cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჩარლი ჩაპლინი
ჩაპლინქ ილაჸაფჷ, გინიღჷ, სცენარი ჭარჷ დო მუში მუსიკა ხოლო აკოქიმინჷ მუშ არძა ფილმშო, მუთ ღოზის გუთმულუანს თიშ კრეატიულობას დო მუნჯი კინოშ ეპოქაშ ფილმეფიშ გოლინას. ჩაპლინიშ მოღალობას იგინაფუდჷ ფრანგი მუნჯი ფილმიშ კომიკოსიშ, მაქს ლინდერიშ გოლინა, ნამუსჷთ ჩაპლინქ მუშ მუსხირენ ფილმი მიუძღნუ. თიში მოღალობაშ შარა იკათუანს 75 წანას, ვიქტორიანული დო მიუზიკ-ჰოლიშ სცენეფს გიშულაშე თიშ ღურაშა, გოართოიანაფილ ომაფეს, 88 წანაშ ხანშახ. ჩაპლინიშ რინა მიარეშა ჸოფე სხუნუაშ დო ჭორეფიშ ღანკი.
1999 წანას, ამერიკულ ფილმიშ ინსტიტუტიქ ჩაპლინი რანწკით მავითა არძა ბორჯიშ უუჯგუშაშ ქომოლკოჩ კინოარტისტო ჯოხოგიოდჷ. 2008 წანას, მარტინ სიფი წინგის, „ჩაპლინი: რინა“, ოსხუნუეს ჭარუნდჷ:
კანოინიასი
კანოინიასი (Canoinhas) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიას, სანტა-კატარინაშ შტატის; იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 839 მეტრის. ორხველჷ სანტა-კატარინაშ შტატიშ ოორუე მეზორეგიონს. მიშმურს ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასიშ აკოდგინალუაშა.
2010 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა 52 765 ადამიერს აკმადგინანდჷ, მახორობაშ მეჭედალა 46,27 კმ²-ს. ფართობი 1 140 394 კმ²-იე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სანტა-კატარინაშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ მუნიციპალიტეტეფი
მაფრა (სანტა-კატარინა)
მაფრა (Mafra) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიას, სანტა-კატარინაშ შტატის; იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 793 მეტრის. ორხველჷ სანტა-კატარინაშ შტატიშ ოორუე მეზორეგიონს. მიშმურს ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასიშ აკოდგინალუაშა.
2010 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა 52 912 ადამიერს აკმადგინანდჷ, მახორობაშ მეჭედალა 37.69 კმ²-ს. ფართობი 1 404 034 კმ²-იე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სანტა-კატარინაშ მუნიციპალიტეტეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ფრიდა კალო
ფრიდა კალო (Frida Kahlo; დ. 6 კვირკვე 1907, კოიოაკანი, მექსიკა ― ღ. 13 კვირკვე 1954, მეხიკო, მექსიკა) — მექსიკარი ფერჭარუ, მუშ ქიანაშ ჯინჯიერი კულტურაშ რეალიზმიშ, სიმბოლიზმიშ დო სიურეალიზმიშ კომბინირებულ სტილს ეთმეხანტუნს; კომუნისტური აქტივისტი, მექსიკარი სიურალისტიშ დო კუბისტი მახანტალი დიეგო რივერაშ ჩილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მექსიკარი მახანტალეფი კატეგორია:ნაღურა 1954
კოლუმბიაშ რევოლუციური აკოანჯარაფილი ნძალეფი
კოლუმბიაშ რევოლუციური აკოანჯარაფილი ნძალეფი — კათაშ არმია, კრან-კა (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – Ejército del Pueblo, FARC-EP), ფარკი — კოლუმბიაშ კვარჩხანრადიკალური მაშონთე ჯგუბუა. 2001 წანას, ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიქ ფარკი ტერორისტულ ორგანიზაციეფიშ ერკებულშა გემშეჸონჷ, ევრორსხუქ მოგვიანეთ ანალოგიური გინოჭყვიდირი მიღჷ. კუბა დო ვენესუელა ჩემებჷლენა, ნამჷ-და თე ორგანიზაცია პარტიზანული რე, ნამუთ ქიმინჯენს ბოლივარიანული იდეეფიშ ოსხირით.
ვეზუვი
გვალა ვეზუვი (Monte Vesuvio; Mons Vesuvius) — ვულკანი ნეაპოლიშ ბჟაეიოლშე, იტალიას. აკა ვულკანი ევროპაშ კონტინენტის, ნამუთ ბოლო 100 წანაშ მალობას აქტიური რდჷნ, მარა თეჟამო მერულაფირიე. შხვა ჟირი მაგური ვულკანი იტალიას (ეტნა დო სტრომბოლი) კოკეფს იდვალუაფუ.
ჩქ.წ. 79 წანას, ვეზუვიშ მასშტაბურ ეშაგორგოთიქ თიშ გოხოლუას დვალირი ნოღეფი, პომპეი დო ჰერკულანუმი მოჯალაგუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
მიქელანჯელო ბუონაროტი
მიქელანჯელო დი ლოდოვიკო ბუონაროტი სიმონი (დ. 6 მელახი, 1475, კაპრეზე — ღ. 18 ფურთუთა, 1564), ჩინებული რე მუჭოთ მიქელანჯელო — იტალიური რენესანსიშ პერიოდიშ მოჭახნაკე, ხანტუ, არქიტექტორი დო პოეტი. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ხელუანობაშ მოხ შხვა დარგეფს დახე სოთინი ვაკათაფუნ, მიქელანჯელო ირნერო უზადო რე, ნამუთ თიშ ნახანდის ახასიათენს არძა დისციპლინას, ნამუთ მუთუნჟამს აკუქიმინჷნ, თის რენესანსიშ არქეტიპი ადამიერიშ ტიტულს ანიჭენს, თიშ მორკინე დო წორომენოღალე ფლორენციალ ლეონარდო და ვინჩიწკჷმა ართო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარი მოჭახნაკეეფი კატეგორია:იტალიარი მახანტალეფი კატეგორია:რენესანსი კატეგორია:ნაღურა 1564 კატეგორია:მიქელანჯელო
ანრი მატისი
ანრი მატისი (Henri Matisse; დ. 31 ქირსეთუთა, 1869 – ღ. 3 გერგობათუთა, 1954) — ფრანგი ხანტუ დო მოჭახნაკე, ფოვიზმიშ მიმალუობაშ ლიდერი. ჯოხო გოლაფირ აფჷ, თიშობური ფერიშ დო ფორმაშ მეშქაშობათ ემოციაშ ხანტუაშ ტექნიკათ.
დებადჷ ლე-კატოს, საფრანგეთიშ ოორუეშე. 1892 წანას პარიზშა მიდართჷ, სოდე ბუგროშ სახელოსნოს, ჟიულიენიშ აკადემიას დო ფეღვერე ხელუანობაშ სკოლას (ეკოლ დე ბოზ-არტ) გურაფლენდჷ. 1895-1898 წანეფს, გუსტავ მოროშ სახელოსნოს ხანდენდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი მახანტალეფი კატეგორია:ფოვიზმი კატეგორია:ნაღურა 1954
სტივენ სოდერბერგი
სტივენ სოდერბერგი (Steven Soderbergh; 14 ღურთუთა, 1963) — ამერიკალი კინორეჟისორი. ჩინებული რე მუჭოთ კომერციულო წჷმოძინელი დო კრიტიკოსეფშე მოწონებული ფილმეფიშ ავტორი. სტივენ სოდერბერგი ოსკარიშ ლაურეატი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1963 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
პარიზიშ ტერაქტეფი (გერგობათუთა, 2015)
2015 წანაშ 13 გერგობათუთაშ პარიზიშ ტერაქტეფი — ტერორისტული აქტეფიშ სერია პარიზის. აფეთქებეფქ სტად დე ფრანსიშ გოხოლუაშ ტერიტორიას მოხვადჷ. საბოლოო მუნაჩემეფით, 130 ადამიერქ გოჭყორდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ტერორისტული აქტეფი კატეგორია:2015 წანაშ ტერორისტული აქტეფი კატეგორია:ისლამური სახენწჷფო
ეტნა
thumb|300px|ეტნა ეტნა (იტალ. Etna ვარა Mongibello) — მოქიმინჯე ვულკანი კოკი სიცილიას სიმაღალათ დოხოლაფირო 3380 მ. თეჟამო არძაშე მაღალი დო არძაშე აქტიური ვულკანიე ევროპას. მუში ზუსტი სიმაღალა ვემიწურინე, თიშენი, ნამჷ-და თინა ირო ითჷრუ ეშაგორგოთეფიშ დო შლაკეფიშ ეშაწჷმაშ გეშა. ეტნას 400-შახ ხასჷლური კრატერი უღჷ. ოშქაშეთ სუმ თუთაშე ართშა ლავას ეშმაგორგოთანს. სტატისტიკურო ვულკანი 150 წანაშე ართშა ნამჷდგაიჸინ დოხორინს ჯალაგანს. გორგილაფირი ლავაშ გეშა ეტნაშ მუკი-მუკის ნერჩი გჷშაკერძაფილო ოჸოფარე რე დო თიშ კართეეფს ხილს, ზეთიშხილს დო ბინეხის აშენენა. 1981 წანას თიშ მუკი-მუკის ერუანული ტყაჩირი აკოქიმინეს.
რჩქვანელობური ავტომობილით ეტნაშა 1900 მეტრიშ სიმაღალაშა ეშერთინე. თაჸურეშე საბაგირო რზას 2550 მეტრიშახ ეშმაჸუნს მჷმათოლორაფალეფი, მუშ უკულით 34 ევროშა ცალსაროტით 2925 მეტრიშ სიმაღალაშახ ეშერთინე.
ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიაშ გვალეფი კატეგორია:სიცილია კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
მაიკლ ფელპსი
მაიკლ ფრედ ფელპსი II (Michael Fred Phelps II; დ. 30 მანგი, 1985, ბალტიმორი, მერილენდი, ააშ) — ამერიკალი მანჩურალი, სპორტიშ ისტორიას აკა 19-რზა ოლიმპიური ჩემპიონი, 26-რზა მოსოფელიშ ჩემპიონი 50-მეტრიან ბასეინს. ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ ისტორიას ჯილდოეფიშ მეჯინათ (23) აბსოლუტური რეკორდსმენი.
სპორტული მეტჯოხო — „ბალტიმორიშ ტყვია“ (The Baltimore Bullet).
