი" დო "ჩქიჩქჷ დოროთი".
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი კატეგორია:ინგლისარი ჟურნალისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1812 კატეგორია:ნაღურა 1870
ჯონ მილტონი
ჯონ მილტონი (ინგლ. John Milton; დ. 9 ქირსეთუთა, 1608, ლონდონი - ღ. 8 გერგობათუთა, 1674, ლონდონი) — ინგლისარი ჭარუ, პოეტი დო ინტელექტუალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1608 კატეგორია:ნაღურა 1674
ბაშილი (ჸალაიბონი)
ბაშილი — ჸალაიბონი კონკა ბაშილშე ობჟათეჸურე მეჭოფაფილ ნოჸელაქჷნდჷრს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის. სიმაღალა 3442 მ. მიორსხუანს ლეხზირიშ დო ტვიბერიშ ჯიშთეფიშ აუზეფს. ეგაფილი რე თუდონპალოეზური გრანიტოიდეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ჩილოე
მინი|მარჯვნივ|250პქ|კ. ჩილოე ჩილოე (Isla de Chiloé) – კოკი რჩქალ ოკიანეს, მიშმურს ჩილეშ აკოდგინალუაშა. ფართობი 8394 კმ². ჩილოეშ არქიპელაგი (9181 კმ²) თარი კოკი. ფორუნს არქიპელაგიშ 91,4 %. თინა მოსოფელს ფართობით 87-ა კოკიე.
კოკი ჩილოე მიშმურს ლოს-ლაგოსიშ რეგიონიშ კინ თე ჯოხონობაშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა დო ირთუ მუსხირენი კომუნათ.
კოკის იდვალუაფუ XVIII–XIX ოშწანურეფიშ კულტურულ-ისტორიული ობიექტეფი, იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი ჩილოეშ მონასტერეფი.
ეიოშანალიე, ნამდა კოკი ჩილოე კარტოფილიშ ოდაბადე რენ.
2002 წანაშ მუნაჩემეფით კოკიშ მახორობა აკმადგინანს 154,7 ვითოში კოჩის. შხუ ნოღა რე — კასტრო ბჟაეიოლშე დო ანკუდი ოორუეშე.
მრამბა (წყარმალუ)
მრამბა — წყარმალუ კოდორიშ კვარჩხანი ნადუ (აკათუ ოფ. მრამბაწკჷმა). სიგჷრძა 14 კმ, ღანჩოშ ფართობი 174 კმ2. ოდუდე უღჷ კოდორიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს. ზუღაშ დონეშე 2610 მ-ას. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულს, წყარმარჩხობა - ზოთონჯის, წყარმოლაფეფი - დამორჩილს. ოშქაშე წანური ხარჯი 15,3 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
სექსი
thumb|[[მისიონერული პოზა|ტრადიციული სექსუალური პოზა, ედუარ-ანრი ავრილი]] სქესობური აქტი — გენიტალური კონტაქტი ჟირ ინდივიდიშ შქას გაბრელებაშ ღანკით ვარ-და სქესობური კორინიშ დაბაღინაფალო. ბიოლოგიური თოლწონუათ, თენა რე აქტი, მუდგა შვანსჷთ ქომოლკოჩიშ რეპროდუქციული ორგანო (ადამიერეფს ვარ-და ნამთინე ჩხოლარეფს) მიშმეჸონებაფუაფუ ოსურიშ რეპროდუქციულ ტრაქტიშა, ნამუსუთ თაშნეშე კოიტუსის უძახჷნან. აქტიშ მაკათურეფი შილებე აწმარინე სქესიშ ორდანინ, ვარ-და ხოლო ჰერმაფროდიტეფი, მუჭოთ სამანგათ ფერწოშ შვანს რენ.
ტრადიციულო, სქესობურ აქტის ეთმენწყუნდეს მუჭოთ სქესობურ კონტაქტიშ ორთაშობურ დათებუს ქომოლკოჩ დო ოსურ შქას, დო ამდღარშახ თენერო ეთმოსხუნუნა. თეშ უმკუჯინუო, ტერმინიშ შანულობაქ ბოლო წანეფს უმოსო მირდჷ დო  ირიშ უკულაშ სუმ შხვადოშხვანერი აქტის იკათუანს. თენეფი რე: ვაგინალური სექსი, ნამუთ აფსოშა ქომოლკოჩიშ ოსქესე ასოშ მიშაჸონაფას იკათუანს; ორალური სექსი, ნამუთ სქესობურ ორგანოეფწკჷმა ორალურ რსხუს იკათუანს; დო ანალური სექსი, ნამუთ ქომოლკოჩიშ ოსქესე ასოშ მუშ პარტნიორიშ გვამიშ დუდიშა მიშაჸონაფას იკათუანს.
