cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მეგაპოლისი
მინი|ევროპაშ გინაჯინუ სერით მეგაპოლისი (იგივე სუპერაგლომერაცია ვარა მეგანოღა) - ონოღე გოხორინიშ არძოშე შხუ ფორმა. სტიქიურო ირსხუაფუ მეძობელო დვალირ დიდ მუდანობათ ონოღე აგლომერაციეფიშ აკორდუალაშ გეშა. თიშ ჯინჯიერ მახასიათაფალიე ღოზამი ნაშენუა, ნამუთ ჯინჯიერო ოტრანსპორტე მაგისტრალეფც მეთხოზჷ, ოართე პოლიცენტრული სტრუქტურა, ნამუთ გოპიჯალაფირიე ართიანწკჷმა ხოლოს დვალირ შხუ ონოღე დოხორინიშ ართმაჟირაწკჷმა ქიმინჯუათ.
ტერმინი მაართათ გჷმირინეს 1957 წანას აკოართაფილ შტატეფს ბოსტონშე ვაშინგტონშახ გინოზინდილ ურბანიზაფილ არეალიშ ეიოჭარალო, ნამუსჷთ ბოსვაშიშ ჯოხოთ იჩინენა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დემოგრაფია კატეგორია:ნოღა კატეგორია:ურბანული გეოგრაფია
ანდონი
ანდონი, ანდონ-სი — ნოღა (სი) ობჟათე კორეას, ოორუე კიონსანიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. პროვინციაშ ოორუე ნორთიშ უკაბეტაში ნოღა. იდვალუაფჷ წყარმალუ ნაკტონგანიშ წყარპიჯის. ნოღა ჩინებული რე მუჭოთ „კორეაშ შურიელი კულტურაშ ნანანოღა“. 1970 წანაშე ანდონი ბიწორას ივითარებუდჷ, სოდე 30 წანაშ გოძვენას მახორობაშ სუმშა გიძინჷ. ასე ნოღა შხუ ტურისტული დო კულტურული ცენტრი რე. ანდონი ჩინებული რე მუჭოთ კორეაშ ერუანული კულტურაშ ცენტრი, სოდე ასეშა გარზებული რე ანდა ჯვეში ტრადიცია.
ტურიზმი დო ოქინაფუეფი
ისტორიული აბანეფი, მუზეუმეფი ღილე ცაშ გიმე: ჩირე, ჰაჰო. ოფუტეეფი — ჰაჰვე დო იანდონი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მიშმულა.
მაჸალე ნოღეფი
ანდონიშ მაჸალე ნოღეფი რე:
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნორეფი
როკაფუერტეშ კანტონი
როკაფუერტეშ კანტონი (Cantón Rocafuerte) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა როკაფუერტე. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 29 321 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ლეონარდო დიკაპრიო
ლეონარდო ვილჰელმ დიკაპრიო (Leonardo DiCaprio; დ. 11 გერგობათუთა, 1974) — ამერიკალი არტისტი დო კინოპროდიუსერი.
ბიოგრაფია
ლეონარდოქ დებადჷ დო მირდჷ კალიფორნიაშ შტატიშ ნოღა ლოს-ანჯელესის. დიკაპრიოშ მუმა ბადებათ იტალო-გერმანულ ჯინჯეფიშ ფანიაშე რე, დო დიდაქ, ირმენილ დიკაპრიო (ცირობუას ინდერბირკენი), ბჟადალ გერმანიას, ორ-ერკენშვიკეს დებადჷ. თიში მუმა რდჷ ვილჰემ ინდერბირკენი, დო დიდა რუსი - ელენა სმირნოვა, ნამუქჷთ რუსეთიშე გერმანიაშა გინულაშ უკული იგურგინუ დო ქომონჯიშ გვარი მიღჷ. მუქ დიკაპრიოქ, ვლადიმერ პუტინწკჷმა ჩიებას, გაცხადჷ, ნამდა მუში ბაბუ ხოლო რუსი რდჷ, დო გეუძინჷ: ,,თაშ ნამდა, მა ნაანთხალით ვარჷნ, გვერდო ვორექ რუსი.
ოარტისტე კარიერა დიჭყჷ 1990-იანი წანეფიშ საპონიშ ოპერეფს დო სიტკომეფს. თენეფ შქას რე „სანტა-ბარბარა“. ჰოლივუდის თიში მაართა თარი ფილმი რდჷ „ათე ბოშიშ რინა“, ნამუსჷთ თარი როლი ილაჸაფჷ. თის ხოლო მაჸუნჷ ფილმიქ „მუ აწუხენს გილბერტ გრეიპის“, ნამუშოთ თინა წჷმორინაფილი რდჷ ოსკარშა დო ორქოშ გლობუსის საუჯგუშო მაჟიახარისხამი კოჩი არტისტიშ ნომინაციას. დიკაპრიო ხოლო ჟირშა რდჷ წჷმორინაფილი BAFTA-ს, სუმშა SAGs-ს დო შკვითშა ორქოშ გლობუსის. თინა რე ორქოშ გლობუსიშ დო ვარჩხილიშ თუნთიშ მაღვენჯი.
„უოლ-სტრიტიშ გერი“, გერსხილი რე ჯორდან ბელფორტიშ ბიოგრაფიულ წინგის. დიკაპრიო რდჷ ათე ფილმიშ ალმაპროდიუსერი დო არსულენდჷ თარი, ჯორდან ბელფორტიშ როლს. ფილმიშო თიქ მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ ჯილდო დო ოსკარიშ ხოლო ართი ნომინაცია, მარა ოსკარიშ ჯილდოქ თიქ ასეხოლო ვემიაღებუ დო თინა დათმჷ მეთიუ მაკ-კონეჰიწკჷმა. დიკაპრიოქ თქუ, ნამდა „უოლ-სტრიტიშ გერი“, გიშაკერზაფილო ოშულადარი რდჷ დო ათე ფილმიქ თიში ადრენალინი ბოლოშახ დალიუ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:იტალო-ამერიკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1974
ბელენიშ დეპარტამენტი
ბელენიშ დეპარტამენტი (Departamento Belén) — დეპარტამენტი არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 12 252 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 12 945 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბელენი.
იონოსფერო
იონოსფერო — დიხაუჩაშ ჟინი ატმოსფეროშ იონიზირებული ნორთი. ატმოსფეროშ ჸათე რეგიონი იკათუანს თერმოსფეროს, მეზოსფეროს დო ეგზოსფეროს. იონოსფეროშ იონიზაცია მუთმოხვადუ ბჟაშ რადიაციათ. თინა არსულენს დიდ როლს ატმოსფერულ ელექტრობას დო აფორმირენს მაგნიტოსფეროშ დინახალენ ნორთის. იონოსფერო ხეს უნწყუნს რადიოჩხორიეფიშ გოფაჩუას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იონოსფერო
ჰაინანი
ჰაინანი (海南, პინ-ინი Hǎinán ) — პროვინცია ობჟათე ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ჰაიკოუ. მახორობა — 8,671,518 ადამიერი (28-ა აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)
კოკი აკოგაფილი რე ოორუე ჩინეთიშ ზუღაშ წუარპიჯის, ჩინეთიშ კონტინენტური ნორთიშე ჰაინანი გიშართილი რე ჰაინანიშ საროტიშ მეშქაშალათ, საროტიშ მაჟირაჸურე იდვალუაფჷ ლეიჩშოუბანდაოშ ჩქონი. კოკიშ ფართობი — 33,210 კვადრატულ კილომეტრი, ჰაინინი მუში ფართობიშ სიდიდაშჸურე მოსოფელიშ უდიდაში 50 კოკიშ ერკებულშა მიშმურს. თე ტერიტორია მიშმურს ჩინეთიშ ობჟათეშური ავტონომიაშ აკოდგინალაუშა პროვინციაშ სტატუსით. ოშწანურეფიშ გოძვენას თე ტერიტორია გუანდუნიშ პროვინციაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ, მარა 1988 წანას გეგშერთჷ გუანდუნს. კოკიშ ნანანოღა რე ოორუეშე მადვალუ ნოღა ჰაიკოუ.
2009 წანაშ მუნაჩემეფით ჰაინანიშ პროვინციას 8,180,000 ადამიერი ოხორანს, მეჭედალაშ თოლწონუათ კმ²-შა ოშქაშეთ 241 ადამიერი ოხორანს. თაქიანი მახორუეფიშ ორაგადე ნინა რე ჩინური, მატაშ კოკის თაშნეშე გოფაჩილი რე პორტუგალიურით. რწუმაშ მეჯინათ მახორობაშ უმენტაშობა ბუდისტირე. კოკის 10 დიდი ნოღა რე.
გეოგრაფია
კოკის კონტინენტური ჰეერი რე. ჰიდროგრაფიული რშვილეფიშ მეჯინათ თე ტერიტორია ძალამ დინდარი რე, სოდე იდვალუაფუ მუსხირენი გჷნძე წყარმალუ დო დიდი ტობა. თინეფშე ეიოშინალი რე წყარმალუ ნანდუ, ნამუთ დუდს ოორუეშე ეთმეჭოფჷნს. თიშ სიგჷნძა რე 314 კილომეტრი, ნანდუს აკათუ წყარმალუეფი ჰინსუ დო ჩანგუე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ კოკეფი კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ლეონარდ კოენი
ლეონარდ ნორმან კოენი (დ. 21 ეკენია 1934) — კანადარი კომპოზიტორი, მუსიკოსი, პოეტი დო პროზაიკოსი. თიშ ნახანდეფს შხირას რე ჩინებული რელიგია, იზოლირაფა, სექსუალურობა დო კომუნიკაციეფი ადამიერეფს შქას. . კრიტიკოსეფი თის არზენა მაღალ ფასებას, ბირეფიშ ტექსტეფიშ დო  მაღალხარისხამ არტისტული ნახანდეფიშ მეჯინათ, ნამუეფით ხუთი ვითწანურაშ მეძენას ჭარუნ.
სინთეშ წანა
სინთეშ წანა (ინგლ. Light-year, სიმბოლო: ly) რე სიგინძაშ ოზიმალი ართული, ნამუთ გიმირინუაფჷ ასტრონომიული დისტანციაშ ოზიმალო დო თინა 9.46 ტრილიონი კმ-შ, ვარდა 5.88 ტრილიონი მილიშ ექვივალენტი რე. საირქიანო ასტრონომიული რსხუშ მეჯინათ, სინთეშ წანა რე დისტანცია, ნამუშ ფორუა სინთეს შეულებჷ ართ წანას. სინთეშ წანაშ ართული უმოსო გიმირინუაფჷ მურიცხეფშა, გალაქტიკეფშა დისტანციაშ ოზიმალო დო თინა გიმირინუაფჷ პოპულარულ პუბლიკაციეფს, ასტრონომიულ დისტანციაშ პოპულარული ნინათ ეჭარუაშ ბორჯის. პროფესიონალურ ასტრონომას უმოსო გიმირინუაფჷ ართული პარსეკი (სიმბოლო pc), ნამუთ 3.26 სინთეშ წანაშ ექვივალენტი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სინთეშ წანა
ლ'აკვილა
ლ’აკვილა (იტალიურო. L'Aquila, მარგალურო არწი, არჭვალი, კიღურა) — ნოღა ცენტრალურ იტალიას, აბრუცოშ რეგიონს (რეგიონიშ დო ლ’აკვილაშ პროვინციაშ ნანანოღა). ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 72.913 ადამიერს. ნოღა დოკჷდილი რე წყარმალუ ატერნოშ ლეხერს გას, ნამუსჷთ მუკი-მუკის შქა ოშწანურეფიშ გალუანი გოდგჷ. ნოღას მუკი-მუკის ომძღჷ აპენინიშ გვალეფი.
ბრუნო ბერნარი
ბრუნო ბერნარ ჟოზეფ ოდონ ლუი (დ. 9 ფურთუთა, 1966, რუვო, ბელგია) — ბელგიარი ჭარუ დო ექსპერტი.
ლ'აკვილა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი კატეგორია:აბრუცი
ბრუნო ბერნარი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1966 კატეგორია:დუნაბადი 9 ფურთუთა კატეგორია:ბელგიარი ჭარუეფი
იზაბელა (წყარმალუ)
იზაბელა (ესპ. Rio Isabela) რე წყარმალუ დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ვულკანუსი
thumb|[[ანდრეა მანტენა, ვულკანი - დაჩხირიშ ღორონთი.]] ვულკანუსი რომაულ მითოლოგიას დაჩხირიშ ღორონთი, ჭკადუეფიშ მათხილარი.
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
ანტაბამბა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ანტაბამბაშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს ანტაბამბა — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ანტაბამბა. ფართობი აკმადგინანს 3,219.01 კმ²-ს, მახორობა — 11,932 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 7 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
რაიან გიგზი
რაიან ჯოზეფ გიგზი (Ryan Giggs, დ. 29 გერგობათუთა, 1973; კარდიფი, უელსი) — უელსარი მობურთე. კარიერა უღუდჷ „მანჩესტერ იუნაიტედის“.
ახალური კლუბიშე დოჭყაფილი თიქი ედომუშამი კარიერა „მანჩესტერ იუნაიტედის“ უღუდჷ. თინა აკოხვალამეფს კათინით მასმა აკანს რე კლუბიშ ედომუშამი ისტორიაშ გოძვენას. ხოლო რე „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ არძაშე ტიტულამი მობურთე. თის კლუბწკჷმა ართო მუნაგებუ აფუ: პრემიერ ლიგა 13-შა, ასოციაციაშ თასი 4-შა, ლიგაშ თასი 4-შა დო ჩემპიონეფიშ ლიგა 2-შა. 2005 წანას თინაქ ინგლისური კუჩხბურთიშ დიდებაშ დარბაზიშ მაკათურქ იჸუ ინგლისურ კუჩხბურთიშა მიშაღალირი თიაშო. 2009 წანას თინა დასახელეს BBC-შ წანაშ სპორტსმენო. შხვა მიარე ტიტულეფწკჷმა ართო, გიგზი დასახელებური რდჷ ოკუჩხბურთე ლიგაშ 100 ლეგენდაშ შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უელსარი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1973 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
ჯვ. წ. 591
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 591 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტრუმენ კაპოტე
ტრუმენ კაპოტე (ინგლ. Truman Capote; დ. 30 ეკენია, 1924, ახალი ორლეანი, ლუიზიანა — ღ. 25 მარაშინათუთა, 1984, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1924 კატეგორია:ნაღურა 1984
საქორთუოშ ბიოგრაფიული ლექსიკონი
საქორთუოშ ბიოგრაფიული ლექსიკონი - ქორთული ბიოგრაფიული მუნაჩემეფიშ ინტერნეტ ბაზა 2001 წანაშე. ბაზა იკათუანს შინელ ქორთუეფიშ ბიოგრაფიეფს. ნინეფი: ქორთული, ინგლისური.
Cardi B
მინი|Cardi B Cardi B (ბელკალის მარლენის ალმანზარი) (დ. 11 გჷმათუთა, 1992) — ამერიკალი რეპერი, ბირეფიშ ავტორი, მაბირე დო არტისტი.
კატეგორია:ამერიკალი რეპერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1992
ჯავახეთიშ ქჷნდჷრი
ჯავახეთიშ ქჷნდჷრი, კეჩუთიშ ქჷნდჷრი - ქჷნდჷრი ნინოწმინდაშ, დმანისიშ დო წალკაშ მუნიციპალიტეტეფს (თაშნეშე სომხეთის), ჯავახეთის მთიანეთის. სიგინძა დოხოლაფირო 30 კილომეტრი რე, სიმაღალა 3196 მ (გვალა აჩკასარი). ეგაფილი რე უმოსო ლავური გორჩქინაშ ქანეფით. ქჷნდჷრი იდვალუაფუ ლამე ჰაერიშ მასეფიშ ყარაფიშ შარას, თეშენი მუშ ბჟადალ კართეეფს დიდი მუდანობაშ ნოლექი მოურს. გოფაჩილი ლანდშაფტეფი რე: გვალაშ სტეპეფი, სუბალპური დო ალპური დოლოეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ავლაბარი
ავლაბარი — ქართიშ ართ-ართი უბანი.
ბირზებუჯა
ბირზებუჯა, Birżebbuġa, ზტზ. „ზეთიშხილიშ ქიანა“ — ნოღა დო ონიშოლი მალტაშ ობჟათეშე, წიმინდე გერგიშ ჸუჯის, ნამუსჷთ ოხორანს დოხოლაფირო 8 000 კოჩი. ჸოფილი მაჩხომეეფიშ ოხორუ, ნამუქჷთ ჭიე-ჭიეთ მალტაშ თეხანურ კურორტულ ნოღათ გეგმიქიმინჷ.
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 592
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 592 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ლიუკ ბესონი
ლიუკ ბესონი (Luc Paul Maurice Besson; დ. 18 მელახი, 1959, პარიზი) — ფრანგი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი. გინოღალირი აფჷ თრილერიშ ჟანრიშ ფილმეფი. ჟირშა რდჷ ნომინირაფილი სეზარიშ ჯილდოს დო ართიშა მიღჷ ქოთ.
სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1959 კატეგორია:ფრანგი სცენარისტეფი კატეგორია:ფრანგი კინოპროდიუსერეფი
ერიმანთოსიშ კერი
thumb|right|200px|[[ჰერაკლე|ჰერაკლე დო ერიმანთოსიშ კერი]] ერიმანთოსიშ კერი — ერიმანთოსიშ გვალაშ ნოტყელი, ნამუქჷთ ედომუაშამი არკადია ეჭოფჷ. ძვინარე ნოტყელი პანჯუნდჷ გიპირელი განს, სოფუნდჷ ორეჯის დო ადამიერეფს. ჰერაკლექ ევრისთევსიშ დავალებათ თელო ჭოფჷ, თირამ საკარას გილმათარაში გოთოფჷ დო მაფას მეუჸონჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია კატეგორია:მითური მარენჯეფი კატეგორია:მითური ძუძუწუარეეფი
სან-რემო
სან-რემო ვარა სანრემო (Sanremo) — იტალიაშ ოკურორტე ნოღა, ლიგურიაშ რეგიონს. ნოღაქ დირცხუ რომიშ იმპერიაშ ბორჯის.
1896 წანას სან-რემოს ღურჷ ალფრედ ნობელქ. 1920 წანას ნოღას მინწყუ ნაციეფიშ ლიგაშ კონფერენციაქ. 1951 წანაშე ნოღას იტარებუ პოპულარული სან-რემოშ ფესტივალი. ნოღაშ დღა რე 13 გჷმათუთა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალია კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
ანდაუაილასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ანდაუაილასიშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს ანდაუაილასი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ანდაუაილასი. ფართობი აკმადგინანს 3,987.00 კმ²-ს, მახორობა — 142,140 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 19 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ოთეფურა
ოთეფურა, ოთეფურადუდი — გვალა ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალი ნორთიშ კუნწულს. სიმაღალა 3043 მეტრა რე. ეგაფილი რე შქაიურული პორფირიტული ფალეფით. კართეეფიშ თუდონი ნორთი დოსვარილი რე ინგირიშ კვარჩხანი ნადუეფიშ ლეხერეფით, შქა დო ჟინ კართეეფს რელიეფიშ უგურყელური ფორმეფი რე. გოქუნილი რე სუბალპური დო ალპური დოლოეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ალპეფიშ პრეისტორიული ნოხორეფი
პრეისტორიული ნოხორეფი ალპეფს — ოჩფეკუჩხეფს გედგჷმილი ოხორეფიშ სერია ალპეფს, ნამუქჷთ ჯვ.წ. 5000 — 500 წანეფს იჸუ ეგაფილქ ტობეფიშ, წყარმალუეფიშ დო ონტყოლაშეეფუშ წყარპიჯეფს. გვალო რე 111 ძეგლი, ნამუეფით მოფაჩილი რე ავსტრიას (5 ძეგლი), საფრანგეთის (11), გერმანიას (18), იტალიას (19), სლოვენიას (2) დო შვეიცარიას (56). 2011 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
გონთხორუეფიშ შედეგო, მუქჷთ ხვათახვალო მუდგაზმარენ ობიექტის იჸუნ, მიოგორეს ტკიცაფილობეფს, ნამუეფით ადასურენა ალპური ევროპაშ დოხორილობას ნეოლითიშ დო ბრინჯაოშ ხანაშ პერიოდეფს დო ურთიართქმედებას მუნეფიშ გარემოწკჷმა. მუჭოთ იუნესკო აცხადენს, დოხორაკეფუ უნიკალური დო გჷშაკერძაფილი, საუჯგუშოთ მუკოტებული კულტურული დო ნდიდარი არქეოლოგიური ობიექტეფი რე, ნამუეფით წჷმარინუანა ართ-ართ უშანულამაშ წყუს რეგიონიშ ორდოული ჯარალუეფიშ დოგურაფაშო.
სქოლიო
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრიას კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სლოვენიას კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი შვეიცარიას
6ix9ine
6ix9ine (დანიელ ერნანდესი) (დ. 8 მესი, 1996) — ამერიკალი რეპერი,.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი რეპერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1996
აბას იბნ ფირნასი
აბუ ალ-ქასიმ აბას იბნ ფირნას იბნ ვირდას ალ-თაქურინი, უმოსო შინელი რე მუჭოთ აბას იბნ ფირნასი (არაბ. عباس بن فرناس; დ. 810, რონდა, ტაკურუნაშ პროვინცია, კორდობაშ ემირატი — ღ. 887, კორდობა, კორდობაშ ემირატი) — ბერბერი ანდალუსიარი მენცარი, ასტრონომი, ინჟინერი, გჷმმაგონებელი, ფიზიკოსი, ქიმიკოსი, მუსიკოსი დო პოეტი. შინელი რე მუჭოთ მაართა ადამიერი, ნამუთ ფურინუას ოცადუდჷ ხელუანური ფსუალეფიშ გიმორინაფათ. იბნ ფირნასიქ ეიოგჷ მონწყილობა, ნამუთ ოძირანდჷ პლანეტეფიშ დო მურიცხეფიშ ჸარაფის. თაშნეშე იბნ ფირნასიქ გიმოგონჷ გამადიდარებელი ლინზეფი, ნამუეფსჷთ ოკითხე ქუალეფს უძახუდეს.
აბას იბნ ფირნასი ეთნიკურო ბერბერი რდჷ. ჭარუნდჷ არაბულ ნინაშა. ევროპას შინელი რდჷ ლათინიზებული ჯოხოთ არმენ ფირმანი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერბერეფი კატეგორია:ბერბერი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 810 კატეგორია:ნაღურა 887
იგუასუშ ერუანული პარკი (არგენტინა)
1984 წანას მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
კაპაიანიშ დეპარტამენტი
კაპაიანიშ დეპარტამენტი (Departamento Capayán) — დეპარტამენტი არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას.
ერნესტ უოლტონი
ერნესტ ტომას სინტონ უოლტონი (ინგლ. Ernest Thomas Sinton Walton; დ. 6 გჷმათუთა, 1903, აბისაიდი, დანგარვანი, უოტერფორდიშ ოგრაფე, ირლანდია — ღ. 25 მანგი, 1995, ბელფასტი, ოორუე ირლანდია) — ირლანდიარი ფიზიკოსი, ატომიშ ბირთვიშ გორთუალაშ პროცესიშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1951 წანას (ჯონ კოკროფტიწკჷმა ართო).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირლანდიარეფი კატეგორია:ირლანდიარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ირლანდიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1903 კატეგორია:ნაღურა 1995
ცილეფი
ცილეფი (ვარა პროტეინეფი) — მაღალმოლეკულური ორთაშობური ორგანული ნაკათეფი, ნამუეფჷთ ამინომჟავეფშე რე აკოდგინელი. ცილეფი ციმუეფწკჷმა, ნოშკერწყარეფწკჷმა დო ნუკლეინიშ მჟავეფწკჷმა ართო შურდგჷმილი სქილედეფიშ აკმადგინალი უციო ქიმიური კომპონენტეფი რე დო მიარენერი ბიოლოგიური მეშანილობა უღუნა.
ცილაშ ტიპეფი
მემბრანას ლოკალიზაციაშ მეჯინათ ცილეფიშ ჟირ ბუნას გჷშმაგორუნა. თენეფი რე:
მემბრანაშ აკოდგინალუაშა მიშმაულარი ცილეფი ართიანშე ხვალე აბანდვალათ დო ეგაფილობათ ვარინ, ფუნქციათ ხოლო იშხვანერებუნა. გჷშმაგორუნა ტრანსპორტულ ცილეფს, რეცეპტორულ ცილეფს, ეფექტორულ ცილეფს დო შხვა.
ცილაშ გვარობეფი
ცილაშ მოლეკულეფი უჯრედიშ არძა ორგანოიდის კიდუნა.
ჭუჭათონი ცილეფი უნარღელჸოფირენა ყარაფის.
ცილი ფერმენტეფი ონჭაფუანა ქიმიური რეაქციეფს.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ბიოქიმია
სტივენ ჯერარდი
სტივენ ჯერარდი — ინგლისარი მობურთე, ინგლისიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მაკათური დო ლივერპულიშ კაპიტანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მობურთეეფი კატეგორია:ლივერპულიშ მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1980
ჩილეშ წყარმალუეფიშ ერკებული
თუდო მოჩამილი რე ჩილეშ წყარმალუეფი დო მუნეფიშ ნადუეფი რეგიონეფიშ მეჯინათ:
ანტოფაგასტა
200პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ ლოა
არიკა დო პარინაკოტა
220პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ ლიუტაშ ლეხერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუეფი ქიანეფიშ მეჯინათ
სუკრეშ კანტონი
სუკრეშ კანტონი (Cantón Sucre) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბაია-დე-კარაკესი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 52 158 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ჯვ. წ. 593
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 593 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოზამა
კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ციმუ
ციმუეფი –  ორგანული ნიფთიერებეფი, ნამუეფით აფხვადუნა მუჭოთ ჩხოლარულ, თაშნეშე ჩანარულ უჯრედეფს. ციმუეფით გჷშაკერძაფილო ღჷმალიერიე ნამთინე ჩანარიშ – ნეძიშ, თხირიშ, მეჩხორიეშ, არაქისიშ, ქოქოსიშ პალმაშ ნაჸოფეფი დო თასეფი. ჩხოლარეფიშ ციმუ შაყარელიე ტყებიშთუდო დო ბადექონს. ვეშაპიშ ტყებიშთუდონი ციმუამი შჷრეშ სიფსქა ართი მეტრაშახ რე. ციმუ სიტიბაშ გლახა მუკმაშქუმალუ რე. თეშენიე, ნამუდა ვერშაპის, დელფინს, სელაპის, შეულებუნა რგილუ წყარს რინა. თაშნეშე თხილანს ციმუშ ფსკელი ფა სიტიბაშ დინაფაშე ჩე თუნთის დო პინგვინეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგია
აუგსტბორდჰორნი
აუგსტბორდჰორნი (Augstbordhorn) — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ვალეშ კანტონს; გინაჯინე შტალდენიშ მუნიციპალიტეტის. კონკაშა მეურს მუდგაზჷმარენი კუჩხიშ ოულარი საროტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
სარო
სარო თაშნეშე უჩა ბედინერი, შაშურამი (Symphytum) — მიარეწანიანი ოდიარე ჩანარეფიშ გვარი საროშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარს ღილე ჸვინთელი, იაიაშფერ-ლენი, ოშა-გოშათ ჩე პიოლეფი, კაკალამი გუმნაღელი უღუ.
ჩინებული რე საროშ 25-შახ გვარობა, ნამუეფიშ არანი იკათუანს ევროპას, ბჟადალ აზიას, ოორუე აფრიკას. საქორთუოს გოფაჩილი რე 5 გვარობა. სარო ჩანს ლამე, დაორებულ ვარ-და სქირე აბანეფს, წყარმალუშ წყარპიჯის, ტყაშ დო სუბალპურ ორტყაფუს, დო, მუჭთ ჟვერი — ოდიარუეფს, დოლოეფს დო ორტვინეფს, კანკალე რედერალურ აბანეფს.
საროშ კანაკლე გვარობა (Symphytum peregrinum, Symphytum asperum) ორინჯიშ ოჩამური რე, კანკალე ოკათე მედიცინას ოსქილადე ჩანარო რე ჩინებული, სამანგ., (მელენიშ) ჯინჯეფი B2ვიტამინს იაკთუანს დო შონეფი უჯვეშაშ ბორჯიშე გჷმირინუანა მოტახილობაშ ოსქილადეთ. Symphytum officinale-ს ჯინჯეფი დო ნაჯინჯურეფი ალკალოიდეფს დო მარჩქალე ნიფთიარობეფს იკათუანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საროშობურეფი
პენზა
პენზა (Пе́нза) — ნოღა რუსეთის, პენზაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი (1939 წანაშე). იდვალუაფჷ მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 629 კილომეტრიშ მეძენას. წყარმალუ სურიშ ჟირხოლო წყარპიჯის.
კერინიაშ ფუჯი ირემი
მინი|მარჯვნივ|200პქ|[[ჰერაკლე|ჰერაკლე დო კერინიაშ ირემი]] კერინიაშ ირემი — ბერძენულ მითოლოგიას, არკადიაშ დო აქაიაშ სანძღოს ეპონილი კერნიაშ გვალეფს ვარდიშა ფეტელა ფუჯი ირემი, მაინალიშ ორქოშრქალამი დო ლენჯიშ ჩორქომი ნოტყელი, ნამუში შურდგუმილო ჭოფუა ევრისთევსიქ ჰერაკლეს დავალჷ. ედომუშამი წანას თხოზუდჷ გერგეზი, ბოლოს საგანით დოჭყოლჷ კუჩხის, ოჭოფჷ დო მეუჸონჷ მაფას, ნამუქითჷ საღორონთო ნოტყელი კინი არტემიდას დურთინუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მითური მარენჯეფი კატეგორია:მითური ძუძუწუარეეფი
ყირიმალი თათარეფი
ყირიმალი თათარეფი (qırımtatarlar, къырымтатарлар), ვარდა ყირიმალეფი — ისტორიულ ყირიმიშ მახორობა. იჩიებუნა ყირიმალი თათარეფიშ ნინაშა, ნამუთ თურქული ნენეფიშ ფანიაშ ნინა რე. ყირამალ თათარეფი სუნიტურ მუსულმანეფ რენა. ცხოვრენა უკრაინას 248,193 კოჩი (2001), თურქეთის, ყაზახეთის, რუმინეთის, ბულგარეთის დო შხვადო.
აბანკაი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|აბანკაიშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს აბანკაი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე აბანკაი. ფართობი აკმადგინანს 3,447.13 კმ²-ს, მახორობა — 123,395 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ჩხორო რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აპურიმაკიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 594
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 594 წანა.
ედვარდ ტელერი
ედვარდ ტელერი (უნგრ. Teller Ede; ინგლ. Edward Teller; დ. 15 ღურთუთა, 1908, ბუდაპეშტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 9 ეკენია, 2003, სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — უნგრალი-ამერიკალი ფიზიკოსი-თეორიტიკოსი.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ედვარდ ტელერიქ დებადჷ 1908 წანაშ 15 ღურთუთას, ბუდაპეშტის, ურიეფიშ ფანიას. ტელერი გურაფულენდჷ მათემატიკას დო ქიმიას კარლსრუეშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ მიუნხენიშ უნივერსიტეტის, გიშარჩქინელი გერმანალი ფიზიკოსიშ არნოლდ ზომერფელდიშ ხემანჯღვერობათ. 1929 წანას ტელერიქ ოგურაფუშა ლაიფციგიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1930 წანას, უერნერ ჰეიზენბერგიშ ხემანჯღვერობათ. 1930 წანას ედვარდ ტელერიქ გეგნორთჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტიშა. ჸათე პერიოდის გეტინგენიშ უნივერსიტეტი რდჷ ფიზიკური რკვიებეფიშ უდიდაში ცენტრი ევროპას. გეტინგენიშ უნივერსიტეტის მუშენდეს ფიზიკოსეფი მაქს ბორნი დო ჯეიმს ფრანკი. 1933 წანას გერმანიაშ თარობაშა ადოლფ ჰიტლერიშ მულაშ უკულ, ედვარდ ტელერიქ გერმანია ქიდიტუ დო მიდართჷ დიო ბრიტანეთიშა დო უკულ დანიაშა, სოდეთ ნილს ბორიწკჷმა მუშენდჷ. 1935 წანას ტელერიქ ამერიკაშა მიდართჷ. ამერიკას ტელერი მუშენდჷ დიო ჯორჯ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის დო უკულ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. ჯორჯ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის მუშობაშ ბორჯის ედვარდ ტელერიქ დო ინგლისარი ფიზიკოსიქ ჰერმან არტურ იანიქ წჷმარინეს იან-ტელერიშ ეფექტი. ტელერიშ ჯოხონობაშ რე ინგლის-ტელერიშ განტოლება. 1938 წანას ტელერიქ, სტივენ ბრუნაუერიქ დო პოლ ჰიუ ემეტიქ წჷმარინეს ბეტ-იშ მეთოდი. ედვარდ ტელერიქ მიშეღჷ დიდი თია ბირთვული ფიზიკაშ, მოლეკულური ფიზიკაშ, სპექტროსკოპიაშ (გიშაკერზაფილო იან-ტელერიშ ეფექტი, რენერ-ტელერიშ ეფექტი) გოვითარაფაშა. 1953 წანას, ტელერი, აუგუსტა ტელერი, ნიკოლას მეტროპოლისი, არიანა რაიტ როზენბლუტი დო მარშალ როზენბლუტიწკჷმა ართო რდჷ მენცარული სტატიაშ ავტორი, ნამუთ ეთმოჭარუნს მონტე-კარლოშ მეთოდიშ გჷმორინაფაშ პრინციპეფს სტატისტიკური მექანიკაშო. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ტელერი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური. უკულიან წანეფს ტელერიქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია წყარბადიშ ბომბაშ გოვითარაფაშა. ტელერი შინელი რე მუჭოთ წყარბადიშ ბომბაშ მუმა. ედვარდ ტელერი რდჷ ლივერმორიშ ერუანული ლაბორატორიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო 1958-1960 წანეფს თიში დირექტორი. ტელერი რდჷ ატომური ენერგიაშ გოვითარაფაშ დო ატომური ტესტირაფაშ პროგრამაშ პროპონენტი. ედვარდ ტელერი რდჷ ალბერტ აინშტაინიშ პრემიაშ დო ენრიკო ფერმიშ პრემიაშ ლაურეატი. 1982 წანას გინოჩეს მენცარობაშ ერუანული მენდალი. ტელერი რდჷ ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ დო ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. ედვარდ ტელერიქ ღურუ 2003 წანაშ 9 ეკენიას, 95 წანერქ, სტენფორდის, კალიფორნიას. ტელერიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი-ამერიკალეფი კატეგორია:უნგრალი-ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1908 კატეგორია:ნაღურა 2003
სტამბოლიშ სერიშ კლუბშა გენთხაფა (2017)
2017 წანაშ 1 ღურთუთას, სტამბოლი ბეშიქთაშიშ რაიონიშ რეინა-შ სერიშ კლუბშა გენთხაფაშ შედეგო, ბოლო ინფორმაციათ 39 ადამიერქ გოჭყორდჷ. გენთხაფა, აბანური ბორჯით, დოხოლაფირო სერიშ 01:15 საათის (UTC+3), ბეშიქთაშიშ ორთაქიოიშ კვარტალს მოხვადჷ, სოდე ოშობათ ადამიერი ახალი წანას ზეიმენდჷ. ინციდენტიშ ბორჯის, მინიმუმ 69 ადამიერქ დეღამაკჷ.
სქოლიო
კატეგორია:2017 წანაშ ტერორისტული აქტეფი კატეგორია:ტერორისტული აქტეფი სტამბოლს
პენჯაბიშ პროვინცია
პენჯაბი (پنجاب, პენჯაბი ; Punjab;, „ხუთწყარმალონა“) — პაკისტანიშ ოორუე-ბჟაეიოლი პროვინცია, ნამუქჷთ 1947 წანას, წჷმიქიმინჷ ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ინდოეთო დო პაკისტანო დორთუალაშ შედეგო.
2011 წანაშ 4 ღურთუთას, ისლამაბადის პენჯაბიშ პროვინციაშ გუბერნატორი დოჸვილეს — სალმან ტასირი. თინა ჸვილეს მუში მათხილარეფქ.
სქოლიო
* კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
ნეპალი
ნეპალი, ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა ნეპალიშ ფედერაციული დემოკრატიული რესპუბლიკა (ნეპ. नेपाल) — სახენწჷფო ჰიმალაეფს, ობჟათე აზიას. უხურგანს ინდოეთის დო ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას. ქიანაშ ნანანოღა — ნოღა კატმანდუ.
გეოგრაფია
thumb|left ქიანა ჰიმალაიშ გვალონას. ქიანაშ ტერიტორიას იდვალუაფუ 14-შე 8 ვითოშიანი კონკა, თინეფს შქასიე გვალა ევერესტი (ნეპალურო - საგარმათჰა, ტიბეტურო - ჯომოლუნგმა). მოხურგე ქიანეფიე: ჩინეთი, ინდოეთი. ფართობი: 140.797 კვ.კმ.
დვალაფა
left|thumb|200px|ნეპალიშ ტოპოგრაფიული რუკა thumb|left|200px|ნეპალიშ რუკა ნეპალიშ რესპუბლიკა იდვალუაფუ ობჟათე აზიას.
ნეპალი იდვალუაფუ, მოსოფელიშ არძაშე უმოსო დოხორელი ქიანეფს შქას. ქიანას ოორუეშე უხურგანს ტიბეტი — ჩინეთიშ ავტონომიური რეგიონი, ობჟათე ხურგას, ბჟადალშე ბჟაეიოლშა, ნეპალი უხურგანს ინდოეთიშ გეჸვენჯი შტატეფს: უტარაკჰანდი, უტარ-პრადეში, ბიჰარი, ბენგალი დო სიკიმი.
ნეპალი ოორუეშე გოხურგელიე დიდი ჰიმალაიშ ქჷნდჷრით, ნამუთ რჩქინელიე მუსხირენ 8 000 მეტრაშე უმოსი სიმაღალეეფით, ნამუეფსჷთ შქასიე ევერესტი (8848 მ) — დიხაუჩაშ უმაღალაში გვალა.
ცენტრი|200px|[[ევერესტი — მოსოფელიშ უმაღალაში გვალა.]]
ადმინისტრაციული დორთუალა
ნეპალი დორთილიე 14 ზონათ დო 75 რაიონო, ნამუთ აკობუნელიე 5 რაიონს. ირ რაიონი იმართუაფუ სახენწჷფო მოხელეთ. thumb|300px|ოლქეფი: შორბჟადალური: მაჰაკალი (9), სეთჰი (14) ოშქაშებჟადალური: კარნალი (6) ბჰერი (2), რაპტი (12) ბჟადალური: დჰავალაგირი (3), განდაკი (4), ლუმბინი (8) ცენტრალური: ბაგმატი (1), ჯანაკპური(5), ნარაიანი (11) ბჟაეიოლური: საგარმათჰა (13), კოსი (7), მეჩი (10)
ოქინაფუეფი
საგარმათაშ ერუანული პარკი, კატმანდუშ ლეხერი, ჩიტვანიშ ომაფე პარკი, ლუმბინი (ბუდაშ დაბადებაშ აკანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:ფედერაციული სახენწჷფოეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ქართიშ საირქიანო აეროპორტი
ქართიშ საირქიანო აეროპორტი (IATA: TBS, ICAO: UGTB) — საირქიანო შანულობაშ აეროპორტი საქორთუოშ ნანანოღა ქართის. , ნამუთ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 17 კილომეტრიშ მალობას იდვალუაფუ. ქართიშ საირქიანო აეროპორტი კავკაციაშ რეგიონიშ თარი კომერციულ დო სტრატეგიულ ცენტრის წჷმარინუანს. მიორსხუანს საქორთუოს მოსოფელიშ შხვადოშხვა ნორთის, ქართიშ აეროპორტი მეძობელ ქიანეფს შქას ურთიართობეფიშ გოუჯგუშაფას უნწყუნს ხეს. ქართიშ აეროპორტიშ გოხოლუას იდვალუაფუ ოორზოლე ნინალაშ სუმი კერზო კომპანია: კარგო სერვისი, ლასარე დო საქორთუოშ კარიბჭე. თე კომპანიეფი ასრულენა საბაჟო ნინალას; ორზოლიშ დამუშებას სპეციალური ტექნიკაშ საშულაებათ.
ქართიშ საირქიანო აეროპორტი 2005 წანაშ 31 გჷმათუთაშე გ.პ.ჯ. TAV Urban Georgia მართუენს. თიშ უკული მუთ აკიგჷ ახალი ომოშარე ტერმინალი, ნამუშ აკოგაფაქწ 2007 წანაშ 7 ფურთუთას დიჭყჷ, ქართიშ საირქიანო აეროპორტიქ მალასი გევითარ, მუთ საქორთუოშ სტრატეგიულ შანულობას ოძირანს. ქართიშ საირქიანო აეროპორტი ხვალო 1.5 მილიონიანი ნანანოღაშ თარი მიშაულარი დო გიშაულარი ჭურჭული ვარინ, ედომუშამი ქიანაშ მიშაულარი დო გიშაულარი საშვალება რე. ტერმინალიშ მონწყუალა ხეს უნწყუნს მოშარეეფიშ ბარგით გნულას ავტოდგჷმიშე ეფურინუაშ კარეშახ. თაშენეშე ქართიშ საირქიანო ონინალჷ ფურინჯიშ უშქურანჯ დოფურინუას დო ეფურინუას. აეროპორტის მანევრირეფაშ ტერიტორაშ ფართო ეიოფურინალი საროტი, ბაქანი დო ომიმოულარი შარეფი.
რეგულარულ სამარშრუტო ღოზის ქართი-აეროპორტი-ქართი ონინალჷ მუნიციპალური ავტობუსი #37, ნამუშ გაჩერებაშ ორენი მოფურინუაშ დარბაზიშ გიმალწკჷმა რე. ავტობუსი აეროპორტშე ირ გვერდ საათის გინმურს დო შარაშ ღირებულება 50 თეთრი რე. ქართიშ საირქიანოს ტაქსიშ ნინალათ გჷმორინაფა შილებე მოფურინუაშ დარბაზიშე გიმალწკჷმა. აეროპორტის ტაქსეფი 24 საათიშ გოძვენას რე. ნოღაშ ცენტრიშახ 20-30 წუნიშ შარა გოძჷ, შარაშ ტარიფი ნოღაშ ცენტრიშახ 25 ლარს აკამდგინანს.
სტატისტიკა
2007 წანას, აეროპორტიქ ენინალჷ 615,873 მოშარეს, მუთ 2006 წანაწკჯმა ელაზმაფათ 8.5%-ით უმოსი რდჷ. ავიაგჷნოფურინუეფიშ მუდანობაქ 18.7%-ით მიძინჷ. 2009 წანას, აეროპორტიქ ენინალჷ 702,916 მოშარეს დო გნიღჷ 12,245 ტონა ორზოლი, 2010 წანას აეროპორტიქ 822,772 მოშარე გინიჸონჷ, დო 2013 წანას — 1,436,046 მოშარე.
ბჟაეიოლი ბრაიტჰორნი
ბჟაეიოლი ბრაიტჰორნი — მორჩილი კონკა ბრაიტჰორნიშ მასივს, პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონიშ ტერიტორიას. სიმაღალა 4 139 მეტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი
ლუჟნიკეფი (სტადიონი)
„ლუჟნიკეფი“ (ოლიმპიური კომპლექსი „ლუჟნიკეფიშ“ დიდი სპორტული არენა, 1992 წანაშახ — ვ. ი. ლელინიშ ჯოხოდვალაშ დიდი სპორტული კომპლექსიშ ცენტრალური სტადიონი ) — სტადიონი მოსკოვს, ოლიმპიური კომპლექსი „ლუჟნიკეფიშ“ ცენტრალური ნორთი, ნამუთ ბაღირეეფიშ გვალაშ გოხოლუას იდვალუაფუ, მოსკოვს. რუსეთის ნტირაშ მეჯინათ არძაშე უდიდაში სტადიონი რე.
2013 წანაშე კილერი რე რეკონსტრუქციაშ გეშა, 2018 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშო.
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:მოსკოვიშ სტადიონეფი
რადიორეღმეფი
რადიორეღმეფი — ელექტრომაგნიტური გჷმოჩხორიაფაშ ტიპი, ნამუშ რეღმაშ სიგჷნძა ელექტრომაგნიტურ სპექტრის ინფრაჭითა გოსინთაფაშე უმოსი რე. რადიორეღმეფიშ სიშხირა 3 კჰც-შე 300 გჰც-შახ რე. 300 გჰც-იშ რადიორეღმაშ სიგჷნძა 1 მმ. რე, 30 ჰც-იშ რადიორეღმაშ 10,000 კმ. რადიორეღმეფი მუჭოთ შხვა ელექტრომაგნიტური რეღმეფი, სინთეშ ბიწორათ იფაჩუ. რადიორეღმეფი წჷმიქიმინუ დოხარხილი წულუკეფიშ აქსელერაციაშ ბორჯის. რადიორეღმეფი რე ორთაშობური დო ხელუანური. ორთაშობურ რადიორეღმეფს წჷმოქიმინუნა, სამანგათ ასტრონომიული ობიექტეფი. ხელუანური რადიორეღმეფს აკმოქიმინჷნა, სამანგათ ტრანზმიტერეფი. რადიორეღმეფს ღებულენა რადიო-რესივერეფი, ანტენეფიშ გჷმორინაფათ. რადიორეღმეფი გჷმირინუაფუ ტექნოლოგიაშ შხვადოშხვა დარგეფს: რადიოკომუნიკაციაშო, რადიონავიგაციაშო, ტელევიზიაშო, კომპიუტერული სისტემეფიშო დო შხვა. კონცეფცია რადიორეღმეფიშ ჸოფაშ გეშა, წჷმარინუ შოტლანდიარ მათემატიკოს დო ფიზიკოს ჯეიმზ კლერკ მაქსველქ, 1867 წანას. მაქსველიშ არზით სინთე ელექტრომაგნიტური რეღმეფიშე აკმოდირთუდჷ დო თინეფიშ რეღმეფიშ სიგჷნძა ძალამი კუნტა რდჷ. მაართა მენცარი ნამუქჷთ შილებუ რადიორეღმეფიშ მეღება რდჷ გერმანალი ფიზიკოსი ჰაინრიხ ჰერცი. თიქ 1887 წანას, მუშ ლაბორატორიას აკეთჷ რადიორეღმეფიშ გენერაცია. 1894-1895 წანეფს, იტალიარ მენცარ გულიელმო მარკონიქ გჷმიგონუ მაართა პრაქტიკული რადიოტრანზმიტერეფი დო რესივერეფი. ჸათე დო შხვა მენცარული ნახანდეფიშ გეშა მარკონის 1909 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია. რადიოკომუნიკაციეფიშ მასიური გოვითარაფა დიჭყეს 1900-იან წანეფშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რადიორეღმეფი
ჩერნოგორიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
თუდო მოჩამილი რე ჩერნოგორიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული: 180პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ მორაჩაშ ვე [[პოდგორიცას]] 180პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ ტარაშ კანიონი
კატეგორია:ჩერნოგორიაშ გეოგრაფია
ჯვ. წ. 595
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 595 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბაჰაიზმი
ბაჰაი რელიგია (არაბ. بهائي bahāʾī) — XIX ოშწანურას, სპარსეთის (ასეიანი ირანი) გიჭყჷ დო მოსოფელიშ რელიგიეფს შქას არძაშე ახალი რწუმა რე, ნამუქჷთ უკულ ნთელ მოსოფელს გიფაჩჷ. ბაჰაიზმიშ დჷმარსხუაფალი რე ბაჰაულა (1817-1892). რელიგიაშ გემაჸვენჯეფს ბაჰაი (baha-i) ჯოხონა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონოთეიზმი კატეგორია:ბაჰაიზმი კატეგორია:რელიგიეფი
ელ-ალტოშ დეპარტამენტი
ელ-ალტოშ დეპარტამენტი (Departamento El Alto) — დეპარტამენტი არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 3 400 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 327 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ელ-ალტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
პიერ მორუა (სტადიონი)
„პიერ მორუა“ (Stade Pierre-Mauroy) — ოკუჩხბურთე სტადიონი, იდვალუაფუ ლილს (საფრანგეთი). გინწყჷ 17 მარაშინათუთას, 2012. ფრანგული ოკუჩხბურთე კლუბი „ლილი“-შ ჸუდეშ არენა რე. წჷმოხ ჯოხოდჷ „გრან სტად ლილ მეტროპოლ“ (Grand Stade Lille Métropole). სტადიონს ჯოხოქ გინათირჷ 2013 წანაშ მანგის, 1973-2001 წანეფს ნოღა ლილიშ მერიშ დო 1981-1984 წანეფს საფრანგეთიშ პრემიერ-მინისტრიშ პიერ მორუაშ პატიოცემელო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი
მოსოფელიშ არძაშე მაღალი წყარგიმალაფუეფიშ ერკებული
თუდო მოჸონაფილი რე მოსოფელიშ არძაშე მაღალი წყარგიმალაფუეფიშ ერკებული.
ლიტერატურა
კატეგორია:წყარგიმალაფუეფი
ჰონგ-კონგი
ჰონგ-კონგი (香港), ოფიციალურო ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ ჰონგ-კონგიშ სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონი — ჩინეთიშ ავტონომიური ართული, ჩინეთიშ ავტონომიური რეგიონი, გოართოიანაფილი ომაფეშ ჯვეში კოლონია, ოორუე ჩინეთიშ ზუღაშ პიჯის. 1841 წანას ტერიტორიაშ ოკუპაცია ღოლუ გოართოიანაფილი ომაფექ, 1941-1945 წანეფს ოკუპირებული აფუდუ იაპონიას. ჰონგ-კონგი ჩინეთიშ დო მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში ფინანსური დო ეკონომიკური ცენტრი რე. ჰონგ-კონგი ამდღარ ჩინეთის ფართო ავტონომიათ რგეფაფულენს. ვალუტა რე ჰონგ-კონგიშ დოლარი. ჰონგ-კონგიშ საფონდო ბირჟას უკებუ მაშკვითა აბანი მოსოფელს. ჰონგ-კონგიშ პოპულაცია იკათუანს 7 მილიონ მახორუს. მახორუეფიშ 95% ჩინარეფი რენა.
სქოლიო
კატეგორია:აზიაშ ნოღეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჰონგკონგი
ჰებეი
ჰებეი (河北; პინ-ინი Héběi) — პროვინცია ოორუე ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — შიძიაჯუანი. მახორობა — 71,854,202 ადამიერი (მა-6 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)
გეოგრაფია
ჰებეიშ პროვინციაშ ფართობი — 187 700 კმ².
ადმინისტრაციული დორთუალა
ჰებეიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 11 მუნიციპალიტეტო ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ტაბულა (ჟურნალი)
ტაბულა - ქორთული, ლიბერტარიანული ჟურნალი, გიშმურს 2010 წანაშე. ჟურნალიშ რედაქტორი - თამარ ჩერგოლეიშვილი.
პოლ სკოულზი
დებადჷ სელფორდის, გვიანო მიდართჷ ლენგლიშა, სოდეთ გილეშჷ კუჩხბურთიშა დო კრიკეტშა. თინა „მანჩესტერს“ მოხვადჷ 14 წანაშ ასაკის თიშ უკული, მუთი თოლშა მოუოლ სკაუტის თიში სკოლაშ ლაჸაფის. თიში დებიუტიქ იჸუ 1994-95 წანეფიშ სეზონს. მალას თიქ გინირთჷ კლუბიშ ართ-ართი თარი მოლაჸაფეთ, მიგჷ ორქოშ ჰეთ-თრიქი კლუბწკჷმა ართო 1998-99 წანეფიშ სეზონს, მიგჷ ვითი პრემიერ ლიგაშ, სუმი ინგლისიშ თასიშ დო ჟირი ჩემპიონეფიშ ლიგაშ მედალეფი.
სკოულზი ინგლისიშ ნაკორობას 1997 წანაშე 2004 წანაშა ლაჸაფენდჷ. ნაკორობაწკჷმა ართო ილაჸაფჷ 1998 დო 2002 წანეფიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატის, 2000 დო 2004 წანეფიშ ევროპაშ ჩემპიონატეფს. კარიერაშ გოძვენას სკოულზის მეღებული აფუ 120 ჸვინთელი ბარათი დო გიშაჸათამილი რდჷ მოედანშე ვითშა.
სკოულზის „მანჩესტერიშ“ ოსარეთ ნალაჸაფინა აფუ 677 აკოხვალამა, ათე მაძირაფალეფით თინა მაანთხა მობურთე რე კლუბიშ ისტორიას. სკოულზიქ დიდი კუჩხბურთიშე ულა ულამუდჷ 2011 წანაშ 31 მესის, მარა უკული გეგნიფირქ დო გინოჭყვიდჷ, ნამჷ-და ულაჸაფინუდუკო 2011-12 წანეფიშ სეზონიშ ბოლოშა.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარი მობურთალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1974 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
ბანანიშ რესპუბლიკა
მინი|280px|[[ბანანი სენიორიტა ჩიკიტაშ გჷმოხანტუათ, — კომპანია "იუნაითედ ფრუთიშ" ლოგოტიპით, — ლათინური ამერიკაშ ართ-ართი თარი ოექსპორტე მეკონი ]] ბანანიშ რესპუბლიკა (banana republic, república bananera) — ტერმინი, ნამუთ გჷმირინუადუდჷ ლათინურ ამერიკაშ თი ქიანეფიშ ეიოშინალო, ნამუსჷთ პოლიტიკური ვასტაბილურალა მერსხილი დო დოუნელი რე გოხურგელი ოფუტეშ მეურნალაშ წარმებაწკჷმა. ბანანიშ რეაპუბლიკაშ თარი შანეფი — შანულამი უწორწალა ერუანული პროდუქტიშ გორთუალაშის, ეკოსქილადირი ინფრასტრუქტურა, გონათუა დო ეკონომიკა, შხვაშ თურიშ კაპიტალშა კონწარი დოჸუნა, ელაზჷმაფათ მაღალი ინფლაცია, ბიუჯეტიშ დეფიციტი დო ერუანული ვალუტაშ კურსიშ რკება
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იდეოლოგიური კლიშე კატეგორია:ო. ჰენრი კატეგორია:ლათინური ამერიკა კატეგორია:დოჸუნალაშ თეორია კატეგორია:ეკონომიკური გოვითარაფა
ტოსაგუაშ კანტონი
ტოსაგუაშ კანტონი (Cantón Tosagua) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ტოსაგუა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 33 922 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ჯუნგაი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჯუნგაიშ პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს ჯუნგაი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჯუნგაი. ფართობი აკმადგინანს 1,361.48 კმ²-ს, მახორობა — 54,489 ადამიერს.
ტოსაგუაშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ჯუნგაი (პროვინცია)
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ბრუო რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ნოშქერწყარეფი
მინი|[[ლაქტოზა ნამუთ ბჟასიე.]] ნოშკერწყარეფი რთული ორგანული ნაკათეფიე, ნამუეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს ნოშქერბადიშ, ჟანგბადიშ დო წყარბადიშ ატომეფი. აშხვანერენა ძაკ დო რთულ ნოშქერწყარეფს. ძაკი ნოშქერწყარეფს მონოსაქარიდეფი ჯოხო. რთული ნოშქერწყარეფი რე პოლიმერეფი, ნამუთ მონოსაქარიდეფი მონომერიშ როლს არსულენა. ჟირი მონოსაქარიდშე წჷმიქიმინუ დისაქარიდი, სუმშე - ტრისაქარიდი, ბრელშე — პოლისაქარიდი. არძო მონოსაქარიდი უფერო ნიბთუანობა რე, წყარს ჯგირო ინწყჷმუ; დახე არძოს უღჷ გემოანი, ჰამო გემო. არძაშე გოფაჩილი მონოსაქარიდეფიე გლუკოზა, ფრუქტოზა, რიბოზა დო დეზოქსირიბოზა. თინეფი მიშმულა ნუკლეინიშ მჟავეფიშ დო ატმოსფეროშ აკოდგინალუაშა.
დი- და ტრისაქარიდეფი მონოსაქარიდიშ ნერო, ჯგირო ინწყჷმუ წყარს, უღჷნა ჰამო გემო. მონომერული რგოლეფიშ რიცხუშ რდუალაწკჷმა ართო პოლისაქარიდეფიშ ნწყჷმალაფა ირკენს, ჰამო გემო დინუ. დისაქარიდეფიშე გჷშაკერძაფილო შანულამი რე ჭაფურიაშ დო ბჟაშ შანქარეფი. პოლისაქარიდეფშე ფართასიე გოფაჩილი სახამებელი, გლიკოგენი, უჯრედიშ ცელულოზა. მერქანი დახე წიმინდე ცელულოზა რე. თე პოლისაქარიდეფიშ მონომერი გლუკოზა რე.
ჯვ. წ. 596
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 596 წანა.
ნოშქერწყარეფი
ლიტერატურა
*
ჯვ. წ. 596
ნაღურა
კატეგორია:
ნოღაალეფი
ნოღაალეფი (ნოღ.: Ногайла) — თურქულნინამი ეთნიკური ბუნა. ნოღაალეფი ოხორანა ოორუე კავკაციას, გიშაკერზაფილო ოორუე დაღესტანს, სტავლოპოლიშ აკანს, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის დო თაშნეშე ასტრახანიშ ოლქის. თინეფიშ ნინა — ნოღაური. თინეფი შხვადოშხვა თურქულნინამი დო მონღოლურენინამი ტომეფიშ გამნარყეფი რენა, ნამუეფქჷთ გიმაქიმინეს ნოღაიშ ურდუმი.
სქოლიო
კატეგორია:დაღესტანიშ კათეფი კატეგორია:ნოღაალეფი კატეგორია:რუსეთიშ კათეფი კატეგორია:ყირიმალი თათარეფი
მიგარია
მიგარია — გვალა კინ თე ჯოხოდვალაშ მასივიშ (წყარმალუეფიშ ტეხირიშ დო ხობწყარიშ წყარგჷმართუ) ობჟათე ქარაფას. სიმაღალა 2024 მ. ეგაფილი რე ცარცული ხანიშ მასიური კირქუალეფით. სუბალპური დო ალპური დოლოეფი ჩანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ გვალეფი
ჩარლზ გლოვერ ბარკლა
ჩარლზ გლოვერ ბარკლა (ინგლ. Charles Glover Barkla; დ. 7 მანგი, 1877, უინდესი, ლანკაშირი, ინგლისი — ღ. 23 გჷმათუთა, 1944, ედინბურგი, შოტლანდია) — ინგლისარი ფიზიკოსი, რენტგენული სპექტროსკოპიაშ დო რენტგენული რადიაციაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1917 წანას.
ბიოგრაფია
ჩარლზ გლოვერ ბარკლაქ დებადჷ 1877 წანაშ 7 მანგის, ინგლისიშ ნოღა უიდნესის. გურაფულენდჷ დიო ლივერპულიშ ინსტიტუტის დო უკულ ლივერპულიშ უნივერსიტეტის. 1899 წანას ბარკლაქ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ მუშენდჷ კავენდიშიშ ლაბორატორიას, ჯოზეფ ჯონ თომსონიშ ხემანჯღვერობათ. მალას ბარკლაქ, მუჭოთ მოჸოროფე მუსიკოსიქ, გეგნორთჷ კემბრიჯიშ ომაფე კოლეჯიშა, სოდეთ მიპალუ ხელუანობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1903 წანას დო უკულ ხელუანობაშ მაგისტრიშ ხარისხი 1907 წანას. 1913 წანას ბარკლაქ მუშობა ქიდიჭყჷ ედინბურგიშ უნივერსიტეტის, ნატურფილოსოფიაშ პროფესორო. ჸათე პოზიცია ბარკლას უკებუდჷ ღურაშახ. 1917 წანას ბარკლაქ მიპალუ ნობელიშ პრემია. თე წანას ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ ბარკლას გინოჩჷ ჰიუზიშ მენდალი. ჩარლზ ბარკლა რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. ღურუ 1944 წანაშ 23 გჷმათუთას, ედინბურგის. ჩარლზ ბარკლაშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას. ედინბურგიშ უნივერსიტეტის რე ბარკლაშ ჯოხონობაშ ბიოფიზიკური ლაბორატორია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1877 კატეგორია:ნაღურა 1944
The Guardian
The Guirdian (გარდიანი) - ინგლისური გაზეთი, დირსხუ მანჩესტერს, 1821 წანას. 1964 წანაშე გაზეთიშ რედაქცია ლონდონს რე.
ლუი პასტერი
thumb|right|200px|ლუი პასტერი
ლუი პასტერი (, დოლ, იურა, საფრანგეთი –, მარნ-ლა-კოკეთი, საფრანგეთი) — ფრანგი მენცარი, ქიმიკოსი, მიკრობიოლოგი. მიკრობიოლოგიაშ დჷმარსხუაფალი. 1862 წანაშ პარიზიშ მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათური. 1879 წანას ქოთომიშ ქოლერაშ გურაფაშ ბორჯის, პასტერს ქოთომეფიშ ორგანიზმიშა მიშმაჸუნდჷ ქოლერაშ დაღარი მიკრობეფი. ათე პროცესიშ უკული ქოთომეფი ვაღურუდეს. ათე გჷმოგონებათ პასტერქ გჷმიგონჷ აცრაშ მეთოდი. პასტერი მერჩქინელი რე ვაქცინაციაშ პიონერო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგეფი კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი
იაკე-დელ-ნორტე
იაკე-დელ-ნორტე (ესპ. Río Yaque del Norte) რე დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ უგინძაშ წყარმალუ. იჭყაფუ პიკო-დელ-იაკეშ გვალას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. წყარმალუ იაკე-დელ-ნორტეშ სიგინძა რე 298 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,044 კვ.კმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
იბნ ბაჯა
აბუ ბაქრ მუჰამად იბნ იაჰია იბნ ას-საიღ ათ-თუჯიბი იბნ ბაჯა, უმოსო შინელი რე მუჭოთ იბნ ბაჯა, ლათინიზებული ჯოხო ავემპასე (დ. 1085, სარაგოსა, სარაგოსაშ თაიფა, ალ-ანდალუსია — ღ. 1138, ფესი, ალმორავიდეფიშ იმპერია) — ანდალუსიარი არაბი ასტრონომი, ფიზიკოსი, ფილოსოფოსი, მედიკოსი, ბოტანიკოსი, მუსიკოსი დო პოეტი.
იბნ ბაჯაშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე "ჩანარეფიშ წინგი", სოდეთ მოჩამილი რე ჩანარეფიშ სქესიშ დეფინიცია. მუჭოთ ფილოსოფოსიქ, იბნ ბაჯაშ თეორიეფქ კაბეტ გაულა იღვენუ იბნ რუშდიშა დო ალბერტ დიდიშა. იბნ ბაჯაშ უკაბეტაშ ფილოსოფიურ კონტრიბუციათ მერჩქინელი რე თიში იდეა შურიშ ფენომენოლოგიაშ გეშა, ნამუშ ბოლოშა აკომუშებაქ იბნ ბაჯას ვაჭიშუ.
იბნ ბაჯას უღუდჷ კაბეტი რჩქინა მედიცინაშ, მათემატიკაშ, ფიზიკაშ დო ასტრონომიაშ დისციპლინეფს. თიში ასტრონომიულ დო ფიზიკურ რკვიებეფს ჩქინი ბორჯიშა ვამუჭირინუაფჷ მარა თინეფს ექიაქო შეთმოფხვადუთ მაიმონიდიშ დო იბნ რუშდიშ ნაჭარეფს. იბნ ბაჯაშ იდეეფქ მიშეღჷ კაბეტ თია ისლამური ცივილიზაციაშ დო ევროპული რენესანსიშ წჷმმარინაფალეფიშ, სამანგათ გალილეო გალილეიშ არზუანობაშა.
იბნ ბაჯა ღურჷ 1138 წანას ნოღა ფესის (ასეიანი მაროკო). ართ-ართი ვერსიათ თინა მუწამალჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არაბეფი კატეგორია:არაბი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:არაბი ასტრონომეფი კატეგორია:არაბი ბოტანიკოსეფი კატეგორია:არაბი ფიზიკოსეფი კატეგორია:არაბი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1085 კატეგორია:ნაღურა 1138
ჯვ. წ. 597
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 597 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბრაჰმანიზმი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რელიგიეფი
პერ ლაგერკვისტი
პერ ფაბიან ლაგერვისტი (შვედ. Pär Fabian Lagerkvist; დ. 23 მესი, 1891, ვექშე, შვედეთი — ღ. 11 კვირკვე, 1974, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ჭარუ, პოეტი, დრამატურგი დო ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1951 წანას.
გიშნაგორა ნაჭარეფი
პროზა დო პოეზია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეფი კატეგორია:შვედი ჭარუეფი კატეგორია:შვედი პოეტეფი კატეგორია:შხვეფი ნოველისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1891 კატეგორია:ნაღურა 1974
ისლანდიაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
200პქ|მინი|მარჯვნივ|წყარმალუ თიორსაუ 200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჰერადსვიოთნი ისლანდიაშ წყარმალუეფი — იხასიათებუ კუნტა სიგჷრძათ (230კმ-შა) დო ბიწორი მალობათ. წყარმალუეფიშ უმენტაშობა ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ჯიშთეფშე, მაქსიმალური წყარიშ მუდანობა წყარმალუეფს რე ზარხულიშ პერიოდის, ჸინიშ ნდღულაფაშ ბორჯის.
უდიდაში წყარმალუეფი:
კატეგორია:ისლანდიაშ წყარმალუეფი
სიუასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|სიუასიშ პროვინციაშ აბანდვალა ანკაშიშ რეგიონს სიუასი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე სიუასი. ფართობი აკმადგინანს 1,455.97 კმ²-ს, მახორობა — 30,849 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ვით რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:ანკაშიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
მალაიალამური ნინა
მინი|ინდოეთს მალაიალამიშ გოფაჩუაშ არეალი მალაიალამი (მუშ ჯოხოდვალა മലയാളം) — ინდოეთის მახორუ კათა მალაიალიშ ნინა, ორხველჷ დრავიდულ ნინეფს. ნინაქ საეგებიოთ გჷმიქიმინჷ ჯვეში ტამილური დიალექტეფიშ ევოლუციაშ უკული. გჷშმერთუ დიალექტეფი მუჭოთ ტერიტორიული პრინციპით (ობჟათეშ, ცენტრიშ, ოორუეშ), თაშნეშე სოციალურ-ეთნიკური პრინციპით (ბრაჰმანული, მუსულმანური დო შხვა ბუნეფიშ).
ზოგადი ჩინებეფი
მალაიალამიშ მაართა წყუეფი რჩქინელიე IX-X ოო-შე.თე ნინაშ ჭარალუა მოურს ბრაჰმიშე. ალმახანური მალაიალამიშ ჭარალუაშ აკმამუშებელო იკოროცხუ XV ო-შ ჭარუ ტ. ეჟუტაჩანი.
სტატუსი
ოფიციალური ნინა:
ლექსიკა
ფრაზეფი დo zიტყვეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დრავიდული ნინეფი
ჰალსი-ტეილორიშ პულსარი
ჰალსი-ტეილორიშ პულსარი (თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ PSR B1913+16, PSR J1915+1606 ვარდა PSR 1913+16) — ჟირმურიცხიშ სისტემა, ნამუთ აკმოდირთჷ ნეიტრონული მურიცხიშე დო პულსარიშე, ნამუეფით ართიანს გრავიტაციულო რენა მერსხილი დო გართანა ართი ბარიცენტრის. ჸათე ჟირული პულსარს მიოგორეს 1974 წანას, ამერიკალი ფიზიკოსეფქ რასელ ალან ჰალსიქ დო ჯოზეფ ჰოტონ ტეილორიქ. ჸათეშ გეშათ ჟირხოლო მენცარქ მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1993 წანას.
ჰალსი-ტეილორიშ პულსარი იდვალუაფჷ კიღურაშ მურიცხეჭაჭილს, დიხაუჩაშე დოხოლაფირო 21,000 სინთეშ წანაშ მაშორას დო თიში მასა უდრენს 1.441 M☉-ს
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჟირული პულსარეფი
ჰარპერ ლი
ჰარპერ ლი (ინგლ. Nelle Harper Lee; დ. 28 პირელი, 1926, მონროვილი, ალაბამა — ღ. 19 ფურთუთა, 2016, მონროვილი, ალაბამა) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი.
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 2016
ბაზოდინო
ბაზოდინო (Basòdino) — გვალა ლეპონტიშ ალპეფს, შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას. წჷმარინუანს ტიჩინოშ კანტონიშ მაჟირა უმაღალაშ კონკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
სტიმფალიდეფი
სტიმფალიდეფი — ლინჯიშფსუალამი ჯადოსანური ჩიტეფი, ნამუეფით არკადიაშ ოორუე-ბჟაეიოლიჸურე ჩინებული ონარიამი ტობაშ სტიმფალისიშ განს ოხორანდეს. თინეფიში კვათიერი ფსუალეფი საგანცალო ინიციკუაფუდჷ დო ყვამაცალო ჭკირუნდჷ ირკოჩის. ადამიერეფს ფულანდიშ ჭვალიკით სოფუნდეს დო ჭკომუნდეს. ათე კოჩიშ მაჭკომალი ფსუალამეფი ჰერაკლექ გოსირჷ ვარდა გვერდო ათენაშ ნაჩუქებჷ ოხარჭალაიაშ ხონარით ონტინუ. ათეცალი ხერხი იხვარეს არგონავტეფქ არესიშ კოკის მარენჯი თიშნერი მალჷმარი ჩიტეფიშ ორაჸალო. თიშენი ნამდა ჰერაკლეშ შიშით პონტოშ ევქსინოსიშ ჸურე ფურინესინ, წორო ათე ფსუალამეფი შილებე რდესკონ თი გემაფურინალეფი, ნამუეფქით არგონავტეფს ჟიმოლეშე კვათერი ფსუალეფი მოუნჭესინჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია კატეგორია:მითური მარენჯეფი
კუევა-დე-ლას-მანოსი
კუევა-დე-ლას-მანოსი, ხელეფიშ ფოქვა (Cueva de las Manos) – ფოქვა არგენტინაშ ობჟათე ნორთის, წყარმალუ პინტურასიშ ლეხერს. ჩინებული რე არქეოლოგიური დო პალეონტოლოგიური მონაპალუეფით, ნამუეფშეთ ეიოშანალი რე კიდალას გჷმოსახილი ადამიერიშ ხეშ ფიგურეფი, ნამუეფით ითარიღებუ ჯვ.წ. IX ანთასწანურათ. ეკონია ნახანტეფი ღოლამირი რე ჯვ.წ. I ანთასწანურას. ოღაფალი, ნამუთჷთ ღოლამირი რე ნახანტეფი, ორთაშობური გორჩქინაშ რე.
ხელეფიშ მოხ, ფოქვაშ კიდალეფს გჷმოსახილი რე ჯინორუაშ (ნადირობაშ) სცენეფი ხოლო.
1999 წანას ფოქვა მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი არგენტინას
კახი კავსაძე
კახი კავსაძე (დ. 5 მანგი, 1935, ქართი — ღ. 27 პირელი, 2021, ქართი) — ქორთული კინოშ დო თეატრიშ არტისტი. შოთა რუსთაველიშ ჯოხოდვალაშ აკადემიური თეატრიშ მაჸვენჯი არტისტი. საქორთუოშ ოკათე არტისტი (1981). კოტე მარჯანიშვილიშ (2009) დო შოთა რუსთაველიშ ჯოხოდვალაშ სახენწჷფო პრემიაშ ლაურეატი (2010).
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:საქორთუოშ სსრ-იშ ოკათე არტისტეფი კატეგორია:XX ოშწანურაშ არტისტეფი კატეგორია:XXI ოშწანურაშ არტისტეფი კატეგორია:ქართიშ პატჷცემული მონმოღალეეფი (2014) კატეგორია:ქართის დუნაბადეეფი კატეგორია:საქორთუოშ სახენწჷფო თეატრალური ინსტიტუტიშ კურსნათებუეფი კატეგორია:საქორთუოშ სსრ-იშ დოინალაფირი არტისტეფი კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილიშ ჯოხოდვალაშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შოთა რუსთაველიშ ჯოხოდვალაშ პრემიაშ ლაურეატეფი
სინდიშ პროვინცია
სინდი (سندھ; سنڌ; Sindh ) — პაკისტანიშ პროვინცია. პაკისტანიშ ოთხი პროვინციაშე ფართობიშ მეჯინათ მასუმა რე. პროვინცია რე სინდჰეფიშ ოდაბადე. ბჟაეიოლშე უხურგანს ინდოეთი, ობჟათეშე არაბეთიშ ზუღა, ოორუეშე დო ბჟადალშე პაკისტანიშ პროვინციეფი ბელუჯისტანი დო პენჯაბი.
პროვინციაშ ჯოხოდვალა მოურს წყარმალუ ინდიშე, ნამუთ შანულამ როლს ლაჸაფენდჷ ქიანაშ გოვითარაფას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
გოთემი (სერიალი)
გოთემი (Gotham) — ამერიკული დრამატული კრიმინალური სერიალი, ნამუთ ბრუნო ჰელერქ დარსხჷ. სერიალი დორსხუაფილი რე DC კომიქსეფიშ გერგეზეფიშ გეშა‎, ნამუეფით ბეტმენიშ კომიქსეფს ჩქუნა. თარი გერგეზეფი ჯეიმს გორდონი დო ბრიუს უეინი რენა. სერიალს თარი როლს არსულენა ბენ მაკენზი, ნამუთ ახალი გორდონს ლაჸაფენს. ემაჸონაფალი პროდიუსერო ჰელერი რე დენი ქენონწკჷმა ართო, ნამუთ სერიალიშ ოპილოტე ეპიზოდიშ რეჟისორით რე.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
იაკე-დელ-სური
იაკე-დელ-სური (ესპ. Río Yaque del Sur) რე წყარმალუ დომინიკარეფიშ რესპუბლიკას. ინაკათუ კარიბიშ ზუღას. წყარმალუ იაკე-დელ-სურიშ სიგინძა რე 183 კმ. ღანჩოშ ფართობი 4,972 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
ფრაი-მამერტო-სეკიუშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 10 658 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 280 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მამერტო-სეკიუ.