cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მორდე
მორდე — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 3850 მ. ეგაფილი რე პალეოზოური გრანიტოიდეფით. იხასიათებუ ნივალური ლანდშაფტით. მიორსხუანს წყარმალუეფიშ საკენიშ (კოდორიშ სისტემა) დო ნენსკრაშ (ინგირიშ მარძგვანი ნადუ) უზუნქოლიშ ლეხერწკჷმა (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი).
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ჟული დრეიფუსი
ჯული დრეიფუსი (Julie Dreyfus დ. 24 ღურთუთა, 1966) — ფრანგი კინოარტისტი. წყარცალო რაგადანს ინგლისურო დო იაპონურო, მანგო, ჩინებულქ იჸუ იაპონიას ოტელევიზიე შოუეფს კათაფით. ალმახანდენდჷ რეჟისორ კვენტინ ტარანტინოწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1966
რამბუტანი
რამბუტანი (Nephelium lappaceum) — გუმნაღელამი ტროპიკული ჯა საპინდიშობურეფიშ ფანიაშე, ნამუშ ოდაბადე რე ობჟათე-ბჟაეიოლი აზია , ჩანარი თე რეგიონიშ ანდა ქიანას მოჸუნა.
სქოლიო
კატეგორია:საპონდიშობურეფი კატეგორია:ხილი
ოლტეცი
ოლტეცი (Olteț) — წყარმალუ რუმინეთის, წყარმალუ ოლტიშ ნადუ. სიგინძა 185 კმ, აუზიშ ფართი 2.663 კმ².
ბეთლემი (სანაკიშ მუნიციპალიტეტი)
ბეთლემი — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ სანაკიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ოდიშ-გურიაშ რზენს, წყარმალუ ტეხირიშ მარძგვან ძგას, წყარმალუ გურძემიშ მიშაკათაფუწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 140 მ სიმაღალას. სანაკშე მოჩილათერი რე 19 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 226 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:სანაკიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ვროცლავი
ვროცლავი (Wrocław ), Vratislav, გერ. ბრესლაუ (Breslau, Wrocłow, Brassel, Vratislavia, Wratislavia) — სილეზიაშ ნანანოღა, პოლონეთიშ ართ-ართი უშხუაში (მახორობაშ მეჯინათ ქიანას მაანთხა რე ვარშავაშ, კრაკოვიშ დო ლოძიშ უკული) დო არძაშე ჯვეში ნოღა რე, ნამუთ წყარმალუ ოდრაშ შქა მალობაშ ჟირხოლო წყარპიჯის იდვალუაფჷ, სილეზიაშ რზენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი კატეგორია:გერმანიაშ ჸოფილი ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
ჯვ. წ. 777
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 777 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ანკარა (წყარმალუ)
ანკარა (თურქ. Ankara Çayı) რე წყარმალუ თურქეთის, წყარმალუ საქარიაშ ნადუ. სიგჷნძა რე 140 კმ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი
კარელ ჩაპეკი
მინი|კარელ ჩაპეკი 200px|thumb|ჩაპეკიშ მონუმენტი, დუდიშალაშ მოედანი, პრაღა კარელ ჩაპეკი (Karel Čapek), (*9 ღურთუთა, 1890, მალე-სვატონიოვიცე ― † 25 ქირსეთუთა, 1938, პრაღა), XX ოშწანურაშ ჩეხი ჭარუ. მუში გუმნაგონი რე ზიტყვა "რობოტი", ნამუქჷთ მაართათ გორჩქინდჷ თიშ ნაწარმების R. U. R. (Rossum's Universal Robots). მაჟირა ნაწარმების, სალამანდრეფიშ ლჷმა, ჩაპეკი უჩა იუმორით ხანტჷნს მუში ჟამიშ გეოპოლიტიკას დო საციგანოთ ეთმიოჸოთანს ნაციონალ-სოციალიზმის. თეშ გეშა ჰიტლერქ ჩეხოსლოვაკიაშ ეჭოფუაშ მაართა დღალეფს გესტაპოს ქჷდავალჷ ჩაპეკიშ ჭოფუა, მარა თე ჟამიშო ჭარუ უკვე ართი წანაშ ღურელი რდჷ, თეშენი თიშ ჯიმას, ჟოზეფის მუხვადჷ საკონცენტრაციო ბანაკის შურდგჷმაშ თებაქ.
ბიოგრაფია
ჩაპეკიქ დებადჷ მალე-სვატონიოვიცის, ბოჰემიას. ოშქარი განათლება მიღჷ ნოღა ჰრადეც კრალოვეს, უკული ბრნოს, სოდგათ ანტიავსრტიულ წირეს ქაკათჷ. უკულნეშის გურაფას აგინძორენს პრაღას შარლიშ უნივერსიტეტის, ბერლინს ფრიდრიხ ვილჰელმიშ უნივერსიტეტის დო ბოლოს პარიზის სორბონს. 1915 წანას თხილუ დისერტაცია.
მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ჟამს თინა დემობილიზირებულიე ჯარშე სინთელეშ პრობლემეფიშ გეშა, მარა ლჷმა იშენით დიდი გოლინას ოხვამილუანს თიშა დო თიშ მოღალობაშა. 1917 წანას თინა რე გრაფ ლაზანსკიშ ბოშიშ მარდუალი, უკული ჟურნალისტო მუშენს შხვადოშხვა გაზეთეფს.
1925 - 1933 წანეფს ჩაპეკი ჩეხოსლოვაკიაშ პენ კლუბიშ პრეზიდენტიე.
1935 წანას 16 მარაშინათუთას ჩილო მოჸუნს მსახიობი ოლგა შეინპფლუგოვა, ნამუსჷთ 1920 წანაშე იჩინენს.
1939 წანას ნაცისტეფიშ ხეშე სუდეტეფიშ ანექსიას ჭარუ ძალამს წისაფულენს. თიში სინთელე იუფრაშებუ დო თიმ წანაშ 25 ქირსეთუთას პნევმონიათ დოღურუ პრაღას. ჩაპეკიშ გვარი გესტაფოშ ოღინჩალი პიროვნებეფიშ ერკებულს მასუმა რე, მართალიე თეშე ჭარუს ორდოშეიანი ღურა მიკატენს, მარა თიშ მანგიერო ტრაგიკული ბედი თიში ჯიმას ხვადუ ნორთო.
1924 წანას ჩაპეკიქ გჷმაბჟინუ სტატია მუშენ ვა ვორექ კომუნისტი, სოდგა ანტი-ტოტალიტარული მიკოჯინეფი დარჯაკუ, მუშ გურიშენით კომუნისტური რეჟიმი თის ვა ჭყოლოფუდუ.
მოქიმინჯალა
კარელ ჩაპეკი იუმორით ჭარჷნს ძალამ ბრელ თემაშა. თიში მოქიმინჯალა ჩინებულიე ხვალე რეალობაშ ზუსტი ეჭარუათ ვარინ, ჩეხური ნინაშ გეშა რკვიეფით ხოლო. ლიტერატურაშ ისტორიას ჩაპეკიქ გავითარჷ სამენცარო ფანტასტიკა დოჩილითაფირო ორდო, ვინდარო თე უკახალენი ზოხო ჟანრო დირცხუაფუდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხეფი კატეგორია:ჩეხი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1890 კატეგორია:ნაღურა 1938
ტრუტნოვიშ რაიონი
რესურსეფი ინტერნეტის
ტრუტნოვიშ ნოღეფიშ დო ოფუტეეფიშ ერკებული
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ვერაშ დეპარტამენტი
ვერაშ დეპარტამენტი (Departamento Vera) — დეპარტამენტი არგენტინას, სანტა-ფეშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 51 303 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 21 096 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ვერა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
სომეშულ-მიცი
სომეშულ-მიცი (Someșul Mic) — წყარმალუ რუმინეთის. სიგინძა 178 კმ, აუზიშ ფართი 3,773 კმ².
ვური
ვური (Voer) — წყარმალუ ბელგიას დო ნიდერლანდის. სიგჷნძა 12 კმ. წყარმალუ მაასიშ ნადუ. ოდუდე უღუ ბელგიას, ვურენიშ გოხოლუას (ლიმბურგიშ პროვინცია). ეისდენიშ გოხოლუას აკათუ წყარმალუ მაასის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ბელგიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი
მურუგანი
200px|thumb|მარცხნივ|მურუგანიშ 42.7 მეტრიანი ორქოშ ნაჭახნაკუ ბატუ, მალაიზია მურუგანი სკანდა, კარტიკეია (ტამილი: மு௫கன்) — ინდუისტური ღორონთი, შივაშ დო თიში ჩილიშ დურგაშ სკუა, ლჷმაშ ღორონთი.
არსებენს თიშ დაბადებაწჷმა მერსხილი მუსხირენი ართიანიშ გჷშმარიცხე ლეგენდა, ნამუთ თიშე რაგადანს, ნამჷ-და თე ღორონთის არიული სკანდა, კინე კარტიკეია დო დრავიდული მურუგანი ართ პიჯის აკიართიანჷ.
პარადოქსული რე, ნამჷ-და ლჷმაშ ღორონთიშ კულტი ობჟათე ინდოეთიშ შვიდობაშმოჸოროფე კათეფს ფართას რე გოფაჩლი (მოსოფელს თე რეგიონიშ ისტორიას დიდი ლჷმეფი ვა შუ).
კატეგორია:ინდუისტური ღორონთეფი კატეგორია:ლჷმაშ ღორონთეფი
რუსეთიშ ფედერალური სხუნუ
რუსეთიშ ფედერალური სხუნუ (ვაოფიციალურო თაშნეშე — СФ, Совфед, Сенат) —  რუსეთიშ პარლამენტიშ — ფედერალური კათუაშ პალატა.
ჯვ. წ. 778
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 778 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნაკრა (ჸალაიბონი)
ნაკრა (Донгузорун) — ჸალაიბონი შონეშ კავკაციონიშ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 3203 მ. ეგაფილი რე კამბრიულიშწოხოლენი კრისტალური ფიქალეფით. დჷმახასიათაფალი რე სუბნივალური ლანდშაფტი. ცალსაროტით მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ნაკრაშ (მესტიაშ მუნიციპალიტეტი) დო ბაქსანიშ (ყაბარდო-ბალყარეთი) ღანჩოეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
კევლიანი
კევლიანი — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, ცხვარიჭამიაშ თემს. ზუღაშ დონეშე 1210 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 57 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
აჰმედ კავაზიში
აჰმედ კავაზიში (დ. ურფა, თურქეთი; 1877 – ღ. სტამბოლი, თურქეთი; 1959), ოფიციალური თურქული ჯოხო აჰმედ თევფიკ იუჯესოი (Ahmed Tevfik Yücesoy) — ლაზი ოჯარალუ მოღალე, ოსმალეთიშ იმპერიაშ ოურდუმე მონინალე.
დებადჷ თურქეთიშ ნოღა ურფას, ლაზურ ფანიას, სოდეთ მუამუში სანჯაყიშ ხემანჯღვერო ხანდენდჷ თიმ ფარანს. ჯინჯი უღჷ ვიწეშ ნოღა აბუს. ოჯარალუ ოგურაფუშ თებაშ უკული უნჩაშ ლეიტენატიშ ჩინით ბალკანეთიშ ლჷმას ქაკათჷ. ოსმლეთიშ იმპერიაშ ფლოტიშ მინისტრის, აჰმედ ჯემალ ფაშას ოხოლჷდჷ, მუჭოთ ხემანწყუ. ლიმაშ უკული ჭიჭე ხანს ქონიაშ დო საფანჯაშ სკოლეფს ფრანგულ ნინას ოგურუანდჷ. ზეშ წანეფს დეცენტრალიზაციაშ იდეაშ მოხუჯექ ოხალიფე დო ოსულთანეშ ხურგეფს ზოხორინელი ლაზეთიშ იდეა გახონარჷ დო ოირქიანე ჯარალუას აქტიურო ფსუაგოფაჩილ ლაზეთიშ სომხეთშა, საბერძნეთშა დო ვარდა საქორთუოშა გინოჩამაშ თემაშ აწმარენჯო გეგჷშართჷ. ზოხორინელი ლაზეთიშ იდეაშ გჷმახონარაფალი ტრაქტატი 1918 წანას გეგჷშაშქუ. 1919 წანას ლაზური ნაციონალური ასოციაცია ქუდარსხუ დო თის ხემანჯღვერენდჷ. თურქეთიშ რესპუბლიკაშ დორსხუაფაწკჷმა ართო აჰმედ კავაზიშიშ პოლიტიკურ კარიერაქ გეთუ. მუშ ოდაბადეწკჷმა რსხუ დღას ვაუდინუაფუ. რდჷ თურქეთიშ მაართა ჭარდაკიშ ასოციაციაშ დჷმარსხუაფალი დო ხემანჯღვერი.
აჰმედ კავაზიშიქ 1959 წანაშ 8 მელახის, სტამბოლს დოღურჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
აჰმედ კავაზიშიშ ხასჷლა Facebook-ის
კატეგორია:დუნაბადი 1877 კატეგორია:ნაღურა 1959 კატეგორია:ლაზი ოჯარალუ მოღალეეფი
ურუგვაიშ ნოღეფიშ ერკებული
ცხირეს მოჩამილიე ურუგვაიშ ნოღეფიშ ერკებული. მაართა 38 ნოღაშ მახორობა 2011 წანაშ მუნაჩემეფით 10 000 ადამიერს მიკმაჩირთუ.
სქოლიო
ურუგვაი
შანხაი
შანხაი (ჩინ.: 上海, Shànghǎi) — იდვალუაფუ წყარმალუ იანძის დო ჩინეთიშ უდიდაში ნოღა. შანხაი ქიანაშ უშანულამაში კულტურული, კომერციული, ფინანსური, ინდუსტრიული დო ოკომუნიკაციე ცენტრი რე. ადმინისტრაციულო შანხაი ჩინეთიშ ართ-ართი მუნიციპალიტეტი რე, ნამუსჷთ პროვინციაშ დონეშ სტატუსი უღუ. შანხაის იდვალუაფუ თაშნეშე მოსოფელიშ არძაშე დოხარგელი ოზუღე ონიშოლი სინგაპურიშ დო როტერდამიშ უკული.
დუდმაართაშე ართი მიკოჸოთამილი მეჩხომეეფიშ ოფუტე, შანხაიქ ჩინეთიშ უშანულამაშ ნოღათ გჷნირთჷ მა-20 ოშწანურაშ დაჭყაფუს. თინა რდჷ რესპუბლიკაშ პოპულარული კულტურაშ, ინტელექტუალური გოთირუაშ დო პოლიტიკური ინტრიგეფიშ ცენტრი. 1949 წანას კომუნისტეფიშ მულაშ უკული ნოღაშ რინაშ რიტმიქ ქიმკირჩქალჷ ცენტრალური თარობაშით მიშაღალირი მონკა ოგაფურეფიშ დო ბურჟუაზიული ელემენტეფიშ რაჸუაშ გეშა. 1992 წანას თარობაშით ობაზარე-ეკონომიკური გოვითარაფაშ კურსიშ ეჭოფუაშ უკული შანხაიქ უცმას გეკოროფუ სიჩქარა დო მალას უწორუ ჟენშენს დო გუანჯჟოუს დო ჩინეთიშ ეკონომიკური ძინაშ ფორპოსტო გჷნირთჷ. XXI ოშწანურაშ დაჭყაფუს შანხაიშ თარი ღანკი თიში მოსოფელიშ კლასიშ ნოღაშ სტატუსიშ დორთინაფა დო თიში მენოღალეეფიშო კომფორტული დარინალი პიჯალეფიშ აკოქიმინუა რდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთიშ ნოღეფი კატეგორია:მოსოფელიშ უდიდაში ნოღეფი
2030
დღახუეფი
კატეგორია:
მანჩესტერ იუნაიტედი (ოკუჩხბურთე კლუბი)
მანჩესტერ იუნაიტედი (Manchester United) – ოკუჩხბურთე კლუბი, ნამუთ ლაჸაფენს ოლდ ტრაფორდიშ სტადიონს. კლუბიქ დირსხუ 1878 წანას ნოღა მანჩესტერიშ საგანოს — ოლდ ტრაფორდის, (ოგრაფე დიდი მანჩესტერი) მუჭოთ, „ნიუტონ ჰიტი“. 1902 წანას კლუბის გიოდვეს „მანჩესტერ იუნაიტედი“ დო ოლაჸაფშა გინორთჷ სტადიონ ოლდ ტრაფორდიშა.
„იუნაიტედი“ ინგლისიშ დო ევროპაშ მასშტაბით ართ-ართი არძაშე ტიტულამი კლუბი რე. ჸოფილ მაწვრთალქ სერ ალექს ფერგიუსონქ, ნამუქჷთ „იუნაიტედშა“ 1986 წანაშ გერგობათუთას მორთჷნ, ბუნას მაგებაფუ 24 დიდი ტიტული. პრემერლიგაშ დორსხუაფაშ 1992 უკული „მანჩესტერქ“ რეკორდული მუდანობაშ, 12 ჩემპიონიშ ტიტული მიპალუ. გვალო ინგლისიშ ჩემპიონქ კლუბიქ 19-შა იჸუ. „მანჩესტერ იუნაიტედის“ ხოლო 11-შა აფუ მოგებული ოკუჩხბურთე ასოციაციაშ თასი, მუთ რეკორდული მაძირაფალი რდჷ 2015 წანაშახ, უკული ლონდონიშ „არსენალქ“ ტიტული 12-შა მიგჷ.
1968 წანას „მანჩესტერ იუნაიტედიქ“, მეტ ბასბიშ ხემანჯღვერობათ იჸუ მაართა ინგლისურ კლუბიქ, ნამუქჷთ მაართათ ევროპაშ ჩემპიონეფიშ თასი მიპალუ, დამარცხჷ ფინალს ლისაბონიშ „ბენფიკა“, ანგარიშით 4-1. მაჟირაშა კლუბიქ ანალოგიურ წჷმოძინას მიოჭირინუ 1999 წანას, მასუმაშა 2007-2008 წანაშ სეზონს.
1958 წანაშ 6 ფურთუთას, ,იუნხენს ბუნაშ ფურინჯიქ მაჸუნუ ავიაკატასტროფას, დოღურჷ 8 მაკუჩხბურთექ დო კლუბიშ პერსონალიშ დიდი ნორთიქ.
„იუნაიტედი“ მოსოფელიშ უმდინდარაში დო არძაშე პოპულარული კლუბი რე. 2012 წანაშ კვირკვეს ფორბსიშე გჷმობჟინაფილი მუნაჩამეფით „იუნაიტედი” $2.23 მილიარდო რე აკოფასებული დო მოსოფელს არძაშე ძვირასღირებულ სპორტულ კლუბო იკოროცხუ. 1964–65 წანეფიშ სეზონიშ უკული (2 სეზონიშ მეტი) ინგლისიშ მასშტაბით კლუბიშ მატჩეფს ოშქაშე დოჭიშაფა რდჷ არძაშეე მაღალი დო ოკლუბე მატჩეფს შქას ამდღა ხოლო მაართა რე.
„მანჩესტერ იუნაიტედი“ ხოლო რე მოსოფელიშ არძაშე უდიდარაში კლუბი დო G14–იშ დჷმარსხუაფალი.
ბუნაშ თარი მაწვრთალიშ პოზიცია 2014 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატიშ უკული დეკინჷ ლუის ვან გაალქ.
ორდული წანაფი
left|thumb|„ნიუტონ ჰითი“ 1892 წანას thumb|„მანჩესტერიშ“ პოზიცია ინგლისიშ ჩემპიონატის 1892-93-შე 2014-15 წანეფშახ კლუბიქ დირსხუ 1878 წანას, მუჭოთ Newton Heath L&YR F.C. მუთ შანენს: „ლანკაშირიშ დო იორკშირიშ რკინაშარაშ ოკუჩხბურთე კლუბი“. თინა ქიმინეს შინელი რკინაშარაშ ღოზის მომუშებუ მუშეფქ ნიუტონ ჰიტიშ დეპოს. ბუნაშ ფორმა რდჷ წვანე ოსარეეფი დო ორქოშფერი ხეფურჩეფი. თინეფი დუდშე ლაჸაფენდეს ვართ თეფერი მონწყილი მინდორს, ნამუთ ნორთ როუდის (North Road) იდვალუაფუდ. ათე მოედანს ბუნა 15 წანაშ გოძვენას ლაჸაფენდჷ, უკული ბენკ სტრიტიშა გინორთჷ კლეიტონწკჷმა ხოლოს 1893 წანას.
