cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ფიჭური რსხუშ ოპერატორი
ფიჭური რსხუშ ოპერატორი (მობილური რსხუშ ოპერატორი, უკაბელე რსხუშ ოპერატორი ვარდა რადიორსხუშ ოპერატორი, თაშნეშე მობილური ტელეფონიშ ოპერატორი) — კომპანია, ნამუთ მუშ აბონენტეფს უწიენს ფიჭური რსხუშ ნინალეფს.
ჯვ. წ. 391
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 391 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
1 პირელი
1 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 91-ა დღა (ნარკი წანეფს — 92-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
შატ-ელ-არაბი
შატ-ელ-არაბი (شط العر — "შატ ალ-'არაბ", — "არავანდ რუდ") — წყარმალუ, ნამუთ იჭყაფუ ტიგროსიშ დო ევფრატიშ აკოართაფაშ აბანს, ინმაკათუ სპარსეთიშ ჸუჯის. სიგინძა რე 200 კმ. ღანჩოშ ფართობი 884,000 კვ.კმ. შატ-ელ-არაბი გიშმურს ბასრას დო აბადანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ერაყიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ირანიშ წყარმალუეფი
რედ-რივერი (კამბერლენდიშ ნადუ)
რედ-რივერი (ინგლ. Red River) რე წყარმალუ ააშს, ოორუე-ცენტრალურ ტენესის დო ობჟათე-ცენტრალურ კენტუკის. წყარმალუუ რედ-რივერი იჭყაფჷ სამნერიშ ოლქის (ტენესი) დო ინაკათუ წყარმალუ კამბერლენდის. რედ-რივერიშ სიგჷნძა 160 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 3,840 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ტენესიშ წყარმალუეფი კატეგორია:კენტუკიშ წყარმალუეფი
აბუ-სიმბალი
აბუ-სიმბალი, თაშნეშე აბუ-სიმბელი (أبو سنبل ან أبو سمبل) — ჟირი კირდეს ნაკვათა ჯვეშეგვიპტური ოხვამე ნასერიშ ტობაშ ბჟადალ ძგას, წყარმალუ ნილოსიშ კვარჩხანი ოძგალეს. იდვალუაფუ ისტორიული ნუბიაშ ეგვიპტურ ნორთის, კჷნე თე ჯოხოდვალაშ მორჩილი დოხორინიშე ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე. ეგაფილიე ჯვ. წ. XIII ოშწანურას, ჯვეში ეგვიპტეშ ახალი ომაფეშ ფარაონიშ, XIX დინასტიაშ წჷმმარინაფალიშ, რამსეს II-შით.
აბუ-სიმბალიშ კირდეს ნაკვათა კაბეტი ოხვამე ეგაფილიე დუდო რამსეს II-შ ოდიდარაფალო, ოდო მაჟირა, ალაზიმაფათ მორჩილი ჰატჰორიშ ოხვამექ ეგვიპტეშ კაბეტი დიაფალიშ — ნეფერტარიშ გასაშინეთ ეიგჷ. ჟირხოლო ოხვამე 1979 წანაშე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტფიშ ერკებულსიე მოხვალამირი. რამსესიშ დო ჰატჰორიშ თე ჟირი ოხვამე ამუდღა ვა იდვალუაფუნა თექ, სოდეთ დუდშენო გჷმოკვათეს კირდესჷნ. 1968 წანას ასუანიშ კაშხალიშ კიდუაწკჷმა მერსხუაფათ აბუ-სიმბალიშ ტერიტორიაქ წყარით დიფორჷ, ოდო ეიშახ, 1963 წანაშე ობიექტეფიშ გინასქილიდაფარო აქტიური სამუშეფი მითმეურდჷ, ოხვამეეფი ნორთეფო დოხორხეს, კინ თი ელჷ-მოლუეფც 64 მეტრათ მაღალას გეგნიღეს დო დუდშენო გეიოკიდეს. აბუ-სიმბალიშ თე სუკი აბანი ოხვამეეფამო ამუდღა ნასერიშ ტობაშ კოკის აკმოქიმინჷნს, ნამუთ ოორუე-ბჟადალ ჸურეშე დოხორინელი პუნქტის (აბუ-სიმბალი) დამბეფით არსხუაფუ; დამბას გოჸუნაფილიე სპეციალური შარა მიმაულარო.
ჯოხოდვალა „აბუ-სიმბალი“ (ვარა„აბუ-სიმბელი“) რე ევროპული ვარიანტი არაბული დოხორინიშ „აბუ სუნბულ“, ნამუთ თე აბანიშ ანტიკური ჯოხოშე, „იპსამბულიშე“ მუთმურც. ჯვეში ეგვიპტეშ ახალი ომაფეშ პერიოდის, მუჟამცჷთ ოხვამეეფქ ეიგუნ, ოეგებიეთ თე აბანს მეჰა ჯოხოდჷ. აბუ-სიმბალიშე დოხოლაფირო 20 კილომეტრით ობჟათე-ბჟადალჸურე იდვალუაფუდჷ ჭიჭე ოფუტე იბშეკი, ნამუსუთ გედგჷდ ჭიჭე ოხვამე, ჰატჰორიშ ჯოხოშა ეგაფილი (აბუ-სიმბალიშ მორჩილი ოხვამეთ ჰატჰორიშიე). თე ტერიტორია, ნამუთ ალმახანური სუდანიშ თანჯეფს რე მორთაფილი, დუდშენო ნილოსიშ მაჟირა ჭორომიშ ოორუე ჸურე იდვალუაფუდჷ, ამუდღა ნუბიაშ ტობათ რე დოფორილი.
ორენი
აბუ-სიმბალი იდვალუაფუ ეგვიპტეშ ობჟათე ნორთის, ასუანიშ ოგუბერნატორეს, სუდანიშ თანჯაშ გოხოლუას. სუდანიშ თანჯა ოხვამეეფშე ობჟათე-ბჟადალჸურე ხვალე 20 კილომეტრით რე დოჩილითაფირი. ოგუბერნატორეშ ნანანოღა ასუანი, ნამუთ აბუ-სიმბალიშე ოორუე-ბჟაეიოლჸურე 250 კილომეტრიშ დოჩილითაფათ იდვალუაფუ, ოხვამეეფიშ კომპლექსის ოავტომობილე შარათ არსხუაფუ, ნამუთ ნასერიშ ტობაშ ბჟადალჸურე ლიბიაშ ტიოზის გიშმურც. თე შარა ჯინჯიერო ტურისტულ ავტობუსეფც ოინალჷ, ჟირხოლო ოხვამეს ირო ბრელი დუმატოლიარაფალი ჸუნც. ნასერიშ ტობა ონიშოლიე, ათეშენი ოხვამეეფშახ მეულა ტობაშ გულათ ხოლო რე შელებუანი. ნამთინე ოკრუიზე ხვამარდი ასუანიშ კაშხალიშ ხვალე ჟიმოლენი ნორთის ყარაფულენც. აბუ-სიმბალიშ აეროპორტიშ მეშქაშალათ თე აბანი ოჰაერე ტრანსპორტიშოთი ხემიოჭირინაფუე.
მინიატიურა| ჰატჰორიშ ოხვამე ნასერიშ ტობაწკჷმა
ჯვეში ბორჯის ოხვამეეფი ნილოსის ბჟადალ ოძგალეს იდვალუაფუდუ, მაართა დო მაჟირა ჭორომეფც შქას. ჭორომეფი წყარმალუშ ფეიკარმალი მუნაკავთეფიე კაბეტი როხეფით, სოდეთ ჯვეშეგვიპტარეფშო ნიშალუა ძალამი უხუჯური რდჷ. ამდრარშოთ ჟირიხოლო თე ჭორომი ასუანიშ კაშხალიშ კიდუაშ უკული ნასერიშ ტობაქ დოფორჷ, ნამუსუთ ჯოხოდვალაქ კაშხალიშ კიდუაშ ბორჯიშ ეგვიპტეშ პრეზიდენტიშ, გამალ აბდელ ნასერიშ ჯოხოშ მეჯინათ გიადჷ. რამსეს II-შ ბორჯის ნილოსიშ მაჟირა ჭორომწკჷმა გჷშმეშჷ ეგვიპტეშ ომაფეშ თანჯა. თე აბანც ეგვიპტური ოხვამეეფიშ კიდუაშ ჯინჯიერი ღანკი მოხარკე ნუბიარეფშო ეგვიპტეშ სიძალიერეშ დო ირიათონი ღარჯილალობაშ დემონტსრაცია რდჷ.
ოხვამეეფიშ კილაგორუა
1813 წანას შვეიცარიალი მენცარი იოჰან ლუდვიგ ბურკჰარდტი (1784-1817) კასრ-იბრიმიშ ობჟათეშე დვალირი ელჷ-მოლუეფიშ დოგურაფას მეთხოზუდჷ ნუბიას. უკოხოლე დორთაბორჯის თიქ ართ-ართ აბანობურ მახორუშე გეგუ ართი გჷშაკერძაფილი სისქვამეშ ოხვამეშ გეშა, ნამუთ ნილოსიშ ძგაწკჷმა იდვალუაფუდ;  მოგვიანაფილო ათე აბანს ბურკჰარდტიშ დინნაჭარეფც დო ეშანუეფც ებსამბელიქ ქჷგიადჷ  (ანტიკური ჯოხოდვალაშ მეჯინათ). ათაშ გჷნირთჷ იოჰან ბურკჰარდტიქ მაართა ევროპალქ, ნამუქჷთ 1813 წანაშ 22 მელახის ძირჷ ნეფერტარიშ ოდიდარაფლო ეგაფილი ჰატჰორიშ ოხვამე აბუ-სიმბალც. ელჷ-მოლუშ დოთოლორაფაშ დო გჷმოკვლიაშ მოღალუთ თიქ კილაგორუ მაჟირა, უმოსი კაბეტი რამსეს II-აშ ოხვამე, ნამუშ შანულამი ნორთი ფსილაშ დიუნეფით რდჷ დოფორილი. ოხვამეშ დინოხოლენი ნორთი, ნამუთ ქფსილათ რდჷ ეშაფშაფილი, კილმაგორალშო უმუჭირინაფუთ ქჷდოსქიდჷ.
მინიატიურა|მარცხნივ|170პქ| რამსესიშ ართ-ართი კოლოსალური ნოჭახნაკუშ ფსილაშე დუდიშული ნორთი, 1850 წ. [[Maxime Du Camp–იშ ფოტო ]] მინიატიურა| ორენი ლეპსიუსიშ მეჯინათ მინიატიურა| დგომარება [[1845-1849 წანეფც ]] მინიატიურა| [[1905-1907 წანეფიშ ფოტო ]]
კაბეტი ოხვამეშ კილაგორუაშ გეშა ბურკჰარდტი მუში დღაურც ეთმოშანუნდჷ : ''ჩქიმი თოჸუჯი მიკიჭოფჷ კოლოსალური ნოჭახნაკუეფიშ დიო ხოლო ძირაფონი ნორთიქ... თინეფი კირდეს გჷშანთხორილ რღამილც იდვალუაფუდეს. სანარღო რე, ნამდა დახე ედომუშამო დოფორიელფი რენა ფსილათ, ნამუთ თი აბანეფც ბორიას ტყაშ მაფერიშ წყარიშ მანგურო მოუღ გვალეფშე. ართ ნოჭახნაკუს დიო ხოლო ფსილაშ ჟიშე ქასქილადჷ დუდი დო კიდირიშ დო კილეშ ნორთეფი. თიში მეძობელი შურო ვა რჩქჷ, რახან დუდი ორკუ ოდო ასა-გასა, ხუჯეფიშ მეკოროცხილო ფსილაშ თუდო რე. ოდო დოსქილადირი ჟირი ნოჭახნაკუშე ხვალე დუდიშ გაქუნალიშ ძირაფა რე შელებუანი.''
კაიროშა დორთელი ბურკჰარდტიქ კილაგორილი ოხვამეეფი ეუჭარჷ იტალიარ მეშარეს ჯოვანი ბატისტა ბელცონის (1778-1823). კილაგორუაშენი დუდო კილმაგორალშე შიტყუ თაშნეშე ბრიტანეთიშ გენერალურ კონსულქ ჰენრი სალტიქ. სალტიშ დოვალაფათ ბელცონქ 1817 წანას მიდეშარჷ ნუბიაშა დო ქოძირჷ აბუ-სიმბალი. თე ბორჯისჷთ თიქ 1817 წანაშ 1 მარაშინათუთას ფსილაშე ნორთობურო გეგმადუდიშალჷ კაბეტი ოხვამეშ მინალი დო მახაზირჷ დინოხოლენი ნორთიშ ოწიმინდალო. ბელცონი ოხვამეშ გეშა ჭარუნდჷ: ჩქინი მაართა შთაბეჭდილება  რდჷ, ნამდა საქვარი არგამას ობაღინაფალო კაბეტი ნადგჷმობაწკჷმა მიღუდეს; ჩქინი გაორცებაქ ხოლო უმოსო მირდჷ, მუჟამცჷთ კილაბგორით, ნამდა თენა ძალამი ღჷმალიერი ოხვამე რდჷ, უსქვამაში რელიეფეფით, ფრესკეფით დო კოლოსალური ნოჭახნაკუეფით მონწული.
აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფიშ მენცარულ რკვიაქ 1828 წანას ფრანგულ-ტოსკანური ექსპედიციათ დიჭყჷ, ნამუსჷთ ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი დო იპოლიტო როზელინი ხემანჯღვერენდეს. თინეფქ ართო აკადგინეს დოკუმენტაცია ოხვამეეფიშ დგომარებაშ გეშა. უკულნეშიანი ექსპედიციეფქ 1830 წანას რობერტ ჰეიშ დო 1844 წანას კარლ რიხარდ ლეპსიუსიშ ხემანჯღვერუათ მინწყუ. რობერტ ჰეი რდჷ მაართა, ნამუქჷთ ოხვამეეფიშ ოთხილარო, ფსილაშე ირონი ეშაფშაფაშ აწარინალო ტექნიკური სამუშეფი ამანჯუნ. თიშენი, ნამდა ევროპას აბუ-სიმბალქ მალასჷთ გჷნირთჷ ჩინებურქუნ, უკვე XIX ოშწანურას თის ბრელი მეშარე ოსურუდ. ნამთინეეფქ თინეფშე მუნეფიშ ჯოხო გრავიურაშ სახეთ ირიათონო ქჷდიტუ ოხვამეშ ფასადეფც. ოშწანურაშ ლიაშო უმოსო დო უმოსო იწიმინდუდ ქვიშაშე დოხუნელი რამსეს II-შ კოლოსალური ნოჭახნაკუ, მორო კაბეტი ოხვამეშ ფასადიშ ედომუშამ გოდუდიშალაფაქ ფსილაშე ხვალე 1909 წანას მიხუჯინჷ.
ოხვამეეფიშ გჷნოაბანაფა
1950-იან წანეფს ასუანიშ კაშხალიშ კიდუაშ დოგეგმაფაქ საფრხეშ წოხოლე ქიგიორინუ აბუ-სიმბალიშ ჟირხოლო ოხვამეშ სქჷლადა. თინეფი გეგმათ ფილაშ დო ქალაბშიშ ანტიკურ ეგვიპტურ დოხორინეფწკჷმა ართო წყაროთხილუშ წყარიშ თუდო ოკო მოხვალამედესკო. უკვე 1955 წანაშო დანტკიცებული რდჷ, ნამდა ახალ წყაროთხილუს ოკო ეუმუშუაფუდუკო ედომუშამი ასუანიშ ტერიტორია სუდანიშ თანჯეფშახ. 1960 წანაშ 8 მელახის იუნესკოქ ოერეფოშქაშე მოხვარა ითხუ ოხვამეეფიშ გჷნასქილიდაფარო. გჷნოსქილადაშ შხვა მიარე გეგმას შქას 1963 წანაშ მანგის გჷშეგორინ შვედურ პროექტიქ, ნამუთ ოხვამეშ ფია-ფიათ დოჭკირუას, დოჭკირილი კირდეშ როხეფიშ გჷნოაბანაფას დო უმოსი ეკინელ აბანც ოხვამეშ დუდშენო ეკიდუას ითოლწონენდჷ.
მინიატიურა|მარცხნივ| ოხვამეშ ორენიშ თირაფაშ ემასახალი მოდელი ოხვამეეფიშ თეშნერი გჷნოაბანაფაშ პროექტიქ დასურო იხორციალჷ, მუჭთ მოსოფელიშ შანულობაშ ოკათაშე პროექტიქ; ნადგჷმობეფიშ გჷნოღალაშ პროცესიქ 1963 წანაშ გერგობათუთაშე 1968 წანაშ ეკენიაშახ გეგინძორჷ. სამუშეფი ეგვიპტური, გერმანული, ფრანგული, იტალიური დო შვედური ემაკიდალი ფირმეფიშით ართიანიშ წორო მითმეურდჷ. 1968 წანაშ 22 ეკენიას აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფიშ წჷმოძინელი გჷნოაბანუა ოფიციალურო იდრახუეს. 1971 წანაშ 15ღურთუთას ასუანიშ კაშხალიშ გონწჷმაბორც ეგვიპტეშ თიმწკჷმაიანი პრეზიდენტი ანვარ ალ-სადათიქ მარდი გჷნიგჷ ოართე ჯამს 23 ნუბიური ოხვამეშ დო მონუმენტიშ გჷნოსქილიდაფაშენი : კათას შეულებჷ სანწულიშ მოხვამილაფა, მუჟამცჷთ ჩქი ართი ღანკიშ მიოჭირნაფალო აპიჯაფირო დო ართო მუბშენთჷნ.
მინიატიურა|170პქ| სამუშეფი ოხვამეეფიშ გჷნოაბანუაბორც ოჭყაფუ ეტაპის იღოლინ 17 ვითოშ რხვილქ კირდეს, ქუაშ ნოჭახნაკუეფი 33 ტონა ეპოქსიდური ფირსით გუბერჯეკებუდესკონი. თეშ მოხ, რკინაშ მაჭოფალეფი ხეს უნწყჷნდჷ სტაბილურობას. თეშ უკული აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფი დოხორხეს 1036 ნორთო, ქუაშ ბლოკეფო, ნამეფუშ წონა 7-შე 30 ტონაშახ იძანძჷდ. თი აბანეფი, სოდეთ კირდექ იხორხინჷნ, ამდღა ნამთინე აბანც კილეძირე. ოხვამეეფიშ ახალი აბანი ჯვეშიშე 180 მეტრათ ოორუე-ბჟადალჸურე დო 64 მეტრათ მაღალას იდვალუაფუ. ახალ აბანშა გჷნოღალაბორც ვა თირე ოხვამეეფიშ ორიგინალური ორიენტირება. მაართა ბლოკიქ 1965 წანაშ 12 მესის დიშქუ ახალ აბანც, ნომერით — GA 1A01. უოშქარეთ ოხვამეშ ბლოკეფიშ მოხ, იჭკირჷ დო გჷნოღალირქ იჸუ ოხვამეეფიშ ელჷ–მოლუშ კირდეშ 1112 ბლოკიქ, ახალ აბანც ვა აკოცუმედუკო აბუ-სიმბალიშ დუდშეიანი სახე.
ნადგჷმობეფი
აბუ-სიმბალი მუში ოხვამეეფით, მუჭოთ „მაჟირა ომაფე დოხორე“, წჷმარინუანდ „ღორონთიერი ქიანაშ“ ართნერ წჷმმარინაფალობას, სოდეთ რამსესი, მუჭოთ ღორონთიერი ლეგიტიმურობაშ მაღვენჯი თექიანარი მადუდე, ღოღორნთეფიშ ქიანაშ დო დიხაუჩაშ მიმარსხუაფალო აწმომდირთუნა. თაშნე აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფი ცა დო დიხა შქას მიმარსხუაფალი ხინჯიშ მოვალეობას ორთუდეს.
მინიატიურა| რამსესიშ კაბეტი ოხვამე II. მინიატიურა| ნეფერტარიში ეგაფილი ჰატჰორიშ ოხვამე
აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფიშ დოგეგმარაფაშ დო ეკიდუაშ ზუსტი თარიღეფი ჩინებული ვარე, მორო მერჩქნელიე ნამდა ოკიდანჯე სამუშეფი ნუბიაშ მაფაშგამაშ, იუნიშ ბორჯის მითმეურდჷ. ართ-ართი მუკნაჭარა, ნამუთ მორჩილი ოხვამეშ გოხლუასიე კილაგორილინ, მაუჭყენა, ნამდა მაფაქ ართი ხოლოშიანი ნაჩინებუს დავალჷ ოკიდანჯე სამუშეფიშ დოჭყაფაშენ გესაძინალა. ჯვ. წ. 1260 წანაშე ჯვ. წ. 1250 წანაშახ პერიოდი ოჯარალუთიე ეჭოფილი აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფიშ ეგადაშ ოეგებიო თარიღო. ბორჯიშ თე მუნაკვათას მუთმოხვადუ კაბეტი ეგვიპტარი დიაფალიშ, ნეფერტარიშ ღურაშ თარიღით (ოეგებიეთ ჯვ. წ. 1255 წანა), ნამუთ რამსეს II-შ (დუდალაშ წანეფი: ჯვ. წ. 1279-1213) რინას კაბეტი როლც ლაჸაფენდჷ. თიში ჯოხო ეკონიათ მითმიშინაფურამსეს II-შ დუდალაშ 24-ა წანას, აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფიშ გონწყჷმაწკჷმა რსხუაფათ.
აბუ-სიმბალიშ კომპლექსიშ დორსხუაფაშ ბორჯიშენ უპირველაშ ინფორმაციას ირზენც ოხვამეეფიშ დინოხოლენი კიდალეფც სქჷლადირი ფერუანი რელიეფური გჷმოსახუობეფი. სამანგათ კაბეტი ოხვამეშ რელიეფურ ფრესკეფც ესახილიე სცენეფი რამსეს II-შ დო თიში ალმამადუდე მუმაშ, სეტი I-შ ოლჷმარი კამპანიეფშე, ნამუეფიშ დოთარიღაფათ შხვა წყუეფითიე შელებუანი. თარიღიშ დოზუსტაფაშ ხოლო ართი წყუს წჷმარინუანც ფრესკეფიშ ტექსტეფც მოშინელი ზოხოიანი ჯოხოეფი ვარა ჩინებული კათაშ გიმნაკოროცხი. რამსეს II-შ მასუმა ბოში, მაფასქირი რამსესი, ნამუქუთ მალაშენო, ფარაონ რამსესიშ 24-ა დუდალაშ წანაშახ ღურუნ, ოხვამეშ ტექსტეფც სუმშახიე მოშინაფილი ეგვიპტარეფშო დუმახასიათაფალი ტიპური ღურელიშ შანიშ უმუშო, მუთ აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფიშ კიდუაშ თარიღის ჯვ. წ. 1253 წანათ აკმოფარგალანც.
რამსეს II-შ და ისისნოფრეტიშ ოსურსქუა ბინტანატი დუდშენო კაბეტი ოხვამეშ ფასადის, ნოჭახნაკუშ სახითიე გჷმოსახილი მახვენჯი ფარაონიშ კოლოსალური ნოჭახნაკუშ კუჩხეფწკჷმა. თაქ თინა მუკნაჭარას რჩქვანელობური ტიტულითიე მოშინაფილი: ფარაონიშ ოსურსქუა. ოხვამეშ დინოხოლენი განი, კაბეტი სჷმეტეფამი დარბაზიშ რელიეფიშ გიმენ ნორთის თინა უკვე ახალი ტიტულით იშინაფუაფუ — „კაბეტი ომაფე ოსური“. თე ტიტულც თინა დიდაშ ღურაშახ, ჯვ. წ. 1246 ანას იკინენდჷ. კაბეტი ოხვამეშ დინოხოლენი ნორთი, მუჭოთ რჩქჷნ, ფარაონიშ 34-ა დუდალაშ წანას უკვე მოსურებული რდჷ, რახან ინტერიერც სოთინ ვე შინუაფუ  რამსეს II-შით თე წანას ჩლო მოჸუნაფილი  ხეთეფიშ მაფაშ ოსურ-სქუა მაატჰორნეფერურა. თიში ნოჭახნაკუ ხვალე უკული მეუდგჷმჷნა ობჟათე ფასადიშ ბოლოს.
აბუ-სიმბალიშ ჟირხოლო ოხვამე წჷმარინუანც ტრადიციულ ეგვიპტურ კირდეშ ონთხორუეს, ნამუთ ედომუშამო კირდესიე ნაკვათა. გერმანალ ეგვიპტოლოგიქ დიტერ არნოლდიქ აბუ-სიმბალიშ ოხვამეეფი ათეშნერო ეჭარჷ: „კირდეს ნაკვათა შედევრი, ნამუსუთ მუში შანულობათ ხვალე ინდური კირდეს ნაკვათა ოხვამე ელორა შილებე ალუზიმუათჷნ “. ნეფერტარიშო ეგაფილი ჰატჰორის ოხვამე სიდიდათ დოხოლაფირო რამსესიშ ოხვამეშ გვერდის აკმადგინანც. კაბეტი ოხვამეშ სიტომბა კირდეს გჷშაკვათილი დარბაზიშ ბოლოშახ 63 მეტრას აკმადგინანც (გოზჷმილიე მინაულარიშ მეკოროცხილო). ჟირხოლო ოხვამეშ კიდუაშო იარე ჭკორი მუშენდჷ.
ეჭარილობა დო მითოლოგიური რსხუეფი
მინიატიურა| კაბეტი ოხვამეშ გეგმა
აბუ-სიმბალიშ კაბეტი ოხვამე არქიტექტურული ელემენტეფიშ განით წჷმარინუანც ეგვიპტური „არძო წიმინდეეფიშ ოხვამეშ“ გჷნოღალას კირდეშა. კირდეშ კართე თაქ ოხვამეშ მინალკარიშ მოვალეობას ორთჷ. ოხვამეშ დინოხოლენი განც საკურთხევლშახ დინორნწკილიე დო ართმაჟირას მეთხოზ მუკნაჭარეფით დო რელიეფეფით ღმალიერო მონწყიილი დარბაზეფი. საკურთხეველც ფრესკეფიშ სახეთ წჷმორინაფილიე ოხვამეს თაყვანჩამილი ოხვამერეფიშ გჷმოსახილობეფი. რამსესიშ ოხვამეს XVIII–შე XX დინასტიაშ მეკოროცხილო ადიდარენდეს სუმ თარ ოხვამერც: პტაჰი (ნოღა მემფისიშე), ამონ-რა (თებეშე) დო რა-ჰორაქტი (ჰელიოპოლისიშე).
მინიატიურა|160პქ|მარცხნივ| რა-ჰორაქტი ოხვამეშ მინალუშ დუც
თეშ მოხ, ოხვამეშ ინტერიერიშ რელიეფურ გჷმოსახილობეფც გოდიდარაფილიე ჰორით, ნოღამეჰაშ ოხვამერი. თაქ თინა წჷმორინაფილიე მუში ართ-ართი სახეობაშ — ჰორაქტიშ სახეთ. თაშნეშა აფხვადუნა რაშ დო ჰორიშ აკოწყორუათ მეღებული ახალი ოხვამერი რა-ჰორაქტი. ჰორი დო რა-ჰორაქტი ანგარიათ მეთე ოხვამერეფიე, ჟირხოლო ბასქიშ (შევარდენი) დუდითიე წჷმორინაფილი. თნეფ შქას გინორთი ხვალე თინა რე, ნამდა რა-ჰორაქტის გეძინათ დუც ბჟაშ ქართა გინარე, გოკარკატაფილი წიმინდე გვერით. ნამთინეშა ჰელიოპოლისურ რა-ჰორაქტის დო ჰორს აბსოლუტურო ართნერო გჷმოსახუნდეს, სამანგათ ნოღა ბეჰდეტის (ამდღანერი ედფუ). ჰორიშ კულტიშ ნოღა მეჰას გოფაჩუა არსხუაფუ ფარაონ სენუსერტ III-იშით თე ოხვამერიშ გოდიდარაფას ნუბიაშ ოთხ ნოღას: მეჰაშ მოხ ჰორიშ მადიდარაფალი ნოღეფი რდჷ ბაკი (ამდრა კუბანი), მიამი (ანიბა) დო ბუჰენი (ვადი-ჰალფა). XII დინასტიაშ პერიოდის ჰორიშ გჷშაკერძაფილი თაყვანიშჩამა მეწურაფილი ოკო რდჷკო ნუბიშ ეგვიპტეშა ინტეგრაციაჸურე.
თეშ უმკუჯინუო, რახან მეჰაშ ჰორი იშენი აბანობურ ოხვამერო იკოროცხდჷნ, რამსესიშ ოხვამეშ ორენიშ  გიშაგორუაბორც დო თაშნეშე თიშ დინოხ  თაყვანჩამილი ოხვამერეფიშ გიშაგორუაბორც ჰორს ხვალე მაჟირახარისხამი აბანი უკებუდ. აბუ-სიმბალიშ კაბეტი ოხვამეშ თარი მოვალეობა იშენი ჯვეშეგვიპტარი ფარაონეფიშ კაბეტი ღარჯილალობაშ ძირაფა რდჷ ომაფეშ მიკოლაფირ განც. რამსეს II-ს თაშნე ოკოდ წუმურჩქინაფუდუკო მუში, მუჭოთ „გოპიროვნებაფილი ღორონთიშ სქუაშ“ სახე დო ღორონთიერი ლეგიტიმურობა დიხაუჩას.
ეიოშანალიე, ნამდა ოხვამეშ მონწყუალას ხშირას აფხვადუთ დუდო რამსესიშ გჷმოსახილობეფც ოხვამერი ჰორიშ ფორმას. სამანგათ, კაბეტი სჷმეთეფამი დარბაზიშ ობჟათე სჷმეტის, ოხვამერი ჰატჰორიშ (ჰორიშ ალმასქუ) ჟიშე გჷმოსახილიე ბასქიშ დუდამი ღორონთი ადამიერიშ ჸუჯეფით დო ერჯიშ ქალეფით. გჷმოსახილობას მუკოჭარილი რე რამსესიშ რსული ჯოხო — უსერ-მაატ-რა-სეტეპ-ენ-რა, ნამუთ ფარაონქ დუდო გიდვჷ. კინე თე დარბაზიშ ართ-ართი ხასჷლაში თოლიშ ბჟადალ კიდას „დიდებული ღორონთიშ“ ჯოხოთ წჷმორინაფილიე რამეზისუმერიამუნი (რამსესიშ ართ-ართი ჯოხო), კინე ბასქიშ დუდით. ეს გჷმოსახილობა აკმაფშანც თი აბანს, სოდეთ წესით ჰორი (მეჰადან) ოკო ორდას— თაქინეშესიე წჷმორინაფილი ამონ-რა (თებე), რა-ჰორაქტი (ჰელიოპოლისი), სუმი ნოღაშ (ბუჰენი, მიამი და ბაკი) ჰორი, ორკჷ ხვალე ნოღა მეჰაშ ჰორი, ნამუსუთ ფარაონიშ ჟიეშანილი ფრესკა იკჷნენც.
116px 116px 116px 116px აბუ-სიმბალიშ ახალი ოხვამე ოინალუდ მაფური ფილოსოფიაშ ახალაშოიანი გაგებას რამსესიშით, ნამუთ მუში დუც ღორონთიერ ლეგიტიმურ მადუდეს, შხვა ოხვამერეფიშ ალმამანგალობამ ღორონც ორწყედჷ. თეს მოწმენც ჟიშე წჷმორინაფილი ოთხი 21 მეტრა სიმაღალაშ ართინერი ნოჭახნაკუ რამსეს II-შ, ჟიმოლენი დო თუდოლენი ეგვიპტეშ ჟირფა ქართეფით; თე ნოჭახნაკუეფი „თხილანა“ ოხვამეშ მინალ კარც. თითო კაკალია ნოჭახნაკუშ ჸუჯეფც შქას გოძვენა (სახეშ სიგანა) ოთხ მეტრას გინმაჩირთუ, ოდო ლეჩქვეფიშ სიგჷრძა ართ მეტრაშე უმოსიე. ოორუე განიშ ჟირი მახვენჯი ნოჭახნაკუს მუკოჭარილი რე: „რამსესი, ამონიშით ოჸოროფული“ დო „რამსესი, ატონიშით ოჸოროფული “, ოდო ობჟათეშ ნოჭახნაკუეფც: „რამსესი, მაზოჯალი ბჟა“ დო „რამსესი, მაზოჯალი ჟირი ქიანაშ “.
ოხვამეშ მინალუშ ობჟათეთ მახვენჯი მაართა ნოჭახნაკუთ რსული ვა რე, თიში ასაგასაშე მუნატახა ნორთეფი, ტანი დო დუდი, ფასადიშ წოხოლე  რჩქვანელობურო გენწკარილიე. თე ნოჭახნაკუ ოხვამეშ ეკიდუაშე არძაშ უკულაში ხანც, რამსესიშ 34-ა დუდალაშ წანას დიხაშნწალუაშ გეშა გილელჷ. რამსესიშ კოლოსალური ნოჭახნაკუეფი გიმახუნელიე კირდეს ნაკვათა ფასადიშ სტრუქტურას, ნამუდგაშ სიგჷნძა რე 38 მეტრა, ოდო სიმაღალა — 32 მეტრა. ნოჭახნაკუეფი მინალკარიშ კვარჩხიშე დო მორძგვიშე ჭკობა-ჭკობათ იდვალუაფუნა სპეციალურო მონწყილ ტერასას. თუდოლეშე ტერასაშ სიმაღალაშა მითმეურც ჩხორო ოკუჩხურამი ტკვა.
635px
ოხვამეშ ფასადის ჟინი ნორთის გოჸუნც ფრიზი, ნამუთ მონწუილიე ამდრარშახ წჷმოსქილადირი 16 (ოდო დუდშენო 21) პავიანიშ, თაშნე გედვალირი ბჟაშ მაიმუნეფიშ ვარა წიმინდე მაიმუნეფიშ) მახვენჯი ნოჭახნაკუეფით. წორეთ თე ფრიზი რდჷ, მუდგაქჷთ ოხვამეშ ხემაჟირაშა კილაგორუაბორც 1813 წანას შვეიცარიალი კილმაგორუშ იოჰან ლუდვიგ ბურკჰარდტიშ თოჸუჯი მიკიჭოფჷ დო ედომუშამო ფსილათ ეშაფშაფილი კაბეტი ოხვამეშე ოფირქებაფუ. თე პავიანეფიშ ფრიზი, ნამუდგაშ ფოტოსჷთ თქვა თე აბზაციშ ჟიშე ორწყეთჷნ  (2009), რე ოხვამეშ თი ნორთი, ნამუთ პირველო ინათებუ ბჟაშ ეშულაბორც. ფრიზიშ გიმე, ოხვამეშ ფასადიშე გითოგორდა კარნიზის რე ღოლამირი რკალური ბეჸე წიმინდე გვერეფიშ გჷმოსახილობეფით დო მუკნაჭარეფით. თე გვერეფამი  ფრიზი სიმბოლურო ოხვამეშ მათხილე ფუნქციას ორთჷ. გვერეფამ კარნიზიშ თუდო ეგვიპტური იეროგლიფეფით დინნაჭარა მუკნაჭარა რე ღოლამირი,  ნამუთ ოხვამეშ ფასადის ედომუშამი სიგანას გოჸუნც . ოხვამეშ მინალუშ დუც  გჷშაჭკირილიე ნიშა, ნამუსუთ გერე რა-ჰორაქტიშ, ჰელიოპოლისიშ ბჟაშ ოხვამერიშ ნოჭახნაკუ. თინა თაქ წჷმორინაფილიე რაშო დჷმახასიათაფალი ბჟაშ ქართათ დუც;  მარძგვანი ხეს უკინებჷ თ. გ. უსერიშ შანი, ნამუთ ნოტყიშ დუდიშ დო ჸალიშ სტილიზირაფილი სიმბოლო რე დო რჯგინაქუნილობას ეთმოშანუნც; ოდო კვარჩხანი ხეს უკინებჷ მაატაშფიგურა, მოსოფელიშ წესრიგიშ ეგვიპტური სიმბოლო. თე სიმბოლოეფქ ართოიანობას შილებე იკითხირას, მუჭოთ რაბჟასიშ ართ-ართი ჯოხო — უსერ-მაატ-რა — „რჯგინაქუნულიე რას მაატი“, თაშნე ფარაონი მუში დუც წუმჷმარჩქინანც, მუჭოთ ოხვამერი რაშ ხორცგოქუნას, ინკარნაციას. ბჟაშ ოხვამერიშ მინალუწკჷმა დვალა სიმბოლურო ბჟაშ ეშულასთ არსხუ, მუსჷთ ოხვამეშ ორენი ორიენტირაფათ ომანგჷ. რა-ჰორაქტიშ ნოჭახნაკუშ ჟირიხოლო ჸურე ოხვამეშ ფასადის რელიეფური გჷმოსახილობეფიე, ართ-ართის ოსურღორონთი მაატი რე წჷმორინაფილი.
მინიატიურა|მარცხნივ|160პქ| ნეფერტარიშ ფიგურა მინიატიურა| კაბეტი სჷმეტეფამი დარბაზი მინიატიურა| კაბეტი ოხვამეშ კამერა
რამსეს II-შ კოლოსალური ნოჭახნაკუშ კუჩხეფწკჷმა, ოხვამეშ მინალუწკჷმა, მუში ფანიაშ მაკათურეფიშ უმოსი მორჩილი ნოჭახნაკუეფიე გჷშაკვათილი. კუჩხეფიშ ხასჷლას დო თნეფ შქას დიაფალ ნეფერტარიშ, ფარაონიშმუსხირენ სქუაშ დო მუში დიდაშ — ფარაონ სეტი I-იშ ალმასქუშ — დიაფალი ტუიაშ (რამსესიშ ეკმახვენჯიშ) სკულპტურეფი. ფარაონიშ სქუალეფიშ ნოჭახნაკუეფიშე მუკნაჭარა უღუ რამსესიშ ბოშის ამონჰერხეპეშეფის დო ოსურ-სქუალეფც — ბინტანატის, ნებეტაუის დო მერიტამონს. მაანთხა ოსურ-სქუაშ ნოჭახნაკუ ჯოხოს უმუშოთიე. არძო თე სკულპტურა გერე რამსესიშ ნოჭახნაკუეფიშ ხვისტაშ დონეშა, ტერასაშ დონაშე ონდეთ მაღალას. რელიეფეფიშ წოხლენი დო ხასჷლაშ ჸურე გჷმოსახილი რენა თაშნეშე ნუბიარი დო აზიარი ჭკორეფი.
სჷმეტეფამ დარბაზიშ ცენტრალური ნიში დოხოლაფირო ჟირშა უმოსი ფირჩა რე, ვინდარო თიშე სჷმეტეფით გჷმორთილი ხასჷლაშ ნიშეფი. სჷმეტეფი ართმაჟირას არქიტრავით არსხუაფუ. ცენტრალური ნიშიშ ღათაციშ ფრესკას გჷმოსახილიე ოხვამერი ნექბეტი, სვავიშ ფორმათ, ქართათ დო გოფაჩილი ფსუალეფით. თინა სიმბოლურო მუში ფსუალეფით თხილანც ჭვალიკეფით ჭოფილი კარტუშას, ნამუსუთ ფარაონის ჯოხო რე დინოჭარილი. ოორუეშ კიდას ღოლამირიე 17 მეტრა სიგჷრძაშ დო 9 მეტრა სიმაღალაშ რელიეფი ჯვ. წ. 1274 წანას ხეთეფიშ მეხჷ გომანჯელი კადეშიშ ლჷმაშ ემასახალი  სცენეფით. თე ლჷმას ნამთინ განს წჷმოძინაშა ვა მიაჭირინუ, მორო რელიეფეფც ეგვიპტარეფიშ გომორძგუა რე ეჭარილი. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა თაქ ეჭარილი ლჷმა რეალურ ვითარაფას ვა ომანგუნ, თინა იშენი ჯგირო წჷმარჩქინანც ეგვიპტარეფიშ თიმწკჷმაიანი ოლჷმარი ხელუანობას.
თეშ მოხ, დარბაზი გონწყილიე ფარაონიშით დაკჷნებული ქიანეფიშ, ლიბიაშ, ქუშიშ დო რეტიენუშ (პალესტინაშ) მეხჷ წარმებული ლჷმეფიშ ემასახალი სცენეფით. დარბაზიშ მონწყილობა ცქვაფას ვარკენც რამსეს II-შ, მუჭოთ „ირო გომორძგილიშ“ ოლჷმარი საქვარუას. კაბეტი სჷმეტეფამ დარბაზიშ ბოლოს, ჟირხოლო ხასჷლაშიანი ნიში ოთხი კარით არსხუაფუ ედომუსამობას ბრუო ხასჷლაშ კამერას, თინეფშე ჟირი ოეგებიეთ ოხვამეშო ოხვილური ჭკუდიშ ოჩუალარო რდჷ მერხველერი.
ოხვამეშ თარ ლირეს, კაბეტი სჷმეტეფამ დარბაზის მოთხოზჷ მორჩილი ოთხსჷმეტამ დარბაზი. დიდ დარბაზის თინა არსხუაფუ კარით, ნამუთ ულირც ჟირფსუამ იჸუაფუდჷ. ოთხი სჷმეტი ჭკობა-ჭკობათიე გორანწკილი თარი ლირეს ჟირხოლო განც დო, კაბეტი ბრუოსჷმეტამ დარბაზიშ მანგურო, მორჩილი დარბაზის სუმ ნორთო რთჷნც. სჷმეტეფითაქჷთ არქიტრავითიე მერსხილი ართმაჟირაწკჷმა. სჷმეტეფც წჷმორინაფილიე გჷმოსახილობეფი, ნამუეფით ეთმოჭარუნ, მუჭო ეჭოფეს დო იჸოროფეს ღორონთეფქ ფარაონინ. დარბაზიშ კიდალეფც ილუსტრირაფილი სცენეფიე: გიოჸვილარიშ წირუაშ დო თაყვანიშჩამაშ რიტუალეფი, თაშნეშე ნილოსის სპეციალური ნიშით გომანჯელი წიმინდე პროცესიე. გეჸვენჯი რღია კარი გიშმურც საკურთხეველიშ ოწოხოლენ თოლშა; თე თოლშე იძირე საკურთხეველი, ოხვამეშ არძოშე წიმინდე აბანე, სოდეთ პტაჰიშ, ამონ-რაშ, რამსეს II-შ დო რა-ჰორაქტიშ (კვარჩხიშე მორძგვიშა) ნატურალური ზჷმაშ მახვენჯი ნოჭახნაკუეფი გედგჷ. ფარაონი თაქ ღორონთიერ სუმელაწკჷმა რე გომანგაფილი.
„ბჟაშ სანწუული“ საკურთხეველც
აბუ-სიმბალიშ კაბეტი ოხვამეშ საკურთხეველიშ „ბჟაშ სანწუული“ ჯოხო მოლინას, ნამუთ თაქ წარმოწანასჟირშა მუთმოხვადუ. „ბჟაშ სანწუულიშ“ ბორჯის მინალუ ოზეშკარიშე მინულირი ბჟაშ ჩხორიეფი ტომბას მიშმეჭკირუნა ოხვამეშა დო  ოფირჩაშა, მითმიოჭირინუანა ეკონია თოლშახ  — საკურთხეველშახ დო თიშ დინოხ რენჯი  ოთხი მახვენჯი ნოჭახნაკუეფშე ანათენა სუმს: ამონ-რას (თებეშე), გოღორონთაფილ რამსესის დო რა-ჰორაქტის (ჰელიოპოლისიშე). უძგალაშ კვარჩხანი კუნთხუს მახვენჯი ნოჭახნაკუ ოხვამერი პტაჰიშ, ნამუთ დიხაშ ღორონთო ოკოროცხუდ დო მერსხილი რდჷ იყო ნაღურეფიშ ომაფეწკჷმა,  კვარჩხანი კილეშ მოხ ედომუშამო უკუმელას სქიდუ.
მინიატიურა| ოხვამეშ საკურთხეველი: პტაჰი, ამონ-რა, რამსეს II დო რა-ჰორაქტი (კვარჩხიშე მორძგვიშა) ოხვამეშ ეგაფაშ უკული რამსესიშ დუდალაშ დინახალე თე მუნახვამილა  ირო 21 ფურთუთას დო 21 გჷმათუთას მუთმოხვადუდ. ბჟაშ წარწმოწანაშ თირონი ხანგინძარობა იჭანუანც თის, ნამდა კალენდარული წარმოწანაშო ბჟაშ აზიმუტიშ თარიღი ჭიეჭიეთ ითირუ. თეშ მოხ, აბუ-სიმბალიშ „ბჟაშ სანწუულიშ“ თარიღიშ თირაფაშე გოლინას ოხვამილუანც ნარკი წარმოწანათ. თე მუნახვამილაშ თირაფა ბორჯიშ დინოხ ჟირხოლო გეზათ მუთმოხვადუ. ათეშენ ომენცარე ლიტერატურას „ბჟაშ სანწუულიშ“ თარიღწკჷმა რსხუაფათ სხვაოშხვა მუნაჩემეფიე. ვარაუდი, ნამდა თარიღეფიშ თირაფა გიშაჭანაფილიე ოხვამეშ ორენიშ ხელობური თირაფეფით, ასტრონომეფიშით ვარაფილიე.
თე მოლინა ირო 21 ფურთუთას დო 21 გჷმათუთაშ ხოლო ხანეფც მუთმოხვადუ. ორე თაშნეშე ჩილათირი ვარაუდი თიში გეშა, ნამდა ბჟაშ სანწუულქ შილებე მუდგაინ ბორჯის მელახი დო ეკენიაშ ალმამანგდღასერამ რიცხუეფსჷთ (ბუნიობაბორც) მუთმოხვადუდ ვარა ქუმოხვადუ. ბუნიობა, ნამუთ 19-შე 21 მელახშა დო 22 ვარა 23 ეკენიას მუთმოხვადუ, ხვალე დრაშ დო სერიშ ხანგინძარობაშ გომანგაფას არსხუაფუ დო აფუნი დო დამორჩილიშ ასტრონომიულ ოჭყაფუთიე მერჩქინელი. ამდღა უკვე დანტკიცებულიე, ნამდა „ბჟაშ სანწუულიშ“ მოლინას რსხუ ვა უღუ აფუნი დო დამორჩლიშ ბუნიობაწკჷმა.
მორჩილი ოხვამე
მინიატიურა| მორჩილი ოხვამეშ გეგმა კაბეტი ოხვამეშე ოორუე-ბჟაეიოლჸურე, დოხოლაფირო 150 მეტრაშ დოჩილითაფათ იდვალუაფუ თ. გ. მორჩილი ოხვამე, ნამუთ დიაფალი ნეფერტარიშ გადიდარაფალო ოსურღორონთი ჰატჰორიშ ჯოხოშა რე ეგაფილი. ჰატჰორი ეგვიპტურ მითოლოგიას იკოროცხუდ ოხვამერი ჰორიშ ალმასქუთ დო წჷმარინუანდ თარ ოხვამერიშ ნოღა იბშეკის, ნამუთ აბუ-სიმბალიშ გოხოლუას იდვალუაფუდ. კაბეტი ოხვამეს რამსეს II–ს ოხვამერი ჰორი ომანგჷ; თეშ მანგურო, რამსესიქ მუში ალმასქუს, დიდებულ დიაფალი ნეფერტარს ოდიდარაფალო ეუგჷ მორჩილი ოხვამე, ნამუსუთ დიაფალი ჰორიშ ალმასქუ — ჰატჰორიშ სახითიე წმორინაფილი. ართ-ართი მუკნაჭარა ოხვამეშ დინოხოლენი კიდას ეთმომინწყუნა : ‘’რამსესიქ, სამართლიანობაშ მათხილექ, ამონიშე ოჸოროფულქ, დარსხუ თე ღორონთიელი ოხორინალი მუში ოჸოროფული ალმასქუშ, დიდებული დიაფალიშ ნეფერტარიშოთ.}}
მორჩილი ოხვამეშ ფასადით კირდესიე მიშაჭკირილი. კირდეს გჷშაკვათილი, მანგას დიხაშ დონეშა ვერტიკალურო გიმარენჯი ფიგურეფი, ნამუეფშეთ თითო კაკალიას კვარჩხანი კუჩხი ონდეთ წიმი აფუ გიშადგჷმილი, მოძირანა რამსეს II–ს დო დიაფალი ნეფერტარს ჰატჰორიშ ფორმათ. ამშვი ნოჭახნაკუ ართმაჟირაშე გჷმორთილიე სპეციალური კირდეს ნაკვათა ტიხარეფით, თითო კაკალია თე ტიხარი ართამანგი ზჷმაშიე დო სიმაღალათ ვით მეტრას გინმაჩირთუ. თე ტიხარეფც ტომბას ეშაკვათილი ეგვიპტური იეროგლიფეფიე გჷმოსახილი. ართმანგი ზჷმაშიე თაშნეშე ფარაონიშ დო დიაფალიშ ნოჭახნაკუეფუთ. თენა ნეფერტარიშოთ უდიდაშ ჯილდოს წჷმარინუანდ, რახან ეგვიპტეს, მუჭოთ წესინ, დიაფალეფც ბრელით მორჩილი ზჷმეფც გჯმოსახუნდეს, ვინდარო ფარაონც. თაშიე სამანგათ აბუ-სიმბალიშ დიდო ოხვამეს, სოდეთ ფარაონიშ ფანიაშ მაკათურეფი რამსესიშ ქვერსემი ნოჭახნაკუეფიშ კუჩხეფწკჷმა ხვალე ჭიჭე სკულპტურეფიშ სახეთ რენა წჷმორინაფილეფი. მორჩილი ოხვამეშ მინალუს მასქერეფიშ ნოჭახნაკუეფც შქას გიმარენჯი დოჭიჭარაფილი ზჷმეფიშ ფიგურეფი აფუნა მეჯღუნილი ფარაონის სქუალეფც, ბოშეფც: ამონჰერხეპეშეფის, პარაჰერვენემეფის, მერირეს დო მერიატუმს, თაშნეშე ოსურსქუალეფც: მერიტამონს დ ჰენუტაუის.
ნეფერტარიშ ჟირი ნოჭახნაკუ წჷმორინაფილიე დუც ბჟაშ ქართათ, ჟირი ყუათ დო ჰატჰორიშოთ დჷმახასიათაფალი ჩხოუშ ქალეფით. ჯირხოლო ნოჭახნაკუს კვარჩხანი ხეს უკინებჷ სისტრა, სპეციალური საკრალური ინსტუმენტი, ნამუთ თაქ ჰატჰორიშ დიდაფას გჷმოხანტუნც. დიაფალიშ ჟირხოლო ნოჭახნაკუს ხასჷლეფც ალურე გვალო ოთხი გოშხვანერელი ნოჭახნაკუ რაბჟასიშ. ფასადიშ კვარჩხანი ნორთის რაბჟასი წჷმორინაფილიე ზიმოლენი ეგვიპტეშ ქართათ, ოდო მარძგვანი ჸურე ჯვეშეგვიპტური გოართოიანაფილი ომაფეშ ჟირფა ქართათ; თეშ მოხ,  მარძგვანი განიშ ნოჭახნაკუეფიშ დუდეფი მონწყილიე ერჯიქალამი დუდიშ მონწყილობეფით, ოდო კვარჩხანიშე გიმარენჯი ნოჭახნაკუეფი დუც სირაქლემაშ კაბეტი ყუეფით რენა დოსქვამაფილეფი. თეშნერი ყუეფამ ქართას ჰენუშ ქართა ჯოხო (ეგვიპტ. henu en per-duat aa cheperu) დო სიმბოლურო ფარაონიშ ხემაჟირაშა დაბადებას გჷმოხანტჷნც. რაბჟასიშ გჷმოსახილობეფი ტიპურ ეგვიპტურ მუკაქუნალსიე წჷმორინაფილი.
მინიატიურა|170პქ|მარცხნივ| ნეფერტარი ხეს სისტრათ
მინიატიურა|170პქ| [[რაბჟას II ოხვამერი სეთიშ დო ჰორიშ შქას ]]
ამშვსმეტამი დარბაზი, ნამუთ ოხვამეშ მაართა თოლიენ, უმენტაშო საკრალურ-რელიგიური ორთაშ სცენეფითიე მონწყილი. ჰატჰორიშ სჷმეტეფიშ ხასჷლეფც ეგვიპტური მითოლოგიაშ შხვადოშხვა ოხვამერეფიე გჷმოსახილი. დარბაზიშ კიდალეფც ეჭარილიე ეგვიპტეშ ლიბიარი დო ნუბიარი ნტერეფიშ რიტუალური ჸვილუობეფი. რიტუალური მაჸვილარი თაქ დუდო რაბჟასიე, რაშ დო ამონიშ ფორმათ წჷმორინაფილი, ნამუსუთ უკოხოლე ეკურე დიაფალი ნეფერტარი ჰატჰორიშ დუდიშ მონწყილობათ. ფრესკეფიშ შხვა სცენეფც ფარაონი ჯღვენს წირუნც შხვადოშხვა ოხვამერეფც.
ამშვსჷმეტამი დარბაზიშ სუმხოლო ნიშიშ ეკონიას თითო კარიე, ნამუეფით არსხუაფუნა გეჸვენჯი, განგანშე გორანწკილი საკურთხეველიშ ოწოხოლენი თოლც. თე თოლიშ ოორუეთ დო ობჟათეთ ხოლო ჟირი მოჭიჭე კამერა რე, ნამუეფიშ კიდალეფით მონწყილი ვა რე. განური თოლიშ ცენტრის, ოხვამეშ თარი ლირეშ მანგას ხოლო ართი კარიე, ნამუთ აბუ-სიმბალიშ მორჩილი ოხვამეშ ეკონია თოლშა, საკურთხეველშა გჷშმურც. უკოხოლენი კიდაშ კვარჩხანი განც, სპეციალურო მონწყილი ნიშას ჟირ სჷმეტიშ შქას წიმინდე ჩხოუშ ფორმათ წჷმორინაფილიე ოსურღორონთიი ჰატჰორი. თაქ ნეფერტარი გჷმოსახილიე ჰატჰორიშ შხვა, უმოსო გოფაჩილი ფორმათ, მუთ დეილ ელ-ბაჰარიშ ოხვამეს სქჷლადირი ჰატშეფსუტიშ გჷმოსახილობეფიშ მეთე რე. რელიეფეფი ეთმოჭარუნა ქართაშ დოდგუმაშ სცენეფც დო დიაფალიშ თხილუას ჸოროფაშ დო ოჸოფარეობაშ ოსურღორონთეფშე.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ეგვიპტეს კატეგორია:ჯვეში ეგვიპტე კატეგორია:ეგვიპტეშ არქიტექტურა
გიორგი ყრუაშვილი
გიორგი ყრუაშვილი (დ. 29 მესი, 1986) — ქორთუ ოკუჩხბურთე არბიტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1986 კატეგორია:საქორთუოშ ოკუჩხბურთე არბიტრეფი
ალევიშ ქჷნდჷრი
ალევიშ ქჷნდჷრი, ლომის-ალევიშ ქჷნდჷრი — კავკაციონიშ ობჟათე ჸა. არხიშ ქჷნდჷრით არცხუაფუ თარი წყარგუმართალი ქჷნდჷრიშ ნამაჸას - ხარულიშ ქჷნდჷრს. ალევიშ ქჷნდჷრი წყარმალუეფიშ ქსანიშ დო არაგვიშ წყარგუმართალიე. იჭყაფუ მექეთიშ კონკაწკუმა, ნამუთ ქჷნდჷრიშ უმაღალაში ჭურჭულიე (2937 მ). ქჷნდჷრს ამარე კონკეფი: შელი (2579 მ), მუნჯუხი (2685 მ), ყურყუტა (2681 მ), ლომისისმთა (2452 მ) დო შხვ.
რეჯო-დი-კალაბრია
რეჯო-დი-კალაბრია (Reggio di Calabria, Riggiu Calabbria) — ნოღა იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს. კინ თე ჯოხოდვალაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ აპენინიშ ჩქონიშ უკიდაში ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, სიცილიაშ ნოღა მესინაშ სააწმარენჯოთ. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 178 769 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ალევიშ ქჷნდჷრი
ალევიშ ქჷნდჷრი ობჟათეშე ითებუ ლორწიმიშ კირდეშ (ალევიშ კირდეშ) მასივით (1973 მ). მაღალას ქჷნდჷრს სუბალპური დო ალპური დოლოეფიე, თუდო - ფართოფურცელამი ტყალეფი.
რეჯო-დი-კალაბრია
კლიმატი
რეჯო-დი-კალაბრიას ტიპური სქირონაშქაზუღური კლიმატი რე.
სქოლიო
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი კატეგორია:კალაბრიაშ ნოღეფი
ალევიშ ქჷნდჷრი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
რაჯასტანიშ ოლქეფიშ ერკებული
რაჯასტანიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის ანდა მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 33 ოლქი რე.
სქოლიო
*
ტორალ რასპუტრა
ტორალ რასპუტრა (დ. 26 ქირსეთუთა, 1987, მუმბაი, ინდოეთი) — ინდოარი სატელევიზიო არტისტი.
ტორალ რასპუტრაქ მუშ კარიერა დიჭყჷ რეკლამეფით, თიჯგურა ბრენდეფშო, მუჭომეფით რე Amul დო Shoppers Stop. უკული თიქ სატელევიზიო დებიუტით გიშართჷ Dhoom Machaao Dhoom-ს, სოდე თიქ არსულჷ თარი როლი მუჭოთ პრიანკა სეტჰი. თინა თაშნეშე ოკათუდჷ Ek Nayi Chhoti Si Zindagi-ს დო ანანდიშ როლი არსულჷ Balika Vadhu-ს (ჭიჭე მოჭყუდუ).
გარდა (ტობა)
გარდა (Lago di Garda ვარა Benaco) — იტალიაშ უდიდაში ტობა. იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე ნორთის, ბრეშას დო ვერონას, თაშნეშე ვენეციას დო მილანს შქას. თე რეგიონს ჯიშთეფქ ეკონია აკოჸინალუაშ დალიერს იფორმირჷ. ტობა დო მუში წყარპიჯი ვერონაშ, ბრეშაშ დო ტრენტოშ პროვინციეფს შქას ირთუ. ტობაშა ეფას მიჭირინდე ოორუეშე, ბრენერიშ ჸალაიბონიშ გოულათ, მუშ გეშათ თინა ძალამი შანულამი ტურისტული აბანი რე დო მუშ წყარპიჯეფს იდვალუაფუ მიარე მაართახარისხამი სასუმარო დო კურორტი.
გეოგრაფია
ტობაშ ოორუე ნორთი არძაშე ონჭირე რე დო გოხურგილი რე გვალეფით, ნამუეფიშ უმეტაშობა გრუპო-დელ-ბალდოშ მასივს ორხველჷ. ტობაშ მოღოზილუა ტიპიური რე მორენული ლეხერშო დო ოეგებიეთ იფორმირჷ ჯიშთეფიშ გოლინათ პალეოლითიშ ხანას. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ჯიშთეფიშ ძირაფა ამდღა ხოლო შილებე, ეკონია წანეფს წჷმარინუანა ჰიპოთეზას, ნამუშ მეჯინათ ჯიშთეფს უმოს წოხლე არსებული დეპრესია უკინებუდეს, ნამუთ მალობაშ ეროზიაქ აკოქიმინჷ 5-6 მილიონი წანაშ წოხოლე.
ტობას მილარე მიარე ჭიჭე კოკი, თენეფშე არძაშე თარეფ შქას რე ხუთი, ნამუეფ შქას უდიდაში რე იზოლა-დელ-გარდა. თეწკჷმა ხოლოს, ობჟათეშე იდვალუაფუ იზოლა-სან-ბიაჯო, მაჟირანერო იზოლა-დეე-კონიგლი (ყურდგელეფიშ კოკი). ჟირხოლო კოკიშ გოხოლუას, ბჟადალშე იდვალუაფუ კოკი სან-ფელიჩე-დელ-ბენაკო. ტობაშა ინმალი თარი წყარმალუ რე სარკა, გუშულათ ხვალე ართუ გუშმურს — მინჩო.
კურორტეფი დო ძეგლეფი
ტობაშ ობჟათეშე იდვალუაფუ უჯვეშაში დუდიშოთხილუ ნოღა სირმიონე, ნამუთ ამდღა გჷშაკერძაფილო პოპულარულ ძეგლის წჷმარინუანს. თაქ რე მიარე სასუმარო, რესტორანი, ბარი, მოდაშ სალონი დო მაღაზია. ქვერსემი სკალიგერიშ ჯიხაზურგა XIII ოშწანურათ ითარიღებუ. თაქ ვილა უღუდჷ რომალ პოეტ კატულს. მაძირაფუეფს შეულებუნა რომაული აბანოშ აკნაციმეფიშ დოთოლორაფა, ნამუსჷთ გროტე-დი-კატულო ჯოხო, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ვა რე ჩინებული მუთუნნერი ტკიცალუა, ნამდა თე ნოდგჷმს პოეტიწკჷმა მოირსხუანს. ტობაშა მიშაჭკირილი ჩქონიშ წვანდის გუშმურს წურწუფაშ წყარეფი, ნამუეფსჷთ ოკურნალებერო გჷმირინუანა. თიშ გოხოლუას იდვალუაფუ გარდალენდი — ართ-ართი არძაშე ჩინებული თემატური პარკი იტალიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ტობეფი კატეგორია:იტალიაშ გეოგრაფია
გიგი უგულავა
გიგი უგულავა (დ. 15 მარაშინათუთა, 1975, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ადმინისტრაციაშ უნჩაში 2005 წანაშ 20 პირელშე 12 კვირკვეშახ, ქართიშ მერი 2005-2014 წანეფს, პარტია „ევროპული საქორთუოშ“ მაკათური 2017-2021 წანეფს. უგულავა გონათუათ ფილოსოფოსი რე, ინგლისურ, გერმანულ დო რუსულ ნინეფი უჩქუ. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ: რელიგიაშ ისტორიაშ მარწაფალო, ჟურნალისტო, კონსულტანტო. 2003 წანაშე ოწიუ პოლიტიკურ საღალობას. ჸუნს ალმასქუ დო სუმი სკუა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქართიშ მერეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი
მულატი
thumb|300px| მულატეფი — ევროპეიდულ დო ნეგროიდულ რასეფს შქას ესვარილი ფანიეფშე გიშნაველი კათა. მულატეფი ლათინურ ამერიკაშ დო კარიბიშ ღანჩოშ ქიანეფიშ მახორობაშ შანულამ ნორთის წჷმარინუანა (დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა — 73%, კუბა — 51%, ბრაზილია — 38%), თაშნეშე აფრიკაშ კანკალე ქიანას (ოარ, ნამიბია). თე ზიტყვაქ მაართაშე ესპანურ დოკუმენტეფს XVI ოშწანურას გორჩქინდჷ დო მეხოლაფირო ესპანური ვარა პორტუგალიური წჷმოულობაშ რე. ზიტყვა mulato:-შ წჷმოულობაშ ჟირ ვერსია არსებენს, თინეფშე მაართაშ მეჯინათ, თე ზიტყვა წჷმარინუანს გინორთელ არაბულ ზიტყვას მუვალლად, ნამუთ იშანუაფუდჷ ვაწიმინდეზისხირამი არაბეფი; მაჟირა ვერსიაშ მეჯინათ, mulato მოურს ესპანურ ზიტყვაშე mulo — ჯორი, ნამუთ ვახვალე ვირიშ დო ცხენიშ გამნაჭყანეფი იშინუაფუდჷ, თაშნეშე არძონერი ჰიბრიდული გვარობა ხოლო.
thumb|260px|right|მულატი [[ხუან დე პარეხა, ხანტუ დიეგო ველასკესი ( 1650).]] რსებენს თიჯგურა ტერმინეფი, მუჭოთ რე კვარტერონი, ანუ ნამუსჷთ უღუ 1/4 ნეგროიდული ზისხირი, ოქტორონი — 1/8 ნეგროიდული ზისხირი. თეშ მოხ (ბირცხეფს — ნეგროიდულ ზისხირიშ წილი) — მიულატრი (1/2), მიუსტიფი (1/8), გრიფფი (3/4), მარაბუ (7/8), მუსტი (1/8) დო მუსტაფინო (1/16). ბოლო ჟირი — აკანურ იამაიკური ჯოხოდვალა რე. ასე თე ტერმინეფი გიშმურს გიმორინაფაშე ვარდა ვეგმირინაუფუნა.
ედუარდ ზიუსი
ედუარდ ზიუსი (გერმ. Eduard Suess; დ. 20 მარაშინათუთა, 1831, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 26 პირელი, 1914, ვენა, ავსტრია-უნგრეთი) — ავსტრიალი გეოლოგი. წჷმარინუ სუპერკონტინენტი გონდვანაშ დო პრეისტორიული ოკიანე ტეთისიშ არსებობაშ ჰიპოთეზა, მიშეღჷ ტერმინი ბიოსფერო.
რიბონუკლეინიშ ბჟე
კურთხუს რე მუსხირენი სახეშ რნბ. მაართა სახეშ — რნბ-ოტრანსპორტო რე (ტ-რნბ). ზჷმეფიშ მეჯინათ თენა არძაშე ჭიჭე რნბ რე. თინა მეთმურსხუანს ამინობჟეფს დო გინმუღჷ ცილაშ სინთეზიშ აბანშა. მაჟირა სახეშ — რნბ ინფორმაციული რე (ი-რნბ). ზჷმეფიშ მეჯინათ 10-შახ უმოსი რე ტ-რნბ-შე. თიში ფუნქცია თის დგომარენს, ნამჷ-და ინფორმაცია სტრუქტურაშ გეშა გინიღას დნბ-შე ცილაშ სინთეზიშ აბანშა. მასუმა სახეშ — რიბოსომული რნბ (რ-რნბ). თის უღუ არძაშე დიდი მოლეკულეფი დო რიბოსომაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს.
სტრუქტურა
რიბონუკლეინიშ ბჟეშ ირი ნუკლეოტიდი იაკთუანს საქარიდ რიბოზას, ფოსფორბჟეშ ნოსქილედის დო ართ-ართ აზოტოვან ნერჩის — ადენინი (A), გუანინი (G), ციტოზინი (C), ვარდა ურაცილი (U).
ედუარდ ზიუსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი გეოლოგეფი
რიბონუკლეინიშ ბჟე
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:რნბ კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
ჯვ. წ. 392
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 392 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 1100-იანეფი
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1109 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1100 წანას.
გჷმოგონებეფი, მეგორაფეფი
კატეგორია:
2 პირელი
2 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 92-ა დღა (ნარკი წანეფს — 93-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
მუჰამედ VI
მუჰამედ VI ბენ ალ-ჰასანი (الملك محمد السادس للمغرب, დ. 21 მარაშინათუთა 1963, რაბატი) — მაროკოშ მაფა 1999 წანაშე.
მუჰამედ VI-ქ, ალაუიტეფიშ დინასტიაშ მაფა, ჰასან II-აშ დო ჩინებული ბერბერული ტომიშ წჷმმარინაფალიშ ლალა ლატიფა ჰამუშ ფანიას დებადჷ. 1999 წანაშ 23 კვირკვეშახ მაფასქირი რდჷ, მუამუშიშ ღურაშე მუსხირენ სათშა გჷნირთჷ მაროკოშ 23-ა მონაქრო (მა-3 მაფა) ალაუიტეფიშ დინასტიაშე, ნამუთ მაროკოს მართჷნს 1666 წანაშე.
მუჰამედ VI-ს ჸუნს ალმასქუ ლალა სალმა დო ჟირი სქუა: ხვისტაშ მონძე მულაი ჰასანი, ნამუქჷთ 2003 წანას დებადჷ დო 2007 წანას დჷაბადებჷ ცირასქუა ლალა ჰადიჯა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაროკოშ მაფეფი
სტალაგმიტი
მინი|200პქ|სტალაგმიტი „მაზაკვალიშ კითი“ კარლსბადიშ გჷმოფაქვილს, [[ააშ]] სტალაგმიტი (σταλαγμίτης – ჭვათი) — მინერალური ჭვათეფშე (თარო კირშე) აკოქიმინელი კონუსებური წჷმნარდუ, ნამუთ ეპონილი რე გჷმოფაქვილიშ ჯინჯშე ვერტიკალურო.
ასე არძაშე დიდი სტალაგმიტი მეგორაფილი რე გჷმოფაქვილ ლას ვილასის, კუბა. თიში სიმაღალა 63 მეტრა რე. სიდიდათ მაჟირა სტალაგმიტი 35,6 მეტრა რე დო თინა იდვალუაფუ სლოვაკეთიშ გჷმოფაქვილ ბუზგოს.
თშნეშე ქოძირით
კატეგორია:სპელეოლოგია
ჯვ. წ. 1110-იანეფი
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1119 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1110 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
კუხეში
კუხეში — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, საჩინოშ თემს, იდვალუაფუ წყარმალუ ინწრაშ (წენწყარიშ მარძგვანი ნადუ) კვარჩხან ძგას. ზუღაშ დონეშე 220 მეტრას, წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 10 კილომეტრით, ჯვრშე (უხოლაში რკინაშშარაშ გიორენჯი) 6 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 355 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 393
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 393 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
არტისტი
მინი|არტისტეფი სცენას არტისტი, ვარდა როლიშ მასრულებერი — ადამიერი, ნამუთ დრამატულ ნაწარმეფს ლაჸაფენს ვარდა ასრულენს როლს. თარო, თე ტერმინი თინეფშოთ გჷმირინუაფუ, მით კინოს, სატელევიზიო გჷნოჩამეფს, თეატრის ვარდა რადიო გჷნოჩამას გიშმურსჷნ. თაშნეშე არტისტეფი შილებე ჯოხოდან შოშეშ არტისტეფს ხოლო. დრამატული როლეფიშ ლაჸაფიშ მოხ, თაშნეშე არტისტეფი შილებე იბირდან ვარდა ხანდენდან ხვალე რადიოს ვარდა ფილმეფს ახონარენდანინ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ართუაფაშ ინდუსტრიაშ პროფესიეფი კატეგორია:როლიშ ლაჸაფი კატეგორია:თეატრალური პროფესიეფი
ემილიო ესტევესი
ემილიო ესტევესი (Emilio Estevez; 2 მესი, 1962) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებულიე თით, ნამჷ-და რე ართ-ართი საუჯგუშო არტისტი, ნამუთ დღას ვაჸოფე ნომინირაფილი ოსკარს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ჯვ. წ. 1120-იანეფი
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1129 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1120 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
კახუატაშ მუნიციპალიტეტი
კახუატაშ მუნიციპალიტეტი (Cajuata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინკისივიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 6 802 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 697 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
აკვილია
აკვილია (Aquileia) — ჯვეშრომაული ნოღა ამდღანერ იტალიას. იდვალუაფუ ადრიატიკაშ ზუღაშ გოხოლუას, ლაგუნეფიშ ოძგალეს, ზუღაშე დოხოლაფირო 10 კმ-იშ დოჩლითაფათ. გოკიდილი რე წყარმალუ ნატისოს, ნამუქჷთ რომაული პერიოდიშე მოჸუნაფილი მუსხირენშა დითირუ გეზა. ამდღარშო აკვილია ჭიჭე ნოღა რე, 3 500 მახორუთ (2009), მარა ანტიკურ ფარანს თინა გჷშაგორილი, დიდი ნოღა რდჷ. თეჟამო წჷმმარინუანს ოორუე იტალიაშ ართ-ართ თარ არქეოლოგიურ ობიექტის.
ისტორიულო, ნოღაქ 181 წანას დირსხუ დო გვალო მალას გოვითარაფაშ აპოგეას ქჷმიოჭირინუ, მუჟამცჷთ თიქ რომიშ იმპერიაშ უშანულამაში ნოღათ გჷნირთჷნ. თე ბორჯისჷნე, თინა შანულამი რელიგიური ცენტრი რდჷ, დიო ცისტერიანიზმიშ IV ოშწანურას, ოდო XV ოშწანურას აკვილიაშ საპატრიარქოშ რეზიდენცია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
სიუნიქიშ პროვინცია
სიუნიქი, სივნიეთი (Սյունիք) — სომხეთიშ უკიდაშ ობჟათეშე მადვალუ პროვინცია (მარზი). თის უხურგანს ვაიოცძორიშ პროვინცია ოორუეშე, აზერბაიჯანიშ ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა — ბჟადალშე, ყარაბაღი (აზერბაიჯანი) — ბჟაეიოლშე დო ირანი — ობჟათეშე. პროვინციაშ ნანანოღა რე კაპანი. შხვა შანულამი ნოღეფი დო დაბეფი რე: გორისი, სისიანი, მეღრი, აგარაკი დო დასტაკერტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ პროვინციეფი
სამბო (ეთნოგრაფიული ტერმინი)
right|thumb|350px| სამბო (zambo) — ინდიარეფ დო ნეგრეფს შქას ესვარილ ფანიეფშე გიშნაველი კათა. შხადოშახვა ქიანას დო შხვადოშხვა ბორჯის ტერმინს სამბო შხვადოშხვა შანულობა უღუდჷ. ჯვეშ ლექსიკონეფი თე ზიტყვას გუთმოთანჯუნა, მუჭოთ ნეგრიშ დო მულატ ოსურიშ ვარა ნეგრი ოსურიშ დო მულატიშ ენასვარას. ჯვეშ გუმორაგადაფა — "ზამბო", "ზამბოინი".
ლათინურ ამერიკაშ ზოხო ქიანას, ნეგრო-ინდიარული ენასვარაშე გუმნაველიშ ეიოშინალო შხვა ზიტყვეფი გიმირინუაფუდჷ: ბრაზილიას - "კაფ'უზუ"(cafuzo), მექსიკას - "ლობო" (Lobo), ჰაიტიშ რესპუბლიკას - "მარაბუ" (marabou), ჰონდურასის, ბელიზის დო გვატემალას — "გარიფუნა" (garífuna).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ანთროპოლოგია კატეგორია:ეთნოგრაფიული ტერმინეფი
ავტორიტარიზმი
ავტორიტარიზმი — მართუალაშ სისტემა, ნამუთ უნარღელჸვენს კათაშ აბსოლუტურ დოჸუნალას. მახორობაშ უშურიშქალე დოჸუნაფაშა ნჭაფაშ გეშა ავტორიტარიზმის შხირას „დესპოტიაშ“ შანულობათ ხვარენა. ავტორიტარიზმი, მუჭოთ სისტემა, თარო პოლიტიკურ სფეროს იკათუანს - თხოზუ ოპოზიციურ პოლიტიკურ პარტიეფს დო ლიდერეფს. თეწკჷმა ართო, ტოტალიტარიზმიშე გინორთი, ავტორიტარიზმი მახორობას დუდიშული მოღალუაშ ელაზჷმაფათ უმოსი ფართე არანს უტენს. თენა გიშაკერზაფილო ირაგადე ეკონომიკაშ სფეროს, მუჟანსჷთ მართუალაშ ავტორიტარული წესი მეთმიარჩქვანჷ ეკონომიკურ ლიბერალიზმის დო ვაგჷმოხურგანს კერზო სამეწარმე დო კომერციულ საქვარუას. ფრანკოშ მართუალა ესპანეთის (1939-1975) ვარ-და პინოჩეტიშ რეჟიმი რგილი ლჷმაშ პერიოდის ჩილეს (1973 წანაშე) ზუსტას მართუალაშ თეჯგურა წესიშ მინუში რე.
სქოლიო
* კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი კატეგორია:მარქსიზმ-ლენინიზმი კატეგორია:ხეშუულაფა კატეგორია:კომუნიზმი კატეგორია:ფაშიზმი კატეგორია:პოლიტიკური კულტურა კატეგორია:პოლიტიკური თეორიეფი კატეგორია:სოციალური თეორიეფი კატეგორია:სოციოლოგიური ტერმინეფი
ანტონი მარსიალი
ანტონი მარსიალი (Anthony Martial დ. 5 ქირსეთუთა, 1995) — ფრანგი მაბურთე, ოკუჩხბურთე კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ მაკათური. ნალაჸაფინა აფუ საფრანგეთიშ შხვადოშხვა ხანობურ ნაკორობუეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1995 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
3 პირელი
3 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 93-ა დღა (ნარკი წანეფს — 94-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
სტალაქტიტი
300პქ|მინი|მარჯვნივ|სტალაქტიტეფი დო სტალაგმიტეფი გჷმოფაქვილს სტალაქტიტი (Σταλακτίτης – ჭვათუა, ჭვეთ-ჭვეთო) — რე გჷმოფაქვილიშ ორგალშე კონუსიშობურ სჷმეტო გჷმოგჷნძარაფილი რიჩალი, ნამუთ გორჩქინელი რე გჷმოჭვათილი კირიანი წყარიშ ჭვათშე.
თაშნეშე ქოძირთ
კატეგორია:სპელეოლოგია
მუჰამედ ალი
thumb|მუჰამედ ალი დო [[ჯიმი ქართერი]]
მუჰამედ ალი (ინგლ. Muhammad Ali; დაბადებაშ ჯოხო: კასიუს კლეი, ინგლ. Cassius Clay; დ. 17 ფურთუთა, 1942, ლუისვილი, კენტუკი, ააშ - ღ. 3 მანგი, 2016, სკოტსდეილი, არიზონა, ააშ) — ამერიკალი ბოქსიორი რდჷ. 1960 წანაშ ოლიმპიადაშ ჩემპიონი. პროფესიონალური ტურნირეფიშ გომორძგვილი დო ჩემპიონი. ჩინებული რდჷ მუჭოთ არძაშ უდიდაში ბოქსიორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მოკრივეეფი კატეგორია:ოლიმპიური ჩემპიონეფი კატეგორია:დუნაბადი 1942
ასპრომონტეშ ერუანული პარკი
გინოზინდილი რე ზუღაშ გოხოლუას დო იკათუანს კონკეფს, ნამუეფიშ სიმაღალეფი 2 000 მეტრას ოჭირინდუანს.
პარკიშ ტერიტორიას მიარე წყარმალუ გინმოკვათჷნს. გოფაჩილი რე ჩხოლარეფიშ დო მაფურინჯეფიშ შანულამი გვარობეფი, თინეფ შქას გერი, ღუზანდარა/დიდი ღუ (ქორთ. ზარნაშო) დო თ.უ. ტერიტორიაშ უდიდაშ ნორთის დომინირენს ტყალეფი ვარა პლაჟიშ ჯალეფი, გიგიბი, უჩა ფიჭვი, ქუაშ ჭყონი, ჭუბური დო სქირონაშქაზუღაპიჯაშ ბართვონა.
მინი|250პქ|მარცხნივ|წყარგელაფუ მაეზანო
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიაშ ერუანული პარკეფი
პოპ-მუსიკა
პოპ მუსიკა, პოპი — მუსიკაშ ართ-ართი პოპულარული ჟანრი. პოპ მუსიკაშ ტექტეფი რე უმოსო ემოციური დო რიტმული.
თომას შელინგი
თომას კრომბი შელინგი (ინგლ. Thomas Crombie Schelling; დ. 14 პირელი, 1921, ოკლენდი, კალიფორნია, ააშ — ღ. 13 ქირსეთუთა, 2016, ბეტესდა, მერილენდი, ააშ) — ამერიკალი ეკონომისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის. გურაფულენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი) დო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ იელიშ უნივერსიტეტის დო მერილენდიშ უნივერსიტეტის (კოლეჯ-პარკი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1921 კატეგორია:ნაღურა 2016
ჯვ. წ. 1130-იანეფი
მოლინეფი
კატეგორია:
ჯვ. წ. 394
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 394 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კარიბიშ ზუღა
thumb|250px|right|კარიბიშ ზუღა მინი|250პქ|კარიბიშ ზუღაშ ოძგაშეს დვალირი [[მაიაშ ცივილიზაცია|მაიაშ ნოღა ტულუმი. მექსიკა, კინტანა-როო]] კარიბიშ ზუღა — ტროპიკული ზუღა ბჟადალუ გვერდსფეროს, ატლანტიშ ოკიანეშ ნორთი, მექსიკაშ ჸუჯიშ ობჟათეშე. ობჟათეშე იხურგუ ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტით, ბჟადალუშე ცენტრალური ამერიკაშ რეგიონით, დო ოორუეშე დო ელახშე ანტილეფით: დიდი ანტილიშ კოკეფით — კუბა, ჰაიტი, იამაიკა დო პუერტო-რიკო ოორუეშე, დო მორჩილი ანტილიშ მიარერცხუამი კოკეფით ელახშე. კარიბიშ ზუღა, ელჷ-მოლჷ კოკეფით დო ოძგაშეეფით ჩინებულიე მუჭოთ კარიბეფი.
კარიბიშ ზუღა ართ-ართი უდიდაშ წყითე წყარიშ ზუღა რე 2 754 000 კმ² ფართობით. ზუღაშ არძაშე ტომბა ჭურჭულიე კაიმანიშ რღამილი იამაიკა დო კუბაშ შქას (7 686 მ).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკა კატეგორია:ატლანტიშ ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:ზუღეფი ანბანიშ მეჯინათ
ვულკანოლოგია
ვულკანოლოგია რე დისციპლინა ნამუთ გურაფულენს ვულკანეფს, ლავას, მაგმას დო ვულკანიწკჷმა მერსხილ შხვა გეოლოგიურ, გეოფიზიკურ, გეოქიმიურ პროცესეფს. ტერმინი ვულკანოლოგია ეჭოფილი რე ლათინური ზიტყვა ვულკანუსიშე. ვულკანუსი რდჷ დაჩხირიშ ღორონთი რომაულ მითოლოგიას. ვულკანოლოგი რე სპეციალობათ გეოლოგი, ნამუთ ირკვიენს ვულკანეფიშ ფორმაციას, ბაძაძეფს დო შხვა.
სოსო კოპალიანი
სოსო კოპალიანი (დ. 7 კვირკვე, 2006) — ქორთუ მობურთე. საქორთუოშ ოკუჩხბურთე კლუბ „ტორპედო ქუთაისიშ” მეკარე.
4 პირელი
4 პირელი (აპრილი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 94-ა დღა (ნარკი წანეფს — 95-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
რედ-რივერი (კენტუკიშ ნადუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კენტუკიშ წყარმალუეფი კატეგორია:კენტუკიშ ნადუეფი
ჯვ. წ. 1140-იანეფი
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 1149 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 1140 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
ქარუნი
ქარუნი — წყარმალუ ირანს, შატ-ელ-არაბიშ კვარჩხან ნადუ. იჭყაფუ ზარდქუჰიშ გვალას, ზუღაშ დონეშე 2200 მ. სიმაღალას. გიშმურს ნოღეფს: შუშტარი, აჰვაზი, ხორემშეჰრი. წყარმალუშ სიგინძა რე 950 კმ. ღანჩოშ ფართობი 65,230 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: დეზი დო კუჰრანგი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ირანიშ წყარმალუეფი
მათანგალი
მათანგალი, თარჯიმანი — სპეციალისტი, ნამუშ საქვარუა თანგუას, ანუ ინფორმაციაშ (ტექსტიშ, მეტყველებაშ) ართი ნინაშე მაჟირაშა გინოჸონაფას გურიშხონარენს. ნათანგაშ სახეშ მეჯინათ, ქორთულ ნინას ართიანშე გჷთმორთუნა: მათანგალს — ადამიერშე, ნამუთ ნაბეშტა ტექსტიშ თანგუათ რე დოკაფილი დო თარჯიმანს, ნამუშ სპეციალიზაცია ზეპირი მეტყველებაშ თანგუა რე.
რესურსეფი ინტერნეტისი
კატეგორია:პროფესიეფი
ლიხიშ ქჷნდჷრი
right|thumb|140px|რიკოთიშ გვირაბი ლიხიშ ქჷნდჷრიშ თუდო ლიხიშ ქჷნდჷრი, სურამიშ ქჷნდჷრი, კავკაციონიშ დო მორჩილი კავკაციონიშ გვალეფიშ სისტემეფიშ მიმარსხუაფალი სუბმერიდიანული ქჷნდჷრი, ნამუთ საქორთუოს გეოგრაფიულო რთჷნს ბჟაეიოლ დო ბჟადალ ნორთეფო (ჯვ. წყუეფით "ლიხთიმერო" დო "ლიხთამერო"). ლიხიშ ქჷნდჷრი რე კასპიაშ დო უჩა ზუღეფიშ წყარგჷმართალი. შქა მუნაკვათა ტექტონიკურო ორხველჷ ძირულაშ კრისტალურ მასივს, ოორუე - კავკაციონს, ობჟათე - მორჩილ კავკაციონს. ქჷნდჷრიშ სიგინძა ერწოშ ჸალაიბონშე ლომისმთაშა 102 კილომეტრი რე. აბსოლუტური სიმაღალა ითირუ 900-2471 მეტრაშ ფარგალეფს შქას. ლიხიშ ქჷნდჷრს იდვალუაფუ კონკეფი: ალხაშენდა (2319 მ), რიბისი (2470 მ), ბილურთა (2166 მ), რუსთავი (1926 მ), ლოხონი (1925), შვილდისი (1443 მ), კაპრებისმთა (1177 მ), ედისჯვარი (1320 მ), საბუეთი (1248 მ), წაქვა (1220 მ), ვირიგვერდი (1644 მ); უღელტეხილეფი: ჯვარი (936 მ), რიკოთი (999 მ), ფონა დო შხვა.
ლიხიშ ქჷნდჷრი ლაჸაფენს კლიმატგჷმართალიშ როლს, მარა კოლხეთიშ დო ბჟაეიოლ საქორთუოშ კლიმატურბოტანიკური ოლქეფიშ თანჯა ვემეჸუნს წყარგჷმართალს, მეჸუნს ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ კართეეფს. ქჷნდჷრიშ უმეტაში ნორთი ფართოფურცელამი ტყათ რე გოქუნელი (ჭყონი, ცხიმური, ჭუბური, წიფური). ძგაში ოორუე დო ობჟათე ნორთეფს ლირსამი (წიწვამი) ტყალეფი ხოლო რე. სუბალპური დო ალპური დოლოეფი ხვალე ქჷნდჷრიშ ძგაშ ოორუე ბოლოს რე (გვალეფი რიბისი დო ალხაშენდა). შხვა უტყალე საგანოეფი ანთროპოგენური ბადებაშ (წარმოშობაშ) რე. ქჷნდჷრს გოჸონაფილი რე ორკინაშშარე დო ოავტომობილე რიკოთიშთუდონი გვირაბეფი. ქჷნდჷრს გინმუურს ხაშურ-ზესტაფონიშ დო გომ-საჩხერეშ ოავტომობილე შარეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ჯვ. წ. 395
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 395 წანა.
ნაღურა
კატეგორია: