cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯონ ფარქუარ ფულტონი
ჯონ ფარქუარ ფულტონი (ინგლ. John Farquhar Fulton; დ. 1 გერგობათუთა, 1899, სენტ-პოლი, მინესოტა, ააშ — ღ. 29 მესი, 1960, ჰამდენი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ნეიროფიზიოლოგი დო მენცარობაშ ისტორიკოსი, გიმირკვიუ პრიმატეფიშ ნეიროფიზიოლოგია. გურაფულენდჷ მინესოტაშ უნივერსიტეტის 1917-1918 წანეფს, უკულ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1921 წანას. 1925 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯის. 1927 წანას ფულტონქ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორი ხარისხი ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ ფულტონი მუშენდჷ პიტერ ბენტ ბრეგემიშ ჰოსპიტალს, ბოსტონს, ჰარვი კუშინგიშ ხემანჯღვერობათ. რდჷ იელიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიოლოგაშ პროფესორი. 1947-1950 წანეფს ჯონ ფულტონი მუშენდჷ მენცარობაშ ისტორიაშ ჯარალუაშ პრეზიდენტო. ფულტონი რე ჰარვი კუშინგიშ, რობერტ ბოილიშ, ჯიროლამო ფრაკასტოროშ, ჯონ მეიოუშ, კენელმ დიგბიშ, ჯოზეფ პრისტლიშ დო შხვა მენცარეფიშ ბიოგრაფიეფიშ ავტორი. ჯონ ფარქუარ ფულტონი რდჷ Journal of Neurophysiology-შ რედაქტორი დო ჟურნალი Isis-იშ ორედაქციე სხუნუშ მაკათური.
ჯვ. წ. 23
ნაღურა
*
ჯონ ფარქუარ ფულტონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ნეიროფიზიოლოგეფი კატეგორია:ამერიკალი მენცარობაშ ისტორიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1960
ბდსმ
thumb|ძია ბსდმ-შ გოფაჩილი სიმბოლო რე ბდსმ ადამიერიშ სექსუალურ რჯებაწკჷმა მერსხილი პრაქტიკეფიშ ნერგვარობეფი რე. თარი გიმენბუნეფი გჷმიხანტუ აბრევიატურათ "ბდსმ", ნამუშათ მიშმურს:
კატეგორია:ბდსმ
ქორონიკონი
ქორონიკონი, ქორინიკონი (Χρόνος — ბორჯი, ჟამი, წანმოწანა) — საქორთუოს გიმორინელი „ოქიანუშ გოჭყაფაშე“ მოდელიშ შხვადოშხვა წანეფიშეკოროცხუაშ სისტემეფიშ ართამი ჯოხოდვალა, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილი რდჷ კაბეტი ინდიქტიონიშ მორთეფით. ქორთულ ისტორიულ წყუეფს გჷმირინუაფუდუ ართიანიშ პარალელურო მუჭოთ ანდრია ბიზანტიალიშ 5604-წანიანი, თეშ 5508-წანიანი დო შხვა წანეფიშეკოროცხუაშ სისტემეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კალენდარი კატეგორია:წანეფიშეჭარუა
კოგურიო
კოგურიო — კორეალეფიშ ართ-ართი ტომეფიშ გოართოიანაფაშ დო მოგვიანაფათ კორეაშ სუმი ომაფეშე ართ-ართიშ ჯოხოდვალა. კოგურიოშ კათას I ოშწანურაშ დაჭყაფუს უკებუდჷ წყარმალუ იალუშ შქა მალობა, ასე, ეშანულ წყარმალუს გინმურს ჩინეთიშ დო ოორუე კორეაშ ხურგი.
კოგურიოშ გეშა მაართა თხობელენს III ოშწანურაშ ჩინური ისტორიული წყუ. კოჩოსონიშ ლჷმაშ უკული კოგურიოალეფქ გემშართეს სიუანტუშ ოლქიშ აკოდგინალუაშა. ტომეფიშ გოართოიანაფა — კოგურიოქ ხანიშ დინასტიაშე ზოხორინელო მიპალჷ ჯვ. წ. 37 წანას. III ოშწანურას გიორჯგინჷ ვეიშ ომაფექ, მორო მოგვიანაფათ გოვითარაფაშ კონკის მიოჭირინჷ.
თეხანური ჯოხოდვალა „კორეა“ მოურს შქა ოშწანურეფიშ სახენწჷფო კორიოშე, ნამუთ მუშჸურე წჷმარინუანს კოგურიოშ კუნტა ვარიანტის.
კოგურიოშ ომაფეშ ნანანოღა რდჷ ჩოლბონი, კუნე, V ოშწანურაშე — ფხენიანი. სახენწჷფო რსენედჷ 668 წანაშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კორეაშ ისტორია კატეგორია:ჩინეთიშ ისტორია
გუჯარეთისწყალი
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 24
ნაღურა
*
ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკა
ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკა (Луганская Народная Республика; Луганська Народна Республіка) — მუშითგჷმოცხადაფილი რესპუბლიკა უკრაინაშ ბჟაეიოლ ნორთის, ლუგანსკიშ ოლქის. ლუგანსკიშ ოლქიშ დიდ ნორთის ასეშო კიევი აკონტროლენს. უკრაინა დო უკრაინული კონსტიტუცია 2014 წანაშ პირელს მანჯაფილჷ რეფერენდუმს ვაღიარენს დო ლორ-ს უკრაინაშ ნორთო კოროცხჷნს, ნამუთ ასეშო, რუსეთიშით რე ოკუპირაფილი. 2014 წანაშ 12 მესის, ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკაშ დე-ფაქტო ხეშუულობაქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და თიმ წანაშ 11 მესის ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკაშ მუშითგიშარკვიებაშ რეფერენდუმს გიშმაგორალეფიშ 96,2%-ქ ხონარი რეგიონიშ ზოხორინალაშ დო ახალი რესპუბლიკაშ გოჭყაფას მეჩჷ. თეშ უკული ლორ-შ ხეშუულობაქ რუსეთწკჷმა მესვარუაშ დო დონეცკიშ ოკათე რესპუბლიკაწკჷმა კონფედერაცია „ნოვორასიას“ (Новороссия) დოართოიანაფაშ კორინი გჷმოთქუ. 2014 წანაშ 11 მანგის, ლორ-ქ რუსეთის დო 14 შხვა სახენწჷფოს მუნეფიშ ზოხორინალაშ აღიარაფა ქოთხუ.
ასეშო ლორ აღიარჷ ხვალე ობჟათე ოსეთიქ დო დონეცკიშ ოკათე რესპუბლიკაქ.
უკრაინაშ ხეშუულობა ლორ-იშ მოხუჯეეფს ტერორისტეფო დო სეპარატისტეფო მირჩქინანს დო თინეფიშ სააწმარენჯო ანტიტერორისტულ ოპერაციას მანჯენს (ოერეფოშკაშე კათაფათ გაჩერდჷ 2014 წანაშ ეკენიას დო 2015 წანაშ დაჭყაფუს). ოპერაციაშ დაჭყაფუშ პერიოდიშ აბანობური საოლქე სხუნუშ დეპუტატეფქ გაცხადეს, ნამჷ-და უკრაინაქ პატი ცას ოკო ლუგანსკის მახრუ კათაშ ნებას დო დახასიათეს ოპერაცია მუჭოთ „ტერორისტული“ დო მუნეფიშ კათაშ სააწმარენჯო ქიმინჯეფო.
სქოლიო
კატეგორია:მუშითაღიარაფილი ქიანეფი კატეგორია:ლუგანსკიშ ოკათე რესპუბლიკა კატეგორია:ნოვორასია (კონფედერაცია)
კრუკედი
კრუკედი (ინგლ. Crooked River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. კრუკედი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ საუზ-ფორკ-კრუკედიშ დო ბივერ-კრიკიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ დეშუტის. კრუკედიშ სიგჷნძა რე 201 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,000 კვ.კმ. წყარმალუ კრუკედი გიშმურს ორეგონიშ ჯეფერსონიშ, დეშუტიშ დო კრუკიშ ოლქეფიშ ტერიტორიას. კრუკედიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღა პრაინვილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
მუმა ღორონთი
მუმა ღორონთი — წიმინდე სუმელაშ მაართა ჰიპოსტასი. მუმა ღორონთი, სქუა ღორონთიშ დო შურიწიმინდე ღოროთიშ წორი ღორონთი რე, ნამუეფით სუმხოლო ართო ართ ღორონთის — სუმელას აკმადგინანა.
კატეგორია:წიმინდე სუმელა
ჯვ. წ. 1274
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 6-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1274 წანა.
ჯვ. წ. 25
ნაღურა
*
ალექსეი ტოლსტოი
ალექსეი ნიკოლაიშ სქი ტოლსტოი (რუს. Алексей Николаевич Толстой; დ. 10 ღურთუთა, 1883 [ჯვ. სტ. 29 ქირსეთუთა, 1882], ნიკოლაევსკი, სამარაშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 23 ფურთუთა, 1945, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი ჭარუ, ნოველისტი, ესეისტი, დრამატურგი, პოეტი, ჟურნალისტი დო სცენარისტი. თიში ნახანდეფი უმოსო ორხველუდჷ ომენცარე ფანტასტიკაშ დო ისტორიული ბელეტრისტიკაშ ჟანრეფს.
გურაფულენდჷ სანქტ-პეტერბურგიშ ტექნოლოგიურ ინსტიტუტის 1901-1906 წანეფს. 1906 წანას ევროპაშა მიდართჷ. დიო დრეზდენს ცხოვრენდჷ, უკულ პარიზის. ლიტერატურული კარიერა 1900-იან წანეფიშე დიჭყჷ. მაართა წინგი, ლერსეფიშ კათელი "ლირიკა" 1907 წანას გჷმაბჟინუ. უკულ თის 1908 წანას მაჸუნჷ პოეტური კათელქ "ლენი წყარმალუეფიშ მელე". ტოლსტოიქ 1909 რუსეთიშა დირთჷ.
მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ტოლსტოი მუშენდჷ ოურდუმე კორესპონდენტო. გჷმათუთაშ რევოლუციაშ უკულ, მუჭოთ ანტიბოლშევიკიქ რუსეთი ქიდიტუ დო რუსეთიშა 1923 წანაშახ ვადურთინჷ. სსრრ-ს ტოლსტოი მერჩქინელი რდჷ ართ-ართ პოპულარულ დო პრივილეგირებულ ავტორო. თიქ კომუნისტურ იდეოლოგიას ჯგირო ქიმუხუჯუ. 1936 წანას ტოლსტოიქ გიშაგორილქ იჸუ სსრრ-შ ჭარუეფიშ რსხუშ მადუდეთ. სუმშა მიპალუ სტალინური პრემია.
ალექსეი ტოლსტოიშ ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: ტრილოგია შარა გოლგოთაშა (ნამუთ იკათუანს რომანეფს "დალეფი", "მავითობრუო წანა", "დღვირინა ოჭმარე"), ომენცარე-ფანტასტიკური რომანეფი აელიტა, ინჟინერი გარინიშ ჰიპერბოლოიდი, არიკი ორქოშ კილა, ანუ ბურატინოშ დუდსგინნაველეფი''.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი კატეგორია:რუსი პოეტეფი კატეგორია:რუსი დრამატურგეფი
დენი გლოვერი
დენი გლოვერი (Danny Glover დ. 22 კვირკვე, 1946, სან-ფრანცისკო) — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი დო პოლიტიკური აქტივისტი. ხოლო მეჸუნს ჰუმანიტარული საქვარუას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1946
ჯვ. წ. 1275
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 5-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1275 წანა.
ჰარვი კუშინგი
ჰარვი უილიამს კუშინგი (ინგლ. Harvey Williams Cushing; დ. 8 პირელი, 1869, კლივლენდი, ოჰაიო, ააშ — ღ. 7 გჷმათუთა, 1939, ნიუ-ჰეივენი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი პათოლოგი დო ნეიროქირურგი, ტვინიშ ქირურგიაშ პიონერი, მაართა მენცარი ნამუქჷთ გიმირკვიუ კუშინგიშ ლახარა.
ჯვ. წ. 26
ნაღურა
*
ჰარვი კუშინგი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი პათოლოგეფი კატეგორია:ამერიკალი ნეიროქირურგეფი კატეგორია:პულიცერიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1869 კატეგორია:ნაღურა 1939
კასერესიშ პროვინცია
thumb|250px|კასერესიშ აბანდვალა ესპანეთის კასერესი (Cáceres) — პროვინცია ბჟადალ ესპანეთის, ესტრემადურაშ ბჟადალ ნორთის. მუს ომძღჷ პორტუგალია დო ესპანეთიშ გეჸვენჯი პროვინციეფი: სალამანკა, ავილა, ტოლედო დო ბადახოსი.
პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 411,531 კოჩის (2007 წანაშ მუნაჩემეფით), ნამუშ ართი ნოხუთალი ოხორანს ნანანოღა კასერესის.
გილფი სიგურდსონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1989 კატეგორია:ისლანდიარი მობურთეეფი
კასერესიშ პროვინცია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
დარჩი
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 1276
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1276 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 27
ნაღურა
*
ლუბომბო
ლუბომბო (Lubombo) — ადმინისტრაციული რეგიონი ესვატინიშ ბჟაეიოლშე. ტერიტორია — 5945 კმ², მახორობა — 207 731 ადამიერი  (2007 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა სიტეკი. უხურგანს ქიანაშ დოსქილადირ სუმ რეგიონს — ოორუეშე ჰოჰოს, ბჟადალშე მანზინის, ობჟათეშე შისელვენის, თაშნეშე მოზამბიკიშ დო ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას ბჟაეიოლშე.
გეოგრაფია
ლანდშაფტი გვალამი რე, ტერიტორიაშ დიდი ნორთი უკებჷ ლებომბოშ გვალეფს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ლუბომბოშ რეგიონი დორთილი რე 11 რაიონო (tinkhundla):
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინიშ რეგიონეფი
2148
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 28
ნაღურა
*
მესკალობა
მესკალობა — ოფუტეშ მეურნობაშ დარგი, ნამუშ ეშაჩინებუ რე ფსკაშ დოჭყანაფა ადამიერიშ ოჭკომალი დო სინთელუანობაშ ოხვილური პროდუქტეფიშ — თოფურიშ, დღვილიშ, „ბჟაშ“ დგვინდგვიშ, ჭეოშ დო წარმაქიშ მიოღებელო. ფსკა ჯვარედინმაფირსალი ჩანარეფიშ ნტვერუაშით უძინანს ხილიშ დო ნობაღლენი კულტურეფიშ ოჰექტარე მოსალიანობას, აუჯგუშენს გუმნაღელიშ ხარისხის. საქორთუოს მესკალობაშ სიჯვეშა დო ფსკაშ ფანიაშ სიმიარე მეუწურუანს ჯვ. წ. IV ოშწანურაშ ბერძენი ისტორიკოსიშ დო ცხენენჯმადუდეშ ქსენოფონტეშ ნაჭარა წყუეს. საქორთუოს თარო რსებენდჷ მესკალობაშ 3 ფორმა: ტყაშური, გვერდო ჸუდეშური დო ჸუდეშური. ტაშური მესკალობაშ ულექინაში წესი რდჷ „კირდეშ ფსკაშ“ გუმნაღელიშ მოპალუა, ნამუთ საქორთუოშ მიარე კუნთხუს წჷმარინუანდჷ თოფურიშ დო დღვილიშ მეღებაშ შანულამ დო იროიან წყუს. თოფურიშ დო დღვილიშ მოპალუაშ ართ-ართი გოფაჩილი მოხუჯა რდჷ „ჯა-ფსჯაშა“ მაჯინობა, ნამუშ ღანკი რდჷ ტყაშური ფსკაშ ვარდა თიში გუმნაღელიშ მოპალუა. თე შვანს ფსკაშ ფანიაშ ასქილიდაფას ვაგასოფუდეს. თის ბუკიშ გოტახუა, ესვიტუა ვარდა ნქირაფა-ენქირაფა ჯოხოდჷ, ტყაშური მესკალობაშ უმოსი ოშა-გოშა სახე ფსკაშ ფანიაშ ჸუდეშა ჸონაფა რდჷ, ნამუთ ღანკი ფსკაშ პროდუქტეფიშ რეგულარულო გჷმორინაფა რდჷ.
გურიას დო აჭარას რსებენდჷ მესკალობაშ თიჯგურა ფორმათ, მუჟამსჷთ ფსკაშ სისტემატური ექსპლუატაცია ხვადუდჷ კინ ტყას, ხელუანურ ბუკეფს.
მესკალობაშ გოპატჷნაფილი ფორმა საქორთუოს ჸუდეშური მესკალობა რდჷ, ნამუთ გურიშხონარენდჷ ხელუანურ ბუკის დო ოგანგეთ გონწყილ ოფსკალეს. მესკალობაშ ისტორიას გიშმაგორჷნა 3 პერიოდის:
მესკალობაშ მენცარულ დარგო გჷმოქიმინუას ხე უნწყუ რუსი მესკალე პ. პროკოპოვიჩიშით ინოხვენამი ბუკიშ (1814) დო ჩეხი მესკალეშ ფ. გრუშკაშით თოფუროწირუშ გჷმოგონაფაქ (1865), ფ. იუბერიშ, ი. ჯერზონიშ, ი. სვამერდამიშ დო შხვეფიშ გჷმორკვიალეფქ. 1897 წანას შვეიცარალი, ფრანგი დო ინგლისარი მესკალობაშ ინიციატივათ გიჭყჷ ოერეფოშქაშე ფედერაციაქ „აპიმონდია“, ნამუთ 2-3 წანაშე ართშა ონწყჷნს ოერეფოშქაშე კონგრესის დო სიმპოზიუმს. უღუ ხუთნინამი პერიოდული ჟურნალი „აპიაკტა“, ნამუთ ობჟინუანს მესკალობაშ აქტუალურ ოკითხირეეფს დო აწარმენს ომენცარე-ტექნიკურ ინფორმაციაშ თირუას.
XIX ოშწანურას, საქორთუოს მესკალეეფიშ კადრეფს აზადენს ილია წინამძღვრიშვილიშით ოფუტე წინამძღვრიანთკარს დორსხუაფილი ოფუტე-ომეურნე სკოლა. 90-იან წანეფს, ქართის დირსხჷ მოლენკავკაციაშ მეჸანჭალაშ დო მესკალობაშ ოცადებელ დგჷმილქ, სოდე ჩინებულ რუს მარკვიალქ კ. გორბაჩოვქ დო ნ. შავროვქ დუდი გუჭყეს კავკაციური ფსკაშ დოგურაფას. თინეფიშ საქვარეფი გაგჷნძორეს ქორთუ მესკალეეფქ ლ. ერისთავქ, პ. ლოლაძექ, ს. ჟღენტიქ, ი. გაბუნიაქ, მ. ლეკიშვილქ, ქ. ყანჩაველქ დო შხვეფქ. ეიშანუას ოკო ქორთუ მეწინგე მესკალეშ ა. წულაძეშ დოინალაფა, ნამუქჷთ 1910 წანას ჭარჷ მაართა ქორთული ოხემანჯღვერე მესკალობას. 1976 წანას, საქორთუოს აკიქიმინჷ მესკალობაშ ომენცარე-ოწარმე გოართოიანაფაქ, ნამუშ ომენცარე ნორთის აკმადგინანს ოცადებელი დგჷმილი მუშ გიმნართი-ლაბორატორიეფით დო გიოპონუ პუნქტეფით, ოწარმე ნორთის — ქორთული ფსკაშ საორინჯოეფი, ნამუშ პროდუქცია ნანა ფსკაშ დო ამანათნაფალაშ სახეთ იჯღონჷ მუჭოთ მაჸალე რესპუბლიკეფშა, თეშ ურცხოეთიშ მიარე ქიანაშა. გოართოიანაფას უღუ ინვენტარიშ ოწარმე კომბინატი. საქორთუოს მესკალობას უღუ საორინჯო, ონტვერიაშე დო პროდუქტიული მალობა. საორინჯო მალობაშ ოსკალეეფი რე ბჟადალ საქორთუოს (სამარგალო, გურია, აფხაზეთი, იმერეთი), ოთოფურე-პროდუქტიული — თარო კახეთის დო მესხეთ-ჯავახეთის, ონტვერიაშე — ქართლიშ რაიონეფს.
ლიტერატურა
*
ამპკუა
ამპკუა (ინგლ. Umpqua River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატიშ დუგლასიშ ოლქის. ამპკუა იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ნორზ-ამპკუაშ დო საუზ-ამპკუაშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა როუზბურგიშ ხოლოს დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს, ნოღა რიდსპორტიშ გოხოლუას. ამპკუაშ სიგჷნძა რე 179 კმ. ღანჩოშ ფართობი 12,000 კვ.კმ. წყარმალუ ამპკუაშ ნადუეფ რე: კალაპუია, მილი, ჰაბარდი, როკ-კრიკი, ვულფი, პაუელი, ლეონარდი, მარტინი, უილიამსი, ელკ-კრიკი, ბატლერი, შარლოტი, ფრანკლინი, ინდიან-ჩარლი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 1277
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1277 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნანი (მობურთე)
ლუიშ კარლუშ ალმეიდა და კუნია (დ. 17 გერგობათუთა, 1986), ჩინებული, მუჭოთ ნანი — პორტუგალიარი მობურთე, „სპორტინგიშ“ დო პორტუგალიაშ ერუანული ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
რესურსეფი ინტერნეტის
ნანი ნანი კატეგორია:დუნაბადი 1986 ნანი კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
სიქტივკარი
სიქტივკარი (კომი: Сыктывка́р) — რუსეთიშ რესპუბლიკური დოინალაფაშ ნოღა (1780 წანაშე), კომიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა.
სიქტივკარ იდვალუაფუ კომიშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ხეშუულაფაშ რეგიონალური ორგანოეფი, ნფედერალირ ორგანოეფიშ ტერიტორიული სტრუქტურეფი, რეგიონალურ კომერციულ ორგანოზაციეფიშ დო ჯარალობური გოართოიანაფეფიშ შტაბ-ორენეფი.
ნოღა იდვალუაფუ წყარმალუ ვიჩეგდაშ კვარჩხან წყარპიჯის, წყარმალუ სისოლაშ ინაკათაფუს.
ნოღას იდვალუაფუ ოერეფოშქაშე აეროპორტი, რკინაშარაშ დგჷმილი, ავტოდგჷმილი.
კარლ ერნსტ ფონ ბერი
კარლ ერნსტ რიტერ ფონ ბერ ედლერ ფონ ჰუთჰორნი (გერმ. Karl Ernst Ritter von Baer Edler von Huthorn; დ. 28 ფურთუთა [ჯვ.სტ. 17 ფურთუთა], 1792, პიიბე, ესტონეთიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია (ასეიან პიიბე, ლიაენე-ვირუმაა, ესტონეთი) — ღ. 28 გერგობათუთა [ჯვ.სტ. 16 გერგობათუთა], 1876, დორპატი, ლივონიაშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია (ასეიან ტარტუ, ესტონეთი)) — ბალტიარი-გერმანალი მენცარი დო მარკვიალი. მოღალენდჷ ბიოლოგიას, გეოლოგიას, მეტეოროლოგიას, გეოგრაფიას დო მენცარობაშ შხვა დარგეფს. მერჩქინელი რე ემბრიოლოგიაშ მუმათ. რდჷ რუსეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური, რუსეთიშ ენტომოლოგიური ჯარალუაშ მაართა პრეზიდენტი დო რუსეთიშ გეოგრაფიული ჯარალუაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.
კარლ ერნსტ ფონ ბერიქ დებადჷ ბალტიარი-გერმანალეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ დორპატიშ იმპერიულ უნივერსიტეტის (ასეიან ტარტუშ უნივერსიტეტი). გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტის დო რუსეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიას. კარლ ბერიქ გიმირკვიუ ბჟაშუმუეფიშ კვერცხუჯრედეფი, წიწილეფიშ ემბრიოგენეზი, ჩხომეფიშ, ამფიბიეფიშ, ქვერქვენწეფიშ დო ბჟაშუმუეფიშ ემბრიონული გოვითარაფა. გიმირიკვიუ ბლასტულაშ სტადია. კარლ ბერიქ დადგინჷ ნამდა ჩხოლარეფიშ ადრეიან ემბრიონული სტადიეფი ართიანს მოგენს დო უკულ რჩქინდუ ტიპიშ, კლასიშ, გვარობაშ დო ფანიაშ შანეფი. კარლ ბერიქ დიგურუ გაგაჩამეფიშ ორგანოეფიშ გოვითარაფაშ სტადიეფი. კარლ ბერი მონაწილენდჷ ექსპედიციეფს ახალი დიხას დო კასპიაშ ზუღას.
რუსეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ გარდა, კარლ ბერი 1849 წანაშე რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ მაკათური, 1850 წანაშე შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ მაკათური დო 1879 წანაშე ნიდერლანდეფიშ მენცარობეფიშ დო ხელუანობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. 1869–1876 წანეფს კარლ ბერი რდჷ ესტონეთიშ ნატურალისტეფიშ ჯარალუაშ პრეზიდენტი. 1867 წანას ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ კარლ ბერის გინოჩჷ პრესტიჟული ჯილდო კოპლიშ მენდალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბალტიარი-გერმანალეფი კატეგორია:ბალტიარი-გერმანალი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1792 კატეგორია:ნაღურა 1876
სტანდარტიზაციაშ საირქიანო ორგანიზაცია
სტანდარტიზაციაშ საირქიანო ორგანიზაცია (International Organization for Standardization, Organisation internationale de normalisation), ფართოთ ჩინებული რე მუჭოთ ISO — საირქიანო სტანდარტიშ მემაღებუ ორგანო, ნამუთ აკმოდირთუ შხვადოშხვა ქიანაშ სტანდარტეფიშ ორგანიზაციეფიშ წჷმმარინაფალეფშე. ორგანიზაციაქ დირსხუ 1947 წანაშ 23 ფურთუთას, თინა ედომუშამ მოსოფელს ფაჩუნს კერზო ორეწუალე დო კომერციულ სტანდარტეფს. ორგანიზაციაშ თარი ოფისი იდვალუაფუ ჟენევას, შვეიცარიას.
სქოლიო
კატეგორია:სტანდარტიზაციეფიშ ორგანიზაციეფი
მიხეილ მიშუსტინი
მიხეილ მიშუსტინი (Михаил Владимирович Мишустин, დ. 3 მელახი, 1966, ლობნია, მოსკოვიშ ოლქი, რუსეთიშ სფსრ, სსრრ) — რუსი სახენწჷფო მოღალე. 2020 წანაშ 16 ღურთუთაშე ქიანაშ პრემიერ-მინისტრი. ეკონომიკური მენცარობეფიშ დოქტორი. რუსეთიშ ფედერალური ოგინაფაგე ნინანალაშ მადუდე (2010—2020).
სქოლიო
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერალური ოგინაგაფე ნინალაშ მადუდეეფი კატეგორია:რუსეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:რუსი ეკონომისტეფი
კალი-იუგა
კალი-იუგა (कलियुग, ) — ინდუისტური ბორჯიშ ციკლის ოთხი იუგაშე, ანუ ეპოქაშე, მაანთხა. იხასიათებუ ადამიანობაშ დონთხაფათ, თიშ გეშა, ნამჷ-და სიჯგირა მოსოფელს რკებულენს ართ ნაანთხალშახ დუდმაართა დგომარობაშე სატია-იუგაშ ოშწანურას. რე ჯოხოდვალაშ შხვადოშხვა ვარიანტი: „დემონ კალიშ ოშწანურა“, „რკინაშ ოშწანურა“, „აკორთაფაშ ოშწანურა“. ინდურ ლიტერატურას მოჸონაფილი რე კალი-იუგაშ შხვადოშხვა თარიღი. პურანეფიშ მეჯინათ, კალი-იუგაქ დიჭყჷ ჩქინ წანეფიშეჭარუაშახ 3102 წანაშ 23 ღურთუთაშ შქასერს (გრიგორიანული კალენადრით), ნამუქთ გჷმიჭანუ კრიშნაშ „ულა“; კალი-იუგაშ განწეხანი რე 432 ვითოში წანა.
„მაჰაბჰარატას“ ეჭარილი რე, ნამჷ-და თენა რე არძაშე უმოსი ბორული ოშწანურა, ნამუსთ დუდმაართა სიჯგირაშე სქიდუ ხვალე ართი ნაანთხალი, დო თინათ კალი-იუგაშ დალიას ედომშამო აკოცენს. დიკუნტარებუ ადამიერეფიშ რინაშ განწეხანი — კალი-იუგაშ ეპოქას ადამიერეფს შურიო უდგუდან იჸი მაქსიმუმ 100 წანაშახ. იჸუაფუ ართამი ეკონომიკური დო შურიელი დეგრადაცია, ადამიერეფი გეგმოხანტჷნა არძაშე უმოსი საწკიწკო დო კეოტ მუშობურობეფს. დეღამაკებუ თინეფიშ ქომოლობა, გონი დო ჭყანა. ადამიერეფიშ რჯებაშ მართუას დიჭყანს უბადობა, ტყურა, ნჯარი დო ამბიცია. ბრაჰმანეფი მიოტენა ხვამას, გეჸვილაფეფს დო ვედეფიშ კითხირეფს, მიოტენა ღურელეფიშ მოშინაფათ დო ოჭკომჷნა მუთ ენებჷნა.