1892 წანას ბუნაქ გინირთჷ ოკუჩხბურთე ლიგაშ მაკათურო დო ჭიე-ჭიეთ დეთხიუ რკინაშარას, გინირთჷ დუდიშულ კომპანიათ, დარინუ კლუბიშ მელამოსე, ჯოხოშე დეთხინუ L&YR დო უბრალეთ ოკუჩხბურთე კლუბი „ნიუტონ ჰიტიქ“ იჸუ Newton Heath F.C.
ჭიჭე ხანიშ უკული, 1902 წანას კლუბი ფინანსური რცეიაბაშ შარას გერდჷ, თიშენ ნამდა 2 500 გირვანქა სტერლინგი ვალქ დაშაყარჷ. მუსხირენ ხანიშ უკული ბენკ სტრიტის დვალირი მოედანი დოკილეს ქოთ.
აკორღვაფაშ დო გოუქვაფაშ ოწოხოლე კლუბის თარი ინვესტიციეფი გახორციელუ ჯ.ჰ. დეივისიქ, ნამუთ რდჷ მანჩესტერიშ ლუდოხაშუეფიშ მუმართვალი დირექტორი. არსებენს ლეგენდა, ნამდა ბუნაშ კაპიტანი ჰარი სტაფორდი, ოსერანუანდ მუში სანბერნარიშ ჯიშის, მიარე ჯილდოშ მუმაგებ ჯოღორს. თიქ შოშეს მოხვალამირო აუხვადჷ დეივისის, ნამუსჷთ ჯოღორქ ძალამს მეწონჷ დო სტაფორდის მიარზუ ქიმეჸიდუკო თის. ბუნაშ კაპიტანქ ჯოღორი ვაგჷმოჩჷ, მარა შეალებუ დეივისიშ დოჸუნაფაქ კლუბიშა ინვესტიცია ქინუდვალუდკონ დო ქოჸოფედუკო ბუნაშ დუდმახვენჯინ.
ახალი მინჯეშ ხეშა გინულაშ უკული ორდულ სტადიას, კლუბიშ მამართვალეფიშ აკოხვალამას გინოჭყორდჷ ბუნას დათირჷკო ჯოხოქჷნ, მუთ იჸიდჷ ბუნაშ ახალი რინაშ დაჭყაფური. მანჩესტერ სენტრალი დო მანჩესტერ სელტიკი რდჷ საეგებიო გიოდვალარეფი, მარა ლუის როკაქ, ახალ იტალიარ ემიგრანტიქ თქუ: „მუშენ ვადუძახუთ ჩქინ დუდს „მანჩესტერ იუნაიტედის“?“. მერზიებული ჯოხო ართხონარო იხვამილეს დო კლუბის „მანჩესტერ იუნაიტედიქ“ ოფიციალურო გიადუ 1902 წანაშ 26 პირელს. დეივისიქ ხოლო თანჯმეწონილო მიჩქინუ კლუბიშ ფერეფიშ თირუა დო წვანე დო ორქოშფერიშ მანგიორო, კლუბიშ ფერეფო ისხუნეს ჭითა დო ჩე.
ბუნაქ დიჭყჷ ახალი მობურთეეფიშ მოჸონაფა: მეკარე ჰარი გომერი, გვერდომათხილე დიკ დოკუორთი დო გიმანთხაფალი ჯეკ პიკენი. მარა არძშე ჯგირი ნაჸიდერქ იჸუ გვედომათხილექ ჩარლი რობერტსიქ. თიქ ბუნას, თიმწკჷმაიან ბორჯიშ ორეკორდე ფარა, 750 გირვანქაქ დუდოხოდჷ დო 1904 წანაშ პირელს გინიჸონეს „გრიმსბი ტაუნშე“. ჩარლი რობერტსიშ მოხვარათ „იუნაიტედიქ“ 1903-1904 წანეფიშ სეზონს მაჟრა დივიზიონს მასუმა აბანი დეკინჷ დო გვალო 1 ქულათ ეკასქიდჷ მაჟირა, მაართა დივიზიონშა გინმაულარ აკანშა გიშულირ ბუნას.
ბუნაქ მაართა დივიზიონშა გინულა 1905-1906 წანეფიშ სეზონს მახერხჷ, მუჟამსჷთ მაჟირა დივიზიონს მაჟირა აბანი დეკინეს. ანწიან სეზონს ბუნაქ გუხვადუ მაართა დივიზიონს დო ხვალე მაბრუო აკანშა გიშართჷ, 1908 წანას მუნეფიშ მაართა ინგლისიშ ჩემპიონიშ ტიტული მიპალეს.
ბასბიშ წანეეფი
სერ მეტ ბასბიქ მაართა, მით ბუნაშა მიჸონუნ, ვა რდჷ მობურთე, რდჷ მახვარე ჯიმი მერფი (Jimmy Murphy). კლუბიშ რისკიქ გამართჷ, მუშენდა, 1947, 1948 დო 1949 წანეფიშ სეზონს „მანჩესტერქ“ ჩემპიონატეფს II აბანი დეკინჷ, 1948 წანას ასოციაციაშ თასი მიგჷ.
სერ ალექს ფერგიუსონიშ ეპოქა
1986 წანაშ 6 გერგობათუთას „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ თარ მაწვართალო ალექს ფერგიუსონი დარინეს. ფერგიუსონქ ბუნა დატებაფუ კევინ მორანს, მორან უაითსაიდის, პოლ მაკგარტის. ხოლო იდეს მაიკ დაქსბერიქ, გორდონ სტრაჩანქ, ეისპერ ოლსენქ, პიტერ დევენპორტიქ, რემი მოუზესიქ, ფრენკ სტეპლტონქ. ბუნაშ აკოდგინალუას გიშარჩქინდეს პოლ ინსიქ დო ლი შარფიქ. ახალი ბუნათ ფერგიუსონქ 1990 წანაშ ასოციაციაშ თასი მიგჷ. თენა რდჷ თიში მაართა ტიტული მანჩესტერს. ათე გომორძგუაქ ქატუ ფერგიუსონს „იუნაიტედიშ“ მაწვრთალიშ პოსტი.
ართი წანაშ უკული იოჰან კრუიფიშ „ბარსელონა“ დამარცხჷ თასეფიშ თასიშ ფინალს. 1992-93 წანეფს მაართათ მიგჷ ჩემპიონიშ ტიტული. უკული იჸიდჷ ერიკ კანტონა. კანტონაშ პერიოდის, „მანჩესტერქ“ ხუთ სეზონს ოთხშა მიგჷ პრემიერლიგა. 1995 წაანას ასოციაციაშ თასიშ ფინალს ბუნაქ „ევერტონწკჷმა“ დემარცხჷ. ათეშ უკული ფერგიუსონქ კინე ახალეფს მეჩჷ შანსი.
ფერგიუსონიშ ხემანჯღვერუათ ეკონია მატჩი „მანჩესტერ იუნაიტედიქ“ 2013 წანაშ 13 მესის ატარჷ დო „ვესტ ბრომვიჩ ალბიონწკჷმა“ 5-5 ილაჸაფუ.
ფერგიუსონიშ უკული
თიშ უკული, მუთ 2013 წანას ფერგიუსონქ ბუნა დიტუნ, თარ მაწვართალო „ევერტონიშ“ ჸოფილი მაწვართალი დევიდ მოიესი დარინეს. მოიესიშ ხეს „იუნაიტედიშ“ საქვარეფქ უკახალე იდჷ. ბოლო მუსხირენ წანაშ გოძვენას ბუნაქ მაართაშა ვამოხვადუ ჩემპიონეფიშ ლიგას. მოიესის სეზონ ხოლო ვათებაფუეს დო ახალ მაწვართალო ლუის ვან გაალი დარინეს, ნამუთ 2014 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატის ნიდერლანდეფიშ ნაკორობას წვართჷნდჷ დო მასუმა აბანი დეკინჷ. ვან გაალქ კლუბშა ანხელ დი მარია, რადამელ ფალკაო დო დალეი ბლინდი მიჸონჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისიშ ოკუჩხბურთე კლუბეფი კატეგორია:მანჩესტერი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ კლუბეფი
პოლონეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა
პოლონეთიშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობა საირქიანო არენას პოლონეთის წჷმარინუანს დო ადმინისტრირაფას პოლონეთიშ ოკუჩხბურთე ასოციაცია უწიენს. უშანულამაშ ლაჸაფეფს ბუნა ომანჯინუანს ნოღა ხოჟუვს, სილეზიაშ სტადიონს, მაწვართალი რე ფრანჩისეკ სმუდა.
აკოდგინალუა
2016 წანაშ 6 მანგიშო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ერუანული ოკუჩხბურთე ნაკორობეფი კატეგორია:პოლონეთიშ კუჩხბურთი
ნატახტაშდუდი
ნატახტაშდუდი — ჸალაიბონი ეგრისიშ ქჷნდჷრს, სიმაღალა 2690 მ. ეგაფილი რე იურიული სისტემაშ ბაიოსური ტუფეფით, ტუფბრექჩიეფით დო თიხაფიქალეფით. გოქუნილი რე ალპური დო სუბალპური დოლოეფით. მიორსხუანს წყარმალუეფიშ ხობწყარიშ დო თხეიშიშ (ინგირიშ კვარჩხანი ნადუ) ლეხერეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
მილან კუნდერა
დებადჷ ჩეხოსლოვაკიაშ ნოღა ბრნოს, შინელი ჩეხი მუსიკოსიშ დო პიანისტიშ ლუდვიგ კუნდერაშ ფანიას. სკოლაშ თებაშ უკულ გურაფულენდჷ ლიტერატურას დო ესთეტიკას კარლიშ უნივერსიტეტის. ჟირი წანაშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ პრაღაშ ხელუანობეფიშ აკადემიას, ნამუთ გათუ 1952 წანას. 18 წანერი რდუნ თეშ ქაკათჷ ჩეხოსლოვაკიაშ კომუნისტურ პარტიას, ნამუშეთ 1950 წანას გეგშჸათეს.
