cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მოჰამედ სალაჰი
მოჰამედ სალაჰი (محمد صلاح; დ. 15 მანგი 1992, ბასიუნი, ეგვიპტე) — ეგვიპტარი მობურთე, ოკუჩხბურთე კლუბი ლივერპულიშ დო ეგვიპტეშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გემანთხაფალი. ეგვიპტეშ ნაკორობაშ ისტორიას საუჯგუშო ბომბარდირეფიშ ხუთულშა მიშმურს.
მუშ ქიანას საირიქანო არენას მარდუ ხანიშე წჷმარინუანს, ოკათუდჷ 2011 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი ახალნორდი ნაკორობეფს შქას დო 2012 წანაშ კუჩხბურთი ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს.
პიჯული რინა
მოჰამედ სალაჰიქ ფანია აკოქიმინუ 2013 წანაშ 17 ქირსეთუთას (ჩილიშ ჯოხო — მაგი). 2014 წანს შეძინეს ცირასკუაქ, ნამუსჷთ ნოღა მექაშ პატიოცემელო მექა გიოდვეს. მოჰამედ სალაჰი რელიგიათ მუსულმანი რე დო მუში დორხველ გოლეფს შხირას სუჯუდიშ რსულებათ ეთმეშანენს.
სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტეშ მობურთეეფი კატეგორია:ეგვიპტეშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა კატეგორია:აფრიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
ალტიმეტრი
thumb|ალტიმეტრი ალტიმეტრი (altus „მაღალას“) — სიმაღალაშ ოზჷმალი ხეჭკუდი, ნამუთ თარო გჷმირინუაფუ საავიაციე ოფურჷნალი აპარატეფშე (ფურინჯეფშე, აეროსტატეფშე დო შხვა) სიმაღალაშ ოზჷმალო. საპილოტაჟე-სანავიგაციე სისტემაშ აკმადგინალი ნორთი, ნამუთ ოფურჷნალი აპარატიშ ეკიპაჟის საშუალებას არზენს, ნამჷ-და ზუსტას დადგინას მუში სიმაღალა გჷნაფურჷნალ ჟინპიჯშე (სქირონაშ ვარდა წყარიშ).
კატეგორია:ოზჷმალი ხეჭკუდეფი კატეგორია:ავიაცია
269
კატეგორია:
270
კატეგორია:
271
კატეგორია:
პიტერ ნაური
პიტერ ნაური (დან. Peter Naur; დ. 25 გჷმათუთა, 1928, ფრედერიკსბერგი, დანია — ღ. 3 ღურთუთა, 2016, ჰერლევი, დანია) — დანიარი ინფორმატიკოსი, ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატი.
ბიოგრაფია
პიტერ ნაური გურაფულენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. დუდშე ასტრონომიათი რდჷ დაინტერესებული დო ოდოქტორე დისერტაცია ხოლო ასტრონომიას თხილუ, 1957 წანას. უკულიან წანეფს ინტერესეფიშ სფერო დითირუ დო ინფორმატიკათ დეინტერესჷ. 1959-1969 წანეფს ნაური მუშენდჷ დანიური კომპიუტერული კორპორაცია - Regnecentralen-ის. ჸათე პერიოდის ნაური მუშენდჷ ნილს ბორიშ ინსტიტუტის დო დანიაშ ტექნიკური უნივერსიტეტის ხოლო, სოდეთ ლექციეფს კითხულენდჷ. 1969-1998 წანეფს ნაური რდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ ინფორმატიკაშ პროფესორი. პიტერ ნაურიშ ომენცარე რკვიებეფიშ სფერო რდჷ: კომპიუტერული პროგრამეფიშ დო ალგორითმეფიშ დიზაინი დო სტრუქტურა, თაშნეშე პროგრამული ინჟინერია დო პროგრამული არქიტექტურა.
პიტერ ნაური რდჷ პრესტიჟული ტიურინგიშ პრემიაშ დო კომპიუტერული ტექნიკაშ პიონერიშ პრემიაშ ლაურეატი. ნაურიშ ოსური რდჷ ამერიკალი ინფორმატიკოსი კრისტიანე ფლოიდი. ნაურიქ ღურუ 2016 წანაშ 3 ღურთუთას, 87 წანერქ. ნაური რე შხვადოშხვა მენცარული პუბლიკაციეფიშ, წინგეფიშ დო სტატიეფიშ ავტორი. თიში ნაჭარეფი ინფორმატიკაშ გარდა ორხველუდჷ ასტრონომიას, კლასიკური მუსიკას, გონათაფას დო ფსიქოლოგიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ინფორმატიკოსეფი კატეგორია:ტიურინგიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1928 კატეგორია:ნაღურა 2016
272
კატეგორია:
273
კატეგორია:
Ҟ
thumbnail|right|ასო|ბმული=Special:FilePath/CYRILLIC_LETTER_KA_WITH_STROKE.PNG Ҟ, ҟ ( IPA=qʼ; ) — კირილური ანბანიშ ასო.
უნიკოდეფი
Ҟ: U + 0 4 9 E ҟ: U + 0 4 9 F
HTML კოდეფი
Ҟ: & # 1 1 8 2; & # x 0 4 9 E ҟ: & # 1 1 8 3; & # x 0 4 9 F
რესურსები ინტერნეტის
კატეგორია:კირილიცა
სახწორი
სახწორი — ხეჭკუდი, ნამუთ გჷთმოთანჯუნს რსხულეფიშ მასას თინეფშა მოქიმინჯე სიმონკაშ ჭყანაშ გოლინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოზჷმალი ხეჭკუდეფი
275
კატეგორია:
კრაკენიშ ზუღა
250px|მინი|კრაკენიშ ზუღა (ფერეფი ვარე ზუსტი). რადიოლოკაციური სინთეზირაფაშ აპერტურაშ ფოტოგრაფია კრაკენიშ ზუღა — სითხეშ უდიდაში ღანჩო სატურნიშ ალმაშარე ტიტანიშ ჟიდოხის. 2008 წანას მიოგორუ კოსმოსურ ხვამარდ კასინიქ; ჯოხოქ გიადუ ნორვეგიული მითოლოგიაშ ზუღაშ მონსტრიშ, კრაკენიშ პატიოჩამალო.
ეჭარუა
კრაკენიშ ფართობი 400 000 კმ²-იე დო მერჩქინელიე სითხეშ უდიდაშ ღანჩოთ ტიტანიშ ოორუე პოლარულ რეგიონს. მაქსიმალური სიტომბა საეგებიოთ 160 მეტრიე, 1,5 სმ სიმაღალაშ დუდთხჷთხჷ კაპილარული პოპორეფი — 0,7 მ/წმ სიჩქარათ გინიარდგილებუ. მუში, მუჭოთ ნოშქერწყარბადიშ (ჯინჯიერო ოწჷმაია მეთანი) ზუღაშ სტატუსიქ რადარული ფოტოგრაფიაშ რზათ გითანჯჷ. საეგებიოთ, კრაკენიშ ზუღა დიხაუჩაშ კასპიაშ ზუღაშე დიდიე.
ზუღას იდვალუაფუ კოკი — მაიდა-ისნულა. შილებე, ნამჷ-და კრაკენიშ ზუღა ჰიდროლოგიურო მერსხუაფილი რდას ტიტანიშ მაჟირა უდიდაშ ზუღაწკჷმა — ლიგეიაწკჷმა.
ართ აბანს, ზუღა დოხოლაფათ 17 კმ სიგანაშახ იინწრებუ დო გიბრალტარიშ საროტიშ ზჷმას იღენს; თე აბანს კრაკენიშ ხორხის უძახჷნა დო საეგებიოთ, თექ შანულამი მალობეფიე. ტიტანიშ ორბიტული ექსცენტრიულობა შილებე გოპიჯალანდას ზუღაშ 1-მეტრიან მორიეფს 0,5 მ/მრქ სიჩქარათ, თაშნეშე მორიეფსჷთ.
სამუმალოთ, NASA-შ დო ევროპაშ კოსმოსური სააგენტოშ ართობური, სატურნიშ სისტემაშ მისიაშ ფარგალეფს, კრაკენიშ ზუღას გეგმილიე ზონდიშ დოხუნაფა, ნამუთ აკიგურუანს მუშ აკოდგინალუას, სიტომბას დო შხვა მიარე მახასიათაფალს.
სქოლიო
კატეგორია:ტიტანიშ ტობეფი
276
კატეგორია:
შტანგენცირკული
შტანგენცირკული (გერმ. Stange - ?) — მონწყილობა ვარდა ხეჭკუსი, ნამუსჷთ დინოხოლენი დო გალენური ზჷმეფიშ ეიოჭოფალო გჷმირინუანა. შტანგენცირგული ზჷმაშ მილიმიტრიშ ნაოშალიშ სიზუსტათ ეჭოფუაშ საშუალებას ირზენს.
კატეგორია:ოზჷმალი ხეჭკუდეფი
გიორგი დანელია
გიორგი დანელია (დ. 25 მარაშინათუთა, 1930, ქართი; — ღ. 4 პირელი, 2019, მოსკოვი, რუსეთი) — ქორთუ დო რუსი კინორეჟისორი, ჩინებული რე მუში „ნარღიამი კომედიეფით“, მუჭოთ კინ მუს უჯოხოდჷ დორხველი ნახანდეფშა.
გურაფულენდჷ მოსკოვიშ არქიტექტურულ ინსტიტუტოს დო ართი პერიოდი არქიტექტორო მუშენდჷ. თიში ფილმი „მა გილურქ მოსკოვს“ ნიკიტა მიხალკოვიშ კათაფათ ხრუშჩოვიშ გეტიბაფაშ პერიოდიშ ართ-ართი არძაშე დჷმახასიათაფალი ეჭარუა რე. დანელიაშ არძაშე პოპულარული ფილმეფი რე „მიმინო“ (1977), ქორთუ პილოტიშ დუდგინალიშ გეშა მოსკოვს, დო „დამორჩილიშ მარათონი“ (1980), მათანგალშე, ნამუთ ჩილს დო შურიმშინეშ შქას ჟირ-დაჩხირს შქას რე. 1986 წანას თიქ გჷნიღჷ ვართფერ ედომუშამი მენცარულ ფანტასტიკა „ქინ-ძა-ძა“.
დანელიაშ ფილმეფს დახე ირო მუკმორჩქინდუ თიშ ჩილი ლიუბოვ სოკოლოვა, ნამუთ გინესიშ წინგიშა რე მიშაჸონაფილი, არძაშე მიარერიცხუამი გინოღალეფით კინოშ ისტორიას, დო თაშნეშე თიშ მაჸალე ევგენი ლეონოვი. დანელიას ოკათე არტისტიშ წოდებაა მიაჩჷ 1990 წანას.
მოგვიანაფათ დანელია კინორეჟისორ გალინა იურკოვაშ იგურგინჷ; მუსხირენ ანიმაციურ პროექტის ოკათუდჷ დო რუსეთიშ კინოაკადემიაშით რინაშული მენაჭირჷნაფეფშო ოპატიე ჯილდო მეჩჷ.
გიორგი დანელიაქ 2019 წანაშ 4 პირელს, 88 წანაშ ხანს ღუეჷ, მოსკოვს.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 25 მარაშინათუთა კატეგორია:ნაღურა 4 პირელი კატეგორია:ქორთუ კინორეჟისორეფი  კატეგორია:ქართიშ საპატიე მენოღალეეფი (1984) კატეგორია:მოსკოვს ნაღურეფი
ერ-რაშიდია
ერ-რაშიდია (الراشيدي) — ნოღა მაროკოს, ნამუთ იდვალუაფუ დრაა— ტაფილალეტიშ რეგიონს, ქიანაშ ბჟაეიოლშე. ნოღა იდვალუაფუ კჷნ თე ჯოხოდვალაშ პროვინციას. კინოხ ჩინებული რდჷ მუჭოთ N Ighram Ksar Es Souk Souk. ნოღაშ ბჟაეიოლშე დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ მაროკო-ალჟირიშ სახენწჷფო ხურგა.
ჰიჯრა (კალენდარი)
მინი|ისლამური კალენდარი, მაფა ხალიდიშ აეროპორტიშ შტამპის. ჰიჯრა (არაბ. هِجْرَة – გჷნოხორაფა, გჷნოლაფა, ემიგრაცია) — მუსლიმურ ქიანეფს გოფაჩილი კალენდარიშ ჯოხოდვალა. ხალიფა უმარ I-აშ ბორჯის (634-644) ჰიჯრა გჷმოცხადაფილი რდჷ მუსლიმური წანეფიშეჭარუაშ დაჭყაფურო (მუსლიმური ერა). ჩინებული რე თუთაშ დო ბჟაშ ჰიჯრაშ კალენდარეფი. თუთაშ კალენდარი გოფაჩილი რე არხო დო შქა ბჟაეიოლიშ მუსულმანურ ქიანეფს, ბჟაშ – ირანს, ავღანეთის, თურქეთის. ჰიჯრაშ თუთაშ კალენდარიშ მაართა დღა რე 622 წანაშ 16 კვირკვე (მუსლიმური ტრადიციაშ მეჯინათ, მაჰმადიშ დო თიში გემაჸვენჯეფიშ (მუჰაჯირეფიშ) მექაშე მედინაშა გჷნოხორაფაშ თარიღი), ბჟაშ კალენდარიშ – 20-21 მელახი (აფუნიშ ბუნიობაშ ბორჯი). მუსლიმურ თუთაშ წანმოწანას 354 დღა რე, თუთას – 29-30 დღა. ჰიჯრაშ კალენდარიშ დღლეფი 11-12-ით კუნტა რე საარძოთ გოფაჩილ გრიგორიანული კალენდარიშ დღალეფშე დო თეშ გეშა ირ 33 წანმოწანას ბღებულენთ ართი წანაშ გჷნორთას. ჰიჯრაშ წანეფიშ გჷნოჸონაფა გრიგორიანულშა დო პიჯაშოთ შილებე სპეციალური ფორმულეფით ვარდა ტაბულეფიშ საშუალებათ.
ერ-რაშიდია
კატეგორია:მაროკოშ ნოღეფი
ჰიჯრა (კალენდარი)
ლიტერატურა
კატეგორია:კალენდარი
ჰარისონ ფორდი
ჰარისონ ფორდი (Harrison Ford) — ამერიკალი არტისტი დო პროდიუსერი. ჩინებული რე „მურიცხული ლჷმეფიშ“ დო ინდიანა ჯოუნსიშ სერიეფს სრულებური როლეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1942
ფხენიანი
ფხენიანი (평양 직할시, 平壤直轄市, კორეული კითხირით - ფიონგიანგი) — ოორუე კორეაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უშხუაში ნოღა. იდვალუაფუ წყარმალუ ტედონგანის. 2008 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 255 388 ადამიერს. 1946 წანას ფხენიანქ ობჟათე ფხენიანიშ პროვინციაშე გეგშერთჷ. იმართუ ბონი მართუალაშ პრინციპით, პროვინციული ნოღაშნერო დო ვართ სპეციალური ნოღაშ სტატუსით, მუჭოთ თენა სეულიშ შვანს რე.
სქოლიო
კატეგორია:ოორუე კორეაშ ნოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
ბენი-მელალი
კატეგორია:მაროკოშ ნოღეფი
277
კატეგორია:;
278
კატეგორია:
279
კატეგორია:
281
კატეგორია:
280
კატეგორია:
ოსკარ აიზეკი
ოსკარ აიზეკ ერნანდეს ესტრადა (ჩინებული, მუჭთ ოსკარ აიზეკი, დ. 9 მელახი 1979)  — ამერიკალი არტისტი დო მუსიკოსი. თინა ჩინებული რე ფილმეფშე „ლუინ დეივისიშ დინახლე“ დო „მანქანაშე“ გასახიერებული როლეფით. 2015 წანაშ ფილმის „მურიცხული ლჷმეფი: ნძალა კურცხუ“ თინა არსულენს პო დემერონიშ როლს.
ბუენდოვიშ ტიოზი
ბუენდოვიშ ტიოზი (Pustynia Błędowska) — პოლონეთიშ უკაბეტაში ტიოზი (32 კმ²), ნამუთ იდვალუაფუ სილეზიაშ დო ვიზინიშ ქჷნდჷრეფიშ ხურგის.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთიშ ტიოზეფი კატეგორია:ევროპაშ ტიოზეფი
282
კატეგორია:
283
კატეგორია:
კლაიდ ტომბო
კლაიდ უილიამ ტომბო (ინგლ. Clyde William Tombaugh; დ. 4 ფურთუთა, 1906, სტრიტორი, ილინოისი, ააშ — ღ. 17 ღურთუთა, 1997, ლას-კრუსესი, ნიუ-მექსიკო, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი. 1930 წანას ტომბოქ მიოგორუ პლანეტა პლუტონს - მაართა ასტრონომიული ობიექტის კოიპერიშ ორტყაფუს. 2006 წანაშახ პლუტონი პლანეტათ იკოროცხუდჷ, მარა უკულ თიქ კლასიფიცირებულქ იჸუ მუჭოთ ჯუჯა პლანეტაქ. თაშნეშე, ტომბოქ მიოგორუ შხვადოშხვა ასტეროიდეფს.
კლაიდ ტომბოქ ასტრონომიათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. გურაფულენდჷ კანზასიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ ბაკალავრიშ დო მაგისტრიშ ხარისხი ასტრონომიას. მუშენდჷ ლოუელიშ ობსერვატორიას, ოორუე არიზონაშ დო ნიუ-მექსიკოშ შტატიშ უნივერსიტეტეფს.
კლაიდ ტომბოშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი პლანეტა მოროხის დო ართი ასტეროიდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
ზურაბ ჟვანია
ზურაბ ჟვანია (დ. 9 ქირსეთუთა, 1963, ქართი — ღ. 3 ფურთუთა, 2005, ქართი) — ქორთუ პოლიტიკოსი, საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი 2004 წანაშ 17 ფურთუთაშე 2005 წანაშ 3 ფურთუთაშ. საქორთუოშ სახელნწჷფო მინისტრი 2003-2004 წანეფს, საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდე 1995-2004 წანეფს. კატეგორია:ნაღურა 2005 კატეგორია:დუნაბადი 1963 კატეგორია:საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მადუდეეფი
გულიმიმი
გულიმიმი (كلميم) — ნოღა მაროკოს, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათეშე, შხირას უჯოხონა ტიოზიშ კარმინალი (ტიოზიშ ონიშოლი). ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 117 998 ადამიერს (2014). გულიმიმ-უედ-ნუნია რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ იდვალუაფუ მაროკოშ ობჟათეშე (სუს-მასა-დრააშ რეგიონიშ ობჟათეშე) დო ბჟადალი საჰარაშ ოორუეშე. ართ-ართი შანულამი არქემეფიშ ოვაჭარე აბანი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაროკოშ ნოღეფი
კევინ ბეიკონი
კევინ ნორვუდ ბეიკონი (Kevin Norwood Bacon; დ. 8 მანგი 1958, ფილადელფია, პენსილვანია, ააშ) — ამერიკალი კინოარტისტი, რეჟისორი დო პროდიუსერი. თინა ორქოშ გლობუსიშ დო კინოარტისტეფიშ გილდიაშ ჯილდოშ გომორძგვილი რე, ხოლო ემიშ პრემიაშ ნომინანტი.
შხვადოშხვა ბორჯის ოლაჸაფექ აჸუ ჰოლივუდიშ მურიცხეფწკჷმა: ჯეკ ნიკოლსონწკჷმა, რობერტ დე ნიროწკჷმა, ბრედ პიტწკჷმა, ტომ კრუზწკჷმა, შონ პენწკჷმა, ტომ ჰენქსწკჷმა, მერილ სტრიპწკჷმა, ჯულია რობერტსიწკჷმა დო თ.უ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1958
285
კატეგორია:
ბაღიშ მუჸი
ბაღიშ მუჸი, თაშნეშე ინღვა, ხვამფა (Rubus idaeus) — ვარდიშობურეფიშ ფანიაშ ჩანარი. ფურცელმაცჷმე ბართვოდიარე რე, ნამუშ სიმაღალე 1-3 მეტრშახ ონჭუ. ჩანარიშ დიხაშგიმენი ნორთი მიარეწანამი ფესვეტი რე, დიხაშჟილენი — ართ- დო ჟირწანიანი წვანე, ჭითა დო იაიაშფერი შეჸელი რე, ნამუთ შხვადოშხვა სიდიდაშ დო ფორმაშ ქაცუეფით რე ფორილი. ფურცელი სუმჸუჯა ვარდა სუაშნერი რთული რე, პირი — ჟირსქესიანი, ჩე, გუმნაღელი — კენკარი, ფერო ჸვინთელი, ჭითა დო რუმე დაცხფერიში. ჩანარი იმიარებუ თასით (ახალი ჯიშიშ მიოღებელო) დო ვეგეტატიურო. ჩინებული რე ბაღიშ მუჸიშ 120-შე უმოსი გვარობა. ირდიხას რე ფართას გოფაჩილი. ჩანარს გჷმირინუანა ოჭკომალო, ლადირო დო გჷნომუშებულო. მედიცინას სქირაფილ გუმნაღელიშ ნახაშა უფუმანტინე საშუალება რე.
აკვატორია
thumb|250px|right|ნახოდკაშ ჸუჯიშ აკვატორია — მიოჯინი კოსმოსიშე აკვატორია (aqua-შე — წყარი, territorium — ტერიტორია) — წყარიშ ჟინპიჯიშ ნოკვეთი, ნამუსთ ელმოლშე ომძღჷ ორთაშობური, ხელუანური ვარდა პიჯობური ხურგეფი.
ბაღიშ მუჸი
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდიშობურეფი კატეგორია:ხილი
აკვატორია
უციოთ გეგშაფრთათ ოკო:
ონიშოლიშ აკვატორიაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს ოწყარე მიოულარეფი, რეიდი დო დინოხოლენი ზუღაშ კარეფი ვარდა ღანჩოეფი, ნამუშ თანჯეფს იდვალუაფუ ანკარიეფი დო სოდე მეურს ხვამარდეფიშ ხარგუა დო გჷმოხარგუა.
ონიშოლეფიშ აკვარორია ონინალჷ:
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:წყაროჩუაშეეფი
286
კატეგორია:
პორტ-მორსბი
პორტ-მორსბი, თაშნეშე პორტ-მორზბი (Port Moresby, ტოკ-პისინი Pot Mosbi) — პაპუა-ახალი გვინეაშ ნანანოღა. მახორობა, 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, 318 128 ადამიერს აკმადგინანდჷ. პორტ-მორზბი იდვალუაფუ კოკი ახალ გვინეას.
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეაშ ნოღეფი კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
მარკ სტრონგი
მარკ სტრონგი (Mark Strong; დაბადებაშ ჯოხო მარკო ჯუზეპე სალუსოლია დ. 5 მარაშინათუთა, 1963, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი. ნალაჸაფინა აფუ შხვადოშხვა ჩინებული ფილმის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
287
კატეგორია:
შხვაშ თური აგენტეფიშ კანონი (რუსეთი)
მინი|ადამიერს ხეს უკებჷ მუკნაჭარა „რუსეთიშ საუჯგუშო ადამიერეფი შხვაშ თურ აგენტეფო გჷნირთეს. თენა რე ხეშუულობაშ ონჯღორე.“ რუსეთიშ შხვაშ თური აგენტეფიშ კანონი (иностранный агент) — რეპრესიული, ადამიერიშ ნებეფიშ აკმარცუაფალი კანონი, ნამუთ რუსეთის მიღეს. კანონი თხულენს, ნამჷ-და არძა ადამიერი ვარ-და იურიდიული პიჯი, ნამუეფჷთ რუსეთიშ ხურგაშ გალეშე ღებულენს „ალარინას“ ვარ-და რე „გაულაშ გიმე“ დერეგისტრირას ომანგე რეესტრის დო დუდ გეგმიცხადას შხვაშ თურ აგენტო. რეგისტრაციაშ უკული ფიზიკური ვარ-და იურიდიული პიჯი დოჸუნს გეძინელ აუდიტის დო ოვალჷ არძა დორხველ პუბლიკაციას გუკეთას 24-აწნონჯღვერა, ნამუსჷთ ეშანილი რე პუბლიკაციაშ ავტორიშ „შხვაშ თურ აგენტალა“.
ფრაზას „შხვაშ თური აგენტი“ (иностранный агент) ჸონიერი რსხუ უღჷ კომუნისტური პერიოდიშ ტერმინოლოგიაწკჷმა დო თიში გჷმორინაფა ძალამ ოდებელი რე. ვენეციაშ კომისიაშ დუნასქვიშ მეჯინათ, კომუნისტურ პერიოდის გჷმორინაფილ ტერმინოლოგიაშ დორთა სტიგმას მეთმუჭაბუანს ომენოღალე ჯარალუაშ ორგანიზაციეფს, აფარჩაკენს თინეფიშ რეპუტაციას დო შანულამო მუთმოჩალუნს თინეფიშ საქვარუას. ვენეციაშ კომისია, თაურეშე გიშნაველი, ტერმინიშ გეშა ვარებაშ მოხუჯე რე. კანონი კონწარო გააკრიტიკეს მუჭოთ რუსეთის, თაშნეშე ოერეფოშქაშე დონეშა, მუჭოთ ადამიერიშ ნებეფიშ აკმარცუაფალი დო რუსეთის ომენოღალე ჯარალუაშ დო პრესაშ დუდიშულაშ მანჩალარო გჷმორინაფილი ინსტრუმენტი, გიშაკერზაფილო ვლადიმერ პუტინიშ აწმარენჯი ბუნეფშო.
საქორთუო
2022 წანას, მამართალ ქორთულ ორცებაწკჷმა დახოლებურ ანტიბჟადალურ ყარაფიქ „კათაშ ჭყანაქ“ (ქორთ. „ხალხის ძალა“) „შხვაშ თური გაულაშ აგენტეფშენ“ კანონპროექტი დაინიცირჷ.
თინეფიშ დჷნაინიცირა კანონით, „შხვაშ თური გაულაშ გოჭვირაფაშ უნარღელჸუაშ ღანკით“, გიჭყაფუ „შხვაშ თური გაულაშ აგენტეფიშ“ რეესტრი, სოდე დერეგისტრირებუ არძა თი ვაიმეწარმეე იურიდიული პიჯი დო მედიამეშქაშალა, ნამუეფიშ მიშნაველიშ 20 პროცენტშე უმოსი იფინანსებუ შხვაშ თური ნძალეფიშით.
2023 წანას, ნედ პრაისიქ, აშშ-იშ სახენწჷდო დეპარტამენტიშ სპიკერქ, აშონთაფა გიმოხანტჷ რუსული კანონპროექტიშ საქორთუოს ინიცირაფაშ გეშა. თიში გჷნაცხადით, კანონი გეგშაჸათანს დო ნინას ქენუჸოთანს ოხორინელ ხმას საქორთუოშ მენოღალეეფს, ნამუეფჷთ მუნეფიშ ჯარალუაშო უჯგუში მუმალიშ გაჭყაფალო მოღალენან. ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ მოარზაფათ, მოგვენი კანონი პოტენციურო ოშქურანჯე რე საქორთუოშ ევროატლანტიკურ ინტეგრაციაშო.
სახელნწჷფო დეპარტამენტიქ თაშნეშე იუარჷ გჷნაცხადეფი თიშ გეშა, ნამჷ-და თე კანონპროექტი გერსხჷ ააშ-ს მოქიმინჯე შხვაშ თური აგენტეფიშ რეგისტრაციაშ აქტის (FARA) დო ეიოშანუ, ნამჷ-და ქორთული კანონპროექტი გერსხჷ მოგვენ რუსულ დო უნგრულ კანონდვალას.
სქოლიო
კატეგორია:2012 წანა რუსეთის კატეგორია:რუსეთიშ სამართალი
იაპონიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
იაპონიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა, ნამუთ იაპონიას საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირეფს დო მატჩეფს წჷმარინუანს. მადუდე ორგანიზაცია — იაპონიაშ კუჩხბურთიშ ასოციაცია.
უნგრეთიშ ოკათე რესპუბლიკა
უნგრეთიშ ოკათე რესპუბლიკა, უორ (Magyar Népköztársaság) — უნგრეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1949 წანაშ 20 მარაშინათუთაშე 1989 წანაშ 23 გჷმათუთაშახ.
იაპონიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
მიმალი აკოდგინალუა
იაპონიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვენჯი მობურთეეფი ოკათჷდეს 2018წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატის.
უნგრეთიშ ოკათე რესპუბლიკა
კატეგორია:უნგრეთიშ ისტორია
288
კატეგორია:
იაპონიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
სქოლიო
* კატეგორია:აზიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
უფსალაშ უნივერსიტეტი
უფსალაშ უნივერსიტეტი (შვედ. Uppsala universitet) — ოჯარალე უნივერსიტეტი შვედეთიშ ნოღა უფსალას. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1477 წანას დო თინა შვედეთიშ დო სკანდინავიაშ უჯვეშაში უნივერსიტეტი რე. მავითაამშვა, მავითოშკვითა ოშწანურეფშე უნივერსიტეტიშ რეპუტაციაქ გედიდჷ დო თიქ გინირთჷ ევროპაშ ართ-ართ პრესტიჟულ უნივერსიტეტო. შვედეთიშ მაფა გუსტავ II ადოლფი უნივერსიტეტის ფინანსურო ოხვარუდჷ. ჸათე პერიოდიშე უნივერსიტეტი ევროპაშ ართ-ართი ფინანსურო ძალიერი დო სტაბილური უმაღალაში გონათაფაშ ინსტიტუცია რდჷ. უფსალაშ უნივერსიტეტი ევროპაშ დო მოსოფელიშ პრესტიჟული დო რეიტინგული უნივერსიტეტეფიშ ტოპ-100-შ ერკებულს ასე ხოლო მუთმოხვადჷ. უფსალაშ უნივერსიტეტის ირო უღუდჷ დო უღჷ დიდი შანულობა შვედეთიშ ერუანული კულტურაშო, იდენტობაშო, ისტორიოგრაფიაშო, პოლიტიკაშო დო ლიტერატურაშო.
უფსალაშ უნივერსიტეტი იკათუანს ჩხორო ფაკულტეტის, ნამუეფით დორთილი რე სუმი დისციპლინარული დომეინით: ჰუმანიტარული დო სოციალური მენცარობეფი, მედიცინა დო ფარმაცია, მენცარობა დო ტექნოლოგია. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით უნივერსიტეტის ჸუნდჷ დოხოლაფირო 52,000 სტუდენტი დო 2,200 ოდოქტორე პროგრამეფიშ სტუდენტი. უნივერსიტეტის ჸუნს 4,135 აკადემიური დო 2,150 ადმინისტრაციული პერსონალი.
ჯულიანა მური
ჯულიანა მური (Julianne Moore; 3 ქირსეთუთა, 1960) — ამერიკალი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ ტელევიზიას, სოდეთ 80-იან წანეფს ირიათო ოკათუდჷ საპონიშ ოპერეფს. 1990-იანი წანეფიშ დაჭყაფურს გინორთჷ კინოშა. წჷმოძინელო მოღალენს მუჭოთ ჰოლივუდის, ხოლო არტ-ჰაუსის. მეღებული აფჷ ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი.
289
კატეგორია:
ჯულიანა მური
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1960 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
უფსალაშ უნივერსიტეტი
უფსალაშ უნივერსიტეტი რე მაკათური კოიმბრაშ ბუნაშ, ევროპული უნივერსიტეტეფიშ ასოციაციაშ, უნივერსიტეტეფიშ მატარიკიშ ბუნაშ დო ინტენსიური რკვიებეფიშ ევროპული უნივერსიტეტეფიშ გილდიაშ.
უფსალაშ უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებული რდჷ ნობელიშ პრემიაშ 8 ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეთიშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:სკანდინავიაშ უნივერსიტეტეფი კატეგორია:ევროპაშ უნივერსიტეტეფი
290
კატეგორია:
ასაუ
ასაუ (Asau) — ოფუტე კოკი სახენწჷფო ტუვალუს, ნამუთ სიკაბეტაშ მეჯინათ ქიანას მაჟირა ოფუტე რე 502 მახორუთ (2012). იდვალუაფუ ვაიტუპუშ ატოლს.
კატეგორია:ტუვალუშ დოხორელი პუნქტეფი კატეგორია:ვაიტუპუ
291
კატეგორია:
292
კატეგორია:
კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი
კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი (დან. Københavns Universitet, აბრ. KU) — ოჯარალე უნივერსიტეტი დანიას, ნოღა კოპენჰაგენს. უნივერსიტეტიქ დირსხუ 1479 წანას დანიაშ მაფა კრისტიან I-შ ინიციატივათ. კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი სიჯვეშათ მაჟია რე სკანდინავიას უფსალაშ უნივერსიტეტიშ უკული დო თინა ევროპაშ ართ-ართი რეიტინგული დო პრესტიჟული უნივერსიტეტი რე.
დორსხუაფაშ უკულ მავითობრუო ოშწანურაშახ, კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი უმოსო რდჷ თეოლოგიური ინსტიტუცია. მავითობრუო დო მავითოჩხორო ოშწანურეფს უნივერსიტიქ სეკულარულო გინირთჷ, მენცარობაქ თეოლოგია დოთირუ დო თარი დისციპლინეფო მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფქ გინირთჷ.
კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი იკათუანს 6 ფაკულტეტის დო 4 კამპუსის. უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს 36 შხვადოშხვა დეპარტამენტის დო 122 რკვიებეფიშ ცენტრის. უნივერსიტეტის უღჷ მუში მუზეუმი დო ბოტანიკური ბაღი. ომენცარე ინსტიტუტეფი, ნამუეფსით უნივერსიტეტი ადმინისტრირენს, იდვალუაფჷ კოპენჰაგენს, ჟირი რკვიებეფიშ ცენტრი გრენლანდიას იდვალუაფჷ.
კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ ჯოხონობაშ რე შხვადოშხვა ომენცარე თეორიეფი დო ტრადიციეფი. კვანტური მექანიკაშ კოპენჰაგენიშ ინტერპრეტაციაქ დირსხუ უნივერსიტეტიშ ნილს ბორიშ ინსტიტუტის. კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ პოლიტილოგიაშ ფაკულტეტის აკიქიმინჷ უშქურანჯობაშ რკვიებეფიშ კოპენჰაგენიშ სკოლაქ. შხვა ჸარაფეფი ნამუეფქჷთ უნივერსიტეტის დირსხუ რე: კოპენჰაგენიშ თეოლოგიაშ სკოლა დო კოპენჰაგენს ლინგვისტიკაშ სკოლა.
2022 წანაშ ღურთუთაშ მუნაჩემეფით კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტიშ კურსნათებუეფი დო უნივერსიტეტიწკჷმა აფილირებულეფი რდეს: ნობელიშ პრემიაშ 9 ლაურეატი, ტიურინგიშ პრემიაშ 1 ლაურეატი, გოართოიანაფილი ერეფიშ გენერალური ანსამბლეაშ 1 პრეზიდენტი დო დანიაშ 24 პრემიერ-მინისტრი.
კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი დანიაშ დო ევროპაშ ართ-ართი რეიტინგული უნივერსიტეტი რე. 2021 წანაშ "CWTS Leiden Ranking"-იშ რეიტინგეფს, კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის უკინებჷ მაართა აბანი დანიას, მაართა პოზიცია კონტინენტურ ევროპას დო მაანთხა პოზიცია ევროპაშ კონტინენტის დო 27-ა პოზიცია მოსოფელიშ მასშტაბით. 2021 წანაშ "Academic Ranking of World Universities"-იშ რეიტინგეფს კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის უკინებჷ მაართა პოზიცია სკანდინავიას, მაშკვითა ევროპას დო ეჩდომავითა მოსოფელს. "QS World University Rankings"-იშ 2021 წანაშ რეიტინგეფს კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტი 76-ა რე მოსოფელიშ მასშტაბით.
ტიხო ბრაჰე
ტიხო ბრაჰე (დან. Tyge Ottesen Brahe; ლათ. Tycho Brahe; დ. 14 ქირსეთუთა, 1546, სკონეშ პროვინცია, დანია-ნორვეგიაშ უნია — ღ. 24 გჷმათუთა, 1601, პრაღა, ბოჰემიაშ ომაფე) — დანიარი ასტრონომი დო ალქიმიკოსი.
ტიხო ბრაჰე გურაფულენდჷ კოპენჰაგენიშ, ლაიფციგიშ დო როსტოკიშ უნივერსიტეტეფს. ასტრონომიათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. ბრაჰექ, კოპერნიკიშ ჰელიოცენტრიზმიშ დო პტოლემეშ გეოცენტრიზმიშ მოდელეფიშ გოართოიანაფათ, წჷმარინუ მუში ასტრონომიული მოდელი, ნამუშ მეჯინათ თუთა დიხაუჩას მუკი-მუკი გართანს, პლანეტეფი ბჟას გართუნა დო ბჟა დიხაუჩას გართუ. ბრაჰე რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ ეჭარჷ სუპერნოვა. 1576-1580 წანეფს ბრაჰექ, დანიაშ დო ნორვეგიაშ მაფაშ ფრედერიკ II-შ პატრონაჟით, ვენიშ კოკის დარსხუ ურანიბორგიშ ობსერვატორია დო ალქიმიური ლაბორატორია. ათაქ მუშობაშ ბორჯის, ბრაჰექ გიმირკვიუ შხვადოშხვა ასტრონომიული ობიექტეფი: მურიცხეფი, პლანეტეფი, კომეტეფი დო თინეფიშ ყარაფი. 1597 წანას ბრაჰექ მაფა კრისტიან IVწკჷმა კონფლიქტიშ გეშა, ურანიბორგი ქიდიტუ დო პრაღაშა მიდართჷ. ათაქ ბრაჰე რუდოლფ II-შ პატრონაჟით მუშენდჷ დო რდჷ იმპერატორიშ ოფიციალური ასტრონომი. ათე პერიოდის ბრაჰექ ბოჰემიაშ ნოღა ბენატკი-ნად-იიზეროუს დარსხჷ ობსერვატორია. 1600-1601 წანეფს, ობსერვატორიაშ მუშობაშ ბორჯის, ბრაჰეშ ასისტენტი რდჷ იოჰანეს კეპლერი. უკულ კეპლერქ გიმირინჷ ბრაჰეშ მენცარული რკვიებეფი პლანეტეფიშ ყარაფიშ სუმი კანონიშ გოვითარაფაშო. კეპლერიშ მურიცხეფიშ დო პლანეტეფიშ შინელი კატალოგი ხოლო ბრაჰეშ რკვიებეფს რე გერსხილი. ტიხო ბრაჰექ ღურჷ პრაღას, 1601 წანაშ 24 გჷმათუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1546 კატეგორია:ნაღურა 1601
293
კატეგორია:
294
კატეგორია:
გაბრიელ გარკო
დარიო გაბრიელ ოლივიერო (დ. 12 კვირკვე, 1972), უჯგუშ ჩინებული რე მუში ოარტისტე ჯოხოთ გაბრიელ გარკო, — იტალიარი არტისტი დო ჸოფილი მოდელი. ფილმიშ დო სატელევიზიე არტისტი, ნამუთ დუდშე გინმიღალუაფუდჷ კუნტამეტრაჟიან ფილმეფს. დარიოქ მუში კარიერა 1990-ანი წანეფიშ ბოლოს დიჭყჷ, მარა წჷმოძინას მიოჭირინუ 2006 წანას, ოტელევიზიე დრამათ ჭარაფაშ საქვარი (L'onore e il rispetto), სოდე თიქ ილაჸაფჷ მაფიაშ ბოსი ტონიო ფორტებრაჩიშ როლი.
295
კატეგორია:
მორდია III (ფილმი)
მორდია III (ინგლ. The Godfather Part III) — ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ფილმი, ნამუსჷთ ოკათუნა: ალ პაჩინო, დაიან კიტონი, ენდი გარსია, ტალია შაირი, სოფია კოპოლა დო შხვეფი. ფილმი გინოღალირი რე ათე ჯოხოდვალაშ რომანიშ მეჯინათ.
სიუჟეტი
ჩინებული განგსტერული ეპოპეაშ მათებელი ნორთი, ნამუსჷთ იგინძორებუ დონ კორლეონეშ ფანიაშ საქვარეფიშ ისტორია. ეჩი წანაშ უკული, წოხოლენ სურათის გოვითარაფილი მოლინეფიშ უკული, მაიკლ კორლეონე პატიოსანი ბიზნესიშ წარმებას გინოჭყვიდჷნს. მორო, კლანს არსებული აწმარენჯობა თის აწმარენჯეფწკჷმა ურთიართობაშ ჯვეშობური მეთოდეფიშ გოშინას ანძალენს, მუთ ტრაგიკულ ფინალს გიშეჭანუანს...
სქოლიო
კატეგორია:1990 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:იტალიურნინამი ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:მორდია კატეგორია:ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი მაფიაშენ
ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკა
ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკა (Народна Република България) — ბულგარეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1946 წანაშ 15 ეკენიაშე 1990 წანაშ 15 გერგობათუთაშახ. თე პერიოდის ქიანას მართუნდჷ ბულგარეთიშ კომუნისტური პარტია. ბულგარეთი რეალურო წჷმარინუანდჷ სხუნუეფიშ რსხუშ სატელიტურ სახენწჷფოს. თინა რდჷ სოციალისტური კარეშ მაკათური დო რგილი ლჷმაშ პერიოდის ვარშავაშ პაქტიშ მაკათური ქიანა.
1989 წანას ქიანას დიჭყჷ დემოკრატიულ თირაფეფქ დო 1989 წანაშ დამორჩილს გეგნარინეს კომუნისტური პარტიაშ გენერალური მელამოსე ტოდორ ჟივკოვი. 1990 წანას ბულგარეთიშ კომუნისტურ პარტიაქ გინიქიმინჷ ბულგარეთიშ სოციალისტურ პარტიათ, ნამუქჷთ გიმორძგუ ქიანაშ მანჯაფილ მაართა დუდიშულჷ გიშაგორუეფს. ქიანაშ ჯოხოქ დითირჷ დო გჷნირთჷ ბულგარეთიშ რესპუბლიკათ.
მინი|მარცხნივ|ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ ინდუსტრიული რუკა
ეკონომიკა
ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკას სოციალისტური კარეშ ქიანეფშო ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ ოშქაშე მაძირაფალი უღუდჷ, მორო ჸიდირიშ უნარი ართ-ართი არძაშე დაბალი. 1988 წანაშ მუნაჩემეფით: 100-შე 100 ფანიას უღუდჷ ტელევიზორი, 100-შე 95-ს უღუდჷ რადიო, 100-შე 96-ს უღუდჷ მარგილაფარი დო 100-შე 40-ს ჸუნდჷ ავტომობილი.
296
კატეგორია:
ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკა
ეკონომიკა
ედპ-შ ელაზჷმაფონი რცხილი: !style="text-align: left;background:#B0C4DE"|ედპ ართ შურ მახორუშა (1990 $ ) !style="background:#B0C4DE"|1950 !style="background:#B0C4DE"|1973 !style="background:#B0C4DE"|1989 !style="background:#B0C4DE"|1990 $7,762 (Slovak)
სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთიშ ისტორია
297
კატეგორია:
298
კატეგორია:
ოტო შტერნი
ოტო შტერნი (გერმ. Otto Stern; დ. 17 ფურთუთა, 1888, ზორაუ, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია (ასეიან ჟორი, პოლონეთი) — ღ. 17 მარაშინათუთა, 1969, ბერკლი, კალიფორნია, ააშ) — გერმანალი-ამერიკალი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკაშ დარგის 1943 წანას. 1925-1945 წანეფიშ პერიოდის, შტერნი 82-შა რდჷ ნომინირაფილი ნობელიშ პრემიაშა.
ოტო შტერნიქ დებადჷ 1888 წანას, ურიეფიშ ფანიას. შტერნი გურაფულენდჷ ბრესლაუშ უნივერსიტეტის, სოდეთ 1912 წანას თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფიზიკურ ქიმიას. შტერნი მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას, მეტეოროლოგო. ლჷმაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. გერმანიაშ თარობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, ამერიკაშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ კარნეგიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, ფიზიკაშ პროფესორო. 1930-იან წანეფიშე რდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (ბერკლი) პროფესორი.
შტერნიქ, მუჭოთ ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორქ, ექსპერიმენტეფიშ გიმორინაფათ (ვალტერ გერლახიწკჷმა ართო), მიშეღჷ დიდი მენცარული კონტრიბუცია სპინური კვანტიზაციაშ რკვიებაშა. თაშნეშე, შტერნიქ ზიმუ ატომიშ მაგნიტური მომენტი, მიოგორუ პროტონიშ მაგნიტური მომენტის, აკადგინჷ მოლეკულური ჩხორიეფიშ (ინგლ. Molecular beam) მეთოდი (ნამუთ გიმირინუაფჷ მოლეკულურ-ჩხორიული ეპიტაქსიაშ ტექნიკაშო) დო შხვა.
ვაიაკუ
ვაიაკუ (Vaiaku) — ოფუტე კოკი სახენწჷფო ტუვალუს, ნამუთ იდვალუაფუ ფუნაფუტიშ ატოლიშ კოკი ფონგაფალეშ ობჟათე წყარპიჯის. სიკაბეტაშ მეჯინათ ქიანას პირველი ოფუტე რე 516 მახორუთ (2002).
კატეგორია:ტუვალუშ დოხორელი პუნქტეფი კატეგორია:ფუნაფუტი კატეგორია:ფონგაფალე
კეთი ბეიტსი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1948
დამაზი
ოკურნალე მუშობურობეფი
დამაზი იკათუანს კაბეტი მუდანობათ B ვიტამინეფს, ნამუეფჷთ ნერვული სისტემაშ ოჩამური რე. დამაზი მუთმონწყუნს შულადას, აუჯგუშენს ლურს დო ეფექტური რე კანიშ დალახებეფიშ ბორჯის. ვიტამინი ოხვარუ ორგანიზმის შხვადოშხვა ინფექციეფიშ მერიებას დო ორგანიზმიშ გოახალნორდალას. თინა აუჯგუშენს თოლსინთეს. დამაზი იკათუანს ნატრიუმს, კალიუმს, რკინას დო ლინჯის. დამაზი აუჯგუშენს ზისხირს დო თხილანს თის თრომბიშ წჷმოქიმინუაშე. დამაზი იკათუანს ვიტამინ PP-ს, ნამუთ აჭყანიერენს ზისხირძარღვეფიშ კიდალეფს დო არტერიეფს. ჯგირი საშუალება რე გერანი გლახა ქოლესტერინიშ ბორჯის. დამაზი გჷმირინუაფუ ქრონიკული გოკირუაშ ოკურნებელო. თაშნეშე გიმირინუაფუ ათეროსკლეროზიშ, ჭაჭაშ დალახებეფიშ, რევმატიზმიშ ბორჯის, უძინანს მადას დო ჯგირი მაბჟღერე რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ვარდიშობურეფი
299
კატეგორია:
ბაშმალა სუბტროპიკული
ბაშმალა სუბტროპიკული, იაპონური ცქუმუნტური, ლოქვა (Eriobotrya japonica) — იროწვანე სუბტროპიკული ჯა ვარდა ბართვი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარი 6-8, ოშა-გოშათ 9 მ სიმაღალაშახ ირდუ. ჩანარიშ გუმნაღელი რგვალი რე (დიამეტრი — 3 სმ-შახ, კულტურული ფორმაშ — 10 სმ-შახ), ოვალური ვარდა სხულიშნერი ფორმა უღუ, წვენამი რე, მობჟე-გემუანი; ნარინჯიშფერი ვარდა ჸვინთელი რე. ჩანარი მოჸუნა კავკაციაშ უჩა ზუღაშ წყარპიჯის დო ყირიმიშ ობჟათე რაიონეფს, თაშნეშე შქა აზიაშ კანკალე რაიონს. ჩანარი პირანს გერგობათუთა-ქირსეთუთას, გუმნაღელი მონდიდუ მეს-მანგის. ჩანარს გჷმირინუანა ლადირო დო გჷნომუშებულო (კომპოტი, მურაბა დო შხვა), თასშე აკეთენა ყავაშ სუროგატის. ბაშალა სუბტროპიკული ჯგირი დეკორატიული ჩანარი რე. იმიარებუ თასით დო ჸონუათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდიშობურეფი
ხაბურზაკი
ხაბურზაკი (Citrullus) — ართ ვარდა მიარეწანამი ჩანარიშ გვარი კოპეშიაშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარიშ გუმნაღელი კოპეშიაშნერი, სფეროშობური, ოვალური ვარდა ცილინდრული რე; ფერო — ჩეშე რუმე წვანეშახ. კანი შილებე მოხანტილ ორდას ბადეშობური ვარკალით ვარდა ღოზეფით, ტერტეფით დო შხვა. ატატა ვარდიშფერი, ჭითა, ბაღიშ მუჸიშფერი, ოშა-გოშათ ჩე დო ჸვინთელი რე.
ჩინებული რე ხაბურზაკიშ 3 გვარობა: ტყარი (Citrullus colocynthis), სასუფრე (Citrullus vulgarus) დო ოჭკომალი  (Citrullus colocynthoides). ხაბურზაკი სიტიბაშ მოჸოროფე, დიხაშო მერკეთმათხინე ჩანარი რე. ხაბურზაკიშ ოდაბადე რე ობჟათე აფრიკა. ფართას რე გოფაჩილი სასუფრე ხაბურზაკი, ნამუთ 0,6-16 კგ-შახ იწონუ, იკათუანს 11%-შახ შანქარს, ვიტამინეფს დო შხვა. ჩანარს გჷმირინუანა ლადირო დაძმარებულს (მორჩილ გუმნაღელეფს). აკეთენა თოფურს, ცუკატის დო შხვა. ჩანარიშ ოშქაშე მოსალობა 150-200 ც/ჰა, ოჭკომალი ხაბურზაკიშ — 250-300ც/ჰა. ჩხოლარი ჭკომუნს ლადირო დო დოსილოსებულს. სასუფრე ხაბურზაკიშ გოფაჩილი ჯიშეფი რე „პობედიტელ-395“, „სტოქსა-647-/649“ დო შხვა. ოჭკომალი ხაბურზაკიში — „დისხიმი“, „ბროდსკი 37-42“ დო შხვა.
საქორთუოს გოფაჩილი რე აბანური ჯიშეფი: „მუხრანის“, „კახური“, „შავი“, „სოხუმის“ დო შხვა.
ხაბურზაკიშ გუმნაღელიშ ატატა გიშეგორუაფუ გემუანობათ დო ჸუმენს ჯგირო ოხვარუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოპეშიაშბურეფი კატეგორია:ხილი კატეგორია:ოკურნალე ჩანარეფი
300
კატეგორია:
სადეყ ჰედაიათი
სადეყ ჰედაიათი (სპარს: صادق هدایت, დ. 17 ფურთუთა, 1903, თეირანი, ირანი — ღ. 9 პირელი, 1951, პარიზი, საფრანგეთი) — სპარსალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი დო მათანგალი, ლიტერატურული მოდერნიზნიშ ართ-ართი თარი წჷმმარინაფალი, შინელი რე რომანით "ჸვერე ღუ".
ბიოგრაფია
სადეყ ჰედაიათიქ დებადჷ თეირანიშ არისტოკრატულ ფანიას. გურაფულენდჷ დარ-ულ-ფუნუნიშ ინსტიტუტის. 1925 წანას ჰედაიათიქ ოგურაფუშა ევროპაშა მიდართჷ. ჰედაიათი დიო ბელგიას რდჷ დო გურაფულენდჷ ინჟინერიას, უკულ, საფრანგეთიშ რინაშ ბორჯის - არქიტექტურას. მალას არქიტექტურა მიოტუ დო სტომატოლოგიათ დეინტერესჷ. ჰედაიათის გურაფა ვაუთებუ დო ვართ ომენცარე ხარისხი მეუღებჷ. 1930 წანას ჰედაიათიქ ირანშა დირთჷ. ირანს რინაშ ბორჯის ჰედაიათი დაინტერესებული რდჷ ბჟადალური ლიტერატურათ, სპარსული ფოლკლორით დო ისტორიათ. ბჟადალური ლიტერატურაშ წჷმმარინაფალეფიშე ოინტერესუდჷ უმოსო: რაინერ მარია რილკე, ედგარ ალან პო, ფრანც კაფკა, ანტონ ჩეხოვი დო გი დე მოპასანი. 1936-1937 წანეფს ჰედაიათი შარალენდჷ ინდოეთის. 1951 წანას ჰედაიათიქ ირანი ქიდიტუ დო პარიზიშა მიდართჷ. 1951 წანაშ 9 პირელს ჰედაიათიქ დუდი დიჸვილუ. სადეყ ჰედაიათი 48 წანერი რდჷ. ნთხორილი რე პერ-ლაშეზიშ სასაფლას.
301
კატეგორია:
რაულ ბოვა
კატეგორია:დუნაბადი 14 მარაშინათუთა კატეგორია:იტალიარი კოჩი არტისტეფი
სადეყ ჰედაიათი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპარსალეფი კატეგორია:სპარსალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1903 კატეგორია:ნაღურა 1951
ატამა
thumb|ატამაშ პირი ატამა (Prúnus pérsica) — ხილიშ ჩანარი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშე. ატამაშ ოდაბადე რე ჩინეთი. ატამაშ 5 ვითოშშახ კულტურული ჯიში რე მოჸონაფილი. ჩანარეფშე არძაშე უმოსო ომოჯგირჷ ნუში, ნამუშე თარო იშხვავებუ გუმნაღელით.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ვარდიშობურეფი
302
კატეგორია:
ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტური რესპუბლიკა
ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტური რესპუბლიკა (Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë) — ალბანეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1976-1992 წანეფს. 1946–1976 - წანეფს თის ალბანეთიშ ოკათე რესპუბლიკა ჯოხოდჷ, 1944-1946 წანეფს — ალბანეთიშ დემოკრატიული თარობა. თი პერიოდის ალბანეთის უღუდჷ სტალინისტური მართუალაშ ფორმეფი. ვიზიტორეფშო თინა მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე კილერ ქიანას წჷმარინუანდჷ. 1967 წანას, თიქ მოსოფელიშ მაართა ათეისტურ ქიანათ გჷნირთჷ. თინა რდჷ მაართა ქიანა, ნამუქჷთ ვარშავაშ პაქტი დიტუნ, თექ მოხვადჷ 1968 წანას ჩეხოსლოვაკიაშა ჯარეფიშ მიშაჸონაფაშ უკული.
მაართა მიარეპარტიული გიშაგორუეფქ ალბანეთის 1991 წანაშ 31 მელახის იმანჯჷ, ნამუსჷთ კომუნისტეფქ გიმორძგვეს. ალბანეთიშ ოკათე სოციალისტურ რესპუბლიკაქ ოფიციალურო 1992 წანაშ 22 მელახის გეუქვუ.
სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთიშ ისტორია კატეგორია:რგილი ლჷმა კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
304
კატეგორია:
305
კატეგორია:
დრიუ ბერიმორი
დრიუ ბერიმორი (Drew Barrymore; 22 ფურთუთა, 1975, კალვერ-სიტი, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. მაართათ გინიღეს 11 თუთერი რეკლამას. ბერიმორი ავტობიოგრაფიული წინგიშ ავტორი რე, სოდეთ თინა ნარკოტიკეფიშ დო ალკოჰოლიშ მოხვარას ეჭარუნს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1975
306
კატეგორია:
იუენ რეონი
იუენ რენო (ˈɪuan ˈr̥ɛɔn; დ. 13 მესი, 1985, კერმენტერშირი) — უელსარი არტისტი, მუსიკოსი დო მობირე. ჩინებული რე რემსი ბოლტონიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი. თიქ ხოლო აკათჷ Marvel-იშ კინოოქიანუშ სერიალს გარაგანეფს, მაქსიმუსიშ როლით.
რსურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უელსარი არტისტეფი
307
კატეგორია:
სერგეი რახმანინოვი
სერგეი ვასილიშ სქი რახმანინოვი (რუს. Серге́й Васи́льевич Рахма́нинов; დ. 1 პირელი [ჯვ. სტ. 20 მელახი], 1873, სემიონოვო, სტარაია-რუსა, ნოვგოროდიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 28 მელახი, 1943, ბევერლი-ჰილზი, კალიფორნია, ააშ) — რუსი კომპოზიტორი, ვირტუოზი პიანისტი დო დირიჟორი. რახმანინოვი მერჩქინელი რე მუში ბორჯიშ ართ-ართ უდიდაშ პიანისტო დო მუჭოთ კომპოზიტორი, რუსული რომანტიზმიშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალო. თიში მუსიკალური კომპოზიციეფი იხასიათებუ მელოდიურობათ, ექსპრესიულობათ დო დინდარი ორკესტრულობათ.
სერგეი რახმანინოვიქ დებადჷ მუსიკოსეფიშ ფანიას. ფორტეპიანოთ ბაღანობაშ წანეფიშე დეინტერესჷ. გურაფულენდჷ მოსკოვიშ კონსერვატორიას, ნამუთ გათუ 1892 წანას. 1897 წანას, სანქტ-პეტერბურგის იმანჯჷ რახმანინოვიშ სიმფონია № 1-შ პრემიერაქ, ნამუსჷთ პოპულარობაქ ვეიაჭოფჷ დო სერიოზული კრიტიკაქ ხოლო მაჸუნჷ. ჸათეშ გეშათ რახმანინოვი დეპრესიას რდჷ დო დოხოლაფირო ოთხი წანაშ გოძვენას მუთუნნერი სერიოზული კომპოზიცია ვაუჭარუ. 1902 წანას რახმანინოვიქ გასურუ ჭარუა პიანინოშ კონცერტი № 2-შ, ნამუსჷთ რუსული ჯარალუაქ ენთუზიაზმით შეხვადუ.
1917 წანაშ რუსეთიშ რევოლუციაშ უკულ, რახმანინოვიქ მუში ფანიაწკჷმა ართო, რუსეთი ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ნიუ-იორკიშა მიდართჷ. ამერიკას რინაშ ბორჯის, რახმანინოვიშ ნაჭარა კომპოზიციეფიშე ეიოშანალი რე: რაფსოდია პაგანინიშ თემაშე, სიმფონია № 3 დო სიმფონიური სხაპუეფი.
1942 წანას, ლახარაშ გეშათ, რახმანინოვიქ ოცხოვრებშა გინილჷ ბევერლი-ჰილზიშა. 1943 წანას მიპალუ ააშ-იშ მენოღალობა. სერგეი რახმანინოვიქ ღურუ 1943 წანაშ 28 მელახის, 69 წანერქ, მელანომათ. დასაფულებური რე კენსიკოშ სასაფლას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი კატეგორია:რუსი პიანისტეფი კატეგორია:რუსი დირიჟორეფი
კავკაციარი კათეფი
thumb|300px|კავკაციაშ ეთნო-ლინგვისტური აკოდგინალუა 2009 კავკაცია გიშეგორუაფუ ეთნიკური სიჭარგეთ. კავკაციალი კათეფი რე:
308
კატეგორია:
310
კატეგორია:
ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი
ნიკოლოზ ანდრიაშ სქი რიმსკი-კორსაკოვი (რუს. Никола́й Андре́евич Ри́мский-Ко́рсаков; დ. 18 მელახი [ჯვ. სტ. 6 მელახი], 1844, ტიხვინი, ნოვგოროდიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 21 მანგი [ძვ. სტ. 8 მანგი], 1908, ლიუბენსკი, სანქტ-პეტერბურგიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია) — რუსი კომპოზიტორი, დირიჟორი დო პედაგოგი, რუსი კომპოზიტორეფიშ ბუნაშ "კაბეტი ხუთული"-შ მაკათური.
რიმსკი-კორსაკოვიშ ორკესტრული კომპოზიციეფიშე ეიოშანალი რე: ესპანური კაპრიჩიო, უვერტიურა სინთუანი დღახუ, სიმფონიური სუიტა შეჰერეზადა. რიმსკი-კორსაკოვიშ ჸათე ნაწარმებეფი კლასიკური მუსიკაშ შედევრეფო რე მერჩქინელი.
რიმსკი-კორსაკოვიქ (მილი ბალაკირევი დო ვლადიმირ სტასოვიწკჷმა ართო) დარსხუ კლასიკური მუსიკაშ ნაციონალისტური სტილი. ჸათე მუსიკალურ სტილს ართიანს მერსხილი რე რუსული ფოლკლორი, ეგზოტიკური, ჰარმონიული, მელოდიური დო რიტმული ელემენტეფი.
ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი მერჩქინელი რე რუსული კლასიკური მუსიკაშ ართ-ართ არქიტექტორო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი კომპოზიტორეფი
ოკუპაცია
ოკუპაცია (occupatio) — ნამდგაინ სახენწჷფოშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშით შხვა ქიანაშ ტერიტორიაშ ობორჯეთ დოკება. ოკუპაცია გეგშაბრთათ ოკო ანექსიაშე, ნამუთ ართი სახენწჷფოშით შხვა ქიანაშ ედომუშამი ვარდა ტერიტორიაშ ნორთიშ ნძალათ მერსხუაფას შანენს.
ლიტერატურა
კატეგორია:პოლიტიკა კატეგორია:საირქიანო სამართალი
311
კატეგორია:
სანდრა ბულოკი
სანდრა ბულოკი (დ. 26 კვირკვე, 1964) — ამერიკალი არტისტი. დებადჷ არლინგტონს. დიდა ოპერაშ მაბირე რდჷ მუმა რიტორიკაშ მაგურაფალი. 1982 წანას თიქ სკოლა გათუ. ათეშ უკულ თინა გურაფლენდჷ კაროლინაშ უნივერსიტეტის. უნივერსიტეტიშ თებაშ უკული თიქ გინორთჷ ოხორუშა ნიუ-იორკიშა, სოდეთ დიჭყჷ ოარტისტე კარიერა. პოპულარობა მიპალუ 1990-იან წანეფს. სანდრაშ პოპულარობაშე ხოლო იმოქიმინჯჷ ფილმიქ „აკმარღვაფალეფი“ (1993), სოდეთ თინა სილვესტერ სტალონეწკჷმა ართო ლაჸაფენდჷ. 2007 წანას თინა მანგი რდჷ მუჭოთ სიდიდარეთ მავითაანთხა ოსური ართუაფაშ ინდუსტრიას. სანდრაქ უჩაკანიანი ბოში ლუისი ეჭოფჷ. ათექ მოხვადჷ თი პერიოდის მუჟამსით თიში დო ჯესი ჯეიმზიშ გურგინუა აკირღვაფუდუნ. დათხიებაშ უკული სანდრა ხვალახე დიდაქ იჸუ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
312
კატეგორია:
გალენოსი
კლავდიუს გალენოსი (ბერძ. Κλαύδιος Γαληνός; დ. ეკენია, 129, პერგამონი, მორჩილი აზია (ასეიან ბერგამა, იზმირიშ პროვინცია, თურქეთი) — ღ. 216, რომი) — ბერძენი ექიმი, ანატომი დო ფილოსოფოსი, მერჩქინელი რე ანტიკური პერიოდიშ უკაბეტაშ მედიკოსო. გალენოსი მოღალენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს დო მიშეღჷ კაბეტი თია ანატომიაშ, ფიზიოლოგიაშ, პათოლოგიაშ, ფარმაკოლოგიაშ, ნევროლოგიაშ, თაშნეშე ფილოსოფიაშ დო ლოგიკაშ გოვითარაფაშა.
გალენოსიქ დებადჷ პერგამონს, არქიტექტორიშ ნიკონიშ ფანიას. გალენოსის ჯგირი უმაღალაში გონათაფა მეუღებჷ. გურაფაშ თებაშ უკული გალენოსი შარალენდჷ შხვადოშხვა რეგიონეფს დო ეკონია ბორჯის რომს ქუდუხორინჷ. რომს გალენოსიქ გეჩინებაფუ თიხანური პერიოდიშ ინტელექტუალეფი. გალენოსი რდჷ რომიშ იმპერატორეფიშ ექიმი. გალენოსიშ ნახანდეფს დო მენცარულ რკვიებეფს უღუდჷ კაბერი შანულობა მედიცინაშო. გიმირკვიუ ნერვიული სისტემა, ყვილეფიშ ფორმეფი, არტერიეფი, გაგაჩიშ ტვინი. გალენოსიშ რკვიებეფი გერსხილი რე ქიეფიშ დო ღეჯეფიშ დისექციას დო ვართ ადამიერეფიშ, მუშენ-და თიხანური პერიოდის ადამიერეფიშ დისექცია დო ვივისექცია ვეშილებედჷ. გალენოსიშ იდეეფი დომინირენდჷ მედიცინას დოხოლაფირო 1300 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენეფი კატეგორია:ბერძენი ექიმეფი კატეგორია:ბერძენი ანატომეფი კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 129 კატეგორია:ნაღურა 216
გორნო-ალტაისკი
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნანანოღეფი
313
კატეგორია:
პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა
პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა (Polska Rzeczpospolita Ludowa) — პოლონეთიშ ოფიციალური ჯოხოდვალა 1952 წანაშე 1989 წანაშახ. თეიშახ 1944—1952 წანეფს, კინ თე სახენწჷფო წჷმნაქიმინა ფუნქციონირენდჷ მუჭოთ საირქიანო სამართალიშ სუბიექტი ჯოხოდვალათ პოლონეთიშ რესპუბლიკა.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთიშ ისტორია კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი
პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდა
thumb|230px|პარიზიშ ნოტრ-დამი, ბჟადალიშ კიდირი thumb|230px|ობჟათეშ ოსინთეშ მიოჯინი დინოხოლეშე პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდა (Notre Dame de Paris), თაშნეშე ჩინებული რე მუჭოთ ნოტრ-დამი — გოთიკური ოკათედრე ოხიდა პარიზიშ ბჟაეიოლ ნორთის, წყარმალუ სენას მადვალი კოკი სიტეს. ოხიდა ასეშა მოქიმინჯე რომაულ-კათოლიკური კათედრალი რე (პარიზიშ ეპარქიაშ). პარიზიშ ნოტრ-დამი ფრანგული გოთიკური არქიტექტურაშ ართ-ართ არძაშე წკანტილ მინუშო იკოროცხუ.
პარიზიშ ნოტრ-დამი ართ-ართი მაართა გოთიკური ოხიდა რდჷ დო აკმიგაფუდჷ ნთელი გოთიკური პერიოდიშ გოძვენას. თიში სკულპტურეფი დო მონაჭირქა სარკე ნატურალიზმიშ ჭყანიერ გოლინაშა მიოწურუანს, არზენს უმოსი სეკულარულ ხასიათის, ნამუთ ორდოშიანი რომანულ ფორმეფს მერკეთ იძირებე.
პარიზიშ ნოტრ-დამი ართ-ართი მაართა დგჷმილი რდჷ მოსოფელს, სოდე არკ-ბუტანტეფი, თ. ჯ. მაფურინე გიობიჯალეფი გჷმირინუეს გოლათეფიშ გამარგებელო. დუდმაართა პროექტის ქორალწკჷმა დო თარ გოლათწკჷმა არკ-ბუტანტეფიშ ეჸონაფა გოთოლიშწორაფილი ვარდ. მორო აკოგაფაშ ბორჯიშ დოჭყაფას კიდალეფი სიმაღალას უმოსო ივინწორებუდჷ დო ითხითხარებუდჷ დო თინეფს სიმონკაშ გენჯირაშ შანეფქ გურჩქინდჷ. თეშ გეშა გიობიჯალეფიშ გეძინაქ უციოქ იჸუ გეძინელი აკორღვაფაშ ეიოჩილითარო. მიარე წანაშ გოძვენას თე გიობიჯალეფს ათაბაგეფს მიოგურუანდეს, ითამი თინეფიშ დემონტაჟი აკოგაფაშ თებაშ უკული გაჭყორდესია, ნამუეფით კათედრალს უთებუშ მეჯინას არზენს.
ისტორია
პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდა კათედრალური ოხვამე რე დო გედგჷ კოკი სიტეს, ნამუთ პარიზიშ შქაგურს აკმოქიმინჷნ წყარმალუ სენაშ ჟირი ჸას. ოხიდაშ აკოგაფაქ 1163 წანას დიჭყჷ. აკოგაფაქ დიჭყჷ პატრონიკეთ, ნამუქჷთ ითუ1182 წანას, თარი კორპუსი - 1196 წანას. ბჟადალიშ პორტალებამი კიდირქ თარო ითუ 1208 წანას, ზოხოიან ნორთეფიშ აკოგაფაქ — XIII ოშწანურაშ შქა წანეფშა იგჷნძორებუდჷ. ობიექტიქ მიარენერი გინოკეთება გჷნიღჷ. გეახალჷ XIX ოშწანურაშ შქა წანეფსჷთ. თარო აკმიგაფუდჷ ლაონიშ კათედრალიშ (XII ო.) მინუშით, ნამუსჷთ ორდოშიანი გოთიკაშ გოვითარაფაშ ისტორიას დიდი შანულობა უღუდჷ. მორო პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდას ვა უღუ თიშ სილექინე დო სიარი. ვარტ გეჸვენჯი ბორჯიშ (XIII ოშწანურაშ შუქა წანეფს) არქიტექტურეფქ შილებუეს გჷნოძალუდესკო მასიური სიმონკა, მუჟამსჷთ თიში წჷმიმიოჯინს ათენდესჷნ. მუჭოთ იჸუ, ჟან დე შელქ დო პიერ დე მონტერიელქ შილებუეს XIII ოშწანურაშ მაჟირა ნორთის, მუნეფიშ ბორჯიშ ოსქვებურო ქემუჭირინაფუდესკო განერი ნიშიშ კიდირიშ გოთიკური სილექინეშა.
ენაჭარა
თეშ მოხ, თე ქვერსემი ნადგჷმი თოლს მითმიტყურუანს მუშ მიარე ნაწახნაკეფით, ძერწილი დო ჭკადილი ხარხუნჭამი დეტალეფით. ირფელი ართო აკოშაყარელი აკმოქიმინუნს სქვამი ანსამბლის.
დაჩხირი
2019 წანაშ 15 პირელს, აბანური ბორჯით 18:50 სათის, დაჩხირქ გორჩქინდჷ პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდაშ ორთვალიშ ოფირჩას.
სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთიშ ოხიდეფი კატეგორია:პარიზიშ არქიტექტურა კატეგორია:ქირსიანული ოხიდეფი კატეგორია:გოთიკური არქიტექტურა კატეგორია:პარიზიშ დიაღორონთიშ ოხიდა
316
კატეგორია:
315
კატეგორია:
ტაკაჰე
ტაკაჰე, ვარ-და უსუე სულთანი (Porphyrio hochstetteri) — ვამაფურინე საიასაღო მაფურინჯე ლიანაშობურეფიშ ფანიაშე, ნამუთ ხე ახალ ზელანდიაშ ობჟათე კოკეფიშ გვალეფს, ტობა ტე-ანაუშ გოხოლუას. აბანობური მაორულ ნინაშა ჯოხო — მოჰოაუ. ართ ბორჯის ედომუშამო ეშალაფირო იკოროცხუდჷ, ასეშო ოერეფოშქაშე ჭითა წინგის უღჷ ეშალაფაშ კარს ვემარენჯი გვარობაშ სტატუსი (კატეგორია EN).
კატეგორია:ვამაფურინე მაფურინჯეეფი კატეგორია:ახალი ზელანდიაშ ენდემური მაფურინჯეეფი
ანექსია
ანექსია (annexio, annexus-შე — „მერსხუაფილი“)  — სახენწჷფოშით შხვა სახენწჷფოშ ედომუშამო ვარდა ტერიტორიაშ ნორთიშ მერსხუაფა. თეხანური საირქიანო სამართალიშ მეჯინათ, ანექსია — აგრესიაშ ართ-ართი გვარობა რე დო თე ხანას საირქიანო-სამართალებურ გამამინჯებას იჭანუანს.
ანექსიაქ ვაშგოჩირთან ოკუპაციაშა, ნამუთ მუშჸურე ვეგმიჭანუანს ტერიტორიაშ იურიდიულ დორხველობას.
სქოლიო
კატეგორია:საირქიანო სამართალი კატეგორია:სუვერენიტეტი *
ჰელენ მირენი
ჰელენ მირენი (Helen Mirren დ. 26 კვირკვე, 1945 — ) — ინგლისარი კინო, ტელე დო თეატრიშ არტისტი. თიში არძაშე ჩინებული როლი რე ელისაბედ II 2006 წანაშ ფილმის „დიაფალი“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1945 კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ქისტეფი
მეჭედელო ურთიართენა ქორთველურ დო ვაინახურ ტომეფს შქას დიო ხოლო ანტიკური პერიოდშე იჭყაფუ. უჯვეშაშ ქორთულ წყუეფს, ვეინახეფი ნახჩეფო, ღლიღვეფო, ძურძუკეფო დო დურძუკეფო მიშინუანა. ოშწანურეფიშ გოძვენას ვეინახური ტომეფი ქორთუ მაფეეფიშ ელახ იბურჯუდეს. გიშაკერძაფილი ჸოროფა ქისტეფს თამარ მაფაშოთ უღუდეს. თამარიშ ჯოხოს გეთმიოდვანდეს ხინჯეფს დო შხვა ნოდგჷმეფს, ცირასქუეფს. ართ სქვამ პიოლშა თამარი უჯოხონა.
საქორთუოს ვაინახეფიშ ინოხორაფა პერიოდულო მუთმოხვადუდჷ, ნამუთ საბოლათ თინეფიშ ასიმილაციათ ითებუდჷ. ბოლო მასობური ინოხორაფაქ საქორთუოშ ტერიტორიას XIX ოშწანურაშ ეჩიან წანეფს მოხვადჷ. ქისტეფიშ ნორთი საქორთუშა ინოხორაფაშ პერიოდის ქირსიანი რდჷ, ნორთი მუსლიმი, მორო თარი ნორთი ტრადიციულ წრუმა-წჷმორინაფეფს მეჸუნდჷ. მორო 2000-იანი წანეფიშ უკული, ქისტეფს ედომუშამო ისლამქ გიფაჩჷ.
საქორთუოს, წყარმალუ ალაზანიშ ინწრო ლეხერს ართიანწკჷმა არხოს იდვალუაფუ ლეხერიშ ჟილეშე დოხორელი ქისტეფიშ ოფუტეეფი. თინეფქ კავკაციონიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეფშე გეგნორთეს დო აკმადგინანდეს ჩეჩენეფიშ გჷნართის. თინეფს უკებჷა წყ. ალაზანიშ მანგას მადვალი ოფუტეეფი: დუისი, ჯოყოლო, ბირკიანი, ომალო, დუმასტური, ჟიმოლენი ხალაწანი, შქა ხალაწანი, თუდოლენი ხალაწანი, წინუბანი, ძიბახევი, თაშნეშე ქორთუეფწკჷმა ოხორანა ქორეთის დო ყვარელწყალს.
2002 წანაშ მახორობაშ ეჭარუათ, საქორთუოს ოხორანს 7110 ქისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
317
კატეგორია:
Ҧ
thumb|right|Ҧ დო ҧ Ҧ, ҧ (IPA ) — კირილური ანბანიშ ასო, ომანგჷ ქორთული „ფ-ს“.
უნიკოდეფი
Ҧ: U + 0 4 A 6 ҧ: U + 0 4 A 7
HTML კოდეფი
Ҧ: & # 1 1 9 0; & # x 0 4 A 6 ҧ: & # 1 1 9 1; & # x 0 4 A 7
ასო
1998 წანაშა ასო აფხაზურ ნინაშ.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კირილიცა
სერგეი კოროლიოვი
სერგეი პავლეშ სქი კოროლიოვი (რუს. Сергей Павлович Королёв; დ. 12 ღურთუთა, 1907 [ჯვ. სტ. 30 ქირსეთუთა, 1906], ჟიტომირი, ვოლინიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 14 ღურთუთა, 1966, მოსკოვი, სსრრ) — რუსი აეროკოსმოსური სისტემეფიშ ინჟინერი, დიზაინერი დო მენცარი.
კოროლიოვიქ მიშეღჷ დიდი თია სსრრ-შ კოსმოსური პროგრამაშ გოვითარაფაშა, 1950-1960-იან წანეფს. თინა ოკათუდჷ რ-7-შ, სპუტნიკ-1-შ, სპუტნიკ-2-შ, სპუტნიკ-3-შ, ლუნა-2-შ, სპუტნიკ-5-შ, ვოსტოკ-1-შ, ვოსხოდ-1-შ დო ვოსხოდ-2-შ პროგრამეფს. კოროლიოვი მერჩქინელი რე პრაქტიკული კოსმონავტიკაშ მუმათ.
კოროლიოვი 1938-1944 წანეფს ჯიხას ხედჷ. ჯიხაშე გითულაშ უკული მუშენდჷ რაკეტული ტექნოლოგიეფიშ ინჟინერო დო რდჷ სსრრ-შ ინტერკონტინენტალური ბალისტიკური რაკეტეფიშ გოვითარაფაშ პროგრამაშ თარი ფიგურა. უკულიან პერიოდეფს კოროლიოვი ხემანჯღვერენდჷ სსრრ-შ კოსმოსური პროგრამას. კოროლიოვი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1958 წანას გიშაგორილქ იჸუ სსრრ-შ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათურო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი მენცარეფი
პანკისიშ ლეხერი
პანკისიშ ლეხერი — იდვალუაფუ წყარმალუ ალაზანიშ ჟილენი მალობას ლეხერს (ბახტრიონიშ ჟილე) კავკაციონიშ ფარგილეფს, ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას. სიგჷრძა 34 კმ (გვალა ბორბალოშე ალაზანიშ ვეშახ). აკოხურგელი რე კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ობჟათე ჸალეფით — პანკისიშ დო დიდგვერდ-ნაქერალაშ ქჷნდჷრეფით.
წყარმალუ ალაზანიშ ღანჩოშ ჟიმოლენი ნორთი ქოჩარიშ ქჷნდჷრით ირთუ ჟირ ლეხერო, ნამუეფით წყარმალუეფს წიფლოვანისწყალს დო სამყურისწყალს ორხველჷ. ზუღაშ დონეშე 950 მეტრ სიმაღალას თე წყარმალუეფი აკმიკათუაფჷნა დო წჷმოქიმინჷნა ალაზანს. თე აბანიშ თუდო პანკისიშ ლეხერშო დჷმახასიათაფალი რე ფართე, მორზენებული, დოტერასაფილი ქვინჯი. ლეხერი გჷმომუშებული რე იურულ დიხაჭაბტკილეფით. რელიეფი თარო ეროზიული რე, მარა სამყურისწყალიშ ღანჩოს იძირებე ნაანთხაშური ჯიშთიშ ნოქური (ტროგეფი, ცირკეფი, გოკამაჭელი კირდეეფით). ლეხერიშ ფერდეფს 2000-2200 მეტრაშახ ჩანს ფართეფურცელამი ტყა. ალაზანიშ მარძგვანი ნადუშ ბაწარიშ ლეხერს რე ურთხელიშ ტყაშ ბაწარიშ სახენწჷფო ტყაჩირი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ლეხერეფი კატეგორია:ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი
Android 12
Android 12 (კოდური ჯოხო Android Snow Cone ) — Android-იშ ოპერაციული სისტემაშ მავითოჟირა თარი ვერსია დო ანდროიდიშ მობილური ოპერაციული სისტემაშ 19-ა ვერსია, ნამუთ შიმუშჷ Open Handset Alliance-ქ Google-შ დუდალათ. შემმუშებელეფშო პირველ წჷმიწორე ვერსიაქ (ბეტა-ვერსია) გიშართჷ 2021 წანაშ ფურთუთას. ეკონია ვერსიაქ გიშართჷ 2021 წანაშ 4 გჷმათუთას დო ასეშო Android-იშ ეკონია ვერსია რე. გემაჸვენჯი ოპერაციული სისტემა, Android 13-ქ, გიშართჷ 2022 წანაშ მესის.
Android 12 მიღჷ მახვარებუეფშე უმენტაშო ჯგირი გუმოხონარაფა, ნამუეფჷთ ოცქვანდეს მუჭოთ ოპერაციული სისტემაშ ახალ ფუნქციეფს, თაშნეშე ოპტიმიზაციას. Android 12 — Android-იშ მასუმა პოპულარული სისტემა რე სმარტფონეფს მაძირაფალით  6,7%. Android 12-ქ პირველო გიშართჷ გეჸვენჯი მოდელიშ სმარტფონეფშო — Google Pixel 6 დო Pixel 6 Pro.
სქოლიო
კატეგორია:პროგრამული უნარღელჸუა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:Android-იშ ოპერაციული სისტემეფი
318
კატეგორია:
ულან-უდე
ულან-უდე (1934 წანაშახ — ვერხნეუდინსკი, ბურ. Улаан Үдэ хото) — რუსეთიშ რესპუბლიკური დოჸუნალაშ ნოღა, ბურიატეთიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა, შორიშ ბჟაეიოლიშ სიდიდათ მასუმა ნოღა. აკმოქიმინუჷნს ულან-უდეშ ონოღე ოლქის.
შორიშ ბჟაეიოლიშ (გეოგრაფიული რეგიონი) შანულამი კულტურული, ომენცარე, ოწარმე ცენტრი. შორიშ ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოლქიშ სიდიდათ მასუმა ნოღა მახორობაშ მეჯინათ, ვლადივოსტოკიშ დო ხაბაროვსკიშ უკული.
კატეგორია:ბურიატეთიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ რესპუბლიკეფიშ ნანანოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი