cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ლიზა მაიტნერი
ლიზა მაიტნერი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი, მარა ნობელიშ პრემია დღას ვემუღებჷ. პრემია 1944 წანას მიპალუ მაიტნერიშ კოლეგა ოტო ჰანიქ. შხვადოშხვა მენცარული ჟურნალეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ აზრით ნობელიშ პრემიაშ ხვალე ოტო ჰანიშა მეჩამა სამართიანი ვარდჷ. ნობელიშ პრემიაშ არქივეფიშ მუნაჩემეფით მაიტნერი პრემიაშა (ქიმიაშ დარგის) ნომინირაფილი რდჷ 19-შა, 1924-1948 წანეფს დო 29-შა 1937-1965 წანეფს (ფიზიკაშ დარგის). მაიტნერიშ ჯოხონობაშ რე ქიმიური ელემენტი მაიტნერიუმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1878 კატეგორია:ნაღურა 1968
კორბასიერიშ ჯიშთი
კორბასიერიშ ჯიშთი (Glacier de Corbassière) — ლეხერიშ ჯიშთი პენინიშ ალპეფს, გრან-კომბენიშ მასივს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონიშ ტერიტორიას. მუში სიგჷრძა 9,8 კმ რე, ოშქაშე სისქა 1 კმ, ფართობი 17,4 კმ² რე.
გლასიერიშ ჯიშთიშ ოდუდე გრან-კომბენიშ კონკაშ ოორუე კართეს იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე დოხოლაფირო 4 000 მეტრაშ სიმაღალას. ჯიშთიშ ნინა თეჟამო ზუღაშ დონეშე 2 300 მ სიმაღალას ითებუ.
ჯიშთიშ თუდონი სექციაშ მარძგვან განს ორხველჷ შვეიცარიაშ ალპურ კლუბის დო წჷმარინუანს სასტარტო ჭურჭულს ჯიშთის დო გრან-კომბენიშ ტურეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ბაჩუკი ქარდავა
ბაჩუკი ქარდავა — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
დობერაზენი
დობერაზენი – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ ტეხირიშ მარძგვანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 360 მეტრა, მარტვილიშე 29 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 217 ადამიერი.
მიზო (ნინა)
მიზო (Duhlian Twang, Dulien, Hualngo, Lukhai, Lusago, Lusai, Lusei, Lushai, Lushei, Sailau, Whelngo) — ნინა, ნამუშათ რაგადანა მიზოშ კათაშ წჷმმარინაფალეფი მიზორამიშ შტატის (ინდოეთი), ჩინიშ შტატის (მიანმარი), ბანგლადეშიშ ბჟაეიოლ რაიონეფს. მიზო ორხველჷ ტიბეტურ-ბირმული ნინეფიშ ფანია ბუნაშ კუკი-ჩინიურ ჸას. მორაგადეეფიშ მუდანობა — დოხოლ. 700.000 ადამიერი. თინეფშე 674.756 ინდოეთის (ფასება 2001). ნინას უღუ დიალექტეფი მიზო, ნგენტე, ტლაუ, ფანნაი. მიზო ნინა პანგხუაშ, ფალან-ჩინიშ (ზაჰაოშ დიალექტი), ჰმარიშ ნინეფს მოგენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:კუკი-ჩინიური ნინეფი
ასლან მასხადოვი
ასლან მასხადოვი (ჩეჩ. Аслан Али кӏант Масхадан, რუს. Аслан Алиевич Масхадов; დ. 21 ეკენია, 1951 ― ღ. 8 მელახი, 2005) — ჩეჩენი პოლიტიკოსი, ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა იჩქერიაშ მასმა პრეზიდენტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეჩენეფი კატეგორია:ჩეჩენი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1951 კატეგორია:ნაღურა 2005
თორსტეინ ვებლენი
თიში არძაშე უმოსო შანულამი ნახანდი რე "უსაქმური კლასიშ თეორია" (1899). ვებლენიქ მიშეღჷ ტერმინეფი: არგამა მოხვარება დო არგამა უსაქმურობა. ეკონომიკაშ ისტორიკოსეფს ვებლენი მიოჩქუნა ინსტიტუციონალური სკოლაშ დუმარსხუაფალო.
თორსტეინ ვებლენიქ დებადჷ ვისკონსინიშ ნოღა კეიტოს, ნორვეგიალი მიგრანტეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ეკონომიკას დო ფილოსოფიას კარლტონიშ კოლეჯის, ნამუთ გათუ 1880 წანას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ჯონს ჰოპკინსიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თიში ლექტორი ჩარლზ სანდერს პირსი რდჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ იელიშ უნივერსიტეტის უილიამ გრემ სამნერიშ ხემანჯღვერობათ. ვებლენი ართი პერიოდის გურაფულენდჷ კორნელიშ უნივერსიტეტის ხოლო.
ვებლენიქ, 1919 წანას, ჩარლზ ოსტინ ბირდი, ჯეიმს ჰარვეი რობინსონი დო ჯონ დიუიწკჷმა ართო დარსხუ სოციალური რკვიებეფიშ ახალი სკოლა (ასეიან ახალი სკოლა).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი კატეგორია:ამერიკალი სოციოლოგეფი
ჩალბიშ ტიოზი
ჩალბი (Chalbi) – ჭუბერამ-მენჯი ტიოზი აფრიკას, იდვალუაფუ კენიაშ ოორუე ნორთის, ტურკანაშ ტობაშ ბჟაეიოლჸურე. თენა რე კენიაშ არძოშე გოლოფამი დო ჩხე რეგიონი. ტიოზი ჯვეში ტობაშ აბანს რე გოჭყაფილი. ახასიათენს მირაჟი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი კატეგორია:კენიაშ გეოგრაფია
ბადრი ჯაფარიძე
ბადრი ჯაფარიძე — ქორთუ ბიზნესმენი დო პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პერუს
2009 წანაშ მუნაჩემეფით პერუს 11 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა თინეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
მოსოფელიშ მონძალაშ კანდიდატეფი
2009 წანას იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ კანდიდატეფიშ ერკებულს ხოლო 5 პერუშ ობიექტი რდჷ:
რესურსეფი ინტერნეტს
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა
ვახტანგ კიკაბიძე
ვახტანგ („ბუბა“) კიკაბიძე (დ. 19 კვირკვე, 1938, ქართი - ღ.15 ღურთუთა, 2023, ქართი) — რდჷ ქორთუ კინოარტისტი, მობირე, მუსიკოსი, სცენარისტი დო კინორეჟისორი, თაშნეშე საქართოუშ მა-10 მოჭანაფაშ პარლამენტიშ დეპუტატი.
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მობირეეფი კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი კატეგორია:საქორთუოშ ღირსებაშ ორდენიშ კავალერეფი კატეგორია:ქორთუ სცენარისტეფი კატეგორია:ქორთუ რეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1938
სტავროპოლიშ აკანი
სტავროპოლიშ აკანი (Ставропольский край) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — სტავროპოლი. დირსხუ 1924 წანაშ 13 ფურთუთას ობჟათე-ელახიშ ოლქიშ ჯოხოთ, თიმ წანაშ 16 გჷმათუთას ქიმიღჷ ოორუე კავკაციაშ აკანიშ ჯოხოდვალა. 1937 წანაშე ორჯონიკიძეშ აკანი რე, ოდო ამდღანერ ჯოხო გეძჷ 1943 წანაშე.
გეოგრაფია
სტავროპოლიშ აკანი იდვალუაფუ ობჟათე რუსეთიშ ოორუე კავკაციაშ ცენტრალურ ნორთის. აკანს ომძღჷ: კრასნოდარიშ აკანი დო როსტოვიშ ოლქი, ყალმუხეთი, ყარაჩაი-ჩერქეზეთი, დაღესტანი, ჩეჩნეთი დო ყაბარდო-ბალყარეთი.
მახორობა
2008 წანაშ მუნაჩამუეფიშ ეკოჯინათ სტავროპოლიშ აკანიშ ერუანული აკოდგინალუა ათეშნერიე:
2008 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩამეფიშ მეჯინათ უდიდაში ნოღეფიე: სტავროპოლი (363,7 ვითოში კოჩი), პიატიგორსკი (140,1 ვითოში კოჩი), კისლოვოდსკი (129,2 ვითოში კოჩი), ნევინომისკი (129,1 ვითოში კოჩი), ესენტუკი (81,7 ვითოში კოჩი).
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
ჯვ. წ. 634
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 634 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იუვენტუსი (ოკუჩხბურთე კლუბი)
იუვენტუსი (Juventus, iuventus, gioventù: ახალნორდი), დოკუნტარაფათ იუვე — იტალიური ოკუჩხბურთე კლუბი ტურინშე. 1897 წანას დარსხუეს ტურინიშ ლიცეუმიშ სტუდენტეფქ, მუჭოთ სპორტული კლუბი იუვენტუსი. ისტორიაშ უდიდაში ნორთი იუვეს გატარებული აფჷ იტალიაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ უმაღალაშ ლიგას (1929 წანაშე სერია A), გჷმნარკებუ რდჷ ხვალე 2006-07 წანეფიშ სეზონი.
„რჩინჷ ოსუპრატჷნი“, მუჭოთ „იუვეს“ შხირას მიშინუანან, მასუმა კლუბიე იტალიაშ არძაშე ხანიანეფს შქას, ამდღა რინელეფშე ხვალე „ჯენოაქ“ (1893) დო „უდინეზექ“ (1896) დირსხუეს „იუვენტუსშე“ წოხოლე. „იუვე იტალიურ ოკლუბე კუჩხბურთის არძაშე წჷმოძინელი კლუბიე, მუშ აქტივს რე 57 ტიტული, არძაშ უმოსი იტალიას. ბუნაშ მაართა წჷმოძინა ჩემპიონატის 1905 წანას ითარიღებუ. თაჸურეშე მოჸუნაფილი „იუვენტუსიქ“ ორეკორდეთ, 31-შა მიგჷ ქიანაშ ჩემპიონიშ ტიტული, 9-შა მიპალუ იტალიაშ თასი, 4-შა იტალიაშ სუპერთასი, ჯამს 46 გოლაჸაფინს მიპალუ გომორძგუა იტალიას. მაართა ოერეფოშქაშე ტიტული „იუვეშო“ რდჷ 1977 წანას მოგებული უეფაშ თასი, გვალო თე ტურნირს 3-შა მიოჭირინუ წჷმოძინას, 1985 დო 1996 წანეფს ტურინიშ „იუვენტუსიქ“ უეფაშ ჩემპიონეფიშ თასიშ (1992 წანაშე ჩემპიონეფიშ ლიგა) გოლაჸაფინს მიოჭირინუ წჷმოძინას, 194 წანას მოპალაფირი აფჷ თასეფიშ მაღვენჯეფიშ თასიშ ტიტული, 2-შა უეფაშ სუპერთასი. კუჩხბურთიშ ისტორიაშა „იუვენტუსიქ“ მიშართჷ მუჭოთ მაართა კლუბიქ, ნამუქჷთ არძა ტურნირს მიოჭირინუ წჷმოძინას. „იუვენტუსი“, „ლივერპულწკჷმა“ ართო, ევროპას მაოთხა კლუბიე ოერეფოშქაშეთ აღიარაფილი ტიტულეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ, „მილანიშ“ (17), „რეალიშ“ (15) დო „ბარსელონაშ“ (12) უკული 11 ტიტულით.
„იუვენტუსი“ რე ორგანიზაცია ECA-შ ართ-ართი წოროდჷმარსხუაფალი კლუბიე, ნამუქჷთ დოთჷრუ G-14.
„იუვენტუსი“ ვარჯიშენს ტურინიშ ხოლოს დვალირ ვინოვოშ ბაზას.
აკოდგინალუა
მოჩამილიე 2015 წანაშ 27 მარაშინათუთაშ დგომარობათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ოკუჩხბურთე კლუბეფი
სონდაშ დეპარტამენტი
სონდაშ დეპარტამენტი (Departamento Zonda) — დეპარტამენტი არგენტინას, სან-ხუანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 4 038 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 4 391 კმ² რე.
ბაგვა (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|მდინარე უტკუბამბა ბაგვა — ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. იდვალუაფუ რეგიონიშ ოორუე დო ცენტრალურ ნორთის. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 5.745,7216 კმ²-ს.
პროვინცია ირთუ ამშვ რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ზაალ უდუმაშვილი
ზაალ უდუმაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
საბერულავო
საბერულავო — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, კურზუშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 200 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ინდორი
ინდორი (इंदूर, თაშნეშე ინდური इंदौर-შე ) — ინდოეთიშ შტატი მადჰია-პრადეშიშ სიდიდათ მაჟირა ნოღა. იდვალუაფუ ორთაშობურ რეგიონ მალვას, შტატიშ ცენტრალურ ნორთიშ ბჟადალშე, ნოღა ბჰოპალიშ ბჟადალშე 190 კილომეტრიშ გოძვენას. კინე თე კოხოდვალაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 2,160,631 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ინდორშა თაშნეშე „მინი მუმბაი“ უჯოხონა მახორობაშ ეთნიკური მიარეფერუამობაშ გეშა. თეშ მოხა, მუმბაიწკჷმა თინა შხვა მიარე მოგვანობას გიშმეძირანს: შხირი კათაშ შაყარუა, შოპინგიშ სტილი, ბორჯიშტარება დო ოჭკომალი.
ინდორი ინდოეთიშ აკა ნოღა რე, სოდეთ ართობურო იდვალუაფუ მუჭოთ ინდოეთიშ მენეჯმენტიშ ინსტიტუტი (IIM), თაშნეშე ინდოეთიშ ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (IIT).
მარათჰიშ იმპერიაშ ბორჯის, ინდორი შანულამი ნასქუ რდჷ დეკანიშ დო დელიშ შქას. მადჰავრაო პეშვაშ ღურაშ უკული, მარათჰიშ იმპერიაქ აკოცუ დო ინდორი ჰოლკარიშ სახენწჷფოშ ნანანოღათ გეგმიცხადჷ, სოიშახ აჰილიაბაი ჰოლკარიშ ნანანოღას მაჰეშვარშა გჷნიღანდუნ.
დიხაუჩაშ ქერქი
300px|thumb|[[დიხაუჩაშ გეოლოგიური პროვინციეფი (USGS) ]] დიხაუჩაშ ქერქი — დიხაუჩაშ ბერჯეკი დაცხი, ნამუთ იფაჩუ მოხოროვიჩიჩიშ ჟიდოხიშ ჟიშე დო ეგაფილიე ქანეფი დო მინერალეფიშე.
სულია (წყარმალუ)
სულია (ესპ. Río Zulia) — წყარმალუ ვენესუელას დო კოლუმბიას. გიშმურს ნორტე-დე-სანტანდერიშ პროვინციაშ დო სულიაშ შტატიშ ტერიტორიეფს დო ინაკათუ წყარმალუ კატატუმბოს. იჭყაფუ ბჟაეიოლი ანდეფიშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 4220 მ. სიმაღალას. წყარმალუ სულიაშ სიგინძა რე 310 კმ. ღანჩოშ ფართობი 3 484 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვენესუელაშ წყარმალუეფი
დიხაუჩაშ ქერქი
ორგანული დჷნოლექი ქანეფი ჩხოლარეფიშ დო ჩანარული დოლექუაშ გეშა წჷმიქიმინუ. თეშნერეფიე: ცარცი, კირქუა, ტორფი დო ნოშქერი. ქიმიური გოჭყაფაშ დჷნოლექი ქანიე ქუანოშქერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
ქერქი
ჯვ. წ. 635
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 635 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მიხეილ სარჯველაძე
მიხეილ სარჯველაძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
დოშაყე
დოშაყე – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ ცჷიშ (რიონწყარიშ მარძგვანი ნადუ) ოდუდეეფწჷმა, ზუღაშ დონეშე 320 მეტრა, მარტვილიშე 28 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 75 ადამიერი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯოზუე კარდუჩი
ჯოზუე ალესანდრო ჯუზეპე კარდუჩი (იტალ. Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci; დ. 27 კვირკვე, 1835, პიეტრასანტა, ტოსკანა, იტალია — ღ. 16 ფურთუთა, 1907, ბოლონია, იტალია) — იტალიარი პოეტი, ჭარუ დო ლიტერატურული კრიტიკოსი. მერჩქინელი რე იტალიაშ ართ-ართ უდიდაშ პოეტო. ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი პოეტეფი კატეგორია:იტალიარი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:იტალიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1835 კატეგორია:ნაღურა 1907
ხასი (ნინა)
ხასი (Cossyah, Kahasi, Kassi, Khasa, Khashi, Khasi, Khasie, Khasiyas, Khassee, Khuchia, Kyi) — ნინა, ნამუსჷთ გჷმირინუანს ხასიშ კათა, ნამუთ მუშჸურე ინდოეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე (მეგჰალაიაშ შტატიშ გვალამი რეგიონეფი ხასი დო ჯაინტია) დო ბანგლადეშიშ მოხურგე რაიონეფს ოხორანა. თე ნიაშა მორაგადეეფიშ მუდანობა ინდოეთის 865 000 ადამიერი, ბანგლადეშის — 100 000 ადამიერშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონ-ხმერული ნინეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:ბანგლადეშიშ ნინეფი
ფერპეკლიშ ჯიშთი
ფერპეკლიშ ჯიშთი (Glacier de Ferpècle) — ჯიშთი პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს. სიგჷრძა 6,5 კმ რე (2005). 1973 წანას მუში ფართობი 9,8 კმ² რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ნინძა
thumb|ნინძა ნაჩინებუ სახეთ, [[კაცუსიკა ჰოკუსაიშ ნახანტი]] ნინძა (忍者) ან შინობი (忍び) — ოლჷმერი ხელუანებას დაორსანტებული ტყობინაფილი თხობელი ვარდა დაქირებული ჯარიშკოჩი იაპონიას. ნინძეფიშ ფუნქციეფი იკათუანდჷ თხობელუას, საბოტაჟის, ინფილტრაციას, დო პოლიტიკურ ჸვილუეფს დო ხემეთხუმილ, გოღია ლჷმას მინი სიტუაციას. ნინძეფიშ ლჷმაშ ჯინა აწმარენჯი რდჷ სამურაეფიშ ლჷმაშ მეთოდეფწკჷმა, ნამუეფსჷთ უკომეხაში წესეფი უღუდეს. შინობი — თხობელუეფიშ დო დაქირებულ ჯარიშკოჩეფიშ სპეციალური, გოწვართილი ბუნეფი, სენგოკუშ პერიოდის, XV ოშწანურას გჷმორჩქინდეს, მორო, შილებე ნინძეფი ართი ოშწანურათ ორდო, XIV ოშწანურასჷთ რდესკონ, დო ხოლო უმოს ორდოთ, XII ოშწანურას (ჰეიანიშ ეპოქას ვარდა ორდოიან კამაკურაშ ეპოქას).
კარლ ფაბერჟე
thumb|right|200px|კარლ ფაბერჟე პეტერ კარლ ფაბერჟე (რუსულო: Карл Гу́ставович Фаберже́, 18(30) მესი 1846, სანქტ-პეტერბურგი - 24 ეკენია 1920, ლოზანა) — რუსი იუველირი. არძა ფარანიშ ართ-ართი არძაშე რჩქინელი იუველირი. თელ ქიჸანას რჩქინელი ფაბერჟეშ მარქვალეფიშ მაღოლამარი.
= ბიოგრაფია = კარლ ფაბერჟექ დებადჷ რუსეთის, სანქტ-პეტერბურგის 1846 წანაშ 30 მესის. თიშ მუმა - გუსტავ ფაბერჟეშ კჷნოხონეფი რდეს გერმანალეფი ესტონეთიშე, თიშ დიდა - შარლოტა იუნგშტედტი რდჷ დანიარი მახანტალიშ სქუა. 1842 წანას უნჩაშ ფაბერჟექ ქჷდარცხუ იუველირული ფირმა სანქტ-პეტერბურგის.
პეტერ ფაბერჟე შარალენდჷ ევროპას დო დუდიშე გურაფულენდჷ დრეზდენს, უკული ქჷდიჭყჷ იუველირული საქვარიშ გურაფა ფრანკფურტალ მასტერ იოსეფ ფრიდმანწკჷმა. 1870 წანას 24 წანერ რდჷნი თიმწკჷმა მუშ ხეშა გეჭოფუ მუამუშიშ ბიზნესი. 1882 წანას გჷმოფინუას ქიმკიჯინჷ იმპერატორი ალექსანდრე III, თეშ უკულ ფაბერჟექ მიღჷ ომაფური ფანიაშ გოტიბაფა. ფირმა ფაბერჟეშ ანბე ევროპას ხოლო უჩქუდეს. ბრელი მარქვალს ჯღონო არძენდეს იმპერატორიშ ბრელ მოჯგირე დიდ ბრიტანეთის, დანიას, საბერძნეთის დო ბულგარეთის. 1900 წანას პარიზის ფაბერჟეს ქიმეჩეს ,,პარიზიშ იუველირეფიშ გილდიაშ უსტაშ" ტიტული დო ოპატიე ლეგიონიშ ორდენი. რუსეთიშ რევოლუციაშ გურშენი 1918 წანას ფაბერჟექ დოკილუ მუში ფირმა. თეშ უკულ მიდართჷ ხურგიშგინოხ დო დოღურჷ ლოზანას, შვეიცარიას 1920 წანაშ 24 ეკენიას. ნთხორილი რე გრან-ჟაშ საფულეს კანს.
= ფანია = კარლ ფაბერჟეს დასკიდჷ ოთხი სქუაქ, თენეფი რენა: ევგენი ფაბერჟე (1874-1969), აგაფონ ფაბერჟე (1876-1951), ალექსანდრე ფაბერჟე (1877-1952) დო ნიკოლაი ფაბერჟე (1884-1939).
= ფაბერჟეშ მარქვალეფი =
კარლ ფაბერჟექ დო მუშ ფირმაშ იუველირეფქ პრიველი სათანაფო მარქვალი აკეთეს 1885 წანას იმპერატორ ალექსანდრე III-შ დოკვათუათ, იმპერატორიშ ჩილ მარია ფიოდოროვნაშოთ სიურპრიზო. მარქვალი გალეშე ფორილი ემალით, ნამუთ სკულპტურაშ იმიტაციას ორთჷ, ხოლო გური ორქოშ უღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოიუველირე კომპანიეფი
ბექა დავითულიანი
ბექა დავითულიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
საჰარა
მინი|250პქ|საჰარაშ ტიოზიშ ალმაშარული ფოტო thumb|250px|right|საჰარაშ დიუნეფი საჰარა — მოსოფელიშ უკაბეტაში ქვიშამი ტიოზი, ფართობით 9 მლნ კმ².
საჰარა იდვალუაფჷ ოორუე აფრიკას. თიში ხანი დოხოლაფირო 2,5 მილიონი წანა რე. ჯოხო „საჰარა“ მოურს არაბულშე დო შანენს ტიოზის. თის აფრიკაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 1/4 უკებჷ, ანუ დახე ავსტრალიაშ მანგი ფართობი. საჰარაშ ხურგეფს ედომუშამო ვარ-და ნორთობურო იდვალუაფჷ 11 სახენწჷფო: მაროკო, ალჟირი, ტუნისი, ლიბია, ეგვიპტე, ბჟადალ საჰარა, მავრიტანია, მალი, ნიგერი, ჩადი, სუდანი. საჰარაშ უკაბეტაში ნორთი უწყარე დო შურუბუმუ რე, რახან თიშო დჷმახასიათაფალი რე ძალამი კონწარი დო უგურზებუ ორთაშობური პიჯალეფი: ზარხულს გჷშაგორილო მერეთი სინჩხე (ოროს ტემპერატურა +40-50 გრადუსის ოჭირინუანს); მერეთი სისქირუე (წანმოწანური ნოლექი დახე ირდიხას 100 მმ-შე მერკე რე, დო ნამუთინეგანს ჭვემა წანეფიშ განწეხანს ვა მურს); ჭყანიერი ხანგჷნძე ბორიეფი; ტემპერატურაშ დიდი დღა-სერული ძანძუა (ამპლიტუდეფი), მუჟამსჷთ დღაშით თაკარი რე, დო სერით ჸინუნს. გოტიოზაფაშ უმუჭყვიდუ პროცესიშ გეშა საჰარაშ ფართობი იძინანს. საჰარაშ რელიეფიშ დჷმახასიათაფალი ფორმეფი რე ბარხანი (თურქ.) დო დიუნა.
ჩაჩაპოიასი (პროვინცია)
200პქ|მინი|მარჯვნივ|ჩაჩაპოიასიშ პროვინციაშ აბანდვალა ამასონასიშ რეგიონს 200პქ|მინი|მარჯვნივ|გინაჯინუ ჩაჩაპოიასიშ პროვინციაშა ჩაჩაპოიასი — ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. ნანანოღა რე ჩაჩაპოიასი. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 3,312.37 კმ²-ს, მახორობა — 49,573 ადამიერს.
ფუძიანი
მინი|300პქ|ტრადიციული ჸუდეეფი ფუჯოუშ ართ-ართ ოფუტეს ფუძიანი (福建; პინ-ინი Fújiàn) — პროვინცია ბჟაეიოლ ჩინეთის. ადმინისტრაციული ცენტრი დო უდიდაში ნოღა — ფუჯოუ. მახორობა — 38,565,000 ადამიერი (მე-17 აბანი პროვინციეფს შქას, 2017 წანაშ მუნაჩემეფით.)
ჩაჩაპოიასი (პროვინცია)
პროვინცია ირთუ 21 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამასონასიშ რეგიონიშ პროვინციეფი
ფუძიანი
გეოგრაფია
ფუძიანიშ პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 121 400 კმ²-ს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ფუძიანიშ პროვინცია ადმინისტრაციულაო 8 მუნიციპალიტეტო დო 1 სუბპროვინციათ ირთუ:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ პროვინციეფი
გუანსი-ჯუანი
გუანსი-ჯუანი (广西壮族自治区) — ავტონომიური რაიონი იდვალუაფუ ობჟათე ჩინეთის, წყარმალუ სიძიანიშ ღანჩოს.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთიშ ავტონომიური რაიონეფი
ლარკანა
ლარკანა (لاڑکانہ, لاڙڪاڻو) — ნოღა პაკისტანიშ სინდიშ პროვინციას, ლარკანაშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა — 270 283 ადმ. (1998). 2000 წანაშ მარაშინათუთას ლარნაკაშ დორსხუაფაშე ოში წანაქ გემკორთჷ.
სქოლიო
კატეგორია:სინდიშ პროვინციაშ ნოღეფი კატეგორია:პაკისტანიშ ნოღეფი
განგტოკი
thumb|right|350px|განგტოკი განგტოკი — ნოღა ინდოეთის, ჰიმალაეფს, შტატი სიკიმიშ ნანანოღა. მახორობა — 37 ვთშ ადამიერი (1981). ნოღა შანულამი ოვაჭარე-სატრანსპოტრო რსხუ რე. გოვითარაფილი რე კუსტარული წარმება. ნოღას ტიბეტოლოგიაშ ინსტიტუტი იდვალუაფუ. ივითარებუ ტურიზმი.
ჯვ. წ. 636
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 636 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სანაჭყებიო
სანაჭყებიო — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, კურზუშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 170 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გიორგი ხოჯევანიშვილი
გიორგი ხოჯევანიშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
სუმო
მინი|მარძგვანშე|სუმო სუმო (相撲 sumō) — სპორტიშ ნაციონალური ბუნა დო ძალამო პოპულარული ოძირაფუ რე იაპონიას. ოშწანურეფიშ გოძვენას დოდგინელი წესეფიშ დო რიტუალეფიშ მეჯინათ, მანირზეეფი, ნამუეფით სპეციალურო სხუნაფილი ოდიარეთ იდიარა წონაშ მაძინალონ, ოცადჷნა, ართიანი რინგიშ მელე გინარაგუან.
ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონური კულტურა კატეგორია:იაპონიაშ სპორტი
ალექსანდერ რობერტუს ტოდი
ალექსანდერ რობერტუს ტოდი, ბარონი ტოდი (ინგლ. Alexander Robertus Todd, Baron Todd; დ. 2 გჷმათუთა, 1907, გლაზგო, შოტლანდია — ღ. 10 ღურთუთა, 1997, კემბრიჯი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ბიოქიმიკოსი, ნუკლეოტიდეფიშ, ნუკლეოზიდეფიშ დო კოფაქტორეფიშ სტრუქტურაშ დო სინთეზიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1957 წანას. რდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ორგანული ქიმიაშ პროფესორი 1944-1972 წანეფს დო ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ პრეზიდენტი 1975-1980 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:შოტლანდიარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:შოტლანდიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1907 კატეგორია:ნაღურა 1997
ზბიგნევ ჰერბერტი
ზბიგნევ ჰერბერტი (პოლ. Zbigniew Herbert; დ. 29 გჷმათუთა, 1924, ლვოვი, პოლონეთი — ღ. 28 კვირკვე, 1998, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონარი პოეტი დო ჭარუ. ნომინირაფილი რდჷ ნობელიშ პრემიაშა. ჰერბერტი რე ლერსეფიშ, პოემეფიშ, ესეეფიშ, თხობელუეფიშ დო დრამეფიშ ავტორი. ჰერბერტიშ ნაჭარეფი თანგილი რე 38 ნინაშა. ზბიგნევ ჰერბერტიშ ფონდიქ 2013 წანას დარსხუ ზბიგნევ ჰერბერტიშ ჯოხონობაშ ლიტერატურული პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონარეფი კატეგორია:პოლონარი პოეტეფი კატეგორია:პოლონარი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1924 კატეგორია:ნაღურა 1998
კაუკა (წყარმალუ)
კაუკა (ესპ. Río Cauca) რე წყარმალუ კოლუმბიას. იჭყაფუ ნოღა პოპაიანიშ ხოლოს დო ინაკათუ წყარმალუ მაგდალენას, მაგანგეშ მუნიციპალიტეტის (ბოლივარიშ დეპარტამენტი). წყარმალუ კაუკაშ სიგინძა რე 965 კმ. ღანჩოშ ფართობი 59,840 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
კაზაკეფი
მინი|300პქ|[[ილია რეპინიშ სურათი „კაზაკეფი თურქეთიშ სულთანს ნაჭარას მეთმეჭარჷნა“]]
კაზაკეფი (უკრ. козаки; რუს. казаки; პოლ. Kozacy) — თაშ ჯოხო ნტებულ ყაზახეფს რუსეთის დო უკრაინას, ნამუთ ოხორანდეს ოძგაშეშ დიხეფს დო გაურდუმებულ ზოხორინელ თემეფს გაჭყანდეს. რუსეთიშ სახენწჷფოქ კაზაკეფიშ თემეფი ჭიე-ჭიეთ ქიდიჸუნჷ დო მუშ საინალოს ქინარინჷ. კაზაკეფიშ ლესქერს მაფაშ თარობა გჷმირინუანდჷ მუჭოთ გალენურ, თეშ ქიანაშ დინოხოლენ ლჷმეფს, ოკათე გჷშულეფიშ ოშქირიტალო.
ალმახანურალა
ეკონია ხანეფს იძირებე კაზაკეფიშ ერუანული იდენტობაშ ემაღალაფა რუსეთის. 2010 წანაშ 14 გჷმათუთაშ რუსეთიშ მახორობაშ ეჭარუაწკჷმა მერსხუაფათ ინტერნეტ საიტი YouTube-ს გიფაჩჷ პროპაგანდისტულ ვიდეო რგოლქ, ნამუთ კაზაკეფი ითხინდეს, ნამუდა ეჭარუაშ ნაციეფიშ გრაფას მიშუღალუდესკო – ზიტყვა „კაზაკი“.
თე ხანშო კაზაკეფიშ რიცხუ 7 მილიონშახ ოჭირინუანს.
ლიტერატურა
ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 5, ხასჷლა 315, ქართი, 1980 წანა.
სქოლიო
კატეგორია:სლავეფი კატეგორია:რუსეთიშ ისტორია კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ანა წითლიძე
ანა წითლიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 637
ნაღურა
კატეგორია:
ვია 75
ვია 75 — ქართის 1975 წანას დორსხუაფილი მუსიკალური ანსამბლი. ანსამბლიშ დორსხუაფაშ ინიციატორი რდჷ ჩინებული ქორთუ მობირე დო კომპოზიტორი რობერტ ბარძიმაშვილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთული როკ-ბუნეფი კატეგორია:1975 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი
Telemundo
ტელემუნდო — ესპანურნინამი ოტელევიზიე რშვილი ააშ-ის, მაჟირა უდიდაში ესპანურნინამი ტელემაწარმაფალი მოსოფელს დო თაშნეშე მაჟირა უდიდაში ესპანურნინამი ოტელევიზიე რშვილი ააშ-ს უნივისიონიშ (Univision) უკული.
ტელემუნდო 142 ოჰავე გჷნოჩამეფიშ, ოკაბელე დო ალმაშარული უჭყაფათ ფორუნს ესპანური დო ლათინოამერიკული მახორობაშ 58%-ის. 2007 წანას, თიშ ომარე პრაიმ-ტაიმიშ ეთერს 1 035 000 ადამიერი უჯინედჷ. ტელემუნდო აკა ესპანურნინამი რშვილი რე, ნამუთ თე ოქიანუშ არძაშე უმოს ტელენოველას აწარმენს. ტელეარხიშ მიარე პროგრამა სუბ-ტიტრეფით მეურს მუჭოთ ინგლისურ, თაშნეშე ესპანურ ნინეფშა.
ტელემუნდო 1954 წანას ოტელევიზიე დგჷმილამო ანხელ რამოსიქ დარსხუ პუერტო-რიკოშ ნანანოღა სან-ხუანს. კომპანიაშ მინჯე, ტელემუნდოშ კომუნიკაციეფიშ ბუნა (Telemundo Communications Group) NBC Universal-იშ ნორთი რე. ტელემუნდოშ პრეზიდენტი რე ემილიო რომანო. ტელეარხის დოსაქვარაფილი რე 1 800 ადამიერი; ოდუდე ოფისი იდვალუაფუ ფლორიდაშ შტატის, მაიამიშ გალენუბან ჰაიალიას. შოუეფიშ დო პროგრამეფიშ თარი ნორთი მაიამიშ სტუდიეფს იწარმებუ. 2011 წანას, ტელემუნდოშ ტელენოველეფიშ 85% თაშნეშე მაიამის იწარმებუ.
თიში არძაშე გოხონარაფილი სერიალეფი რე La Tormenta (ძირაფილი რე 150 ქიანას), Bella Calamidades (110 ქიანა), ფორილი ვნება (Pasión De Gavilanes, 102 ქიანა), Zorro: La Espada y la Rosa (98 ქიანა), სო რე ელისა? (¿Dónde Está Elisa?, 90 ქიანა), დონა ბარბარა (Doña Bárbara, 80 ქიანა), Más Sabe el Diablo (75 ქიანა), ელენაშ მოძირაფა (El Fantasma de Elena, 70 ქიანა), ობჟათეშ დიაფალი (La Reina del Sur, 70 ქიანა), El Rostro de Analía (60 ქიანა).
სქოლიო
კატეგორია:ტელეკომპანიეფი კატეგორია:ააშ-იშ ტელეკომპანიეფი კატეგორია:ტელესერიალეფი
ჯამუ დო ქაშმირი
ჯამუ დო ქაშმირი (, جموں اور کشمیر, ཇ་མུ་དང་ཀ་ཤི་མིར།, Jammu and Kashmir) — ინდოეთიშ ჸოფირი შტატი ქიანაშ ოორუეშე. შტატიშ უდიდაში ნოღა დო საზარხულო ნანანოღა — სრინაგარი, საზოთო ნანანოღა - ჯამუ. შტატიშ მახორობა — 12 548 926 ადამიერი (19-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011 წ.).
შტატი იდვალუაფუდჷ ჰიმალაიშ გვალეფს. ჯამუ დო ქაშმირს ბჟაეიოლშე უხურგანდჷ ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა, ობჟათეშე - ჰიმაჩალ-პრადეშიშ დო პენჯაბიშ შტატეფი, ოორუეშე დო ბჟადალშე - პაკისტანი. ჸოფირი ჯამუ დო ქაშმირიშ სათაროშ ტერიტორიაშ ედომუშამი ვარდა ნორთობურ დორხველობას, პაკისტანი დო ჩინეთი ინდოეთის ონირზჷნა. პაკისტანი, ინდოეთიშე კონტროლირაფონი ჯამუ დო ქაშმირიშ შტატიშ ნორთის, ოკუპირაფილ ტერიტორიათ კოროცხჷნს. პაკისტანშე კონტროლირაფონი ქაშმირიშ ნორთი, გორთილიე აზად ქაშმირო დო გილგიტ-ბალტისტანო. მუშჸურე, ჩინეთის ოკუპირაფილ აფჷ მერკეთდოხორელი, მარა სტრატეგიულო შანულამი რაიონი აქსაიჩინი, თაშნეშე მაღალგვალამი ტერიტორიაშ ნორთი.
2019 წანაშ 5 მარაშინათუთას, ინდოეთიშ თარობაქ ქიანაშ კონსტიტუციაშე 370-ა ბირგულიშ ეშაღალა გეგნოჭყვიდჷ ჟირ მორსხუ ტერიტორიათ დორთუალაშ გეშა, ნამუშით ოორუეშ შტატის გიშაკერძაფილ სტატუსი ერზიებუდჷ, დო ჟირი მორსხუ ტერიტორიათ დორთუალაშ გეშა კანონპროექტი გემშეღჷ — ჯამუ დო ქაშმირი დო ლადაქი. თე გჷნოჭყვიდირს წჷმი აწოჸუნდჷ შტატის ტერიტორიას შანულამი ოურდუმე ნძალაშ აკოშაყარუა, კომენდანტიშ სათიშ მიშაღალა, შტატიშ მასშტაბით ინტერნეტშა დო მობილური რსხუშა მეჭირინაფაშ გოხურგუა, თაშნეშე მაბანობური პოლიტიკური ლიდერეიშ ჭოფუა.
გეოგრაფია დო კლიმატი
ჯამუ დო ქაშმირიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ ქაშმირიშ ლეხერი, ტავიშ ლეხერი, ჩენაბიშ ლეხერი, პუნჩიშ ლეხერი, სინდიშ დო ლიდერიშ ლეხერეფი. თარი ქაშმირიშ ლეხერიშ სიფართე 100 კმ. დო 15 520,3 კმ² ფართობი რე. ლეხერი ოორუე-ბჟაეიოლშე მითმიარსხუაფუ ჰიმალაეფს. ოშქაშე სიმაღალა დოხოლაფირო ომაგჷ 1850 მეტრას, პირ-პანჯალიშ რაიონს - 5000 მეტრას. ჯელამი ჰიმალაიშ უშხუაში წყარმალუ რე, ნამუთ გჷშმახჷრჷჩანს ქაშმირიშ ლეხერს. წყარმალუეფი ინდი, ტავი, რავი დო ჩენაბი თარი წყარმალუეფი რენა, ნამუთ შტატის გჷშმახჷრჩანან. ჯამუ დო ქაშმირსმუსხირენი ჰიმალაიური ჯიშთი იდვალუაფუ. ზუღაშ დონეშე, მუშ ოშქაშე სიმაღალათ, 5753 მ., ჯიშთი სიჩენი, ნამუთ სიგჷრძათ 70 კილომეტრი რენ, უგჷრძაშიე ჰიმალაეფს.
ჯამუ დო ქაშმირიშ შტატიშ კლიმატი, მაღალი ორტყაფუობაშ გეშა ირო ითირუ. ობჟათეშე, ჯამუშ ელმოლს, კლიმატი რჩქვანელობურო მუსონურიე. ჩხე სეზონს, ჯამუს ძალამი სინჩხე რე დო ტემპერატურაქ შილებე 40 °C-შახ იუასი (კვირკვეს დო მარაშინათუთას).
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ოდებელი ტერიტორიეფი აზიას
ტულა
ტულა (Ту́ла) — ნოღა რუსეთის, ტულაშ ოლქიშ ადმინიატრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ წყარმალუ უპაშ წყარპიჯის, მოსკოვიშ ობჟათეშე 180 კილომეტრიშ მეძენას. ნოღაშ სიგჷნძა ოორუეშე ობჟათეშა — 30 კმ, ბჟადალშე ბჟაეიოლშა — 25 კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტულაშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფიშ ნანანოღეფი
დღვანა
დღვანა – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ დჷკის, ზუღაშ დონეშე 350 მეტრა, მარტვილიშე 27 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 253 ადამიერი.
ხუნძური ნინა
ხუნძური ნინა, ავარული ნინა — ხუნძეფიშ ნინა, კავკაციურ ნინეფიშ დაღესტანური ბუნაშ ხუნძურ-ანდიური გიმენბუნას ორხველჷ. გოფაჩილი რე დაღესტანიშ რესპუბლიკას დო თაშნეშე აზერბაიჯანს (ბელაქანიშ დო ზაქათალაშ რაიონეფს). ხუნძურ ნინაშა დოხოლაფირო 790 000 კოჩი რაგადანს.
სერგიეთი
სერგიეთი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის. თემიშ ცენტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 512 ადამიერი.
პაატა მანჯგალაძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ბელარუსეფი
thumb| ბელარუსეფი (беларусы) — კათა, ბელარუსიშ ჯინჯიერი მახორობა (7,9 მლნ). ოხორანა თაშნეშე რუსეთიშ ფედერაციას (1,2 მლნ), უკრაინას (440 ვითოში), ყაზახეთის (183 ვითოში), ლატვიას (120 ვითოში), ლიეტუვას (63 ვითოში), უზბეკეთის (63 ვითოში), ესტონეთის (27,7 ვითოში), პოლონეთის (მეხ. 300 ვითოში).
სერგიეთი
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბელარუსეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:ბელარუსი
კატამარკაშ პროვინცია
კატამარკაშ პროვინცია (Provincia de Catamarca) — არგენტინაშ პროვინცია, აშაძჷ ქიანაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის. ადმინისტრაციული ცენტრი – სან-ფერნანდო-დელ-ვალე-დე-კატამარკა. პროვინციაშ მახორობა – 334 568 კოჩი (2001). ფართობი – 102,602 კმ². პროვინცია ფორჷნს 16 დეპარტამენტის დო 36 მუნიციპალიტეტის.
ისტორია
პროვინციაშ ტერიტორიას კილაძირაფილი რე არგენტინაშ არქეოლოგიური კულტურეფი: ალამიტო, ბელენი, კონდორუასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ პროვინციეფი
იაგუი
იაგუი (Río Yhagüy) — ჭიჭე წყარმალუ პარაგვაის, კორდილიერიშ დეპარტამენტის.
გარო ნინა
გარო — გაროშ კათაშ ნინა, ტიბეტურ-ბირმულ ნინეფს ორხველჷ. მორაგადეეფიშ ედომუშამი მუდანობა — დოხოლ. 900 ვთშ. ადმ., თინეფშე 780 ვთშ. ინდოეთის (2007) დო 120 ვთშ. ბანგლადეშის (2005). გოფაჩილი რე ინდოეთიშ მეგჰალაიაშ შტატის, სოდე ოფიციალური ნინაშ სტატუსი უღუ, ასამიშ შატატიშ დჰუბრიშ, გოალპარაშ დო დარანგიშ ოლქეფს. თეშ მოხ, თაშნეშე ბანგლადეშიშ მომძღე რაიონეფს.
კუ (რომაული ოურდუმე მონწყუალა)
ტესტუდო (ლათ. testudo კუ) — რომიშ არმიას ჯარიშკოჩეფს ოგურუანდეს ართოიან ლჷმას, ლჷმას თინეფი მეტკვაჩილო გერანწკილეფი მიშეს. ნეტერი საგანეფს მუნჭანდჷ-და, ჯარიშკოჩეფი ჟი ეუკინანდეს დო ართმაჟიაწკჷმა მეჸუნელო მიონწყუანდეს ბონეფს, ნამუეფით ორთვალსალო ედომშამო ფორჷნდჷ თელ რანწკის. ათე ხერხის "ტესტუდო" კუ ჯოხოდჷ.
გალერეა
კატეგორია:ოლჷმერი ხელუანობა კატეგორია:რომაული ოურდუმე სტრუქტურეფი
აკრა
thumb|აკრაშ პანორამა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:განაშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ჯვ. წ. 638
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 638 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ფეეშ ჯიშთი
ფეეშ ჯიშთი (Feegletscher) — 4,7 კილომეტრი სიგჷრძაშ ჯიშთი (2005) პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს. 1973 წანას მუში სიგჷრძა 5 კმ² რდჷ, ფართობი — 7,5 კმ. იდვალუაფუ მიჩაბელჰერნერიშ ქჷდრჷრიშ ბჟაეიოლ ჸურე, დომიშ დო ალალინჰორნიშ კონკეფს შქას.
ჯიშთი ეფას მიოულარი რე საბაგიროთ დო გჷმირინუაფუ სათხილამუროთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ ჯიშთეფი კატეგორია:ალპეფიშ ჯიშთეფი
ჩაიტრა
ჩაიტრა (चैत caita, चैत्र caitra, சித்திரை chithirai) — თუთა ინდუისტურ კალენდარს, ინდოეთიშ ართამ ერუანულ კალენდარს ჩაიტრა წანაშ მაართა თუთა რე.
თუთა ჩაიტრა იჭყაფუ 21/22 მელახის დო ითებუ 20 პირელს. თეწკჷმა ართო ჩაიტრა ბენგალურ კალენდარს წანაშ ბოლო თუთა რე, სოდე თის ჯოხო ჩოიტრა (চৈত্র). თაშენშე თე თუთა ნეპალურ კალენდარს წანაშ ბოლო თუთა რე, ნამუთ ითებუ მეხოლაფირო 13 პირელს.
თაშნეშე თუთა ჩაიტრა იასოცირებუ აფუნიშ მუნულაწკჷმა, მუჭოთ ჰოლინ თეშ, აფუნური დღახუ, ნამუთ იშინუაფუ ჩაიტრაშ დაჭყაფუშოთ (უმოს ზუსტას, თუთა პჰალგუნაშ ბოლო დღას). ზუსტას ამშვი თუთაშ უკული იშინუაფუ ჩაიტი ჩხატჰი.
თუთაშ რელიგიური კალენდარიშ მეჯინათ ჩაიტრაშ თუთა იჭყაფუ კინ თი პერიოდის ახალი თუთათ ვარდა გოფშა თუთათ, დო რჩქვანელობურო ჩაიტრა წანაშ მაართა თუთა რე. ჩაიტრაშ მაართა დღა, მუჟამსჷთ იშანუაფუ ახალი წანაშ დღა, რჩქინელი რე მუჭოთ ჩაიტრაი ვიშნუ ტამილნადუს, უგადი - კარნატაკას დო ანდჰრა-პრადეშის, გუდი-პადვა - მაჰარაშტრას. თე ბოლოს თაშნეშე ჯოხო "შილეფიშ დღახუ", თიშენ ნამჷ-და თე დღახუშ ეშინუაშ ბორჯის გჷმოფინუნა შხვადოშხვა ფერიშ დო ზჷმაშ შილეფს. თუთაშ მაჟირა დღას მუნეფიშ ახალ წანას იშინუანა, ჩეტი ჩანდის, სინდჰეფი.
ჩაიტრაშ შხვა შანულამი დღახუეფი რე: რამა-ნავამი, ღორონთი რამაშ დაბადებაშ შინუა, ნამუთ იშინუაფუ ჩაიტრაშ თუთაშ მაჩხორა დღას, დო ჰანუმან-ჯაინატი, ნამუსჷთ იშინუანა თუთაშ ბოლო დღას.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუისტური კალენდარიშ თუთეფი
ეწერი (მარტვილიშ მუნიციპალიტეტი)
ენწერი – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ოდიშიშ დჷკის, წყარმალუ ტეხირიშ მარძგვანი ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 310 მეტრა, მარტვილიშე 25 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 494 ადამიერი.
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბრიუს ლი
thumb|ბრიუს ლიშ მონუმენტი [[ჰონგკონგის]] thumb|ბრიუს ლიშ სასაფლა
ჯონ ატა მილსი
thumb|ჯონ ატა მილსი
ბრიუს ლი
ბრიუს ლი (Bruce Lee; დაბადებაშ ჯოხო – ლი ჯუნ ფენი დ. 27 გერგობათუთა, 1940, სან-ფრანცისკო, ააშ — ღ. 20 კვირკვე, 1973, ჰონგკონგი) — ჩინარი კუნგ ფუშ ორსანტი, ფილოსოფოსი, არტისტი, კინორეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი, ჯიტ კუნ დო-შ დუმარსხუაფალი. გინოღალირი რე 36 კინოს. 1970-ამ წანეფს ბრიუს ლის უღუდჷ დიდი პოპულარობა ააშ-ს. არძოშ უმოს ჩინებული ფილმეფი რე: დიდი ბოსი, დრაკონიშ შარა, დრაკონიშ გიმულა დო შხვა.
ჯონ ატა მილსი
ჯონ ატა მილსი (ინგლ. John Evans Atta Mills; დ. 21 კვირკვე, 1944, ტარკუა, განა, ღ. 24 კვირკვე, 2012, აკრა, განა) — განარი პოლიტიკოსი, განაშ პრეზიდენტი 2009-2012 წანეფს, განაშ ვიცე-პრეზიდენტი 1997-2001 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:განარეფი კატეგორია:განარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:განაშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:განაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1944 კატეგორია:ნაღურა 2012
ქრონიზმი
ქრონიზმი თაშნეშე კრონიზმი — ოხეშუულებე ხემანჭუაფაშ მაჸალეეფშა ვარ-და ონდებელ პიჯეფშა გინოჩამაშ პრაქტიკა, ფავორიტიზმიშ გვარობა. ქრონიზმი გიშაკერზაფილო გჷმორჩქინდჷ პოლიტიკოსეფს დო თინეფიშ მოხუჯე ორგანიზაციეფიშ არანს. კერზოთ, თენა რე მადუდე პოსტეფს „მაჸალეეფიშ” დორინაფა, კვალიფიკაციაშ უმკუჯინალო თინეფშა სამუშა აბანეფიშ დო შხვა ჯგირობუეფიშ მეჩამა. ქრონიზმიქ ვაშქოჩირთან ოკო ტერმინი „ნეპოტიზმიწკჷმა”.
ქრონიზმი რჩქინდჷ, მუჟანსჷთ ჯგირობუაშ მემაჩამუს (დუმარინაფალი) დო ბენეფიციარს (დარინაფალი) ოჯარალე დო სამუშა კონტაქტი უღჷნან. შხირას დუმარინაფალი ოხვილჷ დორხველი ზიტყვასქვილეფიშ ხუჯიშ დოკინას, სამუშა ვალდვალეფიშ რსულაფაშ მოხვარაშის. თე ღანკით მიკინჭაფუ ლოიალური დორინაფილი მოხვარე, ნამუთ ხუჯის დუკინას დუმარინაფალიშ არძა ზიტყვასქვილს, მუშ „მინჯეშე“ გინორთელ არზის ვაგჷმორაგადანს ვარ-და სააწმარენჯო ხონარს ვეკიღანს.
კანკალეშა ტერმინი „ქრონიზმი“ პოლიტიკას გჷმირინუაფუ ჯგირიშ ზალებაშ ჸიდირი დო გჷმოჩამაშ კონტექსტით, კერზოთ: კანონმადვალუ ორგანოს ხონარიშ მეჩამა, ორგანიზაციეფშა ჭყოლოფუაშ მეჩამა (სამანგათ, გიშაკერძაფილო შანულამ აბანეფს წჷმორინაფაშ ალობაშ მეჩამა).
სქოლიო
კატეგორია:ქრონიზმი კატეგორია:კორუფცია კატეგორია:ოლიგარქია კატეგორია:ნეპოტიზმი
ბრიუს ლი
ბიბლიოგრაფია
კატეგორია:ჩინარეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1940 კატეგორია:ნაღურა 1973
გიტეგა
გიტეგა (უწმოხ კიტეგა ) (Gitega) — ბურუნდიშ ნანანოღა, გიტეგაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას არქიეპარქია დო აეროპორტი რე.
ისტორია
2007 წანას ქიანაშ პრეზიდენტი პიერ ნკურუნზიზაქ გჷმაცხადჷ, ნამჷ-და გიტეგა მუმალს ქიანაშ ნანანოღათ გჷნირთუდჷნ. 2018 წანაშ 24 ქირსეთუთას პრეზიდენტიქ გაცხადჷ, ნამჷ-და პარლამენთიშ ოჸიაშ უკული ქიანაშ ნანანოღა გიტეგაშა იჸიდჷ გიონოღალირი. 2019 წანაშ 16 ღურთუთას, პარლამენტიშ ჟირხოლო პალატაშ ხონარიშ მეჩამათ ოჸია გჷმუცხადჷ თე ოკითხირს.
სქოლიო
კატეგორია:ბურუნდიშ ნოღეფი გიტეგა
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ჩილეს
2010 წანაშ მუნაჩემეფით ჩილეს 5 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა თინეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იუნესკოშ საგებიო მონძეობა კატეგორია:საგებიო მონძეობაშ ქილინჯეფი ჩილეს
ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია
ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია (ინგლ. Los Alamos National Laboratory, LANL) — ააშ-იშ ენერგეტიკაშ დეპარტამენტიშ ერუანული ლაბორატორია, ნამუქჷთ დირსხუ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, მუჭოთ მანჰეტენიშ პროექტიშ ართ-ართი თარი კომპონენტიქ, ატომური ანჯარიშ გოვითარაფაშო.
ტერიტორიაქ სპეციალურო ლაბორატორიაშო გიშაგორილქ იჸუ 1942 წანას დო ართ წანაშ უკულ, 1943 წანას დირსხუ ლაბორატორიაქ ხოლო, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ მენეჯმენტით. ჸათე პერიოდიშო ლაბორატორია შინელი რდჷ მუჭოთ "პროექტი Y" დო თინა რდჷ ატომური ანჯარიშ დიზაინიშ დო გოვითარაფაშ თარი ცენტრი. შხვა ლაბორატორიეფი: ოუკ-რიჯიშ ერუანული ლაბორატორია დო ჰენფორდიშ კომპლექსი ურანიშ დო პლუტონიუმიშ პრობლემეფს კურირენდეს. ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორია იდვალუაფჷ ნიუ-მექსიკოშ შტატიშ ლოს-ალამოსიშ ოლქიშ ნოღა ლოს-ალამოსის, ნიუ-მექსიკოშ შტატიშ ნანანოღა სანტა-ფეშ გოხოლუას. ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას მუშენდეს მოსოფელიშ გიშარჩქინელი მენცარეფი. ლაბორატორიაშ მაართა დირექტორი რდჷ ამერიკალი ფიზიკოსი რობერტ ოპენჰაიმერი. ლაბორატორიაქ მიშეღჷ დიდი თია ატომური ანჯარიშ გოვითარაფაშა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ, 1950-იან წანეფს, ამერიკაშ ატომური ენერგიაშ კომისიაქ დარსხუ მაჟირა ლაბორატორია ლივერმორიშ ერუანული ლაბორატორია, ნამუთ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) ადმინისტრირაფაშ თუდო რდჷ. უკულიან წანეფს ჟირხოლო ლაბორატორია რდჷ ართიანიშ კონკურეტი. ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია ასე რე მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში ინსტიტუტი, მენცარობაშ დო ტექნოლოგიეფიშ სფეროს. თიში ინტერესეფიშ სფერო მულტიდისციპლინური რე დო ორხველჷ ერუანულ უშქურანჯობას, კოსმოსიშ რკვიებას, მედიცინას, ნანოტექნოლოგიეფს, სუპერკომპიუტერეფს დო შხვა. ლაბორატორიაშ ირწანიანი ბიუჯეტი ჟირი მილიარდი დოლარიშ უმოსი რე. ლაბორატორია აფილირებული რე კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი, ტეხასიშ უნივერსიტეტი A&M დო ბატელიშ მემორიალური ინსტიტუტიწკჷმა. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ლაბორატორიას ჸუნდჷ 12,752 წორომოხანდე, 1,613 სტუდენტი დო 505 კონტრაქტორი. წორომოხანდეეფიშ ართი-მასუმადი ფიზიკოსეფი რე, ართი-მაანთხადი ინჟინერეფი, ართი-მაამშვადი ქიმიკოსეფი დო დოსქილადირი მოხანდეეფი ბიოლოგეფი, მათემატიკოსეფი დო ინფორმატიკოსეფი. ირ წანას ლაბორატორიას იმანჯებჷ შხვადოშხვა მენცარული პროექტეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მანჰეტენიშ პროექტი კატეგორია:მენცარული ლაბორატორიეფი კატეგორია:ააშ-იშ მენცარული ლაბორატორიეფი
ციტოლოგია
მინი|ინოხი
ციტოლოგია — მენცარობა ინოხიშ ენწყუალაშ დო ჩხოლარქიმინჯალაშ გეშა.
პლაზმური მემბრანაშ ჯინჯიერი ფუნქციეფი რე:
ფაგოციტოზი დო პინოციტოზი ასახენს ინოხეფიში ნიბთიერებეფიშ ნთქორუაშ პროცესის- ენდოციტოზის. ათე პროცესიშ აწმარინჯე რე ეგზოციტოზი.
ანუ, ფაგოციტოზი დო პინოციტოზი რე თოლიშ ბერჯეკი დო თხითხუ ნიბთიერებეფიშ მითოჭირნაფა, თინეფს უკათუანა ედოციტოზის, დო ათე პროცესიშ აწმარინჯე რე, ეგზოციტოზი.
ინოხიშ ციტოპლაზმას ხოლო ხოლო ნწყვილი რე შხვადოშხვა ორგანოიდეფი.
ტჰანე
ტჰანე (ठाणे, ), უწმოხ რქინელი რდჷ მუჭოთ ტჰანა დო ტანა — ნოღა ბჟადალ ინდოეთის, შტატი მაჰარაშტრას. ტჰანეშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ ჯოხოდვალა მოურს განეშაშ ოხიდაშ ჯოხოდვალაშ — შრი სტჰანაკაშ ინგლისურიზაფაშ შედეგო. თაშნეშე ტჰანე რჩქინელი რე მუჭოთ ტობეფიშ ნოღა. ნოღაშ ფართობი — 147 კმ². ტჰანე მუმბაიშ აგლომერაციაშ ნორთი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაჰარაშტრაშ ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
სკურდი
სკურდი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, გოჭკადილიშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 241 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
მანდუვირა
მანდუვირა (ესპ. Río Manduvirá) რე წყარმალუ პარაგვაის, პარაგვაიშ ნადუ.
ქოძირით თაშნეშე
პარაგვაიშ წყარმალუეფიშ ერკებული
30 Seconds to Mars
30 Seconds to Mars — ამერიკული როკ-ბუნა ლოს-ანჯელესიშე. თიქ დირსხჷ 1998 წანას. ბუნაშ მაკათურეფი ათეჟამო რენა: ჯარედ ლეტო (ვოკალი, გიტარა, ბირეფიშ ავტორი), ტომო მილიშევიჩი (გიტარა, ფორტეპიანო) დო შენონ ლეტო (გიოშქუმალარი მიოგამალეფი).
ბუნაშ მაართა სტუდიური ალბომქ 30 Seconds to Mars გჷშართჷ 2002 წანას. თის ხოლო უღუ გჷშაშქუმალირი ალბომეფი A Beautiful Lie (2005); This Is War (2009) დო ჟირი EP დისკი AOL Sessions Undercover (2007) დო To the Edge of the Earth (2008).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული როკ-ბუნეფი კატეგორია:1990-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:2000-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:2010-ამი წანეფიშ მუსიკალური ბუნეფი კატეგორია:1998 წანას დორსხუაფილი ბუნეფი
ჟეშტჰა
ჟეშტჰა (ज्येष्ठ, ), ვარდა ჯაიშტჰა (ज्यैष, ), თაშნეშე ჯეტჰა — თუთა ინდუისტურ კალენდარს, ინდოეთიშ ართამ ერუანულ კალენდარს ჟეშტჰა წანაშ მასუმა თუთა რე. ჟეშტჰაშ თუთა იჭყაფუ 21 მესის დო ითებუ 22 მანგის. ჟეშტჰა რჩქინელი რე მუჭოთ ართ-ართი ნაქშატრა.
თუთაშ რელიგიურ კალენდარს ჟეშტჰა იჭყაფუ ვარდა გოფშა თუთას დო ვარდა ახალ თუთას, თაშნეშე თუთა წანაშ მასუმა თუთა რე. ტრადიციულო თე თუთა იასოცირებუ ჩხე ზარხულწკჷმა. ჟეშტჰაშ თუთაშ გოფშა თუთას იშინუანა დღახუს ოსურღორონთი სავიტრიშ პატიოცემელო, მუჟამსჷთ ჩილეფი ასრულენა რიტუალს, მუნეფიშ ქომონჯეფიშ ჯგირობუაშო. თაშენშე თე თუთას, ობჟათე ინდოეთის ოშინუანა ოსურღორონთი ბჰადრაკალის.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუისტური კალენდარიშ თუთეფი
ანდიური ნინეფი
ანდიური ნინეფშო დჷმახასიათაფალი რე წოროხონარამეფიშ სიდიდარა, გრამატიკული კლასეფიშ არსებობა. რთაფეფიშ სიბრელე. გინმალი ზმნა ერგატიულ კონსტრუქციას აკმოქიმინუნს. შანდობური რე ჭყანიერი დიალექტური დიფერენციაცია. ანდიური ნინეფი უჭარუალე ნინეფი რე. ოჭარალე ნინათ გჷმირინუაფუ მოჯგირე ხუნძური ნინა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
ლედარსალე
ლედარსალე — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის (ნაფიჩხოვოშ თემი), ოდიშიშ რზენს, წყარმალუ ოჩხომური (ხობწყარიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერს. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 230 მეტრას, ჩხოროწყუშა მეძჷ 15 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 501 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 639
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 639 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ობჟათე კორეა
ობჟათე კორეა — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აზიას. იდვალუაფუ კორეაშ ჩქონს.
გეოგრაფია
thumb|left ქიანა იდვალუაფჷ ბჟაეიოლ აზიას. უკებჷ კორეაშ ჩქონიშ ობჟათე ნორთი. მოხურგე ქიანა რე ოორუე კორეა.
ისტორია
გჷმიცხადჷ რესპუბლიკათ 1948 წანას. 1951-ს მიშეჭკირუ ოორუე კორეა, კორეაშ ლჷმა მუზმარენ წანას იგინძორებუდჷ. 1961 დო 1980 წანეფს იხორციალჷ ოურდუმე გინორთინაფეფქ. 1991 წანას ოორუე კორეაწკჷმა ხექ მიჭარინჷ უგუნთხაფალაშ აქტიშა. 1992 წანაშე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ მაკათური რე. 2000 წანაშე ქჷდიჭყჷ „დოტიბაფაშ პერიოდიქ“ ჟირ ქიანას შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი
ზელიმხან იანდარბიევი
ზელიმხან იანდარბიევი (ჩეჩ. Яндарбин Абдулмуслиман-кIант Зелимхан, რუს. Зелимхан Абдулмуслимович Яндарбиев, დ. 12 ეკენია, 1952 - ღ. 13 ფურთუთა, 2004, დოჰა, კატარი) ― ჩეჩენი პოლიტიკოსი, ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა იჩქერიაშ მაჟირა პრეზიდენტი.
ანრი ოხანაშვილი
ანრი ოხანაშვილი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
კოკბოროკი
კოკბორკი – ტიბეტურ-ბირმული ნინა, გოფაჩილი რე ინდოეთიშ შტატი ტრიპურას, თაშნეშე ასამიშ შტატის დო ბანგლადეშიშ მომძღე რაიონეფს. ნინაშ ჯოხო აკოდგინელი რე ზიტყვა „კოკ“ (ნინა) დო „ბოროკი“ (კათა), თეშნერო ზიტყვა „კოკბოროკიქ“ შილებე გჷნითანგას მუჭოთ „ბოროკიშ კათაშ ნინა“.
ფიზიოლოგია
ფიზიოლოგია (φυσις — ორთა დო  — რჩქინა) — მენცარობა ორგანიზმიშ ჩხოლარუაშ გეშა. პროცესეფიშ გეშა, ნამუთ მეურს მუჭოთ ედომუშამ ორგანიზმის, თეში თიში ზოხო ორგანოეფს.
კანადა
კანადა (ინგლ. Canada) — ოორუე ამერიკაშ ქიანა ოორუე ამერიკაშ ოორუე ნორთის. აკმოდირთუ ვით პროვინციაშე. ელახშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე, რჩქალი ოკიანე, ოორუეშე ოორუე ჸინუამი ოკიანე, ობჟათეშე ააშ.
ამდღარი კანადაშ ტერიტორიას უჯვეშაშ ბორჯიშე ოხორანდეს აბორიგენული კათეფი. მა-15 ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ბრიტანალეფქ დო ფრანგეფქ ქჷმორთეს დო ქჷდიხორეს თაქი. 7 წანაშ ლჷმაშ უკული, 1763 წანას საფრანგეთიქ გაჭყჷ მუში მაართა კოლონიეფი ოორუე ამერიკას. 1867 წანას 4 ბრიტანული კოლონიურ დიხაშე აკმოდირთუდჷ კანადაშ კონფედერაცია.
კანადა რე ფედერალური სახენწჷფო. სახენწჷფო მონწყილობათ რე ოპარლამენტე დემოკრატია დო კონსტიტუციური მონარქია. მანჯღვერი რე დიაფალი ელისაბედ II. ოფიციალური ნინეფი რე ინგლისური დო ფრანგული ნინეფი. კანადა რე მოსოფელიშ ართ-ართი არძაშე უმოსი გავითარებული ქიანა.
აბორიგენი კათეფი
არქეოლოგიური დო გენეტიკური გჷმორკვიებეფით იდასურებუ, ნამდა ადამიერი ოხორანდჷ ოორუე იუკონს 26,500 წანაშ წოხლე დო ონტარიოს 9,500 წანაშ წოხოლე.
ევროპული კოლონიზაცია
მაართა ევროპალეფი, მიდგაქ კანადაშა მორთეს, რდეს ნორვეგიალი მეზუღურეფი, მეხოლაფირო 1000 წანას. თეშ უკული ევროპალეფქ მუკორჩქინდეს 1597 წანას, მუჟამსჷთ იტალიარ მეზუღურქ, ჯოვანი გაბოტოქ ატლანტიშ ოკიანე გინონჩურუ ინგლისშე კანადაშა.
შხვეფი
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:დიდი ბრუოიანიშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი
კატუშობურეფი
კატუშობურეფი — რე ძუძუშმაწუალი ნოტყეფიშ ფანია მახვამილაფარეფიშ რანწკიშე. ირთუ 5 გიმენფანიათ, ნამუეფშეთ ამდღარ დღაშო ორთას 2 გიმენფანია რე დოსქილადირი - თახმი კატუეფი დო გეპარდეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მახვამილაფარეფი
Univision
Univision (გჷმორ. უნივისიონი — ესპანურშე შანენს „გოართოიანაფილი ტელევიზია“, Univisión) — უშხუაში ესპანურნინამი ოტელეკომუნიკაციე კომპანია ააშ-ს დო სიდიდათ მახუთა ქიანას, (Fox-იშ, ABC-იშ, NBC-იშ დო CBS-იშ უკული). თარი კონკურენტი ესპანურნინამი ტელემაჯინეეფიშ სეგმენტის — კომპანია Telemundo. ტელეარხიშ პროდუქციაშ შანულამი ნორთი იწარმებუ ააშ-ს (ახალი ამბეეფიშ გიშაშქუმალეფი, თოქ-შოუეფი, ბორჯოღალი გჷნოჩამეფი); სერიალეფს თარო ჸიდულენს ლათინურ ამერიკაშე. არხიშ შტაბ-ორენი იდვალუაფუ მაიამის დო ლოს-ანჯელესის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ტელეკომპანიეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ტელეარხეფი
სეჯონი (ნოღა)
სეჯონი (세종 ), ოფიციალურო ნოღა გიშაკერზაფილი ავტონომიათ სეჯონი (세종특별자치시 სეჯონ-თიკპიოლჯაჩისი), კინოხ ჩინებული რდჷ მუჭოთ იონგი (연기) — ნოღა, ნამუთ იდვალუაფჷ ობჟათე კორეას, სოდე დოგეგმაფილი ორენი რე მუსხირენ ვითალათ ომინისტრეშო დო შხვა ოფიციალური დჷნაწესებუეფშო.
სქოლიო
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ნორეფი კატეგორია:ობჟათე კორეაშ ბონი დოჸუნალაშ ნოღეფი
ონორე დე ბალზაკი
ონორე დე ბალზაკი (დ. 20 მესი, 1799, ტური ― ღ. 18 მარაშინათუთა, 1850, პარიზი) დიდი ფრანგი ჭარუ დო ნოველისტი.
მაგდალენა (წყარმალუ)
მაგდალენა (ესპ. Río Magdalena) — წყარმალუ კოლუმბიას. წყარმალუ მაგდალენა იჭყაფუ ობჟათე კოლუმბიას, უილიშ დეპარტამენტის, გიშმურს წყარმალუ მაგდალენაშ ლეხერს დო ინაკათუ კარიბიშ ზუღას, ნოღა ბარანკილიას. მაგდალენაშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ნეივა, ლა-დორადა, ბარანკაბერმეხა, სანტა-კრუს-დე-მომპოსი, მაგანგე, ბარანკილია. წყარმალუ მაგდალენაშ სიგინძა რე 1,528 კმ. ღანჩოშ ფართობი 257,438 კმ².
ლიტერატურა
კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლუმბიაშ წყარმალუეფი
ვახა
ვახა — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ასხიშ მასივიშ ბჟადალ კართეს, წყარმალუ ტეხირიშ ოძგაშე, ზუღაშ დონეშე 310 მეტრა, მარტვილიშე 18 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 280 ადამიერი.
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სტეფასდაბალი
სტეფასდაბალი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, ლეხაინდრეშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 410 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გოგი ქავთარაძე
მინი|გოგი ქავთარაძე გიორგი (გოგი) ქავთარაძე (დ. 1940, ქართი, საქორთუო, ღ. 2020, ქართი) — ქორთუ არტისტი. საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი 2012-2016 წანას.
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი კატეგორია:ქორთუ არტისტეფი
ზუღა
thumb|right|300px|აკოონჯუაფა ზუღას right|300px|thumb|ჩილეშ ოძგაშე right|300px|thumb|[[სქირონაშქა ზუღა, ანტალიაშ ოძგაშე]] ზუღა — დიხაუჩაშ ოკიანეშ ნორთი, გჷშართილი სქირონათ ვარა ამაღალაფირი წყარგიმეიანი რელიეფით. ნამთინე ზუღა რე შხვა ზუღაშ ნორთი (სამანგათ, ეგეოსიშ ზუღა – სქირონაშქა ზუღაში ნორთი რე ). ტერმინი ზუღა შხირას გჷმირინუაფუ ინოხვილირი დიდი წყჷთე ტობეფიშ (სამანგათ, კასპიაშ ზუღა, არალიშ ზუღა) დო ხელუანური წყაროჩუაშეეფიშ (სამანგათ, ქართიშ ზუღა) ჯოხოდვალეფს.
ობჟათეშ ოკიანე
400px|thumb|კოკი როსიშ ზუღას
დინოხვილირი ღანჩო
კატეგორია:ზუღეფი
სუკკური
სუკკური (سکھر, საკჰარი ) — ნოღა პაკისტანიშ სინდიშ პროვინციას, სუკურიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ინდიშ ბჟადალ წყარპიჯის
აშადჰა
აშადჰა (आषाढ) — თუთა ინდუისტურ კალენდარს, ინდოეთიშ ართამ ერუანულ კალენდარს აშადჰა წანაშ მაანთხა თუთა რე, ნამუთ იჭყაფუ 22 მანგის დო ითებუ 22 კვირკვეს. თე თუთას 31 დღა რე.
თუთაშ რელიგიურ კალენდარს აშადჰა იჭყაფუ ახალ თუთათ ვარდა გოფშა თუთათ, თაშნეშე რჩქვანელობურო წანაშ მაანთხა თუთა რე.
თე თუთას რე ამბუვაჩი, ანუ ოთხი დღა (10-შე 13-შა დო თუთაშ რუმე ნორთიშ დღას), მუჟამსჷთ დიხაუჩა ვაწიმინდეთ მითმირჩქინაფუ, დო თეშ გეშა ვაშინერს ოფუტე მეურნობაშ საქვარეფიშ ღოლამა. თე თუთაშ რუმე ნორთიშ ხუთ დღას (ვარდა შრავანაშ თუთას) ისრულებუაფუ ნაგაპანჩამი, ართ-ართი რიტაულური დღახუ გვერიშ პატიოცემელო.
სქოლიო
კატეგორია:ინდუისტური კალენდარიშ თუთეფი
რიჩტერსველდი
მინი|300პქ|ორენი რიჩტერსველდი — გვალამი ტიოზიშ ტიპიშ კულტურული დო ბოტანიკური ლანდშაფტი ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ოორუე ნორთის, ოორუე კაპიშ პროვინციას. ლანდშაფტი გოფშა რე დჷკი-რზენეფით დო ვულკანური ფაფალა კირდეეფით. ოორუე ნორთი, წყარმალუ ორანჟიშ მანგას, ზუღაშ დონეშე 60 მეტრას იდვალუაფუ, ოდო ობჟათე ნორთი 1377 მეტრას.
ობჟათე-აფრიკაშ ნამაკალენდიშ რეგიონს დვალირ თე არეალი სქჷრე, უწყარე ლანდშაფტის წჷმარინუანს, სოდეთ წყარი დიდი ვანაფერალა რე დო ათაქ წჷმორინაფილი რე შურდგჷმაშ ხვალე თი ბუნეფი, ნამუნფით მაღალი მერგეშუათ გჷშმეგორუნა. რიჩტერსველდი წჷმარინუანს დიხაუჩას აკა კაკალია თენერი სქჷრე, ჩხე დო თე ბორჯისჷნე ბიომიარეფერუანალათ გჷშაგორილ აბანს, ნამუდგაშ ფლორა დო ფაუნათ დასურო გჷმასორებელი რე.
ზარხულიშ ტემპერატურა თაქ +50°C რე, ჭვემა უვანაფერაშ ჸოფირებას წჷმარინუანს.
რიჩტერსველდიშ ოორუე ნორთიქ, თაქ მახორუ ნამაშ კათაწკჷმა 18 წანაშ მორაგადაფაშ უკული, 1991 წანას ნაციონალურ პარკო გეგმიცხადინჷ.
2007 წანას, ნაციონალური პარკიშ ობჟათე ნორთი, ნამუთ გჷშა სისქვამათ გჷშმეგორუ, იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა მიშართჷ, მუჭოთ „რიჩტერსველდიშ კულტურული დო ბოტანიკური ლანდშაფტიქ".
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ტიოზეფი
ჯვ. წ. 640
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 640 წანა.
ნაღურა
კატეგორია: