cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
აიონ-ოროსი
აიონ-ოროსის ოკულტე არქიტექტურაშო დჷმახასიათაფალიე გულბანდამი სუმაბსიდამი ოხვამეეფი, რჩქვანელობურო ჟირფა ფარდიკარით. მონასტერწკჷმა რე ოტრაპეზეეფი, ოხორინალეფი, სანაკეფი, ბიბლიოთეკა დო ომეურნე ნადგჷმობა; ნამთინე მონასტერც გოსოფური ფრესკეფი, მოზაიკა, ხატეფი, ორქოჭკადუობაშ დო მინანქარიშ საუჯგუშო მინუშეფი რე (არძოშე ორდოიანი XI ოშწანურას ორხველჷ). აიონ-ოროსიშ მონასტერეფიშ დიდფასი არხამა რე 11 ვითოშშახ ხეშნაჭარა (ბერძენული, ქორთული, სლავური), სიგელ-გუჯრეფი დო შხვა დოკუმენტეფი. თე მოღე ოშწანურეფიშ განწხანც იჯილიკუდჷ ნტერეფიშ მუშაკათინიშ გეშა. ბრელი ხეშნაჭარაქ დიქოსჷ ოსმალეთიშ მეხჷ ბერძენეფიშ ერუანულ-გჷმადუდიშალაფარი არყაფაშ ბორჯის 1821—1829 წანეფს. ეკონია ხანს ეჭოფილიე ზჷმეფი აიონ-ოროსიშ არძო ხეშნაჭარაშ ეიოკორცხალო დო თინეფიშ ფოტოპიჯეფიშ გჷნაღალარო. 250 px|right|thumb|ათონიშ გვალაშ სუმ გოზჷმილაფამი ანალოგი
ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპაშ ჩქონეფი კატეგორია:საბერძნეთიშ გვალეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საბერძნეთის
რიო-ბუენო (წყარმალუ)
რიო-ბუენო (ესპ. Río Bueno) რე წყარმალუ ობჟათე ჩილეს. წყარმალუ იჭყაფუ რანკოშ ტობას (რანკოშ პროვინცია) დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ რიო-ბუენოშ სიგინძა რე 130 კმ. ღანჩოშ ფართობი 15,367 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: პილმაიკუენი დო რაუე.
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
გრან-გოლია
გრან-გოლია (Grand Golliat) — გვალა პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ კოლ-ფერეს დო დიდი სენ-ბერნარიშ ჸალაიბონს შქას. ზუღაშ დონეშე 3 238 მეტრას ეპონილი კონკა შვეიცარია-იტალიაშ თანჯას იდვალუაფუ დო ართიანშე რთჷნს შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს დო იტალიაშ ვალე-დ-აოსტას. ჯოხო „გოლია“ ჭიჭე ტობეფშე მოურს, ნამუეფით მუშ იტალიურ განშე რე დვალირი
გრან-გოლია 3 000 მეტრაშე მეტი სიმაღალაშ შვეიცარიაშ უძგაშაში ობჟათე გვალა რე.
სქოლიო
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი
ლოს-ლაგოსიშ დეპარტამენტი
ლოს-ლაგოსიშ დეპარტამენტი (Departamento Los Lagos) — დეპარტამენტი არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 8 654 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 4 230 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვილია-ლა-ანგოსტურა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ლუნისოლარული კალენდარი
თუთა-ბჟაშ კალენდარი — კალენდარი, ნამუთ თუთაშ დო ბჟაშ ოძირე პერიოდული ყარაფიშ ოსხირს იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კალენდარეფი კატეგორია:ქრონოლოგიეფი
ვდა
ვდა (Wda) — წყარმალუ ოორუე პოლონეთის, ვისლაშ ნადუ. სიგინძა 198 კმ. აუზიშ ფართი 2,325 კმ². ვდა გიშმურს ნოღეფს: ლიპუში, ჩარნა ვოდა, ლუბიხოვო, ოშიე, დრიჩიმი, შვიეჩიე.
ჯვ. წ. 665
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 665 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბახმარო
ბახმარო — დაბა დო კურორტი გურიას, ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტის საქორთუოს. ბახმარო კლიმატური მაღალგვალამი კურორტი რე, სოდე თარი ოკურნალე ფაქტორი ზუღაშ დო გვალაშ ესვარილი ჰეერი რე. კურორტი სვაჭათ დო ნოჯით დიდარ ქვიბილს, ზუღაშ დონეშე 1926-2050 მეტრის იდვალუაფუ. ბახმაროშ ოსქილადე მუშობურობეფს 1890-იან წანეფს მიოგორეს დო კურორტო გჷმოქიმინუაქჷთ თიმ ბორჯიშე დიჭყჷ. 1923 წანას, ოფიციალურო მიაჩჷ კურორტიშ სტატუსიქ. ბახმაროშ სეზონი ზარხულს დოხოლაფირო ჟირ თუთაშ გოძვენას იგჷნძორებუ ირ წანაშ 19 მარაშინათუთაშ, ტრადიციული მარულათ დო დღახუთ ითებუ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი კატეგორია:ჩოხატაურიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
პატასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციაშ აბანდვალა ლა-ლიბერტადიშ რეგიონს პატასი — ლა-ლიბერტადიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ტაიაბამბა. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 66,559 ადამიერს, ფართობი რე 4,226.53 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ვულკანი (წყარმალუ)
მინი|250პქ|წყარმალუ ვულკანი დო ვულკანი [[სან-ხოსე (ვულკანი)|სან-ხოსე]] ვულკანი — წყარმალუ ჩილეს. წყარმალუ მაიპოშ ნადუ. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს ანდეფს დო უკული მეურს სანტიაგოშ რეგიონიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა რე 54 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 507 კმ².
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ედუარდ ბერნ-ჯოუნზი
ედუარდ კოლი ბერნ-ჯოუნზი (ინგლ. Edward Coley Burne-Jones; დ. 28 მარაშინათუთა, 1833, ბირმინგემი — ღ. 17 მანგი, 1898, ლონდონი) — ინგლისარი ხანტუ დო ფერჭარუ, ართ-ართ არძოშ უმოსო შინელი ხანტუ პრერაფაელიტეფიშ თაობაშე. გურაფულენდჷჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის, მუშენდჷ იტალიას. უილიამ მორისიწკჷმა დო შხვა პარტნიორეფწკჷმა ართო დარსხუ დეკორაციეფიშ კომპანია Morris, Marshall, Faulkner & Co.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ხანტუეფი კატეგორია:ინგლისარი ფერჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1833 კატეგორია:ნაღურა 1898
ტასმანიაშ ტყარი ორთა
ტასმანიაშ ტყარი ორთა — იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი ობჟათე-ბჟადალ, ბჟადალ დო ცენტრალურ ტასმანიას, ავსტრალიას.
ტასმანიას რე მუდგაზმარენი ზონა, ნამუსჷთ შილებე გივოდვათ ტყარი ორთა, თეშენი თაქ რე ორგანიზაცია, ნამუთ ჩინებული რე ტასმანიაშ ტყარი ორთაშ ჯარალუაშ ჯოხოდვალათ. თინა ფორჷნს ტასმანიაშ 20%-ს, 13,800 კმ²-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას
ჯვ. წ. 666
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 666 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მუშით გოჭყაფა
მუშით გოჭყაფა — მენცარული თეორია, ნამუშ მეჯინათ შორდგუმილი ორგანიზმეფი გითმიჭყაფჷ ვაშურდგუმილი მატერიაშე, დო ჸათე პროცესი მუთმოხვადუ ფშხირას დო რეგულარულო. ორდოიანი პერიოდიშე ფირქენდეს ნამდა ჭანდეფქ შილებე გორჩქინდესკო მაგალთო ნტვერიშე, მუნტურეფქ ნძორიშე. მუშით გოჭყაფაშ თეორიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალო მერჩქინელი რე ჯვეში ბერძენი მენცარი, ფილოსოფოსი არისტოტელე, ნამუშ იდეეფი გერსხილი რდჷ შხვა, წოხოლიანი პერიოდიშ ფილოსოფოსეფიშ რკვიებეფს.
ჩენაი
ჩენაი (1996 წანაშახ — მადრასი; சென்னை, Chennai) — ნოღა ობჟათე ინდოეთის, შტატი ტამილნადუშ ნანანოღა. სიდიდათ ქიანაშ მაანთხა ნოღა (მუმბაიშ, დელიშ, კალკუტაშ უკული), მოსოფელს სიდიდათ 41-ა ონოღე აგლომერაცია. ნოღაქ 1639 წანას დირსხუ, კორომანდელიშ წყარპიჯის (ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟაეიოლი წყარპიჯი, ომძღჷ ბენგალიშ ჸუჯი).
მუშით გოჭყაფა
მუშით გოჭყაფაშ თეორია დომინირენდჷ მოსოფელიშ მასშტაბით დოხოლაფირო ჟირი ანთასი წანაშ გოძვენას დო თინა მერჩქინელი რდჷ მუჭოთ მენცარული ფაქტი. მავითოშკვითა დო მავითობრუო ოშწანურეფიშე მენცარეფქ (მაგალთო იტალიარი ბიოლოგეფქ: ფრანჩესკო რედიქ, ლაზარო სპალანცანიქ) შხვადოშხვა ექსპერტეფიშ გიმორინაფათ ქიდიჭყეს ჸათე თეორიაშ კრიტიკა. მავითოჩხორა ოშწანურას, ფრანგი ლუი პასტერიშ დო ირლანდიარი ჯონ ტინდალიშ რკვიებეფით დენტკიცინჷ ნამდა მუშით გოჭყაფაშ თეორია რეალური ვარდჷ.
