cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
რომიშ რესპუბლიკაშ კონსულეფიშ ერკებული
თენა რე რომალი კონსულეფიშ ერკებული ვარონიშ ქრონიკეფიშ მეჯინათ.
სქოლიო
კატეგორია:რომიშ კონსულეფი
ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ზუღა
ბჟაეიოლ ცჷნდჷრიშ ზუღა (Восточно-Сибирское море) — ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ უკიდაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ პიჯის მადვალუ ზუღა. იდვალუაფუ არქტიკაშ კოდეს (ოორუეშე), ცჷნდჷრიშ წყარპიჯის (ობჟათეშე), ახალი ცჷნდჷრიშ კოკეფიშ (ბჟადალშე) დო ბილინგსიშ კოდეშ შქას. ბჟაეიოლშე უხურგანს ჩუკოტკაშ ჩქონი, ჩუკოტკაშ ზუღა დო კოკი ვრანგელი, ბჟადალშე - ლაპტევეფიშ ზუღა.
თე ზუღა, არქტიკაშ ართ-ართი არძოშე მერკეთ გიშარკვიაფილი არანი რე. დუმახასიათაფალი რე ჸინჩი კლიმატი, დაბალი ჯიმუამობა დო ფლორაშ დო ფაუნაშ სიდაღარე. ფართობი აკმადგინანს - 936,000 კმ²-ს, ოშქაშე სიტომბა - 66 მეტრის, მაქსიმალური სიტომბა - 358 მ-ს.
ზურაშ წყარპიჯეფი ვითოშობაშ წანაშ კინოხ დოხორელი რდჷ აბანობური იუკაგირეფით, ჩუქჩეფით, ევენეფით, ევენკეფით, ნამუთ თარო მეჩხომეობას დო მაჯინობას მეჸუნდეს. მოგვიანაფათ თინეფქ ესვარილქ იჸუ თაქ მოულირჷ იაკუტეფწკჷმა დო რუსეფწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ზუღეფი
ნიკარაგუა
ნიკარაგუა (ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა ნიკარაგუაშ რესპუბლიკა (República de Nicaragua)) — სახენწჷფო ცენტრალურ ამერიკას. – წჷმორინაფონი დემოკრატიული სახენწჷფო. ქიანა რეგიონიშ უდიდეში სახენწჷფო რე 130 000 კმ² ფართობით დო ბჟადალი გვერდოსფეროშ მაჟირა უდიდაში სახენწჷფო სიდაღარაშჸურე. ნიკარაგუას ოორუეშე უხურგანს ჰონდურასი, ობჟათეშე – კოსტა-რიკა, ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე ომძღჷ კარიბიშ ზუღა დო რჩქალი ოკიანე. ტროპიკულ ტყალეფს ინოხუაფილი ნიკარაგუა იდვალუაფუ ოორუეშ მა-11 დო მა-14 ორტყაფუეფს შქას, ოორუე გვერდოსფეროს.
ნიკარაგუაშ ნანანოღა - მანაგუა. კინე ქიანაშ ჯოხოდვალა ობორჯღირკაია წჷმოულობაში რე. მაართა მოსაზრებათ თე ჯოხო გიოდვეს ესპანარი კოლონისტეფქ ართ-ართი ხემანჯღვერეშ ნიკარაოშ მეჯინათ. მაჟირა მოსაზრებათ, თენა შილებე აკანურ ნინაშა შანენდას „წყარით აკოხურგელი აკანს“ („წყარო“ შილებე მიაზრებუდას ჟირი დიდი ტობა ნიკარაგუაშ ტერიტორიას: ტობა მანაგუა დო ტობა ნიკარაგუა, ვარდა თინა, ნამჷ-და ტერიტორია ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე ოკიანეეფით რე გოხურგელინ).
რესურსეფი ინტერნეტის
თარობა
შარალუა
* კატეგორია:ცენტრალური ამერიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ქიანეფი
წკურუმია აიარი (ფილმი)
წკურუმია აიარი (The Dark Knight) — 2008 წანაშ სუპერგერგეზული ფილმი, ნამუთ გერსხუაფილი რე DC კომიქსეფიშ პერსონაჟ ბეტმენშა. ფილმიშ რეჟისორ დო ჯიმაწკჷმა, ჯორჯ ნოლანწკჷმა ართო ართ-ართი სცენარიშ ავტორი კრისტოფერ ნოლანი. ფილმი რე ნოლანიშ ბეტმენიშ ფილმეფიშ სერიაშ ნორთი დო ბეეტმენი: დაჭყაფურიშ გოგინძორაფა.
სიუჟეტი
გოთჰემიშ რინაქ კოშმარო გინირთჷ თიშ უკული, მუთ ჯოკერი გიშარჩქინდჷ. თიქ სითინჩე აკურღუ მუჭოთ ნოღაშ კრიმინალურ ბუნეფს, ხოლო პოლიციაშ კომისარ ჯეიმზ გორდონს, ბეტმენს დო ახალ პროკურორს, ჰარვი დენტის. თიქ გიანთხუ ბანკის დო კრიმინალურ ბუნეფს მურაგადუ, ნამდა თინეფს ბეტმენიშ მოლასუას მეხვარებუდჷნ, თახმას თიში თანჯი ტოტალურ ქაოსი რე. თიწკჷმა გერჯგინა ხვალე ბეტმენს შეულებუ.
გინოღალა
ფილმიქ დირსხუ 1940 წანაშ ჯოკერიშ ოდებიუტე კომიქსეფს დო 1996 წანაშ კომიქსეფიშ სერიაშ გირძე ჰელოუინს, ნამუთ მომთხობელანა ჰარვი დენტიშ ჟირსახემო გინოქიმინუაშ გეშა.
წკურუმია აიარიშ გინოღალა ჯინჯიერო ჩიკაგოს მიშჷ, მორო მუსხირენ სცენა გინიღეს შხვადოშხვა აკანეფს ააშ-ს, გოართიანაფილ ომაფეს დო ჰონგკონგის. ნოლანქ კანკალე მომენტიშ, თინეფ შქას ჯოკერიშ მაართაშა გუმორჩქინაშ გინაღალარო გიმირინუ IMAX კამერა. 2008 წანაშ 22 ღურთუთას, მუჟამსჷთ ფილმიშ გინოღალა თებული რდჷნ, დოღურუ არტისტიქ ჰიტ ლეჯერიქ. მურიცხიშ ღურაქ დიდი ინტერესი გიშეჭანუ პრესას დო კინოოქიანეს.
ჯილდეოფი
ფილმიქ დეინალუ მუსხირენ ნომინაცია შხვადოშხვა დაჯილდოეფეფს დო ჟირი ოსკარი ხონარიშ მონტაჟიშ დო საუჯგუშო მაჟირახარისხამ არტისტი კოჩიშ სახეთ. ათე ეკონია ჰით ლეჯერიშ სრულებაქ დეინალუ. ლეჯერქ ხოლო მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTA-შ ჯილდოეფი.
მუშნაველი
ფილმიშ პრემიერაქ დუდშე ავსტრალიას იჸუ, 16 კვრიკვეს, ობჟათე ამერიკას დო გოართიანაფილი ომაფეს მანგო 18 დო 24 კვირკვეს. ამერიკას დო კანადას პრემიერაშახ დიკაჟანუ ბილეთეფიშ რეკორდულ მუდანობაქ დო დადებითი აკოფასალა დეინალუ კინოკრიტიკოსეფშე. ფილმიქ უწურმუდგინებუ წჷმოძინას მიოჭირინუ ოორუე ამერიკას დო იჸუ მაჟირა ფილმიქ, ნამუშ სალაროქ თექ $500 მლნ-ს გინაჩირთჷ. მოსოფელიშ მაშტაბით წკურუმია აიარი რე თი 6 ფილმიშ შქას, ნამუეფიშ მიშნაველქ $1 მილიარდის გინაჩილითუ დო ათე ცხირს მაამშვა პოზიცია უკინებუ.
სქოლიო
კატეგორია:2008 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:კრისტოფერ ნოლანიშ ფილმეფი კატეგორია:ფენტეზი ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი ბეტმენიშ გეშა კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი
პეჩორაშ ზუღა
პეჩორაშ ზუღა (Печорское море) — ზუღა რუსეთიშ ოორუე-ბჟადალ წყარპიჯწკჷმა, ბარენციშ ზუღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე. ოორუეშე უხურგანს კოკი ახალი დიხა.
ზუღა ძალამი დუდთხითხუ რე, ოშქაშე სიტომბა ხვალე 6 მეტრი რე, არძოშე ტომბა აკანი - 210 მ. ფართობი აკმადგინანს 8.1263 კმ²-ს. გერგობათუთაშე მანგიშა ზუღა ჩიხილი რე მონჩურუ ჸინეფით. თაქ გჷნმალი შანულამი წყარმალუ რე პეჩორა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ ზუღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ზუღეფი
საქორთუოშ თარობა
საქორთუოშ თარობა — საქორთუოშ ემაჸონაფალი ხეშუულობაშ უმაღალაში ორგანო, ნამუთ ახორციელენს ქიანაშ დინოხოლენ დო გალენურ პოლიტიკას. თარობა გამამინჯე რე საქორთუოშ პარლამენტიშ წჷმი. თარობა აკმოდირთუ პრემიერ-მინისტრშე, მინისტრეფშე დო სახენწჷფო მინისტრეფშე.
საქორთუოშ თარობა ემაჸონაფალი ხეშუულობაშ გოხორციალაფას უნარღელჸოფენს სამინისტროეფიშ დო თინეფიშ მართუალაშ სფეროშა მიშმალი სახენწჷფო საგიმეუჭყაფე დჷნაწესებუეფიშ მეშქაშობათ.
ფილიპ უორენ ანდერსონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1923 კატეგორია:ნაღურა 2020
ლეჩხუმიშ ქჷნდჷრი
ლეჩხუმიშ ქჷნდჷრი — ქჷნდჷრი ლენტეხიშ, ცაგერიშ, ამბროლაურიშ დო ონიშ მუნიციპალიტეტეფს, რაჭა-ლეჩხუმიშ კავკაციონიშ ობჟათე ნოჸელა. წჷმარინუანს ცხენწყარიშ და რიონიშ წყარგჷმართალს. იჭყაფუ კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართალ ქჷნდჷრს ფასიშ გვალაწკჷმა დო ითებუ დაბა ლენტეხიწკჷმა. სიგინძა დოხოლაფირო რე 60 კმ. ოორუე კართე ონჭირე რე დო ახრა (ციცაბო), ობჟათე — განიერი, ჩხვინჩხვალი (დატოტვილი). უმაღალაში ნორთი რე ჭუთხაროშ მასივი (კონკა სამერცხლე, 3584 მ).
ქჷნდჷრი ეგაფილი რე თუდონიურული ფიქალეფით დო ქვიშაქუალეფით, შქაიურული პორფირიტული წკაპით (წყებით), უძგაშაში ობჟათე მუნაკვათა — ცარცული კირქუალეფით. რე რელიეფიშ ეროზიული, სტრუქტურული დო ჯიშთური ფორმეფი. კართეეფიშ თუდონი ნორთი მოფინილი რე ირალწვანე თუდონტყალამი ფართოფურცელამი ტყათ (ჭყონი, ცხიმური, წიფური), ჟიდონი — რუმელირსამით (მუქწიწვიანი) (ნოჯი, გჷგჷბი (სოჭი)). კუნწულს (თხემს) სუბალპური დო ალპური დოლოეფი რე.
ლიტერატურა
დევდარიანი გ,, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 6, ხასჷლა 208, ქართი, 1983 წანა.
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
რადიაცია
რადიაციული ფონი
თენა რე გუმოჩხორიება, ნამუთ მეურს კოსმოსურ დო დიხაურ გორჩქინაშ ორთაშობურ წყუეფშე დო ხოლო ხელუანურ რადიონუკლედეფშე, ნამუთ გოფაჩილი რე ორთას ადამიერიშ საქვარუაშ შედეგო.
რადიაციულ ფონს ორთჷ
გალეიან დოჩხორიაფაშ კომპონენტეფი რე:
დინახალენ გუმოჩხორიაფაშ კომპონენტეფი რე ადამიერიშ ორგანიზმიშა მიშმაულარი რადიონუკლეინეფი. თენეფი რე:
ტექნოგენურო თირელი რადიაციული ფონი:
ხელუანური რადიაციული ფონი
XIX ოშწანურიშ დათებუს დო XX ოშწანურიშ შქა წანეფს მოხვადჷ გუმოჩხორიაფაშ სფეროს თარი მეგორაფეფქ.
1895 წანას გერმანალ მენცარქ ვილჰემ კონდარ რენტგენქ მიოგორუ X ჩხორიეფს, ნამუეფით გიმირინუაფუ მედიცინას რენტგენოდიაგნოსტიკას დო ჩხორიულ თერაპიას. 1896 წანას ფრანგ მენცარ ანრი ბეკერელქ მიოგორუ ორთაშობურ რადიოაქტივობას. 1934 წანას ჩილ დო ქომონჯ ირენ დო ფრედერიკ ჟოლია-კიურიქ მიოგორეს ხელუანურ რადიოაქტივობას. რადიაციული ჰიგიენა მუჭოთ მენცარობა დირსხუ XX ოშწანურს. თიშ ართ-ართი დუმარსხუაფალო აღიარებულ რე რადიობიოლოგიაშ დუმარსხუაფალი ივანე თარხნიშვილი. 1904 წანას თიშე მაართაშა რუსეთის, ცარსკოე სელოს, მიშაგურაფილ იჸუ ჰავაშ რადიოაქტივობა.
რადიოაქტიური გუმოჩხორიაფა რე მაიონებელი გუმოჩხორიაფა, ნამუთ წჷმიქიმინუ რადიოაქტიური ნიბთიერებეფშე
თენა ატომიშ აკორღვაფათ ხვადუ. ბორჯის ართულს აკორღვაფილ ატომეფიშ მუდანობას რადიოაქტიური აქტივობა ჯოხო. თიში ართილი რე  — Ci. ორთაშობური რადიოაქტივობაშ მეგორაფაშ უკული, გერკვიუ, ნამჷ-და რადიუმიშ გვირზილს მაულარ გინოქიმინუაშ შედეგო გიშნაჸოთემი გუმოჩხორიაფა უართგვარე რე დო აკოდირთუ — α, β დო γ ჩხორიეფშე. α ნორთი ჟირსხი დადებითი მუხტიშ მაღვენჯი ჰელიუმიშ გვირზილი რე, ნიბთიერებაშა მიშულაშ უნარი ვაურღ. β ჩხორიეფი ელექტრონეფიშ ნადუ რე. თიში ქანცაფი ნიბთიერებეფს ტახილი რე. შილეფს ჭიჭე უმოს მიშულათ იხასიათებუ (მუსხირენ მილიმეტრით). γ ჩხორიეფი ელექტრომაგნიტური ჩხორიეფი რე. იხასიათებუ ნიბთიერებეფს მაღალი მიშულაშ უნარით. თიში ედომუშამ აკოკინება ხვადუ 15სმ-იან ტყვიაშ ეკრანით. რენტგენიშ Rö ჩხორიეფი, ნამუთ ელექტრომაგნიტური გუმოჩხორიაფას წჷმარინუანს, მარა γ-შე გინორთით Rö წუმიქიმინუ ელექტრონეფიშ გეჩხერეზუაშ შედეგო. თიში მიშულა ნიბთიერებეფშა ძალამი მაღალი რე. რე ხოლო  ნეიტრონული გუმოჩხორიაფა, ნამუთ ნეიტრონეფიშ ნადუს წჷმარინუანს, თის დიდი ბიოლოგიური მოქიმინჯალა უღჷ, თიშენ ნამდა ელექტრონეიტრალობაშ გეშა იხასიათებუ შილეფს გუხურგუ მიკოშქუმალაშ უნარით. თინეფშე ოთხილარო გიმირინუაფჷ წყარბადკათინელი ნიბთიერებეფი - წყარი, პარაფინი, გრაფიტი.
კატეგორია:გუმოჩხორიაფა
ქეით ლოთზი
ქეით მარია ლოთზი (Caity Marie Lotz; დ. 30 ქირსეთუთა, 1986, სან-დიეგო, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, მასხაპალი, მობირე დო მოდელი. თიქ 2011 წანას გიშარჩქინდჷ MTV-შ ფსევდო დოკუმენტურ სერიალს ღურაშ ვეეს. 2012 წანას სერიალს საგანს. 2016 წანაშე ოკათუ სერიალს ჭუმანიშ ლეგენდეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1986 კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
ჯვეშით ახალი წანა
ჯვეშით ახალი წანა (ბელარ. Стары Новы год, Παλιά νέο έτος, სერბ. Српска Нова година ან Srpska Nova godina, Старый Новый год, Старий Новий рік, Հին Նոր Տարի, მაკედ. დო ბულგ. Стара Нова година, რუმინ. Anul Nou pe rit vechi) — ტრადიციული დღახუ, ნამუსჷთ შხვადოშხვა ქიანას იშინუანა იულიუსიშ კალენდრიშ 1-ა ღურთუთას, ახალ წანას. XX დო XXI ოშწანურეფს ჯვეშით ახალი წანა გრიგორიანული კალენდრიშ 14 ღურთუთას უხვადუ, ახალი წანაშე 13 დღაშა. მუჭოთ წესი, ჯვეშით ახალ წანას, აკა სახენწჷფო ვაჩინებულენს ქიანაშ ოფიციალურ დღახუთ.
რუსეთი
თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და რუსეთიშ სხუნუეფიშ ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკაქ 1918 წანას ოფიციალურო გეგნორთჷ გრიგორიანულ კალენდარშან, რუსული მართლმადიდებლური ოხვამე თიშ უკულ კინ იულიუსიშ კალენდრს გჷმირინუანს. ახალი წანა იშინუაფუ ჟირხოლო კალენდარით.
იულიუსიშ კალენდარიშ ახალი წანა რუსეთის ამდღარშახ ვაოფიციალური რე დო რუსეფი ახალ წანას ჟირშა, 1-ა დო 14 ღურთუთას ეთმეშანჷნა.
სერბეთი
არძოშე შხირას სერბეთის თე დღახუს სერბულ ახალ წანას უძახუნა (Српска Нова година/Srpska Nova godina).
სერბეთიშ მართლმადიდებელი ოხვამე მუშ დღახუეფს კინ იულიუსიშ კალენდარით ეშანჷნს.
ოორუე მაკედონია
ჯვეშით ახალ წანას თაშნეშე იშინუანა მოსოფელიშ შხადოშხვა ქიანას მახორუ მაკედონარეფი, თარო ავსტრალიას, კანადას დო ააშ-ს.
შხვა ქიანეფი
ჯვეშით ახალი წანაშ ტრადიცია ასქილადირი რე თაშნეშე სომხეთის, ბელარუსის, ბოსნია დო ჰერცეგოვინას, საქორთუოს, ყაზახეთის, მონტენეგროს, მოლდოვას, უკრაინას, უელსის დო შვეიცარიას. XX ოშწანურაშ მაართა ნორთის შოტლანდიარი გელეფიშ ნორთი კინ ეშანჷნდჷ თე დღახუს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ახალი წანა კატეგორია:დღახუეფი
4 კვირკვე
4 კვირკვე რე გრიგორიანული კალენდარიშ 185-ა დღა (ნარკი წანეფს — 186-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
გინეკოლოგია
გინეკოლოგია — მედიცინაშ დარგი, ნამუთ გურაფულენს ოსურიშ რეპროდუქციულ სისტემას. გინეკოლოგია მერსხილი რე მეანობას, მუშენ და ჟირხოლო სპეციალობა ხოლოს რე ართიანწკჷმა. გინეკოლოგია ბერძნული ტერმინი რე: γυναίκα — „ოსური“ + λόγος — „რკვიაფა“.
ისტორია
უჯვევაშ ეგვიპტური მედიცინაშ ტექსტეფი, ნამუთ ითარიღებუ ჯვ.წ. 1800 წანათ, ეთმოჭარუნს შხვადოშხვა გინეკოლოგიურ პრობლემეფს, ლახარეფს, მოკათუობას, კონტრაცეპტივეფს. ჸათე ტექსტეფს კაჰუნიშ გინეკოლოგიურ პაპირუსის უძახუნა. ტექსტი 34 სექციათ ირთუ. შხვადოშხვა სექცია შხვადოშხვა გინეკოლოგიურ პრობლემას ეთმოჭარუნს. ტექსტეფს მოჩამილი რე ლახარეფიშ დიაგნოზეფი დო კურნალობაშ მეთოდეფი. კურნალობა ტექსტეფიშ მეჯინათ, ქირურგიული ვარე დო ხვალე წამალეფიშ გიმორინაფაშ ეფექტეფი რე ეჭარილი.
უმოს უკულიან პერიოდეფიშ ტექსტეფი რე ჰიპოკრატეშ კორპუსი (ჯვ.წ. 5-4 ოშწანურეფი). ჰიპოკრატეშ კორპუსი იკათუანს დოხოლაფირო 60 ტექსტის. ცალკე ტექსტეფი ორხველჷ ოსურეფიშ ლახარეფს. საინტერესო რე არისტოტელეშ, სორან ეფესარიშ დო შხვეფიშ გინეკოლოგიური ნაჭარეფი ხოლო.
გინეკოლოგიაშ პიონერო იკოროცხუ ამერიკალი ქირურგი ჯეიმს მარიონ სიმსი, ნამუსჷთ გინეკოლოგიაშ მუმას უძახჷნა. ექსპერიმენტეფიშ გიმორინაფათ ჯეიმს სიმსიქ გიმიგონჷ გინეკოლოგიური პრობლემეფიშ შხვადოშხვა ოპერაციული მეთოდი. 1855 წანას სიმსიქ ნიუ-იორკის დარსხუ მაართა გინეკოლოგიური ჰოსპიტალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მედიცინა
ოპერაცია უმწომორინაფილი
thumb|300px|ბჭადალარი მარსუეფი (წვანე) დო სხუნუეფიშ რსხუ დო თიში ალმარსხუეფი (ჭითა) ეკენია, 1945 thumb|300px|მარსხუეფიშ ნძალეფიშ პოზიცია, 10 მესი, 1945. ოპერაცია „უმწორინაფილი“ (Operation Unthinkable) — გიონთხაფალი დო დუდიშ ოთხილუ გეგმაშ კოდური ჯოხო თი მოხვალამაშო, ოურდუმე კონფლიქტი ქიდიჭყაფუდჷდა ართი განშე დიდ ბრიტანეთიშ დო ააშ-შ დო მაჟირა განშე სსრ-შ შქას. აკიმუშჷ 1945 წანაშ გიშულირ-ზარხულიშ პერიოდის. ჟირხოლო გეგმაქ დიდი ბრიტანეთიშ პრემიერ-მინისტრიშ უინსტონ ჩერჩილიშ დავალებათ ძალამი ფულირი პიჯალეფს აკიმუშჷ დიდი ბრიტანეთიშ ლჷმაშ კაბინეტიშ დოგეგმუაშ გოართიანაფილი შტაბიქ. ათეჟამო, დოკუმენტეფი იჩუალუაფჷ დიდი ბრიტანეთიშ ერუანულ არქივს. გიონთხაფალი გეგმაშ თარი ღანკი რდჷ სხუნუეფიშ ჯარეფიშ პოლონეთიშე ნძალით რაჸუა, დუდიშ დაცვებელიშ — ბრიტანეთიშ კოკეფიშ დაცვებაშ ორგანიზაფა თიმწკჷმაიანშო, სხუნუეფუშ ნძალეფი გენშალჷდ ბჟადალი ევროპაშადა. კანკალე წყუშ მეჯინათ ათე გეგმა გინიჯინუდჷ, მუჭოთ მასუმა მოსოფელი ლჷმაშ გეგმა. გეგმაშ პროექტიშ წჷმორინაფას ჩერჩილქ გაცხადჷ „ათენა რე ოწმახშე ესკიზი დო იმენდი მიღჷ იფრელი დიო ხოლო ჰიპოტეზური შიოლებერი რე“.
სქოლიო
კატეგორია:მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა კატეგორია:რგილი ლჷმა კატეგორია:1945 კატეგორია:მაჟირა მოსოფელი ლჷმაშ ოპერაციეფი დო ლჷმეფი
ბჟადალი შელდა
ბჟადალი შელდა (Westerschelde) — წყარმალუ შელდაშ ესტუარი ნიდერლანდეფს, ზელანდიაშ პროვინციას. სიგინძა 113 კმ.
ავჯილარიშ რაიონი
ავჯილარი (Avcılar) — სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონი თურქეთის, ნოღა სტამბოლიშ ნორთი, ნოღაშ ობჟათეშე, სტამბოლიშ ევროპულ ნორთის. ომძღჷ მარმარილოშ ზუღას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სტამბოლიშ პროვინციაშ რაიონეფი კატეგორია:თურქეთიშ რაიონეფი
ბალიშ ქჷნდჷრი
ბალიშ ქჷნდჷრი, კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ თარი ნოჸელაშ, უშბაშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე დოდაბალაფირი ბოლო, წყარმალუეფიშ, დოლრაშ დო ინგირ-მესტიაჭალაშ გოორეფიშ წყარგჷმართალი. გინოფორილი რე ტყათ დო დოლრაშ მაოთხალური ჯიშთიშ მორენეფით. რე ისტორიული თანჯა ბალსთუდოლენ, ანუ სადადიშქელიანო შონეს დო ბალსჟიდონი, ანუ დუდიშუული შონეს შქას. შქა ნორთის ეჩიხილი რე 2529 მეტრაშ სიმაღალაშ უჯოხოვე კონკა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ქჷნდჷრეფი
ბაკურიანი
ბაკურიანი — დაბა ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტის. ბაკურიანიშ თემიშ ცენტრი (დოხორელი პუნქტეფი: ბაკურიანი, ბაკურიანიშ ანდეზიტი, დიდი მიტარბი, მაჭარწყალი, პატარა მიტარბი, თორი, წინუბანი). წჷმარინუანს ბორჯომი-ბაკურიანიშ რკინაშარაშ ღოზიშ ბოლო პუნქტის. ბაკურიანს მეგორაფილი რე მეგალითური კულტურაშ ნოსქილედიშა, ასქილადირი რე ორდოიანი ფეოდალური ხანიშ ოკულტე დგჷმილი „პანტნარიშ ოხიდა“. ბაკურიანი პოპულარული ოგვალე დო ოთხილამურე კურორტი რე.
გეოგრაფია
ბაკურიანი იდვალუაფუ თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, წყარმალუ ბაკურიანისწყალიშ (გუჯარეთისწყალიშ ნადუ) წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშენ 1700 მ, ბორჯომშე 30 კმ-იშ მოჩილათას.
ჯვ. წ. 851
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 851 წანა.
ბაკურიანი
გეოგრაფია
ბაკურიანი გოფაჩილი რე თ.ჯ. ბაკურიანიშ ქვიბილიშ ოსხირს, ნამუთ ვულკან მუხერიშე ეშნაგორგოთა ლავათ რე აკოგაფილი. ჰეერი ზუღაშ ლამეშე ზჷმოერო ლამე კონტინენტურშა გინმალი რე, ზოთონჯი - რგილი, თირამი უჩქჷ, ზარხული - ხანგჷნძე. ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა 4,3 °C, ღურთუთას — 7,2 °C, მარაშინათუთას — 15 °C. ნოლექეფიშ მუდანობა 734 მმ წანმოწანას. თირიშ ოფორუ (64 სმ სისქაშ) ქირსეთუთაშ დაჭყაფუშე მელახიშ ბოლოშა.
ჯვ. წ. 851
ნაღურა
კატეგორია:
ბაკურიანი
გეოგრაფია
ბაკურიანიშ ელ-მოლს ჩანს გიგიბი ტყა. დაბაშ გოხოლუა ტერიტორიეფს აკოგაფილი რე ბაკურიანიშ ბოტანიკური ბაღი.
ისტორია
ბაკურიანიშ მაართა მახორუეფი უკრაინალეფი რენა. 1816 წანას ბორჯომიშ ლეხერს უკრაინალეფიშ 460 ფანიაქ ქჷდიხორჷ. თაჸურეშე 80-შახ ფანიაქ ბაკურიანს, დოსქილადირქ თორის დო ანდეზიტის. უკრაინალეფი ჯა-ტყაშ დაბუშებას მუშენდეს. აბანური ჯაშ მასალა მიშჷ გერმანიაშა მუსიკალური მიოგამალეფიშ ოკთებელო. ბაკურიანს ასეშა რე ასქილადირი აბანეფი, ნამუეფსჷთ „ყურუმსეფს“ (ჸუნგა რუსეფი) უძახჷნა.
XVIII ოშწანურას, ოდაბადეშე ნტებულ უკრაინალეფს თე დაბას ოხორუანდეს. ბაკურიანიშ ისტორია მიარსხუ ბორჯომიშ მინერალური წყარეფიშ პოპულარალას XIX ოშწანურას. მინერალურ წყარქ, მუში მასქილადე მუშობურობაშ გეშა, ხვილაფაშ ცენტრის ქჷმოხვადჷ. რუსეთიშ მაფა ალექსანდრე II-ქ 1871 წანას ბორჯომიშ ლეხერი მუშ ჯიმას, მიხაილ რომანოვს გინოჩჷ. 1890 წანაშე, „ბორჯომიშ“ წყარიშ ოწარმე გინობუნა იჭყაფჷ. 1898-1901 წანას გემიშეჸონეს ბორჯომ-ბაკურიანიშ ინწროლიანდაგამი რკინაშარა, ნამუქჷთ ბაკურიანიშ გოვითარაფაშ ოსხირი გაჭყჷ. რკინაშარაშ ჸოფაქ, 1902-1910 წანეფს, კოხტაგორაშ ფერდის, როლოვიშ დო ფომინიშ დუდალათ, მაღალგვალაშ ბოტანიკური ბაღიშ აკოგაფა გალექინჷ.