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1985 კატეგორია:ააშ-შ მანჩურალეფი კატეგორია:ააშ-შ ოლიმპიური ჩემპიონეფი კატეგორია:ოლიმპიური ჩემპიონეფი ნჩურუას კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფი 2004 წანაშ ჩემპიონეფი კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფი 2008 წანაშ ჩემპიონეფი კატეგორია:ზარხულიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფი 2012 წანაშ ჩემპიონეფი
შვედური ვიკიპედია
შვედურნინამი ვიკიპედია (შვედ. Svenskspråkiga Wikipedia, 2006 წანაშა შვედური ვიკიპედია Svenska Wikipedia) — ვიკიპედიაშ ნორთი შვედური ნინაშა.
2011 წანაშ 28 ქირსეთუთაშო შვედურნინამი ვიკიპედიაშ სტატიეფიშ მუდანობა 418 652 ართული რდჷ (დო პორტუგალიური ვიკიპედიას ართი ნაბიჯგით კინასქიდუდჷ.). გვალო რეგისტრაფილი რდჷ 253 751 მახვარებუ, თინეფშე 2820 აქტიური მახვარებუ რდჷ. შვედური ვიკიპედიაშ ადმინისტრაცია 2006 წანაშ მელახიშე აქტიურო ითირუ. 2005 წანაშ მელახის გინოჭყვიდეს, ნამდა შვედური ვიკიპედია ხეუგუნწყუმუ სურათეფს fair use-იშ ჰოიათ გიმირინუანდჷ ხვალე თიმწკჷმა, მუჟამს გერბიშ ვარდა ემბლემაშ სახეთ იჸუაფუდჷ გუმობჟინაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედური ენციკლოპედიეფი კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
სალაჰ აბდესლამი
სალაჰ აბდესლამი (ფრანგული გჷმორაგადუა:ˈsala ˌabdɛslam; დ. 15 ეკენია, 1989, ბრიუსელი, ბელგია) — ბელგიას დუნაბადი ფრანგულ დო მაროკოულ ერუანობაშ ტერორისტი, ნამუქჷთ 2015 წანაშ გერგობათუთას საფრანგეთის ტერორისტულ აქტეფი გახორციალჷ. საფრანგეთიშ პოლიციაშ დო სახენწჷფო ხეშუულებაშ ორგანოეფიშ მეჯინათ, აბდესალიმი პირადო ოკათუდჷ 2015 წანაშ 13 გერგობათუთას გოხორციალაფირ პარიზიშ ტერორისტულ აქტეფს, ნამუთ ტერორისტეფს ტექნიკურ ნინალათ ოხვარუდჷ, გილაჸუნდჷ ოღანკე აკანეფშა დო ტერორისტულ აქტეფშო ასაფეთქებელი მონწყილობაშ აკოქიმინუას ხოლო ოხვარუდჷ. ტერორისტულ აქტიქ 130 ადამიერი გოჭყვიდჷ დო 368 ადამიერი დჷნაშებუ რდჷ. აბდესალიმი სუნიტური ისლამიშ გემაჸვენჯი რე.
ასეაინ ბორჯიშო სალაჰ აბდესალიმი ჭოფილი რე.
კატეგორია:დუნაბადი 1989 კატეგორია:ბელგიარი კრიმინალეფი კატეგორია:ბელგიარი ისლამისტეფი კატეგორია:ფრანგი კრიმინალეფი კატეგორია:ფრანგი ისლამისტეფი კატეგორია:ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ მაკათურეფი კატეგორია:მაროკოალი კრიმინალეფი კატეგორია:მაროკოალი ისლამისტეფი
სემ მენდესი
სემ მენდესი (Sam Mendes დ. 1 მარაშინათუთა, 1965 — ) — ინგლისარი თეატრიშ დო კინოშ რეჟისორი. მეღებული აფუ ოსკარიშ დო ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი.
სტრომბოლი
სტრომბოლი (სიც.Stròmbuli) — ჭიჭე კოკი ტირენიაშ ზუღას, სიცილიაშ ოორუე წყარპიჯიწკჷმა. მიშმურს ლიპარიაშ კოკეფიშ ბუნაშა. კოკის იდვალუაფუ იტალიაშ არძაშე აქტიური ვულკანი. ჯოხო მოურს ბერძენული ზიტყვა Strongulē-შე, მუთ ეშაგუძაფილს შანენს. გვალო თაში გიოდვეს ბერძენეფქ კოკის. სტრომბოლიშ მახორობა 400-800 ადამიერს აკმადგინანს.
კოკის დვალირი ვულკანი მიარეშა ეშაგორგოთელე, ვულკანური აქტივობეფი დო მორჩილი ეშაგორგოთეფი ირო მეურს, მუში ძირაფათ კოკიშ მიარე აბანშე დო ზუღაშე ხოლო შილებე. თეშ გეშა, სტრომბოლს „სქირონაშქა ზუღაშ სინათეშ ჸუდეს" უძახჷნა. ბოლო არძაშე შანულამ ეშაგორგოთიქ მოხვადჷ 2009 წანაშ 13 პირელს. იდვალუაფუ ზუღაშე დონეშე 926 მეტრის. იკათუანს სუმ აქტიურ კონკას.
ეიოშანალიე, ნამჷ-და ვულკანს მასიური, ირიათოიანი ეშაგორგოთეფი ბოლო 20 000 წანაშ გოძვენას მეურს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი კატეგორია:იტალიაშ კოკეფი
ჰინდი ვიკიპედია
ჰინდური ვიკიპედია (हिन्दी विकिपीडिया) — ვიკიპედიაშ ნორთი ჰინდურ ნინაშა. დირსხუ 2003 წანაშ კვირკვეს. მაართა სტატიაქ აკიქიმინჷ მარაშინათუთას. 2011 წანაშ 5 ეკენიაშ მუნაჩემეფით, 100 000 სტატიას იკათუანდჷ. გჷმირინუანს დევანაგარიშ ანბანს, სოდე შილებე ლათინური ასოეფით ეკოროფუა. 2009 წანაშ 14 ეკენიაშ მუნაჩემეფით, ჰინდურ ვიკიპედიას 500 ვითოში სტატია რდჷ. 2010 წანაშ კვირკვეს კომპანია Google-იქ გაცხადჷ, ნამჷ-და ქჷდიჭყჷ წოროხანდაქ ჰინდური ვიკიპედიაშ მაკათურეფწკჷმა, თიშენ ნამჷ-და სტატიეფი ინგლისურშე ჰინდურ ნინაშა უთანგუდესკონ Google Translate-იშ მოხვარათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ნევადო-სახამა
მინი|305პქ|ვულკანიშ მიოჯინუ ნევადო-სახამა — შქირატილი სტრატოვულკანი ობჟათე-ბჟადალ ბოლივიას, ქიანაშ უმაღალაში კონკა. იდვალუაფუ ორუროშ დეპარტამენტის, სახამაშ პროვინციას, სახამაშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიას, ჩილეშ თანჯაშე 16–24 კმ-ს, ზუღაშ დონეშე 6 542 მეტრის. კონკა გოხვალახაფირ კონუსის წჷმარინუანს, მარა თე ბორჯის გეოლოგიური კომპლექსიშ ნორთიე, ნამუთ იკათუანს ლავაშ გოლათეფს, ანდეზიტის, რიოდაციტის. ვულკანიშ ბოლო ეშაგორგოთიშ თარიღი უჩინებუ რე, მარა თინა ბრელშა ეშაგორგოთელე ჰოლოცენიშ პერიოდის.
ნევადო-სახამაშა გვალაშმალეფქ მაართათ 1939 წანაშ მარაშინათუთას ეშართეს.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიაშ ვულკანეფი
ჩინური ვიკიპედია
დუდშე რდჷ 2 ჩინური ვიკიპედია. 2002-2003 წანეფს ვიკიპედიაშ ჩინურ კათაქ გინოჭყვიდჷ ჩინური ვიკიპედიაშ 2 დუდშეიანი ვერსიაშ მერცხუაფაშ გეშა. დუდშე სტატიეფიშ უმენტაშობა ითანგუდჷ ვიკიპედიაშ ინგლისურენინამი ვერსიაშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
მაროკოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
მაროკოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა — წჷამრინუანს მაროკოს საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირეფს დო ომაჸალე მატჩეფს. ნაკორობას კონტროლენს დო დუდენს — მაროკოშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია. მაროკოშ ერუანული ნაკორობა ისტორიას მაჟირა აფრიკული ნაკორობა რე, ნამუქჷთ მოსოფელიშ ჩემპიონატშა გიშულა შილებჷნ, დო მაართა ნაკორობა რე „უჩა კონტინენტიშე“, ნამუქჷთ მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ ბუნურ ეტაპშა გიშულა შილებჷნ.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა კატეგორია:აფრიკაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი მაროკო
პორტუგალიური ვიკიპედია
პორტუგალიური ვიკიპედია (Wikipédia em português ვარდა Wikipédia lusófona) — ვიკიპედიაშ ნორთი პორტუგალიურ ნინაშა. დირსხჷ 2001 წანაშ მანგის. 2004 წანაშ ბოლოშე ძალამო მიძინჷ. 2005 წანაშ მესიშო სტატიეფიშ მუდანობათ გუწულუ ესპანურ დო იტალიურ ვიკიპედიეფს. ოშინალი რე, ნამდა 2004 წანაშო პორტუგალიურ ვიკიპედიას სტატიეფიშ მუდანობათ უკინებუდჷ 17 აბანი. 2010 წანაშ ქირსეთუთას უწორუ ნიდერლანდურ ვიკიპედიას. 2005 წანას პორტუგალიური ვიკიპედიაშ განშე რდჷ მერზიება ფორკისშ თოლწონუათ ბრაზილიური პორტუგალიური ვარიანტიშ ქიმინუაშენ, მორო ვიკიმედიაშ კათაქ ვარია თქუ. 2007 წანას რდჷ ევროპული პორტუგალიური ვიკიპედიაშ ნინობური ნორთიშ დორსხუაფაშ გამორსა, მორო პოტიკიქ იჸუ. პორტუგალიურ ვიკიპედიაშ ადმინისტრატორეფს შხირას აკრიტიკენა. კერზას, ადმინისტრატორეფშა გეუძჷნა აგრესიულო რჯება ახალი დო ანონიმური მახვარებუეფშა.
ათეჟამო პორტუგალიურ ვიკიპედიას რე 31 ადმინისტრატორი, აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ ძალამი მაღალი რე. 2012 წანაშო ვიკიპედიაშ პორტუგალიურ ნინობურ ნორთის რდჷ სოდგარენ 734 ვითოში სტატია. 2017 წანაშ 21 მარაშინათუთაშ მუნაჩემეფით, პორტუგალიურ ვიკიპედიას რდჷ 976 492-შე მეტი სტატია.