ჩენაი
თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე ტერიტორია ოშწანურეფიშ გოძვენას ობჟათე ინდოეთიშ ომაფეეფს შქას ხეშე ხეშა გინმიშჷ, ნოღაშ ოჭარალე ისტორია კოლონიური ხანიშე იჭყაფუ, გჷშაკერძაფილო ბრიტანეთიშ ბჟაეიოლ ინდოეთის კომპანიაშა მიშულაშ უკული, მუჟამსჷთ 1644 წანას ინგლისარი ოხორუე ფორტ-სენ-ჯორჯიქ ქჷდირსხუ. ბრიტანალეფქ საფრანგეთიშ კოლონიური ნძალეფიშ დო მაისურიშ ომაფეს მუსხირენი მიშაჭკირუა მიგეს დო XVIII ოშწანურაშ გვიან წანეფს ჩენაიქ თარ ოზუღე ონიშოლო გჷნირთჷ. ინდოეთიშ ზოხორინალაშ უკული, ჩენაიქ ტამილნადუშ შტატიშ ნანანოღათ დო რეგიონიშ კულტურაშ დო პოლიტიკაშ თარ ობუკალეთ გჷნირთჷ.
მუშით გოჭყაფა
თეხანური მენცარეფს უმოს რეალურო მიოჩქუნა აბიოგენეზი — თელარაშ გორჩქინა ორთაშობური პროცესეფით ვაორგანული სუბსტანციეფიშე. ჸათე იდეათ, თელარაქ დიხაუჩას გიჭყჷ დოხოლაფირო 3.5 მილიარდი წანაშ კინოხ უჯაჭული ფორმათ დო უკულ, ბორჯიშ გოძვენას, გინირთჷ კომპლექსურო.
ჩენაი
ჩენაიშ ეკონომიკას ფართო საავტომობილო, კომპიუტერული, ტექნოლოგიური დო სამედიცინო ინდუსტრიეფიშ ბაზა უღჷ. ნოღა ინდეოთიშ საინფორმაციო ტექნოლოგიეფიშ (IT) დო ბიზნეს-პროცესეფიშ აუთსორსინგიშ სერვისიშ მაჟირა უშხუაში ექსპორტიორი რე. ინდოეთიშ საავტომობილო რეწუაშ თარი წილი ჩენაიშ დო თიშ გოხოლუაშა მოურს დო თაჸურეშე გიშნაველი, ნოღას შხირას ინდოეთიშ დეტროიტის ხოლო უძახჷნა. ნოღას ძალამი გოვითარაფილი რე მუსიკაშ კულტურა, მენძელენს შხუ კულტურულ მოლინეფს. ფუნქციონირენს ტამილური ფილმეფიშ ინდუსტრია.
მუშით გოჭყაფა
ლიტერატურა
კატეგორია:მუშით გოჭყაფა კატეგორია:ბიოლოგიური თეორიეფი
ლეუშერი (წყარმალუ)
ლეუშერი -  წყარმალუ ლენტეხიშ რაიონს, ცხენწყარიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ ლეჩხუმიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, 2645 მ სიმაღალას. სიგჷრძა 6 კმ, ღანჩოშ ფართობი 9,5 კმ2. ირდუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნ-ზარხულს, წყარმარჩხობა - დამორჩლ-ზოთონჯის. ოშქაშე წანური ხარჯი 0,46 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ლუჰანსკიშ ოლქი
ლუჰანსკიშ ოლქი (უკრ. Луганська область) — ოლქი ბჟაეიოლ უკრაინას. მუში ადმინისტრაციული ცენტრი რე ლუჰანსკი. 2004 წანაშ ეჭარუათ, ოლქიშ მახორობა აკმადგინანს 2,461,506 ადამიერს, 54.0% რენა უკრაინალეფი, 42% – რუსეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
აბული (ტობა)
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ტობეფი
ილიაპელი (წყარმალუ)
ილიაპელი — წყარმალუ ჩილეს, კოკიმბოშ რეგიონს. წყარმალუშ ოორუე ოძგალეს, 12 კილომეტრით ჟინმალუობას, სოიშახ ილიაპელი აკათუ წყარმალუ ჩოაპას, იდვალუაფუ ნოღა ილიაპელი. წყარმალუშ სიგჷრძა რე 85 კმ, ღანჩოშ ფართობი – 2,100 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ურიული კალენდარი
thumb|right|ურიული კალენდარი, ოძირანს ადარ IIს, 1927 დო 1948 წანეფიშ შქა პერიოდის
ურიული კალენდარი (הלוח העברי‎‎) — ირწანური კალენდარი, გჷმირინუაფუ იუდაიზმის ურიული დღახუეფიშ გჷმოკოროცხუაშ, თორაშ გორკვიაფილი ნორთეფიშ კითხირიშ ვარდა იორცაიტიშ დღალეფიშ გჷმაკოროცხალო.
კრისტოფერ ლი
სერ კრისტოფერ ფრენკ კარანდინი ლი (დ. 27 მესი, 1922 — ღ. 7 მანგი, 2015) — ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენიშ დო წმ. იოანეშ ოპატიე ორდენიშ მაღვენჯი, ინგლისარი არტისტი დო მუსიკოსი. თიში ოარტისტე კარიერა გიშიგორუ ჯინჯიერო უბადო პერსონაჟეფიშ გასახიერებათ. მაართა ათეჯგურა ჩინებული როლეფიშე რდჷ გრაფი დრაკულა. 1974 წანაშ ფილმის ქომოლკოჩი ორქოშ პისტოლეტით თიქი გასახიერჷ ფრანცისკო სკარამანგა. დიდი მოწონა დეინალჷ სარუმანიშ როლქ, კინოტრილოგიაშე მარწკინდეფიშ მაზოჯალი. ხოლო ჩინებული რე თიში გასახიერებული გრაფი დუკუ, ფილმიშე მურიცხული ლჷმეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1922 კატეგორია:ნაღურა 2015
მონტენეგრო
ჩერნოგორიაშ ვარა მონტენეგროშ რესპუბლიკა (სერბულ-ხორვატული ნინაშ კირილურ ვარიანტიშა Црна Гора / ლათინურ ვარიანტიშა Crna Gora. გიმითქუალუ მუჭოთ [ცრნაგორა].) — ქიანა ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას; ბჟადალუშე ომძღჷ ადრიატიკიშ ზუღას დო ხორვატიას, ოორუეშე - ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, ბჟაეიოლშე ომძღჷ სერბეთის დო ობჟათეშე ალბანეთის.
კატეგორია:ჩერნოგორია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:სლავური ქიანეფი
ფეისალაბადი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ მილიონიანი ნოღეფი კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციული რაიონი ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს. 1917 წანაშა ამდღარი ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია მიშმეშჷ ქუთეშიშ გუბერნიაშ ზუგდიდიშ მაზრაშა, 1921 წანაშ საქორთუოშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ კჷნე ზუგდიდიშ მაზრას რე, 1930-1963 წანეფს ზოხორინელი რაიონი რდჷ, 1963-1964 წანეფს მიშეშჷ ცხაკაიაშ რაიონშა, 1965 წანაშე ზოხო რაიონი რე ამდღარი სანძღოეფით.
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის ბჟაეიოლშე ომძღჷ მარტვილიშ, ბჟადალუშე წალენჯიხაშ, ოორუეშე მესტიაშ დო ლენტეხიშ, ობჟათეშე სანაკიშ დო ხობიშ მუნიციპალიტეტეფი. ადმინისტრაციულ ცენტრი რე დაბა ჩხოროწყუ.
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ფართობი რე – 619.4 კმ².
რელიეფი
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი აშაძჷ ბჟადალ საქორთუოს. ტერიტორია რე გვალამი, ნამუთ იფაჩუ 200-შე 3000 მეტრაშა ზუღაშ დონეშე. რელიეფი ანდაფერუანი რე. ტერიტორიაშ ობჟათე გვერდი კოლხეთიშ რზენიშ ფარგალეფს რე (100-150 მ-ს), რე დაღარას დორთილი რზენი დო გვალაშწჷმოხონეთი.
ოორუე გვერდის გვალამი რელიეფი რე. ოორუეშე რე ეგრისიშ ქჷნდჷრი. დორთილი რე წყარმალუ ხობწყარიშ დო მუში ნადუეფიშ ტომბა ეროზიული ლეხერეფით. მუნიციპალიტეტიშ უმაღალაში აბანი რე გვალა ომაჭირხოლე (3166 მ). მუნიციპალიტეტის იფაჩუ მიგარიაშ კირქუალური მასივი, სოდეთ ბრელი ფოქვი რე. (მაგ. გარახაშ, ნაზოდელავოშ, სავეკუოშ, ყალიჩონაშ კლასტოკარსტული ფოქვეფი დო კარსტული ფოქვი შურუბუმუ). ფოქვეფი გჷმორინაფილი რე ტურისტული თოლონჭაფუთ.
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია ღმალიერი რე შხვადოშხვა სახეშ ორგეფაბალი ონთხურეფით. ოფუტე მუხურს დიდი მუდანობათ რე დოლომიტიშ, კირქუაშ დო ანდეზიტ-ბაზალტიშ ობადე. ნერჩიშ მაკირიანებელო გჷმირინუაფუ ოფუტე თაიაშ აგრომადანეფი, ტკილი. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას რე ოკიდალი ინერტული მოღეეფი. ლუგელაშ ლეხერს იდვალუაფუ „ლუგელაშ“ მინერალური წყარიშ გჷშაულარი აბანი, მინერალური წყარი გჷმირინუაფუ ოკურნალებერო.
დინოხოლენი წყარეფი
წყარმალუეფიშ რშვილი ფშხირი რე. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას თელ სიგჷნძას კვათჷნს წყარმალუ ხობწყარი. წყარმალუ ხობწყარი ოდუდეს ეჭოფუნს ეგრისიშ ქჷნდჷრშე, 154 კილომეტრიშ სიგინძაშ რე დო აკათუ უჩა ზუღას. გჷმირინუაფუ ოწყარალო. წყარმალუშ წყარპიჯეფს ეგაფილი რე მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი დაბა ჩხოროწყუ. მუში არძაშე უდიდაში ნადუ რე ოჩხომური, ნამუთ გუმურს ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეშე. სიგინძა რე 47 კმ.
მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას რე ოკურნალებერი მინერალური წყარი ლუგელა, ნამუშ წყარშათ მიშურს კალციუმიშ ქლორიდი, ნამუშ მუდანობათ ოჭირინდუანს 45 გრამს ართ ლიტრას.