ევროპას ოთხილამურე სპორტიშ ბუმი რდჷ დო საორთუოშა ახალმოულირი გიორგი ნიკოლაძექ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო ოთხილამურე სპორტიშ პოპულარიზაციაშ ორცება იჭყაფჷ. თინა მაართა რდჷ, ნამუქჷთ ბაკურიანშა მაართა ქორთუ მოთხილამურეეფი მიჸონჷნ. 1926 წანას, ბაკურიანს დაბაშ სტატუსიქ მიაჩჷ.
2005 წანას ბაკურიანი წჷმორინაფილი რდჷ 2014 წანაშ ზორთონჯიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელობაშ ართ-ართ კანდიდატო.
კურორტი
ბაკურიანი ჩინებული ოგვალე-კლიმატური კურორტი დო ოერეფოშქაშე შანულობაშ ოგვალე-ოთხილამურე ცენტრი რე. 1932 წანას გინწყჷ მაართა ოთხილამურე ბაზაქ. ბაკურიანშე კოხტაგორაშ გვალას (1,3 კმ) დო ცხრაწყაროშ ჸალაიბონს (3,5 კმ) გოჸუნაფილი რე ობაგირე რზალეფი, აკოგაფილი რე ოათხილამურე ტრამპლინეფი. დიდველიშ ოთხილამურე რზალეფს ქიმინჯენს ხელუანური გოთირიანაფა. ქიმინჯენს კინოთეატრი.
ომედიცინე წურაფა: ლიმფადენიტი, შუროღალე ორგანოეფიშ ქრონიკული ვატუბერკულოზური ლახარეფი, ზისხირმერკალა (ანემია).
გალერეა
850px|ბაკურიანიშ პანორამა ზოთონჯის
სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ დაბეფი კატეგორია:ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი
ლიტომერჟიცეშ რაიონი
ლიტომერჟიცე (ჩეხ. Okres Litoměřice) — რაიონი უსტეციშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ლიტომერჟიცე. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 032,16 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 121 425 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 117.64 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
პექტუსანი
პექტუსანი, ბაითოუშანი (백두산); 长白山) — პოტენციურო მოქიმინე ვულკანი ჩანბაიშანიშ ქჷნდჷრს. იდვალუაფჷ ჩინეთიშ დო კორეაშ ოკათე დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ შქას. მანჯურია-კორეაშ გვალეფიშ, მანჯურიაშ დო კორეაშ ჩქონიშ უმაღალაში ჭურჭული რე. სიმაღალა - 2744 მ. უმენტაშო აკოგაფილი რე ჩე პემზათ, სოიშე მოურს ჯოხოდვსლათ. კრატერს იდვალუაფჷ ტიანჩიშ ტობა. პექტუსანს რე წყარმალუეფი სუნგარიშ, ტუმინძიანიშ დო იალუძიანიშ ოდუდეეფი. 1959 წანას, ვულკანიძ კორეულ ნორთის გიჭყჷ კორეაშ უდიდაში ტყაჩირქ, ჩინეთიშ განშე - ქჷდირსხჷ ორთაშობურ რეზერვატიქ. 1979 წანას თინეფქ აკიართიანეს ოერეფოშქაშე ბიოსფერულ ტყაჩირო. ვულკანიშ არძაშე მაღალი ნორთი წანმოწანას 8 თუთათ ფორილი რე თირით. 1800 მ-შახ კართეფი გერთელი რე. ჩინებული რე ვულკანიშ 1597, 1668 დო 1702 წანეფს მოხვალამირი ეშაგორგოთუეფი. ეკონია ეშაგორგოთუაქ 1903 წანას მოხვადჷ, ნამუსჷთ წორო გეჸუნდჷ აფეთქაფა ეშაჸოთამილ ქუალეფი დო აირეფწკჷმა ართო. პექტუსანი შანენს „ჩედუდამ გვალას“. ჩინეთის დო ოორუე კორეას წიმინდე გვალათ რე მერჩქინელი.
გენი
გენი — წჷმარინუანს მონძალაშ ფიზიკურ დო ფუნქციურ ართულს, ნამუშ მოხვარათ ხვადუ ინფორმაციაშ გინოღალა ორგანიზმეფიშ ართ მოთირაშე მაჟირაშა. მოლეკულურ დონეშა თინა რე დნმ-შ მუნაკვათი, ნამუთ იკათუანს ფუნქციურ ცილას ვარდა რნმ-შ სინთეზიშო ოხვილურ არძა ინფორმაციას. კერძოთ, გენიშ დნმ-შ ნუკლოტიდურ მეჸუნალა იკათუანს ეგზონეფს, ონტრონეფს დო უკოდირებულ ტრანსკრიპციაშ რეგულატორულ ელემენტეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კლონირება კატეგორია:გენეტიკა კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
ჯვ. წ. 852
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 852 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტოშე პროესკი
ტოდორ "ტოშე" პროესკი (მაკედ. Тодор „Тоше" Проески; დ. 25 ღურთუთა, 1981, პრილეპი, მაკედონიაშ სოციალისტური რესპუბლიკა, იუგოსლავიაშ სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა — ღ. 16 გჷმათუთა, 2007, ნოვა-გრადიშკა, ხორვატია) — მაკედონიარი მობირე, კომპოზიტორი დო მსახიობი. პოპულარული რდჷ ბალკანეთიშ ქიანეფს. უძახუდეს ბაკლანეთიშ ელვის პრესლის. ღურჷ 2007 წანაშ 16 გჷმათუთას, ავტოავარიას.
მოსტი
მოსტი (Most), ჸოფ. ბრიუქსი (Brüx; Pons) — სტატუტური ნოღა ჩეხეთის, უსტეციშ აკანს, წყარმალუ ბილინაშ წყარპიჯის, რუდნიე გორიშ მიოლუს, პრაღაშ ოორუე-ბჟადალშე 85 კილომეტრიშ მეძენას, გერმანიაშ ხურგიშე — 20 კმ. მოსტიშ რაიონიშ ადმინიატრაციული ცენტრი. ფართობი 86,94 კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ სტატუტური ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ აკანეფიშ ნოღეფი კატეგორია:უსტეციშ აკანიშ ნოღეფი
ეისელი
ეისელი (IJssel) — წყარმალუ ნიდერლანდეფს, გელდერლანდიშ დო ოვერეისელიშ პროვინციეფს. ნოღა არნემიშ ხოლოს გიშმურს წყარმალუ ნიდერ-რაინიშე. ინაკათუ ეისელმერიშ ტობას. სიგინძა 113 კმ.
სან-პაოლო-ფუორი-ლე-მურა
სან-პაოლო-ფუორი-ლე-მურა (Basilica Papale di San Paolo fuori le Mura - წიმინდე პავლეშ ბაზილიკა კიდალეფს გალე) — ჯვეში რომიშ პერიოდის ეკლესია, ართ-ართი რომს დვალირ პაპიშ ოთხ თარ ბაზილიკაშე: წიმინდე იოანეშ ლუთერანული ეკლესია, სანტა-მარია-მაჯორეშ ბაზილიკა დო წიმინდე პეტრეშ ბაზილიკა.
ბაზილიკა რომიშ იმპერატორ კონსტანტინე I-ქ დარსხუ თი აბანს, სოდეთ წიმინდე პეტრე რდჷ დასაფულებური დო სოდეთ წიმინდანიშ გემაჸვენჯეფშე მემორიალი რდჷ ერხინილი. პირველი ნოდგჷმი 370 წანას ეკიდჷ ვალენტინიანე I-ქ.
X ოშწანურას, ბაზილიკა კლუნისკარ ბერეფს გეგნოჩეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ეკლესიეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი იტალიას
ბრაზილიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული
მოჩამილი რე ბრაზილიაშ ერუანული პარკეფიშ ერკებული:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრაზილიაშ ერუანული პარკეფი
გვარობა
გვარობა (ლათ. species) — თელი ორგანიზმეფიშ ბიოლოგიური სისტემატიკაშ ჯინჯიერი სტრუქტურული ართული. გვარობა თიჯგურა ორგანიზმეფიშ ართიანობა რე, ნამუეფით ძალამს გჷნა ართიანს დინახალენ დო გალენ ანატომიათ, რინაშ ნერით, გოფაჩუაშ არეალით, დიარათ დო თ. უ. თინეფი აკისქუნა თი ბუნაშ შხვა ინდივიდეფს დო ირზენა ჸოფიერი გეჸვენჯის. არძა ჩხოლარული, ვარდა ჩანარული ორგანიზმი ორხველჷ გარკვიულ ბუნას.
სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა კატეგორია:მენცარობეფიშ სისტემატიკა კატეგორია:ევოლუცია კატეგორია:ტაქსონომია
ფრანზ დრამეჰი
ფრანზ ალჰუსეინ დრამეჰი (Franz Alhusaine Drameh; დ. 5 ღურთუთა, 1982, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისარი არტისტი. თიში ოფილმე დებიუტიქ იჸუ კლინტ ისტვიდიშ ფანტასტიკურ დრამას ათაქი უკული. თიქ უკული გიმორჩქინდჷ ბრიტანულ ფილმის გენთხაფა კორპუსის დო 2014 წანაშ ბლოქბასტერს მუმალ ბორჯიშ ხურგას. თიშ უკული The CW-შ ტელესერიალეფს ვალს დო ჭუმანიშ ლეგენდეფს, მუჭოთ ჯეფერსონ ჯექსონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1993 კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
ჯვ. წ. 853
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 853 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პრინც გუსტავ-ადოლფიშ ზუღა
პრინც გუსტავ ადოლფიშ ზუღა (Prince Gustav Adolf Sea) — ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ კოკეფშქაფონი ზუღა კანადაშ არქტიკულ არქიპელაგის. ბჟადალშე გოხურგელი რე კოკეფით ბორდენით დო მაკენზი-კინგით, ბჟაეიოლშე — ელეფ-რინგნესით, ობჟათეშე — ლაფიდიშ კოკით. ჯოხო გიოდჷ ოტო სვერდრუპქ მუში ექსპედიციაშ ბორჯის, შვედეთიშ პრინციშ — გუსტავ-ადოლფიშ (მუმალს მუჭოთ მაფა გუსტავ VI) პატიოცემელო, 1902 წანას.
სქოლიო
კატეგორია:ოორუე ჸინჩამი ოკიანეშ ზუღეფი
ბუტემბო
ბუტემბო (Butembo) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ოორუე კივუშ პროვინციას. ზუღაშ დონეშე 1381 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
2053
დღახუეფი
კატეგორია:
არიალეფი
არიალეფი, ვარდა არიედი — ინდოევროპული (პროტოინდოირანული) ბუნაშ ერეფიშ ჯოხოდვალა, ნამუეფით ბრინჯაოშ ხანას ოხორანდეს ევრაზიაშ სტეპეფიშ ტერიტორიას დო უკულ ჩქინ წანეფიშეჭარუაშახ მაჟირა ვითოშწანურას გჷნიხორეს ირანშა დო ინდოეთშა.
ტერმინიშ გოჭყაფა
ტერმინი მოურს სანსკრიტული დო ირანული ზიტყვა ari-–შე (arya|arya-, ārya-). კინ მუ ზიტყვა ირანი ეტიმოლოგიურო მერსხილი რე არიალეფიშ ჯოხოდვალაწკჷმა.
ტერმინ "არიალეფქ" ევროპალ მენცარეფიშ ნახანდეფს გიშარჩქინდჷ მა–19 ოშწანურაშ ბოლო ნაანთხალს. კინ თი პერიოდშე ტერმინი ელუზჷმეს ევროპულ ერეფს, თიშ უკულ მუთ მა–19 ოშწანურაშ დაჭყაფუს მენცარულო დედასურუ ინდოევროპული ნინეფიშ გენეტიკურ ართიანობაქ.
ფართოთ რე გოფაჩილი ჩილათირი არზი თიშ გეშა, ნამჷ-და ითამ ტერმინქ აკიქიმინჷ ნაცისტური გერმანიაშ იდეოლოგეფიშით.
ამდღანერ დღას მენცარობას არძა ინდოევროპულ ერეფწკჷმა ტერმინი "არიული" ვა გჷმირინუაფუ. ინდოევროპული ნინეფიშ მოჯგირე ბუნას, ნამუშათ მიშმურს ინდური ნინეფი (სანსკრიტი, ჰინდი, ბენგალი, გუჯარათი), თაშნეშე ჩაჩანეფიშ ნინა ჯოხო ინდოარიული ნინეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
ლოუნიშ რაიონი
ხომუტოვი (ჩეხ. Okres Chomutov) — რაიონი უსტეციშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ბლანსკო. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 935,3 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 125 231 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 134 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
საქორთუოშ ოშურიელე მახარებელი
საქორთუოშ ოშურილე მახარებელი (ქორთ. საქართველოს სასულიერო მახარობელი) მაართა ქორთული სპეციალური ოხვამერზიტყვიერი დო ოხვამური ირთუთიერი ჟურნალი. გიშმეშჷ ქართის 1864-1868 წანეფს. რედაქტორი-გჷშმაშკუმალარი რდჷ გ. ხელიძე. ჟურნალს ბეშტელი რე მუჭოთ ოხვამური მასალა, თეშ ორიგინალური დო თანგილი ლიტერატურა, თაშნეშე ისტორიული ნაწარმებეფი. ირი ნომერს ეკოჸუნდჷ გეძინელობა რუსული ნინაშა ხასჷლეფიშ ნუმერაციათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჟურნალეფი კატეგორია:ქორთულნინამი ჟურნალეფი
სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფი
სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფი (Saint Vincent and the Grenadines) — ზოხორინელი სახენწჷფო კარიბიშ ზუღას, ქიანა ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათური რე. ტერიტორია აკმოდირთუ სენტ-ვინსეტიშ დო გრენადინეფიშ 32 მორჩილი კოკიშე (მიშმურს მორჩილი ანტილიშ კოკეფიშ აკოდგინალუაშა). ფართობი — 389 კმ². მახორობა — 118 ვთ. კოჩი (2008). ქიანაშ ნანანოღა — კინგსტაუნი.
კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფიი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
წყარგელაფუ
წყარგელაფუეფი თარო წყარმალუეფიშ ჟილენი ნორთის წჷმიქიმინუაფჷ. თიჯგურა აბანეფს, სოდე კალაპოტი ინწრო დო ტომბა რე. მუჟამსჷთ წყარმალუ მეურს თარო ქანეფს, ეროზია მუთმოხვადუ ელაზჷმაფათ რჩქალი ტემპით, თიწკჷმა, მუჟამსჷთ მალობაშ გიმენი ნორთის ეროზიას უმოსი ჩქარი ტემპეფი უღუ. წყარმალუ წყარგელაფუშე გელაფაშ ბორჯის სიჩქარას ეთმეკორობუნს დო უმოსო აკმოფაჩჷნს კალაპოტის, თაშნეშე წყარგელაფუშ გიმე აკოქიმინელი წყარმართუ უძინანს ეროზიაშ შედეგის. თენა იჭანუანს წყარგელაფუშ გოტომბაფას დო გელაფაშ ოდუდეწკჷმა დოშორაფაშ ძინას.
thumb|center|800px| [[იგუასუ (წყარგელაფუ)|იგუასუშ წყარგელაფუ წყარმალუ პარანას (არგენტინა/ბრაზილია) ]]
სქოლიო
კატეგორია:წყარი
სისტემატიკა
სისტემატიკა — ბიოლოგიაშ დარგი, ნამუთ აკმიგურუანს თელი ორგანიზმეფიშ სისტემატიკას; აბუნენს თინეფს ართიანწკჷმა გჷრაფა-გინორთიშ მეჯინათ დო ათე ოსხირშა ეიონწყუნს თელი ორგანიზმეფიშ სისტემას. ორთული სისტემა გუმოხანტუნს მოჯგირულ რცხუს თინეფ შქას, გორჩქინელს თინეფიშ ევოლუციური გოვითარაფაშ პროცესის. თინა დიხაუჩას ამდღარშო არსებულ დო ეშალაფირ ორგანიზმეფს ეჭარუნს დო ჯოხოდვალობას არზენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა კატეგორია:მენცარული კლასიფიკაციეფი
კუსკოკუიმი
კუსკოკუიმი (ინგლ. Kuskokwim River) რე წყარმალუ ააშს, ალასკას. წყარმალუ კუსკოკუიმი იჭყაფჷ წყარმალუეფიშ ოორუე კუსკოკუიმიშ დო ობჟათე კუსკოკუიმიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ კუსკოკუიმიშ ჸუჯის (ბერინგიშ ზუღა). კუსკოკუიმიშ სიგჷნძა რე 1,130 კმ. ღანჩოშ ფართობი 120,000 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ალასკაშ წყარმალუეფი
სინგლი
მუსიკას სინგლი რე ართი ვარ-და უმოსი გინორთელი ტრეკეფიშ მორჩილი გოჸაშ დინნაჭარა. თიქ დუდიშული გიმოჩამას ანდა შხვადოშხვა ფორმატის შილებე გჷშართასჷნ.
ჯვ. წ. 854
ნაღურა
კატეგორია:
გუდაური
მინი|350px|გუდაური ზოთონჯის გუდაური — ოგვალე-ოთხილამურე კურორტი საქორთუოს, ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტის, კავკაციაშ ობჟათე ლაკადას, ქართიშე 120 კმ-იშ მოჩილათას, ზუღაშ დონეშე 2196 მ სიმაღალას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს 54 ადამიერი ოხორანს.
ოთხილამურე სეზონი ქირსეთუთაშე პირელშახ იგჷნძორებჷ. კურორტიშ პოპულარობა არხომადვალი საქორთუოშ ოურდუმე რზაქ გოპიჯჷ. კურორტიშ მაართა მოთხილამურეეფი ხელუანურო აკოქიმინელი ეიოკინალეფით რგებულენდეს დო გვალას გიმორსიალაფარო ავტომობილიშ ჯალამბარიშ ('ლებიოდკაშ') მეშქაშობათ ეშმიშეს.
მაართა მონწყილი სასუმარექ გუდაურს 1988 წანას აკიგჷ (დუდმაართაშე სასუმარე „მარკო პოლო“, ასე „გუდაური“). კინ თი პერიოდის ავსტრიული კომპანია Doppelmayr-იშით აკიგჷ ობაგირე რზაქ, ნამუქჷთ გოპიჯჷ კურორტიშ უკულიანი გოვითარაფა. ასეშო ქიმინჯენს სუმი დო ოთხ აბანამ ეიოკინალეფს მოთხილამურეეფი 2000 მეტრაშე 3006 მ. სიმაღალაშა (გვალა კუდეფშა) დო 3270 მ. სიმაღალაშა (გვალა საძელეშა) ეშაჸუნს. ასე გვალო 5 ეიოკინალი ფუნქციონირენს. ოთხილამურე ტრასეფიშ საართე სიგჷნძა 16 კმ-ს აკმადგინანს.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ კურორტეფი კატეგორია:ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
6 კვირკვე
6 კვირკვე რე გრიგორიანული კალენდარიშ 187-ა დღა (ნარკი წანეფს — 188-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
დღაშ მონახვამილეფი
1957 - ჯონ  ლენონქ   დო  პოლ  მაკარტნიქ   გეჩინებაფეს  ართმაჟირა.
მაჰაჯანაპადეფი
220პქ|მინიატიურა|ანტიკური ინდოეთი. მაჰაჯანაპადეფი მაჰაჯანაპადეფი (სანსკრიტულ ნოთანგის:„კაბეტი ქიანეფი“)   — ბუდისტურ წყუეფს თაშ ჯოხოდჷ ინდოეთიშ ოორუე დო ოორუე-ბჟადალ ქიანეფს.
მაჰაჯანაპადეფიშ ჩინება მოურს „ჯანაპადშე“ – თაშ ჯოხოდჷ ტომეფიშ ტერიტორიას ჯვ. წ. 600-ანი წანეფშე, ნამუეფქჷთ უკულ აკიართიანეს ტომეფიშ რსხუეფო.
ბუდისტური წყუეფი ოშინუანა 16 მაჰაჯანაპადის – ბუდაშ დაბადებაშახ რინელ ქიანეფს.
ანგუტარა-ნიკაიას მოჸუნს გეჸვენჯი ერკებული:
ჩულა-ნირდეშა თე ერკებულს გეთმუძინანს სახენწჷფო კალინგას.
თეშნერ ერკებულს ონდეთ გინორთელს მუთმოჭირინუანა ჯაინისტური წყუეფი ხოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაჰაჯანაპადეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ისტორია
არტურ ეშკინი
არტურ ეშკინი (ინგლ. Arthur Ashkin; დ. 2 ეკენია, 1922, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი — ღ. 21 ეკენია, 2020, რამსონი, ნიუ-ჯერსი) — ამერიკალი ფიზიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიკას, ოპტიკური პინცეტიშ გჷმაგონებელი.
ბიოგრაფია
არტურ ეშკინქ დებადჷ 1922 წანაშ 2 ეკენიას, ბრუკლინს, ნიუ-იორკის, უკრაინალი ურიეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის დო კორნელიშ უნივერსიტეტის. კორნელიშ უნივერსიტეტის, უილიამ ვუდვორდიშ ხემანჯღვერობათ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ბელიშ ლაბორატორიას დო ამერიკულ კომპანიას Lucent Technologies-ის. 40 წანა იმუშუ ბელიშ ლაბორატორიას, გურაფულენდჷ ექსპერიმენტალურ ფიზიკაშ შხვადოშხვა დარგეფს, რდჷ 47 პატენტიშ ავტორი. 1984 წანას ერჩის ინჟინერიაშ ერუანულ აკადემიაშ დო 1996 წანას მენცარობაშ ერუანულ აკადემიაშ მაკათურო. არტურ ეშკინი ჩინებულ რე მუჭოთ ოპტიკური პინცეტიშ გჷმაგონებელი. 2018 წანაშ 2 გჷმათუთას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის. პენსიაშა ულაშ უკულ ხოლო მუშენდ მუშ ჸუდეშ ლაბორატორიას. ღურჷ 2020 წანაშ 21 ეკენიას, რამსონს, ნიუ-ჯერსის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1922 კატეგორია:ნაღურა 2020
კიარა რენე
კიარა რენე ჰარპერი (Ciara Renée Harper; დ. 19 გიმათუთა, 1990, პენსილვანია, ააშ) უჯგუშო ჩინებული მუჭოთ კიარა რენე — ამერიკალი არტისტი, მობირე დო მუსიკოსი. თინა ჩინებული რე ბროდვეის მუშ როლით დიდი ჩხომი. თიქ დიჭყჷ კენდრა სანდერსიშ როლიშ ლაჸაფი The CW-შ სერიალეფს ჭუმანიშ ლეგენდეფს, ვალს, საგანს მუჭოთ გეძინელი სერიეფს.
მოსტიშ რაიონი
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
აპულია
აპულია (ბერძენულშე Ἀπουλία; Puglia) — რეგიონი იტალიას, ნამუთ ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ. რეგიონს ბჟაეიოლშე უხურგანს ადრიატიკაშ ზუღა, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — იონიაშ ზუღა, ობჟათეშე — ოტრანტოშ საროტი დო ჸუჯი. რეგიონიშ უძგალაში ობჟათე ნორთშა სალენტოშ ჩქონი უჯოხონა, ნამუთ „ჩექმაშ“ ფრომაშ იტალიაშ ქურს წჷმარინუანს. რეგიონიშ ფართობი — 19 345 კმ² რე, მახორობა — 4 012 310 ადამიერს აკმადგინანს (2019). აპულიას ოორუეშე მოლიზეშ რეგიონი უხურგანს, ბჟადალშე — კამპანია, ობჟათე-ბჟადალშე — ბაზილიკატა. რეგიონშმანგას, იონიაშ ზუღაშ მელე, იდვალუაფუ საბერძნეთი დო ალბანეთი.
აპულია ოფუტე-ომეურნე რეგიონი რე, სოდე მოჸუნა ხილი დო ღვინი. რეგიონიშ ონიშოლეფი თაშნეშე ალბანეთის ონინალჷ.
ადმინისტრაციული დორთუალა
აპულიაშ რეგიონი ადმინისტრაციულო 6 პროვინციათ ირთჷ:
მინი|მარცხნივ|250პქ|აპულიაშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
აპულია
ბოიამაშ წუარგელაფუ
ბოიომაშ წყარგელაფუ (Boyoma Falls, 1983 წანაშახ ჯოხოდჷ სტენლიშ წყარგელაფუ) — შკვითი წყარგელაფუ თარო წყარმალუ ლუალაბას, ნამუეფით ართიანშე გიშართილი რე ლუბრმათ. იდვალუაფუ ცენტრალურ კონგოს. წყარგელაფუეფი გინოზჷნდილი რე დოხოლ. 100 კილომეტრის ნოღეფიშ — უბუნდუშ დო კისანგანიშ შქას. საართო გელაფა აკმადგინანს დოხოლაფირო 60 მეტრის. სიგანა 730 მეტრის ონჭჷ. წყარიშ ხარჯი აკმადგინანს დოხოლაფირო 17 000 მ³/წმ, დო თე მაძირაფალით წყარგელაფუეფი მიშმულა გინესიშ რეკორდეფიშ წინგშა. მოსოფელიშ ართი-ართი უდიდაში წყარგინოლაფუ რე. წყარგელაფუ იფაჩუ თაშნეშე წყარმალუ კონგოს. ბოიომაშ წყარგელაფუშ ელმოლს გინმურს რკინაშარაშ ღოზი, ნამუთ აკმაართიანენს უბუნდუშ დო კისანგანიშ ოწყარმალუე ონიშოლეფს. 1983 წანაშახ თიში მაართამემაგრუშ — ჰენრი მორტონ სტენლიშ პატიოცემელო ჯოხოდჷ სტენლიშ წყარგელაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ წყარგელაფუეფი
ჯვ. წ. 855
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 855 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჭიჭე მისური (ოორუე დაკოტა)
ჭიჭე მისური (ინგლ. Little Missouri River) რე წყარმალუ ააშს, ვაიომინგიშ, მონტანაშ, ობჟათე დაკოტაშ დო ოორუე დაკოტაშ შტატეფს. წყარმალუ ჭიჭე მისურიშ სიგჷნძა რე 900 კმ. ღანჩოშ ფართობი 21,500 კვ.კმ. ინაკათუ წყარმალუ მისურის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:მისურიშ ნადუეფი
სუნე ბერგსტრიომი
კარლ სუნე დეტლოფ ბერგსტრიომი (შვედ. Karl Sune Detlof Bergström; დ. 10 ღურთუთა, 1916, სტოკჰოლმი, შვედეთი — ღ. 15 მარაშინათუთა, 2004, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ბიოქიმიკოსი, პროსტაგლანდინეფიშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1982 წანას. პრემია მიპალუ ბენგტ სამუელსონი დო ჯონ ვეინიწკჷმა ართო. ბერგსტრიომი გურაფულენდჷ სტოკჰოლმიშ უნივერსიტეტის. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1972 წანას გინოჩეს გაირდნერიშ ფონდიშ პრემია, 1977 წანას კამერონიშ პრემია. 1975 წანას ბერგსტრიომის კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიქ გინოჩჷ ლუიზა გროს-ჰორვიციშ პრემია. 1965 წანაშე ბერგსტრიომი რდჷ შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ დო შვედეთიშ ინჟინერული მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ მაკათური. 1985 წანაშე ბერგსტრიომი რდჷ პაპიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. ბერგსტრიომი 1983 წანაშე რდჷ შვედეთიშ მენცარობეფიშ ომაფე აკადემიაშ პრეზიდენტი დო 1975-1987 წანეფს ნობელიშ ფონდიშ დირექტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვედეფი კატეგორია:შვედი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:შვედი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1916 კატეგორია:ნაღურა 2004
საქორთუოშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი
საქორთუოშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი — საქორთუოშ ოურდუმე ნძალეფიშ თარი დო ვაოლჷმე დგომარობას აკა ოურდუმე ორგანიზაცია, ნამუშ დოშანილობა რე საქორთუოშ ზოხორინალაშ, სუვერენიტეტიშ დო ტერიტორიული ნთელუანობაშ თხილუა, თეწჷკუმა ართო საქორთუოშე ნაკისრებჷ ოერეფშქაშე ვალდვალეფიშ სრულება. სახენწჷფო მართუაშ ორგანოე საქორთუოშ დუდთხილუაშ სამინისტრო დო ოპერატიული მართუაშ - გენერალური შტაბი. საქორთუოშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი აკმოდირთუ ოსქირონე ჯარეფშე. აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რეზერვს აყალიბენს დო ორგანიზაციას უწენს საქორთუოშ ერუანული გვარდია.
საქორთუოშ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ მუდანობა ითანჯუაფუ საქორთუოშ კანონით „საქორთუოშ ოურდუმე ნძალეფიშ მუდანობაშ დანტკიცებაშ გეშა“. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ქიანაშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს ირიცხებუდჷ 37000 შახ ოურდუმე მოინალე. ოსქირონე ჯარეფი (35000), ოურდუმე-ოჰეერე ნძალეფი (1300), ოურდუმე-ოზუღე ნძალეფი (400). რეზერვს ირიცხებუდჷ 60000 ადამიერი.
2012 წანაშო საქორთუოშ ოურდუმე ნძალეფიშ მუდანობა (ოურდუმე მაინალეფიშ შტატი) გოთანჯილიე ვა უმენტაშ 37000 კოჩიშე.
აკონჯარაფა
thumb|ოპერაციეფს 1991 წანაშე. საქორთუოშ აკოანჯარაფა
აარონ კლუგი
სერ აარონ კლუგი (ინგლ. Sir Aaron Klug; დ. 11 მარაშინათუთა, 1926, ჟელვა, ლიეტუვა — ღ. 20 გერგობათუთა, 2018, კემბრიჯი, ინგლისი) — ლიეტუვას დაბადებული ინგლისარი ბიოფიზიკოსი დო ქიმიკოსი, კრისტალოგრაფიულ-ელექტრონული მიკროსკოპიაშ გოვითარაფაშ დო ნუკლეინიშ ბჟე-ცილური კომპლექსიშ სტრუქტურაშ რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1982 წანას.
ბიოგრაფია
აარონ კლუგიქ დებადჷ 1926 წანაშ 11 მარაშინათუთას, ლიეტუვაშ ნოღა ჟელვას, ურიეფიშ ფანიას. კლუგეეფიშ ფანიაქ 1928 წანას ოცხოვრებშა ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშა გეგნორთჷ. აარონი გურაფულენდჷ დურბანიშ სკოლას. აარონქ ჸათე პერიოდის წეკითხჷ ამერიკალი მიკრობიოლოგიშ პოლ დე კრაიფიშ წინგი Microbe Hunters დო ბაღანობაშე მიკრობიოლოგიათ დეინტერესჷ. მალას მიკრობიოლოგიაშ გურაფა ქიდიჭყჷ, მარა უკულ მიოტუ დო ფიზიკაშ დო მათემატიკაშ გურაფაშა გინილჷ. აარონ კლუგიქ ვიტვატერსრანდიშ უნივერსიტეტის მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კეიპტაუნიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ მაგისტრიშ ხარისხი ფიზიკას. კეიპტაუნიშ უნივერსიტეტიშ უკულ აარონ კლუგიქ გურაფა გაგინძორჷ ბრიტანეთის, კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია 1953 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ კლუგიქ მუშობა ქიდიჭყჷ ბირკბეკიშ კოლეჯის, სოდეთ მუშენდჷ კრისტალოგრაფიშ ჯონ დესმონდ ბერნალიშ ლაბორატორიას, შინელი ვირუსოლოგი როზალინდ ფრანკლინიწკჷმა. 1962 წანას კლუგიქ ომუშებშა გეგნორთჷ მოლეკულური ბიოლოგიაშ ლაბორატორიაშა. ჸათაქ კლუგიქ გიმირინუ რენტგენოსტრუქტურული ანალიზიშ, მიკროსკოპიაშ დო სტრუქტურული მოდელირაფაშ მეთოდეფი კრისტალოგრაფიულ-ელექტრონული მიკროსკოპიაშ გოვითარაფაშო. 1962 წანას კლუგიქ ომუშებშა გინილჷ კემბრიჯიშ პიტერჰაუსიშ კოლეჯიშა. 1986-1996 წანეფს აარონ კლუგი რდჷ მოლეკულური ბიოლოგიაშ ლაბორატორიაშ დირექტორი, კემბრიჯის. ართ პერიოდის კლუგი მუშენდჷ სკრიპსიშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტის ხოლო. კლუგი რდჷ შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1969 წანაშე კლუგი რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური, 1984 წანაშე ამერიკაშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური, 1995-2000 წანეფს რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ პრეზიდენტი. 1981 წანას კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიქ კლუგის გეგნოჩჷ ლუიზა გროს-ჰორვიციშ პრემია. 2005 წანას ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტიქ კლუგის გინოჩუ პრესტიჟული მაპუნგუბვეშ ორდენი. 1982 წანას კლუგიქ მიპალუ ნობელიშ პრემია, 1985 წანას კოპლიშ მენდალი. 1988 წანას გინოჩეს რაინდიშ ტიტული. აარონ კლუგიშ ჯოხონობაშ რე სტრუქტურული ბიოლოგიაშ ცენტრი ბენ-გურიონიშ ჯოხონობაშ უნივერსიტეტის, ისრაელს. აარონ კლუგიქ ღურუ 2018 წანაშ 20 გერგობათუთას, კემბრიჯის, 92 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1926 კატეგორია:ნაღურა 2018
ფარავანი (ტობა)
ფარავანი — ვულკანურ-ტექტონიკური ტიპიშ ტობა ობჟათე საქორთუოს,(ნინოწმინდაშ მუნიციპალიტეტი). აშახვილჷ აბულ-სამსარიშ ქჷნდჷრს დო ჯავახეთიშ ქჷნდჷრეფს შქას დვალირ ქვაბულს, ზ. დ. 2073 მეტრაშ სიმაღალას. ფარავანიშ ტობაშ სარკეშ ფართობი რე 37,5 კმ², ინმალი წყარეფიშ არეთ – 234 კმ². ტობაშ მაქსიმალური სიტომბა – 3,3 მ, ოშქაშე – 2,2, მ. წყარიშ მოცულობა 91 მილიონი კუბური მეტრა. წყარიშ დონე არძაშე დაბალი რე გჷმათუთა-გერგობათუთას, არძაშე მაღალი მესი-მანგის. ტობა გოჸინილი რე ზოთონჯის, ჸინიშ სიფსქა რე 47-73 სმ შქას. ირდუ დიხაშთუდონი, თირიშ დო ჭვემაშ წყარით.
აკათუ ჭიჭე წყარმალუეფი: შაორი, საბადოსწყალი, როდიონოვსკისწყალი დო მუდგაზმარენი პერიოდული ნადუ. ტობაშ ობჟათე ნორთიშე ოდუდეს ეჭოფუნს წყარმალუ ფარავანი, ნამუთ მტკვარს აკათუ მარძგვან განშე. ტობა პოპულარული რე მეჩხომეეფშო. წყარი ლიგე რე (80 მგ/ლ). დიდარი რე ჩხომით (ხრამული, კალმახა, ნაფოტა, კობრა, ჭაფალა დო შხვ.).
ფარავანიშ ტობაშ მუკი-მუკის რე ოფუტეეფი: ფოკა, ვლადიმიროვკა, ტამბოვკა, როდიონოვკა დო ასფარა.
ლიტერატურა
აფხაზავა ი., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 10, ხასჷლა 221, ქართი, 1986 წანა.
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ტობეფი
ჯულიუს აქსელროდი
ჯულიუს აქსელროდი (ინგლ. Julius Axelrod; დ. 30 მესი, 1912, ნიუ-იორკი — ღ. 29 ქირსეთუთა, 2004, ბეტესდა, მერილენდი) — ამერიკალი ბიოქიმიკოსი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის (1970).
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1912 კატეგორია:ნაღურა 2004
რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი
რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი (ინგლ. Richard Laurence Millington Synge; დ. 28 გჷმათუთა, 1914, ლივერპული, ინგლისი — ღ. 18 მარაშინათუთა, 1994, ნორვიჩი, ინგლისი) — ინგლისარი ბიოქიმიკოსი, გინართი ქრომატოგრაფიაშ გჷმმოგონებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1952 წანას. რიჩარდ სინგიქ პრემია მიპალუ არჩერ მარტინიწკჷმა ართო.
რიჩარდ სინგი გურაფულენდჷ ქიმიას ვინჩესტერიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ კემბრიჯიშ ტრინიტი-კოლეჯის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. 1940-იან წანეფს გეჩინებაფუ არჩერ მარტინი დო თიწკჷმა ართო აკიმუშუ გინართი ქრომატოგრაფიაშ ტექნიკა, ნამუსჷთ რევოლუციური შანულობა უღუდჷ ანალიზური ქიმიაშო. 1942-1948 წანეფს ირკვიენდჷ გრამიციდინიშ პეპტიდეფს. ჸათე რკვიებეფი უკულიან პერიოდის გიმირინუ ფრედერიკ სენგერიქ, ნამუქჷთ დადგინჷ ინსულინიშ სტრუქტურა.
რიჩარდ სინგიქ 1950 წანას გიშაგორილქ იჸუ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათურო. სინგი რდჷ ბჟაეიოლი ინგლისიშ უნივერსიტეტიშ (1977) დო უფსალაშ უნივერსიტეტიშ (1980) საპატიო დოქტორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
როზო
როზო (Roseau, Kwéyòl: Wozeau) — დომინიკაშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა. თაქ ოხორანს 16 571 ადამიერი (2020 წანა), თენა რე მორჩილი ურბანული ხორუა. როზო ეშახე სენტ-ჯორჯიშ ოლქის, ნანანოღაშ ბჟადალი ნორთი იდვალუაფჷ კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯიშ ღოზის, როზოს მეურს წყარმალუ როზო. ნოღას უჯვეშაში ბორჯიშე ოხორანდეს კარიბული ეთნიკური ბუნაშ წჷმმარინაფალეფი.
სქოლიო
კატეგორია:დომინიკაშ ნოღეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
პაოლო სოლერი
პაოლო სოლერი (დ. 21 მანგი, 1919, ტურინი) — იტალიარი-ამერიკალი არქიტექტორი, შანულამი თია აფუ მიშნაღელი ნოღაგეგმარაფას დო დიზაინს ექსპერიმენტულობას დ კვლიასთიში დუნარცხუეფიე არკოსანტი დო კოსანტიშ ფონტი. კოსანტი დოინალაფირი პროფესორიე არიზონაშ ოშტატე უნივერსიტეტიშ არქიტექტურაშ კოლეჯის. 2006 წანას ეჭოფილი აფუ ერუანული დიზაინიშ ჯილდო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი არქიტექტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1919
ლიბერია
ლიბერია (Liberia ), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ლიბერიაშ რესპუბლიკა (Republic of Liberia) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას, ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის. ლიბერიას ბჟადალშე უხურგანს სიერა-ლეონე, ოორუეშე - გვინეა, ბჟაეიოლშე - კოტ-დ’ივუარი. ქიანაშ ფართობი - 111,369 კმ², მახორობა 4 მილიონშე უმოსი (2015). ლიბერიაშ ოფიციალური ნინა რე ინგლისური, მარა ინგლისურიშ მოხ, ხოლო ეჩდოვითშა აკანურ ნინაშა რაგადანა. ქიანაშ წყარპიჯიშ ღოზიშ უმენტაში ნორთი მანგროშ ტყალეფით რე ფორილი, კინე თე ბორჯიშო ქიანაშ დინოხოლენი მერკეთ დოხორელი აკანეფი აკმოდირთუ ღილე ტყალეფშე, სოდე სქირე ოცალარ-ოდიარე გაბარეფი იდვალუაფუ. კლიმატი ჩხე დო ეკვატორული რე, მესი-გჷმათუთა პერიოდის რე ჭვემაშ სეზონი, მუჟამსჷთ გჷნმურს ნოლექეფიშ შანულამი მუდანობა, შხვა თუთეფიშ გოძვენას ჰარმატანული ბორიეფი უჩქუ. ლიბერია თაშნეშე იკენს ჟილენი გვინეაშ ტყალეფიშ ჟარნეჩ პროცენტის.
ლიბერია, ნამუთ „დუდიშულაშ დიხას“ შანენს, მუჭოთ ზოხორინელი სახენწჷფო, გოდუდიშულაფირი დო გოტებული აფრიკალი ნეგრეფქ დარსხუეს.
ლიბერია — ბჟადალი აფრიკაშ არძაშე ღარჷბი ქიანა რე დო მოსოფელს მასუმა აბანი უკებჷ თე მაძირაფალით. თეშ მოხ, ლიბერიას უმუშელობაშ დონე აკმადგინანს - მახორობაშ 85%. უმუშელობაშ თეჯგურა დონე, ართ-ართი მაღალი რე მოსოფელს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ინდ-განგიშ რზენი
220px|მინიატიურა|ინდ-განგიშ რზენი 220px|მინიატიურა|ინდ-განგიშ რზენიშ ბჟაეიოლი ნორთი. ბენგალიშ ჸუჯიშ წყარპიჯი. ინდ-განგიშ რზენი (ბენგ. সিন্ধু-গাঙ্গেয় সমভূমি) — რზენი, ნამუთ იდვალუაფუ ინდოეთიშ, პაკისტანიშ დპ ბანგლადეშიშ ტერიტორიეფს, ოორუეშე ჰიმალაიშ გვალეფს დო ობჟათეშე დეკანიშ გაბარიშ შქას. თიში სიგჷრძა აკმადგინანს დოხოლაფირო 3 000 კმ.,სიგანა — 250-300 კმ. წჷმარინუანს მოსოფელიშ ცივილიზაციაშ ართ-ართ უჯვეშაშ ცენტრის.
2054
დღახუეფი
კატეგორია:
ინდ-განგიშ რზენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:პაკისტანიშ გეოგრაფია კატეგორია:ბანგლადეშიშ გეოგრაფია
წყარმართუ
კატეგორია:წყარი კატეგორია:ორთაშობური მოლინეფი კატეგორია:ოშქურანჯი ორთაშობური მოლინეფი
ბერკელი
ბერკელი (Berkel; Berkel) — წყარმალუ ნიდერლანდეფს დო გერმანიას, ეისელიშ მარძგვან ნადუ. იჭყაფუ ნოღა ბილერბეკის, მიუნსტერიშ ხოლოს, ოორუე რაინ-ვესტფალიას, გიშმურს ნიდერლანდეფიშ პროვინცია გელდერლანდის დო ინაკათუ წყარმალუ ეისელს ნოღა ზიუტპენს. ბერკელი გიშმურს გერმანიაშ დო ნიდერლანდეფიშ შხვადოშხვა ნოღეფს. წყარმალუშ სიგინძა რე 114,6 კმ. აუზიშ ფართი 849 კვ.კმ.
კლადნო
კლადნო (Kladno) — სტატუტური ნოღა ჩეხეთის ცენტრალური ბოჰემიაშ აკანს, მუნიციპალიტეტი გოძინელი ხემანჭუაფათ დო კლადნოშ რაიონიშ ადმინიატრაციული ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტი
* კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ სტატუტური ნოღეფი კატეგორია:ცენტრალური ბოჰემიაშ აკანიშ ნოღეფი
ქართიშ გუბერნია
თირუა 1849 წანას
1849 წანაშ 9 მანგის ქართიშ გუბერნიაშე გეგშერთჷ ერევანიშ, ნახიჩევანიშ დო ალექსანდრაპოლიშ (ახალქალაქიშ განობაშ მოხ) მაზრეფქ, ნამუეფით აკიქიმინჷ ერევანიშ გუბერნიაქ.
1900 წანას ქართიშ გუბერნია აკმოდირთუდჷ:
ქართიშ, ახალქალაქიშ, ახალციხეშ, ბორჩალოშ, გორიშ, დუშეთიშ, სიღნაღიშ, თელავიშ, თიანეთიშ მაზრეფო დო ზაქათალაშ ოკრუგო. ფართობი 44607 კმ2, მახორობა 1.040943 ადამიერი. თაჸურეშე ნოღეფს (ზაქათალაშ ოკრუგიშ უმუშო) ოხორანდჷ 207294 ადამიერი (XX ოშწანურაშ დაჭყაფუშ მუნაჩემეფით). ერუანული აკოდგინალუა: ქორთუეფი, სომეხეფი, რუსეფი, აზერბაიჯანალეფი დო შხვა. ქართიშ გუბერნიაქ გეუქვუ 1917 წანას.
ჩანდრასეკარა ვენკატა რამანი
ჩანდრასეკარა ვენკატა რამანი (ტამ. சந்திரசேகர வெங்கடராமன், დ. 7 გერგობათუთა, 1888, ტირუჩირაპალი, ბრიტანეთიშ ინდოეთი — ღ. 21 გერგობათუთა, 1970, ბანგალორი, ინდოეთი) — ინდოარი ფიზიკოსი, სინთეშ კომბინაციური გოფაჩუაშ პრინციპიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა 1930 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის. ფენომენს, ნამუთ რამანიქ გიმირკვიუ რამანიშ ეფექტის უძახუნა. რამანიქ დებადჷ ტამილეფიშ ფანიას. გურაფულენდჷ მადრასიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მაგისტრიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა ომენცარე ინსტიტუტეფს. რამანიშ მაართა მენცარული რკვიება რდჷ სინთეშ დიფრაქციაშ გეშა. რამანი უმოსო მოღალენდჷ აკუსტიკაშ დო ოპტიკაშ დარგეფს. 1926 წანას რამანიქ დარსხუ ფიზიკაშ ინდური ჟურნალი. 1933 წანას რამანიქ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ბანგალორიშა გეგნორთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ მენცარობაშ ინდოეთიშ ინსტიტუტიშ დირექტორო. 1948 წანას რამანიქ დარსხუ რკვიებეფიშ ინსტიტუტი, სოდეთ ღურაშახ იმუშუ. რამანი რე შხვადოშხვა პრესტიჟული ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. რდჷ ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოარეფი კატეგორია:ინდოარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ტამილეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:ინდოარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1888 კატეგორია:ნაღურა 1970
ანტონიუ გუტერეში
ანტონიუ გუტერეში (António Manuel de Oliveira Guterres; დ. 30 პირელი 1949, ლისაბონი) — პორტუგალიარი პოლიტიკოსი. 1992-2002 წანეფს პორტუგალიაშ სოციალისტური პარტიაშ გენერალური მელამოსე. 1995-2002 წანეფს პორტუგალიაშ პრემიერ-მინისტრი. 1999-2002 წანეფს სოცინტერნიშ მადუდე. 2005 წანაშე გოეროშ უმაღალაში კომისარი თხოზინელეფიშ ოკითხეფს. 2016 წანაშ 7 პირელშე პოტუგალიაშ სახენწჷფო ელმაჩამალი. 2016 წანაშ 5 გჷმათუთას გჷმაცხადეს გომორძგვილო გოეროშ გენერალური მელამოსეშ გიშაგორუეფს.
ბიოგრაფია
ანტონიუ გუტერეშიქ დებადჷ ლისაბონს 1949 წანას. 1974 წანაშე დოკაფილი რე პოლიტიკური საქვარით. თიმ წანაშე თინა სოციალისტური პარტიაშ მაკათური რე. 1992 წანას პარტიაშ გენერალური მელამოსეთ გჷნირთჷ. 2005-2015 წანეფს გოეროშ უმაღალაში კომისარი რდჷ თხოზინელეფიშ ოკითხირეფს ..
ოდაბადური პორტუგალიურიშ მოხ, ესპანურ, ფრანგულ დო ინგლისურ ნინეფი ხოლო უჩქუ.
სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:გოეროშ გენერალური მელამოსეეფი
გემენა
გემენა (Gemena) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკას. ობჟათე უბანგიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 555 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
ტეპლიცეშ რაიონი
ხომუტოვი (ჩეხ. Okres Teplice) — რაიონი უსტეციშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე ტეპლიცე. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 469.27 კმ²-ს. 2009 წანაშ მუნაჩემეფით, რაიონიშ მახორობა აკმადგინანს 134,163 ადამიერს. მახორობაშ მეჭედალა კვადრატულ კილომეტრის აკმადგინანს 285.9 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი