cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ოსიპ მანდელშტამი
დებადჷ ნოღა ვარშავას, დინდარი პოლონარი ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ჰაიდელბერგიშ დო სანქტ-პეტერბურგიშ უნივერსიტეტეფს. ლიტერატურული კარიერა ორდოიანი წანეფიშე დიჭყჷ. მაართა ლერსეფი სკოლას რდუნ თეშ გჷმაბჟინუ. მანდელშტამი, ნიკოლაი გუმილიოვი დო სერგეი გოროდეცკიწკჷმა ართო რდჷ პოსტეფიშ ბუნაშ აკმეისტეფიშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი. მანდელშტამიქ, 1913 წანას ჭარუ ბუნაშ მანიფესტი "აკმეიზმიშ ოჭმარე". 1913 წანას გიშართჷ მანდელშტამიშ ლერსეფიშ მაართა კათელქ "ქუა".
1930-იან წანეფს დიდი ტერორიშ ბორჯის, მანდელშტამი ოჭოფეს. დიო გეგნახორეს, უკულ კატორღას რდჷ. მანდელშტამიქ ღურუ ტიფით 1938 წანაშ 27 ქირსეთუთას, ვლადპერპუნკტის, 47 წანერქ.
ოსიპ მანდელშტამი რე ავტორი პროზაული ნაწარმებეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ, კრიტიკული ჭარილეფიშ დო ნათანგეფიშ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი პოეტეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი
რენატო სანჩესი
რენატო ჟუნიორ ლუშ სანჩესი (Renato Júnior Luz Sanches; დ. 18 მარაშინათუთა 1997, ლისაბონი, პორტუგალია) — პორტუგალიარი მობურთე, კლუბ „ლილიშ“ დო პორტუგალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1997 კატეგორია:პორტუგალიარი მობურთეეფი კატეგორია:ბავარიშ მობურთეეფი
ემილი დე რევინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიარი არტისტეფი
2152
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1288
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1288 წანა.
ადამიერიშ ნებეფიშ ევროპული სასამართალო
მინი|[[ბერლინიშ კიდალა|ბერლინიშ კიდალაშ ნორთი ადამიერიშ ნებეფიშ ევროპული სასამართალოშ დგჷმილიშ წოხოლე]] ადამიერიშ ნებეფიშ ევროპული სასამართალო (The European Court of Human Rights (ECtHR); Cour européenne des droits de l’homme) — 1950 წანაშ ადამიერიშ ნებეფიშ გეშა ევროპული კონვენციათ დორსხუაფილი საირქიანო სასამართალო ორგანო. თი გჷთმოსხუნუნს კერზო ინდივიდეფიშ ოჩიულეეფს კონვენციაშ მაკათური სახენწჷფოეფიშოთ, ნამუეფით ოხუ თე კონვენციათ გარანტირაფილი ნებეფიშ ოდებელი აკორციებეფს. სასამართალოშ ოჩიულეშ მიშაღალაშ ნება კონვენციაშ მაკათური სახენწჷფოეფს ხოლო უღჷნა ართიანიშ სააწმარენჯოთ.
დიღმისწყალი
დიღმისწყალი — წყარმალუ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის დო ქართის. ოდუდე უღჷ სათოვლია-საწკეპელაშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ კართეს, მარძგვანი ჸურეშე მიშმაკათუ მტკვარს ქართიშ ხურგეფიშ დინოხოლე. სიგირძა 22 კმ, ღანჩოშ ფართობი 85 კმ². ეთმიჯუმუაფუ თირიში დო ჭვემაშ წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ მოლაფა - ზარხულს დო დამორჩილს, წყარიშ სიჭიჭარე ზოთონჯის დო ზარხულს. ოშქაშე წანიერი ხარჯი 0,25 მ³/წმ.
ადამიერიშ ნებეფიშ ევროპული სასამართალო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ სხუნუ კატეგორია:საირქიანო სასამართალო ორგანოეფი კატეგორია:სტრასბური კატეგორია:ადამიერიშ ნებეფი
დიღმისწყალი
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ქართიშ წყარმალუეფი
არგენტინაშ ადმინისტრაციული გორთუალა
არგენტინა რე ფედერაციული ნწყილობაშ რესპუბლიკა დო ირთუ 23 პროვინციათ (provincia) დო ართ ფედერალურ ოლქო (ciudad autónoma) ბუენოს-აირესი. ფედერაციაშ ირ სუბიექტის უღჷ დორხველი კონსტიტუცია.
პროვინციეფი ირთუ დეპარტამენტეფო (departamentos), ბუენოს-აირესიშ პროვინციაშ მოხ, ნამუთ ირთუ 134 ოლქო (partidos). ნანანოღა ბუენოს-აირესი ირთუ 48 კვარტალო (barrios), ნამუეფით აკოართაფილი რენა 15 კომუნას (communas).
არგენტინაშ პროვინციეფი
მარჯვნივ|230px|მინი|არგენტინაშ პროვინციეფი
კატეგორია:არგენტინაშ ადმინისტრაციული დორთუალა
მია მალკოვა
მია მალკოვა (Mia Malkova; დ. 5 ღურთუთა, 1992, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი პორნოგრაფიაშ არტისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1992 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:შურდგუმილი კათა
ადამიერიშ ნებეფი
ადამიერიშ ნებეფიშ ჸოფურობა, მანგურობა დო დინორე ამდღარშახ დებატეფიშ საგანი რე ფილოსოფიას დო პოლიტიკურ მენცარობეფს. იურიდიულო ადამიერიშ ნებეფი გითმითანჯუ საირქიანო კანონით დო კონვენციეფით, უკული — ანდა სახენწჷფოშ აბანობური კანონეფით. თეშ უმკუჯინალო, ანდა ადამიერშო ჰუმანური ნებეფიშ დოქტრინა კანონიშ ფარგალეფს გინმურს დო აკმოქიმინჷნს ფუნდამენტურ მორალურ ბაზისის თეხანური გეოპოლიტიკური წეს დო რიგიშ რეგულირაფაშო. თინეფშო თენა დემოკრატიულ იდეალეფს წჷმარინუანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ადამიერიშ ნებეფი
მარვინ მინსკი
მარვინ ლი მინსკი (ინგლ. Marvin Lee Minsky; დ. 9 მარაშინათუთა, 1927, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, ააშ — ღ. 24 ღურთუთა, 2016, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ინფორმატიკოსი, კოგნიტივისტიკაშ დო ხელუანური ინტელექტიშ სპეციალისტი, მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშ ხელუანური ინტელექტიშ ლაბორატორიაშ დუმარსხუაფალი დო ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატი.
ბიოგრაფია
მარვინ მინსკიქ დებადჷ 1927 წანას 9 მარაშინათუთას, ნოღა ნიუ-იორკის ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ეთიკური კულტურაშ ფილდსტონიშ სკოლას, ბრონქსის მენცარობაშ სკოლას დო ფილიპსიშ აკადემიას. 1944-1945 წანეფს მინსკი მსახურენდჷ ამერიკაშ ოზუღე ნძალეფს. 1950 წანას მინსკიქ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი მათემატიკას, ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1954 წანას ფრინსთონიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის დო მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. 1958 წანას მინსკიქ ქაკათჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშ ლინკოლნიშ ლაბორატორიას. 1959 წანას მინსკიქ დო ჯონ მაკარტიქ ქუდარსხუეს ინფორმატიკაშ დო ხელუანური ინტელექტიშ ლაბორატორია. მარვინ მინსკი რდჷ სტენლი კუბრიკიშ 1968 წანას გიშულირი ფილმიშ 2001: კოსმოსური ოდისეაშ კონსულტანტი. 2002 წანას მინსკიქ მიპალუ 100,000 დოლარიშ გრანტი ჯეფრი ეფშტეინიშ ფონდიშე. მარვინ მინსკიქ ღურუ 2016 წანაშ ფურთუთას, 88 წანერქ, მასაჩუსეტსიშ ნოღა ბოსტონს.
მენცარული კონტრიბუცია
მარვინ მინსკიქ გიმიგონჷ დუდიშა ეიოდვალარი გრაფიკული დისპლეი (1963) დო კონფოკალური მიკროსკოპი (1957). მარვინ მინსკიქ, სიმორ პაპერტიწკჷმა ართო, აკადგინჷ მაართა პროგრამირაფაშ ნინა ლოგოშ რობოტი "Turtle". 1951 წანას მინსკიქ ეიოგჷ მაართა ნეირონული რშვილური დაგურაფალი მანქანა SNARC. 1969 წანას მინსკიქ დო პაპერტიქ გჷმაბჟინეს წინგი "პერცეპტრონეფი", ნამუთ რე ფუნდამენტალური ნახანდი ხელუანური ნეირონული რშვილიშ ანალიზიშო. 1970-იან წანეფს მინსკიქ დო პაპერტიქ დიჭყეს ორთაშობური ინტელექტიშ თეორიაშ აზრიშ ჯარალუაშ გოვითარაფა. თეორია ოცადუ ენწყუმას თიში ნამდა, მუჭო შილებე ინტელექტი რდას ვაინტელექტური ნორთეფიშ ურთიართქიმინჯალაშ პროდუქტი. 1986 წანას მინსკიქ გჷმაბჟინუ წინგი "აზრიშ ჯარალუა", სოდეთ მუშ იდეეფს უმოს მარტივ ნინაშა ეთმონწყუნს. 2006 წანას მინსკიქ გჷმაბჟინუ წინგი "ემოციეფიშ მანქანა", სოდეთ მინსკი აკრიტიკენს ადრეიან თეორიეფს ადამიერიშ აზრიშ გეშა დო ალტერნატიულ თეორიეფს ეთმოჭარუნს.
ჯილდოეფი დო პრემიეფი
მარვინ მინსკი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1969 წანას მიპალუ ტიურინგიშ პრემია, 1990 წანას იაპონიაშ პრემია, 1995 წანას კომპიუტერული ტექნიკაშ პიონერიშ პრემია დო რანკიშ პრემია, 2000 წანას ვუდიშ პრემია, 2001 წანას ბენჯამინ ფრანკლინიშ მენდალი დო 2014 წანას დენ დევიდიშ პრემია. მინსკი რდჷ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ დო ამერიკაშ ინჟინერიაშ აკადემიაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ინფორმატიკოსეფი კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2016
ჯვ. წ. 1289
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1280-იანეფიშ რანწკო 1-ლი წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1289 წანა.