ჰავა
ჰავა ლამე სუბტროპიკული რე. რზენს უჩქჷ ლჷბუ ბზოთონჯი დო ხანგინძე ჩხე ზარხული. ნოლექეფიშ მაქსიმუმი მოურს დამორჩილ-ბზოთონჯის. გვალაშწჷმოხონს უჩქჷ კონიერო რგილი ბზოთონჯი დო ხანგინძე ტჷბუ ზარხული, დაბალგვალამ ზონას – კონიერო რგილი ბზოთონჯი დო ხანგინძე რგილი ზარხული, ოშქაშეგვალამ ზონას უჩქჷ ხანგინძე რგილი ბზოთონჯი დო რგილი კუნტა ზარხული. ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ მაღალგვალამ ზონას თახმი ზარხულს მორკებული კონწარი ჰავა რე. რზენს იანარიშ ოშქარი ტემპერატურა რე 3,5 °C, ოშქარგვალამ ზონას –4 °C, კვირკვეშ ოშქარი ტემპერატურა რე 23-12 °C, რზენს წანამოწანას ოშქარული 1400-1600 მმ ნოლექი მოურს. თინა სიმაღალაშ მეჯინათ იძინანს დო 2600 მმ-ს ოჭირინდუანს.
ფლორა
ჩანარეფიშ ოფორეშო დჷმახასიათაფალი რე ვერტიკალური ორტყაფუამობა. ფართას გოფაჩილი რე ზაკალი დო ჭუბური. დიდი ფართობი უკინებუ წიფურიშ ტყას, წყარმალუ ხობწყარიშ ჟინ წელს ფართას რე გოფაჩილი ლირსამი ჩანარეფი დო ალპური ზონა, დჷმახასიათაფალი რე ენდემური ჩანარეფიშ ფართო გოფაჩუა.
ფაუნა
ტყალეფს ბრელი ხე თუნთი, გერი, ფორცხოლი, ტურა, ტყარ ღეჯი დო მელა. წყარმალუ ხობწყარს ბრელი ხე კალმახა. მოსოფელს რე ჩინებული მუხურიშ გჷნძეჯღამი სკა, ნამუსჷთ მესკალეეფიშ მოსოფელიშ კონგრესის სუმშა მიაჩჷ ორქოშ მენდალქჷ. კომუნისტური მანჯღვერობაშ წანეფს მუხურს გჷშაჸონაფილი დიდა სკალეფი 57 რესპუბლიკაშა იჯღონუდუ. თეხანო მესკალობა ართ-ართი მაჸონაფალი დარგი რე მუნიციპალიტეტის დო თის დიდი პერსპექტივა უღჷ. ამდღარი მუნაჩემეფით, ირ წანას რაიონს მეხოლაფირო მოჸუნა 4000 ტონაშა თხირი დო 100 ტონაშა კივი. დჷმახასიათაფალი რე თაქიანი თხირიშ მაღალხარისხამობა, მუთ თიშე მოთხუალას ოგჷნაფალო რდჷნს.
ისტორია
გაზეთი „ცნობის ფურცელიშ“ 1899 წანაშ 30 ეკენიაშ ნომერს გჷმობჟინაფილ ნაჭარას მუშობჷრათ რე ენწყჷმილი ჩხოროწყუშ ეტიმოლოგია: „თექ, სოდე ნიკო დადიანი ოხორანს, ართ აბანს გოხოლუას გჷშურს ჩხორო წყურგილი, „ჩხორო“ მარგალურო ჩხოროს ჯოხო, „წყუ“-წყურგილს.“ ოეგებიეთ, თაჸურეშე გიადუ თე აბანს ჩხოროწყუქ.
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის მახორუ უჯვეშაშ ადამიერქ მუკილჷ არძა სტადია, ნამუთ მოსოფელიშ ისტორიას რე ჩინებული. შორული კჷნოხონიშ ოხორუ ძირაფილი რე „ყალიჩონაშ“ დო ლეწურწუმეშ ჸურეეფს. ძირაფილი რე პიჯწჷმოლასჷრელი ქუალეფი, თაიას დო მაჟირა ჭოღას ძირაფილი რე ქუაშ მოღეეფი, არგუნი დო ბურჭული. შინელი მოღეეფი პალეოლითიშ დო ენეოლითიშ ბორჯიშ რე. ოფუტე ოჩხომურს, წყარმალუ ოჩხომურიშ მარძგვანი პიჯის იძირჷ გვიან-ბრონზეშ დო ორდოიან-რკინაშ ბორჯიშ ნაღოლემ განძიქ 140-შახ ნიბთით. განძი რე ჯვ. წ.ე-თ I ვითოშწანურაშ დაჭყაფუშ, ნამუთ გჷმირკვიუ სიმონ ჯანაშიაშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო მუზეუმიშ არქეოლოგიური ექსპედიციაქ.
ოფუტე ჭოღას 1972 წანას პროფესორ დავით ხახუტაიშვილიშ დუდობათ დედასურჷ ქურა-სახელოსნოს ნოსქჷლედეფიშ, რკინაშ ანჯარეფიშ, ოკიდალი მოღეეფიშ, რკინაშ მადანიშ დო შხვადოშხვა მოღეეფიშ ჸოფაქ, ნამუეფით ქრონოლოგიურო ჯვ.წ.ეკ. VIII-IV ოშწანურეფით ითარიღებუ.
ანტიკური ბორჯიშ კოლხაშ მატერიალური - კულტურული ისტორიაშ დაგურაფალო ართ-ართი დუდი ფაქტორი რე საფულეეფიშ ინვენტარი. ლეახალეშ განობას საფულეს ძირაფილი რე ბრინჯაოშ ომანჯურეფი, ორქოშ დო ვარჩხილიშ კჷსერიშ გიობუნაფალეფი დო მარწკინდეფი. არქეოლოგიური გონთხორუეფით გითოგორილი რე ორდოანტიკური ბორჯიშ ნოხორეფი, ძირაფილი რე გალეშეიანი მოღეეფი ხოლო, ნაჯაგაშ (გარახაშ) ჯიხაშ თუდო, წყარმალუ ოჩხომურიშ მარძგვანი წყარპიჯის. გჷშაკერძაფილო გვალონა აბანეფიშ მახორუეფშა გალენი ვანჭარეფი მიშეს ჭიჭე, უერქემო ნიშეფით, წყარმალუეფიშ, ხობწყარიშ დო ოჩხომურიშ გინულათ.
არქანჯელო ლამბერტი „სამარგალოშ ეჭარუას“ ჭარჷნს: „ტეხჷრს მოჸუნს ხოფი, (ხობწყარი), ნამუთ ღმალიერი რე ჩხომეფით დო ოულარი რე ნიშეფით.“ მუხურიშ დო თაიაშ ტერიტორიას, გინოჩამათ, გინიშ „პომპიაშ შარა“, ნამუთ მერსხუაფილი რე პომპეუსიშ ლჷმაწკმა ჯვ. წ. ე. 65 წანას. შილებე, პომპეუსი ტეხჷრიშ დო ხობწყარიშ გოხოლუას დოხორინელი ტერიტორიეფიშ გინულათ ქიმიშჷკონ, მაჟირა ვერსიათ, პომპეუსი რტინელი მაფას შინელ შარათ მეთხოზუდჷკონ. თენათ იდასურებუ, ნამდა ჯვ.წ.ე-შო პომპიაში შარა რდჷ თაქიანი მახორობაშ მიოულარი მუნეფიშ გოხოლუაშ დოხორინელი პუნქტეფშა.
ჩხოროწყუქ მახორობაშ მოძინაშ უკული ადმინისტრაციული გჷნართათ გინირთჷ დო ოხვამექ ხოლო ქიგიდგჷ. 1909 წანაშ 8 ეკენიას (ჯვეში სტილით) ოხვამეს, პაპეფიშ დო დიაკონეფიშ გალობათ დო დადიანეფიშ ჯანერეფშე ვითოჟირი გოჸოთამათ თექიანობაქ დინათ „ჩხოროწყუთ“ დო ქჷდირსხუ ირწანურ კანთარუაქ „იარმორკობაქ“, სოდეთ ბრელი კათა იშაყარუდჷ. თე ტერიტორია 1917 წანაშა ქუთეშიშ გუბერნიაშ ზუგდიდიშ მაზრაშა მიშეშჷ. 1929 წანაშე ჩხოროწყუ ზოხო ადმინისტრაციული-ტერიტორიული გჷნართა რე.
მუნიციპალიტეტის რე ართი დაბა დო 12 ოფუტე. საქორთუოშ ნანანოღა ქართიშა მეძჷ 317 კილომეტრი, 37 კილომეტრი მეძჷ სანაკიშ აეროპორტშა, 80 კილომეტრი ფუთიშ ონიშოლშა, 37 კილომეტრი ზუგდიდიშ რკინაშარაშ ვაგზალშა.
ოავტომობილე შარეფიშ სიგინძა
სახენწჷფო შანულობაშ შარა - 60 კმ; თაურეშე 35,4 კმ-ს ასფალტი-ბეტონიშ სამუშეფი რე მოთებული;
აბანობური შანულობაშ ხრეშამი შარეფიშ სიგინძა რე - 245 კმ.
ოკურორტე დო ტურიზმიშ რესურსეფი
ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორია უნიკალურ პიჯალეფს ირზენს ტურიზმიშ დო ოკურორტე მეურნობაშ გოვითარაფაშო. ოფუტე მუხურიშ ბაღანეფიშ კურორტიშ ჯოხოდვალათ რე ჩინებული, ფუნქციონირენს პანსიონატი 80 აბანშე, სამარგალოშ გვალონას შილებე ოგვალე დო სპელეოტურიზმიშ გოვითარაფა.
მახორობა
1989 წანაშ მუნაჩემეფით ჩხოროწყუშ რაიონს გვალო 29 840 ადამიერი ოხორანდჷ, მარა 1993 წანაშ აფხაზეთიშ ლჷმაშ უკული თიქ ოგჷნაფალო მირდჷ თხოზინელეფიშ ხარჯშა. ერუანული აკოდგინალუა (2014):
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მუნიციპალიტეტეფი
სოციოლოგია
thumb|280პქ|[[სოციალური რშვილი (სოციოლოგია)|სოციალური რშვილიშ დიაგრამაშ სეგმენტი]] სოციოლოგია ტერმინი სოციოლოგია ზიტყვაკომპოზიტი რე დო აკმოდირთჷ ჟირი - ლათინური დო ბერძენული ზიტყვეფშდ ლათ. socius (ჯარალუა) ბერძ. logos (ზიტყვა, მენცარობა) - დო თინა პირველო გიმირინჷ სოციოლოგიაშ მუმათ აღიარაფილ ოგიუსტ კონტიქ. სოციოლოგია ირკუენს ადამიერული რინაშ ორგანიზაფაშ რზეფს. სოციოლოგეფი შხვადოშხვა ელმოლს სოციალური რინაშ დოგურაფაშ ღანკით ომენცარე ორკვიალე მეთოდეფს დო თეორიეფს გჷმირინუანა. თინეფი ოცადჷნა ქჷდიგურუან მუჭოღ ინტიმური ურთიართობეფი, თეშ ფირჩა გლობალური რშვილეფი დო ირფელი, ნამუთ თინეფს შწას რენ. სოციოლოგეფს დოინტერესაფილი რენა თი რზეფით, ნამუშით ადამიერეფი ართიანს მეთიარსხუაფჷნან. შხვა სოციალური მენცარობეფი თარო დითმიგურუანა სოციალური რინაშ ხვალე ართ სფეროს: ეკონომიკა დითმიგურუანს ბაზარეფიშ დინამიკას დო პროდუქტეფიშ ცირკულაციას; პოლიტიკური მენცარობა ტომბას დითმიგურუანს ოთარობე დო ხემანჭუაფაშ ურთიართობეფს; ანთროპოლოგია ეკოლოგიას დო კულტურულ მუშობურობეფს ირკუენს; ფსიქოლოგია გურაფულენს ბიოლოგიას, ადამიერულ გოვითარაფას დო ინდივიდუალურ მენტალურ მუშობურობეფს შქას ურთიართრსხუს. სოციოლოგია იკათუანს არძა ათე ასპექტის. სოციოლოგეფი არძაშე უმოსო დოინტერესაფილი რენა სოციალური რინაშ შხვადოშხვა ასპექტიშ ურთართქიმინჯალათ. სოციოლოგია ელაზჷმაფათ ახალი ომენცარე დისციპლინა რე, ნამუქჷთ გიჭყჷ მა-19 ოშწანურაშ დაჭყაფუს.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას 8 იუნესკოშ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
თენეფშე:
ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა თინეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი საფრანგეთის კატეგორია:საფრანგეთი კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
ჰანს ციმერი
ჰანს ფლორიან ციმერი (Hans Zimmer; დ. 12 ეკენია, 1957) — გერმანალი კომპოზიტორი, ოსკარიშ მაღვენჯი ფილმეფს მეჭირნაფილი წუმოძინაშენ. თიშ მუსიკას უმოსო ორკესტრი არსულენს.
ბიოგრაფია
ჰანს ციმერქ დებადჷ ფრანქფურტის. ბაღანობაშე დიხორჷ ლონდონს. გურაფლენდჷ ჰატვუდიშ სკოლას. კომპოზიტორი რე ფილმეფიშ: „გლადიატორი“, „ჰანიბალი“, „ეკონუა სამურაი“, „მაფა არტური“, „კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფი“, „და ვინჩიშ კოდი“, „უჩა ქირიშ გითოლაფა“. „წკურუმია აიარი“, „დაჭყაფური“, „მურიცხეფშქაშური“. თიში არძაშე ჩინებული ნაწარმებეფი რე „Now We Are Free“ „გლადიატორიშე“, ნამუთ ლიზა ჯერარდწკჷმა ართო ჭარჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1957
დორტმუნდი
დორტმუნდი (გერმ. Dortmund) — ნოღა გერმანიას, ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ აკანს. მახორობაშ მუდანობათ დორტმუნდის უკინებჷ მაბრუო აბანი გერმანიას დო მაართა რურიშ ურბანულ არეალს. დორტმუნდი ჩინებული რე მუჭოთ ვესტფალიაშ წვანე მეტროპოლია.
ისტორია
ამდღარი დორტმუნდიშ აბანს იტორიული წყუეფი მიშინუანა ოფუტე თროთმანს. ოფუტე გეგნუჭჷ დაჩხირს. იმპერატორს ფრიდრიხ I ბარბაროსას თაქ ეუკიდჷ ახალი ნოღა 1152 წანას. 1320 წანაშ უკული ოფიციალური წყუეფი მიშინუანა ნოღა დორტმუნდის.
სპორტი
დორტმუნდის რე დორსხუაფილი თელ ევროპას შინელი ოკუჩხბურთე კლუბი ბორუსია. დორტმუნდის რე გერმანიაშ ართ-ართი უდიდაში სპორტული არენა სიგნალ იდუნა პარკი. სტადიონი ინტირინუანს 80,720 კოჩის. დორტმუნდის რე ხეშბურთიშ, ჩოგანბურთიშ ბუნეფით.
დემოგრაფია
დორტმუნდიშ მახორობაშ 69% გერმანალეფი რენა. ნოღას ოხორანა თურქეფი (8%), აფრიკალეფი (3%), აზიარეფი (2%), ევროპაშ შხვადოშხვა ქინეფიშ კათეფი (15%).
ეკონომიკა დო ტრანსპორტი
დორტმუნდი ინდუსტრიული ნოღა რე. თაქ რე დორსხუაფილი ოინფორმაციე, ტექნოლოგიური კომპანიეფი. დორტმუნდის რე დორსხუაფილი აეროპორტი, ნამუთ ვა რე დიდი მასშტაბიშ. არძოშ უმოსი უხოლაშ ინტერნაციონალური აეროპორტი რე დიუსელდორფიშ აეროპორტი.
პოლიტიკა
დორტმუნდის დომინანტი პარტია რე სოციალ-დემოკრატიული პარტია. შხვა პარტიეფი რე: ქრისტიან-დემოკრატიული პარტია, დუდიშული დემოკრატიული პარტია, დემოკრატიული სოციალიზმიშ პარტია დო შხვა.
კულტურა
დორტმუნდის დიდი თეატრალური ტრადიცია უღუ. დორტმუნდიშ ორკესტრიქ დირსხუ 1887 წანას. მაართა საოპერო თეატრიქ დირსხუ 1904 წანას. დორტმუნდი შინელი რე მუზეუმეფით ხოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ნოღეფი კატეგორია:დორტმუნდი
ბოგდან სტანკუ
ბოგდან სორინ სტანკუ (Bogdan Sorin Stancu; დ. 28 კვირკვე. 1987, პიტეშტი, რუმინეთი) — რუმინალი მობურთე, თურქულ ოკუჩხბურთე კლუბი „გენჩლერბირლიგიშ“ დო რუმინეთიშ ერუანულ ნაკორობაშ გემანთხაფალი. ოკათუდჷ ევრო 2016-ის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუმინალი მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
გრეის ჰოპერი
გრეის ბრიუსტერ მიურეი ჰოპერი (ინგლ. Grace Brewster Murray Hopper; დაბადებაშ გვარი - Murray; დ. 9 ქირსეთუთა, 1906, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 1 ღურთუთა, 1992, არლინგტონი, ვირჯინია, ააშ) — ამერიკალი ინფორმატიკოსი დო ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფიშ კონტრადმირალი.
ბიოგრაფია
გრეის ჰოპერი გურაფულენდჷ მათემატიკას, იელიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ვასარიშ კოლეჯიშ მათემატიკაშ პროფესორო. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ჰოპერიქ ქაკათჷ ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფიშ რეზერვეფს. ჰოპერიქ კომპიუტერულ-ტექნოლოგიური კარიერა დიჭყჷ 1944 წანას. ჸათე პერიოდის ჰოპერი ოკათუდჷ Harvard Mark I-იშ ომენცარე ბუნას, ჰოვარდ ეიკენიშ ხემანჯღვერობათ. 1949 წანას ჰოპერიქ ომუშებუშა გეგნორთჷ კომპანია Eckert–Mauchly Computer Corporation-იშა, სოდეთ ჰოპერიქ მიშეღჷ დიდი თია კომპიუტერი UNIVAC I-შ გოვითარაფაშა. ჸათე კომპანიას მუშობაშ ბორჯის ჰოპერი ხემანჯღვერენდჷ კობოლიშ კომპილატორი, კომპიუტერულ-პროგრამული ნინაშ გოვითარაფას. 1952 წანას ჰოპერიქ დარსხუ პროგრამული ლინკერი, ნამუქჷთ იჭარჷ A-0 System-შო. 1954 წანაშე ჰოპერი რდჷ Eckert–Mauchly Computer Corporation-იშ ავტომატური პროგრამაშ დეპარტამენტიშ მადუდე. 1950-იან წანეფს ჰოპერიშ ხემანჯღვერობათ გიშართჷ FLOW-MATIC-იშ კომპიუტერულ ნინაქ. თის გიარსხუ კობოლიშ უკულიან გოვითარაფაქ. 1959 წანას ჰოპერი ოკათუდჷ CODASYL-იშ კონსორციუმს. კონსორციუმქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია კობოლიშ, CODASYL Data Model-იშ დო შხვა ტექნიკური სტანდარტეფიშ დორსხუაფაშა დო გოვითარაფაშა. 1966 წანას ჰოპერიქ ოზუღე რეზერვეფი ქიდიტუ, მარა ართ წანაშ უკულ კინ დირთჷ. 1986 წანას ჰოპერიქ გათუ ოურდუმე კარიერა დო მუშობა ქიდიჭყჷ ამერიკულ კომპიუტერულ კომპანია Digital Equipment Corporation-იშ კონსულტანტო. გრეის ჰოპერიქ ღურუ 1992 წანაშ 1 ღურთუთას, 85 წანერქ. ნთხორილი რე არლინგტონიშ ერუანულ სასაფლას.
გრეის ჰოპერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1991 წანას ჰოპერიქ მიპალუ ტექნოლოგიაშ ერუანული მენდალი. 2016 წანაშ 22 გერგობათუთას, ღურაშ უკულ, ჰოპერის, ააშ-იშ პრეზიდენტიქ ბარაკ ობამაქ გინოჩჷ დუდიშალაშ ოპრეზიდენტე მენდალი. გრეის ჰოპერი რდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფიშ საპატიო დოქტორი. ჰოპერიშ ჯოხონობაშ რე იელიშ უნივერსიტეტიშ ართ-ართი კოლეჯი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ინფორმატიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი კონტრადმირალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1906 კატეგორია:ნაღურა 1992
კარლოს-ხულიო-აროსემენა-ტოლაშ კანტონი
კარლოს-ხულიო-აროსემენა-ტოლაშ კანტონი (Cantón Carlos Julio Arosemena Tola) — კანტონი ეკვადორს, ნაპოშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კარლოს-ხულიო-აროსემენა-ტოლა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 943 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ჯვ. წ. 667
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 667 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ელ დორადო (კუჩხბურთი)
ელ დორადო ჯოხო ფარანს კოლუმბიურ კუჩხბურთის 1940-იანეფიშ ლიაშე 1950-იანეფიშ დაჭყაფუშა. 1948 წანას კოლუმბიურ კუჩხბურთიშ ლიგაქ გინირთჷ პროფესიულო დო დიმაიორქ, თაშ ჯოხოდჷ თი ლიგას, დეთხიუ ფიფას კოლუმბიაშ მაჸოროფუ ლიგაწკჷმა ნირზიშ უკული. თეშ გურშენი კოლუმბიაშ არძა კლუბის დო ერუანულ ნაკორობას გეუვარეს არძა ოერეფოშქაშე ტურნირს მაკათურობა, მარა ფიფაშ ევარუას ბრელი მუთუნი ვემეურკებჷ ჩარსხებული ლიგაშა, პიჯიშო თი ბორჯის რდჷ კოლუმბიური კუჩხბურთიშ ორქოშ ფარანი.
= ურცხო ქიანეფიშე მოპეჯაფილი მოლაჸაფეეფი = ახალი ლიგაშ გჷნოსქილადას ხე ქუუნწყუ ჟირი ფაქტორქ, პრიველი, არგენტინას მოხვამლაფირი მობურთეეფიშ გოფუჩუაქ, ნამუშ უკულით არგენტინარი მოლაჸაფეეფქ ქჷდიჭყეს ქიანაშე ნტება დო, მაჟია, რახანი კოლუმბია ვარდჷ ფიფაშ მაკათური, თაქიანი ბუნეფი ვეგინმიგანდეს ფიფაშ წესეფით დორცხუაფილი ტრანსფერეფიშ გინაგაფურს. ალფონსო სენიორქ, დიამანორიშ დჷმარცხუაფალქ დო მილიონარიოსიშ დუდმახვენჯიქ ქჷდიჭყჷ არგენტინალი მოლაჸაფეეფიშ მოჸუნაფა. პრიველ არგენტინალი მობურთე, ნამუთ მილიონარიოსიქ გჷნიჸუნჷ კოლუმბიაშა რდჷ რივერ პლეიტიშ მურიცხი ადოლფო პედერნერა. პედერნერაქ 1949 წანაშ 10 მანგის ქჷმოფურინჷ ბოგოტაშა, სოდეთ თის დოხვადჷ 5 000 კოჩიქ. მილიონარიოსიქ ხუთიშახ უმოს ფარა აკეთჷ მოლაჸაფეშ პრეზენტაციაშ დღას, ვინდარო შიბულენდეს შხვა დღალეფს, თეშ უკული კოლუმბიაშ შხვა ბუნეფქ ხოლო ქიმეხვადეს მუჭო ოშიბაფუანდეს ადოლფო პედერნერაცალი მურიცხეფი ფარას დო ქჷდიჭყეს მობურთეეფიშ მოჸუნაფა ლათინური ამერიკაშ შხვადოშხვა ქიანეფიშე. დეპორტივო კალიქ ქიმიჸუნჷ მოლაჸაფეეფი პერუშე დო არგენტინაშე; დეპორტივო პერეირაქ - პარაგვაიშე; მედელინიშ ინდეპენდენტექ - პერუშე; კორპორასიონ ნუევა კუკუტა დეპორტივოქ ქჷმიპაჯჷ 8 მოლაჸაფე ურუგვაიშ 1950 წანაშ დიხაზუგაშ ჩემპიონატიშ ბუნაშე დო, მუშოთ ოკო რაგადი, მილიონარიოსიქ ქიმიჸუნჷ ალფრედო დი სტეფანო დო ჰექტორ რიალი. თეშ უკულ კოლუმბიურ კლუბეფქ შვადო ხოლო ქიდიჭყეს მოლაჸაფეეფიშ გორუა, თაშ მოხვადჷ ინდეპენდენტე სანტა ფეს ნეილ ფრანკლინქ, ჯორჯ მაუნთფორდიქ, ჩარლი მითენქ, თეშ გალე, მილიონარიოსიქ ქჷმიჸუნჷ ბილი ჰიგინსი დო ბობი ფლაფელი, მარა არძა ინგლისარ მოლაჸაფექ, ჩარლი მითანიშ მოხ, კონტრაქტიშ ეშაწირუაშახ დირთჷ უკახალე. ელდორადოშ ბჟაქ მალას დიკორთჷ, ურცხოარი მურიცხეფქ უკახალე დირთეს 1954 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუჩხბურთი
ტომას ჰენრი ჰაქსლი
ტომას ჰენრი ჰაქსლი (ინგლ. Thomas Henry Huxley; დ. 4 მესი, 1825 - ღ. 29 მანგი, 1895) — ინგლისარი ბიოლოგი დო ანთროპოლოგი. რდჷ ჩარლზ დარვინიშ ევოლუციაშ თეორიაშ ადვოკატი დო პოპულარიზატორი. უძახჷდეს დარვინიშ ბულდოგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოლოგეფი კატეგორია:ინგლისარი ანთროპოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1825 კატეგორია:1895
ლეხიდარი
ლეხიდარი, წყარმალუ წყალტუბოშ დო ტყიბულიშ რაიონეფს, რიონიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ ნაქერალიშ ქჷნდჷრს, 1330 მ სიმაღალას. სიგჷრძა 22 კმ, ღანჩოშ ფართობი 137 კმ2. ირდუ თირიშ, ჭვემა დო დიხაშთუდონ წყარით. წყარმოლაფეფი უჩქჷ ედომუშამ წანაშ განწხანს (გჷშაკერზაფილო აფუნს დო დამორჩლს). ოშქაშე წანური ხარჯი 6,8 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
DVD
right|thumb|190px|DVD-R ინმაჭარალი/ოკითხირუ განი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინფორმაციაშ ჩუალაშ საშვალებეფი კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგიეფი
პალენა (წყარმალუ)
პალენა რე წყარმალუ არგენტინას დო ჩილეს. იჭყაფუ პალენაშ ტობას დო ინაკათუ კორკოვადოშ ჸუჯის, რჩქალ ოკიანეს. წყარმალუ პალენაშ სიგინძა რე 240 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,887 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ტრანკუილო, ფიგუეროა, ფრიო, რისოპატრონი დო მელიმოიუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:არგენტინაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ნორკინიშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 4 628 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 5 545 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ელ-უეკუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
XXI ოშწანურა
ოშწანურაშ შანულამი მოლინეფი
...
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
...
კატეგორია:XXI ოშწანურა
გროს-ფიშერჰორნი
ფიშერჰორნი (Fiescherhorn) — კონკა შვეიცარიაშ ალპეფს, ბერნიშ ალპეფიშ ქჷნდჷრს. 4 049 სიმაღალათ, თინა ფიშერჰორნიშ მასივიშ უმაღალაში კონკა რე, ნამუთ თაშნეშე აკმოდირთუ მუშე ონდეთ დაბალი ჰინტერ-ფიშერჰორნიშ დო კლაინ-ფიშერჰორნიშ გვალეფშე. ოორუეშე, ჟირხოლო კონკა ჯგირო რე ფორილი შხვა კონკეფით დო მუნეფიშ ძირაფა ხვალე ოფუტე გრინდელვალიშე რე შელებუანი.
მაართა ეშულაქ 1862 წანაშ 23 კვირკვეს მოხვადჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი კატეგორია:ალპეფი
სვიიი
სვიიი (Is-Swieqi) — ნოღა მალტას. ნოღაშ მახორობა — 10, 064 ადამიერი (2014 წანაშ მელახიშ ფასებათ).
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
ანადირი
ანადირი (Ана́дырь, Кагыргын (ობჟათეშ დო დინოხოლენი ჩუქჩეფი), Въэӈын (ოორუე ჩუქჩეფი)) — ნოღა დო ონიშოლი რუსეთიშ უკიდაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგიშ დო ანადირიშ რაიონიშ (ვენშმურს რაიონიშ აკოდგინალუაშა) ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ მოსკოვიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 6,192 კილომეტრიშ მეძენას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ონიშოლეფი კატეგორია:ბერინგიშ ზუღაშ ონიშოლეფი კატეგორია:ჩუკოტკაშ ავტონომიური ოკრუგი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ლადინური ნინა
ლადინური ნინა (lingua ladina) — რომანული ნინა, ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშე, ნამუთ გოფაჩილიე ოორუე იტალიას, ტრენტოშ, ბოლცანოშ დო ბელუნოშ პროვინციეფს. მეჭედას რე მერსხუაფილი შვეიცარიაშ რეტორომანულ დო ფრიულ ნინეფკწჷმა. რომანულ ნინეფს ორხველ თაშნეშე ლადინო ნინა, ნამუთ გინორთელიე ლადინური ნინაშე დო, ნამუთ რომანული ნინეფიშ იბერო-რომანულ გიმენბუნას ორხველჷ. წანაშ მუნაჩემეფით ლადინურ ნინაშა იჩიებუ 34 586 ადამიერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომანული ნინეფი კატეგორია:იტალიაშ ნინეფი
ვიკიოწკარუე
thumb|პროექტიშ ლოგოტიპი ვიკიოწკარუე (ინგლ. Wikimedia Commons, WikiCommons) — ოართე ცენტრალიზაფილი ოწკარუე რე დუდიშულო გოფაჩუონი სურათეფიშ, ხონარამი დინნაჭარეფიშ, ვიდეოკლიპეფიშ დო შხვა მულტიმედიური ფაილეფშო, ნამუეფჷთ გჷმორინაფილიე „ფონდი ვიკიმედიაშ“ პროექტეფიშ ხასჷლეფც. თენა ვიკიმედიაშ ხოლო ართი გეძინელი პროექტიე ვიკიპედიაშნერო, მარა თენა ოართე რესურსიე ვიკიმედიაშ არძო დალაფირი პროექტიშო ნინაშ უმკუჯინუო.
ვიკიოწკარუეს ეხარგილი ფაილეფქ შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას, მუჭოთ აკანურო ეხარგილი ფაილეფი ვიკიმედიაშ სერვერს არძო შხვა პროექტის არძო ნინაშა, თინეფ შქას ვიკიპედიას, ვიკიწიგნებს, ვიკიწყუს დო ვიკისიახალეეფს; თინეფქ თაშნეშე შილებე გჷმოხარგილქ იჸუას საიტიშ გალეთ, რახან ოწკარუეშ ედომუშამი აკოდგინალუა ვარა ჯარალუობურ დომენსიე ვარა გოტებულიე დუდიშული ლიცეზიათ, GNU დუდიშული დოკუმენტაციაშ ლიცენზიაშ მანგურო.
ლიცენზირაფა
არძო ფაილი ეხარგილი ვიკისაწყობის ოკო ორდას დუდიშული გოფაჩუაშო ნამდგარდია იურისდიქციათ. თე ფაილეფშა ვა შილებე თინეფიშ გჷმორინაფაშ აკოხურგუაშ პიჯალეფიშ მეჩამა. სამანგათ, ვიკიოწკარუეშა ვა შილებე თიშნერი ფაილეფიშ ეხარგუა, ნამუეფუშ გჷმორინაფა კომერციული ღანკეფშო ვარაფილიე. თაშნეშე ვადიშქუმალუაფუ ფაილეფი, ნამუეფჷთ იფაჩუ პიჯალეფით (ამერიკული კანონდვალირაფათ დოშქუმალირიე აკოხურგილი გჷმორინაფა ოავტორე ნებეფით თხილერი მოღეშ).
ფაილიშ ეხარგუაშ უკული უციო რე: ქჷგიაძინას თანგეფი ოავტორე ნებეფიშ სტატუსიშ გეშან. თე თანგი ლიცენზიაშენ გეძინელი ინფორმაციას ქახვილუ-და, თიმწკჷმა ქჷგუძინით თიში ეჭარუა ხოლო, სამანგათ, მუ რე გჷმოსახილი ფოტოსურათის, სო დო მუჟამც იჸუ გჷნოღალირქ დო თაშ. თაშნეშე ქჷგუძინით სურათიშ ოჭყაფუ წყუ, თინა ნამდგაინი შხვა ვებხასჷლაშე ქჷნგმოიღუნა-და.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიმედიაშ პროექტეფი
მექუბიშობურეფი
მექუბიშობურეფი (ქორთ. მეჭვავიასნაირნი. ლათ. Charadriiformes), მაფურინჯეფიშ რანწკი. აკმაშქვანც 3 გიმენრანწკის: თოლია (3 ფანია), ალკეფც (1 ფანია) დო დორხველაშო მექუბორეფც (13 ფანია). რანწკის გოართამაფილიე 113 (87) თურიშ 289 ბუნა. მექუბიშობურეფი მოდვალირი რენა არქტიკაშე ანტარქტიკაშახ დო ზუღაშ დონეშე გვალამაღალშახ. მექუბიშობურეფიშ მასა 20 გ - 3 კგ ოჭირინუანც. ბუდურანა დიხას ვარა კჷრდეეფც, ვანაფერო ქუაშთუდო ხურუეფც. დადული დვანც 1-4, ძაკი ტერტე მარქვალც. ეთმიჯუმუაფუნა სქირონა დო წყარიშ უხირხიმელეეფით, ნამთინე— ჩხომით. მეზუღიეფი დო ტანო დიდი თოლიეფი აკმარღვანა შხვა მაფურინჯეფიშ ოგვაჯეეფც, ჭკუმუნა ნოსქილედეფც დო ნძორც. საქორთუოს ხე მორჩილი წინტალა, მსევანი, შავულა, მებორნე, კვათარა. იზოთუანც პრანწია, დიდი ჭოვილო, ჩიბუხა დო ჭყინპო. გილაფურინუაბორც აფხვადუნა 31 ბუნა, ჸალგჷთაკირალამი წინტალა, ზუღაშ წინტალა, ფეხჭოჭინა ანუ ოჩოფეხა დო შხვა.
ლიტერატურა
*
ხუან მანუელ სანტოსი
ბიოგრაფია
სანტოსი ორხველჷ ჩინებულ პოლიტიკურ დინასტიას. თიში ბაბუშ ჯიმა ედუარდო სანტოსი კოლუმბიაშ პრეზიდენტი რდჷ 1938-1942 წანეფს, ნამუქჷთ თაშნეშე დარსხუ გაზეთი El Tiempo. მუამუში ენრიკე სანტოს კასტილიო ეშანილ გაზეთის ხემანჯღვერენდჷ 50 წანაშ გოძვენას. სანტოსიშ ჯიჯისქუა ფრანსისკო სანტოს კალდერონი — ქიანაშ ვიცე-პრეზიდენტი რდჷ 2002-2010 წანეფს.
ფრედერიკ სენგერი
ფრედერიკ სენგერი (ინგლ. Frederick Sanger; დ. 13 მარაშინათუთა, 1918, რენდკომბი, გლოსტერშირი, ინგლისი — ღ. 19 გერგობათუთა, 2013, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი, ინგლისი) — ინგლისარი ბიოქიმიკოსი, ნამუქჷთ მიპალუ ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის ჟირშა: მაართაშა 1958 წანას - ცილეფიშ სტრუქტურაშ, გიშაკერზაფილო ინსულინიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა დო მაჟიაშა 1980 წანას - ნუკლეინბჟეეფიშ ბიოქიმიური სტრუქტურაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა. მაჟიაშა ნობელიშ პრემიაქ მიაჩჷ უოლტერ გილბერტი დო პოლ ბერგიწკჷმა ართო. ფრედერიკ სენგერი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის დო მოლეკულური ბიოლოგიაშ ლაბორატორიას. რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური.
ხუან მანუელ სანტოსი
ბიოგრაფია
2010 წანას ხუან მანუელ სანტოსი ჟირტურიანი გიშაგორუეფიშ უკული გეგშაგორეს ქიანაშ პრეზიდენტო.
ფრედერიკ სენგერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1918 კატეგორია:ნაღურა 2013
ხუან მანუელ სანტოსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოლუმბიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი თინჩალაშ გონტკიცაფაშო
სვეშტარახიშ თრაკიული აკარდამა
სვეშტარახიშ თრაკიული აკარდამა (ბულგ. Свещарска гробница), იდვალუაფუ ოორუე-ბჟაეიოლ ბულგარეთის, რაზგრადიშ ოლქის, ოფუტე სვეშტარახიშ გოხოლუას.
აკარდამას მიოგორეს 1982 წანას, დიხარღვაფილს დო ორხველ ჯვ. წ. III ოშწანურას. თენა რე თრაკიული ონთხორე, ნამუთ წჷმარჩქინანს თრაკიული საკულტო ნოგაფუეფიშ გურ სტრუქტურას. ონთხორუშ არქიტექტურული დეკორაციეფი უნიკალურო რე მერჩქინელი, წჷმორინაფილი რე მიარე ხელუანობაშ მინუში, თინეფ შქას გვერდოადამიერეფი, კარიატიდეფი დო კირდეშ ხანტუობა. ცენტრალური ოთახიშ კიდალეფს ეშაკვათილი რე ოსურიშ ვითი ფიგურა, ნამუეფით თე ტიპიშ თრაკიული ხელუანობაშ უნიკალურ მინუშეფს წჷმარინუანა, ნამუეფით თრაკიაშ დიხაშე თაშ შორს იდვალუაფუნა.
1985 წანას, იუნესკოქ ეშანილი აკარდამა მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეჸონჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ბულგარეთის
გოართოიანაფილი ომაფე
დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფე (ვარა გოართოიანაფილი ომაფე, დიდი ბრიტანეთი) — სახენწჷფო ბჟადალ ევროპას, ბრიტანეთიშ კოკეფს. თის ართი ოსქირონე მეძობელი ჸუნს — ირლანდია. ოსქირონე თანჯეფიშ გალე, დიდი ბრიტანეთის მუკე-მუკე გოურე ატლანტიშ ოკიანე, ოორუეშ ზუღა, ლა-მანშიშ საროტი დო ირლანდიაშ ზუღა. ქიანა საფრანგეთის მიარცხუაფუ ევროტუნელით.
გეოგრაფია დო ორთა
thumb|ტოპოგრაფია გოართოიანაფილი ომაფე იდვალუაფუ ბჟადალ ევროპას, ბრიტანეთიშ კოკეფს. თის ართი ოსქირონე მეძობელი ჸუნს - ირლანდია. XX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდის შანულამი თირაფეფი იწისუ გეოპოლიტიკური დვალაფაქ. რელიეფი ოორუეთ დო ბჟადალუშე გვალონა რე. ევრორსხუშ (2020 წანაშ 31ფურთუთაშახ) მასშტაბით ომაფე ენერგეტიკული რესურსეფით უდიდარაში ქიანა რდჷ. გიშმეგორუ წყარხვეიანი ჰიდროგრაფიული რშვილი, კლიმატი უმოსო იდარჯაკუ ატლანტიშ ოკიანეშ გოლინათ. ბჟადალუ რაიონეფი სილამიეთ გიშმეგორუ. უდიდაში თოჸუჯი ერზიებუ ორთაშ თხილუას. მოქმენდენს 15 ნაციონალური პარკი. ბენ-ნევისი 1343 მ. სიმაღალათ ომაფეშ უმაღალაში კონკა რე.
გოართოიანაფილი ომაფეშ ფართობი მეხოლ. 245,000 კვ. კმ-ი. თინა იდვალუაფუ ოორუე ატლანტიკურ ოკიანეშ დო ოორუეშ ზუღაშ შქას დო გჷშართილიე საფრანგეთიშე ლა-მანშიშ საროტით.
სახენწჷფო მონწყუალა
thumb|[[ვესტმინსტერიშ გოართოიანაფილი ომაფეშ პარლამენტიშ დგჷმილი |left|220px]]
ადმინისტრაციული დორთუალა
მინი| გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული ართულეფი გოართოიანაფილი ომაფე რე ინგლისიშ, შოტლანდიაშ, უელსიშ დო ოორუე ირლანდიაშ პოლიტიკური გოართოიანაფა. ომაფე გურგინიშ თუდო რინელი ტერიტორიეფიე: გერნსი, ჯერსი დო მენი, ნამუეფსჷთ გჷშაკერძაფილი სტატუსი უღუნა.
დემოგრაფია
61,1 მილიონამი მახორობათ (2009 წანაშ ეჭარუათ), ომაფე მასუმა ქიანა რდჷ ევრორსხუს (2020 წანაშ 31ფურთუთაშახ). გური მონძეეფი რენა ინგლისარეფი (81,5%), შოტლანდიარეფი (9,6%), ირლანდიარეფი (2,4%), უელსარეფი (1,9%) და ოორუე ირლანდიარეფი (1,8%). თაქ ოხორანს თაშნეშე 4 მლნ-შე უმოსი შხვაშ თური, ნამუეფქჷთ უმოსო მორთეს წორომაჸალობაშ ქიანეფშე. გოართოიანაფილი ომაფე ურბანიზაციაშ ოსამანგე ქიანა რე. მახორობაშ 91% ოხორანს ნოღას. ქიანას ანდანერი რელიგიური მახორუეფი რე.
ეკონომიკა
thumb|260px|ლონდონი რე ევროპაშ უდიდაში დო მოსოფელიშ ართ-ართი [[ფინანსური ცენტრი ნიუ-იორკიშ დო ჰონგ კონგწკუმა ართო.]] გოართოიანაფილი ომაფეშ ეკონომიკა გერცხილი რე ლიბერალიზმიშ, ობაზარე ეკონომიკაშ დო დაბალი გინაგაფურეფიშ პრინციპეფს. თინა იკოროცხუ ანგლოსაქსური კაპიტალიზმიშ თ.გ (თაშნე გედვალირ) კინოხონო. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ბრიტანეთიშ მახორობა მოსოფელიშ მახორობაშ 1%-ს აკმადგინანს, გოართოიანაფილი ომაფე მანთხა აბანს რე მოსოფელს ვაჭარუაშ ჸურე, ოდო თიში ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი მოსოფელს სიდიდათ მაამშვა დო ევროპას მასუმა რე გერმანიაშ დო საფრანგეთიშ უკული.
ეკონომიკაშ უდიდაში დარგი რე მოინალობაშ სფერო, სოდეთ გჷშაკერძაფილ როლს ლაჸაფენს საბანკო-საფინანსო ბიზნესი დო ტურიზმი. ენერგეტიკული შელებუანობეფით უჭყანიარაში რდჷ ევრორსხუს (2020 წანაშ 31ფურთუთაშახ). ქიანა მანქანაშკიდანჯუაშ ოდაბადე რე. ორეწალი საწარმეეფი ულტრამოდერნული ტექნიკათ რე აკოანჯარელი. "ხანდაშ ხვეიანობა ართ-ართი უმაღალაშიე მოსოფელს. გიშმეგორუ ქიმიური, ფარმაცევტული და ბიოტექნიკური ინდუსტრია. უშანულამაში რე თაშნეშე ელექტრონიკა დო ფურინჯიშკიდანჯუა. აგრობიზნესი ართი-ართი არძაშე უმოს მაღალპროდუქტიულიე მოსოფელის.
ტურიზმი
ანდაფერი ლანდშაფტი, ისტორიულ-არქიტექტურული ობიექტეფი დო ულტრამოდერნული ოკომუნიკაციე საშუალებეფიშ გეშა, ბრიტანეთი მოსოფელიშ ართ-ართი უშხუაში ტურისტული რეგიონი რე. ირწანურო თაქ 28-30 მილიონი ტურისტი გიმურს. უდიდაშ ტურისტული შქაგურონეფი: ლონდონი, სტრატფორდი წყარმალუ, ეივონს, უინძირო, ედინბურგი დო თ.უ.
ტურისტეფიშ უდიდაშ ნორთი გიმურს ამერიკაშ აკოშქუმალირი შტატეფშე დო ევროპაშ ქიანეფშე,დო გჷშაკერძაფილო გერმანიაშე, საფრანგეთიშე, ირლანდიაშე დო ნიდერლანდეფიშე. ეკონია წანეფს ტურისტული ინდუსტრიაქ ქიანაშ ეკონომიკაშ ართ-ართი უშხუაშ დარგო გინირთუ̂.
ისტორია
thumb|შოტლანდიაშ პარლამენტიშ დგჷმილი|150px XV ოშწანურაშ ბოლოს ძალიერი ცენტრალიზირაფილი სახენწჷფო. 1707 წანას მეღებულქ იჸუ აქტიქ ინგლისი დო შოტლანდიაშ რსხუშ გეშა, 1801 წანას აკიშქუ ბრიტანეთიქ დო ირლანდიაქ. 1918 წანას ოორუე ირლანდია ინკორპორირებულქ იჸუ გოართოიანაფილი ომაფეშა. 1931 წანას — დირცხუ ბრიტანეთიშ წორომაჸალობაქ, ნამუთ 54 ქიანას (ჸოფილ დომინიონეფს დო კოლონიეფს) აართიანენს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული დიჭყჷ ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ფაჩუაქ.
მონძალა
thumb|[[ბუკინგემიშ დოხორე გოართოიანაფილი ომაფეშ მონარქიშ ოფიციალური რეზიდენცია]] ბრიტანეთიშ კულტურული ანდაფერობა გოპიჯალაფირი რე მუჭოთ რეგიონალური მუშობურობეფით, თაშნეშე ბრიტანეთიშ იმპერიაშ მონძალათ. ბრიტანული ლიტერატურაშ სახეეფი რე ინგლისარი შექსპირი, შოტლანდიარი რობერტ ბერნსი, უელსელი დილან თომასი, ოორუეირლანდიარი შეიმან ჰინი. 60-ამი წანეფშე დოჭყაფილი, „ბითლზიშ“ დო „როლინგ სტოუნზიშ“ პოპულარობაშ გეშა, ბრიტანეთი ახალმორდული კულტურაშ ავანგარდის რე. მონძალეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:დიდი ბრუოიანიშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფი
კომორიშ კოკეფიშ ნოღეფიშ ერკებული
კომორიშ კოკეფიშ რსხუშ ნოღეფი (Villes de Comores) — კომორიშ კოკეფიშ შხუ დოხორელი პუნტქეფი. ინტერნეტ ვებ-ხასჷლაშ World Gazeteer მეჯინათ, კომორიშ კოკეფს 200 ნოღა რე, სოდე 900-შე უმოსი ადამიერი ოხორანსჷნ.
რუკა
ლეგენდა:
სქოლიო
კომორიშ კოკეფიშ რსხუ
ნარუჯა
ნარუჯა — დაბა ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტის, გურიაშ აკანს, საქორთუოს. დაბა წყარმალუეფიშ ჩოლოქიშ დო ნატანებიშ შქამალონას იდვალუაფუ, ნოღა ოზურგეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე, 10 კმ მოჩილათათ, ლაითურიშ ბჟაეიოლშე. ნარუჯას რე საჯარო სკოლა დო საბაღანო ბაღი. დაბას დოჭყანაფილი რე ლენი მელფაშ პლანტაციეფი. დაბა დორთილი რე რაიონეფო. ნარუჯას ქიმინჯენს ართი მეჩეთი დო ართი მუსლიმური ოხვამე.
სქოლიო
კატეგორია:გურიაშ აკანიშ დაბეფი კატეგორია:ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი
ჯვ. წ. 668
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 668 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კოლხური (მარგალური) წჷმორთი ღორონთეფი
კატეგორია:მითოლოგია
ოურდუმე კონფლიქტი
ოურდუმე კონფლიქტი წჷმარინუანს სახენწჷფოეფს შქას არსებული აწმარენჯობაშ გჷნოჭყვიდრიშ ფორმას, ნამუშ ბორჯისჷთ ოურდუმე ნძალადობა გჷმირინუაფუ ჟირხოლჸურე. თინა იკათუანს აკოანჯარაფილი აწმარენჯობაშ არძა გვარობას. თეხანური საირქიანო სამართალს ტერმინი ოურდუმე კონფლიქტი გჷმირინუაფუ მუჭოთ ლჷმაშ სინონიმი.
ჩერნიგივიშ ოლქი
thumb|250px
ხათუნა სხირტლაძე
მინი|ხათუნა სხირტლაძე ხათუნა სხირტლაძე (დ. 1990) — ქორთუ მოდელი. „მის საქორთუო 2008“.
ჩერნიგივიშ ოლქი
ჩერნიგივიშ ოლქი (უკრ. Чернігівська область) — ოლქი ოორუე უკრაინას. მუში ნანანოღა რე ჩერნიგივი. 2006 წანაშ ეჭარუათ ოლქიშ მახორობა აკმადგინანს 1,156,609 მახორუს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
ხათუნა სხირტლაძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1990 კატეგორია:ქორთუ მოდელეფი
თელ-ავივი
თელ-ავივ-იაფო (ურ.: תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ თელ-ავივ-იაფო, არაბ.: تل أبيب‎, Tal ʾAbīb, კუნტას თელ-ავივი) — ისრაელიშ საქვარამი ცენტრი, სიდიდათ მაჟირა ნოღა იერუსალიმიშ უკული. ნოღა სქირონაშქა ზუღაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის იდვალუაფჷ. თელ-ავივი, მიარემუდანამ ნოღა-ელმაშარეწკჷმა ართო (მუჭოთ ოორუეშე, თეშ ობჟათეშე) აკმოქიმინუნს ართოიან აგლომერაციას, ნამუსჷთ ართობურობას გუშ-დანი ჯოხო. ზიტყვა „თელ-ავივი“ ივრითის „აფუნის ზუგუს“ შანენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისრაელიშ ნოღეფი
იტატა
იტატა (Río Itata) — წყარმალუ ობჟათე ჩილეს, ბიო-ბიოშ რეგიონს. თიში სიგჷრძა დოხოლაფირო 140 კმ რე.
ჩილეშ ეჭოფუაშახ, წყარმალუ იტატა წჷმარინუანდჷ ორთაშობურ თანჯას თიშ ოორუეშე მახორუ მაპუჩეშ კათა დო თიშ ობჟათეშე მახორუ პიკუნჩეშ კათაშ შქას.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩილეშ წყარმალუეფი
ჯამშედპური
ჯამშედპური (जमशेदपुर, জামশেদপুর) — ნოღა ინდოეთის, უდიდაში ურბანული კონგლომერაცია დო არძოშე მიარეკათამი ნოღა ჯარხანდიშ შტატის. ჯამშედპური ინდოეთიშ აწოკინელი ინდუსტრიული ნოღა რე დო თინა ინდუსტრიალისტ ჯამშედჯი ტატაქ დარსხუ. ნოღაშა შხირას ფოლადიშ ნოღა უჯოხონა. ჯამშედპური — ინდოეთიშ მაართა ნოღა რე, ნამუთ აკოგაფილი რე ოწმოხ აკომუშებულ გეგმათ.
ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, 1 337 131 ადამიერს აკმადგინანს დო შეშჸურე ნოღა მასუმა ონოღე აგლომერაცია რე ბჟაეიოლ ინდოეთის კოლკატაშ დო პატნაშ უკული. ინდოეთიშ თი 53 ნოღაშ შქას, ნამუშ მახორობა 1 მლნ-შე მეტი რე, ჯამშედპური 36-ა აბანს რე. ნოღა იდვალუაფუ ჩჰოტა-ნაგპურიშ პლატოს დო ელმოლს გოხურგელი რე პეიზაჟური დალმაშ გეფით. ნოღას ოორუეშე დო ბჟადალშე უხურგანს წყარმალუეფი — სუბარნარეხა დო ხარკაი.
ჯამშედპური ბჟაეიოლ ინდოეთიშ თარი ინდუსტრიული ცენტრი რე. თაქ იდვალუაფუ მიარე ორეწუე საწარმე, თაშნეშე უდიდაში ინდური ორეწუე ზონა ადიტიაპური, ნამუთ 1 200 მოღცილ დო ოშქაშე ზჷმაშ წარმებას იკენს.
ინდოეთიშ თარობაქ, 2010 წანაშ მოშინაუს, ჯამშედპური ქიანაშ მა-7 არძოშე სუფთა ნოღათ მიშინუ. 2007 წანაშ მოშინას, ნოღა ინდოეთიშ მა-7 უდიდარაში ნოღა რდჷ. თაშნეშე, მერჩქინელი რე 2006-2020 წანეფიშ მოსოფელს 84-ა არძოშე მალასიანი მაძინე ნოღათ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ლინა (წყარმალუ)
ლინა (Łyna, Лава) — წყარმალუ ოორუე პოლონეთის დო კალინინგრადიშ ოლქის, პრეგოლიაშ ნადუ. სიგინძა 264 კმ. ათავრეშე 190 კმ. პოლონეთიშ ტერიტორიას დო 74 კმ. რუსეთიშ ტერიტორიას რე. აუზიშ ფართი 7,126 კმ². თავრეშე 5,719 კმ² პოლონეთიშ ტერიტორიას.
Guns N' Roses
Guns N' Roses — ამერიკული მონკა როკ-ბუნა, ნამუქჷთ დირსხუ ლოს-ანჯელესის, კალიფორნია, 1985 წანას. ბუნას გჷმოჩამილი აფუ ალბომეფიშ 100 მილიონიშ უმოსი ანგი მოსოფელიშ მასშტაფით, ათავრეშე 43.5 მილიონი - აკოართაფილ შტატეფს. ათე ცირფეფით მიოჩქუნა მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე წჷმოძინელ მონკა როკ-ბუნათ. თინეფიშ 1987 წანას ოდებიუტე ალბომი Appetite for Destruction 25 მილიონიანი ტირაჟით გჷმიჩჷ მოსოფელიშ მასშტაბით დო გჷშულაშ დღაშე დეკვირდჷ მაართა აბანი ააშ-შ ჩარტეფს. ალბომიშ მაართა ბირა Welcome to the Jungle გჷმორინაფილი რე კლინტ ისტვუდიშ 1988 წანაშ ფილმის „ოღურალი ერკებული“.
ოდესაშ ოლქი
thumb|250px|ოლქიშ აბანდვალა ოდესაშ ოლქი (უკრ. Одеська область) — იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალ უკრაინას. მუში ნანანოღა რე ოდესა. 2004 წანაშ მუნაჩემეფით, ოლქიდ ოხორანს 2.4 მილიონი ადამიერი, ნამუშ დოხოლაფირო 40% ნანანოღას ოხორანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინა კატეგორია:უკრაინაშ ოლქეფი
სიდჯივი
სიდჯივი (Is-Siġġiewi) - ნოღა მალტას. ნოღაშ მახორობა - 8,367 ადამიერი (2014 წანაშ მელახიშ ფასებათ).
Tones and I
Tones and I (თოუნს ენდ აი; ნანდული ჯოხო: ტონი ელისაბედ უატსონი, Toni Elizabeth Watson) — ავსტრალიარი მობირე.
ბიოგრაფია
ტონი ელისაბედ უატსონქ მორნინგტონიშ ჩქონს (ვიქტორიაშ შტატი) მირდჷ. სკოლას კლავიშიანი მუსკილაური ინტსტრუმენტეფშა მეგამა დიგურჷ. საცალო ვაჭარობაშ სისტემას მუშენდჷ.
2018 წანას, შოშეშ გიშულეფიშ ნება მიღჷ, დო თიშ მაჸალექ თის გურ ელუჩჷ გეგშურთუმუდუკო ბაირონ-ბეისჷნ (ახალი ობჟათე უელსი). ქიჸიდჷ მორჩილი ორზოლიშ მანქანა, სამუშაშე ჟირმარიანი გესვანჯა გეჭოფჷ დო ქოთ მიდართჷ. თის მაართა დღაშეთ გინოჩეს ოვიზიტე ბარათი თი ადამიერქ, ნამუქჷთ უკული ტონი უატსონიშ მენეჯერო გჷნირთჷ. საბოლათ თიქ, გესვანჯაშ ხანიშ თებაშ გეშა დირთჷ სამუშაშა დო მუსხირენ ბორჯიშ უკული გეგმიზნახჷ სამუშაშე დო გეგნორთჷ ბაირონ-ბეიშა.
თოუნსიშით ონტერნეტის გიშნაშქუმელი მაართა სტუდიური დინნაჭარა რდჷ „Johnny Run Away“. ნამუთ ტონიქ ეხარგჷ პლატფორმა 2019 წანაშ ფურთუთას, ბირაქ ხეთეშე მეხვილაფირქ იჸუ. ინტერნეტის ეხარგუაშე 12 სათიშ უკული, ბირას მიარე ჯგირი გჷმოხონარაფა უღუდჷ, მორჩქილა ბიწორას იძინანდჷ.
Tones and I-იშ გეჸვენჯი ზოხოგიშაშქუმალირი სინგლიქ, „Dance Monkey“ 2019 წანაშ მესიშ დაჭყაფუს გიშართჷ.
პუსანი
პუსანი  — ნოღა ობჟათე კორეას. პუსანი რე ნოღა-მეტროპოლია (1995 წანაშახ — ბონი დოჸუნალაშ ნოღა).
სიკაბეტაშ მეჯინათ, ქიანაშ მაჟირა ნოღა სეულიშ უკული. ობჟათე კორეაშ უშხუაში ონიშოლი, ჩინებული რე მუჭოთ „ობჟათე კორეაშ რესპუბლიკაშ ოზუღე ნანანოღა“. ნოღაშ ოფიციალური ჯოხოდვალა — ნოღა-მეტროპოლია პუსანი ( პუსან-კვანიოქსი). პუსანი იდვალუაფჷ კორაშ ჩქონიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ მუხურს, კორეაშ საროტიშ წყატპიჯის. ნოღაშ არძაშე მეჭედელო დოხორელი რაიონეფი იდვალუაფჷ წყარმალუეფიშ, ნაკტონგანიშ დო სუიონგანიშ მუსხირენი ინწრო ლეხერს, გვალეფი ნოღაშ კანკალე რაიონეფიშ ორთაშობურ ხურგიშ როლს არსულენა.
2002 წანას, პუსან იმანჯჷ აზიურ ლაჸაფეფქ დო კუჩხბურთიშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიქ, 2005 წანას, ნოღაქ გჷნირთჷ არეწ-იშ ფორუმიშ ნანანოღათ.
პუსანი — აზიაშ ართ-ართი თეხანური ნოღა რე. ნოღა ჩინებული რე მუში ანდამუდანამი ცაშმანჭუეფით დო შხვა არქიტექტურული ოქინაფუეფი. თაქ იდვალუაფჷ მოსოფელიშ ართ-ართი უკაბეტაში უნივერისტეტი — „სინსეგე სენტუმ სიტი“.
მაჸალე ნოღეფი
პუსანიშ მაჸალე ნოღეფი დო პროვინციეფი რე:
პუსანიშ ონიშოლს თაშნეშე ჸუნს 6 მაჸალე ონიშოლი.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნოღეფი