cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ვუდი ალენი
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1935 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
173
კატეგორია:
სარიყამიშიშ ტობა
სარიყამიშიშ ტობა (თურქმ. Sarygamyş köli, უზბ. Sariqamish ko‘li) — ტობა ცენტრალურ აზიას, უზბეკეთიშ დო თურქმენეთიშ ტერიტორიეფს, კასპიაშ ზუღაშ დო არალიშ ზუღაშ ოშქაშეთ. ტობაშ ფართობი დოხოლაფირო 3,955 კვ.კმ. რე, მაქსიმალური სიგირძა 125 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 90 კმ. სარიყამიშიშ ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა 40 მ. რე. ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 5 მეტრაშ სიმაღალას.
მავითოშკვითა ოშწანურაშახ ტობას ინაკათუდჷ ამუდარიაშ ნოჸელა უზბოი. ასე, ტობაშ თარი წყუ რე ამუდარიაშ ართ-ართი არხი. ტობას ინაკათუ ირიგაციაშო გჷმორინაფილი წყარეფი ხოლო.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:აზიაშ ტობეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ ტობეფი კატეგორია:თურქმენეთიშ ტობეფი
174
კატეგორია:
სოპოტი
სოპოტი (Sopot, Sopòt, ) — ნოღა დო ოზუღე კურორტი პოლონეთიშ ოორუეშე, პომერანიაშ სავოევოდეს, ბალტიაშ ზუღაპიჯის. ნოღაშ მახორობა — 35,049 ადამიერი (2021). იდვალუაფუ გდანსკიშ ჸუჯის, გდანსკიშ დო გდინიაშ შქას, თინეფწკჷმა აკმოქიმინჷნს ტრუიმიასტოშ (სუმსხი ნოღა) აგლომერაციას.
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ კურორტეფი
ქორთული ორცება — დემოკრატიული საქორთუო
ქორთული ორცება — დემოკრატიული საქორთუო — პოლიტიკური პარტია საქორთუოს, ნამუთ ბიძინა ივანიშვილქ 2012 წანაშ 21 პირელს დარსხუ.
საქორთუოშ მამართალი პარტია.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ პოლიტიკური პარტიეფი
ნიპიგონი (ტობა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ონტარიოშ ტობეფი კატეგორია:კანადაშ ტობეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ტობეფი
175
კატეგორია:
ჭვიტილური
ჭვიტილური – ქორთული აბორიგენული ჩეჸურძენამი ჯიში სამარგალოშე. ომეურნე დოშანილობაშ მეჯინათ თინა მაღალხარისხამ საღვინო ჯიშეფიშ ბუნას ოკათჷ.
სპეციალურ ლიტერატურას დო სამარგალოშ მახორობას ჩინებულიე თიში შხვა ჯოხოდვალეფი ხოლო: „ჭვიტილოური“ და „ჭყვიტილური“.
ჭვიტილურიშ გორჩქინაშ გეშა მუთუნნერი ნაჭა ჩინებეფი ვეპალუ. აკადემიკოს ივანე ჯავახიშვილს დო ერმილე ნაკაშიძეს მოჩამილი აფჷნა ჭვიტილურიშ კუნტა დოხასიათაფა გოფაჩუაშ არეალიშ მეჯინათ, პროფესორ ს. ჩოლოყაშვილს უმოს დეტალურო აფჷ ეჭარილი.
წანეფიშ გოძვენას წარმებული დოკვირაფეფით ირკვიებჷ, ნამჷ-და ჭვიტილური მუში მორფოლოგოგიურ-აგრობიოლოგიური შან-მუშებეფიშ მეჯინათ პონტოშ მუხურს რე გორჩქინელი დო თინა სამარგალოშ ბინეხიშ უჯვეშაშ ბინეხეფიშ ბუნას ორხვლჷ. ჭვიტილური კოლხეთიშ ბინეხიშ ტიპური წჷმმარინაფალიე. თინა შხვა აბორიგენულ ჯიშეფსალო ორთაშობური გომიარაფაშ რზათ რე წჷმოქიმინელი სამარგალოშ ეკოლოგიურ პიჯალეფს. ჭვიტილურქ თე პიჯალეფიშ გეშა ემუშორჷ დო გევითარჷ კოლხეთიშ ბინეხიშ ჯიშეფშო დჷმახასიათაფალი შან-მჯუშებეფი, მუჭომეფით რე: შეჸელიშ რდუალა, ფერი, გობუძგურუა, ფურცელიშ სიფსქა დო გობუძგურუაშ ინტენსივალა, პეულიშ ტიპი, ტიანიშ დო კაკალიშ ანაგი, კაკალიშ კანიშ სიფსქა დო კონსისტენცია, რდუალაშ სიჭყანიერე, ოვეგეტაციე პერიოდიშ ხანგინძალა დო თეშ გეშა ჸურძენიშ გვიანო მონდინაფა.
არსებულ ამპელოგრაფიულ ნახანდეფს ჭვიტილურიშ მანგი ჯიში სოთინი ვარე ეშანილი, საქორთუოშ ფარგალეფს ხოლო თე ჯიში ნარგეფი ხვალე სამარგალოშ ლაკადა აბანეფს რე.
გინოჩემათ ირკვიებჷ, ნამჷ-და ულირს ჭვიტილური მასობურო ჸოფე გოფაჩილი სამარგალოშ ლაკადას (წალენჯიხას, კორცხელს, ნაკიფუს, ჩხოროწყუს, საჩინოს, ფოცხოს, უშაფათის, მუხურს, მარტვილს, კიწიას, თამაკონს, სალხინოს დო თენეფიშ მოთანჯე ოფუტეეფს). თინა შხვა აბანობურ ჯიშეფსალო წჷმორინაფილი ჸოფე მუშ ჯინჯის — მაღლარო. თეჯგურა ბინეხეფიშ მჷკოლუაფა ძალამი ძნელი რდჷნ, მახორობას უმიკუჯინუო ჸოფჷ მეტებული დო ხვალე 3-4 წანაში ართშა ცოცხალ გიობიჯალშა ეშულაშ გეშა გიობიჯალიშ ჸალეფს გოცხონტჷნდეს დო ბინეხიშ ხომლა ნორთეფს უთხინუანდეს. თეჯგურა პრიმიტიული მჷკოლუაფაშ უმიკუჯინუო, ჭვიტილურიშ მაღლარეფი ჯიშიშო დჷმახასიათაფალი ძალამი ნძალიერი რდუალა-გოვითარაფათ იხასიათებუდჷ დო ხვეიან მუნაწიებუს ირზენდჷ. თიშ პროდუქციას აბანობური მახორობა ირინუანდჷ ღვინიშ დარინაფალო დო ჭვიტილურიშ ღვინი ჯოხოგოლაფირი ჸოფე ხვალე სამარგალოს ვარჷნ, ნთელ ბჟადალ საქორთუოს. გინოჩამათ, თინა ჯგირო ეჭოფუნდჷ შორშა გინოღალას დო საუჯგუშო გემური მუშებეფიშ მაღვენი, ჰარმონიული ღვინი ბრელ ხანს ხოლო იჩუალუაფუდჷ.
სოკოეფიშ ლახარეფიშ დო ფილოქსერაშ გოფაჩუაშ უკული ჭვიტილურიშ მაღლარეფქ მასობურო მედინჷ, ხვალე ექი-ექ მიკოსქჷდჷ ლაკადას.
ჭვიტილური გვალო პერსპექტიული ჩეჸურძენამი ბინეხიშ ჯიშიე მუში გემური მუშებეფით დო თინა საქორთუოშ ხარისხუანი ბინეხიშ საღვინო ჯიშეფიშ ბუნაშა მიშმურს. პროდუქციაშ მაღალი გემური მუშებეფიშ მოხ, თინა იხასიათებჷ ნძალიერი რდუალა-გოვითარაფათ, ხვეიანი მუნაწიებუთ დო წვენიშ ხვეიანი გჷშულიანობათ.
ლიტერატურა
1. დემეტრაძე ვ. მასალები დასავლეთ საქართველოს მევენახეობა-მეღვინეობის მრეწველობის დარაიონებისა და სპეციალიზაციისათვის. ქუთაისი, 1936.
2. კეცხოველი ნ. კულტურულ მცენარეთა ზონები საქართველოში. თბილისი, 1957
3. მიროტაძე ა. რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები. თბილისი, 1939.
4. რამიშვილი მ. გურიის, სამეგრელოსა და აჭარის ვაზის ჯიშები. თბილისი, 1948.
5. ტაბიძე დ. მევენახეობის განვითარება საქართველოში. თბილისი, 1941.
6. ჩოლოყაშვილი ს. მევენახეობის სახელმძღვანელო, წიგნი II, „ამპელოგრაფია“. თბილისი, 1938.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სამარგალოშ ბინეხიშ ჯიშეფი
176
კატეგორია:
178
კატეგორია:
179
კატეგორია:
ფილიპ კირკოროვი
ფილიპ ბოდროსიშ სქი კირკოროვი (Фи́лип Бедро́сов Кирко́ров, პასპორტით — Филипп Бедрос Киркоров; დ. 30 პირელი, 1967, ვარნა, ბულგარეთი) — სხუნუური დო რუსული ესტრადაშ მობირე, არტისტი, კომპოზიტორი დო პროდიუსერი. რუსეთიშ ფედერაციაშ ოკათე არტისტი (2008).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ პოპ-ვოკალისტეფი კატეგორია:ინგუშეთიშ ოკათე არტისტეფი
პამელა ანდერსონი
პამელა დენიზ ანდერსონი (Pamela Denise Anderson; დ. 1 მანგი, 1967) — ამერიკალი არტისტი, მოდელი, პროდიუსერი, ჭარუ, აქტივისტი დო ჸოფილი მასხაპალი. გორჩქინათ კანადარი. ჩინებული რე მუში როლეფით ტელესერიალეფს, მუჭომეფით რენ: „დიდი რემონტი“, „სახვარეფი“, „V.I.P“.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
177
კატეგორია:
182
კატეგორია:
უსახელე ჭარუ (ფილმი)
უსახელე ჭარუ (The Ghost Writer ) — რომან პოლანსკიშ 2010 წანაშ ფილმი. პოლანსკიქ მიღჷ სეზარიშ ჯილდო საუჯგუშო რეჟისორშო.
სქოლიო
კატეგორია:2010 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:რომან პოლანსკიშ ფილმეფი კატეგორია:პოლიტიკური ფილმეფი კატეგორია:რომანეფს გერსხუაფილი ფილმეფი
ჯორჯ ელერი ჰეილი
ჯორჯ ელერი ჰეილი (ინგლ. George Ellery Hale; დ. 29 მანგი, 1868, ჩიკაგო, ილინოისი, ააშ — ღ. 21 ფურთუთა, 1938, პასადინა, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ასტრონომი. ჰეილიქ, მუში მენცარული რკვიებეფით, დანტკიცჷ ნამდა ბჟაშ შანეფი მაგნიტური რე, გიმიგონჷ სპექტროჰელიოგრაფი დო მიშეღჷ დიდი თია რეფრაქტორული დო რეფლექტორული ტელესკოპეფიშ გოვითარაფაშა. ტელესკოპეფი, ნამუეფიშ ეგაფაშ დო კონსტრუქციაშ პროექტეფს ჰეილი ოკათუდჷ დო ხემანჯღვერენდჷ რდჷ: 40 ინჩიანი რეფრაქტორი (იერკსიშ ობსერვატორია), 60 ინჩიანი რეფლექტორი (მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორია), 100 ინჩიანი ჰუკერიშ რეფლექტორი (მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორია) დო 200 ინჩიანი ჰეილიშ რეფლექტორი (პალომარიშ ობსერვატორია). ჰეილიქ, თაშნეშე მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია ბჟაშ რკვიებაშ კოოპერაციაშ საირქიანო რსხუშ, რკვიებეფიშ ერუანული სხუნუშ დო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დორსხუაფაშა დო გოვითარაფაშა.
ჯორჯ ელერი ჰეილიქ ასტრონომიათ დო ასტროფიზიკათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. თის უმოსო ოინტერესჷდჷ უილიამ ჰაგინსის, ნორმან ლოკიერიშ დო ერნესტ რეზერფორდიშ მენცარული რკვიებეფი დო ნაჭარეფი. ჰეილი გურაფულენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, ჰარვარდიშ კოლეჯიშ ობსერვატორიას დო ბერლინიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ, ჰეილი მუშენდჷ ჩიკაგოშ უნივერსიტეტის, კარნეგიშ მენცარობაშ ინსტიტუტის დო კალიფორნიაშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის.
ჯორჯ ელერი ჰეილი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1894 წანას მიპალუ ჟანსენიშ მენდალი, 1902 წანას რუმფორდიშ მენდალი, 1904 წანას ჰენრი დრეიპერიშ მენდალი დო ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალი, 1916 წანას ბრიუსიშ მენდალი, 1917 წანას ჟანსენიშ პრემია, 1920 წანას გალილეო გალილეიშ მენდალი, 1921 წანას ექტონიშ პრემია, 1926 წანას ელიოტ კრესონიშ მენდალი, 1927 წანას ფრანკლინიშ მენდალი, 1932 წანას კოპლიშ მენდალი დო 1935 წანას ფრედერიკ აივსიშ მენდალი. ჰეილი რდჷ ამერიკაშ ფილოსოფიური ჯარალუაშ, საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ დო ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
ჰეილიშ ჯოხონობაშ რე ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი.
1978 წანას ამერიკაშ ასტრონომიული ჯარალუაშ ბჟაშ რკვიებეფიშ ცენტრიქ დარსხუ ჯორჯ ელერი ჰეილიშ პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი
ჯა
მარჯვნივ|250პქ|მინი|[[სეკვოია]] მინიატიურა|thumb|250პქ|ევროპული წვიწვი მინი|მარჯვნივ|250პქ|[[დიდი ბანიანი]] ჯა — ხანგჷნძეთ მარინე ჩანარი, ნამუსჷთ მიარეწანიანი განჯალებური ღერი დო ჯინჯეფი უღუ. ბართვიშე გინორთი ჯაშ ღერი (შტამპი) დო ბორჯღი ირო ჯგირო გჷმოხანტილი რე. ღერო დო ნოჸელეფი აკმოდირთუ მარქვაშე დო ქორქიშე. ჯამონს ჯას უღუ მაღალი ღერი (დახე ცილინდრული) დო ჭიჭე, ძალამ მაღალას დვალირი ბორჯღი, გოფაჩილ აბანს — კუნტა დო ფსქელი ღერი, ბოეჯღჷთ უმოსი თუდოშე აჭყაფუ.
ჯა ფურცელეფიშ მეჯინათ ირთუ წვიწვამ დო ფართეფურცელამ გვარობეფო. მაართათ გიშეგორუაფუ ხოშქორამი იროწვანე ლიშიშობური ვარდა ქაცუშობური ფურცელეფით, ნამუთ აკმოქიმინუნს კოკოლეფს (კუკურეფს) დო ჭყერიშ კანკარეფს. თე ბუნას ორხველჷ სამანგათ, ფიჭვი, ნოჯი, სვაჭა, ლარიქსი, კვიპაროზი, სეკვოია. ფართეფურცელამი ჯალეფშ დჷმახასიათაფალი რე ფართე დო ბირტყა ფურცელეფი, ნამუეფიშ სისქა უმოსი კუნტა რე სიგჷნძაშე დო სიგანაშე. თეჯგუარ ჯაშ ფურცელეფი რჩქვანელობურო წანმოწანაშა ართშა დჷთმოცენს. თე ბუნას ორხველჷ ანჭა, წიფური, ლანჯი, ევკალიპტი დო შხვა.
სქოლიო
კატეგორია:ჯალეფი კატეგორია:მეტყალობა კატეგორია:ჩანარეფიშ მორფოლოგია კატეგორია:ჩანარეფი
მალარია
მალარია (malaria < mala aria — გლახა ჰეერი; კინოხ ფირქენდეს, ნამჷ-და ლახარას იჭანუანდჷ გლახა ჰეერი) — წვავე პროტოზოული ლახარა, ნამუთ იხასიათებუ სინჩხეშ მოკათუეფით, ანემიათ, ჩხონჩხიშ დო ტყილიშ გოდიდაფათ; შილებე იჸუას რეციდივეფქ. მალარიაშ იჭანუანს ართკურთხუამი ორგანიზმი — პლაზმოდიუმი, ნამუთ გჷნმუღუ მალარიაშ კოღონს — ანოფელესის. მალარია გოფაჩილი რე აფრიკაშ, აზიაშ დო ობჟათე ამერიკაშ კანკალე რაიონიშ ჭყენჭყამ აბანეფს. ადამიერეფს ეჭარილი რე მალარიაშ 4 ფორმა: სუმდღამი (იჭანუანს Plasmodium vivax), ოთხდღამი (Plasmodium malariae), ტროპიკული (Plasmodium falciparum) დო მალარია-ოვალე (Plasmodium ovale), ნამუთ ხვალე ბჟადალ ტროპიკული აფრიკაშ ქიანეფს მუთმოფხვადჷნა. არძაშე მონკათ მეურს მალარიაშ ტროპიკული ფორმა, ნამუთ მაღალი ლეტალობით (ღურალათ) იხასიათებუ დო ენდემური რე ტროპიკული დო სუბტროპიკული ქიანეფშო. პარაზიტიშ ოთელარე ციკლი მეურს უსქესე დო სქესობური გომიარაფაშ მათირობათ დო მენძელი ორგანიზმეფიშ თირუათ. უსქესე გომიარაფა მეურს ადამიერეფს (შქაფონი მენძელი), სქესობური — ანოფელესიშ გვარიშ კოღონაშ დადულს (თარი, საბოლა მენძელი). ლახარა ორხველჷ გიშაკერძაფილო ოშქურანჯი ინფექციეფიშ რიცხუს.
სქოლიო
კატეგორია:ინფექციური ლახარეფი
მვერუ
მვერუ (ინგლ. Lake Mweru, ფრანგ. Lac Moero) — ტობა აფრიკას, წყარმალუ კონგოშ ღანჩოს, ზამბიაშ დო კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ხურგის.
გეოგრაფია
მვერუშ ფართობი 5,120 კვ.კმ. რე, წყარპიჯიშ სიგინძა 436 კმ., მაქსიმალური სიგირძა 131 კმ. დო მაქსიმალური სიგანა 56 კმ. მვერუშ მაქსიმალური სიტომბა 27 მ. რე. მვერუ იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 917 მეტრაშ სიმაღალას. მვერუს ინაკათუ წყარმალუეფი: ლუაპულა დო კალუნგვიში. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ ლუვუა, ნამუთ ლუალაბაშ ნადუ რე. მვერუ ფართობით რე მაჟირა ტობა კონგოშ აუზის (მაართა რე ტანგანიიკა). მვერუშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ურბანული ცენტრეფი: ნჩელენგე, კიშიკიში, ჩიენგი, პვეტო, კილვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ტობეფი კატეგორია:ზამბიაშ ტობეფი კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ტობეფი
ოგიუსტენ ჟან ფრენელი
ოგიუსტენ ჟან ფრენელი (ფრანგ. Augustin Jean Fresnel; დ. 10 მესი, 1788, ბროგლი, ნორმანდია, საფრანგეთი — ღ. 14 კვირკვე, 1827, ვილ-დ’ავრე, ილ-დე ფრანსი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიკოსი დო ინჟინერი, უმოსო მოღალენდჷ ოპტიკას. ფრენელიშ რკვიებეფით დენტკიცინჷ სინთეშ რეღმული თეორიაქ. თეიშახ მერჩქინელი დო მეღებული რდჷ ისააკ ნიუტონიშ თეორია, ნამუშ მეჯინათ სინთე წილაკეფიშე აკმოდირთუდჷ.
ოგიუსტენ ჟან ფრენელი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1819 წანას მიპალუ საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ პრემია, 1824 წანას საპატიო ლეგიონიშ ორდენი დო 1827 წანას რუმფორდიშ მენდალი.
ოგიუსტენ ჟან ფრენელიქ ღურუ 1827 წანაშ 14 კვირკვეს, 39 წანერქ, ტუბერკულოზით.
რესურსეფი ინტერნეტი
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
ემანუელ მაკრონი
ემანუელ ჟან-მიშელ ფრედერიკ მაკრონი (Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron; 21 ქირსეთუთა, 1977, ამიენი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, ნამუთ საფრანგეთიშ 2017 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, პარტია En Marche!-შ პრეზიდენტობაშ კანდიდატი რდჷ, ნამუსჷთ გიმორძგუ. 2017 წანაშ 14 მესიშე საფრანგეთიშ პრეზიდენტი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ პრეზიდენტეფი
კუკუნორი
კუკუნორი, ცინხაი (ჩინ. 青海湖, მონღ. Хөх нуур, ტიბ. མཚོ་སྔོན་པོ་) — ტობა ჩინეთიშ ცინხაიშ პროვინციას. ტობაშ ფართობი შხვადოშხვა ბორჯის ითირუდჷ. ეკონია მუნაჩემეფით ტობაშ ფართობი 4,543 კვ.კმ. რე. კუკუნორიშ ტობა იდვალუაფჷ ზუღაშ დონეშე 3,260 მეტრაშ სიმაღალას, ნოღა სინინიშე 100 კმ-იშ მაშორას, ტიბეტიშ ლაკადას, ოორუე-ბჟადალ ჩინეთის, ტიბეტიშ ჰაიბეიშ ავტონომიური პრეფექტურაშ დო ტიბეტიშ ჰაინანიშ ავტონომიური პრეფექტურაშ ტერიტორიეფიშ შქა ნორთის. ტობას ინაკათუ 23 სეზონური წყარმალუ. ტობას რე შხვადოშხვა ჭიჭე კოკეფი. ზოთონჯის ბორჯის ტობა უმოსო გოჸინილი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ ტობეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ტობეფი
183
კატეგორია:
რეალობა
რეალობა (ლათ. realis – მეკონური, ნანდული) — ნანდულო რინელი, ნამუთ აწურე მეთომაფილს, ოეგებეს დო თ.უ. ჸოფურს. ტერმინი „რეალობა“ მაართაშე გჷმირინეს XIII ოშწანურას, სქოლასტიკას. ღორონთის მმიაჭარუდჷ რეალობაშ რსული, მეკონეფს — ვარსული ხარისხი. მორო რეალობაშ გჷმმახანტალი ჩინება თეიშახჷთ გჷმირინუაფუდჷ ფილოსოფიას (სამანგათ პლატონწკჷმა). ახალი ბორჯიშ ფილოსოფიას სუბსტანციას რსული, მოდუსეფს ვარსული რეალობა მიჭარუ. დიალექტიკურ მატერიალიზმის რეალობაშ ჩინება ჟირი არზით გჷმირინუაფუ: 1). ობიექტურობიექტურო რინელი, ე.ი. მატერია ედომუშამი მუში მიარეფერუამობათ. თე შვანს თინა აწურე სუბიექტურ რეალობას, ე.ი. სმებას; 2). ირი რინელი, ე.ი. მატერია ედომუშამი მუში პროდუქტეფით, თ.შ. სმებაშ მოლინეფით.
184
კატეგორია:
185
კატეგორია:
186
კატეგორია:
ჰერმან ფონ ჰელმჰოლცი
ჰერმან ლუდვიგ ფერდინანდ ფონ ჰელმჰოლცი (გერმ. Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz; დ. 31 მარაშინათუთა, 1821, პოტსდამი, ბრანდენბურგიშ პროვინცია, პრუსიაშ ომაფე — ღ. 8 ეკენია, 1894, შარლოტენბურგი, ბრანდენბურგიშ პროვინცია, პრუსიაშ ომაფე, გერმანიაშ იმპერია) — გერმანალი ფიზიკოსი დო მედიკოსი.
ჰელმჰოლცი მოღალენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დისციპლინეფს. ჰელმჰოლციქ გიმირკვიუ ადამიერიშ თოლი, გიმიგონჷ თოლიშ სარკე - ოფთალმოსკოპი, ინსტრუმენტი ნამუთ ასე ხოლო გიმირინუაფჷ.
ფიზიკას, ჰელმჰოლციშ რკვიებეფი ორხველუდჷ ჰიდროდინამიკურ სტაბილურობას, ენერგიაშ კონსერვაციას, ელექტროდინამიკას, ქიმიურ თერმოდინამიკას დო შხვა.
ჰერმან ფონ ჰელმჰოლცი გურაფულენდჷ ფრიდრიხ ვილჰელმიშ მედიკო-ქირურგიულ ინსტიტუტის, სოდეთ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი 1842 წანას. გურაფაშ თებაშ უკული ჰელმჰოლცი მუშენდჷ კენიგსბერგიშ, ბონიშ, ჰაიდელბერგიშ დო ბერლინიშ უნივერსიტეტეფს.
ჰელმჰოლციშ ჯოხონობაშ რე ომენცარე ინსტიტუტეფიშ უდიდაში გერმანული ასოციაცია.
188
კატეგორია:
მარაქეში
მარაქეში (ბერბერ. Murakush; არაბ. مراكش‎), თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ „ჭითა ნოღა" — არძაშე შანულამი, ჸოფილი საიმპერატორე ნოღა მაროკოშ ისტორიას. ასე მარაქეში მაროკოშ ცენტრალური ობჟათე-ბჟადალ ეკონომიკური რეგიონიშ მარაქეშ-ტენსიფტ-ალ-ჰაუზაშ ნანანოღა რე. იდვალუაფუ თირით ფორილ ატლასიშ გვალეფიშ გემინდორიას დო მაროკოშ მაანთხა უშხუაშ ნოღას წჷმარინუანს კასაბლანკაშ, ფესიშ დო ტანჟერიშ უკული. მარაქეში ტანჟერიშ ობჟათე-ბჟადალშე 580 კმ-ით, რაბატიშ ობჟათე-ბჟადალშე 327 კმ-ით, კასაბლანკაშ ობჟათეშე 239 კმ-ით დო აგადირიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 246 კმ-ით რე მოჩილათირი.
მარაქეში ართ-ართი რე მაროკოშ ოთხი საიმპერატორე ნოღაშე (მარაქეშიშ მოხ - ფესი, მექნესი, რაბატი). ანდა შხვა ოორუეაფრიკული ნოღაშობურო, მარაქეშით აკმოდირთჷ ჯვეში, გომანგარაფილი ნოღაშე (მედინა) დო თის მეძინელი თეხანური ნოღაშე. 2018 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას ოხორანს 952 000 ადამიერი. ნოღას ოინალჷ მენარაშ ოერეფოშქაშე აეროპორტი, თეწკჷმა ართო, რკინაშარათ მერსხილი რე კასაბლანკაწკჷმა.
მარაქეშის უღჷ უკაბეტაში ტრადიციული ბაზარი (სუკი) მაროკოს, თაშნეშე ართ-ართი არძაშე დოკაფილი მოედანი ედომუშამ აფრიკას დო ედომუშამ მოსოფელს — ჯემაა-ელ-ფნა. მოედანი გჷნოჭკადილი რე აკრობატეფით, მაკითხირეფით, წყარიშ ნოქარეფით, მასხაპალეფით დო მუსიკოსეფით. სერით თაქ ინწყუმუ ოჭკომალიშ ობიექტეფი დო მოედანი ღილე ცაშ გიმე მადვალუ უკაბეტაშ რესტორანო გჷნმირთუ.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფი მაროკოს
189
კატეგორია:
გლობალიზაცია
მინი|ბჟაეიოლიშ ოტელეგრაფე კომპანია 1899 წანას, ორდოშიანი გლობალიზაციაშ სამანგა გლობალიზაცია — თეხანური ტერმინი რე დო ოძირანს თირუეფს ჯარალუას დო მოსოფელიშ ეკონომიკას, ნამუთ გჷმოჭანაფილი რე საირქიანო ვაჭარობაშ დო კულტურული თირუაშ დრამატული ძინათ. თინა თაშნეშე ოძირანს ვაჭარობაშ დო ინვესტიციეფიშ ძინას ადგადგეფიშ ხუალაშ დო ქიანეფიშ ურთიართდოჸუნალაშ ძინაშ შედეგო. სპეციფიურო, ეკონომიკურ კონტექსტისთინა შხირას იგურჩამუ მუჭოთ ვაჭარობაშ ბონი შედეგი, გიშაკერზაფილო, ოვაჭარე ლიბერალიზაციაშ ანუ „დუდიშული ვაჭარობაშ“ შედეგი. 1910 დო 1950 წანეფს შქას პოლიტიკურ დო ეკონომიკურ გჷნოტახუეფქ ობორჯეთ უცბას დარკუ საირქიანო ვაჭარობაშ შანულობა დო ნტირა. მორო დოჭყაფილი მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშე, გოგჷრძაფილი მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ პერიოდის, მუჟამსჷთ ბრეტონ ვუდსიშ ინსტიტუტია გჷმიქიმინჷნ (საირქიანო ოვალუტე ფონდი (სოფ, en:IMF) დო GATT (en:GATT)), გლობალიზაციაშ კურსიქ პოლარულო დითირჷ. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკულიან პერიოდის, საირქიანო ეკონომიკური ინსტიტუტეფიშ გჷმოქიმინუაშ დო ორეაბილიტაციე პროგრამეფიშ გოხორციელებაშ ხანას, საირქიანო ვაჭარობაშ გეოგრაფიული არეალქ შანულამო გეფართჷ. 70-იან წანეფს თეჯგურა ვაჭარობაშ ეფექტიქ უკვე ოგინაფეთ გჷნირთჷ თეშ, მუჭოთ ორგებელიშ მუმაღალარი, თაშნეშე მანჩალუ ეფექტეფით.
თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და სუმხოლო ასპექტი მეჭედელო რე ურთიართმერსხილი, შანულამი რე გლობალიზაციაშ ირი ასპექტიშ — ეკონომიკურიშ, პოლიტიკურიშ დო კულტურულიშ — შანულობაშ გოტანჯუა. გეძინელი შანულამი ასპექტი რე თაშნეშე ტექნოლოგიური თირუეფი, გიშაკერძაფილო ტრანსპორტის დო კომუნიკაციეს, ნამუთ, მუჭოთ ანტკიცენან, უშქაშეთ ოკათჷ გლობალური ოფუტეშ აკოქიმინუას.
მუნდიალიზაცია (მუნდიალ — მოსოფელი) — მოსოფელიშ ყარაფი, ნამუთ გიშმაჸათანს ლიბერალიზაციას. მუნდიალიზაცია იკათუანს სპეციფიკური ტერიტორიაშ (სამანგ. ნოღაშ, დაბაშ, ქიანაშ) — დეკლარაციას მოსოფელიშ ტერიტორიათ, ნამუშ ნება-საღალეეფი მოსოფელიშ მასშტაბიშ იჸუაფუ.
გლობალიზაციაშ ინდექსი
გლობალიზაციაშ ინდექსი გმიკოროცხუ თიჯგურა მაძირაფალეფით მუჭოთ რე: კომერცია, ბონი ურცხოური ინვესტიცია, ინვესტიცია, მიშნაველი. მოსო თეხანური კოროცხუაშ მეთოდეფს ცადენა თაშნეშ ეითოლიშწორან: პოლიტიკა, სოციალური დგომარობა, კულტურა დო ელმოლიშ ოთხილუე ოკითხირეეფსჷთ.
გლობალიზაციაშ ართ-ართი ინდექსი, ნამუთ ზჷმუნს სუმ თარი მაძირაფალს: ეკონომიკას, სოციალურ დგომარობას დო პოლიტიკას რე - KOF.
სქოლიო
კატეგორია:სოციო-კულტურული ევოლუცია კატეგორია:ეკონომიკური გეოგრაფია კატეგორია:კულტურული გეოგრაფია კატეგორია:ისტორიაშ ფილოსოფია
190
კატეგორია:
ოპტიკური ილუზია
300px|thumb|ოპტიკური ილუზია: სურათის კვადრატი A გვალო თიცალი ტუტაშფერი რე, მუთ კვადრატი B. ოპტიკურ ილუზიას ადამიერიშ ჯინაშ სისტემას მეთმიოჩილითუანს, თიშ ძირაფათ მუსჷთ ჸოფა ვაუღუნ, ვარდა ჸოფიერიშ ჩილათირი წჷმოძირაფათ. რე ფიზიოლოგიკური ილუზიეფი დო ოგურაფალი ილუზიეფი. მირაჟი ორთაშ ილუზიაშ სამანგა რე, ბანმუთ ოპტიკურ ფენომეფიშ გამა რე, შხვა სამანგა რე თუთაშ ძირაფილი სიდიდაშ ვარიაცია (მორჩილო რე ზენიტის, დიდი რე ჰორიზონტწკჷმა), მორო თენა ვარე ოპტიკური ფენომენი, უმოსო ოგურაფალი ვარდა კოგნიტიური ილუზია ე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოპტიკური ფენომენი ილუზია
193
კატეგორია:
მირაჟი
მირაჟი შილებე რდას მეკონიშ გიმე (თუდონ მირაჟი), ჟიმოლე (ჟინი მირაჟი) დო თიშ ხასჷლას (ხასჷლაშ მირაჟი).
მირაჟი ეინწყუმუ მეკონშე ულირი სინთეშ ჩხორიაშ გაღულანებათ, მუსჷთ ორთუნ სინთეშ გინოტახუაშ მაძირაფალეფიშ ანომალური აკოღალა ატმოსფეროს ჰეერიშ ტემპერატურაშ (სქინჩინიშ) გინორთიშ გურშენ.
194
კატეგორია:
ჰათაიშ პროვინცია
გეოგრაფია
პროვინციას უხურგანს ადანაშ, ოსმანიეშ დო გაზიანთეფიშ პროვინციეფი. ობჟათეშე დო ბჟაეიოლშე - სირია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:თურქეთიშ პროვინციეფი
გირინი
გირინი (Asinus) — ცანდჩორქოამი ძუძუშმაწუალიშ გიმენგვარი ცხენიშობურეფიშ ფანიაშე. ცხენიშე გინორთელო, უღუ გჷრძე ჸუჯეფი, დიდი დუდი, ინწრო ჩორქოეფი, ჭიფე კუდელი, ნამუთ ითებუ გჷრძე ბოწოწიშ ქუჩუჩით. ტყარი გირინი გოფაჩილი რე აფრიკას, წჷმი, შქა დო ცენტრალურ აზიას. მორჩილ ჯოგეფო ხე ტიოზეფს დო ველეფს. ჭკომჷნა ოდიარეს. გვარს ართი გვარობა რე — აფრიკული ტყარი გირინი (Equus (Aqinus) africanus), ნამუთ გოფაჩილი რე სომალის, ეთიოპიას, ერიტრეას. გირინიშ გვარი ძალამი მორჩილმუდანამი რე. დადული გირინი წანმოწანას ართ ჩოჩიკიას ხანს. თელარაშ ხანგჷრძალა 12-18 წანა რე.
ჸუდეშ გირინიშ ჯიშიშ ჟირი ბუნა რსებენს:
გირინს ოზაპანე დო ოსქუაფალ ორინჯო გჷმირინუანა. გიშაკერძაფილო გვალამ აბანეფს დო ცალსაროტეფით ოულარ რზალეფს. გირინს ოშქაშეთ შეულებჷ ოჭიშით 70-80 კგ-შახ ორზოლიშ გინოღალა, საოჭიოთ — 2,5 ტ-შახ. გირინს ოსაქვარეთ 2 წანაშე გჷმირინუანა. საქორთუოს (კახეთის, მესხეთ-ჯავახეთის, აფხაზეთის) გოფაჩილი გირინი რსხულო მორჩილი რე, სიმაღალათ 95 სმ. მუკოლუაფა-ჩამაშოთ მერკემუმათხუალი რე, გარზე დო თირქუ რე, ოშა-გოშათ ილახუანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენიშობურეფი კატეგორია:ჸუდეშ ორინჯეფი
195
კატეგორია:
196
კატეგორია:
197
კატეგორია:
198
კატეგორია:
199
კატეგორია:
რობერტ ფაგი
რობერტ ფაგი (Robert Pugh; დ. 1950, გლემორგენი) — უელსარი არტისტი. არძაშე უმოსო ჩინებული რე მუში როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (2012-2013). 2010 წანას ილაჸაფჷ ფილმის უსახელე ჭარუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უელსარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1950
კონსტიტუცია
მინი|[[ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კონსტიტუცია]] კონსტიტუცია (constitutio — „დოდგინა“, „გოჭყაფა“) — გიშაკერზაფილი წესით მეღებული უმაღალაში იურიდიული ჭყანაშ მაღვენი სახენწჷფოშ თარი კანონი. კონსტიტუცია არეგულირენს ჯარალუას პიჯიშ სამართალებურ დგომარობას, საჯარო ხეშეუულებაშ ორგანიზაცია დო ფუნქციონირაფაწკჷმა მერსხილ ურთიართობეფს. კონსტიტუცია რთული მიარეფუნქციური ჯარალობური ინსტიტუტი რე. შხირას მირჩქინანა, მუჭოთ სახენწჷფოშ უჟინაშ კანონს, წესეფიშ კატალოგის, ინდივიდიშ გარანტის სახენწჷფოწკჷმა ურთიართობას დო შხვა.
ლიბერალურ-დემოკრატიული სკოლაშ გემაჸვენჯეეფი, კონსტიტუციას თარო მეკონეფიშ ორთათ გოპიჯაფილ ჯარალობური ხეკულუაშ არსის (ორთაში სამართალიშ ომენცარე სკოლა), სამართალებური იდეაშ უმაღალაშ გჷმოხანტუალას (ნორმატივისტეფი), სახენწჷფოშ დო ნაციაშ სტატუსიშ გჷმათანჯალი წესეფიშ ართობურობას (ინსტიტუციონალისტეფი) ორწყენა.
მარქსისტულ-ლენინური მონძღვარუა კონსტიტუციას გჷთმოსხუნჷნს, მუჭოთ ინსტრუმენტის, ნამუშ მეშქაშობათ შხვადოშხვა სოციალური კლასი გამეკენჯენს დორხველურ პოლიტიკურ პატჷნალას
კონსტიტუციაშ ონდეთ გინორთელ სოციალურ დოშანილობას ეშანჷნა თეხანური მარკვიალეფი, ნამუეფით მარქსიზმშე შორს რენა. პროფესორ ანდრაშ შაიოშ არზით, კონსტიტუციეფიშ უმენტაშობაქ თიშო აკიქიმინჷ, ნამჷ-და მუქუჩუჩუდუკო დო გუთებუდუკო სოციალური რევოლუცია; შხვა კონსტიტუციეფიშ აკოქიმინუაშ ღანკი, თიში არზით, რევოლუციაშ დუდშე ეჩილითაფაშ წჷმირევოლუციური დგომარობაშ აკოდგინუას წჷმარინუანს.
დახე არძა თეხანური მარკვიალი კონსტიტუციაშ საარზიშ გოთანჯუაშ გოჯინას ოხვილუანს თიშ დჷმარსხუაფალონ ხასიათის დო მარეგულირებელ ფუნქციას. კონსტიტუციაშ ნორმეფით მუთმოხვადუ საჯარო ინსტიტუტეფიშ ლეგიტიმაცია, თინეფიშ ნძალანებაშ ფარგალეფიშ დო მენოღალეეფიშ თარი ნებეფიშ გოთანჯუა, სახენწჷფოს დო ადამიერეფს შქას ურთიართობეფიშ კვანწუა.
ნინძგი
thumb|right|მაფურინჯეეფიშ ნინძგეფი ნინძგი — მაფურინჯეეფიშ ორგანო, ნამუსჷთ აკმოქიმინჷნს უკიბირე ღვეფი დო ფორუნს ბაკამი შალჷთა — რამფოთეკა. მაფურინჯეეფიშ ემბრიონს ნინძგიშ ჟილენ ნორთის ობორჯეთ ივითარებუ მუწოწვანდაფილი ბაკამი ზურგალე, ნამუთ მუნოჸინაფაშ ბორჯის ოხვარუ ხეჭიშ ტახუას. მიარე მაფურინჯეშ ჟილენი ნინძგიშ ფაზვი დღვილამით რე ფორილი. შხვადოშხვა ფურინჯის შხვადოშხვა ზჷმაშ დო ფორმაშ ნინძგი უღუ. კანკალე ოკიბირალიშ ჭოფუას დო კანკალეშა დოწეწუას ონინალჷ. შხვეფი მოხუჯაფილი რე კაკაფუშ, ჩხირკაფიშ, ბურდღაშ წიმინდუაშ, ოგვაჯეშ აკაგაფალო დო შხვა. ნინძგიშ თე შხვადოშხვანერი ფუნქციას ხეს უნწყუნს ჟილენი ნინძგიშ ყარაფი, ნამუსჷთ შეულებუ მიკირთას ჟილე დო გიმე ვარდა შქას დიღიროკასჷნ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ზოოლოგია
პერუშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
პერუშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — წჷმარინუანს პერუს საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირეფს 1927 წანაშე. ნაკორობას დუდენს პერუშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია (ფპფ), ნამუთ კონმებოლიშ დო ფიფაშ აკოდგინალუაშ მიშმურს. პერუშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ წჷმოძინელი პერიოდეფი რდჷ 1930-იანი დო 1970-იანი წანეფი. ასიან ბორჯიშო ნაკორობაშ მაწვართალი რე არგენტინალი სპეციალისტი რიკარდო გარეკა. ჸუდეშ მატჩეფს ნაკორობა მანჯეს ერუანული სტადიონს, ლიმას.
მიმალი აკოდგინალუა
პერუშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვენჯი მობურთეეფი ოკათუ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2018-ს:
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
აგადირი
აგადირი (أكادير) — ნოღა ობჟათე-ბჟადალ მაროკოს. ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის, გირიშ კოდმეშ ობჟათეშე. სუს-მასაშ რეგიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. დირსხჷ XVI ოშწანურას „სანტა-კრუს-დ'აგერიშ“ ჯოხოდვალათ.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოშ ნოღეფი
ტაშკენტი
ტაშკენტი (Тошкент; Ташкент – „ქუაშ ნოღა“) — უზბეკეთიშ დო ტაშკენტიშ პროვინციაშ ნანანოღა. 1999 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 2.142.700 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ნოღაშ კოორდინატეფი რე 41°16′N 69°13′E, ბორჯიშ ორტყაფუ - UTC/GMT +5 სთ.
დომაჸალაფირი ნოღეფი
ტაშკენტი დომაჸალაფირი რე გეჸვენჯი ნოღეფწკჷმა:
სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთიშ ნოღეფი კატეგორია:უჯვეშაში ნოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
ელისაბედ ბორნი
ელისაბედ ბორნი (Élisabeth Borne; დ. 18 პირელი, 1961; პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოლიტიკური დო სახენწჷფო მოღალე. ქიანაშ პრემიერ-მინისტრი 2022 წანაშ 16 მესიშე.
ხანდაშ, დოკაფაშ დო ინტეგრაციაშ მინისტრი (2020-2022). ტრანსპორტიშ გამამინჯე მინისტრი კომპლექსურ ეკოლოგიურ გჷნოქიმინუეფიშ სამინისტრეს (2017—2019), კომპლექსურ ეკოლოგიურ გჷნოქიმინუეფიშ მინისტრი (2019—2020).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ ოსური პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ინჟინერეფი
დევიდ რინტოული
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარი არტისტეფი
ოზბორნ რეინოლდსი
ოზბორნ რეინოლდსი (ინგლ. Osborne Reynolds; დ. 23 მარაშინათუთა, 1842, ბელფასტი, ირლანდია — ღ. 21 ფურთუთა, 1912, უოტჩეტი, სომერსეტი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი დო ინჟინერი, ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ჰიდროაეროდინამიკაშ დარგის. ექსპერიმენტეფიშ გიმორინაფათ გიმირკვიუ ქვანთეფიშ ლამინარულ-ტურბულენტური ტრანზიცია. თარი პარამეტრი ნამუთჷთ იხასიათებუ ჸათე ტრანზიცია რე რეინოლდსიშ რიცხუ, ნამუთ ჯორჯ გაბრიელ სტოკსიქ მიშეღჷ, მარა პოპულარიზაცია რეინოლდსიქ აკეთჷ.
ოზბორნ რეინოლდსი გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ ქუინზ-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის. 1877 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური. 1888 წანას მიპალუ ომაფე მენდალი დო 1903 წანას დალტონიშ მენდალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ინჟინერეფი
ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1896 კატეგორია:ნაღურა 1940 კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი
პუმპულა (ჩე)
პუმპულა (ჩე) — ქორთული აბორიგენული ჩეჸურძენამი ჯიში სამარგალოშე.
გვალო იშვიათი ჯიში რე. კაკალია ჯინჯეფშა რე მეგორაფილი რიონიშ პიჯიშ ოფუტეეფს: შუაქალაქის, ნაესაკაოს, კოდორს, გულეისკარს, კეთილარს. გინოჩამათ ჩინებულიე, ნამჷ-და ჭყონდიდარეფი აბანობურ მებნეხეეფს პიჯალას უდვანდეს — „პუმპულა ჩქინი ქორდას დო არძანერ ვალდვალაშე გადუდიშულენთია“.
ბოტანიკური ეჭარუა
ძინათებული ფურცელი დიდი ზჷმაშიე, ოვალური ფორმაშ, სუმნაკვათამი. ფურცელიშ გიმენი განი ქეჩაშობურო რე გობუძგურელი. პეული ჟირსქესამიე. ტიანი ოშქაშე ზჷმაშიე, კონუსური ფორმაშ. კაკალეფი დიდი ზჷმაშიე, ელიფსური ფორმაშ. მონჭაფაშ ბორჯის ქრავაშფერიე.
ჩე პუმპულა ნძალიერი რდუალაშ დო ოშქაშემუნაწიებამიე. ოვეგეტაციე პერიოდი გვიგვილიშ გონწყჷმაშე ედომშამ მონჭაფაშახ 198 დღა რე. ედომშამ მონჭაფაშა გჷმათუთაშ მაჟირა გვერდშე მიშმურს. ჸურძენიშ ედომშამი მონჭაფაშ პერიოდის თიში შანქარიანობა ოჭირინუანს 22-23%-ს, სიბჟე — 6.8-7.5 გ/ლ-ს.
ჩე პუმპულა გჷმირინუაფჷ მაღალი ხარისხიშ სუფრაშ ჩე, სქჷრე ღვინიშ დადგჷმალო.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალოშ ბინეხიშ ჯიშეფი კატეგორია:ბინეხიშ ჩეჸურძენამი საღვინო ქორთული ჯიშეფი
კიმ კეტრელი
კიმ ვიქტორია კეტრელი (Kim Victoria Cattrall; დ. 21 მარაშინათუთა, 1956. ლივერპულიი, ინგლისი) — ანგლო-კანადარი არტისტი. ქორთუ მაჯინეეფშე არძაშე უმოსო ჩინებული რე მუშ ნასახიერებჷ სამანტა ჯონსიშ როლით, HBO-შ ტელესერიალს „სექსი დიდ ნოღას“ (1998—2004) დო სერიალიშ სრულმეტრაჟიან ვერსიას (2008). ბრელშა რე ნომინირაფილი შხვადოშხვა პრესტიჟულ ჯილდოს. კეტრელიშ მოგებულ პრემიეფს შქას, რე ჟირი კინოარტისტეფიშ გილდიაშ ჯილდო დო ართი ორქოშ გლობუსი. 2010 წანას ილაჸაფჷ ფილმის უსახელე ჭარუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1956 კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:კანადარი თეატრიშ არტისტეფი კატეგორია:კანადარი ტელეარტისტეფი კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:სექსი დიდ ნოღას
კურორტი
მინი|ჯვეშრომაული თერზეფი ინგლისის მინი|მაიამი-ბიჩი კურორტი (Kurort, ზიტყვაზიტყვათ — ოკურნალე აბანი) — აბანი, ნამუსჷთ უღუ ორთაშობური ოკურნალე ფაქტორეფი დო უციო პიჯალეფი თინეფიშ ოკურნალე-პროფილაქტიკური ღანკით გჷმარინაფალო. კურორტიშ ტერიტორიას ოკურნალე დგჷმილეფიშ თარი ტიპი რე სანატორიუმი: რე შხვა დჷნაწესებუეფით — პანსიონატი, მასვანჯაფალი ჸუდე, წყაროკურნალე, ოკურორტე პოლიკლინიკა, სამედიცინე პლაჟი დო შხვა. ორთაშობური ოკურნალე ფაქტორეფი — მინერალური წყარი, ჰეერი, ოკურნალე ლეტა დო შხვა უჯვეშაში ბორჯიშე რე ჩინებული. ჰიპოკრატე თინეფს ფართოთ გჷმირინუანდჷ შხვადოშხვა ქრონიკული ლახარეფიშ ოსქილიდაფარო.
XX ოშწანურაშახ ქჷმანჭჷ უჩა ზუღას ჯვეში რომაალეფიშით აკოგაფილი თერმეფქ დო შხვა ბალნეოლოგიური დგჷმილეფქ.
შქა ოშწანურეფს ევროპაშ კანკალე კურორტიქ ასეშაქ ქისქილიდუ შანულობა, ნამუეფს შქასი რე აახენი, ვისბადენი, ბადენ-ბადენი, კარლოვი-ვარი, ბეილე-ერკულანე დო შხვა. კურორტიშ პროფილს გჷთმოთანჯუნს მაჸვენჯი ორთაშობური ფაქტორი.
გიშმაგორჷნა კურორტიშ 3 თარ ბუნას: კლიმატურს, ბალნეოლოგიურსა დო ლეტათ ოკურნალეს. კლიმატური კურირტი მუშჸურე შილებე ორდას გვალაშ, ზუღაშ წყარპიჯიშ, ტყაშ დო ვეშ, ბალნეოლოგიური კურორტი მინერალური წყარიშ გჷმორინაფაშ მეჯინათ — ოშუმალი წყარიშ დო აბანუეფით ოკურნალე.
თუ კურორტის ართბორჯულო რსებენს მუსხირენი ორთაშობური ფაქტორი, თინა ესვარილი პროფილიშ რე — კლიმატურ-ბალნეოლოგიური, ბალნეოლოგიურ-ლეტაშ, კლიმატურ-ლეტაშ, კლიმატურ-ბალნეოლოგიურ-ლეტაშ დო შხვა. ართიანწკჷმა არხოსმადვალუ კურორტეფი, ოკურორტე დაბეფი დო ოკურნალე აბანეფი ოკურორტე რაიონეფიშ დო კურორტეფიშ ბუნეფიშ ჯოხოთ რე გოართოიანაფილი, სამანგათ, ქართიშ კურორტეფიშ ბუნა დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:კურორტეფი კატეგორია:მოსვანჯა
201
კატეგორია:
202
კატეგორია:
203
კატეგორია:
204
კატეგორია:
205
კატეგორია:
206
კატეგორია:
208
კატეგორია:
შარდენი
შარდენი (Falco peregrinus) — მახვამილაფარი მაფურინჯე შარდენიშნერეფიშ რანწკიშე; რწაფილს გჷმირინუანა ომაჯინეთ. ძინათებული შარდენი რსხულო რე ოშქაშე ზჷმაშ, უღუ მოლენე-მოტუტაშფერე ოჭიში, ჩე კიდირი სო უჩა დუდი. დადული შარდენი ზჷმას ონდეთ უმოსი დიდი რე, ვინდარო მუმული. შარდენი ჩინებული რე მუში ჩქარებათ, ავითარენს 322 კმ/სთ მაჯინობაშ ბორჯის, ნამუთ საუჯგუშო შედეგი რე ედომუშამი ჩხოლარეფიშ ოქიანუს. National Geographic-იშ ოტელევიზიე პროგრამაშა გერსხუაფათ, თიში მაქსიმალური სიჩქარა რე 389 კმ/სთ.
სქოლიო
კატეგორია:შარდენიშნერეფი
ალექსანდარ კოლაროვი
ალექსანდარ კოლაროვი (Александар Коларов; დ. 10 გერგობათუთა, 1985, ზემუნიშ თემი, ბელგრადი, იუგოსლავია) — სერბი მობურთე, კვარჩხანი მათხილე. იტალიური ოკუჩხბურთე კლუბი „რომაშ“ დო სერბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთე. 2010 დო 2018 წანეფიშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატეფიშ, 2008 წანაშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მაკათური.
207
კატეგორია:
ალექსანდარ კოლაროვი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სერბეთიშ დო მონტენეგროშ მობურთეეფი კატეგორია:სერბეთიშ მობურთეეფი კატეგორია:სერბეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ მობურთეეფი
ჰიპარქე
ჰიპარქე (ჯვ. ბერძნ. Ἵππαρχος; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 190, ნიკეა, ბითინიაშ ომაფე — ღ. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 120, როდოსი, რომიშ რესპუბლიკა) — ჯვეში ბერძენი ასტრონომი, მათემატიკოსი დო გეოგრაფი.
ჰიპარქე მერჩქინელი რე ანტიკური პერიოდიშ უდიდაშ ასტრონომო. აკადგინჷ ბჟაშ დო თუთაშ ჸარაფიშ, ბჟაშ გეუკუმელაფაშ ცხრილეფი, ზიმუ თუთაშ სიშორაშ დისტანცია, აკადგინჷ მურიცხეფიშ კატალოგი, გიმიგონჷ ასტროლაბი, მიშეღჷ გეოგრაფიული კორდინატეფი - გრძედი, განედი. ჰიპარქე მერჩქინელი რე ტრიგონომეტრიაშ დუმარსხუაფალო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ასტრონომეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი გეოგრაფეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსეფი
ბორჯი (ტელეგინოჩამა)
ბორჯი (დრო; Time) — პირველი ტელეგინოჩამა მარგალურ ნინაშა, ნამუქჷთ გიშართჷ 2022 წანაშ 19 მარაშინათუთას, ნოღა ჩხოროწყუს მაუჭყაფე ტელეკომპანია კოლხეთი 89-შ ეთერს. ტელეგინოჩამაშ ავტორი დო გუმაჭყაფალი რე ასოციაცია „აფუნი“. გინოჩამაშ ფორმატი რე საინფორმაციე-საოგურფე. გინოჩამა „ბორჯიშ“ მაჸონაფალეფი რენა: ოსურპატჷნი ნანა ნაჭყებია დო პატჷნი გიორგი ლემონჯავა. გინოჩამაშ პირველი სუმარეფი რდეს ოსურპატჷნი ნათია ფონიავა, წინგიშ „დიბგურუათ მარგალურიშ მაჭარალი“ დო პატჷნი გივი ქარჩავა — პირველი მარგალური ჟურნალი „სქანიშ" რედაქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასოციაცია აფუნი კატეგორია:მარგალურნინამი ტელეგინოჩამეფი კატეგორია:კოლხეთი 89
210
კატეგორია:
209
კატეგორია:
211
კატეგორია:
ადამ საჰაკიანი
ადამ ხაჩატურიშ სქი საჰაკიანი(დ. 19 მარაშინათუთა, 1996, ერევანი — ღ. 2 პირელი, 2016, ჯრაკან (ჯაბრაილი)) — სომხეთიშ რესპუბლიკაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ დო არწახიშ დუდთხილუაშ ჯარიშკოჩი, სერჟანტი.
2016 წანაშ 10 პირელს, ადამ საჰაკიანქ დეჯილდუ „გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ“ ოურდუმე ნინალაშ მენდალით. 2016 წანაშ 28 მესის დეჯილდუ სომხეთიშ რესპუბლიკაშ „ქომოლობა“ მენდალით.
კატეგორია:სომეხეფი
213
კატეგორია:
214
კატეგორია:
212
კატეგორია:
215
კატეგორია:
217
კატეგორია:
216
კატეგორია:
პითაგორა
პითაგორა სამოსარი (ჯვ. ბერძნ. Πυθαγόρας ὁ Σάμιος; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 570, სამოსი — ღ. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 495, კროტონე ვარდა მეტაპონტი) — ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსი დო ფილოსოფოსი, პითაგორეიზმიშ დუმარსხუაფალი. შინელი რე პითაგორაშ თეორემათ. პითაგორაქ მიშეღჷ დიდი თია ჯვ.წ. VI ოშწანურაშ ფილოსოფიური დო რელიგიური რჩქინაშ გოვითარაფაშა. პითაგორა მოღალენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს.
ფარსმან I დიდი
ფარსმან I დიდი — იბერიაშ უნძალიარაში მაფა, ფარნავაზიანეფიშ დინასტიაშე. მაფენდჷ დოხოლაფირო 1 – 58 წანეფს. ქართამიშ სქი.
პითაგორა
პითაგორაშ იდეეფს რე გერსხილი მეტემფსიქოზი, ნამუსჷთ შურეფიშ ტრანსმიგრაციას ხოლო უძახჷნა, თაშნეშე სფეროეფიშ ჰარმონიაშ დოქტრინა, ნამუთ ასტრონომიული ობიექტეფიშ, ბჟაშ, თუთაშ, მურიცხეფიშ ჸარაფის ეთმოჭარუნს მუჭოთ მუსიკალურ ფორმას.
ფარსმან I დიდი
ლიტერატურა
კატეგორია:იბერიაშ მაფეფი კატეგორია:ფარნავაზიანეფი
პითაგორა
პითაგორაშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი. პითაგორა სამოსის დაბადებე. მუ გონათაფა უღუდუნჷ, მენცარეფს ვაუჩქუნა. დოხოლაფირო ჯვ. წ. 530 წანას პითაგორას კროტონიშა მიდურთუმჷ დო ჸათაქ დურსხუაფჷ მუში სკოლა. ართ-ართი ვერსიათ პითაგორა ჯვ.წ. 495 წანას დუჸვილუნა. მაჟირა ვერსიათ პითაგორას ნოღა მეტაპონტიშა მიდურთუმჷ, სოდეთ მუში ღურათ დოღურე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსეფი
ჯორჯ გაბრიელ სტოკსი
სერ ჯორჯ გაბრიელ სტოკსი (ინგლ. Sir George Gabriel Stokes; დ. 13 მარაშინათუთა, 1819, სკრინი, ირლანდია — ღ. 1 ფურთუთა, 1903, კემბრიჯი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი დო მათემატიკოსი. სტოკსიქ მიშეღჷ მენცარული კონტრიბუცია ჰიდროაეროდინამიკაშ, გიშაკერზაფილო ნავიე-სტოკსიშ განტოლებეფიშ რკვიებაშა, თაშნეშე ფიზიკური ოპტიკაშ რკვიებაშა, სოდეთ გიმირკვიუ პოლარიზაცია დო ფლუორესცენცია. მუჭოთ მათემატიკოსი სტოკსი რდჷ სტოკსიშ თეორემაშ ართ-ართი პოპულარიზატორი. ჯორჯ სტოკსიქ გერმანალი ქიმიკოსი დო ფიზიოლოგი ფელიქს ჰოპე-ზეილერიწკჷმა ართო, ოძირუ ჰემოგლობინიშ ჟანგბადიშ გინმაღალარი ფუნქცია.
ჯორჯ გაბრიელ სტოკსი გურაფულენდჷ სკრინიშ, დუბლინიშ დო ბრისტოლიშ სკოლეფს, უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ პემბროკიშ კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკული სტოკსი მუშენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ მათემატიკაშ პროფესორო. 1885-1890 წანეფს რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი. ჯორჯ გაბრიელ სტოკსი რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი
218
კატეგორია:
მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორია
მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორია (ინგლ. Mount Wilson Observatory) — ასტრონომიული ობსერვატორია ააშს, კალიფორნიაშ შტატიშ ლოს-ანჯელესიშ ოლქის. ობსერვატორია იდვალუაფჷ ვილსონიშ გვალას, ზუღაშ დონეშე 1,742 მეტრაშ სიმაღალას, ნოღა პასადინაშ გოხოლუას, ლოს-ანჯელესიშ ოორუე-ბჟაეიოლიშე.
მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორია ოპერირენს ჟირ ისტორიულ, შანულამ ტელესკოპის:
თაშნეშე, ობსერვატორია ოპერირენს შხვა ტელესკოპეფს ხოლო. მაუნთ-ვილსონს იდვალუაფჷ ოპტიკური ინტერფერომეტრი CHARA ხოლო, ნამუთ ოპერირებადი 2004 წანაშე რე.
მაუნთ-ვილსონიშ ობსერვატორიაშ ისტორია იჭყაფჷ 1880-იან წანეფს. ობჟათე კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ ართ-ართ დუმარსხუაფალს ედვარდ სპენსის ოკოდჷ ვილსონიშ გვალას ტელესკოპეფიშ დაპროექტება, მარა თე პროექტიქ ვედეცალჷ დო დოღურჷ 1892 წანას. ობსერვატორიაშ დორსხუაფაშ ინიციატივა უკულ იდუდუ გიშარჩქინელ ამერიკალ ასტრონომქ ჯორჯ ელერი ჰეილიქ. დაჭყაფუშე ობსერვატორიას აფინანსენდჷ დო ასეშახ ოპერირენს კარნეგიშ მენცარობაშ ინსტიტუტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ასტრონომიული ობსერვატორიეფი კატეგორია:ამერიკული ასტრონომიული ობსერვატორიეფი
ხუნტა
ხუნტა (junta, „რსხუ“) — ესპანეთის დო ესპანურნინამ ქიანეფს თე ზიტყვათ იშინუაფჷ სახენწჷფო მართუალაშ შხვადოშხვა ორგანო, თინეფს შქას ომენოღალე. ვაესპანურ ქიანეფს, თინეფს შქასპოსტ-სხუნუურ ოფირჩას ხუნტა თარო გიმირინუაფუ პუტჩიშ (ოურდუმე გინორთაფაშ) შედეგო თარობაშა მოულირი ოურდუმე მართუალაშ ეიოშანალო.
ხუნტაშ სამანგეფშო ქოძირით:
ჟირაფიშობურეფი
ჟირაფიშნერეფი (Giraffidae) — მანკორალი ბჟაშუმუეფიშ ფანიაშ ჭკობაჩორქოამეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. აკმაართიანენს 2 გვარიშ 2 გვარობას: რჩქვანელობურ ჟირაფის დო ოკაპის. რჩქვანელობური ჟირაფიშ (Giraffa camelopardalis) სიმაღალა 5-6 მეტრის, წონა 550-1800 კგ-შახ რე. უღუ კუნტა რსხული, გჷრძე მაღალი კინჩხი, მორჩილი დუდი, დიდი თოლეფი, კუნტა დო ინწრო ჸუჯეფი, ჭიჭე ქალეფი. არეალიშ შხვადოშხვა ხურგეფს ფერი მათირეფონი რე დო თეშ გეშა ჟირაფიშ მუსზირენ გიმეგვარობას გიშმართჷნა. გოფაჩილი რე აფრიკას, საჰარაშ ობჟათეშე. ხე სავანეფს. აკმოქიმინჷნს მორჩილ ბუნეფს, ნამუეფით 12-15 (კანკალეშა 70-შახ) შურშე აკმოდირთუ. აქტიური რე დღაშით. ჭკომჷნს ლაკაციაშ ფურცელეფს დო ნოჸელეფს. უჭუ ჯგირი თოლსინთე დო რჩქილა. მაკება 420-450 დღას იგჷნძარებუ. ხორცის ოჭკომალო გჷმირინუანა, ტყების — შხვადოშხვა ნოკეთობეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჟირაფიშობურეფი
220
კატეგორია:
219
კატეგორია:
ოკაპი
ლიტერატურა
კატეგორია:ჟირაფიშობურეფი
221
კატეგორია:
ანაქსიმანდრე
ანაქსიმანდრეშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი. თიშ ნაჭარეფიშე ხვალე ფრაგმენტეფქ მაჭირინუ ასეიან ბორჯიშა. ანაქსიმანდრე რდჷ მენცარობაშ ორდოიანი პროპონენტი. ანაქსიმანდრე რდჷ ართ-ართი უჯვეშაში ფილოსოფოსი ნამუთ რდჷ დაინტერესებული ოქიანუშ გორჩქინაშ იდეათ. ანაქსიმანდრე ანტკიცენდჷ ნამდა ოქიანუს კანონეფი მართუნდჷ. ასტრონომიას, ანაქსიმანდრე ოცადუდ ასტრონომიული ობიექტეფიშ მექანიკაშ ენწყუმას, დიხაუჩაშ მეჯინათ. ანაქსიმანდრე რდჷ ართ-ართი მაართა მენცარი, ნამუქჷთ დამონტაჟჷ გნომონი. ანაქსიმანდრექ აკადგინჷ მოსოფელიშ რუკა დო მიშეღჷ დიდი თია გეოგრაფიაშ გოვითარაფაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ასტრონომეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი გეოგრაფეფი
223
კატეგორია:
222
კატეგორია:
ვითწანურა
ვითწანურა — არძაშე შხირას იგურიშხონარებუ კალენდარული ვითწანურა, ბორჯიშ პერიოდი, ნამუთ იკათუანს ვით წანმოწანას (იჭყაფუ 1 ღურთუთას დო ითებუ 31 ქირსეთუთას). ტერმინი „ვითწანურა“ თაშნეშე შხირას გჷმირინუაფუ ირნერი მუშებეფიშ ბორჯის 10 წანიანი პერიოდიშ ეიოშანალო, სამანგათ: ხანდაშ ვითწანურა; ორგანიზაციაშ ვითწანურა დო შხვა.
თოტი
თოტი (ბერძ: Θώθ (თოოთ), ეგვიპტ: დჰოვტიი) — სიჭკვერაშ დო მენცარობაშ ჯვეშეგვიპტური ღორონთი. ზიტყვა „თოთი“ მოურს ჯვეშბერძენულ ფორმაშე Θωύθ, ეგვიპტარეფს თიშა უჯოხოდეს ჯეჰუტი ვარდა დჰოვტიი. თოტი თაშნეშე რე ჭარალუაშ, კალენდარიშ დო თუთაშ ღორონთი. გინოჩამათ ზუსტას თის მიაჭარუ ეგვიპტური იეროგლიფეფიშ დო 335-დღამი კალენდრიშ აკოქიმინუა. რომაულ მითოლოგიას თიშ ანალოგი რე ლუნუსი.
თოტი ბერძენულ მითოლოგიას
ბერძენულ მითოლოგიას თოტის მოგვენი რე ჰერმეს ტრისმეგიცტოსი.
მანილა
მანილა — ფილიპინეფიშ ნანანოღა. მანილა რე ართ-ართი თი ვითაამშვი ნოღაშე, ნამუთ აკმადგინანს ფილიპინეფიშ ნანანოღაშ რეგიონს. მანილას იდვალუაფუ ემაჸონაფალი დო ოკანონმადვალე ხეშუულებაშ ოფისეფი. 2012 წანას გლობალიზაციაშ დო მოსოფელიშ ნოღეფიშ რკუალაშ რშვილქ მანილას მოსოფელიშ ნოღაშ წოდება მეჩჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინეფიშ ნოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
225
კატეგორია:
224
კატეგორია:
226
კატეგორია:
ჯერიმაია ჰოროკსი
ჯერიმაია ჰოროკსიქ დებადჷ ლივერპულს, 1618 წანას. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ემანუილ-კოლეჯის, ნამუთ ვაუთებუ. ჰოროკსიქ ღურუ 1641 წანაშ 3 ღურთუთას, 22 წანერქ. ღურაშ ბაძაძი ვარე რჩქინელი. ართი ვერსიათ, ჰოროკსი დასაფულებური რე ტოქსტეთიშ ოხვამეშ სასაფლას.
ჯერიმაია ჰოროკსიშ ჯოხონობაშ რე პრესტონიშ ობსერვატორია დო ცენტრალური ლანკაშირიშ უნივერსიტეტიშ ასტროფიზიკაშ ინსტიტუტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი კატეგორია:დუნაბადი 1618 კატეგორია:ნაღურა 1641
227
კატეგორია:
ევრიპიდე
ევრიპიდე (ჯვ.ბერძ. Εὐριπίδης, დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 480, სალამინი — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 406, ჯვეში მაკედონია) — ჯვეში ბერძენი დრამატურგი დო ტრაგიკოსი, ათენიშ სუმი უდიდაში ტრაგიკოსიშე ართ-ართი რე. ევრიპიდეშ ბიოგრაფიაშე ბრელი მუთუნი ვარე რჩქინელი. რე ავტორი ტრაგედიეფიშ: "მედეა", "იპოლიტა", "ელექტრა", "ტროალი ოსურეფი" დო შხვეფიშ. ევრიპიდე, ესქილე დო სოფოკლეწკჷმა ართო, ჯვეში ათენიშ უდიდაშ ტრაგიკოსო რე მერჩქინელი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი დრამატურგეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ტრაგიკოსეფი
ფილოლაოსი
ფილოლაოსი (ჯვ. ბერძ. Φιλόλαος, დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 470, კროტონე, ვარდა ტარენტუმი, ვარდა მეტაპონტუმი — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 385, თებე) — ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსი.
ფილოლაოსი დაბადებე კროტონეს (შხვადოშხვა ვერსიათ ტარენტუმს, ვარდა მეტაპონტუმს). დოხოლაფირო ჯვ.წ. 454 წანას თის პოლიტიკური ბაძაძეფიშ გეშა, ოცხოვრებშა საბერძნეთიშა მიდურთუმჷ.
ფილოლაოსი მერჩქინელი რე პითაგორული სკოლაშ ართ-ართ უდიდაშ წჷმმარინაფალო. ფილოლაოსიშ ფილოსოფიას დომინირენს მათემატიკა დო მისტიციზმი. პითაგორული ასტრონომიული სისტემა ფილოლაოსიშ იდეეფს რე გერსხილი.
ფილოლაოსიშ აზრით ირფელიშ დაჭყაფუ ლიმიტური დო ულიმიტე საგანეფიშ ურთიართობაშ ჰარმონია რდჷ. ფილოლაოსიშ მეჯინათ, დიხაუჩა ოქიანუშ ცენტრი ვარდჷ. ფილოლაოსიშ ოქიანუშ ცენტრი რდჷ დაჩხირი, ნამუსჷთ არძა ასტრონომიული ობიექტი მუკი-მუკი გართანდჷ. ფილოლაოსიშ ჸათე კონცეფცია ჰელიოცენტრიზმიშ პირველ მენცარულ ჰიპოთეზათ რე მერჩქინელი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ასტრონომეფი
ეჩდოვითწანიანი ლჷმა
ეჩდოვითწანიანი ლჷმა (1618-1648) — 1555 წანაშ აუგსბურგიშ რელიგიურ ზებას ვამაბოლჷ კათოლიკეეფიშ დო პროტესტანტეფიშ აწორინალა გერმანალი ერიშ ოღორონთე რომიშ იმპერიას. კათოლიკეფიშ დუდგინოდვალირი მოხუჯე ავსტრიალი ჰაბსბურგეფიშ ოიმპერატორე ჸუდე, ირნერო აკმოჭიჭიხანდჷ ჩეხ ჰუსიტეფს. 1618 წანას ჩეხეფქ იმპერატორიშ სააწმარენჯოთ ეიბუძოლეს. თაშ დიჭყჷ ეჩდოვითწანიანი ლჷმაქ. იმპერატორ ფერდინანდ II-ქ ჩეხეფს გიორჯგინჷ დო თინეფს კონწარო მექცუ. იმპერატორიშ ხეშუულებაქ ქჷდიჭყჷ უკუმუხი ქიმინუეფიშ მანჯება ჩეხეთიშ გოგერმანალაფაშ დო გოკათოლიკაფაშო. გერმანალ პროტესტანტ თარეფს აშქურინეს, ნამჷ-და იმპერატორი თინეფიშ ღმალეფსჷთ ეცადებუდჷ კათოლიკობაშ აკოდგინუას. გორჩქინდჷ უდუნდებუ ლჷმაქ გერმანალ პროტესტანტ თარეფს დო იმპერატორს შქას. იმპერიას დოჭყაფილი რიათ ირგებუეს მეძობელ ქიანეფქ დო მიშაკათეს გერმანიაშ დინოხრიას. პროტესტანტული შვედეთიშ დო კათოლიკური საფრანგეთიშ ჯარეფქ აკოპანჯეს გერმანია. ეჩდოვითწანიანი ლჷმაქ 1648 წანას ვესტფალიაშ ზებათ ითუ. თე ზებათ, აკოჩალიგერი დო პელეტერი (აკორაბადელი) გერმანიაშ ტერიტორიაშ შანულამ ნორთიქ გეგნორთჷ შვედეთიშ დო საფრანგეთიშ ხეშა, გერმანალი თარეფი — ავსტრიაშ იმპერატორშე ზოხორინელი მუშიმამართალო გჷნირთეს. გერმანული ერიშ ოღორონთე რომიშ იმპერიაქ აკოცუ 1500-შახ ოაირაე მუმალონო დო დოხოლაფირო თისხი სახენწჷფოთ მუსხი დღათ რე წანმოწანასჷნ.
ლჷმაშ ბაძაძეფი
ეჩდოვითწანიანი ლჷმაშ ბაძაძეფქ ბრელით ორდოშე გორჩქინდჷ. 1438 წანას, ოღრონთე რომიშ იმპერიაშ ოდუდეშა ჰაბსბურგეფიშ დინასტიაქ ქჷმორთჷ. თინეფიშ ღანკი რდჷ გერმანიაშ იმპერიაშ გამანგარება დო თეს კათოლიციზმიშ გამანგარებას ორწყედეს. თე ბორჯის ევროპას უკვე ფართეთ იფაჩუდჷ პროტესტანტული გემაჸვენჯობეფი. ოღორონთე რომიშ იმპერია ოშობათ მორჩილ სათაროშ ნაკორობას წჷმარინუანდჷ, ნამუეფიშ უმენტაშობას პროტესტანტეფი წჷმარინუანდეს. პროტესტანტული რელიგია გერმანიაშე შხვა ქიანეფსჷთ იფაჩუდჷ. თეშ ეშახინტკალო რომიშ პაპიქ 1540 წანას, დანტკიცჷ იეზუიტ ბერეფიშ ორდენი. თინეფქ ავსტრიას შედეგის ქემიოჭირინუეს დო მახორობაშ უმენრაშობა კინ კათოლიციზმშა მუკართინეს.
თე პერიოდის ქჷდიჭყჷ საფრანგეთიშ რელიგიურ ლჷმეფქ. ჰუგენოტეფს (ფრანგ კალვინისტეფს) ინგლისიქ დო პროტესტანტული გერმანული ოთარეეფქ ქალუდირთეს. ბოლოს, 1589 წანას, საფრანგეთიშ მაფა ანრი III-ქ ანრი IV ბურბონი საფრანგეთიშ მაფათ აღიარჷ. თეთ საფრანგეთი დო ნავარა აკოკათჷ. საფრანგეთიშ ოდუდეშა ჰუგენოტეფქ ქჷმორთეს.
ოღორონთე რომიშ იმპერიაშ ხემანჭუობა იძინანდჷ. კარლ V-აშ ბორჯის, ჰაბსბურგეფიშ მაპალუობა რდჷ ესპანეთიშ, იტალიაშ, სილეზიაშ, ნიდერლანდეფშ, ავსტრიაშ, ედომუშამი ასეიან გერმანიაშ, უნგრეთიშ ნორთიშ, ბოჰემიაშ დო ესპანეთიშ ამერიკულ კოლონიეფს. 1556 წანას, კარლ V-აშ გინორინაშ უკული, იმპერიაქ ჟირო გირთჷ. ფილიპექ მიღჷ ესპანეთი მუშ კოლონიეფიშამო, ნიდერლანდეფი დო იტალია, მორო ნიდერლანდეფს დოჭყაფილჷ არყებეფიშ გაჩემებაქ ვამახუჯუ დო თექ ახალი სახენწჷფო, ჰოლანდიაქ გჷმიქიმინჷ.
იეზუიტეფქ ასე ჩეხეთის გჷნოჭყვიდეს პროტესტანტიზმიშ ეშახინტკუა. გერმანალ თარეფქ ქიგინეს მოახოლაფირი ოშქურანჯობა დო 1608 წანას აკოქიმინეს პროტესტანტული (ევანგელური) უნია. თინეფს ალურედეს ინგლისი დო საფრანგეთი. თეშ ოგამეთ 1609 წანას გჷმიქიმინჷ ჰაბსბურგეფიშ მეშქაშობათ კათოლიკური ლიგაქ. ანტიჰაბსბურგული კოალიციაშ მადუდე რდ ანრი IV ბურბონი, ნამუქჷთ ოართეევროპული ლჷმაშო ზადება გათუ. თეს ჰაბსბურგეფი მუჯალაგუდკო ოკო, მორო 1610 წანას თინა დოჸვილეს დო ლჷმაშ ოშქურანჯობაქ ობორჯეთ გენქირჷ.
1618 წანას, ჩეხ პროტესტანეფიშ ბუნაქ გემშეჭკირჷ პრაღაშ სეიმიშ დგჷმილშა დო იმპერატორიშ მაჩინებეეფს გამა მოთხუეს რელიგიურ თხოზინშე, უკული — ოსინთეშე გეგთარაგვეს. თექ გეგნირდჷ არყებაშა. არყებულეფქ აკოქიმინეს არმია, თარობა, გეშაყარუეს გინაგაფუეფი. თაშ დიჭყჷ ეჩდოვითწანიანი ლჷმაქ.
ლჷმაშ შედეგი
ლჷმაქ საშჷნელი შედეგი მუღუ ევროპას. თეშ უმკუჯინალო, ნტერი მიშჷ დო მოჯგირე, ნოღეფი დო ოფუტეეფი აკმიპანჯჷდჷ. გიშაკერძაფილო დეღამაკჷ გერმანიაქ. ქჷდანთხჷ ეკონომიკაქ დო დეგვერდჷ მახორობაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:XVII ოშწანურაშ ლჷმეფი
229
კატეგორია:
228
კატეგორია:
ესქილე
ესქილე (ჯვ. ბერძ. Ὀρέστεια; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 525/524, ელეფსისი — ღ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 456/455, ჯელა) — ჯვეში ბერძენი დრამატურგი, ტრაგიკოსი. ტრაგედიაშ ჟანრი ესქილეთ იჭყაფჷ დო ესქილეს ტრაგედიაშ მუმას ხოლო უძახჷნა. ესქილე რე ავტორი დოხოლაფირო 70-შე 90-შახ მუდანობაშ დრამეფიშ. ჸათავრეშე, ხვალე შკვითიქ მაჭირინუ ასეიან ბორჯიშა.
ესქილეშ არძაშე უმოსო შინელი ნახანდი რე "ორესტეია", ნამუთ ტრაგედიეფიშ ტრილოგია რე დო იკათუანს ტრაგედიეფს: "აგამემნონი" (Ἀγαμέμνων), "ქოეფორეფი" (Χοηφóρoι) დო "ევმენიდეფი" (Εὐμενίδες).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში ბერძენი დრამატურგეფი კატეგორია:ჯვეში ბერძენი ტრაგიკოსეფი
ჩეში
ჩეში, საორდო ჩეში — ქორთული აბორიგენული ჩეჸურძენამი საღვინო ბინეხიშ ჯიში სამარგალოშე.
ულირს ჩეში ფართას ჸოფე გოფაჩილი სამარგალოშ ქოთ გვალამ, ქოთ რზენ აბანეფს. მახორობა თის ღვინიშ დადგჷმალო ირინუანდჷ დო ძალამი მაღალხარისხამი ჩეშიშ ღვინი ჯგირო რდჷ ჩინებული მუჭოთ სამარგალოს, თეშ თიშ ფარგალეფს გალე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალოშ ბინეხიშ ჯიშეფი
მაატი
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტური ღორონთეფი
230
კატეგორია:
კრისტოფერ რენი
რენიშ შხვა პროექტეფიშე ეიოშანალი რე ჩელსიშ ომაფე ჰოსპიტალი, გრინვიჩიშ ჰოსპიტალი დო ჰემპტონ-კორტიშ ობჟათე ნორთი.
კრისტოფერ რენი გურაფულენდჷ ფიზიკას დო ლათინურ ნინას ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის. რენი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი დო თიში პრეზიდენტი 1680–1682 წანეფს. თაშნეშე რენი რდჷ ინგლისიშ პარლამენტიშ მაკათური. რენიშ ომენცარე ნახანდეფს პოზიტიურო აფასანდეს გიშარჩქინელი მენცარეფი ისააკ ნიუტონი დო ბლეზ პასკალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი არქიტექტორეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ასტრონომეფი კატეგორია:ინგლისარი ანატომეფი
231
კატეგორია:
ტუნისიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
ტუნისიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა (منتخب تونس لكرة القدم) — წჷმარინუანს ტუნისის საირქიანო ოკუჩხბურთე მატჩეფს დო ტურნირეფს. თაშნეშე ჩინებული რე ჯოხოდვალათ «Les Aigles de Carthage» (“კართაგენიშ არწეფი„). მადუდე ორგანიზაცია — ტუნისიშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია.
მიმალი აკოდგინალუა
ტუნისიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვენჯი 29 მობურთე რე წჷმორინაფილი მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2018-ს.
მეტ დეიმონი
მეტიუ პეიჯ „მეტ“ დეიმონი (Matthew Paige „Matt“ Damon დ. 8 გიმათუთა 1970, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ პრემიაშ ლაურეატი, მუჭოთ სცენარისტი. დეიმონიშ მეტო ჩინებული კინოროლეფშე ოშინალი რე: „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“ (1997), „რანწკური რაიანიშ გინასქილიდაფარო“ (1998), „ნიჭიერი მისტერ რიპლი“ (1999); ოუშენიშ მაჸალეეფიშ სუმნორთიანი ოდუდსგინნაველე კინოფილმი: „ოუშენიშ ვითაართი მაჸალე“ (2001), „ოუშენიშ ვითოჟირი მაჸალე“ (2004), „ოუშენიშ ვითოსუმი მაჸალე“ (2007); ტრილოგია ჯეისონ ბორნიშე : „ბორნიშ იდენტიფიკაცია“ (2002), „ბორნიშ სხუნაფა“ (2004), „ბორნიშ ულტიმატუმი“ (2007); ხოლო მარტინ სკორსეზეშ „ღურელეფი“ (2006) დო ფილმი „რეგულირაფაშ ბიურო“ (2011).