სქოლიო
კატეგორია:ოთხი იუგა კატეგორია:კალენდარი კატეგორია:ინდუიზმი
ტიურინგიშ პრემია
ტიურინგიშ პრემია (ინგლ. Turing Award) — გჷმმათვალარი ტექნიკაშ ასოციაციაშ (ააშ) პრემია, ნამუთ გინმაჩამუ ინფორმატიკაშ დარგის მოხანდე მენცარეფს, კომპიუტერული მენცარობაშა მიშაღალირი კონტრიბუციაშ გეშა. ტიურინგიშ პრემია მერჩქინელი რე არძაშე უმოსო პრესტიჟული ჯილდოთ ინფორმატიკას დო თის კომპიუტერული ტექნოლოგიეფიშ ნობელიშ პრემიას ხოლო უძახჷნა. პრემია გიშარჩქინელი ინგლისარი მათემატიკოსიშ, მანჩესტერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორიშ, კომპიუტერული მენცარობეფიშ დო ხელუანური ინტელექტიშ პიონერიშ ალან ტიურინგიშ ჯოხონობაშ რე. 2007-2013 წანეფს ჯილდოს მოყუნდჷ ფინანსური პრემია 250,000 ამერიკული დოლარიშ მუდანობათ. პრემიას საირქიანო კომპანიეფი Google დო Intel აფინანსენდეს. 2014 წანაშე Google-იშ ფინანსური მოხვარათ, პრემიაშ მუდანობა 1 მილიონი ამერიკული დოლარი რე.
ზამბიაშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|300px|ზამბიაშ რუკა ზამბიაშ ნოღეფი (Cities in Zambia) — ზამბიაშ შხუ დოხორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვებ-ხასჷლაშ World Gazeteer მეჯინათ, ზამბიას 73 ნოღა რე 1600-შე უმოსი მახორუთ.
ტიურინგიშ პრემია
ტიურინგიშ პრემიაშ მაართა ლაურეატი 1966 წანას რდჷ კარნეგი-მელონიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი ალან პერლისი. პრემიაშ მაართა ოსური ლაურეატი რდჷ ამერიკალი ფრენსის ალენი.
ზამბიაშ ნოღეფიშ ერკებული
ზამბიაშ ოართე რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
სქოლიო
* ზამბია ზამბია
ტიურინგიშ პრემია
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალან ტიურინგი კატეგორია:ინფორმატიკაშ პრემიეფი კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:საირქიანო პრემიეფი
ჯვ. წ. 29
ნაღურა
*
ჯვ. წ. 1278
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1278 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 30
ნაღურა
*
ამანდა პიტი
ამანდა პიტი (Amanda Peet; დ. 11 ღურთუთა 1972, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი კინოარტისტი. 2009 წანას ოკათუდჷ ფილმის 2012, სოდეთ ასახიერჷ კეით ქურთისი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1972
ბერნთი
ბერნთი (ინგლ. Burnt River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. წყარმალუ ბერნთი იჭყაფჷ ბლუ-მაუნთინსიშ გვალეფს, იუნითიშ რეზერვუარს, სოდეთ ართიანს აკათუ ბერნთიშ შხვადოშხვა ოდუდეეფი. ბერნთი მეურს ბეიკერიშ ოლქის დო ინაკათუ წყარმალუ სნეიკის, ნოღა ჰანთინგტონიშ ხოლოს. ბერნთიშ სიგჷნძა რე 158 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,800 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
ჯვ. წ. 31
ნაღურა
*
ბირკირ ბიადნასონი
რესურსეფი ინეტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1988 კატეგორია:ირლანდიარი მობურთეეფი
ჯვ. წ. 1279
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1270-იანეფიშ რანწკო 1-ლი წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1279 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეშ პროვინცია
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეშ პროვინცია (Provincia de Santa Cruz de Tenerife) თაშნეშე სანტა-კრუზი — პროვინცია ესპანეთის, კანარიშ კოკეფიშ ავტონომიური გორთოიანაფაშ ბჟადალ ნორთის. მუ იკათუანს ატლანტიკაშ არქიპელაგიშ დოხოლაფირო გვერდის, თენეფ შქას კოკეფს: ლა-გომერა, ელ-იერო, ლა-პალმა დო ტენერიფე. მუში ფართობი აკმადგინანს 3,381 კმ²-ს.
მუში ნანანოღა სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე იდვალუაფუ კოკი ტენერიფეს (ესპანეთიშ არძაშე უმოსო დოხორელი კოკი). 2008 წანაშ მუნაჩემეფით, მუში მახორობა აკმადგინანს 1,005,936 კოჩის, მეჭედალა - 313,57 კოჩი/კმ²-ს. პროვინციაშ 24% ოხორანს ნანანოღას.
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
Chupa Chups
Chupa Chups (ჩუპა ჩუპსი) — ესპანური კომპანია, ნამუთ ოწუალ კაფენტეფს ზადუნს. დირსხუ 1958 წანასს ენრიკე ბერნატომიშით. ლოგოშ დიზაინი ორხველჷ სალვადორ დალის.
სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთიშ კომპანიეფი კატეგორია:1958 წანას დორსხუაფილი კომპანიეფი
მანზინიშ რეგიონი
მანზინიშ რეგიონი (Manzini) — ადმინისტრაციული რეგიონი ესვატინიშ ბჟადალშე. ტერიტორია — 4070 კმ², მახორობა — 319 530 ადამიერი  (2007 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა მანზინი. ოორუეშე უხურგანს ჰოჰოშ რეგიონს, ბჟაეიოლშე — ლუბომბოშ რეგიონს დო ობჟთეშე — შისელვენიშ რეგიონს, თაშნეშე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას ბჟადალშე.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მანზინიშ რეგიონი დორთილი რე 16 რაიონო (tinkhundla):
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინიშ რეგიონეფი
ჯვ. წ. 1280
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1280 წანა.
იმნაჰა (წყარმალუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
დებედა
ოშქაშე წანიერი ხარჯი ოფუტე სადახლოწკჷმა 29,7 მ3/წმ. გჷმირინუანა ოწყარალო.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ წყარმალუეფი კატეგორია:სომხეთიშ წყარმალუეფი
ქერჩიშ ჩქონი
ქერჩიშ ჩქონი (Керченський півострів) — ყირიმიშ ჩქონიშ ბჟაეიოლი ნორთი. ოორუეშე ომძღჷ აზოვიშ ზუღა, ბჟაეიოლშე - ქერჩიშ საროტი, ობჟათეშე - უჩა ზუღა, ბჟადალშე - 17 კმ სიგანაშ ჸალით მითმიარსხჷ ყირიმიშ ჩქონს. ბჟადალშე ბჟაეიოლშა გჷნოზინდილი რე დოხოლაფირო 90 კმ-ს,ოორუეშე ობჟათეშა 17-შე 50 კმ-შა. ფართობი 2700-3000 კმ². უმაღალაში კონკა რე გვალა ხრონი (175 მ).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინაშ ჩქონეფი
იონ დადი ბოდვარსონი
იონ დადი ბოდვარსონი (Jón Daði Böðvarsson; დ. 25 მესი 1992, სელფოსი, ისლანდია) — ისლანდიარი მობურთე, ოკუჩხბურთე კლუბ ვიკინგიშ დო ისლანდიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთე. ოკათუდჷ ევრო 2016-ის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:ისლანდიარი მობურთეეფი
გეოლოგია
გეოლოგია (ჯვ. ბერძ. γῆ – დიხა დო λόγος – მონძღვარუა) — ორთაშორაგადე მენცარობეფიშ ართამი კომპლექსი, ნამუთ გჷთმირკვიენს დიხაუჩაშ ქორქაშ აკოდგინალუას, მიშმალობას, ყარაფის, ევოლუციას, ისტორიას დო თიშ ორგებელი დინოხურიშიშ დვალუას.
გეოლოგია რე აკადემიური დისციპლინა, თეწკჷმა ართო თინა რე კომერციულო შანულამი დარგი ორგებელი დინოხურიშიშ — შხვადოშხვა მადენიშ დო ნოშქერწყარბადეფიშ მოპალუაშო. თაშნეშე თე დარგი აქტუალური რე საინჟინერე დისციპლინეფიშ, ევოლუციური ბიოლოგიაშ, პალეოკლიმატოლოგიაშ დო გეოტექნიკური ინჟინერიაშო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორთაშორაგადე მენცარობეფი
ჯვ. წ. 1281
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 9-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1281 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სევილიაშ პროვინცია
thumb|250px|სევილიაშ პროვინციაშ აბანდვალა ესპანეთის სევილია (Sevilia) — პროვინცია ობჟათე ესპანეთის, ანდალუსიაშ ოორუეშე. სევილიაშ პროვინცია გოხურგილი რე ესპანეთიშ გეჸვენჯი პროვინციეფით: მალაგა, კადისი, უელვა, ბადახოსი დო კორდობა.
სევილიაშ ფართობი რე 14,042 კმ². მახორობა - 1,758,720 კოჩი (2002 წანაშ ეჭარუათ), ნამუშ 40% ოხორანს მუშ სევილიას. მეჭედალა - 125.25/კმ².
სევილიას რე 105 მუნიციპალიტეტი.
ჩივეტელ ეჯიოფორი
ჩივეტელ ეჯიოფორი; დ. 10 მანგი, 1977, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე შხვადოშხვა ფილმეფშე: 2012 (2009), სოლთი (2010), ჭკორალაშ 12 წანა (2013), დოქტორი სტრეინჯი (2016) დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977
მანტრა
მინი|[[ნეპალი|ნეპალს, ნამჩე-ბაზარიშ გოხოლუას კირდეს ეშაჭკირილი მანტრეფი]] მანტრა (სანსკ. मन्त्र mantra ”ოფიქრებელი”) — ინდუისტური ოხვამური ფორმულა, თარო მერკე, მუსხირენ ზიტყვაშე აკოდგინელი გჷმნარაგადი სანსკრიტულ ნინაშა. მანტრა მეწურაფილი რე მუსხირენ ღორონთშა დო თიშ განსადიდებელო წჷმირაგადუაფუ.
მანტრეფიშ უმენტაშობა წკარი აუმ-ით იჭყაფუ, სამანგათ ართ-ართი არძაშე რჩქინელი მანტრა რე შივაშა მეწურაფილი: aum namah shivaaya "აუმ, თაყვანიშჩამა შივას!"
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სანსკრიტული ზიიტყვეფი დო ფრაზეფი  კატეგორია:ბუდისტური პრაქტიკეფი კატეგორია:ინდუისტური ფილოსოფიაშ კონცეფციეფი  კატეგორია:მისტიკა კატეგორია:შაბდაშა მიმალი შარეფი
არნორ ტრაუსტასონი
არნორ ინგვი ტრაუსტასონი (Arnór Ingvi Traustason; დ. 30 პირელი, 1993. კებლავიკი, ისლანდია) — ისლანდიარი მობურთე, კლუბ რაპიდი (ვენა)შ დო ისლანდიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
კატეგორია:დუნაბადი 1993 კატეგორია:ისლანდიარი მობურთეეფი
ალისონ ტაილერი
ალისონ ტაილერი (Alison Tyler; დ. 5 ღურთუთა, 1990, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი პორნოგრაფიაშ არტისტი.
ფილმეფი: 423
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1990 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:შურდგუმილი კათა
შისელვენი
შისელვენი (Shiselweni) — ადმინისტრაციული რეგიონი ესვატინიშ ობჟთე-ბჟადალშე. ტერიტორია — 3779 კმ², მახარობა — 208 454 ადამიერი  (2007 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ნჰლანგანო. ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ლუბომბოშ რეგიონს დო ოორუე-ბჟადალშე მანზინიშ რეგიონს, თაშნეშე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას ობჟათეშე.
ადმინისტრაციული დორთუალა
შისელვენიშ რეგიონი დორთილი რე 14 რაიონო (tinkhundla):
სქოლიო
კატეგორია:ესვატინიშ რეგიონეფი
ყირიმი
ყირიმიშ ჩქონი (Крымский полуостров, Кримський півострів, Qırım yarımadası) — ჩქონი ობჟათე უკრაინას. ფართობი 27 000 კმ². ბჟადალშე დო ობჟათეშე უხურგანს უჩა ზუღა, ბჟაეიოლშე — აზოვიშ ზუღა. ოორუეშე პერეკოპიშ ინწრო ყელით მითმიარსხუ ბჟაეიოლი ევროპაშ ვეს. ყირიმიშ ბჟაეიოლ კირდეს, უჩა დო აზოვიშ ზუღეფს შქას, იდვალუაფუ ქერჩიშ ჩქონი, ბჟადალშე ყირიმი ითებუ თარხანკუთიშ ჩქონით. ყირიმიშ ოორუე-ბჟაეიოლ წყარპიჯიშ მანგას აზოვიშ ზუღაშ წყარმერჩხე ჸუჯეფი რე, ნამუეფით ზუღაშე გიშართილი რე ქვიშამი არაბატიშ ცელათი. ყირიმიშ ოორუეშ დიდი ნორთი სტეპური ვე რე, ობჟათეშე მორჩინლი ნორთი უკებჷ ყირიმიშ გვალეფს, ნამუეფიშ ჯინჯის ყირიმიშ ობჟათე წყარპიჯიშ ინწრო ღოზი რე. ჩქონიშ უმენტაში ნორთი ყირიმიშ ავტონომიურ რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
სასარგებელო დინოხურეფშე ყირიმს რე რკინაშ მადანი, ტოფეფს — ჯიმუეფი, სამკურნალო ლეტა დოშ ხვა. ჰავა ყირიმიშ ოორუე ნორთიშ ზჷმიერო ტიბუ რე. ობჟათე წყარპიჯის - ჰავა სქირონაშქა ზუღაშ ტიპიშ რე. წყარმალუეფი მორჩილწყარამეფი რე. თარი წყარმალუეფი რე: ჩორნაია, ბელბეკი, კაჩა, ალმა, სალგირი დოხვა. თაშნეშე რე მუსხირენ დიდი ჯიმუამი ლიმანური იობა, თინეფს შქას კრასნოე, სტაროე, საქსკოე დო შხვა. ყირიმიშ ოორუე ნორთის იდვალუაფუ ჭუბურა დიხა, ცენტრალურ ნორთის — ობჟათეშ უჩადიხეფი. გვალეფს ჩანს ჭყონიშ დო წიფურიშ ტყალეფი, მოზო-მოზო ფაჭვაშ ტყა. ობჟათე წყარპიჯის სქირონაშქა ზუღაშ ჩანარობა ჩანს. თარი ნოღეფი დო კურორტეფი რე: სიმფეროპოლი, სევასტოპოლი, ქერჩი, იალტა, მისხორი, ალუპკა, სიმეიზი, გურზუფი, ალუშტა.
ისტორია
ყირიმს ადამიერიშ რინაშ უჯვეშაში ნოქური ორხველჷ პალეოლითიშ ეპოქას. ჯვეში წანეფიშეჭარუაშ I ოშწანურაშ II გვერდის ყირიმი ქჷდიჸუნეს რომაალექ, ახალი წანეფიშეჭარუაშ III-IV ოშწანურას გემშიჭკირეს შხვადოშხვა გეგია ტომეფქ, IV-ოშწანურეფს - ბიზანტიაშ ექსპანსიაშ ობიექტო გჷნირთჷ. X ოშწანურას ყირიმიშ ბჟაეიოლი ნორთი ტმუტარაკანიშ სათაროშ აკოდგინალუას რდჷ. XIII ოშწანურას ყირიმშა თათარ-მონღოლეფქ გემშიჭკირეს დო ორქოშ ურდოშ ყირიმიშ ულუსი ქჷდარსხუეს. XIII-XV ოშწანურეფს ყირიმს გორჩქინდჷ გენუარეფიშ სავაჭარო ნოღაქ, ორქოშ ურდოშ აკოცჷმაშ უკული, 1443 წანას წჷმიქიმინჷ ყირიმიშ სახანოქ. 1783 წანას რუსეთის ქაკათჷ. 1784 წანას გემშართჷ ტავრიდაშ ოლქშა (1787 წანაშე გუბერნია), ნაუმუშ ცენტრი რდჷ ნოღა სიმფეროპოლი.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ყირიმს მონკა ბურჯაფეფი მიშჷ. თაქ იბურჯჷდეს პარტიზანული რაზმეფი, პოლგიმე ორგანიზაციეფი. 1944 წანაშა მესის ყირიმი გადუდიშულჷ ჭითა არმიაქ. 1954 წანას ყირიმიშ ოლქიქ რსფსრ-შ აკოდგინალუაშე გეგშართჷ დო გემშართჷ უკრაინაშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა.
2014 წანაშ კრიზისიშ უკული, რუსეთიქ ჩქონიშ ანექსია იქუ. ქიანეფიშ უმენტაშობას ყირიმი უკრაინაშ აკმადგინალ ნორთო მიოჩქუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:უკრაინაშ ჩქონეფი კატეგორია:ყირიმი
2150
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1282
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1282 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1283
ნაღურა
კატეგორია:
დიდხევი (წყარმალუ)
დიდხევი — წყარმალუ ლოპოტაშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღჷ კახეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს. სიგირძა 19 კმ, ღანჩოშ ფართობი 94,6 კმ2. ეთმიჯუმუაფუ თირიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, ხანკუნტა წყარიშ მოლაფა — დამორჩილს, წყარიშ სიჭიჭარე ზოთონჯის დო ზარხულს. ოშქაშე წანიერი ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა 2,84 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
უმატილა
უმატილა (ინგლ. Umatilla River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატიშ უმატილაშ ოლქის. წყარმალუ უმატილა იჭყაფჷ ბლუ-მაუნთინსიშ გვალეფს, ოდუდეეფიშ ნორზ-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფათ დო ინაკათუ წყარმალუ კოლუმბიას. უმატილაშ სიგჷნძა რე 143 კმ. ღანჩოშ ფართობი 6,300 კვ.კმ.
ევროპაშ სხუნუ
thumb|ევროპაშ რსხუშ შლა ევროპაშ რსხუ — საირქიანო ორგანიზაცია, ნამუთ აკმოდირთუ ევროპაშ 47 სახენწჷფოშე. თიში ღანკეფი რე: 1) ადამიერიშ ნებეფიშ, პლურალისტური დემოკრატიაშ დო კანონიშ უჟინაშობაშ თხილუა; 2) ევროპაშ კულტურული მიარეფერუამობაშ გეშა რჩქინაშ ამაღალება, ევროპული კულტურაშ გოვითარება; 3) ევროპული ჯარალუაშ წჷმი გემარენჯი პრობლემეფიშ გინოჭყვიდირიშ შარეფიშ გორუა (უკულაშობეფიშ დისკრიმინაცია, ქსენოფობია, უშუწყნარებუობა, ელმოლიშ თხილუა, კლონირაფა, შიდსი, ნარკოტიკეფი, ორგანიზაფილი დაშებული დო შხვა).
დირსხუ 1949 წანაშ 5 მესის, ლონდონს, ბჟადალ ევროპაშ ვითი სახენწჷფოშით (ბელგია, დანია, გოართოიანაფილი ომაფე, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდეფი, ნორვეგია, საფრანგეთი დო შვედეთი).
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:სტრასბური კატეგორია:საირქიანო ორგანიზაციეფი
ჯვ. წ. 1284
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 6-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1284 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ფრედ ჰოილი
სერ ფრედ ჰოილი (ინგლ. Sir Fred Hoyle; დ. 24 მანგი, 1915, ბინგლი, ინგლისი — ღ. 20 მარაშინათუთა, 2001, ბორნმუთი, ინგლისი) — ინგლისარი ასტრონომი, მურიცხული ნუკლეოსინთეზიშ თეორიაშ დუმარსხუაფალი, შინელი მენცარული სტატია B²FH-შ ართ-ართი ავტორი. ჰოილიქ მიშეღჷ ტერმინი "Big Bang" (დიდი აფეთქება), მარა რდჷ დიდი აფეთქებაშ თეორიაშ ოპონენტი. ფრედ ჰოილი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კემბრიჯიშ სენტ-ჯონიშ კოლეჯის. 1958 წანაშე ჰოილი რდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ასტრონომიაშ დო ექსპერიმენტალური ფილოსოფიაშ პროფესორი. 1967 წანას ჰოილიქ კემბრიჯის დარსხუ თეორიული ასტრონომიაშ ინსტიტუტი (ასეიან ასტრონომიაშ ინსტიტუტი) დო რდჷ თიში დირექტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1915 კატეგორია:ნაღურა 2001
საილეცი
საილეცი (ინგლ. Siletz River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატიშ პოლკიშ დო ლინკოლნიშ ოლქეფს. წყარმალუ საილეცი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ნორზ-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს, პოლკიშ ოლქიშ ტერიტორიას დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს, ლინკოლ-სიტიშ გოხოლუას. წყარმალუ საილეციშ სიგჷნძა რე 108,6 კმ. ღანჩოშ ფართობი 970 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
გია ჯიჭონაია
thumb|მარჯვნივ|250px|გია ჯიჭონაია გიორგი (გია) ჯიჭონაია (დ. 1969 წ. 26 მესი, ზუგდიდი) – ქორთუ პოეტი, ჭარუ. ჭარჷნს ჟირ ნინაშა – მარგალურო დო ქორთულო.
1993 წანას გათუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ისტორიაშ ფაკულტეტი. 1989 წანას გჷშაშქჷ მაართა პოეტური კათელი „მოკოდჷ იბხვამკონი“, 2004 წანას სონეტეფიშ კათელი „ჸოროფაშ სონეტი“. 2014 წანას გიშართჷ გია ჯიჭონაიაშ 4 ტომქ ციკლიშე „ადამიერულ ჸოფაში გურიშმაყვილარი ოჯინუშ ქრონიკა“: 2020 -ის გჷშართჷ „კოლხიშ კირიბეფქ“, „ხვალახობაშ ელეგიეფქ“, „ყებურწკჷმა ორაგადე რობაიეფქ“, ნამუსჷთ ჭარუეფიშ სხუნუშ პრემია ქიმეჩეს. მიგონჷ ლერსიშ ახალი ფორმა, ნამუსჷთ გიოდჷ „კირიბეფი“. კირიბეფქ მაართათ იჭარჷ მარგალურო, უკული შხვადოშხვა ნინეფშა ითანგჷ. მარგალურო ჭარილი „კოლხიშ კირიბეფიშ“ უკრაინულო თანგილ კათელს კიევს 2019 წანას ქიმეჩეს უკრაინა-საქორთუოშ კულტურული ურთიართობაშ უმაღალაში, დავით გურამიშვილიშ ჯოხოდვალაშ ოერეფოშქაშე პრემია. ქართის კირიბეფს ქიმიაჩჷ ილია ჭავჭავაძეშ ოერეფოშქაშე პრემიაქ. 2021 წანას ქართის მარგალურო გჷშართჷ გია ჯიჭონაიაშ ნაჭარა კირიბეფქ, სონეტეფქ, რობაიეფქ დო ალმაშარე არზეფიშ კათელქ „კინოხონიშე წიმეხონიშა“.
2021 წანას კოლხიშ კირიბეფიშ ინგლისურო თანგილ კათელქ გჷშართჷ საფრანგეთის (მაბეშტალი edidion999) გია ჯიჭონაიაშ მარგალური კირიბეფი თანგილი რე ქორთულო, ინგლისურო, ფრანგულო, იტალიურო დო რუსულო.
ბარბარა მაკ-კლინტოკი
ბარბარა მაკ-კლინტოკი (ინგლ. Barbara McClintock; დ. 16 მანგი, 1902, ჰარტფორდი, კონექტიკუტი, ააშ — ღ. 2 ეკენია, 1992, ჰანთინგტონი, ნიუ-იორკიშ შტატი, ააშ) — ამერიკალი მენცარი, ციტოგენეტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (1983). გურაფულენდჷ ლაიტიშ ციტოგენეტიკას, ლაიტიშ ქრომოსომეფს დო ქრომოსომეფიშ თირუაშ პროცესის, ლაიტიშ რეპროდუქციაშ ბორჯის. ბარბარა მაკ-კლინტოკიქ აკიმუშუ მეთოდეფ ლაიტიშ ქრომოსომაშ ვიზუალიზაციაშო, გიმირინუანდჷ მიკროსკოპულ ანალიზის ლაიტიშ გენეტიკურ სტრუქტურეფიშ დაგურაფალო. ართ-ართ თარი იდეა ნამუშ დემონსტრირება მაკ-კლინტოკიქ აკეთჷ, რდჷ კროსინგოვერიშ გენეტიკური რეკომბინაცია მეიოზიშ ბორჯის. მაკ-კლინტოკიქ აკადგინჷ ლაიტიშ გენეტიკური რუკა. დიგურუ ტელომერეფიშ დო ცენტრომერეფიშ როლი გენეტიკური ინფორმაციაშ კონსერვაციაშო. მაკ-კლინტოკი რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი.
გია ჯიჭონაია
გია ჯიჭონაიაშ კირიბეფი გეძჷ პოპულარულ ვებ-ხასჷლა amazon.com-ს.
ბარბარა მაკ-კლინტოკი
ბიოგრაფია
ბარბარა მაკ-კლინტოკიქ დებადჷ 1902 წანაშ 16 მანგის, ჰარტფორდის, კონექტიკუტის, ჰომეოპატი ექიმიშ ტომას ჰენრი მაკ-კლინტოკიშ ფანიას. 1908 წანას მაკ-კლინტოკეფქ ოცხოვრებშა ბრუკლინშა გინილეს. ბარბარა მაკ-კლინტოკი გურაფულენდჷ ერასმუსიშ სკოლას. სკოლაშ უკულ ბარბარაქ გურაფა გაგინძორჷ კორნელიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1927 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ, მაკ-კლინტოკი მუშენდჷ მისურიშ უნივერსიტეტის დო უკულ კოულდ-სპრინგ-ჰარბორიშ ლაბორატორიას. ბარბარა მაკ-კლინტოკი ვაგათხუებე დო ვართ სკუა ჸუნდუ.
გია ჯიჭონაია
გია ჯიჭონაია რე „დიდაღორონთიშ წირდე გაქუნალიშ ორდენიშ“ მაკათური.
ბარბარა მაკ-კლინტოკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი გენეტიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ციტოგენეტიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1902 კატეგორია:ნაღურა 1992
გია ჯიჭონაია
გია ჯიჭონაიას ჸუნს ალმასქუ თამარ ჯინორია (დ. 1971) დო ჟირი სქუა: ნინო (დ. 1998) დო გიორგი (დ. 2009).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1969 კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი
კანადაშ პრემიერ-მინისტრი
მინი|250პქ|მოქიმინჯე პრემიერ-მინისტრი — [[ჯასტინ ტრიუდო]] კანადაშ პრემიერ-მინისტრი (Prime Minister of Canada, Premier ministre du Canada) — კანადაშ თარობაშ მადუდე, ნამუთ რჩქვანელობურო თი პოლიტიკური პარტიაშ ხენამჯღვერი რე, ნამუსჷთ კანადაშ სათემო პალატას უმენტაში აბანი უღუ. პრემიერ-მინისტრის სადღამუშოთ უღუ ტიტული ღირსებული.
ბირკირ მარ სევარსონი
ბირკირ მარ სევარსონი, ბირკირ მაურ სევარსონი (Birkir Már Sævarsson; დ. 11 გერგობათუთა, 1984, რეიკიავიკი, ისლანდია) — ისლანდიარი მობურთე, შვედური კლუბი ჰამარბიუშ დო ისლანდიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მათხილე.
კატეგორია:დუნაბადი 1984 კატეგორია:ისლანდიარი მობურთეეფი
საქორთუოშ ოავტომობილე მაგისტრალი
საქორთუოშ ოავტომობილე მაგისტრალი - [ს 1] - საქორთუოშ უთარაში საირქიანო ავტომაგისტრალი, ნამუთ იჭყაფუ ქართის დო მითმეურც ბჟადალჸურე. ქართიშე სანაკშახ თე ავტომაგისტრალს თაშნეშე აკმუხვადუ ევროპაშ ავტომაგისტრალი E60.
ფოტოგალერეა
კატეგორია:საქორთუოშ შარეფი
რუდოლფ პაიერლზი
სერ რუდოლფ ერნსტ პაიერლზი (ინგლ. Sir Rudolf Ernst Peierls; დ. 5 მანგი, 1907, ბერლინი, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 19 ეკენია, 1995, ოქსფორდი, ოქსფორდშირი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე) — გერმანიას დუნაბადჷ ინგლისარი ფიზიკოსი.
ბიოგრაფია
რუდოლფ პაიერლზი გურაფულენდჷ ფიზიკას ბერლინიშ უნივერსიტეტის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ მიუნხენიშ უნივერსიტეტის არნოლდ ზომერფელდიშ ხემანჯღვერობათ, ლაიფციგიშ უნივერსიტეტის უერნერ ჰეიზენბერგიშ ხემანჯღვერობათ დო ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტის ვოლფგანგ პაულიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ პაიერლზი რდჷ პაულიშ ასისტენტი ციურიხიშ ინსტიტუტის. 1932 წანას როკფელერიშ ფონდიშ სტიპენდიათ პაიერლზი გურაფულენდჷ რომს, ენრიკო ფერმიშ ხემანჯღვერობათ. რომიშ უკულ პაიერლზიქ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კავენდიშიშ ლაბორატორიაშა გეგნორთჷ, სოდეთ თიშ ომენცარე ხემანჯღვერი რდჷ რალფ ჰოვარდ ფაულერი. ადოლფ ჰიტლერიშ გერმანიაშ თარობაშა მულაშ უკულ, პაიერლზიქ ბრიტანეთის ქუდოსკიდჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ჰანს ბეთეწკჷმა მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის. ართ პერიოდის პაიერლზიქ იმუშუ კემბრიჯიშ მონდიშ ლაბორატორიას ხოლო. 1937 წანას შინელი ავსტრალიარი მენცარიშ მარკ ოლიფანტიშ მეპატიჟებათ, პაიერლზიქ გეგნორთჷ ბირმინგემიშ უნივერსიტეტიშა. 1940 წანას პაიერლზიქ დო ოტო რობერტ ფრიშიქ აკადგინეს ფრიში-პაიერლზიშ მემორანდუმი, ატომური ანჯარიშ გეშა. ფრიშიშ დო პაიერლზიშ მემორანდუმქ დიდ ინტერესი გიმიჭანუ ბრიტანეთიშ დო ამერიკაშ თარობებშე. ბრიტანეთიქ მალას ქუდარსხუ მაუდიშ კომიტეტი დო ქიდიჭყჷ ატომური პროგრამაშ გოვითარაფა. რუდოლფ პაიერლზიშ ინიციატივათ, ბრიტანეთიშ ატომური პროგრამაშ ართ-ართ მაკათურო გინირთჷ გერმანალი ფიზიკოსიქ კლაუს ფუქსიქ, ნამუთ მუჭოთ სსრრ-შ აგენტი ბრიტანეთიშ თარობაქ ოჭოფუ 1950 წანას. ბრიტანეთიშ თარობაქ მუშ ატომური პროგრამაშ ინფორმაცია, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ამერიკას გეგნოჩჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის რუდოლფ პაიერლზი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური ხოლო. ლჷმაშ თებაშ უკულ პაიერლზიქ ბირმინგემიშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ, სოდეთ იმუშუ 1963 წანაშა. ბირმინგემიშ უნივერსიტეტიშ უკულ პაიერლზიქ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშა გეგნორთჷ. პაიერლზი რდჷ ატომური ენერგიაშ რკვიებეფიშ ცენტრიშ მაკათური დო ბრიტანეთიშ ატომური რკვიებაშ მენცარეფიშ ასოციაციაშ პრეზიდენტი. 1950 წანეფს რუდოლფ პაიერლზი ოკათუდჷ პაგუოშიშ კონფერენციეფს. რუდოლფ პაიერლზი რე შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1946 წანას პაიერლზის გინოჩეს ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ორდენი დო 1968 წანას რაინდი-ბაკალავრიშ ტიტული. პაიერლზი რდჷ შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ დო ართი ავტობიოგრაფიულო წინგიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1907 კატეგორია:ნაღურა 1995
ოლივერ პლატი
ოლივერ ჯეიმს პლატი (Oliver James Platt; დ. 12 ღურთუთა, 1960, ონტარიო) — კანადა-ს დუნაბადი ამერიკალი არტისტი. ლაჸაფენდჷ ფილმეფს: 2012 დო იქს-ადამიერეფი: მაართა კლასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1960
ჯვ. წ. 1285
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 5-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1285 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ზიკაშ ლახარა
ზიკაშ ლახარა (თაშნეშე — ზიკაშ ვირუსით გიმნაჭანა ინფექციეფი) — მწვავე ინფექციური ლახარა, ნამუსჷთ გიმიჭანუანს Flavivirus ტიპიშ ზიკაშ ვირუსი. თის მიორხველანა არბოვირისულ ინფექციეფს. ლახარა უმენტაშო ქექე ფორმეფით მეურს, მერკე ბორჯიშ დალახებათ, ინტოქსიკაციაშ გჷმოხანტუაშ უმუშო, გიმორღვაფათ. ბოლო ბორჯის, ლახარა დიდი ყურადღებაშ გიმე რე საეგებიოთ შანულამო მოსოფელს გოფაჩუაშ გეშა, მაშარეეფიშ ქექე დალახებაშ გეშა, თაშნეშე ვირუსიშ საეგებიო მაღალტერატოგენური ქიმინჯუაშ გეშა, ნამუშათ ეჭვი მეღალირი რე, ახალ დუნაბადი ბაღანეფს დაბადებაშური დეფექტიშ  — მიკროცეფალიაშ მუდანობაშ ძინა, ნამუთ მეგორაფილი რე ბრაზილიაშ ეპიდემიურ ვირუსულ რაიონეფს.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:ვირუსული ინფექციეფი
ნანკინი
ნანკინი, ნანძინი (南京; ზიტყვაზიტყვათ — ობჟათე ნანანოღა) — სუბ-პროვინციული შანულობაშ ნოღა ჩინეთის, წყარმალუ იანძიშ მარძგვან წყარპიჯის. ქიანაშ კაბეტი ეკონომიკური დო კულტურული ცენტრი. ძიანსუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 9,314,685 ადამიერს აკმადგინანდჷ. შანულამი ოტრანსპორტე ნოსქვი რე. ოწყარმალუე ონიშოლი, სადე ოზუღე ნიშეფჷთ მიშმულა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი
იოშქარ-ოლა
იოშქარ-ოლა (йошкар — ჭითა, ола — ნოღა — ჭითა ნოღა, მოჯვ. Царь-ола, Царла, Чарла) — ნოღა რუსეთის, მარი-ელიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა. მოსკოვიშ ბჟაეიოლშე 645 კილომეტრიშ მეძენას.
ნოღა რე ფინო-უგორული კათეფიშ ართ-ართი კულტურული ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:მარი-ელიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფიშ ასოციაცია
ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფიშ ასოციაცია (ინგლ. Association of Southeast Asian Nations; ASEAN) — პოლიტიკური დო ეკონომიკური ორგანიზაცია. ასოციაციას ოკათჷ ობჟათე-ბჟეიოლი აზიაშ 10 სახენწჷფო, ნამუშ ედომუშამი ფართობი - 4,464 ვითოში კმ² რე, მახორობა — 611 მილიონი. ასოციაციაქ დირსხუ 1967 წანას ბანგკოკიშ აპიჯალათ ოსხირ გიჭყეს ინდონეზიაქ, მალაიზიაქ, ფილიპინეფქ, სინგაპურქ დო ტაილანდიქ. 1984 წანას თინეფს ქაკათჷ ბრუნეიქ, 1995 წანას - ვიეტნამქ, 1997 წანას - მიანმარქ დო ლაოსიქ, 1999 წანას თე ასოციაციას აკათუ კამბოჯაქ. 1984 წანაშე მოჸუნაფილი პაპუა ახალ გვინეას დუმაკვირაფალიშ სტატუსი უღუ, დამკვირვებლიშ სტატუსით რგებულენს თაშნეშე ბჟაეიოლი ტიმორი, ნამიუქჷთ 2006 წანას კათაფაშ გეშა შმოთხირი მიშეღუ. 2009 წანაშ ეკენიას, მაკათურ ქიანეფქ, ევრორსხუშ სამანგაშ მეჯინათ, ეკონომიკური ოფირჩაშ გჷმოქიმინუა გინოჭყვიდეს, ორგანიზაციაშ აკოდგინალუას დოჸუნელი ორგანიზაციეფქ ხოლო, მუჭომით რე რეგიონული ფორუმი უშკურანჯობაშ საკითხეფშე ოხანდეთ (ARF), დუდიშული ვაჭრობაშ ზონა (AFTA) ვაჭრობაშ გამანგარებელო, ასეანიშ საინვეტიციო არეალი (AIA), დინოხოლენი დო რეგიონშგალენი ინვესტიციეფიშ მოჭირინაფაშ ხეონწყუეთ. ასეანიშ მაკათური სახენწჷფოეფი ატარენა ირწანური კონფერენციას, ნამუთ იტარებუაფუ მინისტერიალიშ სახეთ, სოდე ისხუნუაფუ მუმალი წანაშ პრიორიტეტეფი. ასეანიშ ეკონია ირწანურ კონფერენციაქ ჩეტარჷ 2015 წანაშ 26-27 პირელს დო 18-22 გერგობათუთას მალაიზიაშ ნანანოღა კუალა-ლუმპურს დო ნოღა ლანგკავის. ასენიშ დიალოგ პარტნიორეფი რენა ავსტრალია, ჩინეთი, ევრორსხუ, ააშ, ახალი ზელანდია, რუსეთი, იაპონია, კანადა დო ობჟათე კორეა. ასეანს 1997 წანას ქინუოლჷ მორაგადეფქ ასენი+სუმი ფორმატიშ გიმოქიმინუაშ გეშა, ნამუთ ითოლისწორუანდჷ ჩინეთიშ, ობჟათე კორეაშ დო იაპონიაშით ასეანწკჷმა დუდიშული სავაჭრო ზონაშ აკოქიმინუას, აკოცჷმაშ მიზეზი რდჷ ასენაიშ ქიანეფიშ ალაზჯმაფონი აკოსქილიდაფა დო ობჟათე კორეა იაპონიაწკჷმა დო ჩინეთიშ გიშაკერძაფილი სამუმალო გეგმეფი. ასოციაციაშ 10 ქიანაშე 6 რესპუბლიკური მართუალაში რე, ოთხი - მონარქიული ქიანა რე, თინეფს შქას ბრუნეი აბსოლუტური მონარქია რე.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლი აზია კატეგორია:ოერეფოშქაშე ორგანიზაციეფი
უალა-უალა
უალა-უალა (ინგლ. Walla Walla River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ დო ვაშინგტონიშ შტატეფს, წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუ. უალა-უალა გიშმურს ორეგონიშ შტატიშ უმატილაშ ოლქის დო ვაშინგტონიშ შტატიშ უალა-უალაშ ოლქის. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 98 კმ. ღანჩოშ ფართობი 4,550 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვაშინგტონიშ შტატიშ წყარმალუეფი
ბარსელონაშ პროვინცია
პროვინციაშ დიდი ნოღეფი რე: ოსპიტალეტი, ბადალონა, სერდანოლა დე ვალესი, მარტორელი, მატარო, გრანოლერსი, საბადელი, ტერასა, სიდჟესი, იგუალადა, ვიკი, მარსელა, ბერგა.
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
ზიკაშ ვირუსი
|thumb|right|გიმორღვაფა ხეს, ნამუსჷთ გიმიწვიენს ზიკაშ ვირუსი ზიკაშ ვირუსი (Zika virus, ZIKV) — Flavivirus ტიპიშ ვირუსიშ გვარობა (ფანია Flaviviridae), ნამუთ Aedes ტიპიშ კოღოეფს გინმუღუნა. ადამიერეფს ალახენს კინ თე ჯოხოდვალაშ ლახარათ, ნამუშოთ დჷმახასიათაფალი რე გიმორღვაფა, უჭყანობა, დუდიშ დო სახსარეფიშ ჭუა, სინჩხეშ მეჩამა, სახსარეფიშ შინაფა. ვირუსის მაართაშე მიოგორედს 1947 წანას, ნამუშ უკული 60 წანაშ გოძვენა, ხვალე 15 მოხვალამა რდჷ ეჭარილი თე ვირუსით დალახებაშ გეშა აფრიკას დო ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას. 2007 წანას, იაპიშ კოკეფშე ვირუსიქ გიფაჩჷ ბჟაეილჸურე რჩქალი ოკიანეშით. 2014 წანას, ვირუსიქ გიფაჩჷ ახალ კალედონიას, კუკიშ კოკეფს, საფრანგეთიშ პოლინეზიას, 2015 წანას — თანაფაშ კოკის დო ობჟათე ამერიკას, ცენტრალური ამერიკას, ვესტ-ინდოეთის. ასეიან ბორჯიშო ვირუსის პანდემიაშ სტატუსი უღუ. ზიკაშ ვირუიშ ლახარა მოგენს დენგეშ ლახარაშ ქექე ფორმას, თაშნეშე ჸვინთელ ლახარას დო ბჟადალი ნილოსიშ ლახარას. ვირუსიშ სააწმარენჯო სპეციფიკური წამალეფი ვარდა ვაქცინეფი ვა არსებენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:Flavivirus
ევროპაშ უშქურანჯალაშ დო წოროხანდაშ ორგანიზაცია
ევროპაშ უშქურანჯალაშ დო წოროხანდაშ ორგანიზაცია, ეუწო — გჷმიქიმინ ევროპაშ უშქურანჯალაშ დო წოროხანდაშ სხუნუშ ოსხირშე, პარიზიშ 1990 წაშნაშ დო ვენაშ დო ჰელსინკიშ 1992 წანაშ დეკლარაციეფიშ ოსხირშა. ფუნქციონირენს 1995 წანაშე.
1990 წანაშახ ეუწო ფუნქციონირენდჷ მუჭოთ ახვალამეფიშ დო კონფერენციეფიშ ფორუმი, ნამუთ ადგინენდჷ სახენწჷფოეფიშ დო მენოღალეეფიშ ქიმინჯალაშ წესეფს დო პერიოდულო გინმაჯინედჷ თინეფიშ რსულებას (თიმ ბორჯის თიში ჯოხო რდჷ ევროპაშ უშქურანჯალაშ დო წოროხანდაშ სხუნაფა - ეუწს).”
ღანკეფი
ეუწოშ თარი ორგანო რე სახენწჷფოშ დო თაობეფიშ მადუდეეფიშ ოსხუნაფე, ნამუთ მუშ სესიას ჟირ წანმოწანაშე ართშა იშაყარუ. ოსხუნაფე გუთმოთანჯჷნს ეუწოშ პრიორიტეტეფს დო თარი მეჸვენჯობეფს.
გრანადაშ პროვინცია
thumb|250px|გრანადაშ აბანდვალა ესპანეთის გრანადა (Granada) — პროვინცია ობჟათე ესპანეთის, ანდალუსიაშ ბჟაეიოლ ნორთის. პროვინცია გოხურგილი რე ესპანეთიშ გეჸვენჯი პროვინციეფით: ალბასეტე, მურსია, ალმერია, ხაენი, კორდობა დო მალაგა. მუს თაშნეშე ომძღჷ სქირონაშქა ზუღა. მუში ნანანოღა რე გრანადა.
პროვინციაშ ფართობი რე 12,635 კმ². მახორობა აკმადგინანს 876,184 კოჩის (2006 წანაშ მუნაჩემეფით), ნამუშ 30% ოხორანს მუშ ნანანოღას. მეჭედალა რე 64.82/კმ². პროვინციას რე 168 მუნიციპალიტეტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ პროვინციეფი
ჩხონჩხიშ ციროზი
ჩხონჩხიშ ციროზი (κίρρως — ჟღირჟღა, ამატიში) — ჩხონჩხიშ ქრონიკული ლახარა, ნამუსჷთ დოჸუნს ჩხონჩხიშ პარენქიმატოზური რშვილიშ უმკურთინუ გითოთირუა ფიბროზული აკმარშვალი რშვილით, ვარდა სტრომა. ციროზული ჩხონჩხი ზჷმათ დიდი ვარდა ჭიჭე რე, ვარჩქვანელობურო გვაგვა, ხოშქორამი, ჩიწქოლა. თე ლახარათ ღურალა დოჸუნს შხვადოშხვა ტიპიშ შვანეფს, ჟირ-ოთხი წანაშ ფარგალეფს, ლეხიშ შურიშოჸუნაფალი ჭუეფით დო წვალებათ ლახარაშ საბოლა სტადიას. ჩხონჩხიშ ციროზიშ მაართა ჩინებული ეჭარუა ორხველჷ ჰიპოკრატეს, ჩქ. ეე-შახ. 5-ა ოშწანურას. ტერმინი „ციროზიქ“ მიშაღალირქ იჸუ 1819 წანას, ჩხონჩხიშ ლახარაშ მოჸვინთალე ფერიშ გეშა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხიონჩხიშ ლახარეფი კატეგორია:სკლეროზი
მაიკლ ემერსონი
მაიკლ ემერსონი (Michael Emerson; დ. 7 ეკენია, 1954, აიოვა) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ბენ ლინუსიშ როლით სერიალშე დინაფილეფი დო ჰაროლდ ფინჩიშ როლით სერიალშე ინტერესიშ კოჩი. თიში ალმასქუ რე არტისტი კერი პრესტონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954
ჯვ. წ. 1286
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1286 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კანადაშ ლიბერალური პარტია
კანადაშ ლიბერალური პარტია (Liberal Party of Canada, Parti libéral du Canada) — ქიანაშ ართ-ართი უშხუაში პოლიტიკური პარტია. ხანგჷრძე ბორჯიშ გოძვენას 2 მამართალი პარტიაშე ართ-ართი რდჷ, მარა 2011 წანაშ გიშაგორუეფიშ შედეგით ოფიციალურ ოპოზიციათ ხოლო ვაგჷნორთე. ეკონია საპარლამენტო გიშაგორუეფს ლიბერალურ პარტიაქ გიმორძგუ დო მამართალ პარტიათ გჷნირთჷ.
კატეგორია:ლიბერალური პარტიეფი კატეგორია:კანადაშ პოლიტიკური პარტიეფი კატეგორია:კანადაშ ლიბერალური პარტია
ჯვ. წ. 1287
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1287 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ევოლუცია
ევოლუცია — ბიოლოგიური პოპულაციეფიშ მონძალური შან-მუშობურობეფიშ მათირალა გეჸვენჯ გამნარყეფს. თე შან-მუშობურობეფი წჷმარინუანს თი გენეგიშ გჷმოხანტუას, ნამუთ მასქერშე ერჩქის რეპროდუქციაშ შედეგო გინაჩამუ. ირნერ მოჩამილ პოპულაციას შილებე, რდას გინორთელი მუშობურობეფი, ნამუთ რე მუტაციაშ, გენეტიკური რეკომბინაციაშ დო გენეტიკური ვარიაციეფიშ შხვა ფაქტორეფიშ შედეგი. ევოლუცია მუთმოხვადჷ თინწკჷმა, მუჟამსჷთ ევოლუციური პროცესეფი, მუჭოთ რე, სამანგათ, ორთაშობური გიშაგორუა (თინეფს შქას, სქესობური გინოგორუა) დო გენური დრეიფი გაულას იღვენუანა ეშანილ ვარიაციეფშა, ნამუთ იჭანუამს პოპულაციაშ დინოხოლე კონკრეტული მუშობურაშ მოდვალას ვარ-და გასაიასაღაფას. ევოლუციაშ ზუსტას ათე პროცესიქ გაჭყჷ ბიოანდანერალა ბიოლოგიური ორგანიზმეფიშ არძა დონეშა, გვარობაშ, ინდივიდუალური ორგანიზმეფიშ დო მოლეკულეფიშამო.
ოსიპ მანდელშტამი
ოსიპ ემილიშ სქი მანდელშტამი (რუს. Осип Эмильевич Мандельштам; დ. 14 ღურთუთა [ჯვ. სტ. 2 ღურთუთა], 1891, ვარშავა, პოლონეთიშ ომაფე, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 27 ქირსეთუთა, 1938, ვლადპერპუნკტი, ვლადივოსტოკი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი პოეტი, ჭარუ დო მათანგალი, აკმეისტური პოეზიაშ ართ-ართი შანულამი წჷმმარინაფალი.