cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯოკიაკარტაშ სპეციალური რეგიონი
ჯოკიაკარტაშ სპეციალური რეგიონი (Daerah Istimewa Yogyakarta) — ინდონეზიაშ არძაშე ჭიჭე პროვინცია. იდვალუაფუ კოკი იავას. ჯოკიაკარტა აკა პროვინცია რე ინდნონეზიას, ნამუთ დიო ხოლო კოლონიალიზმშახიანი მონარქიაშ შარათ იმართუაფჷნ, ჯოკიაკარტაშს სულთანი პროვინციაშ მონძეფონი გუბერნატორი რე. პროვინციაშ ნანანოღა - ჯოკიაკარტა.
იდვალუაფუ კოკი იავაშ ობჟათე წყარპიჯიშ გოხოლუას, მედომუშამო ეშახე ცენტრალური იავაშ პროვინციაშ დინოხოლე. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, პროვინციაშ მახორობა 3 452 390 ადამიერს აკმადგინანს.
სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიაშ პროვინციეფი
ამჰარული ნინა
ამჰარული ნინა – ამჰარალეფიშ ნინა, ორხველჷ სემიტურ ნინეფს. ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ ეთიოპიას.
ზოგადი ჩინებეფი
დიალექტური გინორთელობეფი უშანულამო რე. ლიტერატურული ნინაქ გჷმიქიმინუ შოანური დიალექტიშ ბაზას.
სტატუსი
ოფიციალური ნიენა:
გოფაჩუაშ არეალი:
გოფაჩილი რე ეთიოპიაშ ცენტრალურ დო ობჟათე რეგიონეფში.
გრამატიკა
ჭარალუა XIX ოშწანურაშე ლაწკარამი ეთიოპიურ ანბანიშ ოსხირით. ზიტყვეფიშ რანწკი ზიტყვასკვილს ფიქსირაფილი რე, მასმენელი ბოლოს გერე. მაართა ჩინებული დინნაჭარეფი (“ოურდუმე ბირეფი”) XIV ოშწანურათ ითარიღებუ.
ლექსიკა
ფრაზეფი დო ზიტყვეფი
რიცხუეფი
რუთულეფი
რუთულეფი თაშნეშე რუთულარეფი — კავკაციაშ ართ-ართი ჯინჯიერი კათა, ნამუთ ობჟათე დაღსტანს, წყარმალუ სამურიშ ჟილენ მალობას ოხორანს. ეთნონიმი რუთული, თინეფიშ არძაშე კაბეტი დო შანულამი ოფუტეშ, რუთულიშ ჯოხოდვალაშე მოჸურს.
იბარი (წყარმალუ)
იბარი (იბერი, იბრი) (Ibër, Ibri, სერბ. Ибар) რე წყარმალუ მონტენეგროს, კოსოვოს დო სერბეთის. წყარმალუ იჭყაფუ ჰაილაშ გვალეფს, როჟაიეს, მონტენეგროს, გიშმურს კოსოვოშ ტერიტორიას დო ინაკათუ წყარმალუ ბჟადალ მორავას, ნოღა კრალევოშ ხოლოს, ცენტრალურ სერბეთის. წყარმალუ იბარიშ სიგინძა რე 272 კმ. აუზიშ ფართი 7 925 კვ.კმ.
რუთულეფი
ნინა
რუთულური (მუხიდური) ნინა დაღესტანური ნინეფიშ ბუნაშ ლეზგიურ გიმენბუნაშა მიშმურს. რუთულური ნინა უჭარალე ნინა რდჷ. რუთულურ ანბანქ ხვალე 1993 წანას გიჭყჷ რუსული გრაფიკაშ ოსხირშა. თიმ წანაშე რუთულიშ რაიონს მახორუ რუთულარ ბაღანეფს სკოლეფს მასქერულ ნინაშათ ოგურუანა, რუთულეფი ჟირნინამეფი რენა. თინეფშე კანკალეს ჟირ ნინაშე უმოსი უჩქჷ. რუთულურ ნინას უღუ გეჸვენჯი დიალექტეფი: დორხველ რუთულური (მუხიდური), შინაზური, მუხ რეკული, იხრეკული, ბორჩულ - ხინავური. რუთულური ნინაშო დახასიათაფალი რე ხონარამეფიშ (14) დო წოროხონარამეფიშ (38) რთული სისტემა.
პარანალიშ ობსერვატორია
პარანალიშ ობსერვატორია (ესპ. Observatorio Paranal) რე ასტრონომიული ობსერვატორია, ნამუთ იდვალუაფუ ჩილეშ ატაკამაშ ტიოზის, სერო-პარანალიშ გვალას, ზუღაშ დონეშე 2,635 მეტრაშ სიმაღალას. ობსერვატორიაშ მინჯე ორგანიზაცია რე ევროპული ობჟათეშ ობსერვატორია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობსერვატორიეფი
კიურასაო
კიურასაო (Curaçao) — კოკი კარიბიშ ზუღას, ნამუთ ნიდერლანდეფიშ ომაფეშ აკმადგინალი ქიანა რე (2010 წანაშ გჷმათუთაშე მუშითმამართალი სახენწჷფობური წჷმნაქიმინაშ სტატუსით). კოკიშ ედომუშამი ფართობი რე — 444 კმ². მახორობა დოხოლაფირო 158,665 ადამიერს აკმადგინანს (2019). ნანანოღა — ვილემსტადი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ კოკეფი კიურასაო კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ კოკეფი კიურასაო კატეგორია:მორჩილი ანტილიშ კოკეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი
2078
დღახუეფი
კატეგორია:
სანტა-კოლომა (ანდორა)
სანტა-კოლომა – ნოღა ანდორას, ანდორაშ სამრევლეშ ნანანოღა. 2016 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 3002 ადამიერი.
ჯეიმს ალგარი
ჯეიმს „ჯიმ“ ალგარი (James Algar; დ. 11 მანგი, 1912, მოდესტო, კალიფორნია — ღ. 26 ფურთუთა, 1998, კარმელ-ბაი-ზე-სი, კალიფორნია) — ამერიკალი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი დო მულტიპლიკატორი, ნამუთ მუშენდჷ უოლტ დისნეიშ სტუდიაშო. თიში რეჟისორული ნახანდეფი ტყარი ორთაშ გეშა „ოსკარიშ“ 8 პრემიათ რე დოჯილდაფილი. 1998 წანას, თიქ Disney Legends Award-იშ ჯილდო მიპალუ.
სანტა-კოლომა (ანდორა)
კატეგორია:ანდორაშ ნოღეფი
ვილა-რეალი
ვილა-რეალი — ნოღა პორტუგალიას. ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ ეჭარუათ აკმადგინანს 51,850 ადამიერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი
ხორვატიაშ პრეზიდენტი
thumb|150px|ხორვატიაშ პრეზიდენტიშ შილა ხორვატიის პრეზიდენტი (Predsjednik Hrvatske) — ხორვატიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ასრულენს თარო ცერემონიულ ფუნქციეფს, თაშნეშე ხემანჯღვერენს არმიას დო დიპლომატიას. პრეზიდენტის მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. ართი დო იგივე პიჯი პრეზიდენტო გიშეგორუაფუ გეწ-გეწას ხვალე ჟირშა. პრეზიდენტიშ ღურაშ, გჷნორინაშ ვარდა პოსტიშე გოდუდიშულაფაშ შვანს, პრეზიდენტიშ ფუნქციეფს ასრულენს პარლამენტიშ მადუდე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხორვატია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
მავრიტანია
მავრიტანია (موريتانيا), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — მავრიტანიაშ ისლამური რესპუბლიკა (الجمهورية الإسلامية الموريتانية) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას, ქიანას ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ბჟადალი საჰარა, ობჟათე-ბჟადალშე - სენეგალი, ოორუე-ბჟაეიოლშე - ალჟირი, ობჟათეშე დო ბჟაეიოლშე - მალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოწეფი
უბიხეფი
მინი|უბიხეფი უბიხეფი (დორხველი ჯოხოდვალა — თ°ახჷ, Тәахы) — კათა, ნინათ, კულტურათ დო ჸოფათ ომოჯგირჷნა აფხაზეფს, ადიღალეფს, ჩერქეზეფს. XIX ოშწანურაშ 60-იან წანეფშახ ოხორანდეს (დოხოლ. 25 ვთშ. ადამიერი) უჩა ზუღაშ კავკაციონიშ წყარპიჯიშ წყარმალუეფს შახეშ დო სოჭიშ შქას. მეჸუნდეს დიხაშხანდუას, მებაღობას დო გინორჸური მეჩხოლარას.
XIX ოშწანურაშახ, უბიხეფიშ გეშა ჭარილ წყუეფს დახე მუთუნნერი ჩინება ვა რე თხილერი, დო ვემუოკოროცხანთ კანკალე მოშარეშ (ევლია ჩელები, პ. პალასი, ი. გიულდენშტედტი...) დღარეფს-და, ნამუეფსჷთ ამარ-ემერ აფხვადჷნა ზოხო ზიტყვეფი დო გჷმნარაგადეფი, მარა, რჩქვანელობურო, შხვა ნინაშ მასალას აკობრანძილი რე, თიშ გეშა, ნამჷ-და მოშარეეფიშ უმენტაშალა თინეფს ჩერქეზ აბაზ ტომეფო მირჩქინანდჷ.
თინჩალი ბორჯის, მახორობა დიხაშხანდუაშ დო გინორაჸური მეჩხოლარას მეჸუმდჷ. ხილიშ ბაღეფით ჯოხოგოლაფირი რდჷ ვარდანეშ ვე. კანკალე ტომი ვაჭრუასჷთ ოწიუდჷ. ვაჭრენდეს თარო თურქეთწკჷმა. უბიხეფიშ ნიშეფი რეგულარულ რეისეფსჷთ არსულენდჷ.
ვაჭრუა აფართენდჷ უბიხეფიშ თოლონჭუს, დო თინეფს არძენდჷ შილებუამობას, უმოს ტომბას ქჷდუკვირებუდესკო მა-19 ოშწანურაშ დაჭყაფუს გოჭყაფილჷ ღუნჭილ სიტუაციას.
ათე ბორჯიშო რუსეთიშით კავკაციაშ დაჸუნაფალო გოჭყაფილჷ ლჷმაშ, ნიკოლოზ I-შ რაგადით, ღანკი რდჷ „...გვალარეფიშ საბოლა ნორუა დო ურჯეფიშ საბოლა მოჯალაგუა“. ქოთ მართალო, გვალე მალას, კავკაციაშ დაჸუნაფალო დოჭყაფილჷ ბურჯაფიქ ხანგჷნძე, უკონწარაშ ლჷმაშა გეგნორთჷ, ნამუქჷთ ოთხ ვითური წანაშე უმოს ხანს გეგჷნძორჷ. არძაშე უდირაკუეფი ათე ლჷმას ზუსტას უბიხეფი რდეს. მოჯგირე ტომეფწკჷმა, პირველ რანწკის, აბაძეხეფწკჷმა აკოკათელეფი, თინეფი ჯგირო ნარწაფა რაზმეფს წჷმარინუანდეს, ნამუეფჷთ ირო ზათი რდეს ნტერშა გიონთხაფუშო დო თიშ აკორაჸუაშო. მენტებაშ ბორჯის ოწორეშის რდეს, დო უკახალე არძაშე ბოლოს იკინანდეს. ბურჯაგეფს მუში დუდგინოდვალუათ დო ქომოლუათ აწმარენჯის შიშის ენმახუნუანდეს. გიშაკერზაფილი ჯიქინით გიშეგორუაფუდჷ საშეშ ტომი, ნამუთ წყარმალუეფიშ — საშეშ (სოჭი) დო ხამიშიშ (ხოსტაშ) შქას ოხორანდჷ.
ანდაწანიან მაშულიდარჷ ლჷმაქ მუში შედეგი მიღჷ, თის ვართ ყირიმიშ ლჷმაშ ბორჯის სუმ წანიან მოსვანჯაქ მეხვარჷ. ლჷმა დალიას მეთმიაკინუდჷ. ლჷმაშ დალიაშ უციო პიჯალას მეფაშ გამაშ, კაბეტი თარიშ არზით, „ბჟაეიოლ უჩაზუღაპიჯიშ ედომუშამი გინოწმინდუა დო გვალარეფიშ თურქეთშა გინოხორაფა“ წჷმარინუანდჷ.
შაფსუღეფიშ დო აბაძეხეფიშ საბოლა მოჯალაგუაშ უკული, ბორჯაკქ უბიხეფშა ქჷმორთჷ. 1864 წანაშ წანაშ მელახიშ თუთას რუსეთიშ ჯარქ, გენერალ ვ. გეიმანიშ მეჯღვერობათ წყარმალი პსეზუაპსე გეგნორთჷ. ჭყანიერ მენტებას უბიხეფიშ დიხოლიშ ეჭოფუაქ მაჸუნჷ. 25 მელახის, ჯარქ გეჭოფჷ საშე — უბიხეთიშ ცენტრი. დოჸუნაფილჷ მახორობას გჷმუცხადეს გეჸვენჯი:
არძა, მიდგა მიღენდჷ თურქეთიშ სულთანიშ ზიტყვასქვილს, გეგნოხორედუკო-ოკო ოსმალეთიშ იმპერიაშა, უდუჸონებუო დობარგელედუკო-ოკო სუმი წყარმალუშ: შახეშ, ვარდანეშ დო საშეშ ნადუწკჷმა, ზუღაშ წყარპიჯის. თინეფს, ნამუეფსჷთ ოკოდჷ, რუსეთიშ თარობაწკჷმა მურაგადუდესკონ დო თეშნერო, კავკაციას ქჷდოსქილადესკონ, ზიტყვასქვილი მიაჩამუდეს, ყუბანიშ იშო ქჷდიხორეკონ. თეჯგურა კორინი სუმონეჩშახ ფანიაქ ისხუნუ. თინეფშო დახორინალი ოკო გეგშურთუდესკო, მარა უკული თინეფი თეურეშეთ უმოს შორს, კოსტრომაშ გუბერნიაშა გეგნახორეს. უბიხეფიშ მორჩილ ნორთიქ ქაკათჷ ადიღალ კათას დო აფხაზეფს. არძა გინოხორინელქ, ასიმილაცია გჷნიცადჷ კაბეტ კათეფწკჷმა დო მიოდინუ მუში იდენტობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:უბიხეთი
ინოკო
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ იუკონიშ ნადუეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუკონიშ ნადუეფი
კრისტოფ ვალცი
კრისტოფ ვალცი (Christoph Waltz; 4 გიმათუთა, 1956) — ავსტრო-გერმანალი კინოარტისტი. ჩინებულ რე კვენტინ ტარანტინოშ ფილმეფს „უსახელო ნაფეშერეფი“ დო „ჯანგო დუდიშული“ შერსულებური როლეფით. ათე როლეფშო ვალციქ მიღუ მუსხირენ ჯილდო, თინეფ შქას ოსკარი კოჩიშ მაჟირახარისხამი როლიშ შერსულებაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალი არტისტეფი კატეგორია:გერმანალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1956 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
იტაპუაშ დეპარტამენტი
იტაპუაშ დეპარტამენტი (Departamento de Itapúa) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე ნორთის. ფართობი 16 525 კმ². მახორობა — 453 692 კოჩი (2002). ნანანოღა – ენკარნასიონი. პროვინცია გორთილიე 30 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ობო (ნოღა)
ობო (Obo; Obo)  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, ჟიმოლენი მბომუშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ გოხოლუას იდვალუაფუ აფრიკაშ უმეუჭირინაფობაშ პოლუსი. მახორობა — 7187 ადმ. (2003) . ნოღას იდვალუაფუ აეროპორტი M'boki.
სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯანფრანკო როზი
ჯანფრანკო როზი (Gianfranco Rosi; 1964, ასმერა, ერიტრეა) — დოკუმენტური კინოშ იტალიარი რეჟისორი, სცენარისტი დო კინოოპერატორი.
განგანაგარი
განგანაგარი (गंगानगर, Ganganagar) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, განგანაგარპურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა დარსხუ ბიკანერიშ თარქ განგ სინგჰიქ, XIX ოშწანურაშ ბოლოს.
სქოლიო
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
იოსიფ ბროდსკი
იოსიფ ბროდსკი (რუს. Ио́сиф Алекса́ндрович Бро́дский, ინგლ. Joseph Brodsky, დ. 24 მესი, 1940, ლენინგრადი, რსფსრ, სსრრ — ღ. 28 ღურთუთა, 1996, ნიუ-იორკი, ააშ) — რუსი-ამერიკალი პოეტი დო ესეისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1987).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი-ამერიკალეფი კატეგორია:რუსი პოეტეფი კატეგორია:რუსი-ამერიკალი პოეტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1940 კატეგორია:ნაღურა 1996
ჯეიმს აპათურაი
ჯეიმს აპათურაი (சேம்சு அப்பாதுரை, James Appathurai; დ. 7 მარაშინათუთა, 1968, ტორონტო, კანადა) — კანადარი ჟურნალისტი დო ნატოშ ჸოფილი პრეს-მელამოსე. ასეშო რე ნატოშ გენერალური მელამოსეშ სპეციალური წჷმმარინაფალი მოლენკავკაციაშ დო ცენტრალური აზიაშ ქიანეფს.
დებადჷ კანადაშ ნოღა ტორონტოს. 1991 წანას ეკენიას წჷმოძინელო გათჷ ტორონტოშ უნივერსიტეტი (პოლიტიკურ მენცარობეფიშ დო ისტორიაშ ფაკულტეტი), მიღჷ ხელუანობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი. 1993 წანაშ ფურთუთას, ამსტერდამიშ უნივერსიტეტის მიღჷ ოერეფოშქაშე ურთიართობეფიშ მაგისტრიშ დიპლომი (ოერეფოშქაშე ურთიართობეფიშ ფაკულტეტი).
1993 წანაშ მელახიშე რედაქტორიშ მახვარეთ მუშენდჷ კანადაშ ტელერადიომაუჭყაფალობაშ კორპორაციას. 1994 წანაშ მარაშინათუთას, მუშობა დიჭყჷ კანადაშ ერუანული დუდთხილუაშ სამინისტრეს
1998 წანაშ მესის მუშენდჷ ნატოს, პოლიტიკურ ურთიართობეფიშ გჷმნართის. 2004 წანაშ პირელს, ქჷდარინეს ნატოშ პრეს-მელამოსეშ პოსტის.
სქოლიო
კატეგორია:კანადაშ ჟურნალისტეფი კატეგორია:ტამილეფი კატეგორია:კანადაშ ტამილეფი კატეგორია:შრი-ლანკაშ ტამილეფი კატეგორია:ნატოშ ოფიციალური პიჯეფი
შავნიკი (წყარმალუ)
შავნიკი (სერბ: Шавник) რე წყარმალუ მონტენეგროს, ბუკოვიცაშ ნადუ. შავნიკიშ სიგინძა რე 1,5 კმ. წყარმალუ იჭყაფუ პოგლედინაშ გვალაშ ხოლოს, გიშმურს ნოღა შავნიკის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:მონტენეგროშ წყარმალუეფი
სანტ-ჟულია-დე-ლორია (ნოღა)
სანტ-ჟულია-დე-ლორია – ნოღა ანდორას, სანტ-ჟულია-დე-ლორიაშ სამრევლეშ ნანანოღა. 2012 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 7501 ადამიერი.
კატეგორია:ანდორაშ ნოღეფი
ომენოღალე ჯარალუა
ომენოღალე ჯარალუა — თეხანურ მარკვიალეფს ვაუღჷნა ართამი მერინა ომენოღალე ჯარალუაშ ჩინებაშოთ. შხვადოშხვა ავტორეფი თიში ჸოფაშ არანს გინორთელი გეოგრაფიული დო ობორჯე ხურგეფით გჷთმოხურგანა. კანკალე მარკვიალი თიშ გოჭყაფას მეთმურსხუანს თეხანურალას, შხვეფი რაგადანა დიო ხოლო ჯვეშ საბერძნეთის ჩინებაშ გჷმორინაფაშ გეშა. მინი ანტკიცენს, ნამჷ-და ომენოღალე ჯარალუეფქ გიორჯგინეს კომუნისტურ რეჟიმეფს ბჟაეიოლ ევროპას დო ჸოფილ სხუნუეფიშ რსხუს. შხვეფიშ მოარზაფათ, ათე ქიანეფს ომენოღალე ჯარალუეფი ასე გითმიჭყაფუ, დემოკრატიული გინოქიმინუეფიშ პარალელურო.
ასეშო არძაშე ფართოთ გოფაჩილი რე ომენოღალე ჯარალუაშ ინსტიტუციონალური გაგება, ნამუთ დეტალურო ეთმეჭარჷნს ომენოღალე ჯარალუაშ აკმადგინალ ინსტიტუტეფს. ჩინებაშ თეხანური გოსხუნუაშ მეჯინათ, თინა წჷმარინუანს ჯარალუაშ თ.ჯ. „მასუმა სექტორს“ დო გურს უჩანს მენოღალეეფიშით დჷნარსხუა ავტონომიური ასოციაციეფიშ დო ბუნეფიშ ფართო არანს, ნამუთ ზოხორინელი რე ოხეშუულებე სტრუქტურეფშე, ნამუშ ღანკი რე მენოღალეეფიშ ინტერესეფიშ თხილუა დო იკათუანს ვაოთარობე ორგანიზაციეფს, ბიზნესის, ფანიეფს დო თ.უ. ომენოღალე ჯარალუაშ მაკათური სუბიექტეფი მაღალი სოციალურ-პოლიტიკური აქტივობათ გიშეგორუაფჷნა. ბჟადალურ ჯარალუეფს ომენოღალე ჯარალუა ისხუნუაფჷ მუჭოთ დემოკრატიული ღებეფიშ ნორმატიული კონცეფცია.
ამერიკელი მარკვიალი ლარი დაიმონდი მემარზიენა გეჸვენჯ გოდხუნუას:
„ჯარალუაშე“ თის თით უღჷ გინორთი, ნამჷ-და ომენოღალე ჯარალუას ინდივიდეფი იქჷნა კოლექტიურო, ჯარალობურ რინას დოტხვრლი ინტერესეფიშ დო იდეეფიშ გჷმახანტალო, ინფორმაციაშ გათირალო, ართამი ღანკეფიშ მიოჭირინაფალო, სახენწჷფოშ ანგარიშვალდბალაშ უნარღელჸუაშო. ომენოღალე ჯარალუა რე შქამალი კერძო დო სახენწჷფო სფეროშ შქას. ომენოღალე ჯარალუა ართჸურე, გჷმოხურგანს სახენწჷფო ხეშუულაფას, მაჟირაჸურე, ლეგიტიმაციას არზენს თის, ხეშუულაფა კანონიშ უჟინაშალას ქეგერსხუ-დო ვარინ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ომენოღალე ჯარალუა კატეგორია:დემოკრატია
აშდოდი
thumb|293პქ|ნოღა აშდოდიშ ცენტრი. thumb|293პქ|აშდოდი. მენაჰემ ბეგინიშ პროსპექტიშ სერიშ მიოჯინი, 2011 წ. thumb|293პქ|ავტობუსეფიშ ცენტრალური დგჷმილი აშდოდი (اشدود, إسدود Isdud) — ნოღა ისრაელს, სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯის, თელ-ავივშე ობჟათეშე 30კმ-იშ მეძენას.
ნოღა შანულამი რეგიონალური ოხერეჭე ცენტრი რე. აშდოდიშ ონიშოლი უკაბეტაში რე ედომუშამ ისრაელს დო ნთელი იმპორტიშ 60% თე ონიშოლშე მიშმურს. აშდოდიქ დირსხჷ 1956 წანას, მარა ნოღაშ სტატუსი ხვალე 1968 წანას მიაჩჷ.
თაშნეშე აშდოდის იდვალუაჷ ისრაელიშ ოურდუმე ოზუღე ნძალეფიშ სუმი ბაზაშე ართ-ართი. თეხანური აშდოდიშ აბანს მაართა ხორუა ითარიღებჷ ჯვ. წ. XVII ოშწანურათ, ნამუთ ნოღას მოსოფელიშ ართ-ართი არძაშე უჯვეშაშ ნოღათ გჷნმართინუანს. აშდოდი 30-შა რე მიშინაფილი ბიბლიას (სინოდურ თანგუას — აზოტ). შხვადოშხვა პერიოდის ნოღას ოხორანდჷ ფილისტიმიარეფი, ურიეფი, ბიზანტიალეფი, ჯვაროსანეფი დო არაბეფი.
მაჸალე ნოღეფი
აშდოდიშ მაჸალეეფი რე გეჸვენჯი ნოღეფი:
სქოლიო
კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი  კატეგორია:ჯვეში პალესტინაშ ომაფეეფი დო ნოღეფი კატეგორია:ფილისტიმიარეფიშ ნოღეფი კატეგორია:ისრაელიშ ონიშოლეფი კატეგორია:სქირონაშქა ზუღაშ ონიშოლეფი
ბოსნიური ნინა
ბოსნიური ნინა (თაშნეშე ბოსნიაცური, ბოსანური, ბოშნიაცური, მუშჯოხოდვალა: bosanski jezik, босански језик) — ობჟათესლავური ბუნაშ ნინა, ნამუთ ტრადიციულო იკოროცხუ სერბულ-ხორვატულიშ ეთნოლექტო. თენა რე ჸოფილი იუგოსლავიაშ მუსულმანური მახორობაშ ნინა, ნამუთ უმენტაშო გოფაჩილი რე ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, სოდე ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ, კოსოვოს დო ნოვოპაზარსკი სანჯაკის.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათესლავური ნინეფი
მისიონესიშ დეპარტამენტი
მისიონესიშ დეპარტამენტი (Departamento de Misiones) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე ნორთის. ფართობი 9 556 კმ². მახორობა — 113644 კოჩი (2002). ნანანოღა – სან-ხუან-ბაუტისტა. პროვინცია გორთილიე 10 ოლქო.
კოიუკუკი (წყარმალუ)
კოიუკუკი (ინგლ. Koyukuk River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკაშ შტატის. კოიუკუკი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ნორს-ფორკ კოიუკუკიშ დო მიდლ-ფორკ კოიუკუკიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ იუკონს. კოიუკუკიშ სიგჷნძა რე 684 კმ. ღანჩოშ ფართობი 83,000 კვ.კმ. კოიუკუკიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ალატნა, ჯონი, კანუტი, ბატზუ, ჰუსლია, დულბი, გისასა დო შხვეფი.
მისიონესიშ დეპარტამენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
კოიუკუკი (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუკონიშ ნადუეფი
ტარა (დრინა)
ტარა (სერბ.: Тара) რე წყარმალუ მონტენეგროს დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას. იჭყაფუ კომოვიშ გვალეფს. სიგინძა რე 146 კმ. აუზიშ ფართი 2,006 კვ.კმ.
შვეიცარიაშ პრეზიდენტი
thumb|200px|შვეიცარიაშ შილა შვეიცარიაშ პრეზიდენტი (თაშნეშე შვეიცარიაშ ბუნდესპრეზიდენტი) — გიშმაგორუნს შვეიცარიაშ პარლამენტი ართი წანაშ ხანით ფედერალური სხუნუშ მაკათურეფშე. პრეზიდენტი ვარე სახენწჷფოშ მადუდე, სახენწჷფოშ კოლექტიური მადუდეშ ფუნქციას ასრულენს ფედერალური სხუნუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
ამზარა (გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი)
ამზარა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის (ამტყელიშ თემი), წყარმალუ კოდორიშ კვარჩხან წყარპიჯის. ზუღაშ დონეშე 280 მ, უჩა ზუღაშე 24 კმ, მაჭარაშე 37 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
სერამიშ ზუღა
thumb|250px|სერამიშ ზუღა
სერამიშ ზუღა — ზუღა ინდონეზიაშ კოკეფს შკას, რჩქალი ოკიანეშ აუზის. ზუღა რე მალაიშ არქიპელაგიშ კოკეფიშ - სერამიშ, ბურუშ, სულაშ, ობიშ, მოსოლიშ დო ახალ გვინეაშ შქას. ზუღაშ ფართობი რე 161 000 კმ². ოშქაშე სიტომბა რე 1074მ, არძაშე უტომბაში გიონჭაფჷ რე 5319მ. ზუღაპიჯის რე ბრელი რიფი. ოშქაშე ტემპერატურა წყარჟიდო რე 27-28 °C, ჯიმუანობა დოხოლაფათ 34 ‰.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდონეზიაშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
სიბიუ
სიბიუ  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, კემოშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
სებუანური ნინა
მინი|სებუანურიშ გოფაჩუაშ არანი. სებუანური ნინა — ფილიპინური ნინეფიშ ბუნაშ ართ-ართი ბისაიური ნინა (დოსქილადირიჟირი რე - პანაიანური დო სამარული).
ზოგადი ჩინებეფი
სებუანური ნინა ლიტერატურული ნინა რე, თიშა რე გერსხილი მიარეფერუანი ხანტურული ლიტერატურა დო პუბლიცისტიკა, წარმენს გურაფა, რადიო დო ტელემაუჭყაფალობა. თინა გჷმირინუანდჷ ბისაიურ ჭარალუას, ნამუთ XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე დოთირუ ლათინურქ.
სტატუსი
გოფაჩუაშ არანი:
ბისაიური ნინეფიშ გოაჩუაშ არანი რე ფილიპინეფიშ არქიპელაგიშ ცენტრალური კოკეფი - სებუ, ნეგროსი, მასბატე, ლეიტე, მინდანაო დო შხვეფი.
ლექსიკა
ფრაზეფი დო ზიტყვეფი
რიცხუეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრონეზიული ნინეფი
სულავესიშ ზუღა
მინიატიურა|300პქ|სულავესიშ ზუღა სულავესიშ ზუღა ვარდა ცელებისიშ ზუღა — რჩქალი ოკიანეშ ღანჩოშ ზუღა, რჩქალ ოკიანეშ ბჟადალშე. თე ზუღაშ თანჯეფი გოჸუნსჷ სულუშ არქიპელაგის, სულუშ ზუღას, ოორუეშე მუძჷ ფილიპინეფიშ კოკი მინდანაო, ბჟაეიოლშე - სინგჰეშ კოკეფი, ობჟათეშე - კოკი სულავესი დო ბჟადალშე კოკი კალიმანტანი. ზუღა ბჟაეიოლშე ბჟადალშა გინოზინდილიე 837 კილომეტრის, ოორუეშე ობჟათეშა 675 კილომეტრის. ზუღაშ არძაშე უტომბაში გიონჭაფუ რე 6 200 მეტრა. თე ზუღა მაკასარიშ საროტით მიარსხუაფუ იავაშ ზუღას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ზუღეფი
ჯაფარ პანაჰი
ჯაფარ პანაჰი (დ. 11 კვირკვე 1960, მიანეჰი, ბჟაეიოლი აზერბაიჯანი, ირანი) — ირანალი კინორეჟისორი დო სცენარისტი, ირანიშ კინემატოგრაფიაშ „ახალი რეღმაშ“ ართ-ართი არძაშე ჩინებული წჷმმარინაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანალი კინორეჟისორეფი
კოლვილი (წყარმალუ)
კოლვილი (ინგლ. Colville River) რე წყარმალუ ააშ-ს, ალასკაშ შტატის. კოლვილი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ სანდერ-კრიკიშ დო სტორმ-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს, კოლვილიშ ოდუდეეფ იდვალუაფჷ დე-ლონგიშ გვალეფს. კოლვილიშ სიგჷნძა რე 560 კმ. ღანჩოშ ფართობი 53,000 კვ. კმ. წყარმალუ კოლვილი ინაკათუ ჰარისონიშ ჸუჯის (ბოფორტიშ ზუღა).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
2079
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. II ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
...
კატეგორია:ჯვ. წ. II ოშწანურა
კუბაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუბაშ თარობა კატეგორია:კუბაშ ისტორია
რიხარდ ზიგმონდი
რიხარდ ადოლფ ზიგმონდი (გერმ. Richard Adolf Zsigmondy; დ. 1 პირელი, 1865, ვენა, ავსტრიაშ იმპერია — ღ. 23 ეკენია, 1929, გეტინგენი, გერმანია) — უნგრალი-ავსტრიალი ქიმიკოსი, კოლოიდეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1925 წანას. ზიგმონდი გურაფულენდჷ ვენაშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. ზიგმონდიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ავსტრიალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1865 კატეგორია:ნაღურა 1929
გერჰარტ ჰაუპტმანი
გერჰარტ იოჰან რობერტ ჰაუპტმანი (გერმ. Gerhart Johann Robert Hauptmann; დ. 15 ქირსეთუთა, 1862, ობერზალცბრუნი, სილეზია, პრუსიაშ ომაფე (ასეიან შავნო-ზდრუი, პოლონეთი) — ღ. 6 მანგი, 1946, ელენია-გურა, პოლონეთი) — გერმანალი დრამატურგი დო ნოველისტი, ლიტერატურული ნატურალიზმიშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1912).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი დრამატურგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1862 კატეგორია:ნაღურა 1946
სენ-მარტენი
სენ-მარტენი (Saint-Martin) — საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი გოართოიანაფა, ნამუთ კარიბიშ ზუღას კოკი სენ-მარტენს იდვალუაფუ. სენ-მარტენი ოორუეშე საროტიშ მეშქაშალათ გიშართილი რე ნიდერლანდეფიშ ანტილიშ კოკეფშე.
თე კოკის მაართაშე მიოგორჷ ქრისტეფორე კოლუმბიქ, 1493 წანას. 1633 წანაშახ თე ტერიტორიას ესპანეთი აკონტროლენდჷ, 1648 წანაშე — კოკიშ ოორუე ნორთის საფრანგეთი, ობჟათეს — ნიდერლანდეფი აკონტროლენს.
ფართობი — 53,2 კმ², მახორობა — 35,107 ადამიერი (2014 წელი). ნანანოღა — მარიგო (5,7 ვითოშ). კოკის გოვითარაფილი რე ტურიზმი.
რუკეფი
thumb|left|250px|რუკას მეწურაფილი რე საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი გოართოიანაფა დო დეპარტამენტეფი კარიბიშ ზუღას. thumb|none|250px|კოკი სენ-მარტენიშ ფიზიკური რუკა. thumb|none|250px|ფრანგული სენ-მარტენი (ოორუეშე) დო ნიდერლანდური სინტ-მარტენი (ობჟათეშე).
კატეგორია:საფრანგეთიშ კოკეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი
პალი (რაჯასტანი)
პალი  ვარდა პალი-მარვარი  (Pali, पाली) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, პალიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ვოლოდომირ გროისმანი
ვოლოდომირ ბორისიშ სქუა გროისმანი (Володимир Борисович Гройсман, დ. 20 ღურთუთა 1978, ვინიცა) — უკრაინალი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე. 2016 წანაშ 14 პირელშე 2019 წანაშ 29 მარაშინათუთაშახ უკრაინაშ პრემიერ-მინისტრი. უკრაინაშ ისტორიას ქიანაშ არძაშე ახალნორდი პრემიერ-მინისტრი რდჷ.
უკრაინაშ უჟინაში რადაშ მადუდე (2014 წანაშ 27 გერგობათუთაშე 2016 წანაშ 14 პირელშახ), უკრაინაშ ვიცე-პრემიერ-მინისტრი, უკრაინაშ რეგიონალური გოვითარაფაშ, აკოგაფაშ დო ორინე-კომუნალური მეურნობაშ მინისტრი (27 ფურთუთა — 27 გერგობათუთა, 2014). ნოღა ვინიცაშ მადუდე (2006—2014). ორინე-კომუნალური მეურნობაშ საკითხეფიშ გეშა უკრაინაშ ნოღეფიშ ასოცოაციაშ ვიცე-პრეზიდენტი (2010—2014).
რესურეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1978 კატეგორია:დუნაბადი 20 ღურთუთა კატეგორია:უკრაინაშ პრემიერ-მინისტრეფი
ნიეემბუკუშ დეპარტამენტი
ნიეემბუკუშ დეპარტამენტი (Departamento de Ñeembucú) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟადალ ნორთის. ფართობი 12 147 კმ². მახორობა — 82 846 კოჩი (2007). ნანანოღა – პილარი. პროვინცია გორთილიე 16 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ჯვ. წ. III ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
...
კატეგორია:ჯვ. წ. III ოშწანურა
რიჩარდ ნიქსონი
რიჩარდ მილჰაუს ნიქსონი (Richard Milhous Nixon; დ. 9 ღურთუთა 1913 — ღ. 22 პირელი 1994) — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ რანწკით 37-ა პრეზიდენტი 1969-1974 წანეფს რესპუბლიკური პარტიაშე. აკა ამერიკალი პრეზიდენტი, ნამუქით პრეზიდენტალაშე გჷნოდირთჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:ააშ-იშ სენატორეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმჷმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1913 კატეგორია:ნაღურა 1994 კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ლიდერეფი
სემიუელ ლეროი ჯექსონი
სამუელ ლეროი ჯექსონი (Samuel L. Jackson დ. 21 ქირსეთუთა, 1948) — ოსკარიშ ნომინანტი დო BAFTA-შ გომორძგუაფილი ამერიკალი არტისტი.
რინაშ ადრეიანი წანეფი
სემიუელ ლ.ჯექსონი დებადუ 1948 წანაშ 21 ქირსეთუთას, ვაშინგტონს. თიქ ირდუ ჩატანუგას, ტენესი, დიამუშიშ, ელიზაბეტ ჯექსონწკუმა ართო. მუამიში ოხორანდუ კანსასას, მისური, უკული ქოთ დოღურუ. სამანჯელი ალკოჰოლი რდჷ. ჯექსონქ ხვალე მუზმაშარენ შეხვადუ მუამუშის. თინა გილეშუ Riverside High-ს (ათეჟამო Chattanooga School for the Arts and Sciences). ათეშ უკული თიქ მერთუ Morehouse College-ს, ატლანტა, ჯორჯიაშ შტატი.
კარიერა
ჯექსონქ კარიერა დიჭყუ 1972 წანას, ფილმის „Together for Days“. ათე დაჭყაფური როლიშ უკულ, თიქ გინოჭყვიდუ ულინუდკო ოხორინალო ნიუ-იორკიშა, მუთიქ წუმოძინა მუღუ. 1981 წანას, თიქ არსულ უშანე როლი ფილმის „რეგთაიმი“. თიშ უკული 6 წანაქ ჯექსონშო უწუმუძინუქ იჸუ. 1987 წანას, თიქ აკათუ ფილმის „თახმი ედი მერფი“, დო 1988 წანას, ფილმის „ამერიკას დორთინა“. 1981 წანას, ჯექსონქ გეჩინებაფუ სპაიკ ლი დო 1988 წანას ილაჸაფუ თიშ ფილმის „School Daze“. ათეს მაჸუნუ ფილმეფქი: „ჸოროფაშ ზუღა“ (1989),დიდებუანი ბოშეფი (1990), „ბლუზი უჯგუში რინაშე“ (1990) დო „ნაჩჷლეთი“ (1990). სპაიკ ლიშ მოხვარათ ხოლო თიქ ილაჸაფუ ფილმის „ჯუნგლეფიშ ჩეჩხური“.
ჯექსონიშ წუმოძინა გიშიგორე 1990-93 წანეფს. თიქ ილაჸაფუ: „ხვალე ბიზნესი“ (1991), „ავტორიტეტი“ (1992) თუფაქ შაკურწკუმა ართო, „პატრიოტული ლაჸაფეფი“ (1992), „კასილი ანჯარი 1“ (1993) „ამოსი დო ენდრიუ“ (1993) დო „იურული პერიოდიშ პარკი“(1993).
1994 წანას თის მიარცხუ კვენტინ ტარანტინოქ დო ფილმ „მაკულატურას“ ჯულს ვინფილდიშ როლი მიარზიუ. ჯექსონშო უჯინუ რდჷ, ნამდა ათე როლქ სპეციალურო თიშო იწარუნ. ფილმის ოკათუდ ბრელი ჩინებული მურიცხი: ჯონ ტრავოლტა, უმა თურმანი, ბრიუს უილისი დო შხვეფი. ათე როლით ჯექსონი ნომინირებული რდჷ ორქოშ გლობუსის დო BAFTA-შ დაჯილდოეფეფს. არტისტიქ ხვალე ათე ეკონია მიგუ.
1995-1997 წანეფს ილაჸაფუ ფილმეფს: „ღურაშ ჯუნა“, „ჸონიერი ნეძი 3“, „დიდი ჩე ტყურა“, „ჸვილუაშ ბორჯი რე“, „გირძეხანამ ჯუნა ლურიშ ოწოხოლე“, „ობედიშწარუ ბრუოიანი“, „ართი ბრუო შკვითი“, „ევაშ დუდოფორუ“ დო „ჯეკი ბრაუნი“. ათე ეკონიაშო მიღუ ბერლინალეშ ვარჩხილიშ თუნთი საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო დო ორქოშ გლობუსიშ მასმა ნომინაცია. 1998 წანას თარი როლი ილაჸაფუ ფილმის „მუმარაგადაფალი“, ათე წანას ილაჸაფუ ფილმის  „ჭითა ვიოლინო“, მუთიქ ძამი წუმოძინაქ იჸუ თიშო.
1999 წანას, ილაჸაფუ ფილმის „მურიცხული ლჷმეფი, ეპიზოდი I: ფორილი სართხილო“. მუსით გიაჸუნუ ფილმიშ გაგინძარებაქ 2002 წანას „მურიცხული ლჷმეფი, ეპიზოდი II: კლონეფიშ გენთხაფა“ დო 2005 წანაშ „მურიცხული ლჷმეფი, ეპიზოდი III: სითეფიშ ნჯარიშ ეშაღალა“. ჯექსონქ ილაჸაფუ თიჯგურა წუმოძინელი ფილმეფს მუჭომით რენ: „უცილებუ“ (2000), „ლჷმაში წესეფი“ (2000), „ადამიერი ფოქვაშე“ (2001), „სუმი იქსი“ (2002), „ფორმულა 51“ (2002), „ბაზა“ (2003), „სპეცრაზმი“ (2003), „ჩქიმ ქიანას“ (2004), „სუპერფანია“ (2004), „დოჸვილი ბილი, ტომი 2“ (2004), „კოჩი“ (2005), „სუმი იქსი 2“ (2005), „მაწვართალი კარტერი“ (2005), „უშქურანჯობაში ჸუდე“ (2006), გვერეფი ფურინჯის (2006), „ჩემპიონიშ დორთინა“ (2007), 1408 (2007), „უჩა გვერიშ კუსაფი“ (2007) „მაწიმინდალი“ (2007), „რკინაშ კოჩი“ (2008), „გენაძახა ნაფეშერეფი (2009)“, რკინაშ კოჩი 2 (2010), კაპიტანი ამერიკა: მაართა ნჯარიშ ეშმაღალარი (2011), ჯანგო დუდიშული (2012), ნჯარიშ ეშმაღალარეფი (2012), კაპიტანი ამერიკა: ზოთონჯიშ ჯარიშკოჩი (2014), გაჯოგალი ბრუო (2015).
2012 წანას ჯექსონქ კინ ილაჸაფუ ტარანტინოშ ეკონია ფილმის „ჯანგო დუდიშული“. ჯექსონქ არსული სტეფანიშ როლი, უჩახიტამ მოინალეშ, ნამუთ ჭკორობაშ დო რასიზმიშ მათხილარო გიშურს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1948 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ამუნდსენიშ ჸუჯი
მინი|250პქ ამუნდსენიშ ჸუჯი — იდვალუაფუ კანადაშ ოორუე-ბჟადალ ტერიტორიას, ბანქსიშ კოკეფს, კოკი ვიქტორიაშ დო მატერიკიშ შქას. ამუნდსენიშ ჸუჯიშ სიგჷრძა დოხოლაფირო 400 კმ. რე, სიგანა 150 კმ. უხურგანს ბოფორტიშ ზუღა.
ამუნდსენიშ ჸუჯის, 1903-1906 წანეფს ირკვიენდჷ ნორვეგიალი მარკვიალი რუალ ამუნდსენი. ჸუჯი იდვალუაფუ რჩქალ დო ატლანტიშ ოკეანეეფიშ მიმარსხუაფალი, რჩქინელი ოორუე-ბჟადალიშ მარშრუტიშ ბჟადალშე. წანმოწანაშ უმენტაშ ხანს, ჸუჯი ჸინით რე ფორილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ ჸუჯეფი
ლიმი (წყარმალუ)
ლიმი (სერბ. Лим) რე წყარმალუ მონტენეგროს, სერბეთის დო ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, წყარმალუ დრინაშ მარძგვან დო უგინძაშ ნადუ. ლიმიშ სიგინძა რე 219 კმ. აუზიშ ფართი 5,968 კვ.კმ.
სანქტ-გალენი
სანქტ-გალენი (St. Gallen, Sanggale, Saint-Gall, San Gallo) — ნოღა შვეიცარიაშ ბჟაეიოლშე, სანქტ-გალენიშ კანტონიშ ნანანოღა. იდვალუაფჷ ბოდენიშ ტობაშ გოხოლუას, ზუღაშ დონეშე მეხოლაფირო 700 მეტრიშ სიმაღალას დო თე მაძირაფალით შვეიცარიაშ ართ-ართი მაღალგვალამი ნოღა რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სანქტ-გალენიშ კანტონი * კატეგორია:შვეიცარიაშ კანტონეფიშ ცენტრეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ ნოღეფი
ჯიმალეფი ტავიანეფი
ჯიმალეფი ტავიანეფი (Paolo and Vittorio Taviani) — იტალიარი ჯიმალეფი, ნამუეფით მუშენა კინემატოგრაფიას, რეჟისორეფი დო სცენარისტეფი რენა. ირო ართო მუშენა. პაოლო ტავიანიშ ალმასქუ ლინა ნერლი ტავიანი შხირას რე თინეფიშ ფილმეფიშ კოსტიუმეფიშ დიზაინერი. 1977 წანას ტავიანეფქ გინიღეს ფილმი მუმა-მასქილადარი, ნამუსჷთ ეხანტეს სარდინიას გომაფაფილი ქირსიანული, პატრიარქალური კულტურა. თე ფილმიშო თინეფქ დეინალეს ორქოშ პალმაშ ჸა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:იტალიარი სცენარისტეფი
პოლ ბოიერი
პოლ დელოს ბოიერი (ინგლ. Paul Delos Boyer; დ. 31 კვირკვე, 1918, პროვო, იუტა, ააშ — ღ. 2 მანგი, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი. გურაფულენდჷ ფერმენტეფიშ მექანიზმის, ადენოზინტრიფოსფატიშ ბიოსინთეზის. 1997 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია (ჯონ ერნესტ უოკერიწკჷმა ართო).
პოლ დელოს ბოიერი გურაფულენდჷ ბრიგამ იანგიშ უნივერსიტეტის დო ვისკონსინიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ნობელიშ პრემიაშ, ფაიზერიშ პრემიაშ, ტოლმანიშ პრემიაშ ლაურეატი. პოლ ბოიერი რდჷ მაართა ამერიკალი იუტაშ შტატიშე, ნამუქით მიპალუ ნობელიშ პრემია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1918 კატეგორია:ნაღურა 2018
ჯვ. წ. IV ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
...
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
კატეგორია:ჯვ. წ. IV ოშწანურა
მბაიკი
ნდელე  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, ლობაეშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო თიში სუმი სუბპრეფექტურაშე ართ-ართი. მახორობა — 25 422 ადმ. (2013).
2080
დღახუეფი
კატეგორია:
ლაოსიშ ნოღეფიშ ერკებული
გიმე მოჩამილი რე ლაოსიშ ნოღეფიშ ერკებული მახორობაშ მეჯინათ. ერკებული აკოდგინელი რე 1995 წანას მანჯაფილი მახორობაშ ოფიციალური ეჭარუაშ დო 2010 წანაშ ფასებაშ მეჯინათ.
ლაოსიშ საართო რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
რესურსეფი ინტერნეტის
ლაოსი *
პარაგუარიშ დეპარტამენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ამტყელი (გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი)
ამზარა — ოფუტე საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუეფიშ ამტყელიშ დო ჯამპალიშ ნადუწკჷმა, სოხუმიშ ოურუდმე რზას. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: ამზარა, ბუდუკი, გეორგიევსკოე, პანტა, ყადა, შუამთა, ჯამპალი). ზუღაშ დონეშე 240 მ, უჩა ზუღაშე 22 კმ, მაჭარაშე 25 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით.
სქოლიო
კატეგორია:ამტყელიშ თემიშ ოფუტეეფი კატეგორია:გულრიფშიში მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი კატეგორია:რუსეთიშით ოკუპირაფილი საქორთუოშ ოფუტეეფი
ლითლ-კოლორადო
ლითლ-კოლორადო (ინგლ. Little Colorado River, ჭიჭე კოლორადო) რე წყარმალუ ააშ-ს, არიზონაშ შტატის. ლითლ-კოლორადო იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ უესთ-ფორკიშ დო ისთ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, გრირის, აპაჩიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს. ლითლ-კოლორადოშ სიგჷნძა რე 544 კმ. ღანჩოშ ფართობი 69,000 კვ.კმ. ლითლ-კოლორადოშ უდიდაშ ნადუეფ რე: სილვერ-კრიკი (კვარჩხანი), ზუნი, პუერკო (მარძგვანი). ლითლ-კოლორადო გიშმურს ნავახოშ ერუანული რეზერვაციაშ ტერიტორიას.
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:არიზონაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. V ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
...
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
კატეგორია:ჯვ. წ. V ოშწანურა
ნიანჯა
ნიანჯა (Chinyanja), კანკალეშა თაშნეშე ჩევა (Chicheŵa; მაჟირანერი შხუ დიალექტიშ მეჯინათ) — ბანტუშ ნინა, ნამუთ გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკას, ნიასაშ ტობაშ გოხოლუას; მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ არძაშე უშხუაში რე მალავის, სოდე სახენწჷფო ნინაშ სტატუსი უღუ (оოფიციალური ნინა კონსტიტუციაშ მეჯინათ ინგლისური რე).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი კატეგორია:მალავიშ ნინეფი კატეგორია:მოზამბიკიშ ნინეფი კატეგორია:ზამბიაშ ნინეფი კატეგორია:ზიმბაბვეშ ნინეფი
მასატოსი კოსიბა
მასატოსი კოსიბა (იაპ. 小柴 昌俊; დ. 19 ეკენია, 1926, ტოიოჰასი, აიტიშ პრეფექტურა, იაპონია — ღ. 12 გერგობათუთა, 2020, ტოკიო, იაპონია) — იაპონარი ფიზიკოსი, ნეიტრინული ასტრონომიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. კამიოკანდეშ დო სუპერ-კამიოკანდეშ ობსერვატორიეფს, კოსიბაშ მენცარულ რკვიებეფქ შელებუ ბჟაშ ნეიტრონოეფიშ ძირაფა. 2002 წანას კოსიბას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის, ასტროფიზიკას პიონერული მენცარული რკვიებეფიშ, გიშაკერძაფილო კოსმოსური ნეიტრონოშ ძირაფაშ გეშა. კოსიბაქ პრემია მიპალუ ამერიკალი მენცარი რეიმონდ დეივისი დო იტალიარი-ამერიკალი ასტროფიზიკოსი რიკარდო ჯაკონიწკჷმა ართო. კოსიბა გურაფულენდჷ ფიზიკას ტოკიოშ უნივერსიტეტის. ტოკიოშ უნივერსიტეტიშ უკულ ოგურაფუშა ამერიკაშა, როჩესტერიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1955 წანას. კოსიბა 1955-1958 წანეფს მუშენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ ფაკულტეტის. 1963 წანაშე რდჷ ტოკიოშ უნივერსიტეტიშ ასოცირებული პროფესორი დო 1970 წანაშე პროფესორი. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონარეფი კატეგორია:იაპონარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:იაპონარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 2020
კორსილული ნინა
კორსიკული ნინა (მუშჯოხოდვალა Corsu, Corso, Corse, Corsi) — იტალიური ნინაშ დიალექტი. გოფაჩილი რე კოკეფს: კორსიკაშ (საფრანგეთი) დო ოორუე სარდინიას.
კატეგორია:საფრანგეთიშ ნინეფი კატეგორია:იტალიური დიალექტეფი
პრესიდენტე-ჰეისიშ დეპარტამენტი
პრესიდენტე-ჰეისიშ დეპარტამენტი (Departamento Presidente Hayes) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. ფართობი 72 907 კმ². მახორობა — 81 876 კოჩი (2002). ნანანოღა – პოსო-კოლორადო. პროვინცია გორთილიე 8 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ოსამუ შიმომურა
ოსამუ შიმომურა (იაპ. 下村 脩; ინგლ. Osamu Shimomura; დ. 27 მარაშინათუთა, 1928, ფუკუჩიამა, იაპონიაშ იმპერია — ღ. 19 გჷმათუთა, 2018, ნაგასაკი, იაპონია) — იაპონარი ქიმიკოსი დო ოკიანოლოგი, წვანე ფლუორესცენტნური ცილეფიშ რკვიებაშ დო გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 2008 წანას. შიმომურაქ პრემია მიპალუ ამერიკალი მენცარეფი: კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (სან-დიეგო) პროფესორი როჯერ ციენი დო კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორო მარტინ შალფიწკჷმა ართო.
ბიოგრაფია
ოსამუ შიმომურაქ დებადჷ 1928 წანაშ 27 მარაშინათუთას. გურაფულენდჷ ნაგასაკიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ფარმაციას 1951 წანას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ნაგოიაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი ორგანულ ქიმიას 1958 წანას პროფესორი იოშიმასა ჰირატაშ ხემანჯღვერობათ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1960 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული შიმომირა მუშენდჷ ამერიკას: ფრინსთონიშ უნივერსიტეტის, ბოსტონიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას დო ოკიანეშ ბიოლოგიაშ ლაბორატორიას. შიმომურა რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 2004 წანას მიპალუ პერსიშ პრემია (მიკროსკოპიაშ ომაფე ჯარალუა), 2006 წანას ასაჰიშ პრემია, 2008 წანას ნობელიშ პრემია დო იაპონიაშ კულტურაშ ორდენი, 2013 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. ოსამუ შიმომურა რე შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონარეფი კატეგორია:იაპონარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:იაპონარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1928 კატეგორია:ნაღურა 2018
ჯვ. წ. VI ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
...
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
კატეგორია:ჯვ. წ. VI ოშწანურა
რაჯსამანდი
რაჯსამანდი (Rajsamand, राजसमंद) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, რაჯასტანიშ შტატის, რაჯსამანდიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
კატეგორია:რაჯასტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ჰასან რუჰანი
ჰასან რუჰანი (, თაშნეშე იტრანსლიტებუ რუჰანი, როჰანი, როუჰანი; დაბადებაშ ჯოხო: ჰასან ფერიდონი; დ. 12 გერგობათუთა 1948) — ირანალი პოლიტიკოსი, შიიტი მუჯთაჰიდი (შარიათიშ სამართალმორჩქინე), იურისტი, აკადემიკოსი დო დიპლომატი, ირანიშ პრეზიდენტი 2013 წაბაშ 3 მარაშინათუთაშე. 1999 წანაშე ექსპერტეფშიშ სხუნუშ მაკათური რდჷ, 1991 წანაშე — ღანკობურობაშ სხუნუშ მაკათური, 1989 წანაშე — ირანიშ ერუანული უშქურანჯობაშ უმაღალაში სხუნუშ მაკათური დო 1992 წანაშე — სტრატეგიული რკუალეფიშ ცენტრიშ პრეზიდენტი რე.
რუჰანი თაშნეშე მა-4 დო მა-5 ხანიშ ისლამური საკონსულტაციე სხუნუშ (მეჯლისიშ) სპიკერიშ მოაბანე დო 1989-2005 წანეფს ერუანული უშქურანჯობაშ უმაღალაში სხუნუშ მელამოსე რდჷ. არხო ულირს, თინა თაშნეშე ირანიშ ჸოფილი ბირთვული მორაგადეფიშ ბუნაშ მადუდე დო ირანიშ ბირთვული პროგრამაშ გეშა ევრორსხუშ სუმ მაკათურ ქიანაწკჷმა — გერმანიაწკჷმა, საფრანგეთწკჷმა დო დიდ ბრიტანეთწკჷმა ქიანაშ მაართა მუმარაგადაფალი რდჷ.
2013 წანაშ 7 მესის, ჰასან რუჰანქ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფს დარეგისტრირჷ, ნამუქჷთ 2013 წანაშ 14 მანგის იმანჯჷ. თიქ გაცხადჷ, ნამჷ-და თის გეგშაგორუნდეს-და, თინა გამზადენდჷ „მენოღალეეფიშ ნებეფიშ ქარტიას“, თაშნეშე აკადგინანდჷ ეკონომიკას დო გაახალენდჷ გოქირონაფილჷ ურთიართობეფს ბჟადაწკჷმა. მუჭოთ ქიდიჭყჷ გიშაგორუეფიშ მუნაჩემეფიშ წჷმიწორე გიმობჟინაფაქჷნ, სინთიერო გჷნირთჷ, ნამჷ-და რუჰანი დიდი უმენტაშობათ აწმულუანდჷ მუში კონკურენტეფს. რუჰანი ირანიშ პრეზიდენტო, თიში თარი კონკურენტიშ მოჰამედ ბაგერ გალიბაფიშ გერჯგინაშ უკული, 15 მანგის გჷმიცხადჷ. ჰასან რუჰანქ მუში საღალობაშ რსულებას ოფიციალურო 2013 წანაშ 3 მარაშინათუთაშე გეუჭყჷ.
ბერბერატი
ბერბერატი (Berbérati; Bereberäti)  — ნოღა ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, მამბერე-კადეიშ პრეფექტურაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 76 918 ადმ. (2003).
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი
სემიჰ კაპლანოღლუ
სემიჰ კაპლანოღლუ (დ. 1963, იზმირი, თურქეთი) — თურქი სცენარისტი, რეჟისორი დო პროდიუსერი.
კატეგორია:დუნაბადი 1963 კატეგორია:თურქი კინორეჟისორეფი
ჯვ. წ. VII ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
...
კატეგორია:ჯვ. წ. VII ოშწანურა
ჯონ ფენი
ჯონ ბენეტ ფენი (ინგლ. John Bennett Fenn; დ. 15 მანგი, 1917, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 10 ქირსეთუთა, 2010, რიჩმონდი, ვირჯინია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, მასაშ სპექტროსკოპიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის (კოიტი ტანაკაწკჷმა ართო). ჯონ ფენიშ მენცარული კონტრიბუცია უმოსო ორხველუდჷ ელექტროსპრეიშ იონიზაციაშ გოვითარაფას. ფენი გურაფულენდჷ დიო ბერეაშ კოლეჯის დო უკულ იელიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ კომპანია Monsanto-ს დო უკულ იელიშ დო ვირჯინიაშ უნივერსიტეტეფს, სოდეთ შხვადოშხვა აკადემიური პოზიციეფი უკებუდჷ. ფენი 2003 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. ჯონ ბენეტ ფენი რდჷ ოშიშე უმოსი მენცარული სტატიაშ, პუბლიკაციაშ დო ართი წინგიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 2010
შარლ რიშე
შარლ რობერ რიშე (ფრანგ. Charles Robert Richet; დ. 25 მარაშინათუთა, 1850, პარიზი, საფრანგეთი — ღ. 4 ქირსეთუთა, 1935, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიოლოგი, უმოსო ხანდენდჷ იმუნოლოგიას. ანაფილაქსიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1913 წანას. შარლ რიშე გურაფულენდჷ ნეიროქიმიას, ოჭკომალიშ მარცუაფალ სისტემას, თერმორეგულაციას, შურიშ ღალაშ პროცესის დო შხვა. რდჷ ფიზიოლოგიაშ პროფესორი კოლეჯ-დე-ფრანსის. დაინტერესუბულჷ რდჷ პარაფსიქოლოგიათ დო სპირიტუალიზმით ხოლო დო დარსხუ ტერმინი ექტოპლაზმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ფიზიოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1850 კატეგორია:ნაღურა 1935
ვინტერთური
ვინტერთური (Winterthur) — ნოღა შვეიცარიაშ ოორუეშე, ვინტერთურიშ ოლქიშ ცენტრი, მიშმურს ციურიხიშ კანტონიშ აკოდგინალუაშა.
ავსტრალიაშ დიდი ჸუჯი
thumb|ავსტრალიაშ დიდი ჸუჯი (რუკას [[ინგლისური ნინა|ინგ. Great Australian Bight)|180px]] ავსტრალიაშ დიდი ჸუჯი — იდვალუაფუ ავსტრალიაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, გჷნოზინდილი რე ბჟადალიშ კოდმეშე (ბჟადალი ავსტრალია) ობჟათე-ბჟაეიოლ კოდმეშა (ობჟათე ავსტრალია), 1,160 კილომეტრიშ გოძვენას. ჸუჯიშ ფართობი აკმადგინანს 1335 ვთშ კვ. კმ-ს. ჸუჯიშ არძაშე შანულამი ონიშოლი ნოღა რე ადელაიდა.
ვინტერთური
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:შვეიცარიაშ ნოღედი კატეგორია:ციურიხიშ კანტონიშ ნოღეფი კატეგორია:დუდიშული ნოღეფი
ავსტრალიაშ დიდი ჸუჯი
საირქიანო ჰიდროგრაფიაშ ორგანიზაციაშ გეპონუათ, ჸუჯი ორხველჷ ინდოეთიშ ოკიანეშ ღანჩოს. ჸუჯის მაართაშე ევროპალ მარკვიალეფქ მიოგორეს 1627 წანას, მუჟამსჷთ კაპიტანი ტისენი იშარუანდჷ ავსტრალიაშ ბჟადალი კირდეეფიშ მანგას. ხურგეფქ ზუსტას იჸუ ეშანილქ ინგლისარი მარკვიალიშ, კაპიტან მეთიუ ფლინდერსიშე, 1820 წანას. ჸუჯიშ წყარპიჯიშ ღოზის ახასიათენს 60 მეტრაშ სიმაღალაშ კირდეეფი, სასერფინგო პლაჟეფი. აკანი თაშნეშე იდეალური რე ვერშაპიშ მაგორალეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიაშ ჸუჯეფი
ალბანეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
ალბანეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — ფიფაშ დო უეფაშ მაკათური ოკუჩხბურთე ნაკორობა. წჷმარინუანს ალბანეთის საირქიანო დონეშა 1946 წანაშე. 1946 წანას ნაკორობაქ გიმორძგუ ბალკანეთიშ თასი, მარა ვაკათუდჷ უეფაშ დო ფიფაშ ეგიდით მანჯაფილჷ დიდ საირქიანო ტურნირეფშა, თეიშახ, სოიშახ 2015 წანას ვემიოჭირინუ წჷმიძინას დო ვემიპალუ ევრო 2016-ის კათაფაშ ნებან.
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 15 მანგიშო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:ალბანეთიშ კუჩხბურთი
ვირჯინი
ვირჯინი (ინგლ. Virgin River) რე წყარმალუ ააშ-ს, იუტაშ, არიზონაშ დო ნევადაშ შტატეფს. ვირჯინი იჭყაფჷ დიქსიშ ერუანულ ტყას, წყარმალუეფიშ ისტ-ფორკიშ დო ნორს-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს დო გიშმურს იუტაშ, არიზონაშ, ნევადაშ შტატეფს დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს. წყარმალუ ვირჯინიშ სიგჷნძა რე 261 კმ. ღანჩოშ ფართობი 31,700 კვ.კმ. ვირჯინიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ფორთ-ფერს-უოში, მადი-რივერი (კვარჩხანი), ეშ-კრიკი, სანტა-კლარა, ბივერ-დემ-უოში, ტოკუპ-ოუში (მარძგვანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:იუტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:არიზონაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნევადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ ნადუეფი
2081
დღახუეფი
კატეგორია:
სინტ-მარტენი
სინტ-მარტენი (Sint Maarten) — კოკი კარიბიშ ზუღას. ნიდერლანდეფიშ ომაფეშ აკმადგინალი ქიანა (2010 წანაშ გჷმათუთაშე მუშითმამართალი სახენწჷფობური წჷმნაქიმინაშ სტატუსით). კოკი იდვალუაფუ სენ-მარტენიშ ობჟათეშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ფილიპსბურგი. ოფიციალური ნინა — ნიდერლანდური.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ კოკეფი სინტ-მარტენი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ კოკეფი სინტ-მარტენი კატეგორია:მორჩილი ანტილიშ კოკეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი
პერუშ 20 უდიდაში ნოღაშ ერკებული
პერუშ 20 უდიდაში ნოღაშ ერკებული – თაქ წჷმორინაფილი რე პერუშ 20 უდიდაში ნოღაშ ერკებული მახორობაშ მეჯინათ. thumb|right|არეკიპაშ კათედრალი thumb|right|ტრუხილიოშ პლასა დე არმასი სერით thumb|right|კუსკოშ გინაჯინუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ ნოღეფი
წიმინდე ვინსენტიშ ჸუჯი
მინი|250პქ წიმინდე ვინსენტიშ ჸუჯი (Gulf St Vincent) — მორჩილი ჸუჯი ობჟათე ავსტრალიას. ომძღჷ ობჟათე ავსტრალიაშ შტატიშ ტერიტორიას. ბჟადალშე უხურგანს იორკიშ ჩქონი, ბჟაეიოლშე — ფლოროშ ჩქონი. თიში დო ოკიანეშ წყარეფიშ გინოკვათუას იდვალუაფუ კენგურუშ კოკი. ბჟაეიოლ წყარპიჯის იდვალუაფუ შტატიშ ნანანოღა ადელაიდა. ჸუჯის ჯოხო გიოდჷ მეთიუ ფლინდერსიქ 1802 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიაშ ჸუჯეფი
ასგარ ფარჰადი
ასგარ ფარჰადი (დ. 7 მესი 1972, ჰომეინიშეჰრი, ისპაჰანიშ ოსტანი) — ირანალი კინორეჟისორი, სცენარისტი დო პროდიუსერი, „ორქოშ თუნთიშ“ (2011), „ორქოშ გლობუსიშ“ (2012) დო „ოსკარიშ“ (2012) პრემიეფიშ ლაურეატი, BAFTA-შ პრემიაშ ნომინანტი (2012).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ირანალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ირანალი სცენარისტეფი კატეგორია:ირანალი პროდიუსერეფი
სან-პედროშ დეპარტამენტი
სან-პედროშ დეპარტამენტი (Departamento de San Pedro) — დეპარტამენტი პარაგვაის, იდვალუაფუ ქიანაშ ცენტრალურ ნორთის. ფართობი 20 002 კმ². მახორობა — 318 787 კოჩი (2002). ნანანოღა – სან-პედრო-დე-იკუამანდიიუ. პროვინცია გორთილიე 17 ოლქო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაიშ დეპარტამენტეფი
ირტიში
ირტიში (Иртыш) — წყარმალუ რუსეთი, ჩინეთის დო ყაზახეთის, წყარმალუ ობიშ ართ-ართ უდიდაში ნადუ. წყარმალუ იჭყაფჷ ალთაიშ გვალეფს, ჯუნგარიას, ჩინეთის, მონღოლეთიშ გოხოლუას. წყარმალუშ სიგჷნძა - 4,248 კმ. ღანჩოშ ფართი 1,643,000 კვ.კმ. ირტიშიშ უგჷნძაშ ნადუეფი რე: ტობოლი, დემიანკა დო იშიმი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ წყარმაუეფი
ხორვატული ნინა
ხორვატული ნინა (თაშნეშე სერბულ-ხორვატული ვარ-და ხორვატულ-სერბული ნინა) წჷმარინუანს სლავური ნინეფიშ ობჟათესლავურ ბუნას დო მიშმურს ინდოევროპული ნინეფიშ კაბეტ ფანიაშა. ხორვატეფი გჷმირინუანა ლათინურ ანბანს, ანუ თ.ჯ. „ლათინიცას“, გინორთელო სერბეფიშე, ნამუეფით კირილურ ანბანს გჷმირინუანა, კირილურ ანბანს, ანუ კირილიცას (სერბეფი დო ხორვატეფი თე ეკონიას გჷმორგადანა მუჭოთ „ჩირილიცა“).
ლიტერატურა
კატეგორია:სლავური ნინეფი კატეგორია:ფილოლოგია კატეგორია:სლავეფმარჩქინჯობა
ჯვ. წ. VIII ოშწანურა
ვითწანურეფი დო წანეფი
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
...
კატეგორია:ჯვ. წ. VIII ოშწანურა
სენ-პიერი დო მიკელონი
სენ-პიერი დო მიკელონი (Collectivité territoriale de Saint-Pierre-et-Miquelon) — საფრანგეთიშ ზუღაშმელენი გოართოიანაფა ატლანტიშ ოკიანეს, კოკი ნიუფაუნდლენდიშ ობჟათეშე. აკმოდირთჷ 8 კოკშე, ნამუეფშე უდიდაში რე კოკი სენ-პიერი დო კოკი მიკელონი. ფართობი — 242 კმ². მახორობა — 6,008 ადამიერი (2014 წანა), უმენტაშო ფრანგეფი. ადმინისტრაციული, თარი ეკონომიკური ცენტრი დო ნიშორენი — ნოღა სენ-პიერი. ოფიციალური ნინა — ფრანგული. რელიგია — კათოლიკური. ჰეერი ზჷმიერი რე, ლამე ოკიანეში. ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა −6 °C, კვირკვეშ — 14 °C. ნოლექეფი — 1000 მმ-შახ წანმოწანას. ბორსვიში რზენეფიშ დო პლატოეფიშ ქუამი ჟინპიჯი ვახეონწყუე რე ოფუტეშ მეურნობაშო. მახორობაშ თარი საქვარუა რე ჩხომჭოფუა დო გჷნომუშება, შხვა ქიანეფიშ ჩხომმაჭოფუ ნიშეფიშ ნინალა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთიშ კოკეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი
ალ-კალკაშანდი
მინი|ალ-კალკაშანდიშ „სუბჰ ალ-ა'შაშ“ ხენაჭარაშ ართ-ართი ხასჷლა (1779 წ.) შიჰაბ-ად-დინ აბულ-აბბას აჰმად იბნ ალი ალ-კალკაშანდი (شهاب الدين أبو العباس أحمد بن علي بن أحمد بن عبد الله الفزاري القلقشندي; დ. 1355 — ღ. 1418) — არაბი ავტორი, ენციკლოპედისტი, ეგვიპტეშ მამლუქეფიშ სასულთანეშ ადმინისტრაციული მოხელე.
ალ-კალკაშანდიშ თარი თხობელუა თიში 14-ტომიანი კაპიტალური ნახანდი „ყვერეშ გოთანა ჭარუაშ ხელუანობას“ („სუბჰ ალ-ა'შა ფი სინა'ათ ალ-ინშა“), ნამუთ 1412 წანას გათჷ (რსული სახეთ იბეშტჷ 1913–20 წანეფს, კაიროს). თხობელუა 10 ნორთო (მაკალა) ირთუ. მაჟირა ნორთის (ტომი III–IV) მოჩამილი რე მასალა სა­ქორთუოშ ისტორიაშ დო გეოგრაფიაშ გეშა; ოლქეფიშ დო ნოღეფიშ, ოვაჭარე რზეფიშ დო შხვეფიშ ეჭარუა. ნახანდის რე ჩინებეფი საქორთუო-ეგვიპტეშ, თაშნეშე საქორთუოშ მაფაშ დო ირანიშ ილხანეფიშ ურ­თი­ართობაშ ისტორიაშენ.
ალ-კალკაშანდიშ თხობუა გეპონჷ ელომარიშ (ღ. 1348) ნახანდის. ალ-კალკაშანდიშ წყუშ ჩინებათ, მონღოლეფიშ ყაენიშ კაბეტ ვეზირ ჩობანს თისხიშა მოუხვარებჷ გიორგი V მაბარჩხალეშა, ნამჷ-და ქორთუ მაფა თის მუში ჭყანაშ გიოპონო დო ჭირშე გიშმაღალარო იკოროცხჷ. ჩინებეფი საქორთუოშ გეშა ეშაშაყარჷ დო რუსულო თანგჷ ვლადიმერ ტიზენჰაუზენქ, დო ეგვიპტეშ სულთანიშ კარს შემუშებული ­ქორთუ მაფეეფშო მერინაშ წესიშ არაბული ტექსტი მიშაღალირი რე გიორგი წერეთელიშ არაბულ ქრესტომათიაშა; თიში ქორთული ნათანგა დობეშტეს ივანე ჯავახიშვილქ, ავთანდილ მენთეშაშვილქ დო შხვ.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბი ისტორიკოსეფი კატეგორია:შქა ოშწანურეეფიშ ისტორიკოსეფი კატეგორია:დანუბადი 1355 კატეგორია:ნაღურა 1418 კატეგორია:შხვაშთური ავტორეფი საქორთუოშ დო ქორთუეფიშ გეშა