cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯვ. წ. 1156
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1150-იანეფიშ 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1156 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
27 გჷმათუთა
27 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-300-ა დღა (ნარკი წანეფს — 301-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვეში ნოღა (იერუსალიმი)
ჯვეში ნოღა (העיר העתיקה, Ha'Ir Ha'Atiqah, البلدة القديمة, al-Balda al-Qadimah) — 0,9 კმ² ფართობიშ კიდაგოლუფაირი ტერიტორია იერუსალიმს. ნოღაშ თე ნორთის მუსხირენი რელიგიაშ უშანულამაშ რელიგიური ობიექტი იდვალუაფუ: იუდეველეფშო – მორიაშ გვალა დო ჸოთუაშ კიდა, ქირსიანეფშო – მანცხვარიშ საფლე, მუსლიმეფშო – კიდაშ გულბანდი დო ალ-აქსაშ მეჩეთი.
ტრადიციულო, ჯვეში ნოღა ოთხ ვაწორწო ნორთო ირთუდჷ, ოდო თეჟამიანი დორთუალაქ XIX ოშწანურას გიხურგუ. ამდღარშო, თინა ირთუ მუსლიმანურ, ქირსიანულ, ურიულ დო სომეხურ ნორთეფო. 1948 წანაშ არაბ-ისრაელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ჯვეში ნოღაქ ედომუშამო იორდანიაშ განს მირთინუ. 1967 წანაშ ამშვდღალამი ლჷმაშ ბორჯის, მუჟამცჷთ მანცხვარიშ საფულე ხეშე ხეშა გინმიშუნ, ისრაელქ იერუსალიმიშ ედომუშამი ჯვეში ნორთიშ ოკუპაცია მახვამილუ.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ისრაელს კატეგორია:იერუსალიმი
რეგენტი
რეგენტალა (ლათინურ ზიტყვაშე regens, მამართალი) — სახენწჷფოშ მადუდეშ საღალობაშ ობორჯეთ რსულება კოლეგიურო (სარეგენტე სხუნუ) ვარ-და ართპიჯურო (რეგენტი), მუჟანსჷთ მონარქი რე მორდუ, ლეხი ვარ-და ურინუ.
კატეგორია:ტიტულეფი
კანოვა (წყარმალუ)
კანოვა (ინგლ. Kanawha River) რე წყარმალუ ააშს, ბჟადალი ვირჯინიაშ შტატის. წყარმალუ კანოვა იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ნიუ-რივერიშ დო გოლიშ აკოართაფაშ აბანს, ნოღა გოლი-ბრიჯის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს. კანოვაშ სიგინძა რე 156 კმ. ღანჩოშ ფართობი 31,690 კვ.კმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბჟადალი ვირჯინიაშ წყარმალიეფი კატეგორია:წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუეფი
გარდაბანი
გარდაბანი — ნოღა საქორთუოს, თუდოლენი ქართლიშ რეგიონს, გარდაბანიშ მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი. გარდაბანი ქართიშე 39 კილომეტრით რე დოშორაფილი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 10 753 კოჩი. მახორუეფიშ 63 % რე აზერბაიჯანალეფი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:თუდოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:გარდაბანიშ მუნიციპალიტეტი
ჯვ. წ. 1157
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1150-იანეფიშ 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1157 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანტონიო ვალენსია
ლუის ანტონიო ვალენსია მოსკერა (Luis Antonio Valencia Mosquera; დ. 4 მარაშინათუთა, 1985, ლაგო-აგრიო) — ეკვადორალი მობურთე, ინგლისიშ პრემიერ ლიგაშ კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ დო ეკვადორიშ ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
კარიერა
ანტონიო ვალენსიაქ კარიერა დიჭყჷ კლუბ „ელ ნასიონალს“. 2005 წანას გინორთჷ ესპანურ „ვილიარეალშა“, მარა დახე თელი 2005-2006 სეზონი იჯარათ კლუბ „რეკრეატივოს“ იჸუ. უკულიანი არენდაშ მეჯინათ ართი სეზონით გინორთჷ ინგლისურ კლუბ „უიგანშა“. თიში დებიუტიქ იყუ 2006 წანაშ 19 მარაშჷნათუთას „ნიუკასლიშ“ აწმარენჯო.
მანჩესტერ იუნაიტედი
2009 წანაშ 30 მანგის ვალენსიაქ ხე მაჭარჷ ოთხწანიან კონტრაქტის მანჩესტერ იუნაიტედწკჷმა. ტრანსფერიშ ღირებუანობა უჩინებუ რე, მარა კანკალე წყუშ მეჯინათ, თინა აკადგინანდჷ 16 მილიონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1985 კატეგორია:ეკვადორალი მობურთეეფი კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ჭვიბერაზაუ
ჭვიბერაზაუ — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს, წყარმალუ ნენსკრაშ (ინგირიშ მარძგვანი ნადუ) ოდუდეს. სიმაღალა 3264 მ. ეგაფილი რე პალეოზოური გრანიტოიდეფით. დჷმახასიათაფალი რე ალპური დო გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტი.
მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ნენსკრაშ (ჟიმოლენი შონე) დო ბაქსანიშ ღანჩოეფს (ყაბარდო-ბალყარეთი).
ნორბერტ ვინერი
ნორბერტ ვინერი (ინგლ. Norbert Wiener; დ. 26 გერგობათუთა, 1894, კოლუმბია, მისურიშ შტატი, ააშ — ღ. 18 მელახი, 1964, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ამერიკალი მათემატიკოსი დო ფილოსოფოსი. ვინერქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია ელექტროტექნიკაშ, ტელეკომუნიკაციაშ დო კონტროლიშ სისტემეფიშ გოვითარაფაშა. ნორბერტ ვინერი შინელი რე მუჭოთ კიბერნეტიკაშ დუმარსხუაფალი. ვინერი გურაფულენდჷ მათემატიკას ტაფტსიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი 1909 წანას, 14 წანერქ. 1910 წანას ვინერქ გეგნორთჷ კორნელიშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ ფილოსოფიას გურაფულენდჷ. 1911 წანას ვინერქ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის 1913 წანას. 1914 წანას ვინერქ ევროპაშა მიდართჷ დო გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის დო უკულ გეტინგენიშ უნივერსიტეტის. ევროპას ვინერქ გეჩინებაფუ ბერტრან რასელი დო ედმუნდ ლანდაუ. გურაფაშ თებაშ უკულ ვინერი მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1894 კატეგორია:ნაღურა 1964
თურქეთი
თურქეთი (Türkiye) — ქიანა აზიას. ტერიტორიაშ დიდ თია მილარე აზიას, შხვა — ევროპას. თურქეთიშ ნანანოღა რე ანკარა. ოფიციალური ნინა თურქეთის რე თურქული ნინა. თურქეთის ოხორანს 74 600 000 კოჩი.
ისტორია
თურქეთი მილარე ჯვეში ბიზანტიაშ ტერიტორიას. 1299-1923 წანეფს მუშ ტერიტორიას მილარე ოსმალეფიშ იმპერია.
1923 წანაშ უკული თურქეთი რე რესპუბლიკა. მუშ მაართა პრეზიდენტი ორდ მუსტაფა ქემალ ათათურქი
დემოგრაფია
თურქეთის ოხორანს 68,1 მლნ კოჩი (2003 წანაშ მუნაჩემეფი). 80% თურქეფი, 18% ქურთეფი.
რელიგია
თურქეთიშ ოფიციალური რელიგია რე ისლამი.
ჩხოუშია (ცეში)
250px|thumb|right|ზუგდიდიში მუნიციპალიტეტი
ჩხოუში – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 188 ადამიერი.
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ადლერჰორნი
ადლერჰორნი (Adlerhorn) — გვალა შვეიცარიას, პენინიშ ალპეფს. იდვალუაფუ ოფუტე ცერმატიშ ბჟაეიოლშე, ვალეშ კანტონს, შტრალჰორნიშ გვალაშ ბჟადალშე. სიმაღალა 3 988 მეტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
სალანდსე-ჰეველრიუგიშ ერუანული პარკი
სალანდსე-ჰეველრიუგიშ ერუანული პარკი (Nationaal Park Sallandse Heuvelrug) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, ოვერეისელიშ პროვინციას. დირსხუ 2004 წანას. ფართობი 35 კმ². დიდი მუდანობათ რე შტოში. ბრელი რე მაფურინჯე, აფხვადუნა ხვილარიშ მუდგაზმარენი ჯიში. რე კუჩხიშ დო ველოსიპედიშ საროტეფი. არძაშე მაღალი ჭურჭულიშ სიმაღალა რე 75 მ.
ულიანოვსკი
ულიანოვსკი (1648—1780 წწ. — სინბირსკი, 1780—1924 წწ. — სიმბირსკი) — ნოღა რუსეთიშ ევროპულ ნორთის, ულიანოვსკიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
სალანდსე-ჰეველრიუგიშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ ერუანული პარკეფი
ულიანოვსკი
ნოღა ვოლგაშპიჯიშ სუბეს იდვალუაფჷ, წყარმალუეფიშ ვოლგაშ (კუიბიშევიშ წყაროჩუაშე) დო სვიაგაშ აკოკათაფაშ აბანს. ულიანოვსკი ქიანაშ ნანანოღა მოსკოვიშ ბჟაეიოლშე/ობჟათე-ბჟაეიოლშე 890 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინი კატეგორია:ვოლგაპიჯიშ ნოღეფი კატეგორია:ულიანოვსკიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
28 გჷმათუთა
28 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 301-ა დღა (ნარკი წანეფს — 302-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
რაიან კვონტენი
რაიან კვონტენი (Ryan Kwanten; დ. 28 გერგობათუთა, 1976, სიდნეი) — ავსტრალიარი არტისტი. ჩინებული რე ჯეისონ სტეიქჰაუსიშ როლით სერიალს ნანდული ზისხირი.
თურქული ნინა
თურქული ნინა — თურქი კათაშ ნინა. ორხველჷ თურქული ნინეფიშ ბუნას, ნამუთ მუშ განშე, ოეგებიეთ, ალთაური ნინეფიშ ბუნას ორხველჷ. თეშ უმკუჯინუო, თურქული ნინეფიშ ალთაურწკჷმა მოჯგირალაშ ჰიპოთეზას ბრელი ნინეფიშმენცარი ვეზიარენს, მარა თინა იშენი საბოლოთ ვარე გინოვარაფილი ართხონარო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქული ნინეფი
რაიან კვონტენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976
ავაში (წყარმალუ)
ავაში – წყარმალუ ბჟაეიოლ აფრიკას, ეთიოპიას, მითმეურც ხუალაშ ღოზიშ ოორუე ნორთის. სიგჷრძა 1200 კმ. წყარმალუს იდვალუაფუ უდიდაში ნოღეფი: მეტეხარა, ავაში, გევანე, ასაიიტა. წყარმალუშ ოძგალეს იდვალუაფუ თაშნეშე ავაშიშ ნაციონალური პარკი.
წყარმალუშ გიმენი მიმალუობას ინოხვილაფირიე უჯვეშაშ ადამიერეფიშ ნოხორინეფი დო თინეფიშ გასეფი, მუდგაშ გეშათ 1980 წანას წყარმალუშ გიმენ წელი გემშიღეს იუნესკოშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:ეთიოპიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეთიოპიას
პაულ ჰერმან მიულერი
პაულ ჰერმან მიულერი (გერმ. Paul Hermann Müller; დ. 12 ღურთუთა, 1899, ოლტენი, ზოლოთურნი, შვეიცარია — ღ. 12 გჷმათუთა, 1965, ბაზელი, შვეიცარია) — შვეიცარიალი ქიმიკოსი, ინსექტიციდი DDT-შ გოვითარაფაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1948 წანას. DDT-შ გიმორინაფაქ შელებუ შხვადოშხვა ვექტორული ლახალეფიშ (მალარია, ტიფი) გინმაღალარი ართროპოდეფიშ (მაგ. ანოფელესი) პოპულაციაშ კონტროლი. პაულ ჰერმან მიულერი გურაფულენდჷ ბაზელიშ უნივერსიტეტის დო გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კომპანია J. R. Geigy AG-ის (ასეიან Novartis). მიულერი რდჷ შხვადოშხვა უნივერსიტეტეფიშ საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიალეფი კატეგორია:შვეიცარიალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შვეიცარიალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1965
კანიეტე (პროვინცია)
thumb|right|150px|კანიეტეშ პროვინცია კანიეტე – ლიმაშ რეგიონიშ პროვინცია. კანიეტეს ბჟადალშე ომძღჷ რჩქალი ოკიანე, ობჟათეშე – იკა. კანიეტეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სან-ვისენტე-დე-კანიეტე. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 191,409 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 41.8 ადამიერი. კანიეტეშ ფართობი რე 4,577.16 კმ². პროვინცია იყრთუ 16 რაიონო. კანიეტეშ ტერიტორიას იდვალუაფუ ნასკაშ უდაბნო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ცქუმუნტური
მინი|250პქ ცქუმუნტური, ვარ-და ბაცუ (Mespilus) — ფურცელცჷმჷ ჩანარეფიშ გვარი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე. თიში აკა კაკალია ბუნა — ძაკი ცქუმუნტური (Mespilus germanuca) ტანდაბალი (3-6 მ-შახ სიმაღალაშ) კაკლარამი ჯა ვარა ბართვი რე. უღუ ლანცეტა ვარა მარქვალიშობური კუნტაყერწამი ფურცელეფი დო დიდი, ჩე ხვალახური პეულეფი; ნაჸოფი მოკვარკვალო კანკარი რე; ატატა მანგარი, უკვე გინომონჭებული ლიბუ დო გემუანი რე, იჭკომუ. ლუხუმას აფხვადუნა ირანს, მორჩილ აზიას, ბალკანეთიშ ჩქონს, კავკაციას, ყირიმს დო თურქმენეთის. საქორთუოს ირდუ თუდონტყათ გვალაშ თუდონი დო შქა ორტყაფუს, გჷშაკერძაფილო ჭყონონეფს. იშხუნებუ თასით, ჯიკიშ დო ფოსვიშ ნაჸალით, აშხუნენა ჸონუათ. ნაჸოფი იკათუანს შანქარეფს დო C ვიტამინს; ტყები, ფურცელეფი დო კოხუ ნაჸოფი - მათალარ ნაკათეფს. მერქანს ირინუანა ოხარატე ნაკეთებუშო. თოფურამიე. მუთმაშენენა ევროპაშ ნამთინე ქიანას დო ააშ-ს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდიშობურეფი
გელა ბაბლუანი
გელა თეიმურაზიშ ნძე ბაბლუანი (დ. 1979, ქართი) — საფრანგეთის მოღალე ქორთუ კინორეჟისორი.
ბიოგრაფია
გელა ბაბლუანქ დებადჷ 1979 წანას.
მასქერეფი: ლიანა ბაბლუანი, თეიმურაზ ბაბლუანი.
ვითოშქვითი წანერქ ჯიმალეფწკჷმა ართო საფრანგეთშა იდჷ ოგურაფშა.
თიში კუნტამეტრაჟიანი ფილმიქ "A Fleur de Peau" (2002) კრიტიკოსეფიშ მოწონაფა დეინალჷ.
გელა ბაბლუანიშ ფილმოგრაფია იკათუანს ორეჟისორე, ოსცენარე, ოპროდიუსერე, ორედაქტორე დო არტისტეფიშ გიშაგორუაშ ნახანდეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ კინორეჟისორეფი კატეგორია:ქორთუ სცენარისტეფი კატეგორია:ქორთუ კინოპროდიუსერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1979
რობი უილიამსი
thumb|რობი უილიამსი thumb|რობი უილიამსი [[ჰამბურგის]] thumb|რობი უილიამსი, [[2009 წანა]] thumb|რობი უილიამსიშ კონცერტი [[სანდერლენდის, 2011]] რობი უილიამსი, დაბადებაშ ჯოხო: — რობერტ პიტერ მაქსიმილიან უილიამსი (ინგლ: Robert Peter Maximilian Williams; დ. 13 ღურთუთა, 1974 სთოქ-ონ-თრენთი, გოართოიანაფილი ომაფე) — გრემიშ პრიზიშა ნომინირებული ინგლისარი მობირე დო მუსიკოსი, პოპ-ბუნა Take That-იშ სოლისტი. ამდღარ დღაშახ გიმოჩამილი რე რობი უილიამსიშ ალბომეფიშ 57 მილიონი ეგზემპლარი. უილიამსი მერჩქინელი რე 1990-იამ წანეფიშ არძოშ უჯგუშ დო პოპულარულ მობირეთ ბრიტანეთის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:Take That-იშ მაკათურეფი კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1974
ჩხოროწყუ
ჩხოროწყუ — ნოღა საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანს, ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ხობწყარს, სანაკიშ რკინაშშარაშ სადგჷმშე 39 კილომეტრის. ნოღაშ სტატუსი უღუ 2018 წანაშე. ოხორანს 3141 კოჩი (2014). ნოღას ადმინისტრაციული, კულტურაშ, განათლებაშ დო ჭყანთხილუაშ დაწესებულებეფი, ჭიჭე საწარმოეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტი კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:სამარგალოშ ნოღეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ნოღეფი
ბელუჯეფი
მინი|250პქ|ირანალი ბელუჯი ხანეფი
ბელუჯეფი (ბელუჯ.: بلوچ) — ირანალი კათა ნამუეფჷთ თარო ირანიშ ლაკადაშ ობჟათე-ბჟაეიოლს, ბელუჯისტანს ოხორანა.
ობჟათეშ რედ-რივერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი
პორკოშ მუნიციპალიტეტი
პორკოშ მუნიციპალიტეტი (Porco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ ანტონიო-კიხაროშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 6 444 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 137 კმ² რე.
ჯვ. წ. 1158
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1150-იანეფიშ 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1158 წანა.
პორკოშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჯვ. წ. 1158
ნაღურა
კატეგორია:
ყურანი
thumb|ყურანი
ყურანი (არაბ. القرآن ალ–ყურ` „ოკითხე“), ისლამიშ წიმინდე წიგნი რე. ჭარილი რე არაბული ნინაშა. იკათუანს 114 სურას. სურა იკათუანს შხვადოშხვა აიეფს. არძოშ უმოს დიდი სურა რე: ალ-ბაყარა, არძოშ უმოს ჭიჭე ალ-ქავსარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ყურანი კატეგორია:ისლამი კატეგორია:რელიგიური წიგნეფი
სომალიშ ჩქონი
სომალიშ ჩქონი თაშნეშე აფრიკაშ ქა — ჩქონი ბჟაეიოლ აფრიკას, ნამუთ მუსხირენ ოშობათ კილომეტრით რე მიშაჭკირილი არაბეთიშ ზუღაშა დო თიშ ოორუე წყარპიჯი ადენიშ ჸუჯიშ ობჟათე წყარპიჯიშ ღოზის წჷმარინუანს. აფრიკაშ ქა ედომუშამო აფრიკაშ კონტინენტიშ არძოშე ბჟაეიოლი ნორთი რე. ჩქონშა მიშმურს ერითრეა, ჯიბუტი, ეთიოპია დო სომალი. ჩქონიშ ფართობი აკმადგინანს დოხოლაფირო 2 000 000 კმ²-ს, მახორობა - 100,2 მლნ-ს (ეთიოპია 75 მლნ, სომალი 10 მლნ, ერითრეა 4,5 მლნ, ჯიბუტი 0,7 მლნ).
ჩქონი წორწო გოძვენობათ რე დოშორაფილი მუჭოთ ეკვატორიშე, თეშ კიბოაიშ ტროპიკიშე. რეგიონი ძალამი გვალამი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯიბუტიშ ჩქონეფი კატეგორია:ერიტრეაშ ჩქონეფი კატეგორია:ეთიოპიაშ ჩქონეფი კატეგორია:სომალიშ ჩქონეფი
ევიტა (ფილმი)
„ევიტა“ — ოსკარიშ მაღვენჯი ხანტილური ფილმი, ნამუთ ენდრიუ ლოიდ უებერიშ თეატრალური მიუზიკლიშ ეკრანიზაცია რე დო ევა პერონიშ რინაშ გეშა მითხობელანა. ფილმიშ რეჟისორიე ალან პარკერი დო თექ მადონა, ანტონიო ბანდერასი დო ჯონათან პრაისი ლაჸაფენა. ფილმიქ 1996 წანაშ 25 ქირსეთუთას გჷშართჷ დო თიშ მუშნალუქ აკოართაფილ შტატეფს 50,047,179 ააშ დოლარი აკადგინჷ დო დოსქილადირ მოსოფელს 143 მილიონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1996 წანაშ ფილმეფი
ბჟაეიოლი აფრიკაშ ხუალაშ ღოზი
მინი|მარჯვნივ|200px|ხუალაშ ღოზი ბჟაეიოლ აფრიკაშ ხუალაშ ღოზი (Great Rift Valley) – ართ-ართი უშხუაშ ხუალაშ ღოზი ბჟაეიოლ აფრიკას.გჷნოზინდილიე დახე 6 000 კმ-ის ოორუე სირიაშე ცენტრალურ მოზამბიკშახ. ხუალაშ ღოზიშ სიგანა იძანძჷ 30-100 კმ-იშ ფარგალეფც, ოდო სიტომბა მუსხირენ ოშურშე ვითოშ მეტრაშახ. გიჭყჷ აფრიკაშ დო არაბეთიშ ტექტონიკურ ფილეფიშ თანჯას თინეფიშ ყარაფიშ გეშა.
ავსტრიაშ ტურიზმი
მინი|250პქ|ბელვედერიშ დოხორე, [[ვენა]] მინი|250პქ|[[ზალცბურგი]] ტურიზმი ავსტრიაშ ეკონომიკაშ შანულამ ნორთის აკმადგინანს, ქიანაშ ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ დახე 9%-ს. 2007 წანაშ სამანგიშე, ტურისტეფიშ მუდანობა დახე ართმანგი რდჷ ზარხულს დო ზოთონჯის, პიკის ფურთუთა/მარაშინათუთას მიოჭირინდუ..
2007 წანას, ავსტრია მა-9 აბანს რდჷ ოერეფოშქაშე ტურიზმიშე მეღებული მუშნაველიშ მეჯინათ დო თე მაძირაფალქ 18,9 მლრდ ააშ დოლარი აკადგინჷ. ტურისტეფიშ მუდანობათ ავსტრია 20,8 მილიონით მა-12 აბანს რდჷ. ტურისტების უდიდეს ნაწილს, როგორც ზამთარში, ისე ზაფხულში, ვენა იზიდავს. ვენასთან შედარებით, ზალცბურგი ტურისტების მეხუთედს იზიდავს.
ავსტრიას ვიზიტი უმოსო იკათუანს ტურს ვენას, მუში ოკათედრე ტაძარიშ მოძირაფას დო ვალსეფიშ მუსიკაშ კონცერტის. ღირებული რე სუმარუა ზალცბურგის, მოცარტიშ ოდაბადურ ნოღას, ალპეფით მუკოხურგილ ტიროლიშ ნანანოღა ინსბრუკის, დუნაიშ ბინეხეფამ ლეხერს, მაგალითო ვახაუს. ქიანაშ ბჟადალ ნორთის, ფორარლბერგიშ აკანს რე კონსტანცაშ დო ნოიზიდლერიშ ტობეფი. ავსტრიაშ სუმი არძაშე მოძირაფონი ოქინაფუ რე: შენბრუნიშ დოხორე (2 590 000 მაძირაფუ წანამოწანას), შენბრუნიშ ზოოპარკი (2 453 987 მაძირაფუ წანამოწანას) დო მარიაცელიშ ბაზილიკა (1 500 000 მაძირაფუ წანამოწანას).
მედიახელუანობას დაინტერესებულეფშო, ნოღა ლინცის რე Ars Electronica-იშ ცენტრი. 1979 წანაშე, ცენტრი ატარენს ფესტივალს (Ars Electronica Festival), სოდეთ გომორძგვილს ხვადუ მოსოფელიშ მედიახელუანობაშ უმაღალაში ჯილდო Prix Ars Electronica.
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრია ავსტრია კატეგორია:ევროპაშ ტურიზმი
სვანტე არენიუსი
სვანტე ავგუსტ არენიუსი (შვედ. Svante August Arrhenius; დ. 19 ფურთუთა, 1859, უფსალაშ მუნიციპალიტეტი, შვედეთი, შვედეთიშ დო ნორვეგიაშ გოართოიანაფილი ომაფე — ღ. 2 გჷმათუთა, 1927, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, ფიზიკური ქიმიაშ ართ-ართ დუმარსხუაფალი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ქიმიაშ დარგის (1903).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1859 კატეგორია:ნაღურა 1927
მენომინი
მენომონი (ინგლ. Menominee River) რე წყარმალუ ააშს, მიჩიგანიშ დო ვისკონსინიშ შტატეფს.
გეოგრაფია
მენომინი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ბრულიშ დო მიჩიგამიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ მიჩიგანიშ ტობაშ გრინ-ბეიშ ჸუჯის. წყარმალუ მენომინიშ სიგჷნძა რე 187 კმ. ღანჩოშ ფართობი 10,500 კვ.კმ. წყარმალუს რე შხვადოშხვა კაშხალეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:მიჩიგანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი
ტყაშ ტობა
ტყაშ ტობა (Lake of the Woods) — გჷშმალი ტობა ოორუე ამერიკას. გოჯანჷ დიდი ტობეფიშ ბჟადალჸურე, ააშ-იშ (მინესოთა) დო კანადაშ (მანიტობა) თანჯას. ფართობი 4,390 კმ². სიგჷრძა 110 კმ, სიგანა 95 კმ. იდვალუაფუ 323 მ აბსოლუტურ სიმაღალას. სიტომბა რე 26 მ-შახ, უდიდაში სიტომბა — 64 მ. გეოლოგიურო წჷმარინუანს აგასისიშ ტობაშ ნოსქილედის. ტობას მიარე ტყალამი კოკი რე (გვალო 14 ვითოშიშ უმოსი კოკი). ტყაშ ტობა მერსხუაფილი რე უინიპეგიშ ტობაწკჷმა. ოორუე ძგას იდვალუაფუ ნოღა კენორა (კანადა).
წყარპიჯიშ ღოზი დორთილი რე, წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა რე 40 ვითოში კმ. ბჟაეიოლ ძგას გჷშმერთუ დიდი ჩქონი, ნამუთ ტობაშა ფართას რე მიშაჭკჷრილი; ეშანილი ჩქონი ტყაშ ტობას ოორუე დო ობჟათე ნორთეფო რთჷნს. ტობაშე გჷშმურს წყარმალუ უინიპეგი.
ტობაშ წყარპიჯეფს რე მიარე სახეშ მაფურინჯე, თაშნეშე ფართას რე გოფაჩილი ჩედუდამი არჭვალი. ტობას რე მუდგაზმარენი ჯიშიშ ჩხომი.
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ ტობეფი კატეგორია:კანადაშ ტობეფი
მიტლა
მიტლა (Mitla) — კოლუმბიშახიანი ნოქალაქუ მექსიკას, ოახაკაშ შტატის, ტეუანტეპეკიშ ყელიშ ემაღალაფირ ნორთის. მახორობაქ მატლას გორჩქინდჷ ჯვ.წ. 500 წანას. მიტლა წჷმარინუანს საპოტეკეფიშ დო მიშტეკეფიშ კულტურაშ შანულამ ობიექტის. მუში გოვითარაფაშ ზენიტის ნოღაშ მახორობა 10 ანთას კოჩის აკმადგინანდჷ. 1494 წანას ნოღა გეჭოფეს აცტეკეფქ, 1520 წანაშე — ესპანარ კონკისტადორეფქ.
2010 წანას იაგულიშ პრეისტორიულ ნოხორიწკჷმა ართო გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ჯელამი
ჯელამი — წყარმალუ ოორუე ინდოეთიშ სუბკონტინენტის. იჭყაფჷ ჰიმალაიშ გვალეფს, ნოღა ვერინაგიშ გოხოლუას, ჯამუ დო ქაშმირიშ ტერიტორიას, ინდოეთი. უკულ წყარმალუ მიშმურს აზად-ქაშმირიშა, ნამუთ პაკისტანიშ ტერიტორია რე. ჸათავრეშე ჯალემი მიშმურს პენჯაბიშ პროვინციაშა დო ინაკათუ წყარმალუ ჩინაბის, ჯანგიშ ოლქიშ ტერიტორიას.
ჯელამიშ სიგინძა რე 725 კმ., ღანჩოშ ფართობიე დოხოლაფირო 55,300 კვ.კმ. უდიდაში ნადუეფი რე, კვარჩხანი: პუნჩი, სუხნაგი, მარძგვანი: არპატი, ლიდერი, ნეელუმი, სინდი დო კუნარი.
ჯელამი გიშმურს ვულარიშ ტობას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:პაკისტანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი
უარალი (პროვინცია)
thumb|right|150px|უარალიშ პროვინცია უარალი – ლიმაშ რეგიონიშ პროვინცია. უარალის ბჟადალშე ომძღჷ რჩქალი ოკიანე, პროვინციაშ ბჟაეიოლშე მოთანჯე რეგიონეფი რე უანუკო დო პასკო. უარალიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა უარალი. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 160,894 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 44 ადამიერი. უარალიშ ფართობი რე 3,655.7 კმ². პროვინცია ირთუ 12 რაიონო. უარალის პროვინციაშ სტატუსი უღუ 1976 წანაშ 11 მესიშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ედ ჰარისი
ედვარდ ალენ "ედ" ჰარისი (ინგლ. Edward Allen "Ed" Harris; დ. 28 გერგობათუთა, 1950), ამერიკალი არტისტი, ჭარუ დო რეჟისორი, ჩინებული თიში როლეფით ფილმეფს „მერმენწეფიშ კალეიდოსკოპი",„ჯგირი ბუნა", „ქვერსემიას", „გლენგარი გლენ როსი“, „ჯიბეშ ფარა", „აპოლო 13“, „კჷრდე", „ტრუმენიშ შოუ“, „პოლოკი“, „ერებამი გონება“, „ნტერი ხიბაწკჷმა“ „საათეფი“, დო „აპალუზა" შხვა მიაარეეფიშ შქას. რე ორქოშ გლობუსიშ ლაურეატი. დო მიარე შხვა ჯილდო.
29 გჷმათუთა
29 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 302-ა დღა (ნარკი წანეფს — 303-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ედ ჰარისი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1950
სემ რაილი
'''სემუელ პიტერ ვ. რაილი''' (Samuel Peter W. Riley; დ. 8 ღურთუთა, 1980, ბჟადალი იორკშირი) — ინგლისარი არტისტი დო მობირე. 2010 წანას გინიღეს ფილმის 13.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1980
ჯვ. წ. 531
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 531 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1159
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1150-იანეფიშ 1-ლი წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1159 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ალალინჰორნი
გვალაშა მაართათ 1856 წანაშ 28 მარაშინათუთას ეშართეს ლონდონარ ადვოკატ ედვარდ ლევი ეიმესიქ, პაპა იოჰან ჯოზეფ იმსენგიქ დო მუში ფანიაშ სუმ შხვა მაკათურქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ნელსან ელისი
ნელსან ელისი (Nelsan Ellis; დ. 30 გერგობათუთა, 1978, ილინოისი) — ამერიკალი არტსტი. ჩინებული რე ლაფაიეტ რეინოლდსიშ როლით HBO-შ სერიალს ნანდული ზისხირი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1978 კატეგორია:ამერიკალი არტსტეფი
ველიუვეზომიშ ერუანული პარკი
ველიუვეზომიშ ერუანული პარკი (Nationaal Park Veluwezoom) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, გელდერლანდიშ პროვინციას. დირსხუ 1930 წანას. ფართობი 50 კმ². წჷმარინუანს ნიდერლანდიშ უჯვეშაშ ნაციონალურ პარკის. ნიდერლანდიშო ჯგირო დჷმახასიათაფალი რელიეფი ახასიათენს. არძაშე მაღალი აბანიშ სიმაღალა ოჭირინდუანს 110 მ-ს. რე კერძო დორხველობას (ნატუურმონიუმენტენიშ ორგანიზაცია — ნიდერლანდიშ უდიდაში ორთაშ თხილუაშ ორგანიზაცია). დუდ ლანდშაფტის ქიმინჷნს ტყა დო რზენი ტერიტორიეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდიშ ერუანული პარკეფი
მარკე
მარკე (Marche) — რეგიონი იტალიაშ ცენტრალურ ნორთის, ადრიატიკაშ ზუღაშ წყარპიჯის. რეგიონს ოორუეშე უხურგანს ემილია-რომანიაშ რეგიონი დო სან-მარინოშ რესპუბლიკა, ბჟადალშე — უმბრია, ობჟათეშე — აბრუცი დო ლაციო, ბჟაეიოლშე — ადრიატიკაშ ზუღა. წყარმალუშ ლეხერეფიშ დო ძალამ ინწრო წყარპოიჯიშ ღოზიშ მოხ, რეგიონიშ ტერიტორია ბექი-ზუგუამი რე. XIX ოშწანურას, რეგიონიშ ედომუშამი წყარპიჯიშ ღოზიშ მანგას აკიგჷ ბოლონია-ბრინდიზიშ მიმარსხუაფალჷ რკინაშარაქ. მარკეშ დინოხოლენი, გვალამი ორთა ასეშა დახე ულურზა რე, მუსხირენი მოროხია რზაშ მოხ, ნამუეფით ჸალაიბონს გჷნმურს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მარკეშ რეგიონი ადმინისტრაციულო 5 პროვინციათ ირთჷ: მინი|250პქ|მარცხნივ|მარკეშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ჯვ. წ. 532
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 532 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იტალიური ნინა
იტალიური ნინა (italiano, lingua italiana) — იტალიარეფიშ დო იტალო-შვეიცარალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანულ ნინეფს.
ზოგადი ჩინებეფი
ოლიტერატურე იტალიური ნინა გერსხუაფილი რე ტოსკანური დიალექტიშ ფლორენციულ კილოკავშა. ისტორიულო იტალიური მაართა ნინა რე ევროპას. მაართა ჭარილობითი მუნიშეფი ორხველჷ X ოშწანურას. ლიტერატურული ნინაშ ფორმირაფას დიდი როლი ილაჸაფეს დანტექ, ბოკაჩოქ დო პეტრარკაქ. იტალიური ნინაშ მოხ ლიტერატურა გიშმურს ზოხოურ დიალექტეფშა ხოლო.
სტატუსი
200px|thumb|right|იტალიური ნინეფი ოფიციალური ნინა:
გოფაჩუაშ არანი:
ლექსიკა
ფრაზეფი დო სიტყვეფი:
რიცხუეფი:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიური ნინა კატეგორია:რომანული ნინეფი კატეგორია:იტალიაშ ნინეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ ნინეფი
მარუან ფელაინი
მარუან ფელაინი (Marouane Fellaini დ. 22 გერგობათუთა, 1987, ბრიუსელი) — ბელგიარი მობურთე, ბელგიაშ ერუანული ნაკორობაშ მაკათური. 2013 წანაშე რე „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1987 კატეგორია:ბელგიარი მობურთეეფი კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
დედოფლისწყარო
დედოფლისწყარო — ნოღა საქორთუოს, კახეთიშ რეგიონს, დედოფლისწყაროშ მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი. ნოღა დორსხუაფილი რე შირაქიშ რზენს. დედოფლისწყაროქ ნოღათ გჷმიცხადჷ 1963 წანას. დედოფლისწყაროშ ხოლოს რე ხორნაბუჯიშ ჯიხა. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 5940 მახორუ.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:დედოფლსიწყაროშ მუნიციპალიტეტი
ჯვ. წ. 1160
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1160 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ეინარ ჰერცშპრუნგი
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ეინარ ჰერცშპრუნგი გურაფულენდჷ კოპენჰაგენიშ პოლიტექნიკუმს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ლეიდენიშ უნივერსიტეტიშ ობსერვატორიას. 1937-1946 წანეფს რდჷ ლეიდენიშ ობსერვატორიაშ დირექტორი. 1913 წანას ჰერცშპრუნგიქ ზიმუ შხვადოშხვა ცეფეიდეფიშახ დისტანცია პარალაქსიშ გიმორინაფათ. ჰერცშპრუნგიქ აკეთჷ მურიცხეფიშ კლასიფიკაცია თინეფიშ სპექტრალური ტიპიშ დო გოვითარაფაშ ეტაპეფიშ მეჯინათ. ჰერცშპრუნგიქ, მურიცხეფიშ კლასიფიკაციაშ ბორჯის გიმირინუ ამერიკალი ასტრონომიშ ანტონია მორიშ კლასიფიკაცია. 1911–1913 წანეფს ჰერცშპრუნგიქ დო ჰენრი ნორის რასელიქ ზოხორინელო აკიმუშუს ჰერცშპრუნგ-რასელიშ დიაგრამა, ნამუთ ასეშახ გიმირინუაფჷ მურიცხეფიშ ტიპეფიშ დო მურიცხული ევოლუციაშ ეიონწყჷმალო. ეინარ ჰერცშპრუნგიქ მიოგორუ ჟირ ასტეროიდის: (1627) ივარის დო ამურის. ეინარ ჰერცშპრუნგი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1929 წანას ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაქ ჰერცშპრუნგის გინოჩჷ ორქოშ მენდალი. 1937 წანას ჰერცშპრუნგიქ მიპალუ პრესტიჟული ბრიუსიშ მენდალი. ჰერცშპრუნგიშ ჯოხონობაშ რე ართი ასტეროიდი დო ართ-ართი კრატერი თუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:დანიარი ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1873 კატეგორია:ნაღურა 1967
პოტოსიშ მუნიციპალიტეტი
პოტოსიშ მუნიციპალიტეტი (Potosí) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ ტომას-ფრიასიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 167 438 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 246 კმ² რე.
ჯვ. წ. 1161
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ 9-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1161 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პოტოსიშ მუნიციპალიტეტი
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
დელი
მინი|დელიშ ჩხორო ოლქი
დელი (ჰინდი: दिल्ली, ურდუ: دہلی or دلّی‎, პენჯაბური: ਦਿੱਲੀ) — ონოღე აგლომერაცია ოორუე ინდოეთის. ქიანაშ ნანანოღა. თაშნეშე თე ჯოხოთ რე შინელი ერუანული ნანანოღაშ ტერიტორია, ნამუთ სპეციალური გოართოიანაფილი ტერიტორია რე ცენტრალური თარობაშ ადმინისტრაციაშ გიმე, ნამუშათ სუმი მუნუციპალიტეტი მიშმურსჷნ. დელიშ მეტროპოლია დო დელიშ ერუანული ნანანოღაშ ტეროტორია ართ ბირთვის აკმოქიმინუნს დო პრაქტიკულო ართ ერთულო იკოროცხუ. ნიუ-დელი — ნოღალური დოხორალ, დელიშ მეტროპოლიაშ ნორთიე დო ინდოეთიშ თარობაშ ორენს წჷმარინუანს.
დელი სიდიდათ მაჟირა აგლომერაცია რე ინდოეთის დო მოსოფელს მაბრუო მახორობაშ მუდანობათ, ნამუშ მუდანობა 2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ 11,007,835-ის აკმადგინანს. ოორუე ინდოეთის წყარმალუ იამუნაშ წყარპიჯის მადვალუ ნოღაშ არქეოლოგიური გონთხორუეფი მოწამენს, ნამ-და დელი ირო დოხორელი აკანი ჸოფე გვალო მორჩილი ჯვ. წ. VI ოშწანურაშე. 1639 წანას, მოგოლეფიშ იმპერატორქ შაჰ-ჯაჰანქ თაქ აკაგჷ ახალი ჯიხა-გალუანი დო იმპერიაშ ნანანოღათ გეგმაცხადჷ (1649-1857).
ახალი ნანანოღა ნიუ-დელი 1920-იან წანეფს აკაგეს. 1947 წანას, მუჟანსჷთ ინდოეთიქ ბრიტანეთიშე ზოხორინალა გჷმაცხადჷნ, ნიუ-დელიქ თიში ნანანოღათ გჷნირთჷ. ნთელი ქიანაშე მახორობაშ მიგრაციაშ გეშა დელიქ კოსმოპოლიტ ნოღათ გჷნირთჷ. მალასიანი გოვითარაფაქ დო ურბანიზაციაქ, თიში მახორობაშ ელაზჷმაფათ მაღალი მიშნაველიშ დონეთ, ნოღაქ შანულამო გეგნიქჷმინჷ. ასე დელი ინდოეთიშ შანულამი კულტურული, პოლიტიკური დო კომერციული ცენტრიე.
30 გჷმათუთა
30 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 303-ა დღა (ნარკი წანეფს — 304-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
რეი უინსტონი
რეიმონს ენდრიუ უინსტონი (Raymond Andrew Winstone; დ. 19 ფურთუთა, 1957, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი. 2010 წანას გინიღეს ფილმის 13.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1957
დელი
დოჯიმალაფირი ნოღეფი დო რეგიონეფი
დელის ჸუნს გეჸვენჯი დოჯიმალაფირი ნოღეფი:
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
სენტ-ჯოზეფი (წყარმალუ)
სენტ-ჯოზეფი (ინგლ. St. Joseph River) რე წყარმალუ ააშს, ობჟათე მიჩიგანს დო ოორუე ინდიანას. წყარმალუ სენტ-ჯოზეფიშ სიგჷნძა 332 კმ. რე. წყარმალუ ინაკათუ მიჩიგანიშ ტობას. უდიდაშ ნადუეფ რე: ქოულდვოთერი, ფონ-რივერი, ელკჰარტი, ჭიჭე ელკჰარტი, როკი-რივერი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი
ბჟაეიოლი აფრიკა
[[Image:LocationEasternAfrica.png|right|thumb|350px|
]] ბჯაეიოლი აფრიკა — აფრიკაშ კონტინენტიშ უძგალაშ ბჟაეიოლს მადვალუ რეგიონი, ნამუსჷთ გეოგრაფია დო გეოპოლიტიკა გჷთმოთანჯუნს. გოეროშ გეოგრაფიული რეგიონეფიშ სქემაშ მეჯინათ თე რეგიონშა მიშმურს 19 ტერიტორია:
კატეგორია:გოეროშ სუბრეგიონეფი კატეგორია:აფრიკა კატეგორია:ბჟაეიოლი აფრიკა
უაროჩირი (პროვინცია)
thumb|right|150px|უაროჩირიშ პროვინცია უაროჩირი – ლიმაშ რეგიონიშ პროვინცია. უაროჩირის ბჟადალშე ომძღჷ ლიმაშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე – ხუნინიშ რეგიონი. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მატუკანა. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 62,342 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 11.0 ადამიერს. უაროჩირიშ ფართობი რე 5,657.93 კმ². უაროჩირი ირთუ 32 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ჰიდეკი იუკავა
ჰიდეკი იუკავა (იაპ. 湯川 秀樹; დ. 23 ღურთუთა, 1907, ტოკიო, იაპონია — ღ. 8 ეკენია, 1981, კიოტო, იაპონია) — იაპონარი ფიზიკოსი-თეორიტიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1949 წანას. იუკავაქ 1935 წანას წჷმარინუ ჰიპოთეზა პი-მეზონეფიშ არსებობაშ გეშა. პი-მეზონეფიშ არსებობაქ დენტკიცჷნ 1940-იან წანეფს შხვადოშხვა ექსპერიმენტეფიშ გჷმორინაფათ. ჰიდეკი იუკავა გურაფულენდჷ კიოტოშ დო ოსაკაშ უნივერსიტეტეფს. რდჷ ნობელიშ პრემიაშ, იაპონიაშ კულტურაშ ორდენიშ, იაპონიაშ აკადემიაშ იმპერატორული პრემიაშ ლაურეატი. 1963 წანაშე იუკავა რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. ჰიდეკი იუკავა რე მაართა იაპონარი ნამუქჷთ მიპალუ ნობელიშ პრემია.
ჯვ. წ. 533
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 533 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჰოგე-ველიუვეშ ერუანული პარკი
ჰოგე-ველიუვეშ ერუანული პარკი (Nationaal Park De Hoge Veluwe) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, გელდერლანდიშ პროვინციას. დირსხუ 1935 წანას. ფართობი 55 კმ². ტერიტორიაშ დიდი ნორთი მიშმურს ედეშ მუნიციპალიტეტიშ ფარგალეფშა. იდვალუაფუ ველიუვეშ მორენეფიშ ტერმინალს. ლანდშაფტეფიშ დიდი ნორთი ფორმირაფილი რე ეკონია აკოჸინალუაშ ეპოქაშ მალობას. პაკიშ დინოხოლე მუკოსქილადირი რე დოხორალაშ ნოსქილედეფი. ველეფს დო ქვიშამ აბანეფი ანთროპოგენური გორჩქინაშ რენა. პარკიშ გარკვეული ნორთი ონტყოლაშეს უკებუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ ერუანული პარკეფი
კრის ბაუერი
მარკ კრისტოფერ "კრის" ბაუერი (Chris Bauer; დ. 28 გჷმათუთა, 1966, კალიფორნია) — ამერიკალი არტსტი. 2008 წანაშე 2014 წანაშა ოკათუდჷ სერიალს ნანდული ზისხირი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1966
სენტინელა-დელ-კონდორიშ კანტონი
სენტინელა-დელ-კონდორიშ კანტონი (Cantón Centinela del Cóndor) — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სუმბი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 230 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
იბერიაშ ომაფე
იბერია — რდჷ ქიანა ბჟაეიოლ დო ობჟათე საქორთუოშ ტერიტორიას. თიში ჯოხო ქორთულო ქართლი რე, ზიტყვა იბერია მოშინაფილი რე ანტიკური დო ბიზანტიურ წყუეფს. ბჟადალუშ წყუეფს მოშინაფილი რე, მუჭოთ „ბჟაეიოლ იბერია“, ვარ და „კავკაციაშ იბერია“.
ეტიმოლოგია
იბერია, ივერია - თე ზიტყვაშ თახმი ეტიმოლოგია ამდღაშახ მეგორაფილი ვა რე. ტერმინ იბერიქ ვაქორთული ნინეფს გორჩქინდ (ბერძენული), ელინისტური ჟამს. რომაული ნინეფი თე ჯოხოს პირინეიშ ჩქონშე ნორინაფუენა.
ლიტერატურა
კატეგორია:იბერიაშ ომაფე
ხაბაროვსკი
ხაბაროვსკი (Хаба́ровск) — ნოღა რუსეთის, ხაბაროვსკიშ აკანიშ უკაბეტაში ნოღა დო ადმინისტრაციული ცენტრი.
ხაბაროვსკშე მოსკოვშა ბონას (ჰეერით) გოძჷ — დოხოლაფირო 6100 კმ, რკინაშარათ — 8533 კმ. ნოღას რე ჟირი აეროპორტი (ხაბაროვსკი-ნოვი, „მალიი“), რკინაშარაშ ვაგზალი, ოთხი რკინაშარაშ დგჷმილი, ავტომაგისტრალეფიშ ნოსქვი, ოწყარმალონე ონიშოლი.
მაჸალე ნოღეფი
ხაბაროვსკიშ მაჸალე რე გეჸვენჯი ნოღეფი:
ალბრისტჰორნი
ალბრისტჰორნი (Albristhorn) — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ ბერნიშ კანტონს; გინაჯინე ლენკიშ დო ადელბოდენიშ მუნიციპალიტეტეფს. სიმაღალა 2 762 მეტრი.
გჷმოცადილ გვალაშეშმაულარეფშო კონკაშა ჰაჰნენმოოსიშ ჸალაიბონშე მეურს საროტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ჯვ. წ. 1162
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1162 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანტარქტიდა
thumb|250px|ანტარქტიდაშ აბანდვალა მინი|250პქ|ანტარქტიდა ანტარქტიდა (ἀνταρκτικός) — კონტინენტი დიხაუჩაშ ობჟათე გეოგრაფიული პოლუსიშ მუკ-მუკის. დიხაუჩაშ არძოშე რგილი აბანი რე დო დახე ედომუშამი ფორილი ჸინით, ნამუშ სისფსქათ 1,6 კილომეტრის (1 მილი) ოჭირინდუანს. თეწკჷმა თინა დიხაუჩაშ უდიდაში ტიოზი რე. მუკ-მუკის გარტყჷ ობჟათეშ ოკიანეშ წყარეფი (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ინდოეთიშ, რჩქალი დო ატლანტიშ ოკიანეეფიშ ობჟათე ნორთეფი). კონტინენტიშ ფართობი აკმადგინანს 12,4 მლნ კვ. კმ (თაშნეშე 1,6 მლნ. კვ. კმ. აკმადგინანს შელფური ჸინეფი).
ანტარქტიდას მიოგორეს 1820 წანაშ 16 ღურთუთას (28 ღურთუთა), რუსეთიშ ექსპედიციაქ ფადეი ბელინსჰაუზენიშ დო მიხაილ ლაზარევიშ დუდალათ, ნამუეფქჷთ კონტინენტის 69°21′ ობჟ. გნ. 2°14′ ბჟად. გრ. კოორდინატეფწკჷმა მიახოლეს (თეჟამიანი ბელინსჰაუზენიშ ჸინამი შელფიშ რაიონს).
ანტარქტიდა ქვერსემი გოჸინილი კონტინენტი რე. თაქ ჩხოლეფიშ ხვალე მუდგაზმარენ გვარობას შეულებუ რინა. კონტინენტიშ წყარპიჯეფწკჷმა სელაპეფი დო პინგვინეფი ხენა, ოკიანე ჩხომით რე დიდარი. ჸინამ წყარს დიხაუჩაშ უდიდაში ჩხოლი, ლენი ვერშაპი გილანჩურუნს. ანტარქტიდას ირალი მახორუეფი ვა ჸუნს, მარა კანკალე მენცარი თაქ მუდგაზმარენი თუთაშ გოძვენას ოხორანს დო რკვიეფს ატარენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კონტინენტეფი *
ბერნი
ბერნი (გერმ. Bern, ფრანგ. Berne, იტალ. Berne) — შვეიცარიაშ ნანანოღა. მახორობა უმოსო გერმანული ნინამი რე. მახორობაშ მუდანობათ მანთხა რე შვეიცარიას ციურიხიშ, ჟენევაშ დო ბაზელიშ უკული. ბერნიშ აგლომერაციას ოხორანს 349,000 კოჩი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარია კატეგორია:შვეიცარიაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ცენტრალური ევროპაშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 534
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 534 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
31 გჷმათუთა
31 გჷმათუთა (ოქტომბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 304-ა დღა (ნარკი წანეფს — 305-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ოიონი (პროვინცია)
thumb|right|150px|ოიონიშ პროვინცია ოიონი – ლიმაშ რეგიონიშ პროვინცია. ოიონის ბჟაეიოლშე ომძღჷ უანუკოშ დო პასკოშ რეგიონეფი. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ოიონი. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 17,425 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 9.2 ადამიერი. ოიონიშ ფართობი რე 1,886.05 კმ². ოიონი ირთუ 6 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
კამინო-რეალ-დე-ტიერა-ადენტრო
კამინო-რეალ-დე-ტიერა-ადენტრო (El Camino Real de Tierra Adentro) — ისტორიული ობიექტი, შარა, ნამუთ გინმურს ამერიკაშ დო მექსიკაშ ტერიტორიას. სიგინძა რე 2600 კილომეტრი. ართიანწკჷმა მიორსხუანს მეხიკოს დო სანტა-ფეს.
2010 წანას მექსიკაშ განშე დვალირ შარაშ 1400 კილომეტრამი ნორთი მეხიკოშე ნოღა პარალშახ გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. შარაშ გოხოლუას თხილერი რე მიარე ოხვამე, ხინჯეფი დო ისტორიული დოხორალეფი.
რევაზ ინანიშვილი
რევაზ კონსტანტინეშ სქი ინანიშვილი (დ. 20 ქირსეთუთა, 1926, ოფ. ხაშმი, საგარეჯოშ მუნიციპალიტეტი — ღ. 26 ქირსეთუთა, 1991, ქართი) — ქორთუ ჭარუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 1991
ივანე ჩომახია
ივანე ჩომახია ( – ) — ქორთული სახალხო ობირეშეფიშ მასრულებერი დო ლოტბარი.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
არმაზ ახვლედიანი
არმაზ ახვლედიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ბჟადალი აფრიკა
[[ფაილი:LocationWesternAfrica.png|right|მინი|350პქ|ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფი
]]
ბჟადალი აფრიკა — იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ ბჟადალ ნორთის. თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 16 ქიანა დო ფართობით დოხოლაფირო 5 მილიონი კვადრატული კილომეტრი რე.
კატეგორია:აფრიკა კატეგორია:ბჟადალი აფრიკა
არნოლდ ზომერფელდი
არნოლდ იოჰანეს ვილჰელმ ზომერფელდი (გერმ. Arnold Johannes Wilhelm Sommerfeld; დ. 5 ქირსეთუთა, 1868, კენიგსბერგი, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 26 პირელი, 1951, მიუნხენი, გერმანია) — გერმანალი ფიზიკოსი, ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ატომურ დო კვანტურ ფიზიკას. ზომერფელდიქ მიშეღჷ მაჟირა კვანტური რიცხუ (ორბიტალური კვანტური რიცხუ) დო მასუმა კვანტური რიცხუ (მაგნიტური კვანტური რიცხუ). ზომერფელდიშ სტუდენტეფი რდეს გიშარჩქინელი მენცარეფი: უერნერ ჰეიზენბერგი, ვოლფგანგ პაული, პეტერ დებაი, ჰანს ბეთე, ლაინუს პოლინგი, ისიდორ ისააკ რაბი, მაქს ფონ ლაუე, რუდოლფ პაიერლზი დო შხვეფი. არნოლდ ზომერფელდი გურაფულენდჷ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფერდინანდ ფონ ლინდემანიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. ზომერფელდი რე მენცარული სტატიეფიშ, პუბლიკაციეფიშ დო წინგეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1868 კატეგორია:ნაღურა 1951
რაველოშ მუნიციპალიტეტი
რაველოშ მუნიციპალიტეტი (Ravelo) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ ჩაიანტაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 23 194 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 225 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
საფრანგეთიშ ადმინისტრაციული გორთუალა
საფრანგეთი ირთუ 25 რეგიონო (régions), მუშ განშე რეგიონეფი ხოლო ირთუნა სპეციალურ ართურეფო დეპარტამენტეფო, საფრანგეთი აკმოდირთუ 96 დეპარტამენტიშე. თაშნეშე საფრანგეთის უღუ 21 მეტროპოლიტენი დო ოთხი ზუღაშმელენი რეგიონი. კორსიკა რე საფრანგეთიშ კონტროლირაფადი ტერიტორია სქირონაშქა ზუღას. საფრანგეთიშ რეგიონეფს შქას ფართობით არძაშე დიდი რე ობჟათე პირენეეფი 45,6 ვითოში კვ.კმ, ზუღაშმელენ რეგიონეფს შქას არძაშე დიდი რე საფრანგეთიშ გვიანა 83,534 კმ²-ით.
საფრანგეთიშ რეგიონეფიშ დო დეპარტამენტეფიშ ერკებული
right|thumb|250px|საფრანგეთიშ რეგიონეფი დო დეპარტამენტეფი
რესუსრსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ გიმენგჷნორთეფი კატეგორია:ადმინისტრაციული გორთუალა ქიანეფიშ მეჯინათ
ოშკი
ოშკი — X ოშწანურაშ 50-60-ამი წანეფიშ უშანულამაში ქორთული ომონასტერე ცენტრი ისტორიული ტაოშ, თორთუმიშ წყარიშ კვარჩხან მაღალ პიჯის, ოფუტე ჩემლიამაჩის, ამდღანერი თურქეთიშ პროვინცია ერზრუმიშ ტერიტორიას. ოთხ დიდ კათედრალიშე სვეტიცხოველი, ბაგრატიშ ოხვამე, ალავერდი) პირველი ოხვამე იართამებაფუაფჷ ომონასტერე კომპლექსის; გინოსქილადირი რე სემინარია-ოტრაპეზეთ დო ჭიჭე ოხვამეეფით.
კომპლექსიშ მაკიდალეფი რდეს ტაოშ ბაგრატიონეფი, ადარნასე III კურაპალატიშ სკუალეფი — ბაგრატ ერისთავთერისთავი და დავით მაგისტროსი (კინე დავით III დიდი კურაპალატი). ოხვამეშ არქიტექტურა იმაჟირენს თიში წუმოხონ ოხვამეეფიშ მახასიათაფალი მოტივეფს დო უმოს გაარხამებული დო გართულებულ ვარიანტის მარზიენა. ოშკიშ ოხვამე გეკიდილი რე სპეციალურო ეშაჸონაფილი სუბსტრაქციაშა, სოდგა ონთხორალეფი რე მონწყილი.
ოხვამე წჷმარინუანს ტეტრაკონქის, დუდიშული გუმბათით. ოხვამეშ ჯვარიშებური მოღოზილობა მუკოსკილადირი რე გალეშე; მარა აფსიდეფიშ სიკვარკვალიე ვა რჩქჷ გალეშე, თიშენი ნამდა აფსიდეფს გოდგჷ თინკუნთხუამი ხუჯეფი. ოშკის უღუდჷ მიარე რელიეფეფით დო ჩუქურთმეფით. მოხანტილობეფიშე ჭიჭე ნორთი რე გინოსქილადირი.
ოშკიშ დიდი შანულობაშ უმიკუჯინუო, თე ოხვამე უჩინებუ რდჷ თელ გვიან შქა ოშწანურეფიშ საქორთუოს ქიანაშ ობჟათე აკანეფიშ თურქეთიშენ ხვამილაფაშ გეშა. მარკვიებუეფშე ოშკი მაართათ ვენეციარი სომეხიქ დო გურაფილ კოჩიქ ნ. სარგისიანქ მიძირუ 1843-1853 წწ. გიშართილო რე გაშინალი ექვთიმე თაყაიშვილიშ სუმი უშანულამაში ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთიშა, ნამუშ მალობას თელო იჸუ ეჭარილქ დო ეზიმილქ ოშკიშ ოხვამექ.
ისტორია
ართ-ართი ვერსიათ, ზიტყვა ოშკი რე უჯვეშაში ზანურ-ჭანური ტოპონიმი, ნამუთ მარგალურო შქას, შქა აბანს არსხუ. მარა ათე თეორიას ბრელი მენცარი ხუჯის ვა უკინანსჷ.
ოხვამეშ ობჟათე კიდალაშ მიკოჭარუაშე იძირე, ნამდა თეშ მაკიდალეფი ჸოფენა ტაოშ ბაგრატიონეფი, ადარნასე III კურაპალატიშ სქუალეფი — ბაგრატ ერისთავთერისთავი დო დავით მაგისტროსი (კინთიშე დავით III დიდი კურაპალატი). მიკოჭარუაშ ნორთი, სოდგა თარიღი ოკო რდჷკო ოეგებიეთჷნ, მოლასირი რე. მიკოჭარუაშ მეჯინათ (ქოძირით ოხვამეშ მიკოჭარილეფი) ოხვამე ადარნასეს მუშ რინას აფუ ნათებუ. თე ვარაუდი გერცხილი რე თი ფაქტის, ნამდა ადარნასეს კურაპალატობა მეღებული აფუ 958 წანას (ღურუ 961 წანას) დო ოხვამეშ მიკნაჭარას ადარნასე ზუსტას თე ტიტულით იშინუაფუ. თაშინ, მენცარეფი აკოკიდალუაშ წანათ ზუსტას 958-961 წწ. ვარაუდენა. აკოკიდალუას ხემანჯღვერენდჷ გრიგოლ ოშკელი, დო ხუროშმანჯღვერი — უჩინებუ ერიშკოჩი, ნამდგაქ მუშ ბარელიეფური გიშახანტულობა ბჟაეიოლ ფასადის მანწყუ. რელიეფიშ ქუა დაზიანებული რე. მუკოსკილადირი რე თუდონი ნორთი — ბირგულეფიშ ჟი. ბარელიეფს გიშახანტილ კოჩის ქორთული, გირძე-ოხელუანი ჩოხა მუკაქუნსუ. ბარელიეფიშ ჟირხოლო ჸურეს ჭიჭეთ დაზიანებული მიკნაჭარა მოჩინებაფუანა ათეს: ათსა წელსა აშენებდა
ოხვამექ მოხანტილქ იჸუ 1036 წანას ჯოჯიკ პატრიკიოზიშ ხარჯით, მარა ფრესკეფიშ ძალამ ჭიჭე ნორთი რე გინოსქილადირი დო თინა ხოლო დაზიანებული რე.
ოშკი რდჷ ჯვეში ქორთული კულტურაშ-საგანმანათლებლო ყებური ტაოს. ჩქინდა მონჭაფილი რე ოშკიშ მონასტერს აკორცხილი ხეჭარუეფი, ნამუთუშენ გჷშაკერძაფილი შანულობა უღჷ ოშკიშ ბიბლიას (978), ნამუთ ასე ათონიშ გვალას რე თხილერი. ოშკის მოღალენდეს ათე წინგობარეფი დო თარპაპეფი: გრიგოლ ოშკელი (X ს.), სტეფანე დეკანოზი (X ს.), იოანე ჩირაი (X ს.), ოშკის ბიბლიაშ გინმაჭარალი — მიქაელ ვარაზვაჩეს სქი, სტეფანე ჭარუ, გიორგი გელასიშ სქი, გაბრიელ ოშკელი (XI ს.) დო შხვა.
ტაო-კლარჯეთიშ კულტურული მონძალაშ დო თიწკჷმა ართო ოშკიშ მენცარული გურაფა იჭყაფუ XIX ოშწანურას. 1843-1853 წანეფს ვენეციარ გურაფილ სომეხიქ ნ. სარგისიანქ იშარჷ ისტორიულ მორჩილ აზიაშა, ჯვეში სომხეთის დო უჩა ზუღაშპიჯეთიშ სომხური ისტორიული მონძალაშ აკაშაყარალო დო სომეხური ეპიგრაფიკულ ძეგლეფწკჷმა ართო გინიღჷ ოშკიშ, იშხანიშ დო შხვა ქორთული ძეგლეფიშ მიკნაჭარუეფიშ მანგეფი. გჷშაკერძაფილო რე ოშინალი ექვთიმე თაყაიშვილიშ სუმი უშანულამაში ექსპედიცია. მასუმა ექსპედიციაშ ბორჯის 1917 წანას თიქ იძირუ დო ეჭარუ: ოშკი, ხახული, იშხანი, ოთხთა, პარხალი.
დვალაფა
ოშკის ოხვამე იდვალუაფუ მაღალი გვალაშ ფერდის, წყარმალუ თორთუმის წყალიშ (თურქულო „თორთუმ-ჩაი“) კვარჩხან ძგოპის (წყარმალუშე 5 კმ-იშ დოშორაფას), წყარმალუშ თორთუმიშ ტობაწკჷმა მიშაკათაფუწკჷმა ხოლოს. თელი მონასტერი აკოკიდილი რე სუმკუნთხუამი ფორმაშ გირძე ფერდის, ნამუთ ლეხერეფით რე გოხურგელი.
ოშკიშ ოხვამე გეკიდილი რე სპეციალურო ეშაჸონაფილ სუბსტრუქციაშა, სოდგა ონთხორალეფი რე მონწყილი, საეგებიოთ საერო კათაშო. თინა იგირძარებუ ობჟათე ჸურე, ოხვამეშ გალეშე, ეკლესიაშ ბჟადალ კილეშ გოჸუნაფას დო თაშ ხოლო დიხაშ თუდონ ოძვალეშა. თე ეკონია ოეგებიეთ გიშაკუთვნილი რდჷ საეკლესიო კათაშო. .
გეგმა
იშხანიშ ოხვამეშე გოშხვავაფილო, ოშკი დუდშე რდჷ აკოკიდილი თოლირი ქუათ. , იშხანს ხვალე საკურთხიააშ კონქი ითებუ აფსიდათ, ოშკის თელი თუდონი სართულს 12 აფსიდა რე. თაქ, ოორუე ეკვდერი ჟირ-სართულამი რე, იშხანს ართ სართულამი, თეწკჷმა ართო ოშკის ეკვდერიშ ჟინი სართული პატრონიკეს წჷმარინუანს დო ბჟადალ კილეშ მაღალი ოსინთურეფით ინწყჷმუ, დო ბჟაეიოლს ჟირმანგი ოსინთურით ითებუ, შქას სჷმეტით.
გუმბათი, იშხანიშ მეგურაფილო, თაქ ხოლო გედგჷ ოთხი დუდიშულო გერინელ ჭყანიერ სჷმეტეფს. წოხოლენი სჷმეტეფიშ ოკუჩხეეფი კვარკვალია რე, უკახალენიშ - ბრელკუნთხუმი. თინეფიშ ჟიშე რე რელიეფური კვარცხლბეკეფი, ნამუთ გასქვამებული რე ბინეხიშ ფურცელეფით დო ტიანეფით. ენტაზისეფი გოშხვავაფილი ფორმაშ რე. კაპიტელეფიშ გოხოლუას ლენტეფით დო ქართეფით ითებუ. ბჟადალიშ ბურჯეფიშ ჟინი ნორთეფი პილასტარეფით ითებუ, ნამუთ გითმედირთუ ოხვამეშ ბჟადალიშ კილეშ კამარაშ პილასტრეფიშ დონეს. ბჟადალიშ კვარჩხანი სჷმეტი რე ტომბა მითარინალი. თეშნერი მითარინალი გჷშაკერძაფილი რდჷ მანჯღვერიშ ვარა არქიელიშ დახუნალო. თე სჷმეტიშ კვარცხლბეკი სქვამი, რე არხამათ გასქვამებული. თაში რე წოხოლენი მარძგვანი სჷმეტიშ დო მაართა კვარჩხანი სჷმეტიშ კვარცხლბეკეფი. ობჟათე სჷმეტეფიშე მეჩეთიშ კიდალა იჭყაფუდჷ დო ნორთობურო ფორჷნდჷ თინეფს. ოართეთ, ოშკიშ სჷმეტეფი გუ ტბეთიშ ოხვამეშ სჷმეტეფს, ნამუთ რდჷ აკოკიდილი კლარჯეთის აშოტ კუხიშით (ხ. 918).
ოხვამეშ ბჟადალი ჸურეშე ორგალეფი გითმიაპონუ ხუთ კამარას. პილასტარეფს, ნამდგაშა კამარეფი რე გეპონილი რთული სახე უღჷ. თინეფიშ ქვინჯეფი ბრელწვანდამი რე. ბჟადალიშ კილეშ სიგირძაშ კიდალეფი პილასტრეფით გორთილი რე ოთხი დეკორატიული კამარათ. ბჟადალიშ პატრონიკე სუმი გოფაჩილი კმარაშ ჟი რდჷ დოდგჷმილი. თე ბორჯის შინელი პატრონიკე გითორღვაფილი რე. , მარა კამარეფი მუკოსკილადირი რე. პატრონიკეშა ეშაულარი ჩართი გოდგჷმილი რდჷ ოხვამეშ ობჟათე-ბჟადალ კუნთხუს. ოხვამეშ ბჟადალიშ კილე კარით მითმიართაფუ ოორუე ეკვდერიშ თუდონ სართულს, ბჟადალიშ კიდალაწკჷმა. თე კარიშ მეგურაფილი კარი მითმიართაფუდუ ოორუე ეკვდერიშ ჟინი სართულიშ პატრონიკეს ოხვამეშ ბჟადალი, ჟინ სართულიშ პატრონიკეწკჷმა.
ოხვამეს ოთხი კარი უღუდჷ. ართი ბჟადალიშ ჸურე რდჷ, ართი ოორუეშე, დოსკილადირი ჟირი კარი ობჟათე ჸურეშე რე. თენეფშე უთარაში კარი, არხამათ გოსკვამებული, გოდგინელი რე ოხვამეშ ობჟათე კილეს. თე ეკონიას ასკვამენს ამდღარ დღაშა უკილეთ მოსკილადირი პორტიკი. მაჟირა კარი რე ბჟადალიშ კილეშა გოდგინელი, სტოაშე. ოორუე ეკვდერიშ კარი რე თიშ ბჟადალი კიდალას.
thumb|left|ოშკი, ობჟათე-ბჟადალი გიოპონალიშ ბაზისიშ ჟინი ორტყაფუშ ორნამენტი-გრავიურა
ოშკი ჯგირო რე გონათაფილი ბრელი ოსინთურით. გუმბათიშ კისერს რე 12 ოსინთური, ოკურთხიას 3, ოკვათურსს დო ოდიაკვანეს კაკალი; კინ თესხი რე თინეფიშ ჟინი სართულეფს. ოსინთურეფიშ მუდანობა ჭიჭე აფსიდეფს, ნამუთ მიკოდგჷმილი რე ოორუე დო ობჟათე კილეეფშა, ართი დო იგივე ვა რე: ოორუე კილეშ თუდონი სართულიშ აფსიდეფს ჟირ-ჟირი რე, ობჟათე კილეში აფსიდეფს კაკალ-კაკალი. თეშ ბაძაძო ე. თაყაიშვილს ათენა მიორჩქჷდჷ: ოორუე კილე ნაბტან ხოლოს რდჷ ლაფაშ გუმნაკვათაშა დო თაჸურეშე ართ ოსინთურს დასაბაღი სინთე ვემიაჩინედჷ ოხვამეშა, თიშენ ნამდა ოსინთური იდვალუაფუდჷ ლაფაშ გიმნაკვათაშ ღოზიშ თუდო. ჟინი სართულეფს თეშნერ აფსიდეფს თითო ოსინთური ოხოლჷ. ოხვამეშ ოორუე დო ობჟათე კილეეფიშ ჟინი სართულეფიშ სუმხოლო ნორთის თაშ ხოლო ართი ოსინთური რე. ბჟადალი კილეს ობჟათე ჸურეშე უღჷ სუმი, დო ბჟადალიშე ართი ჟირმანგი ოსინთური. ოორუე ეკვდერიშ ჟირხოლო სართულს ოთხ-ოთხი ოსინთური რე ოორუეშე. ოსინთურეფს ალებასტარიშ ჩარჩოეფი ნოღვე, მარა ვარე მიკოჩუალირი. ათე ალებასტარიშ ჭიჭე ნორთი მუკორჩქჷ ხვალე გუმბათიშ კისერიშ ართ ოსინთურს.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ბიექტეფი კატეგორია:ქორთული ეკლესია მონასტერეფი ტაო-კლარჯეთის
იუნანი
გეოგრაფია
იუნანიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 394 100კმ²-ს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
იუნანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულო 16 მუნიციპალიტეტო ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
ნიდერლანდეფიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
მინი|240პქ|[[ბჟაეიოლი შელდა.]] 240პქ|მინი|[[სპეი.]] 240პქ|მინი|[[ნირსი.]] 240პქ|მინი|[[ლაიუვერსი.]] მინი|240პქ|[[ამსტელი.]] მინი|240პქ|[[სხიპბეკი.]] თუდო მოჩამილი რე ნიდერლანდეფიშ წყარმალუეფიშ ერკებული. ნიდერლანდეფი იდვალუაფუ შქა ევროპაშ რზენიშ ბჟადალ ნორთის. რელიეფი უმოსო ხორგამი რე. ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 40% ზუღაშ დონეშ გიმე რე, ხვალე 2% რე 50 მ-შე ჟილე. წყარმალუეფი რაინი, მაასი, შელდა აკმოქიმინჷნა ფირჩა საართო დელტას, ანდა ფშანით დო ჸათ. ნიდერლანდეფიშ უგჷრძაში წყარმალუ რაინი — (1320 კმ) გერმანიაშ ტერიტორიაშე მიშეჭკირუ.
ნიდერლანდეფიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ წყარმალუეფი
ალასკა
thumb|300px|ალასკა ოორუე ამერიკაშ XIX ოშწანურაშ დალიერიშ რუკას ალასკა (Alaska), ალეუტურ ნინაშე ითანგუ  — „გვერშაპიშ აკანი“, „გვერშაპიშ ოხორუ“ (ალა’სხ’ა) — ტერიტორიათ არძაშე უმოსი დიდი შტატი ააშ-ს ოორუე ამერიკაშ ოორუე-ბჟადალ ელახის. თიშ ტერიტორიაშა მიშმურს ალასკაშ ჩქონი, ალეუტიშ ჩქონი, რჩქალი ოკიანეშ კონჩხიშ ონჭირე ღოზი, ალექსანდროვიშ ჩქონიშ კოკეფი, ბჟადალ კანადაშ წყარპიჯიშ ზოლი დო კონტინენტიშ ნორთი.
გეოგრაფია
ალასკაშ შტატი იდვალუაფუ კონტინენტიშ უძგაშაშ ოორუე-ბჟადალს, ჩუკოტკაშ ჩქონშე (რუსეთი) გჷშართილი რე ბერინგიშ საროტით, ბჟაეიოლშე ოთანჯჷ კანადას, ბჟადალშე, ბერინგიშ საროტიშ ჭიჭე ნორთით — რუსეთის. აკმიდგინუ მატერიკული ნორთიშე დო კოკეფიშ დიდ ნორთეფშე: ალექსანდროვიშ ჩქონი, ალეუტიშ კოკი, პრიბილოვიშ კოკი, კადიაკიშ კოკი, წიმინდე ლავრენტიშ კოკი. ელახშე ომძღჷ ოორუეარქტიკული ოკიანე დო რჩქალი ოკიანე. რჩქალი ოკიანეშ წყარპიჯის — ალასკაშ ქჷნდჷრი; ოორუეშე ომძღჷ — ბურქსიშ ქჷნდჷრი, სოდე გეძჷ არქტიკული რზენი.
რჩქალი ოკიანეშ კონჩხიშ ღოზის კლიმატი ზომიერი რე, ზუღაშებური, უმოსო ბურტყუ; შხვა რაიონეფს — არქტიკული დო სუბტროპიკული კონტინენტალური რე, ჸინჩი ზოთონჯეფითი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალასკა კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
მალიშ პრეზიდენტი
მალიშ პრეზიდენტი – მალიშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა 5 წანაშ ხანით გიშმაგორჷნს, არძაშ უმოსი ჟირი ოპრეზიდენტე ხანით.
სქოლიო
კატეგორია:მალი კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი პრეზიდენტეფი *
სადოვიცე (ვროცლავიშ პოვიატი)
სადოვიცე (Sadowice) — ოფუტე პოლონეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე, თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდეს, ვროცლავიშ პოვიატიშ აკოდგინალუაშა მიშმალ კონტი-ვროცლავსკიეშ გმინაშ ადმინისტრაციულ რაიონს. 1945 წანაშახ, გერმანიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშუ. სადოვიცე იდვალუაფუ კონტი-ვროცლავსკიეშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 4 კილომეტრიშ მეძენას დო რეგიონიშ ნანანოღა ვროცლავიშ ობჟათე-ბჟადალშე 19 კილომეტრის.