cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლიკიშ ობსერვატორია
ლიკიშ ობსერვატორია (ინგლ. Lick Observatory) — ასტრონომიული ობსერვატორია, ნამუთ იდვალუაფჷ დიაბლოშ ქჷნდჷრიშ ჰამილტონიშ გვალას, ზუღაშ დონეშე 1283 მეტრაშ სიმაღალას, კალიფორნიაშ ნოღა სან-ხოსეშე 46 კმ-იშ მაშორას. ობსერვატორიას ადმინისტრირენს კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი დო თიში შტაბ-ბინა იდვალუაფჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ კამპუსის. ობსერვატორია გიშარჩქინელი ამერიკალი ბიზნესმენიშ დო ფილანთროპიშ ჯეიმს ლიკიშ ჯოხონობაშ რე, ნამუქჷთ მიშეღჷ დიდი ფინანსური კონტრიბუცია ობსერვატორიაშ დორსხუაფაშა. ობსერვატორიაქ გინწყჷ 1887 წანას. ლიკიშ ობსერვატორიაშ ასტრონომეფქ მიოგორეს პლანეტა დიაშ შხვადოშხვა ალმაშარეეფს: ამალთეას, ელარას, ჰიმალიას დო სინოპეს, ეგზოპლანეტეფს, ასტეროიდეფს, ემისიაშ ღოზეფს დო შხვა. 1891 წანას ალბერტ აბრაჰამ მაიკელსონიქ აკეთჷ დიაშ უდიდაში ალმაშარეეფიშ ზომაშ კალკულაცია. ობსერვატორიას იდვალუაფჷ 9 ტელესკოპი: დონალდ შეინიშ ტელესკოპი, რობოტული ტელესკოპი APF, ანნა ნიკელიშ რეფრაქტორული ტელესკოპი, ჯეიმს ლიკიშ რეფრაქტორული ტელესკოპი, რეფრაქტორი კროსლი, კაცმანიშ რობოტული ტელესკოპი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობსერვატორიეფი კატეგორია:ამერიკული ობსერვატორიეფი კატეგორია:კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ ობსერვატორიეფი
ინდოეთიშ სუბკონტინენტი
thumb|right|250px
ინდოეთიშ სუბკონტინენტი — სუბკონტინენტი ჰიმალაეფიშ ობჟათეშე, სოდე გეჸვენჯი სახენწფოეფი იდვალუაფუნა: პაკისტანი, ინდოეთი დო ბანგლადეში, კანკალეშა იკათუანს ნეპალიშ, ბჰუტანიშ, შრი-ლანკაშ ტერიტორიეფს , დო თაშნეშე მალდივიშ დო ავღანეთიშ ნორთის. სუბკონტინენტის ჯოხოქ ინდოეთიშ გეშა გიადჷ. სუბკონტინენტი ინდოსტანიშ (ინდოეთიშ) ტექტონიკურ ფილას იდვალუაფუ, ნამუთ გიშეგორუაფუ ევრაზიაშ ფილაშე. დოხოლაფირო 90 მილიონი წანაშ კინოხ, ინდურ-მალაგასიურ ფილაშ ართიანშე ჩათხინაფაშ უკული, ინდოეთიშ ფილა ინდოეთიშ ოკიანეშ ოორუეშა მინჭაფუდჷ დო დოხოლაფირო 50-55 წანაშ კინოხ ქადგუ აზიას, მუსჷთ ჰიმალაიშ გვალეფიშ აკოქიმინუაქ მაჸუნჷ.
იტალიაშ პრემიერ-მინისტრი
thumb|პრემიერ-მინისტრიშ რეზიდენცია იტალიაშ პრემიერ-მინისტრი (იტალ.: Presidente del Consiglio dei Ministri) — იტალიაშ თარობაშ მადუდე.
კონდესუიოსი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|კონდესუიოსიშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს კონდესუიოსი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე მოლენდო. ფართობი აკმადგინანს 3,886.49 კმ²-ს, მახორობა — 51,328 ადამიერს.
იტალიაშ პრემიერ-მინისტრი
ფორმალურო დჷთმირინუაფუ იტალიაშ პრეზიდენტიშით, მარა პრაქტიკულო რე ოპარლამენტე უმენტაშობაშ წჷმმარინაფალი. პრემიერ-მინისტრი ხემანჯღვერენს თარობას დო თაშნეშე ფაქტიურო რე ქიანაშ მაართა პიჯი, თინა წჷმარინუანს იტალიაშ შხვა ქიანეფიშ სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდეეფწკჷმა აკოხვალამეფს, თაშნეშე ინტერნაციონალურ სამიტეფს. პრემიერ-მინისტრის ვა უღჷ ნება ინდივიდუალურო გადუდიშალას მინისტრეფი.
კონდესუიოსი (პროვინცია)
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ ამშვ რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აიაკუჩოშ რეგიონიშ პროვინციეფი
იტალიაშ პრემიერ-მინისტრი
პრემიერ-მინისტრიშ რეზიდენცია იდვალუაფუ დოხორე ჩიგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:იტალიაშ პოლიტიკა
ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი
thumb|left|200px|ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული დორთუალა (წვანე ფერი) დო ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი (ლენი ფერი)
ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი (وفاقی قبائلی علاقہ جات, Federally Administered Tribal Areas, FATA), თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ ტომეფიშ ზონა — რეგიონი პაკისტანიშ ოორუე-ბჟადალშე, ნამუთ ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციაშ (კინოხ ოორუე-ბჟადალი ოხურგე პროვინცია) ავღანეთიშ ხურგაშ შქას იდვალუაფუ. ავღანეთის უხურგანს ოორუე-ბჟადალშე, ხაიბერ-პახტუნხვაშ პროვინციას ბჟაეიოლშე დო ბელუჯისტანიშ პროვინციას ობჟათეშე. ტერიტორია 27 219 კმ².
გიშაკერძაფილი ზჷმათ ტომეფიშ ზონა იკონტროლებუ თალიბანიშ ყარაფიშით.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ადმინისტრაციულო დორთილი რე შკვითი ოტომე სააგენტოთ დო ამშვი ოხურგე რეგიონო. thumb|300px|ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი (FATA)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა კატეგორია:ფედერალურო მართუაფონი ტომური ტერიტორიეფი კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი
ჯვ. წ. 580
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 580 წანა.
ნანდა-დევიშ ერუანული პარკი
ნანდა-დევიშ ერუანული პარკი — ერუანული პარკი ინდოეთის, უტარაკჰანდიშ შტატის. იდვალუაფუ კონკა ნანდა-დევიშ (7 817 მ) ელმოლს, ზუღაშ დონეშე 3 500 მეტრას. პაკიშ ფართობი აკმადგინანს 630,33 კმ²-ს. პარკიქ დირსხუ 1982 წანას დო 1988 წანაშ გემშართჷ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა.
პარკი გოძჷ ნანდა-დევიშ ტყაჩირე, ჯიშთურ ღანჩოს, ნამუთ იკენს 6 000 მეტრაშე უმოსი სიმაღალაშ კონკეფიშ მასივს. იუნესკოშ ერკებულშა მიშაღალირი რე თიში ოორუე-ბჟადალშე მადვალუ პეულეფიშ ლეხერიშ ერუანულ პარკწკჷმა ართო, ნამუქჷთ თე ერკებულს 2005 წანას გიაძინჷ.
პარკიშ ტერიტორია ვა რე დოხორელი. ტყაჩირს თხილერი რე დო ხე ლენი შხური, თირიშ ლეოპარდი (ირბისი), უჩა თუნთი დო ფურინჯეფიშ კანკალე გვარობა. ალპურ ზონას გოფაჩილი რე ჩანარეფიშ ენდემური გვარობეფი. პარკიშ მაჟირა ნორთი გიშეგორუაფუ ჯიშთეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ერუანული პარკეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის
ჯვ. წ. 1207
— ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1200-იანეფიშ რანწკო 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1207 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ძიანსუ
ძიანსუ (江苏; პინ-ინი Jiāngsū) — პროვინცია ბჟაეიოლ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ნანკინი. მახორობა — 78,659,903 ადამიერი (მა-5 აბანი პროვინციეფს შქას, 2010 წანაშ მუნაჩემეფით.)
გეოგრაფია
ძიანსუშ პროვინციაშ ფართობი — 102,600 კმ².
ადმინისტრაციული დორთუალა
ძიანსუშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 13 მუნიციპალიტეტო ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
მაბჟალია
მაბჟალია თაშნეშე მავჟალია (Euphorbia) — ჩანარეფიშ გვარი მაბჟალიაშობურეფიშ ფანიაშე. მიარეწანიანი ოდიარეეფი დო ბართვეფი რე (სუკულენტეფი, კერზოთ კაქტუსიშობურეფი), ოშა-გოშათ — ჯაშობური ფორმეფი რე ვარდა ართწანიანი ჩანარეფი.
მაბჟალია იკათუანს ბჟაწვენს (ჯოხოთ თურეშე რე). ჩანარიშ 2 ვითოშშახ გვარობა გოფაჩილი რე უმოსო ტროპიკულ, სუბტროპიკულ დო ზჷმიერ ორტყაფუს.
საქორთუოს აფხვადუნა 45 გვარობა, თინეფს შქას 3 საქორთუოშ ენდემი რე. მიარე გვარობაშ ბჟაწვენს ჟღამიამი რე, დიდარი რე დგვინგდვილით; თასი ზეთის იკათუანს. კანკალე მაბჟალია ჟვერი რე, მინი — დეკორატიული.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაბჟალიაშობურეფი
.in
.in — ერუანული ჟილენი დონეშ დომენი ინდოეთიშო. დომენიშ .in რეგისტრაციაქ 1992 წანას დიჭყჷ, დო გონჯამილიე არძა მაკორინეშო 2005 წანაშ 16 ფურთუთაშე. 2005 წანაშახ, .in-იშ ზონას რეგისტრაციაშო კონწარული მოთხირეფიშ გეშა დორეგისტრირაფილი რდჷ ხვალე 7 ვითოში დომენი, 2006 წანაშ ეკონიაშო თინეფიშ მუდანობაქ 200 ვითოშის გენკაჩირთჷ. მახუჯე IDN-დომენი — .भारत (xn--h2brj9c).
