cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯჰალავარიშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ქლიარვოთერი (სნეიკიშ ნადუ)
ქლიარვოთერი (ინგლ. Clearwater River) რე წყარმალუ ააშს, ოორუე-ცენტრალურ აიდაჰოს. ქლიარვოთერი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ საუზ-ფორკ-ქლიარვოთერიშ დო მიდლ-ფორკ-ქლიარვოთერიშ აკოართაფაშ აბანს, ჭიჭე ნოღა კუსკიას, აიდაჰოშ ოლქის დო გიშმურს ქლიარვოთერიშ, შოშონიშ, ნე-პერსეშ ოლქეფს დო ინაკათუ წყარმალუ სნეიკის, ლიუისტონიშ გოხოლუას. ქლიარვოთერიშ სიგჷნძა რე 120.4 კმ. ღანჩოშ ფართობი 24,980 კვ.კმ. ქლიარვოთერიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ოროფინო დო ლიუისტონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი კატეგორია:სნეიკიშ ნადუეფი
სან-მარკოსი (პროვინცია)
სან-მარკოსი — კახამარკაშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაქ დირსხუ 1982 წანაშ 11 ქირსეთუთას. მუში ნანანოღა რე სან-მარკოსი. პროვინციას ოხორანს 51,717 ადამიერი, ფართობი რე 1,362.32 კმ².
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 7 რაიონო.
პროვინციაშ ტერიტორიას მეურს მუდგაზმარენი წყარმალუ, თენეფი შქას შანულამი რე მარანიონი.
სქოლიო
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:კახამარკაშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ლეხაინდრავო
ლეხაინდრაო, ჲეხაინდრე - ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ აბაშაწყარიშ დო ნოღელაშ შქაწყარმალონას. თემიშ ცენტრი (ოფუტეეფი: ნოჯიხენი, სტეფასდაბალი). ზუღაშ დონეშე 120 მ, მარტვილიშე 10 კმ, აბაშაშე (უხოლაში რკინაშარაშ გიოდგინუ) 26 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 754 კოჩი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ნილს ბორი
thumb|ნილს ბორი
ნილს ბორი (Niels Henrik David Bohr დ. 7 გჷმათუთა, 1885, კოპენჰაგენი, დანია ― ღ. 18 გერგობათუთა, 1962, კოპენჰაგენი) — დანიარი ფიზიკოსი. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის. მათემატიკოსი ჰაროლდ ბორიშ ჯიმა დო ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატიშ ოგე ბორიშ მუმა. მანჰეტენიშ პროექტიშ ართ-ართი მაკათური.
11 ღურთუთა
11 ღურთუთა (იანარი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-11-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
პოლინეზია
thumb|300px|[[ოკიანეთიშ სუმი თარი რეგიონი: პოლინეზია, მელანეზია დო მიკრონეზია]] thumb|300px|პოლინეზიაშ რუკა
პოლინეზია (πολύς-შე დო -შე — მიარე კოკი) — ოკიანეთიშ სუბრეგიონი, აკმოდირთუ 1000-შე უმოსი კოკიშე, აკოფაჩილი რე რჩქალი ოკიანეშ ცენტრალურ დო ობჟათე ნორთის. აბანობური მახორობა, ნამუთ პოლინეზიაშ კოკეფს ოხორანსი პოლინეზიარეფი ჯოხო. პოლინეზიარეფს ბრელი ნინაშ, კულტურაშ დო რწუმუაშ საართო მახასიათაფალეფი უღუნა. ისტორიულო მინწყუ თეშ, ნამჷ-და პოლინეზიარეფი გორწაფილი ზუღამანჩურალეფი რენა, ნამუსჷთ სერით ხოლო შეულებუნა ნჩურუა დო მურიცხეფით ორიენტირაფა.
პოლინეზიაშ გეოგრაფია
thumb|"პოლინეზიაშ სუმკუნთხურა"
გეოლოგია
კოკეფს უმენტაშო ვულკანური დო მარჯანური წჷმოულირაფა უღჷ. ვულკანური კოკეფი გვალამი რე (4000 მეტრაშე უმოსი მაღალი; ჰავაიშ კოკეფს 4202 მ), მარჯანური - რზენამი დო დაბალი. სამოას დო ჰავაიშ კოკეფს - მოქიმინჯე ვულკანეფი რე. კოკეფიშ უმენტაშის ელმოლს გოძჷ მარჯანიშ რაქეფი.
ტერიტორია
პოლინეზიაშ ფართობი (ახალი ზელანდიაშ უმუშო) - 26 ვთშ.კმ². პოლინეზიაშ მახორობა - 1.2 მლნ. ადამიერი (1969).
კოკეფიშ ბუნეფი
thumb|კუკიშ ჸუჯი კოკი [[მურეას, საფრანგეთიშ პოლინეზია]]
პოლინეზიაშ ნინეფი
პოლინეზიაშ თარი ნინეფი რე პოლინეზიური ნინეფი. თაშნეშე გალენური ოურთიართობე ნინათ გოფაჩილი რე ინგლისური დო ფრანგული ნინეფი.
სქოლიო
*
ანდრეა ბოჩელი
ანდრეა ბოჩელი (Andrea Bocelli) (დ. 22 ეკენია, 1958) — იტალიარი ტენორი, მულტი-ინსტრუმენტალისტი. დაბადებაშე თოლს ორკჷდჷნ ფერ მუმალ მურიცხიქ 12 წანაშ ხანს უბედური მონახვამილაშ გეშა გვალო დეჸვერჷ.
ბიოგრაფია
ბოჩელიქ 1958 წანას, ტოსკანაშ რეგიონს, ჭიჭე ოფუტე ლაჯატიკოს დებადჷ, ნამუთ ნოღა პიზაშე 40 კილომეტრით ობჟათეჸურე იდვალუაფუ. ფანია დიხაშქიმინჯალას მეჸუნდუ. ბოჩელიშ დიდა დო უკულაში ჯიმა ამუდღარშახ ოდაბადურ ოფუტეს ოხორანა. მუამუშიქ 2000 წანას ღურჷ.
ჭიჭე ანდრეა დიდ ინტერესის გჷმირჩქინანდჷ მუსიკაშჸურე — 6 წანაშე მიოგანდჷ ფორტეპიანოს, მოგვიანაფილო ფლეიტა დო საქსაფონი ხოლო ქჷდიგურუ. მუჭოთ დიამუში ეშანჷნსჷნ, მუსიკა აკა მუდგარენი რდჷ, მუთ მუს კომფორტის უქიმინჷნდჷნ.
ოშქაშე სკოლაშ თებაშ უკული, 1980 წანას პიზაშ უნივერსიტეტის ქენირიცხჷ, სოდეთ სამართალს გურაფულენდჷ. ფარაშ გჷმომუშებაშ ღანკით, სერით ბარეფს პიანინოს მიოგანდჷ. ოგურაფუშ თებაშ უკული, 1 წანას სასამართოს მუშენდჷ, სოდეთ 1987 წანას მუქ მუშ მუმალ ალმასქუ ენრიკა გეჩინებაფუ.
თოლსინთეშ დინაფა
ანდრეას დაბადებაშე უღუდჷ ძირაფაწკჷმა მერსხილი პრობლემეფი. მიარე ექიმწკჷმა ვიზიტიშ უკული, საბოლათ დოჸუნაფილი გლაუკომა ქჷდუდგინეს. 1970 წანას, 12 წანაშ ხანს, ოკუჩხბურთე მატჩის მოხვალამირი ინციდენტიშ გეშა ბოჩელიქ თოლსინთე ედომუშამო მიოდინუ.
კარიერა
სიჸვერეშ უმკუჯინუო, ბოჩელიქ ალმახანური ოპერაშ ართ-ართი არძაშე მიკაწონაფალ ხონარო გინირთჷ. მუ ართმანგი სიბარჩხალათ არსულენს კლასიკურ რეპერტუარს დო პოპ-ბალადეფს. ინოჭარილი აფუ დუეტეფი სელინ დიონწკჷმა, ეროს რამაზოტიწკჷმა დო თ.უ.
1992 წანას, ჯუკერო (ადელმო ფორნაჩიანი) ობირეშიშ „Miserere“ ინაჭარალო ტენორს გორჷნდჷ. კომპოზიცია ანდრეაქ ლუჩანო პავაროტიწკჷმა ართო ქინაჭარჷ. მოსოფელიშ მასშტაბიშ ტურნეს ბოჩელიქ 1994 წანაშ ეკენიას ლონდონს ოჩეჟქიმინჯალე ფესტივალს „Pavarotti International Festival“ წჷმოძინელო გჷშართჷ. 1995 წანას ანდრეაქ ნიდერლანდეფს, ბელგიას, გერმანიას, ესპანეთის დო საფრანგეთის „Night Of Proms“ დიდი წჷმოძინათ წჷმარინუ. წჷმორინაფას ოკათუდეს: Bryan Ferry, Al Jarreau, Roger Hodgson დო ჯონ მაისი.
მუში მაართა ჟირი ალბომი „Andrea Bocelli“(1994) დო „Bocelli“ (1996) ხვალე ოოპერე არიეფს იკათუანდჷ, მასუმა ფირფიტა - „Italiano“ ოოპერე არიეფით დო ნეაპოლიტანური ობირეშეფით რე ჩინებული. თიშ უმკუჯინუო, ნამუდა თე ფირფიტაქ ხვალე იტალიას გჷშართჷნ, 300 000 ეგზემპლარქ გჷმიჩინჷ. მაანთხა ალბომი „Romanza“ (1997) უკვე პოპ-მოღეს ხოლო იკათუანდჷ. ჟირი წანაშ უკული მუშ მახუთა ალბომ „Sogno“ გჷშმურს, ნამუშათ სელენ დიონწკჷმა დუეტი „The Prayer“ ხოლო რე მიშულირი. თე კომპოზიციაქ ზოხო სინგლიშ სახეთ ხვალე ამერიკას 10 მილიონ ანგიქ გჷმიჩინჷ, დო მობირეს „გრემიშ“ ჯილდო ქჷმუღჷ. ალბომი „Ciele Di Toscana“ 2001 წანას ძირჷ მარჩქილექ.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი ოოპერე მობირეეფი კატეგორია:იტალიარი ტენორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1958
მაკინოშ კოკი
220პქ|მინი|მარჯვნივ|მაკინოშ კოკიშ ტოპოგრაფიული რუკა მაკინოშ კოკი — კოკი დო კურორტი, ნამუთ ფორჷნს 9.8 კმ-ს. იდვალუაფუ ააშ-ს, მიჩიგანიშ შტატის. კოკი აშაძჷ ჰურონიშ ტობას, მაკინოშ საროტიშ ბჟაეიოლშე, ჟიმოლენ დო თუდოლენ ჩქონეფს შქას. კოკის ოხორანდეს ამერიკაშ აბანობური კათეფი, სოიშახ ვამკორჩქინდეს ევროპალეფქ მა-17 ოშწანურას. თაქი რდჷ სტრატეგიულო მოხუჯური აბანი დიდ ტობეფს შქას ვაჭრუაშო. თეშ გეშა კოკის ქჷდარსხუეს ფორტ მაკინო ბრიტანალეფქ ამერიკაშ რევოლუციაშ ლჷმაშ მიმალობაშ ბორჯის. თაქ მოხვადჷ ჟირ ლჷმაქ 1812 წანას.
ორდოიან მა-19 ოშწანურას, მაკინოშ კოკიქ გინირთჷ პოპულარულ ტურისტულ ოქინაფუთ. კოკი მერჩქინელი რე ნაციონალურ ისტორიულ ობიექტო. თინა ჩინებული რე მიარე კულტურულ მოლინეფით, მიარე არქიტექტურული სტილით, თინეფ შქას ვიქტორიანული Grand Hotel. თაქ არძონერი ავტომანქანაშ ყარაფი აკრძალური რე. კოკიშ 80%-შ უმოსი თხილერი რე, მუჭოთ მაკინოშ კოკიშ სახენწჷფო პარკი.
ეჭარუა
მაკინოშ კოკის უკინებუ დოხოლაფირო 9.8 კმ ტერიტორია დო 13 კილომეტრი რე მუკი-მუკი. კოკიშ უმაღალაში კონკა რე ისტორიული ფორთ ჰოლმსი, ნამუშ სიმაღალა რე 98 მეტრა ტობაშ დონეშე დო 271 მეტრა ზუღაშ დონეშე. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, კოკის ოხორანს 492 კოჩი. მახორობა იძინანს ზარხულიშ მალობას დო თე პერიოდეფს ინჯამუ სასუმაროეფი, რესტორანეფი, ბარეფი დო მარაზიეფი, კუნტახანურო დოსაქვარაფილეფი აინალჷნა 15 000 მაძირაფუს ირ დღას.
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ კოკეფი
უგო ჩავესი
უგო რაფაელ ჩავეს ფრიასი (ესპ. Hugo Rafael Chávez Frías, დ. 28 კვირკვე, 1954, საბანეტა, ვენესუელა – ღ. 5 მელახი, 2013, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელარი პოლიტიკოსი, ვენესუელაშ პრეზიდენტი 1999–2013 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვენესუელარეფი კატეგორია:ვენესუელარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ვენესუელაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნაღურა 2013
უბანგი
უბანგი (Ubangi) — წყარმალუ ცენტრალურ აფრიკას, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკას, კონგოშ რესპუბლიკას დო ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკას, წყარმალუ კონგოშ მარძგვან ნადუ. უბანგი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ უელეშ დო მბომუშ აკოართაფაშ აბანს. უბანგიშ სიგინძა რე წყარმალუ უელეშ ოდუდეშე 2,300 კმ. ღანჩოშ ფართობი 773,000 კვ.კმ. უბანგი გიშმურს ცენტრალუ აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა ბანგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
ოლივერ კრომველი
thumb|ოლივერ კრომველიშ პორტრეტი ოლივერ ქრომველი (ინგლ. Oliver Cromwell; დ. 25 პირელი, 1599 – ღ. 3 ეკენია, 1658) — ინგლისარი ოურდუმე დო პოლიტიკური ლიდერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ბრიტანალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1599 კატეგორია:ნაღურა 1658
ედუარდ გიბონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი ისტორიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1737 კატეგორია:ნაღურა 1794 კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
აზერბაიჯან-სომხეთიშ ოურდუმე ბურჯაფი (2020)
ბურჯაფი აზერბაიჯანიშ ერუანულ არმიაშ დო სომხეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს შქას — ბურჯაფიქ 2020 წანაშ 12 კვირკვეს დიჭყჷ. თაშ ჯოხოდვალირი ტავუშიშ ბურჯაფეფი (Տավուշի բախումները ), ვარ-და თოუზიშ ბურჯაფეფი ({lang-az|Tovuz döyüşləri}}). მაართაშე ბურჯაფეფქ დიჭყჷ სომხეთიშ ტავუშიშ პროვინციაშ ოფუტე მოვსესიშ დო აზერბაიჯანიშ თოუზიშ რაიონიშ ოფუტე აგდამიშ მანგას, აზერბაიჯან-სომხეთიშ სახენწჷფო ხურგის.
ბარი (იტალია)
ბარი (Bari, Barium, Bàrion ვარ-და Vàrion) — ონიშოლი ნოღა ობჟათე იტალიას, აპულიაშ რეგიონიშ დო ბარიშ პროვინციაშ ნანანოღა.
აზერბაიჯან-სომხეთიშ ოურდუმე ბურჯაფი (2020)
სქოლიო
კატეგორია:2020 წანაშ კონფლიქტეფი კატეგორია:ყარაბაღიშ კონფლიქტი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ბურჯაფეფი კატეგორია:სომხეთიშ ბურჯაფეფი
ბარი (იტალია)
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
ნანა მჭედლიძე
ნანა ბიძინაშ სქუა მჭედლიძე (დ. 20 მელახი, 1926, ხონი — ღ. 28 მელახი, 2016) — ქორთუ კინორეჟისორი, სცენარისტი დო არტისტი. საქორთუოშ ოკათე არტისტი (1983).
ბიოგრაფია
დებადჷ 1926 წანაშ 20 მელახის ნოღა ხონს. შოთა რუსთაველიშ ჯოხოდვალაშ ქართიშ თეატრალური ინსტიტუტიშ საარტისტო დო სარეჟისორო ფაკულტეტეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ კინორეჟისორეფი კატეგორია:ქორთუ სცენარისტეფი კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 2016  კატეგორია:ხონიშ მუნიციპალიტეტის დუნაბადეეფი
ნიკო დადიანი
thumb|367x367px|ნიკო დადიანი ნიკო დავითიშ სქი დადიანი (დ. 4 ღურთუთა, 1847, ზუგდიდი ― ღ. 23 ღურთუთა, 1903, სანქტ-პეტერბურგი), სამარგალოშ ეკონია თარი (* 1853-შე), რუსეთიშ არმიაშ გენერალ-მაიორი (1878).
გურაფა  პარიზის მიღჷ. თიში ჭიჭეხანერობაშ გეშა ოთარეშ საქვარეფს დუდენდჷ დიდამუში ეკატერინე ჭავჭავაძე, ნამუშ ბორჯის (1857) დე-ფაქტოთ სამარგალოს თარობაქ გეუქვუ. 1868 წანას, დადიანქ ვარია თქუ (დე-იურე) სამარგალოშ თარიშ ტიტულშე. 1875 წანაშე რდჷ კავალერგარდიშ პოლკის. ოკათუდჷ რუსეთ-ოსმალეთიშ ლჷმას (1877–1878). 1877 წანაშე პოლკოვნიკი. ბულგარეთის ხვისტაშე ბატენბერგიშ გჷთოჸოთამაშ უკული (1886 წანაშ 21 მარაშინათუთა) რუსეთიშ თარობაქ დადიანი ბულგარეთიშ თარიშ კანდიდატო ქჷმწარინუ. დადიანქ მუში ბიბლიოთეკა (169 ხეშნაჭარა დო წინგეფი) უფასოთ გეგნოჩჷ ქორთუეფ შქას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალ ჯარალუას.
ნიკო დადიანიშ მოთა რდჷ პოეტი მამია გურიელი.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:ნაღურა 1903 კატეგორია:დუნაბადი 1847 კატეგორია:სამარგალოშ (ოდიშიშ) თარეფი
ანგსტრემი
ანგსტრემი (ეშანუა: ; Ångström) — სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართული, ნამუთ 0,1 ნანომეტრიშ, ვარ-და 10 -10 მეტრიშ მანგი რე. ჯოხოქ გიადჷ შვედი ფიზიკოსიშ ანდერს ანგსტრემიშ პატიოცემელო.
ანგსტრემი გჷმირინუაფუ ოპტიკას, ატომურ დო მოლეკულურ ფიზიკას დო სტრუქტურულ ბიოლოგიას.
უნიკოდიშ სიმბოლო
უნიკოდი იკათუანს ანგსტრემიშ შანს, მუჭოთ ზოხო სიმბოლოს (U+212B ANGSTROM SIGN ( Å )).
ლიტერატურა
კატეგორია:სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართულეფი
12 ღურთუთა
12 ღურთუთა (იანარი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-12-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
ჭყოლირი სახე (ფილმი)
ჭყოლირი სახე (Scarface) — 1983 წანაშ ფილმი. რეჟისორი ბრაიან დე პალმა, პროდიუსერი – მარტინ ბრეგმენი. ფილმიშ თარი გერგეზიშ ტონი მონტანაშ როლს არსულენს ალ პაჩინო.
სიუჟეტი
1980 წანაშ გიშულირს, პორტი - მერიელ ჰარბორქ გინწყჷ დო ვითოშობათ კუბარ ნტებულქ იდჷ აკოართაფილი შტატეფიჸურე, მუში ამერიკული ორცებაშ ოგორალო. თინეფშე ართ-ართიქ თინა მაიამიშ ბჟალამ შოშეს ძირჷ. ღვენაქ დო ნძალაშულობაქ თიშ თოლშა უმუწურნაფუ ორცებასჷთ გინაჩირთჷ. ტონი მონტანა ართ-ართი არძაშე უდუნდებელი განგსტერი რდჷ კინოშ ისტორიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1983 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ბრაიან დე პალმაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი განგსტერეფიშ გეშა
მახათი (მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი)
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ტუნისი
ტუნისი ((تونس), ოფიციალური ჯოხოდვალა — ტუნისიშ რესპუბლიკა (الجمهورية التونسية, ალ-ჯუმჰურიია ატ-ტუნისიია)) — სახენწჷფო ოორუე აფრიკას, სქირონაშქა ზუღაშ ობჟათე წყარპიჯის. ომძღჷ ალჟირი დო ლიბია.
გეოგრაფია
thumb|left ტუნისიშ ტერიტორია ოორუეშე ობჟათეშა დოხოლაფირო 800 კმ-ს იდვალუაფუ. წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა დოხოლ. 1200 კმ. დიდი ჸურეეფიე: ტუნისი, ჰამამათი, გაბესი. წყარპიჯიშ მანგას მიარე კოკიე (ჯერბა, კერკენიშ კოკეფი დო შხვა).
რელიეფი უმენტაშო გუზუბამი ვაკე რე. ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 1/3 ატლასიშ გვალეფს დო გვალონაშქა პლატოს უკებჷ. ტუნისიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ ნორთის ეპონილიე გვალა შამბი (1544 მ - ქიანაშ უმაღალაში კონკა). ტერიტორიას დოსქილადირი ნორთი უკებჷ ტუნისიშ რზენეფს დო ტუნისიშ საჰელს. უკიდაშ ობჟათეს რე ქვიშამი ტიოზი რმელ-ალ-აბიოდი.
სასარგებელო დინოხურიშეფი რე რკინაშ მადანი, ფოსფორიტეფი, ნაფთობი, ორთაშური გაზი, ტყვიაშ, თუთიაშ, ვარჩხილიშწყარიშ, მანგანუმიშ მადანი, ფლუორიტი, ბარიტი, კალიუმიშ ჯიმუეფი.
ჰავა უმენტაშო სუბტროპიკული სქირონაშქა ზუღაშიე, უკიდაშ ობჟთეს - ტროპიკული ტიოზიში. ოორუეს ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა რე 10°C, კვირკვეში - 26°C; ობჟათეს, მეჸუნელო, 21°C დო 33°C. ნოლექეფი გვალონაშქა პლატოშ ოორუე ნორთის 1000-შე 1500 მმ-შახიე წანმოწანას, დოსქილადირ ნორთის - 400-შე 600 მმ-შახ, ტუნისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათეს - 100 - 200 მმ.
წყარმალუეფიშ დიდი ნორთი ორხველჷ უადიშ ტიპის. უდიდაში წყარმალუ რე მეჯერდა. ქიანაშ ოორუე ნორთის რე ტობეფი ბიზერტა დო გარაით-აშქელი. ოორუეს უმენტაშო რე ყავაშფერი კარბონატული დიხეფი, ატლასიშ გვალეფს - ტყაშ ჸომრალი; ობჟათეთ გვერდოტიოზეფს შქირუ-ყავაშფერი (აკან-აკან ჯიმოლერი) დო ტიოზიშ პრიმიტიული დიხეფიე. ორთაშობური ჩანარობა ძალამო დეგრადირაფილიე. გვალეფს ფურცელმაცჷმე დო იროწვანე ტყალეფი დო მაკვისიშ ტიპიშ ქვერჩხონი რე. დიდი ეკონომიკური შანულობა უღჷ კორპიშ ჭყონიშ მასივეფს.
ისტორია
მინიატიურა|კვარჩხანშე|კართაგენიშ კონტროლირებადი ტერიტორია ჯვ. წ. III ოშწანურას ტუნისიშ ტერიტორიას ადამიერი უჯვეშაში ბორჯიშე ოხორანდჷ. ჯვ. წ. 825 წანას ფინიკიარეფქ თაქ აკოქიმინეს ჭკორმაღვენჯე ნოღა-სახენწჷფო კართაგენი, ნამუქჷთ ჯვ. წ. II ო-შახ არსებენდჷ. პუნიკური ლჷმეფიშ შედეგო კართაგენქ აკოცუ, ტუნისიქ რომიშ აფრიკული საღვენჯოეფიშ აკოდგინალუაშა გენშართჷ. ახ. წ. I ოშწანურას ტუნისის ქირსიანობაშ გოფაჩუაქ ქჷდიჭყჷ. 439 წანას ვანდალეფქ გეჭოფეს, დო 534 წანას ბიზანტიაშ ღვენჯობაშა გეგნორთჷ. VII ოშწანურაშ ეკონიას ტუნისი არაბეფქ გეჭოფეს დო ომაიანეფიშ სახალიფოშ აკოდგინალუაშა გემიშეჸონეს. VII ოშწანურაშ ეკონიას დო VIII ოშწანურაშ ეკონიას, ტუნისიშ მახორუ მახორობაშ უდიდაშ ნორთიქ ისლამი მიღჷ. 800 წანას ტუნისიქ აბასიანეფიშ სახალიფოშე გეგიშართჷ დო ზოხორინელ სახენწჷფოთ გინირთჷ არაბული დინასტიაშ აღლაბიდეფიშ (800-909 წწ) დუდალათ. 909 წანას შიიტი ბერბერეფიშ არყებაშ შედეგო აღლაბიდეფიშ დინასტიაქ ქჷდანთხჷ დო ქიანაშ ოდუდეშა ფატიმიდეფიშ ისმაილისტური დინასტიაქ ქჷმორთჷ. ფატიმიდეფიშ ტირანიათ გჷმოწვაფილი უბაღებულობათ გჷმირინუ ზირიდეფიშ ბერბერულ დინასტიაქ დო 1048 წანას აკოქიმინჷ ზოხორინელი სუნიტური სახენწჷფო (ცენტრი - კაირუანი). 1160 წანას ტუნისიქ გენშართჷ ალმოჰადეფიშ სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა, ნამუშ აკოცჷმაშ უკული ჰაფსიდეფიშ სახენწჷფოს (1229-1574 წწ) დემორჩილჷ. 1574 წანას ტუნისი თურქეფქ გეჭოფეს დო ოსმალეთიშ იმპერიაშ პროვინციათ გინართინეს, მარა სულთანიშ ხეშუულება ტუნისის ნომინალური რდჷ. 1591 წანაშე ქიანას ტუნისარი დეეფი, უკული ხოლო მურადიდეფიშ დინასტიაშ (1612-1702 წწ) ბეეფი მართჷნდეს. თე ბორჯიშე ტუნისის ქჷდიჭყჷ სახენწჷფობური დო პოლიტიკური რინაშ აბანობური ტრადიციეფიშ აკოპონუა. 1705 წანას ჰუსაინიდეფიშ დინასტიაშ ბეეფქ ტუნისიშ ზოხორინელი სახენწჷფო ქჷდარსხუეს. ოსმალეთიშ სულთანიშ სიუზერენიტეტიშ აღიარაფაშ უმკუჯინალო, ჰუსაინიდეფი ცადენდეს ზოხორინელი გალენი დო დინოხოლენი პოლიტიკაშ გატარებას; თინეფქ გატარესჷ სოციალური გჷნოქიმინუეფი. XIX ოშწანურაშ 40-იან წანეფს გეუქვჷ ჭკოლარობაქ, აკიქიმინჷ რეგულარული არმია და ფლოტიქ. 1861 წანას გჷმიბჟინუ ტუნისიშ მაართა კონსტიტუციაქ („დუსთური“). XVIII ოშწანურაშე ევროპულ სახენწჷფოეფქ გემიშართეს ტუნისიშა. XVIII ოშწანურაშ მაჟია ნორთიშე ქჷდირსხუ მუსხირენ ფრანგულ კოლონიაქ. 1881 წანას საფრანგეთიშ ჯარქ ტუნისიშა გემიშეჭკირჷ დო ტუნისარეფიშ აწმარენჯობაშ უმკუჯინალო ბეის აპიჯალა ქჷდადვალაფუ პროტექტორატიშენი. ტუნისიქ საფრანგეთიშ კოლონიათ გჷნირთჷ.
არძაშე რჩქინელი ბეეფი:
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ მალობას, ტუნისის დიო „ვიშიშ“ თარობა მართუნდჷ (1940-1942 წწ), უკული - იტალია-გერმანიაშ ოკუპაციაშ (1942 წანაშ გერგობათუთა - 1943 წანაშ მესი) გიმე რდჷ. 1954 წანაშ 31 კვირკვეს საფრანგეთიქ ტუნისის დინოხოლენი ავტონომია ქიმეჩჷ. 1955 წანაშ 3 მანგის ხემოჭარილი საფრანგეთ-ტუნისიშ კონვენციათ ქიანაშ მართუალაქ ერუანული თარობაშ ხეშა გეგნორთჷ. 1956 წანაშ 20 მელახის ტუნისიქ ზოხორინალა გეგმაცხადჷ. 1957 წანაშ 25 კვირკვეს მონარქიაქ გეუქვჷ დო რესპუბლიკა გეგმაცხადჷ.
1934-87 წანეფს ქიანას მართუნდჷ ჰაბიბ ბურგიბა. თინა საერო იდეოლოგიას ატარენდჷ (ოსურეფიშ ემანსიპაცია, მიარეჩილობაშ გოუქვაფა, უფასო გონათუა) დო ისლამურ ფუნდამენტალიზმის მოვარიენდჷ. თეწკჷმა ართო ჭიეჭიეთ ამანგარენდჷ მუშ ხეშუულებას, მუთ დიქტატორულ მართუალაშა გეგნართჷ. 1987 წანას თინა სირჩინუეშ გეშა გეგნარნეს. ახალი პრეზიდენტი თიში წიმი პრეზიდენტიშ მართუალაშ სტილს ინარჩუნენდჷ 2011 წანაშახ.
ტრანსპორტი
thumb|210px|left|მახინწალი ტიბმალიშ დუდით, ნოღა [[სფაქსის SNCFT]]
ოერეფშქაშე ოღალიე გინოღალუეფი იხორციელებუაფუ ოზუღე ტრანსპორტეფით. ქიანაშ თარი პორტეფიე: ჰალკ-ელ-უედი, სფაქსი, ბიზერტა, სეჰირა, სუსი.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ალბერტ აინშტაინი
thumb|ალბერტ აინშტაინი ალბერტ აინშტაინი (Albert Einstein დ. 14 მელახი, 1879, ულმი, გერმანია — ღ. 18 პირელი, 1955, პრინსთონი, ააშ) — გერმანალი ფიზიკოსი-თეორეტიკოსი, მერჩქინელი რე XX ოშწანურაშ უდიდაშ მენცარო. აინშტაინქ წჷმარინუ ფარდობითობაშ თეორია. გურაფულენდჷ კვანტურ მექანიკას, სტატისტიკური მექანიკას დო კოსმოლოგიას. 1921 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ურიეფი კატეგორია:ფილატელისტეფი კატეგორია:ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1879 კატეგორია:ნაღურა 1955
მუსიკალური ჟანრი
მუსიკალური ჟანრი რე მუსიკალური ნახანდიშ კატეგორია (ვარა ჟანრი), ნამუთ "ჯინჯიერ მუსიკალურ ნინას" ვარა თენა დო ვარ თი სტილს ორხველჷ (პეტერ ვან დერ მერვე 1989, ხს.3). მუსიკა ათაშნეშე შემილებუნა დოფსხუნათ თიშნერ ვამუსიკალური კატეგორიაშ მეჯინათ, მუნერით რე გეოგრაფიული ბადება, მუთ მუშ ჸურე, ანდა გიმენ-ჟანრის იკათუანს. მუსიკალური ჟანრი (ვარა გიმენ-ჟანრი) გჷთმიხურგუ ხერხეფიშ, სტილიშ, კონტექსტიშ დო თემეფიშ (ორთა, გენწყუაფა) მეჯინათ.
*
გამბია
გამბია — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას, მიშმურს ერეფიშ წორომაჸალობაშა.
ორთა
გამბიაშ ტერიტორია უთარაშო ბირტყა დჷკი რე (სიმაღალა 100 მეტრაშახ), ნამუსჷთ განიერი დო წყახვეიანი წყარმალუ გამბია კვათუნს. ქიანა ორგებაფალი ნაგურეფით ძალამი ღარიბი რე. ჰავა ეკვატორულ-მუსონური რე, ზარხული ჭვემამი რე, ზოთონჯი სქჷრე. ნანანოღა ბანჯულს კვირკვეშ ოშქარი ტემპერატურა 27°-ი რე, ოდო ფურთუთაშ 23°. ნოლექეფი 750-შე 1500 მმ-შახ წარმოწანას. ჩანარულ საფორს უმონს ოსვანჯეეფი. წყარმალუ გამბიაშ ლეხერს ჭალეშ იროწვანე ტროპიკული ტყა რე. ჩხოლარეფიშე წჷმოსქილადირი რე ანტილოპა, ჯიქი. ბრელი რე ქია, ჰიპოპოტამი, ნიანგი...
მახორობა
thumb|left|ალმაძიცე [[სერეკუნდა|სერეკუნდალი ცირა]] 2007 წანაშ მუნაჩემეფით ქიანაშ მახორობა აკმადგინანს 1 700 000 კოჩის, ნამუეფიშ 99 %-ის აფრიკალეფი აკმადგინანა: 42 % -  მანდინკა, 18 % - ფულბე, 16 % - ვოლოფი, 10 % - დიოლა, 9% - სონინკე. მახორობაშ მეჭედალა - 180,7 ადამიერი რე კვ. კმ-ის. ნოღეფს ოხორანს მახორობაშ 26,3 % (2003).
მახორობაშ 50,41 % ოსური რე, ოდო ქომოლკოჩი (49,59 %) (2003).
ოდო ხანობური მაძირაფალი ათეშნერი რე:
რელიგია
სუნიტური ისლამიშ მათხოზინე რე მახორობაშ 90 %, ქირსიანი რე - 9 %, ოდო აბანობური რწუმაშ (ანიმალიზმი, ფეტიშიზმი, ორთაშ ძალეფი) მათხოზინე რე - 1 %.
თელარაშ ოშქარი ხანგჷნძარობა (2005): 52,3 წანა (ქომოლკათა), 56,0 წანა (ოსურეფი). იბადებუ — 39,9 1000 მახორუშე (2005), ღურუ — 12,5   1000 მახორუშე (2005). ორთაშობური ნაძინი - — 27,4   1000 მახორუშე (2005).
ეკონომიკურო აქტიური რე 730 000 ადამიერი (52.2 %) (2003).
ისტორია
thumb|200px|გამბიაშ პრეზიდენტი [[იაჰია ჯამე]] გამბიაშ ტერიტორია XIII-ოშწანურეფს მიშმეშჷ აფრიკაშ შქა ოშწანურეფიშ სახენწჷფოეფიშ (მალი, მოგვიანაფილო - სონგაი) აკოდგინალუაშა. მაართა ევროპალეფი გამბიაშ ტერიტორიას რდეს ვენეციარეფი დო გენუარეფი. XV ოშწანურაშ შქა ხანეფს კილარჩქინდეს პორტუგალიარეფქ, ოდო XVI ოშწანურაშ ლიას ინგლისარ ვაჭარეფქ. XVII ოშწანურაშე გამბიას ფრანგეფი ოცადუდეს დოკვირდაფას. 1783 წანას ინგლისიშით დაკებული გამბიაშ ტერიტორიაშ ნორთიქ 1807 წანას ომაფე კოლონიათ გიმიცხადინჷ. 1821 წანას დიდი ბრიტანეთიშით დაკებული არძო ტერიტორია სიერა-ლეონეშ გუბერნატორიშ თუდო რდჷ, ოდო 1843 წანას ზოხო კოლონიათ გიმიცხადინჷ. 1866-1888 წწ. კჷნე სიერა-ლეონეშ გუბერნატორი დუდენდჷ.
XX ოშწანურაშ 20-იან წანეფშე გამბიას ქჷდიჭყჷ ერუანულ-გჷმადუდიშალაფარი ყარაფიქ, მუქჷთ გჷშაკერძაფილო გეძალიერჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული. 1965 წანაშ 18 ფურთუთას ქიანაქ გეგმაცხადჷ ზოხორინალა ერეფიშ წორომაჸალობაშ ხურგეფს. კჷნე თე წანას გჷნირთჷ გოეროშ მაკათურო. 1970 წანაშ 24 პირელს გიმიცხადინჷ რესპუბლიკური დუდალაქ. ახალი გოჭყაფილ რესპუბლიკაშმაართა პრეზიდენტო გჷნირთჷ დაუდა კაირიბა ჯავარაქ, მით სახენწჷფოშ ოდუდეს გერდ 1994 წანაშახ დო უზისხირე ოურდუმე მინორთინაფაშ გეშა დუდალას გამაჩილითუ 29 წანერ ლეიტენანტი იაჰია ჯამექ. მინორთინაფაშ გეშა ეკრძალჷ ირინერი პოლიტიკური ქარანუაქ, ქჷდირსხუ აკოანჯარაფილი ძალეფიშ კუნტახანურ მადუდე სხუნუქ. 1996 წანას გეჭოფეს ახალი კონსტიტუციაშ პროექტი. კჷნე თე წანაშ 26 ეკენიას დოშანეს ოპრეზიდენტე გჷშაგორუეფი, სოდეთ ხონარეფიშ 55,7 %-ით გიმორძგჷ იაჰია ჯამექ. გჷშაგორუეფშე ჟირ დღაშა დეთხინუ კუნტახანურ ოურდუმე სხუნუ დო 1997 წანაშო დოშანჷ ოპარლამენტე გჷშაგორუეფი, სოდეთ გიმორძგჷ პრეზიდენტიშ პარტიაქ.
დღახუეფი
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კანიე უესტი
კანიე ომარი უესტი (ინგლ. Kanye Omari West) (დ. 8 მანგი, 1977) — ამერიკალი რეკორდ პროდიუსერი დო რეპერი, ნამუქჷთ პოპულარალა შქა 2000-იანეფს დეინალჷ. თიქ მაართა, ოდებიუტე ალბომი, 'The College Dropout, 2004-ს, მაჟირა ალბომი, Late Registration, 2005-ს, მასუმა ალბომი, Graduation, 2007-ს გიშაშქჷ. მაანთხა ალბომი, 808s & Heartbreak 2008-ს გოუტუ. თიში მაართა ჟირ ალბომქ მიარე ჯილდო (თინეფ შქას ამშვი გრემი), კრიტიკოსეფიშ ცქვაფა დო კომერციული წჷმომოძინა მოუღჷ. ვესტი ხოლო უღუ მუში რეკორდ ლეიბლი, GOOD Music. უესტიშ თილისმა დო ოვაჭარე ნიშანი ოლაჸაფინია თუნთიშ მარგვი რე, ნამუთ სუმხოლო ალბომიშ დო ბირა "Stronger"-შ გადვალარს რე. თიში ალბომიშ ჯოხო მუზმათუნო თიში განათებაწკჷმა რე მერცხუაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1977 კატეგორია:კანიე უესტი კატეგორია:ამერიკალი რეპერეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
ჯჰუნჯჰუნუშ ოლქი
ჯჰუნჯჰუნუ (Jhunjhunu) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქი შტატიშ ოორუ-ბჟაეიოლს იდვალუაფუ. დირსხუ 1948 წანას. დორთილი რე 5 გიმენოლქო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ჯჰუნჯჰუნუ. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 913 099 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 73,61% -ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშე უმოსი რე (59,5 %).
ჩინებული ბირლაშ ფანია გამნარყით თე ოლქშე რე.
რესურსეფი ინეტრნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ჯვ. წ. I ვითოშწანურა
მეგორაფეფი, გჷმოგონაფეფი
-99
გოტფრიდ ლაიბნიცი
მინი|200პქ|გოტფრიდ ვილჰელმ ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ ლაიბნიცი (დ. 1 მანგი, 1646, ლაიფციგი — გ. 14 გერგობათუთა 1716, ჰანოვერი) — გერმანალი ფილოსოფოსი დო მენცარი, მათემატკოსი, დიპლომატი, ფიზიკოსი, ისტორიკოსი, ოერეფოშქაშე დო საშურო სამართალიშ დოქტორი. თიქ დო ინგლისარ მენცარ ისააკ ნიუტონქ, ართიანშე ზოხორინელო, ოსხირი დინურღვეს მათემატიკაშ შანულამ დარგის — მათემატიკურ ანალიზის. ლაიბნიციქ ბრელი მათემატიკური ცნება დო სიმბოლო გამშეღჷ, ნამუსჷთ ასე ხოლო ირინუანა.თიში მუშაღალირი რე გომიარაფაშ (გამრავლებაშ) ( . ) დო გორთუალაშ შანეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:გერმანალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1646 კატეგორია:ნაღურა 1716
მოსოფელიშ ექსპოზიცია
thumb|250px|ბროლიშ დოხორე მოსოფელიშ ექსპოზიცია (ფრანგ. Exposition Universelle Internationale, ვარა Exposition Mondiale (Expo) ვარა ინგლ. World’s Fair) — ოერეფოშქაშე გჷმოფინუა, ნამუთ ინდუსტრიალიზაციაშ სიმბოლოთ დო ტექნიკური დო ტექნოლოგიური მეჭირნაფეფიშ ნჯაფილ მოედანო იკოროცხუ.
მაართა მოსოფელიშ ექსპოზიციაქ აკინწყუ ჰაიდ-პარკის, ლონდონი, პრინცი ალბერტიშ ინიციატივათ. თარ ოქინაფუთ თე გჷმოფინუას იკოროცხუდჷ ღვანდაშ დოხორე, ნამუთ იოზეფ პაქსტონქ ეიოგჷ კაპიჭით გოხოლირ რკინაშ კონსტრუქციაშე.
მოსოფელიშ გჷმოფინუეფი
thumb|300px||1900 წანაშ უნივერსალური გჷმოფინუა პარიზის.
*
ფრედერიკ რაინესი
ფრედერიკ რაინესი (ინგლ. Frederick Reines; დ. 16 მელახი, 1918, პატერსონი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 26 მარაშინათუთა, 1998, ორინჯი, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი. რაინესიქ დო კლაიდ კოუენიქ ექსპერიმენტეფიშ გიმორინაფათ ძირეს ნეიტრინო. რაინესი-კოუენიშ ექსპერიმენტიქ დანტკიცჷ ნეიტრინოშ არსებობა. ნეიტრინოშ არსებობაშ დანტკიცაფაშ გეშა, რაინესის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის, 1995 წანას.
ბიოგრაფია
ფრედერიკ რაინესი გურაფულენდჷ სტევენსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის დო ნიუ-იორკიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას, რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური. ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას მუშენდჷ რიჩარდ ფეინმანიშ ჯგუფის. 1946 წანაშე რაინესი რდჷ ჯგუფიშ ლიდერი. მონაწილენდჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირებაშ პროცესის, 1951 წანას რდჷ ტესტირებეფიშ ართ-ართ სერიაშ Operation Greenhouse-იშ დირექტორი. რაინესი მუშენდჷ კეიზიშ ბჟადალ ორეზერვე უნივერსიტეტის დო კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ირვაინი). 1959-1966 წანეფს რაინესი რდჷ კეიზიშ ბჟადალი ორეზერვე უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ დეპარტამენტიშ დირექტორი. 1966 წანაშე რაინესი მუშენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ირვაინი), სოდეთ რდჷ ფიზიკაშ ფაკულტეტიშ დეკანი. 1988 წანაშე რდჷ პროფესორი ემერიტუსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1918 კატეგორია:ნაღურა 1998
ტაკოპაიააშ მუნიციპალიტეტი
ტაკოპაიააშ მუნიციპალიტეტი (Tacopayaa) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ არკეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 14 779 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 565 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ელია კაზანი
ელია კაზანი (Ελία Καζάν), (დ. 7 ეკენია, 1909 – ღ. 28 ეკენია, 2003) — გორჩქინათ ბერძენი, ამერიკალი კინო დო თეატრალური რეჟისორი დო პროდიუსერი.
ბიოგრაფია
დებადჷ სტამბოლს 1909 წანას ბერძენულ ფანიას. გურაფლენდჷ იელიშ უნივერსიტეტის დრამატურგიაშ სკოლას. თიში თეატრალური ჸოფიერება იკათუანს დოდგუმეფს ტენესი უილიამსიშ ჟირი უდუღორებუ პიესაშ „შუშაშ ონონტყელე“ (1944) დო „ტრამვაი ჯოხოთ ზალამი“, (1951), ხოლო ართურ მილერიშ „ჩქიმი ქომოლსქუალეფი, (1947) დო „კომივოიაჟორიშ ღურა“ (1949)
თიში კინო კარიერათ ხოლო წუმოძინელქ იჸუ. მეღებული აფუ კინოაკადემიაშ ჟირი ჯილდო (ოსკარი) საუჯგუშო რეჟისურაშო ფილმეფს „ჯენტლმენეფიშ აკორაგადაფა“ (1947) დო "ნიშიშ ორინუს" (1954). თიში ნასამართი რე უგუმაჟირებული ომარსულებერი ნიჭიშ წუმორჩქინა, თიჯგჷრა არტისტეფიში, მუჭომეფითი რენა მარლონ ბრანდო, ოსკარიშ მაღვენი ვივიან ლი, კარლ მოლდენი, კიმ ჰანტერი, ჯეიმზ დინი, ჯო ვან ფლიტი დო ენდი გრიფიტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1909 კატეგორია:ნაღურა 2003
ბათუმიშ ონიშოლი
ბათუმიშ ოზოღე ონიშოლი (ბათუმის საზღვაო ნავსადგური, Batumi Sea Port) — ონიშოლი საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნანანოღა ბათუმს, უჩა ზუღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის კავკაციაშ წყარპიჯის — ქიანაშ ობჟთეშე, ბათუმიშ ჸუჯის. ონიშლიშ კოდი UN/LOCODE — GEBUS. უჩა ზურაშ ბჟაეიოლი წყარპიჯიშ ართ-ართი უშხუაში ონიშლი. ონიშოლი შანულამი მარსხუაფალი როლს არსულენს მოლენკავკაციაშ დო ევროპაშ შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ ონიშოლეფი კატეგორია:უჩა ზუღაშ ონიშოლეფი კატეგორია:ბათუმი
ფრანკო-პროვანსული ნინა
ფრანკო-პროვანსული ნინა (francoprovençal; francoprovenzale; არპიტანული ნინა ვარა რომანდიული) — რომანული ნინა, ნამუთ გოფაჩილი რე ბჟადალ შვეიცარიას, საფრანგეთიშ ობჟათე-ბჟადალ დო იტალიაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთეფს. ნინა გერე დინაფაშ კარს, თიშენი, ნამდა XX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდშე თიშა მორაგადე ჯარალუაქ გინილჷ სტანდარტულ ფრანგულ ნინაშა. ამდღარშო ფრანკო-პროვანსული დინამიკაშ არძაშე დიდი მუდანობა რე იტალიაშ ავტონომიურ რეგიონს — ვალე-დ-აოსტას. თე ნინაშა იჩიებუნა თაშნეშე ალპური ლეხერეფიშ დოხორილ პუნქტეფს, ტურინიშ პროვინციას, ფოჯაშ ჟირ იზოლირაფილ ნოღას დო შვეიცარიაშ რომანდიას.
ფრანკო-პროვანსული ნინა წჷმარინუანს გალურ-რომანულ ნინას დო იკლასიფიცირებუ მუჭოთ საფრანგეთიშ რეგიონული ნინა, მარა თიშა მორაგადეეფი თაქი უშანულე რე. ორგანიზაციეფი თე ნინაშ მუკოტებას ოცადჷნა შხვადოშხვა ფორმათ, გონათაფაშ, ომენცარე რკვიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ოსხირშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომანული ნინეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ ნინეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ ნინეფი კატეგორია:იტალიაშ ნინეფი
მილი (ართული)
მილი (ინგლ. mile<ლათ. milia passuum — ვითოში ჟირმანგი რომაული ბიჯგიშ) — სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართული, ნამუქჷთ გიფაჩჷ ართულეფიშ ერუანულ არამეტრულ სისტემეფს დო ნამუსჷთ ასე უმენტაშო ოზუღე სქმეს გჷმირინუანა. ანდა ქიანას გჷმირინუანა ოზუღე მილს, ნამუთოერეფოშქაშე ჰიდროგრაფიული კონფერენციაშ მეჯინათ (1929) ომანგჷ 1,852 კმ-ის - მერიდიანიშ 1’-იანი კალიშ ოშქაშე სიგჷრძას. 1 მილი (ოზუღე) = 10 კაბელტოვის.
მილიშ სიგჷრძა იძანძჷ შხვადოშხვა ქიანას 0,59 კმ-შე (ეგვიპტე) 11,2 კმ-შახ (ჯვეშჩეხური მილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართულეფი
13 ღურთუთა
13 ღურთუთა (იანარი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-13-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
ლომამი
ლომამი რე წყარმალუ კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას, წყარმალუ კონგოშ ნადუ. სიგინძა 1280 კმ.
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
სან-იგნასიო (პროვინცია)
სან-იგნასიო — კახამარკაშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. მუში ნანანოღა რე სან-იგნასიო-დე-ლა-ფრონტერა. პროვინციას ოხორანს 127,523 ადამიერი, ფართობი რე 4,990.3 კმ².
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 7 რაიონო.
მახორობა
მახორობაშ 2005 წანაშ ეჭარუთ პროვიციას ოხორანს 127,523 ადამიერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი კატეგორია:კახამარკაშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ტსვანა (ნინა)
ტსვანა (სეტსვანა, მოძვ. ჩუანაа, ჩვანა) — ბანტუშ ბუნაშ ნინეფი (სოტო-ტსვანაშ გიმენბუნა), გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკას. ტსვანაშ კათაშ წჷმმარინაფალეფი ოხორანა ვა ხვალე ბოტსვანას, თაშნეშე მეძობელ ქიანეფს ხოლო, თეწკჷმა ართო მოხურგე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას თინეფი უმოს მეტი ოხორანა, ვინდარო ბოტსვანას. არძა ტსვანაშ კათა ვეჩიებუ თე ნინაშა: ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას მახორუ ტსვანაშ კათაშ დოხოლაფირო 20 000 ორაგადეთ გჷმირინუანს აფრიკაანსის. ნინაშ ჭარალუა გერსხილი რე ლათინურშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი კატეგორია:ბოტსვანაშ ნინეფი კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ნინეფი კატეგორია:ნამიბიაშ ნინეფი კატეგორია:ზიმბაბვეშ ნინეფი
ჩარლზ დარვინი
ჩარლზ რობერტ დარვინი (ინგლ. Charles Robert Darwin, დ. 12 ფურთუთა, 1809, შრუზბერი, ინგლისი – ღ. 19 პირელი, 1882, დაუნი) — ინგლისარი მენცარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1809 კატეგორია:ნაღურა 1882
მატრიცა (ფილმი)
„მატრიცა“ (The Matrix) — 1999 წანაშ ფილმი, წკარით მაართა მატრიცაშ გეშა ფილმეფიშ სერიას. ფილმიშ რეჟისორეფი რენა ჯიმალეფი ვაჩოვსკეფი, თარი როლეფს არსულენა კიანუ რივზი, ლოურენს ფიშბორნი, კერი-ენ მოსი, უგო ვივინგი დო ჯო პანტოლიანო. ფილმიქ ააშ-ს გიშართჷ 1999 წანაშ 31 მელახის, ავსტრალიას - თი წანაშ 8 პირელს.
ფილმის მოთხობელირი რე კოჩიშობაშ მუმალ ბორჯიშ გეშა, სოდეთ სინანდულა, ნამუსით მართუნა ადამიერეფი, ვირტუალურ სახე უღუ. მუჟამსით ათე ირფელს მიოგორუანს, კომპიუტერული პროგრამისტი შხვა ჯოხოთ „ნეო“ ოკათჷ მანქანეფიშ აწმარინეთ ბუძოლს. თის ოხვარუნა შხვა გერგეზეფით, ნამუეფიშ ღანკის კოჩიშობაშ „სიზმარეფიშ მოსოფელიშე“ გოდუდიშულაფა რე. ფილმის რე კიბერპანკიშ დო ჰაკერული სუბკულტურეფიშ ელემენტეფი, ისიმუაფჷ ფილოსოფიური დო რელიგიური იდეეფიშ რჩქილუა. თის ხოლო რე შხვადოშხვა ლიტერატურული ნახანდეფიშ (მაგალითო, „ალისა ომენცარობეფიშ ქიანას“), ჰონგ კონგიშ წარმებული ფილმეფიშ, ვესტერნეფიშ, დისტოპიური ლიტერატურაშ ვარდა იაპონური ანიმაციაშ ელემენტეფი.
სქოლიო
კატეგორია:1999 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:კიბერპანკური ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ვაჩოვსკეფიშ ფილმეფი
ბილიშ ტობა
ბილიშ ტობა ვარა ბიანიშ ტობა (Bielersee, Lac de Bienne) — ტობა ბჟადალ შვეიცარიას. მორატიწკჷმა დო ნევშატელიშ ტობაწკჷმა ართო რე ართ-ართი უდიდაში ტობა იურიშ გვალეფს, შვეიცარიაშ ტერიტორიას. აშახვილჷ [http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=xmf&pagename=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%91%E1%83%90&params=47.083333334333_N_7.1666666676667_E_type:waterbody_region:CH&title=Lake+Biel 47°05′ ოორ. გ. 7°10′ ელ. გ.-ს], გერმანულ დო ფრანგულ ნინეფშა მაჩიებე არეალეფიშ თანჯას.
ტობაშ სიგინძა რე 15 კილომეტრი, სიგანა — 4,1 კმ. ტობაშ ჟიდოხიშ ფართობი რე 39,3კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 74 მ. იდვალუაფუ ზუღაშ დონე 429 მეტრას.
ტობას აკათუ წყარმალი აარე, ცილი/ტეილე, ნამუთ გჷშმურს ნევშატელიშ ტობაშე, ტვანბახი დო სუზე.
ტობაშ წყარპიჯიწკჷმა დვალირი უდიდაში დოხოარეფი რე ბილინგუალი ნოღა ბილი/ბეინი დო მუში დაია ნოღა ნიდაუ. ჟირხოლო ნოღა იდვალუაფუ ოორუეშ წყარპიჯიშ განშე. კოკი სანქტ-პეტერსინსელი მიკმიჭოფანს ტურისტეფს. კოკი იდვალუაფუ ერლახიშ გოხოლუას. ჟან-ჟაკ რუსოს აფუ მუდგაზმარენი თუთა გჷნატარებუ თე კოკის.
ბიზნესიშ ართ-ართი თარი დარგი თაქ რე სათეფიშ წარმება დო მიკროტექნიკაშ ინდუსტრია. თაქ უღუნა მოსოფელიშ ჩინებულ სათიშ მაწარმებელ ბრენდეფს დუდ ოფისეფი, თინეფ შქას რე Swatch Group.
ტობაწკჷმა დვალირი ნოღეფი დო ოფუტეეფი
ტობას გინმუურს თანჯა გერმანულო დო ფრანგულო მორაგადე რეგიონეფს შქას. უმეტაშ შვანს აბანეფს ჯოხოეფი უღუნა ჟირხოლო ნინაშა, მარა თინეფიშ არძა ვერსია ვარე ხვარებას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ გეოგრაფია კატეგორია:შვეიცარიაშ ტობეფი
შანდორ პეტეფი
შანდორ პეტეფი (უნგრულო: Sándor Petöfi, დ. 1 ღურთუთა, 1823, კიშკერეში, — ღ. 31 კვირკვე, 1849, შეგეშვარი) — უნგრალი პოეტი დო რევოლუციონერი. 1848-1849 წანეფიშ უნგრეთიშ რევოლუციაშ ართ-ართი ლიდერი. პეტეფიშ პოეზია გინნათანგა რე ბრელ ნინაშა. პეტეფიშ ლერსეფი ქორთულო გინოთანგჷ დიდი ქორთუ პოეტიქ გრიგოლ აბაშიძექ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი ჭარუეფი კატეგორია:უნგრალი რევოლუციონერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1823 კატეგორია:ნაღურა 1849
სტივენ ბაუერი
სტივენ ბაუერი (Steven Bauer; დ. 2 ქირსეთუთა, 1956, ჰავანა) — კუბარი-ამერიკალი არტისტი. ნანდული ჯოხო ესტებან ერნესტო ეჩევერია სამსონი. ჩინებული რე მენი რიბერაშ როლით ფილმიშე ჭყოლირი სახე დო AMC-შ სერიალშე მონკა დუნაშებუ, სოდეთ დონ ელადიო ასახიერჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1956 კატეგორია:კუბარი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ოტო ჰენრიხ ვარბურგი
ოტო ჰენრიხ ვარბურგი (გერმ. Otto Heinrich Warburg; დ. 8 გჷმათუთა, 1883, ფრაიბურგი, ბადენი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 1 მარაშინათუთა, 1970, ბერლინი, ბჟადალი გერმანია) — გერმანალი ექიმი დო ფიზიოლოგი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1931 წანას. ლჷმენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. გურაფულენდჷ ბერლინიშ დო ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტეფს. ვარბურგი გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კაიზერ ვილჰელმიშ ბიოლოგიაშ ინსტიტუტის პროფესორო. 1931 წანაშე რდჷ კაიზერ ვილჰელმიშ ბიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. ოტო ჰენრიხ ვარბურგიშ მენცარული ინტერესეფიშ სფერო რდჷ კიბოშ პათოგენეზი, კიბოშ მეტაბოლიზმი დო შხვეფი. ვარბურგიშ ჯოხონობაშ რე ვარბურგიშ ეფექტი ონკოლოგიას დო ვარბურგიშ ეფექტი ბოტანიკას. ოტო ჰენრიხ ვარბურგი ნობელ პრემიაშა ნომინირაფილი რდჷ 47-შა. რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი ექიმეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1883 კატეგორია:ნაღურა 1970
ფუთი
ფუთი (ქორთ. ფოთი) — ნოღა დო ონიშოლი უჩა ზუღას, საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს. იდვალუაფუ კოლხეთიშ რზენს, სოდეთ რიონწყარი უჩა ზუღას მიშაკათუნ, რიონწყარიშ მელე-მოლე პიჯის. ზუღაშ დონეშე 1-3 მ. ქართიშე 330 კმ., ზუგდიდიშე 60 კმ. 2014 წანაშ ეკოროცხუათ ოხორანს 41 465 ადამიერი. ნოღაშ ფართობი რე 65,8 კვ. კმ. მოლენკავკაციაშ რკინაშარაშ ცენტრალურ მაგისტრალს მიარცხუაფუ ფუთი-სანაკიშ რკინაშარაშ 40 კმ.-ამი ნოკვათუთ. ნოღაშ ტერიტორიაშ უმოსი გეკიდილი რე კოკეფს, ნამუსჷთ რიონიშ დელტეფი გიშაკვათჷნა. ნოღაშ ტერიტორიას რე პალიასტომიშ ტობა, ნამუთ უჩა ზუღას კაპარჭაშ-წყარით მიაკათუნ. მუკე-მუკე ონძღოთ ნოღას გოჸუნს ჭყონჭყო დო ისირონა.
ლენქორანი
ლენქორანი (Lənkəran; Ленгер-Кунан — „ლიმენი“) — ნოღა აზერბაიჯანს, ლენქორანიშ რაიონიშ ადმისტრაციული ცენტრი. ნოღა აზერბაიჯანიშ ობჟათეშე, კასპიაშ ზუღაპიჯის იდვალუაფჷ.
ფუთი
ისტორია
ფუთი, მუჭოთ კოლხეთიშ ომაფეშ ჯვეშ ნოღა ფაზისი, ისტორიას პირველო მოშინელი რე ჯვ. წ. ეკოროცხუაშ VIII ოშწანურას. ფაზისი ჯვეში ბორჯიშენო თელი კავკაციას ირიშენ უდიდაშ დო თარი ონიშოლი რდჷ, ჩინეთშე მოჸუნელი ჯვეში აფრაშუმიშ რზაშ ეკონია პუნქტი უჩა ზუღაპიჯის.
ლენქორანი
XIX ოშწანურას, კასპიაშ ოლქიშ, თალიშიშ მაზრაშ ომაზრე ნოღა რდჷ. შაჰ-ნადირიშ ღურაშ უკული თარ ონიშოლ ნოღათ გჷნირთჷ. ყარა-ხანი თალიშური ნოღა დორხველ რეზიდენციათ გჷნირთჷ. რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალაუშა 1828 წანას მიშართ.
ფუთი
ისტორია
ნოღა ჩინებური რდჷ მუში ჯვეში ფაზისიშ აკადემიათ, სოდეთ ოგურაფუშა ბერძენეფი ხოლო გილეშეს. ბერძენი მეისტორიე სტრაბონიშ (ჯვ. წ. 64/63 — ახ. წ. 23/24) გინოჩამათ, ფაზისის სუმენეჩი ჯურიშ კათა იბუძოლუდუ.
ალმაჩამალი (ფილმი)
ალმაჩამალი (The Counselor) — რიდლი სკოტიშ 2013 წანაშ თრილერი. გინოღალირი რე კორმაკ მაკ-კართიშ ორიგინალური სცენარიშ მეჯინათ.
სიუჟეტი
ფილმი გინოჩანს იურიდიული ალმაჩამალიშ ისტორიას, ნამუთ გინოჭყვადუნს, დიჭყას ნარკოტიკეფით ვაჭრუა სიუდად-ხუარესიშე ტეხასიშა. ათე ბორჯის თინა სერიოზულ საკონწაროს ხვადუ დო საბოლათ საოსურეს ოდინუანს.
UTC-09:30
450px|right|thumb| UTC-09:30 მოსოფელიშ ბორჯიშ ორტყაფუეფიშ რუკას: ღილე ჸვინთელი — ზონა UTC-9:30 ედომუშამი წანას ([[მარკიზიშ კოკეფი)]]
UTC−9:30 — ბორჯიშ ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი ტერიტორიეფს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ფუთი
ისტორია
ართამი საქორთუოშ ფაჩუაშე დო ემუშე სამარგალოშ (ოდიშიშ) ოთარეშ გიმორთუალაშ უკული ფუთი დადიაშ სათაროშა მიშმეშჷ. 1578 წანაშენ პერიოდულოთ ნოღა თურქეფიშ (ოსმალეფიშ) ხეს რდჷ. 1828 წანას, დიდი ლჷმაშ დო ზისხირწუმაშ დინოხოლე ფუთი თურქეფშე დოჩოლეს. 1858 წანას ოფიციალურო მეჩეს პორტული ნოღაშ სტატუსი, ოდო 1871-72 წანეფს ფუთის გინწყჷ მოლენკავკაციას მაართა რკინაშარაშ ღოზიქ — ფუთი-შორაპანი. 1863-1905 წანეფს ნოღაშ გოახალაფაშ საქვარშა ხე მოუთხჷდჷ ნიკო ნიკოლაძეს, ნამუთ თიშვანს ნოღაშ დუდმანჯღვერი რდჷნ. 1914 წანაშოთ ფუთის 20 000 მახორუ სქიდუდუ.
არქიტექტურა
ნოღას ამდღარ დღაშა ვა მუნჭირინდუაფუ ჯვეში ფაზისიშ არქიტექტურაშ ნოსქილედეფს. არქეოლოგიურო ჯვეში ფაზისიშ დიხა დიო ხოლო ვა რე დოგურაფილი. მუჭოთ მარჩქინჯეფს მიორჩქუნან, ფაზისიშ ნოსქილედეფი ოკო რდას ვარა პალიასტომიშ ტობაშ, ვარა უჩა ზუღაშ ქვინჯის.
ამდღანერი არქიტექტურული ოძირაფუეფი რე ნოღაშ ცენტრის გეკიდილი ოხვამე (ბიზანტიური სტილით), თურქული ჯიხაშენ გესქილადირი ჸორში, ნიკო ნიკოლაძეშ ბორჯის ეგაფილი მუსხითგარენი ჸუდე-ოხორი დო ნოღაშ ცენტრალური კვარკვალია პარკი.
ნოღას უღუ უჩა ზუღაპიჯის ართ-ართი ირიშენი უდიდაში პორტი.
ფუთის რე ვალერიან გუნიაშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო დრამატული თეატრი, დორცხუაფილი 1925 წანას.
ფუთი რე ფუთიშ დო ხობიშ ეპარქიაშ ცენტრი.
ტაროზი
ფუთიშ ჰავა ზუღაშ ლამე სუბტროპიკული რე. უჩქჷ ტიბუ ზოთონჯი დო ჩხე ზარხული. ჰაერიშ ოშქაშეწანური ტემპერატურა რე +14,1 გრადუსი, ღურთუთაშ +5,2 გრადუსი, ოდო კვირკვეშ +22,9 გრადუსი. გვალო-მინიმალური ჸოფე -13 გრადუსი დო გვალო-მაქსიმალური +41 გრადუსი. ნოლექეფი 1960 მმ წარმოწანას.
ლენქორანი
მაჸალე ნოღეფი
ლენქორანი მაჸალე რე გეჸვენჯი ნოღეფწკჷმა:
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი კატეგორია:ლენქორანიშ რაიონიშ ნოღეფი
ხაენი (პერუშ პროვინცია)
ხაენი — კახამარკაშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. მუში ნანანოღა რე ხაენ-დე-ბრაკამოროსი. პროვინციას ოხორანს 179,699 ადამიერი, ფართობი რე 5,232.57 კმ².
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 12 რაიონო.
ივანე პავლოვი
thumb|200px|ივანე პავლოვი ივანე პეტრეშ სქი პავლოვი (Ива́н Петро́вич Па́влов; დ. 14 ეკენია, 1849. რიაზანი, რუსეთი — ღ. 27 ფურთუთა, 1936. ლენინგრადი, რუსეთი) — რუსი მენცარი, აკადემიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი მენცარეფი კატეგორია:რუსი ფიზიოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ რუსი ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ ვარა მედიცინაშ დარგის კატეგორია:ფილატელისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1849 კატეგორია:ნაღურა 1936
ჯეიმზ ჰეტფილდი
ჯეიმზ ალან ჰატფილდი (James Alan Hetfield; დ. 3 მარაშინათუთა, 1963) — ვოკალისტი, გიტარისტი დო ბირეფიშ ავტორი, მონკა მეტალ-ბუნა მეთალიქაშ წოროდჷმარსხუაფალი.
ზოგადი ინფორმაცია
სიმაღალა: 185 სმ
წონა: 82 კგ
ფანიური დგომარობა: ჩილერი (მარაშინათუთა, 1997)
ალმასქუ: ფრანჩესკა ჰეტფილდი
ქომოლსქუა: კასტორ ვირგილ ჰეტფილდი
ჰობი: ჯინუა; სერფინგი; სნოუბორდინგი: სიგარეფი; ანჯარი
დაბადება
ჯეიმზიქ დებადჷ ოხარგე ავტომობილიშ შოფერიშ დო ოპერაშ მობირეშ ფანიას 1963 წანაშ 3 მარაშინათუთას. თიში ფანიაშ ქირსიანობა დო რელიგიურობა შხირას მიშინუაფუ მუჭოთ ოსხირი ჯეიმზიშ „ჭიროთელი შურიშ“ თემატიკაშ მუშინე ლირიკას დო ლერსეფს. მუში მუმა, ვირგილი (ნამუქჷთ მოგვიანაფილო ფანია მიოტუნ) დო ნანა, სინტია თიზჷმაშა რდეს ხვამილაფირი რელიგიათ, ნამუდა ივარანდეს ირნერ წამალს დო რწუმაშ მენდო რდეს თიწკჷმა ხოლო, მუჟამც სინტია კიბოთ ღურუდჷნ (თე ფაქტიქ მოგვიანაფილო ესახჷ ბირას The God That Failed).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მეტალიქა კატეგორია:დუნაბადი 1963 კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი გიტარისტეფი
ჯვ. წ. 360-იანეფი
— ჯვ. წ. IV ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 369 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 360 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
მაჟირა ბალდა
მაჟირა ბალდა - ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, (გოჭკადილიშ თემი), ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ აბაშაწყარიშ მარძგვანი ჸურე. ზუღაშ დონეშე 300 მ, მარტვილიშე 10 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 363 კოჩი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ხე
thumb|[[ადამიერიშ კვარჩხანი ხეშ ტიანი ხეშგურით დო უკახალენი ნორთით]] thumb|[[ენოტიშ თვათვეფი კუნტა რე, თიშნერო გოვითარაფილი კითეფით, ნამჷ-და თინეფიშ ნოქურეფი ადამიერიშ ხეშ შქაგურიშ ანგის მოგენსი]] thumb|ადამიერიშ ხეშ ტიანიშ ჩონჩხი
ხე — ადამიერიშ ჟილენი ბორკი, რსხულიშ ართ-ართი უშანულამაში ნორთი. ადამიერს ხეშ მეშქაშალათ ანდა ქიმინუაშ კეთება შეულებუ, ნამუეფშეთ თარი რე მეკონეფიშ დაკინაფა, ჭოფუა, ეჭოფუა დო თ.უ.
კატეგორია:ჟილენი ბორკეფიშ ანატომია კატეგორია:ბორკეფი
მატა-უტუ
მატა-უტუ (Mata-Utu, უოლ. Matāʻutu) — საფრანგეთი ზუღაშმელეიანი ტერიტორიაშ უოლისიშ დო ფუტუნაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ უოლისიშ კოკეფიშ ბუნაშ კოლი უვეას, ჰაჰაკეშ ოლქის. თე ტერიტორიაშ უშხაუში ოზუღე ონიშოლი დო აეროპორტი (ჰიჰიფოშ აეროპორტი) თაქ იდვალუაფუ. მახორობა - 1075 ადამიერი (2013, ფასება).
სქოლიო
კატეგორია:უოლისი დო ფუტუნა კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
კორონავირუსეფი
მინი|250პქ|3D მოდელი [[Alphacoronavirus 1]] კორონავირუსეფი (Coronaviridae) — ვირუსეფიშ ფანია, ნამუთ 2020 წანაშო იკათუანდჷ 39 გვარობაშ ვირუსის, ნამუეფით მუშჸურე გოართოიანაფილი რე 2 გიმენფანიას, დო ნამუთ გინმადავალუ ადამიერეფს, კატუეფს, მაფურინჯეეფს, ჯოღორეფს, შხუ ქალამი ორინჯის, ღეჯეფს დო ყურდგელეფს.
ვირუსიქ მაართათ გიშერთჷ 1965 წანას, მაჭუე რინიტიშ მოღვენი პაციენტეფს.
სქოლიო
კატეგორია:Nidovirales კატეგორია:ვირუსეფიშ ფანიეფი
ლულონგა (წყარმალუ)
ლულონგა რე წყარმალუ კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას, წყარმალუ კონგოშ ნადუ. ლულონგა იჭყაფუ ნოღა ბასანკუსუს, ჭიჭე წყარმალუეფიშ ლოპორიშ დო მარინგაშ აკოართაფაშ აბანს. ლულონგაშ სიგინძა რე 200 კმ.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
14 ღურთუთა
14 ღურთუთა (იანარი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-14-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
მაჰე (ინდოეთი)
მაჰე (Mahé, മാഹി) ვარდა მაიაზჰი (മയ്യഴി) — ნოღა ინდოეთის, მორსხუე ტერიტორია პუდუჩერიშ მაჰეშ ოლქის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პუდუჩერი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ტარატაშ მუნიციპალიტეტი
ტარატაშ მუნიციპალიტეტი (Tarata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ ესტებან-არსეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 9 105 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 334 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ბალამაშ რაიონი
ბალამაშ რაიონი (Balama) — რაიონი მოზამბიკის, კაბუ-დელგადუშ პროვინციას.
ნიკოლოზ პიროგოვი
thumb|ნიკოლოზ პიროგოვიშ პორტრეტი. [[ილია რეპინი, 1881]]
ბალამაშ რაიონი
მოზამბიკიშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2007 წანას რაიონიშ მახორობა 124 100 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 5 619 კმ²-რე, მახორობაშ მეჭედალა 22.09 კოჩი კმ²-ის.
ნიკოლოზ პიროგოვი
ნიკოლოზ ივანეშ სქი პიროგოვი (Никола́й Ива́нович Пирого́в; დ. 13 გერგობათუთა/(25 გერგობათუთა), 1810, მოსკოვი  — ღ. 25 გერგობათუთა/(5 ქირსეთუთა), 1881, ოფ. ვიშნია) — რუსი ქირურგი დო ანატომი, ოურდუმე-ოველე ქირურგიაშ დუმარსხუაფალი, რუსეთიშ მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათურ-კორესპონდენტი (1847).
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ქირურგეფი კატეგორია:რუსი ანატომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1810 კატეგორია:ნაღურა 1881
ბალამაშ რაიონი
რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბალამა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოზამბიკიშ რაიონეფი კატეგორია:კაბუ-დელგადუშ პროვინცია
კირუნდი (ნინა)
კირუნდი (რუნდი) — რუნდიშ კათაშ ნინა, ბანტუშ ნინეფშე ართ-ართი, მორაგადეეფიშ მუდანობა 6 მილიონი ადამიერი ბურუნდის, თაშნეშე ტანზანია, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა დო უგანდაწკჷმა მოხურგე ტერიტორიეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი კატეგორია:ბურუნდიშ ნინეფი კატეგორია:ტანზანიაშ ნინეფი კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნინეფი კატეგორია:უგანდაშ ნინეფი
ლისაბონი
ლისაბონი (Lisboa) — პორტუგალიაშ ნანანოღა, ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა დო თარი ონიშოლი, ლისაბონიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 547,733 კოჩი (2011).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ციზალპური გალია
მინი|ციზალპური გალიაშ კულტურაშ ბრინჯაოშ ანჩხაბერი, 480-450 ქირსეშახ ციზალპური გალია ( ლათ. Gallia Cisalpina, შანენც „გალია ალპეფიშ აკანს“) რდჷ გეოგრაფიული აკანიშ რომაული ჯოხო (მოგვიანაფილო რომიშ რესპუბლიკაშ პროვინცია), ამდღარხანური ოორუე იტალიაშ ტერიტორიას (ფორუნც ემილია-რომანას, ფრიული-ვენეცია გიულიას, ლიგურიას, ლომბარდიას, პიედმონტის, ტრონტინო-ალტო ადიგეს დო ვენეტოს), სოდეთ კელტეფი ოხორანდესჷნ. პროვინციას დუდენდეს მუტინშე (ამდღანერი მოდენა), სოდეთ ჯვ. წ. 73 წანას სპარტაკიქ პროვინციაშ მადუდე გაიუს კასიუს ლონგინუსიშ ლეგიონი ამარცხჷნ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რომიშ პროვინციეფი
ნოროდომ სიამონი
ნოროდომ სიამონი (នរោត្ដម សីហមុនី; დ. 14 მესი 1953) — კამბოჯაშ მაფა 2004 წანაშ 14 გჷმათუთაშე. ნოროდომ სიამონქ 1953 წანაშ 14 მესის დებადჷ. თინა მაფა სიანუკიშ დო თიშ ალმასქუშ, ნანა-დიაფალ ნოროდომ მონინეათ სიანოუკიშ აკა ქომოლსქუა რე. თიშ ომაფე გურგინი 2004 წანას მიღჷ მუამუშიშ ხვისტაშ გინორინაშ უკული. თინა 1994 წანაშ 1 ფურთუთაშე მანჯენდჷ „დიდი მაფასქირიშ“ ტიტულს. მაფობაშახ ჩინებული რდჷ, მუჭოთ „კულტურაშ ჸენჯი“ ევროპას დო კლასიკური სხაპუეფიშ მარწაფალი. მაფათ გჷნორთაშ უკული მიღჷ ტიტული „თიში უდიდაშულობა კამბოჯაშ ომაფეშ მაფა ნოროდამ სიამონი“. თინა მოსოფელს აკა მონარქი რე, ნამუთდუდიშულო რაგადანს ჩეხურ ნინაშა. მაფას 12 დაჸონერი დო ჯიმაჸონერი ჸუნს. თიში კვიდრი ჯიმაქ 2003 წანას ღურჷ. 1962 წანას, ჭიჭე მაფასქირი მუამუშიქ გოუტუ ჩეხოსლოვაკიაშა, სოდე თიქ მიღჷ მუჭოთ დაჭყაფური, თეშ ოშქაშე დო უმაღალაში გონათუა - გათუ პრაღაშ ერუანული კონსერვატორია დო პრაღაშ მუსიკალური ხელუანობაშ აკადემია. მოგვიანაფათ მაფასქირქ ქჷდიგურჷ კინემატოგრაფია ოორუე კორეას. მაფა დუდიშულო რაგადანს ჩეხურ, ფრანგულ, ინგლისურ დო რუსულ ნინეფშა. 1981 წანაშე 20 წანაშ გოძვენას ოხორანდჷ საფრანგეთის, სოდე ბალეტიშ ხელუანობა დიგჷურუ დო მოგვიანაფათ ქხმერული სხაპუაშ ასოციაციაშ პრეზიდენტო გჷნირთჷ. მუმალი მონარქი 1992 წანას გეგშაგორეს კამბოჯაშ იროიან წჷმმარინაფალო გოეროს, უკული იუნესკოს ქიანაშ ჸენჯო ქჷდარინეს. კონწარი აწმარენჯი რდჷ გჷნორთედკო ომაფეშ ჸენჯი საფრანგეთის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კამბოჯაშ მაფეფი
ჩინუა აჩებე
thumb|ჩინუა აჩებე (2008)
ალბერტ ჩინუალუმოგუ აჩებე (დ. 16 ქირსეთუთა, 1930, ოგიდი, ანამბრა, ნიგერია – ღ. 21 მელახი, 2013, ბოსთონი, ააშ) — შინელი აფრიკალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო კრიტიკოსი. დებადუ ნიგერიაშ ნოღა ოგიდის. ჩინუა აჩებე ერუანობათ იბო რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიგერიალეფი კატეგორია:იბოეფი კატეგორია:ნიგერიალი ჭარუეფი კატეგორია:იბო ჭარუეფი კატეგორია:იბო პოეტეფი კატეგორია:ნიგერიალი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1930 კატეგორია:ნაღურა 2013