კატეგორია:რეპროდუქცია კატეგორია:სექსუალობა კატეგორია:სექსოლოგია კატეგორია:სექსუალური აქტივობაშ ფორმეფი
ბელოსტოკი
ბელოსტოკი, ბიალისტოკი (Białystok, Беласток, Balstogė, ביאליסטאק) — ნოღა პოლონეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, წყარმალუ ბიალაშ წყარპიჯის. პოდლასიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ბელოსტოკიშე ქიანაშ ნანანოღა ვარშავაშა მეძჷ 188 კმ, ბელარუსიშ ხურგიშახ — 54 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონეთიშ ჸოფილი ურიული აბანეფი კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდინე ცენტრეფი კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
რუმინიაუიშ კანტონი
რუმინიაუიშ კანტონი (Cantón Rumiñahui) — კანტონი ეკვადორს, პიჩინჩაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სანგოლკი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 62 888 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ჯვ. წ. 709
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 709 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჟაკ მონო
ჟაკ ლიუსიენ მონო (ფრანგ. Jacques Lucien Monod; დ. 9 ფურთუთა, 1910, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 31 მესი, 1976, კანი, საფრანგეთი) — ფრანგი ბიოქიმიკოსი, გენეტიკოსი დო მიკრობიოლოგი, ფერმენტეფიშ დო ვირუსეფიშ სინთეზიშ გენური კონტროლიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1965 წანას (ფრანსუა ჟაკობი დო ანდრე ლვოვიწკჷმა ართო).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი გენეტიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1910 კატეგორია:ნაღურა 1976
ჯარხანდი
ჯარხანდი (झारखंड; Jharkhand)  — შტატი ინდოეთიშ ბჟაეიოლს. შტატი ბიჰარიშ აკოდგინალუაშე, 2000 წანაშ 15 გერგობათუტას გჷშართჷ. / ჯარხანდი უხურგანს ბიჰარი ოორუეშე, უტარ-პრადეშიშ დო ჩჰატისგარჰიშ შტატეფი ბჟადალშე, ოდიშას ობჟათეშე დო შტატი ბჟადალი ბენგალი ბჟაეიოლშე. შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი 79 710 კვ. კმ.
შტატიშ ნანანოღა - ნოღა რანჩი, უდიდაში ნოღა - ჯამშედპური, სიდიდათ მაჟირა ნოღა - დჰანბადი.
ჯოხოდვალა "ჯარხანდი" გჷნითანგუაფუ მუჭოთ "ტყალეფიშ ქიანა". შტატის, ინდოეთიშ სარგებელი დინოხურიშეფიშ 40%-იშ ოზირუე რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი
ჯორჯ ელიოტი
მარი ანე ევანსი (ინგლ. Mary Anne Evans; დ. 22 გერგობათუთა, 1819 — ღ. 22 ქირსეთუთა, 1880; შინელი რე ფსევდონიმით ჯორჯ ელიოტი) — ინგლისარი ჭარუ დო ნოველისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1819 კატეგორია:ნაღურა 1880
პეტი პალე
მინიატიურა|მარჯვნივ|240px|პეტი პალე 1900 წანას. პეტი პალე (Petit Palais; მორჩილი დოხორე) — პარიზის, მა-8 ოლქის დვალირი მუზეუმი. დოკიდილქ იჸუ 1900 წანას უნივერსალურ გჷმოფინუაშო არქიტექტირ შარლ-ლუი ჟიროშ გეგმაშ მეჯინათ. 1902 წანაშე თიქ გინირთჷ "პარიზიშ ნოღაშ ხელუანობაშ დარბაზო." თაქ იჩუალუაფუ ხელუანობაშ მინუშეფიშ კოლექციეფი დო თაშნეშე კუნტახანური გჷმოფინუეფი. 2001-2005 წანეფს თინა კილერი რდჷ გოახალაფაშ სამუშეფიშ გეშა. მუქ ხეახალშო გინწყჷ 2005 წანაშ 10 ქირსეთუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარიზი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის კატეგორია:საფრანგეთიშ მუზეუმეფი
ილოვა
ილოვა რე წყარმალუ ხორვატიას, სავაშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 104.6 კმ. აუზიშ ფართი 1,796 კვ.კმ.
ოდრა (ხორვატია)
ოდრა რე წყარმალუ ცენტრალურ ხორვატიას, კუპაშ ნადუ. სიგინძა 83 კმ. აუზიშ ფართი 604 კვ.კმ.
გურამ რჩეულიშვილი
გურამ მიხეილიშ სქი რჩეულიშვილი (დ. 4 კვირკვე, 1934, ქართი – ღ. 23 მარაშინათუთა, 1960, გაგრა) — ქორთუ ჭარუ.
ბიოგრაფია
გურამ მიხეილიშ სქი რჩეულიშვილქ დებადჷ 1934 წანაშ 4 კვირკვეს ნოღა ქართის. 1957 წანას გაათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ისტორიაშ ფაკულტეტი. მაართა თხობელუეფი, ნამუეფქჷთ წჷმოძინა მოუღჷნ, ჟურნალ „ცისკარს“ გჷმაბჟინუ 1957 წანას. გვალო სუმი წანაშახ რდჷ ოჭარუე ასპარეზის. ჭარუშ შურდგჷმას ხვალე შქვითი თხობელუაქ გჷმიბჟინუ: „შემოდგომა ბაბუა კოტესი“, „სათაგური“, „სიყვარული მარტის თვეში“, „ნელი ტანგო“, „თვირთვილა“, „უსახელო უფლისციხელი“ დო „სიკვდილი მთაში“. თხობელუეფიშ მაართა კათელქ „სალამურა“ მუში ღურაშ უკული 1961 წანას გიშეშქვინჷ. რჩეულიშვილიშ პროზაქ დუდშეშე ქომიკიჭოფჷ თოჸუჯი თემატიკაშ მიარეფერუანალათ, დოკუმენტურშა მეხოლაფირ სტილით, ნტირუან, წირილ დიალოგეფით, თხობელუაშ აიწორალათ. თიში გერგეზეფიშ ახალნორდულ კვირჩხინი დო უმუდირაკუობაშ, კორნებაშ სისანწალაშ დო მაართაკილმაძირფუშ ჯინს მიშმაწყორუ დიდი ადამიერული სილიბორე დო აკმაწყჷნარაფალობა. თიში მორჩილი ლიტერატურული მონძალაქ (თხობელუეფი, ნოველეფი. მინიატურეფი, პიესა) დიდი ნოქური ქოგიოხუნუ ქორთული პროზაშ გოვითარაფას. თიში ნაწარმებეფი თანგილი რე გერმანულ, უნგრულ, ბულგარულ, ლიტვურ, ჩეხურ, რუსულ ნინეფშა.
თის გოსოფური წინგეფი უჯღუნჷ მაჸალე ნუგზარ წერეთელქ: „მე ახლაც ოცდაექვსი წლისა ვარ“ დო „აი, მე, გურამი ვდგავარ თქვენს წინ“. თიშ სცენარეფით გინოღალირი რე ფილმეფი – „ალავერდობა“, „უსახელო უფლისციხელი“. გურამ რჩეულიშვილიშ რინა კინი მუში თხობელუეფს გჷდჷ ბონკოჩანათ, სიეფშათ დო ლაკონურალათ. თინა მუში მოითირს გიშასხუნილი ახალნორდი რდჷ მუში რინაშულ დო ჭარუშულ სტილით, თინა ირო მორსას მეთხოზუდჷ, ითამუ-დო მეგორუნდჷ თის ირო დო ქოთ ქეკადინჷ შხვაშ შურდგჷმაშ გინოსქილადას. თინაქ 1960 წანას 23 მარაშინათუთას 26 წანერქ ტრაგიკულო მედინჷ ნოღა გაგრას, მუჟამცჷთ ეპოპორელ ზუღაშა ინასხაპჷ უჩინებუ რუსი ოსურსქუაშ გინატებელონ. გურამ რჩეულიშვილი დონთხორეს ქართის ვაკეშ სასაფულას.
ვილნიუსი
ვილნიუსი — ლიეტუვაშ ნანანოღაქ დირსხუ 1353 წანას ბჟაეიოლ ლიეტუვას, თექ სოდე წყარმალუ ნერისის კვარჩხანშე წყარმალუ ვილია აკათუ. კინ მუ, ნოღაშ ჯოხო თე წყარმალუშე მოურს დო შანენს „ნოღა ვილიას“. ნოღა ევროპაშ შქაგურს იდვალუაფუ. ევროპაშ გეოგრაფიული ცენტრი ვილნიუსიშ ცენტრშე გვალო 26 კილომეტრიშ მოჩილათათ რე ოორუეშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
ლუვრი
ლუვრიშ მუზეუმი (Musée du Louvre) — უდიდაში დო არძაშე უმოსო ჩინებული მუზეუმი რე მოსოფელს, ნამუსჷთ 8,5 მილიონი დჷმათოლოროფალი ჸუნდუ 2008 წანას. იდვალუაფუ პარიზის, საფრანგეთის. შენობა, ჸოფილი ომაფე დოხორე, პაიზიშ ცენტრის იდვალუაფუ, სენას დო რუ-დე-რივოლის შქას. მუში თარი მოედანი, ნამუსჷთ თეჟამო ლუვრიშ პირამიდა რე ეპონილი, ართ ღოზის რე შანზ-ელიზეშ მანგის დო თაშ ნამდა, ქიმინჷნს ისტორიულ მუნაკვათას (Axe historique), ნამუსჷთ პარიზიშ მიარე ისტორიული მონუმენტი რე დვალირი. ლუვრიშ ომაფე დოხორეშ ნორთიქ ჯარალუაშო მაართათ გინწყჷ 1793 წანაშ 8 გერგობათუთას, საფრანგეთიშ რევოლუციაშ ბორჯის.
ისტორია
ლუვრი XIII ოშწანურაშ დაჭყაფუს (1200) დოკიდჷ მაფა ფილიპე ავგუსტიქ, მუჭოთ ჯიხაზურგა. XIV ოშწანურაშ ბოლოს რ. დეტამლექ გეგნაკეთჷ დო თაჸურეშე მოჸუნაფილი, ლუვრიქ მაფეფიშ რეზიდენციათ გინირთჷ. 1546 წანას თიქ აკოციუ დო მუშ აბანს ფრანგი არქიტექტორ პიერ ლესკოქ (1510-1574) დოკიდჷ დოხორე — აღორძინებაშ ხანიშ ქვერსემი ძეგლი. სკულპტურული დეკორი აკასურუ მოჭახნაკე ჟან გუჟონქ. გეჸვენჯ ოშწანურეფს {1600 წანაშე 1868 წანაშახ) ქიგიაძინჷ ზოხოურ კორპუსეფქ დო ფასადეფქ. XVII ოშწანურაშ მაჟირა გვერდიშე ლუვრი მაფეფიშ რეზიდენცია ვარე. თინა დიო ხანტური ტილოეფიშ ოთხილუ რდჷ, 1793 წანაშე კონვერტიშ დეკრეტით ნაციონალურ ოხანტურე მუზეუმო გინირთჷ.
ობჟათე კავკაცია
thumb|250px|მოლენკავკაციაშ ქიანეფი ობჟათე კავკაცია — გეოგრაფიული აკანი ევროპაშ დო აზიაშ სანძღოწკჷმა, კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ ობჟთეშე მადვალი კავკაციაშ ნორთი. თინა იდვალუაფუ კავკაციონიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათეშე უჩა ზუღაშ დო კასპიაშ ზუღაშ შქას. ობჟთე კავკაციას ორხველჷ კავკაციონიშ ობჟათე კართეშ უმენტაში ნორთი, კოლხეთიშ დო ტკვრიშ თაროშქაშე დაბალონა, ობჟათე კავკაციაშ გვალონა, თალიშიშ გვალეფი დო ლენქორანიშ რზენი. ობჟათე კავკაციაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ 3 სუვერენული სახენწჷფო: აზერბაიჯანი (უმენტაში ნორთი), საქორთუო, სომხეთი.
ლუვრი
ისტორია
thumb|center|800px|ლუვრიშ დოხორე დო პირამიდა, ნამუშ ეგაფაქ ითუ 1989 წანას (სერიშ ფოტო)
ობჟათე კავკაცია
thumb|[[მოლენკავკაციაშ სფსრ-შ შილა, 1922]]
ლუვრი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის კატეგორია:საფრანგეთიშ დოხორეეფი კატეგორია:პარიზი კატეგორია:საფრანგეთიშ მუზეუმეფი
ობჟათე კავკაცია
სხუნუეფიშ ეპოქას თე აკანს მოლენკავკაცია ჯოხოდჷ, მუსჷთ პოლიტიკური ღანკი უღუდჷ, თიშ გეშა, ნამჷ-და გჷმოხანტუნდჷ აბანდვალას პოლიტიკური ცენტრიშოთ. თინა ომანგუ რუსულ „ზაკავკაზიეს“. თე ტერმინი პოზიციური ხასიათიშ რე დო გურიშხონარენს თი ტერიტორიას, ნამუსჷთ რუსეთშო კავკაციონიშ მელე რე („ზა კავკაზომ“), საქორთუოშო — კავკაციონიშ მოლე (ამიერ). ობჟათე კავკაცია გეოგრაფიული ტერმინი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კავკაცია
ანტაშ დეპარტამენტი
ანტაშ დეპარტამენტი (Departamento Anta) — დეპარტამენტი არგენტინას, სალტაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2010 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 57 411 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 21 945 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ხოაკინ-ვიქტორ-გონსალესი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
გლინტვეინი
სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი კატეგორია:ღვინეფი კატეგორია:კოქტეილეფი
ილი
thumb|300px| (ვიეტნ. Đồng Hới) – ნოღა ოორუე ვიეტნამს. გიოდვეს ვიეტნამიშ მაართა პრეზიდენტიშ ხო ში მინიშ ჯოხო. მახორობა 108,340 კოჩი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიეტნამი კატეგორია:ვიეტნამიშ ნოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 710
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 710 წანა.
ალექსის ციპრასი
ალექსის ციპრასი (, ფონეტიკურო: ; დ. 28 კვირკვე, 1974) — ბერძენი პოლიტიკოსი, საბერძნეთიშ 184-ა პრემიერ-მინისტრი 2015 წანაშ 26 ღურთუთაშე – 2015 წანაშ 20 მარაშინათუთაშახ. საბერძნეთიშ 186-ა პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი უკებჷ 2015 წანაშ 21 ეკენიაშე. 2009 წანაშე მეკვარჩხანე სუაშ, კოალიცია სირიზაშ ლიდერი. გიშაგორილქ იჸუ საბერძნეთიშ პარლამენტის 2009 წანას, რდჷ ევროპაშ კომისიაშ პრეზიდენტობაშ კანდიდატი ევროპარლამენტიშ 2014 წანაშ გიშაგორუეფს ევროპაშ მეკვარჩხანე პარტიაშე. 2015 წანაშ 25 ღურთუთას თიშ დუდალათ სირიზაქ საარძო ხანშახ გიშაგორუეფს მიღჷ გიშამგორელეგიშ 36%-იშ ხონარი, ნამუთ გიმორძგუ დო 300 რსებულშე, პარლამენტის 149 აბანი მიღჷ. 2015 წანას ჟურნალ TIME-ქ ციპრასი მოსოფელიშ 100 არძოშე გოლინამი ადამიერეფს შქას მიშინუ. პრემიერ-მინისტრობაშ მაშკვითა თუთას, 2015 წანაშ 20 მარაშინათუთას ციპრასიქ გინორჷნაშე განცხადება გაკეთჷ დო ხანშახ გიშაგორუეფი დოგეგმუ.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1974 კატეგორია:ბერძენი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საბერძნეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი
ოკაცე
ოკაცე — წყარმალუ ხონიშ მუნიციპალიტის, წყარმალუ ცხენწყარიშ მარძგვანი ნადუ. მუთმუურს ასხიშ მასივიშე. ოფუტე ჟილენი გორდიშ ელჷ-მოლუეფს ოკაცე გუთმაჭყანს 16 კილომეტრიშ სიგჷრძაშ კანიონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
მურჯახეთისწყალი
მურჯახეთისწყალი — წყარმალუ ახალქალაქიშ მუნიციპალიტეტის, ფარავანიშ კვარჩხანი ნადუ (აკათუ ახალქალაქწკჷმა). სიგჷრძა 32 კმ, ღანჩოშ ფართობი 106 კმ2. ოდუდე უღჷ ნიალისყურიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, ზუღაშ დონეშე 2760 მ. ეთმიჯუმუაფუ დიხაშთუდონ, თირიშ დო ჭვემაშ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმარჩხობა - წანაშ დოსქილადირ ბორჯის, ოშქაშე წანური ხარჯი აკაკათაფუწკჷმა 0,91 მ3/წმ. ირინუანა ოწყარალო. წყარმალუშ პიც გოშენებული რე ოფუტე მურჯახეთი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჩხომი
thumb| ჩხომეფი (Fish) — წყარიშ გაგაჩამი ჩხოლარეფი, ნამუეფსჷთ ვა უღუნა რსხულიშ იროიანი ტემპერატურა. ჩხომეფიშ ზჷმა-წონა გოშხვანერაფილიე: პანდაკიშ სიგჷრძა 7,5 მმ-ის ოჭირინუანს, ოდო ვერშაპიშობური ზვიგენიშ 15-20 მ-ას. ჩხომეფიშ უმენტაშობას ჩერიაშობური რსხული უღუ, ნამთინეს — ხასჷლეფშე (კამბალა) ვარა ოჭიშ-ქვარაჸურე (სკაროსი) ლაბარტყია, გვერშორო (სარღალა) ლაგირძია ვარა ლიშიშორო (ზუღაშ ლიშჩხომი) წჷმოჭიფარაფილი, ნამთინე ბურთიშობური (ექინიჩხომი) ვარა ხვიანდაგიშობურიე (ქაშაყეფიშმაფა).
ჩხომეფიშ რსხული სიმეტრიულიე, კამბალაშ მოხ, ნამუსჷთ ჟირხოლო თოლი ცალ განშე უღუ. რსხული ფორილიე ქერენჭით. ექინჩხომიშ რსხული გოქუნილიე გჷნძე ქერცით, ზინთხიშობურეფიშ რსხულს 5 რანწკას რე ძვალამი ბართეფი. ლოქო დო შხვეფიშ რსხული ტაცალე რე. ჩხომეფიშ კანი დიდი მუდანობათ იკათუანს ლორწიშ გჷშმართუმუ ართკურთხამი ჯარკვალეფს. ტომბა ზუღაშ ჩხომეფიშ უმენტაშობას ზუღაშ მანათებელი ორგანოეფი უღუ. ჩხომეფიშ ფერი კანიშ შხვადოშხვანერ პიგმენტეფშა რე მიკობუნაფილი. მუჭოთ თაშინ, თინეფიშ ოჭიშიშ განი უმოსი რუმე რე, ვინდარო ქვარაშ. დო საართოთ დიდო მორგე ჩხომეფი რენა.
ჩხომეფიშ ძელამი სისტემა დასაბაღას დიფერენცირაფილი რე დო თიწკჷმა მერსხუაფილიე ნამთინე ჩხომეფიშ ელექტრული ორგანოეფი, ოდო უმენტაშობას - ძვალამ ზვიგენეფიშ უმენტაშობას დო ზინთხიშობურ ჩხომეფს უგუნწყუმუ ქორდა უღუნა.
ჯონ დონი
ჯონ დონი (ინგლ. John Donne; დ. 22 ღურთუთა, 1572, ლონდონი - ღ. 31 მელახი, 1631, ლონდონი) — ინგლისარი პოეტი დო ინტელექტუალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1572 კატეგორია:ნაღურა 1631
მონღოლეთი
მონღოლეთი (მონღ. - Монгол Улс, ჯვეშმონღ. 25px) — სახენწჷფო ცენტრალურ აზიას. ქიანას ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ბჟაეიოლშე, ობჟათეშე დო ბჟადალშე - ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა. ქიანას ზუღაშა გიშალი ვაუღუ.
ქიანაშ ფართობი — 1 564 116 კმ². ნანანოღა — ულან-ბატორი.
სქოლიო
* კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
პაულ ჰეიზე
პაულ იოჰან ლუდვიგ ფონ ჰეიზე (გერმ. Paul Johann Ludwig von Heyse; დ. 15 მელახი, 1830, ბერლინი, გერმანიაშ რსხუ — ღ. 2 პირელი, 1914, მიუნხენი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1830 კატეგორია:ნაღურა 1914
წვირმიშ თემი
წვირმიშ თემი (წვირმიშ ადმინისტრაციული ართული) — თემი ჟიმოლენ შონეს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, აკმაართიანენს 5 ოფუტეს: ასკარტი, აცი, იელი, ჩობანი, წვირმი. თემიშ ცენტრი რე ოფუტე წვირმი.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ თემეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ თემეფი კატეგორია:საქორთუოშ თემეფი
ფაბიან შერი
ფაბიან ლუკას შერი (Fabian Lukas Schär; 20 ქირსეთუთა 1991, ვილი) — შვეიცარიალი მობურთე, გერმანული კლუბი „ხოფენჰაიმიშ“ დო შვეიცარიაშ ერუანული ნაკორობაშ ცენრალური მათხილე. ლონდონიშ 2012 წანაშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მაკათური. ოკათუდჷ ევრო 2016-ის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1991 კატეგორია:შვეიცარიალი მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ლიკა (წყარმალუ)
ლიკა რე წყარმალუ ხორვატიას, ლიკაშ რეგიონს. სიგინძა 77 კმ. აუზიშ ფართი 1,014 კვ.კმ.
ჟიულ ვერნი
ჟიულ გაბრიელ ვერნი (Jules Gabriel Verne; დ. 8 ფურთუთა, 1828, ნანტი, საფრანგეთი — ღ. 24 მელახი, 1905, ამიენი, საფრანგეთი) — ფრანგი ჭარუ, ლიტერატორი. მენცარულ-ფანტასტიკური რომანეფიშ ჟანრიშ ართ-ართი ჩინებული დჷმარსხუაფალი.
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1828 კატეგორია:ნაღურა 1905
კანადაშ ნაციონალური გალერეა
მინი|250პქ|კანადაშ ნაციონალური გალერეა კანადაშ ნაციონალური გალერეა (Musée des beaux arts du Canada) — იდვალუაფუ ნანანოღა ონთარიოს, ოტავას დო წჷმარინუანს კანადაშ მაართა ხელუანობაშ გალერეას.
გალერეა ქიანას ხელუანობაშ მინუში. 25 000 ხელუანობაშ მინუშეფს შქას, თაქ იჩუალუ პოლ სეზანიშ ჯოხოშინელი „ტყა"
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ არქიტექტურა კატეგორია:მუზეუმეფი
მასტურბაცია
thumb|220px|მასტურბაცია thumb|220px|left|გუსტავ კლიმტიშ ნახანტა, 1913.
მასტურბაცია — გენიტალიეფიშ სექსუალური სტიმულაცია. ქირსიანული რელიგიას მასტურბაცია ცოდათ იკოროცხუ. კოჩეფიშ მასტურბაციას ონანიზმის ხოლო უძახუნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მასტურბაცია კატეგორია:სექსი კატეგორია:სექსოლოგია
გრაპპა
thumb|გრაპპა Storica Nera გრაპპა, თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ ღვინი გრაპპა — იტალიური ჸურზენიშ ალკოჰოლური ოშუმალი 40%-შე 55%-შახ სიმანგარათ. გრაპპა ბრენდიშ ართ-ართი გვარობა რე.
თალიშიშ გვალეფი
თალიშიშ გვალეფი, თალიში — ოშქაშე სიმაღალაშ გვალეფი აზერბაიჯანიშ დო ირანიშ ხურგას. აკმოდირთუ ოორუე-ბჟადალშე ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე გჷნოზინდილი სუმი ქჷნდჷრშე, ნამუთ ართიანშე გვალეფოშქაშე ფაქვილეფით რე გიშართილი. თალიშიშ გვალეფი გერთელ რე ლენქორანიშ რზენიშჸურე. სიმაღალა 2477 მ ონჭუ (გვალა გომურგოი). უთარაშო აკოგაფილი რე კაინოზოური ხანიშ ფლიშური, ვულკანოგენური დო ინტრუზიული ქანეფით, სეისმური რე, ბჟეიოლ კართეფს 600 მ სიმაღალაშახ სუბტროპიკული ტყალეფი რე, ჟილე წიფურიშ ტყა რე, თარ თხემს — ქვერჩხონეფი, გვალაშ ქსეროფიტული დო გვალაშ დოლო-სტეპური ჩანარობა.
გრაპპა
რესურსეფი ინტერნეტის
Производство бренди и граппы Все о граппе - история, производство, отличия по регионам, винокурни
თალიშიშ გვალეფი
ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:ირანიშ ქნდჷრეფიი
გრაპპა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი კატეგორია:ბრენდი
კრაპინა (წყარმალუ)
კრაპინა რე წყარმალუ ხორვატიას, სავაშ ნადუ. სიგინძა 67 კმ. აუზიშ ფართი 1,237 კვ.კმ.
ნაზუთისწვერი
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ გვალეფი
მაი-ნდომბეშ პროვინცია
მაი-ნდომბეშ პროვინცია (Mai-Ndombe) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ბჟადალშე იდვალუაფუ.
გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ მაი-ნდომბეშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბანდუნდუშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ინონგო. პროვინციაშ ტერიტორიას იდვალუადუ მაი-ნდომბეშ ტობა.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 768 327 ადამიერი (2005 წანა).
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 711
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 711 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია
დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედია (Большая советская энциклопедия, БСЭ) — ართ-ართი არძოშე გოფაჩილი დო ირიშმაკათური ენციკლოპედია, გჷშაშქუმალირი სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ სახენწჷფო გჷშაშქუმალობაშე.
გვალო გჷშართჷ სუმი გჷშაშქუმალაქ. მაართა გჷშაშქუმალაქ 65 ტომით (65,000 თემათ, პლუს გეძინელი ტომი სსრრ-იშ გეშა) გჷშართჷ 1926-47 წანეფს, თარი რედაქტორი რდჷ ოტო შმიდტი (1941-შახ). მაჟირა გჷშაშკუმალაქ 50 ტომით (100,000 თემა, პლუს გეძინელი ტომი) გჷშართჷ 1950-58 წანეფს; თარი რედაქტორეფი: სერგეი ვავილოვი (1951-შახ) დო ბორის ვედენსკი (1969-შახ); ჟირი ოინდექსე ტომი თე გჷშაშქუმალაშო გჷშეშქვინჷ 1960 წანას. მასუმა გჷშაშკუმალაქ იბეშტჷ 1969-78 წანეფს დო იკათუანდჷ 30 ტომს (100.000 თემა, პლუს ოინდექსე ტომი, ნამუქჷთ 1981-ს გჷშართჷ; თაშნეშე ტომი 24 რე ჟირი წიგნო, ართ-ართი თინეფშეიანი სქელტანამი წინგიე სსრრ-იშ გეშა), 50 მილიონი ზიტყვათ, თარი რედაქტორი - ალექსანდრე პროხოროვი (1969-შე).
მასუმა გჷშაშკუმალაქ ითანგჷ ინგლისურო 1973 წანაშე. ირი ტომი ზოხო ითანგუდჷ დო ოხვილჷდჷ ოინდექსე ტომიშ გჷმორინაფას ირი თემაშ ოგორალო.
1957-1990 წანეფს დიდი სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ ირწანური გჷშაშკუმალა იბეშტუდჷ, სოდეთ სტატიეფი დო თემეფი სხუნუეფიშ რსხუშე დო მოსოფელიშ მონოხვამილეფშე გოახალაფირი ინფორმაციათ მიშმეშჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ენციკლოპედიეფი კატეგორია:სსრკ ენციკლოპედიეფი კატეგორია:სსრრ
ტანკა (პოეზია)
ტანკა (იაპ. 短歌 „კუნტა ლერსი“) —  იაპონური პოეზიაშ ართ-ართი თარი ჟანრი, 31 ჸუბერშე აკოდგინელი ხუთლაწკარამ ლერსი (5-7-5-7-7).
სქოლიო
კატეგორია:ლირიკული ფორმეფი
კერალა
კერალა (കേരളം; Kerala; Keralam) — შტატი, იდვალუაფუ მალაბარიშ წყარპიჯის ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე. ფართობი 38 863 კმ² დო მახორობა 33 387 677 ადამიერი (2011 წანაშ ეჭარუათ). მახორობაშ მეჭედალა 859,11 ადმ./კმ², თე მაძირაფალით ქიანას ართ-ართი მეჭედელო დოხორელი შტატი რე. ნანანოღა — ტირუვანანტაპურამი (ტრივანდრამი), უდიდაში ნოღა — კოჩი (კოჩინი). ოფიციალური ნინა — მალაიალამი.
შტატიქ დირსხუ 1956 წანას, შტატიშ ხურგეფიშ თარი გჷნმათანჯალი ნინა მალაიალამიშ გოფაჩუაშ ოფირჩა რდჷ. ჯოხოდვალა კერალა ზიტყვაზიტყვათ შანენს "ქოქოსიშ თხირეფიშ დიხას". მალაიალამური ნინაშე ზიტყვა კერა ქოქოსიშ პალმაშ ჯას შანენს, ზიტყვა ალამი — დიხას.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნოღეფი
პლუტარქე
thumb|პლუტარქე მესტრიუს პლუტარქუსი (ბერძნ. Πλούταρχος, ლათ. Mestrius Plutarchus; დ. 46, ქერონეა, ბეოტია – ღ. 120, დელფო) ― ბერძენი ისტორიკოსი, ბიოგრაფი დო ესეისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ისტორიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 46 კატეგორია:ნაღურა 120
1919
დღახუეფი
კატეგორია:
იმიტაციაშ ლაჸაფი
იმიტაციაშ ლაჸაფი (The Imitation Game) — 2014 წანაშ ამერიკული, ისტორიული ფილმი, ნამუთ ასახენს მათემატიკოსი დო ლოგიკოსი ალან ტიურინგიშ მოღალობას მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის. ალანი ოცადუდჷ გუტახუდკო გერმანალეფიშ ოურდუმე შიფრი „Enigma“, ნამუთით თინეფი რგებაფულენდესჷნ. ფილმიქ მიღჷ ოსკარი საუჯგუშო ადაპტირებული სცენარშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:2014 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ბიოგრაფიეფშა გერსხუაფილი ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ გეშა კატეგორია:ფილმეფი ჰომოსექსუალიზმიშ გეშა კატეგორია:რეალურ მოლინეფშა გერსხუაფილი ფილმეფი
ბახი (ჸალაიბონი)
ბახი — ჸალაიბონი ცალგმილიშ ქჷნდჷრს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის. სიმაღალა 3137 მ. გინაულარი დოლრაშ (დოლრაჭალაშ) ლეხერშე ნაკრაშ ლეხერშა. დჷმახასიათაფალი რე სუბნივალური ლანდშაფტი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ლოს-ბანკოსიშ კანტონი
ლოს-ბანკოსიშ კანტონი (Cantón Los Bancos) — კანტონი ეკვადორს, პიჩინჩაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სან-მიგელ-დე-ლოს-ბლანკოსი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 10 717 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ბუჰა (ოშუმალი)
thumb|ბოთილი Boukha l’Oasis ბუჰა (Boukha, بوخة, בּוּכא) — ტუნისური ერუანული ალკოჰოლური ოშუმალი 36—40%-იანი სიმანგარათ. ტუნისური დო თურქული წჷმოულობაშ ლუღიშ ფუნაფაშ დო უკული დისტილაციაშ შარათ იზადუ. ზუსტას ვარე ჩინებული, მუჟამს დო მუჭო გორჩქინდუ ბუჰაქინ. აბანურ ურიულ-არაბულ სლენგშა „ბუჰა“ შანენს „ალკოჰოლიშ ორქეფს“.
კატეგორია:ალკოჰოლური ოშუმალეფი
ლიუბლიანა
ლიუბლიანა (Ljubljana, გერმ. Laibach, იტალ. Lubiana) — სლოვენიაშ ნანანოღა, იდვალუაფუ წყ. ლიუბლიანაშ დო სავაშ ნადუწკჷმა, ცენტრალურ სლოვენიას, ალპეფს დო სქირონაშქა ზუღაშ შქას. მახორობა: 265.881 (2002) (495.000 ურბანული აგლომერაციაშამო).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლოვენია კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:სლოვენიაშ ნოღეფი