თარაჯი ფ. ჰენსონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1970
ჯვ. წ. 1289
ნაღურა
კატეგორია:
ჟუან მოუტინიო
ჟუან მოუტინიო (João Moutinho; დ. 8 ეკენია, 1986, პორტიმანი) — პორტუგალიარი მობურთე, „მონაკოშ“ დო პორტუგალიაშ ნაკორობაშ მობურთე. ოკათუდ ევროპაშ (2008, 2012, 2016) დო მოსოფელიშ (2014) ჩემპიონატეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1986 კატეგორია:პორტუგალიარი მობურთეეფი კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
უორმ-სპრინგსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
მოლალა
მოლალა (ინგლ. Molalla River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატიშ კლაკამასიშ ოლქის. წყარმალუ მოლალაშ ოდუდეეფ იჭყაფჷ კასკადურ გვალეფს, წყარმალუ გიშმურს ნოღა მოლალას დო ინაკათუ წყარმალუ უილამეტის, ნოღა კანბიშ გოხოლუას. წყარმალუ მოლალა უილამეტიშ ართ-ართ უდიდაშ ნადუ რე. მოლალაშ სიგჷნძა რე 82 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,260 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:უილამეტიშ ნადუეფი
ჯვ. წ. 1290
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1290-იანეფიშ რანწკო 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1290 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ქიზილი
რესირსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტუვაშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
მონაკო (ნოღა)
მონაკო, მონაკო-ვილე (Monaco-Ville) — მონაკოშ სათაროშ ოფიციალური ნანანოღა დო ადმინისტრაციული ტერიტორია, ნოღა იდვალუაფუ ქიანაშ ცენტრალური ნორთიშ ობჟათეშე, სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯის. მახორობა — 975 ადმ. (2008). ფართობი — 185 466 მ².
ოქიანუეფი
ნოღაშ თარ ოქიანუეფს შქას რე — წიმინდე ნიკოლოზიშ ოხიდა დო ოკიანოგრაფიული მუზეუმი, ნამუთ დარსხუ ალბერტ І-ქ 1910 წანას. (ნამუსჷთ კუნტა ბორჯით დუდენდჷ ჟაკ-ივ კუსტო). თაშნეშე ნოღას რე სიკეთეშ ოხვამე (Chapelle de la Misericorde) — ართ-ართი უჯვეშაში დგჷმილი, ნამუქჷთ დირსხუ 1639 წანას. ირდღას, მონაკოშ სათაროშ ნანანოღას დო სთაროშ ოფანიეშ რეზიდენციას მიარე ტურისტი ოსურუ.
სქოლიო
კატეგორია:მონაკოშ გეოგრაფია
მეთიუ ფოქსი
მეთიუ ჩენდლერ ფოქსი (Matthew Chandler Fox; დ. 14 მანგი, 1966, პენსილვანია) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ჯეკ შეპარდიშ როლით სერიალშე დინაფილეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
კევინ ჩეფმენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
ჭიჭე დეშუტი
ჭიჭე დეშუტი (ინგლ. Little Deschutes River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. ჭიჭე დეშუტი იჭყაფჷ კასკადურ გვალეფიშ მიულიშ გვალას, კლამატიშ ოლქიშ ტერიტორიას. წყარმალუ ჭიჭე დეშუტი გიშმურს კლამატიშ დო დეშუტიშ ოლქეფს დო ინაკათუ წყარმალუ დეშუტის, სანრივერიშ ხოლოს. სიგჷნძა რე 169 კმ. ღანჩოშ ფართობი 2,600 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
ობჟათე ანდამანი
ობჟათე ანდამანი (South Andaman Island) — კოკი კაბეტი ანდამანიშ არქიპელაგის, ანდამანიშ კოკეფს, ინდოეთიშ მორსხუე ტერიტორია ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფიშ არძაშე უმოსო რე დოხორელი.
კოკიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფჷ მორსხუე ტერიტორიაშ ადმინისტრაციული ცენტრი ნოღა პორტ-ბლერი, შხვა ნორთი ჯუნგლეფით რე ფორილი. კოკიშ ბჟადალ წყარპიჯის ჯარავაშ დოხოლაფირო 100 წჷმმარინაფალი ოხორანს, ნამუეფჷთ ართ-ართ ანდამანურ ნინაშა რაგადანა.
კოკი პოპულარული ტურისტული ატრაქცია რე. თეწკჷმა, ობჟათე ანდამანიშ კანკალე ტერიტორია თხილუაშ თუდო რე, დო პიჯეფს, ნამუეფჷთ ინდოეთიშ მენოღალეეფი ვა რენან, გეძინელი ალობაშ მეჩამას ოხვილჷნა.
თეშ მუჭოთ მორსხუე ტერიტორიაშ შხვა კოკის, ობჟათე ანდამანსჷთ კონწარი გავალი მიორინჷ 2004 წანაშ ცუნამქ, ნამუქჷთ ანდა ადამიერი გოჭყვიდჷ დო ჭყანიერო აკარღჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ კოკეფი კატეგორია:ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი
ჯვ. წ. 1291
ნაღურა
კატეგორია:
არიადნა შენგელაია
არიადნა ვსევოლოდიშ ცირა შენგელაია (დ. 13 ღურთუთა 1937, ტაშკენტი, უზბეკეთი) — ქორთუ არტისტი, საქორთუოშ ოკათე არტისტი (1979). 2000 წანას მიაჩჷ რუსეთიშ ოკათე არტისტიშ წოდებაქ. ომორსხუე კინოფესტივალიშ ლაურეატი (1959). არიადნა შენგელაიაქ მაართა პრემია მიღჷ კიევიშ ომორსხუე კინოფესტივალს ტატიანა ლარინაშ როლიშ რსულებაშ გეშა ფილმს „ევგენი ონეგინი“ (1958).
1960 წანას გათუ ომორსხუე კინემატოგრაფიაშ სახენწჷფო ინსტიტუტიშ ოარტისტე ფაკულტეტი (ბ. ბელოკუროვიშ ოზურიე). რდჷ ქართიშ გრიბოედოვიშ ჯოხოდვალაშ დრამატული თეატრიშ არტისტი. კინოს მიარე როლი აფუ ნარსულებჷ. 1957 წანაშე 2002 წანაშახ ოკათუდჷ კინოემატოგრაფიას. დიო ხოლო კინემატოგრაფიაშ ინსტიტუტის გურაფაშ ბორჯის ლაჸაფენდჷ ფილმეფს „ევგენი ონეგინი“ დო „ეჟენი გრანდე“. 1950-იანი წანეფიშ დალიას დო 1960-იანი წანეფიშ დაჭყაფუს სხუნუეფიშ რსხუშ კინოშ ართ-ართი არძაშე პოპულარული არტისტი რდჷ. 1960 წანაშე მუშენდჷ კინოსტუდია „ქორთულ ფილმის“. თიში კინოდებიუტიქ აკოდირთჷ ფილმს „ეკატერინა ვორონინა“, სოდე არსულჷ ირინაშ როლი. შხვადოშხვა ბორჯის წოროხანდენდჷ რეჟისორეფწკჷმა ივანე პირიევწკჷმა, გიორგი დანელიაწკჷმა, ნადეჟდა კოშევეროვაწკჷმა, ფელიქს მირონერწკჷმა, ისიდორე ანენსკიწკჷმა, აბრამ როომწკჷმა, ნაუმ ტრახტენბერგწკჷმა, ელდარ შენგელაიაწკჷმა დო შხვეფწკჷმა. არიადნა შენგელაია ჩინებული რდჷ მუში წკანტილი არტისტული სისისქვამეთ დო ჯვეშბერძენული ჯოხოთ — არიადნათ. 1980 წანაშე მუშობა დიჭყჷ მაქსიმ გორკიშ ჯოხოდვალაშ კინოსტუდიას არტისტო. კინოს რსულებური როლეფშე ეიოშინალი რე: „ჭურჭეფი“, „ევგინი ონეგინი“, „თუთაშ ხვამილაფა“, „ჩე ქერვანი“, „ძოწიშ სამანჯე“ დო შხვა. ლაჸაფენდჷ თეატრისჷთ. ეიოშინალი რე კლეოპატრაშ როლი ბერნარდ შოუშ პიესას „კეისარი დო კლეოპატრა“ დო ანა ფრანკიშ როლი სპექტაკლის „ანა ფრანკიშ დღარი“. 1957-1980 წანეფს ეკუხედჷ ქორთუ რეჟისორს ელდარ შენგელაიას. არიადნა შენგელაიაშ მაართა გვარი რე შპრინკი.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოკათე არტისტეფი კატეგორია:რუსეთიშ ოკათე არტისტეფი
ჯვ. წ. 1292
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1290-იანეფიშ რანწკო 8-ო წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1292 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
2153
დღახუეფი
კატეგორია:
ედსგერ ვიბე დეიკსტრა
ედსგერ ვიბე დეიკსტრა (ნიდ. Edsger Wybe Dijkstra; დ. 11 მესი, 1930, როტერდამი, ნიდერლანდეფი — ღ. 6 მარაშინათუთა, 2002, ნიუნენი, ნიდერლანდეფი) — ნიდერლანდარი ინფორმატიკოსი დო პროგრამისტი, ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატი.
ბიოგრაფია
ედსგერ ვიბე დეიკსტრა გურაფულენდჷ თეორიულ ფიზიკას, ლეიდენიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი. ინფორმატიკათ დო კომპიუტერული ტექნოლოგიეფით 1950-იან წანეფს დეინტერესჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1959 წანას ამსტერდამიშ უნივერსიტეტის. დეიკსტრაშ ოდოქტორე დისერტაციაშ თემა რდჷ "ავტომატური კომპიუტერიწკჷმა კომუნიკაცია". 1952-1962 წანეფს დეიკსტრა მუშენდჷ მათემატიკაშ დო ინფორმატიკაშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტის. ჸათაქ მუშობაშ ბორჯის, 1960 წანას დეიკსტრაქ აკადგინჷ მაართა კომპილატორი პროგრამული ნინა ALGOL 60-შო. 1962 წანას დეიკსტრაქ ომუშებუშა გინილჷ ეინდჰოვენიშ ტექნიკური უნივერსიტეტიშა, მათემატიკაშ დეპარტამენტიშ პროფესორო. 1960-იან წანეფს დეიკსტრაქ აკადგინჷ მულტიპროგრამული ოპერაციული სისტემა THE. ეინდჰოვენიშ უნივერსიტეტიშ უკულ დეიკსტრაქ პროფესიული კარიერა გაგინძორჷ ამერიკულ კორპორაცია Burroughs Corporation-ის. 1984 წანას გეგნორთჷ ტეხასიშ უნივერსიტეტიშა (ოსტინი), სოდეთ 1999 წანაშა ქიმუშუ.
ედსგერ ვიბე დეიკსტრაქ მიშეღჷ დიდი თია ინფორმატიკაშ, კომპიუტერული ტექნოლოგიეფიშ, პროგრამული ინჟინერიაშ დო სისტემატოლოგიაშ გოვითარაფაშა დო მერჩქინელი რე კომპიუტერული მენცარობაშ პიონერო. თიშ კონტრიბუცია ორხველუდჷ: კომპილატორეფს, ოპერაციულ სისტემეფს, პროგრამულ პარადიგმეფს, პროგრამირაფაშ ნინეფს, პროგრამულ დიზაინს, პროგრამულ ვერიფიკაციეფს, გრაფიკულ ალგორითმეფს დო შხვა. დეიკსტრაქ მიშეღჷ ტერმინი სტრუქტურული პროგრამირაფა დო რდჷ სტრუქტურული პროგრამირაფაშ ჸარაფიშ თარი ორგანიზატორი. დეიკსტრაშ იდეეფს დო თეორიეფს, უკულიან წანეფს გიარსხუ პროფესიული დისციპლინაშ პროგრამული ინჟინერიაშ გოვითარაფაქ. თაშნეშე, დეიკსტრაშ მიშნაღელ კონტრიბუციას: პარალელიზმის, სემაფორს, აუტოსტაბილიზაციას დო შხვა ფუნდამენტურ ნახანდეფს, რე გერსხილი კომპიუტერული მენცარობაშ დისტრიბუციული სისტემა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდარეფი კატეგორია:ნიდერლანდარი ინფორმატიკოსეფი კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1930 კატეგორია:ნაღურა 2002
რიკარდუ კვარეჟმა
რიკარდუ კვარეშმა (Ricardo Quaresma; დ. 26 ეკენია, 1983, ლისაბონი) — პორტუგალიარი მობურთე, „პორტუ“ დო პორტუგალიაშ ნაკორობაშ მობურთე. 2006 წანას, პორტუგალიაშ ჩემპიონატიშ საუჯგუშო მობურთეთ გჷნირთჷ. ოკათუდჷ ევროპაშ (2008, 2012, 2016) ჩემპიონატეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1983 კატეგორია:პორტუგალიარი მობურთეეფი
ჯვ. წ. 1293
წანა — ჯვ. წ. XIII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1290-იანეფიშ რანწკო 7-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1293 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გერმანიაშ პრეზიდენტი
thumb|200px|დოხორე ბელევიუ ბუნდესპრეზიდენტი (Bundespräsident; ფედერალური პრეზიდენტი) — გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკაშ მადუდე დო მაართა პიჯი, მორო ნორკებუ პოლიტიკური გოლინა უღუ ბუნდესკანცლერწკჷმა ალაზიმაფათ. წჷმარინუანს ქიანას საირქიანო მაჸალობეფს. მუში კომპეტენციაშ ფარგალეფშა მიშმურს თაშნეშე ოდინოხოლენური პოლიტიკაშ ოკითხეფი, მუნერეფითიე: ფორმალური ხუჯიშ დოკინა ოკანონმადვალუ აქტეფიშ მეღება ბორჯის; თარობეფიშ, მინისტრეფიშ, მოსამართეეფიშ დო შხვეფიშ დორინაფა; პრეროგატივა პარლამენტიშ დოთხუალაშ დო ახალი გჷშაგორუეფიშ დოშანუა. ეშმეგორუ 5 წანაშ ხანით სპეციალურო მოჭანაფილი ფედერალური კათუაშით. 2012 წანაშე ბუნდესპრეზიდენტი რე იოახიმ გაუკი.
ბუნდესპრეზიდენტიშ რეზიდენცია იდვალუაფუ ბელევიუშ დოხორეს ბერლინს დო ჰამერშმიტიშ ვილას ბონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
პრეზიდენტეფი * კატეგორია:გერმანიაშ თარობა
უილიამსონი (წყარმალუ)
უილიამსონი (ინგლ. Williamson River) რე წყარმალუ ააშს, ორეგონიშ შტატის. წყარმალუ უილიამსონი იჭყაფჷ წყუეფშე, ცენტრალურ კლამატიშ ოლქის, ოორუე ფუეგოშ გვალას, უინემაშ ერუანულ ტყას, ნოღა კლამატ-ფოლსიშე 64 კმ.-შ მაშორას, გიშმურს კლამატიშ ოლქის დო ინაკათუ აპერ-კლამატიშ ტობას, მოდოკ-პოინტიშ კირდეშ ხოლოს. წყარმალუ უილიამსონიშ სიგჷნძა რე 160 კმ. ღანჩოშ ფართობი 7,800 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი
კვიპროსიშ ადმინისტრაციული გორთუალა
thumb|right|300px|კვიპროსიშ ადმინისტრაციული დორთუალა right|thumb|300px|[[კვიპროსიშ თემეფიშ რუკა]] კვიპროსიშ რესპუბლიკა ირთუ 6 რაიონო (επαρχίες, ეპარქია).
მაჟირა დონე
ბერძნული ნორთი ირთუ 33 თემო (δήμος):
თურქული დორთუალა
ოორუე კვიპროსი ირთუ 5 რაიონო:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კვიპროსი
ანრი პუანკარე
ჟიულ ანრი პუანკარე (ფრანგ. Jules Henri Poincaré; დ. 29 პირელი, 1854, ნანსი, საფრანგეთი — ღ. 17 კვირკვე, 1912, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი მათემატიკოსი დო ფიზიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1854 კატეგორია:ნაღურა 1912
მიშა მშვილდაძე
მიშა მშვილდაძე (დ. 18 ფურთუთა, 1975) — ქორთუ სცენარისტი, რეჟისორი დო პროდიუსერი. ტელესერიალეფიშ „ჩქიმი ჩილიშ დაქალეფიშ“ დო „ნათია დო ნათიაშ“ რეჟისორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ რეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1975
ჯორჯ გარსია
ჯორჯ გარსია (Jorge Garcia; დ. 18 პირელი, 1973, ნებრასკა) — ამერიკალი არტისტი დო კომიკოსი. ჩინებული რე ჰუგო "ჰარლი" რეიესიშ როლით სერიალშე დინაფილეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ზიმბაბვეშ ნოღეფიშ ერკებული
ზიმბაბვეშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|ზიმბაბვეშ რუკა
ზიმბაბვეშ ოართე რუკა
რუკაშ ლეგენდა:
სქოლიო
ზიმბაბვე ზიმბაბვე
ემი ეისკერი
ემი სუის ეისკერი (Amy Louise Acker; დ. 5 ქირსეთუთა, 1976, ტეხასი) — ამერიკალი არტისტი. 2012-2016 წანეფს ლაჸაფენდჷ რუთიშ როლს სერიალს ინტერესიშ კათა. 2014 წანას ეპიზოდური როლი არსულჷ სერიალს ბონიშ თხობელეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976
ალპეფი
ალპეფი, ალპიშ გვალეფი (Alpen; Alpi; Alpes;, ტრანსლიტერაცია Alpeis; ოქსიტანური Aups/Alps; რომანული Alps; სლოვენური Alpe) — ართ-ართი უმაღალაში გვალეფიშ ბუნა ევროპას. გინოზინდილი რე სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯეფშე შქა დუნაიშ რზენშა. ალპეფიშ გეოგრაფიული თანჯეფიშ ფარგალეფს ედომუშამო, ვარა ნორთობურო მილარე 6 სახენწჷფოშ ტერიტორია, თენეფი რე: საფრანგეთი, მონაკო, იტალია, შვეიცარია, ლიხტენშტაინი, გერმანია, ავსტრია დო სლოვენია. ალპეფი გინოზინდილი რე დოხოლაფირო 1200 კილომეტრის, სიგანა რე 50-260 კმ. უმაღალაში ჭურჭულიშ სიმაღალა რე ზუღაშ დონეშე 4808 მეტრას (მონბლანი, ბჟადალ ევროპაშ უმაღალაში კონკა). ალპეფიშ გვალეფიშ სისტემაშ ოართე ფართობი რე დოხოლაფირო 207,000 კმ².
ალპეფი ბჟადალ ევროპაშ შქაბანიშ მაღალგვალამი ოლქი რე. თინა მუში თირით დო ჸინეფით აკმონაზირანს ბჟადალ ევროპაშ მიარე დიდ წყარმალუს დო მუნეფიშ ნადუეფს, დიდ გოლინას ოხვამილუანს შქა ევროპაშ ჰავაშე დო ორთაშ ლანდშაფტეფიშ მუშობური კომპლექსეფით იხასიათებუ. გჷშაკერძაფილო გჷშაგორილი რე ალპეფიშ გეოლოგიური ეგაფილობაშ გჷშაკერძაფილო სირთულა დო გვალეფიშ რელიეფიშ ფორმეფი. გვალეფიშ შანულამი ედომუშამი სიმაღალა, მუნეფიშ კვათჷრას დორთუალაწკჷმა ართო, გჷთმოთანჯჷნს ვერტიკალური ლანდშაფტეფიშ ზონეფიშ კვათჷრას გჷმოხანტილ თირუას დო ტიპიური ალპური ლანდშაფტეფიშ ფართო გოვითარაფას. თე მუშებეფიშ მეჯინათ, ალპეფი გჷშეგორუ, მუჭოთ ევროპაშ, გჷშაკერძაფილო, დიდი ფიზიკურ გეოგრაფიული ოლქი.
ალპეფი აკმოქიმინჷნა ძალიერ ართოიან გვალაშ რკალს, ნამუთ სქირონაშქა ზუღაშ გენუაშ ლუბაშ წყარპიჯიწკჷმა იჭყაფუ, თაქ აკონჭირელ დო დოდაბალაფირ რაიონს, ართიანს აკმოხვადუ ჟირი მაღალგვალამი გვალაშ ბუნა: ალპეფი დო აპენინეფი. თაჸურეშე ალპეფი დიო ობჟათე-ბჟადალშა მეურს, ზუღაშ წყარპიჯიშ მანგის, სოდეთ მუში სისქვამათ ჩინებული საფრანგეთიშ რივიერა იდვალუაფუ, უკული კვათჷრას აკმოღჷრკუ ოორუე-ბჟადალშე დო ორუეშე. თე რაიონი ჩინებული რე ზუღაშპიჯიშ ალპეფიშ ჯოხოდვალათ. უკული ოორუეჸურე, მაღალგვალამი ზონა, ოგინაფალო იმაღალებუ დო იფართებუ, იძინანს მუჭო გვალეფიშ სიმაღალა, თაშნეშე ქვერსემი გვალაშ მასივეფიშ დო კონკეფიშ, თირამი, ძალიერი ჯიშთეფით ფორილი გერგენი გვალეფიშ რიცხუ.
ეტიმოლოგია
ჯოხოდვალაშ მიარეობითი რიცხუშ ფორმეფიშ ტრადიციული გჷმორინაფა მერსხუაფილი რე მუდგაზმარენი ალპეფიშ რინაწკჷმა: ჩინებული რე დოლომიტამი, პენინიშ, ზუღაპიჯიშ, იულიუსიშ დო თაშ ალპეფი, ნამუეფშეთ ირი იკათუანს ქჷნდჷრეფს დო გვალაშ მასივეფს, სოდეთ ამხვადუნა ტერმინი ალპეფი.
რელიეფი
მინი|320პქ|მარჯვნივ|ალპეფიშ ენასხილიტეფი. ალპეფს დო იურიშ გვალეფს შქას იფაჩუ შვეიცარიაშ გაბარი. საფრანგეთიშ ალპეფიშ ოორუე რაიონი, მონბლანწკჷმა ართო, ჩინებული რე სავოიაშ ალპეფიშ ჯოხოდვალათ. მონბლანიშ რაიონს ალპეფიშ ფარგა მაქსიმალურ სიმაღალას ოჭირინდუანს. თეწკჷმა, ოგინაფალო იინწროებუ დო კვათჷრას ღჷრკუ ოორუე-ბჟაეიოლჸურე. უკული გვალონაშ თი ნორთი იდვალუაფუ, ნამუსჷთ შვეიცარიაშ ალპეფს უძახჷნა. თე მუნაკვათას ალპეფიშ ფარგა ოორუე-ბჟაეიოლჸურე მეურს დო მიშმურს შვეიცარიაშ ფარგალეფშა. იტალიას ორხველჷ თე მუნაკვათაშ ხვალე ობჟათე კართეეფი.
შვეიცარიას იდვალუაფუ ალპეფიშ მაღალგვალამი მუნაკვათა, ნამუთ ჩინებული რე მუში გოსოფური ლანდშაფტეფით. თაქ რე ეპონილი ალპეფიშ მაღალი გვალაშ ზოლიშ მაღალი მასივეფი, ნამუეფშათ დიდი ჯიშთეფი გიმულა. თესალი რე ჟირი თარი ქჷნდჷრი, ნამუეფით ართიანიშ პარალელურო მეულა ოორუე-ბჟაეიოლჸურე; თენეფ შქას იდვალუაფუ დახე თინღოზამი ღარტაფი, ნამუსჷთ წყარმალუეფი რონა დო რაინიშ ჟიმოლენი წელი მეურს. მონბლანიშ დო გოტარდიშ მასივეფს შქას იფაჩუ პენინიშ ალპეფი, უმაღალაში კონკეფით მონბლანიშ უკული. ეიოშანალი რე კონკეფი: მონტე-როზა (4634 მ), მატერჰორნი (4478 მ), ვაისჰორნი (4506 მ). პენინიშ ალპეფი დო მუნეფიშ ოორუე-ბჟაეიოლი გოგინძორაფა — ალაზიმაფათ დაბალი ლეპონტინიშ ალპეფი (გოტარდიშ მასივწკჷმა ართო) ალპეფიშ თარი წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ ცენტრალურ ნორთიშა მიშმულა. რონაშ ჟიმოლენი წელიშ ოორუეშე გონოზინდილი რე ბერნიშ ალპეფი, ნამუთ ბჟაეიოლიშ აარიშ მასივით იბოლოებუ; თე ეკონიაშ ჯიშთეფშე ოდუდეს ეთმეჭოფუნს მასივშა ტომბას ინოჭკირილი წყარმალუ აარე. ბერნიშ ალპეფიშ გოგინძორაფას წჷმარინუანს გლარნიშ ალპეფი, ნამუთ რაინიშ ოდუდეს თანჯჷნს ოორუეშე. ბერნიშ ალპეფიშ კონკეფი მუში სიდიდათ დო ჯიშთეფიშ სიჭყანიერათ პენინიშ კონკეფს უჭანა მოტაბიკობას. ეიოშანალი რე: იუნგფრაუ (4158 მ), ალეჩჰორნი (4193 მ), ფინსტერაარჰორნი (4274 მ). გლარნიშ ალპეფი სიმაღალათ ბერნიშ ალპეფს კჷნასქიდუნა.
გლარნიშ ალპეფიშ თარი კონკა რე ტედი (3614 მ). ლეპონტინიშ დო გლარნიშ ალპეფი ოგინაფალო იდაბალებუნა ბჟაიოლშა დო თაქ თელი ალპეფიშ მუკი-მუკის, დახე მერიდიანული გეზათ (ოორუე-ოორუე-ბჟაეიოლი — ობჟათე-ობჟათე-ბჟადალი) ინოჭკირილი ტომბა ღარტაფი იდვალუაფუ. თე ღარტაფის ოორუეშე ბოდენიშ ტობაშახ შარას იჭვარჷნს ჟინი რაინი დო მუშ ჟირ თარ ოდუდეშე უმოს ობჟათეშე დვალირი — უკოხოლენი რაინი, თიწკჷმა, მუჟამსჷთ მაჟირა ოდუდე — წოხოლენი რაინი მანგის ლეხერს მეურს. შპლიუგენიშ ჸალაიბონს გინმურს უკოხოლენ რაინიშ ლეხერშე წყარმალუ ლირო-მერაშ მერიდიანულ ლეხერს (ლირო წყარმალუ მერაშ ნადუ რე); ლირო-მერა კომოშ ტობაშ ოორუე ძგას აკათუ. კომოშ ტობა გინძე დო ინწრო რე, ობჟათეშე ჟირო რე გორთილი, მერიდიანული გეზათ რე გოგინძორაფილი დო ტომბას რე ინოჭკირილი ალპეფიშ ობჟათე კართეეფშა.
ალპეფიშ ძალიერ მაღალგვალამ ზოლს ოორუეშე დო ობჟათეშე ოხოლჷ ოშქაშე სიმაღალაშ ალპეფი, ნამუეფით ბონას გინმურს რზენეფშა, დახე, გალამი წოხოლენგვალეფიშ უმუშოთ. შვეიცარიაშ დო იტალიაშ წოხოლენგვალეფშო დჷმახასიათაფალი რე დიდი გჷშმალი ტობეფი, ნამუეფით ტომბას რენა მიშაჭკირილი გვალეფშა მუნეფიშ ჟინი ბოლოეფით, თუდონი ნორთეფით გვალაშწჷმოხონეფიშ რზენეფშა გჷშმულა. თე ტობეფი დო წყარმალუეფიშ ტომბა ლეხერეფი ძალამო რთჷნა გვალეფიშ რელიეფის დო აეფენა ადამიერიშ დო თელი ფაუნაშ გვალეფშა მიშაჭკირუას.
ბჟაეიოლი ალპეფი, ოროგრაფიული დო ტექტონიკური მეჯინათ მეჭედას რე მერსხუაფილი ბჟადალიშ ალპეფწკჷმა. თინა სიგანეფიშ გეზაშ რე შქა დუნაიშ რზენშა, სოდეთ ბჟაეიოლ ალპეფიშ ძგა იჭყაფუ. ბჟადალ ალპეფიშ გინაწონს, ბჟაეიოლი ალპეფი ნორკე სიმაღალაშ რე, მარა უმოსი განიერი რე. ნოღა ვერონას მერიდიანს ალპეფი უდიდაშ სიგანას ოჭირინდუანს. ბჟაეიოლი ალპეფი ფართო რე თელ სიგინძას, მუში ბოლო რაიონი იდაბალებუ დო ოშქაშე სიმაღალაშ გვალეფშა გინმურს, მარა ვეინწროებუ. პიჯიშო, თაქ მასუმური ნოჭიროკეფიშ ვირგაციას უღუ აბანი; ქჷნდჷრეფი მარაოსალო იფაჩუ, თეწკჷმა ობჟათე ჸა (იულიუსიშ ალპეფი) ბალკანეთიშ ჩქონიშ დინარიშ გვალეფს აკათუ. ოორუე ჸა მოკვათილი რე ვენაშ ღანჩოშ ახალი ნოსხილეტი რღამილით, მარა ტექტონიკურო კარპატეფიშ რკალს იგინძორებუ.
ბჟაეიოლი ალპეფიშ მაღალგვალამი ზოლი თი მერიდიანული რობუშე, ნამუსჷთ ჟინი რაინიშ დო ლიო-მერაშ ლეხერეფი იდვალუაფუნა, რეტიშ ალპეფიშ ოორუე ქჷნდჷრს დო ბერნინიშ ალპეფიშ ობჟათე ქჷნდჷრს იგინძორებუ; თე ქჷნდჷრეფი გორთილი რე (ოორუე-ბჟაეილოიშ გეზათ) ჟინი ინიშ ლეხერით. ბერნინიშ მასივიშ სიმაღალა 4082 მეტრას ოჭირინდუანს. თე აბანს მაღალგვალამ ორტყაფუშა მიშმურს შვეიცარიაშ ბჟაეიოლი რაიონი დო მუშ გოხოლუას დვალირ იტალიაშ რაიონი, უკული მაღალგვალამი ორტყაფუ გინმურს ავსტრიაშ დო ოორუე-ბჟაეიოლ იტალიაშ ფარგალეფშა. რეტიშ დო ბერნინიშ ქჷნდჷრეფიშ ოორუე-ბჟაეიოლიშ გოგინძორაფას წჷმარინუანა ოორუეშე — ეცტალიშ ალპეფი (3768 მ) დო ობჟათეშე — ორტლერიშ ალპეფი (3905 მ), ნამუეფით გორთილი რენა წყარმალუ ადიჯეშ ჟინი წელით. ოართეთ გვალეფიშ ოროგრაფია თაქ რთული ხასიათიშ რე, ქჷნდჷრეფს დო წყარმალუეფიშ ლეხერეფს შხვადოშხვა გეზა უღუნა.
ინიშ ლეხერს დო შქა ადიჯეს შქას დვალირი ღარტაფი, ბრენერიშ ჸალაიბონწკჷმა (1370 მ) ართო ეცტალიშ დო ორტლერიშ ალპეფიშ სისტემას ბჟაეიოლშე აკმობორკჷნს. უკული მაღალგვალამი ზოლი, ოართეთ, იინწროებუ დო უმოსი ართგვარი ხასიათიშ რე. რელიეფის ლირული (ლირე-ღერძი ქორთ.) წყარგჷმართუ ქჷნდჷრი რე გოპატჷნაფილი, თეცალი რე ცილერტალიშ ალპეფიშ (3510 მ) ქჷნდჷრი, ნამუთ ბჟაეიოლშა გოზინდილი, გინძე, მაღალი ტაუერნიშ მასივშა (3798 მ) გინმურს; თე ეკონიაშ გოგინძორაფას წჷმარინუანს გინძე, ბჟაეიოლ ჸურე დოდაბალაფირი, დაბალი ტაუერნიშ ქჷნდჷრი (ბჟადალ ნორთის 2863 მ). ალპეფიშ ლირული ზონაშ ოძგაშე ოშქაშე სიმაღალაშ რაიონი, ობჟათეშე დვალირ ქჷნდჷრეფამო, შტირიაშ ალპეფიშ ჯოხოდვალათ რე ჩინებული. ალპეფიშ თელი ფარგაშ სიგჷნძა გენუაშ ლუბაშე შქა დუნაიშ რზენშახ დოხოლაფირო 1200 კილომეტრი რე.
ბჟაეიოლ ალპეფიშ ზოლი იშხვავებუ ბჟადალშე ნორკე სიმაღალათ, აკოჸინალუაშ ფართობი მუს უმოსო ნორკე უღუ დო ჯიშთი ხოლო ნორკე სიდიდაშ რე, მარა თარ კონკეფს დო ქჷნდჷრეფს თაქ ხოლო ბრელი ირალი ჸინი რე შაყარელი. ბჟაეიოლ ალპეფიშ ლირულ მაღალგვალამ ზოლს ოორუეშე დო ობჟათეშე ოხოლჷ ოშქაშე სიმაღალაშ წოხოლენალპეფიშ ოორუე დო ობჟათე ფართო ზონეფი. ოორუეშე თაქ იდვალუაფუ ფორარლბერგი დო ალგაიშ ალპეფი, ნამუეფით ზალცბურგიშ დო უკული, ავსტრიაშ წოხოლენალპეფშა გინმურს, ობჟათეშე კომოშ დო გარდაშ ტობეფს შქას, იდვალუაფუ ლომბარდიაშ წოხოლენალპეფი, შქა ადიჯეშ ბჟაეიოლშე — ობჟათე ტიროლიშ დოლომიტამი ალპეფი (დოლომიტეფი). უკული ბჟაეიოლშე — ვენეციაშ წოხოლენ, კარნიაშ ალპეფიშ, კარავანკიშ დო იულიუსიშ ალპეფიშ ქჷნდჷრეფით. უმაღალაში წოხოლენალპეფიშ ზოხო მასივეფიშ სიმაღალა 3000 მეტრაშ უმოსი რე. თენეფს იფაჩუ ჭიჭე ზომაშ ჯიშთეფი დო ირალი თირი, ნამუეფით გარტყჷნა ნორთობურო მაღალი გვალაშ ორტყაფუს. კვათჷრას დორთილი ოშქაშე სიმაღალაშ გვალეფიშ ლანდშაფტის მუკი-მუკის გარტყჷ ინწრო, გალამი გვალაშწჷმოხონიშ ზონეფი.
რელიეფიშ გენეზი დო ხასიათი
მინი|მარჯვნივ|270პქ|ოორუე ლომბარდია, სოდეთ წჷმორინაფილი რე იურული ხანიშ გოქუალაფირი ამონიტეფი. მინი|მარჯვნივ|270პქ|[[მოლასეფი. აპენცელიშ ალპეფი.]] საფრანგეთიშ ალპეფიშ ჭირაკუაშა, ნამუთ დიო ხოლო ჟიდონ მიოცენს ხვადუდუნი, თია მიშეღეს გალამი გვალაშწჷმოხონიშ მიოცენურ ქვიშაქუალეფქ და კონგლომერატეფქ, ნამუეფით ნორთობურო წოხოლენალპეფიშ კირქუალამ ზონაშა გინმულა. თე კონგლომერატეფიშ ქუალეფიშ სიდიდა თი ბორჯიშ ალპეფიშ შანულამი სიმაღალაშ მაძირაფალი რე. შვეიცარიაშ ალპეფიშ ოორუე ძგაშ ზოლიშ გვალაშწჷმოხონიშ მოლასეფი ქვერსემი სიფსქაშ რე, ნორთობურო ძალამი დისლოცირაფილი დო უმოსი ჯვეში რე, თარ მასას ოლიგოცენური რე.
კონგლომერატიშ ფალეფი მაქსიმალურ სიძალიერას ოჭირინდუანა ჟინ ოლიგოცენს. თაქიანი ქუალეფიშ ზჷმა თი ბორჯიშ ალპური გვალონაშ ინტენსიური ეშაკინაშ მაძირაფალი რე. გოთანჯილ აბანეფს, ნამუეფით ალმახანურ განიერ ლეხერეფიშ გჷშაულარეფს ემანგებუ, კონგლომერატული მოლასური ნორღვეფი გჷშაკერძაფილო დიდი რე ჯვეში წყარმალუეფიშ გჷშაზინდუაშ კონუსის წჷმარინუანს. თაქ წყარმალუეფიშ ოდუდეეფი ასეიანშე უმოს შორს, ობჟათეშე ოკო ჸოფედჷკო, თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს.
თიწკჷმა დიო ხოლო ვა რდჷ დიდი დინოხოლენალპური მანგური ღარტაფი. ჯვეში გჷშაზინდუაშ კონუსეფიშ ქუალეფს შქას ვამიპალუაფუ ჰელვეციური შარიაჟიშ დო გალენი მასივეფიშ ქანეფი. რეყეშ ქუალეფიშ თარ მასას ბჟაეიოლი ალპეფიშ შარიაჟული სისტემა ირზენდჷ, მიოცენს — მუს ჟიდოხური კომპონენტეფი ხოლო გიაძინუდუ. თენა ანტკიცენს, ნამდა შვეიცარიაშ ალპეფიშ შარიაჟული სტრუქტურა ოლიგოცენს ფორმირაფილი რე დო ჟი დვალირი ნოჭიროკეფი ძალიერო ჸოფენა გინნარჩხი.
მოლასური კონგლომერატეფი ოლიგოცენურშე ჟინ მიოცენურშახ ინტენსიურო დისლოცირაფილი რე, მუქჷთ გჷმიჭანუ თინეფიშ ჭირაკუა დო ეშაკინა, უკული — ჰელვეციური ნოჭიროკეფიშ ნორთობური მიშახოხუა თინეფშა. თაში, შვეიცარიაშ ალპეფს უკვე პლიოცენს ხვადუდუ შანულამი ვერტიკალური დო თაშნეშე ჰორიზონტული (მიშახოხუათ) ყარაფეფი. უმოს ბჟაეიოლშე, ბავარიაშ დო ავსტრიაშ ალპეფიშ ძგაშ ზონას გვალაშწჷმოხონიშ მოლასეფი, ნორთობურო, კინე ძალიერო დისლოცირაფილი დო ჟი ეკინელი რე, თინეფს გჷშახანტილი რე კონგლომერატეფიშ ჟირი ფაშ მორიგობა (ჟინი ოლიგოცენი დო ჟინი მიოცენი); თე ჟირ ფას შქას ჭიფეკაკალამი ქვიშაქუაშ დო მერგელეფიშ (თუდონი მიოცენიშ) ფა იდვალუაფუ. თენა გვალეფიშ ეშაკინაშ ჟირი ფაზაშ მაძირაფალი რე — ოლიგოცენს დო მიოცენს; თე ფარანეფს შქა ეშაკინა მეჭყვადილი რე დო ძალიერი გინორჩხუალაშ გეშა, გვალაშ რელიეფი დოდაბალაფირი რე.
D
D, d — ლათინური ანბანიშ მაანთხა ასო, გჷმირაგადუ მუჭოთ "დე".
ალპეფი
რელიეფიშ გენეზი დო ხასიათი
თაქ მეგორაფილი რე ჯვეშ მოიცენურ მოთინილ ჟიდოხეფშა, ნამუეფით ნორთობურო მოსარკილი კვარციშ და კრისტალური რეყეშ ქუალეფით რე ფორილი, მამუეფით მუშ განშე, დულექჷ გვალაშ ლირულ ზონაშე გჷმნაულა წყარმალუეფს. თინა მერსხუაფილი რე გვალაშწჷმოხონიშ ჭიფეკაკალამ მოლასურ ნოლექეფწკჷმა.
შილებე ირაგადინუას, ნამდა ბჟაეიოლ ალპეფიშ ალმახანური რელიეფიშ გოვითარაფა შქა დო ჟინ მოიცენს რე დოჭყაფილი, ენერგიულ ახალ ტექტონიკურ ყარაფეფწკჷმა მერსხუაფათ, ნამუეფქჷთ აკარღუ შქამოიცენური, მოსარსალერი ჟიდოხი, თე ყარაფეფი წოხოლენგვალაშ მოსალეფიშ დისლოცირაფაწკჷმა ართო ხვადუდუ, მარა შხვა ფორმეფს.
ოორუე კირქუალამ ალპეფს შანულამ როლს ლაჸაფენდ ინოხუალეფი დო ბერტული ყარაფეფი. ცენტრიშ ლირეშ ზონას ახალგროჩქინაშ ყარაფეფი მუჭოთ რჩქჷნი, რელიეფიშ ფირჩა მანგიშ ორგალიშობურ ღჷრიკუას გჷმილინებუდუ, მარა თაქ ხოლო გვალეფიშ ბჟაეიოლ ძგაშ გოხოლუას, ნამუეფით ინოხულაეფით დო ნოსხილოტეფით რე მუკოხურგილი, ძალამი დჷმახასიათაფალი რე ლოდა ყარაფეფი დო ტექტონიკური ინალაფუეფი გვალაშწჷმოხონეფს. თე ქვიბეფს მასუმური ნოლექეფიშ აკოდგინალუა დო მუეფიშ დისლოცირაფილობა რელიეფიშ ახალგორჩქინაშ ტექტონიკური გოვითარაფაშ ზოხოური სტადიეფიშ მაძირაფალი რე.
მაგალითო, ''ნორიაშ ღარტაფიშ (წყარმალუეფიშ მურაშ დო მიურციშ ლეხერეფიშ) მანგის ინორანწკილ მასუმურ ქვიბეფს იდვალუაფუ მიოცენური ნოშქერიშ მაკათაფალი ქანეფი, მუთ ადასურენს, ნამდა მუნეფიშ გორჩქინაშ ბორჯის მუკი-მუკის დვალირ აბანეფს დაბალი რელიეფი უღუდეს. თე ფალეფიშ მულდიშობური დვალირობა ადასურენს, ნამდა უკვე თიწკჷმა ოკო დოჭყაფედჷკო უმოსი დიდი ოორუე ლეხერეფიშ ფორმირაფა. უკული ეშაკინაშ გოძალიარაფაშ დო რელიეფიშ მეტი სიმაღალაშ მაძირაფალი რე ჟინიმიოცენური შხუ რეყეშ ქუალეფი, ნამუეფით ჭიფე კაკალამ ნოლექეფს ფორნჷს. უკული ნოლექეფიშ თელი თე კომპლექსი დისლოკაციეფს რდჷ მოჸუნაფილი, ობჟათე ძგაშა რდჷ მიშახოხილი დო ძალიერი ნოსხილეტეფით რდჷ დორთილი.'' მინი|მარცხნივ|250პქ|ალპეფიშ სატელიტური ფოტო. მინი|მარცხნივ|250პქ|ალპეფიშ გინაჯინუ ჟიშე. მინი|მარცხნივ|250პქ|დოლომიტეფი. მინი|მარცხნივ|250პქ|კონკა [[მატერჰორნი.]] ლუნგაუს, მურაშ ჟინ ლეხერს, მასუმურ ნოშქერიშ მათირალ ნოლექეფქ ხვალე ინიკინეს დო თეშ გეშა წჷმიქიმინჷ ქჷრქექ, ნამუშ დიდ ფლექსურას ლეხერშა დაბალი ტაუერნიშ ქჷნდჷრი გიმურს. მასუმური ნოლექეფი ენსიშ მანგის ლეხერს გინოკვათილი რე ნოსხილეტეფით, ნამუშ ამპლიტუდათ დოხოლაფირო 900 მეტრა რე. ლევანტიშ თუდონ ლეხერს ოჭირინდუანდჷ თუდონმოიცენური ზუღა, ნამუშ ნოლექეფით კონტინენტურ, ნოშქერიშ მიშმაკათაფალ ნოლექეფშა გინმურს, ბჟაეიოლ ძგას თინეფი მუკოკვათილი რენა დიდი ნოსხილეტით, მუთ მერიდიანულ ბერტულ კორალპეშ ქჷნდჷრს (2144 მ) ბჟადალშე აკმობორკჷნს. კორალპეშ ნოსხილეტიშ გოგინძორაფა იძირებე შორს, მუჭოთ ოორუეშა, თაშნეშე ობჟათეშა. თინა აკმადგინანს ალპეფიშ ბჟაეიოლ ძგაშ ნორთიშ დიდ განივ აკოხუალას, ობჟათეშე თინა ჭკირჷნს ბჟაეიოლიშ განშე კარავანკიშ ქჷნდჷრს. დიდ ტექტონიკურ რღამილს ორჩქინანს თაშნეშე კლაგენფურტიშ ღანჩო; თინა გოზინდილი რე სიგანედიშ გეზათ, ობჟათეშე გოხურგილი რე კარავანკიშ ქჷნდჷრით დო თელ სიგინძას წყარმალუ ფრავათ რე გინოკვათილი. თენა ეშაფშაფილი რე პლიოცენური კონგლომერატეფით, ნამუეფი ლინგიტეფიშ შქამიოცენურ თიხეფს ფორჷნს. უმოს ახალ, ფირჩა ტექტონიკურ რღამილს წჷმარინუანს ლიუბლიანაშ აუზი; თინა კარავანკიშ ობჟათეშე, იულიუსიშ ალპეფიშ ბჟაეიოლშე, ალპეფიშ დო დინარიდეფიშ თანჯას იდვალუაფუ. ლიუბლიანაშ რღამილიშ არძაშე ჯვეში ფალეფი ჟინი პლიოცენური რე; თე აუზიშ ფორმირაფაშ ახალი ისტორია უკვე მაოთხურ ფარანს ორხველჷ. ჟინმასუმურიშ მაგური ტექტონიკური ყარაფეფი: ნორთობურო — ნოსხილეტეფი, ნორთობურო ორგალიშობური (თაღისებრი ქორთ.) ფლექსური ტიპიშ გინოღირიკუეფი გოთანჯჷნა ალპეფიშ ირიბო მერინელ ბჟაეიოლ ძგას, ნამუსჷთ თაშნეშე ოხოლჷ ახალეშნასოფა ქანეფიშ გჷშაულარეფი დო ალმახანურ ფარანშახ აფუ ასქილადირი სეისმურობა.
D
კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუას გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლათინური ასოეფი
ალპეფი
რელიეფიშ გენეზი დო ხასიათი
ეიოშანალი რე, ნამდა ბჟაეიოლ ალპეფშო ძალიერო დჷმახასიათაფალი რე დო მინ აბანს ფირჩა მოთინილი ჟიდოხეფი თაქ შურო ვამიპალუაფუ, მუთ რელიეფიშ გოვითარაფაშ, ნორთობურო შხვანერი მალუობაშ მაძირაფალი რე. ოართეთ, ბჟადალიშ ალპეფქ, ოლიგოცენშე მოჸუნაფილი მაოთხურ პერიოდშახ, ბჟაეიოლიშ გინაწონს, უმოს ძალიერო ეშეკინჷ. გვალაშ რელიეფიშ ეროზია ინტენსიურო მიშჷ, მარა გვალეფიშ ძალიერ დოდაბალაფაშახ ვემიშჷ. რე თიშ შანეფი, ნამდა ნეოგენს გვალეფი თაქ ხოლო გინორჩხელენა მონჭინაფაშ სტადიაშახ, მუშ გეშათ ჟინ პლიოცენს მოხვალამე ახალი ძალიერი ეშაკინა დო რელიეფიშ გოახალაფა, თეს მაჸუნუ მაოთხური ალპეფიშ აკოჸინალუაქ.
ელდარ შენგელაია
ელდარ შენგელაია (დ. 26 ღურთუთა, 1933, ქართი) — ქორთუ კინორეჟისორი, რეჟისორი ფილმეფიშ: „ვარჩქვანელობური გუმოფინუა“, „ჭურჭეფი“, „სამანიშვილიშ დიდაჸონერი“ დო „ცაშფერი გვალეფი, ანუ უდუჯერებელი ამბე“.
ალპეფი
რელიეფიშ გენეზი დო ხასიათი
შვეიცარიაშ ალპეფს, ეკონია შარიაჟული მიშახოხუაშ თებაშ უკული, მიოცენიშ დო პლიოცენიშ თანჯას ჰელვეციურ ზონას ოკო მოხვალამდეკო გვალეფიშ ედომუშამი ინტენსიური ეკინა. მაღალი რაიონეფშო გინორჩხუალა უმოს ძალიერო მიშჷ, დჷნოლექ ოფორუქ გეგნირჩხჷ, კრისტალურ მასივეფქ გეტარკალჷ, ლირულ ნოღირიკეფს დჷნოლექ ქანეფქ უმოსო ქჷდოსქიდჷ. თიწკჷმა გვალეფიშ თელ ასაგასას დიდ განივ ინოღჷრიკუაქ წჷმიქიმიჷ, მუქჷთ გჷმიჭანუ ბჟადალი დო ბჟაეიოლი ალპეფიშ თანჯას წყარმალუეფიშ ლეხერეფიშ დორთილი ღარტაფიშ გოვითარა. შვეიცარიაშ ალპეფიშ მუშობურობას, ბჟაეიოლ ალპეფიშ გინაწონს, აკოხუალაშ დო ნოსხილეტი დისლოკაციეფიშ ალაზიმაფათ სიმორჩილე წჷმარინუანს. ახალგორჩქინაშ ტექტონიკური ყარაფეფი უმოსო ხვადუდუ ოართე დო დიფერენცირაფილი ორგალიშობური ეშაკინეფიშ სახეთ, ნამუეფით უმოსო დოშქუმალირი რდეს ძგალეფჸურე, გჷშაკერძაფილო — ობჟათეჸურე. ალპეფიშ ლეხერეფიშ რშვილიშ გოვითარაფას, შილებე უთოლჸუჯუათ თუდონი მიოცენშე, წოხოლენგვალეფიშ დო დინოხოლენგვალეფიშ წყარმალური დო ტობაშ ნოლექეფიშ ხასიათიშ მეჯინათ. თეწკჷმა, ირდიხას კონსტანტირაფილი რე წყარმალური ეროზიაშ დუდშეიანი კონსექვენტური მალუობაშ უჯგუშობა, წყარგჷმართუშე გჷმჷმალი წყარმალუეფიშ დიდი განიერი ლეხერეფით. ხვალე უმოს გვიანო — ჟინ მიოცენს დო პლიოცენს იჭყანს ფორმირაფას ალპეფიშ ალმახანურ რელიეფშო ძალიერო დჷმახასიათაფალი რე დიდი ლეხერეფი. ლეხერეფიშ დუდშეიანი გოვითარაფა, დიო ხოლო დორთილი ალპეფიშ კართეეფიშ ზოგად გეზაშა რდჷ მუკობუნელი, მუსჷთ აეფენდჷ ჭიროკილი გვალეფიშ დო ჭიროკილი შარიაჟეფიშ ლირეშ მანგის დოკინა ჭიროკილი მასეფიშ ეშაკინაშ დო ნწყუალაშ რაიონეფიშ მორიგობა.
ოორუე შვეიცარიაშ ალპეფიშ დიდი განიერი ლეხერეფი, მუჭომით რე აარეშ, რაისიშ დო ლინთიშ ლეხერეფი, თი სახეთ მუჭოთ თინეფი ჯვეშ ბორჯის რდეს გოჭყაფილი, ხვალე ნორთობურო რენა აკოფარდაფილი ჭიროკილი მასივეფიშ მანგიშ დოკინაწკჷმა. შვეიცარიაშ დიდი მანგური დინოხოლენი ღარტაფი, ახლაგორჩქინაშ ტექტონიკური ინოღჷრიკუაშ ზონას იდვალუაფუ. თეშ მაგური გენეზისი უღუ ალპეფიშ ობჟათე (იტალიაშ) კართეეფს, პენინურ ჯინჯურ ზონას (ინსუბრიშ ღარტაფის) დვალირ ვალტელინიშ მანგის ღარტაფის წყარმალუ ადაშ ლეხერით.
გეოლოგიური ეგაფილობა
მინი|მარჯვნივ|320პქ|ალპიდეფიშ გვალაშ ორტყაფუშ რუკა. ალპეფიშ გეოლოგიური ეგაფილობა დო ტექტონიკა რთული ხასიათიშ რე. ალპეფქ აკიქიმინჷ ალპური გვალეფიშგორჩქინაშ მალუობაშ ბორჯის, ნამუქჷთ დიჭყჷ დოხოლაფირო 65 მილიონი წანაშ წოხოლე. აფრიკაშ ბაქანიშ ევროპაშ კონტინენტიწკჷმა რაგვინიშ უკული ბჟადალი ალპეფი ბჟაეიოლ ალპეფიშ გინაწონს ბრელით უმოსო აკოკორობილი რდჷ. თეშ გეშა ბჟაეიოლ ალპეფს გაჩქჷ არძაშე დიდი დიამეტრი, თი ბორჯის, მუჟამსჷთ ბჟადალ ალპეფს ამხვადუნა არძაშე მაღალი პიკეფი. არძაშე ჯვეში ართურეფი ორხველჷ ჰელვეციურ შარიაჟის, ნამუთ იკათუანს პრეკემბრიულ, პალეოზოურ დო ჰერცინულ ჭირაკუეფს.
ელდარ შენგელაია
ბიოგრაფია
კინორეჟისორქ უმაღალაში გონათუა მიღჷ კინემატოგრაფიაშ ომორსხუ სახენწჷფო ინსტიტუტის, მოსკოვს. 1957—59 წანეფს მუშენდჷ კინოსტუდია „მოსფილმს“. 1960 წანაშე გეგნორთჷ კინოსტუდია „ქორთულ ფილმშა“. მუშ ოდებიუტე ფილმი თიქ გინიღჷ თამაზ მელიავაწკჷმა ართო 1963 წანას. „ჩე ქერვანი” ჭყიშეფიშ რინაშ სირთულას ეთმეჭარჷნს. შენგელაიაშ გეჸვენჯი ნახანდი რდჷ დავით კლდიაშვილიშ მოთხობელუაშ „მიქელაშ“ ეკრანიზაცია (1964 წ.) მოგვიანაფათ, 1977 წანას თიქ კინ დართჷ კლდიაშვილიშ ნახანდას დო გჷნიღჷ „სამანიშვილიშ დიდაჸონერი“ (1977 წ.) შენგელაიაა ჯოხო გიოთჷ დრამატურგ რეზო გაბრიაძეწკჷმა წოროხანდათ. თინეფქ ართო აკოქიმინეს კომედიური ფილმეფი „ვარჩქვანელობური გუმოფინუა“ (1968 წ.) დო „ჭურჭეფი“ (1973 წ.)
ალპეფი
გეოლოგიური ეგაფილობა
ჯვეში მასივეფიშ მოხ ავტოქთონური რე თაშნეშე ბჟადალ საფრანგეთიშ წოხოლენალპეფიშ წესიერო ეგაფილი მასუმური ჭიროკილი ქჷნდჷრეფი, მუშ წოხოლენ გვალეფს დო იურიშ გვალეფიშ ჸალეფწკჷმა ართო. ალპეფიშ ოორუე ზონაშ მანგის გინოზინდილი რე ახალგორჩქინაშ ავტოქთონური ნოჭიროკეფიშ ინწრო ზოლი, ნამუთ ნეოგენური წოხოლენგვალაშ „მოლასეფშე“ (კონგლომერატეფშე, ქვიშეფშე დო თიხეფშე) რე ეგაფილი, თე ნოჭიროკეფი შარიაჟული ოფორუშ ფრონტალურ ღოზის უხურგანა.
ალპეფი აკმოდირთუ ევროპაშ ფილეფიშ ნორთეფშე. რანგით მაჟირა ალპური დოჭიროკუაქ (ე.ი. ოროგენული) მოხვადჷ ჟინ ეოცენს დო ოლიგოცენს, პენინიკურ ოკიანექ გოქჷრჷ დო დიჭყჷ ალპეფიშ ზუღაშ დონეშე ეზინდუაქ. თარი ეზინდუაქ დიჭყჷ მიო-პლიოცენს, მარა რეგიონული ეზინდუა რთული ხასიათიშ რდჷ. ამდღარშო ბჟადალ ალპეფშო (შვეიცარიას დო საფრანგეთის) დჷმახასიათაფალი რე ჰელვეციური დო პენინიკური ტექტონიკური შარიაჟი, ნამუეფით ბჟაეიოლ ალპეფს გჷმოლინაფას ხვალე უძგაშაშ ოორუე ნორთის ძირაფულენს. ევროპაშ მეჩეჩის ჰელვეციური ტექტონიკური შარიაჟი დეპონირაფილი რდჷ მეზოზოურს დო თუდონ მასუმურს. თეშენი ეგაფილობას ბრელი რე კირქუალეფი, ნამუეფით ეიოგანა ალპეფიშ ანდა ჩინებულ პიკის. ბჟაეიოლ ალპეფს პენინიკური შარიაჟი ტკიცას რე ფორილი ბჟაეიოლ ალპეფიშ ართურეფით. პენინიკური ართურეფი ვანაფერო რჩქინდუნა ტექტონიკურ ოჭკორიეეფს. თინეფშე არძაშე უდიდაში რე ტაუერნიშ ოჭკორიე.
ალპეფი ეგაფილი რე შხვადოშხვა ხანიშ ქანეფით. ჭიროკილი სისტემაშ ოსხირს ქიმინჷნს კამბრიულიშწოხოლენი კრისტალური ქანეფი (გნაისეფი, ფიქალეფი), ჟინპროტეროზოული დო კვარც-ფილიტური ფიქალეფი, გრანიტული ინტრუზიეფი. კრისტალური ოსხირი ფორილი რე თუდონპალეოზოური ფილიტური ფიქალეფით, ქვიშაქუალეფით, კირქუალეფით, ჟინპალეოზური მოლასური კომპლექსით, მეზოზოური ფიქალეფით დო კირქუალეფით, მეზოზოური დო პალეოგენური ფლიშით დო დიდი სიფსქაშ ნეოგენური მოლასური ფათ. ანთროპოგენულშე წჷმორინაფილი რე ტიპური ჯიშთური ნოლექეფი.
ბჟაეიოლ ალპეფს გოპატჷნაფილ კირქუალეფს დო უმოს ჯვეშ, ცენტრალურ, ბჟაეიოლ ალპურ შარიაჟეფს შქას, ლირულ ზოლს, უმოს ეშაკინელ დო მეტო გინორჩხილ რაიონეფს დიდ „ოჭკორიეეფს,“ გუშურს უმოს ტომბას პენინიშ შარიაჟეფი. თეცალი „ოჭკორიე“ ჟინი ინიშ აუზის (ბიუნდნერიშ ფიქალეფს დვალირი კრისტალური მასივი სილვრეტას) დო მაღალ ტაუერნის, ნამუშ მასივით ბჟაეიოლ ალპეფიშ პენინიშ დუდ „ოჭკორიეთ“ იკოროცხუ. თაქ ცენტრალურ გნაისეფშე აკოდგინელი გური დო შხვა მეტამორფიზაფილიფალეფი, ნამუეფით მუდგამზმარენ ართიანშა მიშახოხილ ნოჭიროკშე აკმოდირთუ, ბჟაეიოლ ალპეფიშ სისტემაშ ფალეფით რე გოხურგილი. მასუმა „ოჭკორიე“, უმოს ბჟაეიოლშე, ზემერინგიშ რაიონს რე. ბჟაეიოლ ალპეფიშ სისტემაშ ჯინჯიშ ზონა იძირებე ბჟაეიოლ ალპეფიშ ლირულ-კრისტალური დო ფიქალეფიშ ორტყაფუშ ობჟათე ძგას, კირქუალეფშე ეგაფილი დინარიდეფიშ თანჯას, სოდეთ ალპეფიშ შხვანერი ეგაფილობაშ ობჟათე-ბჟაეიოლი ოლქი რე. მინი|მარცხნივ|280პქ|[[გნაისი, ნამუთ ეიოგანს ალპეფიშ დიდ ნორტის]] მინი|მარცხნივ|280პქ|გნაისიშ თოლი მინი|მარცხნივ|280პქ|[[კონგლომერატი (გეოლოგია)|კონგლომერატი]] მინი|მარცხნივ|280პქ|[[ოორუეშ კირქუალამი ალპეფიშ ნორთი]] ალპურ-დინარული „ენაკაკაშ“ (ნაჭდევი ქორთ.) მანგის, ნამუთ გჷმოხანტილი რე ძალამი გინძე ტექტონიკური ღარტაფით, თის წყარმალუეფიშ მანგიშ ლეხერეფით, ობჟათე კირქუალამი ალპეფიშ სისტემა ითამ მერსხუაფილი რე ბჟაეიოლ ალპეფიშ ლირულ-კრისტალურ დო ფიქალამ სტრუქტურაწკჷმა. ობჟათე კირქუალამი ალპეფიშ ალპების სისტემა ზოხორინელი გეოსინკლინური აუზიშე რე წჷმოქიმინელი, იხასიათებუ ნოჭიროკეფიშ ობჟათეშა გინონჯირათ დო მიშახოხუათ, თაშნეშე გვალეფიშ ზონალური გოვითარაფათ ობჟათეჸურე; თეწკჷმა, მუშ ეგაფილობას დიდ როლს ლაჸაფენს აკოხუალეფი, ნოსხილეტეფი დო ვულკანური გიშაულარეფი.
ელდარ შენგელაია
პოლიტიკა
1990 წანაშე შენგელაიაქ პოლიტიკას ქაკათჷ, გჷნირთჷ საქორთუოშ უჟინაშ სხუნუშ დეპუტატო. შენგელაია რდჷ 1992, 1995, 1999 დო 2004 წანეფიშ მოჭანუეფიშ საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ კინორეჟისორეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოკათე არტისტეფი კატეგორია:საქორთუოშ რესპუბლიკაშ I მოჭანაფაშ უჟინაში სხუნუშ მაკათურეფი
ალპეფი
გეოლოგიური ეგაფილობა
ალპეფიშ გეოლოგიური ეგაფილობაშ მეტო შანულამ მუშობურობას აკმადგინანს კვათჷრას გჷმოხანტილი მანგური ტექტონიკური დო ლითოლოგიური ზონალობა, მუთ გიოხე გვალეფიშ გეომორფოლოგიას. შვეიცარიას ბჟადალ ალპეფიშ მაართა (ოორუეშე) გეოლოგიურ დო მორფოლოგიურ ზონას აკმადგინანს დოჭიროკუა დო მიშახუხუას მოჸუნაფილი გვალაშწჷმოხონიშ მოლასეფი, ნამუეფით კვათჷრას რენა ეკინელი, შვეიცარიაშ ჰაბარიშ ვადისლოცირაფილ გაბარეფს. თაქ შანულამ სიმაღალას ამხვადუნა ოლიგოცენ-მიოცენური კონგლომერატეფი, ინტენსიურო დორთილი გვალეფიშ რელიეფიშ ფორმეფით.
უკული ობჟათეჸურე მეურს რთულას დისლოცირაფილი ზოლი, ნამუსჷთ ცარცის ჭიროკილი ფლიში, კირქუალეფი დო მერგელეფი რენა მეჭედას გინონჯირელეფი დო გინოფორილი იურული ფაშ დჷნოლექ ქანეფს — ჰელვეციურ ქერამ შარიაჟეფს. თეშ მაგურო რე გინოჯვარედინაფილეფი იურული ფალეფი დო ფლიშიშ ზოლეფი ხოლო გალენ ავტოქთონურ მასივეფიშ ქჷნდჷრეფიშ კრისტალურ ქანეფწკჷმა. შვეიცარიას თეცალი რე აარიშ დო გოტარდიშ მასივეფი, ნამუეფიშ ჟირხოლო განშეთ მეზოზოური ფაშ ნოლექი ფალეფი, ტექტონიკურ ღარტაფშახ ოჭირინდუანა (ჟინი რაინიშ, ჟინი რაისიშ დო წოხოლენი რაინიშ ლეხერეფით). თე ღარტაფი ნორთობურო ბიუნდნერიშ ფხვიერი ფიქალეფიშ ზოლს ომანგჷ დო ოორუე შვეიცარიაშ ალპეფს ობჟათეშე რთჷნს. ეკონია შხვადოშხვა, მეტამორფიზაფილი პენინური შარიაჟული ქანეფიშ ფალეფშე რე ეგაფილი. თაქ უმოსო რე კრისტალური მაღალი გვალაშ რელიეფიშ ფორმეფი. შვეიცარია-იტალიაშ ალპეფიშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ძგაშ ნორთის კვათჷრას გჷშერთუ მეზოზოური კირქუალეფიშ ზონაშ ნოსქილედეფი, თე ზონაშ ბჟადალი გოგინძორაფა დოკინელი რე წყარმალუ პოშ რზენიშ ალუვიური ნორღვეფით რე ფორილი.
საფრანგეთიშ ალპეფი შვეიცარიაშ ალპეფშე იშხვავებუ ფართო, წესიერო ეგაფილი ავტოქთონური ჭიროკილი ქჷნდჷრეფიშ ზოლით, ნამუეფიშ ეგაფილობასჷთ უმოსო მეზოზოური ნოლექი ფალეფი ღებულენა მენორთობას, გჷშაკერძაფილო — კირქუალეფი (საფრანგეთიშ კირქუალამი წოხოლენალპეფი). საფრანგეთიშ ალპეფს გალენი ავტოქთონური კრისტალური მასივეფიშ ზონა უმოს კვათჷრას რე გჷმოხანტილი, მარა იშენი მეჭყვადილო რე წჷმორინაფილი ზოხოური მასივეფიშ სახეთ (მონბლანიშ, ბელდონიშ, გრანდ-რუსიშ, პელვუშ, მერკანტურიშ მასივეფი). თინეფ შქას გჷმოციკინაფილეფი ნორთობურო ბჟადალშა გინმულა, თინეფი გინოზინდილეფი რენა „ბრიანსონის ზონაშ“ ბჟაეიოლჸურე, თე ზონა ფხვიორი კარბონიშ დო ბიუნდერიშ ფიქალეფიშ ფალეფით რე ეგაფილი დო რელიეფის დოდაბალაფაშ ზოლს წჷმოქიმინჷნს.
უკული მოურს პენინური შარიაჟეფიშ დინოხოლენი მაღალი წყარგჷმართუ ზონა, ნამუსჷთ ფიქალეფი დო გნაისეფი რე უმოსო. თე ზონა უხურგანს წყარმალუ პოშ რზენს. გჷშაკერძაფილო კვათჷრას რე გჷმოხანტილი დო ართიანშე გჷშართილი რე ბჟაეიოლი ალპეფიშ მანგიშ გეოლოგიური დო მორფოლოგიური ზონეფი. შვეიცარიაშე გოგინძორაფილი ჭიროკილი მოლასეფიშ ზონა შანულამ სიგანას დო სიმაღალას თაქ ხვალე ბჟადალ რაიონს ოჭირინდუანს. თიშ ჟი, ვარა გალამი გვალაშწჷმოხონეფიშ ზოლიშ ჟი, ეპონილი რე ფლიშური ზონა, ნამუსჷთ უბრალო, ოშქაშე სიმაღალაშ გვალეფიშ რელიეფიშ ფორმეფი ახასიათენს. ბრეგენცერ-ვალდიშ ბჟადალ რაიონიშ მოხ, ფლიშური ზონა თაქ სოთინი ვეგნურს დინოხოლენ მაღალგვალამ ოლქიშა. უკული მეჸუნს კირქუალეფიშ ოორუე ზონა. თიშ მეჯინათ, ნამდა მუჭო რე თის ცარციშ ძალიერი კირქუალეფიშ ფა დვალირი, თაქ ამხვადუნა ქირქე კართეეფამი ინწრო ქჷნდჷრეფი დო კუნწულეფი, ვარა ფლატეძგალამი კარსტული ტაბაკიშობური მასივეფი დო პლატოეფი (ზონაშ ბჟაეიოლ გვერდის).
ეიოშანალი რე, ნამდა კირქუალამ ალპეფს, ნამუთ დიდ სიმაღალას ოჭირინდუანს, ირო კირქუაშ წოხოლენალპეფიშ ზოლი ოხოლჷ, თინეფს უმოსი დაბალი, ნორკეთ კვათჷრი ფორმეფი უღუნა, მარა უმოსი რთული ეგაფილობაშ რე. თაქ გვალეფიშ ეგაფილობას, ტრიასული დოლომიტამი ქანეფიშ მოხ მენორთობას ღებულენა თაშნეშე იურული დო ცარცული კირქუალეფი დო მერგელეფი. ოორუეშ კირქუალამი ზონაშ ობჟათეშე გინოზინდილი რე ზოლი, ფშხირას თიშ მანგის ლეხერეფით დოშორაფილი, სოდეთ უმოსო რე პალეოზოური ფიქალეფი (თაშნეგედვალირი „გრაუვაკული ზონა“) ოშქაშე სიმაღალაშ ტიპიშ გვალეფით, ნამუეფიშ სიმაღალა ვანაფერო ეკმაჩირთუ 2000 მ-ს. თე ზოლიშ უკული იდვალუაფუ წყარმალუეფიშ ლეხერეფამი დიდი ღარტაფი, ნამუსჷთ მეჸუნს ფართო ცენტრალური (გნაისამი) ზონა; გნაისამ ზონას დიდ გოძვენას მაღალი გვალამი ტიპიშ რელიეფი უღჷ, ნამუთ უძგაშაშ ბჟაეიოლ რაიონს (შტირიაშ წოხოლენალპეფს) ოშქაშე გვალეფშახ დო გალამ განშახ ხოლო იდაბალებულ. უმოს ობჟათეშე კინე გინმურს ფიქალამი ზოლი, ნამუშ მანგისჷთ გინოზინდლილი რე ობჟათეშ დიდი ღარტაფი, წყარმალუეფიშ ლეხერეფით. თინა გჷშმართჷნს ართიანშე ობჟათე კირქუალამ ზონას, ნამუთ ხოლო უმოსი რთული ეგაფილობაშ რე, ვინდარო ოორუეშ ზონა. მინი|270პქ|მინდორიშ შპატიშ (ქვიშაქუაშ) ფოტომიკროგრაფია. თარი გჷმოსახილობა ომანგჷ პოპორეფიშ პოლარიზაციას; თუდონი გჷმოსახილობა ომანგჷ განივ პოლარიზაციას. ლურჯი ეპოქსიდური ფისი აკმაფშანს ფოროამ ფირჩეფს. მინი||270პქ|მარჯვნივ|[[იურული პერიოდი|იურული პერიოდიშ ალპეფიშ ოშქაშე ფაშ პალისნსპასტიკური დო პალეოგეოგრაფიული მოდელეფი. ბლოკ-სქემეფი.]] მინი|მარჯვნივ||270პქ|[[კარრი (კარსტი)|კარული წჷმჷნაქიმინა ალპეფს.]] თაქ ტიპიური რე ობჟათე ტიროლიშ დოლომიტამი გჷშაკერძაფილი, ჸორშიშობური კონკეფამი მასივეფი, თენეფწკჷმა ართო, კირქუაშ გინძე ქჷნდჷრეფი დო თხემეფი რე ადიჯეშ ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე — კარნიაშ ალპეფს. თე ზონაშო დჷმახასიათაფალი რე ჯვეში დო ახალგორჩქინაშ ეშნასოფა ქანეფიშ ძალიერი გჷშაულარეფი (გრანიტული დო პორფირიტული მასივეფი). კირქუაშ მაღალი გვალეფიშ ზოლს თაქი ხოლო ოხოლჷ უმოსი დაბალი წოხოლენალპეფიშ დო გვალაშწჷმოხეფიშ კირქუალამი ზონა, ნამუთ წყარმალუ პოშ რზენს უხურგანს (ვენეციაშ წოხოლენალპეფი). ალპეფიშ რთული ნოგაფუშ ფორმირაფაშ გეოლოგიური ისტორია უკული დუდ ეტაპეფს ისახუ. დუდშე, შანულამი რე ჟინპალეოზოური გვალეფიშ წჷმოქიმინუაშ ფაქტიშ რენჯობა; მუქ აკოქიმინჷ ჰერცინული ჭიროკილი გვალეფი. უკული თე გვალეფქ ძალამო გეგნირჩხჷ დო აკოციუ, მარა ნორთობურო იშენი რე დვალირი ალპეფიშ მასუმური სტრუქტურაშ ოსხირო. ჰერცინული გვალეფიშ გეოსინკლინური გენეზისი დო თინეფიშ სიტომბაშ სტრუქტურა ოგინაფალი რე ბჟადალ ალპეფიშ გალეიანი ზონაშ მასივეფს, სოდეთ კრისტალური ფიქალეფი დო გნაისეფი გრანიტამ ინტრუზიულ ბირთვეფს იკათუანა. შხვა გრანიტ-გნაისამი მასივეფი, მუჭომეფით რე მაღალი ტაუერნი, გეოლოგიურო უმოს ახალგჷნარჩქინათ შილებე იკოროცხანი.
ჰერცინულ გვალეფიშ წჷმოქიმინუაშ უკული წჷმიქიმინჷ ჟინი კარბონიშ გვალამ სქირონაქ. პერმულ ნოლექეფსჷთ ალპეფს თაშნეშე კონტინენტური ვარა კონტინენტურიშ მაგური ხასიათი უღუ; მუს ოხოლჷ ძალიერი, ერუპტიული მინაძინეფი (ბოცენიშ დო ლუგანოშ ტობაშ დო შხვა რაიონეფიშ პორფირეფი); უკვე თუდონი ტრიასი ხოლო წყარპიჯიშ ნოლექეფით იხასიათებუ. ხვალე ტრიასის, ტეტისიშ ფარგალეფს, იჭყაფუ ალპური გეოსინკლინიშ ტომბა ინოკინა; მუს მუდგაზმარენი, ძალამი თირაფადი სიტომბაშ დო გოფაჩუაშ გიმე ლაფაშ ზონა უღუდუ, მუქჷთ გოთანჯჷ მეზოზოური ფალეფიშ ფაციალური გინორთი (შხვაობა) მუჭოთ ბორჯიშ, თაშნეშე ოფირჩაშ მეჯინათ. თაქ ვეძირებე ნოლექეფიშ წესიერი ეკერეცხული მორიგობა.
თაში, ბჟაეიოლ ალპეფს ტრიასი წჷმორინაფილი რე კირქუალეფიშ დო დოლომიტეფიშ (სუფთა ზუღური გენეზისიშ) ქვერსემი ფათ (მუდგაზმარენი ვითოში მეტრაშ სიძალიერაშ). ობჟათე-ბჟაეიოლ ოლქეფს ტრიასიშ რიფეფიშ მასიური დოლომიტამი კირქუალეფიშ ფალეფი ვულკანურ წჷმჷნაქიმინეფწკჷმა მორიგენა. ბჟადალ ალპეფს პიჯიშო, ტრიასიშ ნოლექეფი მორჩილი სიძალიერაშ, კონტინენტური ფაციესიშ მაგურეფი რენა დო გვალეფიშ რელიეფის შანულამ როლს ვა ლაჸაფენა. იურულ პერიოდის კუნტახანური რეგრესიაშ უკული, მოხვადჷ ზუღაშ ახალ აკოკინაქ, მარა თიწკჷმა, მუჟამსჷთ შქა იურული სილაქუალეფი დო ჟინი იურული კირქუალეფი (შვეიცარიაშ „მაღალი გვალაშ“ კირქუალეფი) ალპეფიშ გალენი ზოლიშ რელიეფის დიდ როლს ლაჸაფენა, ბჟაეიოლ ალპეფიშ იურული ქანეფი უმოს ნორკეთ რე გოვითარაფილი (თინეფიშ უკულიანი გოვითარაფაშ გეშა) დო, თეშ მოხ, თინეფი წჷმორინაფილი რენა ძალიერო თირაფადი ფაციესეფით (მარა თაქ ხოლო კირქუალეფი რე უმოსო). „ბარჩხალა ფიქალეფიშ“ ფაციესი, ნერჩი ქანეფიშ ერუპტივეფწკჷმა ართო, მერსხუაფილი რე ხვალე ბჟადალ ალპეფიშ პენინური შარიაჟეფიშ ზონაწკჷმა; ხანით თინა უმოსო იურულო იკოროცხუ.