cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სოფია კოვალევსკაია
სოფია კოვალევსკაია (რუს. Со́фья Васи́льевна Ковале́вская; დაბადებაშ გვარი კორვინ-კრუკოვსკაია, დ. 15 ღურთუთა [ჯვ. სტ. 3 ღურთუთა], 1850, მოსკოვი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 10 ფურთუთა, 1891, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — რუსი მათემატიკოსი. მიშეღჷ დიდი თია მათემატიკური ანალიზიშ, ნორთული დიფერენციალური განტოლებეფიშ დო მექანიკაშ გოვითარაფაშა. კოვალევსკაია რდჷ პირველი ოსური ნამუქჷთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი მათემატიკას დო პირველი ოსური ოორუე ევროპას ნამუქჷთ მიოჭირინუ რსული პროფესორობას. თაშნეშე, კოვალევსკაია რდჷ ართ-ართი პირველი ოსური ევროპას, ნამუთ რედაქტორენდჷ ომენცარე ჟურნალს. მენცარობაშ ისტორიკოსიშ ენ ჰაიბნერ კობლიციშ აზრით, კოვალევსკაია რდჷ უდიდაში ოსური მენცარი XX ოშწანურაშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი მათემატიკოსეფი
1101
კატეგორია:
.cx
.cx — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ქირსეშ კოკიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cx კატეგორია:კომუნიკაციეფი ქირსეშ კოკის
თურქმენეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
თურქმენეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა (Түркменистан Совет Социалистик Республикасы) — სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა მიშმალი რესპუბლიკა. ასე თურქმენეთი.
დუდმაართაშე, 1921 წანაშ 7 მარაშინათუთას, აკიქიმინჷ მუჭოთ თურქმენეთიშ ოლქო თურქესტანიშ ასსრ-შ აკოდგინალუას. 1924 წანაშ 27 გჷმათუთას ჯოხოთ გიადჷ თურქმენეთიშ სსრ. იდვალუაფუდჷ შქა აზიაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის. უხურგანდჷ ყაზახეთიშ სსრ, უზბეკეთიშ სსრ,  ირანი დო ავღანეთი. ბჟადალშე ომძღჷდჷ კასპიაშ ზუღა. ფართობი 488,1 ვთშ. კმ². მახორობა 2 581 ვთშ. ადამიერი (1976). ნანანოღა – აშხაბადი.
თურქმენეთიშ სსრ ირთუდჷ 5 ოლქო დო 40 რაიონო, ნამუსჷთ 15 ნოღა დო 73 დაბა რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:თურქმენეთიშ ისტორია კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი
1102
კატეგორია:
ენგ ლი
ენგ ლი (ჩინ.: 李安; Lǐ Ān; დ. 23 გჷმათუთა, 1954, პინგტუნგი, ტაივანი) — ტაივანური გერჩქინაშ ამერიკალი კინორეჟისორი დო პროდიუსერი. რე ფილმეფიშ „ჰალკი“, „პუხუამი გვალა“, „მოხოლაფირი ყილო, მიშახუნელი დრაკონი“ დო „პიშ რინა“ რეჟისორი.
სქოლიო
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ტაივანარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954
.cz
.cz — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ჩეხეთიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cz კატეგორია:კომუნიკაციეფი ჩეხეთის
1103
კატეგორია:
ნატალი დორმერი
კილიან მერფი (Natalie Dormer; დ. 11 ფურთუთა, 1982, რედინგი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე მუში როლეფით შხვადოშხვა ფილმიშე დო სერიალშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
პროდიუსერი
პროდიუსერი (producer-შე — აკმაქიმინალი, პროდუქტმაწარმე, მაზადებელი) — სპეციალისტი, ნამუთ უშქაშეთ ოკათჷ პროექტიშ წარმებას, არეგულირენს (ვარდა რეგულირებას ოხვარუ) ფინანსურ, ადმინისტრაციულ, ტექნოლოგიურ, ხელუანურ ვარდა იურიდიულ ასპექტეფიშ საქვარუას, ნამდგაინ პროექტიშ შესრულებაშ პოლიტიკას არეგულირენს.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:პროფესიეფი *
ჯანი ინფანტინო
ჯანი ინფანტინო (დ. 23 მელახი, 1970, ბრიგი, ვალეშ კანტონი, შვეიცარია) — იტალიური წჷმოულობაშ შვეიცარიალი ოკუჩხბურთე ფუნქციონერი. ფიფაშ მაჩხორა პრეზიდენტი 2016 წანაშ 26 ფურთუთაშე. პროფესიათ — იურისტი.
დებადჷ შვეიცარიას. 2000 წანას, უეფა-ს დიჭყჷ საქვარუა. 2009 წანაშე უეფა-შ გენერალური მელამოსე რე. 2016 წანაშ 26 ფურთუთას ფიფა-შ პრეზიდენტო გეგშაგორეს.
ჯანი ინფანტინოს 3 სქუა ჸუნს. იტალიაშ დო შვეიცარიაშ მენოღალობა უღუ.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიალი ოკუჩხბურთე ფუნქციონერეფი კატეგორია:იტალიარი ოკუჩხბურთე ფუნქციონერეფი კატეგორია:ფიფა-შ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1970
არაბული მუსიკა
არაბული მუსიკა (موسيقى عربية) — გჷმიქიმინჷ დორხველი არაბული ხელუანობაშ დო არაბეთიშ ოხალიფეშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ქიანეფიშ ხელუანობაშ ესვარუათ. კინოხიანი, „ბედუინური“ პერიოდის მუსიკა დო პოეზია ართამო წჷმურედეს. ასეიან ბორჯშა ასქილადირი რე ჯვეში არაბი პოეტ-მობირეეფიშ (შაირეფი) გეშა ინფორმაცია, ობირე ჟანრიშ გეშა — ოქერვანე ბირა (ჰიდა), ცხენენჯეფიშ ბირა (ჰაბაბი), მუსიკალური ინსტრუმენტეფიშ გეშა — დუფი, რებაბი (ართსიმამი ვიოლინო), მიზჰარი.
სქოლიო
კატეგორია:არხო ბჟაეიოლური მუსიკა კატეგორია:ოორუე აფრიკული მუსიკა კატეგორია:არხო ბჟაეიოლური მუსიკა
ნოვა
ნოვა — მურიცხი, ნამუშ გოფათქუასჷთ მაჸუნუ თიში ბარჩხალიშ გადიდება. ბარჩხალიქ შილებე გედიდას ვითიანთასიშახ, ოშიანთასიშახ ვარდა მეტიშახ ხოლო. ბარჩხალიშ მაქსიმუმს მურიცხი მითმიოჭირინუანს გოფათქუაშ უკულიანი საათებიშ გოძვენას დო თინა იგინძორებუ მარობათ. უკული, მურიცხი ჭიე-ჭიეთ კინი მუში ორდოიანი ბარჩხალიშ დგომარობას ართუ.
მურიცხი, ნამუთ ნოვათ გინმირთუ, უმოსო მურუჟი რე დო თინა გოფათქუაშახ ცას უტელესკოპეთ ვეძირე. მუჟამსჷთ ჸათეცალი მურიცხიშ ბარჩხალი უცბას ქიმიძინანსინჷ, თინა რჩქუ მუჭოთ ახალი მურიცხი. ჸათეშ გეშათ ჸათეცალ მურიცხის უძახჷნა ნოვას, "nova" ლათინურიე დო შანენს ახალს.
ნოვა უმოსო მუთმოხვადუ ჟირმურიცხეფიშ სისტემას. მუჟამსჷთ ჸათე სისტემაშ მურიცხფიშე ართი რე ჭითა გიგანტი დო მაჟირა ჩე ჯუჯა, მინიშახ ჭითა გიგანტი გინმურს მუში კომპანიონი მურიცხიშ (ჩე ჯუჯა) გრავიტაციულ ტერიტორიაშა. ჩე ჯუჯაშ გრავიტაციული ვე ნძალიერი რე დო ჸათე ბაძაძით ჭითა გიგანტიშ წყარბადით დინდარი მატერია გინმურს ჩე ჯუჯაშა. მუჟამსჷთ დიდი მუდანობაშ მატერია ჩე ჯუჯაშ ჟინპიჯის აკიშაყარუნჷ, მუთმოხვადუ ბირთვული გოფათქუა (აფეთქება). ჸათეს უკულ მაჸუნუ ჩხე აირეფიშ ბურინი მურიცხიშ ჟინპიჯეფიშე.
ნოვაშ გოფათქუაშ უკული ჟირმურიცხეფიშ სისტემაშ მაკათურეფი ართიანს ეთხიებუნა დო ჭყორდუ მატერიაშ გინულაშ პროცესი ართი მურიცხიშე მაჟიაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნოვეფი კატეგორია:ასტრონომიული მოლინეფი
1104
კატეგორია:
მიშელ ჰაზანავიჩუსი
მიშელ ჰაზანავიჩუსი (Michel Hazanavicius დ.29 მელახი, 1967, პარიზი) — ფრანგი რეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. ჩინებული რე 2011 წანას გინოღალირი ფილმით „არტისტი“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
.de
.de — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) გერმანიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
de კატეგორია:კომუნიკაციეფი გერმანიას
ალბასეტეშ პროვინცია
ალბასეტე (ესპ. Provincia de Albacete) — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთის, კასტილია-ლა-მანჩაშ ავტონომიური გოართოიანაფაშ ობჟათე ნორთის. 2012 წანაშ მუნაჩემეფით პროვინციას ოხორანს 402,837 ადანიერი დო თის მახორობაშ მუდანობათ ესპანეთიშ პროვინციეფიშე 35-ა აბანი უკინებჷ. ფართობიე 14,858 კმ² (მაჩხორა აბანი ესპანეთის). ალბასეტეშ პროვინციაშ ნანანოღა რე ალბასეტე, ნამუთ იდვალუაფჷ მადრიდიშე 262 კმ.-იშ მაშორას.
ალბასეტეშ პროვინციას უხურგანს გრანადაშ, ალიკანტეშ, ვალენსიაშ, კუენკაშ, სიუდად-რეალიშ, ხაენიშ პროვინციეფი დო მურსიაშ რეგიონი. პროვინცია დორთილი რე 87 მუნიციპალიტეტო დო 7 რაიონო. პროვინციაშ უდიდაში ნოღეფიე: ალბასეტე, ელიინი, ვილიარობლედო, ალმანსა, ლა-როდა დო კაუდეტე. პროვინციაშ უდიდაში წყარმალუე ხუკარი ნამუთ ალბასეტეშ პროვინციაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ტერიტორიას გიშმურს.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობაშ მუდანობა წანეფიშ მეჯინათ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:კასტილია-ლა-მანჩაშ პროვინციეფი
1105
კატეგორია:
სხაპუა (ხელუანობა)
250px|thumb|სამეჯლისო სხაპუა thumb|150px|სხაპუაშ გჷმოხანტუალა [[ჯვეში საბერძბეთი|ანტიკურ საბერძნეთის]] thumb|მარცხნივ|200px|ბალეტი
სხაპუა — ტანიშ რიტმული ჸარაფი ვარდა დგომარობა, ნამუთ რჩქვანელობურ მუსიკაშ აზარათ ისრულებუაფუ. ოსხაპური ხელუანობა ოკათე ნახანდიშ ართ-ართი უჯვეშაში გჷმოლინება რე. სხაპუას დუდშე რელიგიური, მაგიური, საქორწინო, დო გოვითარაფილი ჯარალუაშო სოციალური დო ხანტურული შანულობა უღუდუ.
ქირსიანობაშახიან ეპოქას დიდი შანულობა უღუდჷ რიტუალურ სხაპუეფს, ჯვეში ბერძენული სხაპუეფს ამდღარშახ უღუნა ჟიგოლინა თეხანურ სხაპუეფშა. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ბჟადალ ევროპაშ ოკათე სხაპუეფს ხანგჷრძე ისტორია უღუნან, ბჟაეიოლურ სხაპუეფიშ ტრადიცია თის ძალამო უწორუანს. არძა კათას სხაპუაშ მუშობური, თინეფშო დჷმახასიათაფალი, ფორმა აფუ აკოქიმინელი. თეშ ოსხირს რე აკოქიმინელი სცენური სხაპუა – ბალეტი. მინი|[[კადრილი 1805]] პროფესიული სხაპუა, ნამუქჷთ გოვითარაფაშ მაღალ ეშალს მიოჭირინუნ, გჷნირთჷ ევროპული კლასიკური სხაპუაშ, თაშნეშეე აზიაშ დო აფრიკაშ ქიანეფიშ ოსხაპალი სისტემეფიშ ოსხირი. კლასიკური ტრადიცია მა-15 ოშწანურათ ითარიღებუ (იტალია), სხაპუეფიშ მაართა ბეშტელი ტექსტეფი – მა-16 ოშწანურათ (საფრანგეთი). მაართა ოსხაპურ სკოლაქ პარიზის გინწყჷ მა-17 ოშწანურას. თეხანიშ სხაპუეფი მა-20 ოშწანურაშ აკნაქიმინა რე.
სხაპუაშ სტილეფი დო გვარობეფი
სხაპუაშ სტილეფი:
ქორთული სხაპუა:
შხვადოშხვა
ჩინებული მასხაპალეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
*
რეჟისორი
thumb|320px|რეჟისორი საქვარუაშ ბორჯის ([[სესილ ბლაუნტ დე მილი|სესილ დე მილი)]] რეჟისორი (régisseur — „მამართალი“, rego-შე — „ვმართუნქ“) — ხელუანობაშ ოძირაფალი გვარობეფიშ ხელუანი მახანდე: თეატრიშ, კინომატოგრაფიშ, ტელევიზიაშ, ცირკიშ, ესტრადაშ.
სქოლიო
კატეგორია:პროფესიეფი *
.dj
.dj — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ჯიბუტიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
dj კატეგორია:კომუნიკაციეფი ჯიბუტის
1106
კატეგორია:
.dk
.dk — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) დანიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
dk კატეგორია:კომუნიკაციეფი დანიას
ფიფა
კუჩხბურთიშ ასოციაციეფიშ საირქიანო ფედერაცია, კუნტას ფიფა (აკრონიმი Fédération Internationale de Football Association) — კუჩხბურთიშ საირქიანო მართუალაშ ორგანო. ორგანიზაციაშ შტაბ-ორენი იდვალუაფუ შვეიცარიაშ ნოღა ციურიხის. ორგანიზაციაშ ასეიანი პრეზიდენტი რე ჯანი ინფანტინო.
რესურსეფი ინტერნეტის
https://login.qa.fifa.com/
სქოლიო
კატეგორია:საირქიანო ოკუჩხბურთე ორგანიზაციეფი
1107
კატეგორია:
ასტურია
ასტურია (ესპ. Principado de Asturias, ასტ. Principáu d'Asturies) — ავტონომიური გოართოიანაფა დო პროვინცია ოორუე ესპანეთის. ასტურიას უხურგანს კანტაბრია ბჟაეიოლიშე, ლეონიშ პროვინცია ობჟათეშე, ლუგოშ პროვინცია ბჟადალიშე დო კანტაბრიაშ ზუღა ოორუეშე. ასტურიაშ ფართობიე 10,604 კვ.კმ. დო ჸათე მუნაჩემეფით თის უკინებჷ მავითა აბანი ესპანეთის. ასტურიას ოხორანს 1,011,792 ადამიერი. მახორობაშ მუდანობათ ასტურია ესპანეთის 14-ა რე. ასტურიაშ ნანანოღა ოვიედო რე, უდიდაში ნოღა რე ხიხონი. ინდუსტრიული ნოღა ავილესი რე.
ასტურიაშ ოფიციალური ნინა რე ესპანური, ასტორიულ ნინას უღჷ სპეციალური სტატუსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი კატეგორია:ესპანეთიშ ავტონომიური გოართოიანაფეფი
.jo
.jo — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) იორდანიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
jo კატეგორია:კომუნიკაციეფი იორდანიას
1108
კატეგორია:
შარჯაშ საამირო
thumb|right|300px|[[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв {{legend|#DA251D|border=solid 1px #000|ომანი}}{{legend|#EF9A48|border=solid 1px #000|აბუ-დაბი (აგს)}}{{legend|#F8C300|border=solid 1px #000|დუბაი (აგს)}}{{legend|#FFFFFF|border=solid 1px #000|შარჯა (აგს)}}{{legend|#007CC3|border=solid 1px #000|აჯმანი (აგს)}}{{legend|#00923F|border=solid 1px #000|უმ-ელ-ქაივაინი (აგს)}}{{legend|#1F1A17|border=solid 1px #000|რას-ელ-ხაიმა (აგს)}}{{legend|#901E78|border=solid 1px #000|ელ-ფუჯაირა (აგს)}}]]
შარჯა — (الشارقة Aš Šāriqah) — საამირო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ აკოდგინალუას.
შარჯაშ საამირო იკათუას ქიანაშ ოორუეშე მადვალუ ექსკლავეფს: ყალბა, დიბა ალ-იზნი დო ქორფაყანი. შარჯაშ ელახ იდვალუაფუ ქიანაშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა დუბაი. ნოღეფს შქას სიმბოლური ხურგა რე შარეფიშ რშვილი, ნამუთ გვერდო შარჯას დო გვერდო დუბაის იდვალუაფუ.
მართუალაშ ფორმა — კონსტიტუციური მონარქია. შარჯაშ საამიროშ მამართალი რე შეიხი სულთან ბინ მუჰამად ალ-ყასიმი.
კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
არაბული საგესქუო
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[მეზე (პეტრა)]] არაბული საგესქუო — არაბეთიშ ჩქონიშ დო არხო ბჟაეიოლიშ ქიანეფიშ საგესქუო. არაბული საგესქუოშ გოლინა იძირებე ოორუე აფრიკაშ ისლამურ ქიანეფს.
ეჭარუა
მინი|მარცხნივ|250პქ|[[ფალაფელი|ფალიაფელი]] არხო ბჟაეიოლიშ ქიანეფიშ ერუანული საგესქუოს ართიანშე გინორთეფიშ უმკუჯინალო, თინეფს ართიანწკჷმა მიარე საართე უღჷნა, ნამუთ ჩინებული რე ჯოხოდვალათ არაბული საგესქუო. თარ ოჭკომალი პროდუქტეფი რე ოსპი დო პოპოქამეფი, ნამუეფშე შხირას აკეთენა პასტეფს დო შხვადოშხვა ვარიაციფს გჷმირინუანა.
პოპულარული არაბული ოჭკომალეფი:
შხურიშ ხორცი, ქაბაბიშ სახეთ ვარდა ხაშილო — არაბულ საგესქუოს არძაშე გოფაჩილი ხორციშ გვარობა რე. შხურიშ რსხულიშ არძა ნორთი გჷმირინუაფუ, თინეფს შქას შიგანი, დუდი დო ბოჭოკეფი. ოჭკომალი “ჰუზიშო„ ედომუშამი შხურს ჭუნა, ნამუთ ფარშირაფილი რე ქოთომით, მარქვალეფით დო ორზათ. ზადჷნა ჸვინთელი პირით დო ხვარხვით.
ქოთომწკჷმა ართო, ეგვიპტეს დო ოორუე აფრიკას ტორონჯეფსჷთ ჭკომჷნა. ღეჯიშ ხორცი ისლამს ვაშენერებული რე, ნამუსჷთ თაშნეშე რეგიონიშ ქირსიანეფით ძალამ ოშა-გოშათ ჭკომუნა. ზუღაპიჯიშ რეგიონეფს თარ როლს ჩხომი ლაჸაფენს.
ორტვინობაშ უმენტაში გვარობას ხორცწკჷმა ართო ხაშჷნა. ხვალე ორტვინობაშ ოჭკომალშ ზადუაშ ბორჰჯის გჷთმუძინანა ორზას (ფარშიშ სახეთ). თარ როლს ლაჸაფენს ჯუმორს ინოკარწელი ორტვინობა. შხირას გჷმირინუაფუ ახალი ვარდა სქირაფილი ხილი მუჭოთ ხორციშ გიოჸუნაფალი დესერტი.
ქობალკაკალი რეგიონიშ შანულამი ლაწკარი რე, მორო ორზა კანკალე რეგიონს თაშნეშე შანულამ როლს ლაჸაფენს. კუსკუსი მოურს ოორუე აფრიკაშე დო გიფაჩუ სირიას. შხვა არაბულ ქიანას კუსკუსიშ მანგიორო გჷმირინუაფჷ ბულგური.
არაბულ ქობალს, პიტას, შხირას მინმოდვანა ხაშილი ხორცის დო კარკაზანა მილიშ სახეთ.
დესერტეფი
პოპულარული არაბული გემუანობა, მუხალაბია, ნამუსჷთ ორზაშე აკეთენა. ფართას რე გოფაჩილი პეჩენია ფინიკიშე. ფახლავა — თურქული საგესქუოშ ოჭკომალი. მიარე ოჭკომალს აგემუანენა დიფსით — ფინიკიშ სიროფით — ვარდა თოფურით.
ყავა — რეგიონიშ არძაშე პოპულარული ოშუმალი რე. ყავაშ ზადებაშ დო შუმაშ პროცესი რთულ რიტუალწკჷმა რე მერსხილი, ნამუთ გიშაკერძაფილო სუმარეფიშ შეიოხვამილაფარო. დუდმაართაშე ლაწკარს მოხალჷნა, ნამუსჷთ მეტალიშ კეტიშ უფაჩუანა, მუშ უკული ჩჷნა ოხეხალს გიშშაკერძაფილი რიტმით. ყავას ოფუნუანა ლინჯიშ ვარდა ლატუმიშ ჭკუდის, ნამუთ ჩაიდანს მოგენს. ზათი ოშუმალი მუკმუღჷნა მორჩილი ფინჯალეფით, უნჩაშეფიშ რანწკიშ მეჯინათ. სუმარეფს ყავას სუმშა მუკმუღანა, მუშ უკული სვენათ მარდი გჷნუგუე ოკო მენძელს დო იუარუე ოკო. ყავას შანქარიშ უმუშო შუნა, მარა გემუან ოჭკომალს გეთმიოჸუნუანა — მიხაკი, კარდამონი, კანკალე ქიანას — ჸვინთელი პირი ვარდა მუსკატიშ თხირი. მაჟირა აბანი უკებჷ — უჩა ვარდა ძალამ გემუან ჩაის.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:აზიური საგესქუო
კოსმოლოგია
კოსმოლოგია (ბერძნ. κοσμολογία — ოქიანუშ ათოჩინება) — გურაფლენს ოქიანუს, მუჭოთ ართი თელს დო ადამიერიშ არდგილს თექ. უმუჯინუო თიში, ნამჷდა, ზიტყვა „კოსმოლოგია“ ძალამი ახალი რენ, მაართაშა გუმორინაფილქ იჸუ ქრისტიან ვოლფიშ ნახანდას „Cosmologia Generalis“ (1730). ოქიანუშ გურაფასი დიდი ხანიშ ისტორია უღუ დო ოკათუ მენცარობას, ფილოსოფიას, ეზოთერიციზმის დო რელიგიას. თეში მანგო, კოსმოლოგია გეჸვენჯ დისციპლინეფო ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოსმოლოგია
სცენარისტი
სცენარისტი — კინოფილმეფიშ ვარდა ტელესერიალეფიშ, მულტფილმეფიშ, სპექტაკლეფიშ, კომპიუტერულ ლაჸაფეფიშ სცენარეფიშ ავტორი.
კატეგორია:პროფესიეფი *
.jp
.jp — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) იაპონიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
jp კატეგორია:კომუნიკაციეფი იაპონიას
ლატვიაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
ლატვიაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა (Latvijas Padomju Sociālistiskā Republika) — სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა მიშმალი რესპუბლიკა. ასე ლატვია.
ლტვიაშ სსრ-ქ აკიქიმინჷ 1940 წანაშ 21 კვირკვეს. სსრრ-შ აკოდგინალუას რდჷ კინ თიმ წანაშ 5 მარაშინათუთაშე. რესპუბლიკა იდვალუაფუდჷსხუნუეფიშ რსხუშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. უხურგანდჷ რსფსრ, ესტონეთიშ სსრ,  ლიტვაშ სსრ დო ბელორუსიშ სსრ. ფართობი 64,5 ვთშ. კმ². მახორობა 2 430 ვთშ. ადამიერი (1973). ნანანოღა - რიგა.
ლტვიაშ სსრ ირთუდჷ 26 რაიონო, ნამუშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ 56 ნოღა დო 35 დაბა.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ლატვიაშ ისტორია კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი
ედუარდ ჩარლზ პიკერინგი
ედუარდ ჩარლზ პიკერინგი (ინგლ. Edward Charles Pickering; დ. 19 კვირკვე, 1846, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ — ღ. 3 ფურთუთა, 1919, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი დო ფიზიკოსი. პიკერინგი რდჷ ართ-ართი პირველი ასტრონომი ნამუქჷთ მიოგორუ სპექტროსკოპული ჟირმურიცხის. პიკერინგიშ არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე "ფიზიკური მანიპულაციეფიშ ელემენტეფი", ნამუქჷთ გიშართჷ 2 ტომო, 1873-1876 წანეფს. პიკერინგიქ გიმიგონჷ მერიდიანული ფოტომეტრი მურიცხეფიშ მაგნიტუდაშ ოზიმალო დო მიშეღჷ დიდი თია ჰარვარდიშ ფოტომეტრიაშ გოვითარაფაშა, ნამუთ რდჷ მაართა დიდი ფოტომეტრიული კატალოგი.
პიკერინგიქ დებადჷ ბოსტონს. ბაღანობაშე დეინტერესჷ ასტრონომიათ. გურაფულენდჷ ბოსტონიშ ლათინურ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ ლოურენსიშ ომენცარე სკოლას, სოდეთ მიპალუ მენცარობეფიშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1865 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი
1109
კატეგორია:
პლასიდო დომინგო
ხოსე პლადისო დომინგო ემბილი, (დ. 21 ღურთუთა, 1941),, ჩინებული, მუჭოთ პლასიდო დომინგო (Plácido Domingo) — ესპანარი ტენორი დო დირიჟორი. დინოჭარილი აფუ ოშშე უმოსი რსული ოპერა დო გიშარჩქინელი რე მიარე ნინაშ რჩქინათ დო თე ნინეფშა არიეფიშ რსულებათ. თიშით გოსახიარაფილი ოტელო არძაშე აღიარაფილო იკოროცხუ. 2010-იანეფიშ დაჭყაფუს თიქ თაშნეშე ბარიტონული პარტიეფიშ რსულება დიჭყჷ. ედომუშამო რსულებური აფუ 147 როლი. თაშნეშე მოსოფელს წჷმოძინა მიპალუ, მუჭოთ ართ-ართ სუმი ტენორიშე, ნამუეფს შქას თაშნეშე რდეს ხოსე კარერასი დო ლუჩანო პავაროტი. თე აკოდგინალუათ სუმელა ბორჯიშე ბორჯშა გიშმეშჷ 1990 წანაშე. თონეფიშ სადებიუტე საკონცერტე ალბომქ არძა ბორჯიშ არძაშე გიმოჩამაფონ კლასიკურ ალბომო გჷნირთჷ.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 21 ღურთუთა კატეგორია:ესპანარი ტენორეფი კატეგორია:ესპანარი მობირეეფი კატეგორია:ესპანარი საოპერე მობირეეფი კატეგორია:სუმი ტენორი კატეგორია:ესპანარი დირიჟორეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაპალუეფი
კინორეჟისორი
thumb thumb კინორეჟისორი — კინოხელუანობაშ ართ-ართი შანულამი პროფესია, ფილმიშ აკოქიმინუაშ პროცესიშ ხემანჯღვერი მაკათური, ნამუთ სურათიშ აკმადგინალი ნორთეფიშ ხანტურული დო სცენურ კუნთხუეფიშ გჷმამინჯალი რე. კინორეჟისურაშ სუმი მალობა არსებენს: ოლაჸაფე, დოკუმენტური დო ანიმაციური კინო. თინეფშე მაართა (ოლაჸაფე კინორეჟისურა) რეჟისორ ჟორჟ მელესშე მოურს. დოკუმენტური - ჯიმალეფ ლიუმერეფშე. ხონარამი კინოშ გორჩქინაშახ რეჟისორიშ თარ საქვარი გეგეფიშ დო პანტომიმეფიშ დოდგჷმა რდჷ. კინოხიან ბორჯიშ ჩინებული კინორეჟისორეფი რენა: ჩარლზ სპენსერ ჩაპლინი, ბასტერ კირონი, სსრრ-ს — სერგეი ეიზენშტეინი. ხონარამი კინოშ გორჩქინათ, რეჟისორს დიალოგურ სცენეფიშ დო მუსიკალურ გოფორმებაშ საქვარქ ქჷგიაძინჷ, ნამუსჷთ თინა კომპოზიტორიშ კათაფათ ორთუჷ.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:პროფესიეფი *
მავრეფი
მინი|მარცხნივ|250პქ|მავრეფი [[პირენეშ ჩქონი|პირენეშ ჩქონს.]] მავრეფი — მავრიტანიული წჷმოულობაშ ტომეფი, ნამუეფით აფრიკაშ ოორუე-ბჟდალა ნორთის, ასეიანი მაროკოშ ტერიტორიას ოხორანა.
VI ოშწანურას, მავრეფიშ დიხეფიშ ნორთი ბიზანტიაშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ, თარო გიბრალტარიშ საროტიშ წყარპიჯშ ღოზი. 697 წანას, ოორუე აფრიკაშ არაბეფიშ დოჸუნალაშ უკული მავრეფქ ისლამი მიღეს. მავრეფიშ დიხეფქ არაბეფიშ ოხალიფეშ აკოდგინალაუშა გემშართჷ. 711-718 წანეფს, მავრეფქ გეჭოფეს დაღარი ვესტგუთეფიშ ომაფე ასეიანი ესპანეთიშ ტერიტორიას. მავრეფიშ წჷმიულას ევროპას ხე ვაუნწყუ 732 წანას პუატიეშ ბურჯაფის მარცხიქ. 756 წანას, მავრეფქ ჭყანიერი ომაფე ალ-ანდალუსია ანუ კორდოვაშ ოხალიფე გაჭყეს. VIII-IX ოშწანურეფს, მავრეფს არძაშე დიდი აწორინალა კარლოს დიდიშ კაროლინგური ფრანკეფიშ სახენწჷფოქ გუწუ. გვალამი ქირსიანული ომაფეეფიშ 450-წანიანი ბურჯაფიშ რეკონკისტაშ შედეგო მავრეფქ ესპანეთის არძა ოპალუე მიოდინუეს. მავრეფქ ქისქილიდეს დორხველი ოპალუეფი მაროკოს. მავრეფი ასეიანი მავრიტანიაშ დო მაროკოშ მახორობაშ ნორთის წჷმარინუანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ კათეფი კატეგორია:არაბეფი
1110
კატეგორია:
.ki
.ki — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კირიბატიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ki
საირქიანო ორგანიზაცია
საირქიანო ორგანიზაცია — სახენწჷფოეფს შქას, თარობეფს შქას ვარა ვასათარობე ხასიათიშ ირიათოიანი აკორცხუალა, ღოლამირი საირქიანო მორაგადაფაშ ოსხირშე, საირქიანო პრობლემაშ ართო გინაჭყვადალო. ათე ტერმინით ჯინჯო ეშანჷნა სახენწჷფოეფს შქას დო თარობეფს შქას ორგანიზაციეფს, მუჭომით რე გოერო, ევროპაშ სხუნუ, მოსოფელიშ სავაჭარო ორგანიზაცია დო თიჯგუეფი. ათეჯგურა ორგანიზაციეფიშ საქვარუაშ სფერო დო თანჯი ჯარალუაშ ინტერესის რე, მორო კანკალე თინეფშე უმოსო სპეციფიური თანჯეფშო რე ღოლამირი (მაგ: ოპეკი).
* ორგანიზაცია
ტომ ჰუპერი (რეჟისორი)
ტომას ჯორჯ „ტომ“ ჰუპერი (Thomas George "Tom" Hooper; დ. 1972 წანაშ 1 გიმათუთას) — ბრიტანალი კინორეჟისორი. გინოღალირი აფჷ ფილმეფი „მაფაშ ზიტყვა“ დო „სარალოეფი“. „ოსკარიშ“ ლაურეატი ნომინაციას „უუჯგუშაში რეჟისურა“.
ბიოგრაფია
ტომ ჰუპერქ დებადჷ ლონდონს 1972 წანას მერედით დო რიჩარდ ჰუპერეფიშ ფანიას. მერედითი რდჷ ავსტრალიარი ჭარუ დო მაგურაფალი, რიჩარდი ინგლისარი ბიზნესმენი. ჰუპერქ მიღჷ გონათაფა ჰაიგეიტიშ დო ვესტმინსტერიშ სკოლეფს.
13 წანერქ გინიღჷ მაართა კუნტამეტრაჟიანი ფირი Painted Faces, Bolex-იშ 16 მმ-იანი კამერათ, ნამუთ თის ჯიმადიქ აჩუქჷ. 1992 წანას ფილმი ოძირეს Channel 4-ს. ფილმიშ წარმება რდჷ ნორთობულო დოფინანსებური პოლ უაილენდიშ გეშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1972 კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
1111
კატეგორია:
1112
კატეგორია:
.kh
.kh — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კამბოჯაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
kh
ВКонтакте
მინი|მარცხნივ|150პქ|სოციალური რშვილი Вконтакте-შ ლოგო Вконтакте (www.vk.com, ვკონტაკტე.რუ) — რუსული მიარენინამი სოციალური რშვილური ვებ-ხასჷლა, ნამუქჷთ 2006 წანას დირსხუ. ვებ-ხასჷლაშ მუშ სტატისტიკური მუნაჩამეფიშ მეჯინათ, 2018 წანაშ კვირკვეშო რეგისტრირაფილი 43 500 მილიონი მაკათურშე უმოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სოციალური რშვილეფი
.kg
.kg — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ყირგიზეთიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
kg
ჩხაჩხი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოჸოფარინე ნიბთეფი
.je
.je — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ჯერზიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
je
1113
კატეგორია:
ვალენსიაშ პროვინცია
ვალენსია (ესპ. Provincia de Valencia, ვალ. Província de València) — პროვინცია ესპანეთის, ვალენსიაშ ავტონომიური გოართოიანაფაშ ცენტრალურ ნორთის. პროვინციაშ ფართობიე 10,763 კვ.კმ. დო უკინებჷ მავითა აბანი ესპანეთის. მახორობაშ მუდანობათ (2,547,986 ადამიერი, 2013 წ.) უკინებჷ მასუმა აბანი. მახორობაშ ნასუმორი ცხოვრენს ნოღა ვალენსიას, ნამუთ თაშნეშე ავტონომიური გოართოიანაფაშ ნანანოღა რე დო ესპანეთიშ მასუმა ნოღა რე. პროვინცია ირთუ 265 მუნიციპალიტეტო.
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა წანეფიშ მეჯინათ:
ჯაშქვიდუ
ჯაშქვიდუ თაშნეშე ჯაშონა, ლიყვი, ლეყვი (Viscum) — იროწვანე, გვერდო პარაზიტული ბართვეფიშ გვარი ჯაშქვიდუშობურეფიშ ფანიაშე. წვანე ხორცამი გუნაფალეფი უღუ. ფურცელეფი ნთელუანი რე, ტყებიშობური, პიჯმანგას დვალირი. ჩანარს ართსქესამი, ჭკობა, მოწვანე, ჸვინთელი ვარდა ჩე პიოლეფი უღუ, ნამუეფით აკოშაყარელი რე ღერიშ ჟირბოჭკას. გუმნაღელი რგვალი, 1—2-თასამი, ოჭაბაია კანკარი რე, ფერო ჩე, მოჸვინთელე, ნარინჯიშფერი ვარდა ჭითა, პარაზიტენს შხვადოშხვა ფურცელამ დო წვიწვამ ჯას დო ბართვის. ჯაშქვიდუშ 70-შახ გვარობა ორთას რე გოფაჩილი ევროპას, აზიას, აფრიკას დო ავსტრალიას. საქორთუოს ხვალე ართი გვარობა მუთმოფხვადჷნა — ჩე ჯაშქვიდუ (Viscum album). ხვეიანო დოჸალერი იროწვანე ბართვი რე, ნამუშ სიმაღალა 1 მეტრის ანჭუ. პარაზიტენს ფარფაჯას, ცხვაცხვის, თელას, უშქურს, სხულს, სვაჭას დო შხვა. დიდ გავალს მეთმიორინუანს ხილს. ჩანარს ლაბანამი გუმნაღელი უღუ. ფურცელს ოკურნალე ღვანდეფი უღუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჯაშქვიდუშობურეფი
ფილიპ ლენარდი
ფილიპ ლენარდიქ დებადჷ პრესბურგის (ასეიან ბრატისლავას). გურაფულენდჷ ფიზიკას დო ქიმიას ვენას დო ბუდაპეშტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თიში ომენცარე ხემანჯღვერი რობერტ ბუნზენი რდჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1886 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ, ლენარდი მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტრუმენტეფს: აახენიშ, ბრესლაუშ, ბონიშ, ჰაიდელბერგიშ, ბერლინიშ დო კილიშ უნივერსიტეტეფს.
ნობელიშ პრემიაშ გარდა ლენარდი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1896 წანას მიპალუ მატეუჩიშ მენდალი დო რუმფორდიშ მენდალი, 1932 წანას ფრანკლინიშ მენდალი. 1905 წანაშე რდჷ შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ დო 1907 წანაშე უნგრეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური.
ფილიპ ლენარდიქ ღურუ 1947 წანაშ 20 მესის, 84 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
აჯმანიშ საამირო
thumb|right|300px|[[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв {{legend|#DA251D|border=solid 1px #000|ომანი}}{{legend|#EF9A48|border=solid 1px #000|აბუ-დაბი (აგს)}}{{legend|#F8C300|border=solid 1px #000|დუბაი (აგს)}}{{legend|#FFFFFF|border=solid 1px #000|შარჯა (აგს)}}{{legend|#007CC3|border=solid 1px #000|აჯმანი (აგს)}}{{legend|#00923F|border=solid 1px #000|უმ-ელ-ქაივაინი (აგს)}}{{legend|#1F1A17|border=solid 1px #000|რას-ელ-ხაიმა (აგს)}}{{legend|#901E78|border=solid 1px #000|ელ-ფუჯაირა (აგს)}}]]
აჯმანი (عجمان) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ არძაშე უჭიჭაში საამირო.
აჯმანიშ საამიროქ ქიანაშ აკოდგინალუაშა მიშართჷ 1971 წანაშ 2 ქირსეთუთას.
კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
1114
კატეგორია:
.ls
.ls — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ლესოთოშო.
იოჰანეს შტარკი
იოჰანეს შტარკი (გერმ. Johannes Stark; დ. 15 პირელი, 1874, ფრაიჰუნგი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 21 მანგი, 1957, ტრაუნშტაინი, გერმანია) — გერმანალი ფიზიკოსი. მიოგორუ არხული ჩხორიეფიშ დოპლერიშ ეფექტის დო სპექტრული ღოზეფიშ გორთუალას ელექტრული ვეეფიშ დინახალე. ჸათე ფენომენს შტარკიშ ეფექტის უძახჷნა. ჸათე რკვიებეფიშ გეშა მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1919 წანას.
იოჰანეს შტარკი გურაფულენდჷ მიუნხენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1897 წანას ოიგენ ლომელიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ გეტინგენიშ, ჰანოვერიშ, აახენიშ, გრაიფსვალდიშ დო ვიურცბურგიშ უნივერსიტეტეფს.
შტარკი 1920-იან წანეფიშე ადოლფ ჰიტლერს დო ნაცისტურ პარტიას ალურდჷ. შტარკი, გერმანული რაიხიშ ბორჯის, ფილიპ ლენარდიწკჷმა ართო რდჷ გერმანული ფიზიკაშ (Deutsche Physik) ჸარაფიშ ართ-ართი შანულამი ფიგურა. 1933 წანაშე შტარკი მუშენდჷ გერმანული რკვიებეფიშ ფონდიშ მადუდეთ დო 1933-1939 წანეფს რდჷ რაიხიშ ფიზიკურ-ტექნიკური ინსტიტუტიშ პრეზიდენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის
ბაგარეფი
thumb|მარცხნივ|250პქ|ცხენენჯი-ბაგარი მინი|მარცხნივ250პქ|ბაგარეფიშ უმენტაშონბა ოხორანს [[ჩადის დო სუდანიშ დარფურიშ რეგიონს, თინეფშე კანკალე სეზონურო მიგრირენს ობჟათე სუდანშა, ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშა დო ნიგერიაშა.]] ბაგარეფი — არაბული ტომეფი, ნამუეფიშ მუდანობა ართო დოხოლაფირო 1 მილიონს აკმადგინანს. თინეფიშ უმენტაშობა ოხორანს ჩადის დო სუდანს დარფურიშ რეგიონს (თარო ფურეფი, ნუბა დო ფულბეეფი). თინეფი პერიოდულო მიგრირენა ობჟათე სუდანშა დო გოხოლუაშ რეგიონეფშა. ბჟადალი ბაჰრ-ელ-ღაზალიშ ოორუე ნორთი რე ბაგარეფიშ ობჟათე სუდანშა გინოხორინიშ ტრადიციული არანი. თინეფიშ ოხორუეფიშ არაბულშე ბონი თანგუათ შანენს მეჩხოულეს, თინეფი ჩადიშ არაბულ ნინაშა რაგადანა.
1880–იანი წანეფიშ მაჰდისტეფიშ აბუძოლიშ თარი მაკათურეფი რდეს დარფურიშ დო კორდოფანიშ ბაგარეფი. 1985 წანაშე, თინეფი სუდანიშ თარობა ობჟათე სუდანიშ დინკეფიშით აკოქიმინელი არმიაშ სააწმარენჯოთ ობურჯაფეთ აკმაანჯარენდჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩადიშ ეთნიკური ბუნეფი კატეგორია:სუდანიშ ეთნიკური ბუნეფი კატეგორია:ობჟათე სუდანიშ ეთნიკური ბუნეფი კატეგორია:არაბეფი
1115
კატეგორია:
1116
კატეგორია:
გიმიშღვერე
გიმიშღვერე (Cuscuta) — ართწანიანი ჟვერი ჩანარეფიშ გვარი გიმიშღვერეშობურეფიშ ფანიაშე. ჯინჯი დო ნანდული ფურცელი გიმიშღვერეს ვაუღუ. მინჯეჩანარს ეიარწკიპუ კარკატია ღერს დვალირი მიოწუალეფით დო თიშ ხარჯიშა ჭკომუნს. ჩანარიშ პიოლი ჭიფე, ვარდიშფერი ვარდა ჩე რე. თასი ღვიღვინაფაშ უნარს ისქილიდუანს 3-10 წანაშახ. გიმიშღვერე დახე ედომუშამ დიხაუჩას რე გოფაჩილი. ეიოშანალი რე საქორთუოს ფართოთ გოფაჩილი ევროპული გიმიშღვერე (Cuscuta europaea), ამერიკული გიმიშღვერე (Cuscuta arvensis), სუმჸუჯიშ გიმიშღვერე (Cuscuta epithymum), ზაფანაშ გიმიშღვერე (Cuscuta obtusiflora). მანე დო საკარანტინე ჩანარი რე. აგავალენს სუმჸუჯის, ანჯას, სელს, ზაფანას, თუთმს, კარტოფილს, ჭაკუნტელს, ხანჭკის, ხვარხვის დო შხვა ჩანარს. მუთმოფხვადჷნა ჟვერ ჩანარეფსჷთ. გიმიშღვერეშ კანკალე გვარობა ლაბანამი რე დო ოჭკომალს მოხვამილაფაშ შვანს შილებე მოწამალუას ჩხოლარი.
ეშაჸოთამაშ საშუალებეფი: ოთასე მასალაშ წიმინდუა, ჟვერეთ ულირი ნოკვეთიშ ცალუა გიმიშღვერეშ თასიშ მიშულაშახ დო ნაცალაშ ჭუალა, გინობარუა, გინოხონუა, ჰერბიციდეფით წამალუა.
ლიტერატურა
კატეგორია:გიმიშღვერეშობურეფი
ჰერმან კარლ ფოგელი
ჰერმან კარლ ფოგელი (გერმ. Hermann Carl Vogel; დ. 3 პირელი, 1841, ლაიფციგი, საქსონიაშ ომაფე — ღ. 13 მარაშინათუთა, 1907, პოტსდამი, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ასტროფიზიკოსი.
ფოგელი რდჷ სპექტროსკოპიული რკვიებეფიშ პიონერი ასტრონომიას. ჸათე ინსტრუმენტით თიქ აკეთჷ პლანეტეფიშ ატმოსფეროშ ანალიზი, 1871 წანას დადგინჷ ბჟაშ როტაციული პერიოდი დოპლერიშ ეფექტიშ გიმორინაფათ, გიმიგონჷ მურიცხეფიშ რადიალური სიჩქარეშ ზიმუაშ ფოტოგრაფიულ-სპექტროსკოპიული მეთოდი, 1889 წანას დანტკიცჷ ნამდა ალგოლი რდჷ ბინარული მურიცხი, 1892 წანას აკადგინჷ 51 მურიცხიშ რადიალური სიჩქარეშ მუნაჩემეფი. ფოგელიშ ტექნიკა უკულ ფართას გავითარეს დო გიმირინეს შვეიცარიალი ასტრონომეფქ მიშელ მაიორიქ დო დიდიე კელოქ, ნამუეფქჷთ მიოგორეს ეგზოპლანეტას, ნამუთ 51 პეგასის გართანდჷ. ჸათეშ გეშათ ჟირხოლო მენცარქ მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 2019 წანას.
ჰერმან კარლ ფოგელი გურაფულენდჷ ლაიფციგიშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ იენაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი. ოდოქტორე დისერტაციაშ თემა რდჷ ნირსეულეფი დო მურიცხეფიშ გვართეფი. ფოგელი 1870-იან წანეფიშე მუშენდჷ პოტსდამიშ ობსერვატორიას დო 1882-1907 წანეფს რდჷ თიში დირექტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი კატეგორია:გერმანალი ასტროფიზიკოსეფი
კეთრინ ბიგელოუ
კეთრინ ენ ბიგელოუ (Kathryn Bigelow; დ. 27 გერგობათუთა, 1951) — ამერიკალი რეჟისორი. ჩინებული რე მერმენწა ფილმით წკურუმიაშ დოდგუმას (1987), პოპორიშ ხურგას (1991), ისტორიული წყარით დამონკება (2000) დო ოლჷმარი დრამათ კოხიშ მაზოჯალი (2009). კორიშ მაზოჯალქ ეჭოფჷ ოსკარი 2009 წანას, მიგჷ ბაფტა დო ნომინირაფილი რდჷ ორქოშ გლობუსის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1951
.mw
.mw — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მალავიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
mw
ეკოლოგია
115px 125px ეკოლოგია (ბერძ. oikos - ჸუდე, აკანი, დო logos - ათოჩინება,გურაფა) — ბიოლოგიაშ ნორთი, ნამუთ თელი ორგანიზმეფშქას მეხუჯაფას, თაშნეშე თელ ორგანიზმეფს დო თინეფიშ დარინალი აკანიშ მერინას გურაფულენს.
ტერმინი „ეკოლოგია“ კანკალეშა ჩინება „აკანიშ თხილუა“ ეიონწყუმალო გიმირინუაფუ, მორო ბოლო წანეფს ათე ჟირი ტემინიშ ხურგუაშ ტენდენცია ირწყებე, სოდეთ „ეკოლოგია“ შანენს ბიოლოგიაშ დარგისი, ვარა „აკანიშ თხილუა“ ადამიერიშ საქვარუაშე თიში აკანიშ დეგრადაციაწკჷმაიანი მერცხუაფილი ოკითხეეფს.
რე ტერმინი „ეკოლოგიაშ“ მიარე ენწყჷმა:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მენცარობა კატეგორია:ეკოლოგია კატეგორია:ორთაშ მენცარობეფი
1117
კატეგორია:
.mu
.mu — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მავრიკიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
mu
1118
კატეგორია:
.mv
.mv — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მალდივიშ რესპუბლიკაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
mv
.mx
.mx — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მექსიკაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
mx
1119
კატეგორია:
1120
კატეგორია:
პარაზიტი
მინი|250პქ|[[Taenia saginata ადამიერიშ ორგანიზის მახორუ პარაზიტი]] პარაზიტი — თელი ორგანიზმის მახორუ რინუეფი. თინეფი „მენძელ“ ორგანიზმეფს მიდმუღანა ოჭკომალ ნიფთიარობეფს დო იმიარებჷნა. სამანგ: დადული ასკარიდა ართ დღა დო სერს მილიონშახ მარქვალს დჷთმოდვანს, ნამუთ შილებე ურჩხუ ხილს, ორტვინობას მეხედასჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
.my
.my — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მალაიზიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
my
გუნაფალა
მინი|[[კინტირიშ გუნაფალა]] მინი|[[სახალინური ფალოპიაშ გვიგვილი]] გუნაფალა (córmus) — უმაღალაში ჩანარიშ ართ-ართი თარი ორგანო. აკმოდირთუ ღერიშე დო თიშა მიკოფალირი ფურცელეფშე დო გვიგვილეფშე. გიშმართჷნა ვეგეტატიურ გუნაფალეფს, ნამუეფიშ თარი ფუნქცია რე ოჰეერე ჭკომუა (თინეფიშ მეტამორფოზეფს ახასიათენს შაყარუაშ, გოახალაფაშ, ვეგეტატიური გომიარაფაშ, თხილუაშ, ცოცუაშ ფუნქციეფი), დო სპორათმაღელ გუნაფალეფს (თინეფს შქას პიოლეფს), ნამუეფით რეპროდუქციული ორგანოეფი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია კატეგორია:ბოტანიკა
ედვარდ უილიამს მორლი
ედვარდ უილიამს მორლი (ინგლ. Edward Williams Morley ; დ. 29 ღურთუთა, 1838, ნიუარკი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 24 ფურთუთა, 1923, ვესტ-ჰარტფორდი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი. ზიმუ დო გიმირკვიუ ჟანგბადიშ ატომური მასა. მორლი, თაშნეშე შინელი რე ექსპერიმენტით, ნამუთ ართ-ართი პირველი ნტკიცება რდჷ, თიში ნამდა ეთერი ვაარსებენდჷ.
ედვარდ უილიამს მორლი გურაფულენდჷ უილიამსიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1860 წანას დო უკულ მაგისტრიშ ხარისხი 1863 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა კერზო სკოლეფს. უკულ ომუშებუშა გინილჷ ბჟადალიშ ორეზერვე კოლეჯიშა (ასეიან ქეისიშ ბჟადალი ორეზერვე უნივერსიტეტი), სოდეთ 1906 წანაშახ იმუშო. 1873-1888 წანეფს მუშენდჷ კლივლენდიშ სამედიცინო კოლეჯიშ ქიმიაშ პროფესორო.
ედვარდ უილიამს მორლი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1907 წანას ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ მორლის გინოჩჷ პრესტიჟული დეივიშ მენდალი. მორლიქ 1912 წანას მიპალუ ელიოტ კრესონიშ მენდალი დო 1917 წანას უილარდ გიბსიშ პრემია. მორლი რდჷ ამერიკაშ ქიმიური ჯარალუაშ პრეზიდენტი. მორლიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
1121
კატეგორია:
ვილიამინა ფლემინგი
ვილიამინა პატონ სტივენს ფლემინგი (ინგლ. Williamina Paton Stevens Fleming; დ. 15 მესი, 1857, დანდი, შოტლანდია — ღ. 21 მესი, 1911, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — შოტლანდიარი-ამერიკალი ასტრონომი.
დებადჷ დანდის, შოტლანდიას. 1878 წანას ვილიამინაქ მუში ფანიაწკჷმა ართო ოცხოვრებშა ამერიკაშა მიდართჷ. მალას თინა მუში ქომონჯიქ ქიმიოტუ. 1879 წანაშე ედუარდ ჩარლზ პიკერინგიშ ხემანჯღვერობათ მუშენდჷ ჰარვარდიშ ობსერვატორიას. ჸათაქ თიქ მიშეღჷ დიდი თია მურიცხეფიშ სპექტრიშ ფოტოგრაფიულ კლასიფიკაციაშა, აკადგინჷ კატალოგი, სოდეთ მიშეღჷ ვითი ანთასიშე მეტი მურიცხი, 59 აირული ნირსეული, დოხოლაფირო 310 მათირუ მურიცხი, 10 ნოვა დო შხვა ასტრონომიული ობიექტეფი. 1888 წანას ფლემინგიქ მიოგორუ ცხენიშ დუდიშ ნირსეულს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
უმ-ელ-ქაივაინიშ საამირო
კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
.mt
.mt — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) მალტაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
mt
ხოსე კარერასი
ჟოზეპ მარია კარერას ი კოლი ( უმოსო ჩინებული რე, მუჭოთ ხოსე კარერასი (José Carreras, ) დ. 5 ქირსეთუთა, 1946)  — ესპანარი ტენორი, ნამუთ ჩინებული რე ვერდიშ დო პუჩინიშ ოპერეფს კათაფათ.
ლევან უჩანეიშვილი
ლევან უჩანეიშვილი (დ. 15 ქირსეთუთა, 1958, ქართი, სსსრ, სსრრ) — ქორთუ არტისტი.
დებადჷ 1958 წანაშ 15 ქირსეთუთას ნოღა ქართის. 1979 წანას გათუ შოთა რუსთაველიშ ჯოხონობაშ თეატრალური ინსტიტუტი. დიჭყჷ მუჭოთ კინოსტუდია „ქორთული ფილმიშ“ არტისტიქ. კინოს გინიღანა 1976 წანაშე. 1980-იანი წანეფს როლეფს იღენდჷ ქორთულ ფილმეფს. ოშინალი რე ფილმეფი „ჸუდე ლესნაიას“, „კუკარაჩა“, „ქომოლკათა დო შხვეფი“, „სპირალი“ დო შხვა.
1990-იანი წანეფშე ოხორანს დო მოღალენს ააშ-ს, სოდეთ ოკათჷ ჰოლივუდიშ ფილმეფს, ნამუეფშეთ ოშინალი რე: „ალობაშ დღა“ (1996), „ბლეიდი“ (1998), „პრეზიდენტიშ ფურენჯი“ (1997), „ვირუსი“ (1999), „25-ა სათი“ (2002) დო შხვა. ოკათუდჷ ტელესერიალ „ფულირი მოღეეფიშ“ ართ-ართ ეპიზოდის. ხოლო გინიღანა რუსეთიშ კინოსტუდიეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 15 ქირსეთუთა კატეგორია:დუნაბადი 1958 კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
ხოსე კარერასი
სქოლიო
კატეგორია:ესპანარი მობირეეფი კატეგორია:ესპანარი საოპერე მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 5 ქირსეთუთა კატეგორია:ესპანარი ტენორეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაპალუეფი კატეგორია:Sony Classical Records-იშ მარსულებერეფი კატეგორია:სიმი ტენორი კატეგორია:კატალონიარი მობირეეფი
1122
კატეგორია:
შანქარიშ დიაბეტი
შანქარიშ დიაბეტი (diabetes mellitus), შხირას უბრალოთ დიაბეტი ფართოთ ფოფაჩილი ლახარა რე, ნამუსჷთ გჷმიჭანუანს პანკრეასიშ ფუნქციაშ აკორღვაფაწკჷმა მერსხილ ნოშქერწყარეფიშ თირუაშ აკორღვაფა.
კატეგორია:დიაბეტი
პარლამენტი
მინი|[[ავსტრალიაშ პარლამენტიშ წჷმმარინაფალაფონი პალატა.]] პარლამენტი (ფრანგ. parlement ← parler = ჩიება) — ხეშუულებაშ უმაღალაში წჷმმარინაფალაფონი დო ოსხუნუ, ნამუთი, მუჭოთ წესინ, გიშაგორუაში ოსხირით იფორმირებუ, მორო წკარი შვანეფს შილებე ნორთობურო დორინაფაქ იჸუასჷნ. პარლამენტიშ კანონიშდუმადვალუ ორგანოშ ეიოშანალო გჷშაკერძაფილო თი ქიანეფს გჷმირინუაფუ, სოდეთი ქიანეფი გოართიოანაფილი ომაფესალო, ვესტმისტერიში სისტემაშა რე ენწყილი. ჯოხო მეღებული რე ფრანგულ ზიტყვაშე parlement, ჩიებაშ ('parler) პროცესი - სხუნუა. ტერმინქ მიშაღალირქ იჸუ თი შვანეფიშ ეიონწყჷმალო, სოდეთ მიშჷ სხუნუა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანონიშდუმადვალუ ორგანოეფი კატეგორია:ვესტმინსტერიშ სისტემა კატეგორია:ჯვეში ფრანგული ნარსხებუ ზიტყვეფი კატეგორია:ხეშუულობაშ ფორმეფი
მარიბორი
მარიბორი (Maribor; Marburg an der Drau) — სლოვენიაშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა (ნოღაშ მახორობა 2017 წანაშ მუნაჩემეფით — 94,876 ვთშ.ადამიერი). მარიბორი ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის იდვალუაფუ, პოდრავსკაშ რეგიონს, წყარმალუ დრავაშ წყარპიჯის, გვალა პოგორიეშ ჯინჯის. ნოღა ისტორიული ოლქი თუდოლენი შტირიაშ ცენტრი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლოვენიაშ ნოღეფი
იქს-ადამიერეფი: მაართა კლასი
იქს-ადამიერეფი: მაართა კლასი — ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი, ნამუსჷთ მოთხობელი რე იქს-ადამიერეფიშ ოდროიან წანეფშენ. ფილმი ირსხუაფჷ Marvel Comics-იშ კომიქსეფიშ სერიას. ბრიტანეთის თიქჷ გიშართჷ 2011 წანაშ 1 მანგის, ააშ-ს - 3 მანგის.
სქოლიო
კატეგორია:იქს-ადამიერეფი (ფილმეფიშ სერია) კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:2011 წანაშ ფილმეფი
.na
.na — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნამიბიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
na
იქს-ადამიერეფიშ გორჩქინა: კვინორი
იქს-ადამიერეფიშ გორჩქინა: კვინორი (ინგლ. X-Men Origins: Wolverine) — 2009 წანაშ ფილმი სუპერგერგეზეფშე, გერსხუაფილი Marvel Comics-იშ გჷმოგონილ პერსონაჟის, კვინორს. თინა 2009 წანაშ 28 პირელს გიშართჷ ნიდერლადის, მოსოფელიშ მასშტაბით თი წანაშ 1 მესის. ფილმიშ რეჟისორი გევინ ჰუდი რე, ოკათჷნა კინომურიცხეფი: ჰიუ ჯეკმანი, კვინორიშ როლს, ლივ შრაიბერი, დენი ჰიუსტონი, რაიან რეინოლდსი დო შხვეფი. ფილმი იქს-ადამიერეფიშ ტრილოგიაშ პრიკველს წჷმარინუანს. თინა მომითხობელანა კვინორიშ კონწარ, ნძალადობათ ეფშა ულირშენ. თისჷ გოსინთაფილი რე იქს-ადამიერეფსახიანი 10-17 წანაშ წოხოლენი მოლინეფი, კვინორი დო ვიქტორ კრიდის, ხოლო პოლკოვნიკ უილიამ სტრაიკერს შქას არსებული ურთიართობეფი, მუჟამსჷთ მუტანტი ოკათჷდჷ ბუნა X-ის. ფილმის გოსინთელი რე, მუჭო მიშეჸონეს კვინორიშ რსხულშა მეტალი ადამანტიუმი, იქს-ანჯარიშ ღოლამაშ თანჯით. გინოღალეფი ჯინჯიერო ავსტრალიაშ დო ახალი ზელანდიაშ ტერიტორიას მიშჷ.
თიშ უმიკუჯინუო, ნამდა ჰიუ ჯეკმენქ კრიტიკოსეფიშ განშე ცქვაფა დეინალუნ, ართათ ჯამს ფილმიქ თინეფიშ მოლება ვაგამართჷ. ართო მიშნაველჷ მეხოლაფათ 300 მილიონ ააშ დოლარს აკმადგინანდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:2009 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:იქს-ადამიერეფი (ფილმეფიშ სერია) კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი
1123
კატეგორია:
პასიგი
პასიგი (ოფიციალურო ნოღა პასიგი; ტაგ:  Lungsod ng Pasig;) — პირველ კლასიშ მაღალურბანიზაფილი ნოღა ფილიპინეფს, 16 ნოღაშე ართ-ართი რე, ნამუთ აკმოქიმინჷნს ქიანაშ ონანანოღე რეგიონს — მეტრო-მანილა. უხურგანს გეჸვენჯი ნოღეფს: ტაგიგი (ობჟათეშე), მაკატი(ობჟათე-ბჟადალშე), მანდალუიონგი (ბჟადალშე), კესონ-სიტი (ოორუე-ბჟადალშე), მარიკინა (ოორუეშე) დო რისალიშ პროვინციას (ბჟაეიოლშე).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფილიპინეფიშ ერუანული ნანანოღაშ რეგიონიშ ნოღეფი კატეგორია:ფილიპინეფიშ ჸოფირი პროვინციული ნანანოღეფი
.nr
.nr — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნაურუშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
nr
1124
კატეგორია:
გვიგვილი
250px|thumb|პიოლიშ გვიგვილი მინი|ჩანარეფიშ გვიგვილეფიშ კლასიფიკაცია მინი|[[პეულუაშახ დო პეულერი გვიგვილი კვარხიშე მორძგვშა]] გვიგვილი (gemma) — უმაღალაში ჩანარეფიშ გუნაფალაშ ხუჭუჭი. გიშმაგორჷნა ვეგეტატიურ დო გენერაციულ ანუ ოპეულე გვიგვილეფს. ვეგეტატიული გვიგვილი აკმოდირთუ კუნტა ხუჭუჭამ ღერშე (წვანდის ირდუ კონუსით) დო ღერს მეჩანილი გინორთი ხანიშ ფურცელეფიშ ხუჭუჭშე, ნამუეფით მეჭედელო მეჩანს ღერს დო ართიანს. გენერაციულ გვიგვილს ფურცელეფიშ ხუჭუჭწკჷმა ართო პიოლეფიშ დო ბიბლეფიშ ხუჭუჭით რე. გვიგვილიშ გალენი ფურცელეფი ვარდა თინეფიშ ნორთეფი წოროფურცელეფი, ფურცელიშ ნერჩი, ყერწიშ ნორთი) კანკალე მაფორუ ქერქლეფო გჷნმირთუ. თეჯგურა გვიგვილს ფორილი ჯოხო დო რგილი დო ზჷმიერი ორტყაფუშ ჩანარეფიშ უმენტაშობას უღუ. ღილე ანუ ტარკალე გვიგვილი (ქერქლეშ უმუშო) უმენტაშო ლამე ტროპიკული ტყაშ ჯალეფშო რე დჷმახასიათაფალი, მორო შხირას მუთმოფხვადჷნა ზჷმიერ ორტყაფუეფსჷთ ვამაზოთე, კანკალეშა მაზოთე გუნაფალეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
1125
კატეგორია:
ოლე გუნარ სოლსკიაერი
ოლე გუნარ სოლსკიაერი (Ole Gunnar Solskjær ; დ. 26 ფურთუთა, 1973) — ნორვეგიალი მობურთე. 1996 წანას იჸუ ნორვეგიაშ ჩემპიონატიშ ბომბარდირქ. 11 წანას რდჷ „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ მობურთე. ლაჸაფენდჷ უმოსო თირუეფს. გჷნმაჭყვიდირალი გოლი მითიღჷ 1999 წანას ჩემპიონეფიშ ლიგაშ ფინალს. ნორვეგიაშ ერუანული ნაკორობაწჷმა ართო ოკათუდჷ 1998 წანაშ მოსოფელიშ დო 2000 წანაშ ევროპაშ ჩემპიონატეფს. საახალო ოკუჩხბურთე კარიერა დიჭყჷ 1980 წანას „კლაუსენენგენს“, სოდეთ 1990 წანაშა ლაჸაფენდჷ. პროფესიონალურ კარიერას „კლაუსენეგეს“ 90-94 წანეფს ილაჸაფჷ დო 109 ლაჸაფის 115 გოლი მითიღჷ, 94-96 წანეფს „მოლდეს“ 42 აკოხვალამას 31 გოლი მითიღჷ. ათეშ უკული ფერგიუსონქ „მანჩესტერ იუნაიტედშა“ გინიჸონჷ, სოდეთ 2007 წანაშა ლაჸაფენდ დო 235 ლაჸაფის 91 გოლით გიშერჩქინჷ დუდი. 2007 წანას ათუ მუში მუჭოთ მობურთეშ კარიერა. 2008-2011 წანეფს რდჷ „იუნაიტედიშ“ რეზერვეფიშ მაწვართალი, 2011-2014 წანეფს „მოლდეშ, 2014 წანას „კარდიფიშ“ მაწვართალი, 2015-2019 წანეფს კინ „მოლდეშ“, მორო 2018-2019 წანეფს „მანჩესტერიშ“ კუნტახანური მაწვართალი, 2019-შე რსულნებაბამი მაწვართალი რე.
.ng
.ng — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნიგერიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ng
ულტრაიაიაშფერი გჷმოჩხორიაფა
მინი|მარჯვნივ|ჟირი ულტრაიაშფერი [[ფლურესცენციული ნოთე. ჟირხოლო ნოთე გჷმაჩხორიანს „გჷრძე პოპორეფს“, ნამუეფიშ სიგჷრძათ იდვალუაფუ 350-შე 370 ნმ დიაპაზონს]] ულტრაიაშფერი გჷმოჩხორიაფა (ულტრაიაშფერი ჩხორიეფი) — ელექტრომაგნიტური გოსინთაფა, ნამუთ იკინენს სპექტრულ დიაპაზონს ძირაფილი დო რენტგეური გოსინთაფაშ შქასჷ. ულტრაიაშფერი გოსინთაფაშ პოპორიშ სიგირძა გეძჷ 10-შე 400 ნმ ინტერვალს ((7,5—3). ტერმინი მოურს ლათინურ ultra-შე თანჯეფს მელე დო იაშფერი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კანცეროგენეფი
1126
კატეგორია:
ლეო ბაკელანდი
ლეო ჰენდრიკ ბაკელანდი (ინგლ. Leo Hendrik Baekeland; დ. 14 გერგობათუთა, 1863, გენტი, ბელგია — ღ. 23 ფურთუთა, 1944, ბიკონი, ნიუ-იორკი, ააშ) — ბელგიარი დო ამერიკალი ქიმიკოსი. შინელი რე გჷმოგონებეფით: ფოტოქარღადით (Velox) დო ბაკელიტით. ბაკელიტიშ - ეფი დო უნივერსალური პლასტმასიშ გჷმოგონებათ, გიჭყჷ თეხანური პლასტმასიშ ინდუსტრიაქ. ლეო ბაკელანდის პლასტმასიშ ინდუსტრიაშ მუმას ხოლო უძახჷნა.
ლეო ბაკელანდიქ დებადჷ ბელგიას. გურაფულენდჷ ქიმიას გენტიშ უნივერსიტეტის. 21 წანერი რდუნ თეში მიპალუ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ გენტიშ უნივერსიტეტიშ ასოცირაფილ პროფესორო.
1889 წანას ბაკელანდიქ ამერიკაშა მიდართჷ, სოდეთ მუშობა ქიდიჭყჷ ართ-ართ ფოტოგრაფიკულ კომპანიას. უკულიან წანეფს მუში კერზო კომპანია ქუდარსხუ. 1893 წანას გიმიგონჷ ფოტოქარღადი, ნამუსჷთ "Velox" ქიგიოდვჷ.
1907 წანას ბაკელანდიქ გიმიგონჷ ბაკელიტი, ნამუსჷთ უღუდჷ დიდი შანულობა პლასტმასიშ ინდუსტრიაშო.
1917 წანაშე ბაკელანდი რდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი.
ბაკელანდი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1910 წანას მიპალუ ჯონ სკოტიშ მენდალი, 1913 წანას უილარდ გიბსიშ პრემია, 1916 წანას პერკინიშ მენდალი დო 1940 წანას ფრანკლინიშ მენდალი. ღურაშ უკულ, 1978 წანას ბაკელანდი მიშეჸონეს ერუანული გჷმმაგონებელეფიშ დიდობაშ დარბაზიშა.
ლეო ბაკელანდიქ ღურუ 1944 წანაშ 23 ფურთუთას, ინსულტით, 80 წანერქ. დასაფულებური რე სლიფი-ჰოლოუშ სასაფლას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელგიარეფი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ბელგიარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
.nc
.nc — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ახალი კალედონიაშო.
კანკარი
220px|thumb|თ. ჯ. „კენკარიშ“ მუსხირენ გვარობა კენკარი (bacca, uva), ჩანარიშ უგჷნწყუმუ მიარეთასამი, ოშა-გოშათ ართთასამი გუმნაღელი რე. მონდინაფაშ ბორჯის ედომუშამი გუმნაღელოფორუ წვენამი, ეგზოკარპიუმი — თხითკანამი. კენკარი უღუ ბინეხის, ხურტკმელს, მოხარს, შტოშის დო შხვა. ირდღარ რინას ციმუაშ (რთული კაკალია), ინღვაშ (რთული წკალამი) დო ლუღიშ (გუმნაღელა) გუმნაღელს შხირას ჩილათირო კანკარს უძახჷნა.
.nc
რესურსეფი ინტერნეტის
nc
კანკარი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია
1127
კატეგორია:
1128
კატეგორია:
.ne
.ne — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნიგერიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ne
ოტიბურიშ აირეფი
thumb|right|300px|ნახშირორჟანგიშ მუდანობაშ რდუალა ატმოსფეროს 1960 წანაშე. ოტიბურიშ აირეფი (ინგლ. greenhouse gases, აკრონიმი – GHG) — ატმოსფეროშ კომპონენტეფი, ნამუეფით ატმოსფეროშ ოტიბურიშ ეფექტის გიმიღანს. მინი ოტიბურიშ აირი ატმოსფეროს ბუნურო რჩქინდუ, შხვეფი ადამიერიშ საქვარუაშ შედეგი რე, მაგ: დინოხურიშული ოჭვალიშ ჭუალათ (ქუანოშქერი, ნაფთობი დო თიჯგურეფი). ოტიბურიშ აირეფი იკათუანს წყარიშ ორქის (H2O), ნოშქერჟირჟანგბადის (CO2), მეთანს (CH4), აზოტიშ ჟანგის (N2O) დო ოზონს(O3).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოტიბურიშ აირეფი კატეგორია:კლიმატიშ თირაფა
აირი
კატეგორია:აირეფი
.nf
.nf — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნორფოლკიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
nf
რას-ელ-ხაიმაშ საამირო
thumb|right|300px|[[ომანიშ დო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ექსკლავეფიв {{legend|#DA251D|border=solid 1px #000|ომანი}}{{legend|#EF9A48|border=solid 1px #000|აბუ-დაბი (აგს)}}{{legend|#F8C300|border=solid 1px #000|დუბაი (აგს)}}{{legend|#FFFFFF|border=solid 1px #000|შარჯა (აგს)}}{{legend|#007CC3|border=solid 1px #000|აჯმანი (აგს)}}{{legend|#00923F|border=solid 1px #000|უმ-ელ-ქაივაინი (აგს)}}{{legend|#1F1A17|border=solid 1px #000|რას-ელ-ხაიმა (აგს)}}{{legend|#901E78|border=solid 1px #000|ელ-ფუჯაირა (აგს)}}]] რას-ელ-ხაიმა (رأس الخيمة, შათრაშ კონკი) — საამირო არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ოორუეშე.
კატეგორია:მონარქიული რეგიონეფი კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
1129
კატეგორია:
ალექსეი ნავალნი
ალექსეი ნავალნი (Алексей Анатольевич Навальный; დ. 4 მანგი, 1976, ოდინცოვკაშ რაიონიშ ოურდუმე ნოღა ბუტინი, მოსკოვიშ ოლქი,სსრრ   ) — რუსი პოლიტიკოსი დო ოჯარალე მოღალე , იურისტი, ინვესტ-აქტივისტი. „კორუფციაწკჷმა ბურჯაფიშ ფონდიშ“ დჷმარსხუაფალი. 2013 წანაშ 17 გერგობათუთაშე დუდენს ლიბერალურ „პროგრესიშ პარტიას“. კომპანია „აეროფლოტიშ“ დირექტორეფიშ სხუნუშ ჸოფილი მაკათური. სახაროვიშ პრემიაშ ლაურეატი (2021). მოსკოვიშ მერიშ 2013 წანაშ გიშაგორუეფს მაჟირა აბანშა გიშართჷ 632 697 ხონარით (ხონარეფიშ 27,24%). გომორძგუა მაართა ტურს სერგეი სობიანინს დუთმუ.
ალექსეი ნავალნი რუსეთის, თაშნეშე რუსულ დო ოერეფოშქაშე მასმედიას ჩინებული რე მუჭოთ კორუფციაშ, რუსეთიშ პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინიშ დო თიში თარობაშ კრიტიკოსი.
სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 4 მანგი
ლიტვაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
ლიტვაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა (Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, Lietuvos TSR) — სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა მიშმალი რესპუბლიკა. ასე ლიეტუვა.
ლიტვაშ სსრ-ქ აკიქიმინჷ 1940 წანაშ 14 კვირკვეს. 1940 წანაშ 21 კვირკვეშე მიშმურდჷ სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა. 1990 წანაშ 11 მელახის ლიეტუვაშ რესპუბლიკაშ უმაღალაშ სხუნუქ მიღჷ ლიეტუვაშ ზოხორინალაშ აკოდგინუაშ აქტი, ნამუთ ლიტვაშ სსრ-შ ლიკვიდაციას შანენდჷ. 1991 წანაშ 6 ეკენიას სხუნუეფიშ რსხუქ ლიეტუვას ზოხორინალა მეჩჷ.
ლიტვაშ სსრ იდვალუაფუდჷ სხუნუეფიშ რსხუშ ევროპულ ნორთის, ოორუეშე უხურგანდჷ ლატვიაშ სსრ, ობჟათეშე დო ბჟაეიოლშე — ბელორუსიშ სსრ, ობჟათე-ბჟადალშე — რუსეთიშ კალინინგრადიშ ოლქი დო პოლონეთი.
ლიტვაშ რესპუბლიკა რდჷ აკა კათოლიკური რესპუბლიკა სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუას.
კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი კატეგორია:ლიეტუვაშ ისტორია კატეგორია:ლიეტუვა
.ni
.ni — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნიკარაგუაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ni
აირა რემსენი
აირა რემსენი (ინგლ. Ira Remsen; დ. 10 ფურთუთა, 1846, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 4 მელახი, 1927, კარმელ-ბაი-თე-სი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი.
აირა რემსენი გურაფულენდჷ ნიუ-იორკიშ მედიცინაშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის, გერმანიას, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ქიმიას, 1870 წანას ვილჰელმ რუდოლფ ფიტიგიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტის. უკულ მალას ამერიკაშა დირთჷ დო მუშობა ქჷდიჭყჷ უილიამსიშ კოლეჯის. უკულ, გინილჷ ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ დარსხუ ქიმიაშ ფაკულტეტი დო ხემანჯღვერენდჷ ომენცარე ლაბორატორიას. რემსენიქ, 1879 წანას დარსხუ "American Chemical Journal", ნამუსით რედაქტორენდჷ 35 წანას.
რემსენიშ ლაბორატორიას მუშობაშ ბორჯის, რემსენიშ ასისტენტიქ კონსტანტინ ფალბერგიქ, 1879 წანას მიოგორუ სახარინს. 1880 წანას რემსენიქ დო ფალბერგიქ გჷმაბჟინეს ომენცარე სტატია ჸათეშ გეშათ.
1901-1912 წანეფს რემსენი რდჷ ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტიშ პრეზიდენტი. ჸათაქ თიქ დარსხუ ინჟინერიაშ სკოლა.
1130
კატეგორია:
აირა რემსენი
აირა რემსენიქ 1914 წანას მიპალუ უილარდ გიბსიშ პრემია დო 1923 წანას პრისტლიშ მენდალი. რდჷ ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ მაკათური. ჸათე ჯარალუაქ, 1946 წანას დარსხუ აირა რემსენიშ ჯოხონობაშ საირქიანო პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი
1131
კატეგორია:
.nl
.nl — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ნიდერლანდიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
nl