ჯვ. წ. 581
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 581 წანა.
კაილიომა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|კაილიომაშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს კაილიომა — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩივაი. ფართობი აკმადგინანს 14,019.46 კმ²-ს, მახორობა — 72,214 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 20 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აიაკუჩოშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ფირი რეისი
აჰმედ მუჰიდინ ფირი, უმოსო შინელი რე მუჭოთ ფირი რეისი (დ. დოხოლაფირო 1465, გელიბოლუ, რუმელია, ოსმალეთიშ იმპერია — ღ. 1553, კაირო, ეგვიპტე, ოსმალეთიშ იმპერია) — ოსმალო ადმირალი, კარტოგრაფი დო გეოგრაფი. თიში ჯოხო ითანგუ მუჭოთ "კაპიტანი ფირი". რე ავტორი "ნავიგაციაშ წინგი"-შ, ნამუთ იკათუანს რუკეფს დო თაშნეშე დეტალური ინფორმაციას ნავიგაციური ტექნიკაშ გეშა.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას
2011 წანაშ მუნაჩემეფით ავსტრალიას 19 იუნესკოშ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 1,7 % ავსტრალიაშ ობიექტეფი რე.
თენეფშე:
2 კულტურული ობიექტი ადამიერული გენიაშ შედევრი რე (კრიტერიუმი i) დო 9 ობიექტი — ორთაშობური ფენომენალური, გჷშაკერძაფილი სისქვამეთ დო ესთეტიკური შანულობეფით გჷშეგორუ  (კრიტერიუმი vii).
ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა მუნეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ავსტრალიას კატეგორია:ავსტრალია კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
ფირი რეისი
ფირიშ მოსოფელიშ რუკა, ნამუთ თიქ 1513 წანას აკადგინჷ დო ნამუშ მორჩილი ნორთის მიოგორეს თოფქაფის დოხორეს, 1929 წანას, მერჩქინელი რე ართ-ართ საუჯგუშო რუკათ. რუკას მოჩამილი რე ახალი მოსოფელი დო თინა რე ართ-ართი უჯვეშაში ატლასი სოდეთ მოჩამილი რე ამერიკაშ კონტინენტი.
1528 წანას ფირიქ აკადგინჷ მაჟირა რუკა, ნამუშ ხვალე ფრაგმენტეფქ მაჭირინუ ასეიანი ბორჯიშა. რუკას იძირე გრენლანდია, ოორუე ამერიკაშ ნორთი, ლაბრადორი, ნიუფაუნდლენდი, ფლორიდა, კუბა, ჰაიტი, იამაიკა დო ცენტრალური ამერიკაშ ნორთი.
ფირი რდჷ ოსმალეთიშ იმპერიაშ ოზუღე ნძალეფიშ ადმირალი. მონაწილენდჷ ბრელი ოზუღე ლჷმას. 1553 წანას ფირი რეისის ფლოტიშ მეტება დო გითოჩამა ქეკადვეს დო დუდი მეკვათეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეფი კატეგორია:თურქი კარტოგრაფეფი კატეგორია:თურქი გეოგრაფეფი კატეგორია:დუნაბადი 1465 კატეგორია:ნაღურა 1553
ალბარდონიშ დეპარტამენტი
ალბარდონიშ დეპარტამენტი (Departamento Albardón) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 20 413 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 945 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ხენერალ-სან-მარტინი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
სახენწჷფო
სახენწჷფო, გჷშაკერძაფილი წესით მონწყილი პოლიტიკური ორგანიზაცია ეკონომიკურო გოპატჷნაფილი კლასიშ ედომუშამი ქიანაშ თანჯეფს უმაღალაში ღარჯილნებაშ ოხორციელებერო.
სახენწჷფო რე ჯარალუობურ-პოლიტიკური ორგანიზაციაშ ფორმა, ნამუთ გჷშაკერძაფილი აპარატიშ დო ოჯარე ხეშუულობაშ მეშქაშალათ ახორციელენს მუში სუვერენული ნებაგოქუნალას, უნარღელჸოფირენც ქიანაშ ართოიანალას დო ედომუშამობას, ორსხუანს ჯარალუობური წეს-რიგის, სამართალს არზენს ოირკოჩე ოვალდვალირე შანულობას, ნამუთ რე მენოღალეეფიშ ნებეფიშ დო დუდიშალეფიშ, კანონიერობაშ დო მანგი წეს-რიგიშ გარანტი.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
უჩა
thumb|260px|უჩა [[კატუ უჩა ფონს]] უჩა — ფერი, ნამუსჷთ ობიექტშე სინთეშ მალობაშ ვაუღჷნ. RGB სისტემას ეიშანუაფჷ მუჭოთ #000000. უჩა ფერიშ ტონალობეფი ტუტაშფერი ჯოხო. უჩა ფერი აქრომატული ობიექტი რე, ანუ ფერი ტონალობაშ უმუშო, ჩე დო ტუტაშფერიშ მოგვენო. უჩა ფერი შხირას გჷმირინუაფუ უკუმელაშ სიმბოლური დო ფიგურალურ ეიოშანალო, ჩე — სინთეშო. ჩე დო უჩა შხირას გჷმირინუაფუდჷ აწორინალაშ ეიოჭარალო, თეშ მუჭოთ ჯგირი დო ფური, დღა დო სერი. შქაოშწანურეფიშ ბორჯიშე უჩა ფერი გომორძგუალაშ დო ავტორიტეტიშ სიმბოლო რე, დო ტე ბაძაძით უჩა ფერიშ მუკაქუნალეფი შხირას უღჷნა მოსამართალეეფს, მაგისტრეფს დო თ.უ.
ჯერომ სელინჯერი
ჯერომ დეივიდ სელინჯერი (ინგლ. Jerome David Salinger; დ. 1 ღურთუთა, 1919, ნიუ-იორკი — ღ. 27 ღურთუთა, 2010, კორნიში, ნიუ-ჰემპშირი) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი.
ჯვეში ეგვიპტე
350px|thumb|გიზეშ პირამიდეფი ჯვეში ეგვიპტე — რდჷ ქიანა აფრიკას ჯვ. წ. 4000-525 წანეფს. თენა რდჷ ართ-ართი მაართა ქიანა მოსოფელს. თიშ ნანანოღა რდჷ მემფისი დო ქაირო. ჯვეში ეგვიპტე ასეიანი ეგვიპტეშ ტერიტორიას რდჷ.
ქიანაშ ჯოხოდვალა
ჯვეში ეგვიპტური, იგივე კოპტურ ნინაშა ქიანას ჯოხოდჷ კემე, ნამუთ მარგალურო ითანგუ მუჭო უჩა დიხა. ქიანაშ გვერდი ჭითა დიხა რდჷ. ჯვეში ეგვიპტეშ ნანანოღა მემფისი რდჷ, მარა ეგვიპტარეფი თე ნოღას ჰიკუპტას უძახჷდეს. (ჰეტ-კა-პტაჰ — მარგალურო შანენს კაპტაჰიშ ჸუდეს). უკული ბერძენეფი თე ჯოხოს — ჰიკაპტას თელ ქიანას უძახჷდეს დო თი დღაშე ჯოხო „ეგვიპტე“.
გეოგრაფია
200px|thumb|ჯვეში ეგვიპტეშ რუკა ჯვეში ეგვიპტე აფრიკაშ ოორუე-ბჟაიოლ თიას მილარდჷ, ასეიანი ეგვიპტეშ არაბულ რესპუბლიკაშ ტერიტორიას. ოორუეშე მუჭოთ ასე, უხურგუნდჷ სქირონაშქა ზუღა, ბჟადალშე ლიბიაშ ტიოზი, ბჟაიოლშე ჭითა ზუღა დო ოჩხანეშე წყარმალუ ნილოსიშ ჭორომეფი. ნილოსი რე ეგვიპტეშ არძაშე უდიდაში წყარმალუ. თენა ოჩხანეშე ოორუეშა მეურს დო სქირონაშქა ზუღას აკათუ. ეკონიას, სოდე თინა ზუღას აკათუნი, უღუ შქვითი ნოჸელა. თე ნოჸელეფი ბერძენეფიშ არზით მუნეფიშ დელტას გჷდჷ, ათეშენი ჯოხო თის ნილოსიშ დელტა. ჯვეშო ქიანაშ ოორუე ნორთის ეგვიპტურო თუდონი ეგვიპტე ჯოხოდჷ, ოჩხანეშ თიას — ჟინი ეგვიპტე.
ფარაონი
ფარაონეფი უდიდაშ როლს ლაჸაფენდეს ეგვიპტარეფიშ რინას. თინეფი რდეს ქიანაშ მაზოჯუეფი დო უმაღალაშ ქურუმეფი. ფარაონი რდჷ კოჩო მოულირი ღორონთი დიხას დო ღორონთი ღურაშ უკული. ლეგენდათ მაართა ფარაონი რდჷ ბჟაშ ღორონთი — რა.
ტერმინი „ფარაონი“ ჟირი ზიტყვაშ აკოძინა რე: „პერ-აა“ მუთ დიდ ჸუდეს შანენს. ფარაონს ქარაგმულო თქუანდესჷნ, თიში ჯოხო სალამუსო რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ცივილიზაციეფი კატეგორია:უჯვეშაში ისტორია კატეგორია:ჯვეში ეგვიპტე კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
ჰეგნორსკი
ჰეგნორსკი (Høgnorsk „ჟინნორვეგიული“) — ნორვეგიული ოლიტერატურე ნინაშ ართ-ართი ვარიანტიშ ნიუნორსკიშ გინორთელი ვარიანტი, ნამუთ ლანდსმოლიშ ნორმეფს გინივარანს დო ნამუთინ ტარებულ რეფორმას ვემურე. მართალი რე, ლანდსმოლიშ გრამატიკულ წესეფს ნორთობურო მეურე, მარა ჯინჯიერი გამნარყობაშ გარკვეული ჸუნგა ბგერეფი ეშაღალირი რე.
