cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
პეკოსი (წყარმალუ)
პეკოსი (ინგლ. Pecos River, ესპ. Río Pecos) რე წყარმალუ ააშს, ნიუ-მექსიკოშ დო ტეხასიშ შტატეფს. წყარმალუ პეკოსიშ ოდუდეეფ იჭყაფჷ სანგრე-დე-კრისტოშ გვალეფს, მორაშ ოლქის, ზუღაშ დონეშე 3,700 მ. სიმაღალას. წყარმალუ პეკოსი გიშმურს ნიუ-მექსიკოშ დო ტეხასიშ შტატეფს დო ინაკათუ წყარმალუ რიო-გრანდეს, ნოღა დელ-რიოშ ხოლოს. წყარმალუს რე შხვადოშხვა კაშხალეფ: სამნერიშ კაშხალი, ავალონიშ კაშხალი, ბრანტლიშ კაშხალი. წყარმალუ პეკოსიშ სიგჷნძა რე 1,490 კმ. ღანჩოშ ფართობი 115,000 კვ.კმ.
15 მესი
15 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 135-ა დღა (ნარკი წანეფს — 136-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ნადიჟა
ნადიჟა (ფრიულ. Nadison, სლოვენ. Nadiža, ლათინ. Natiso, იტალ. Natisone ) რე წყარმალუ სლოვენიას დო იტალიას. სიგინძა 60 კმ. აუზიშ ფართი 322 კვ.კმ. ინაკათუ წყარმალუ ტორეს.
სკონეშ პროვინცია
სკონე (Skåne) შვედეთიშ 25 ტრადიციული ვაადმინისტრაციული პროვინციაშე არძოშე ობჟათეშე იდვალუაფუ, იკენს სკანდინავიაშ ჩქონიშ უკიდაში ობჟათე ნორთის დო მუსხირენ კოკის. სკონეშ პროვინცია შვედეთიშ ალმახანური ადმინისტრაციული დორთუალაშ მეჯინათ დახე ედომუშამო უხვადუ სკონეშ ლენს. პროვინციაშ უდიდაში ნოღა რე მალმე, ნამუთ თაშნეშე შვედეთიშ სიდიდათ მასუმა დო სკონეშ ლენიშ ადმინისტრაციულ ცენტრის წჷმარინუანს.
სკონეს ოორუეშე უხურგანს ჟირ პროვინცია ხალანდი დო სმოლანდი, ოორუე-ბჟეიოლშე ბლეკინგე, ბჟაეიოლშე დო ობჟატეშე ბალტიაშ ზუღა, ბჟადალშე - ერესუნიშ ლუბა. 2000 წანაშე, სკონე ორესუნიშ ხინჯით ქიმიარსხჷ დანიაშ კოკი ზელანდიას.
პროვინცია 1658 წანაშახ, როსკილეშ აპიჯალაშახ დანიაშ ომაფეშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. თენა უკულიან წანეფს ხოლო მუსხირენ აპიჯალათ ხოლო რე დოდასურაფილი: 1660 წანას, კოპენჰაგენიშ აპიჯალათ, 1679 წანას, ლუნდიშ აპიჯალათ დო 1700 წანას, ტრავენდალიშ აპიჯალათ. დანიარეფიშ ბოლო ცადება რეგიონიშ დორთინაფაშ გეშა, 1710 წანას,ჰელსინბორგიშ ლჷმას თენეფიშ წაგებათ გეთუ. 1658-1720 წანეფი შვედეთიშ ჯარეფი მახორობაშჸურე კონწარობათ გიშეკერძუაფუდჷ. რეგიონი 1720 ვემიაზრებუდჷ შვედეთიშ აკოდგინალუაშ ნორთო, თის ეჭოფილი ურცხო დიხა ჯოხოდჷ. XIX ოშწანურაშ დაჭყაფშახ შვედეთი რეგიონიშ მახორობაშ ნძალათ ასიმილაციას ოწიუდჷ. ამდღარშახ მეურს დება თიშენი, ნამჷ-და სკონეშ დიალექტი იკოროცხუდას დო ვარ შვედურო.
სკონე იკენს დოხოლაფირო შვედეთიშ ედომუშამი ტერიტორიაშ 3%-ის, თიში მახორობა აკმადგინანს შვედეთიშ მახორობაშ დოხოლაფირო -13%-ს. პროვინციაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 16% წჷმარინუანს ურცხოეთიშ დუნაბადის. სკონე მეჭედალაშ მეჯინათ, შვედეთიშ მასშტაბით სედერმანლანდიშ პროვინციაშ უკული მაჟირა აბანს იკენს.
სქოლიო
კატეგორია:შვედეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:სკონე
ედუარდ მილს პერსელი
ედუარდ მილს პერსელი (ინგლ. Edward Mills Purcell; დ. 30 მარაშინათუთა, 1912, ტეილორვილი, ილინოისი, ააშ — ღ. 7 მელახი, 1997, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. 1946 წანას ზოხორინელო მიოგორუ ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის ქვანთური (თხევადი) დო მონგარი (მყარი) მატერიეფს. ჸათეშ გეშათ გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის, 1952 წანას. პერსელიქ პრემია მიპალუ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი ფელიქს ბლოხიწკჷმა ართო.
ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის (ბმრ) მენცარობაშო კაბეტი შანულობა უღჷ. თინა ფშხირას გიმირინუაფუ ფიზიკას დო ქიმიას, მატერიეფიშ ქიმიური სტრუქტურაშ დო აკოდგინალუაშ დეტალურო ორკვიებელო. ბმრ-ის რე გერსხილი მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია, ნამუთ მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ ართ-ართ შანულამ სამედიცინო მეჭირინაფათ.
ედუარდ მილს პერსელიქ დებადჷ ილინოისიშ შტატიშ ნოღა ტეილორვილის. გურაფულენდჷ ელექტრონული ინჟინერიას, პერდიუშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფიზიკას. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. უკულ კინ ჰარვარდიშა დირთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
რადიო დუდიშული ევროპა/რადიო დუდიშალა
რადიოსადგიმქ დირსხუ 1949 წანას, მუჭოთ ანტი-კომუნისტური ინფორმაციაშ წყუნ თეშ რგილი ლიმაშ ფარანს. თიში ოდუდე ოფისი ნოღა მიუნხენს იდვალუაფუდჷ 1949-1995 წანეფს, 1995 წანაშ უკული თიქ პრაღაშა გინილჷ. რგილი ლიმაშ თებაშ უკული ევროპას მაუჭყაფალობაშ მასშტაბეფქ ოგინაფალო მიირკჷ, ოდო თეშ გამათ ხოლოშიან ბჟაეიოლქ გინირთჷ რადიოსადგიმიშ პრიორიტეტულ ზონათ. პრაღაშ ოდუდე ოფისიშ მოხ, „რადიო დუდიშალას“ უღჷ 20 აბანობური ოფისი ომაუჭყაფალე რეგიონიშ ქიანეფს დო კორპორაციული შტაბ-ორენი ნოღა ვაშინგტონს. მაუჭყაფალობა მეურს 28 ნინაშა 21 ქიანას, თინეფ შქას რუსეთის, ირანს, ავღანეთის დო პაკისტანს.
რადიო დუდიშალაშ ქორთული ოინალუშ მაართა გჷნოჩამაქ ეერშა 1953 წანაშ 3 მელახის გინიჩინჷ.
სქოლიო
კატეგორია:რადიოსადგიმეფი
ჯვ. წ. 826
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 826 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მორგენთაუშ გეგმა
thumb|350px|გერმანიაშ ოორუე დო ობჟათე სახენწჷფოეფო, თაშნეშე ოერეფოშქაშე ზონათ დორთუალაშ გეგმა. ტუტაშფერო ეშანილი რე საფრანგეთშა, პოლონეთშა დო სსრრ-შა გინაჩამალი ტერიტორიეფი. „მორგენთაუშ გეგმა“ (Morgenthau Plan), „გერმანიაშით მასუმა მოსოფელიშ ლჷმაშ გორჩქინაშ პრევენციაშ პროგრამა“ — გერმანიაშ ლჷმაშუკულიანი გჷნოქიმინუაშ პროგრამა, ნამუქჷთ წჷმორინაფილქ იჸუ ააშ-იშ ფინანსეფიშ მინისტრი ჰენრი მორგენთაუშით. „მორგენთაუშ გეგმა“ გერმანიაშ დორთუალას, შანულამი ოხერეჭუე რაიონეფიშ ოერეფოშქაშე კონტროლშა გინოჸონაფას, მონკა ოხერეჭუეფიშ ლიკვიდაციას, გერმანიაშ დემილიტარიზაციას დო აგრარულ ქიანათ გჷნორთინაფას ითოლიშწორენდჷ.
გეგმაშ ხაზირაფა დო რელიაზაციაშ ცადება
გეგმაქ წჷმორინაფილქ იჸუ 1944 წანაშ ეკენიას კვებეკიშ 2-ა კონფერენციას, ნამუსჷთ ოკათუდეს უინსტონ ჩერჩილი დო ფრანკლინ რუზველტი. კონფერენციას ხექ მიჭარინჷ მემორანდუმშა, ნამუშ მეჯინათ გერმანია უმენტაშო აგრარულ ქიანათ გჷნორთედჷკო ოკო. მასმედიაშო დეტალეფქ ჩინებულქ იჸუ, ნამუშ გეშა გეგმაქ ააშ-ის დო გოართოანაფილ ომაფეს კონწარი კრიტიკა გჷმიჭანჷ. თენა გჷმირინჷ გებელსიშ პროპაგანდაშ ომინისტრექ, ნამუქჷთ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და „ურია მორგენთაუს“ გერმანიაშ ქვერსემი კარტოფილიშ ჸვანათ გჷნორთინაფა ოკონია. გაზეთი „ფიოლკიშერ ბეობახტერქ“ გიშართჷ დუდჯოხოთ „რუზველტი დო ჩერჩილქ ურიული მაჸვილარი გეგმაშენ მირიგეს“.
გეგმაშ კრიტიკა დო გოუქვაფა
დჷმაკვირაფალეფი ეთმეშანჷნდეს, ნამჷ-და თე ზჷმეფიშ შედეგო გერმანული მახორობაშ რინაშ დონექ კვათირო დირკჷ დო ლჷმაშუკულიანი შქირენაქ გიფაჩჷ.
1947 წანას, ააშ-იშ ჸოფილი პრეზიდენტი ჰერბერტ ჰუვერქ, დეინდუსტრიულ გერმანის რინაშ უკული, ჭარუნდჷ:
„ილუზიეფი, ნამჷ-და ანექსირაფილი ახალი გერმანიაშ აგრარულ სახენწჷფოთ გჷნორთინაფა შილებენ. უმუჭირინაფუ რე, სოიშახ ჩქი 25 მილიონ ადამიერს ვაგობჭყვიდუნთ ვარ-და ვეგჷნუოხორუანთჷნ.“ ჰერბერტ ჰუვერი
1947 წანას, რგილი ლჷმაშ დოჭყაფათ მეღებულქ იჸუ მორგენთაუშ გეგმაშ აწმარენჯი, მარშალიშ ინდუსტრიულ გეგმაქ.
სქოლიო
კატეგორია:მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ შედეგეფი კატეგორია:XX ოშწანურა გერმანიას კატეგორია:გერმანიაშ ეკონომიკა კატეგორია:ააშ-იშ გალენური პოლიტიკა
ოთარ ფაცაცია
ოთარ ფაცაცია — ქორთუ ოჯარალუ მოღალე დო პოლიტიკოსი. დებადჷ 1929 წანაშ 15 მესის ზუგდიდიშ რაიონიშ ოფუტე ინგირს. სხუნუეფიშ კავშირიშ ბორჯის ნოღა ზუგდიდიშ "ენგურქაღალდკომბინატიშ" დირექტორი რდჷ.
1993 წანაშ 20 მარაშინათუთას ოთარ ფაცაციაქ დუდიშული საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრიშ აბანი გეგნიბარჷ თენგიზ სიგუაშე დო თე აბანს მუშენდჷ 1995 წანაშ 5 გჷმათუთაშახ, მუდგაშ უკულით პარლამენტიშ გჷშაგორუეფც უპარტიო (მაჟორიტარი) დეპუტატიშ მანდატი გეჭოფუ. 1999 წანაშა ოთარ ფაცაცია პარლამენტიშ მაკათური რდჷ დო მიშმეშჷ ნაციონალურ აპიჯაფაშ დო საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტეფშა.
2008 წანაშ 9 კვირკვეს ოთარ ფაცაცია ჯარალუა "ზუგდიდელიშ" ეწმაჸვენჯო გჷშასხუნეს.
წყუეფი
კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი
იშთარი
იშთარი თაშნეშე ინანა — სექსუალური ჸოროფაშ, ჸოფურალაშ, ლჷმაშ, სისქვამეშ, ჸოროფაშ, სამართალიანობაშ დო პოლიტიკური ხემანჭუაფაშ ოსურღორონთი ასურეთის დო ბაბილონს. თიში შუმერული ანალოგი რე ინანა.
კატეგორია:ჯვეში შქაწყარმალონაშ მითოლოგია კატეგორია:ჸოროფაშ დო კორნებაშ ოსურღორონთეფი კატეგორია:ლჷმაშ ოსურღორონთეფი
ფასტივიშ რაიონი
ფასტივიშ რაიონი (Фа́стівський райо́н) — ადმინისტრაციული ართული უკრაინაშ კიევიშ ოლქიშ ბჟადალშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ფასტივი.
კატეგორია:ფასტივიშ რაიონი კატეგორია:კიევიშ ოლქიშ რაიონეფი
მარიამპოლეშ მაზრა
მარიამპოლეშ მაზრა (ლიტუვ. Marijampolės apskritis) — მაზრა ლიეტუვაშ ობჟათე-ბჟადალს, სუვალკიაშ ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ აკანს. უხურგანს რუსეთიშ ფედრაციაშ კალინინგრადშ ოლქის დო პოლონეთის, თაშნეშე ალიტუსიშ, კაუნასიშ დო ტაურაგეშ მაზრეფს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მაზრაშა მიშმურს გეჸვენი ტერიტორიეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი
პივკა (წყარმალუ)
პივკა რე კარსტული წყარმალუ სლოვენიას. სიგინძა 27 კმ. აკათუ წყარმაკუ რაკის დო უკულ წყარმალუ უნიცას.
რეკა (წყარმალუ)
რეკა (სლოვენ. Reka წყარმალუ სლოვენურო) რე წყარმალუ ხორვატიას დო სლოვენიას. სიგინძა 54 კმ.
უკრაინაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
მინი უკრაინაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — წჷმარინუანს უკრაინას საირქიანო ტურნირეფს დო ახვალამეფს კუჩხბურთის. ნაკორობაშ კონტროლს დო დუდალას ახორციელენს კუჩხბურთიშ ასოციაცია.
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 3 მანგიშო
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:უკრაინაშ კუჩხბურთი
ახალციხეშ მუნიციპალიტეტი
ახალციხეშ მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული ობჟათე საქორთუოს, სამცხე-ჯავახეთიშ აკანს. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია 1917 წანაშახ ტფილისიშ გუბერნიაშ ახალციხეშ მაზრაშა მიშმეშჷ, 1917–30 წანეფს — ბჟაეიოლ საქორთუოს ახალციხეშ მახრაშ ჯოხოდვალათ, 1930 წანაშე ზოხო რაიონი რე. 2014 წანას მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიაშე გეგშერთჷ ნოღა ახალციხე ქ.
სქოლიო
* კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
გრამატიკა
გრამატიკა (Γραμματική) — ნინაშმენცარობაშ ნორთი, ნამუთ ნამდგარდია მოჩამილი ორთაშობური ნინაშ ეგაფილობას გურაფულენც. მუჭოთ წესინ, თინა ფორუნც თენა თუ თი ნინაშ მორფოლოგიას დო სინტაქსის, ნამუეფსჷთ შილებე გიართას ფონეტიკა, ფონოლოგია, სემანტიკა დო პრაგმატიკაქ. ირი ნინას მუში დორხველი გრამატიკა გარჩქჷ.
კატეგორია:გუმნაგონებუ კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
ფანშიპანი
ფანშიპანი (Phan Xi Păng) — გვალა, ვიეტნამიშ ლაოკაიშ პროვინციას, ნოღა შაპაშე 19 კილომეტრიშ მეძენას. ინდოჩინეთიშ უმაღალაში კონკა (3143 მ). გვალა ჰოანგლიენშონიშ ქჷნდჷრიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს, ნამუთ წყარმალუეფი ჰონგჰაშ დო დაშ წყარგჷმართუს აკმოქიმკნჷნს.
სქოლიო
კატეგორია:ვიეტნამიშ გეოგრაფია კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
დარენ არონოფსკი
დარე არონოფსკი (Darren Aronofsky; დ. 12 ფურთუთა, 1969, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი.
ბიოგრაფია
ჰარვარდის გურაფლენდჷ კინო დო სოციალურ ანთროპოლოგიას. მაართა ფილმი, აკაბუცხაბიუჯეტამი „პი“ გინიღჷ 1997 წანას. უკულიანი ფილმიშო „ორცებაშ რეკვიემი“ დეინალჷ კრიტიკოსეფიშ ცქვაფა. არძაშე უმოსი ნომინაცია, თინეფ შქას ნომინაცია ოსკარს, მოუღჷ ფილმიქ „უჩა ოლორი“.
მაართა შხუბიუჯეტამი პროექტი რდჷ ფილმი „ნოე“, ნამუთ 2014 წანაშ 28 მელახის გიშართჷ დო ნამუშ გინოღალეფს 115 მილიონი დოლარქ დიხარჯჷ. „ნოე“ ათე ჯოხოშ ბიბლიური პერსონაჟიშ რინაშ გეშა მომითხობელუანა. არონოფსკიქ თარი როლიშ რსულება მიარზიუ კრისტიან ბეილს დო მაიკლ ფასბინდერს, მარა ფილმის კათაფშე ჟირხოლოქ ვარია თქუ. ნოე-შ როლი რასელ კროუქ არსულჷ. თინაწკჷმა ართო ილაჸაფეს ჯენიფერ კონელიქ, ენტონი ჰოპკინზიქ, ემა უოტსონქ დო შხვეფქ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1969
ჯვ. წ. 827
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 827 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ევრიკა (წჷმოძახინი)
ევრიკა (ბერძ. "heureka!" - "ქობძირი!"), ხიოლიშ, ბაღინაფაშ გჷმმახანტალი წჷმოძახინი მუდგაინიშ კჷლაგორუაშ, მეხვალამაშ ბორჯის. გჷნოჩამათ, თე წჷმოძახინქ ეშალჷ არქიმედეს, მუჟამცჷთ ჰიდროსტატიკაშ ჯინჯიერი კანონი კჷლაგორჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
მელანეზია
მელანეზია (μέλας დო -შე — უჩა კოკეფი) — კოკეფიშ ბუნაშ ართობურობა რჩქალი ოკიანეს, ნამუშ ჯინჯიერი მახორობა ვართ პოლინეზიურ დო ვართ მიკრონეზიულ ნინეფშა ვეჩიებუნ, თაშნეშე უჩაკანამეფი რენა. მელანეზია ავსტრალიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ.
სოლომონიშ კოკეფი
სოლომონიშ კოკეფი. ნანანოღა — ჰონიარა (კოკი გუადალკანალს, 30, 5 ვთშ. ადმ., 1985). გოძვენა — 1550 კმ. ფართობი — 29, 8 ვთშ. კმ². უმაღალაში კონკა — გვალა მაკარაკომბურუ (2447 მ). მახორობა — 478 ვთშ. ადმ. (2005). ოფიციალური ნინა — ინგლისური, გმირინუაფუ პიჯინი დო აბანობური ნინეფი. 7 კვირკვე - ზოხორინალაშ დღა. კოკეფი დოხორელი რე ახალი გვინეაშე მოულირი კათეფით. ექსპორტი: კოპრა, ჩხომი, ჯა-ტყა, კაკაო-წკარეფი, პალმაშ ზეთი. 1568 წანას, კოკეის მაართათ მიოგორუ ალვარო მენდანია დე ნეირაქ, ოორუე ნორთის — 1768 წანას მაართათ მიოგორუ ლუი ანტუან დე ბუგენვილიქ. 1885 წანაშე კოკეფი მორჩილი ბორჯით გერმანიაშ მართუალაშ გიმე რდჷ, 1893 წანას - გოართოიანაფილი ომაფეშ მართუალაშ გიმე, ბუგენვილიშ დო ბუკაშ კოკეფიშ მოხ. თე კოკეფი 2-ა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული ავსტრალიას ორხველუდჷ. 1978 წანას, სოლომონიშ კოკეფქ ზოხორინალა მიღეს.
ვანუატუშ რესპუბლიკა
ვანუატუშ რესპუბლიკა — ახალი ჰებრიდეფიშ არქიპელაგი, ნამუშათ 80 კოკი მიშმურს. უმაღალაში კონკა — 1879 მ. კოკი ესპირიტუ-სანტოს. მახორობა — 243 ვთშ. (2009). ნანანოღა — პოტრ-ვილა (მახორობა − 24 ვთშ. ადმ.). ოფიციალური ნინეფი — ბისლამა, ინგლისური, ფრანგული. რელიგია — პროტესტანტიზმი. 1887 წანაშე — საფრანგეთიშ დო გოართოიანაფილი ომაფეშ წორომართუალაშ თუდო რდჷ, 1980 წანაშე ზოხორინელი რესპუბლიკა რე.
ფიჯი
ფიჯი — სახენწჷფო კინე თე ჯოხოდვალაშ კოკეფს. ჟირი უშხუაში კოკი უღჷ — ვიტი-ლევუ დო ვანუა-ლევუ, დოხოლაფირო 300 მორჩილი კოკი. მახორობა — 849 ვთშ. ადამიერი (2009). ნანანოღა — სუვა (85 ვთშ. მახორუ). ოფიციალური ნინა — ინგლისური. კოკეფს მაართათ მიოგორუ აბელ ტესმანქ 1643 წანას. უმაღალაში კონკა — ტომანივი (1323 მ). 1970 წანას, ფიჯიქ ზოხორინალა მიღჷ, მარა ბრიტანეთიშ წორომაჷალობაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 1987 წანას, გეგშართჷ ბრიტანეთიშ წორომაჸალობაშ აკოდგინალუაშე. 10 გჷმათუთა - ზოხორინალაშ დღა. ექსპორტი: შანქარი, კორპა, ორქო, ჯა-ტყა, ჩხომი, მუკაქუნალი. უღჷ ოქიანუე — ფიჯიშ მუზეუმი სუვას — მუზეუმი წჷმარინუანს ფიჯიშ ეთნოგრაფიას დო არქეოლოგიას.
ახალი კალედონია
ახალი კალედონია — საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიანი ომართუე, ნამუშათ კოკი ახალი კალედონიაშ მოხ, რანწკი მორჩილი კოკეფი მიშმურს. კოკეფს მაართათ მიოგორეს 1774 წანას. უმაღალაში კონკა — პანიე (1628 მ). მახორობა — 230 ვთშ. ადმ. (2010). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნუმეა. ეთნიკური აკოდგინალუა — მელანეზიარეფი (კანაკი) დო ფრანგეფი. ოფიციალური ნინა — ფრანგული, გოფაჩილიე ჰიბრიდული ნინეფი. რელიგია — კათოლიციზმი, პროტესტანტიზმი. ეკონომიკაშ ოსხირი — ოგვალე წარმება (ნიკელიშ, კობალტიშ დო ქრომიშ მოპოვება). ნაციონალური მიშნაველიშ 95% ნიკელიშ დო ნიკელიშ მადანიშ ექსპორტშე მიშმურს. მეღანკუა !!!: ჰიბრიდული ნინეფი — პიჯინ-ინგლიში, ბიჩ-ლა-მარი, ტოკ-პისინი ( პაპუა-ახალი გვინეაშ სახენწჷფო ნინა) დო შხვ. — აკმოდირთუნა ინგლისური, ესპანური, ფრანგული ზიტყვეფიშ ესვარუაშე, ვარდა ინგლისურიშლექსიკა უღუნა (ვარდა შხვა ნინეფიშ), მარა აბანობური მელანეზიური გრამატიკაწკჷმა მოხუჯაფათ.
სქოლიო
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ კოკეფი *
ჩესკე-ბუდეიოვიცეშ რაიონი
220პქ|მინი|მარჯვნივ|ნოღა ჩესკე-ბუდეიოვიცე 220პქ|მინი|მარჯვნივ|რაიონიშ აბანდვალა [[ობჟათე ბოჰემიაშ აკანი|ობჟათე ბოჰემიაშ აკანს, ჩეხეთის]] ჩესკე-ბუდეიოვიცე (ჩეხ. Okres České Budějovice) — რაიონი ობჟათე ბოჰემიაშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ჩესკე-ბუდეიოვიცე. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 638,3 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 180 986 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 110 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
კრის ევანსი (არტისტი)
კრისტოფერ რობერტ ევანსი (Christopher Robert Evans; დ. 13 მანგი, 1981, მასაჩუსეტსი) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე Marvel-იშ კინოოქიანუშ დაჩხერიშ ნოთეშ როლით ფანტასტიკურ ოთხულს დო კაპიტანი ამერიკაშ როლით ფილმეფს კაპიტანი ამერიკა: მაართა ნჯარიშ ეშმაღალარი, კაპიტანი ამერიკა: ზოთონჯიშ ჯარიშკოჩი, ნჯარიშ ეშმაღალარეფი, ნჯარიშ ეშმაღალარეფი: ულტრონიშ ბორჯი დო კაპიტანი ამერიკა:ონოღერი ლჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1981 კატეგორია: ამერიკალი არტისტეფი
ოირემე
ოირემე – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. ზუღაშ დონეშე 55 მეტრა, ზუგდიდიშე 6 კმ, ინგირიშე 4 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 785 ადამიერი.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბერტონ რიხტერი
ბერტონ რიხტერი (ინგლ. Burton Richter; დ. 22 მელახი, 1931, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 18 კვირკვე, 2018, სტენფორდი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. 1974 წანას ერუანული აქსელერატორული ლაბორატორია SLAC-იშ დო ბრუკჰეივენიშ ერუანული ლაბორატორიაშ მენცარეფქ, რიხტერიშ დო სემიუელ ტინგიშ ხემანჯღვერობათ, ძირეს J/ψ-მეზონი. ჸათე ძირაფაშ გეშა ჟირხოლო მენცარს, რიხტერს დო ტინგის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1976 წანას.
ედინბურგი
ედინბურგი — შოტლანდიაშ ნანანოღა. მახორობაშ მუდანობათ ედინბურგი შოტლანდიას ხვალე გლაზგოს კჷნასქიდუ დო დიდი ბრიტანეთის თე ნოღას მაშკვითა აბანი უკინებჷ. ნოღა ედინბურგიშ მუნიციპალური სხუნუ, რე შოტლანდიაშ 32 აბანობური თარობაშ შოტლანდიაშ ადმინისტრაციული მართუალაშ სხუნუშე ართ-ართი. ედინბურგიშ მუნიციპალური სხუნუშ ტერიტორიაშა ნოღა ედინბურგწკჷმა ართო მიშმურს, თიშ ელჷ-მოლჷს ჸოფილი ურბანული ტერიტორიათ, ედომუშამო 78 კმ².
ბერტონ რიხტერი
ბიოგრაფია
ბერტონ რიხტერქ დებადჷ 1931 წანაშ 22 მელახის, ბრუკლინს, ნიუ-იორკის, ურიეფიშ ფანიას დო ირდუდჷ ქუინსის. რიხტერი გურაფულენდჷ ფარ-როკევეიშ სკოლას, უკულ მერსერსბერგიშ აკადემიას, პენსილვანიას. აკადემიაშ უკულ რიხტერქ გურაფა გაგინძორჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1952 წანას დო უკულ დოქტორიშ ხარისხი ხოლო, 1956 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის დო რდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ პროფესორი. 1984-1999 წანეფს რიხტერი რდჷ ერუანული აქსელერატორული ლაბორატორია SLAC-იშ დირექტორი. სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ მუშობაშ ბორჯის რიხტერქ, სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ პროფესორიშ დევიდ რიტსონიშ მოხვარებათ, ეიოგჷ SPEAR-აქსელერატორი. ჸათე აქსელერატორიშ გიმორინაფათ იძირუ მეზონქ, ნამუსჷთ რიხტერქ გიოდვუ ψ (ფსი). ჸათე მეზონქ იძირუ ბრუკჰეივენიშ ერუანულ ლაბორატორიას ხოლო, სემიუელ ტინგიშ ხემანჯღვერობათ. სემიუელ ტინგიქ მეზონს გიოდვუ J. ჸათავრეშე მორთჷ ჯოხოდვალაქ J/ψ-მეზონი. 1976 წანას რიხტერს დო ტინგის მიაჩჷ ნობელიშ პრემიაქ. ბერტონ რიხტერი 1975 წანას CERN-ის ხოლო მუშენდჷ. რიხტერი რდჷ შხვადოშხვა აკადემიეფიშ მაკათური დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1975 წანას რიხტერქ მიპალუ ერნესტ ლოურენსიშ პრემია, 2012 წანას ენრიკო ფერმიშ პრემია. 2012 წანას ააშ-შ პრეზიდენტიქ ბარაკ ობამაქ რიხტერს გინოჩჷ პრესტიჟული მენცარობაშ ერუანული მენდალი. ბერტონ რიხტერქ ღურუ 2018 წანაშ 18 კვირკვეს, სტენფორდის, 87 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:დუნაბადი 1931 კატეგორია:ნაღურა 2018
ედინბურგი
ნოღა იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლ შოტლანდიას, ნორვეგიაშ ზუღაშ პიჯიშ ზოლს. ედინბურგის რე გჷშაკერძაფილი არქიტექტურა, მუშ გეშათ თე დოხორინი ევროპას ართ-ართი უსქვამაშ ნოღათ იკოროცხუ. თაქი იდვალუაფუ შოტლანდიაშ პარლამენტიშ ნოდგჷმი. შოტლანდიაშ ადმინისტრაციული ცენტრიშ ტერიტორიას რე ედინბურგიშ უნივერსიტეტი. ნოღა ირთუ ჟირი ნორთო ჯვეში დო ახალ ედინბურგო. 1995 წანას იუნესკოქ თე ტერიტორია მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მიშეჸონჷ. 2009 წანას ეჭარუაშ მოღალუთ, თაქ ოხორანდჷ 477,660 კოჩი.
ედინბრუგის ირწანურო იმანჯუ ბრელი ფესტივალი. თე დოხორინს ირწანურო ბრელი ტურისტი ოსურჷ, ტურისტეფიშ მუდანობაშ განშე ედინბურგის ნოღა ლონდონიშ უკული გოართამაფილი ომაფეს მაჟირა აბანი უკინებჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
ე კატეგორია:შოტლანდიაშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
აქსარაი (ფათიჰი)
thumb|200px აქსარაი (Aksaray (Istanbul), . „ჩე დოხორე“) — ფათიჰიშ რაიონიშ ართ-ართი დოხორელი მიკრორაიონი, ნამუთ იდვალუაფუ ისტორიულ ემინიონუშ ოლქიშ ლალელიშ მიკრორაიონიშ მოხურგეთ, თეხანურ სტამბოლიშ ევროპულ ნორთის, თურქეთის. კულტურულ-ისტორიულ სმებათ, ლალელი ჩინებული რე ართ-ართ ჩინებული ისტორიულ ძეგლით — ვალიდეშ მეჩეთი. ასეშო აქსარაი, თეშ მუჭოთ მოხურგე ლალელი დო ბეიაზითი, ორიენტირაფილი რე ტურიზმიშ დო ბჟაეიოლ ევროპაშ ქიანეფწკჷმა ვაჭარუაშ გოვითარაფაშა.
კატეგორია:სტამბოლიშ ისტორია კატეგორია:სტამბოლიშ ისტორიული რაიონეფი კატეგორია:მარმარილოშ ზუღაშ რეგიონიშ რაიონეფი კატეგორია:სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი კატეგორია:თირქეთიშ რაიონეფი
ლობელიშ აპურტაკი
ლობელიშ აპურტაკი (ლათ. Veratrum lobelianum) — მიარეწანიანი ართლებერამი ოდიარე ჩანარი შორიაშობურეფიშ ფანიაშე.
ჩანარიშ ღერი ფსქელი დო მიარეფურცელამი რე. აპურტაკიშ ჟილენი ნორთი გოქიქილერი რე. ჩანარიშ სიმაღალა 1-1,5 მეტრშახ ანჭუ. ფურცელეფი ჯერღვეფიშ მანგას ტკვაჩილი რე დო გიმენჸურეშე გოქიქილერი. გიმენი ფურცელეფი უმოსი დიდი ზჷმაშ რე, კვიზინაფათ ფართო-ელიფსური დო ბოლოწვანდამი რე, ჟილენი — ლანცეტა რე დო გჷნძეთ აწოწვანდაფილი; ფურცელეფი ღერსგოკარკატელი, ინოხუნაფილი. წოროპიოლეფი ფართომარქვალიაშობური რე, პიოლეფიშ ყერწიშე ელაზჷმაფათ გჷნძე. პიოლფორუ გურგინიშობური რე, მოწვანე-ჸვინთელი, გინოფაჩილი, ირი თიშ ფურცელი ელიფსური რე, ჯინჯიშჸრე ოცაცაიათ გინულირი, ქანთელი ფოჩვათ გოჸუნაფილი.
ტვრრიანეფი პიოლოფორუშ ნერჩის გემარგჷ. გუმნაღელი 3-ბუდნამი მოგჷნძე კოლოფია რე, ნამუთ ბუდნეფო ჯინჯიშახ ინწყჷმუ. თასიმოჸვინთალე რე, ტაბაჩა დო სუამი. ფესვეტი კუნტა დო ფსქელი უღუ.
ლობელიშ აპურტაკი ჩანს სუბალპურ ორტყაფუს, ალპურ ზონასჷთ ჩანს ზუღაშ დონეშე 2500 მ–შახ. ოშა-გოშათ აბხვადჷნა ტყაშ ორტყაფუს. აპურტაკი მაღალი გვალაშ ოდიარუს უმენტაშო გოფაჩილი რე დო უდუთხინაფუ ჟვერი ჩანარი რე. თიშ არძა ნორთი წალამი რე. შხირი რე ედომუშამი საქორთუოს — ყაზბეგიშ, ბორჯომ-ბაკურიანიშ, ბახმაროშ, დუშეთიშ დო შხვა ანგანობეფს. თეშ მოხ, გოფაჩილი რე მელენკავკაციას, ბჟადალ დო ბჟაეიოლ ცჷნდჷრს, მორჩილ აზიას, შორიშ ბჟაეიოლს, სქირონაშქა ზუღაშ ანგანობას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შორიაშობურეფი
რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი
ბიოგრაფია
რუდოლფ კრისტოფ ოიკენქ დებადჷ 1846 წანაშ 5 ღურთუთას, ნოღა აურიხის. გურაფულენდჷ გეტინგენიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს. რდჷ იენაშ დო ბაზელიშ უნივერსიტეტეფიშ პროფესორი. 1912-1913 წანეფს მუშენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის, 1913 ოგურუანდჷ ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის ხოლო. 1908 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია. რუდოლფ კრისტოფ ოიკენიშ ფილოსოფიურ იდეეფშე არძაშე უმოსო შინელი რე ეთიკური აქტივიზმიშ იდეა. ღურჷ 1926 წანაშ 15 ეკენიას, ნოღა იენას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1846 კატეგორია:ნაღურა 1926
2046
დღახუეფი
კატეგორია:
პოლიანსკა სორა
სორა რე წყარმალუ სლოვენიას, სავაშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 43 კმ. აუზიშ ფართი 636 კვ.კმ.
ქოძირით თაშნეშე
Sora (river)
სვეტლანა ალექსიევიჩი
სვეტლანა ალექსანდრეშ სქუა ალექსიევიჩი (Святлана Аляксандраўна Алексіевіч, Светлана Александровна Алексиевич, დ. 31 მესი, 1948, სტანისლავი, უკრაინაშ სსრ) — სხუნუეფიშ დო ბელარუსი ჭარუ, ჟურნალისტი, დოკუმენტური ფილმეფიშ სცენარისტი. ჭარუნს რუსულ ნინაშა. ლიტერატურაშ დარგის ნობელიშ პრემიაშ 2015 წანაშ ლაურეატი.
თიშ წინგეფიშ უმენტაშობა ჭარილი რე სხუნუეფიშ რსხუშ გვიანი წანეფს დო პოსტსხუნუეფიშ ეპოქაშ გეშა. თიში არძოშე რჩქინელი წინგეფი რე „ლჷმას ვა უღუ ოსურიშ სახე“, „ცინკიშ ჭიჭე ბოშეფი“, „ჩერნობილიშ ხვამა“, „სექონდ-ჰენდიშ ბორჯი“.
სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1948 კატეგორია:ბელარუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:რუსი ჟურნალისტეფი კატეგორია:რუსი სცენარისტეფი
ჯვ. წ. 828
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 828 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნილ არმსტრონგი
მინი|ნილ არმსტრონგი ნილ არმსტრონგი (Neil Armstrong; დ. 5 მარაშინათუთა, 1930, უაპაკონეტი, ოჰაიოშ შტატი — ღ. 25 მარაშინათუთა, 2012) — ამერიკალი კოსმონავტი მოფურინჯე, ოურდუმე-ოზუღე ფლოტიშ ოფიცერი. სპეციალობათ ავიაციაშ ინჟინერი. ნილ არმსტრონგის უღჷ აერონავტიკაშ ბაკალავრიშ დო აეროკოსმოსური რკვიებეფიშ მაგისტრიშ ხარისხი. 1972-1979 წანეფს რდჷ აეროკოსმოსური რკვიებეფიშ პროფესორი ცინცინატიშ უნივერსიტეტის.
ორდოშიანი წანეფი
1947-1952 წანეფს ინალენდჷ ოზუღე ავიაცას. მუკორთჷ 78 ოლჷმორი ფურინუა კორეაშ ლჷმას. 1962 წანას ეჭოფჷ ასტრონავტიშ სტატუსი. 1966 წანაშ მელახის რდჷ ხვამარდი „ჯემინი 8-შ“ მადუდე.
თუთაშა ფურინუა
thumb|ნილ არმსტრონგი თუთას 1962 წანას არმსთრონგიქ გჷშაგორილქ იჸუ NASA-შით. 1969 წანას ხემანჯღვერენდჷ მისიას „აპოლო 11“ ედვინ ალდრინწკჷმა (თუთას გიოხუნაფალი კაპსულა „არწიშ“ პილოტი) დო მაიკლ კოლინწკჷმა (მადუდე ხვამარდ „აპოლო 11“-იშ პილოტი) ართო. „აპოლო 11“-იქ ქო დიტუ კენედიშ კოსმოსური ცენტრი (ფლორიდა) 16 კვირკვეს 1969 წანას დო 4 დღაშა, 20 კვირკვეს ქო დოდოხოდჷ თუთაშ ჟიდოხის, თ. გ. „რჩქალი ზუღას“. ედომუშამი მოსოფელი ირფელს თეს ტელევიზორს უჯინედჷ. თუთას გიოხუნაფალი კაფსულაშე „არწი“ ნილ არმსტრონგი გიშმურს ღოზიშა:„ ჰიუსტონ, რჩქალი ზუღაშ ბაზა. არწიქ ქო დოდოხოდჷ...“
21 კვირკვეს 1969 წ ოჭუმარეს არმსთრონგი გიმმურს ხვამარდიშე 2 სათი დო 56 წუნს დო 15 მერქას UTC დო მაართა გითმედგჷნს კუჩხის თუთას. თე ბორჯის იძახჷ ისტორიულ ზიტყვას:
15 წუნიშ უკული თის გითმიაჸუნუ ედვინ ალდრინი, ნამუწკჷმათ ერხინუნს ააშ-შ სახენწჷფო შილას. უკული გაგჷნძორეს თუთაშ მუკი-მუკი რთინა მასუმა ასტრონავტ მაიკლ კოლინწკჷმა ართო. თე 3 ასტრონავტიშ შქას არმსთრონგიქ გჷშაგორილქ იჸუ მაართა კოჩო, ნამუსჷთ თუთა ოკო გულებუდჷკო, რახან თინა რჩქვანელობური მენოღალე რდჷ დო ვა რდჷ ოურდუმე პიჯი მუჭოთ მუში ჟირხოლო ალმარენჯინ. არმსთრონგიქ თუთას მუკორთჷ 2 სათი დო 31 მერქა, გილჷ 250 მ. დიხაუჩაშა დირთეს 24 კვირკვეს, მალეჯუმეს მუსხირენი ქუაშ ნოტეხი დაგურაფალო.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი კოსმონავტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1930 კატეგორია:ნაღურა 2012
ჩესკი-კრუმლოვიშ რაიონი
ჩესკი-კრუმლოვი (ჩეხ. Okres Český Krumlov) — რაიონი ობჟათე ბოჰემიაშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ჩესკი-კრუმლოვი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 615,03 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 60 708 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 37,58 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
შუახევი (დაბა)
შუახევი — დაბა, შუახევიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. წყარმალუეფიშ აჭარისწყალიშ დო ჩირუხისწყალიშ ნადუწკჷმა (ზუღაშ დონეშე 420 მ, ბათუმშე 67 კმ) იდვალუაფჷ. დაბაშ სტატუსი მიღჷ 1974 წანას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, დაბას ოხორანს 797 ადამიერი. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო სინთელუანობაშ დჷნაწესებუეფი, მორჩილი ოწარმეეფი. ასქილადირი რე შქა ოშწანურეფიშ ჯიხაშ აკნაცჷმეფს.
სქოლიო
კატეგორია:შუახევიშ მუნიციპალიტეტი კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი
თეოლოგია
თეოლოგია, ვარა ღორონთიშზიტყვება (θεολογία) — მონძღვარუა ღორონთიშ არშუშ დო ჸოფაშ გეშა. ღორონთიშზიტყვება გჷთმიჭყაფუ ხვალე თიშნერი გურაფეფიშ ფარგალეფც, მუნერითიე თეიზმი. ათეშენ, თეოლოგიაშე ჩიებაბორც, იგურიწყულებჷ აბრაამიშური რელიგიეფი (იუდაიზმი, ქირსიანობა დო ისლამი). ჯვეში ტრადიციეფი, მუნერითიე, სამანგათ, ვედეფი, თაშნეშე ორხველჷ თეიზმის.
კატეგორია:თეიზმი კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
17 მესი
17 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 137-ა დღა (ნარკი წანეფს — 138-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ობუხივიშ რაიონი
ობუხივიშ რაიონი (Обухівський райо́н) — ადმინისტრაციული ართული უკრაინაშ კიევიშ ოლქიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ობუხივი.
კატეგორია:ობუხივიშ რაიონი კატეგორია:კიევიშ ოლქიშ რაიონეფი
პანევეჟისიშ მაზრა
პანევეჟესიშ მაზრა (Panevėžio apskritis) — მაზრა ლიეტუვაშ ოორუე ნორთის. უხურგანს ლატვიას, თაშნეშე შიაულიაიშ, კაუნასიშ, ვილნიუსიშ დო უტენაშ მაზრეფს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მაზრა იკათუანს გეჸვენჯი ტერიტორიეფს
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი
ჯვ. წ. 829
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 829 წანა.
ფრანჩესკო რედი
ფრანჩესკო რედი (დ. 18 ფურთუთა, 1626, არეცო, იტალია - ღ. 1 მელახი, 1697, პიზა, იტალია) — იტალიარი ფიზიკოსი, ნატურალისტი დო პოეტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ნატურალისტეფი კატეგორია:იტალიარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:იტალიარი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1626 კატეგორია:ნაღურა 1697
ბენი (ნოღა)
ბენი (Beni) — ნოღა დო პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ოორუე კივუშ პროვინციას. ზუღაშ დონეშე 1238 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
იუშანი
იუშანი თაშნეშე სინგაოშანი  (玉山, ნეფრიტიშ გვალა) — ბჟაეიოლ აზიაშ უმაღალაში კონკა. გვალა იდვალუაფჷ კოკი ტაივანს, სიმაღალა - 3952 მეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:ტაივანიშ გეოგრაფია კატეგორია:ჩინეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ტუნისიშ ერუანული დიალოგიშ კვარტეტი
ტუნისიშ ერუანული დიალოგიშ კვარტეტი (الرباعي الراعي للحوار الوطني er-rubāɛi er-raɛi lil-ḥiwār el-waṭanī, Tunisian National Dialogue Quartet, Quartet du dialogue national) — ოთხი ორგანიზაციაშე აკოდგინელი ბუნა, ნამუთ 2011 წანაშ ჟასმინიშ რევოლუციაშ უკულ ტუნისის ასრულენდჷ ცენტრალურ როლს დემოკრატიული ქიანაშ აკოგაფას.
კვარტეტიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს: :
2015 წანას, ორგანიზაციას მიანიჭეს ნობელიშ პრემია. ნორვეგიაშ ნობელიშ კომიტეტიქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და ორგანიზაციაქ გინმაჭყვიდირალი როლი ილაჸაფუ ტუნისის ჟასმინიშ რევოლუციაშ უკულ დემოკრატიაშ გიმოქიმინუას.
სქოლიო
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი შვიდობაშ გონტკიცაფაშო
მანაგუა
მანაგუა (Managua) — ნიკარაგუაშ ნანანოღა დო კჷნ თე ჯოხოდვალაშ დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნიკარაგუაშ უკაბეტაში ნოღა იდვალუაფჷ მანაგუაშ ტობაშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის. ნანანოღათ გჷმიცხადჷ 1852 წანას. თეიშახ ნიკარაგუაშ ნანანოღა დიო რდჷ გრანადა, უკული ლეონი. ნოღაშ მახორობა 2020 წანაშ მუნაჩემეფით 1,055,247 ადამიერს, უმენტაშო მეტისეფი დო ჩეკანამეფი რენა.
პირველი ხორუაქ თე აბანს დირსხჷ 1819 წანას, ჯოხოდვალათ ლეალ-ვილა-დე-სანტიაგო-დე-მანაგუა დო დუდმაართაშე მეჩხომეეფიშ ოფუტე რდჷ. მანაგუაშ ნანანოღათ გჷნორთინაფაშო სოფაი დიჭყეს 1824 წანაშე, მუჟამსჷთ ცენტრალური ამერიკაშ ქიანეფქ ესპანეთიშ პატჷნალაშე გოდუდიშულაფა დიჭყესჷნ. მანაგუა იდვალუაფუდჷ ჯვეში ნანანოღეფიშ - ლეონიშ დო გრანადაშ შქას, თეშენ რდჷ არძაშე კომპრომისული დო ჯგირი ვარიანტი.
2007 წანას, წჷმოძნელი წინგიარაფაშ კამპანიაშ უკული, მანაგუაქ გეგმიცხადჷ პირველ ნანანოღათ ცენტრალურ ამერიკას, ნამუქჷთ დუდი გიშეღჷ უწინგურუაშე.
ჯოხოდვალაა
ჯოხო „მანაგუა“ მოურს აბანობური ნაუატური ზიტყვაშე, ნამუთ შანენს „წყარითგოხურგილს“ ვარ-და „წყარწკჷმა არხოს“. ნოღა იდვალუაფჷ თი აბანს, სოდე ოხორანდჷ ენდოგენური მახორობა ესპანალი კონკისტადორეფიშ მუკორჩქინაფაშახ.
კლიმატი
მანაგუას, თეშ, მუჭოთ ბჟადალ ნიკარაგუას მადვალუ ხორუეფს, სიერაშ მოხ, ახასიათენს ტროპიკული კლიმატი. იროიანი ოშქაშე ტემპერატურა 28-32°C-შახ იძანძჷ. ქირსეთუთა დო ღურთუთა არძაშე რგილი თუთეფი რე.
ტრანსპორტი
ტრანსპორტიშ თოლწონუათ, მანაგუა რე ნიკარაგუაშ ართ-ართი საუჯგუშო ნოღა. ნიკარაგუაშ არძა თარი რზა მანაგუაშახ მეურს დო თეშო გიშართილი რე ჯგირი ჯარალობური ტრანსპორტი. რე ოთხი თარი მაგისტრალი, ნამუთ მანგაუაშა მეურსჷნ. პანამერიკული მაგისტრალი მიშმურს ნოღაშ ოორუეშე, ნამუთ მანაგუას მეთმურსხუანს ნიკარაგუაშ ოორუე დო ცენტრალურ ნორთეფს. თე მაგისტრალშა რჩქვანელობურო უჯოხონა ოორუეშ რზატკაცილს. ოთხოლო მაგისტრალი ჯგირ დგომარობას რე. რზეფს მიოხე ონდეთ გინოხარგილი ყარაფი. მაგისტრალეფს ინფრასტრუქტურა ჯგირო რე მონწყილი, თეშ, მუჭოთ გოხოლუაშ ნოღეფს.
ოტრანსპორტე ინფრასტრუქტურა კვათიერო გეფართჷ ბოლო წანეფს. რზაშ აკოგაფა ონიშოლი ნოღაშე, ელ-რამადან პერლიშ ლაგუნაშახ, ნამუთ იდვალუაფჷ ობჟათე კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯის, 2007 წანას გეთჷ. ელ-რამა მანაგუასწკჷმა რზატკაცილით რემერსხილი. რზათ თაშნეშე რე მერსხილი მანაგუა დო პუერტო-კაბეზა, ნამუეფჷთ იდვალუაფჷნა ოორუე კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯიშ რეგიონს. თარო, ფურინჯით შარალუა უმოსი მოხუჯური დო უჯგუში რე, ვინდარო თე რზეფიშ შარალუა, გლახა პიჯალეფიშ გეშა, გიშაკერძაფილო ჭვემეფიშ პერიოდის. დინოხოლენი ფურინუეფი იხორციელებ ოერეფოშქაშე აეროპორტიშე.
გასტრონომია
ემიგრანტეფიშ დო ტურისტეფიშ გაულაშ გეშა, მანაგუას, თეშ მუჭოთ ქიანაშ მასშტაბით ძალამი ბრელი გვარობაშ ოჭკომალი რე. არძაშე უმოსო გოფაჩილი რე ორზა, ლებია, ლუყუ დო ჸვალიშ შხვადოშხვა გვარობა. რე ჸვალიშ კეთებაშ აბანობური ტრადიციეფჷთ.
ორსანტია
250px|thumb|right|ორსანტია ორსანტია – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. წყარმალუ ინგირწყარიშ კვარჩხანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 15 მეტრა, ზუგდიდიშე 18 კმ, ინგირიშე 10 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 2052 ადამიერი.
მანაგუა
გასტრონომია
მანაგუა რგებულენს ოერეფოშქაშე საგესქუოშ ფართო სპექტრით, თინეფს შქას იტალიურით, ესპანურით დო ფრანგულით, თაქ რე ევროპული დო აზიაშ ანდა ქიანაშ რესტორანი (ობჟათე კორეული, ჩინური დო ტაივანური). ნანანოღას თაშნეშე შხირას აუხვადუთ თიჯგურა ამერიკულ ოჭკომალი ობიექტეფს, მუჭოთ რე: „Burger King“, „Pizza Hut“, „McDonald's“, „Papa John's“ დო „Subway“, ნამუეფჷთ თაქ დირსხუეს 90-იანი წანეფშე. თაშNეშე რე აბანობური დო რეგიონალური ბიწორი ჭკომუაშ რშვილეფი, სამანგათ: „Tip-Top“, „Rostipollo“ დო „Pollo Campero“.
ორსანტია
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მანაგუა
ართუაფა
ნოღას რე ანდა ბარი, სერიშ კლუბი, კაზინო, თეატრი დო კინოთეატრი. ბჟადალურ ფასეფწკჷმა ელაზჷმაფათ, ალკოჰოლური ოშუმალეფი, თეატრეფიშ დო კინოშ ბილეთეფი ელაზჷმაფათ ეფი რე. დიდ ოვაჭარე ცენტრეფს რე კინოთეატრეფი, სოდე ოძირანა, მუჭო ინგლისურ, თეშ ესპანურნინამ ფილმეფს. მანაგუას რინელი ოჸენჯეეფი თაშნეშე აფინანსენა კინოფესტივალეფს. 90-იანი წანეფიშ ბოლოშე დო 2000-იანი წანეფიშ დაჭყაფუშე ბრელი კაზინო დო კარაოკე ბარქ გინწყჷ დო პოპულარალათ რგებულენს აბანობურ მახორობას დო შხვაშ თურ ვიზიტორეფს. პოპულარულ მუსიკათ იკოროცხჷ ლათინური მუსიკა, თაშნეშე ამერიკული პოპი დო როკი. სალსაშ სხაპუა ერუანულ დონეს რე. სერიშ კლუბეფი დო ბარეფი ანდათ რე მანაგუას, გიშაკერძაფილო, პოპულარულ აბანეფს.
თე საქვარუაშ მოხ, მანაგუას ანდაღებული ოვაჭარე ცენტრეფიშ დო მაღაზიეფიშ ფართო გიშაგორუ რე. მაჸიდეეფს შეულებჷნა დოგორანს ირფელი ავეჯიშე, ერუანული ხელუანობაშ დო ხენაკეთებუეფშე დოჭყაფილი ხილით, ორტვინობათ დო მუკაქუნალით თებული. „Pali“, „La Union“ დო „La Colonia“ აბანობური სუპერმარკეტეფი რე, ნამუეფჷთ ნოღაშ მუსხირენი რაიონს იდვალუაფჷ დო აბანობურ დო იმპორტირაფილ მეკონ-მოკონს გიმოჩანა.
კრიმინალური ბანდეფი
ნოღა მანაგუას დო ართამო ნიკარაგუას ვა უღჷ სერიოზული ბანდეფიშ პრობლემეფი, თიშ კანკალე მეძობელეფწკჷმა ელაზჷმაფათ. ბანდაშ მაკათურეფიშ მუდანობა დოხოლაფირო 4 500-ით რდჷ გოხუგელი ედომუშამი ქიანაშ მასშტაბით, თე მაძიტაფალო კვათიერო დაბალი რე თიშ ოორუე მეძობელეფწკჷმა ელაზჷმაფათ, ბელიზიშ მოხ. 1991 წანას, მანაგუას 110 ბანდა რდჷ, 2001 წანას, ბუნეფიშ მუდანობაქ დერკჷ 96 ბანდაშახ, დო გვალო იკათუანდჷ 1 725 მაკათურს. 2005 წანაშ ბოლოს მანაგუას ბუნეფშ დო მაკათურეფიშ მუდანობაქ შანულამო დერკჷ დო ქუდოლჷ 34 ბანდაშა დო 706 მაკათურშა, თე პერიოდის ნოღას რინელი ბანდეფი ედომუშამო ქიანაშ ბანდეფიშ 38%-ის აკმადგინანდჷ, დო ბუნაშ მაკათურეფი 32%-ის.
სქოლიო
* კატეგორია:ნიკარაგუაშ ნოღეფი კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნოღეფი კატეგორია:ნიკარაგუაშ დეპარტამენტეფი კატეგორია:1819 წანას დორსხუაფილი დოხორელი პუნქტეფი
პოლსკავა
პოლსკავა რე წყარმალუ სლოვენიას, შტირიაშ რეგიონს. იჭყაფუ პოხორიეშ მასივს დო ინაკათუ დრავინიას, ოფუტე ვიდემ-პრი-პტუიუშ ხოლოს. სიგინძა 40 კმ. აუზიშ ფართი 189 კვ.კმ.
ოგორალი სისტემა
ოგორალი სისტემა (ინგლ. Search engine) რე ვებ საიტი, ნამუშ მეშანილობაშთ რე ინტერნეტის ინფორმაციაშ მოგორაფა. გორუა უმენტაშო იხორციელებჷ მოსოფელიშ ფართო რშვილს. მოგორაფილი ინფორმაცია ტიპეფიშ მეჯინათ შილებე გირთასჷნ ვებ ხასჷლეფო, სურათეფო, ვიდეოფო დო ა.უ. თაშნეშე რე თიშნერი ოგორალი სისტემეფი, ნამუეფით FTP სერვერს გორუნა ფაილეფს. ვებ საიტეფიშ კატალოგეფშე გინორთელო, ნამუთ ედომუშამო ადამიერიშ ხეშე იმართუ, ოგორალი სისტემა მუშენს ადამიერიშ ხეშე სპეციალურო დორცხუაფილი ალგორითმეფით.
2008 წანას, კომპანია Net Applications-იშ მუნაჩემეფით Google-ს ორხველუდჷ ედომუშამი ბაზარიშ 79.90 %-ს, Yahoo — 11.01 %, MSN — 3.23 %, AOL — 2.17 %, Microsoft Live Search — 1.57 %, Ask — 1.10 %, AltaVista — 0.09 %, Excite — 0.04 %, Lycos — 0.01 %, All the Web — 0.01 %.
ისტორია
1998 წანას ქიდირცხუ გუგლი-ქ, ნამუთ ამდღარშო არძაშე უმოს პოპულარული ოგორალი სისტემა რე. თინა ირინუანდჷ დო ირინუანს საიტეფიშ შეფასებაშ ინოვატორულ ფუნქციას, ნამუსუთ PageRank ჯოხო. გუგლი ეთმოჭოფუნს ინფორმაციას თუ მუსხი შხვა საიტის რე რენჯი მოჩამილი საიტიშ რცხუ დო თეს ითოლწონენს საიტეფიშ შეფასება ბორჯის. გუგლი თაშნეშე გჷშმეგორუ მუში სადა დო მარტივი დიზაინით, გოშხვანერაფილო მიარე მუში კონკურენტიშე, ნამუეფუშ დიზაინით პორტალიშ სტილს რე გინოჭყვადილი.
2000 წანას Yahoo!-ქ წჷმარინუ გორუაშ სერვისი, ნამუთ Inktomi ოგორალი სისტემაშ ბაზას ირინუანდ. Yahoo!-ქ ქიჸიდჷ Inktomi დო Overture (ნამუსუთ ორხველუდ AlltheWeb დო AltaVista) 2003 წანას. 2004 წანაშახ Yahoo! გუგლიშ ბაზას ირინუანდ, ოდო 2004 წანას თიქ მუში ოგორალი სისტემა ქუდარცხუ.
ქოძირით თაშნეშე
ოგორალი სისტემეფიშ ერკებული
სქოლიო
* კატეგორია:ინტერნეტი
ბჟალე
ბჟალე (ლათ. Lactuca) — ჩანარეფიშ გვარი რთულპიოლამეფიშ ფანიაშე. ართ-, ჟირ- ვარ-და მიარეწანიანი ოდიარეეფი რე, ვანაფერო გვერდო ბართვეფი.
thumb|left|ბჟალეშ ბოტანიკური ილუსტრაცია [[Köhler’s Medizinal-Pflanzen-იშ წინგიშე, 1887]]
ჩანარიშ ოშშე უმოსი გვარობა გოფაჩილი რე ევრაზიას დო აფრიკას, მორჩილი მუდანობათ - ამერიკას. საქორთუოს 8 გვარობა ჩანს ტიოზიშ დო გვერდო ტიოზიშ ფორმაციეფს, წყითე დიხას, ტყაპიჯეფს, ბართვონეფს, სქირე ფერდიეფს, ნათასეფს მუჭოთ ჟვერი ჩანარი. ჩანარიშ კანკალე გვარობა ბჟაწვენს იკათუანს, ნამუთ ჰეერიშ მოხვალამათ იმანგარებჷ. შანულამი ორტვინული ჩანარი რე სალათა.
ლიტერატურა
კატეგორია:რთულპიოლამეფი
18 მესი
18 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 138-ო დღა (ნარკი წანეფს — 139-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 830
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 830 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სრკპ ცკ
სხუნუეფიშ რსხუშ კომუნისტური პარტიაშ ცენტრალური კომიტეტი (რუს. Центральный комитет Коммунистической партии Советского Союза; 1917 წანაშ აფუნშახ: ЦК РСДРП; 1917—1918 ЦК РСДРП(б); 1918—1925 ЦК РКП(б); 1925—1952 ЦК ВКП(б)) — სსრრ კომპარტიაშ უმაღალაშ პარტიული ორგანო პარტიაშ კათუეფს შქაშ პერიოდეფს. სრკპ ცკ-იშ უდიდაშ მუდანობა (412 მაკათური) გჷშაგორილქ იჸუ 1990 წანაშ კომპარტიაშ XXVIII კათუას.
კომიტეტიშ ალობაქუნილობეფი
სრკპ-შ წესდვალაშ მეჯინათ ცენტრალური კომიტეტი (კუნტარაფათ "ცეკა") ხემანჯღვერენდჷ პარტიაშ ედომუშამ საქვარუას, დუდენდჷ აბანობურ პარტიულ ორგანოეფს, პარტიაშ ოკადრე პოლიტიკას. ცეკა გეზას არზენდჷ ცენტრალურ სახენწჷფო დო ჯარალუობურ ორგანიზაციეფს დო პარტმოხანდეფს; ქიმინუნდჷ შხვადოშხვა ორგანიზაციეფს დო პარტიულ ოწარმეეფს დო დოწესაფილობეფს დო ხემანჯღვერენდჷ თინეფიშ საქვარუას, ორინუანდჷ თიშ კონტროლიშ თუდო რინელ ცენტრალური გაზეთეფიშ დო ჟურნალეფიშ რედაქციას, რთუნდჷ პარტიული ბიუჯეტიშ მუშნალეფს დო აკონტროლენდჷ თინეფიშ მუშობას.
კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ ისტორია კატეგორია:კომუნისტური პარტია
ჯეიდა პინკეტ სმითი
ჯეიდა პინკეტ სმითი (დ. 18 ეკენია, 1971, მერილენდი) — ამერიკალი არტისტი დო მასხაპალი. მუში კარიერა დიჭყჷ 1990 წანას დო ნალაჸაფინა აფუ შხვადოშხვა ფილმის დო სერიალს. 2014 წანაშე ასეშა ლაჸაფენს სერიალს გოთემი, სოდეთ ფიშ მუნიშ როლს ასახიერენს. 1997 წანას ოსურო აჸნჷ უილ სმითის, ჸუნა 2 სქუა.
ლუნდიშ უნივერსიტეტი
ლუნდიშ უნივერსიტეტი (შვედ. Lunds universitet, Universitas Lundensis ვარ-და Universitas Gothorum Carolina ლათინურო) — უნივერსიტეტი ნოღა ლუნდის, შვედეთიშ ობჟათე ნორთის. დირსხუ 1666 წანას დო ქიანას სიჯვეშათ მაჟირა უმაღალაშ ოგურაფალ დგჷმილს წჷმარინუანს. ლუნდიშ უნივერსიტეტის შკვითი ფაკულტეტი რე (გეძინელი კამპუსეფი იდვალუაფუ მალმეს დო ჰელსინგბორგის), სოდე 34 ვითოშშე უმოსი სტუდენტი 50 გიშაკერძაფილ პროგრამაშ ფარგალეფს (სპეციალობათ) ეთმეჭოფუნს უმაღალაშ გონათუას. უნივერსიტეტის 800-შე უმოსი ოგურაფალი კურსი რე. ლუნდიშ უნივერსიტეტი Universitas 21-იშ მოსოფელიშ რშვილშა მიშმურს, ნამუთ თი უნივერსიტეტეფს აკმაართიანენს, სოდე ფართომასშტაბამი ომენცარე ხანდეფი მეურსუნ.
ჯეიდა პინკეტ სმითი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ლუნდიშ უნივერსიტეტი
ისტორია
ნოღა ლუნდის ხანგჷრნძე ოგონათუე ისტორია უღჷ. დიო ხოლო ორდოიან შქა ოშწანურეფშე საოხვამე ცენტრის წჷმარინუანდჷ, სოდე დანიაშ არქიეპისკოპოსიშ რეზიდენცია რდჷ. 1085 წანას დუნარსხუა საკათედრო სკოლა მუმალი ოშურიელე პიჯეფს ზადუნდჷ. თე სკოლა ამდღარდღას სკანდინავიას უჯვეშაში რე.
ვიკინგეფი
thumb|ვიკინგეფიშ ნიშიშ მოდელი ვიკინგეფი — სკანდინავიარი, ნორმანი მეზუღური მალჷმორეფიშ ჯოხოდვალა, ნამუთ VIII - XI ოშწანურეფს აშაკათუდეს ევროპაშ შხვადოშხვა ქიანეფს დო ორსხუანდეს კოლონიეფს.
ვიკინგეფი რდეს ფანიას მაჟჷრა დო მასუმა ბოშეფი, ნამუეფსჷთ მუმაშ მონძალა ვა ორხველჷდეს დო აძვილებური რდჷეს ქჷდუტებუდესკონ სკანდინავიაშ ოძგაშეეფი დო ზუღას უგორუდესკო ბედინერება. ვიკინგეფი რდეს ისლანდიაშ დო გრენლანდიაშ მაართა მახორუეფი, მინი ჩინებეფით თინეფი თაშნეშე რდეს კანადაშ დო ნიუფაუნდლენდიშ მაართა ევროპალი მახორუეფი.
წყუეფი
კატეგორია:ვიკინგეფი კატეგორია:სკანდინავიაშ ისტორია
პანთეონი
პანთეონი (ლათ. Pantheon < ბერძ. Pantheion < pan - არძო - theos - ღორონთი).
1. არძო ღორონთიშ ოხვამე ჯვეში რომც.
2. გჷმორჩქინელი ადამიერეფიშ სასაფულე, ვარა აკარდამა, მუჭოთ წესინ, პანთეონშო ირინუანა ოკულტე კილადანიშ ნოდგჷმეფც. ათეშნერი რდჷ უესტმინსტერიშ ოაბატე ლონდონც (1245-1745), სენტ-ჟენევიევიშ ოხვამე პარიზის (1764-1790, პანთეონო გინირთჷ 1791 საფრანგეთიშ დიდი რევოლუციშ ბორჯის).
საქორთუოს 1929 წანას, ა. გრიბოედოვიშ ღურაშ მა-100 წანაშდუც, მთაწმინდას მამადავითიშ ოხვამეშ ოზექ ოფიციალურო გეგმეცხადჷ ჭარუეფიშ დო ოჯარალუ მოქარანეეფიშ ქართიშ პანთეონო. ქართის გჷმორჩქინელ მენცარეფიშ დო ოჯარალუ მოქარანეეფშო რე ხოლო დიდუბეშ პანთეონი დო საბურთალოშ პანთეონი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოსაფულეეფი კატეგორია:ბერძენული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
ოდებელი ტერიტორიეფიშ ერკებული
თაქ წჷმორინაფილიე ნთელ მოსოფელს დებაშ მონაწილე ქიანეფიშ ერკებული.
რუმე ოძირანს ართ მასარჩელეს მოჩამილ ტერიტორიაშ ედომუშამი კონტროლიშო; ორცა, შანენს მუსხი რენი ქიანაშ დებას ართ ტერიტორიაშო.
სქოლიო
*| კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
სიული პრიუდომი
სიული პრიუდომი (ფრანგ. Sully-Prudhomme, დაბადებაშ ჯოხო – რენე ფრანსუა არმან პრიუდომი; ფრანგ. René François Armand (Sully) Prudhomme; დ. 16 მელახი, 1839, პარიზი — ღ. 7 ეკენია, 1907, შატენე-მალაბრი) — ფრანგი პოეტი, ესეისტი, პოეტეფიშ ჯგუფიშ „პარნასიშ“ მაკათური, ნობელიშ პრემიაშ მაართა ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1901).
სოჩა
სოჩა რე წყარმალუ სლოვენიას დო იტალიას. სიგინძა 138 კმ. აუზიშ ფართი 3,400 კვ.კმ. ინაკათუ ადრიატიკაშ ზუღას.
სიული პრიუდომი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ესეისტეფი კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1839 კატეგორია:ნაღურა 1907
რეკა რიბნიცა
რეკა რიბნიცა რე წყარმალუ სლოვენიას.
აბრაამიშული რელიგიეფი
აბრაამიშური რელიგიეფი — თი რელიგიეფიშ საართო ჯოხოდვალა, ნამუეფით ოდუდეს ჯვეში სემიტური ტრადიციაშე ეთმოჭოფუნა დო მერსხილი რენა აბრაამწკჷმა (მუმა, ლიდერი, ივრიტი אַבְרָהָם (ავრაამი) არაბული ابراهيم (იბრაჰიმი)).
აბრაამიშურ რელიგიეფც ორხველუნა:
2006 წანაშო აბრაამიშური რელიგიეფიშ მათხოზინეეფიშ საართო მუდანობა 3,7 მილიარდის აკმადგინანდჷ.
ქოძირით თაშნეშე
*
პეტრე იბერი
პეტრე იბერი (411-491) — ქორთუ პრინცი, თეოლოგი დო ფილოსოფოსი. ხოსროიანეფიშ დინასტიაშე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუ ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ხოსროიანეფი
19 მესი
19 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 139-ა დღა (ნარკი წანეფს — 140-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 831
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 831 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ორულუ
ორულუ – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს.ზუღაშ დონეშე 10 მეტრა, ზუგდიდიშე 16 კმ, ცხაცხუშე 7 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 793 ადამიერი.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
2047
დღახუეფი
კატეგორია:
პულიცერიშ პრემია
thumb|ჯოზეფ პულიცერი. პულიცერიშ პრემია (Pulitzer Prize) ამერიკული ჯილდო რე დო იკოროცხუ უმაღალაშ დოინალაფათ ობეშტუაშე ჟურნალისტიკას. ჯილდო თაშნეშე ერზიებუ ლიტერატურულ მეჭირინაფეფი დო მუსიკალურ კომპოზოციეფშო. მაართა პულიცერიშ პრემიაქ გინოჩამილქ იჸუ 1917 წანაშ 4 მანგის. ბოლო ბორჯის თე ჯილდოშ ლაურეატეფიშ გჷმოარგამაფა ირი წანაშ პირელიშ თუთას მუთმოხვადუ.
პრემიაშ ლაურეატეფიშ ჯოხოდვალას ზოხორინელი სხუნუ ოხვამილუანს, ნამუდგაშ ოფიციალურ ადმინისტრირაფას კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი აწარმენს ააშ-ს. ჯილდოქ დორსხუაფილქ იჸუ გვიანიშიანი მა-19 ოშწანურაშ უნგრალი ჯინჯიშ ჟურნალისტიშ დო ოგაზეთე გჷშმაშქუმალარიშ ჯოზეფ პულიცერიშით. ჯოხოს "პულიცერი" შხირას ჩილათირო გჷმოთქუნა, მუჭოთ "პიულიცერს" (pew-litser). აიწორი გჷმოთქუალა, ჯილდოშ ადმინისტრატორეფიშ ალებათ თეშინეშეს ოკო ისჷმედას, მუჭოთ ფრაზა "Pull it, sir".
პრემია მითმიაჩამუაფუ კატეგორიეფს ჟურნალიზმიშ, ხელუანობაშ დო ჭარუობაშ გჷნართათ. ჟურნალიზმიშ ჯილდო ხვალე ააშ-ს დვალირ გაზეთეფს დო ირდღალურ ახალი ამბეეფიშ ორგანიზაციეფს ბეშტელ ვარა გჷშაშქუმალირ რეპორტაჟეფს დო ფოტოეფს მიაჩამუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოეფი კატეგორია:ჟურნალისტიკა
ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტი
ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტი — დუდმამართალი ართული სამცხე-ჯავახეთიშ აკანს. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია 1917 წანაშახ ტფილისიშ გუბერნიაშ ახალქალაქიშ მაზრაშა მიშმეშჷ, 1917-30 წანეფს — ახალქალაქიშ მაზრაშა, 1930 წანაშე გეგშერთჷ ახალქალაქიშ მაზრას გორელოეშ რაიონიშ ჯოხოდვალათ. 1933 წანაშე ჯოხოდჷ ბოგდანოვკიშ რაიონი. 1991 წანაშე ნინოწმინდაშ რაიონი რე, 2006 წანაშე - ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
ლუი აგასისი
ჟან ლუი რუდოლფ აგასისი (ფრანგ. Jean Louis Rodolphe Agassiz; დ. 28 მესი, 1807, მოტიე, ფრიბურიშ კანტონი, შვეიცარია — ღ. 14 ქირსეთუთა, 1873, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — შვეიცარიას დუნაბადჷ ამერიკალი ბიოლოგი დო გეოლოგი. გურაფულენდჷ ერლანგენიშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფს. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ ერლანგენიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ნევშატელიშ უნივერსიტეტის, ორთაშობური ისტორიაშ პროფესორო. 1847 წანას აგასისიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის აგასისიქ იმუშუ ზოოლოგიაშ დო გეოლოგიაშ პროფესორო. ჰარვარდის მუშობაშ ბორჯის აგასისი რდჷ უნივერსიტეტიშ ლოურენსიშ მენცარობაშ სკოლაშ დირექტორი დო დარსხუ ზოოლოგიაშ მუზეუმი. ლუი აგასისიქ მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია ზოოლოგიაშ, გეოლოგიაშ დო გლაციოლოგიაშ გოვითარაფაშა. აგასისი რდჷ გლაციოლოგიაშ მენცარობაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. აგასისიქ მიშეღჷ დიდი თია იქთიოლოგიური კლასიფიკაციაშ გოვითარაფაშა. ლუი აგასისის ჩარლზ დარვინიშ ევოლუციაშ თეორიაშ ვაჯერდჷ დო რდჷ კრეაციონიზმიშ დო მენცარული რასიზმიშ პროპონენტი. აგასისიშ ჸათე იდეეფქ დიდი ზარალი მიორინუ თიშ მენცარული რეპუტაციას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოლოგეფი კატეგორია:ამერიკალი გეოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1807 კატეგორია:ნაღურა 1873
საქორთუოშ ნოღეფიშ ერკებული
სტატიას მოჩამილი რე საქორთუოშ ნოღეფიშ რცხილი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
მახორობაშ 2014 წანაშ საარძო ეჭარუაშ თარი შედეგეფი - საქსტატი
* საქორთუო
ბილა-ცერკვაშ რაიონი
ბილა-ცირკვაშ რაიონი (Білоцерківський райо́н) — ადმინისტრაციული ართული უკრაინაშ კიევიშ ოლქიშ ობჟათე-ბჟადალშე. ოლქიშ უშხუაში ნოღა დო რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი — ბილა-ცერკვა.
კატეგორია:ბილა-ცერკვაშ რაიონი კატეგორია:კიევიშ ოლქიშ რაიონეფი
ობჟათე კაროლინა
ობჟათე კაროლინა იდვალუაფუ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის. თის ოორუეშე ოორუე კაროლინა, ობჟათეშე დო ბჟადალშე ჯორჯიაშ შტატი, ბჟაეიოლშე ატლანტიშ ოკიანე ოხურგუ. სოიშა ობჟათე კაროლინა შტატო გინირთუდჷნ, რდჷ ობჟათე კაროლინაშ პროვინცია, თინა მაართა რდჷ თი 13 ბრიტანული კოლონიაშე, ნამჷეფქჷთ დუდიშალა გჷმაცხადეს ამერიკაშ რევოლუციაშ ბორჯისჷნ. კოლონიას ჯოხოქ ჩარლზ II-ქ მუში მუმაშ ჩარლზ I-შ (ლათინურო Carolus) პატიოცემელო გიოდჷ. ობჟათე კაროლინა რდჷ მაართა შტატი, ნამჷქჷთ ხე მაჭარჷ კონფედერაციული შტატეფიშ სტატიეფს დო მაბრუო შტატი, ნამჷქჷთ ხე მაჭარჷ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კონსტიტუციას 23 მესის, 1788 წანას. თინა მაართა შტატი რდჷ, ნამჷქჷთ 1860 წანაშ 20 ქირსეთუთას რცხუ დიტუ. უკული აკოანჯარაფილი შტატეფს ქაკათჷ (25 მანგი, 1868 წანა). ობჟათე კაროლინა ააშ-იშ შტატეფს სიდიდათ მაჟარნეჩა, მახორობაშ მუდანობათ ჟარნეჩდომაანთხა რე, თის აკოართაფილი რე 46 ქაუნთი. თიში ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა რე ნოღა კოლუმბია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ტელესკოპი
ტელესკოპი (ბერძნ. τῆλε ტელე "შორი" დო σκοπεῖν სკოპეინ "ჯინა"), ასტრონომიული ხენწყილობა; ირინუანა ცალური ობიექტეფიშ დაკვირებელო. არსებენს 3 ტიპიშ ტელესკოპი: ლინზამი (რეფრაქტორეფი), სარკეამი (რეფლექტორეფი) დო სარკეამ-ლინზამი სისტემეფი. ირინუანა ნიუტონიშული, კასეგრენიშური, ნესმითიშური დო რიჩი-კრეტიანია ოპტიკური სისტემაშ მაღვენჯ რეფლექტორეფს (ეკონია, არძაშე უმოსო გოფაჩილი რე), სარკეამი-ლინზამი სისტემაშ შმიდტიშ დო მაქსუტოვიშ ტიპიშ ტელესკოპეფს.
არძაშო ჩინებული რე, ნამუდა ასტრონომიაშ არძაშე უმოს შანულამი ხენწყილობა, ანჯარი (იარაღი) ტელესკოპიე, მარა არძას მუჭო უჩქჷ, მუ უპირატესობა უღჷ თის უკუანჯარუ თოლწკჷმა ალაზიმაფათ. ფირქენა, ნამუდა ტელესკოპიშ თარი მეშანილობა ცალური სქვისქვირეფიშ გჷმოსახულაფაშ გოდიდაფა რე. თახმობუას ტელესკოპიშ სიძალიერა ხვალე გჷმოსახულაფაშ გოდიდაფაშ მეჯინათ ვა გინითანჯაფუ, გიოჯინალი ობიექტიშ მუთ შილებენ უმოს გჷშაჩხორაფაშ აკოკოროფუაშ მეშქაშალათ ხოლო. თეს აპიჯალენს თიში ობიექტივიშ დიამეტრი, თით უმოსიე თიში ფართობი, ანუ, დიდი რე სინთეშ მუდანობათ, ნამუსჷთ ობიექტივი კოროფუნს დო თეშ გურიშენ უმოს მურიცხიშ ძირაფა შემილებუნა. ტელესკოპით თიშნერ მურიცხეფსჷთ ბძირჷნთ, ნამუეფსჷთ დაღარი ნათაფაშ გურიშენი, აკუანჯარაფალი თოლით შურო ვა ვორწყეთ. ცალურ რსხულეფს ხანგინძე ჟამით დაკვირაშო ტელესკოპის სპეციალური მართაფუ გიოდგინალს ამარგენა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასტრონომიული ხენწყილობეფი კატეგორია:ოპტიკა