cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
თანაფაშ კოკი
ტურიზმი
კოკის ხვათახვალო ართი ონიშოლი უღუ ჭიჭე გემეფშო. ოკრუიზე გემეფიშ მეღება ჰანგა-როაშ ონიშოლს ხვადუ. მეშარეეფიშ გჷმახუნაფა ფშხირას ბონას რღია ზუღას ხვადუ, მუთ ვართ ფერი ჰამო პროცესი რე.
ტურისტეფს აინალჷნა მუჭოთ კერძო ჸუდეეფი, თეშით სასუმაროეფი, ნამუეფით სუმმურიცხამ კატეგორიას მეურენა. კოკის ფასეფი ძალამი მაღალი რე შხვადოშხვა პროდუქტეფშე, მუშ ბაძაძით რე თინეფიშ კონტინეტშიშე იმპორტირაფა.
ტურიზმი მახორობაშ ჯინჯი დარინჯი (თაქ. საარსებო) საშუალება რე. კოკის ბრელი რე არძა ძირითადი ნინაშა მაჩიებე დო ტურიზმიშ სფეროშ ჯგირო მარჩქინე აბანობური გიდეფი. შხვადოშხვა ტურისტულ ოძირაფუეფშა მეულაშ დუდი საშუალება რე ცხენი, მარა გჷმნაცად მეშარეეფს კუჩხით მეულა ხოლო შეულებუნა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩილე კატეგორია:თანაფაშ კოკი
ელვაშიშ ჯიხაზურგა
ელვაშიშ ჯიხაზურგა (პორტ. Castelo de Elvas) — ჯიხაზურგა პორტუგალიაშ ნოღა ელვაშის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ჯვ. წ. 1042
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1042 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოლორი (ოფუტე)
ოლორი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, მუჟაშ თემს. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 264 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
პირელი
პირელი, აპრილი (ლათ. Aprilis) — გრიგორიანული კალენდარიშ მანთხა თუთა. პირელს 30 დღა რე.
ჯვ. წ. 434
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 434 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჩედ კოულმენი
ჩედ ელ კოულმენი (Chad L. Coleman; დ. 6 ეკენია, 1974, ვირჯინია) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ტაირის უილიამსიშ როლით AMC-ში სერიალშე გაგია ღურელეფი (2012-2015), 2011 წანას ილაჸაფ ფილმის უგურზუმუ მაჯღვერეფი დო 2016 წანას ასახიერჷ ტობიას ჩარჩი The CW-ში სერიალს საგანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1974
ბანძა
ბანძა – ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ მარტვილიშ მუნიციპალიტეტის, აშაძ ოდიშ–გურიაშ რზენს, წყარმალუ აბაშაშ კვარჩხან ოძგაშეს, ზუღაშ დონეშე 90 მეტრა, მარტვილიშე 7 კმ, აბაშაშე 22 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1099 ადამიერი.
კატეგორია:მარტვილიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
დროტნინგჰოლმი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|დროტნინგჰოლმი დროტნინგჰოლმი (Drottningholm, შანენს „დიაფალიშ კოკის“) — შვედეთიშ ომაფე ფანიაშ ორდობაროკოშული რეზიდენცია, დვალირი მელარენიშ ტობას, კოკი ლოვიონს, სტოკჰოლმიშ ბჟადალშე.
1981 წანაშე ომაფე ფანია ნანანოღაშე დროტნინგჰოლშა რე გინულირი.
ისტორია
დოხორეშ ემაკიდალი რდჷ ნიკომედუს ტესინი, მუში ღურაშ უკული (1682 წანა) მუში სქუა ტესინი. ოორუე ევროპას თენა რდჷ მაართა ნოღასგალენი რეზიდენცია, ნამუქჷთ დოკჷდილქ იჸუ ვერსალიშ სტილს, მარა ბერჯეკი კჷდალეფიშ, გოდოლეფიშ დო თეშ მანგური ატრიბუტეფიშ უმუშეთ, მუთ დჷმახასიათაფალი რდჷ შქაოშწანურეფიშ ჯიხადოხორეეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბაროკოშ არქიტექტურა კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი შვედეთის
არტაშატი
არტაშატი (Արտաշատ) — არარატიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი, წყარმალუ არაქსიშ წყარპიჯის, ერევან-ჯულფაშ რზატკაცილს, რკინაშარაშ დგჷმილი ერევანშე 29 კილომერტის მეძენას. კინოხ დიდი სომხეთიშ ნანანოღა.
ისტორია
არტაშატიშ ტერიტორიას ხორუა დიო ხოლო ურარტუშ სახენწჷფოშახ რდჷ. ჯვ. წ. 225-ჯვ. წ. 190 წანეფს სომხეთი ქჷდიჸუნეს სპარსალეფქ. თის სელევკიდეფიშით დორინაფილი აბანობური მამართალი არტაშეს I მართუნდჷ. ჯვ. წ. 191 წანას, არტაშესიქ ირგებუ სელევკიდეფიშ რომაალეფწკჷმა ბურჯაფის მარცხით დო ჯვ. წ. 189 დიდი სომხეთი დო სოფენა ზოხორინელ ომაფეეფო გჷმაცხადჷ. თიქ გაჭყჷ არტაშესიანეფიშ ომაფე დინასტია (მუშ დუდს ერვანდუნეფიშ გჷმაგჷნძორებელო კოროცხუნდჷ).
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:არარატიშ პროვინცია
მაიაშ ჭარალუა
thumb|მაიას იეროგლიფები პალენკეს მუზეუმში, მექსიკა მაიაშ ჭარალუა — ალმახანურ მექსიკაშ, გვატემალაშ დო ბელიზიშ ტერიტორიას მახორუ ინდიარეფიშ ჭარალუა. ჩინებული რე I-XVI ოო. ძეგლეფშე. წჷმოსქილადირი რე 3 ხეშნაჭარა — თ.გ. დრეზდენიშ, მადრიდიშ დო პარიზიშ — ითარიღებუ X-XV ოო-ით, თაშნეშე მიარე მუკნაჭარა ქუას, ოხიდეფიშ კიდალეფს, საკურთხეველეფს, კერამიკას. მუკნაჭარეფიშ ლაწკარეფი გორანწკილი რე ჰორიზონტალურო, ნამუთინეშა ვერტიკალუროთ. იეროგლიფეფწკჷმა რე ფიქტოგრაფიული გჷმოსახილობეფი. იკითხირუაფუ კვარჩხანშე მარძგვანჸურე დო თუდოშე ეშე. იდეოგრამეფი გჷნმოჩანს მუჭოთ ზოხორინელ ზიტყვას, თეშ დეტერმინატივეფს. მაიაშ ჯველი ოლიტერატურე ნინა დიოდღარო ვა რე რეკონსტრუირაფილი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მაია
პოლონური ზლოტი
მინი|1940 წანას გჷშაშქუმალირი 50 ზლოტამი ბანკნოტი ზლოტი (პოლ. złoty „ორქოში“) — პოლონეთიშ ჯინჯიერი ფარაშ ართური (100 გროში). 1995 წანაშე დენომინაციაშ გეშა რთინაშა მიშელჷ ახალ: 10, 20, 50, 100, 200 და 500 ზლოტამ ბანკნოტეფქ. ISO 4217-იშ მეჯინათ ზლოტიშ ოვალუტე კოდი რე - PLN.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფარაშ ართურეფი კატეგორია:პოლონეთიშ ეკონომიკა
გუაკიშ მუნიციპალიტეტი
გუაკიშ მუნიციპალიტეტი (Guaqui) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინგავიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 9 507 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 183 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
გუჯარათიშ ოლქეფიშ ერკებული
გუჯარათიშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის ანდა მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 33 ოლქი რე.
ოლქეფიშ ერკებული
*
UTC+05:45
UTC+05:45 — ნეპალიშ ოსაათე ორტყაფუ 1986 წანაშე. თე ბორჯი მეხოლაფირო ომანგუ ნეპალიშ ნანანოღაშ, კატმანდუშ ოშქაშე ბორჯიშ ორტყაფუს. 1986 წანაშახ ნეპალს ხოლო უმოსი ზუსტი ბორჯიშ ორტყაფუ ქიმინჯენდჷ — UTC+05:40 (ზუსტი ბორჯი კატმანდუს — UTC+5:41:16).
ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
11 მანგი
11 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 162-ა დღა (ნარკი წანეფს — 163-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
მესი
მაისი (ლათ. Maius) — გრიგორიანული კალენდარიშ მახუთა თუთა. მესის 31 დღა რე.
ჯვ. წ. 1043
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1043 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 435
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 435 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გლადიატორი (2000 წანაშ ფილმი)
გლადიატორი (Gladiator) — ისტორიული მოხანტილი ფილმი. ეკრანეფშა 2000 წანაშ 1 მესის გიშართჷ. მეღებული აფჷ 5 ოსკარი.
სიუჟეტი
ქიმინჯალა მეურს ჩქინი წანაშეკოროცხუაშე 180 წანას. მარკუს ავრელიუსიშ ლეგიონეფი იზადებჷნა გერმანალ ბარბაროსეფწკჷმა მალიმორო. ვართ იმპერატორს დო ვართ გენერალ მაქსიმუსის ვაკო ზისხირიშ დობუნა, მარა ნტერი ვეშმეგუებუ მუშ ქიანაშ ჭკორალას დო ტყაშე ჯარი გიშმაჸუნა. დიდხანიანი, კონწარი ლჷმაშ უკულ რომაალეფი იმორძგვენა.
თე ბორჯიშო რომაალეფიშ ბანაკეფშა ქიმულა მარკუს ავრელიუსიშ სქუალეფი კომოდუსი დო ლუცილა. კომოდუსი ფირქენს, ნამჷ-და თიშ რჩინ მუმას მაფობა თის ოკო გჷნოჩასჷნ. ვარინ მარკუს ავრელიუსის მაფობაშ გჷნოჩამა მაქსიმუსშა ოკო, მუშენ-და თის შეულებჷ რომს ჯვეში დიდება დურთინუასჷნ. მაქსიმუსის ვაკო მაფობა, თის უბრალოთ მუშ ფანიაშა დორთა ოკო, მარა მაფას ბონ გამას ვაუწინს დო მაფირქებელო ბორჯის თხულენს. თე ამბეშ გაგებაშ უკული, კომოდუსი ბალიშით დაშქვიდუანს მუამუშის დო მალიმორეფს უზოჯუნს მაქსიმუსიშ ჸვილუას, მარა გენერალი რტებას შილებუანს, მორო დიჭკირუ.
გენერალ მიანჭაფუ ჸუდეს, მარა ჸუდე გჷნოჭვილი დო ჩილ-სქუა ხეცურო ჸვილირჷ დოხვადუ. ჩილ-სქუაშ ჸვილუაშ უკულ, ნჭყოლირი მაქსიმუსი გონებას მიოდინუანს დო ჭკორმოღვენჯეეფიშ ხეს ქჷმოხვადუ. მაქსიმუსის გლადიატორო გჷნართინუანა დო რომს ვითოშობათ კათაშ თოლწიმი ლჷმას აძვილენა. მალას თიშ ომალიმორე ხელობა ჯოხოს ქჷმუღანს.
თე ბორჯის, რომშა მოურს კომოდუსი, ნამუსჷთ ვართ კათას დო ვართ სენატის ავტორიტეტი ვაუღუნ. კათაშ ჸოროფაშ მიოღებელო თინა აკმადგინანს ძვირასღირაფილ ჟირლჷმეფს დო კათას ქობალს ურიგენს, მუთ საართო ჯამს რომიშ ეკონომიკას დაადაღერენს. მაფა ქჷდიჭყანს გლადიატორეფიშ შაყარუას, თინეფ შქას მალას მაქსიმუს ხოლო იჸი. მაართა ლჷმას გენერალი იმპერატორიშ ყურადგენას ქიმიკათუანს. მაფაშ წიმი მაქსიმუსი მუშ თახმ ჯოხოს ქოთქუანს დო შურიშგაფაშ პიჯალას მეჩანს. კომოდუსი ვაბედჷ თიშ ჸვილუას, თიშ გეშა ნამჷ-და კათას უჸორს მაქსიმუსი დო თიშ ღურათ თინა არყებას გჷმიჭანუანს. მუსხირენ ლჷმაშ უკულ კათა ჸოფილ გენერალს „რომიშ გინმასქილიდარს" გიოდვანს.
სენატი დო ლუცილა მაქსიმუსიშ მოხვარათ კომოდუსიშ სააწმარენჯო არყებაშ მონწყუალას ოცადჷნა, მარა იმპერატორი ირფელს ქიგეგენს დო არყებაშ მაკათურეფს დოჸვილჷნს, მაქსიმუსის აფხას დონჭყოლჷნს დო ნანჭყოლას არენაშა მუწკჷმა ომალიმორო გიშეჸუნანს. კოლიზეუმს ლჷმაშ ბორჯის კომოდუსი დოღურუ, მარა მაქსიმუს ხოლო ზისხირშე დიჩოლუ. მაქსიმუსიშ ღურაშ უკული ლუცილა კათას უწინს „ქოღირუნო რომი თიშ თელარაშო?".
ჯილდოეფი
ოსკარი
BAFTA
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:2000 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:რიდლი სკოტიშ ფილმეფი
ლეოპოლდ რუჟიჩკა
ლეოპოლდ რუჟიჩკა (ხორვ. Lavoslav (Leopold) Ružička; დ. 13 ეკენია, 1887, ვუკოვარი, ხორვატიაშ დო სლავონიაშ ომაფე, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია (ასეიან ხორვატია) — ღ. 26 ეკენია, 1976, მამერნი, შვეიცარია) — ხორვატი-შვეიცარიალი ქიმიკოსი, პოლიეთილენიშ დო ტერპენეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1939 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხორვატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1887 კატეგორია:ნაღურა 1976
ნანომეტრი
thumb|ორქოშ [[ნანოსვირი, ზჷმა ნანომეტრეფს (nm)]] ნანომეტრი (მარგალური კუნტარაფათ ნმ, ოერეფოშქაშე nm) — სიგჷრძაშ ოზჷმალი ართული, ნამუთ მეტრიშ ართი ნომილიარდა ნორთიშ მანგი რე.
კალაბრია
კალაბრია (Calabria; Καλαβρία) ანტიკურ ხანს ჩინებული მუჭოთ ბრიტიუმი — იტალიაშ რეგიონი, ნამუსჷთ აპენინიშ ჩქონიშ უკიდაში ობჟათე ნორთი უკებჷ. რეგიონი ჩექმაშ ფორმაშ აპენინიშ ჩქონიშ „წვანდის“ წჷმარინუანს. რეგიონიშ ნანანოღა — კატანძარო. ოორუეშე უხურგანს ბაზილიკატაშ რეგიონი, ობჟათე-ბჟადლაშე — სიცილია, ბჟადალშე — ტირენიაშ ზუღა, ბჟაეიოლშე — იონიაშ ზუღა. რეგიონიშ ფართობი —15 080 კმ., მახორობა — 2019 წანაშ მუმაჩემეფით 1 935 414 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ნანომეტრი
ნანომეტრი ართ-ართი უშხირაშო გჷმორინაფონი სიგჷრძაშ ართული რე ძალამ ჭიჭე მასშტაბეფს. თინა 10 ანგსტრემიშ მანგი რე. სამანგათ, ძირაფილი სინთეშ რეღმაშ სიგჷრძა აკმადგინანს 380 - 760 ნმ-ს, ნოშქერბადიშ ატომეფს შქას მეძენა ალმასის — 0.15 ნმ რე. ჯვეშო ნანომეტრიშ მანგიორო გჷმირინუაფუდჷ ართული მილიმიკრონი (ოერეფოშქაშე სიმბოლო mµ).
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:სიგჷნძაშ ოზჷმალი ართულეფი
კალაბრია
რეგიონი თარო გვალონი რე დო გინოკვათილი რე მუსხირენი მასივით. მიარეთ რე ინწრო დო ქირქეამი ლეხერეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
ფალსო-ასუფრე
მინი|250პქ|ფალსო-ასუფრეშ ვულკანური კომპლექსი დო კრატერიშ ტობა ფალსო-ასუფრე (Falso Azufre) — ვულკანური კომპლექსი ობჟათე ამერიკას, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას, (კატამარკაშ პროვინცია, არგენტინა; ატაკამაშ რეგიონი, ჩილე). ორხველჷ აქტიურ ვულკანეფს, მარა კომპლექსშა მიშმალი კანკალე ვულკანი თეხანო მერულაფირი რე. უმაღალაში კონკა ზუღაშ დონეშე 5 890 მეტრას იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
ტონი რევოლორი
ტონი რევოლორი (Anthony J. Quiñonez; დ. 28 პირელი, 1996, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე ახალი ზემო მუსტაფაშ როლით ფილმის სასუმარო გრანდ ბუდაპეშტის. 2017 წანაშ არსულენს ფლეშ ტომფსონიშ როლს ფილმის ბორბოლია-კოჩი: ჸუდეშა დორთინას.
ფილმოგრაფია
კატეგორია:დუნაბადი 1996 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
აბელ დე პუჟოლი
ალექსანდრე დენი აბელ დე პუჟოლი, კუნტა ჯოხო აბელ დე პუჟოლი (Alexandre Denis Abel de Pujol, დ. 30 ღურთუთა, 1785, ვალანსენი — ღ. 29 ეკენია, 186, პარიზი) — ისტორიული ჟანრიშ ფრანგი ფერჭარუ.
ნიაგარა (წყარმალუ)
ნიაგარა (ინგლ. Niagara River; ფრანგ. rivière Niagara) რე წყარმალუ ნამუთ გიშმურს ერიშ ტობაშე დო ინმაკათუ ონტარიოშ ტობას. წყარმალუ აფორმირენს ამერიკა-კანადაშ სახენწჷფო ხურგის ააშ-იშ ნიუ-იორკიშ შტატიშ დო კანადაშ ონტარიოშ პროვინციაშ შქას. წყარმალუ ნიაგარაშ (ნამუსჷთ მინჩა საროტის ხოლო უძახუნა) სიგინძა რე 58 კმ. ღანჩოშ ფართობი 684,000 კვ.კმ. წყარმალუს იდვალუაფუ ნიაგარაშ წყარგელაფუ. ჟირი უდიდაში კოკი რე: გრანდ-აილენდი დო ნეივი-აილენდი. წყარმალუს რე შხვა ჭიჭე კოკეფი ხოლო. წყარმალუს რე ეგაფილი ჟირი ჰიდროკომპლექსი: სერ-ადამ-ბეკი, ნამუთ იდვალუაფჷ კანადაშ ტერიტორიას დო მაჟირა - რობერტ მოზესიშ ნიაგარაშ კაშხალი, ნამუთ იდვალუაფჷ ამერიკაშ ტერიტორიას. წყარმალუშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ბუფალო, ფორტ-ერი, გრანდ-აილენდი, ნიაგარა-ფოლსი, პორტერი, ქუინსტონი, ვიტფილდი დო შხვეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-იშ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
UTC+06:30
thumb|500px|UTC+06:30 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას. ყვინთელო — UTC+06:30
UTC+06:30 — ოსაათე ორტყაფუ მიანმარშო დო ქოქოსიშ კოკეფშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ჯვ. წ. 1044
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1044 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ერსქემი
200px|მარჯვნივ ერსქემი, მაჟიანერო ერცქემი ფსიტი (Rupicapra rupicapra) — ჩირქეამი ჩხოლარი ჩხოუშობრეფიშ ფანიაშე. რსხულიშ სიმაღალა მინდაოს 65-70 სმ, მენჯწკჷმა — 75-85 სმ. წონა 40 კგ-შა. რქალეფი უღუნა ფურსჷთ დო ხოჯისჷთ. გოფაჩილი რე ობჟათე ევროპას, მორჩილი აზიაშ ბჟაეიოლ ნორთის დო კავკაციაშ გვალეფს, საქორთუოს — კავკაციონს, თრიალეთის, გურია-აჭარას დო ლიხიშ ქჷნდჷრეფს. რჩქინელი გიმენგვარობეფშე საქორთუოს აფხვადუნა კავკაციური ერსქემი (Rupicapra rupicapra caucasica), ჭკომუნა ოდიარეს, კანკალეშა ქვერჩხიშ ყერტეფით დო ცხალით. მაკეობა 6 თუთაშა იგინძორებუ. რჩქვანილურო მესის ართ (კანკალეშა ჟირ) ქაცარს ხანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩხოუშობრეფი
მანგი
მანგი, ივანობა (ლათ. Junius) — გრიგორიანული კალენდარიშ მამშვა თუთა. მანგის 30 დღა რე.
ვირუსეფი
ვირუსეფი — 20–300 ნანომეტრიშ ზჷმაშ მიკროსკოპული წიწეფი, ნამუეფსჷთ თელი თოლეფიშ ინფიცირაფა შეულებჷნა. თელარაშ ვათოლური ფორმეფი - ვირუსეფი რე თელი სქილედიშ დიდი ბუნა, ნამუსჷთ ვაუღუ თოლური ნაგი. თე სქილედეფს ვირუსეფი ჯოხო (ლათ. „viruse“ - პანჯი) დო თინეფი თელარაშ ვათოლურ ფორმეფს ორხველჷნა. ვირუსეფი ვართ ჩანარეფს ორხველჷნა დო ვართ ჩხოლარეფს. ვირუსეფი წიწა ზჷმაშ სქილედეფი რე. თეშ გეშა თინეფიშ დოგურაფა შილებე ხვალე ელექტრონული მიკროსკოპიშ მეშქაშალათ. ვირუსეფიშ ართ-ართი გინორთი შანი თინა რე, ნამჷ-და თინეფს თელარა დო გომიარაფა შეულებჷნა ხვალე შხვა, თელი ორგანიზმეფიშ თოლეფს. თელი ორგანიზმეფიშ თოლიშ უმუშო ვირუსეფს რინა ვეშულებჷნა დო თინეფშე მიარეს მუკი-მუკი კრისტალეფიშ ფორმა უღუ. მუჟამსჷთ ვირუსეფი ქინიხორჷნა ჩხოლარიშ, ჩანარეფიშ დო ბაქტერიეფიშ თოლეფსჷნ, გჷმიჭანუანა მიარე ოშქურანჯი ლახარას, თეშ გეშა თინეფი ისხუნუაფუნა მუჭოთ თოლიშ პარაზიტეფი. ადამიერიშ ვირუსულ ლახარეფს ორხველჷ, სამანგათ, წითელე, გრიპი, სურდუ, შიდსი, პოლიომიელიტი, შარტე, ჰეპატიტეფი, წირფა, ფიღვაია დო თ.უ. ჩანარეფიშ ვირუსულ ლახარეფს შქას ჩინებული რე თუთუმიშ, ბარდონიშ დო შხვა კულტურეფიშ მოზაიკური ლახარა, ნამუშ ბორჯისჷთ ვირუსეფი გეთმიორცუანა ქლოროპლასტეფს დო ფურცელიშ დაღამაკებული ნორთეფი მირდღიბუანა. ირი ვურუსული წიწა აკმოდირთუ დნბ ვარდა რნბ-შ მორჩილი მუდანობაშე, ნამუთ ფორილი რე ცილამი დაცხით. თე დაცხი მათხილე როლს არსულენს.
ლიტერატურა
კატეგორია:მიკრობიოლოგია კატეგორია:ვირუსეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:ვირუსეფი კატეგორია:ვირუსეფიშ კლასიფიკაცია
ჯვ. წ. 436
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 436 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯოე დინიკოლი
ჯოე დინიკოლი (Joe Dinicol; დ. 22 ქირსეთუთა, 1983, ონტარიო) — კანადარი არტისტი. 2016 წანაშე ასახიერენს რორი რეგანი/მეჯვეშიეშ როლს სერიალს საგანი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1983
ჰაგე გეინგობი
სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:ნამიბიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1941
ქობულეთი
ქობულეთი — ნოღა დო კურორტი საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკას. ქობულეთი რე ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ქობულეთის ოხორანს 16 546 მახორუ. ქობულეთი აჭარაშ ართ-ართი ტურისტული ცენტრი რე.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ კურორტეფი კატეგორია:უჩაზუღაპიჯიშ კურორტეფი კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ნოღეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:უჩაზუღაპიჯიშ ნოღეფი კატეგორია:ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტი
12 მანგი
12 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 163-ა დღა (ნარკი წანეფს — 164-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
კვირკვე
კვირკვე (ლათ. Julius) — გრიგორიანული კალენდარიშ მაშკვითა თუთა. კვირკვეს 31 დღა რე.
The Grand Design (წინგი)
დიდი დიზაინი რე პოპულარული მენცარული წინგი ჩინებული ბრიტანალი დო ამერიკალი ფიზიკოსეფიშ: სთივენ ჰოუქინგიშ დო ლეონარდ მლოდინოუშ. მენცარეფი ათე წინგის გურაფულენა ოქიანუშ გორჩქინაშ თეორიეფს. მენცარეფიშ აზრით ოქიანუშ გორჩქინას ღორონთი ვაკათუდჷ. ჰოუქინგი დო მლოდინოუ გრავიტაციათ ეთმონწყჷნა თიში გორჩქინაშ იდეას. წინგიქ გიშართჷ 2010 წანას დო გინირთჷ New York Times-იშ No. 1 ბესთსელერო. Amazon.co.uk-ის წინგის უღუდჷ დიდი პოპულარობა დო გინირთჷ ნომერ მაჟირა ბესთსელერო. გჷმიჩინჷ წინგიშ მილიონობათ ეგზემპლარქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სტივენ ჰოუკინგიშ წინგეფი
კოსმოსური ჩხორიეფი
კოსმოსური ჩხორიეფი — მაღალი ენერგიაშ წილაკეფი ვარდა წილაკეფიშ გვართეფი (უმოსო პროტონეფი, ატომეფიშ ბირთვეფი), ნამუეფით ჸარაფენა უქიანოს, დოხოლაფირო სინთეშ სიჩქარეთ. თინეფი გითმიჭყაფჷ ბჟაშე, ბჟაშ სისტემაშ გალენი ნორთიშე დო შორსმადვალუ გალაქტიკეფიშე. მუჟამსჷთ ჸათე ჩხორიეფი დიხაუჩაშ ატმოსფეროს დეხოლებუნა, თინეფი წჷმოქიმინუნა იონიზებული წილაკეფიშ დო ელექტრომაგნიტური გჷმოჩხორიაფაშ კასკადის. ნამთინე თენეფიშე მაჭირინუანს დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშა, უმენტაშობა კინ უქიანოშა ირთუ მაგნიტოსფეროშ გოლინათ.
მაართა მენცარი ნამუქჷთ კოსმოსურ ჩხორიეფს მიოგორუ რდჷ ავსტრიალი ფიზიკოსი ვიქტორ ჰესი. ჸათეშ გეშათ ჰესის გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1936 წანას.
1950-იან წანეფიშე მენცარეფქ დიჭყეს ხელუანური ალმაშარეეფიშ (სატელიტეფიშ) გჷმორინაფა კოსმოსური რკვიებეფიშო. ჸათე პერიოდეფიშე სატელიტეფს იმონტაჟებუ წილაკეფიშ დეტექტორეფი, ნამუეფსჷთ დიდი შანულობა უღჷ კოსმოსური ჩხორიეფიშ უმოს უჯგუშო დაგურაფალო. ფერმიშ კოსმოსური ტელესკოპიშ მუნაჩემეფით კოსმოსური ჩხორიეფი გითმიჭყაფუ მურიცხეფიშ სუპერნოვაშე. კოსმოსური ჩხორიეფი შილებე გითმიჭყაფუდას აქტიური გალაქტიკური ბირთვიშე ხოლო.
ლიტერატურა
კატეგორია:კოსმოსური ჩხორიეფი
ხუან კარლოს I
right|thumb|250px|ხუან კარლოს I ხუან კარლოს I (დ. 5 ღურთუთა, 1938, რომი, იტალია) — ესპანეთიშ მაფა 1975 წანაშ 22 გერგობათუთაშე 2014 წანაშ 2 მანგიშა (ბურბონეფიშ დინასტია). ესპანეთიშ სახენწჷფოშ ჸოფილი მადუდური დო აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ ხემანჯღვერი, გენერალ-კაპიტანი. ალფონსო XIII-შ მოთა.
1947 წანას ფრანსისკო ფრანკოქ ესპანეთი გაგმაცხადჷ მონარქიათ, მარა მაფაშ პოსტიქ ვაკანტურო ქჷდოსქიდჷ. თიშ შურგოტებაშ უკული ომაფე ხვისტას დეკინენდჷ ბარსელონაშ გრაფი ხუან კარლოსი, ნამუქჷთ 1975 წანაშ 22 გერგობათუთას ფრანკოშ ღურაშ უკული ომაფე ხვისტა ქჷდეკინჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანეთიშ მაფეფი კატეგორია:ესპანარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1938
გერმანიაშ რევოლუცია (1848-1849)
მინი|[[გერმანია (ნახანტა)|გერმანია, ავტორი: ფილიპ პეიტი]] მინი|რევოლუციონერეფწკჷმა აკოხვამილაფა [[ბერლინი|ბერლინს, 1848 წანაშ 19 მელახი]] გერმანული ნოღეფიშ 1848 წანაშ რევოლუციეფი - 1848 წანაშ რევოლუციეფიშ ნორთი, ნამუეფით დახე ედომუშამ ევროპას რდეს მოდვალირი. თენა რდჷ გერმანიაშ რსხუშ დო ავსტრიაშ იმპერიაშ ნოღეფს ფართას გოფაჩილი, ვა ორგანიზაფილი გჷშულეფი დო არყაფეფი. თე ყარაფიქ ხე აკუნწყუ პანგერმანიზმიშ დორსხუაფას, თაშნეშე წჷმარჩქინჷ მოჯვეშაფილი ავტოკრატული დუდალა კონფედერაციაშ 33 ზოხორინელ სახენწჷფოს, ნამუეფით აკმადგინანდეს ჸოფილ ოღორონთე რომიშ იმპერიას.
არყაფილეფი თხულენდეს უმოსი პოლიტიკურ დუდიშალას, სახენწჷფო პოლისეფიშ ლიბერალიზაციას, დემოკრატიას დო ნაციონალიზმის. ოშქაშე კლასი თხულენდჷ ლიბერალიზმის დო მუშეფიშ კლასი ოხორინალი დო სამუშა პიჯალეფიშ რადიკალურ თირაფეფს. თეშ უმკუჯინუო მუშეფიშ კლასი დო ოშქაშე ფინა გოართოიანაფილი რდჷ, საბოლოოთ თინეფი იშენი დამარცხჷ კონსერვატიულ არისტოკრატიაქ, მუდგაქჷთ ბრელი ლიბერალიშ თხოზინალაშა ულა გჷმიჭანუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ისტორია
კოლუმბია (წყარმალუ)
კოლუმბია (Columbia River) — წყარმალუ ოორუე ამერიკას, კანადაშ დო ააშშ ტერიტორიას. გიშმურს ბრიტანეთიშ კოლუმბიაშ, ვაშინგტონიშ დო ორეგონიშ ტერიტორიას. იჭყაფუ კირდეამ გვალეფს, ბრიტანეთიშ კოლუმბიას დო ინაკათუ რჩქალ ოკიანეს. კოლუმბიაშ სიგინძა რე 2000 კმ. ღანჩოშ ფართობი 670,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი
ნინო ქათამაძე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ მობირეეფი კატეგორია:ქორთუ მუსიკოსეფი კატეგორია:ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტის დუნაბადეფი კატეგორია:დუნაბადი 1972
ნაურუშ პრეზიდენტი
ნაურუშ პრეზიდენტი — ნაურუშ სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდური, გჷშმეგორუნც პარლამენტი დორხველი მაკათურეფშე, თის უკებჷ თაშნეშე მინისტრიშ პოსტეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნაურუ კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ედვარდ დონალ ტომასი
ბიოგრაფია
ედვარდ დონალ ტომასი გურაფულენდჷ ქიმიას დო ქიმიურ ინჟინერიას, ტეხასიშ უნივერსიტეტის (ოსტინი). 1941 წანას ტომასიქ მიპალუ ბაკალავრიშ ხარისხი დო 1943 წანას მაგისტრიშ ხარისხი. ტომასიქ გურაფა გაგინძორჷ ჰარვარდიშ მედიცინაშ სკოლას დო 1946 წანას მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. რეზიდენტურას გურაფულენდჷ პეტერ ბენტ ბრიგემიშ ჰოსპიტალს. 1955 წანაშე რდჷ ბასეტიშ მედიცინაშ ცენტრიშ თარი ექიმი. ბასეტიშ ცენტრის ორთუდჷ ექსპერიმენტეფს დო ოკვირუდჷ ნამდა ჭუკეფი, ნამუსით მეღებულ აფუდეს რადიაციაშ ლეტალური დოზა, ძვალიშ ტვინიშ მიშაჸონაფაშ უკულ გინმასკიდუდეს. ტომასი ჭუკეფიშ უკულ ჯოღორეფშე ხოლო ორთუდჷ ექსპერიმენტეფს. ტომასიქ დო მუშ ოსურქ დოროთი (დოთი) ტომასიქ დარსხის ლეიკემიაშ კურნალობაშო ძვალიშ ტვინიშ ტრანსპლანტაციაშ მეთოდი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ექიმეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1920 კატეგორია:ნაღურა 2012
ჯვ. წ. 437
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 437 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პალური
პალური — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ინგირიშ კვარჩხან ძგას, ზუღაშ დონეშე 350 მეტრას. წალენჯიხაშე დოშორაფილი რე 16 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 439 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
უამანტაშ მუნიციპალიტეტი
უამანტაშ მუნიციპალიტეტი (Umanata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ელიოდორო-კამაჩოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 6 447 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი - კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჯვ. წ. 1045
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1045 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ინსიუ
ინსიუ (ჩინ. 殷墟) — ჩინეთიშ შანიშ დინასტიაშ ეკონია ნანანოღაშ აკნაციმეფი (ჯვ.წ. 1766 - ჯვ. წ. 1050). თინა ნანანოღა რდჷ 255 წანაშ გოძვენას, 12 მაფაშ დო ბრუო თაობაშ მალობას.
ნოღაშა 1899 წანას იჸუ მეგორაფილქ დო თეჟამო ჩინეთის ართ-ართი უჯვეშაში დო უდიდაში არქეოლოგიური ობიექტი რე, თეწკჷმა ართო ჩინეთიშ ართ-ართი ჯვეში ნოღა დო 2006 წანაშე იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ. იდვალუაფუ ხებეიშ პროვინციაშ ოორუეს, ალმახანურ ნოღა ანიანიშ გოხოლუას, მაძირაფუეფშო ღილე რე მუჭოთ ბაღი-მუზეუმი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ჩინეთის
კარანვირ ბოჰრა
კარანვირ ბოჰრა (ოდაბადე ჯოხო Manoj Bohra მანოჯ ბოჰრა, დ. 28 მარაშინათუთა, 1982, ჯოდპური, რაჯასტანი, ინდოეთი) — არტისტი, პროდიუსერი დო დიზაინერი. თინა ოკათუდჷ თიჯგურა სატელევიზიო სერიალეფს მუჭომეფით რე Kasautii Zindagii Kay, Dil Se Di Dua... Saubhagyavati Bhava? დო Qubool Hai (ყაბულუა) დო თაშნეშე ფილმეფს: Kismat Konnection დო Mumbai 125 KM. თინა ოკათუდჷ რეალითი შოუს:Jhalak Dikhhla Jaa 6, Khatron Ke Khiladi Darr Ka Blockbuster. კარანვირ ბოჰრას მუშ დორხველური ქომოლკოჩეფიშ მუკაქუნალიშ ღოზი უღუ ჯოხოთ — Pegasus.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
გჷმათუთა
გჷმათუთა (ლათ. October) — გრიგორიანული კალენდარიშ მავითა თუთა. გჷმათუთას 31 დღა რე.
ჯვ. წ. 1046
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1046 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რობი ამელი
რობერტ პატრიკ ამელი (Robert Patrick Amell; დ. 21 პირელი, 1988, ტორონტო) — კანადარი არტისტი დო მოდელი. ჩინებული რე რონი რეიმონდი/დაჩხერიშ შტორმიშ როლით სერიალს ვალი.
ინკაუასი
მინი|250პქ|ინკაუასიშ ვულკანეფი დო კრატერიშ ტობა ლაგუნა ვერდე, ჩილე მინი|250პქ|ინკაუასი არგენტინაშ განშე ინკაუასი — ვულკანი ობჟათე ამერიკას, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას (კატამარკაშ პროვინცია, არგენტინა; ატაკამაშ რეგიონი, ჩილე). მუში სიმაღალა რე 6 621 მეტრი.
რობი ამელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:კანადარი მოდელეფი კატეგორია:დუნაბადი 1988
ჯვ. წ. 438
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 438 წანა.
ინკაუასი
ვულკანშა მიშმურს 3,5 კმ სიგანაშ კალდერა დო ჟირი სტრატოვულკანი. გაჩქჷ ოთხი პიროკლასტიკური კონუსი, ნამუეფშეთ ეშაგორგოთელ ბაზალტ-ანდეზიტურ ლავას 10 კმ² აფუ ფორილი.
სქოლიო
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
უეინ რუნი
დებიუტი
უეინ რუნიქ მაართათ მოედანშა 2002-2003 წანაშ სეზონიშ დაჭყაფურს გიშართჷ „ტოტენჰემიშ“ აწმარენჯო გუდისონ პარკის. ვითი მატჩიშ უკული, მუჟამსჷთ უეინი დიო ხოლო 16 წანერი რდჷნ, თიქი პრემიერ ლიგას მაართა გოლი მითიღჷ „არსენალიშ“ კარშა. ათექი მოხვადჷ ლაჸაფიში დათებუს დო ბუნას დრამატულ მატჩის 2-1 გამორძგვებაფუ.
უეინ რუნიქ იჸუ არძაშე ძვირიშ ახალქ, მუჟამსჷთ თიქი მაჭარჷ „მანჩესტერ იუნაიტედწკჷმა“ კონტრაქტის ხე, ნამჷთ კლუბის საბოლათ დოუდოხოდჷ 30 მილიონ ფუნტიქ. „ევერტონიშ“ ჸოფილი გემანთხაფალქ, ახალ ბუნაწკჷმა კონტრაქტის ზარხულიშ ტრანსფერიშ თებაშა მუსხირენ საათით ორდო მაჭარჷ ხე 2004 წანაშ 31 მარაშინათუთას.
მანჩესტერ იუნაიტედი
მანჩესტერს რუნიშ დებიუტიქ 2004 წანაშ 28 ეკენიას იჸუ. თიქ მაართათ უეფაშ ჩემპიონეფიშ ლიგას ილაჸაფჷ „ფენერბაჰჩეშ“ აწმარენჯო, ნამჷთ კლუბიქ მიგჷ, ანგარიშით 6-2. მატჩის რუნიქ ჰეთ-თრიკი არსულჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარი მობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1985 კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:2016 წანაშ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
ელ-პალმარიშ ერუანული პარკი
ელ-პალმარიშ ერუანული პარკი (Parque Nacional El Palmar) — ერუანული პარკი არგენტინას, ენტრე-რიოსიშ პროვინციას. იდვალუაფუ ნოღეფიშ - კოლონიშ დო კონკორდიაშ გოხოლუას. ფართობი 85 კმ². პარკიქ დირსხუ 1966 წანას თაქ რინელი ანდა გვარობაშ პალმაშ ჯაშ თხილუაშ ღანკით.
პარკის ჰავა სავანაშ ტიპიშ რე, არგენტინაშ მესოპოტამიაშო დჷმახასიათაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
გერგობათუთა
გერგობათუთა (ლათ. November) — გრიგორიანული კალენდარიშ მავითაართა თუთა. გერგობათუთას 30 დღა რე.
კუბაშ პროვინციეფი
ადმინისტრაციულო, კუბა ირთუ 15 პროვინციათ დო ართ სპეციალურ მუნიციპალიტეტო, ნამუთ ნამთინ პროვინციას ვარხველჷ. ბოლო თირუეფქ მეღებულქ იჸუ 2010 წანაშ მარაშინათუთას (კუბაშ ერუანული ასამბლეაშით), მუჟამსჷთ ჰავანაშ პროვინციაქ ჟირ ახალ პროვინციათ გირთჷნ: არტემისა დო მაიაბეკე. ახალ პროვინციეფქ ჸოფირება დიჭყეს 2011 წანაშ 1 ღურთუთაშე. ნოღა ჰავანაშ პროვინციაქ (Ciudad de La Habana) მუში დუდშეიანი ჯოხო — ლა-ჰაბანა (La Habana) დირთინუ.
პროვინციეფიშ ერკებული
ფაილი:CubaSubdivisions.png‎
ბჟადალშე ბჟაეიოლჸურე, კუბაშ პროვინციეფი რე:
ისტორია
ფაილი:CubaSubdivisions1.png‎
1976 წანაშახ, კუბა გეჸვენჯი პროვინციეფო ირთუდჷ (ბჟადალშე ბჟაეიოლჸურე):
დემოგრაფია
კუბაშ პროვინციეფი მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ:
სქოლიო
კატეგორია:კუბაშ ადმინისტრაციული დორთუალა კატეგორია:კუბა
არმავირი (სომხეთი)
არმავირი (Արմավիր, 1932-შაზ სარდარაბადი, 1992-შახ ოქტემბერიანი) — ნოღა სომხეთის, არმავირიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას 38 635 ოხორანს. ნოღა არარატიშ რზენს, არაგაწიშ გვალაშ ობჟათე კართეს, ერევანშე 43 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ.
სქოლიო
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:არმავირიშ პროვინცია
იიდრიია
იდრიია (Idrija) — მეშახტეეფიშ ნოღა ბჟადალ სლოვენიას, გორიშკაშ რეგიონს. მახორობა 12 000 (2002).
1497 წანაშე რე უშხუაში ვარჩხილიშწყარიშ წარმებაშ მოსოფელიშ ცენტრი. ალმადენიშ საბადოს ინფრასტრუქტურაწკჷმა ართო 2012 წანას იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სლოვენიაშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი სლოვენიას
UTC+14:00
450px|right|thumb| UTC+14 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: ლენო — ზონა UTC+14 ოკიანეეფს; ყვინთელო (კოკეფი) — ზონა UTC+14 ედომუშამი წანმოწანაშ გოძვენას.
UTC+14:00 — უკიდაში ბჟაეიოლი ოსაათე ორტყაფუ, თეშ გეშა ზუსტას თაქ, დიხაუჩას არძოშე მაართათ მინმურს ახალი კალენდარული დღა (ახალი წანა). თაქ დღაშ ბორჯი (საათეფი დო წუნეფი) უხვადუ ჰავაიშ ბორჯის (UTC-10), მარა გჷნოკინელი რე ართ დღათ წოხოლე, თეწკჷმა ართო ოკიანეთიშ კანკალე კოკიწკჷმა ბორჯიშ გონშხვავაფა აკმადგინანს 25 საათის.
სქოლიო
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ვარუნ ტურკი
ვარუნ ტურკი — ინდოარი სატელევიზიო არტისტი დო მოდელი. თიქ მუშ ოარტისტე კარიერა დიჭყჷ სერიალით Uttaran (ჟირი ჭარა) დო სერიალი Qubool Hai (ყაბულუა) მასუმა სეზონს მუჭოთ შაად აფტაბ ხანი. თინა თაშნეშე მიარე სარეკლამო რგოლს ოკათუდჷ.
ჯვ. წ. 439
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 439 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ქირსეთუთა
ქირსეთუთა (ლათ. December) — გრიგორიანული კალენდარიშ მავითოჟირა დო ეკონია თუთა. ქირსეთუთას 31 დღა რე.
ნამიბიაშ პრეზიდენტი
thumb|150px|ნამიბიაშ პრეზიდენტიშ შილა ნამიბიაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი (President of the Republic of Namibia) — ნამიბიაშ კონსტიტუციაშ მეჯინათ, რესპუბლიკა ნამიბიაშ სახენწჷფო მადუდე, ნამუსჷთ საარძოთ დო ბონას გჷშმაგორუნს მახორობა 5 წანაშ ხანით. პრეზიდენტიშ პოსტიქ გიჭყჷ 1990 წანას, ნამიბიაშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშე.
ნამიბიაშ პრეზიდენტი სახენწჷფო პოსტის დჷთმარინუანს დო პოსტიშე გჷთმადუდიშულენს ქიანაშ პრემიერ-მინისტრის, შხვა მინისტრეფს დო მოსამართალეეფს. პრეზიდენტი გჷთმოთანჯუნს ქიანაშ პოლიტიკაშ გეზეფს დო ნამიბიაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ თარსარდალიე.
პრეზიდენტიშ იმპიჩმენტი შილებე კონსტიტუციური დორღუალაშ ვარდა კანონეფიშ სერიოზული დორღუალეფიშ ოსხირით.
მაკიმაკი
მაკიმაკი (სიმბოლო:, Makemake) — სიდიდათ მასმა ჯუჯა პლანეტა ბჟაშ სისტემას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა კატეგორია:ჯუჯა პლანეტეფი
ნამიბიაშ პრეზიდენტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნამიბია კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
იჩოკაშ მუნიციპალიტეტი
იჩოკაშ მუნიციპალიტეტი (Ichoca) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინკისივიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 556 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 876 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ჯვ. წ. 1047
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1047 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
UTC+13:45
450px|right|thumb| UTC+13:45 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: ლენო — ზონა UTC+13:45 [[ზარხულიშ ბორჯი|ზარხულს (გჷმათუთა-მელახი) ობჟათე გვერდოსფეროს — ჩატემიშ არქიპელაგის ახალი ზელანდიაშ ბჟაეიოლშე ]]
UTC+13:45 — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ჩატემიშ არქიპელაგის ზარხულიშ ოსაათე ორტყაფუშო.
ზარხულს ობჟათე გვერდოსფეროს (გჷმათუთა-მელახი)
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
აბანოშ ჯიშთი
აბანოშ უგურყელი — ჯიშთი მყინვარწვერიშ ბჟაეიოლ კართეს, მეურს ობჟათე ბჟაეიოლჸურე. სიგჷრძა 4,2 კმ, ფართობი 1,6 კმ², უდიდაში სიგანა 610 მ. რდჷნს წყარმალუ თერგიშ ნადუს — ჩხერს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჯიშთეფი კატეგორია:საქორთუოშ გეოგრაფია
გერჰარდ დომაგკი
გერჰარდ იოჰანეს პაულ დომაგკი (გერმ. Gerhard Johannes Paul Domagk; დ. 30 გჷმათუთა, 1895, ლაგოვი, ბრანდენბურგი (ასეიან პოლონეთი) — ღ. 24 პირელი, 1964, ბურგბერგი, ბჟადალი გერმანია) — გერმანალი პათოლოგი დო ბაქტერიოლოგი, სულფონამიდური ანტიბიოტიკიშ (პრონტოზილი) მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1939 წანას. გერჰარდ დომაგკი გურაფულენდჷ მედიცინას კილიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მიუნსტერიშ დო გრაიფსვალდიშ უნივერსიტეტეფს. რდჷ მიუნსტერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი. დომაგკი მუშენდჷ ფარმაცევტიულ კომპანია Bayer-ის ხოლო, სოდეთ რდჷ პათოლოგიაშ დო ბაქტერიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. 1959 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:გერმანალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1895 კატეგორია:ნაღურა 1964
ჯვ. წ. 440
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 440 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მიკროსკოპი
მინი მინი|220პქ|18 ოშწანურაშ მიკროსკოპეფი ელექტრონული მიკროსკოპი — ხეჭკუდი, ნამუსჷთ შეულებუ მიღას ობიექტიშ ჭყანიერ გადიდორაფილი ამნახანტი ელექტრონეფიშ ართ ჭურჭულს ფოკუსირაფაშ მეშქაშობათ.
ოპტიკური მიკროსკოპიშე გინორთი, ელექტრონულ მიკროსკოპის გჷმირინუანა ელექტრონეფიშ ნაკათის დო მაგნიტურ ვარ-და ელექტრონულ ლინზეფს.
კანკალე ელექტრონული მიკროსკოპი უნარღელჸენს ამნახანტიშ 2 მილიონშახ გადიდორებას. საუჯგუშო ოპტიკური მიკროსკოპეფი ხვალე 2000-შახ ადიდორენა. მუჭოთ ელექტრონულ, თეშ ოპტიკურ მიკროსკოპეფს შეულებჷნა გოთანჯან რეღმაშ სიგჷნძაშ დოჸუნალა. მიკროსკოპიშ მუსხირენი ტიპი რე, ნამუეფს შქას ულტრამიკროსკოპით რე.
ელექტრონულ მიკროსკოპეფს გჷმირინუაფუ ელექტრონული ვარდა მაგნიტური ლინზეფს, ელექტრონეფიშ ომართალო დო ობიექტიშ ნამდგაინი გოთანჯილი აბანიშ გადიდორაფალო.
მიკროსკოპიშ ნაგი
thumb|left|მიკროსკოპიშ ამნახანტი 1911 წანაშ ინგლისური ლექსიკონშე. 1 — [[ოკულარი; 2 — ობიექტივიშ ოთირალი ხარხენი; 3 — ობიექტივი; 4 — კრემალერა მოხუჯური გიოწურაფუშო; 5 — მიკრომეტრული ხარხენი ბონი გიოწურაფუშო; 6 — ომეკონე ტაბაკი; 7 — სარკე; 8 — კონდენსორი.]]
მიკროსკოპის ობიექტიშ გოდიდორაფა მუსხიშა შეულებუ გიგებუაფუ, ოკულარწკჷმა გეჭარილი რიცხუშ ობიექტივწკჷმა რიცხუშა გომიარაფათ.
ლუბლინიშ უნია
thumb|250px|ლუბლინიშ უნია 1569ლუბლინიშ უნია 1569 — აპიჯაფა პოლონეთი დო ლიეტუვაშ დიდი ოთარეშ ართი სახენწჷფოთ, რეჩ პოსპოლიტათ (Rzeczpospolita, ზიტყვა ზიტყვაშა — რესპუბლიკა), გოართოიანაფაშ გეშა. უნიაშ ოკითხუშ სხუნუაქ დიჭყჷ 1569 წანას ლუბლინს პოლონეთიშ დო ლიეტუვაშ ფეოდალეფიშ ოართე სეიმს. ხე მაჭარეს 28 მანგის, 1 კვირკვეს დანტკიცეს პოლონეთიშ დო ლიეტუვაშ სეიმიშ დეპუტატეფქ ზოხო-ზოხო. ლუბლინიშ უნიათ პოლონეთი დო ლიეტუვას ოკო ჸოფედუკო ართინერი სახენწჷფო წესდონწყილობა, ართოიანი ფარაშ სისტემა, ოართე სეიმი. სახენწჷფოშ ოდუდეს იჸუაფუდჷ მაფა, ნამუსჷთ ართპიჯო გეგშაგორუნდეს ჟირხოლო ქიანაშ ფეოდალეფი. ლუბლინიშ უნიაქ დადასურჷ ლიეტუვაშ დიდი ოთარეშ ტერიტორიაშ ნორთიშ პოლონეთიშ ომაფეწკჷმა აკოართაფა; ლივონია მირჩქინუაფუდჷ ოართე ღალათ, ართიანშქას იუქვებუდჷ ბაჟეფი; რეჩ პოსპოლიტა ართოიან სახენწჷფოთ გჷშემეშჷ ინტერნაციონალურ ასპარეზისჷთ. თეშ უმკუჯინუო, ლიეტუვაშ სახენწჷფობური ზოხოიანობა ედომუშამო ვადინუდჷ: ასქილიდაფირქ იჸუ გჷშაკერძაფილ კანონდვალაქ, სასამართლოქ, დორხველ უმაღალაში ადმინისტრაციული თანამდებობეფქ, ხაზინაქ, ჯარქ. XVII-XVIII ოშწანურას განწხანც სახენწჷფობურობაშ თე ელემენტეფი ჭიეჭიეთ იუქვებუდჷ, ოდო 1791 წანაშ 3 მესის კონსტიტუციაქ ფაქტობურო გაუქვჷ ლიეტუვაშ სახენწჷფობურობაშ ნოსქილედეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ ისტორია კატეგორია:პოლონეთიშ ისტორია
ლიუე-კალელიშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ერუანული პარკეფი
აზია
ორთა
აზიაშ ელმოლს გოძჷ ოორუე ჸინუამი ოკიანე, რჩქალი ოკიანე დო ინდოეთიშ ოკიანე მუშ გალენი ზუღეფით, დო ხოლო ატლანტიშ ოკიანეშ დინოხოლენი ნორთიშ ზუღეფი. ოორუე ამერიკაშე აზიაშ ნორთი გჷშართილი რე ბერინგიშ საროტით, აფრიკაშე - სუეციშ არხით. კოკეფიშ საართო ფართობი 2 მლნ კვ.კმ-ს აკმადგინანს.
რელიეფი
აზიაშ ოშქაშე სიმაღალა რე 950 მ. ჯინჯიერი გვალამი სისტემეფი რე: ჰიმალაი (უმაღალაში კონკა ჯომოლუნგმა, 8848 მ), კავკაციონი, ჰინდუქუში, ყარაყორუმი, პამირი, ტიან-შანი, კუნ-ლუნი, ჩინეთ-ტიბეტიშ ლაკადა, ალტაი, საიანები, ურალი, მორჩილი აზიაშ ლაკადა, ტიბეტიშ ნარაზენი. აზიაშ არძაშე უმოსი შანულამი რზენ-ტერიტორიეფი რე: ბჟადალ ციმბირი, თურანი, ჯუნგარი, ჩინეთიშ კაბეტი, ინდო-განგი, მესოპოტამია. აზიაშ ოორუე დო გვალამ რეგიონეფიშ რელიფის კაბეტი გაულა იღვენუ უჯვეშაში აკოჸინალუაქ - დოხოლაფირო 11 მლნ კვ.კმ (ჯინჯიერაშო ციმბირი) მიარეწანამ ჸინეფს უკინებუ.
ქსანფი
ქსანფი (ბერძენ. Ξανθος) – ჯვეში მოსოფელიშ ისტორიაშ უშხუაში ნოღა დო მორჩილი აზიაშ ობჟათე-ბჟადალშე დვალირი ქიანაშ – ლიკიაშ ცენტრი. ლეტოონიშ აკნაციმეფწკჷმა ართო მიშაღალირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
სამესხიო
სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ქსანფი
ისტორია
ნოღაქ დირსხუ ჯვ. წ. I ვითოშწანურას. ჯვ. წ. 546 წანას ქჷდეკინეს სპარსალეფქ დო ედომუშამო აკარღვეს. ჯვ. წ. IV ოშწანურაშ ბოლოს მიშელჷ ალექსანდრე მაკედონარიშ იმპერიაშა, ჯვ. წ. 190 წანაშე ლიკიაშ ზოხორინელი ნოღეფიშ გოართოიანაფაშ მაკათური რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი თურქეთის
მეთ ლეთსჩერი
მეთიუ ლეთსჩერი (Matthew Letscher; დ. 26 კვირკვე, 1970, მიჩიგანი) — ამერიკალი არტისტი დო სცენარისტი. ჩინებული რე ჰარისონ ლავიშ როლით ფილმიშე ზოროშ ამნახანტი (1998). თინა ასახიერენს ეობარდ თოუნი/ვალიშ აწმარენჯის სერიალეფს ვალი დო ჭუმანიშ ლეგენდეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1970
პალაუშ პრეზიდენტი
პალაუშ პრეზიდენტი - პალაუშ სახენწჷფოშ მადუდური, გჷშმეგორუნც მახორობა 4 წანაშ ვადათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პალაუ კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი *
კორონავირუსიშ გოფაჩუაწკჷმა მერსხილი დეზინფორმაცია
კორონავირუსიშ გოფაჩუაწკჷმა ართო (2019-2020) ინტერნეტის გიფაჩჷ შხვადოშხვა აკორაგადაფაშ თეორიეფქ დო ტყურა ინფორმაციაქ თიშ გოჭყაფაშ, სიკაბეტაშ დო შხვა ასპექტეფიშ გეშა. შხვადოშხვა სოციალური მედიაშ სტატიეფიშ მეჯინათ თე ვირუსი გოხოლჷნა ბიოანჯარი დოპატენტაფილი ვაქცინათ, თიშო ნამჷ-და მახორობა გაკონტროლანინ, ვარ-და თინა თემბელური ოპერაციეფიშ ჭყოლოფათ რე ითამჷ გორჩქინელინ. ევრორსხუშ გჷმნაბჟინა კილერი დოკუმენტიშ მეჯინათ, რუსული მედიაქ ქჷმწიჭყჷ „გურიშ გაჩამალი დეზინფორმაციაშ კამპანია“ ბჟადალს კორონავირუსიშ რეზულტატეფიშ გაუფრაშაფალო.
დეზინფორმაციაშ მეხჷ ლიმაშ ცადინეფი
Facebook, Twitter დო Google-იქ გჷმაცხადჷ, ნამდა თინეფი ზათ რენა ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაწკჷმა წოროხანდუაშო (WHO), თიშო ნამუდა გოჭოფანი დეზინფორმაციაშ მოდვალან. ოფიციალურ ბლოგპოსტის Facebook-იშ მეჯინათ, თინეფი გეშეღანა თინერი კონტენტის, ნამუთ აწმაკინალი გლობალური ჯყანთხილუაშ ორგანიზაციეფიშ დო არდგილიერ ხეშუულებაშ ხეშე მიღანკუ, დო თეწკჷმა ართო გაკარღვანს კონტენტიშ პოლიტიკას დეზინფორმაციაშ გეშა, მუსჷთ "ფიზიკური ღამაკუა" მაჸუნუნ.
სქოლიო
კატეგორია:COVID-19-იშ პანდემია
UTC+12:45
450px|right|thumb| UTC+12:45 მოსოფელიშ ოსაათე ორტყაფუეფიშ რუკას: ნარინჯიშფერო — ზონა UTC+12:45 ზოთონც (პირელი-ეკენია) [[ობჟათე გვერდოსფეროს — ჩატემიშ არქიპელაგის ახალი ზალანდიაშ ბჟაეიოლშე]]
UTC+12:45 — ოსაათე ორტყაფუ, ნამუთ გჷმირინუაფუ ჩატემიშ არქიპელაგის.
ზოთონჯს ობჟათე გვერდოსფეროს (პირელი-ეკენია)
(ნორთის):
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
რასელ კროუ
რასელ აირა კროუ (Russell Ira Crowe; დ. 7 პირელი, 1964) — ახალ ზელანდიას დუნაბადი ავსტრალიარი არტისტი. „ოსკარიშ“ სუმშა ნომინანტი. 2000 წანაშ „ოსკარიშ“ პრემიაშ ლაურეატი. ჯოხო გიჸოთჷ როლეფით თიჯგურა ფილმეფს, მუჭომეფით რე „გლადიატორი“ დო „მაბარჩხალე გონება".
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1964 კატეგორია:ახალზელანდიარი არტისტეფი
გავარი (სომხეთი)
გავარი (სომეხ. Գավառ) — ნოღა სომხეთის, გეღარქუნიქიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა წყარმალუ გავარაგეტის, სევანიშ ტობაწკჷმა თიშ ნადუშე 8 კმ–ის, ერევანიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 90 კმილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფჷ. გავარიშ ტერიტორიას უჯვეშაშ ბორჯიშე რდჷ ოფუტე კავარი, ნამუთ მოჯალაგჷ ნადირ-შაჰიქ 1736 წანას. 1828–29 წანეფიშ რუსეთ-ოსმალეთიშ ლჷმაშ უკული თაქ გეგნიხორეს სომეხეფქ თურქეთიშ ნოღა ბაიაზეთიშე. 1850 წანას, ოფუტე კავარს ნოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ დო ჯოხოთ გიადჷ ნოვო–ბაიაზეთი. 1936 წანას, ნორ–ბაიაზეთიქ გიადჷ. 1959 წანას გიადჷ კამოქ, რევოლუციონერი ს.ა. ტერ–პეტროსიანიშ (პარტიული ფსევდონიმი კამო) პატიოცემელო. 1996 წანას, მიაჩჷ ასიან ჯოხოდვალაქ – გავარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:გეღარქუნიქიშ პროვინცია
სნეიკი
სნეიკი (ინგლ. Snake River) რე წყარმალუ ააშს, წყარმალუ კოლუმბიაშ უდიდაშ ნადუ. სნეიკი იჭყაფუ კირდეამ გვალეფს ბჟადალ ვაიომინგის, იელოუსტოუნიშ ერუანულ პარკის. სნეიკი გიშმურს ვაიომინგიშ, აიდაჰოშ, ორეგონიშ დო ვაშინგტონიშ შტატეფს. წყარმალუშ სიგინძა რე 1,735 კმ. ღანჩოშ ფართობი 280,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ვაიმონგიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აიდაჰოშ წყარმალუეფი კატეგორია:ორეგონიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვაშინგტონიშ შტატიშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ კოლუმბიაშ ნადუეფი
სმარტფონი
სმარტფონი (smartphone ან smart phone, ითანგუ მუჭოთ „ჭკვერი ტელეფონი“) — მობილური ტელეფონი, ნამუთ ხანდენს გოვითარაფილ მობილურ ოპერაციულ სისტემას. თინა მუჭოთ წესი, იკათუანს ფუნქციეფს ფიჭური რსხუგობუნელობაშ ტელეფონიშ დო შხვა პოპულარული მობილური მონწყილობეფიშ ბორჯის, მუჭომეფით რე პერსონალური ცირფული ასისტენტი (Personal digital assistant - PDA), პორტაბელური მედია ფლეიერი (Portable media player) დო GPS-ნავიგატორი (GPS navigation device). სმარტფონეფიშ უმენტაშობას უღუ სენსორული ეკრანი, შილებე დინიხარგას ვასაფირმო (third-party) აპლიკაციეფი დო თაშნეშე შეულებუ სურათიშ დო ვიდეოშ გინოღალა ინოხუნაფილი კამერ(ეფ)იშ საშუალებათ. 2012 წანაშე გიშაშქუმალირი სმარტფონეფიშ უმენტაშობას თაშნეშე უღუ მაღალ-სიჩქარიანი 4G LTE ინტერნეტი, ყარაფიშ სენსორეფი, დო მობილური გინოგაფაშ მექანიზმეფი.
2014 წანას, მოსოფელს სმარტფონეფიშ გჷმოჩამაშ მუდანობაქ 1.2 მილიარდის ქჷმიოჭირინუ, მუთ 28%-ით უმოსი რე 2013 წანაშ გჷმოჩამეფშე.
სქოლიო
კატეგორია:ვიკიპედია:Microsoft Lumia:საკონკურსო სტატიეფი კატეგორია:სმარტფონეფი კატეგორია:მობილური ტელეფონეფი
ვიქტორ ამბარცუმიანი
ვიქტორ ამბარცუმიანი (სომხ. Վիկտոր Համազասպի Համբարձումյան, დ. 18 ეკენია [ჯვ.სტ. 5 ეკენია], 1908, ქართი, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 12 მარაშინათუთა, 1996, ბიურაკანი, სომხეთი) — სომეხი ასტროფიზიკოსი. გურაფულენდჷ ლენინგრადიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. ამბარცუმიანი უმოსო შინელი რე მურიცხული ასოციაციეფიშ რკვიებათ. ამბარცუმიანი რდჷ მაართა მენცარი, ნამუქჷთ ძირუ მურიცხული ასოციაციეფი 1947 წანას. ამბარცუმიანი რდჷ XX ოშწანურაშ ართ-ართ უდიდაში ასტრონომი. ამბარცუმიანი მერჩქინელი რე თეორიული ასტროფიზიკაშ დუმარსხუაფალო სსრრ-ს. ამბარცუმიანქ დარსხუ სომხეთიშ ბიურაკანიშ ობსერვატორია 1946 წანას. ობსერვატორია რდჷ ასტრონომიული რკვიებეფიშ გიშარჩქინელი ცენტრი. ვიქტორ ამბარცუმიანი რდჷ სომხეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი ხოლო. 1965 წანას ვიქტორ ამბარცუმიანქ დარსხუ ჟურნალი ასტროფიზიკა დო რდჷ თიში რედაქტორი 20 წანას. ვიქტორ ამბარცუმიანი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური დო შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1960 წანას ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაქ ამბარცუმიანს გინოჩჷ პრესტიჟული ორქოშ მენდალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სომეხეფი კატეგორია:სომეხი ასტროფიზიკოსეფი კატეგორია:სომეხი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1908 კატეგორია:ნაღურა 1996
ჯვ. წ. 441
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 441 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კლოდ შენონი
კლოდ ელვუდ შენონი (ინგლ. Claude Elwood Shannon; დ. 30 პირელი, 1916, პეტოსკი, მიჩიგანიშ შტატი, ააშ — ღ. 24 ფურთუთა, 2001, მედფორდი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი მათემატიკოსი, კრიპტოგრაფი დო ინჟინერი, შინელი რე მუჭოთ ინფორმაციაშ თეორიაშ მუმა. კლოდ შენონიქ 1948 წანას გჷმაბჟინუ ფუნდამენტური სტატია "კომუნიკაციაშ მათემატიკური თეორია", ნამუსჷთ გიარსხუ ინფორმაციაშ თეორიაშ პრინციპეფქ. კლოდ შენონი გურაფულენდჷ მიჩიგანიშ უნივერსიტეტის. ჸათაქ შენონიქ მიპალუ ბაკალავრიშ ჟირი ხარისხი: ართი ელექტროტექნიკაშ დარგის დო მაჟია მათემატიკას. უკულ შენონიქ გურაფა გაგინძორჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტი დო ბელიშ ლაბორატორიას. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ, ჯილდოეფიშ ლაურეატი დო მენცარული სტატიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კატეგორია:ამერიკალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ინჟინერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1916 კატეგორია:ნაღურა 2001
ტინა დუტა
ტინა დუტა (Tinaa dattaa) — ინდოარი კინოშ დო ტელევიზიაშ არტისტი. თიქ თარი როლი ილაჸაფუ ირდღარი ჰიმდინინამი სერიალს Uttaran (ჟირი ჭარა) მუჭოთ იჩა ვირ სინგჰ ბუნდელა, ნამუსჷთ ოძირანდჷ Colors TV 6 წანაშე უმოს ხანს (2008-2015).
ანუკეტი
ანუკეტი, ანუკისი — წყუეფიშ ოსურღორონთი ეგვიპტურ მითოლოგიას, ხნუმწკჷმა დო სატისწკჷმა ართო აკმადგინანს „ლამე სუმელას“ (კატარაქტულ ოხვამერეფს), ნამუთ ნილოსიშ შურდინმადგჷმალ ნადუეფც უტალენს ელეფანტინიშ რხვილეფშე, თიშო ნამდა ოქიანუ დოწყარუასჷნ. ჯვ. წ. 2000 წ. თიში ჯოხონობაშ წმ. ნოტყეფი — ანდა ერსქემეფი მუჯანგარუნა დო ჟიმოლენი ეგვიპტეშ ონთხორუეს თინეფიშ მუმიეფი დუჩუალუნა. თაყვანს არზენდეს ედომუშამ ნუბიასჷთ (ბერძ. ჰესტია)
ლიტერატურა
Llista de personatges de la mitologia egípcia
ჯვ. წ. 1048
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1048 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მზი
მზი, ტობა გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტის, აცეტუკაშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, ზუღაშ დონეშე 2053 მ. სარკეშ ფართობი 0,044 კმ2, აუზიშ ფართობი 0,8 კმ2, უდიდაში სიტომბა 11,5 მ. წყარიშ ასა-გასა 225100 მ3. ქვიბი წჷმმარინუანს უგურყელური კარს. ირდუ წყარით. ტობაშე გიშმურს წყარმალუ მზიმნა (ავადჰარაშ მარძგვანი ნადუ). მაღალი დონე უღუ აფუნ-ზარხულს, დაბალი — ზოთონც. წყარი დაღარას მინერალიზებულიე. ტობას რე კალმახა.
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული დორთუალა
გოართოიანაფილი ომაფეშ სახენწჷფო კონტინენტური ევროპაშ ოორუე-ბჟადალშე იდვალუაფჷ, ქიანა აკმოდირთჷ: ინგლისიშე, შოტლანდიაშე, უელსიშე დო ოორუე ირლანდიაშე. თე ტერიტორიეფს უღუ დორხველი ადმინსიტრაციული ტერიტორიული მონწყუალა, დო ხურგეფი მეძობელ ტერიტორიეფწკჷმა.
გოართოიანაფილი ომაფეშ ოთხი ადმინისტრაციული ართეულიშ ადმინისტრაციული დორთუალა:
thumb|250px|left|გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული დორთუალა.
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული დორთუალა კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ გეოგრაფია
ჯვ. წ. 442
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 442 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კახა ოქრიაშვილი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
მახვარებუ:Box/თანგი
კატეგორია:მახვარებუეფიშ თანგეფი
ჯვ. წ. 1049
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1049 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
14 მანგი
14 მანგი (ივანობა) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 165-ა დღა (ნარკი წანეფს — 166-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
არხო ბჟაეიოლი
ეგვიპტე, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თიში ტერიტორიაშ უდიდაში ნორთი აფრიკაშ კონტინენტის იდვალუაფუნ, მირჩქინუაფუ მუჭოთ არხო ბჟაეიოლიშ რეგიონიშ ნორთი. თე ფაქტი გოპიჯალაფირი რე ეგვიპტეშ შანულამი რსხუეფით არხო ბჟაეიოლიშ დოსქილადირ ქიანეფწკჷმა უჯვეშაში, შქაოშწანურეფიშ დო ალმახანური ისტორიააშ პერიოდეფს.
ისტორია
არხო ბჟაეიოლქ ძალამი შანულამი როლი ილაჸაფჷ ისტორიას. თაქ წჷმიქიმინჷ დიხაშხანდუაქ დო ნოღეფქ. კინე თაქ აკიქიმინჷ ჭარალუაქ დო სუმ დიდ რელიგიაქ — იუდაიზმი, ქირსიანობა დო ისლამი.
დოხოლაფირო ჯვ.წ. 5000 წანას მესოპოტამიაშ ართ-ართ რეგიონს, წყარმალუეფიშ, ტიგროსიშ დო ევფრატიშ რზენეფს მადვალუ შუმერს (ასეიანი ერაყი) უჯვეშაში ცივილიზაციაქ გორჩქინდჷ. შუმერეფქ დიდი ნოღეფი დო არხეფი აკაგეს დო ჭარალუაშ ართ–ართი უმაართაში გვარობა — მარჭვალური ჭარალუა აკოქიმინეს. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 3000 წანაშო ნილოსიშ წყარპიჯის დიდ ეგვიპტურ ცივილიზაციაქ გოპეულუ.
ოსმალეთიშ იმპერია
არაბეთიშ იმპერიაშ დიდი ნორთი ოსმალეფქ მირხველეს, ნამუთ ხოლო ართი ძალიერი მუსლიმანი კათა რდჷ. ოსმალეთიშ იმპერიაქ მუშ კონკას XVI-XVII ოშწანურეფს მიოჭირინუ, XIX ოშწანურას აკოცჷმა ქიდიჭყჷ. კანკალე რეგიონი, სოდეთ არაბეფი ოხორანდესჷნ, სამანგათ, არაბეთი, ზოხორინელ ქიანათ გირთჷ, შხვეფქ, თინეფს შქას — სირიას, ლიბანს, იორდანიას დო ერაყის, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშახ ევროპალეფი მართჷნდეს.
რომიშ იმპერიაშ პატჷნალაშ ხანს ურიეფი ოდაბადეშე გეგჷნორაჸეს დო ედომუშამ ევროპას დო არხო ბჟაეიოლს გიფაჩეს. XX ოშწანურას, ევროპალი პოლიტიკოსეფიშ აწმარენჯობათ გურალაჩამილ მიარე ურიაქ დირთჷ თი რეგიონშა, სოდეთ თინეფიშ წჷმოხონეფი ოხორანდესჷნ. კანკალექ თაქ ნაცისტურ გერმანიას დოჭყაფილი ურიეფიშ რაჸუას ენტჷ.
ისრაელი დო ნავთობი
1948 წანას, გოეროქ ურიეფს მუნეფიშ სახენწჷფოშ — ისრაელიშ — აკოქიმინუაშ ნება მეჩჷ, მარა თე ტერიტორიას უკვე არაბეფი ოხორანდეს დო თექიანობაშა პალესტინა უჯხოდეს. გორჩქინდჷ ლჷმაქ. პალესტინარეფს ეგვიპტექ, სირიაქ დო იორდანიაქ ელუდირთეს. ისრაელქ ამერიკული ფარაშ დო ანჯარიშ მოხვარათ, სუმშა გიორგჯინჷ არაბეფს (1948–1949, 1967 დო 1973) დო არაბული დიხეფი ოკუპაციათ გეჭოფეს.
ევროპალეფქ ქჷდიტეს არხო ბჟაეილო დო თიში ტერიტორია მუსხირენ სახენწჷფოქ გირთჷ, პალესტინარ არაბეფს ოულარი სოთინი ვაუღუდეს. თინეფქ თხოზინელეფო გჷნირთეს დო სიდაღარეს ხორანდეს. ახალნორდი არაბეფი ლიბანიშ დო სირიაშ ოურდუმე ბაზეფშე ტერორისტული ხერხეფით ოლჷმუდეს ურიეფს. პალესტინარეფს იასირ არაფატიშ დუდალათ ხვალე 1990-იან წანეფს მიაჩეს თი რეგიონეფიშ მართუალას კათაფაშ ნებაქ, სოდეთო ოხორანდესჷნ.
ნავთობი
ნავთობიშ მეგორაფაქ კანკალე არაბულ სახენწჷფოს დიდი სიდიდარე დო ნძალაუფლება მოუღუ. საუდიშ არაბეთიქ, სოდეთ მუსულმანეფიშ წიმინდე ნოღეფი — მექა დო მედინა — იდვალუაფუნ, მოსოფლიშ ართ-ართი უდიდარაშ ქიანათ გნირთჷ. ერაყიშ დიქტატორქ სადამ ჰუსეინქ ნავთობიშ გიმოჩამათ მეღებული ფარათ ანჯარიშ ჸიდირი ქჷდიჭყჷ დო ირანიშ (1980-1988) დო ქუვეითიშ (1990-1991) სააწმარენჯო ლჷმეფი ქჷდიჭყჷ. 2003 წანას ააშ-ქ დო გოართოიანაფილი ომაფექ ჰუსეინი მასობური მოჯალაგუაშ ანჯარიშ უკანონოთ ღვენჯობა გიოწამეს დო თიშ სააწმარენჯოთ ლჷმა დიჭყეს, ნამ ბორჯისჷთ თინა გეგმაჸათეს.
კანკალე სააგენტოეფშე არხო ბჟაეიოლო მერჩქინელი სახენწჷფოეფი
ლეგენდა: მიშმურს; ✗ ვემიშმურს
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ რეგიონეფი
მერკური (პლანეტა)
thumb|მერკური
მერკური (სიმბოლო: ) — არძაშ უხოლაში პლანეტა ბჟაწკჷმა დო ბჟაშ სისტემაშ მაჟირა არძაშ უმოს ჭიჭე პლანეტა.
ინკისივიშ მუნიციპალიტეტი
ინკისივიშ მუნიციპალიტეტი (Inquisivi) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ინკისივიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 17 209 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 3 268 კმ² რე.
მერკური (პლანეტა)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბჟაშ სისტემა კატეგორია:პლანეტეფი
ინკისივიშ მუნიციპალიტეტი
დორთუალა
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე ბრუო კანტონეფო ირთუ.