cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
გემენა
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 857
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 857 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჩუკოტკაშ ზუღა
ჩუკოტკაშ ზუღა (შხვანერო ჩუქჩეფიშ ზუღა) — ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ ელახ მადვალუ ზუღა აზიაშ დო ოორუე ამერიკაშ წყარპიჯეფწკჷმა. ელმოლს გოძჷ ჩუკოტკაშ ჩქონს ოორუეშე დო ალიასკას ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯეფს. ბჟადალშე ლონგიშ საროტით მითმიარსხუაფუ ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ზუღას, ობჟათეშე - ბერინგიშ საროტით ბერინგიშ ზუღას. ოორუე ხურგა არქტიკულ ღანჩოწკჷმა დო ბჟაეიოლ ხურგა ბოფორტიშ ზუღაწკჷმა პირობითო რე დო გინმურს ბაროუშ კოდეშ მერიდიანს. ფართობი 582 ვთშ. კმ2. წყარიშ ონტირუე - 45,4 ვთშ კმ3, სიტომბა 77 მეტრი. ზუღაშ დიდი ჸუჯეფი რე: კოცებუ, კოლიუჩინი; კოკეფი:ვრანგელი, ჰერალდი დო კოლიუჩინი. ჩუკოტკაშ ზუღას ინმაკათუ წყარმალუეფი: ამგუემა, კობუკი, ნოატაკი. ზუღაშ წყარპიჯიშ ღოზი დაღარას რე დოწეწილი. ზუღაშ წყარპიჯეფი უმენტაშო გვალამი რე. წყარპიჯეფს ანდა აკანს რე ლაგუნეფი დო მუნოლექი ცელეფი. ჩუკოტკაშ ზურას ხე: ვეშაპი, სელაპი, მორჟი, თეთრი დათვი, ორეწუე შანულობაშ ჩქომეფი. ზარხულობათ ანდა ზუღაშ ფურინჯი იშაყარუ ზუღაშ წყარპიჯეფს.
იაკოპო სანსოვინო
thumb|250px|იაკოპო სანსოვინო იაკოპო სანსოვინო ( — ) — რენესანსიშ ფარანიშ ჩინებული იტალიარი მენოჭახნაკე დო არქიტექტორი.
ჩუკოტკაშ ზუღა
ლიტერატურა
კატეგორია:ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:რუსეთიშ ზუღეფი
იაკოპო სანსოვინო
* კატეგორია:იტალიარი მენოჭახნაკეეფი
მიხეილ სააკაშვილი
მიხეილ სააკაშვილი (დ. 21 ქირსეთუთა, 1967, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი საქორთუოშ პრეზიდენტი 2004 წანაშ 25 ღურთუთაშე 2007 წანაშ 25 გერგობათუთაშა დო 2008 წანაშ 20 ღურთუთაშე – 2013 წანაშ 17 გერგობათუთაშახ. პოლიტიკური პარტიაშ „ართოიანი ნაციონალური ყარაფი“ დჷმარსხუაფალი, ვარდეფიშ რევოლუციაშ ართ-ართი აწმანჯღვერე. არძოშე ახალნორდი სახენწჷფო მადუდე ევროპას (პრეზიდენტიშ საღალეს გეუდირთჷ 36 წანაშ ხანს).
ალმასქუ ჰოლანდიური გამნარყიშ — სანდრა რულოვსი, ჸუნა სქუალეფი, ედუარდი დო ნიკოლოზი.
განათება
მიხეილ სააკაშვილქ დებადჷ ქართის, საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკას. მუმა, ნიკოლოზ სააკაშვილი, განათებათ ექიმი, მენცარობეფიშ კანდიდატი დო ქართიშ ბალნეოლოგიური ცენტრიშ დირექტორი რე. ნანა, გიული ალასანია, პროფესიათ ისტორიკოსი რე, ისტორიაშ მენცარობეფიშ დოქტორი, პროფესორი, საქორთუოშ უნივერსიტეტიშ ომეთოლჸუჯაშე სხუნუშ დუდმახვენჯი.
სააკაშვილქ 1984 წანას ორქოშ მენდალით გაათუ ქართიშ 51-ა ოშქაშე სკოლა, ოდო 1992 წანას წჷმორჩქინათ გაათუ კიევიშ უნივერსიტეტიშ ინტერნაციონალური სამართალიშ ფაკულტეტი. 1992 წანას სტრასბურგის ადამიერეფიშ ნებეფიშ ინტერნაციონალური ინსტიტუტიშ დიპლომი ეჭოფჷ. კჷნე თი წანეფს მუშენდჷ ადამიერიშ ნებეფიშ ნორვეგიულ ინსტიტუტის ოსლოს, უკულნეშის ჭე ხანს ქო მუშენდჷ საქორთუოშ კუნტახანური სახენწჷფო სხუნუშ ადამიერიშ ნებეფიშ კომიტეტიშ წორომოხანდეთ, სოიშახ ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ სენატორ ედმუნდ მასკიშ ჯოხონობაშ სტიპენდიას გეჭოფუნდჷ ამერიკას ოგურაფალონ. თებორჯისჷნე მუშენდჷ ნიუ-იორკიშ იურიდიულ კომპანიას Patterson, Belknap, Webb & Tyler. 1994 წანას თიქ გაათუ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ იურიდიული ფაკულტეტი მაგისტრიშ ხარისხით, ოდო გეჸვენჯი წანას ჯორჯ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ იურიდიული ფაკულტეტიშ ლექციეფს ორსუდჷ.
პოლიტიკური კარიერა საქორთუოს
1995 წანას სააკაშვილს ქო მიარსხუ ზურაბ ჟვანიაქ, ნამუქჷთ თინა პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძეშ ჯოხოთ ქო მიჭანუ პარტია „საქორთუოშ მენოღალეეფიშ რსხუშ“ მაკათურო. 1995 წანაშ გერგობათუთაშ ოპარლამენტე გიშაგორუეფს სააკაშვილქ მენოღალეეფიშ რსხუშ მანდატით საქორთუოშ პარლამენტიშ დეპუტატო გჷნირთჷ. 1995-1998 წანეფს რდჷ პარლამენტიშ ოკონსტიტუციე დო იურიდიულ ოკითხუეფიშ დო კანონიერობაშ კომიტეტიშ დუდმახვენჯი. 1998-99 წანეფს - ფრაქცია საქორთუოშ მენოღალეეფიშ რსხუშ დუდმახვენჯი.
1999 წანაშ ოპარლამენტე გიშაგორუეფს სააკაშვილქ კჷნე ქო მიპალუ დეპუტატიშ მანდატი „მენოღალეეფიშ რსხუშ“ ერკებულით. 2000 წანაშ ღურთუთას ქო დარინეს ევროპაშ სხუნუშ ოპარლამენტე ასამბლეაშ ვიცე-პრეზიდენტო.
2000 წანაშ 12 გჷმათუთას სააკაშვილი იუსტიციაშ მინისტრო ქო დარინეს. 2001 წანას თიქ ქაწუდირთჷ ეკონომიკაშ მინისტრ ივანე ჩხარტიშვილს, უშქურანჯობაშ მინისტრ ვახტანგ ქუთათელაძეს დო ქართიშ პოლიციაშ მადუდეს — იოსებ ალავიძეს დო თინეფი კორუფციულ გარიგას დადანაშურჷ. 2001 წანაშ 5 ეკენიას სააკაშვილქ გეგნოდირთჷ მინისტრიშ პოსტიშე თი მოაზჷრაფათ, ნამდა ვა მიაღებუ ალარინაქ შევარდნაძეშე კორუფციაშ მეხჷ ლჷმას. თი წანასჷნე, 21 ეკენიას ირღჷ კალი ვაკეშ ოგჷშაგორაშე ოლქის ზოხორინელ კანდიდატო დო კჷნე გჷნირთჷ საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურო.
2001 წანაშ გჷმათუთას მიხეილ სააკაშვილქ ქო დარსხუ პარტია „ართოიანი ნაციონალური ყარაფი“. „ნაციონალური ყარაფიქ“ გეართოიანჷ ბლოკის რესპუბლიკურ პარტიაწკჷმა დო კონსერვატულ პარტიაწკჷმა ლოზუნგით „ქართი შევარდნაძეშ უმუშო “. 2002 წანაშ მუშითდუდალაშ გიშაგორუეფს ბლოკიქ გომორძგუა გიირთჷ ლეიბორისტულ პარტიაწკჷმა ართო. პარტიეფიშ შქას აპიჯაფაშ გეშა მიხეილ სააკაშვილქ გჷნირთჷ ქართიშ ოკათუეშიშ დუდმახვენჯო.
სააკაშვილიშ ქართიშ ოკათუეშის მოღალობაქ მოორდჷ პარტიაშ დო ბლოკიშ პოპულარობა. 2003 წანაშ გერგობათუთაშ ოპარლამეტე გიშაგორუეფს ბლოკი ალტერნატიული ხონარიშ კოროცხუაშ დო ეგზიტ-პოლეფიშ მოღალუეფით რდჷ გომორძგვილი ხონარეფიშ 27%-ით. მარა ოფიციალური მუნაჩემეფი კარდინალურო გინორთელი რდჷ. თეშ გეშა ბლოკიქ გჷნირთჷ ედუარდ შევარდნაძეშ მეხჷ მანჯელ ოპროტესტე აქციეფიშ ართ-ართი ორგანოზატორო „გოართოიანაფილი დემოკრატეფწკჷმა“ (ზურაბ ჟვანია დო ნინო ბურჯანაძე) დო „ტრადიციონალისტეფწკჷმა“ (აკაკი ასათიანი) ართო.
კათამიარე პოლიტიკური დემონსტრაციეფქ ვარდეფიშ რევოლუციათ გეთუ. სააკაშვილქ თვითან ქაწაჯღონჷ კათას საქორთუოშ პარლამენტიშ ნოდგჷმს 22 გერგობათუთას ახალგჷშნაგორა პარლამენტიშ მაართა ხუნაშ ონჩალარო, მუსჷთ 23 გერგობათუთას შევარდნაძეშ გინორინაქ ქო მაჸუნჷ. სააკაშვილქ, მუჭოთ რევოლუციაშ ართ-ართი არძოშე პოპულარული ლიდერქჷ, იჸუ აკა კაკალია რეალური კანდიდატიქ ვადაშახიან ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფს. 4 ღურთუთას მანჯელჷ გიშაგორუეფს სააკაშვილქ ხონარეფიშ 96,27% გეჭოფჷ დო 25 ღურთუთას, ინაუგურაციაშ უკული, გჷნირთჷ საქორთუოშ პრეზიდენტო.
საქორთუოშ პრეზიდენტი
ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფს გომორძგუათ სააკაშვილქ ევროპას არძოშე ახალნორდი პრეზიდენტო გჷნირთჷ. თიში ოგიშაგორაშე პლატფორმაშ ჯინჯიერი პიჯალა კორუფციაწკჷმა ლჷმა დო სოციალური მოხვარაშ მორდუალა რდჷ. თინაქ თაშნეშე მახორობას ინტერნაციონალურ ურთიართობეფს წჷმოძინეფიშ მეჭირინაფაშ აპიანი ქო მეჩჷ. პრო-დასავლური ორიენტაციაშ უმკუჯინუო, თინა თაშნეშე რუსეთწკჷმა ურთიართობაშ გოუჯგუშაფაშ პიჯალას დვანდჷ.
თიში მაართა გჷნოჭყვადირაფეფი ოწაწჷდჷ საქორთუოშ შილას, საქორთუოშ მაართა პრეზიდენტიშ, ზვიად გამსახურდიაშ ნეშტიშ გროზნოშე გჷნოსვანჯაფას, გამსახურდიაშ მოხუჯე პატიმარეფიშ გოდუდიშალაფას. თეშ უკული სააკაშვილიშ ინიციატივათ მიშელჷ თირაფეფქ საქორთუოშ კონსტიტუციაშა, მუდგათ ქო დირსხუ თარობაშ ინსტიტუტიქ, გენძალიერჷ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ნებაქუნილობეფქ პარლამენტიშ ხარჯიშა.
2004 წანაშ ოპარლამენტე გიშაგორუეფიშ უკული გენძალიერჷ სააკაშვილიშ ნძალანებაქ, რახან პარლამენტის ოკონსტიტუციე უმენტაშობა ხონარეფიშ 66,2%-ით ნაციონალურ ყარაფიქ ქო მიპალუ. ნაციონალურ ყარაფიქ გიმორძგჷ თაშნეშე 2006 წანაშ აბანობური მუშითდუდალაშ გიშაგორუეფს.
მოლინეფიშ თენერ გჷნოჭყვადუას ჯარალუაშ კონწარ კრიტიკაქ ქო მაჸუნჷ. Human Rights Watch აკრიტიკენდჷ საქორთუოშ თარობას მომიტინგეეფიშ მეხჷ „გერანი“ ნძალაშ გჷმორინაფაშ გეშა, ოდო International Crisis Group ინტერნაციონალური წორომაჸალუას საქორთუოშ მარდუ ავტორიტარიზმიშ გეშა  ათხილენდჷ. 2007 წანაშ 25 გერგობათუთას სააკაშვილქ გეგნოდირთჷ, ოდო რანწკგალენი ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფი დოშანეს 2008 წანაშ 5 ღურთუთას. ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფიშ პარალელურო თაშნეშე დიშანჷ პლებისციტიქ, ნამუდგათ ოკო გჷნოჭყვიდერელედჷკო ოპარლამენტე გიშაგორუეფიშ თარიღი.
რანწკგალენი ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფს სააკაშვილქ ეჭოფჷ ხონარეფიშ 53,47% დო მაჟირა დო ეკონია ვადათ გჷნირთჷ საქორთუოშ პრეზიდენტო. გიშაგორუეფი პოზიტიურო აფასეს ინტერნაციონალურ ოდაკვირაშე მისიეფქ, მარა თიში მოღალუეფქ გჷშეჭანუ პროტესტი, მუქჷთ 6, 13 დო 20 ღურთუთაშ ოპროტესტე აქციეფს გჷმიხანტჷ. სააკაშვილიშ პარტიაქ, ნაციონალურ ყარაფიქ, ხონარეფიშ 59%-ით მიიგჷ თი წანასჷნე მანჯელი ოპარლამენტე გიშაგორუეფი.
სააკაშვილიშ კრიტიკაქ მიირდჷ რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაშ უკულნეშიანი პერიოდის. 2009 წანაშ პირელს დო მესის ვაოპარლამენტე ოპოზიციური პარტიეფიშ უმენტაშობა მანჯჷნდჷ ფართომასშტაბამ ოპროტესტე კამპანიას სააკაშვილიშ გინორინაშ მოთხუალათ.
პოლიტიკა
მინი|250პქ|[[ჯორჯ უოლკერ ბუში|ჯორჯ ბუში დო მიხეილ სააკაშვილი დუდიშალაშ მოედანს 2005 წანაშ 10 მესის]] მინი|250პქ|მიხეილ სააკაშვილი დო ვლადიმერ პუტინი სანქტ-პეტერბურგის 2006 წანაშ მანგის აკოხვალამაბორჯის. მინი|250პქ|ლეხ კაჩინსკი დო ვალდას ადამკუსი ქართის 2007 წანაშ გერგობათუთაშ აქციეფიშ ბორჯის.
კონფლიქტეფი
სააკაშვილიშ პრეზიდენტალაშ მაართა თუთეფიშ თარი პოლიტიკური სირთულაქ აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ავტორიტარული ლიდერიშ, ასლან აბაშიძეშ უდუჸუნაფუობაქ იჸუ. კრიზისიქ აკოანჯარაფაილ მერინაშ ოშქურანჯობუობაშა გეგნიირდჷ, მორო 2004 წანაშ 6 მესიშ აქციეფიშ გეშა აბაშიძექ აძვილაფირქ იჸუ გეგნორინელედჷკო დო რუსეთშა უნტებჷდჷკონ. აჭარას წჷმოძინათ მენდმოჩამილ სააკაშვილქ კჷნე თი მეთოდეფით ქო ცადჷ ობჟათე ოსეთიშ საქორთუოშ იურისდიქციაშა დორთინაფა, მუდგაქჷთ სიტუაციაშ გაუფრაშებათ დო 2004 წანაშ მარაშინათუთას აკოანჯარაფილ მერინათ გეთუ.
2006 წანაშ კვირკვეს სააკაშვილიშ თარობაქ წჷმოძინათ ქო მიხუჯუ აფხაზეთიშ კოდორიშ ლეხერიშ აკოანჯარაფილ ბუნეფშე გოწიმინდუა დო თექ ქორთული იურისდიქციაშ დოწესაფა. ბუნეფიშ მადუდე ემზარ კვიციანქ რუსეთშა გეგნოდინჷ. ოპოზიციურ ნძალეფიშით თე ოპერაციაქ კვათირას ნეგატიურო იფასინჷ.
სააკაშვილიშ თარობაშით 2005-06 წანეფს მითმეურდჷ კარაკანი დიალოგი სეპარატისტულ აფხაზეთიშ ლიდერეფწკჷმა ირაკლი ალასანია და გოგა ხაინდრავაშ ხემანჯღვერალათ, მაჟირა ჸურე ნძალიერი რდჷ მილიტარისტული ტენდენციეფი, მუთ, ჯინჯიერო, ირაკლი ოქრუაშვილიშ განცხადებეფს გჷმიხანტუაფჷდჷ.
სააკაშვილი გჷშაკერძაფილო გაკრიტიკეს 2008 წანაშ მარაშინაშ ლჷმაშ უკული. თის ბრალო გითმიოდვანა რუსეთიშით ხაზირაფილ პროვოკაციას საქორთუოშ ეჸუნაფას, თაშნეშე ოურდუმე ოპერაციეფიშ ვაეფექტურო ჸონაფას.
ოგალენე პოლიტიკა
სააკაშვილიშ ოგალენე პოლიტიკაშ ჯინჯიერი პრიორიტეტი რდჷ საქორთუოშ კათაფა ნატოშა, მუთ დადასურჷ საქორთუოშ პარლამენტიქ 2007 წანაშ 13 მელახიშ დოდგინელობათ დო 2008 წანაშ პლებისციტიქ.
სააკაშვილი გჷშაკერძაფილო მეჭედას წოროხანდენს ააშ-წკჷმა. თიქ გაჟირმანგჷ ქორთული ოურდუმე პერსონალიშ მუდანობა ერაყის, მუდგაშ გეშათ კოალიციაშ ნძალეფიშ ართ-ართი უდიდაში ხუჯიშ მიმაჩამალო გჷნირთჷ. თიქ თაშნეშე მოორდჷ კონტინგენტი კოსოვოს დო ავღანეთის "გლობალური უშქურანჯობაშ" საქვარს საქორთუოშ თიაშო. სააკაშვილი რგებაფულენდჷ ბუშიშ ადმინისტრაციაშ გჷშაკერძაფილ ხუჯიშ მეჩამათ, მუდგაქჷთ გჷმიხანტჷ ბუშიშ ვიზიტით საქორთუოშა 2005 წანაშ მესის. 2009 წანაშ ღურთუთას გეფორმჷ სტრატეგიული წოროხანდუაშ ხეკირილობაქ საქორთუოშ დო ააშ-შ შქას.
სააკაშვილიშ ჯოხოს არსხუაფუ 2006 წანაშე გაუფრაშებულ ურთიართობეფი რუსეთწკჷმა, მუდგაქჷთ გჷმიხანტჷ რუსეთიშით საქორთუოშ მენოღალეეფშო ოვიზე რეჟიმიშ დოწესაფას, 2006 წანას ორთაშობური აირიშ მეჭირინაფაშ მეჭყვადუას, თაშნეშე ღვინი დო შხვა საქონელშე დოწესაფილ ემბარგოს.
2004 წანას სააკაშვილქ გჷმოთქჷ ზალამი საქორთუოშ ევრორსხუწკჷმა ინტეგრაციაშ, თებორჯისჷნე, გიოდჷ თის „ბორჯიშ ოკითხუ“.
ოდინოხოლენე პოლიტიკა
სააკაშვილიშ წჷმოძინათ მირჩქინუაფუ სახენწჷფო აპარატიშ რეფორმირაფა დო განძალიერება, ოურდუმე დო პოლიციური სტრუქტურეფიშ რეორგანიზაცია, სახენწჷფო სექტორს კორუფციაშ ეშაბელეკუა. მაჟირა ჸურეშე, თის „ელიტური კორუფციაშ“ ხენწყუალას ადანაშურენა.
ოდინოხოლენე პოლიტიკას სააკაშვილს აკრიტიკენა ადამიერიშ ნებეფიშ, სასამართოშ ზოხორინალაშ დო მედიაშ დუდიშალაშ გაკინებაშ გეშა. საქორთუოშ ოკათე მათხილე სოზარ სუბარქ სააკაშვილს ავტორიტარული სტილიშ მადუდე გიოდჷ.
ეკონომიკური პოლიტიკა
სააკაშვილიშ ეკონომიკური პოლიტიკა ობაზარე ეკონომიკაშ დოკვირდაფაჸურე რდჷ მერინაფილი. შანულამი გჷნოჭყვადირაფეფი რდჷ ოგინოგაფური გარემოშ ლიბერალიზაცია, ინტერნაციონალური ეკონომიკური ურთიართობეფიშ გოტომბარაფა, ანტიმონოპოლიური ომოინალეშ გოუქვაფა. ეკონომიკური რეფორმეფი სააკაშვილიშ თარობაშ მაკათურწკჷმა, კახა ბენდუქიძეწკჷმა იასოცირებაფუაფჷდჷ.
2007 წანას მოსოფელიშ ბანკიშ მუნაჩემეფით საქორთუო ნომერ მაართა ეკონომიკურ რეფორმატორო გაგმაცხადეს. თაშნეშე, საქორთუოქ რანგით მა-18 ქიანათ გჷნირთჷ ქიანას ბიზნესიშ წარმებაშ სილექინეთ. ედპ-იშ რდუალაქ 2004-2007 წანეფს წარმოწანას ოშქარას 9% აკადგინჷ. მარა 2007 წანაშე ეკონომიკური რდუალაშ ტემპეფქ მიირკჷ, თაშნეშე, სტატისტიკაშ დეპარტამენტიშ მუნაჩემეფით, ქო მიძინჷ ღარიბი დო ღარტაკი მახორობაშ რიცხუქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საქორთუოშ იუსტიციაშ მინისტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967 კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
პიაცა-დეი-მირაკოლი
პიაცა-დეი-მირაკოლი (Piazza dei Miracoli) — ფირჩა, კიდალათ მუკოხურგილი ტერიტორია იტალიაშ ნოღა პიზას. მერჩქინელი რე შქა ოშწანურეფიშ ხელუანობაშ ართ-ართ მოსოფელიშ ცენტრო. მოედანი ნორთობურო მოასფალტაფილი რე, ნორთობურო ოდიარეთ რე ფორილი. არეალი იკათუანს ოთხ უშანულამაშ რელიგიურ ნოგაფუს: დუომოშ კათედრალს, პიზაშ ჸორშის, პიზაშ ბაპტისტერიას დო კამპოსტანოს.
მოედანს ჯოხო გიოდუ იტალიარ ჭარუ დო პოეტ გაბრიელე დ'ანუნციოქ, ნამუქჷთ თინა 1910 წანას ეჭარჷ მუშ ნოველას Forse che si forse che no გვალო მუდგარენ ართ ზიტყვასქვილით: L’Ardea roteò nel cielo di Cristo, sul prato dei Miracoli, მუთ შანენს - „ჸჷნჩჷ ფურინჷნდჷ ქირსეშ ცას, სასწაულეფიშ დოლოშ დუდსჷ“.
1987 წანას, ედომუშამი მოედანი იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
ახალი ზელანდიაშ კოკეფიშ ერკებული
ცხირს წჷმორინაფილი რე ახალი ზელანდიაშ დიდი კოკეფიშ ერკებული.
ახალი ზელანდიაშ კოკეფს სიდიდათ გჷშეგორუ ობჟათე კოკი (151215 კმ²) დო ოორუე კოკი (113729კმ²). თე კოკეფს ოხორანს ქიანაშ მახორობაშ 98,5%.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ კოკეფი
ბიოქიმია
ბიოქიმია გურაფულენს, დო მუ აბანი უკებჷ ქიმიურ პროცესეფს თელ ორგანიზმის დო თინეფიშ ქიმიური კომპონენტეფიშ სტრუქტურაშ ფუნქციონირაფას. მუჭომით რე: ცილეფი, ლიპიდეფი, ნუკლეინიშ ბჟე, ნოშქერწყარი დო შხვა ბიომოლეკულეფი.
ბიომოლეკულეფიშ გჷრძე რანწკის. თინეფშე ბრელი რე კომპლექტი დო კაბეტი მოლეკულა (თინეფშა პოლიმერეფი უჯოხონა), ნამუეფჷთ წჷმორინაფილი რე მოგვენი გომაჟირაფონი ართულეფით (თინეფშა მონომერეფი უჯოხონა). ირ პოლიმერიშ კლასის უღჷ გინორთელი კომპონენტი სამანგ: ცილა რე პოლიმერი, ნამუშ კომპონენტეფი წჷმორინაფილი რე 20 ვარ-და უმოსი ამინობჟეთ.
კილიშკილშა რე ეჭარილი თოლიშ მეტაბოლიზმიშ დო ენდოკრინული სისტემაშ ბიოქიმია. ბიოქიმიაშ შხვა ასპექტი იკათუანს გენეტიკურ კოდის (დნბ, რნბ), ცილაშ თოლიშ მემბრანაშ ტრანსპორტის დო სიგნალიშ გჷნოჩამას.
ნოშქერწყარი
ნოშქერწყარი აკმოდირთჷ მონომერეფიშე, ნამუეფსჷთ მონოსაქარიდი ჯოხო. კანკალე მონოსაქარიდი მიშმურს გლუკოზაშ (C6H12O6), ფრუქტოზაშ (C6H12O6) დო დეოქსირიბოზაშ აკოდგინალუაშა. მუჟანსჷთ ჟირი მონოსაქარიდი გჷნმიცადენს დეჰიდრატაციაშ სინთეზის, ჰიდროქსილიშ ბუნაშ ჟირი მონოსაქარიდიშე მეთმეჭყორდჷ ჟირი ატომი წყარბადი, ართი ატომი ჟანგბადი დო გჷთმიჭყაფუ წყარი.
არჩერ მარტინი
არჩერ ჯონ პორტერ მარტინი (ინგლ. Archer John Porter Martin; დ. 1 მელახი, 1910, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 28 კვირკვე, 2002, ლანგარონი, ინგლისი) — ინგლისარი ქიმიკოსი. გინართი ქრომატოგრაფიაშ გჷმმოგონებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1952 წანას. არჩერ მარტინიქ პრემია მიპალუ რიჩარდ სინგიწკჷმა ართო.
გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ პიტერჰაუსიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1950 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
სენტ-კიტსი დო ნევისი
სენტ-კიტსი დო ნევისიშ ფედერაცია (Federation of Saint Kitts and Nevis) — სახენწჷფო კარიბიშ ზუღაშ ბჟაეიოლ ნორთისა. ქიანა ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათური რე. ქიანა აკმოდირთუ სენტ-კიტსიშ დო ნევისიშ კოკეფშე. ფართობი — 261 კმ². მახორობა — 50 ვთშ. კოჩი (2010). ქიანაშ ნანანოღა – ბასტერი, ნამუთ იდვალუაფუ კ. სენტ-კიტსის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ფალკ ჰენთშელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1982 კატეგორია:გერმანალი არტისტეფი
ამუნდსენიშ ზუღა
ამუნდსენიშ ზუღა — ობჟათეშ ოკიანეს ელახშე მადვალუ ზუღა, ბჟადალშე ანტარქტიდაშ წყარპიჯწკჷმა.ბჟაეიოოლშე გოხურგელი რე კოკი ტარსტონით, ბჟადალშე - დარტიშ კოდეთ. ზუღაშ ფართობი - 98,000 კმ², მაქსიმალური სიტომბა - 585 მეტრი. წყარპიჯიშ ზონეფს გოფაჩილი რე შელფური დო კონტინენტური ჯიშთეფი. წყარიშ ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა 0°С-ზე დაბალია, ჯიმუამობა ზარხულც დოხოლაფირო 33,5 ‰. ზუღა დახე ედომუშამო ფორილი რე მოფაფუ ჸინეფით, ნამუშ სისქა 3 კმ-ს ონჭუ. ზუღას ჯოხოქ გიადჷა ნორვეგიარი პოლარეთიშ მარკვიალიშ რუალ ამუნდსენიშ პატიოცემელო, ნამუშ ექსპედიცია თაქ გმორკუეფს ატარენდჷ 1928-1929 წანეფს. ამუნდსენიშ ზუღას ხე როსიშ სელაპი, უედელიშ სელაპი, ზუღაშ ლეოპარდი, ვეშაპეფი, პინგვინეფი, ალბატროსეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
ჯავა (მიარეშანულამი)
ჯავა შილებე შანენდას:
ჯვ. წ. 858
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 858 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
უსტი-ნად-ლაბემიშ რაიონი
უსტი-ნად-ლაბემი (ჩეხ. Okres Ústí nad Labem) — რაიონი უსტეციშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე უსტი-ნად-ლაბემი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 404,44 კმ²-ს. 2012 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 120 259 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 297 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
მაართა მოსოფელიშ ლჷმა
მაართა მოსოფელიშ ლჷმა (1914-1918), ჩინებური მუჭოთ „არძა ლჷმაშ თებაშ ლჷმა, რდჷ ართ-ართი არძაშ უმოს კაბეტმასშტაბამი ლჷმა მოსოფელიშ ისტორიას (მაჟირა მოსოფელი ლჷმაშახ), ნამუქჷთ მეხოლაფირო 9 მილიონი კოჩიშ შური ქეკიდინუ. მოკავშირე ქიანეფქ, ბრიტანეთიშ, საფრანგეთიშ, რუსეთიშ, იტალიაშ დო ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ დუდობათ დამარცხეს ცენტრალური ნძალეფი გერმანიაშ იმპერიაშ, ავსტრო-უნგრეთიშ დო ოსმალეთიშ იმპერიეფი. ლჷმეფიშ უმეტაშ თია მიშჷ ბჟადაალიშ ფრონტიშ მანგის ოორუე ზუღაშე შვეიცარიაშ ომძღოშახ. ლჷმეფუ მიშუ მუჭო ზუღას, ზუღაშ თუდო დო მაართათ ისტორიას-ჰაერს. ლჷმას მაჸუნჷ ოთხუ იმპერიაშ ფაჩუაქ: ავსტრო-უნგრეთიშ, გერმანიაშ, ოსმალეთიშ დო რუსეთიშ. გერმანიაქ მიოდიონუ ზუღაშ იშოიანი იმპერია დო ქჷდირსხუ ახალი ქიანეფქ- ჩეხოსლოვაკიაქ, პოლონეთიქ დო იუგოსლავიაქ. თე ლჷმას მაჸუნჷ მოღალირო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაქ 20 წანაშ უკული.
ევროპაშ პოლიტიკური დგომარება XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს
XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს ევროპა რდჷ მოსოფელიშ პოლიტიკური შქაგური, ელახშე რდჷ რუსეთიშ იმპერია, ბჟადაალშე ავსტრო-უნგრეთი დო საფრანგეთწკჷმა ლჷმას გომორძგვილი გერმანია. გერმანიას ოკოდჷ მარდუ ამბიციეფიშ დობაღინაფა, საფრანგეთის ოკოდჷ ელზასიშ დო ლოტარინგიაშ დორთინაფა. ევროპაშ არძაშე ნძალიერი ქიანათ ბრიტანეთი სქჷდუდ. ბრიტანელეფს ჸუნდეს არძაშ უჯგუშ ფლოტი მოსოფელს. ევროპაშ გალე რდჷ ჟირი ნძალიერი ქიანა, ამერიკაშ აკოშქუმალირი შტატეფი დო იაპონია. ეკონია წანეფს ააშ-შ ეკონომიკაქ ოგჷნაფალო წჷმე მიდართ. იაპონია, ნამუთ XIX ოშწანურაშ შქა პერიოდშა ინოკილერო რდჷ, ასე ოცადჷდ ქიგეჭიშაფუდჷკო ბჟადაალ ევროპას ტექნოლოგიური გოვითარაფათ.
გერმანიას XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს ოკოდ შხვა ქიანეფცალო ქაშუოთამუდჷკო ხეშა კოლონიეფი აფრიკას დო აზიას. კანკალე კოლონიალური კონფლიქტეფს გერმანია ოხვარჷდ ინგლისიშ დო საფრანგეთიშ კოლონიეფიშ არყებული ნაციეფს.
კატეგორია:მაართა მოსოფელიშ ლჷმა
კერსტი კალიულაიდი
მინი|კერსტი კალიულაიდი (2021) კერსტი კალიულაიდი (Kersti Kaljulaid; დ. 30 ქირსეთუთა 1969, ტარტუ, ესტონეთიშ სსრ, სსრრ) — ესტონარი პოლიტიკოსი. 2016 წანაშ 3 გჷმათუთას გეგშაგორეს ესტონეთიშ პრეზიდენტო. ქიანაშ პრეზიდენტი 2016 წანაშ 10 გჷმათუთაშე 2021 წანაშ 10 გჷმათუთაშახ. თიქ ქიანაშ ისტორიას მაართა ოსურ პრეზიდენტო გჷნირთჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ოსური პრეზიდენტეფი
პერსი ბიში შელი
პერსი ბიში შელი ( – ) — გიშარჩქინელი ინგლისარი პოეტი,  რომანტიკოსი. ჩინებული, მუჭოთ ართ-ართი არძაშე უჯგუში ლირიული პოეტი ინგლისურნინამი პოეზიას. შელიშ წორომოარზეეფი დო უხოლაში მაჸალეფი რდეს ჯონ კიტსი დო ჯორჯ გორდონ ბაირონი. თიშ ჩილი რდჷ ჩინებული ნოველისტი მერი შელი.
ორდოშიანი მოღალობა
შელიქ დებადჷ ფილდ ფლეისის, ინგლისის. შელიშ მუმა - თიმოთი შელი რდჷ პარლამენტიშ მაკათური, დიდას - ელისაბეთ ფილფორდის მუმალონი უღუდჷ სასექსის. დოჭყაფური განათება ეჭოფჷ ჸუდეს, ოდო 1802 წ. ქენირიცხჷ ბრენთფორდიშ აკადემიას, სოდეთ თის გამწაშე დარუნდეს. 1810 წ. გინილჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯიშა. შელიშ მაართა პუბლიკაცია რდჷ გოთური ნოველა ”ზასტროზ”, სოდეთ ათეისტური მოსოფელიშ მეჯინალა გიმოხანტჷ. კინ თი წანას პერსიქ მუშ დაწკჷმა ელიზაბეტწკჷმა წორო გიშაშქჷ ”ვიქტორიშ დო კაზირიშ ორიგინალური პოეზია”. 1811 წ. შელიქ გიშაშქჷ მუშ მაჟია გოთური ნოველა ”წმ. ირვინი, ვარა როზენკრეიცელი” დო პამფლეტი ”ათეიზმიშ ვანათობა”. შელიშ არზეფქ დაშქურინუ კოლეჯიშ ხემანჯღვერალა დო თინა ქიჭანეს სხუნუშა, სოდეთ ახალმორდუ პოეტის ვაუვარებჷ მუშ პოზიცია. 1811 წ. შელი დო მუშ წორომოარზე ჰოგი კოლეჯიშე გეგშაჸათეს. ჭე ხანიშ უკული საქვარშა პერსიშ მუმაქ მიშელჷ. კოლეჯიშ ხემანჯღვერალა პერსის ნებას არზენდჷ კოლეჯშა დირთუკონ, ქინარღენდჷ მუშ ნაქიმინას-და, მარა შურერზამილი პოეტიქ ივარჷ თენა ხოლო. შელიშ რადიკალიზმიქ მუმა-სქუაშ შარეფი აკორთჷ. ოთხი თუთაშ უკული შელიქ ოსურო ქიმიჸუნჷ 16 წანერი ჰარიეთ ვესთბრუქი. მალას, შელიქ ირლანდიაშ ნაციონალისტეფს აკოხვადჷ დო გიმაბჟინუ მეწურაფა ”ირლანდიარი კათას”, ნამუქუთ ინგლისიშ თარობაშ ჸუჯიშახჷთ ქიმიოჭირინუ. შელი რევოლუციური პოეტი რდჷ. თიშ მაართა დიდი პოემა ”დიაფალი მაბი” (1813) ოწაწჷ დარაფილი კათაშ რინას ინდუსტრიულ ქიანობას. წიგნი ვალეგალურო გეგმაცხადეს დო შელიშ ხეშე გინმიშ ხვალე ნაჩინებუეფ შქას. 1821-1830 წფს. ანდა პირატული ვერსიაქ გიმიბჟინუ დო გიფაჩჷ ჯინჯიერო მოხანდეეფიშ კლასის. პოემაქ მალას გინირთჷ პოლიტიკური ყარაფიშ - ჩარტიზმიშ ართგვარი ბიბლიათ. 1814 წ. შელიქ მუშ უხენო ჩილი დო წულუ ოსურსქუა მიოტუ დო იტალიურ ნინაშ დაგურაფალო ლონდონშა გინილჷ, უილიამ გოდვინიშ ფანიაშა. თაქ თიქ გეჩინებაფუ მუშ მუმალ ჩილი მერი გოდვინი. მალას თინეფქ საფრანგეთშა დო ჭე ხანიშ უკული შვეიცარიაშა გინილეს ოშარალუშა. სოდგარენ ჟირი თუთაშ უკული კინ ლონდონშა დირთეს. 1815 წ. შელიქ დოჭარჷ ”ალასტორ, ანუ ხვალახობაშ შური”. თიშ უმუკუჯინუო, ნამდა ამდღა კრიტიკოსეფი თე პოემას კოროცხუნა მუჭოთ შელიშ მაართა დიდი მეჭირინაფათ მუშ პოეზიასჷნ, თე ნაჭარას თი ბორჯის კათაშ დიდ თოჸუჯი ვემკუჭოფაფჷ. ღვაწაფაშ თე პერიოდის შელიშ ნაჭარეფს მიშიძირე ჩინებული ინგლისარი პოეტიშ უილიამ უორდსვორთიშ ძალიერი გოლინა.
ინგლისიშა დორთა
1816 წ. მერი დო პერსიქ ინგლისიშა დირთეს. თე წანასჷთ პერსიშ ოსურქ ჰარიეთიქ  დუდი ქეგთიშქვიდუ ჰაიდ პარკის. პერსიქ გეგნოჭყვიდჷ მერიშ ოსურო მოჸონაფა, თი მოტივით ხოლო, ნამდა უკული მუშ სქუალეფიშ მეურვეობაშ ნება ნოღვედუკონ, მარა სასამართლოქ ვარია უწუ თეშენ. ახალფანიაფილი პერსი დო მერიქ ბუქინგემშირშა გინილეს, სოდეთ მუნეფიშ მაჸალე თომას ფიქოქი ოხორანდუნჷ. თე პერიოდის შელიქ გეჩინებაფუ ჯონ კიტსი. 1818 წ. შელიქ დოჭარჷ ”ლაონი დო ციტნა, ანუ ორქოშ ნოღაშ რევოლუცია”, ნამუთ უკულნეშის გეგნაკეთჷ დო გიშაშქჷ ახალი დუდჯოხოთ ”ისლამიშ არყება”.
იტალია
thumb|შელიშ ნთხორუა ლ.ე. ფურნიე, 1889. 1818 წ. პერსი დო მერიქ მუშ დაწკჷმა კლერ კლერმონტწკჷმა წორო იტალიაშა გინილეს. კლერს ბაირონშე ოსურ-სქუა ჸუნდჷ ჯოხოთ ალეგრა. ნამუქჷთ 5 წანერი რდჷნ თეშ ტიფიშ გეშა დოღურჷ. შელიქ თე პერიოდის ჭარჷ ”გოდუდიშალაფირი პრომეთე”. 1818 დო 1819 წფს. შელიშ ფანიას უბედრობაქ ქიგიოტირხჷ; თინეფს რომს დუღურეს დიო ბოში ვილიქ, დო უკული ლილუ კლარა ევერინაქ. პერსიშ ოსურსქუა ელენა ადელაიდაქ ნეაპოლს დებადჷ 1818 წ. მარა წარმოწანერი დო გვერდი რდჷნ თეშ დოღურჷ. 1819 წ. შელიქ დოჭარჷ მუშ ჩინებული პოლიტიკურ პოემა ”ანარქიაშ მარშიმი” დო ესსე ”რეფორმაშ ფილოსოფიური რწყება”. 1821 წ. ლეხუანობაშ გეშა დოღურჷ ჯონ კიტსიქ. შელიქ თიშ ჯოხოშა ჭარჷ ელეგია ”ადონისი”. 1822 წ. შელიქ დო მუშ ინგლისარ ხუჯიშ დუმაკინეეფქ, პოეტი დო გიშმაშქუმალარი ლეი ჰანთიქ გეგნოჭყვიდეს ბაირონწკჷმა წორო გეგშუშქუმალუდესკო ჟურნალი ”ლიბერალი”, ნამუთ ქაწუდირთუდჷ თი ბორჯიშ კონსერვატიულ ინგლისურ პერიოდიკას. 1822 წ. 8 კვირკვეს შელიქ ლივორნოშ გოხოლუას შტორმიშ ბორჯის დოღურჷ. რსებენს ვერსია, ნამდა შელიშ ერქემამ ნიშის ”დონ ჟუანს” არაგჷ უმოსი დიდ ზჷმაშ ხვამარდიქჷნ. შელის ალაღურჷ ჟირ ადამიერქ. გინოჩამათ, ღურაშახ მუსხირენ დღათ ორდო შელის უთქუალჷ, ნამდა თის უძირჷ მუშ ჟირული, ნამუქჷთ თის მონჭაფილ ღურაშენ ოგინაფუ. შელიშ ცხედარი მუსხირენ დღაშ უკული ზუღაქ გეკაჸოთჷ. შელიშ ცხედარს ზუღაპიჯის კრემაცია უღოლეს. პროცესიას ოსურუდეს ლეი ჰანტი დო ლორდი ბაირონი. შელიშ ნაჭვი დონთხორეს რომს. საფულაშ ქუას ეშაკვათილჷ რე ლათინურ ასოეფით მუკნაჭარა Cor Cordium (გურეფიშ გური). thumb|შელიშ მემორიალი ოქსფორდის. ე. ფორდიშ სკულპტურა, 1892.
შანულამი ნაჭარეფი :
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1792 კატეგორია:ნაღურა 1822
ჯვ. წ. 859
ნაღურა
კატეგორია:
დეივისიშ ზუღა
დეივისიშ ზუღა (Davis Sea) — ობჟათეშ ოკიანეს მადვალუ ელახიანი ზუღა, ანტარქტიდაშ წყარპიჯის, ბჟადალიშ შელფურ ჯიშთიშ დო შეკლტონიშ შელფურ ჯიშთიშ შქას. ზუღას ბჟაეიოლშე უხურგანს მოუსონიშ ზუღა. ზუღაშ ფართობი - 21,000 კმ², მაქსიმალური სიტომბა 1300 მ. ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას ფორილი რე ჸინით. ზუღაშ ჯიმუამობა - 33,0-33,5 ‰. დეივისიშ ზუღას იდვალუაფუ დრიგალსკიშ კოკი. წყარპიჯწკჷმა აკოგაფილი რე რუსეთიშ სამენცარო დგჷმილი მირნი. თე ზუღას 1911-1914 წანეფს მიოგორუ ავსტრალიაშ ანტარქტიდულ ექსპედიციაქ, ნოშ ავრორათი. ზუღას ჯოხოქ გიადჷ კაპიტან უილიამ მორის დეივისიშ პატიოცემელო, ნამუთ ავრორაშ ექსპედიციაშ ართ-ართი ხემანჯღვერე რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
ბალკანაბადი
ბალკანაბადი (Balkanabat; თაშნეშე ბალკანაბატი, კინოხ — ნებიტ-დაგი) — ნოღა თურქმენეთის, ბალკანიშ ველაიათიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
მახორობა — 120,8 ვთშ. ადამიერი (2011). მახორობაშ 80% თურქმენი-იომუდეფი, 15% — რუსეფი, 3% — ყაზახეფი, 2% — აზერბაიჯანალეფი, 10% — ლეზგეფი, სომეხეფი, უზბეკეფი, თათარეფი, ურიეფი დო შხვეფი.
ნოღას მითმიპალუნა ორთაშობურ გაზის დო ნაფთობის.
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთიშ ნოღეფი
ჩესტერ ბენინგტონი
ჩესტერ ჩარლზ ბენინგტონი (Chester Charles Bennington, დ. 20 მელახი, 1976 - ღ. 20 კვირკვე 2017) — ამერიკალი მობირე, ლინკინ პარკიშ მაკათური.
ბიოგრაფია
დებადჷ ფენიქსის, არიზონაშ შტატის. თინა გურაფლენდჷ Centennial High School-ს, Greenway High School-ს დო უკული ინირიცხჷ ვაშინგტონიშ უმაღალაშ სკოლას. თიში ნარაგადუთ, მუჟამსით თინა გურაფლენდჷ უმაღალაშ სკოლასინ, თინა რდჷ მაღაჭალე დო ბუნტიშდუდი. მაართა ინსტრუმენტი, ნამუსით თიქ ხე მეთხუნ რდჷ პიანინო. წანეფიშ გოძვენას თინა მუშენდჷ მიარე შხვადოშხვა ბუნაწკჷმა ართო დო მიოგანდჷ შხვადოშხვა ინსტრუმენტის, მორო თინას ირო ოკოდჷ რდჷკო ვოკალისტი. ბენინგტონიშ დო ლინკინ პარკიშ სიხოლაქ დიჭყჷ თიმწკჷმა, მუჟამსით თინეფი გორუნდეს ვოკალისტის მუნეფიშ ბუნაშო.
დოღურჷ 2017 წანაშ 20 კვირკვეს, 41 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976
პლატონ ფანცულაია
პლატონ ფანცულაია ( – ) — დებადჷ 1898 წანას ოჩამჩირეშ რაიონიშ ოფუტე გუფის. 8 წანერი თინა მასქერეფქ სანაკიშ ოშურიელე ოგურაფუშა გემშეჸუნეს. თაქ თინაქ ქორთული გალობაშ მარდი ქიწისუ. ოგურაფუშ თებაშ უკული პლატონქ ქუთეშიშ გიმნაზიას ქენირიცხჷ, ნამუთ 1916 წანას გათუ დო სოხუმც ჩინებული ლოტბარი ძუკუ ლოლუას ქიმიოდირთ. ძუკუქ თინა ართ-ჰალამო მუში ბუნაშა გეჭოფჷ. 1925 წანას პლატონი მუში ოდაბადური ოჩამჩირეს უკვე მობირეეფიშ ბუნას ორსხუანს. ათე ბუნაქ მოსკოვც 1929 წანას მუსხირენი აფხაზური ბირა ხვალე გოსოფური მობირე დო ლოტბარი ვარინ, თაშნეშე _ ჯგირი მასხაპალით ორდ. ბიწკეფც გერინა ქორთული სხაპუას ართ-ართმა მაართაქ თიქ მიშეღჷ. 1934 წანას, ამიერკავკაციაშ თიიეფიშ პირველ ოლიმპიადას პლატონ ფანცულაიაშ ბუნაქ მაართა რანწკიშ სიგელი ეჭოფჷ. ოდო 1936 წანას ბუნას დიდო წჷმოძინელი გუშულა უღუდ ქართის, ოპერაშ დო ბალეტიშ თეატრის. რსულაშო უნელო მეჭყორდჷ პლატონ ფანცულაიაშ ქიმერონული რინაქ. ჩინებული პოლიტიკური ტერორიშ ბორჯის, 1938 წანას თინა უნელო დოღინჩეს დო გორხვეს. პლატონ ფანცულაიაქ დიდი ხანდა გედჷ მუჭოთ აფხაზური, თეში _ მარგალური ფოლკლორიშ პოპულარიზაციას. თის ჸოფიერი ქიმერონული მაჸალობა უღუდჷ აფხაზ ასტამურ მარღანიაწკჷმა, მარგალი ლოტბარეფწკჷმა: კიწი გეგეჭკორწკჷმა, ძუკუ ლოლუაწკჷმა; შური ქინუდგჷ ბრელი დოჭყოლადირი ბირას, თინეფ შქას _ `ოდოიაშ ძალამი ინტერესუანი ვარიანტის; დიდი თია მიშეღჷ ბჟადალუ ქორთული თიიშური სხაპუეფიშ დამუშება-გოვითარაფას. მუში აიარი დორხველური ანდეფქ თის დიდი პოპულარობა მოუღუ მუში მახანეფ შქას.
ნიკოლა აბანიანო
ნიკოლა აბანიანო (Nicola Abbagnano) (დ. 15 კვირკვე, 1901, სალერნო, იტალია — ღ. 9 ეკენია, 1990, მილანი), იტალიარი ფილოსოფოსი, ტურინიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი, თ. გ. პოზიტიური ეგზისტენციალიზმიშ ოსხირმადვალუ.
აბანიანო ოცადჷ დარჯგინას ევროპული ეგზისტენციალიზმიშ პესიმისტური მერინას დო ადამიერს დუგორას მოქმედალაშ პოზიტიური პროგრამა, ნამუთ რინაშ ბერჯეკი დო ოიმენდე გიოპონალო გინირთუ. ადამიანური ოქიანუ, აბანიანოსმეჯინათ, რე შელებუეფიშ ოქიანუ, სოდეთ ადამიერს თინეფიშ დუდიშული გიშაგორუაშ კვარზალი უღუ. შელებუეფიშ გიშაგორუა, აბანიანოშ მიკოჯინათ, გულირიწყულენს მუჭოთ ზოხოამი ინდივიდიშ არსებაშ, თეშ, ოართეთ, ადამიანური ოქიანუშ ურთიერთალეფიშ ანალიზის.
ბაზილიკატა
ბაზილიკატა (Basilicata) თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ლუკანია — რეგიონი იტალიას. ბაზილიკატა ქიანაშ ობჟათეშე იდვალაუფუ. რეგიონს ბჟადალშე უხურგანს კამპანიაშ რეგიონი, ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე — აპულია, ობჟათეშე — კალაბრია. რეგიონს მორჩილი გიშალი უღუ ტირენიაშ ზუღაშა კამპანიაშ დო კალაბრიაშ შქას, მარა ძალამ ინწრო გიშალი უღუ იონიაშ ზუღაშა (კონკრეტულო ტარანტოშ ჸუჯიშა), კალაბრიაშ დო აპულიაშ შქას. ჩექმაშ ფორმაშ იტალიაშ კონტურს, ბაზილიკატა „ოჭიშის“ (მადვალარიშ) წჷმარინუანს, „მადვალარიშ წვანდს“ კალაბრია დო „ქურს“ აპულიაწკჷმა ართო. რეგიონიშ ფართობი 10 000 კმ² რე, მახორობა — 2019 წანაშ მუნაჩემეფით 559 084 ადამიერს აკმადგინანს. რეგიონული ნანანოღა რე პოტენცა. ბაზილიკატა ადმინისტრაციულო ჟირი პორვინციათ ირთჷ: პოტენცა დო მატერა.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მინი|მარცხნივ|250პქ|ბაზილიკატაშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
ბაზილიკატა
ჯავა
ჯავა — დაბა, საქორთუოს. იდვალუაფჷ ჯავაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, დიდი ლიახვიშ ლეხერს, ზუღაშ დონეშე 1040 მ სიმაღალას, ნოღა ცხინვალშე მოჩილათირი რე 22 კმ-ით. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურაშ, გონათუაშ დო სინთელუანობაშ (ბალნეოლოგიური დჷნაწესებუეფი) ობიექტეფი, მორჩილი ოწარმუეფი.
ისტორია
1921 წანას, ჯავაშ თემი თიშა მიშმალი 23 ოფუტე ორხველუდჷ „ობჟთე ოსეთიშ“ რევკომს. 1922 წანას გჷნირთჷ ობჟათე ოსეთიშ ავტონომიური ოლქიშ ჯავაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრო. ასე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშით.
კურორტი
ჯავა აბანური შანულობაშ ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტი რე. თარი ოკურნალე ფაქტორი რე მინერალური წყარი „ძაუ“.
ქართის რე ჯავაშ შოშე.
2055
დღახუეფი
კატეგორია:
მალავი
მალავი (Republic of Malawi; მალავიშ რესპუბლიკა; 1964 წანაშახ ნიასალენდი Nyasaland) — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აფრიკას. ქიანას ზუღაშა გიშალი ვა უღუ. ქიანა მიშმურს ერეფიშ წორომაჸალობაშა. ქიანაშ ფართობი 118 494 კმ². მახორობა - 16,407,000 ადამიერი. ქიანაშ ნანანოღა — ლილონგვე. ოფიციალური ნინეფი ჩინიანჯა (მალავიშ ნინა) დო ინგლისური. ერუანული დღახუ 6 კვირკვე — ზოხორინალაშ დღა (1964). ფარაშ ართული მალავური კვაჩა.
ქიანაშ ხურგეფიშ ედომუშამი სიგჷრძა 2,881 კმ. მალავის ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე უხურგანს მოზამბიკიშ რესპუბლიკა (1,569 კმ), ბჟადალშე - ზამბია (837 კმ), ოორუეშე - ტანზანია (475 კმ).
მალავი რესპუბლიკა რე. კანონმადვალუ ხეშუულება უკებჷ პრეზიდენტის დო ართპალატამ პარლამენტი. ადმინისტრაციულო მალავი ირთუ 3 პროვინციათ. სახენწჷფოშ მადუდე რე პრეზიდენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
სინაგოგა
სინაგოგას, მუჭოთ წესი, ხვამეფშო ართი ფართო დარბაზი უღუ, მორჩილი ოთახეფი ოგურაფალო დო შხირას ჯარალობური დარბაზი დო ოფისეფი რე. კანკალეს თაშნეშე ზოხო ოთახი უღუ თორაშ დაგურაფალო, ნამუშათ ბეით მიდრაშ უჯოხონა — בית מדרש (ბეით მიდრაშ, „გურაფაშ ჸუდე“).
სინაგოგეფი წიმინდე აბანი ვა რე, თაშნეშე სინაგოგა ვა რე ოვალდვალე ოხვამერი. ურიულ ხვამეფქ შილებე თექ იმანჯასჷნ, სოდე ვითი ურია აკიშაყარუნ. სინაგოგა ვა რე ოხიდა დო ვა თირანს ნანდულ, დიდი ხანიშ ჯინოხ აკორღვაფილჷ წიმინდე ოხიდას იერუსალიმს.
სინაგოგაქ გორჩქინდჷ პალესტინას (ჯვ. წ. IV ო), ეგვიპტეს (ჯვ. წ. III ო). იერუსალიმიშ ოხიდაშ აკორღვაფაშ (ახ. წ. 70 წ.) დო დიასპორაშ (პალესტინაშ ფარგანეფს გალე ურიული კოლონიეფი) გოფართაფაშ უკული სინაგოგეფი ირდიხას აკმიგაფუ, სოდე ურიეფი ოხორანან.
სინაგოგას ნინალაშ ბორჯის ცენტრალურ ფიგურას რაბი (რაბინი) წჷმარინუანს. სეფარადულ თემს თე ფუნქციას ხახამი — რელიგიური ტრადიციაშ დიპლომირაფილი მორჩქინე არსულენს, ნამუსჷთ ნება უღუ დომონძღვარუას კეჰილა, რელიგიურ სასამართალოს ოკათუდას, დაგურუას რელიგიურ ოგურაფუეფს.
სინაგოგაშ არქიტექტურული კომპოზიცია დო დეკორი თარო მავრიტანული სტილიშ რე.
ჯაია
ჯაია (Jaya; ვარ-და პუნჩაკ-ჯაია) — ჯიშთი ინდონეზიას, კოკი ახალი გვინეაშ ბჟადალ ნორთის, სუდირმანიშ ქჷნდჷრს. ოკიანეთიშ უმაღალაში ჭურჭკ. სიმაღალა - 4884 მ. აკოგაფილი რე ულტრანერჩი მაგმური ქანეფით. 4500 მეტრიშ ჟილე ფორილი რე იროიანი თირით დო ჯიშთეფით, ნამუშეფიშ ედომუშამი ფართობი რე მეხოლაფირო 15 კმ². გეოლოგიური თოლწონუათ, იდვალუაფჷ ავსტრალიაშ ფინაქანიშ ფარგანეფს.
მიოჰორჷ ნიდერლანდალ მეზუღე იან კარსტენიქ ნიშიშ ბორტიშე 1623 წანას. მოგვიანაფათ ჯიშთის თიში ჯოხოქ გიადჷ — კარსტენს-ტოპენი ანუ კარსტენსიშ გვალა. 1965 წანას ინდონეზიაშ პრეზიდენტიშ — აჰმედ სუკარნოშ პატიოჩამალო გიადვეს სუკარნო. 1969 წანაშე გიადჷ ასეიან ჯოხოქ - ჯაია, ნამუთ ქორთულ ნათანგას დოხოლადირო „გომორძგუაშ“ შანენს. კანკალეშა ჯიშთიშა თაშნეშე „კარსტენსიშ პირამიდა“ უჯოხონა.
ჯიშთიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ მაღალგვალამი კარიერი გრასბერგი, სოიშა ეშმეღანა ორქოს, ვარჩხილს დო ლინჯკს. ჯაია მიშმურს ლორენციშ ერუანული პარკიშ აკოდგინალუაშა. კონკასშა მაართა ეშართეს 1962 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდონეზიაშ გვალეფი კატეგორია:ახალი გვინეა კატეგორია:სუკარნო კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ივანე მერაბიშვილი
ივანე (ვანო) მერაბიშვილი  (დ. 15 პირელი, 1968, ოფ. უდე, ადიგენიშ რაიონი) – ქორთუ სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე, საქორთუოშ დინოხოლენი საქვარეფიშ მინისტრი 2004 წანაშ ქირსეთუთაშე 2012 წანაშ 30 მანგიშახ. 2012 წანაშე საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი. 2002 წანაშე ართოიანი ნაციონალური ყარაფიშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალო დო თიში გენერალური მელამოსეთ გჷნირთჷ.
ბიოგრაფია
1992 წანას გაათუ ქართიშ ტექნიკური უნივერსიტეტიშ ოგვალე ფაკულტეტი. 1992-1995 წანეფს მუშენდჷ საქორთუოშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის დო აგრარულ უნივერსიტეტის ლაბორანტო, უნჩაშ ლაბორანტო, ასისტენტო, უკულაშ მენცარ წორომოხანდეთ. 1995 წანაშე დიხაშ აღალარეფიშ ნებეფიშ თხილუაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტი რდჷ. 1996 წანას დუდიშალაშ ინსტიტუტიშ ართ-ართი წოროდჷმარსხუაფალო გჷნირთჷ. ჸუნს ალმასქუ დო ჟირი ქომოლსქუა.
პოლიტიკური კარიერა
1999 წანას მერაბიშვილი გჷშეგორეს საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურო. 2000 წანაშე საქორთუოშ პარლამენტიშ ეკონომიკური პოლიტიკაშ დო რეფორმეფიშ კომიტეტიშ დუდმახვენჯი რდჷ. 2004 წანას ვარდეფიშ რევოლუციაშ აქტიური ხუჯიშ დუმაკინალი რდჷ. 2004 წანას, 26 ღურთუთას პრეზიდენტი სააკაშვილქ დარინუ პრეზიდენტიშ ალმარენჯო ერუანული უშქურანჯობაშ ოკითხუეფს დო ერუანული უშქურანჯობაშ სხუნუშ მელამოსეშ საღალეს არსულენდჷ. კჷნე თე წანაშ 7 მანგი - 18 ქირსეთუთა - საქორთუოშ სახენწჷფო უშქურანჯობაშ მინისტრი რე. 2004 წანაშ 18 ქირსეთუთას დირინუ საქორთუოშ დინოხოლენი საქვარეფიშ მინისტრო.
სანდრო გირგვლიანიშ საქვარი
2006 წანას მოხვალამირ ჸოფირებეფიშ ართოიანობაქ საორჩანოთ გჷნაშქჷ მერაბიშვილიშ დუდალა ახალ ომინისტრეს. სანდრო გირგვლიანიშ ჸვილუაშ საქვარი მერაბიშვილიშ პოსტიშე გინორინაფაშ მოთხუალაშო ოპოზიციაშ თარი სამანჯელი რდჷ. ნამთინე პოლიტიკოსი დო ადამიერეფიშ ნებეფიშ მათხილე ორგანიზაციაშ აქტივისტი მინისტრის ადანაშურენდჷ ჸვილუაშ ფაქტეფიშ ფულუას.
სანდრო გირგვლიანი ღურელი ქო ძირეს ქართიშ ნოღაგალენს ინციდენტიშ უკული, მუსჷთ ომინისტრეშ მაღალპოსტამეფი დო ვანო მერაბიშვილიშ ალმასქუ თაკო სალაყაია ორსუდეს.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1968 კატეგორია:საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრეფი
ლაუკა
ლაუკა — წყარმალუ ნამუთ ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ჩილეშ ალტიპლანოს, ტარაპაკაშ რეგიონს დო მეურს ბოლივიას, სოდეთ ენმაკათუ კოიპასაშ ტობას. წყარმალუშ სიგჷრძა აკმადგინანს 225 კმ-ის. თიში ჟინი მალუობა იდვალუაფუ ლაუკიშ ნაციონალური პარკიშ ფარგალეფს.
1930-ამ წანეფს, ჩილეშ თარობაქ დიჭყჷ წყარმალუ ლაუკიშ ჰიდრორესურსეფიშ გჷმორინაფა დო თიშ წყარით ასაპიშ ლეხერიშ წყარუა, მუდგაქჷთ გჷშეჭანუ ბოლივიაშ თარობაშ კონწარი უბაღინაფუობა, ნამთ ანტკიცენდჷ, ნამდა ჩილეშ თარობა ხელობურო უთირანდჷ კალაპოტის ინტერნაციონალურ წყარმალუს. თე ამბეთ გჷშაჭანაფილი დიპლომატიური კონფლიქტიქ ჩილე დო ბოლივია შქას დიჭყჷ 1939 წანას დო გეგინძრჷ 1960 წანაშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბოლივიაშ წყარმალუეფი
ჰიმალაი
ჰიმალაი (हिमालयः, „თირიშ ორენი“, हिमालय, हिमालय, 喜馬拉雅山脈) — მოსოფელიშ უმაღალაში გვალეფიშ სისტემა აზიას. გოფაჩილი რე ავღანეთიშ, პაკისტანიშ, ინდოეთიშ, ჩინეთიშ, ნეპალიშ, ბჰუტანიშ დო მიანმარიშ ტერიტორიეფს. ეშახე ტიბეტიშ გვალონაშ დო ინდ-განგიშ რზენიშ შქას. სიგჷრძა 2400 კილომეტრშე უმოსი, სიგანა - 180 კილომეტრშე 350 კილომეტრშახ. ფართობი დოხოლაფირო 650 ვითოში კმ². ოშქაშე სიამაღალა დოხოლაფირო 6000 მ. ჰიმალაის იდვალუაფუ დიხაუჩაშ უმაღალაში კონკა ევერესტი (8848 მ). 11 კონკაშ სიმაღალა 8000 მ-ს ოჭირინუანს, ნამუეფსჷთ შხვანერო ბრუოვითოშიანეფს უძახჷნა. ჰიმალაი რე დიდი ოროგრაფიული, კლიმატური დო ფლორისტიკული ხურგი ცენტრალური აზიაშ ტიოზეფს დო ობჟათე აზიაშ ტროპიკულ ლანდშაფტეფს შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:ნეპალიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:პაკისტანიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:ბჰუტანიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:მიანმარიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:ავღანეთიშ ქჷნდჷრეფი
ილებო
ილებო (Ilebo) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ კასაიშ პროვინციას. ზუღაშ დონეშე 320 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
პერუშ ვულკანეფიშ ერკებული
თაქ წჷმორინაფილი რე პერუშ ვულკანეფიშ ერკებული. thumb|ჩაჩანი - ელ-მისტი thumb|კოროპუნა thumb|Sabancaya
სქოლიო
კატეგორია:პერუშ გეოგრაფია
ეკვატორი
thumb|350px|დიხაუჩაშ ეკვატორი ეკვატორი — წჷმოძირაფაფონი გინოკვათუაშ ღოზი დიხაუჩაშ ჟინპიჯის ბირტყას, პლანეტაშ რთაფაშ ღერძიშ პერპენდიკულარულო, ნამუთ თიშ ცენტრის ჭკირუნს. თეშნერო ეკვატორი დიხაუჩას ჭკირუნს ობჟათე დო ოორუე გვერდოსფეროეფო. შხვა პლანეტეფიშ დო ასტრონომიული რსხულეფიშ ეკვატორეფი ხოლო ანალოგიურო ითანჯჷნა.
დიხაუჩაშ ეკვატორიშ სიგჷრძა რე 40 000 კმ.
ეკვატორული ქიანეფი დო ტერიტორიეფი
ეკვატორი გინმოჭკირუნს 14 ქიანაშ ტერიტორიას:
თიშ ჯოხოდვალაშ უმკუჯინალო, ეკვატორული გვინეაშ ტერიტორიას ვეგჷნმურს ეკვატორი, მორო თიში კოკი ანობონი იდვალუაფუ ეკვატორიშ ობჟათეშე 155 კილომეტრის, დოსქილადირი ტერიტორია — ეკვატორიშ ოორუეშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოდეზია კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:ნავიგაცია
ჯვ. წ. 860
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 860 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
შაიენი (წყარმალუ)
შაიენი (ინგლ. Cheyenne River) რე წყარმალუ ააშს, ვაიომინგიშ დო ობჟათე დაკოტაშ შტატეფს. წყარმალუ შაიენიშ სიგჷნძა რე 475 კმ. ღანჩოშ ფართობი 62,800 კვ.კმ. შაიენი წყარმალუ მისურიშ ნადუ რე.
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
ბორჯომი (წყარი)
thumb|200პქ|მარჯვნივ|ბორჯომიშ ბოთილი „ბორჯომი“ — ვულკანური გორჩქინაშ მინერალური წყარი თე ჯოხოდვალაშ ნოღა-კურორტიშე, ნამუთ ორთაშობური მუნაჩემეფით 1500 წანაშე უმოსის ეთმეკოროცხჷნს. მიარე წანაშ მალობას რგებაფულენდჷ უდიდაში პოპულარობათ რუსეთიშ იმპერიას, სსრრ-ს დო მუშ გალე ხოლო.
ბორჯომიშ წყარი დიხაუჩაშ ჟიდოხიშა ეშმურს 8-10 კილომეტრიშ სიტომბაშე, ორთაშობური გაზიშ, ნოშქერბადიშ დიოქსიდიშ წნევაშ მოხვარათ. ბრელ შხვა მინერალურ წყარშე გოშხვანერაფათ, ვაჭიშუანს დიხაშ თუდო გორგილაფას დო ჟიდოხიშა ეშმურს ტჷბუ სახეთ (38-41 °С), ნამუთ „შარადოშარას“ იხვეიანებუ კავკაციონიშ გვალეფიშ 60 შხვადოშხვა მინერალიშ კომპოზიციათ.
ბორჯომიშ წყარიშ რკვიაშ მოღალუეფი ოძირანა, ნამ-და თიშ ფორმირაფაშა თია მიშმუღჷნა სიტომბაშურ მინერალიზაფილ, ალმახანურ ლჷგე დო დაბალ მინერალიზაციაშ წყარეფს.
1990-იანი წანეფიშ დაჭყაფუშ გჷმორკვიებეფქ ოძირეს, ნამ-და „ბორჯომი“, წყარბადიშ იზოტოპეფიშ აკოფარდაფათ, კარდინალურო იშხვანერებუ შხვა მინერალურ წყარეფშე.
უჯვეშაში პერიოდი
ბორჯომიშ მინერალურ წყუეფშა მეგორაფილი ჸოფე დიო ხოლო ახალი წანაშეკოროცხუაშ მაართა ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს. XX ოშწანურას მეგორაფილქ იჸუ 7 ქუაშ აბაზანაშა. მუჭოთ რჩქჷ, ბორჯომიშ წყარს გჷმირინუანდეს თე აბაზანეფშო დო ვართ ხვალე ოშუმალო. ბორჯომს მეგორაფილი არქეოლოგიური მოღეეფი ანტკიცენს, ნამ-და მინერალური წყარი გჷმირინუაფუდუ XVI ოშწანურაშ დალიერშა. ნაძირეფი რე შქა ოშწანურაშ ჭუბერიშ სვირეფი, ნამუეფით ბორჯომიშ კანკალე წყუშა რდჷ მეჸუნაფილი. XVI-XVIII ოშწანურაშ ლჷმეფიშ გეშა წყუეფქ ბრელ ხანიშ მალობას გოჭყოლადას ქიმიაჩჷ დო თი აბანეფი, სოდეთ თე წყუეფი რე, მეტებულქ იჸუ.
გოლოვინიშ პერიოდი
ბორჯომიშ წყუშ „მაჟირა შურდგჷმაქ“ დიჭყჷ XIX ოშწანურაშ 20–ამი წანეფიშ დალიერს. 1829 წანას ბორჯომს ქინარინეს ხერსონიშ გრენადიორეფიშ პოლკი. ართიშა ჯარიშკოჩეფქ ტყას, წყარმალუ ბორჯომულაშ მარძგვან წყარპიჯის ქოძირეს მინერალური წყუ. პოლკოვნიკ პ.პოპოვქ დეინტერეს თე ამბეთ დო ზოჯჷ წყუშ გოწიმინდუა დო ჭკუდეფით გილანთირუა პოლკიშა. მუს ყიაშ დო ვითოჟირჩანზმა ჭჷშ გეჯეჯი ოჭირჷდჷ დო წყარქ თიზმა მარგებელქ იჸუ თიშო, ნამ-და გინოჭყვიდჷ ქუალეფით გოხურგუა. თექ ეიოგაფუ მუქ აბანო დო ჭიჭე ჸუდე მუშო.
1837 წანას ხერსონიშ პოლკი დოთირუ ქორთუ გრენადიორეფიშ პოლკიქ. პოლკიშ ექიმ ამიროვქ დიჭყჷ წყარიშ აკოდგინალუაშ გჷმორკვიება დო მუში ჟიმოქმენდალაშ დოგურაფა. მაქ ქაჯღონჷ წყარიშ მაართა სინჯეფი სანქტ-პეტერბურგშა დო მოსკოვშა.
1841 წანას ბორჯომიშ მინერალური წყარი თიხანო უკვე თიცალი ჯოხოგოლაფირი რდჷ, ნამ-და კავკაციაშ თარმართებელ ევგენი გოლოვინქ მუში ლეხი ოსურსქუა ბორჯომშა მიდეჸონჷ ომკურნალებერო. უჩინებუ რე, კონკრეტულო მუ ლახარა უღუდუ თის, მარა ჩინებული რე, ნამ-და წყარქ დიდო მოურთჷ, მუშ გეშათ ბორჯომიშ მინერალური წყუშ მაართა წყუს გოლოვინქ ოსურსქუაშ ჯოხოთ (Екатерининский) ქიგიოდუ, მაჟირას — მუში (Евгеньевский).
1842 წანას ექიმ ამიროვქ თხუალათ მიკართჷ გენერალ გოლოვინს, ნამ-და მონწყუელედჷკო კურორტი ბორჯომი. თე ბორჯის იჭყაფუ ნოღა ბორჯომიშ ინფრასტრუქტურაშ გოვითარაფა.
ვორონცოვიშ პერიოდი
1846 წანას კავკაციას ახალდორინაფილ მაფაშნათირა მიხეილ ვორონცოვქ ბორჯომი მუშ საზარხულო რეზიდენციათ გინიშქუ. დიჭყჷ ნოღაშ ინფრასტრუქტურაშ გოვითარაფაქ: ეგაფილქ იჸუ ჸუდეეფქ, აბანოეფქ, ოხვამეეფქ, სასუმაროეფქ. 1850 წანას გეშენჷ მინერალური წყარეფიშ პარკიქ, 1854 წანას დიჭყჷ მაართა გჷთმაბუნალი ქარხანაშ ეგაფაქ. ოურდუმე ლაზარეთიშ აფთიაქარქ, ზახაროვქ გჷმაბუ მინერალური წყარი 1300 ოვალურ, გვერდლიტრამ ბოთილეფს დო ქართიშა გჷმაჩამუშა მიდეღჷ.
რომანოვიშ პერიოდი
1862 წანას კავკაციაშ მაფაშნათირათ ქჷდარინეს კაბეტი თავადი მიხეილ რომანოვი. მუქ ხოლო მუში საზარხულო რეზიდენცია მანწყუ ბორჯომს. თი ბორჯიშო ბორჯომიშ სამკურნალო მუშებეფიშ (თვისებების) ამბექ თელ რუსეთიშ იმპერიას გისჷმუ. ბორჯომს ეიგაფუდუ ახალი დოხორეეფი, პარკეფი, სკვერეფი, სასუმაროეფი. 1894 წანას გოჸუნაფილქ იჸუ ხაშურიშე ბორჯომშა რკინაშშარაქ, მუქჷთ გაუჯგუშუ მეულა-მოულა. თეიშა ბორჯომშა ცხენამი ფაეტონეფით გილეშეს დო შარას ქართიშე ბორჯომშა 8–9 საათი ოკოდჷ.
1896 წანას გინწყჷ შუშაშ მაართა ქარხანაქ, სოდეთ 1950 წანაშა ბოთილეფი ხეთ იხაზჷრებუდუ.
1904 წანას ხვადუ „ბორჯომიშ“ წარმებაშ ნორთობური მექანიზაცია, კერძოთ შუშა ქიხაზჷრებუდუ და, ბოთილეფშა ინობუნა უკვე მექანიზაფილ წესით ქჷდიჭყეს. თე წანათ ითარიღებუ ოგაზეთე განცხადება, სოდეთ ჩიება რე მინერალური წყარიშ — „ბორჯომიშ“ ვაგონეფით გჷმოჩამაშე. წარმებაშ მექანიზაციაქ მიღჷ კაბეტი წჷმოძინა: 1854 წანას ხვალე 1350 ბორჯომქ გჷშართჷ ქარხანაშე და, 1905 წანას მუშ რიცხუქ 320 ვითოშ ბოთილშა მირდჷ, 1013 წანაშო უკვე 9 მილიონს გინაჩირთჷ.
სხუნუეფიშ პერიოდი
სხუნუეფიშ პერიოდის ბორჯომქ სტალინიშ საჸოროფო მასვანჯებელ აბანო გინირთჷ, კრემლის ნამთინი შაყარუა ვეტარებუდუ „ბორჯომიშ“ უმუშეთ.
1961 წანას 423 ვითოშ ბოთილქ იჸუ ექსპორტირაფილქ მოსოფელიშ 15 ქიანაშა, თენეფს შქას ააშ-შა, საფრანგეთშა, ავსტრიაშა დო შხვა ქიანეფშა. 1980-იან წანეფს „ბორჯომიშ“ გჷმოჩამაქ 400 მილიონ ბოთილს მიოჭირინდუ დო თიქ სსრრ-ს არძაშე პოპულარულ წყარო გინირთჷ.
ზოხორინელობაშ მაართა 20 წანა
1997 წანას მოხვადჷ „ბორჯომიშ“ №1 და №2 ქარხანეფიშ მოდერნიზაციაქ, კომპანიაშ დორხველობაშა გინილჷ ხაშურიშ შუშაშ ქარხანაქ, ნამუთ ბორჯომშე 30 კმ–ს იდვალუაფუ. თაშნეშე მოხვადჷ მუშ მოდერნიზაციაქჷთ. 1998 წანას №2 ქარხანას დიჭყჷ „ბორჯომიშ“ გჷმაბუნაქ პლასტიკურ ბოთილეფშა.
1999 წანას თი ქარხანას ქჷდიჭყჷ უგაზო მინერალური წყარიშ — „ბორჯომიშ წყუეფიშ“ გჷმაბუნაქ.
XXI ოშწანურა
ათეჟამო ბორჯომიშ მაწარმებელი რე კომპანია IDS Borjomi Georgia, ნამუთ რე ოერეფოშქაე კომპანია — IDS Borjomi International-იშ ნორთი. ამდღა „ბორჯომიშ“ ექსპორტი მოსოფელიშ 30 ქიანაშა ხვადუ.
2002 წანას №2 ქარხანაქ დიჭყჷ უგაზო წყარიშ — „ბაკურიანიშ“ გჷმაბუნა 5 ლიტრამ, 2008 წანაშე 6 ლიტრამ ბოთილეფშა.
2005 წანას „ბორჯომიშ“ წარმებაქ 200 მილიონ ბოთილს მიოჭირინდუ.
2007 წანას ოერეფოშქაშე ოსერტიფიკაციე კომპანიაქ Bureau Veritas „ბორჯომს“ ქიმიანიჭჷ წარმებაშ უშქურანჯობაშ დო ხარისხიშ ოერეფოშქარე სერტიფიკატი ISO 22000.
დიოდღარო კომპანია ბორჯომ-ბაკურიანიშ ლეხერს 4 დოსახელაფაშ პროდუქციას აწარმენს:
წყუეფი
ბორჯომიშ მინერალური წყარეფიშ ობადე კავკაციონიშ მესხეთიშ ქჷნდჷრიშ ცენტრალურ ნორთის იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე 760–920 მეტრაშ აბსოლუტურ სიმაღალას. „ბორჯომი“ მიპალუაფუ 9 ინჭაბურღილშე, ნამუეფიშ სიტომბა რე 1200–1500 მეტრა.
„ბორჯომიშ“ ობადეეფიშ აკოთოლორაფა მიშჷ 1927 წანაშე. გვალო, 1982 წანაშა, გოჭკირილქ იჸუ 18,4-შე 1502 მეტრაშა სიტომბაშ 57 ინჭაბურღილქ. აკოთოლორაფეფქ სამუშეფიშ დოჭყაფაშა ობადეშ ცენტრალურ ნორთის მოქმედენდჷ ხვალე ჟირი წყუ: კავკაციაშ თარმართებელ ევგენი გოლოვინიშ (Евгеньевский) დო მუში ოსურსქუაშ, ეკატერინეშ ჯოხოშობაშ (Екатерининский), ნამუსჷთ წყარქ მოურთჷ.
1957–1978 წანეფს ჩატარებული სამუშეფიშ შედეგო ბორჯომიშ ობადეეფიშ თანჯეფქ ნიშულამო გეფართუ, გჷმილინჷ ახალ ოექსპლუატაციე განობეფქ დო შანულამო მირდჷ ბორჯომიშ წყარიშ მარაგეფქ. თეშ ჭყოლოფათ სხუნუეფიშ პერიოდის წარმებაქ 400 მილიონ ბოთილშა მირდჷ.
ამდღა ბორჯომიშ ლეხერს სუმი ოექსპლოატაციე განობა რე: ცენტრალური (ნოღა ბორჯომიშ ფარგალეფს), ლიკანიშ (დაბა ლიკანიშ ტერიტორიას) დო ვაშლოვანი–ყვიბისიშ (ოფუტეეფიშ – ვაშლოვანიშ დო ყვიბისიშ ტერიტორიეფს). თე განობეფს რე 9 ოექსპლუატაციე ინჭაბურღილი, ხოლო 13 ინჭაბუღილი გჷმირინუაფუ ობადეშ რეგულარული მონიტორინგიშოამ (წყარიშ დონე, წნევა, ტემპერატურა დო შხვა).
მოპალაფა და გჷმაბუნა
საქორთუოშ სასარგებელო დინოხურიშ მარაგეფიშ კომიტეტიქ დანტკიცჷ 2006–2031 წანეფს ბორჯომიშ მინერალური წყარიშ მოპალაფაშ მოცულობა 561 000 ლიტრა დღას, მუთ შანენს თის, ნამ-და ირთუთალურო იწარმებუ 1 000 000 ბოთილიშ უმოსი.
გჷმაბუნა
ინჭაბურღილეფშე მეღებული მინერალური წყარი 25 კილომეტრამი უღანჯებუ სვირით მიაჭირინდუაფუ გჷმმაბუნალ ქარხანეფს. თინა თაქ გირინუაფუ, იჩხურებუ, იგაზუ ნოშქერბადიშ დიოქსიდით, გჷმიბუნუაფუ ბოთილეფშა დო ხვადუ მეხუაფა (შეფუთვა).
ამდღა ნოღა ბორჯომს მოქმედენს ჟირი გჷმმაბუნალი ქარხანა: მაართა მინერალურ წყარს გჷმაბუნს შუშაშ ბოთილეფშა, მაჟირა — პლასტიკატიშ ბოთილეფშა. ბოლო ვითი წანაშ მალობას იტარჷ ქარხანეფიშ ედომუშამ მოდერნიზაციაქ.
ასორტიმენტი
მინერალური წყალი „ბორჯომი“ ამდღა ბაზარს წჷმორინაფილი რე ოთხნერი მეხუალათ:
ორგანიზმიშ წიმინდუა
ვულკანური ბადებაშ მინერალეფიშ უნიკალური კომპლექსიშ ჭყოლოფათ „ბორჯომი“ მოქმედენს, მუჭოთ „დინოხოლენი ჩხაპი“ დო გოსოფურო წიმინდანს ორგანიზმის. თინა უძინანს იმუნიტეტის დო ეფექტური რე ოჭკომალიშმუმანელებერი სისტემაშ დო ნივთიერებეფიშ თირუათ გჷმოჭანაფილი ლახარეფიშ პროფილაქტიკაშო დო კურნალობაშ ბორჯის.
კვებაშ ჰიგიენაშ სპეციალისტეფიშ თანახმას, ალმახანური მანებელი ეკოლოგიური პიჯალეფიშ დო უდუბალანსაფირი კვენაშ გეშა გაკოციმილი რე ადამიერიშ ორგანიზმიშ ტუტე-მჟავაშ წონაწორალა (pH) დო მოძინელ რე ჟავეამობა. „ბორჯომიშ“ რეგულარული მეღება აბალანსენს pH-ის დონეს დო თაშნეშე, ქიმინჷნს ოპტიმალურ პიჯალეფს ორგანიზმის ნივთიერებეფიშ თირუაშო. თაშნეშე „ბორჯომი“ აუჯგუშენს ჭჷშ მუშობას დო ორგანიზმიშე გჷშუღუ შლაკეფი.
„ბორჯომი“ გჷშეგორუ მინერალეფიშ დობალანსაფილი აკოდგინალუათ, თეშენი ტრადიციულო ბრელი ადამიერი შუნს თის მუჭოთ სუფრაშ წყარს. მაგალითო, კალციუმი „ბორჯომს“ 100 მგ-შე ნორკე რე, მუთ დაშქუმალარი რე ირდღალური ხვარებაშო — ჯიმუეფიშ შაყარუაშ რისკი რე ხვალე თიწკჷმა, მუჟამს კალციუმიშ აკოდგინალუა 200 მგ/ლ-ს გინმაჩირთუ.
წონაშე დორკება
დიეტოლოგეფი გინომეტაფილ წონამეფს ელუჩანა, შვანი რჩქვანილურშე უმოსი „ბორჯომი“. თენა ჯგირო მოქმედენს ნოშქერწყარეფიშ დო ლიპიდეფიშ თირუაშე დო წჷმოქიმინჷნს ადენოზინტრიფოსფორმჟავას (ატფ), ნამუშ ფაჩუათ გჷმირთუ ენერგია.
ეიოშანალი რე, ნამ-და გინომეტაფილ წონაშ მაღვენ ადამიერეფს ექიმეფი ელუჩანა ვემიღანი ძალიეროგაზირაფილი წყარი თიშენი, ნამ-და თინა ასტიმულირენს ყიაშ წვენიშ გჷშართუალას, ანუ იჭანუანს შქჷრენიშ ღიაბის. თეშენი, მიდგას წონაშე მორკება ოკონ, „ბორჯომიშ“ მეღებაშა რეკომენდირაფილი რე მუშე ნოშქერბადიშ დიოქსიდიშ გოტება.
კიბირეფი
=== მუს მალე „ბორჯომი“ ===
ქიმიური აკოდგინალუა
კავკაციას ბრელი მინერალური წყარი რე, მარა ნამთინს ვაუღუ თიცალი ქიმიური აკოდგინალუა, მუჭომით „ბორჯომს“. XIX ოშწანურაშე მოჸუნაფილი ამდღარშა „ბორჯომიშ“ დო მუში უნიკალური მუშებეფიშე 100-შ უმოსი ომენცარე ნახანდი დო სამედიცინო გჷმორკვიება რე ჭარილი. 1890 წანაშე დოჭყაფილი ბორჯომიშ მინერალურ წყარეფს ირკვიენა გეოლოგეფი დო ქიმიკოსეფი, ნამუეფით ანტკიცენა, ნამ-და მუში ტემპერატურა, ფიზიკურ–ქიმიური მუშებეფი დო მინერალეფიშ აკოდგინალუა უთირუ რე.
100 გრამი „ბორჯომიშ“ აკოდგინალუა ათეშნერი რე: