cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯეიმს ბრედლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი კატეგორია:ომაფე ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1693 კატეგორია:ნაღურა 1762
გოჟუვ-ველიკოპოლსკი
გოჟუვ-ველიპოლსკი (Gorzów Wielkopolski), 1945 წანაშახ ლანდსბერგ-ან-დერ-ვარტე (Landsberg an der Warthe) — ნოღა პოლონეთიშ ბჟადალშე, წყარმალუ ვარტაშ წყარპიჯის. ლუბუშიშ სავოევოდეშ ართ-ართი ადმინისტრაციული ცენტრი ზელიონა-გურაწკჷმა ართო.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი კატეგორია:გერმანიაშ ჸოფილი ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
2038
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 801
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 801 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტონი მორისონი
ტონი მორისონი (Toni Morrison, თახმი ჯოხო დო გვარი კლოი ენტონი უოფორდი; დ. 18 ფურთუთა, 1931 — ღ. 5 მარაშინათუთა, 2019) — ამერიკალი ჭარუ, პუბლიცისტი და ესეისტი. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1993).
დებადჷ აფრო-ამერიკალ, ააშ-იშ ობჟათე შტატეფშე გინოხორაფილ მუშეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ჰარვარდიშ (1949–1953) დო კორნელიშ (1953–1955) უნივერსიტეტეფს; მუშენდჷ რედაქტორო გიშმაშქუმალარობას (1965–1983), ოგურუანდჷ ააშ-იშ უნივერსიტეტეფს, თინეფ შქას პრისტონიშ უნივერსიტეტის (1989–2006).
ტონი მორისონიშ ლიტერატურული კარიერაქ დიჭყჷ რომან „არძოშე ულენაში თოლეფი“-იშ („The bluest eye“, 1970) გიმობჟინაფათ, სოდეთ მოთხობელერიე ახალნორდი უჩატყებამ ძღაბიშ მონკა ჭარა. რასობურ დარუაშ თემეფქ უმოსო გიფაჩჷ რომანს „სოლომონიშ ბირა“ („Song of Solomon“, 1977), ნამუდგაშ ცენტრისით გერე გერგეზიშე დორხველ „მაშ“ გორუა დო გაარზება; რომანქ გინიქიმინჷ კულტურულ მითო დო აფროამერიკული ისტორიაშ ოდუდეთ. მაგიური რეალიზმიშ ტრადიციეფქ გჷმიხანტჷ რომანეფს „ფირსაშ მაკოჩია“ („Tar baby“, 1981), „ჸოროფა“ („Love“, 2003), „გურჭუა“ („A mercy“, 2008). სუმი რომანიშ ციკლი — „გოჸოროფილი“ („Beloved“, 1987), „ჯაზი“ („Jazz“, 1992), „სამონთხე“ („Paradise“, 1998) — მეჸუნელო ეთმოჭარუნს აფრო-ამერიკალეფიშ ისტორიაშ თარ ეტაპეფს: ჭკორალაშ ეპოქა, ომენოღალე ლჷმა, ომენოღალე ნებეფიშო ყარაფიშ პერიოდი. ფოლკლორიშ დო მითოლოგიაშ გეწურაფეფი, ტრაგიკული დო კომიკური ფანტასტიკაშ დო რეალობაშ უგუთებუ აკოწყორუა ტონი მორისონიშ აკოქიმინჯალაშ თარი მაძირაფალეფი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:XX ოშწანურაშ ამერიკალი რომანისტეფი კატეგორია:XX ოშწანურაშ ამერიკალი ოსური ჭარუეფი კატეგორია:XX ოშწანურაშ ესეისტეფი კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ამერიკალი რომანისტეფი კატეგორია:აფრო-ამერიკალი პედაგოგეფი კატეგორია:აფრო-ამერიკალი ფემინისტეფი კატეგორია:აფრო-ამერიკალი რომანისტეფი კატეგორია:აფრო-ამერიკალი ოსური ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი ობაღანე ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი ფემინისტი ჭარუეფი კატეგორია:ამერიკალი ფემინისტეფი კატეგორია:ამერიკალი ოსური ესეისტეფი კატეგორია:ამერიკალი ოსური რომანისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ოსური ლაურეატეფი
ქორგამეფი
ქორგამეფი (Umbelliferae) — ჟირლებერამი ჩანარეფიშ ფანია. ართ- ვარდა მიარეწანიანი ოდიარეეფი რე, ოშა-გოშათ — ბართვეფი დო დაბალი ჯალეფი. მორანწკეობათ დვალირი ნაკვათური დო, ოშა-გოშათ, გვალოიანი ფურცელეფი უღუ. ყერწიშ ჯინჯი ხართათ რე გინორთელი. პიოლეფი აქტინომორფული რე, უმოს ოშა-გოშათ — ზიგმორფული, ჟირსქესამი; აკოშაყარელი რე ლექინ ვარდა რთულ ქორგეფო, კანკალეშა — დუდელეშ მოგვენი პიოლეფო. რთული ქორგაშ ჯინჯის შხირას გოვითარაფილი რე მუსხირენ ფურცელშე აკოდგინელი ართოიანი ქუნი.
ფანიას 280-შე უმოსი გვარიშ 3000-შახ გვარობა რე; საქორთუოს აბხვადჷნა 73 გვარიშ 179 გვარობა. თე ფანიაშ კანკალე წჷმმარინაფალი ოჭკომალ ნიფთიარობეფს ძირხვეფს შაყარანს (სტამფილო). ქორგაშობურეფიშ კანკალე გვარობა ძალამ ლაბანამი რე (კონიო, ციკუტა დო შხვა).
სუმბატ კიურეღიანი
სუმბატ კიურეღიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
კრკა (სლოვენია)
კრკა (Gurk, Corcoras) რე წყარმალუ სლოვენიას, წყარმალუ სავაშ მარძგვან ნადუ. სიგინძა რე 94.6 კმ. აუზიშ ფართი 2,247 კვ.კმ. კრკა გიშმურს ნოღეფს დო ოფუტეეფს: ჟუჟემბერკი, დოლენსკე ტოპლიცე, ნოვო მესტო, კოსტანევიცა-ნა-კრკი დო ინაკათუ წყარმალუ სავას, ნოღა ბრეჟიცეს.
ბრაზილიაშ პრეზიდენტი
მინი|250პქ|ბრაზილიაშ პრეზიდენტიშ შტანდარტი ბრაზილიაშ პრეზიდენტი (Presidente do Brasil) — ბრაზილიაშ ფედერაციული რესპუბლიკაშ თარობაშ დო სახენწჷფოშ მადუდე. პრეზიდენტის გიშმაგორუნს მახორობა ოთხი წანაშ ხანით. პრეზიდენტი ფუჩის დუთმოდვანს 1 ღურთუთას.
ბრაზილიას საპრეზიდენტო მართუალა მიშეღეს 1889 წანას, პედრუ II-აშ სააწმარენჯოთ მონწყილი სახენწჷფო გჷნორთაშ შედეგო. რესპუბლიკური სისტემაშ დომყარებაშ უკული ბრაზილიას დითირუ ამშვი კონსტიტუციაქ, ართიანს ოთირუდჷ ჟირი დიქტატურა დო სუმი დემოკრატიული პერიოდი.
სახენწჷფოშ ასეიანი პრეზიდენტი რე მიშელ ტემერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრაზილიაშ პოლიტიკა *
არნოლდ ვოსლუ
არნოლდ ვოსლუ (Arnold Vosloo, დ. 16 მანგი 1962, პრეტორია, ოარ) — არტისტი. ფართოთ ჩინებული რე ფილმეფს: „რთული ოღანკე“, „მუმია“ დო „მუმია ირთუ“. თაშნეშე გინმიღალუაფუ შხვადოშხვა ტელესერიალს.
ევგრაფი შევარდნაძეშ სტადიონი
ევგრაფი შევარდნაძეშ სტადიონი — ევგრაფი შევარდნაძეშ ჯოხოშ სპორტული სტადიონი ლანჩხუთის, საქორთუო. უმოსო გჷმირინუაფჷ ოკუჩხბურთე მატჩეფიშო. რე ლანჩხუთიშ „გურიაშ“ ოწიკვალი მოედანი. ინტირანდჷ 22 000 მაჯინეს, რეკონსტრუქციაშ უკული 10 000 შა მაკორდჷ. .
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:ლანჩხუთიშ მუნიციპალიტეტი
ვილნიუსიშ მაზრა
ვილნიუსიშ მაზრა (Vilniaus apskritis) — მაზრა ლიეტუვაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, ტერიტორიათ დო მახორობათ უდიდაში რე ქიანაშ მაზრეფს შქას. მაზრა უხურგანს ალიტუსიშ, კაუნასიშ, პანევეჟისიშ დო უტენიშ მაზრეფს, თაშნეშე ბელარუსიშ გროდნენსკიშ დო ვიტებსკიშ ოლქეფს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მაზრას გეჸვენჯი ტერიტორიეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი
ჯვ. წ. 802
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 802 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რინჟა
რინჟა (Rinža, გერმ.: Rinse, Rinnse) რე წყარმალუ სლოვენიას. სიგინძა 14 კმ. მეურს კოჩევიეშ მუნიციპალიტეტის, ობჟათე სლოვენიას.
ვიკილიქსი
thumb|ვიკილიქსიშ ლოგო ვიკილიქსი რე ინტერნაციონალური ვაკომერციული ორგანიზაცია, ნამუთ ობჟინუანს ანონიმურ წყუეფშე მოპალაფირ, რჩქვანელობურ ხეუმუჭირინაფუ დოკუმენტეფს. თიში ვებ-ხასჷლაქ ფუნქციონირაფა დიჭყჷ 2006 წანას დო ორხველჷ The Sunshine Press-ის. გოჭყაფაშე ართ წარმოწანას ხასჷლაშ მუნაჩემეფიშ ბაზა იკათუანდჷ 1,2 მილიონ დოკუმენტის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინტერნაციონალური ორგანიზაციეფი კატეგორია:ონლაინ არქივეფი
მატადი
მატადი (Matadi) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ დო ცენტრალური კონგოშ პროვინციაშ თარი ონიშოლი ნოღა. ზუღაშ დონეშე 18 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
მადრიდი
ნოღას ოხორანს 3,3 მილიონი მახორუ მადრიდიშ მეტროპოლიას გვალო ოხორანს 6.271 მილიონი ადამიერი. ნოღა სიდიდათ მასუმა რე ევროპაშ რსხუს ლონდონიშ დო ბერლინიშ უკული დო მუშ მეტროპოლიაშ ფართობით რე მასუმა ლონდონიშ დო პარიზიშ უკული. ნოღაშ დართობი რე 604.3 კმ².
მატადი
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
მადრიდი
ნოღაშ ისტორია
გინოჩამათ, ნოღა ტიბერინიშ (წყარმალუ ტიბრიშ ღორონთი) სქიქ, ანტიკურ გერგეზ ოკნიქ გაჭყჷ. წყარმალუ მანსანარესიშ წყარპიჯის დუდშე მანტუაშ ჯიხასიმანგარაქ იჸუ ეგაფილქ. ართ ვერსიათ, მადრიდიშ ჯოხოდვალა ელტური მაგერითიშე მოურს — დიდი ხინჯი (არაბეფიშ პერიოდიშ უკული დამახინჯებული ფორმა მაჯირითი). ნოღაქ იჸუ ეგაფილქ მუში ჯოხოდვალაშ ჯიხაზურგაშ მუკი-მუკის, ნამუთ მაართათ 932 წანას იშინუაფუ. 1083 წანაშო ნოღა ალფონს IV-ქ გეჭოფუ. 1561 წანას ნოღა ფილიპე II-ქ ქიანაშ ნანანოღათ გინაშქუ. ოშწანურეფიშ მალობას თაქ ესპანარეფი დო არაბეფი ოხორანდეს ართიანიშ ხასლას. მინ ოლჷმუდეს ართიანს, მინ შვიდობიანო ოხორანდეს. ნოღაშ ინტენსიური გოვითარაფაშ პერიოდო მერჩქინელი რე 1570-1670 წანეფი. XVI ოშწანურაშ დალიერს ნოღას 50 ვითოში ადამიერი ოხორანდჷ, კარლ V ჰაბსბურგიშ ბორჯის — მაჟირა თიზმა. 1734 წანას, ფილიპე V-შ ბორჯის დიჭყჷ ალკასარიშ დოხორეშ აბანს ახალი ომაფე დოხორეშ — პალასიო რეალიშ კიდანჯალაქ. მაფა კარლ III-შ უკული მადრიდი თახმი ევროპული ნოღა რე. მაფაშ ზოჯუათ მოჭანაფილქ იჸუეს თიჯგურა არქიტექტორეფქ, მუჭომეფით რდეს საბატინი, მარკე, ვენტურა როდრიგესი, ხუან დე ვილიანუზვა დო შხვეფი. მადრიდიქ ნეოკლასიკური ანგარია ქიმიღჷ. თეშ უმკუჯინუო, ნოღაშ მახორობაქ მორკება ქჷდიჭყჷ. 1808 წანას ნოღა გეჭოფეს ნაპოლეონ ბონაპარტეშ ჯარეფქ. დიაფალ იზაბელაშ ბორჯის ნოღაქ დიდ სიჩქარათ მირდჷ, თეშ გეშა ნოღაშ გალუანიშ არძა ოზეშხიბაშ გილანწყჷმაქ იჸუ ოხვილურქ. ნოღაშ სერიოზულ გინოქიმინუაქ მოხვადჷ 20-21 ოშწანურეფს.
1975 წანას, ფრანკოშ ღურაშ უკული, ქიანას ბურბონეფიშ მასუმა რესტავრაციაქ მოხვადჷ დო ომაფე ხვისტაშა ეშელჷ თეჟამიშ მამართვალ ხუან კარლოს I-ქ.
ეკონომიკა
180პქ|მინი|მარჯვნივ|[[AZCA (ბიზნეს პარკი)]] ინდუსტრიული ცენტრეფიშ ნოღაშგალე გიშაღალაშ უმკუჯინუო, მადრიდი ბარსელონაშ უკული მაჟირა აბანს რე ესპანეთის ეკონომიკური შანულობათ. ბოლო ხანეფს მირდჷ აეროპორტ ბარახასიშ როლქ ნოღაშ ეკონომიკაშ გოვითარაფას. დიდი სიჩქარათ მეურს რკინაშშარაშ გოფართაფაშ სამუშეფი. მადრიდი, მუჭოთ თელი ესპანეთი, ევროპას ახალი ტექნოლოგიეფიშ წარმებაშენ კჷნოსქილადირი რე. ნოღასგალე მუდგაზმარენი ავტოქარხანა რე.
ტრანსპორტი
ნოღას რე პავტობუსე მარშრუტეფიშ რშვილი დო 1919 წანაშე მოქმედენს მეტროპოლიტენი, მუთ ბოლო წანეფს აქტიურო ივითარებუ დო ნოღაშ ღოზის მაჟირა ორკალე ღოზით ობჟათეშ განშე დვალირ ორეწუე რაიონეფწკჷმა მიორსხუანს. მადრიდიშ მეტროპოლიტენი ევროპას მასუმა რე ღოზეფიშ სიგინძათ ლონდონიშ (415) დო მოსკოვიშ (288 კმ) მეტროეფიშ უკული. თეჟამო, მადრიდიშ მეტროშ გეძინათ შილებე იკოროცხას ალმახანურ ტრამვაიშ ღოზიქ.
ნოღაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ ბარახასიშ ოერეფოშქარე აეროპორტი 4 ტერმინალით. აეროპორტი ირ წანას აინალს 40 მილიონ მეშარეს დო ევროპაშ 20 არძაშე შხუ აეროპორტეფ შქას ისახელებუ.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ესპანეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ კულტურული ნანანოღეფი
ვარშავაშ პაქტი
მინი|ვარშავაშ პაქტიშ ემბლემა მინი|upright=1.5|ხურგეფი ნატოშ (ლენი) დო ვარშავაშ პაქტიშ (ჭითა) ქიანეფწკჷმა. ვარშავაშ პაქტი ვარ-და ვარშავაშ ხეკულუა, ოფიციალური ჯოხო მაჸალობაშ, წოროხანდაშ დო ურთიართმოხვარაშ ხეკულუა — ცენტრალურ დო ბჟაეილ ევროპული კომუნისტური ქიანეფიშ ორგანიზაცია რდჷ. დირსხჷ 1955 წანას ვარშავას, პოლონეთის, ნატოშ ალიანსიშით გოჭყაფილი ორჩანიე ფარსაგიშ ობალანსაფარო (თე ეკონიაქ 1949 წანას დირსხჷ). ვარშავაშ პაქტიშ გოჭყაფას კინოხ აწოჸუნდჷ რე-მილიტარიზაფილი ბჟადალ გერმანიაშ ნატოშა ინტეგრაცია პარიზიშ აპიჯალაშ რატიფიკაციათ. პაქტიქ ედომუშამი რგილი ლჷმაშ მეძენას იარსჷ, სოიშახ 1991 წანას, კანკალე ქიანა თიშე გიშეშჷნ, ნამუსჷთ ბჟაეიოლი ბლოკიშ დონთხაფაქ დო სხუნუეფიშ რსხუს პოლიტიკური თირუეფქ მაჸუნჷ. ვარშავაშ პაქტიქ ოფიციალურო აკოცჷ 1991 წანაშ კვირკვეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ისტორია კატეგორია:სხუნუეფიშ რსხუშ ისტორია კატეგორია:რგილი ლჷმა კატეგორია:ოურდუმე ალიანსეფი კატეგორია:რგილი ლჷმაშ ხეკულუეფი
ბელარუსული ნინა
ბელარუსული ნინა – ბელარუსეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ სლავურ ნინეფს.
ზოგადი ჩინებეფი
ოლიტერატურე ნინაქ იფორმირჷ XIX ოშწანურაშ დაჭყაფუს.
სტატუსი
ოფიციალური ნინა:
გოფაჩუაშ არანი:
პოლონეთი, რუსეთი
ლექსიკა
ფრაზეფი დო სიტყვეფი
რიცხუეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლავური ნინეფი კატეგორია:ფილოლოგია
თორა
thumb|300px|გონწყჷმილი თორა [[სინაგოგას ლიტურღიაშო.]] თორა (ჯვ. ურიულო תורה  - მონძღვარუა, კანონი), ბიბლიაშ მაართა ხუთი წინგიშ ჯოხო. ტრადიცია თიშ აკოდგინუას მოსეშ მიოჭარანც. თორა რე თანახიშ (תנ"ך) ორთი, ნამუთ ქირსიანული ბიბლიაშ ჯვეშ აპიანს ომანგჷ.
თორა აკმოდირთუ მოსეშ 5 წინგიშე:
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ბიბლია კატეგორია:იუდაიზმი კატეგორია:თანახი
ISO 8601
ISO 8601 — საირქიანო სტანდარტი, გჷშაშქუმალირი ორგანიზაცია ISO–შე, ნამუთ გჷთმოთანჯჷნს თარიღის დო ბორჯიშ ფორმატის დო საირქიანო კონტექსტის თინეფიშ გჷმორინაფაშ რეკომენდაციეფს ირზენს. ნორმატივეფიშ ჯოხოდვალეფი რე — Data elements and interchange formats — Information interchange — Representation of dates and times.
რესურსეფი ინტერნეტის
ISO-შ კატალოგი
კატეგორია:ISO სტანდარტეფი
დემოკრატია
დემოკრატია (δήμος „დემოს“ — კათა; „კრატოს“ — კანონი, ნძალა) — სახენწჷფო მართუალაშ ფორმა, მუჟამსჷთ ედომუშამი ხემაბჭუაფა უშქაშეთ კათას ვარ-და თინეფიშ წჷმმარინაფალეფს ორხველჷ. დემოკრატიაშ თარი მოთხირეფი რე – გიშაგორუალა დო კუნტახანალა. თეშ მოხ, ჩინება დემოკრატია იკათუანს ნთელ რანწკი ნებეფს დო დუდიშულას, ნამუსჷთ ორთა მითმეჩანს ირ ადამიერს უგშუგორუო თიში რასული, ეთნიკური, კონფესიური, რელიგიური, სოციალური, იდეოლოგიური დო შხვა დორხველობაში. მინი|center|400px|
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ჯარალობური წყუალა კატეგორია:ანტიკური ხანა
დომინიკა
დომინიკა (Dominica) – სახენწჷფო კარიბიშ ზუღას, მორჩილ ანტილიშ არქიპელაგის კინე თე ჯოხოდვალაშ კოკის. დომინიკაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფუ გვადელუპა, ოჟათე-ბჟაეიოლშე - მარტინიკა. ფართობი – 754 კმ², მახორობა - 72 500 ადამიერი (2008). ნანანოღა - როზო (Roseau).
დომინიკა კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ელიას კანეტი
ელიას კანეტი (ინგლ. Elias Canetti; დ. 25 კვირკვე, 1905, რუსე, ბულგარეთი — ღ. 14 მარაშინათუთა, 1994, ციურიხი, შვეიცარია) — გერმანულნინამი ჭარუ დო დრამატურგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1981 წანას.
ელიას კანეტიქ დებადჷ ბულგარეთიშ ნოღა რუსეს, ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ქიმიას ვენაშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1929 წანას, მარა მუში პროფესიათ დღას ვაუმუშებუ. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. მაართა ნაწარმებეფი 1930-იან წანეფს გჷმაბჟინუ. 1940-იანი წანეფიშე კანეტი ბრიტანეთის ცხოვრენდჷ. 1970-იან წანეფს ოცხოვრებშა გეგნორთჷ ციურიხიშა, სოდეთ ღურაშახ ქუდოსკიდჷ.
ელიას კანეტი ნობელიშ პრემიაშ მოხ რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. თაშნეშე, კანეტი რდჷ მანჩესტერიშ დო მიუნხენიშ უნივერსიტეტეფიშ საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის
პრადუბიცეშ რაიონი
პრადუბიცე (ჩეხ. Okres Pardubice) — რაიონი პარდუბიცეშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე პრადუბიცე. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 880,09 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 160 603 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 182 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
გერმანიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
გერმანიაშ ერუანული ნაკორობა (Die Deutsche Fußballnationalmannschaft) — ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ საირქიანო არენას. თის საირქიანო ოკუჩხალეშა ადმინისტრირაფას უწიენს გერმანიაშ ოკუჩხბურთე რსხუ, ნაკორობა რე უეფა-შ დო ფიფა-შ მაკაღური დო ოკათუ თინეფიშ  ეგიდით მანჯაფილ ევროპაშ დო მოსოფელიშ ჩემპიონატეფს.
გერმანიაშ ნაკორობა რე მოსოფელიშ 4-შარაშ ჩემპიონი: 1954, 1974, 1990 დო 2014 წანეფს. თაშნეშე ოთხშა ვიცე-ჩემპიონი: 1966, 1982, 1986 დო 2002 წანეფს. 4-შა გიშართჷ მასუმა აბანშა: 1934, 1970, 2006 დო 2010 წანეფს. გერმანია გვალო 12-შა რე გიშულირი ოშქაშეფინალშა. 1930 დო 1950 წანეფიშ მოხ მოსოფელიშ არძა ჩემპიონატის ოკათუდჷ. 1930 წანას უარი თქუ, 1950 წანას მაჟრა მოსოფელიშ ლჷმაშ გეშა ვეგნართინჷ საკვალიფიკაციო  რაუნდი.
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 4 მანგიშო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ გომორძგვილეფი კატეგორია:გერმანიაშ კუჩხბურთი
ბროუდ-პიკი
ბროუდ-პიკი (კ3, აბანობურ ნინაშა ფაიჩან-კანგრი (ཨིྰན་ཨངརི་) — მოსოფელიშ სიმაღალათ მა-12 კონკა. ჯოხოდვალა ითანგჷ, მუჭო „ფართო პიკი“. თიში სიმაღალა რე 8051 მ. ბროუდ-პიკი წჷმარინუანს გაშერბრუმიშ გვალაშ მასივიშ ნორთის. კონკა იდვალიაფჷ პაკისტანიშ დო ჩინეთიშ ხურგის. კ2-შე მოჩილათირი რე 8 კმ-ით. ბროუდ-პიკშა მაართათ ეშართჷ ავსტრიალ გვალაეშმალეფიშ ექსპედიციაქ 1957 წანაშ 9 მანგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პაკისტანიშ გვალეფი კატეგორია:ყარაყორუმი
კოლორადო (ტეხასი)
კოლორადო (ინგლ. Colorado River) რე წყარმალუ ააშს, ტეხასიშ შტატის. წყარმალუ იჭყაფჷ ლიანო-ესტაკადოშ რეგიონს დო ინაკათუ მატაგორდაშ ჸუჯის (მექსიკაშ ჸუჯი). კოლორადოშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ოსტინი, კოლუმბუსი, უორტონი. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 1,387 კმ. ღანჩოშ ფართობი 103,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: კონჩო, პეკან-ბეიოუ, ლიანო, სან-საბა, პედერნალესი. კოლორადო სიგინძათ ააშ-შ მა-18 წყარმალუ რე.
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ტეხასიშ წყარმალუეფი
სუეციშ არხი
არხი ჟირჸურე, ოორუე დო ობჟათე ოწყარე ტრანსპორტირაფაშ საშუალებას ირზენს ევროპაშ დო აზიაშ შქას აფრიკაშ ხასჷლაშე მუკოლუაფაშ უმუშო. არხიშ 1869 წანას გონწყჷმაშახ, მეკონ-მიკონი შხირას ნიშეფშე ოსქირონე ტრანსპორტით გინმუღუდეს ოსქირონე დო ჭითა ზუღეფს შქას.
არხი ჟირი ნორთშე აკმოდირთუ - დიდი ბიტერიშ ტობაშ ოორუე დო ობჟათე ნორთეფი, ნამუეფით თე ტობას სქირონაშქა ზუღას დო სუეციშ ჸუჯწკჷმა მეთმურსხუანს ჭითა ზუღას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სუეციშ არხი კატეგორია:არხეფი კატეგორია:ეგვიპტეშ გეოგრაფია
სექსუალური ეფურაფა
სექსუალური ეფურაფა, თაშნეშე სქესობური ეფურაფა — ადამიერიშ ვარ-და ჩხოლარიშ ორგანიზმის მიმალი თირუეფი, ნამუთ მუთმოხვადუ სექსუალური სტიმულეფიშ ჟიგაულათ. თენა რე დაჭყაფური ფაზა, ადამიერიშ სქესობური გამაშ ციკლიშ ოთხ ფაზაშე პირველი. ადამიერიშ სქესობურო ეფურაფა უწორუანს უშქაშეთ სქესობური აქტიშ დოჭყაფას ვარ-და მასტურბაციას. მუჭოთ წესი, სქესობური ეფურაფა მუთმოხვადუ ეროტიკულ მასალეფიშ ძირაფაშ დო კითხირიშ, სექსუალურ თემაშე რაგადიშ, ეროგენულ ზონეფშა ჟიგაულაშ, გოშინაშ დო ურთიართალაშ შედეგო.
სქესობური ეფურაფაშ ეტაპეფი
ეფურაფაშ ეტაპეფი, ნამუთ დუმახასიათაფალი რე მუჭოთ ქომოლკოჩეფშო თეშ ოსურეფშოთ:
ქომოლკოჩიშ სქესობური ეფურაფაშ ეტაპეფი:
ოსურიშ სქესობური ეფურაფაშ ეტაპეფი:
ვოგარი
ვოგარი — ოთემე დო ნოღა ისლანდიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
უტარაკჰანდი
უტარაკჰანდი (उत्तराखंड, Uttarakhand) — შტატი ინდოეთიშ ოორუეშე. ფართობი — 53 484 კმ², მახორობა — 10 116 752 ადამიერი (2011). შტატიშ ნანანოღა — ნოღა დეჰრადუნი. შხვა უშხუაში ნოღა — ჰარიდვარი. შტატიშ დორსხუაფაშ ბორჯიშე, 2000 წანაშე 2006 წანაშახ, შტატის "უტარანჩალი" ჯოხოდჷ.
აბანდვალა
thumb|left|250px|[[ნანდა-დევი, ინდოეთიშ მაჟირა უმაღალაში კონკა]] უტარაკჰანდი უმენტაშო ჰიმალაეფს იდვალუაფუ.
უტარაკჰანდიშ ედომუშამი ფართობი — 53 484 კმ², თაჸურეშე 93% გვალამ რაიონეფს უკებჷ დო ნამუშ 64% ტყალეფით რე ფორილი.
შტატიშ ტერიტორიას წყარმალუეფი უმოსო ობჟათე-ბჟადალიშ გეზათ მეულა, ინდოეთიშ ცენტრალური რაიონეფიშჸურე. თე რაიონიშ ჯიშთეფშე ოდუდეს იკეთენს ინდოეთიშ შანულამი ეკონომიკური, კულტურული დო უშხუაში წყარმალუეფი - განგი დო ჯამუნა.
კლიმატი
შტატიშ ობჟათე ტერაიშ რზენეფს დო შივალიკიშ ქჷნდჷრს ზარხულს ჰავაშ ტემპერატურა 18°C დო 30°C რე, შტატის ზოთონჯი ძალამი ზომიერი რე.
თხილერი ტერიტორიეფი
შტატის იდვალუაფუ მუსხირენ ნაციონალური პარკი დო ორთათხილერი ტერიტორიეფი, კერზოთ ინდოეთიშ უჯვეშაში ჯიმ-კორბეტიშ ნაციონალური პარკი, უტარაკჰანდიშ ნაინიტალიშ ოლქის; პეულეფიშ ლეხერი დო ნანდრა-დევი, ჩამოლიშ ოლქის — ჟირხოლო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა რე მიშაღალირი.
ჯვ. წ. 803
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 803 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნიკოლოზ მარი
ბიოგრაფია
მუმა შოტლანდიარი ჸუნდუ, ნანა — ქორთუ. 1884 წანას გათუ ქუთეშიშ კლასიკური გიმნაზია, 1890 — პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ ბჟაეიოლური ნინეფიშ ფაკულტეტი. 1891-შე თე უნივერსიტეტიშ პრივატ-დოცენტი რდჷ. 1894-1896 წანეფს მუშენდჷ სტრასბურგიშ უნივერსიტეტიშ, ვატიკანიშ დო რომიშ ბიბლიოთეკეფს.
ქორთულ ხეშნაჭარეფიშ დაგურაფალო 1898 წანას იშარჷ ნ. კონდაკოვიშ ექსპედიციას ათონიშ გვალაშა 1902 წანას — სინაშ გვალაშა ივანე ჯავახიშვილწკჷმა ართო. 1913 წანაშე რდჷ პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ ბჟაეიოლურ ნინეფიშ ფაკულტეტიშ დეკანი, 1924-1930 წანეფს ლენინგრადიშ საჯარო ბიბლიოთეკაშ დირექტორი, 1930-შე სსრკ-იშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ ვიცე-პრეზიდენტი.
ნინეფიშმენცარობა
მარი ირკვიენდჷ სომხურ ნინას, ქორთულს დო მუშ მოჯგირალას შხვა ნინეფწკჷმა. წჷმარინუ ჰიპოთეზა (1888-1916), ნამდა ქორთული ომოჯგირჷ სემიტურ ნინეფს დო ქართველურ ნინეფს იაფეტური ნინეფი გიოდუ (ბიბლიური ნოეშ სქუაშ — იაფეტიშ ჯოხოშე). სემიტური დო იაფეტური ნინეფი ართი (ნოეტური) ფანიაშ ჟირ ნოჸელათ მირჩქინჷ. გვალაშ კავკასიური ნინეფიშ დოგურაფაშ უკული მარიქ იაფეტური ნინეფიშ ქართაშა გემშეღჷ აფხაზურ-ადიღური, ჩაჩნური დო დაღესტნური ნინეფი ხოლო (1916-1920) დო იაფეტური ზოხორინელ ნინეფიშ ფანიათ მირჩქინჷ. უკულნეშე იაფეტურ ნინეფიშ ფანიაშა გემშეღჷ ბასკური, თაშნეშე წოხლენი აზიაშ დო სქირონაშქა ზუღაშ ღურელი ნინეფი: პელაზგური დო ეტრუსკული ნინეფი (1920-1923). ნახანდი "იაფეტური კავკაცია დო მასუმა ეთნიკური ელემენტი სქირონაშქა ზუღაშ კულტურაშ დორცხუაფას" (ქორთულო "იაფეტური კავკასია და მესამე ეთნიკური ელემენტი ხმელთაშუა ზღვის კულტურის შექმნაში") (1920) მარიქ იაფეტური ეთნიკური ელემენტი ქრონოლოგიურო უმოს ჯვეშო მირჩქინჷ, ვინდარო სემიტური დო ინდოევროპული — იაფეტიდეფი სქირონაშქა ზუღაშ გოჸორიშ უჯვეშაშ მახორობას წჷმარინუანდესია; თეშენი სემიტურწკჷმა მოჯგირალაშ ოკითხუქ მინწყჷ. აღიარაფილქ იჸუ იაფეტურ ნინეფიშ აკოჯვარაფაქ დიო სემიტურ, უმოს გვიანო ინდოევროპულ ნინეფწკჷმა.
გეჸვენჯი პერიოდის მარიქ მერთჷ თი აზრიშა, ნამდა იაფეტიზმეფი იდასურებუ მოსოფელიშ არძა ნინას. მუქ იაფეტური ნინეფი მირჩქინჷ ნინაშ უჯვეშაშ სტადიათ დო ნინეფიშ ფანიეფიშ ცნება გინივარუ.
1923 წანაშე (ნახანდი "ხმელთაშუა ზღვის ინდოევროპული ენები") მარიქ მეჭყვიდჷ კონტაქტი ორდოიან მენცარობაწკჷმა, ნამუთ ბურჟუაზიულ იდეოლოგიას გერსხუაფილო გჷმაცხადჷ, გინივარუ მუში პრინციპეფი, მუჭოთ უმუღებელი მარქსისტული მენცარობაშო დო დარცხუ "ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება", ნამუშ დონერგუასჷთ ძალათ ოცადჷდჷ სხუნუეფიშ ნინეფიშმენცარობას. მუქ გინივარუ ართიანშე ზოხორინელი მოჯგირე ნინეფიშ ფანიეფიშ რინა დო წჷმარინუ სტადიალური გოვითარაფაშ პრინციპი. თე პრინციპიშ მეჯინათ ნინეფი ართიანშე იშხვანერებუ გორჩქინაშ ვარინ, გოვითარაფაშ სტადიეფიშ მეჯინათ, სტადიეფიშ მუდანობა მარის ვაგურკვიებუ.
1926 წანას მარიქ გაჭყჷ მაართა აფხაზური ანბანი, ნამუსჷთ ლათინური ჭარალუა დოუდუ ოსხჷრო. თე ანბანქ 1928 წანას დითირჷ, უკული გვალო გეუქვუ დო დითირჷ ქორთული ჭარალუაშ ოსხჷრს დორცხუაფილი აფხაზური ჭარალუათ.
1950 წანას ონინეფიშმენცარე დისკუსიაქ ოძირუ, ნამდა ახალი ონინეფიშმენცარე მოძღვარუა ვარე მარქსისტული თეორია დო თე თეორიაშ დუდი დვალირობეფი უთინუ რე.
ფილოლოგია
მარის დიდი დამსახურება მეუჯღონს ქორთული დო სომხური ფილოლოგიაშ გოვითარაფას. დიდი თია მიშეღჷ მუქ ქართველური ნინეფიშ დოგურაფაშ საქვარს (გჷშაკერძაფილო ახალი ონინეფიშმენცარე მოძღვარუაშ დორხცხუაფაშახ). გჷმაბჟინუ ის (რუსულ ნინაშა) "ძველი ქართული ენის გრამატიკის ძირითადი ტაბულები" (1908), "ჭანურის გრამატიკა" (1910), "ძველი ქართული სალიტერატურო ენა" (1925), "ქართული ენა" (ფრანგულო, მორის ბრიერწკჷმა ართო (1931), გურგაჩამალი ჭარილეფი შონურ ნინაშე. მუჩეს მიარე ეტიმოლოგია ქართველურ ნინეფიშ მასალაშე. გვალაშ კავკაციურ ნინეფშე არძაშ უმოსი ხანდა გედუ აფხაზურ ნინას დო მუდგაზმარენი რკვია მეუჯღუნუ. მუში ნიშულობა ვაუდინუაფუ მარიშ ნაჭარეფს სომხურიშ, მუჭო აკნაწყორა ნინაშე, (1911-1919). მარიქ 1921 წანას პეტროგრადის დარცხუმა "იაფეტიდოლოგიური (1922-შე — "იაფეტური") ინსტიტუტი", ნამუთ 1933 წანას დოთირუ "ენისა და აზროვნების ინსტიტუტიქ". მარიშ ინიციატივათ დირცხუ გეჸვენჯი ომენცარე სერიეფქ "Тексты и разыскания по армяно-грузинской филологии", 1900-1913; "Материалы по яфетическому языкознанию", "Яфетический сборник", 1922-1932; "Язык и мышление", 1933-1949; "Христианский Восток", "Bibliotheca Armeno-Georgica", "Monumenta hagiographica Georgica"  დო შხვა.
ჭარუობა დო კულტურა
მარიქ დიდი ხანდა გედუ ქორთულ ოშურიელე დო ოერე ჭარუობეფიშ დო კულტურაშ ოკითხუეფიშ დოგურაფას ფუნდამენტური მონოგრაფიული გჷმორკვიებეფით. მუქ ჯვეში ხეშნაჭარეფიშ მეჯინათ, მენცარული კომენტარეფით, ლექსიკათ დო რუსული ნათანგეფით გჷშაშქუ „პეტრე იბერის ცხოვრება“ (1896), იპოლიტე რომაელის „თარგმანებია ქება-ქებათაჲ“ (1901), ბასილი კესარიელიშ „ფიზიოლოგი“ (1904), ანტიოქე სტრატიგიშ „იერუსალიმის წარტყვევნაშ“ არაბული ტექსტიშ ქორთული ნათანგა (1909), გჷშაკერძაფილო ნიშულამი რდჷ გიორგი მერჩულეშ „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება“ (1911). იოანე პეტრიწიშა მეჯღუნილი გჷმორკვიებეფით (ЗВО ტ. XIX, 1909) მარიქ ოსხირი ქინურღუ ქორთული ჯარალუაშობური ფილოსოფიური აზრის გოვითარაფაშ ისტორიულ დოგურაფას.
ნიშულამი გჷმორკვიებეფით მეუჯღვინჷ მარიქ ქორთული კლასიკური ოერე ჭარუობაშ ქილინჯეფს: მაართაქ გჷშაშქუ გჷმორკვიებეფით დო კომენტარეფიშამო „აბდულმესიანი“ დო „თამარიანი“ („ძველი ქართველი მეხოტბენი“, რუსულ ნინაშა, 1902). გჷმარკვიუ „ამირანდარეჯანიანწკჷმა“, „ვისრამიანწკჷმა“, „შაჰნამეწკჷმა“, „რუსუდანიანშაჰნამე“ მერსხუაფილი ქორთულ-სპარსული დო ქართულ-არაბული ლიტერატურული ურთიართალეფიშ ოკითხუეფი. მარიქ ოსხირი ინურღუ რუსთველოლოგიას, მუჭოთ ომენცარე დისციპლინას, გჷშაკერძაფილი ხანდა გედუ ყილოშტყებამიშ (ვეფხისტყაოსანი) ტექსტიშ ოკითხუეფს, რუსთაველიშ იდეოლოგიაშ დო მუში ფარანიშ დოგურაფას, გჷშაშქუ პოემაშ პროლოგიშ დო ეპილოგიშ ტექსტეფი («შოთა რუსთაველის „ყილოშტყებამი“ დაჭყაფუ დო ოთებუ სტროფეფი», რუსულ ნინაშ, 1910) გჷმორკვიებეფით დო რუსულ ნათანგათ; ნიშულამი რე მუში ნახანდი რუსთაველიშ ფარანიშ დო კულტურულო გარემოშე „ვეფხისტყაოსანი და ახალი კულტურულ-ისტორიული პრობლემა“ (1917). thumb|ნოღა [[ანისი: გონთხორუეფი ნიკოლოზ მარიშ ხემანჯღვერობათ, 1905]]
ისტორია
მარის დიდი დამსახურება მეუჯღუნს საქორთუოშ ისტორიაშ მენცარულ დოგურაფას ხოლო. ფეოდალური ხანაშ ზოხოურ უგურკვიებუ პრობლემეფშა მეგორაფაშ მოხ, (ტაო-კლარჯეთიშ ისტორიაშ ოკითხუეფი, ანისის მეგორაფილი ეტიფანე ქართლიშ კათალიკოსიშ მიკნაჭარაშ ანალიზი დო შხვა), მუს ორხველჷ "საქართველოს ისტორია" (პეტერბურგი, 1906) რუსულ ნინაშა, ნამუსჷთ გინოჩამილი რე ქორთუ კათაშ ისტორია ჯვეში წანაშეკოროცხუაშ II ვითოშწანურაშ დალიერშე; გური რე ჩამილი ქორთუ კათა ეთნოგენეზიშ პრობლემაშა ხოლო. საქორთუო-კავკაციაშ უჯვეშაში ხანაშ ისტორია ართ თელობას რე გინოჭყვიდილი (ქორთუ-კავკაციურ ტომეფიშ მორჩილ აზიაშე მიგრაციაშ, ქართველ-ბასკური პარალალეფიშ ოკითხუეფი დო შხვა)
არქეოლოგია
მარიშ მენცარულ ღვაწაფს გარკვეული აბანი უკინებუ არქეოლოგიას ხოლო. მუშ ხემანჯღვერობათ წარმებულ გონთხორუეფს ანისის (1892 წანაშე) დიდი ნიშულობა უღუდუ შქა ოშწანურეფიშ სომხური ნოღეფიშ დო კულტურაშ ისტორიაშ დოგურაფაშო. 1893 წანას დიჭყჷ ვორნაკიშ საფულეეფიშ გონთხორუაქ, გჷშაკერძაფილო ნოჸოფიერი რდჷ გონთხორუეფი ვანიშ ტობაშ (თურქეთი) ობჟათე წყარპიჯის 1916. თაქ მარიქ გოშიფრჷ იოსებ ორბელიშ მინაგორეფი ურარტუშ მაფაშ, სარდურ II-შ (760-730) ჩინებული სალიშობური მიკნაჭარა, ნამუშ ართ-ართ ბირგულს მოშინაფილი რდჷ კულხაშ (კოლხაშ) ქიანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:ქორთუ ნინეფიშმენცარეფი კატეგორია:ქორთუ ბჟაეიოლიშმარჩქენჯეფი კატეგორია:დუნაბადი 1865 კატეგორია:ნაღურა 1934
ჯერი გოლდსმითი
მინი|მარჯვნივ|ჯერი გოლდსმითი ჯერი გოლდსმიტი (დ. 10 ფურთუთა, 1929 – ღ. 21 კვირკვე, 2004), ამერიკალი კინო-კომპოზიტორი. გომორძგვილი აფუ ოთხი ემიშ პრემია დო ართი ოსკარი ფილმშო „ომენი“ (1977). ოსკარიშ პრემიას თინა გვალო ვითოშკვითშა რდჷ წჷმორინაფილი. მუსიკას თარო ჭარუნდჷ ხანტურული ფილმეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1929 კატეგორია:ნაღურა 2004
პოლ ფლორი
პოლ ჯონ ფლორი (ინგლ. Paul John Flory; დ. 19 მანგი, 1910, სტერლინგი, ილინოისი, ააშ — ღ. 9 ეკენია, 1985, ბიგ-სიური, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, გურაფულენდჷ პოლიმერეფიშ, მაკრომოლეკულეფიშ ფიზიკურ ქიმიას, მაკრომოლეკულეფიშ თეორიული დო ექსპერიმენტალური რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1974 წანას.
ბიოგრაფია
პოლ ფლორიქ დებადჷ 1910 წანაშ 19 მანგის, ილინოისიშ ნოღა სტერლინგის. ფლორი გურაფულენდჷ ელგინიშ სკოლას, ილინოისის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ მანჩესტერიშ კოლეჯის (ასეიან მანჩესტერიშ უნივერსიტეტი (ინდიანა)), სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი ქიმიას 1930 წანას. მანჩესტერიშ კოლეჯიშ უკულ ფლორი გურაფულენდჷ ოჰაიოშ შტატიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1934 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ ფლორი მუშენდჷ ამერიკულ ქიმიურ კომპანიას DuPont-ის დო შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ პროფესორი. პოლ ფლორი რდჷ ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი 1974 წანას დო პიტერ დებაიშ პრემიაშ ლაურეატი 1969 წანას. პოლ ჯონ ფლორიქ 1954 წანას მიპალუ კოლვინიშ მენდალი, 1968 წანას ჩარლზ გუდირიშ ჯოხონობაშ მენდალი, 1971 წანას ელიოტ კრესონიშ მენდალი, 1977 წანას პერკინიშ მენდალი, 1974 წანას პრისტლიშ მენდალი. 1974 წანას პოლ ფლორის გინოჩეს პრესტიჟული მენცარობაშ ერუანული მენდალი. პოლ ფლორე რე 300-შე უმოსი მენცარული პუბლიკაციაშ, სტატიაშ დო წინგიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1910 კატეგორია:ნაღურა 1985
ჯეკ ჯონსონი
ჯონ არტურ ჯონსონი (ინგლ. John Arthur Johnson ; დ. 31 მელახი, 1878, გალვესტონი, ტეხასი, ააშ — ღ. 10 მანგი, 1946, ფრანკლინტონი, ოორუე კაროლინა, ააშ) — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი მონკა წონაშ კატეგორიას, მაართა აფრო-ამერიკალი, ნამუქით მიპალუ მოსოფელიშ ჩემპიონიშ ტიტული (1908-1915). ჯონსონიშ კარიერაშე არძოშ უმოსო შინელი რე ჯონსონიშ მატჩი ჯეიმს ჯეკსონ ჯეფრისიწკჷმა 1910 წანას, ნამუსით გიოდვეს ოშწანურაშ ლჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:ნაღურა 1946
თანახი
thumb|თანახიშ დუდხასჷლა (1008 წ). თანახი (ურიულო תַּנַ"ךְ) — წიმინდე ჭარილეფიშ დუდჯოხო, ეჭოფილი ივრითის (ქირსიანული ტრადიციას, პრაქტიკულო რსულაშო ომანგჷ ჯვეში აპიანს).
ზიტყვა ”თანახი” რე აკრონიმი, აკოდგინელი თანახიშ სუმი ნორთიშ პირველი ასოეფიშე:
კატეგორია:თანახი კატეგორია:იუდაიზმი კატეგორია:ჯვეში აპიანი
სვიტავიშ რაიონი
სვიტავი (ჩეხ. Okres Chrudim) — რაიონი პარდუბიცეშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ხრუდიმი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 378,56 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 104 557 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 76 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ლელუბანი
ლელუბანი — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, გლდანიშ თემს. ზუღაშ დონეშე 1120 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 16 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
დიქტატურა
დიქტატურა (dictatura) — ავტოკრატიული პოლიტიკური რეჟიმი, ნამუშ ბორჯის ხეშუულებას მაღტუნს დიქტატორი — ადამიერი, ნამუშ ხემანჭუობა ვარე გოხურგელი კონსტიტუციათ ვარდა ნამუგდაინ კანონდვალუათ.
ჯვეშ რომს დიქტატურა რდჷ ბორჯიშიანი პოლიტიკური რეჟიმი; უგნუდვალუ სიტუაციაშ ბორჯის უგუხურგუე პოლიტიკური ხემანჭუობა გჷნაჩამუდჷ ართ ადამიერს — დიქტატორს.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ISSN
ISSN ედომუშამო ინგლ. International Standard Serial Number - უნივერსალური ნომერი რე, ნამუთობეშტალი ვარა ელექტრონული პერიოდული გჷმოჩამაშ იდენტიფიკაციაშოთ გჷმირინუაფუ. ნომერი იკათუანს ბრუო ციფრის. მაბრუო ციფრი საკონტროლო რე.
ISSN სისტემა ეჭოფილქ იჸუ 1975 წანას მუჭოთ ოერეფოშქაშე სტანდარტი ISO 3297 დო გეახალჷ 2007 წანას.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ISO სტანდარტეფი
ჯვ. წ. 804
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 804 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
2039
დღახუეფი
კატეგორია:
ჭალე (წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი)
ჭალე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, იდვალუაფუ წყარმალუ ინგირიშ მარძგვანი პიჯის, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციული თანჯაშ გოხოლუას. ზუღაშ დონეშე 240 მეტრას, ნ. წალენჯიხაშე დოჩილითაფირი რე 24 კილომეტრით, ნ. ჯვარშე 6 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 900 კოჩი.
ჭალე ჭალეშ თემიშ ცენტრი რე. თემშა თაშნეშე მიშმურს ოფუტეეფი: ეწერფერდი დო ფოცხოენწერი. 2008 წ. რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაშ პერიოდის ოფუტეშ მინალუწკჷმა გერედჷ რუსეთიშ საოკუპაციო ჯარეფიშ ბლოკ-ოჯინუ.
ჭალეშ თემიშ ტერიტორიას ფუნქციონირენს სუმი სკოლა, ჟირი ობაღანე ბაღი, ამბულატორია, ოკონცერტე დარბაზი, ოთხი ოკუჩხბურთე მოედანი. თემიშ აკოდგინალუას რე ნოღაშ ტიპიშ დოხორინი ფოცხოენწერი, სოდეთ მოხვადჷ გინორაჸილ პიჯეფიშ ინოხორინქ. თემიშ რწმუმაფილი რე ავთანდილ მანია, დეპუტატი რაიონულ ოკათუეშის - დავით ხასაია.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კოპეშიაშობურეფი
კოპეშიაშობურეფი (Cucurbitaceae) — ჟირლებერამი ჩანარიშ ფანია. ართწანიანი, კანკალეშა მიარეწანიანი გონთხაფილი ვარდა ღოღაია ოდიარეეფი, ოშა-გოშათ ბართვეფი დო მორჩილი ჯალეფი რე. უღჷნა ხუთწვანდამი, უმოს შხირას ართსქესამი, ფურცელეფმიშარდილი პილეფი; გიმენი სუმბუდნა ნასკვი, ართი კუნტა, სუმი ნალიშობური ძგონძგოთ თებული სჷმეტი; უმენტაშო მიარეთასამი კოპეშია გუმნაღელით.
ჩინებული რე 90-შახ გვარი დო 760-შახ გვარობა. თარო გოფაჩილი რე ტროპიკეფს. საქორთუოს ხვალე 2 გვარი — ლეშურა დო კინტირა ჩანს. ომეურნე შანულობაშ რე კინტირი, შინკა, კოპეშია, ხაბურზაკი, ხოკორია კოპეშია, ლუფა, კოლოქვინთი. კანკალე კოპეშიაშობურეფი სამანგათ, ტლანდიანტა, დეკორატიული რე.
ავტოკრატია
ავტოკრატია (ბერძენ. αυτός, სქნით დო ბერძენ. κρατέω, მართუა) — სახენწჷფოშ მართუალაშ ფორმა, ნამუშ ბორჯის ედომუშამი ნძალაუფლება ხვალე ართ ადამიერს უკებჷ.
სქოლიო
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
კაუნასიშ მაზრა
კაუნასიშ მაზრა (Kaunas County) — მაზრა ლიეტუვაშ ცენტრალურ ნორთის. მაზრა უხურგანს მარიამპოლეშ, ალიტუსიშ, ვილნიუსიშ, შიაულიაიშ დო ტაურაგეშ მაზრეფს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მაზრას გეჸვენჯი ტერიტორიეფი რე:
დოლასვიფი
დოლასვიფი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ბეჩოშ თემიშ  ცენტრი (ოფუტეეფი: დოლასვიფი, ბაგვდანარი, გალაში, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი). იდვალუაფუ უშბაშ მასივიშ ობჟათე კართეს, წყარმალუ დოლრაშ (ინგირწყარიშ მსრძგვანი ნადუ) ლეხერს. ზუღაშ დონეშე 1320 მ, მესტიაშე 18 კმ-შ მეძენას. ოფუტეს რე მინერალური წყურგილე.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 805
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 805 წანა.
Universal Studios
Universal Studios (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ Universal Pictures) — ასე არსებული ჰოლივუდიშ კინოსტუდიეფშე უჯვეშაში რე. დჷმარსხუაფალი რე კარლ ლემე, 1912 წანას. 1915-1925 წწ. — ააშ-იშ კინოკომპანიეფიშ შქას უშხუაში რდჷ. 2004 წანაშე — კომპანია NBC Universal-იშ საწარმე გუმნართი რე.
ჯვ. წ. 805
ნაღურა
კატეგორია:
Universal Studios
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ააშ-იშ კინოკომპანიეფი
ბიდგოშჩი
ბიდგოშჩი (Bydgoszcz, Bromberg — ბრომბერგი) — ნოღა პოლონეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, კუიავო-პომერანიაშ სავოევოდეშ ართ-ართი ადმინისტრაციული ცენტრი ტორუნიწკჷმა ართო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
მეჟა
მეჟა (Meža სლოვენ., Mieß გერმ.) რე წყარმალუ კარინტიას, ავსტრია დო სლოვენიას, წყარმალუ დრავაშ მარძგვან ნადუ. მეჟა იჭყაფუ ავსტრიას, კარინტიას, კარავანკეშ გვალეფს, ინაკათუ დრავას სლოვენიაშ ნოღა დრავოგრადის. წყარმალუშ სიგინძა რე 43 კმ. ათავრეშე 42 კმ. სლოვენიას რე. აუზიშ ფართი რე 551.7 კვ.კმ. ათავრეშე 543 სლოვენიას რე.
ახალი ზელანდიაშ სუბანტარქტიკული კოკეფი
ახალი ზელანდიაშ სუბანტარქტიკული კოკეფი — ახალი ზელანდიაშ კოკეფი მუშ ობჟათეჸურე, იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი.
იკათუანს კოკეფიშ ხუთ ბუნას: ანტიპოდიშ კოკეფი, ოკლენდიშ კოკეფი, ბაუნტიშ კოკეფი, კემპბელიშ კოკეფი, სნარესიშ კოკეფი.
კოკეფიშ გჷშართუალაქ გეოლოგიური ავსტრალიაშე მოხვადჷ 60-85 მილიონი წანაშ წოხოლე, ნორთიქ ანტარქტიდას დეთხიუ უმოს ორდო 130 - 85 მილიონი წანაშ წოხოლე.
ირი არქიპელაგი გჷშეგორუ დორხველი მიკროკლიმატით დო უნიკალური, ენდემური ფლორათ დო ფაუნათ. კოკეფი თელო უდუხორუ რე, მუნეფიშ მოძირაფა აკობორკილი რე ტურისტეფშო. თაქ კუნტახანურო მახორუ კათას მუშეფუ, მენცარეფი დო მეტეოროლოგიური სადგჷმეფიშ ალმახანდეეფი აკმადგინანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ახალ ზელანდიას კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ კოკეფი
უსტი-ნად-ორლიციშ რაიონი
უსტი-ნად-ორლიცი (ჩეხ. Okres Ústí nad Orlicí) — რაიონი პარდუბიცეშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე უსტი-ნად-ორლიცი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 258,31 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 137,270 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 109 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
შიშა-პანგმა
შიშა-პანგმა (ჩინ. 希夏邦马峰, Xīxiàbāngmǎ Fēng) — კონკა ჩინეთის. წჷმარინუანს დიხაუჩაშ ართ-ართ უმაღალაშ კონკას. თიში სიმაღალა რე 8027 მ. თე მაძირაფალოთ კონკა მოსოფელს მა-14 აბანს იკენს. თინა ბრუოვითოშიანეფიშ ეკონია კონკა რე. ტიბეტური ჯოხო „ში შა სბანგ მა“ ზიტყვაზიტყვათ ითანგჷ, მუჭო „კონკა ოდიარამი ველეფიშ დუდს“. შიშა-პანგმა იდვალუაფჷ ობჟათე-ცენტრალურ ტიბეტის, ნეპალიშ ხურგიშე მუსხირენ კილომეტრის. კონკა აკა ბრუოვითოშიანი რე, ნამუთ ედომუშამო ჩინეთიშ ტერიტორიას იდვალუაფჷნ. შიშა-პანგმაშა მაართა ეშულა მანჯეს ჩინარ ალპინისტეფქ 1964 წანაშ 2 მესის. თენა რდჷ ეკონია ბრუოვითოშიანი, ნამუთ ადამიერქ ლესქერჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი კატეგორია:ჰიმალაი
არისტოკრატია
არისტოკრატია (ἀριστεύς „არისტენს“ — საუჯგუშო, დიდგვაროვანი; „კრატოს“ — ნძალაუფლება) — მართუალაშ ფორმა, ნამუშ ბორჯისთ ნძალაუფლება უკებჷნა არისტოკრატეფს.
არისტოკრატია თაშნეშე შანენს არისტოკრატეფიშ ართობურობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი კატეგორია:ანტიკური ხანა
ფოლადიშ სტადიონი
ფოლადი — სპორტული კომპლექსი დო ხელუანუროფორუამი სპორტული სტადიონი საქორთუოს, ნოღა რუსთავს. უმოსო გჷმირინუაფჷ ოკუჩხბურთე მატჩეფშო. ფოლადიშ სტადიონი 1948 წანას გედგეს. რე ოკუჩხბურთე კლუბ მეტალურგიშ მოედანი. ინტირინუანს 10,720 მაჯინეს. ოკუჩხბურთე მოედანიშ ზჷმა რე 105X68 მეტრი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:რუსთავიშ სპორტი კატეგორია:ოკუჩხბურთე უმაღალაშ ლიგაშ კლუბეფიშ სტადიონეფი
ჩატისგარჰი
ჩატისჰარჰი (छत्तीसगढ, Chhattisgarh) — შტატი ინდოეთიშ ცენტრალურ ნორთის. დირსხუ 2000 წანაშ 1 გერგობათუთას, შტატი მადჰია-პრადეშიშე 16 რაიონიშ გჷშართუალაშ შარათ. უხურგანს გეჸვენჯი შტატეფს: მადჰია-პრადეში, მაჰარაშტრა, ანდჰრა-პრადეში, ოდიშა (ჸოფ. ორისა), ჯარხანდი, უტარ-პრადეში. შტატიშ ფართობი 136 034 კმ², მახორობა 25 540 196 ადამიერი (2011). ნანანოღა — რაიპური. შხვა უშხუაში ნოღეფი — ბჰილაი, ბილასპური, კორბა.
გეოგრაფია
შტატიშ ოორუე ნორთი ინდ-განგიშ რზენიშ გოხოლუას იდვალუაფუ, შტატიშ ცენტრალური ნორთის იდვალუაფუ ჸოფირი დიხამი წყარმალუ მაჰანადიშ ლეხერი — შტატიშ თარი ორზაშ მომაჸონაფალი რაიონი; შტატიშ ობჟათე ნორთი დეკანიშ გაბარს იდვალუაფუ, წყარმალუ გოდავარიშ ღანჩოს. შტატიშ ტერიტორიაშ 40 % ტყას აფჷ ფორილი.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 27 ოლქი:
ფინური ნინა
ფინური ნინა — ფინარეფიშ ნინა, ორხველჷ ფინურ-უგრული ფანიაშ ბალტიურ-ფინურ ბუნას. ფინურიშ დიალექტი რე კარელიური, ნამუთ რუსეთიშ ფედერაციაშ კარელიაშ რესპუბლიკას რე გოფაჩილი.
ზოგადი ჩინებეფი
ფინური ნინა ირთუ ბჟადალურ დო ბჟაეიოლურ კილოეფო დო 7-8 დიალექტო.
ჩატისგარჰი
ეკონომიკა
შტატიშ თარი საწარმე — ენერგეტიკა, უჩა დო ჭარჭულია მეტალურგია. კერზოთ, ბჰილაის იდვალუაფუ ინდოეთის ართ-ართი უშხუაში მეტალურგიული კომბინატი. კორბას მუშენს ტიბელექტროსადგჷმეფი — ქიანას ართ-ართი უშხუაში რე. თაშნეშე გოვითარაფილი რე ცემენტიშ დო ქიმიურ წარმება (მინერალური სასუქეფიშ წარმება). ოფუტეშ მეორნობაშ თარი კულტურა — ორზა, თაშნეშე მოჸუნა ქობალკაკალი დო ლაიტი.
ფინური ნინა
სტატუსი
ოფიციალური ნინა:
ჩატისგარჰი
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფი დო მორსხუე ტერიტორიეფი
ფინური ნინა
სტატუსი
გოფაჩუაშ არანი:
შვედეთი, ააშ, კანადა
ბეშიქთაშიშ რაიონი
ბეშიქთაში (Beşiktaş) — სტამბოლიშ კომერციული დო კულტურული რაიონი. ბეშიქთაში თურქულ ნინაშე გჷნითანგუ მუჭოთ „ოარკვანე ქუა“ (beşik — არკვანი, taş — ქუა).
ოწოხოლე თე აბანს არსებენდჷ ბიზანტიური დოხორელი პუნქტი დიპლოკიონიონი, უკული არქეიონი. ბეშიქთაში ეკონია ოსმალეთიშ სულთანეფიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეთიშ რაიონეფი
ლუბუმბაში
ლუბუმბაში (Lubumbashi) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა. ჟიმოლენი კატანგაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 1000 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 806
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 806 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ალბერ კლოდი
ალბერ კლოდი (ფრანგ. Albert Claude; დ. 24 მარაშინათუთა, 1899, ლონგლე, ბელგია — ღ. 22 მესი, 1983, ბრიუსელი, ბელგია) — ბელგიარი-ამერიკალი ციტოლოგი დო ექიმი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1974 წანას (ჯორჯ პალადე დო კრისტიან დე დიუვიწკჷმა ართო). გურაფულენდჷ ლონგლეშ სკოლას, უკულ მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. ლჷმაშ თებაშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ლიეჟიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია მედიცინას 1928 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ბერლინიშ გერმანულ ინსტიტუტის. 1929 წანაშე მუშენდჷ როკფელერიშ უნივერსიტეტის. როკფელერიშ უნივერსიტეტის მუშობაშ ბორჯის, 1930 წანას, ალბერ კლოდიქ აკიმუშუ თოლიშ გორთუალაშ ტექნიკა დო ჸათე მეთოდიშ გიმორინაფათ ძირუ დო გიმირკვიუ ორგანელეფიშ კომპონენტეფი: მიტოქონდრია, ქლოროპლასტი, ენდოპლაზმური ბადე, გოლჯიშ კომპლექსი, რიბოსომა დო ლიზოსომეფი. ალბერ კლოდი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ გიმირინუ ელექტრონული მიკროსკოპი ბიოლოგიას. 1945 წანას კლოდიქ გჷმაბჟინუ თოლიშ დეტალური სტრუქტურა. კლოდიქ დიდი თია მიშეღჷ ციტოლოგიაშ გოვითარაფაშა. ალბერტ კლოდი მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ჟიულ ბორდეშ ჯოხონობაშ კიბოშ რკვიებაშ დო კურნალობაშ ცენტრიშ დირექტორი, ბრიუსელიშ დუდიშული უნივერსიტეტიშ, ლიუვენიშ კათოლიკური უნივერსიტეტიშ დო როკფელერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. კლოდი რდჷ ბელგიაშ მედიცინაშ აკადემიაშ, ბელგიაშ მენცარობაშ დო ხელუანობაშ ომაფე აკადემიაშ, საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური დო მოდენაშ, ბრნოშ, ლიეჟიშ, გენტიშ, ლიუვენიშ დო როკფელერიშ უნივერსიტეტეფიშ საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელგიარეფი კატეგორია:ბელგიარი-ამერიკალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1983
ნუბიაშ ტიოზი
მინი|250პქ|ნუბიაშ ტიოზი (ობჟათეჸურე) ნუბიაშ ტიოზი (არაბ.صحراء النوبة‎) იდვალუაფუ აფრიკას, ოორუე-ბჟაეიოლ სუდანს, წყარმალუ ნილოსიშ დო ჭითა ზუღაშ შქას. წჷმარინუანს საჰარაშ ტიოზიშ ბჟაეიოლ რეგიონს. გინოზინდილი რე 400,000 კმ²-ის. რეგიონი სქჷრე რე; თაქ, ფაქტობურო, ჭვემა დღას ვა მოურს, ვა რე ოაზისეფი. თე ტერიტორიაშ ტრადიციული მახორუეფი რენა ნუბიარეფი.
ნუბიაშ ტიოზიშ ტერიტორიას, ობჟათე ეგვიპტეს, კილაძირაფილი რე ამუდღარშახ ჩინებული უჯვეშაში არქეოასტრონომიული მეგალითი.
ტიოზიშ გოხოლუას იდვალუაფუ ნოღა აბიდია (სუდანიშ ტერიტორია).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი კატეგორია:სუდანიშ ტიოზეფი
ესვატინი
ესვატინიშ ომაფე (Kingdom of Eswatini, სვაზი/სვატი Umbuso weSwatini), 2018 წანაშახ — სვაზილენდიშ ომაფე (Kingdom of Swaziland) — სახენწჷფო ობჟათე აფრიკას. ქიანას ობჟათეშე, ობჟათე-ბჟაეიოლშე, ბჟადალშე დო ოორუეშე უხურგანს ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა (ხურგაშ სიგჷრძა — 430 კმ), ბჟაეიოლშე  მოზამბიკი (105 კმ). ქიანაშ ხურგეფიშ ედომუშამი სიგჷრძა — 535 კმ. ქიანაშ ედომშამი ფართობი — 17 363 კმ² (სქირონაშ ფართობი — 17 200 კმ²). ქიანა იდვალუაფუ ველდიშ პლატოს, ნამუთ ბჟადალშე ბჟაიოლიშჸურე რე გერთელი. ქიანაშ უმაღალაში კონკა — გვალა ემლემბე (Emlembe; 1862 მ.), უდაბალაში ჭურჭული — წყარმალუ ლუსუტფუ (უსუტსუ) (21 მ). ქიანაშ თარი წყარმალუეფი — ლუსუტფუ, კომატი, უმბელუზი. თარი ორთაშობური რესურსეფი: ნოშქერი, ჯა-ტყა, ჰოდროენერგეტიკული პოტენციალი, მორჩილი ორქოშ დო ალმასიშ მადანეფი. ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 11 % ოხონალ დიხეფს უკებუ, ველეფს დო ოდიარალ აკანეფს — 62 %.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
thumb|left|ესვატინიშ ოლქეფი ესვატინი 4 ოლქო ირთუ:
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინი კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
მადჰია-პრადეშიშ ოლქეფიშ ერკებული
მადჰია-პრადეშიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 50 ოლქი რე.
ოლქეფიშ ერკებული
*
1 მესი
1 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 121-ა დღა (ნარკი წანეფს — 122-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა
დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა (República Dominicana) — კარიბიშ ზუღაშ კოკი ჰაიტიშ ბჟაეიოლ ჟირ-ნასუმორს მადვალუ ქიანა, ჰაიტიშ ელახ. ნანანოღა - სანტო-დომინგო. ჰაიტი სიდიდათ მაჟირა რე დიდი ანტილიშ კოკეფს შქას დო იდვალუაფუ პუერტო-რიკოშ ბჟადალშე, კუბაშ დო იამაიკაშ ბჟაეიოლშე. 1961 წანას, ოურდუმე დიქტატორ რაფაელ ლეონიდას ტრუხილიოშ ღურაშ უკული, ქიანა წჷმორინაფონი დემოკრატიაშჸურე უწურუანს დუდს დო თიშ უკული სიტუაციაქ ძალამო გეუჯგუშჷ. დომინიკარეფი შხირას მუნეფიშ ქიანაშა ქისქეია (Quisqueya) უჯოხონა, ჯოხო, ნამუთ კოკის აბანობური ტაინოშ ტომიშ ინდიარეფქ გიოდვეს.
thumb|left
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
დომაჟლიცეშ რაიონი
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ცენტრალური აპიჯალაშ ორგანიზაცია
sento (CENTO, CenTO, Cento) — ცენტრალური აპიჯალაშ ორგანიზაცია, (The Central Treaty Organization, The Baghdad Pact, Merkezi Antlaşma Teşkilatı, Bağdat Paktı,, حلف بغداد), 1955–1958 წანეფს თაშნეშე შხირას გჷმირინუაფუდჷ ჯოხო ბაღდადიშ პაქტი (ბაღდადიშ აპიჯალა) — ოურდუმე-პოლიტიკური ბუჯგუა არხო დო შქა ბჟაეიოლს, ნამუქჷთ გოართოიანაფილი ომაფეშ, ააშ-იშ დო თურქეთიშ ინიციატივათ გიჭყჷ, ნამუქჷთ 1955–1979 წანეფს იარსჷ.
კატეგორია:ოურდუმე ალიანსეფი კატეგორია:რგილი ლჷმა კატეგორია:ცენტრალური აპიჯალაშ ორგანიზაცია
მირნა (სავა)
მირნა რე წყარმალუ სლოვენიას, სავაშ მარძგვან ნადუ. წყარმალუშ სიგინძა რე 44 კმ. აუზიშ ფართი 294 კვ.კმ. მირნა იჭყაფუ ველიკა პრესკაშ ხოლოს, გიშმურს მირნაშ ველის დო ინაკათუ სავას, ოფუტე დოლენი ბოშტანიშ ტერიტორიას.
ბერტოლტ ბრეხტი
thumb|ბერტოლტ ბრეხტი ბერტოლტ ბრეხტი — (გერმ. Bertolt Brecht) (ედომუშამი ჯოხო გერმ. Eugen Berthold Friedrich Brecht ოიგენ ბერტოლდ ფრიდრიხ ბრეხტი). (დ. 10 ფურთუთა, 1898, აუგსბურგი, ბავარია ― ღ. 14 მარაშინათუთა, 1956, ბერლინი), გერმანალი პოეტი, პროზაიკოსი, რეჟისორი დო დრამატურგი, თეატრიშ რეფორმატორი, თეატრ "ბერლინიშ ანსამბლიშ" დჷმარსხუაფალი.
ბიოგრაფია
ბურჟუაზიულ ფანიას დჷნაბადი ბერტოლტ ბრეხტი ჭარუას ძალამი ორდოშე იჭყანს, თიში მაართა ნაწარმები 1914 წანას იბჟინუაფუ. თინა დიო ფილოსოფიას ეუფალებუ, უკული მედიცინაშ გურაფას იჭყანს დო მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ექთანო მუშენს. 1918 წანას ბრეხტი ჭარჷნს მუში მაართა პიესას, ბაალი. თეს მუთმაჸუნუ პიესეფი ობარხალეეფი (დაფდაფეფი) სერს (1919) დო ნოღეფიშ ჯუნგლეფს (1921). თე სუმი ნაწარმები ავტორიშ ანარქისტულ განს წჷმარჩქინანს.
1924 წანას ბრეხტიშ პიესეფი იდგჷმუ ბერლინც, რეინჰარდტიშით. კინ თე წანას ბრეხტიშ ოჸოროფულო გინმირთუ ელიზაბეტ ჰაუპტმანი. 1928 წანას ბრეხტი ორცხუანს სუმგროშამი ოპერას, მუთ მუში დო ოართეთ გერმანული თეატრიშ ართ-ართი უდიდაში წჷმოძინა რე. thumb|left|230px|ბრეხტიშ ნოჭახნაკუ თეატრი "ბერლინიშ ანსამბლიშ" გალე ბერლინს. მალას ბრეხტის ჩილო მოჸუნს ჰელენი დო გინმირთუ მარქსისტო. ნაციზმიშ ეფუშქუა აძულებურს ჸონს 1933 წანას ქჷდიტუას გერმანია, სოდეთ მუში ნაწარმებეფი აკრძალური იჸუაფუ. თინა შარალენს ევროპაშა (დანია, ფინეთი, რუსეთი), ოდო უკული აშშ-ს, კალიფორნიას იხორუ. 1947 წანას მუში მარქსისტული იდეეფიშ გურშენი თაჸურეშეთ აძულებური იჸი მიდეშარას თე ქიანაშეთ. თე პერიოდის იჭარუ ბრეხტიშ აკოქიმინჯალაშ დიდი ნორთი, თინეფ შქას გალილეიშ რინა, დიდა კურაჟი დო მუში სქუალეფი, არტურო უიშ წინანდეგობური ეკიულა, კავკაციური ცარციშ წირე დო მორჩილი ორგანონი თეატრიშოთ. თე ეკონიას მოჩამილიე ბრეხტიშური თეორია ეპიკური თეატრიშ დო "დისტანციაციაშ" გეშა.
1949 წანას დრამატურგი საბოლოოთ იხორუ ბჟაეიოლ ბერლინს, სოდეთ ხემანჯღვერენს თეატრის "ბერლინიშ ანსამბლი" დო გჷმოხანტჷნს სოციალისტურ პოზიციეფს. თინა ორცხუანს მარქსისტულ გეზაშ "ეპიკურ თეატრის". ხუჯის არზენს კომუნისტურ დიქტატურას დო, მუჟამცჷთ 1953 წანაშ 17 მანგის გერმანიაშ დემოკრეტულ რესპუბლიკას რინაშ პიჯალეფიშ გოუჯგუშაფაშო მუშეფიშ მასაშური ოპროტესტე გჷშულეფი იჭყაფუნ, ბრეხტი კინ თი დღას ჭარილს უჯღონანს ვალტერ იულბრიხტის დო უჩინანს, ნამდა ედომუშამო ხუჯის არზენს თარობას დო სხუნუეფიშ ჯარეფიშ მიშაჸუნაფას. თე ბორჯის წჷმორაგადანს ბრეხტი მუშ ჩინებულ ფრაზას: "კათა გლახათ ქოფირქენსჷდა დობთირუათ კათა!". გდრ-შ რეჟიმიშ დახე ოფიციალურ ფიგურათ გინორთელი ბრეხტი 1955 წანას ეთმეჭოფუნს სტალინიშ ოერეფოშქაშე პრემიას შვიდობაშენი. ბერტოლდ ბრეხტიქ ინფარქტით ღურჷ 1956 წანას.
სტილი
ბრეხტიშ ზალამი რდჷ აკურღვაფუდუკო თეატრალური ილუზია დო მაჯინე უძვილებუდუკო დოფირქებედუკო თიშე, მუთ სცენას მუთმოხვადუდუნ. ათეშ გეშა, მუში პიესეფი დიდაქტიკური ხასიათიშიე: ფშხირიე სცენას დაფეფს დოჭარილი მოიადეფიშ, მაქსიმეფიშ გჷშაღალა, პუბლიკაშა მეწურაფილი აპარტეეფი, პიესაშ კომენტარეფი, ობირე დინნართეფი დო ა.უ. თინა ათმაძვილენს მაჯინეს კრიტიკულო ქჷმკაჯინას ამბეს. თე პროცესიქ, ნამუსუთ ბრეხტი "დისტანციაციას" (Verfremdung-Effekt) უძახჷნ, დიდი გოლინა იღვენუ გეჸვენჯი მოითჷრიშ რეჟისორეფშა.
თეოკრატია
სქოლიო
კატეგორია:რელიგია დო პოლიტიკა კატეგორია:რელიგიური სამართალი კატეგორია:თეოკრატიეფი კატეგორია:ოლიგარქია კატეგორია:თარობა კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ჯვ. წ. 807
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 807 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნიირიშ ტიოზი
მინი|250პქ|ნიირის რუკა ნიირიშ ტიოზი — ტიოზი აფრიკას, ობჟათე კენიაშ ტერიტორიას. იდვალუაფუ მაგადიშ ტობაშ ბჟაეიოლჸურე დო ამბოსელიშ, ბჟადალ ცავოშ დო ნაირობიშ ნაციონალურ პარკეფს შქას. ტიოზიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ კაჟიადიშ რაიონიშ უდიდაში ნორთი. ტიოზი ნორმალურო ლამე რე, მუთ კილიმანჯაროშ გვალაშ დოინალფა რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი კატეგორია:კენიაშ გეოგრაფია
ქედა
ქედა — დაბა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, ქედაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით დაბას ოხორანს 1510 მახორუ.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი
ლისი (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)
ლისი — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის. თემიშ ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 820 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 598 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
2 მესი
2 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 122-ა დღა (ნარკი წანეფს — 123-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.