პროფესორი ტარლაივ ჰანაასი ტერმინ „ჰეგნორსკის“ დჷმაკვიდრებელო მირჩქინუაფუ, მუქ 1922 წანას პირველო გჷმირინუ თე ზიტყვა „მაღალი დონეშ“ ნორვეგიულიშ მანგურო. მუქ თე ზიტყვა Hochdeutsch-იშ (ჟიგერმანულიშ) ანალოგიათ დარსხუ. ნიუნორსკიშ ორთოგრაფიაშ დჷმარსხუაფალ ივარ ოსენს უკვე ნერჩი აფუდუ გოხაზირაფილი წიმინდე ნორვეგიულ ნინაშო, ნამუთ ბჟადალ დო ცენტრალური ნორვეგიაშ გვალამი რეგიონეფიშ მახორობაშ დიალექტით ოცადჷდჷ რზენიშ მახორობაშ ნინაშ თირუას. რზენიშ ნორვეგიულს ჰანაასი flatnorsk-ს (ფლატნორსკი, რზენიშ ნორვეგიული, გერმანული „რზენიშ გერმანულიშ“ (Plattdeutsch) ანალოგიათ) უძახჷდჷ. ამდღარშო საართო მოსარზებათ ჟინორვეგიული ირნერ დიალექტიშე ჟი გერე დო ლინგვისტიკას ერუანული კლუტურაშ გჷმოხანტილუათ მირჩქინუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნორვეგიული ნინა კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
იელოუსტოუნი (წყარმალუ)
იელოუსტოუნი (ინგ. Yellowstone River) რე წყარმალუ ააშს, ვაიომინგიშ, მონტანაშ დო ოორუე დაკოტაშ შტატეფს, წყარმალუ მისურიშ ნადუ. იელოუსტოუნიშ სიგინძა რე 1,114 კმ. ღანჩოშ ფართობი 180,000 კვ.კმ. იელოუსტოუნიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: გარდნერი, შილდსი, (კვარჩხანი), ლამარი, ბოულდერი, სტილვოტერი, ბიგ ჰორნი, ტანგი, ფაუდერი, (მარძგვანი).
ჯვ. წ. 1208
— ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1200-იანეფიშ რანწკო 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1208 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ეთიკა
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მერკე სტატიეფი მენცარობაშ გეშა კატეგორია:ფსიქოლოგია *
ჯვ. წ. 582
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 582 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პახანიშ კანტონი
პახანიშ კანტონი (Cantón Paján) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პახანი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 35 952 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ასურეთისხევი
ასურეთისხევი — წყარმალუ თუდოლენ ქართლის, ალგეთიშ კვარჩხანი ნადუ. წყარმალუ ასურეთიშ ხევი დუდის იდვანს თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს (გვალა სამადლოშ კართეშე). თე წყარმალუშ სიგინძა რე 15 კმ, ღანჩოშ ფართობი რე 38 კმ², ეთმიჯუმუაფუ დიხაშთუდონი წყარით, თაშნეშე ჭვემაშ დო თირიშ წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმორჩილობა - ზარხულიშ ოთებუს.
ლიტერატურა
კატეგორია:თუდოლენი ქართლიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ინდირა განდიშ ჯოხოდვალაშ საირქიანო აეროპორტი
left|220პქ|thumb| აეროპორტიშ ლოგო ინდირა განდიშ ჯოხოდვალაშ საირქიანო აეროპორტი (ჰინ.: इंदिरा गांधी अंतरराष्ट्रीय हवाई अड्डा ,Indira Gandhi International Airport) DEL/VIDP — აეროპორტი დელის, ინდოეთის. აეროპორტის ჯოხო ჸოფილ ინდოეთიშ პრემიერ-მინისტრიშ ინდირა განდიშ პატიოცემელო გიოდვეს, თე აეროპორტი არძოშე გჷნოხარგელი რე ინდოეთის ეფურინუა-დოფურინუეფიშ მეჯინათ დო მაჟირა აეროპორტიე - მეშარეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ. აეროპორტი ომენმოღალი ავიაციაშ შანულამი ჰაბი რე ინდოეთიშ ნაციონალურ რეგიონს. კინოხ აეროპორტის გჷმირინუანდჷ ინდოეთოშ ოჰავე-ოურდუმე ნძალეფი დო პალამიშ აეროპორტიშ ნორთი რდჷ, მარა მოგვიანაფათ აეროპორტიშ მართულა ომენოღალე თარობას გეგნოჩეს. 2008 წანაშ მესის, აეროპორტიშ მართუალა ართობურ კომპანია Delhi International Airport Limited (DIAL)-ს გეგნოჩეს, ნამუსჷთ მართუნს GMR Group, ნამუქჷთ მუშჸურე აეროპორტიშ რეკონსტუქციაშე დო გოფართაფაშე გამამინჯალა გეჭოფჷ.
2007 წანას, ინდირა განდიშ ჯოხოდვალაშ საირქიანო აეროპორტიქ 23 მილიონ მეშარეს ენინალჷ დო მიღჷ პროგრამა 2030 წანაშო, წანმოწანას 100 მილიონი მაშარეშ ნინალაშ გეშა.
სქოლიო
კატეგორია:დელი კატეგორია:ინდოეთიშ საირქიანო აეროპორტეფი კატეგორია:აეროპორტეფი ანბანიშ მეჯინათ
ფლანერი ო’კონორი
მერი ფლანერი ო’კონორი (ინგლ. Mary Flannery O'Connor; დ. 25 მელახი, 1925 — ღ. 3 მარაშინათუთა, 1964) — ამერიკალი ჭარუ დო ნოველისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1925 კატეგორია:ნაღურა 1964
სომხეთიშ პრეზიდენტი
სომხეთიშ პრეზიდენტი — სომხეთიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო მადუდე, გჷშმეგორუ ბონი დო ოირკოჩე გჷშაგორუეფიშ შარათ 5 წანაშ ხანით. ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ უკული (1991 წანაშე) სომხეთის ოთხი პრეზიდენტი ჸუნდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
განაშ პრეზიდენტი
მინი|150x150პქ|განაშ შილა განაშ პრეზიდენტი — განაშ სახენწჷფოშ მანჯღვერი, ნამუსჷთ მახორობა გჷშმაგორუნსჷ 4 წანაშ ვადათ.
განაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული
= რესურსეფი ინტერნეტის = კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:განა
ინტერნეტი
ინტერნეტი (Internet) — „მოსოფელიშ-რშვილი“, ართიანშა მერსხილი კომპიუტერეფიშ საჯაროთ ხემიოჭირინაფუ რშვილი. ინტერნეტის, კანკალეშა უძახჷნა, უბრალოთ „რშვილს“ (The Net), ანუ რშვილეფიშ რშვილს, სოდე მახვარებუეფს, თუ თინეფს ნებეფი ქოუღჷნადა, შეულებჷნა არძანერი კომპიუტერშე მიღან ინფორმაცია. ინტერნეტი შანენს გლობალურ კომპიუტერულ რშვილს, ნამუთ გერსხუ IP პროტოკოლს დო პაკეტეფიშ მარშრუტიზაციას. ინტერნეტი აკმოქიმინუნს გლობალურ საინფორმაციო ოფირჩას დო წჷმარინუანს მოსოფელიშ რშვილიშ ოსხირს.
thumb|450px|ინტერნეტ რშვლიშ შხვადოშხვა შარეფიშ ვიზუალიზაცია, ნამუთ გერსხუ [[2005 წანაშ 15 ღურთუთაშ მუნაჩემეფს საიტშე www.opte.org/maps. ირი ღოზი ხანტილი რე ჟირ რშვილს შქას, ნამუეფით აკმაართიანენა IP-მიოწურაფუეფს. ღოზიშ სიგჷნძა ოძირანს რშვილეფს შქას ოკორინე ბორჯის (პინგი). რუკა წჷმარინუანას არძაშე უკულაში 30%-იან C კლასიშ რშვილეფს, ნამუთ მუნაჩემეფიშ აკაშაყარალო ხემიოჭირინაფუ რდჷ 2005 წანას. RFC 1918-შ მეჯინათ, ღოზიშ ფერი უხუჯანს თიშ აბანდვალას. გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი ფერეფი: ]]
რესურსეფი ინტერნეტის
http://www.internetworldstats.com/asia/ge.htm
http://www.internetworldstats.com/stats3.htm
კატეგორია:ინტერნეტი კატეგორია:რშვილური ჟარგონეფი
ააშ-იშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი მახორობაშ მეჯინათ
ააშ-იშ შტატეფი დო ტერიტორიეფი მახორობაშ მეჯინათ
შტატი — ააშ-იშ თარი სახენწჷფო-ტერიტორიული ართული, ნამუსჷთ შანულამი დონეშ სუვერენიტეტი უღუ ქიანაშ დინოხოლენ საქვარეფს დო ურცხო სახენწჷფოეფწჷკმა ურთიართობეფს ფედერალური ხეშუულობაშ უმოს მეტი ნებეფი უღჷ. ფედერალურ ცენტრის დოჸუნს თი კითხეფს, ნამუთ გოჭარილიე ააშ-იშ კონსტიტუციას. 1959 წანაშე ააშ-შა მიშმურს 50 შტატი. ირ შტატის მუში შილა დო დევიზი უღუ.
ბრაჰმა
300|მარცხნივ|thumb|ბრაჰმა ბრაჰმა (სანსკრ. ब्रह्मा brahmā „აკმაქიმინჯე“) — ორდოიანი ბრაჰმანიზმიშ უჟინაში ღორონთი, ინდუისტური სუმელაშ ტრიმურტიშ აკმაქიმინჯე ღორონთი — მაფორუ ვიშნუშ დო მუმაჯილიკარი შივაშ ხასჷლას.
ბრაჰმაშ კულტი წჷმულირი ოკო რდას გვიან ვედურ პერიოდიშე ჯვ. წ. I ვითოშწანურაშ I ნორთის კლასობური ჯარალუაშ გორჩქინაშ დო ქურუმეფიშ პრივილეგიური კასტაშ ბრაჰმანეფიშ გოპატჷნალაწკჷმა ართო.
რჩქვანელობურ ბრაჰმას გჷმოხანტუნა გედის გემახვენჯი ოთხი სახეთ დო ოთხი ხეთ.
თიშ გეშა ნამჷ-და, ბრაჰმაქ მოსოფელიშ აკოქიმინუა უშინუ ბორჯის გათუნ, ინდუიზმიშ გემაჸვენჯეფს თიშჸურე ინტერესი თეშ მეუდინეს, ნამჷ-და ოხიდეფით მოფაჩილ ინდოსტანიშ ჩქონს ბრაჰმაშო აკოგაფილი ჟირი უჯვეშაში უმკულუაფუ ოხიდა არსებენს. ბრაჰმაშ კულტი ოშწანურეფიშ გოძვენას დოთირეს შხვა ღორონთეფქ — კრიშნაქ, რამაქ, განეშაქ დო შხვა.
ოკიანეთიშ შილეფი
მარჯვნივ|250პქ თუდო მოჩამილი რე ოკიანეთიშ საირქიანო დო ერუანული შილეფიშ გალერეა.
ლეო სილარდი
ლეო სილარდი (უნგრ. Szilárd Leó; ინგლ. Leo Szilard; დ. 11 ფურთუთა, 1898, ბუდაპეშტი, უნგრეთიშ ომაფე, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 30 მესი, 1964, სან-დიეგო, კალიფორნია, ააშ) — უნგრალი-ამერიკალი ფიზიკოსი, ნამუქჷთ მიშეღჷ დიდი თია ბირთვული-ჯაჭვური რეაქციაშ თეორიაშ გოვითარაფაშა. 1939 წანას სილარდიქ, შხვა უნგრალი მენცარეფიწკჷმა (ედვარდ ტელერი, იუჯინ ვიგნერი) კონსულტაციათ მეჭარჷ ამერიკაშ პრეზიდენტის, ფრანკლინ დელანო რუზველტის დო მიოჭირინუ იდეა ატომური პროგრამაშ გოვითარაფაშ გეშა. ჸათეს უკულ მალას (1942 წ.) მაჸუნ მანჰეტენიშ პროექტიშ დორსხუაფაქ.
ლეო სილარდი გურაფულენდჷ ინჟინერიას ბუდაპეშტიშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის. მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. 1919 წანას სილარდიქ უნგრეთი ქიდიტუ დო გეგნორთჷ გერმანიაშა, სოდეთ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის. მალას სილარდიქ ინჟინერიაშ გურაფა მიოტუ დო გეგნორთჷ ბერლინიშ ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტიშა დო დიჭყჷ ფიზიკაშ დოგურაფა. ბერლინიშ უნივერსიტეტის სილარდიქ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. დისერტაციაშ თემა რდჷ მაქსველიშ დემონი. 1933 წანას, ადოლფ ჰიტლერიშ გერმანიაშ თარობაშა მულაშ უკულ, სილარდიქ გერმანია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა მიდართჷ დიო ბრიტანეთიშა დო უკულ ამერიკაშა. ამერიკას სილარდი მუშენდჷ კოლუმბიაშ დო ჩიკაგოშ უნივერსიტეტეფს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის სილარდი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური. ლჷმაშ თებაშ უკულ სილარდიქ დიჭყჷ ბიოლოგიაშ გურაფა დო გიმიგონჷ ქემოსტატი. ლეო სილარდი რდჷ სოლკიშ ბიოლოგიური რკვიებეფიშ ინსტიტუტიშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. სილარდის 1960 წანას გინოჩეს ალბერტ აინშტაინიშ მენდალი. ლეო სილარდიქ ღურუ 1964 წანაშ 30 მესის, 66 წანერქ, კალიფორნიაშ ნოღა სან-დიეგოს. სილარდიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართ-ართი ასტეროიდი. ამერიკაშ ფიზიკაშ ჯარალუაქ, 1974 წანას დარსხუ ლეო სილარდიშ ჯოხონობაშ პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი-ამერიკალეფი კატეგორია:უნგრალი-ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1898 კატეგორია:ნაღურა 1964
აფხაზეთი
thumb|left|200px|აფხაზეთი 290px|right|thumb|აფხაზეთიშ გენერალური რუკა აფხაზეთი (აფხაზ. Аҧсны, აფსნი) — საქორთუოშ ისტორიულ-გეოგრაფიული მუხური, ქიანაშ ოორუე-ბჟადალს, უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლ პიჯის, ამდღა ავტონომიური რესპუბლიკაშ სტატუსით. უკებუ 8,7 ვითოში კვადრატული კილომეტრი ტერიტორია ათე წყარმალუეფს შქას: ინგირი დო ფსოუ. ასეშო აფხაზეთი რუსეთიშ ფედერაციაშ ოურდუმე აკოანჯარაფილი ნძალეფიშით რე ოკუპირაფილი. თარობათ გეხე მარიონეტული დე ფაქტო რეჟიმი. ოორუეშ ჸურე ოხურგჷ რუსეთიშ ფედერაცია, ობჟათე-ბჟაეიოლ ჸურე ოოკუპაციე ღოზი გოჸუნს სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ადმინისტრაციული ოხურგეშ მანგას. აფხაზეთის რე მუსხითირენი ისტორიული ოლქი: საძენი (ვარა ჯიქეთი), ზუფუ, გუმა, შუა სოფელი (მარგალურო შქა ოფუტე), სამურზაყანო დო წებელდა-დალი. აფხაზეთი, მუჭოთ პოლიტიკური ართური, შხვადოშხვა ფარანს შხვადოშხვა ტერიტორიეფს ფორჷნდჷ დო თიში ოხურგეეფი დღას ვა უხვადუდჷ ეთნიკური აფხაზეთიშ, ანუ აფხაზური ტომეფით დოხორელ დიხეფს. ნანანოღა – სოხუმი.
ისტორია
აფხაზეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ რინაშ ნოქური დოდასურაფილი რე არქეოლოგიურო თუდონი პალეოლითიშ პერიოდიშე (იაშთხვაშ ნოხორი). უკვე ჯვეშ წანაშეკოროცხუაშ IV ვითოშწანურაშე აფხაზეთის გოვითარაფილი რდჷ ხვალე დიხაშხანდუა დო მეორინჯალა ვარინ, შუალა, კერამიკაშ წარმება, ქუაშ, ლინჯიშ დო ბრონზეშ დამუშება. ჯვეში წანაშეკოროცხუათ II ვითოშწანურაშე მუკოსქილადირი რე ბრელი დოლმენი.
ანტიკური ხანა
მინიატიურა|350px|[[ანტიკური ხანა|ანტიკური ხანაშ დო შქა ოშწანურეფიშ ჸურეეფი აფხაზეთის: 1. გვალონა აფხაზეთი (ჯინჯიერი აფხაზეთი) 2. ზუღაპიჯიშ აფხაზეთი (ჯვ. ობჟათე ჰენიოხეთი) 3. დინოხოლენი ჰენიოხეთი (სანიგეთი) 4. ჯიქეთი (ჯვ. ოორუე ჰენიოხეთი) 5. აბსილეთი (ჯვ. კორახეთი) 6. მისიმიანეთი (ჯვ. კოლაეთი) 7. აფხაზეთიშ დო ეგრისიშ ძგა ჸურე „შუა სოფელი, (მარგალურო შქა ოფუტე)“]] ანტიკური ხანაშ დოჭყაფუშო ბჟადალუ საქორთუოს იფორმირებუ კოლხეთიშ ომაფე, ნამუთ აფხაზეთიშ ტერიტორიეფსჷთ ფორჷნს. ჯვ. წ. VI-V ოშწანურეფს თაქიანი დოხორინიშ ოსხირშა გიჭყჷ ჯვეშბერძენულ ახალკიდანჯეფქ: დიოსკურია, გიენოსი, ტრიგლიტი, პიტიუნტი დო შხვეფი. ჯვ. წ. I ოშწანურას კოლხეთიშ ომაფექ დედაღარჷ დო აკოციუ. თეშ გეშა აფხაზეთიშ ტერიტორიას აფსილეფიშ, აბაზგეფიშ დო სანიგეფიშ ოთარეეფქ გიჭყჷ, ოდო გვალამი ზონას — მისიმიანეფიშ შონურ გოართამაფაქ. III-IV ოშწანურეფს იფორმირჷ ლაზეფიშ ომაფექ, ნამუქჷთ მუში ღარჯილნებაშ თუდო ედომუშამ კოლხეთწკჷმა ართო აკაშქუ აფხაზეთიშ ტერიტორია ხოლო. V-VI ოშწანურეფს აფხაზურ ტომეფქ ბჟადალუშე გინილეს. თე პერიოდის ლაზიკაშ სანძღო თეხანური სოჭიშ ოორუეშა გიშმეშჷ.
სოხუმიშ ოურდუმე ოლქი
1810 წანას აფხაზეთიშ თარქ რუსეთიშ ფორილუა გეჭოფუ. 1864 წანას რუსეთიშ თარალაქ აფხაზეთიშ ოთარე გაუქვჷ დო ქჷდირსხუ სოხუმიშ ოურდუმე გჷნორთიქ.
საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა
1918-21 წანეფს აფხაზეთიქ საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშელჷ ავტონომიაშ სტატუსით. თექ ესახჷ საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ დჷმარსხუაფალი კათუაშ ხეშე 1921 წანაშ ფურთუთას ეჭოფილ საქორთუოშ კონსტიტუციას, ნამუთ ოწაწჷ ქიანაშ ერუანულ-სახენწჷფობურ მონწყუალას. კერძოთ, კონსტიტუციაშ მავითაართა დუდიშ 107-ა ბირგულს ნარაგადიე:
''დუდი 11. ავტონომიური მართუალა ბირგული 107.''
საქორთუოშ რესპუბლიკაშ უგმურთჷ ნორთეფს — აფხაზეთის/სოხუმიშ ოლქი/, ომუსლიმანე საქორთუოშ (ბათომიშ აკანი) დო ზაქათალაშ/ზაქათალაშ ოლქის/, ერზიებუნა აბანობურ საქვარეფს ავტონომიური მართუალა.
''ბირგული 108. ''
წოხლენი ბირგულს მოშინელი ავტონომიური მართუალეფიშ დვალირაფეფი აკომუშებული იჸი ზოხო კანონით.
1921 წანაშ 25 ფურთუთას სხუნუეფიშ რუსეთიშ ხეშე საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ანექსიაშ გეშა ავტონომიური რეგიონეფიშ დვალირაფეფიშ აკომუშებაქ ზოხო კანონიშ სახეთ ვაშელებუანო გინირთჷ.
აფხაზეთიქ საქორთუოწკჷმა ართო გინირთჷ სხუნუეფიშ რსხუშ აკმადგინალ ნორთო.
საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
thumb|140px|აფხაზეთიშ სსრ-იშ შილა ([[1921).]] thumb|140px|აფხაზეთიშ ასსრ-იშ შილა ([[1978).]] 1921 წანას 4 მელახის დირცხუ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა აფხაზეთი; 16 ქირსეთუთას აფხაზეთიშ სსრ-ქ ეჭოფუ თ.გ. აპიჯაფური რესპუბლიკაშ სტატუსი დო, ფაქტობურო, მიშელჷ საქორთუოშ აკოდგინალუაშა. 1925 წანას ეჭოფილქ იჸუ აფხაზეთიშ სსრ კონსტიტუციაქ. თე თ.გ. კონსტიტუციაშ ემოქმედაფა სხუნუეფიშ რეჟიმიშ პიჯალეფსჷთ ხოლო ვა მოხვალამე. აფხაზეთიშ სხუნუეფიშ მასუმა კათუაქ გეგნოჭყვიდჷ, მუთებუდჷკო წჷმორინაფილი კონსტიტუციაშ პროექტი დო ოსქვებურობაშა ქუმუჸნაფუდუკო საქორთუოშ სსრ დო მოლენკავკაციაშ სოციალისტური ფედერაციული სხუნუეფიშ რესპუბლიკეფიშ კონსტიტუციეფწკჷმა. კონსტიტუციაშ ტექსტი, ნამუთ სხუნილქ იჸუ აფხაზეთიშ სხუნუეფშა მიშაჸუნაფაშ მასუმა კათუაშ ხეშე, ვა გჷმობჟინაფე. 1925 წანას კონსტიტუციაშ მეჯინათ, აფხაზეთიშ სსრ მახორუ არძა ნაციეფშო უნარღელჸოფილი რდჷ ოდაბადური ნინაშ დუდიშული გოვითარაფაშ დო გჷმორინაფაშ ნება მუჭოთ მუშ ერუანულ-კულტურული, თეშ ოართე-სახენწჷფო დოწესაფილობეფს, ოდო აფხაზეთიშ სსრ სახენწჷფო დოწესაფილობეფიშ ნინათ აღიარებულქ იჸი რუსული ნინაქ.
1931 წანას საქორთუოშ დო აფხაზეთიშ სხუნუეფიშ კათუაშ გინოჭყვადუათ აფხაზეთიქ გინირთჷ ავტონომიათ საქორთუოშ სსრ-იშ აკოდგინალუას.
აფხაზური სეპარატიზმი სხუნუეფიშ წანეფს ეთმოჭოფუნს ორგანიზებულ ხასიათის. ქორთულ-აფხაზური ურთიერთალეფიშ ართ-ართი სერიოზული გამწვავება ომთხვუ სსრკ-შ ახალი 1978 წანაშ კონსტიტუციაშ ეჭოფუაშ პერიოდის დო თიში ბაძაზო გინმირთუ აფხაზეთიშ სტატუსიშ ოკითხირი; 1985 წანას დოჭყაფილი "პერესტროიკაშ" უკული საქორთუოქ ქჷდიჭყჷ ღილე ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფი საქორთუოშ ზოხორინალაშო, მუსჷთ არგამათ ქაწუდირთჷ დიო სხუნუეფიშ რსხუშ ხემანჯვერობაქ. თექ, მუშ ჸურე, აფხაზეფიშ სეპარატისტული ყარაფიშ გააქტიურება გიშეჭანუ.
სსრკ-შ აკოცჷმაშ უკული
1991 წანაშ 31 მელახიშ რეფერენდუმიშ მოღალუეფიშ ოსხირშა საქორთუოშ ედომუშამი ტერიტორიას ჩეტარჷ დუდიშული სხუნეფქ. 1991 წანაშ 9 პირელს უჟინაშ სხუნუქ 1918 წანაშ 26 მესიშ საქორთუოშ ზოხორინალაშ აქტიშ ოსხირშეჭოფუ დეკლარაცია საქორთუოშ სახენწჷფობური ზოხორინალაშ ეკონწყუალაშ გეშა. სხუნუეფიშ რსხუშ ტერიტორიას საქორთუო რდჷ მაართა რესპუბლიკა, ნამუქჷთ გეგმაცხადჷ ზოხორინალა. თექ ხოლო უმოსო გაძალიერუ რუსული აგრესია. თე აგრესიაშ მეტ-ნარკებო გაკებაშ დო გიშაულარიშ შიბაშ ღანკით, ქორთული ჸურექ შანულამ დათმობაშა მიდართჷ: 1991 წანაშ 9 კვირკვეს ეჭოფილქ იჸუ აფხაზეთიშ ახალ ოსხუნუ კანონქ. თე კანონიშ მეჯინათ აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაშ სხუნუს უმენტაშობაქ დეთმუ უმორჩილესობას: თე კანონით ხოლო გიხურგუ, ნამდა აფხაზეთიშ უმაღალაში ხუნუშ დუდგიმახვენჯი ოკო ჸოფედჷკო აფხაზი, ნამუსჷთ აჸვენუაფუდ ჟირი გაამა-კოჩი – ართი ქორთუ დო ართი შხვა ერუანობაშე; ოდო მინისტრეფიშ სხუნუშ დუდგიმახვენჯო ქჷდირინუაფუდჷ ქორთუ. თე დათმობეფიშ უმკუჯინუო, აფხაზეთიშ ასსრ ხემანჯღვერობა მიარე ვაკანონიერ ქმედებას ახორციელენდჷ, იღენდჷ ანტიკონსტიტუციურ სამართალობურ აქტეფს. გჷშაკერძაფილო ღოზგასუმალარიე აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაში სხუნუშ პრეზიდიუმიშ დოდგინალუა, ნამუშ ალებათ, აფხაზეთიშ ტერიტორიას იურიდიული ნძალაშ უღვენჯო დო გოუქვაფილო გეგმიცხადჷ საქორთუოშ კანონეფქ. სეპარატისტული "კანონმოქიმინჯალაშ" საქვარუაშ ეკონია გჷმოლინა რდჷ 1992 წანაშ 23 კვირკვეს აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაში სხუნუშ გინოჭყვადუა, მუშ ნებათ მეჭყორდჷ აფხაზეთიშ ასსრ 1978 წანაშ კონსტიტუციაშ მოქმენდალაქ დო ეკონწყილქ იჸუ აფხაზეთიშ სსრ 1925 წანაშ კონსტიტუციაქ.
აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ თარალა
ამდღანერი აფხაზეთი ავტონომიური რესპუბლიკა რე საქორთუოშ აკოდგინალუას, ნამუთ ფორჷნს გაგრაშ, გალიშ, გუდაუთაშ, გულრიფშიშ, ოჩამჩირეშ დო სოხუმიშ მუნიციპალიტეტეფიშ ტერიტორიას. 1993 წანაშ აფხაზეთიშ ედომუშამი ტერიტორია (2008 წანაშახ კოდორიშ ლეხერიშ გჷმორკებათ) სეპარატისტული რეჟიმიშ კონტროლთუდო რე.
ოქინაფუეფი
აფხაზეთიშ ისტორიული ძეგლეფი
ნოღა სოხუმი: ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი: გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტი: გაგრაშ მუნიციპალიტეტი: გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ ისტორიულ-გეოგრაფიული მუხურეფი
კარლ იანსკი
კარლ გუტე იანსკი (ინგლ. Karl Guthe Jansky; დ. 22 გჷმათუთა, 1905, ნორმანი, ოკლაჰომა, ააშ — ღ. 14 ფურთუთა, 1950, რედ-ბანკი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. იანსკი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ მიოგორუ რადიოჩხორიეფს, ნამუეფი გიშმეშჷ მეშხურეშ შარაშ გალაქტიკაშე. იანსკი მერჩქინელი რე რადიოასტრონომიაშ დუმარსხუაფალო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1905 კატეგორია:ნაღურა 1950
მოსტა
thumb|600px|center|ღორონთიშნანა მარიაშ მიკორულაფაშ როტონდა მოსტას
გალერეა
კატეგორია:მალტაშ ნოღეფი
მახუთა ელემენტი (ფილმი)
მახუთა ელემენტი (The Fifth Element, Le Cinquième élément) — 1997 წანაშ ინგლისურნინამი ომენცარე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ფილმი, ნამუშ სცენარისტი დო რეჟისორი რე ლიუკ ბესონი. ფილმი თიშ ნაქიმნა ამბეშა რე დორსხუაფილი. თარი როლეფს არსულენა ბრიუს უილისი, გერი ოლდმენი დო მილა იოვოვიჩი. ფილმის ამბე უმოსო XXIII უკუნს მეურს. თის ჩიება რე პლანეტაშ გინოსქილადაშ მისიაშ გეშა, ნამუთ მიკოლაფირო კისერს გიადვალუ ტაქსისტ დო ჯვეშ მაიორ კორბენ დალასს (უილისი) დო ახალი ოსურს (იოვოვიჩი). ეკონიაწკჷმა ართო დალასი გორუნს ოთხ ლამოსურ ქუას, ნამუთ აუცილებერი რე დიხაუჩაშ ჭყვადუაშე გინასქილიდაფარო.
ბესონქ ფილმიშ ოსხირო გინორთინაფილ ამბეშ ჭარუა 16 წანაშ ხანს დიჭყჷ, ფილმიქ გიშართჷ თიმწკჷმა, მუჟამსით ავტორი 38 წანერი რდჷ. ლიუკს დუდშე თიში გინოღალა საფრანგეთის ოკოდჷ, მორო დიხეფქ ათეშო ვეგორჷ. ათეშენ გინოღალეფი მიშჷ ლონდონს დო მავრიტანიას. კომიქსეფიშ ავტორეფი ჟან ჟირო დო ჟან-კლოდ მეზიერე, ნამუეფიშ კომიქსიშ გოშინათ იქიმინჷ ფილმიშ შხვადოშხვა მუნაკვათეფქ, იჭანეს დიზაინშა ომუშებელო. კოსტუმეფიშ დიზაინიშ ავტორი რე ჟან-პოლ გოტიე.
მახუთა ელემენტიქ უმოსო ჯგირი ფასებეფი მიღჷ, მორო რდჷ გლახა გოსიმაფეფით. თი პერიოდის თიქ მიღჷ, მუჭოთ არძა ბორჯიშ საუჯგუშო ოზარხულე ბლოკბასტერიშ, ხოლო არძა ჯოხოთ. ფინანსურო თინა წჷმოძინელი რდჷ დო 90 მილიონი ააშ დოლარიშ ბიუჯეტით მაქიმნალეფს 263 მილიონი ააშ დოლარიშ მუშნალი მოუღჷ. მიში ბორჯიშო თინა რდჷ არძაშე ზნდური ევროპული ფილმი დო 2011 წანაშ „ხეუხებუეფიშ“ გიშულაშა არძაშე მიშმალუამი ფრანგულ ფილმო სქიდუ.
სქოლიო
კატეგორია:1997 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:Columbia Pictures-იშ ფილმეფი კატეგორია:ლიუკ ბესონიშ ფილმეფი კატეგორია:Pathé-შ ფილმეფი კატეგორია:Pinewood Studios-შ ფილმეფი კატეგორია:ომენცარე ფანტასტიკური ფილმეფი
ხულო
ხულო — დაბა აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, ხულოშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ხულო იდვალუაფუ წყარმალუ აჭარისწყალიშ ლეხერს, ახალციხე-ბათუმიშ ოავტომობილე შარას, ზუღაშ დონეშე 923 მ-ს, ბათუმიშე 88 კმ-ს. 2014 წანაშ ეჭარუათ ხულოშ მახორობა აკმადგინანს 1007 ადამიერს. დაბას რე ადმინისტრაციული, კულტურული, განათლებაშ, ჭყანათელობაშ თხილუაშ ცენტრეფი. თაშნეშე ხულოს რე წარმებეფი.
ისტორია
ჯოხოდვალა „ხულოშ“ ჯვეში ფორმა რე „ხულა“, მუდგა შანენდჷ ოვაჭარე ჸუდეს. შქა ოშწანურეფს თაქ გიშმეშჷ ოვაჭარე-ოქარავანე შარა, ნამუთ სამცხე-ჯავახეთის გოდერძიშ ჸალაიბონით აჭარა-უჩა ზუღაშ პიჯიშ აკანწკჷმა მიორსხუანდჷ. ოსმალეფიშ პატჷნალაშ ბორჯის ჟიმოლე აჭარაშ პოლიტიკურ ცენტრიქ სხალთაშე ხულოშა გეგნორთჷ. დაბაშ სტატუსი მიღჷ 1964 წანას.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი
გილგიტ-ბალტისტანი
გილგიტ-ბალტისტანი (گلگت بلتستان, Gilgit-Baltistan), 2009 წანაშახ ოორუე ტერიტორიეფი (شمالی علاقہ جات, Northern Areas) — ორდოიანი ჯამუ დო ქაშმირიშ სათაროშ ნორთი პაკისტანი დოჸუნალაშ გიმე მადვალუ არძაშე ოორუე ადმინისტრაციული ართული. ხურგეფი: ავღანეთი ოორუეშე, ჩინეთი ოორუე-ბჟადალშე, პაკისტანიშ პროვინცია (დე-ფაქტო) აზად ქაშმირი ობჟათეშე დო ინდოეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმალი შტატი ჯამუ დო ქაშმირი ობჟათე-ბჟაეილშე. გილგიტ-ბალტისტანიშ ფართობი —72 971კმ², მახორობა — დოხოლაფირო 1 მლნ. თე აბანი — ქაშმირიშ დიდი ტერიტორიაშ ნორთი რე, ნამუთ ინდოეთიშ, პაკისტანიშ დო ჩინეთიშ შქას დებაშ მეკონი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ პროვინციეფი კატეგორია:ქაშმირი
სენ-დენი
სენ-დენი (Saint-Denis) — კომუნა საფრანგეთის, პარიზიშ ცენტრშე 9 კმ-შ გოძვენას, მახორობა - 109 343 ადამიერი (2013). მახორუეფიშ 35,6% — იმიგრანტეფი ვარდა საფრანგეთიშ ოზუღე დეპარტამენტშე გიშნაველეფი რენა, თინეფშე 14% — მაღრიბიშ გიშნაველეფი რენა, 10 % — უჩაკანამი აფრიკალეფი, შხვა 11 % — ევროპაშე (პორტუგალიარეფი, ესპანარეფი, ბერძენეფი) დო ამერიკაშე (ბრაზილიარეფი, კოლუმბიარეფი, მექსიკარეფი, კუბარეფი) გიშნაველეფი რენა. მახორობაშ 18 წანაშახ 70%-ის ართ მასქერ-იმიგრანტი იშენი ჸუნს. ნოღას დჷნაშებუშ მაღალი დონე რე; თეშ უმკუჯინალო, 2005 წანას პარიზიშ გოხოლუაშ არეულობეფქ ძალამ მერკეთ იღვენუ გოლინა სენ-დენშა. მახორუეფიშ 64,4% ფრანგეფი რენა, ნამუთ დაბალირე, ვინძო პარიზის დო ილ-დე-ფრანსის, სოდე ფრანგეფი 75%-შე უმოსი რენა.
ნოღა იდვალუაფუ პარიზიშ ოორუეშე სენ-დენიშ არხიშ ინაკათუს, კინ თე ჯოხოდვალაშ კოკიშ ბონო.
დენ-დენშა გოდვალირი რე პარიზიშ მეტროშ 13-ა ნოჸელა.
თარი ოქიანუ — გოთიკური სენ-დენიშ სააბატო, საფრანგეთიშ მაფეფიშ საფულა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სენ-სენ-დენი
პორტ-ბლერი
პორტ-ბლერი (Port Blair पोर्ट ब्लेयर) — ნოღა კოკი ობჟათე ანდამანს, მორსხუე ტერიტორია ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფიშ ნანანოღა დო უკაბეტაში დოხორელი პუნქტი.
კლიმატი
ნოღას კლიმატი ტროპიკული დო ლამე რე, ელაზჷმაფათ სქირე სეზონით ღურთუთაშე-პირელშახ. წანმოწანას გჷნმურს 3100—3150 მმ ნოლექი, თუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა +25,5°С-შე +28,0 °C-შახ (ოშქაშეწარნმოწანური — +26,4 °C).
მახორობა
2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ბორტ-ბლერს ოხორანსჷ 100 608 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:ანდამანიშ დო კინობარიშ კოკეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ნანანოღეფი
ჩიჩენ-იცა
ჩიჩენ-იცა (ესპ. Chichén Itzá [tʃi'tʃen i'tsa, იუკატანიშ მაიაშ ნინაშა „იცაშ ქვიბიშ პიჯიწკჷმა“) — ფირჩა კოლუმბიშახიანი არქეოლოგიური ობიექტი მექსიკაშ ტერიტორიას, იუკატანიშ ჩქონს. ეკიდჷ მაიაშ ცივილიზაციაქ, ახ.წ. VII ოშწანურას.
ჩიჩენ-იცა შანულამი რეგიონული ცენტრი რდჷ მაიაშ რზენს გვიან ანტიკურშე ორდოულ პოსტკლასიკურ პერიოდშახ. თე ანდოგანს მიარე არქიტექტურული სტილი რე წჷმორინაფილი, ცენტრალური მექსიკაშო დჷმახასიათაფალი თ.გ. მექსიკანიზაფილ სტილშე პუუკიშ სტილშა, ნამუთ გოპატჷნაფილი რდჷ პუუკიშ მაიაშ ოორუე ხორგეფს. დუდშე ცენტრალური მექსიკაშ სტილიშ არსებობა თე რეგიონს დაპყრობეფიშ გოლინათ მიორჩქჷდეს, მარა ალმახანური ინტეპრეტაციათ თენა უმოსი კულტურული დიფუზიაშ მოღალუ ოკო ჸოფედჷკო.
არქეოლოგიური მუნაჩემეფი, ნამუეფით რე გინოჭუალაშ შანეფი, მუდგაზმარენ შანულამ ნოგაფუს დო არქიტექტურულ კომპლექსის, მიოშანუანს, ნამდა ჩიჩენ-იცაშ რცუაფაშ ნარზა ზისხირამი ოკო ჸოფედჷკო. ჩიჩენ-იცაშ ჰეგემონიაშ დაჩიჩიებაშ უკული, რეგიონულ ცენტრიქ იუკატანშა, მაიაპანშა გინილჷ.
ჩიჩენ-იცაშ აკნაციმეფი თეჟამო მექსიკაშ ფედერალური ნანგრევები ამჟამად მექსიკის ფედერალური ფორილუაშ თუდო რე დო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა რე მიშაღალირი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:მაია კატეგორია:მაიაშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას კატეგორია:მექსიკაშ არქეოლოგიური ობიექტეფი
ალენ დელონი
thumb|ალენ დელონი ალენ დელონი (დ. 8 გერგობათუთა, 1935, სო, საფრანგეთი) — ფრანგი არტისტი, პროდიუსერი, რეჟისორი დო სცენარისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1935
ჯვ. წ. 583
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 583 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
აკაკი წერეთელი
აკაკი წერეთელი (დ. მანგი, 1840, ოფუტე სხვიტორი, ასეიანი საჩხერეშ მუნიციპალიტეტი - ღ. 8 ფურთუთა, 1915, კინ თექი), დიდი ქორთუ პოეტი, ჭარუ, პუბლიცისტი დო ოჯარალუ მოღალე, საქორთუოშ ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფიშ ართ-ართი ლიდერი.
დებადჷ ჟინი იმერეთიშ შელებური პატჷნიშ როსტომ წერეთელიშ ფანიას. ნანა - ეკატერინე აბაშიძე - იმერეთიშ მაფაშ სოლომონ I-იშ მოთელი რდჷ. აკაკი წერეთელქ ბაღანობაშ წანეფი ოფუტე სავანეს, ყაზახიშ ფანიას, მორდუწკჷმა მუკორთჷ.
გონათუა
აკაკი წერეთელი 1852-შე ქუთეშიშ კლასიკურ გიმნაზიას გურაფულენდ, 1859-შე პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ ბჟაეიოლური ნინეფიშ ფაკულტეტის, ნამუთ 1863 წანას გათუ კანდიდატიშ ხარისხით.
სალიტერატურო დო ჯარალობური მოღალობა
მინი|left|200პქ|აკაკი წერეთელიშ ჸუდე-მუზეუმი სხვიტორს ლერსეფიშ ჭარუა აკაკი წერეთელქ ახალობას დიჭყჷ, 1859, 1860 წანას გჷმობჟინაფილ ლირიკულ ლერსიქ ― "საიდუმლო ბარათი", ნამუქჷთ ხეთე ბირათ გინირთჷ, პოეტის ფართო პოპულარობა მოუღჷ.
აკაკი წერეთელს დღას ვემშურთუმუ სახენწჷფო ოინალუშა. მუს უდიდაში დოინალუა მეუჯღონს "ქორთუეფ შქას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალი ჯარალუაშ" დორსხუაფაშა დო მუშ მიარეფერუან კულტურულ-საგანმანათლებელო საქვარუას, ქორთული დრამატული ჯარალუაშ გოჭყაფას დო მუშობას, ქორთული ჟურნალისტიკაშ გოვითარაფას, მუჭოთ ნოჸოფიერი დო შანულამი პუბლიცისტური მოღალობათ, თეში ჟურნალიშ "აკაკის თვიური კრებული" (1897-1900) გოჭყაფათ. მუ რედაქტორენდჷ სატირულ-იუმორისტულ ჟურნალს "ხუმარა", ნამუშ ანტიცარისტული დო ერუანული გეზაშ გეშათ დოღინჯილით ქორდჷ (1907). ილია ჭავჭავაძეწკჷმა ართო. აკაკი წერეთელქ ოდუდეს ქინუდირთჷ ეროვნულ-გჷმადუდიშულაფარ ყარაფის საქორთუოს დო ზიტყვათ დო საქვარით ხანდენდჷ ქორთუ კათაშ შურიელი აჭყანიარაფაშო. ერუანულ მოტივქ გინირთჷ აკაკი წერეთელიშ მოღალობაშ ლაიტმოტივო.
thumb|left| [[ილია ჭავჭავაძე|ილია ჭავჭავაძეშ დო აკაკი წერეთელიშ ნოჭახნაკუ ქართის.]]
აკაკი წერეთელქ ღურუ 75 წანაშ ხანს. დასაფულებური რე ქართის, ოჯარალუ მოღალეეფიშ მთაწმინდაშ პანთეონს.
thumb|right|აკაკი ოღურალი ჯალავერს (დ. აბაშიძეშ ფოტო) 1915
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:ქორთუ ოჯარალუ მოღალეეფი
ჯვ. წ. 1209
— ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1200-იანეფიშ რანწკო 1-ლი წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1209 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ბულგარეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
ბულგარეთიშ ნოღეფიშ ერკებული დონწყილი რე მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ. რეგიონული ნანანოღეფი მოჩამილი რე რუმე შრიფტით. მუნაჩემეფი მოჸონაფილი რე ბულგარეთიშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ დო ბულგარეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ წყუეფშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბულგარეთიშ ნოღეფი ბულგარეთი
კასტილია (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|კასტილიაშ პროვინციაშ აბანდვალა აიაკუჩოშ რეგიონს კასტილია — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე აპლაო. ფართობი აკმადგინანს 6,914.48 კმ²-ს, მახორობა — 36,568 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 15 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:აიაკუჩოშ რეგიონიშ პროვინციეფი
როანოკი (წყარმალუ)
როანოკი (ინგლ. Roanoke River) რე წყარმალუ ააშს, ვირჯინიაშ დო ოორუე კაროლინაშ შტატეფს. წყარმალუ როანოკიშ სიგინძა რე 660 კმ. ღანჩოშ ფართობი 25,100 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ვირჯინიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოორუე კაროლინაშ წყარმალუეფი
ბერტა ფონ ზუტნერი
ბერტა ფონ ზუტნერი (გერმ. Bertha Sophie Felicitas Freifrau von Suttner, დაბადებაშ ჯოხო - გერმ. Countess Kinsky von Wchinitz und Tettau; დ. 9 მანგი, 1843, პრაღა, ბოჰემიაშ ომაფე, ავსტრიაშ იმპერია — ღ. 21 მანგი, 1914, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია) — ავსტრიალი ნოველისტი დო პაციფისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი თინჩალაშ დარგის, 1905 წანას, მაჟირა ოსური ნამუქჷთ მიპალუ ნობელიშ პრემია (მაართა ოსური რდჷ მარი სკლოდოვსკა-კიური).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი ჭარუეფი კატეგორია:ავსტრიალი პაციფისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ავსტრიალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1843 კატეგორია:ნაღურა 1914
არგუმენტი
არგუმენტი (argumentum) — ლოგიკას - გოსხუნუა ვარ-და გოსხუნუეფიშ სისტემა, ნამუთ მოჸუნა ნამდგაინ შხვა გოსხუნუაშ ვარ-და გოსხუნუეფიშ სისტემაშ ემეთიშ დანტკიცაფალო. დოსაბუთაფაშ აწოჸუნაფა, შხვანერო ჯოხო ოსხირი, ანუ დოსაბუთაფაშ საბუთო, მინშა არგუმენტი უჯოხონა ედომუშამ დოსაბუთაფაშა.
მათემატიკას დო მათემატიკურ ლოგიკას - ზოხო მათირუ, ნამუშ შანულობას დოჸუნს მოჩამილი ფუნქციაშ ანუ პრედიკატიშ შანულობა.
ჯვ. წ. 584
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 584 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჸუჯი (გეოგრაფია)
მინი|[[ბენგალიშ ჸუჯი, ობჟათე აზია.]] ჸუჯი — სქირონაშა ტომბას მიშაჭკირილი ოკიანეშ, ზუღაშ ვარდა ტობაშ ნორთი, ნამუსჷთ ვაუღუ წყარინოხვენიშ თარ ნორთწკჷმა დუდიშული წყარიშ მუმოულა.
ჸუჯიშ ნერგვარობეფი რე:
მოსოფელიშ ოკიანეშ უდიდაშ ჸუჯეფს მიორხველჷნა: ალიასკაშ, ბენგალიშ, ბისკაიშ, დიდი ავსტრალიური, გვინეაშ ჸუჯეფი.
კანკალე შვანს ჯოხოდვალა „ჸუჯი“ მერსხილი რე წყარინოხვენწკჷმა, ნამუთ მუში ჰიდროლოგიური რეჟიმიშ მეჯინათ ზუღას წჷმარინუანს (სამანგათ, მექსიკაშ ჸუჯი, ჰუძონიშ ჸუჯი, სპარსეთიშ ჸუჯი, კალიფორნიაშ ჸუჯი).
ლიტერატურა
*
დინაფილი ბორჯიშ გორუას
დინაფილი ბორჯიშ გორუას ვარა ულირი ჸოფირებეფიშ გოშინა (ქორთ. დაკარგული დროის ძიებაში, ფრანგულო À la Recherche du Temps Perdu ინგლ. In Search of Lost Time ვარა Remembrance of Things Past, რუს. В поисках Утраченного Времени,) რე მარსელ პრუსტიშ რომანი შქვით ტომო. დინაფილი ბორჯიშ გორუას რე მარსელ პრუსტიშ არძოშ უმოსო ჩინებული რომანი. თე რომანი ჩინებული რე ქოთ მუშ სიგჷრძათ დო ქოთ ვა ვოლუნტარული გოშინაშ თემათ, ნამუშ არძოშ უმოსი გჷშარჩქინელი სამანგი რე „მადლენიშ ეპიზოდი“.
დინაფილი ბორჯიშ გორუა დუდიშე ინგლისის რჩქინელი რდჷ ჯოხოთ ულირი ჸოფირებეფიშ გოშინა. ეკონიათ მოშინელი ჯოხოთ რდჷ თე რომანი ნათანგა დო გჷშაშქუმალირი ინგლისურო ჩარლ ქენეთ სქოთ მონკრიფიშ (Charles Kenneth Scott Moncrieff) დო ტერენს კილმარტინიშით. მარა 1992 წანას დენის ჯოზეფ ენრიგთიშ ახალ ნათანგაშ გიშაშქუმალაშ უკული რომანიშ ახალ ჯოხოქ, დინაფილი ბორჯიშ გორუას (ნამუთ რე ფრანგულშე ზიტყვა-ზიტყვათ ნათანგან), დეკვირდჷ დუდი.
"დინაფილი ბორჯიშ გორუას" გჷმირინუაფუ დახე 1,5 მილიონი ზიტყვა დო მოსოფელიშ ლიტერატურას იკოროცხუ ართ-ართი უგჷრძაშ რომანო.
რომანიშ ჭარუაქ დიჭყჷ 1909 წანას. პრუსტი აგინძორენდჷ მუშობას თე რომანშე სოიშახ მუშ ლახალაქ ვადანძალჷ მეუტებუდუკო ჭარუა 1922 წანაშ დამორჩილს. პრუსტიქ რომანიშ სტრუქტურა აკადგინჷ ორდო, მარა რომანიშ ტომეფიშ მაართა ვარიანტეფიშ თებაშ უკული ხოლო პრუსტი აგინძორენდჷ თიშ რედაქტირაფას. გუმობჟინაფაშახ პრუსტიქ ირი ტომი დუდიშე დარედაქტირჷ. მარა რომანიშ ეკონია სუმ ტომს იშენ რე ხარვეზეფი, ფრაგმენტული დო უგნუჯინუ (ვა დორედაქტირაფილი) პასაჟეფი, მუჭოთ თენეფი არსებენდჷ რომანიშ დაჭყაფუ ვერსიასჷნ. რომანიშ თე ხარვეზამ ნორთეფიშ რედაქტირაფაქ ვართ პრუსტიშ ჯიმას მახუჯინჷ დო თეშ გჷმაბჟინუ რომანი.
ნახანდი საფრანგეთის გჷმაბჟინეს 1913-შე 1927 წანაშახ პერიოდის. პრუსტის ფარაქ აჸუ გინაგაფალქ რომანიშ მაართა ტომიშ გჷმაბჟინაფალო (გჷშმაშქუმალარი რდჷ გრასსეტიშ (Grasset) ოგჷშმაშქუმალაშე ჸუდე) თიშ უკული, მუთ მაჸონაფალ გჷშმაშქუმალარეფქ წინგიშ გჷშაშქუმალაშე ვარია თქვისჷნ.
რომანიშ იდეა, მოტივი დო სცენა რჩქინდუ ზოგადი ფორმათ პრუსტიშ უგუთებუ ნახანდეფს; სამანგათ, რომანს „ჟან სანტეულ“-ს (ფრ. Jean Santeuil), ნამუდგაშეთ პრუსტი ხანდენდჷ 1896 წანაშე 99 წანაშახ, დინაფილი ბორჯიშ გორუაშენ მუშობაშ დოჭყაფაშახ. მარა ოკო ქითქუას, ნამდა „ჯან სანტეულ“-ს პრუსტი ბრელ თემას შხვანერო უჯინე დო გინმოჭყვიდუნს. დინაფილი ბორჯიშ გორუაშ ბრელი იდეა, მოტივი დო სცენა თაშნეშე რჩქინდუ პრუსტიშ შხვა უთებუ ნახანდის Contre Sainte-Beuve (1908–09), ნამუთ რე ფილოსოფიური ესსე დო ისტორია. დინაფილი ბორჯიშ გორუას უღუდჷ დიდი გოლინა მაეჩა ოშწანურაშ მოსოფელიშ ლიტერატურაშენ. ნამთინე ავტორი მითმიოგურუანდჷ თე ნოველას, ნამთინე გიაძიცანდჷ.
მაართა გჷმობჟინაფა
შხვადოშხვა გჷშაშქუმალეფი ნახანდას რთჷნა შხვადოშხვა ტომეფო, მარა ორიგინალურ წინგი აკმოდირთუ შქვითი ტომიშე.
'''ტომი 1. სვანიშ ჸურე ვარა სვანიწკჷმა''' (ფრანგ. “Du côté de chez Swann”, ინგ. Swan’s Way). თე ტომიშ გჷმობჟინაფაშენ პრუსტის ვარია უწის შხვადოშხვა გჷმმაბჟინაფალეფქ, ათენეფიშ მეკოროცხილო: Fasquelle, Ollendorf, and the “Nouvelle Revue Française” (NRF). ანდრე გიდეს ქო მეჩეს ხეშნაჭარა რომანი ოკითხეთ უკული თე ნახანდიშ გჷმობჟინაფაშენ NRF-შა ქალუჩამუდუკონ. მარა ანდრე გიდექ რომანს გინაჯინჷნ, ქო მაძირჷ, ნამდა გოშინაშ უთებუ კოლექციას კითხულენდუკონ, თაშნეშე ფილოსოფიურ ვარა მელანქოლიურ ეპიზოდეფს, მუდგაქჷთ ვა მეწონჷ. თაშინ, წინგის მუსხითირენ მორჩილი სინტაქსური ჩილათაშ მოსამანჯელებათ, თელ წინგიშე ნეგატიური დუნასქვი ქო მეჩჷ წინგიშ გჷმმაბჟინაფალს.
პრუსტის შხვა შარაქ ვა დასქიდჷ დო მირაგადუ გჷმმაბჟინაფალ გრასეტიწკჷმა (ფრ.Grasset), ნამდა მუ დოფორჷნდჷ გჷმობჟინაფაშ ხარჯეფს დო გრასეთ თე პიჯალათ გეგშაშქვანდჷ წინგისჷნ. მაართა გჷმობჟინაფაშ ბორჯის, წინგის რეკლამა უღოლის, მუჭოთ სუმ ტომიან რომანიშ მაართა ტომს.
ორდო 1914 წანას, ანდრე გიდექ, ნამდგას მუშ თია აფუდჷ მიშაღალირი NRF-შა რომანიშ მაართა ტომიშ გჷმობჟინაფაშენ ვარიაშ რაგადისჷნ, პრუსტის მეჭარჷ მორდებაშ ჭარილი დო ქო მიახვამჷ რომანიშ გჷშაშქუმალა. „მუსხირენ დღას მა ვეშმალებუ თქვანი წინგიშ დოჸოთამაქ... თე წინგიშ გჷშაშქუმალაშენ ვარიაშ რაგადი NRF-შა დოსქიდუ არძოშ უმოს სერიოზულ ჩილათათ დო თაშ მუჭოთ მა მიჩქჷ ონჯღორე თეშნერი საქვარშა ჩქიმი თიაშ მიშაღალაშ გამამინჯალაშენ, თე ამბე დოსქიდუ ჩქიმ შურდგჷმას ართ-ართი უმოს კონწარო გაშინალ დო ონარღებელო. .
ტომი 2: პეულერი ცირეფიშ ოროშ თუდო (ფრ. À l'ombre des jeunes filles en fleurs) - თე ტომიშ გჷმობჟინაფაქ მოხვადჷ 1919 წანას. გჷმობჟინაფა დოგეგმილი რდჷ 1914 წანაშო, მარა გინოდვალირქ იჸუ მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ გეშა. თეშ გალე, გრასეტიშ გჷმმაბჟინაფალი ფირმაშ ხემანჯღვერს დო მინჯეს ოულარქ აჸუ ოჯარე ომოინალეშა დო თეშენ თელ ფირმაქ დიკილჷ. თექ პრუსტის მეჩჷ დუდიშალა გეგნურთუმუდუკო შხვა გჷმმაბჟინაფალ ფირმაშა - გალიმარდიშა (Gallimard). გალიმარდიქ გიშაშქჷ რომანიშ - დინაფილი ბორჯიშ გორუა - დოსქილადირი ტომეფი. თე ბორჯიშ დინახალე, რომანი ირდუდჷ ქოთ სიგირძაშა დო ქოთ კონცეპტუალურო. ტომს - პეულერი ცირეფიშ ოროშ თუდო - გინოჩეს გონკურიშ პრიზი (ფრ.Prix Goncourt) 1919 წ-ს.
ტომი 3: გერმანტეფიშ ჸურე - რომანიშ თე ტომქ დუდიშე გჷშართჷ მუჭოთ გერმანტეფიშ ჸურე I (1920) დო გერმანტეფიშ ჸურე II (1921). ტომი 4: სოდომი დო გომორი (ფრ. Sodome et Gomorrhe I et II) დუდიშე გიშარჩქინდჷ მუჭოთ გერმანტეფიშ ჸურე II-შ მაართა ჟარნეჩი ხასჷლაქ (Bouillaguet and Rogers, 942), დო დოსქილადირ ნორთიქ გჷშიშქჷ მუჭოთ სოდომი დო გომორი I (1921) დო სოდომი დო გომორი II (1922). თე წინგი რდჷ ეკონია ტომი ნამუშ გჷშაშქუმალას პრუსი თოლჸუჯის უჸუნუანდჷ დო ხემანჯღვერენდჷ 1922 წანას მუშ ღურაშა. დოსქილადირი ტომეფიშ გჷშაშქუმალას ხემანჯღვერენდჷ პრუსტიშ ჯიმაქ, რობერტ პრუსტი დო ჟაკ რივიერი.
ტომი 5: პატიმარი (1923) რე თელ რომანიშ თი ნორთიშ მაართა ტომი, ნამუთ ჩინებული რე ჯოხოთ: „ალბერტინიშ რომანი“ ("le Roman d'Albertine"). ჯოხო „ალბერტინიქ“ მაართათ გიშმარჩქინდჷ პრუსტიშ ბლოკნოტის 1913 წანას. თე ტომეფიშ თემეფი პრუსტიქ გავითარჷ მაართა დო მაჟირა ტომეფიშ გჷშაშქუმალაშ შქა ინტერვალს; „ალბერტინიშ რომანი“ რე გინორთაფა სუმ ტომეულიშ გჷშაშქუმალაშ გეგმაშე, ნამუშეთ პრუსტიქ გაცხადჷ „სვანიშ ჸურე“-შ (ტომი 1) მიშალ ზიტყვას.