კუნდერაქ პრაღაშ აფუნიშ დო ჩეხოსლოვაკიაშ ოკუპაციაშ უკულ, 1975 წანას ქიანა ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა საფრანგეთიშა მიდართჷ. 1979 წანას გეგლანწყეს ჩეხოსლოვაკიაშ მენოღალობა. კუნდერაქ საფრანგეთიშ მენოღალობა მიპალუ 1981 წანას.
მილან კუნდერაქ ლიტერატურული კარიერა 1940-იან წანეფიშე დიჭყჷ. მაართა ლერსეფი 1947 წანას გჷმაბჟინუ. კუნდერაშ მაართა რომანი რე "ციგანობა", ნამუქჷთ 1967 წანას გიშართჷ. რომანი სატირული ხასიათიში რე დო გაციგანჷ კომუნისტური ეპოქაშ ტოტალიტარიზმის. ჩეხოსლოვაკიაშ ოკუპაციაშ უკულ, რომანი აკრძალეს.
1984 წანას გიშართჷ რომანქ ჸოფაშ უბადო სილექინე, ნამუქჷთ ავტორს კაბეტი პოპულარობა მოუღჷ. წინგის ეჭარილი რე ჟირი ოსურიშ, ჟირი კოჩიშ დო ართი ჯოღორიშ რინა პრაღაშ აფუნიშ ბორჯის. წინგიქ 1982 წანას იჭარჷ. რომანიშ სიუჯეტის რე გერსხილი ამერიკალი კინორეჟისორიშ ფილიპ კაუფმანიშ ფილმი, სოდეთ თარი როლეფს არსულენა დენიელ დეი-ლუისი, ლენა ოლინი დო ჟულიეტ ბინოში.
კუნდერა ჭარუნდჷ ჩეხურ დო ფრანგულ ნინეფშა. მაართა ფრანგულნინამი ნაწარმები რდჷ რომანი "სილენგერე" (1995). კუნდერას მუში დუდი ფრანგი ჭარუთ მიოჩქუდჷ დო ფირქენდჷ ნამდა თიში ნაწარმებეფი ოკო იგურუაფუდკო მუჭოთ ფრანგული ლიტერატურა.
მუში ლიტერატურული კარიერაშ გოძვენას კუნდერა რდჷ ბრელი პრესტიჟული ჯილდოშ დო პრემიაშ ლაურეატი. ითვალუდჷ ნობელიშ პრემიაშ შანულამ პრეტენდენტო, მარა პრემია დღას ვემუღებჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხეფი კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ჩეხი ჭარუეფი კატეგორია:ჩეხი ნოველისტეფი კატეგორია:ჩეხი პოეტეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი ნოველისტეფი
ჯვ. წ. 779
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 779 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პარვატი
200px|thumb|მარცხნივ|პარვატი, XII ოშქანურაშ ნაჭახნაკუ პარვატი (სანსკ. पार्वती pārvatī „გვალაში“) — ინდუისტური ოსურღორონთი დურგაშ, მუმაჯილიკალი ღორონთი შივაშ ჩილიშ, „ლექინი“ მანიფესტაცია, კონწარი კალიშ სააწმარენჯი სახე. ინდუიზმის პარვატი ბარჩხალუას, სათნოებას დო სისქვამეს ჷმოსახენს.
ინდოეთის პარვატის თარო გასათუარი ძღაბეფი ცენა პატის დო ხვეიანი მსხვერპლშეწირვფით (პიოლეფით დო ხილით) დიდარ და სქვამ საქომუნჯოს ინაღდენა.
კატეგორია:ინდუისტური ოსურღორონთეფი კატეგორია:შაქტიზმი კატეგორია:სანსკრიტული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2012
2012 წანაშ საქორთუოშ ოკანონმადვალე ორგანოშ გიშაგორუეფი — საქორთუოშ VIII მოჭანუაშ პარლამენტიშ გიშაგორუეფი, ნამუთ 2012 წანაშ 1 გჷმათუთას იმანჯებუ.
სქოლიო
2012 კატეგორია:2012 წანაშ გიშაგორუეფი
ნურიშ ტობა
ნურიშ ტობა (ჸოფ. პიონერეფიშ ტობა; შხვა ჯოხოდვალეფი: ნური-გელი ვარდა გელ-ბაში) — ოვალური ფორმაშ ორთაშობური წჷმოულიბაშ ტობა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ნოღა ბათუმიშ ტერიტორიას, უჩა ზუღაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას. ტობა ზუღაშ დონეშე 0,2 მ სიმაღალეს იდვალუაფჷ. ჟიპიჯიშ ფართობი 0,07 კმ², ღანჩოშ ფართობი 0,10 კმ², მაქსიმალური სიტომბა 5,1 მ, ოშქაშე სიტომბა 3,42 მ. წყარიშ ნტირა 0,24 მლნ მ³. უმენტაშო სქიდჷ ყურუმულით. ლაგუნური წჷმოულობაშ რე.
XIX ოშწანურას ჭყენჭყამ ტერიტორიას წჷმარინუანდჷ. 1933 წანას ნოღაშ ბაღიქ ბაღანეფიშ პარკო გეგნოკეთჷ. პარკიშ დო ტობაშ წყარპიჯეფიშ მონწყილქ იჸუ. არხით არსხუაფუდჷ უჩა ზუღას. 1947 წანას ტობაშა მაართ ნიში „პიონერი“ გუტუეს, 1988 წანაშ 28 გჷმათუთას ნიში „აისი“. დიდარი რე ჩხომით, თინეფს შქას ხე სქელშუბლა, კობრი დო შხვა. წყარპიჯწკჷმა აკოგაფილი რე 6 მესიშ ჯოხოდვალაშ პარკი. ნურიშ ტობაწკჷმა მიარე ლეგენდა დო ისტორიული ფაქტი რე მერსხილი.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
ერლ უილბურ საზერლენდი
ბიოგრაფია
ერლ უილბურ საზერლენდიქ დებადჷ 1915 წანაშ 19 გერგობათუთას, კანზასიშ ნოღა ბერლინგეიმს. გურაფულენდჷ ვოშბერნიშ კოლეჯის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1937 წანას. საზერლენდიქ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას. ჸათაქ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი მენცარი კარლ ფერდინანდ კორი. საზერლენდიქ 1942 წანას მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკული საზერლენდი მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას. რდჷ ამერიკაშ არმიაშ ართ-ართი ჰოსპიტალიშ ექიმი. ლჷმაშ თებაშ უკულ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშა დირთჷ, სოდეთ ორთუდჷ ექაპერიმენტეფს კორიშ ლაბორატორიას. საზერლენდის, ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლას შხვადოშხვა პოზიციეფ უკინებუდჷ: რდჷ ფარმაკოლოგიაშ ინსტრუქტორი 1945-1946 წანეფს, ბიოქიმიაშ ინსტრუქტორი 1946-1950 წანეფს, ბიოქიმიაშ ასისტენტ-პროფესორი 1950-1952 წანეფს დო ბიოქიმიაშ ასოცირებული პროფესორი 1952-1953 წანეფს. 1953 წანას ერლ საზერლენდიქ კლივლენდიშა (ოჰაიო) გინილჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ კეისიშ ბჟადალი ორეზერვე უნივერსიტეტის, ფარმაკოლოგიაშ პროფესორო დო ფარმაკოლოგიაშ დეპარტამენტიშ დირექტორო. 1963 წანაშე საზერლენდი რე ვანდერბილტიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ სკოლაშ ანატომიაშ პროფესორი. საზერლენდი ვანდერბილტიშ უნივერსიტეტიშ მუშენდჷ 1973 წანაშა.
ჯილდოეფი დო პრემიეფი
ერლ საზერლენდი რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1969 წანას საზერლენდის გინოჩეს გაირდნერიშ პრემია, 1970 წანას ალბერტ ლასკერიშ პრემია, 1971 წანას ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის დო 1973 წანას საზერლენდიქ მიპალუ მენცარობაშ ერუანული მენდალი. 1952 წანას საზერლენდიქ მიპალუ ბანტინგიშ მემორიალური ლექციაშ პრემია. 1973 წანაშე საზერლენდი რდჷ ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური. საზერლენდი რდჷ ამერიკაშ ქიმიაშ საზოგადოებაშ დო ამერიკაშ ფარმაკოლოგიაშ საზოგადოებაშ მაკათური. 1951-1956 წანეფს ერლ საზერლენდი რდჷ ბიოქიმიური ჟურნალიშ ორედაქციე სხუნუშ მაკათური. 1974 წანას, საზერლენდიშ ღურაშ უკულ, მილერიშ მედიცინაშ სკოლაქ დარსხუ საზერლენდიშ ჯოხონობაშ პრემია დო 1976 წანას ვანდერბილტიშ უნივერსიტეტიქ დარსხუ საზერლენდიშ პრემია, ნამუთ ირწანას გინაჩამუ გიშარჩქინელ მენცარეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ფარმაკოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1915 კატეგორია:ნაღურა 1974
მარკ რუფალო
მარკ რუფალო (Mark Ruffalo; 22 გერგობათუთა, 1967, კენოშა, უისკონსინი) — ამერიკალი არტისტი. ლაჸჺფინერი როლეფშენ ფილმეფს „ბაღანეფ ჯგირო რენა“ დო „Foxcatcher“ წუმორინელი რდჷ ოსკარიშ ნომინაციას საუჯგუშო არტისტი კოჩიშო მაჟირახარისხამ როლს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
ჩესკა-ლიპაშ რაიონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
დელმასი (ჰაიტი)
დელმასი (Delmas, Dèlma) — სიკაბეტეშ მეჯინათ მასუმა ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკას. დელმასი, ქიანაშ ნანანოღა პორტ-ო-პრენსიშ ბჟაეიოლი გალეგანობა რე. ნოღაშ მახორობა — 395 260 ადამ. (2015).
სქოლიო
კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ბაზალეთიშ ტობა
ბაზალეთიშ ტობა — ტობა დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, ნოღა დუშეთიშ ობჟათეშე 5 კმ-ს, ზუღაშ დონეშე 879 მეტრას. ჟიდოხიშ ფართობი რე 1,22 კმ², მაქსიმალური სიტომბა რე 7 მ, წყარიშ მოცულობა დოხოლაფათ — 4 მლნ. მ³. ტობაშ ქვაბულქ გიჭყჷ ბაზალეთიშ რზენიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთიშ გინოღირიკუაშ შედეგო.
ლიტერატურა
აფხაზავა ი., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხასჷლა 142, ქართი, 1977 წანა.
ლოჯა
ლოჯა (Lodja) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ცენტრალურ ნორთის. სანკურუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 450 მეტრაშ სიმღალას იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
სუჩავა
სუჩავა (რუმინ. Suceava, უკრ.: Сучава - Suchava) რე წყარმალუ რუმინეთის (სუჩავაშ ჟუდეცი) დო უკრაინას (ჩერნოვციშ ოლქი), წყარმალუ სირეტიშ მარძგვან ნადუ. სუჩავა იჭყაფუ ობკინა მესტეკანიშ გვალეფს, ბუკოვინას, რუმინეთის, უკრაინაშ ტერიტორიაშ ხოლოს. სუჩავაშ სიგინძა რე 173 კმ. აუზიშ ფართი 2,625 კვ.კმ., ათავრშე 2,298 კვ.კმ. რუმინეთის რე.
ნაბაკუ
ნაბაკუ — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთის, გალიშ მუნიციპალიტეტის, სამურზაყანოშ რზენს, წყარმალუ ინგირიშ მარძგვანი განშე. ოფუტე იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 20 მ. სიმაღალას, გალშე 25 კილომეტრიშ მოჩილათათ.
კატეგორია:გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გახომელა
გახომელა — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ სანაკიშ მუნიციპალიტეტის. იდვალუაფუ ოდიშ-გურიაშ რზენს, წყარმალუ ტეხირიშ მარძგვან ძგას, ზუღაშ დონეშე 80 მ სიმაღალას. სანაკშე მოჩილათერი რე 14 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 508 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:სანაკიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 780
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 780 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კომორიშ კოკეფიშ რსხუ
კომორიშ კოკეფი, ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა კომორიშ კოკეფიშ რსხუ (2002 წანაშახ ჯოხოდჷ კომორიშ კოკეფიშ ფედერაციული ისლამური რესპუბლიკა) — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აფრიკას, ინდოეთიშ ოკიანეს. იდვალუაფუ მოზამბიკიშ საროტიშ ოორუე ნორთის, მადაგასკარიშ ოორუეშ დო მოზამბიკიშ ოორუეშ შქას დო იკენს კომორიშ კოკეფს, კოკი მაიოტაშ მოხ, ნამუთ საფრანგეთიშ ზუღაშმელეიანი დეპარტამენტი რე, მარა კომორიშ რსხუ თის მუშ ავტონომიურ ართულო მიარზენს. ფართობი — 1861 კმ² (კოკი მაიოტაშ (376 კმ²) მეკოროცხუათ 2235 კმ²). მახორობა — 784 745 კოჩი (2015) (2012 წანა) (კოკი მაიოტას (212 645 კოჩი 2012 წანა) მეკოროცხუათ — 997 390 კოჩი). ნანანოღა — მორონი.
ქიანაშ ჯოხო მოურს არაბული ზიტყვაშე — al-qamar (ალ-ქამარი), მუთ შანენს "თუთას". თუთა სახენწჷფოშ შილას ხოლო რე გჷმოხანტილი.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი
ნაქერალა (ჸალაიბონი)
ნაქერალა — ჸალაიბონი რაჭაშ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 1218 მ. ნაქერალაშ ანგანობეფი ეგაფილი რე თუდონცარცული კირქუალეფით დო ქვიშაქუალეფით. გოქუნილი რე ფურცელამი ტყათ (წიფური, ცხიმური, ჭუბური). ნაქერალას გინმურს ტყიბულ-ამბროლაურიშ შარა. ტყიბულიშ ქვაბის მიორსხუანს შაორიშ ქვაბიწკჷმა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ამერი (წყარმალუ)
ამერი (Amer) — წყარმალუ ნიდერლანდეფს, ოორუე ბრაბანტიშ პროვინციას. სიგჷნძა 12 კმ. წჷმარინუანს წყარმალუ ბერგსე-მაასიშ გოგინძორაფას. რე შანულამი სატრანსპორტო არტერია. ობჟათე თანჯაწკჷმა ქიმინჷნს ბისბოსხიშ ნაციონალურ პარკის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი
აიეტი
დორხველი ჯოხო აიეტი შილებე ეშანუნდას:
ჯენიფერ ჯეისონ ლი
ჯენიფერ ჯეისონ ლი (Jennifer Jason Leigh; დ. 5 ფურთუთა, 1962, ჰოლივუდი) — ამერიკალი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი. ათეწკჷმა ართო მოღალენს მუჭოთ სცენარისტი დო რეჟისორი. ლი არსულენს ჯარალუაშ დაბალი ფენეფიშ, ჯუეფიშ როლეფს. გიშიგორუ მეთოდური რსულებათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1962
რამა
მინი|მარცხნივ|რამა რამა (სანსკრ. राम rāma „უჩა“, „რუმე“ ვარდა „მომხიბლელი“) — ინდუისტური ღორონთი ვიშნუშ მაშკვითა ავატარა (გჷმოსახება).
ინდური ეპოსი რამაიანა გჷნმობჩანა რამაშ რინაშ დო თიში საგერგეზო საქმეეფშენ: მასქერეფშე თიშ დიდო ნანატრ დაბადებას (მუჭოთ ვიშნუშ ავატარა), დიდი მარწაფალეფწკჷმა გურაფას დო ოლჷმე საქვარეფს დოხელუანობას, თიშ რკინას პრინცესა სიტაშ ჩილო ეკოხუნაფაშო, უკული რამაშ გინოჸოთამა დოხორეშე დო ტყას ასკეტურ რინას ხვალო ჩილიშ დო ჯიმაშ ჯარალუას.
შრი-ლანკაშ უბადო მაზოჯინალი რავანა იტაცენს სიტას, დო რამა ჯიმაწკჷმა დო ქიეფიშ მაფა ჰანუმანწკჷმა ართო დიდი ლჷმაშ უკული ირთინუანს ჩილს, გომორძგვილი დითმირთუ დოხორეშა დო მუშ ორხველჷ ომაფე ხვისტას იკენს.
რამაშ საგერგეზო საქვარეფი დო სიტაშ ჩილობური ართგურობა ამდღარშახ ინდოარი კათაშო საარძოთ სასამანგო დო გიოგურაფალი რე.
კატეგორია:ვაიშნავიზმი კატეგორია:რამაიანა კატეგორია:რამაიანას პერსონაჟეფი კატეგორია:მითიური მაფეფი
ადოლფ ჰიტლერი
ადოლფ ჰიტლერი (Adolf Hitler (Schilkgruber) დ. 20 პირელი 1889, ბრაუნაუ, ავსტრია – ღ. 30 პირელი 1945, ბერლინი, გერმანია) - გერმანალი პოლიტიკოსი, ნაციონალ-სოციალისტური გერმანალი მუშეფიშ პარტიაშ ლიდერი, გერმანიაშ კანცლერი 1933-45 წანეფს, ნაცისტური გერმანიაშ დიქტატორი, ნაცისტური გერმანიაშ ფიურერი დო რაიხსკანცლერი. ჰოლოკოსტიშ დო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ართ-ართი ინიციატორი.
დებადჷ ავსტრია-უნგრეთიშ ნოღა ინის ბრაუნაუს დო მირდჷ ნოღა ლინციშ გოხოლუას. 1913 წანას დარინალო გეგნორთჷ გერმანიაშა დო მოხალისეთ მიდართჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშა. პოლიტიკური კარიერა დიჭყჷ 1919 წანას, გერმანალ მუშეფიშ პარტიაშა კათაფათ, დო უკვე 1921 წანას გჷნირთჷ ნაცისტური პარტიაშ ლიდერო. 1923 წანას, ხეშუულაფაშა მულაშ ღანკით, წჷმიჭყჷ ლუდიშ პუტჩი, ნამუსჷთ თიქ დო თიშ მოხუჯეეფქ დემარცხეს. სახენწჷფო გინორთაფაშ ცადებას მაჸუნჷ ჭოფუაქ. ციხეს ჭარჷ მუში ავტობიოგრაფიული წინგიშ „ჩქიმი ბურჯაფიშ“ პირველი ტომი, დო უკვე 1924 წანას ციხეშე გეგთორთჷ. გოდუდიშულაფაშ უკული, პოპულარულო გჷნირთჷ ანტი-ვერსალური, ანტი-სემიტური, პან-გერმანული დო ანტი-კომუნისტური იდეეფიშ დო მუში ორატორული ნიჭიშ ჭყოლოფუათ. შხირას აკრიტიკენდჷ ოერეფოშქაშე კაპიტალიზმის დო კომუნიზმის, მუჭოთ ურიული აკორაგადიშ ნორთის.
1933 წანაშ 30 ღურთუთას, რაიხსპრეზიდენტი პაულ ფონ ჰინდენბურგიქ ჰიტლერი გერმანიაშ რაიხსკანცლერო ქჷდარინჷ. თიმ წანაშ გიშაგორუეფს გომორძგუაშ ჭყოლოფუათ, თიშ პარტიაქ მიღჷ უკიდაში ხემანჭუაფაშ კანონი, ნამუქჷთ გჷმიჭანჷ ვაიმარიშ რესპუბლიკაშ ნაცისტურ გერმანიათ გჷნოქიმინუა დო ნაციონალ-სოციალისტურ იდეოლოგიაშა გერსხილი ართპარტიული ავტორიტარული მართუალაშ მიშაღალა. თეშ უკული, ჰიტლერქ გჷმაცხადჷ მოსოფელს ახალი წესი დო რიგიშ მიშაღალა, თი უსამართალობაშ დამარცხებელო, ნამუთ მაართა მოსოფელიშ ლჷმაქ გჷმიჭანჷ დო ქჷდიჭყჷ გერმანიაშ ურიეფშე წიმინდუა. თიში ხეშუულაფაშ პირველი ამშვი წანაშ გოძვენას ბიწორო გევითარჷ გერმანიაშ ეკონომიკაქ, მოხვადჷ ვერსალიაშ აპიჯალაშ პიჯალეფიშ გინობიჯგაფაქ, თეს ქეგიაძინჷ სუდეტიშ ოლქიშ (მოგვიანაფათ, ჩეხეთიშ მორავიაშ დო ბოჰემიაშ პროტექტორატო გინორთა) ანექსიაქ დო ავსტრიაშ ანშლუსიქ, ნამუქჷთ გერმანიას ჰიტლერს ხოლო უმოსი ხუჯიშდოკინა მოუღჷ.
ჰიტლერი დო თიშ ხეშუულაფა გამამინჯე რე ჰოლოკოსტიშ გეშა, ნამუშ ბორჯისჷთ გოჭყორდჷ 5,5 მილიონი ურიაქ დო მილიონობათ შხვა ერუანობაშ ადამიერქ, ნამუეფსჷთ ნაცისტეფი უნტერმენშენი (Untermenschen — ვაადამიერეფი) უჯოხოდეს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, თაშნეშე გოჭყორდჷ 19,3 მილიონი ომენოღალე პიჯიქ დო 29 მილიონი ოურდუმექ. ათე ბორჯიშო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას ნაჭყვიდეფიშ მუდანობა უპრეცედენტე რე, ნამუშ გეშა ათე კონფლიქტი ისტორიას არძაშე ზისხირმაწიმო იკოროცხჷ.
გოჭყაფა
ადოლფიშ მუმა, ალოის ჰიტლერი (1837-1903) რდჷ მარია ანა შიკლგრუბერიშ ნაბურშა სქუა, ნამუშ გეშა დაბადებაშ მოწამუას მუამუშიშ გვარიშ დინოჭარუაქ უშულებუქ იჸუ. ალოისიქ დიამუშიშ გვარი გეჭოფჷ დო შიკლგრუბერო გჷირთჷ. 1842 წანას, იოჰან გეორგ ჰიდლერქ (ჰიტლერიშ ბაბუ მასუმა რაიხიშ ვერსიათ) დეგურგინჷ ანაშა. ალოისი — იოჰანიშ უნჩაშ ჯიმაშ, იოჰან ნეპომუკ ჰიდლერიშ ფანიას ირდუდჷ. 1876 წანას, ანაშ დო უკულაში იოჰანიშ გურგინუაშ ოფიციალური რეგისტრირაფაშ უკული შილებუამქ იჸუ ალიოსის მუამუშიშ გვარი გეუჭოფუდჷკონ. რეგისტრატურას პაპაქ ჰიდლერიშ მანგიორო „ჰიტლერი“ ქენაჭარჷ. თეშ უკული, ალოისის ახალ გვარი უღუდჷ, ნამუთ თაშნეშე გჷმირაგადუდჷ მუჭოთ ჰიდლერი, ჰათლერი ვარ-და ჰუეთლერი. გვარი, საეგებეთ, რე ადამიერიშო, „ნამუთ ქოხის (Hütte) ოხორანსჷნ“.
ბაღანობა დო გონათუა
მინი|მარცხნივ|ჩქჷჩქი ჰიტლერი.|229x229პქ ადოლფ ჰიტლერქ დებადჷ 1889 წანაშ 20 პირელს, ავსტრია-უნგრეთიშ ნოღა ინის ბრაუნაუს (ასეშო მიშმურს ავსტრიაშ აკოდგინალუაშა), გერმანიაშ ხურგიშ გოხოლუას. კლარა დო ალოის ჰიტლერეფიშ ფანიას, ადოლფი ართ-ართი რე ამშვი ბაღანაშე, მარა, გუსტავქ, იდაქ დო ოტოქ ჭიჭენობას დოღურეს. სუმი წანაშ ხანს, თიშ ფანიაქ გერმანიაშა გეგნორთჷ. თექ ადოლფიქ ბავარიული დიალექტი იშჷ, ნამუთ, ავსტრიული გერმანულიშე გინორთი, თის ედომუშამ რინაშ გოძვენას ქაჸუნჷ. 1894 წანას, ფანიაქ დირთჷ ავსტრიაშა დო ნოღა ლეონდინგის ქჷდიხორჷ, დო უკვე 1895 წანაშ მანგის ალოისიქ გეგნორთჷ ლამბახიშ გოხოლუას მადვალუ ჰაფელდის, სოდე დოკაფილი რდჷ მეურნალათ დო მესკალობათ. სახენწჷფო სკოლას (Volksschule) ჰიტლერი მეძობელ ფიშლჰამშა გილეშჷ.
ჰაფელდიშა გინულაშ უკული მუმა დო სქუაშ შქას ქჷდიჭყჷ კონფლიქტიქ, ნამუთ გჷმოჭანაფილი რდჷ სკოლაშ კონწარი დისციპლინაშ თხილუაშ გეშა ჰიტლერიშ ვარით. 1897 წანაშო, მუჟამსჷთ ალოისიშ ომეურნე ექსპერიმენტეფქ საბოლათ დემარცხჷნ, ფანიაქ ლამბახშა გეგნორთჷ, სოე ბრუო წანელი ჰიტლერი ოსურუდჷ ბირაშ გაკვეთილეფს, იბირდჷ ოხვამერი ბუნას დო პაპათ გჷნოღთაშე ხოლო ფირქენდჷ. 1898 წანას ფანიაქ საირონოთ გეგნორთ ლეონდინგიშა. 1900 წანას დოღურჷა ჰიტლერიშ უკულაში ჯიმა ედმუნდიქ, ნამუქჷთ თიშა ძალამ ჭყანიერო იმოქმედჷ. თაშ, დუდდაჯერებულქ, გონწყუმილქ დო ჯგირ მოგურაფუქ გჷნირთჷ ნჯგვირალ დო რნოკირელ მოგურაფუთ, ნამუთ ირო ობურჯუდჷ მოგურაფუფს დო მუმას. მინი|მარცხნივ|ჰიტლერიშ ნანა, [[კლარა ჰიტლერი|კლარა.|229x229პქ]] მინი|მარცხნივ|ჰიტლერიშ მუმა, [[ალოის ჰიტლერი|ალოისი.|225x225პქ]]
სქოლიო
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:დიქტატორეფი კატეგორია:გერმანალი პოლიტიკოსეფი
ნანდული კატუეფი
200px|thumb|right|[[ჯილო, უდიდაში კატუშობური ორთას]] კატუშობურეფიშ ფანიაშ ჟირშე ართართი ორთას დოსქილადირი გიმენფანია (მაჟია გიმენფანია რე გეპარდეფი). ირთუ 2 გვარეფიშ ბუნათ - ჭიჭე კატუეფი დო დიდი კატუეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
როკი მარჩიანო
როკი მარჩიანო (ინგლ. Rocco Francis Marchegiano; უმოსო შინელი რე მუჭოთ Rocky Marciano; დ. 1 ეკენია, 1923, ბროკტონი, მასაჩუსეტსი — ღ. 31 მარაშინათუთა, 1969, ნიუტონი, აიოვა) — იტალიარი-ამერიკალი მონკა წონაშ პროფესიონალი ბოქსიორი, მოსოფელიშ ჩემპიონი 1952 წანაშე 1956 წანაშა. 49 რკინალაშე უღუდჷ 49 მოგება, ათავრეშე 43 ნოკაუტით. მარჩიანო რე ხვალე ართჷ ჩემპიონი მონკა წონას, ნამუსით წაგება ვაუღუნ. ღურჷ 1969 წანაშ 31 მარაშინათუთას ავიაკატასტროფას.
ჯვ. წ. 781
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 781 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მასუმა რაიხი
გერმანული რაიხი (Deutsches Reich; ), კაბეტი გერმანული რაიხი (Großdeutsches Reich; ), მასუმა რაიხი (Drittes Reich; ) თაშნეშე ნაცისტური გერმანია — გერმანული სახენწჷფო, ნამუთ 1933 წანაშე 1945 წანაშახ რდჷ, მუჟამსჷთ იმპერიას დიქტატორი მადუდე ადოლფ ჰიტლერი დო თიში ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მოხანდეეფიშ პარტია მართუნდჷ. ჰიტლერიშ დუდალაშჷს გერმანიაქ გჷნირთჷ ნაცისტურ სახენწჷფოთ, ნამუთ თელარაშ (რინაშ) დახე არძა ასპექტის აკონტროლენდჷ. 1945 წანაშ მესიშ თუთას, სხუნუეფიშ რსხუშით ბერლინიშ ეჭოფუაშ დო მორსხუეეფიშ ნძალეფიშით გერმანიაშ დამარცხაფაშ უკული, მასუმა რაიხიქ რინა მეჭყორიდჷ, ნამუშჷთ ევროპას მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაქ გეთჷ.
1933 წანაშ 30 ღურთუთას, ვაიმარიშ რესპუბლიკაშ რაიხსპრეზიდენტიქ პაულ ფონ ჰინდენბურგიქ ადოლფ ჰიტლერი გერმანიაშ რაიხსკანცლერო ქჷდარინჷ. ნამუშ შედეგო დორხველი ნძალეფიშ დო პოზიციეფიშ გამანგარაფა/გოჸონიარაფაშ ღანკით ნაცისტურ პარტიაქ არძა პოლიტიკური ოპიზიციაშ გოუქვაფა (ლიკვიდაცია) დიჭყჷ. 1934 წანაშ 2 მარაშინათუთას, ფონ ჰინდენბურგიშ ღურაშ უკული, ჰიტლერქ რაიხსპრეზიდენტიშ დო რაიხსკანცლერიშ პოსტეფიშ აკოართოიანაფათ გერმანიაშ დიქტატორო გჷნირთჷ. 1934 წანას მანჯაფილჷ რეფერენდუმით, ჰიტლერი გერმანიაშ აკა (სოლო) ლიდერო ფიურერო გეგშაგორას. ედომუშამი ნძალეფი ჰიტლერიშ ხეს რდჷ ცენტრალიზაფილი, თიში ზიტყვა არძა კანონშე მაღალას გერდჷ. ხეშუულაფა ვა რდჷ კოორდინირაფილი, ვა რდჷ წოროხანდაშ ორგანო, ხვალო რდჷ შხვადოშხვა ფრაქციეფი, ნამუეფჷთ ხემანჭუაფაშ დო ჰიტლერიშ ჯგირიშ ზალებაშ (მაფორუალაშ) მოპალუაშო იბურჯჷდეს. კაბეტი დეპრესიაშ ბორჯის, ნაცისტეფქ აკადგინეს ეკონომიკური სტაბილურალა, მონკა ოურდუმე ხარჯეფიშ დო ესვარილი ეკონომიკაშ ხარჯიშა ქიანას მასობური უმუშელარაშ პრობლემა მონწყეს. იმანჯჷ შანულამი ჯარალობურ სამუშებქ, თინეფს შქას ავტობანეფიშ (ბიწორი ავტომაგისტრალეფიშ) აკოგაფა. ეკონომიკური სტაბილურალაშ დორთინაქ, ქიანას რეჟიმიშ პოპულარალას უმოსო გუძინჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:1933 წანას დორსხუაფილი სახენწჷფოეფი დო ტერიტორიეფი კატეგორია:1945 წანას გოუქვაფილი სახენწჷფოეფი დო ტერიტორიეფი  კატეგორია:გერმანიაშ ისტორია კატეგორია:ართპარტიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ნატალიზმი კატეგორია:XX ოშწანურა გერმანიას პერიოდიშ მეჯინათ კატეგორია:1930-იანი წლები გერმანიაში კატეგორია:1940-იანი წანეფი გერმანიას
მარიცა
მარიცა (Марица; Εβρος; Meriç) — წყარმალუ ბალკანეთიშ ჩქონს. წყარმალუ მარიცა იჭყაფჷ რილაშ გვალეფს, ბჟადალ ბულგარეთის, გიშმურს სტარა-პლანინაშ დო როდოპეფიშ გვალეფიშ შქას, უკულ ნოღეფს პლოვდივს, პერვომაის, ედირნეს, ლავარას დო ინაკათუ ეგეოსიშ ზუღას, თურქეთიშ ნოღა ენეზიშ ხოლოს. მარიცა თურქეთიშ დო საბერძნეთიშ სახენწჷფო ხურგი რე. წყარმალუ მარიცაშ სიგჷნძა რე 480 კმ. ღანჩოშ ფართობი 53,000 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ტოპოლნიცა, ლუდა იანა, სტრიამა, საზლიიკა, ტუნჯა, ერგენე, (კვარჩხანი), ვაჩა, ჩეპელარსკა, არდა, ერითროპოტამოსი (მარძგვანი).
ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:საბერძნეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბულგარეთიშ წყარმალუეფი
საიმონ კუზნეცი
საიმონ სმიტ კუზნეცი (ინგლ. Simon Smith Kuznets; რუს. Семён Абра́мович Кузне́ц; დ. 30 პირელი, 1901, პინსკი, რუსეთიშ იმპერია (ასეიან ბელარუსი) — ღ. 8 კვირკვე, 1985, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — ამერიკალი ეკონომისტი. კაბეტი თია მიშეღჷ ეკონომიკაშ ემპირიულ მენცარობათ ტრანსფორმაციაშა. ნობელიშ პრემია ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის 1971 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ეკონომიკაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1901 კატეგორია:ნაღურა 1985
მტკვარი
მტკვარი (აზერ. Kür; თურქ. Kura) — მოლენკავკაციაშ უდიდაში წყარმალუ, ოდუდე უღჷ თურქეთის 2742 მ-ს, ყიზილ-გიადუკიშ გვალაშ ელახ კართეს. აკათუ კასპიაშ ზუღას აზერბაიჯანიშ ტერიტორიას. სიგჷნძა რე 1364 კმ (185 კმ თურქეთის, 390 კმ საქორთუოს, 789 კმ აზერბაიჯანს), ღანჩოშ ფართობი 188 ვითოში კმ.კვ. ტკვარიშ ღანჩოშა მიშურს: სომხეთიშ ტერიტორია გვალო, აზერბაიჯანიშ დო საქორთუოშ ტერიტორიაშ დიდი ნორთი, თურქეთიშ დო ირანიშ ტერიტორიეფიშ ჭიჭე ნორთი. ტკვარიშ ანტიკური ჯოხო რე Cyrus, თურქეფი დო აზერბაიჯანელეფი Kür-ს უძახჷნა.
მტკვარი ოდუდეს დიო ვულკანურ ქანეფშა ინოჭკირილი ცორქო ლეხერს მეურს, უკული გოფაჩილი ლეხერს. საქორთუოშა ვარძიაშ გოხოლუას მუშურს დო ჯავახეთიშ დო ერუშეთიშ ვულკანურ გვალონეფს შქას ტომბა კანიონს მეურს (თმოგვიშ ჯიხაწკჷმა კანიონი 400-500 მ სიტომბაშ რე).
მტკვარიშ მარძგვანი ნადუეფი რე: ფარავანი (სიგჷრძა 74 კმ), ბორჯომულა (სიგრძე 29 კმ), გუჯარეთისწყალი (სიგჷრძა 43 კმ), ძამა (სიგჷრძა 42 კმ), ტანა (სიგჷრძა 39 კმ), თეძამი (სიგჷრძა 51 კმ), ალგეთი (სიგჷრძა 108 კმ), ქცია-ხრამი (სიგჷრძა 201 კმ), აღსთაფა (სიგჷრძა 121 კმ), თოუზჩაი, შამქორჩაი, განჯაჩაი (სიგჷრძა 99 კმ), ტერტერი (სიგჷრძა 184 კმ), ხაჩინჩაი, არაქსი (სიგჷრძა 1072 კმ); კვარჩხანი: ფოცხოვისწყალი ნადუ ქვაბლიანით (სიგჷრძა 64 კმ), ლიახვი (სიგჷრძა 115 კმ), ქსანი (სიგჷრძა 84 კმ), არაგვი (სიგჷრძა 112 კმ), იორი (სიგჷრძა 320 კმ) და ალაზანი (სიგჷრძა 390 კმ); მინი|მარცხნივ|270პქ|მტკვარიშ ღანჩოშ ფოტო კოსმოსშე thumb|left|მტკვარი [[არაგვიშ აკაკათაფუწკჷმა]] მტკვარიშ გიმნაულა წყარი სეზონეფიშ მეჯინათ ათეჯგურა რე: აფუნს გიმურს წარმოწანური გიმნაველიშ 48,5 %, ზარხულს — 26,9 %, დამორჩილს —13,7 %, ზოთონც — 10,9 %. მტკვარიშ დო მუშ მიშმაკათე წყარეფით საქორთუოს იწყარუ 315 ვითოშ ჰა-შე უმოსი ფართობი, აზერბაიჯანიშ ტერიტორიას — 1 მლნ. ჰა. მტკვარს უღჷ ჰიდროენერგეტიკული რესურსი. მტკვარს ეგაფილი რე ჩითახევჰესი, ზაჰესი, ორთაჭალჰესი, მინგენჩაურჰესი. მტკვარი დიდარი რე ჩხომეფით. მტკვარიშ პიჯის ეგაფილი რე ნოღეფი: ბორჯომი, გორი, მცხეთა, ქართი, რუსთავი, მინგეჩაური, ევლახი, საბირაბადი, ალი-ბაირამლი, სალიანი დო შხვეფი.
გჷმორინაფილი ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ წყარმალუეფი კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ წყარმალუეფი
მისაქციელი
მისაქციელი — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის. თემიშ ცენტრი. . წყარმალუ არაგვიშშ კვარჩხან ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 600 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 15 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 2100 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
დოჸუნელი ტერიტორია
[[File:Overseas territories and colonies labelled.png|მინი|410პქ| დოჸუნელი ტერიტორიეფი მოსოფელიშ რუკას
დოჸუნელი ტერიტორია — ტერიტორია, ნამუსჷთ მუჭოთ სახენწჷფოს თეშ ვაუღჷ ედომუშამი ზოხორინალა დო სუვერენიტეტი.
არსებენს გიშაკერძაფილი ხარისხიშ დო ფორმაშ დოჸუნელ ტერიტორიეფი, ნამუსჷთ შხირას გიშერთუნა შხვა სუბნაციონალური ტერიტორიაშე, თე ტერიტორიეფი ვარე მერჩქინელი ოდაბადეშ უგურთუ ნორთო. შხირ შვანს თეჯგურა ართულეფი შხვადოშხვა ღანკით გიშართილ ტერიტორიეფს წჷმარინუანა. თე ტერიტორიეფი რჩქვანელობურო გჷშაკერძაფილ ნებეფიშ მაღვენჯი ოხორუეფი რე. დოჸუნელი ტერიტორიას შილებე კანკალე ქიანას შხვადოშხვანერო ჯოხოდასინ. თაშნეშე მიარეს ალაზჷმაფათ დაბალი სინძალიერეშ ზოხორინალა უღჷ ცენტრალურ ხეშუულებაშე.
ერკებული
ხვილაფა: მოჩამილ ერკებულშა, შხვა სახენწჷფოეფიშ ტერიტორიეფს მადვალი ოურდუმე დო ოურდუმე-ოზუღე ბაზეფი ვენშმურს.
ტერიტორიეფს სპეციალური სტატუსი
კატეგორია:ზოხორინელი ტერიტორიეფი კატეგორია:ადმინისტრაციული დორთუალა
რაგბი
რაგბი — სპორტული ბუნური ლაჸაფიშ გვარობა ოვალური ბურთით, ნამუსჷთ ჟირხოლო ბუნაშ ირ მოლაჸაფე ართიანშა ხეთ დო კუჩხით ბურთიშ გინოჩამათ ცადენს დიხას გედვალას ლელოშ, აწმარენჯიშ კარიშ ვიქილე ვარდა H-იშ ფორმაშ კარშა მითოღალას.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:სპორტიშ გვარობეფი
ლეიდსე-რაინი
ლეიდსე-რაინი (Leidse Rijn) — წყარმალუ ნიდერლანდეფს, უტრეხტიშ პროვინციას. სიგჷნძა 13 კმ. წჷმარინუანს წყარმალუ კრომე-რაინიშ გოგინძორაფას. წყარმალუშ ძგას ეკიდილი რე მუდგაზმარენი დოხორელი პუნქტი. კვათჷნს ამსტერდამ-რაინიშ არხის. აკათუ წყარმალუ აუდე-რაინსს.
ჯვ. წ. 782
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 782 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ნაკიფარი
ნაკიფარი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, იფარიშ თემს (ოფუტეეფი: ადიში, ბოგრეში, ზეგანი, ნაკიფარი). იდვალუაფუ ინგირწყარიშ წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშე 1600 მ., მესტიაშე 22 კმ-შ მეძენას. ოფუტეს გედგჷ X ოშწანურაშ ჯეგე გერგეშ ოხვამე.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
ნაჰარი (ჸალაიბონი)
ნაჰარი — ჸალაიბონი აფხაზეთიშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის. სიმაღალა 2880 მ. ეგაფილი რე კამბრიულიშწოხოლენი დო თუდონპალეოზოური კრისტალური ფიქალეფით. დჷმახასიათაფალი რე ნივალური დო სუბნივალური ლანდშაფტი. მიორსხუანს წყარმალუეფიშ კლიჩიშ (კოდორიშ სისტემა) დო ნაჰარიშ (ყუბანიშ სისტემა) ლეხერეფს.
მაგნიტუდა
დიხაშნწალუაშ მაგნიტუდა — ართული, ენერგიაშ მახასიათაფალი, ნამუთ დიხაშნწალუაშ ბორჯის გიშმურს სეისმიური რეღმეფიშ სახეთ. მაგნიტუდაშ მაართა სკალა 1935 წანას წჷმარინუ ამერიკელ სეისმოლოგიქ ჩარლზ ფრენსის რიხტერქ, თეშენ რჩქვანელობურო მაგნიტუდას "რიხტერიშ სკალას" უძახჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სეისმოლოგია
კუპავოგური
კუპავოგური — ისლანდიაშ მაჟირა უდიდაში ნოღა, სოდე ოხორანს 30,314 ადამიერი. თე ნოღა იდვალუაფუ რეიკიავიკიშ ობჟათეშე დო მიშმურს დიდი რეიკიავიკიშ აკოდგინალუაშა. კუპავოგურს თარო დარინალი აბანეფი რე, მორო თაშნეშე რე კომერციული დო ორეწუალე ცენტერფი ხოლო.
ბეგა (ტისი)
ბეგა (Bega; Бегеј / Begej; Bega; Béga) რე წყარმალუ რუმინეთის დო სერბეთის. წყარმალუ იჭყაფუ პოიანა-რუსკეშ გვალეფს, კარპატეფს დო მიშმურს წყარმალუ ტისაშა ნოღა ტიტელიშ ხოლოს, ვოევოდინას, სერბეთი. სიგინძა რე 244 კმ. ათავრეშე 169 კმ. რუმინეთის რე, 75 კმ. სერბეთის. აუზიშ ფართი 4,458 კვ.კმ. ათავრეშე 2,362 რუმინეთის რე.
წვანე ტობა
წვანე ტობა — ტობა საქორთუოს, ხულოშ მუნიციპალიტეტის. ტობა არსიანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის იდვალუაფჷ, ზუღაშ დონეშე 2058 მ სიმაღალას. ჟიპიჯიშ ფართობი — 0,05 კმ². უდიდაში სიტომბა 19,4 მ. სქიდჷ თირიშ, ჭვემაშ დო ყურუმულეფით. კილმურს დიხაშგიმენი რზათ. წყარიშ დონე აფუნს მაღალი რე, ზოთონჯის დაბალი. დაღარას მინერალიზაფილი, კაკაბი, ოკარკალაია დო ოშუმალო ირგებენფერი რე. ტობას ჩხომეფი ვა ხე.
ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ტობეფი
ჯონ ლოურენს სალივანი
ჯონ ლოურენს სალივანი (ინგლ. John Lawrence Sullivan; დ. 15 გჷმათუთა, 1858, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი — ღ. 2 ფურთუთა, 1918, აბინგტონი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკალი მონკა წონაშ პროფესიონალი ბოქსიორი, მოსოფელიშ ჩემპიონი 1882-1892 წანეფს. 51 ოფიციალურ რკინალაშე უღუდჷ 47 მოგება, ათავრეშე 38 ნოკაუტით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1858 კატეგორია:ნაღურა 1918
სიმონ ბოლივარი
სიმონ ხოსე ანტონიო დე ლა სანტისიმა ტრინიდად ბოლივარ ი პალასიოსი (Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios Ponte y Blanco დ. 24 კვირკვე, 1783, კარაკასი, ახალი გრენადა – ღ. 17 ქირსეთუთა, 1830, სანტა-მარტა, კოლუმბია) — ვენესუელარი სახენწჷფო მოღალე, ჯღვერი, ზოხორინალაშ მუდგაზმარენი ყარაფიშ ლიდერი ობჟათე ამერიკას, ნამუეფსჷთ ბოლივარიშ ლჷმეფს უძახჷნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვენესუელაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ბოლივიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:პერუშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:რევოლუციონერეფი კატეგორია:ვენესუელარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1783 კატეგორია:ნაღურა 1830
დომენტი ქარჩავა
დომენტი ქარჩავა ( – ) — ქორთუ ფოლკლორისტი, ლოტბარი.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
წათე II
წათე II — ეგრისიშ მაფა 554 უკული, გუბაზ II-აშ ჯიმა. ოხორანდჷ კონსტანტინოპოლს. გუბაზ II-აშ ჸვილუაშ უკული ეგრისიშ ჯარალუაქ (555) თიში მაფათ დორინაფა მოთხუ იუსტინიანე I-ს. იმპერატორქ თე მოთხუალა დაბაღინუ დო წათე დიდი პატით მალაჯღონჷ ეგრისშა, სოდეთ თინა დიდი ამბეთ აკურთხეს მაფათ. წათე II-აშ მაფობაშ ბორჯის იგჷნძორებუდჷ ირანიშ დო ბიზანტიაშ ლჷმა ეგრისიშო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ეგრისიშ ომაფეშ მაფეფი
სარასვატი
200px|thumb|მარცხნივ|სარასვატი სარასვატი (სანსკ. सरस्वती sarasvatī „წყარედით დიდარი“) — ინდუისტური სიჭკვერეშ ოსურღორონთი, ღორონთი ბრაჰმაშ ჩლი.
სარასვატი მიშინუაფუ რიგვედას, სოდე თინა წყარმალუეფიშ დო ტობეფიშ მაფორუ ღორონთი რე. მოგვიანაფათ სარასვატი უკვე თარო ხელუან ადამიერეფიშ ნიჭიშ მაჭყოლოფე ოსურღორონთი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდუისტური ოსურღორონთეფი კატეგორია:რჩქინაშ ოსურღორონთეფი კატეგორია:ხელუანობაშ ოსურღორონთეფი კატეგორია:რიგვედაშ ღორონთეფი კატეგორია:ზუღაშ დო წყარლამუშ ოსურღორონთეფი კატეგორია:შაქტიზმი
თურქეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი
თურქეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი — წჷმარინუანს ურთიართობეფს თურქეთიშ რესპუბლიკაშ დო საქორთუოშ შქას. სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშ უკული თურქეთიქ 1991 წანაშ 16 ქირსეთუთას აღიარჷ საქორთუოშ ზოხორინალა. დიპლომატიური რსხუ გაჭყჷ 1992 წანაშ 21 მესის. თურქეთის ქიმინჯენს საქორთუოშ ოჸენჯე ანკარას, ჟირი გენერალური ოკონსულე ტრაპიზონს დო სტამბოლს. საქორთუოს ქიმინჯენს თურქეთიშ ოჸენჯე ქართის დო გენერალური ოკონსულე ბათუმს.
თურქეთ-საქორთუოშ შქას წოროხანდა სტრატეგიულ ხასიათის მანჯენს დო წჷმოძინელო ივითარებუ მუჭოთ პოლიტიკურ, თაშნეშე ოვაჭარე-ეკონომიკურ დო კულტურულ-ჰუმანიტარულ სფეროეფს. ჟირი ქიანაშ მენოღალეეფირგებულენა მიმოულაშ გოლექინაფირი რეჟიმით, პირადობაშ მოწმობეფიშ ოსხირაშა. თურქეთი საქორთუოშ უშხუაში ოვაჭარე პარტნიორი რე, ნამწკჷმა ქიმინჯენს დუდიშული ვაჭარობაშ რეჟიმი. თურქეთიშ კერზო სექტორი საქორთუოშ ეკონომიკას ართ-ართი უშხუაში ინვესტორი რე.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ დიპლომატიური ურთიართობეფი კატეგორია:თურქეთიშ დიპლომატიური ურთიართობეფი
2031
დღახუეფი
კატეგორია:
კინკანი
კინკანი თაშნეშე კუმკვატი (Fortunella) — იროწვანე ჯალეფიშ დო ბართვეფიშ გვარი ტეგანიშობურეფიშ ფანიაშე. ჩანარი ჯგირო დოჸალერი რე, 2-3 მეტრი სიმაღალაშ რე.
კინკანს უღუ ინწრო დო წკვენტერია ფურცელი, ჩე ჭიფე პირი (2 სმ-შახ დიამეტრიშ), მოგემუანე-მოჭვახუე გუმნაღელი. პირანს კვირკვეშ თუთას, გუმნაღელი ღურთუთა-ფურთუთას მონდიდჷ. კინკანშე აკეთენა მურაბას, გჷმირინუანა ოკონსერვე წარმაფას დო დეკორატიული ღანკით.
საქორთუოს გოფაჩილი რე „ნაგამი“, ნამუთ ქირსეთუთას იწილჷ დო ჯგირო იჩუალუ, ტყებამო იჭკომუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ტეგანიშობურეფი კატეგორია:ციტრუსეფი კატეგორია:ხილი კატეგორია:დეკორატიული ჩანარეფი კატეგორია:ოთახიშ ჩანარეფი
არეში (მურეში)
არეში (რუმინ. Arieș, Aranyos) რე წყარმალუ რუმინეთის, ტრანსილვანიაშ რეგიონს, წყარმალუ მურეშიშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 166 კმ. აუზიშ ფართი 3,005 კვ.კმ.
ნაგალენდი
thumb|300px|ნაგალენდი დო ინდოეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლი შტატეფი ნაგალენდი (नागालैंड; Nagaland) — მორჩილი ტერიტორიაშ შტატი ინდოეთიშ ბჟაეიოლშე. შტატიშ ნანანოღა — კოჰიმა, შტატიშ უდიდაში ნოღა — დიმაპური. შტატიშ მახორობა 1 980 602 ადამიერი (25-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011). ოფიციალური ნინა — ინგლისური. უწმოხ თაშნეშე გჷმირინუაფუდჷ ჯოხოდვალა ნაგა-პრადეში.
გეოგრაფია
შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი 16 579 კმ² (25-ა აბანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფი დო მორსხუე ტერიტორიეფი