სქოლიო
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
ამიატა
ამიატა (Monte Amiata) — უდიდაში ვულკანური გოლათი ამიატაშ ვულკანურ გოლათეფიშ კომპლექსის. იდვალუაფუ იტალიას, ბოლსენიშ ტობაშე 20 კმ-ით ოორუე-ბჟადალშე, ტოსკანაშ რეგიონიშ ობჟათე ნორთის, სიენაშ პროვინციას.
ამიატაშ გვალა აკმოდირთუ ლავაშ გოლათეფშე დო ტრაქიტული ლავაშ ნადუეფშე, ნამუეფით ბჟაეიოლჸურე მეურს. თიში სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 1 738 მეტრიე. მასიური ეშაგორგოთეფი მიშჷ 300 000 წანაშ წოხოლე, მარა ჰოლოცენიშ პერიოდის, მუთუნნერი ეშაგორგოთი ვადაფიქსირებე. თეჟამო ხვალე თერმული აქტივობეფი მეურს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ვულკანეფი
კოლხეთიშ ერუანული პარკი
კოლხეთიშ ტყაჩირი - ტყაჩირი უჩა ზუღაშ წყარპიჯს, პალიასტომიშ ელმოლუს. ბჟაეიოლუს ოხურგუ წყარმალუ ეწერი, ობჟათეშე წყარმალუ ფიჩორი. ფართობი 561 ჰა. დირსხუ 1935 წანას.
ტყაჩირიშ თანჯიე კოლხეთიშ რზენიშ დჷმახასიათაფალი რელიქტური ფლორაშ დო ფაუნაშ ედომუშამი კომპლექსიშ თხილუა. ტყაჩირს დიდი ომენცარე-ორკვიებელი დო ისტორიული შანი უღუ. ჩუალირიე კოლხეთიშო დჷმახასიათაფალი ონწარეშ დო რზენიშ ტყალეფიშ ლანდშაფტი. გოფაჩილიე თხომუ, წიფური, ცხიმური, კოლხური სურუ, წყი, ფშქერი დო რელიქტური დოლომი მაფალუეფი. შურდგუმილეფშე - სქვერი, ტყარი ღეჯი დო შხვა.
საინტერესო ფაქტეფი
2007 წანაშ 24 გიმათუთაშე კოლხეთიშ ეკოსისტემა მიშაღალირიე იუნესკოშ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტიშ ოცადებელ ერკებულშა.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ერუანული პარკეფი
უკრაინული ვიკიპედია
უკრაინული ვიკიპედია (Українська Вікіпедія) — ვიკიპედიაშ ნორთი უკრაინულ ნინაშა. დუდიშული გონჯამილი ინტერნეტ ენციკლოპედია. სტატიეფიშ მუდანობათ რე მა-14 აბანს. მუშობა დიჭწყჷ 2004 წანაშ 26 ღურთუთას. მაართა სტატიაქ იჭარჷ 2004 წანაშ 30 ღურთუთას. ვიკიმედიაშ ოფიციალური სტატისტიკაშ მეჯინათ უკრაინულ ვიკიპედიას 28,4 მლნ. რე ნაძირა შხვადოშხვა ხასჷლა. რეგისტრირაფილი მახვარებუეფიშ რიცხუ ოჭირინუანს 134 499 ადამიერს.
2005 წანაშ 1 გჷმათუთას თის რდჷ 20 ვითოში სტატია, 2007 წანაშ ღურთუთაშ სტატიეფიშ მუდანობაქ მიძინჷ 50 ვითოშიშა. 2008 წანაშ 28 მელახის უკრაინული ვიკიპედიას ოკათუდჷ 100 ვითოში სტატია. ათეჟამო უკრაინულ ვიკიპედიას რე 24 ადმინისტრატორი, აქტიური მახვარებუეფიშ რიცხუ დახე 2000 ვითოში. ამდღარშო ვიკიპედიაშ უკრაინულნინამ ნორთის რე სოდგარენ 714 070 სტატია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიკიპედიეფი ნინეფიშ მეჯინათ
VII ოშწანურა
იულიანური კალენდარიშ მეჯინათ,  VII (მაშკვითა) ოშწანურა იგჷნძორებუდ 601 წანაშე 700 წანაშამო.
ვითწანურეფი დო წანეფი
აზია
ოშწანურაშ შანულამი მოღალეეფი
...
კატეგორია:VII ოშწანურა
გურდვარა
thumb|200px|[[ჰარმანდირ საჰიბი — სიქეფიშ თარი ოხვამე (გურდვარა)]]
გურდვარა (პენჯ. ਗੁਰਦੁਆਰਾ, gurduārā ვარდა ਗੁਰਦਵਾਰਾ, gurdwārā — გურუშ კარმინალი) — სიქური ღორონთიშონინალე არქიტექტურული დგჷმილი, სიქური ჯარალუაშ სოციალური რინაშ დო რელიგიური ცენტრი.
გუდვარეფი სიქეფშო ისტორიულო შანულამ აბანეფს აკმიგაფუდჷ, ნამუეფით ვითობათ სიქი გურუშ ჯოხოშა დო საქვარუაწკჷმა რდჷ მერსხილი.
მაჟირა გურუ ანგადაშ (1539—1552) მართუალაშ ბორჯის, უფასო საგესქუეფი — ლანგარეფი მიშეღეს, სოდე შხვადოშხვა კასტაშ მაკათურეფს შეულებუდეს ოჭკომალი უგუხურგეთ მეუღებუდესკონ. თიმ ბორჯიშე ლანგარეფი გურდვარაშ უგურთუ ნორთი რე.
ათეჟამშო, ინდოეთის პრაქტიკულო არძა სიქური გურდვარაშ საქვარიშ კონტროლს გურდვარაშ მართუალაშ კომიტეტი ახორციელენს.
კატეგორია:სიქიზმი კატეგორია:ოკულტე დგჷმილეფი
ჯონათან დემი
ჯონათან დემი  (Jonathan Demme დ. 22 ფურთუთა, 1944) — ამერიკალი კინორეჟისორი. ჩინებული რე ფილმით „კირიბეფიშ შურიბუმა“, ნამჷშოთ მიღჷ ოსკარიშ ჯილდო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1944 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
საბერძნეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|right|საბერძნეთიშ რუკა
საბერძნეთის ნოღეფიშ დო ოფუტე დოხორელი პუნქტეფიშ დორთუალა კარაკანო ვარე. თარი მაძირიაფალი მახოორობაშ მუდანობა რე. საბერძნეთიშ სტატისტიკური ნინალა, 2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღათ გჷთმოთანჯუნდჷ 10000-შე უმოსი მახორუ დოხორელ პუნქტის.
ნოღეფიშ ერკებული
2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ საბერძნეთის 78 ნოღა რე 10000-შე უმოსი მახორუთ.
საბერძნეთიშ დიდი ნოღეფიშ რუკა
ლეგენდა:
სქოლიო
საბერძნეთი
მისალი
მისალი — სიქური კლანეფიშ ოურდუმე გოართოიანაფა. ირ მისალი მალიმორეფშე აკმოდირთუდჷ, ნამუეფით დოჸუნდეს მისალიშ მადუდეს — მისალდარს. მისალიშ აკოდგინალუაშა შილებე მუსხირენ ოშობაშე ვითობათ ვითოშ მალიმორი მიშმეშჷკონ. პენჯაბის სიქურ კონფედერაციას (1716—1799) რეალური ხეშუულება ვითოჟირ ავტონომიურ მისალიშ დონეს იდვალუაფუდჷ. ხეშუულებაშა რანჯიტ სინგჰიშ მოულაშ უკული, თე სისტემაქ უნიფიცირაფილქ იჸუ.
კატეგორია:სიქიზმი
ორცებუანეფი (ფილმი)
ორცებუანეფი (The Dreamers) — რეჟისორ ბერნარდო ბერტოლუჩიშ დრამაშ ჟანრიშ ფილმი. გიშართჷ 2003 წანას. თარი როლეფს არსულენა ლუის გარელი (რეჟისორ ფილიპ გარელიშ ბოში), ევა გრინი დო მაიკლ პიტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერნარდო ბერტოლუჩიშ ფილმეფი კატეგორია:ეროტიული ფილმეფი კატეგორია:2003 წანაშ ფილმეფი
ჯეიმზ კამერონი
ჯეიმზ კამერონი (დ. 16 მარაშინათუთა, 1954) — კანადარი რეჟისორი, კინოპროდიუსერი, სცენარისტი დო მამონტაჟე. თიში ჩინებული ნახანდეფი რე ტერმინატორი (1984), აჯამეფი (1986), ტერმინატორი-2: დღანარკვანიშ დღა (1991), ნანდული ტყურეფი (1994), ტიტანიკი (1997) დო ავატარი (2009). ავატარი რე მაართა მაღალმიშმალამი ფილმეფიშ ერკებულს. ეოშინალი რე, ნამჷ-და თის გეთხოზუ კინი კამერონიშ ნახანდი ტიტანიკი. კამერონიშ ფილმეფიშ საართო მიშმალუ ამერიკაშ ფარგალეფს 1,69 მილიარდ დოლარს ონჭჷ, მოსოფელიშ მასშტაბით აკანო 4,85 მილიარდის. ფილმიშო „ტიტანიკი“ კამერონს მეღებულ აფჷ სუმი ოსკარი. მაართა საუჯგუშო მონტაჟიშო (ირთუნდჷ კონრად ბაფწკჷმა დო რიჩარდ ჰარისწკჷმა), მაჟირა საუჯგუშო სურათიშო (ირთუნდჷ ჯონ ლანდოწკჷმა), მასმა საუჯგუშო რეჟისურაშო. ათე ფილმიშო თიქი ხოლო დეინალჷ ორქოშ გლობუსი. 2010 წანას კამერონი ხოლო ართშა დეჯილდოუ ორქოშ გლობუსით, ათეჟამო ფილმიშო ავატარი, ნამუქჷთ 2009 წანას გიშართჷ სუმგოზჷმილაფას. კამერონი გურგინაფილი რდჷ ხუთშა. თინეფი შქას ლინდა ჰამილტონი, ნამუქჷთ ილაჸაფჷ ფილმეფს „ტერმინატორი“ დო „ტერმინატორი-2: დღანარკვანიშ დღა“ სარა კონორიშ როლი. კამერონს დო ჰამილტონს ჸუნა ართი ცირასქუა. ეკონია ოსურწკჷმა, სუზი ამისწკჷმა ჸუნს ართი ქომოლსქუა დო ჟირი ცირასქუა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954
მუსტაფა თუნა
მუსტაფა თუნა ( თურქ. Mustafa Tuna; დ. 1957, შარკიშლა) —თურქი ინჟინერი, მენცარი დო პოლიტიკოსი. 2017 წანაშ 6 გერგობათუთაშე, თურქეთიშ ნანანოღა ანკარაშ მერიშ პოსტის იკენს.
კატეგორია:ანკარაშ მერეფი კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსეფი
ენტონი მინგელა
ენტონი მინგელა (Anthony Minghella დ. 6 ღურთუთა, 1954 — 18 მელახი, 2008) — ინგლისარი რეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი დო არტისტი. 2003-2007 წანეფს რდჷ ბრიტანეთიშ კინოინსტიტუტიშ მამართალი სხუნუშ დუდმახვენჯი. მეღებული აფუ ოსკარიშ დო BAFTA-შ ჯილდოეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ნაღურა 2008 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
აბდელჰამიდ აბააუდი
აბდელჰამის აბააუდი (Abdelhamid Abaaoud), არაბული ტრანსკრიფციათ აბდ ალ-ჰამიდ აბბაუდი (عبد الحميد عبود, დ. 8 პირელი 1987, მოლენბეკ-სენ-ჟანი, ბრიუსელი, ბელგია — 18 გერგობათუთა 2015, სენ-დენი, პარიზი, საფრანგეთი) — მაროკული წჷმოულობაშ ბელგიარი, ნამუთ ეჭვმეღალირი რდჷ 2015 წანაშ 13 გერგობათუთაშ პარიზიშ ტერორისტული აქტეფიშ ორგანიზებას. აბდელჰამიდ აბააუდი სუნიტური ისლამიშ გემაჸვენჯი რდჷ.
კატეგორია:ბელგიარი კრიმინალეფი კატეგორია:ბელგიარი ისლამისტეფი კატეგორია:ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ მაკათურეფი კატეგორია:მაროკოალი კრიმინალეფი კატეგორია:მაროკოალი ისლამისტეფი
ჰარმანდირ საჰიბი
thumb|left|250px|ჰარმანდირ საჰიბი — სიქეფიშ თარი ოხვამე (გურდვარა) ჰარმანდირ საჰიბი (დარბარასაჰიბ ვარდა ორქოშ ოხიდა) — სიქური რელიგიაშ გურდვარა (ცენტრალური ოხიდა) ნოღა ამრიტსარს (პენჯაბი, ინდოეთი).
1577 წანას, სიქხეფიშ 4-ა გურუ რამ დასიქ წყაროჩუაშე გეშანთხორჷ, ნამუქჷთ ჩინებულქ იჸუ მუჭოთ ამრიტსარი (“უღურალაშ ნექტარიშ წყუ“). თე ჯოხოქ გიადჷ მუკი-მუკის აკოგაფილ ნოღას. წყაროჩუაშე ცენტრის იდვალუაფუ გურდვარა, ნამუშ ჟილენი იარუსი ორქოთ რე ფორილი, სოიშე მოურს კომპლექსიშ მაჟირა ჯოხო— „ორქოშ ოხიდა“.
კატეგორია:ამრიტსარი კატეგორია:სიქიზმი კატეგორია:ინდოეთიშ ოხიდეფი
ოხოს-დელ-სალადო
ოხოს-დელ-სალადო (Ojos del Salado) — ვულკანი ანდეფიშ გვალეფს. ჩილეშ უმაღალაში კონკა (6 893 მ.). ობჟათე ამერიკას სიმაღალათ კჷნასქიდუ ხვალე აკონკაგუას. წჷმარინუანს მოსოფელიშ არძაშე მაღალ ვულკანს.
იდვალუაფუ არგენტინაშ დო ჩილეშ თანჯას. ვულკანიშ ბჟადალშე რჩქალ ოკიანეშახ გინოზინდილიე ატაკამაშ ტიოზი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ გვალეფი კატეგორია:არგენტინაშ გვალეფი კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
სიქეფი
მინი|250პქ|[[ნიშან საჰიბი — სიქეფიშ წიმინდე შილა.]] სიქეფი (ਸਿੱਖ ) — სიქიზმიშ გემაჸვენჯეეფი. სიქეფიშ უმენტაშობა ერუანობათ პენჯაბარი რე. უმენტაშო ოხორანა პენჯაბიშ (ინდოეთი) შტატის, მარა თინეფიშ ზოხოიანი ბუნეფი გოფაჩილი რე ინდოეთიშ ედომუშამ ტერიტორიას, თარო შხუ ნოღეფს. თაშნეშე სიქეფი ოხორანა ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ქიანეფს, აფრიკას, კოკი ფიჯის დო შხვა რეგიონეფს, გვალო დოხოლაფირო 30 მილიონი ადამიერი რე.
ტერმინი სიქი მოურს სანსკრიტიშე — शिष्य, ნამუთ მაგურაფუს შანენს.
სქოლიო
კატეგორია:სიქიზმი
სტრატოვულკანი
მინი|250პქ|სტრატოვულკანი მინი|250პქ|სტრატოვულკანიშ დიაგრამა მინი|250პქ|[[ფუძიამა, მიკორულაფირი ვულკანი იაპონიას, ნამუქჷთ ბოლოს 1707-1708 წანეფს ეშაგორგოთუ]] სტრატოვულკანი, ფალამი ვულკანი (ლათ. stratum - ფა დო ვულკანი) — ესვარილი ვულკანი, ნამუშ კონუსი აკოგაფილი რე ართიანიშ მოთირე დამანგარებული ლავური ფშალეფიშ დო ლავაშ აკოცემენტაფილი (ლავა, ტეფრა, პემზა, ვულკანური ნაჭვი) ნოტეხეფშე. წჷმიქიმინუ ლავაშ ეშაწიმაშ დო ვულკანიშ აფეთქებათ ქიმინჯალაშ ბორჯის.
ფარიშობური ვულკანშე გინორთელო, სტრატოვულკანი იხასიათებუ ახრა პროფილით დო პერიოდული, ფეთქებაფონი ეშაგორგოთუეფით. კონუსიშ სიმაღალა მუსხირენ ვითობათ მეტრიშე მუსხირენ კილომეტრშახ რე. ძაბრიშობური კრატერიშ დიამეტრი - ვითობათ მეტრიშე 2-3 კილომეტრშახ. ეშაწიმილი ლავა გიშეგორუაფუ ჭაბურობაშ მაღალი ხარისხით, ნამუთ ვაცილჷ თიშ კაბეტ გოძვენაშა გოფაჩუას.
შანულამი სტრატოვულკანეფი რე თაშნეშე კლიუჩევსკაია-სოპკა, ფუძიამა დო შხვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვულკანეფი
ირანიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
ირანიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა  — ერუანული ნაკორობა, ნამუთ წჷმარუნუანს ირანს საირქიანო ოკუჩხბურთე ტურნირესფ დო მატჩეფს. ნაკორობას აკონტროლენს დო დუდენს ირანიშ კუჩხბურთიშ ფედერაცია, ნამუქჷთ 1920 წანას დირსხუ. ნაკორობაქ 1945 წანას ფიფაშ ჩემპიონო გჷნირთჷ, 1954 წანას — აზიაშ კუჩხბურთიშ კონფედერაციაშ მაკათურო. თაშნეშე ცაკაშ მაკათური რე. ირანიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა აზიაშ ნაკორობეფს შქას ართ-ართი არძაშე ჭყანიერი რე. ნაკორობა ჸუდეშ მატჩეფს თარო მანჯენს „აზადიშ სტადიონს“, ნამუთ თეირანს იდვალუაფუ.
მიმალი აკოდგინალუა
ირანიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვეჯი 23 მობურთე ოკათუ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი 2018-ს.
სქოლიო
* კატეგორია:აზიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
ფინ ჯონსი
ფინ ჯონსი (Finn Jones; დ. 24 მელახი, 1988, ლონდონი) — ინგლისარი არტისტი. დაბადებაშ ჯოხო ტერენს ჯონსი, ჩინებული რე რკინაშ ლიკვიშ როლით სერიალშე რკინაშ ლიკვი დო ყარულეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ბრელთოლამი ორგანიზმეფი
ბრელინოხამ ორგანიზმეფი, ჩხოლარეფი დო ჩანარეფი, ნამუეფიშ რსხული აკმოდირთუ ბრელი თოლიშე დო თინეფიშ ნაწარმებუეფშე (თოლშქა ღვანდი). ბრელთოლური ორგანიზმეფიშ რსხილიშ მაღოლამარი თოლეფი შანურო გინორთელი დო დიფერენცირებულიე დო გოართიანაფილიე რშვილეფო, ორგანოეფო. ბრელთოლამი ორგანიზმეფიშ ონტოგენეზი უმოსი მოხვალამას (ვეგეტატიური გომიარაფაშ მეტი) იჭყაფუ ართი თოლიშ (გამეტაშ, სპორიშ დო შხვა) გორთუაფალი დიფერენცირებათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანიზმეფი
აბუ ბაქრ ალ-ბაღდადი
იბრაჰიმ იბნ 'ავვად იბნ იბრაჰიმ იბნ 'ალი იბნ მუჰამმად ალ–ბადრი ას–სამარრა'ი (إبراهيم ابن عواد ابن إبراهيم ابن علي ابن محمد البدري السامرائي), თაშნეშე რჩქინელი რე მუჭოთ აბუ დუ'ა (أبو دعاء), აბუ ბაქრ ალ–ბაღდადი (أبو بكر البغدادي), აბუ ბაქრ ალ–ბაღდადი ალ–ჰუსაინი ალ–ყურაიში (أبو بكر البغدادي الحسيني القرشي‎) დო თაშნეშე ამირ ალ–მუ'მინინ ალ–ხალიფა იბრაჰიმ ალ–ქარრარი (أمير المؤمنين الخليفة إبراهيم الكرار). (დაბ. დოხოლ. 1971, სამარა, ერაყი) — ბჟადალ ერაყიშ დო ბჟაეიოლ სირიას მადვალუ თ. გ. ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწფოშ (الدولة الإسلامية) ხალიფა, ნამუშათ თაშნეშე აბსოლუტურ თეოკრატიულ მართუალა ხოლო უჯოხონა. ჯოხოშ გინოდვალაშახ თინა რდჷ ერაყიშ დო შამიშ ისლამური სახენწჷფოშ ამირა, 2014 წანაშ მანგის - მეჭირინაფილი ოურდუმე წჷმოძინეფიშ უკული ერაყიშ დო შამიშ ისლამურ სახენწჷფოქ კონტროლირებაფონ ტერიტორიას გეგმაცხადჷ სახალიფო – არძა მუსლიმიშ სახენწჷფო დო თეს მაჸუნჷ თიშ ამირაშ ხალიფათ გჷმოცხადება ხოლო. 2011 წანაშ 4 გჷმათუთას ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიქ ალ–ბაღდადი გეგმაცხადჷ მოსოფელიშ შანულობაშ ტერორისტო დო თიშ ოჭოფალო ვარდა ოჸვილარო მოხვარაშ ღანკით ჯილდოთ დაწესჷ 10 მილიონი ააშ დოლარი. ხვალე აიმან აზ–ზავაჰირიშოთ, ალ-ყაიდაშ ორგანიზაციაშ ამირაშოთ, დოწესაფილი რე უმოს დიდი ჯილდო (25 მილიონი ააშ დოლარი).
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1971 კატეგორია:ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ მაკათურეფი
არქიებული (ტელესერიალი)
მინი|300პქ|სერიალიშ არტისტეფი 2015 წანაშ [[New York Comic Con-ს (კვარჩხიშე: კოქსი, უოლი, ჰენსონი, ბერნთალი, იუნგი)]]
მოკლე სიუჟეტი
ბაღანობას გინოღალირი მონკა ავარიაქ, იურისტი მეტ მერდოკი დაჸვერჷ. ჸვერუობას ღალირი თელი რინაქ თის შხვა ჯან-ღვენეფი გაუნძლიერჷ - ნძალიერი რჩქილა, ნძალიერი შურიშ ნთხაფა. ასე თინა სამართალიანობაშო, ჯოჯოხეთიშ საგესქუოს ისოფუ დო კრიმინალს ათე მეურჩქვანებუ აღალაკით ორუ. მაართა სეზონს არქიებულიშ თარი ნტერი რე უილსონ ფისკი. მაჟირა სეზონს თინა უვარანს კლან ხეს ნამუთ თელ ნიუ-იორკის რე გოფაჩილი. მორო ოშინალი რე თი ფაქტი ხოლო, ნამდა მეთ მერდოკი მაჟირა სეზონს ხვალე ვაოლჷმ უსამართობას, თის ალურე სუპერგერგეზეფი: ელექტრა დო დუმასაჯებელი. მაჟირა სეზონს ოლჷმ უბადოშ მაქიმნალეფიშ ბუნას, მოხო ხოლო რჩქინდუ უილსონ ფისკი.
მაართა სეზონი
მაართა სეზონიშ არძა ეპიზოდიქ გიშართჷ 2015 წანაშ 10 პირელს.
მასუმა სეზონი
მასუმა სეზონი გიშურს 2018 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
აბუ აიუბლ ალ-მასრი
აბუ აიუბლ ალ-მასრი (თაშნეშე რჩქინელ რე მუჭოთ აბუ ჰამზა ალ-მუჰაჯირი;  —, ტიკრიტი) — ეგვიპტარი არაბი, ერაყიშ ოურდუმე მოლინეფიშ აქტიური მაკათური. 2010 წანაშ 18 პირელს ურთიართჸოთამაშ ბორჯის დოჸვილეს.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1968 კატეგორია:ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ მაკათურეფი
ფარაბუნდო მარტიშ ჯოხოდვალაშ ერუანული გოდუდიშულაფაშ ფრონტი
ფარაბუნდო მარტიშ ჯოხოდვალაშ ერუანული გოდუდიშულაფაშ ფრონტი  (ფმჯეგფ, Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional, FMLN) — მეკვერჩხანე პოლიტიკური პარტია, სალვადორიშ ჟირ უდიდაში პარტიაშე ართ-ართი (მარძგვანკონსერვატიული ერუანული რესპუბლიკური ალიანსწკჷმა ართო). პარტიას ჯოხო გიოდვეს XX ოშწანურაშ სალვადორალი რევოლუციონერეფიშ ლიდერიშ, ფარაბუნდო მარტიშ პატიოცემელო.
სქოლიო
კატეგორია:სალვადორიშ ისტორია კატეგორია:სალვადორიშ ომენოღალე ლჷმა კატეგორია:პარტიზანული ყარაფეფი კატეგორია:სალვადორიშ პოლიტიკური პარტიეფი კატეგორია:სოციალისტური პარტიეფი კატეგორია:კვარჩხანრადიკალური ორგანიზაციეფი კატეგორია:ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფეფი კატეგორია:პარტიეფიშ კოალიცია
კალიე
კალიე თაშნეშე კალია, ძჷგირი, კალიეში ძჷგირი, კალიკარი (Smilax excelsa) — ჩანარი შორიაშობურეფიშ ფანიაშე. კარკატია ბართვი, ნამშ გჷნძე, ღოღაია ღერეფი ჸონიერი, წკვენტამი ძიგირეფით რე ფორილი. ფურცელი მიკიჯერღვამი რე, ყერწიშ ჯინჯს ჟირი ოშმეში უღუ, ნამუშჷთ კალიე გიოპონუს მითმიაღანკუ. კალიე ჟირჸუდეამი ჩანარი რე, პიოლეფი ტიანიშბურ ქორგეფო უღუ აკოშაყარელი. გუმნაღელი ჭითა კანკარი რე. ფართას რე გოფაჩილი საქორთუოშ ტყალეფს, სოდე (გიშაკერძაფილო ჭალეს ტყალეფს) ძალამ მაღალას ეშმურს ჯაშა დო თიშნერო გიხართუ, ნამჷ-და შხირას ტყაშ ურზუმო გჷნმართინუანს. ჩაიშ პლანტაციეფს კალიე ჟვერო ჩანს. ჭყინტუ გუნაფალეფს წვანერო გჷმირინუანა. კალიე ოკურნალე ჩანარი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:შროშანისებრნი კატეგორია:ფხალი
ართთოლამი ორგანიზმეფი
მინი|მარძგვანშე|240პქ|პროკარიოტეფი ართთოლი ორგანიზმეფი — თელი ორგანიზმეფიშ კატეგორია, ნამუეფიშ რსხულით აკმოდირთუ ართი (ბრელთოლამი ორგანიზმეფშე გინორთელო) თოლიშე (ართთოლამეფი). ათე კატეგორიას შილებე ორხველჷდანი მუჭოთ პროკარიოტეფი, ხოლო ეუკარიოტეფი. ტერმინი ართთოლამი კანკალეშა გიმირინუაფუ პროტისტეფიშ (Protozoa, Protista) სინონიმო. პროკარიოტეფი უმოსო ართთოლამეფი რენა, გალე მინი ციანობაქტერიაშ დო აქტინომიცეტიშ. ეუკარიოტებშქას ართთოლამი ასაგასა უღუნა უანდვილაშეფს, წკარი სოკოეფს, კანკალე წყარმაფალუს. ართთოლამეფს შეულებუნა კოლონიეფიშ წუმოქიმინუა.
ლიტერატურა
კატეგორია:თოლეფი კატეგორია:ორგანიზმეფიშ ბუნეფი კატეგორია:მიკრობიოლოგია კატეგორია:ბაქტერიოლოგია
აბუ ომარ ალ-შიშანი
აბუ ომარ ალ-შიშანი (أبو عمر الشيشاني), თახმი ჯოხო თარხან ბათირაშვილი — ჯიჰადისტი საქორთუოშე დო ჯეიშ-ალ-მუჰაჯირინ ვალ-ანსარიშ (جيش المهاجرين والأنصار; Jaish al-Muhajireen wal-Ansar) ლიდერი, ნამუთ ლჷმენდჷ სირიაშ ომენოღალე ლჷმას ასადიშ რეჟიმიშ საწმარენჯოთ.
ბიოგრაფია
თარხან ბათირაშვილქ დებადჷ 1986 წანას პანკისიშ ლეხერიშ ოფუტე ბირკიანს. ბათირაშვილს ქირსიანი მუმა დო მუსლიმი ნანა ჸუნს. თარხანი დაღარ პიჯალეფს ირდუდჷ დო ბაღანობას ჩეჩენ ბოევიკეფს რუსეთიშ ხურგაშ გინულას ოხვარუდჷ. სკოლაშ თებაშ უკული ქორთულ არმიას ქაკათჷ. თარხანი ქორთულ ჯარს დოზვერუაშ სერჟანტო ნინალენდჷ. ოკათუდჷ ჩეჩნეთიშ მაჟირა ლჷმას დო 2008 წანაშ რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმას რუსეთიშ სააწმარენჯოთ.
2014 წანაშ ეკენიას, ააშ-იშ ხეშუულებაქ აბუ ომარ ალ-შიშანი „უჩა ერკებულშა“ გემშეჸონჷ. თარხან ბათირაშვილქ დოღურჷ 2016 წანაშ 14 მელახის, ამერიკული ავიაციაშ იერიშიშ ბორჯის დოჸვილეს.
ციორეფი ღურაშ გეშა
2013 წანაშ 28 ეკენიას კანკალე ქურთულ წყუქ გაბჟინუ ხონარი თარხანიშ დო ხოლო 15 წორომალჷმორიშ ღურაშ გეშა, ნამუქჷთ ტყურაქ იჸუ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩენი ისლამისტეფი კატეგორია:ჩეჩნეთიშ ლჷმეფიშ მაკათურეფი კატეგორია:ქორთუ მუსლიმეფი კატეგორია:ქორთუ ისლამისტეფი კატეგორია:ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ მაკათურეფი
აბუ აიმან ალ-ირაკი
ადნან ლატიფ ჰამიდ ას-სუვეიდავი, უმოსო რჩქინელი რდჷ მუშ ახალი ჯოხოთ აბუ აიმან ალ-ირაკი — სადამ ჰუსეინიშ ბორჯიშ ერაყიშ არმიაშ ჸოფილი ოურდუმე ოფიცერი, 2003 წანაშ ამერიკაშ ერაყშა მიშაჭკირუაშ დო ერაყიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ ბორჯის, ტერორისტულ ორგანიზაცია ერაყიშ ისლამურ სახენწჷფოს ქაკათჷ, მოგვიანაფათ — ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოს ქაკათჷ დო ართ-ართ უმაღალაშ ოურდუმე მოღალეთ გჷნირთჷ. 2007 წანას, თინა ამერიკალეფქ ოჭოფეს დო მიდეჸუნეს კემპ-ბუკაშ ბანაკშა, სოდეთ 2010 წანაშა ხედჷ. მუჟამსჷთ გადუდიშულესჷნ, ისლამურ სახენწჷფოშ თარ ოურდუმე მადუდეთ გჷნირთჷ. სირიაშ ომენოღალე ლჷმაშ დოჭყაფაშე დო თიშა ისლამურ სახენწჷფოშ კათაფაშე თინა ისლამურ სახენწჷფოშ „არმიას“ დუდენდჷ, ზუსტას აიმან ალ-ირაკიქ ზოჯჷ სირიაშ ოპოზიციაშ შხვა ბუნეფიშ ლიდერეფიშ ჸვილუა, კერზოთ — დუდიშული სირიაშ არმიაშ ლიდერეფიშ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-დამ ალ-ირაკი ისლამური სახენწჷფოშ „დუდთხილუაშ მინისტრი“ რდჷნ, თიშ გეშა მერკე ინფორმაცია რე დო თინა „რუმე პერსონათ“ დო „შქირ კარიდინალო“ იკოროცხუდჷ. 2014 წანაშ 7 გერგობათუთას, მოსულს კოალიციურ ნძალეფიშ ავიაიერიშეფიშ ბორჯის დოღურჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ერაყიშ დო ლევანტიშ ისლამური სახენწჷფოშ მაკათურეფი
ლიანეფი
thumb|219px|[[Cynanchum aphyllum]] thumb|right|219px|ლიანეფი ევროპულ ტყას, [[ზაგორიე (სლოვაკეთი)]] ლიანეფი (liane ხ. რ.) — ჩანარეფი, ნამუეფსჷთ მუდგაინი გიოპონუშ უმუშო გერინა ვეშულებჷნა. ქორთულ ბოტანიკურ ლიტერატურას კანკალეშა თე შანულობათ გჷმირინუაფუ ტერმინი „ლეშამბოები“. ლიანეფიშ უმენტაშობა პიოლამი ჩანარეფი რე; ტარკალეთასამეფშე ლიანეფს გნეტუმიშ მუსხირენი გვარობა ორხველჷ; ლიანეფი რენა გვიმარაშნერეფიშ შქასჷთ. გიოპონუს მიკოღანკუაშ ხასიათიშ მეჯინათ გიშმართჷნა კარკატია დო ღოღაია ლიანეფს. კარკატია ლიანეფი გიოპონუს მუკი-მუკი გარსხუპჷნა; ღოღაია ლიანეფი — გიოპონუს მიკმაღანკჷნა ოშმეშეფით, გიშაკერძაფილი ჯინჯეფით, ძიგირით, ქვადაცეფით დო შხვა. გიოპონუს მეკარკატაფაშ დო ღოღაიაშ შილებუამობა ჩანარეფს გეგმიმუშეს მუჭოთ მენწყუაფა სინეშო ობურჯეთ.
ლიანეფი უმენტაშო გოფაჩილი რე ტროპიკულ ორტყაფუს (200-შე უმოსი გვარობა), ზჷმიერ ორტყაფუს ელაზჷმაფათ მორჩილო რე (200-მშახ გვარობა). საქორთუოს ლიანეფი (კალიე, ცურუ, წირღუ, მუჸია დო შხვა) მიარეთ რე კოლხეთიშ ტყალეფს, სოდე შხირას ურზუმი ბარდეფს აკმოქიმინჷნს.
კულტურული ჩანარეფშე ლიანეფს ორხველჷ: ბინეხი, ლებია, ბარდონი, ფშალე, ვანილი დო შხვა. ტროპიკულ ქიანეფს ლიანეფშე ბეჭჷნა კალათეფს, ხაბაკის. ფართეთ გირინუანა წვანე აკოგაფას (სამანგ., ამერიკული ჩიტიშ ჸურზენი, ცურც, ჸურზენიშ ვარდი, პუერარია). კანკალეს (სამანგ., ძარძუხუშ მუსხირენ გვარობას) ბინეფსჷთ მოჸუნა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანარეფი
არჩიბალეფი
არჩიბალეფი (მუში ჯოხო аршишттиб არშიშტუბ) — ბჟადალი დაღესტანიშ აკაბუცხა კათა, დოხოლაფირო 1 200 კოჩი (2006). ოხორანა ოფუტე არჩიბის დო ჭანდარიშ რაიონიშ მინი ოფუტეს. იჩიებუნა არჩიბულ ნინაშა. მორწუმეეფი სუნიტი მუსლიმანეფი რენა. არჩიბალეფი უმოსო მეორინჯალას (უმოსო მეშხურალა) მეთხოზჷნა. მოჸუნა ქერი დო კიჭიბე ქობალკაკალი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი კატეგორია:დაღესტანი
PSP
thumb|250px PlayStation Portable (კუნტას PSP) — პორტატული ვიდეო ლაჸაფეფიშ ათაბიჯალი, ნამუქჷთ ღოლჷ დო გიშაშქჷ Sony Computer Entertainment-ქ. ათაბიჯალიშ გიშაშქუმალაშ ინფორმაცია 2003 წანაშ E3-ს გასიმეს დო 2004 წანაშ 11 მესის წჷმარინეს თინა სონიშ პრეს-კონფერენციაშ ოწოხოლე 2004 წანაშ E3-ს. სისტემა გიშაშქვეს 2004 წანაშ 12 ქირსეთუთას იაპონიას, 2005 წანაშ 24 მელახის ოორუე ამერიკას, მაჸალე რეგიონს ათე წანაშ 1 ეკენიას.
PlayStation Portable რე მაართა პორტატული ვიდეო ლაჸაფეფიშ ათაბიჯალი, ნამუთ ხვარენს ოპტიკური დისკიშ ფორმატის, Universal Media Disc-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაშქვითა გამნარყიშ ვიდეო ლაჸაფეფიშ ათაბიჯალეფი კატეგორია:სონიშ ათაბიჯალეფი კატეგორია:PlayStation Portable კატეგორია:Sony Computer Entertainment
მონსოროშ ჯიხაზურგა
thumb|right|250px|მონსოროშ ჯიხაზურგა [[ფაილი:Flag of France.svg|25px საფრანგეთი.]]
მონსოროშ ჯიხაზურგა (ფრანგ. Château de Montsoreau) — ჯიხაზურგა რენესანსიშ საფრანგეთიშ ნოღა მონსოროშს. მიშმურს ლუარაშ ჯიხაზურგეფიშ აკოდგინალუაშა.
არძო მოშინელი ჯიხაზურგა სიული-სიურ-ლუარაშე (დეპარტ. ლუარე) შალონ-სიურ-ლუარაშახ (დეპარტ. მენი დო ლუარა) 2000 წანას გემშეჸუნეს იუნესკოშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
47.21639°N, 0.06222°W
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:საფრანგეთიშ დოხორეეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი საფრანგეთის
შიპრაგე
შიპრაგე (Šiprage) — ოფუტე ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ ოორუე-ბჟადალ ნორთის, კოტორ-ვაროშიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ნოღა კოტორ-ვაროშიშ ოორუე-ბჟაეიოლშე 30 კმ-ს. 2013 წანაშ დგომარობათ, ოფუტეს 788 ადამიერი ოხორანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ ოფუტეეფი
პენჯაბარეფი
პენჯაბარეფი (ਪੰਜਾਬੀ (გურმუხი), پنجابی (შაჰმუხი)) — კათა პაკისტანს (პენჯაბიშ პროვინცია, 82 მლნ) დო ინდოეთის (პენჯაბიშ შტატი). ევროპეიდული რასაშ ინდო-მედიტერანეულ ჸას ორხველჷ.
კატეგორია:აზიაშ კათეფი კატეგორია:ინდოეთიშ დემოგრაფია კატეგორია:პაკისტანიშ დემოგრაფია კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
IGN
IGN (ჯვეში Imagine Games Network-იშ აბრევიატურა) — სან-ფრანცისკოს დორსხუაფილი მულტიმედიური სიახალეეფიშ დო სხუნუაშ საიტი, ნამუსჷთ უმოსო ფოკუსირაფას ორთუნა ვიდეო ლაჸაფეფს. თიში კორპორაციული მინჯე რე IGN Entertainment, ნამუთ ომინჯჷ დო აკონტროლენს საიტეფს, მუჭომეფით რე GameSpy, GameStats, Rotten Tomatoes დო AskMen.
IGN-იშ თარი საიტის ოკათჷ "არხეფს". რე პერსონალური კომპიუტერიშ ლაჸაფეფიშ, Wii-იშ, Nintendo DS-იშ, Xbox 360-იშ, PlayStation 2-იშ, PlayStation 3-იშ, PSP-იშ, Xbox Live-იშ, ვაილესიშ, Retro-შ დო iPhone-იშ ლაჸაფეფიშ არხეფი. ლაჸაფეფიშ მეტი, ბხვადუნა ფილმეფიშ, მუსიკაშ, ტექნოლოგიაშ, კომიქსეფიშ, წინგეფიშ, სპორტიშ, ტელევიზიაშ დო შხვა არხეფი.
სქოლიო
კატეგორია:IGN კატეგორია:ინტერნეტ ფორუმეფი კატეგორია:ვიდეო ლაჸაფეფიშ სიახალეეფიშ საიტეფი კატეგორია:ვიდეო ლაჸაფეფიშ სხუნუაშ საიტეფი კატეგორია:ინტერნეტ კომპანიეფი კატეგორია:ვიდეო ლაჸაფეფიშ ინტერნეტ ფორუმეფი
ავსტრალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
ავსტრალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა (Australia national association football team) — ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა, ნამუთ წჷმარინუანს ავსტრალიას საირქიანო ტურნირეფს. ნაკორობას აკონტროლენს დო დუდენს — ავსტრალიაშ კუჩხბურთიშ ფედრაცია. ავსტრალია 2006 წანაშე, ნამუთ კინოხ ოკკ-ს გიშმეშჷნ, აკკ-შ დო ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ კუჩხბურთიშ ფედერაციაშ რსულნებამი მაკათური რე.
ავსტრალია — ოკიანეთიშ ოთხრზა გომორძგვილი (ოკკშ ერეფიშ თასიშ გომორძგვილი) დო 2015 წანაშ აზიაშ არძაშე საუძგუშო ნაკორობა (აზიაშ კუჩხბურთიშ კონფედერაციაშ თასიშ გომორძგვილი); თეშნერო, ავსტრალია — მოსოფელს აკა ნაკორობა რე, ნამუქჷთ ჟირი კონფედერაციაშ ჩემპიონატეფს გიმორძგჷნ. ნაკორონა, 1974 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურეთე ჩემპიონატის ოკიანეთიშ ჯოხოთ გიშმეშჷ, მარა ეკონია წანეფს ხვალე ართშა 2006 წანაშ შილებუ გიშულა. კინ თიმ წანას, ავსტრალიაქ აზიაშ კუჩხბურთიშ კონფედერაციაშა გეგნორთჷ, თიშ გეშა ნამჷდა, ნაკორობაშ ლაჸაფიშ დონე ოგინაფეთ გინოჩქუდჷ დოსქილადირი რჩქალოკიანურ ნაკორობეფიშ კლასის. ავტრალია 2010 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატის ოკათუდჷ. მოოფელიშ ჩემპიონატეფს ავსტრალიაშ ნაკორობაშ საუჯგუშო მენაჭირინაფუ რე 2006 წანას 1/8 ფინალშა გიშულა. ნაკორობა სუმშა ოკათუდჷ კონფედერაციაშ თასის. 2018 წანაშ 15 ფურთუთაშ ფიფაშ რეიტინგის ავსტრალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა 36-ა აბანს იკენდჷ.
მიმალი აკოდგინალუა
ავსტრალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობაშ გეჸვენჯი 23 მობურთე ოკათუდჷ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემოიონატი 2018-ს.
{{nat fs g player|no=6|pos=DF|name={მეთიუ იურმანი|age={{birth date and age|1989|12|8|df=y}}|caps=4|goals=0|club=სუვონ სამსუნგ ბლუვინგსი|clubnat=KOR}}
სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა კატეგორია:ოკიანეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი
რკინაშ ლიკვი (ტელესერიალი)
სერიალიშ პრემიერაქ იჸუ 2017 წანაშ 15 მელახის. ვითოსუმხოლო ეპიზოდიქ გჷშართჷ Netflix-ს.
რკინაშ ლიკვიშ პრემიერაქ 15 მელახის, 2017 წანას, ნიუ-იორკის იჸუ, რსული სეზონი 13 ეპიზოდი Netflix-ქ გჷმაბჟინუ 17 მელახის, 2017 წანას. სერიალქ მიღჷ ზოგადო გლახა ფასებეფი კრიტიკოსეფშე. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა კრიტიკული ფასებეფი მიღჷნ, სერიალს ჸუნს მაჯინეეფიშ ხვეიანო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალეფი
STIB/MIVB
STIB/MIVB (Société des Transports Intercommunaux Bruxellois, STIB-შე დო Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer te Brussel, MIVB-შე) — „ბელგიაშ კომუნეფოშკაშე ტრანსპორტიშ ჯარალუა“ — ორგანიზაცია — ბრიუსელიშ ჯარალობური ტრანსპორტიშ ოპერატორი. ექსპლუატაციას უწიენს მეტროპოლიტენს (სუმ ხაზის, 47 კმ) ტრამვაის (18 მარშრუტი, 210 კმ), ონოღე საავტობუსო რშვილს (47 მარშრუტი, 440 კმ), თაშნეშე ართ ლიფტის, ნამუთ ჯარალობურ ტრანსპორტიშ როლს ასრულენს. კანკალე ტრამვაიშ დო ავტობუსიშ მარშრუტი ბრიუსელიშ გალე ხოლო ისრულებუაფუ დო ფლამანდიშ ბრაბანტიშ პროვინციაშ ვით კომუნას ონინალჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯარალობური ტრანსპორტიშ ოპერატორეფი
არჩიბული ნინა
არჩიბული ნინა (არჩიული ნინა, არჭიული ნინა) — კავკაციური ნინეფიშ დაღესტანიშ ბუნაშ ნინა. არჩიბულ ნინაშა იჩიებუნა დაღესტანიშ რესპუბლიკაშ ჭარადიშ რაიონიშ ოფუტე არჩიბის, დოხოლაფირო 1 200 კოჩი (2006).
არჩიბული ნინა დიდარიე წოროხონარიელეფით. რე პრერუპტივეფიშ დო უკოხოლენნინაშური ლატერალური წოროხონარიელეფიშ არსებობა. პრერუპტივეფით არჩიბული ნინა ლეზგიურ დო ლაკურ-დარგუულ ნინეფს ეხოლებუ, ლატერალური წოროხონარიელეფით — ხუნძურს დო ანდიურ-დიდოეურს. არჩიბულ ნინას რე ოთხი გრამატიკული კლასი. დოდასურაფილიე ოთხი ჯინჯიერო დო ეჩშახ აბანობური რთაფა. ჯინჯიერი რთაფეფიშ ფორმეფით არჩიბული ნინა უთარაშო ლეზგიური გიმენბუნაშ ნინეფს მეთხოზჷ, აბანობურ რთაფეფს დო თიშ ფორმანტეფს იძირებე ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ნინეფიშ გოლინა. კოროცხუაშ სისტემა ვითალათ რე. რიხცული ჯოხოეფიშ ართი ნორთი ლეზგიურ ნინას მეჸუნს, მაჟირა — ხუნძურს დო დიდოურს. თეჯგურა დგომარობა რე ჯოხონოთირეფს ხოლო. უღულაფა კლასუანი რე, მარა იძირებე პიჯუანი უღულაფაშ ინნასახეფი ხოლო, ზიტყვასქვილს მასანძღალი წოხოლე აწოჸუნს სანძღულს.
სქოლიო
კატეგორია:ნახურ-დაღესტანური ნინეფი
სიქეფიშ იმპერია
სიქეფიშ იმპერია თაშნეშე სიქეფიშ სახენწჷფო — სიქეფიშ სახენწჷფო წჷნმაქიმინა, ნამუთ 1716-1849 წანეფს ობჟათე აზიას რსებენდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:სახენწჷფოეფი ინდოეთის ისტორია კატეგორია:სიქიზმი კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი
ჩანარეფი
ჩანარი (Plantae ანუ Vegetabilia) — ორგანიზმეფი, ნამუეფშოთ დჷმახასიათაფალიე ბჟაშ ენერგიაშ ხარჯიშა ავტოტროფული დიარა დო ცელულოზიშ მაკათური ფქსელიდაცხამი თოლეფი. ჩანარეფს იშვიათო აბხვადუნა ჰეტეროტროფული (საპროფიტი დო პარაზიტი) ბუნეფი, ნამუეფსჷთ დიარაშ ათე ტიპიშ გჷმომუშება მაჟირული მოლინა რე.
ტრადიციულო ჩანარეფს მიორხველუანდეს ხოლო ბაქტერიეფს, ლენიშფერ-წვანე წყარჩანარეფს დო სოკოეფს, მარა XX ოშწანურიშ შქა წანეფშე გჷმორკვიებეფქ განძალიერჷ დიდი ხანიშ უკახალე გუმოთქუალირი თაკილი ათე ორგანიზმეფიშ ჩანარეფწკჷმა გოართიანაფაშენ. ახალი სისტემაშ მეჯინათ, ბაქტერიეფი დო ლენიშფერ-წვანე წყარჩანარეფი (ნამუთი თოლით ტიპურ ბირთვის მორკებულიენ) იერთიანებუ პროკარიოტეფიშ თუდონომაფეს, სოკოეფი ჩანარეფი დო ჩხოლარეფწკჷმა ართო ეუკარიოტეფიშ თუდონომაფეს.
ჩანარეფიშ ოქიანუ, ნამუსჷთ 350 ვითოშშე უმოს ბუნას კოროცხუნს, იკათუანს 3 დიდ ტაქსონს (თუდენომაფე ვარდა ტიპი): ჭითა წყარჩანარეფს (Rhodobionta), ნანდული წყარჩანარეფს (Phycobionta) დო უმაღალაშ ჩანარეფს (Embryobionta).
ფოტოსინთეზი დო თიწკჷმა მებუნაფილი ფიზიოლოგიურ-ბიოქიმიურ პროცესეფი შელებას ირზენს ჩანარეფი უჩილათუო გჷშაბგრათ ნამდგანერი შხვა ორგანიზმიშე, მორო თე გინორთი გოვითარაფაშ დაბალ ოკუჩხეს (გიშაკერზაფილო ართთოლამეფს) ნარკებო სათოლიო რე. ართთოლამეფს ჩანარული დო ჩხოლარული ორგანიზმეფიშ ხურგუაშ სიძნელა მიოწურუანს თელი ოქიანუშ ერჩქინაშ ართიანობას, ნამუშ რთუალაქჷთ პალეონტოლოგიური მუნაჩამუეფიშ ნერჩიშე აკანო 3 მლრდ. წანაშ უკახლე დიჭყუ.
ართთოლამ ჩანარეფს უღუ მუჭოთ საართო თოლიშო დჷმახასიათაფალი ორგანოეფი, თეში სპეციფიკური სტრუქტურეფი (ქრომატოფორი, მუშობურო აშაკეთებული დანცხი, ჯგირო გუმოხანტილი ვაკუოლეფი დო შხვა), მუთი თენეფს ეჭვიმეუღალუო გინურთანს ჩხოლარამი ორგანიზმეფშე.
სისტემატურო ინწყუაფუ ორთაშ თხილუაშო მეჯღუნილი ოერეფოშქაშე კონგრესეფი. ართ-ართი თეჯგურა ფორუმქ „იუნესკოშ“ გინოჭყვადუათ 1977 წანაშ გჷმათუთას საქორთუოს (ნ. ქართი) მინწყუ.
ლიტერატურა
*
ციმუა
ციმუა ვარდა ბაღიშ ციმუა,  წიწინდარა, წიწინდერა, თაშნეშე შხუგჷმნაღელამი ციმუა (Fragária × ananássa) — მიარეწანამი ოდიარეშ ჩანარი ვარდიშობურეფიშ ფანიაშ ტყარ ციმუაშ გვარობაშე.
ძოწული წყარჩანარეფი
thumb|200px|ძოწული წყარჩანარეფი, ჭითა წყარჩანარეფი (Rhodophyta) — ძაფჯგურა ვარდა უმოსი რთული აკოდგინალუაშ წყარჩანარეფი, ნამუეფით მორკებული რენა აყარებულ სტადიეფს. ფერი უღუნა ჭითა შხვადოშხვა იერით, კანკალეს მორწვანე ზეთიშხილჯგჷა, მოჸვინთალე ვარდა იაიაჯგურა. ტიპური მაჩიკინაფალი ვაუღნა. სქესუალური პროცესი უღუნა. თინეფიშ უმენტაშობა ოხორანს ზუღებს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ძოწული წყარჩანარეფი
დონგი
დონგი — ოდიარამი ჩანარეფი ლუყუშობურეფიშ ფანიაშ Sinapis დო Brassica-შ გვარეფშე. Sinapis გვარი იკათუანს 7-10 ართწანიან ვარდა ოშა-გოშათ, მიარეწანიან გვარობას. გოფაჩილი რე ევროპას, ოორუე აფრიკას დო აზიას. უმენტაშო ჟვერი ჩანარეეფი რე. ჸოფილ სსრრ-ს თიში 2-3 გვარობა რდჷ, საქორთუოს — 2: ჩე დონგი (Sinapis alba) ირდუ მინდორეფს დო მოჩაჩანელ აბანეფს, გვალაშ შქა ორტყაფუშახ. მინდორიშ დონგი (Sinapis arvensis) ნათასეფიშ ჟვერი რე დო კანკალეშა რზაშ პიჯეფს დო ორტვინეფსჷთ მუთმოფხვადჷნა. Brassica-შ გვარშე დონგის ორხველჷ სარეპტიშ დონგი (Brassica juncea), ნამუშ სიმაღალა 1,5 მ-შახ რე. მოჸუნა ევროპას დო აზიას. ჩქინწკჷმა ნათასეფიშ ჟვერი რე. ირდუ აფხაზეთის დო აჭარას. უჩა დონგი (Brassica nigra) მოჸუნა მორჩილ აზიას, ევროპას დო ამერიკას. ჸოფილ სსრრ-ს ჟვერი რე.
დონგი მოჸუნა თასშე ზეთიშ მიოღებელო (სარეპტიშ დონგიშ თასის 35-40% ზეთი რე, ჩე დონგის — 25-34%), თაშნეშე გიმირინუანა ქობალიშ ოჭვალ, საკონდიტრო, საკონსერვო დო საპარფიუმერიო რეწუალას. დონგიშ კოპტონშე აკეთენა დონგიშ ქარღადის დო სუფრაშ დონგის. სარეპტიშ დონგის ძირხვამ დო ფურცელამ ჯიშეფს ორტვინობაშნერო ჭკომჷნა. ჩე დონგის ჭოტეფიშ წჷმოქიმინუაშა შილებე ორინჯიშ ოჩამალო გიმორინაფა. საქორთუოს ფურცელამი დონგი მპჸუნა ოსალათეთ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლუყუშობურეფი
წირღუ
მარცხნივ|მინი|წირღუშ პეული წირღუ თაშნეშე შხურიში ჭი, კატუბარდუ (Clematis) — ჩანარეფიშ გვარი ბაიაშობურეფიშ ფანაიშე. მიარეწანიანი ოდიარე ვარდა კარკატია რე, ღოღაია დო თინღერამი კონამი ჩანარეფი რე. წირღუ იკათუანს 250-შე უმოს გვარობას.
ცურუ
ცურუ თაშნეშე სურუ (Hedera) — ჩანარეფიშ გვარი ცურუშობურეფიშ (არალიაშობურეფიშ) ფანიაშე. ღოღაია ბართვეფი რე, მიკაბუნალი ჯინჯეფით ჯალეფს, კირდეეფს, ჯაშ დო ქუაშ კიდალეფს რე ეჸუნაფილი. ცურუს იროწვანე ტყებიშობური გოსარსალერი ფურცელეფი უღუ, უკაჭულ ქორგა ბიბლათ აკოშაყარელი წვანე პიოლეფი, მოკვარკვალე, უჩა კანაკარი ცურუშ გუმნაღელი რე. ცურუ გოპირუას დამორჩილს იჭყანს დო ღურთუთა-ფურთუთაშა აგჷნძორენს. გუმნაღელი გუმუღუ ზოთონჯის. ცურუ დაორევული აბანეფიშ დო ტყალეფიშ ჩანარი რე.
წირღუ
გოფაჩილი რე ზჷმიერ დო ტიბუ რაიონეფს. საქორთუო წირღუშ 5 გვარობა ჩანს. თინეფშე რჩქვანელობრუი წირღუ (Clematis vitalba) არძაშე ფართას გოფაჩილი კარკატია ბართვი რე. წირღუს ნაძაშურამი ღერი დო შურამი მოჸვინთალე პიოლეფი უღუ. ჩანს ყირიმს დო კავკაციას.
ცურუ
გვარს 15 გვარობა რე, საქორთუოს ჩანს 3: კოლხური ცურუ (Hedera colchica) უმენტაშო ბჟადალ საქორთუოს რე გოფაჩილი, ბჟაეიოლ საქორთუოს ხვალე ქართლიშ რეგიონს რე, საქორთუოშ ფარგალეფს გალე — ჭანეთის დო ბალკანეთიშ ჩქონს. ცურუშ დიხას გოფაჩილი გუნაფალაშ ფურცელეფი ფსქელი რე, ფართე მარქვალიშობური, ჯინჯის გურიშობური, ოგუმნაღელე გუნაგალს — რომბიშობური. ცურუ კოლხურ დო წვიწვამ ტყალეფს ჩანს.
კავკაციური ცურუს (Hedera caucasigena) დოწეწილი სუმკუნთხურმარქვალიშობური ფურცელეფი უღუ, ნამუშ ჟილენჸურე ჩე ჯერღვეფი რე. გოფაჩილი რე ედომუშამ საქორთუოს, თაშნეშე კავკაციაშ, შქა ევროპაშ, სქირონაზუღაპიჯეთის, მორჩილ აზიაშ დო ირანიშ ტყალეფს. პასტუხოვიშ ცურუს (Hedera pastuchovii) დიხას გოფაჩილი გუნაფალა ფურცელეფი მოკვარკვალემარქვალიშობური რე, ედომუშამი ვარდა დოწეწილი, ღოღაია გუნაფალეი — მოგჷნძემარქვალიშობური. ცურუ ფურცელამ ტყალეფს ჩანს. საქორთუოს გოფაჩილი რე ქართლის (საგურამოშ ქჷნდჷრი) დო კახეთის, თაშნეშე აბხვადჷნა აზერბაიჯანს დო ირანს კასპიაშპიჯეთის. ცურუ სუმხოლო გვარობა ჯგირი მეთოფურე ჩანარი რე.
წირღუ
საქორთუოს წირღუ ჩანს კოლხეთიშ ტყალეფს დო ბჟაეიოლ საქორთუოშ ჭალეფიშ დო ველეფიშ ლამე ტყალეფს. წირღუშ ღერი დო ფურცელი იკათუანს ალკალოიდ კლემანტინს. ჭყინტუ ეშნაფალაშე აკეთენა წვანერს (გემოთ ძარძუხუს მოგენს). წირღუშ მიარე გვარობა დეკორატიული რე.
ცურუ
ლიტერატურა
კატეგორია:არალიაშობურეფი
ქლოროპლასტი
მინი|ქლოროპლასტეფი ქლოროპლასტეფი ( — წვანე, plastos — გიშაძერწილი) — წვანე დისკოეფი, ნამუეფით ხვალე ჩანარიშ თოლეფს იდვალუაფუნა. თინეფი ჩანარს არზენს წვანე ფერს დო თინეფს მეურს ფოტოსინთეზი. ქლოროპლასტი იკათუანს ქლოროფილს. თინა ციტოპლაზმაშე ჟირი მემბრანათიე გოხურგილი. თიში გალენი მემბრანა ოსარსალაია რე, დინახალენი - ხუჭილი დო გნანეფს ორთუ, ათეშენ ათე ორგანოიდი მუში ჟირი მემბრანათ გჷ მიტოქონდრიას.
წირღუ
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაიაშობურეფი
ბორჯომიშ ლეხერი
მინი|270პქ|მარჯვნივ|ბორჯომიშ ლეხერი ნოღა ბორჯომწკჷმა ბორჯომიშ ლეხერი — წყარმალუ მტკვარიშ ლეხერი, ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ ფარგანეფს, ოფუტე აწყურშე (ობჟათე-ბჟადალი) ოფუტე ტაშისკარშახ (ოორუე-ბჟაეიოლი). ლეხერიშ სიგჷრძა დოხოლაფირო 60 კმ რე. ლეხერიშ კართეფს აკმოქიმინჷნს მესხეთიშ დო თრიალეთიშ ქჷნდჷრეფი. ბორჯომიშ ლეხერი ახალციხეშ ფაქვას დინოხოლენი ქართლიშ ზენწკჷა მიოსხუანს. გენეტურო ტექტონიკური-ეროზიული ტომბა (1300-1500 მ) გჷმაკვათალი ლეხერი რე, ნამუთ ზუღაშ დონეშე 710-900 მ-ს იდვალუაფუ. აკოგაფილი რე ჭყანიერი ხუჭილი პალეოგენური, უმენტაშო ანდეზიტური ტუფბრექჩიეფით დო ფლიშური ჭყაფეფით. ბაკურიანიშ ლავური ფშაშ ბოლო ნოღა ბორჯომწკჷმა წყარმალუ მტკვარიშ მარძგვან წყარპიჯშახ ონჭუ.
ბორჯომიშ ლეხერიშ გოგანიერაფილ ტერასულ განობეფს ახრაფერდამი ინჭროეფეფი თირანს. ლეხერიშ ლაკადეფი გახეფითრე სვართილი. მიარეთ რე მენწყერეფი დო მოცენდირებული კირდეეფი. ბორჯომიშ ლეხერი დიდარი რე გრუნტიშ წყარეფით დო წყურგილეეფით, ნამუეფიშ შქას მიარე მინერალური წყარი რე. ლეხერიშ კვარჩხანჸურე დიდი ნორთი ბორჯომიშ სახენწჷფო ტყაჩირს უკებჷ.
ბორჯომიშ ლეხერს გინმურს ელექტროფიცირაფილი რკინაშარა დო საავტომობილე რზატკაცილი. გვალაშ ზჷმიერი ჰავა დო უნიკალური ოკურნალე წყურგილეეფი საკურორტე მეურნობაშო ხეონწყუე ორთაშობურ პიჯალეფს აკმოქიმინუნს. ლეხერს დო გოხოლუაშ ტერიტორიას შანულამი კლიმატური-ბალნეოლოგიური კურორტეფი რე: ბორჯომი, ბაკურიანი, ახალდაბა, წაღვერი, ციხისჯვარი, ცემი, ტბა დო შხვა.
ისტორიულ-გეოგრაფიული ბორჯომიშ ლეხერი უმოს ფართო ტერიტორიას იკათუანს. ჯოხოდვალა „ბორჯომიშ ლეხერი“ მაართათ 1819 წანაშ საბუთის მუთმობხვადჷნა. თეიშახ თის სადგერიშ ლეხერი ჯოხოდჷ (XV ოშწანურაშე) დო მტკვარიშ (ტაშისკარშე აწყურშახ), მუშჸურე სადგერიშ (იკათუანდჷ სადგერშე წაღვერ-კიმოთესუბანს დო თორ-ბაკურიანს) დო გუჯარეთიშ ლეხერეფშე აკმოდირთუდჷ. არქეოლოგიური რკუალა-გორუათ იდასურებუ, ნამჷ-და ბორჯომიშ ლეხერს მაართაჸოფირ ადამიერს უხორუდჷ. II-IV ოშწანურეფს თაქ თორიშ საერიშდუდოქ დირსხუ, ნამუსჷთ XV ოშწანურაშახ თორიშ აკანი ჯოხოდჷ. XV ოშწანურას თაქ ავალიშვილეფიშ სათავადექ (საავალიშვილე) დირსხუ. XV ოშწანურაშ ბოლოს ბორჯომიშ ლეხერი სამცხე-საათაბაგოწკჷმა ართო ოსმალეთიქ ქიხვამილუ, მახორობაშ ნორთიქ ნტერწკჷმა ბურჯაფის დოღურჷ, დოსქილადირქ ჟიმოლენ ქართლიშა დო იმერეთშა გოხირზუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ლეხერეფი