cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჯეინ ფონდა
ჯეინ ფონდა (Jane Fonda; დ. 21 ქირსეთუთა, 1937) — ამერიკალი არტისტი, ჭარუ დო პოლიტიკური აქტივისტი. ჩინებული რე ვიეტნამიშ ლჷმაშ დო ერაყიშ ლჷმაშ აწმარენჯი აქტივობეფით, ხოლო ბირთვულ ანჯარუაწკჷმა ლჷმათ. რე ლიბერალი დო ფემინისტი. გიშაშქუმალირი აფუ ჟირი ავტობიოგრაფია 2005 დო 2011 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1937 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ალაუიტეფი
ალაუიტეფი ვარდა ალავიტეფი  (سلالة العلويين الفيلاليين‎) — მაროკოშ მამართალი დინასტია. XVII ოშწანურაშე სულთანეფი, 1957 წანაშე მაფეფი. თაშნეშე ჯოხოიდვალუაფუდეს ფილალიდეფო, ფილალიარ შერიფეფო.
სქოლიო
კატეგორია:მაროკოშ ისტორია   მაროკო კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი კატეგორია:არაბული დინასტიეფი კატეგორია:ოორუე აფრიკაშ ისტორია
ალ ნაჰიანი
thumb|მარცხნივ|200px|აბუ-დაბიშ ხვისტაშ მონძე შეიხი [[მუჰამად ბენ ზაიდ ალ-ნაჰიანი, ემირი ხალიფა II-აშ ჯიმა. 2008 წანა.]] ალ ნაჰიანი (آل نهيان) — აბუ-დაბიშ შეიხეფიშ (1761 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე ასეშა) დინასტია, თაშნეშე არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ პრეზიდნეტეფიშ დე-ფაქტო მონძე (1971 წანაშე ასეშა).
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ჰალი ბერი
ჰალი მარია ბერი (Halle Maria Berry; დ. 14 მარაშნათუთა, 1966) — ამერიკალი არტისტი, ჸოფილი მოდელი დო სისქვამეშ დიაფალი. მეღებული აფჷ „ემი“ დო „ორქოშ გლობუსი“ ფილმიშო „გეჩინებაფეთ დოროტი დენდრიჯი“. 2001 წანას „ოსკარი“, ნომინაციას უუჯგუშაში არტისტი ოსური ფილმიშო „მონსტრეფიშ მეჯლისი“. ბერი აკა აფრიკალ-ამერიკალი ოსკარამი არტისტი ოსური რე. თინა ჰოლივუდიშ ართ-ართი არძაშე ძვირასღირებული არტისტი დო კოსმეტიკაშ კომპანია Revlon-იშ გამა-კოჩი რე.
არტისტიშ კარიერაშახ, ბერიქ აკათჷ მუსხირენ სისქვამეშ კონკურსის. 1986 წანას თიქ იშუ მის ააშ-იშ ოპატიე ტიტული. თიში ოარტისტე დებიუტიქ იჸუ 1991 წანას ფილმის „ჯუნგლეფიშ ჩეჩხური“, ათეს მაჸუნ როლი ფილმის „ფლინსტონეფი“ (1994), „ბულვორტი“ (1998), „იქს-ადამიერეფი“ (2000). ჰალიქ ხოლო ასახიერჷ „ბონდიშ ძღაბი“ - ფილმის „დოღური შხვა დღას“ (2002). უწუმუძინუქ იჸუ ბერიშო ფილმი „ოსური-კატუ“ (2005), მუჟამსით ორქოშ მუჸიაშ დოჯილდაფას არძაშე გლახა არტისტი ოსური გიოდვეს დო ჯილდოქ პიჯულო გჷნაჩჷ.
კარიერაშ გოძვენას ჰალიქ ჟირშა დეთხიუ ალმასქუს. მაართა თინეფშე კარაჩხაბურთელი დევიდ ჯასტისი რდჷ, გეჸვენჯი მუსიკოსი ერიკ ბენეტი. 2005 წანაშ გერგობათუთაშე ბერიქ ოჸოროფე რომანი გაბუნუ ფრანგ-კანადარ მოდელ გაბრიელ ობრიწკჷმა. თინეფიშ მაართა ცირასქუა — ნალა არიელა ობრიქ 2008 წანაშ 16 მელახის დებადჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1966 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:ემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი კატეგორია:ორქოშ გლობუსიშ გომორძგვილეფი
1045
კატეგორია:
1046
კატეგორია:
.bo
.bo — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბოლივიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
bo კატეგორია:კომუნიკაციეფი ბოლივიას
აბუ ჰანიფა დინავარი
აბუ ჰანიფა აჰმად იბნ დავუდ დინავარი (სპარს. ابوحنيفه دينوری, დ. 815 (ვარდა 828), დინავარი, ჯიბალი, აბასიდეფიშ ხალიფატი — ღ. 895 (ვარდა 896), დინავარი, ჯიბალი, აბასიდეფიშ ხალიფატი) — სპარსალი ასტრონომი, გეოგრაფი, ისტორიკოსი, მათემატიკოსი, ბოტანიკოსი, მეტალურგი დო აგრონომი.
აბუ ჰანიფა დინავარიქ დებადჷ ჯვეში სპარსეთიშ ნოღა დინავარს. გურაფულენდჷ გრამატიკას, ფილოლოგიას, გეომეტრიას, არითმეტიკას დო ასტრონომიას. თიში არძაშე შანულამი ნახანდი რე "ჩანარეფიშ წინგი". დინავარი მერჩქინელი რე არაბული ბოტანიკაშ დუმარსხუაფალო. ჩანარეფიშ წინგი იკათუანდჷ 6 ტომს. თეხანური პერიოდიშა მაჭირინუ ხვალე მასუმა დო მახუთა ტომეფქ. დინავარიშ ჸათე წინგის უკულიანი პერიოდიშ ბრელი მენცარი ციტირენს დო შილებე შხვა დინაფილი ტომეფიშ რეკონსტრუქცია. დინავარი ეთმოჭარუნს ჩანარეფიშ რდუალაშ ფაზეფს. წინგიშ ეჭარილი რე ჸეთი ორთაშობური მოლინეფი (ბჟა, თუთაშ ფაზეფი, პლანეტეფი, სეზონეფი, ჭვემა, თირი, ჩხანა, ბორია, წყარალა), ნამუეფსჷთ უღუ გოლინა ჩანარეფიშ რდუალაშ პროცესიშა. დინავარი მუში ნაჭარეფს ციტირენს შხვა, წოხოლიან ავტორეფს გიშაკერზაფილო მუჰამად ალ-შაიბანის, იბნ ას-სიკიტის დო შხვეფს.
დინავარი, თაშნეშე რე ავტორი "ზოგადი ისტორია"-შ, ნამუთ ჭარილი რე სპარსული პერსპექტივაშე. თინა ირინუანს არაბულ დო სპარსულ ისტორიულ, თაშნეშე ეპიკური ხასიათიშ წყუეფს.
მავითა ოშწანურაშ ბიოგრაფიული ენციკლოპედიაშ - წინგეფიშ კატალოგიშ ავტორი იბნ ალ-ნადიმი დინავარის მითმიოჭარანს 16 წინგიშ ავტორობას, ნამუეფით უმოსო ორხველჷ მათემატიკას დო ორთაშობური მენცარობეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპარსალეფი კატეგორია:სპარსალი ასტრონომეფი კატეგორია:სპარსალი ბოტანიკოსეფი კატეგორია:სპარსალი მათემატიკოსეფი კატეგორია:სპარსალი გეოგრაფეფი კატეგორია:სპარსალი ისტორიკოსეფი
1047
კატეგორია:
ალ საბაჰი
ალ საბაჰი (صباح‎‎‎ آل) — ქუვეითიშ შეიხეფიშ (1752 ვარდა 1756 წანაშე) დო ამირეფიშ (1961 წანაშე ასეშა) დინასტია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ას-საბაჰი კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
.br
.br — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბრაზილიაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
br კატეგორია:კომუნიკაციეფი ბრაზილიას
1048
კატეგორია:
Netflix
Netflix — ამერიკული კომპანია, დარსხუეს რიდ ჰასტინგზიქ დო მარკ რენდოლფიქ 1997 წანაშ 29 მარაშინათუთას, სკოტს-ველის (კალიფორნია). თინა რე სქური მედიაშ დო მოთხუალირი ვიდეოშ მიმაჭირნაფალი. 2013 წანას თის გიაძინჷ კინო დო ტელე ნახანდიშ ფილიალეფქ, თეში, მუჭოთ ინტერნეტ-დისტრიბუციაქ. 2017 წანას კომპანიაშ შტაბ-ბინა გინიღეს ლოგ-გატოსშა (კალიფორნია).
.bs
.bs — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბაჰამიშ კოკეფიშო.
ლუის ინასიუ ლულა და სილვა
ლუის ინასიუ ლულა და სილვა (Luiz Inácio Lula da Silva ; დ. 27 გჷმათუთა, 1945; კაეტესი, პერნამბუკუ, ბრაზილია) — ბრაზილიარი სახენწჷფო მოღალე დო პოლიტიკოსი, ბრაზილიაშ 35-ა (2003—2011) დო 39-ა (გიშაგორილი) პრეზიდენტი.
.bs
რესურსეფი ინტერნეტის
bs კატეგორია:კომუნიკაციეფი ბაჰამიშ კოკეფს
ლუის ინასიუ ლულა და სილვა
სოციალისტური მუშეფიშ პარტიაშ წოროდჷმარსხუაფალი დო პატჷცემული მადუდე. ამშვიშა ოკათუდ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფს. პირველ სუმს (1989, 1994 დო 1998 წანეფს) წაგჷ. 2002 წანას გიშაგორილქ იჸუ დო ახალშო გეგშაგორეს 2006 წანას, კჷნ გეგშაგორეს 2022 წანას.
2017 წანაშ 12 კვირკვეს, კორუფციაშ დო ფარაშ გორჩიალაფაშ საქმეშ გეშა, მეუსაჯეს 9,5 წანა. 2019 წანაშ გერგობათუთას გოუტეს. 2021 წანაშ მელახის, ბრაზილიაშ ფედერალური უჟინაში სასამართლექ თის არძა ბრალიორუა მუნწყჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბრაზილიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ სოციალისტეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ პროფრსხუშ მოღალეეფი კატეგორია:XX ოშწანურაშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:XXI ოშწანურაშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:XXI ოშწანურაშ ლიდერეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ დუმაშებელეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ მუშეფიშ პარტიაშ მაკათურეფი კატეგორია:ბრაზილიაშ დეპუტატეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:პარიზიშ პატჷცემული მენოღალეეფი კატეგორია:სან-მარკოსიშ უნივერსიტეტიშ პატჷცემული დოქტორეფი კატეგორია:როსარიოშ უნივერსიტეტიშ პატჷცემული დოქტორეფი კატეგორია:ლა-პლატაშ ერუანული უნივერსიტეტიშ პატჷცემული დოქტორეფი კატეგორია:კოიმბრაშ უნივერსიტეტიშ პატჷცემული დოქტორეფი
ბულგარეთი (ვოლგა-კამა)
thumb|ევრაზია 1200 წანაშო ბულგარეთი ვოლგა-კამაშ, ვოლგაშ ბულგარეთი — შქავოლგაშპიჯეთიშ დო კამაშპიჯეთიშ კათეფიშ მაართა ორდოშიანი ფეოდალური სახენწჷფო, ნამუქჷთ გჷმიქიმინჷ VII ოშწანურას. შანულამი როლი არსულჷ ბჟაეიოლი ევროპაშ შქა ოშწანურეფიშ ისტორიას. XII ოშწანურაშო იკათუანდჷ ოორუე ჩუვაშეთშახ დო ობჟათე ურალიშპიჯეთშე. ბულგარეთიშ გეშა ნაჭარა ჩინებეფს მუთმოჭირინუანა არაბი დო სპარსი ავტორეფი (იბნ ფადლანი, იბნ ჰაუკალი, ალ-ისტახრი, იბნ რუსთა, ალ-გარდიზი დო შხვეფი), რაშიდ ალ-დინი, ხაზარული საბუთეფი, რუსეთიშ მატიანეეფი, ბულგარეფიშ ეპიგრაფიკული ძეგლეფი. დიდი მასალა რე მოპალაფირი არქეოლოგიური რკუალეფიშ შედეგო (ბოლგარიშ დო სუვარიშ გონთხორუეფი).
სახენწჷფოშ გჷმოქიმინუაშ მიარე ფინურ-უგარული ტომი ოკათუდჷ. აბანური მახორობაშ გოვითარაფა აბიწორუ XII ოშწანურას ბულგარეფიშ თურქულნინამი ტომეფიშ მოულაქ აზოვიშპიჯეთშე. X ოშწანურაშო გეგია ბულგარალეფქ იროიანი აბანიშ რინაშა გეგნორთეს, თინეფიშ მეურნობაშ ოსხირო დიხასაქვარუაქ გჷნირთჷ.
X ოშწანურაშახ ხაზარეფიშ ოხაკანეს დოჸუნდეს. თინეფიშ სააწმარენჯო ბურჯაფიშ ღანკით ბულგარეფიშ ხანეფქ არაბეფს მიარსხუეს, ისლამი აღიარეს დო ნომინალურო დოჸუნდეს ოხალიფეს. 965 წანას, სვიატოსლავ იგორის სქიქ ხაზარეფიშ სახენწჷფო მოჯალაგუ დო ბულგარეფქ ზოხორინალა მიპალეს. X ოშწანურაშ დალიას, თაქ ფეოდალური ურთიართობეფქ გეპატონჷ. ბულგარეთის გინმიშჷ ბჟაეიოლი ევროპაშ დო აზიაშ მემარსხუაფალი ოვაჭარე რზალეფი, ნამუთ ხეს უნწყჷნდჷ ეჭოფუა-მეჩამაშ გოვითარაფას დო შანულამი ოვაჭარე დო ოხელებე ცენტრეფიშ გოჭყაფას. X-XII ოშწანურეფს, ბულგარეთი შხირას ოლჷმუდუ რუსეთიშ ოთარეეფს. თეშ გეშა ოხვისტა ნოღა ბოლგარიშე ჯაეიოლჸურე, ბილიარშა გეგნღეს. 1223 წანას, ბულგარეფქ დითხინუეს მონღოლეფიშ მაართა გენთხაფა. 1236 წანას, მონღოლეფქ ბილიარი გეჭოფეს, 1241 წანას – ედომუშამი ქიანა გეჭოფეს, ნამუქჷთ ანწიანშე ორქოშ ურდუმიშ აკოდგინალაუშა გემშართჷ, მორო გორკვიაფილი ავტონომია მიღჷ.
XIII ოშწანურაშ II ნორთის დიჭყჷ ახალი ეკონომიკური ეჸონუაქ, ნოღეფიშ ძინაქ, გეჭყანიერჷ საირქიანო ვაჭარუაქ. თექ ბულგარეთიშ თარეფს ზოხორინალაშო მენჭაფეფი გურჩქინჷ, ნამუსჷთ მონღოლეფიშ მუსხირენი დჷმასაჯებელი ლესქერუაქ მაჸუნჷ. მარკვიალეფიშ ნორთი უზურენს, ნამჷ-და XIV ოშწანურაშ 90-იანი წანეფიშ შქა ხანეფს ბულგარეთი ორქოშ ურდუმწკჷმა ართო თემურლენგიქ მოჯალაგუ. XV ოშწანურაშს 30-იან წანეფს, წყარმალუ ლამიშ ობჟათეშე მადვალი დიხეფი რუს ფეოდალეფქ გეჭოფეს. ზოხორინალა ქისქილიდუ ხვალე ყაზანქ, ნამუქჷთ ყაზანიშ ოხანეშ ოხვისტე ნოღათ გჷნირთჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ბულგარეფი კატეგორია:თათარეთი კატეგორია:ჩუვაშეთი
ჯო დემპსი
ჯოზეფ მაქსველ დემპსი (Joseph Maxwell Dempsie; დ. 22 მანგი, 1987, ლივერპული) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე გენდრიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (2011-13, 2017-ასეშა).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი
.bt
.bt — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბჰუტანიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
bt კატეგორია:კომუნიკაციეფი ბჰუტანს
დაფი
დაფი (Laurus) — ჩანარეფიშ გვარი დაფიშობურეფიშ ფანიაშე. იროწვანე ჩიჩინაფურცელამი ჟირჸუდეამი ჯალეფი ვარდა ბართვეფი. დაფის ქორგაშობურ ბიბლათ აკოშაყარელი მოწვანე-ჸვინთელი პიოლეფი უღუ, მოლენე-უჩა წკამი გჷმნაღელი. დაფი იკათუანს 2 გვარობას, ნამუეფით გოფაჩილი რე სქირონაშქაზუღაპიჯის: ''1. აიარი (რჩქვანელობური) დაფი'' (Laurus nobilis) ტანდაბალი, 2-12 (კანკალეშა 20 მ-შახ სიმაღალაშ ჯა ვარდა ბართვი რე. დაფი ტყას ირდუ (ვარდა გატყარებული რე) კოლხეთის დო ობჟათე ყირიმს, ზუღაშ დონეშე 150 მ-შახ სიმაღალას, სუბტროპიკული ლამე დო სქირე ჰეერიშ პიჯალეფს, რჩქვანელობურ კირქუამ დიხას. კანკალეშა აკმოქიმინჷნს წიმინდე ჯალონს. კულტივირაფილი რე ობჟათე ევროპას, ოორუე ამერიკას, საქორთუოს (თარო კოლხეთის, სოდე ჩანს დაფის პლანტაციეფი) დო ობჟათე ყირიმს. დაფი გოლოფაგჷმარძე ჩანარი რე. ჯგირო ირდუ ფალებკარბონატულ წირდე დიხას დო დიხაშ აწყათება ვეგნჷმუღუ. დაფი სინთეშ მოჸოროფე რე, მარა დაღარი დაორება ვანუ. დაფი ურზუ - 16-17°-შახ ჸინს. იმიარებუ თასით, დოჸაშუათ (სატიბას) დო ჸაშუათ (ზარხულს). ითასუ დამორჩილს ვარდა ორდოშიან აფუნს. ეშაფალუაშ პერიოდი იგჷრძარებუ 46-81 დღას. პეულანს პირელს, გჷმნაღელი გჷმათუთა-გერგობათუთას იმონდებუ. ხეჯეჯშე ეშნარდის ხვეიანო იკეთენს, ფურცელს ჟირი წანმოწანაშე ართშა შაყარანა. 1 ჰა-შე ირზენს ოშქაშეთ 1-1,2 ტონა მუნაწის. დაფის სუნელ-ორკვანალო გჷმირინუანა. საკონდიტრე დო საკონსერვე რეწუალას დო კულინარიას. დაფიშ გჷმნაღელიშ ზეთი ოკურნალებერი რე. დაფიშ მარქვა გამრზე დო მადირიკე რე (აკეთენა ანდაღებულ ავეჯის, შხვადოშხვა მორჩილ მეკონეფს). დაფი დეკორატიული რე, ჭკირუა ჯგირო გჷნმუღუ. დაფის გჷმირინუანა თელ ღობერო დო ბორდიურო. დაფიშ გურგინი დო ჸა ჯვეშიშე დიდებაშ დო გომორჯგუაშ სიმბოლოთ იკოროცხუდჷ; 2. აზორიშ (ანუ კანარიშ) დაფი (Laurus azorica, Laurus canariensis) გოფაჩილი რე მადეირაშ, კანარიშ დო აზორიშ კოკეფს, სოდე დაფიშობურეფიშ ფანიაშ შხვა გვარობეფწკჷმა ართო აკმოქჷმინუნს ლამე სუბტროპიკულ ტყალეფს ზუღაშ დონეშე 700 მ-შახ სიმაღალას. დაფი დოჭყანაფილი რე საქორთუოშ კანკალე ბაღ-პარკსჷთ. მერკეთ ჸინგჷმარზე რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:დაფიშობურეფი
1049
კატეგორია:
ალ საიდი
აკ საიდი (آل سعيد) ვარდა ალ ბუ-საიდი (آل بوسعيد) — ომანიშ სასულთანოშ მამართალი დინასტია (1746 წანაშე).
კატეგორია:ომანიშ ისტორია კატეგორია:ომანიშ სულთანეფი კატეგორია:ზანზიბარიშ სულთანეფი კატეგორია:მუსულმანი მამართალეფიშ დინასტიეფი კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
1050
კატეგორია:
.bw
.bw — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბოტსვანაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
bw კატეგორია:კომუნიკაციეფი ბოტსვანას
ალ თანი
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
1051
კატეგორია:
ხაზარეფი
ხაზარეფი — თურქულნინამი გვერდოგეგია კათა, დუდმაართაშე ცენტრალური აზიაშე, ნამუქჷთ VII ოშწანურას ზოხორინელი ოხანე აკოქიმინეს ოორუე კავკაციას. აკონტროლენდეს აბრეშუმიშ დიდ რზას ნამუთ ართიანს მეთმიორსხუანდჷ ჩინეთის, ცენტრალური აზიას დო კიევიშ რუსეთის. სუმი ოშწანურაშ გოძვენას (650-965) აკონტროლენდეს ვოლგაშ დო დონიშ წყარპიჯეფს ყირიმიშ ჩქონს თინეფი დიდი ხანიშ გოძვენას იდვალუაფუდეს ბიზანტიაშ იმპერიაშ დო ომაიანეფიშ ოხალიფეშ შქას, თიშ უკული, მუთ მეხვარეს ბიზანტიაშ იმპერიას სასანიანეფიშ დამარცხებას.
ბიზანტიაშ იმპერიაშ დო ხაზარეფს შქას რსხუქ 900 წანას გეუფრაშჷ, მუშ შედეგო ბიზანტიაქ მოუჭანუ ალანეფს, ხაზარეფი ყირიმიშე დო ოორუე კავკაციაშე გეგშურაჸუდესკო. თე ფაქტით ირგებუა კიევიშ რუსეთიშ მამართალ სვიატოსლავ I-ქ, გეჭოფუ ხაზარეფიშ ნანანოღა ატილი (965-969) დო მოჯალაგუ ხაზარეფიშ ომაფე.
სქოლიო
კატეგორია:კავკავია კატეგორია:თურქულნინამი კათეფი კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
ჯეიმზ ვატი
ჯეიმზ ვატი (James Watt; დ. 19 ღურთუთა, 1736, გრინოკი, შოტლანდია — ღ. 19 მარაშინათუთა, 1819, ჰენდსვორტი, ინგლისი) — შოტლანდიარი ინჟინერ-გჷმმაგონებელი დო მათემატიკოსი, ნამუქჷთ 1763-1775 წანეფს, ორქიშ ქვარქვანტეფიშ არსებული დიზაინიშ მოდიფიცირება დო აკოქიმინჷ ალაზჷმაფათ უმოს ეფექტიანი ჟირფა ქიმინჯუაშ ორქიშ ქვარქვანტი აქოკიმინჷ, ნამუსჷთ ამდღა ვატიშ ორიშ ქვარქვანტის უძახჷნა. ჟირფა ქიმინჯუაშ ორქიშ ქვარქვანტიქ გინმაჭყვიდირე როლი ილაჸაფუ ინდუსტრიული რევოლუციაშ მოხვალამაშა დო ხე უნწყუ გოართოიანაფილი ომაფეშ დო ედომუშამ მოსოფელიშ ეკონომიკურ გოვითარაფას.
ჯეიმზ ვატიშ პატიოცემელო სი სისტემაშ სიძალიერეშ ართულს ვატიქ გიადჷ.
სქოლიო
კატეგორია:შოტლანდიარი გჷმმაგონებელეფი კატეგორია:ნაღურა 1819
1052
კატეგორია:
.by
.by — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბელარუსიშო.
.bz
.bz — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბელიზიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
bz კატეგორია:კომუნიკაციეფი ბელიზის
1053
კატეგორია:
მახვამილაფარეფი
მახვამილაფარეფი (Carnivora: carō 'ხორცი', + vorāre 'მაჭკომალი') — ჩხოლარეფი ბჟაშუმუეფიშ რანწკიშე. თინეფიშ რსხულიშ სიგჷრძა 14 სმ-შე 3 მ-შახ, წონა 100 გ-შე 1000 კგ-შახ ანჭუ. შხვადოშხვა ფერეფი უღჷნა. კიბირეფი (28-48) რასქვილო რე დიფერენცირაფილი მაჭკირალეფო, დო თარ კიბირეფო. უმენტაშობაშ ჟილენი მა-4 წჯმიანი თარი დო 1-ა გიმენი თარი კიბირეფი გინოქიმინელი რე მაკვათურ კიბირეფო. განთხეფს უღჷნა ჯღალამი 4-4 კითი (თუნთეფს დო ძოღორეფს 5-5), ჯღალეფი ინოტყობინელი ვარდა გვერდო ინოტყობინელი რე; ვაუღჷნა ვარდა რუდიმენტული რე; ყია ლექინი დო ჯარკვალეფით რე დიდარი; ოსქუე ჟირფა ვარდა ჟირქალამი რე, პლაცენტა — დისკოიდური; ოთასეეფი სპეციალურ პარკის ინოხე. მახვამილაფარეფიშ ანალური ჯარკვალეფი გიმიღანა სანწალეშურამ ნიბთიარობას, ნამუთ ონინალჷ ტერიტორიალურ მოთანჯუას, კანკალეშა ნტერშე დუდიშ ოთხილარო (სამანგ., შურამია). გოფაჩილი რენა ირდიხას, ანტარქტიდაშ დო კანკალე მორჩილი ოკაინური კოკეფიშ მოხ. უმენტაშობა სქირონაშ ჩხოლარი რე. თინეფშე მიარე ჯგიორ მეხოხუნს ჯას, კანკალე ჯგირო გილანჩურუნს დო ჸვინთუნს. ჩკომჷნა ხორცის, თინეფს შქას რენა ირიშმაჭკომალეფი, ყორადილმაჭკომალეფი დო შხვეფი. ოკიბირალს დუდს გეთმიანთხჷნა ყურსუათ, მეტყობინით, გეთხოზინით. უმენტაშობა მონოგამი რე.
მახვამილაფარეფი აკმაართიანენა 7 ფანიას (ძოღორიშობურეფი, თუნთიშბურეფი, ენოტიშობურეფი, კვინორიშობურეფი, ვივერიშობურეფი, ყორყმელიშობურეფი, კატუშობურეფი), დოხოლაფირო 100 გვარს, 240 გვარობას, ნამუეფშეთ საქორთუოს მუთმოფხვადჷნა 19 გვარობა. მახვამილაფარეფს შქას მიარე მორგე რე. კანკალე ჯალაგანს ოფუტე დო ოტყალე მეურნობაშ მანებელი მაღირღონალეფს; კანკალე ზარალს მითმიორინუანს მეჩხოლარობას, სანადირო მეურნობას. რენა ჸალაშ ვირუსიშ მაღელეფი ხოლო (გერი, ტურა, ენოტიშობური ჯოღორი).
მინი|[[ნწოლა თუნთი დო ჩე თუნთი სქირონაშ უდიდაში მახვამილაფარეფი რენა]] მინი|[[კატუ დო ჯოღორი, ჸუდეშ მახვამილაფარეფი რენა]]
რესურსეფი ინტერნეტის
*
პანთერა
პანთერა (Panthera) — ძუძუშმაწუალეფიშ გვარიშ ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე, იკათუანს ოთხ გვარობას: ნჯილო, იაგუარი, ყილო დო ჯიჯაღი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კატუშობურეფი
მაიკლ მაქელჰათონი
მაიკლ მაქელჰათონი (Michael McElhatton; დ. 12 ეკენია, 1963, დუბლინი) — ირლანდიარი არტისტი დო ჭარუ. ჩინებულ რე რუს ბოლტონიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი, სოდეთ 6 სეზონს ლაჸაფენდჷ. 2017 წანას ილაჸაფჷ გაი რიჩიშ ფილმის მაფა არტური: ყამაშ ლეგენდა, აჯამი (2017) დო ბანკიშ მარჩვალი ფილმის სამართალიანობაშ ლიგა (2017).
.ca
.ca — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კანადაშო.
1054
კატეგორია:
იური შატუნოვი
იური შატუნოვი (დ. 6 ეკენია, 1973, ქუმერტაუ, ბაშკირეთიშ ასსრ — ღ. 23 მანგი 2022, დომოდედოვო, მოსკოვიშ ოლქი, რუსეთი) — სხუნუური დო რუსი მობირე. მუსიკალური ბუნა "ლასკოვი მაიშ" სოლისტი (1986—1991).
ბიოგრაფია
დებადუ 1973 წანაშ ეკენიას, ვასილი კლიმენკოშ (1 ღურთუთა, 1950 — 19 მესი, 2020) დო ვერა შატუნოვაშ (27 ღურთუთა, 1955 — 17 გერგობათუთა, 1984) ფანიას, ბაშკირეთიშ ასსრ-შ ნოღა ქუმერტაუს.
მუმა დო ნანაქ დეგურგინეს 23 დო 18 წანაშ ხანს ომანგეთ. მუმას სქუაწკუმა რგილი ურთიართობა უღუდუ, თეშ გეშა იურაქ დიამუშიშ გვარი მიღუ, ორდოიანი ბაღანობა (ოთხ წანაშახ) მანჯუ ბაბუ დე ბებიწკუმა (ნანაშ მასქერეფი) — ეკატერინა ივანოვნა (5 ქირსეთუთა, 1924 — 26 გერგობათუთა, 2002) დო გავრილ შატუნოვწკუმა (4 მანგი, 1923 — 20 ღურთუთა, 1976) ოფუტე პიატკის (ქუმერტაუშ გალეგანობა).
სქოლიო
კატეგორია:ლასკოვი მაი კატეგორია:რუსეთიშ მობირეეფი კატეგორია:სსრრ-შ ბაღანა მობირეეფი *
სამართალიანობაშ ლიგა (ფილმი)
„სამართალიანობაშ ლიგა“ (Justice League) — 2017 წანაშ სუპერგერგეზული ფილმი, ნამუთ გერსხუაფილი რე DC კომიქსეფი-შ ათე ჯოხოშ სუპერგერგეზული ზარიშ ისტორიეფშა. ფილმიშ დისტრიბუტორი რე Warner Bros. Pictures. თინა რე რანწკით მახუთა DC-შ გოფაჩილი ოქიანუშ ფილმეფიშ სერიას.
ფილმიშ რეჟისორი რე ზაკ სნაიდერი, სცენარიშ ავტორეფი – კრის ტერიო დო ჯოს უიდონი. თინა გერსხუაფილი რე ტერიოშ დო სნაიდერიშ ნახანდაშ ისტორიაშა. ფილმის თარ როლეფს არსულენა ბენ აფლეკი, ჰენრი ქევილი, ემი ადამსი, გალ გადოთი, ეზრა მილერი, ჯეისონ მომოა, რეი ფიშერი, ჯერემი აირონსი, დაიენ ლეინი, კონი ნილსი დო ჯონათან კიმბლ სიმონსი. სიუჟეტიშ მეჯინათ ბეტმენი დო სარკო ოსური ორთჷნა სუპერგერგეზულ ზარს, ნამუსჷთ ოკათჷნა ფლეში, აკვამენი დო კიბორგი. თინეფი ართო ონირზჷნა სტეპენვულფის დო თიში პარადემონეფიშ ჯარს.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:2017 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:Warner Bros.-შ ფილმეფი კატეგორია:DC-შ გოფაჩილი ოქიანუშ ფილმეფი კატეგორია:IMAX-იშ ფილმეფი
ევკარიოტეფი
ევკარიოტეფს, ანუ გვირზილამი თოლეფს (ინგ. Eukaryote — გოფაჩილი რე, მორო ჩილათირი რე ჯოხოდვალა ეუკარიოტი) უღჷნა პლაზმური მემბრანა, გვირზილი, გვირზილა, ენდოპლაზმური ბადე, რიბოსომა, მიტოქონდრია, გოლჯიშ აპარატი, ლიზოსომა, ცენტრიოლეფი. ევკაროტული თოლეფი რე: ერითროციტეფი, სპიროგირა (წყარჩანარი), ამება, მხუხა სოკო, ქალამანა, ტრიპანოსიმეფი, ქლამიდომონადა დო შხვა. ევკარიოტეფს პროკარიოტეფშე გიშმართჷნა დნბ-ით, ნამუთ ინოხე გვირზილს.
ევკარიოტეფი, საართო ჯოხოდვალა ორგანიზმეფიშ, ნამუეფსჷთ უღჷნა მორფოლოგიურო გოფორმაფილი გვირზილი. ევკარიოტეფიშ პროტოპლაზმა მორფოლოგიურო დო ფუნქციურო დიფერენცირაფილი რე ციტოპლაზმათ დო კარიოპლაზმათ, ნამუთ დორხველური დაცხით (კარიოლემით) რე გოჯორგელი დო აკმოქიმინუნს გვირზილს. გვირზილს აკოჭოფილი რე დახე ედომუშამი მონძებული ღვანდი (დნბ). ევკარიოტეფს ორხველჷ არძა თოლამი ორგანიზმი (ართთოლამი დო ბრელთოლამი ჩანარი დო ჩხოლარი) თ. გ. პროკარიოტეფიშ (ბაქტერიეფიშ დო ლენ-წვანე წყარჩანარეფიშ) მოხ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევკატიოტეფი
ულფ კრისტერსონი
ულფ იალმარ კრისტერსონი (Ulf Hjalmar Kristersson; დ. 29 ქირსეთუთა, 1963, ლუნდი, შვედეთი) — შვედი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე. 2017 წანაშე ზჷმიერო კოალიციური პარტიაშ ლიდერი. შვედეთიშ პრემიერ-მინისტრი 2022 წანაშ 18 გჷმათუთაშე. კინოხ — შვედეთიშ სიციალური უნარღელჸუაშ მინისტრი (2010—2014).
.cc
.cc — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ქოქოსიშ კოკეფიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cc კატეგორია:კომუნიკაციეფი ქოქოსიშ კოკეფს
ტრინიდადი დო ტობაგოშ ნოღეფიშ ერკებული
გიმე მოჩამილი რე ტრინიდადი დო ტობაგოშ ელაზჷმაფათ დიდი ნოღეფიშ ერკებული.
რუკა
ლეგენდა:
ტრინიდადი დო ტობაგო
ალ ხალიფა
ალ ხალიფა (آل خليفة) — ბაჰრეინიშ მამართალი დინასტია.
XVIII ოშწანურაშე დინასტიაშ მადუდეეფს უღჷნა ბაჰრეინიშ ჰაკიმიშ (მამართალიშ) ტიტული. 1971 წანას, ზოხორინალაშ გჷმოცხადაფაშ უკული, ჰაკიმ ისა იბნ სალმან ალ ხალიფაქ მიღჷ ბაჰრეინიშ ამირიშ ტიტული.
დინასტიაშ ასეიანი მადუდე — ჰამად იბნ ისა ალ ხალიფა — ბაჰრეინიშ ამირო გჷნირთჷ 1999 წანას, 2002 წანას მუშ დუდ გჷმაცხადჷ ბაჰრეინიშ მაფათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არაბული დინასტიეფი
ფუნჩოლინგი
ფუნჩოლინგი, თაშნეშე გჷმირაგადუაფუ მუჭოთ ფუენჩოლინგი (ཕུན་ཚོགས་གླིང་) — ნოღა ბჰუტანიშ ობჟათეშე (ჩუხაშ ძონგხაგის) ინფოეთიშ ხურგიწკჷმა, სოდე გიშმურს აკა ავტომაგისტრალი, ნამუშჷთ ბჰუტანი მითმიარსხუ ინდოეთის.
ნოღაშ მახორობა 27,658 ადამიერი (2017 წანაშ მუნაჩემეფით), ქიანაშ მაჟირა უკაბეტაში ნოღა რე, ნანანოღა თიმფუშ უკული.
ნოღა გვერდო ღილე რე შხვაშ თური ტურისტეფშო, ნამუეფსჷთ ბჰუტანიშ შხვა ტერიტორიეფშა მინაულარო უციო აფჷნა რთული სავიზე პროცედურეფიშ მუკულა.
ბჰუტანიშ ნოღა ფუნჩოლინფიშ დო ინდოეთიშ ნოღა ჯაიგაონიშ მახორუეფს ყარება შეულებჷნა ოხურგე-საბაჟე პროცესურეფიშ უმუშო. ფუნჩოლინგიშ მახორობაშ უმენტაშობას ინდიარეფი რე. ნოღას კაბეტი შანულობა უღუ ბჰუტანიშ გალენური ვაჭარუაშო, მუჭოთ სატრანზიტე პუნქტი მეკონ-მოკონეფიშ გინაღალარო.
ინდოეთწკჷმა აქტიური ურთიართობაშ გეშა, ნოღას იძინანს ნარკოვაჭარუა დო პროსტიტუცია, ნამუშ გეშაბჰუტანიშ ხეშუულობა იშონთაფუ.
1964 წანას, ფუნჩოლინგის ჸვილეს ბჰუტანიშ პრემიერ-მინისტრი ჯიგმე დორჯი. ჸვილუას პოლიტიკური ოსხირი უღუდჷ, ნამუშ სამანჯელი რდჷ კონფლიქტი შხვადოშხვა ოთარობე ბუჯგუეფს შქას ბჰუტანიშ ღილენობაშ ოკითხირეშ გეშა.
ალ-ყასიმი
ალ-ყასიმი (მრ.რ. ალ-ყავასიმი; القاسمي, მრ.რ. ) — არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ რას-ელ-ხაიმაშ დო შარჯაშ საამიროეფიშ მამართალი გვარი.
1056
კატეგორია:
ბჟაეიოლი ტიმორიშ გეოგრაფია
thumb|250px
ბჟაეიოლი ტიმორი  — სახენწჷდო ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას, იდვალუაფუ ინდონეზიაშ დო ავსტრალიაშ შკას, იკენს კოკი ტიმორიშ ბჟაეიოლ ნორთის დო მორჩილ ექსკლავს (პროვინცია ოკუსი-ამბენო) კინე თე კოკიშ ბჟადალ ნორთის, თაშნეშე მორჩილ კოკეფს - ატაურუს (ოორუეშე) დო ჟაკუს (ბჟაეიოლშე). იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას, ბჟაე. გან. 125°-შ დო 8° ობჟ. სიგ.-შ შკას
ბჟაეიოლი ტიმორიშ რელიეფი უმოსო გვალამი რე: ქიანაშ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟადალშე ობჟათე-ბჟაეიოლშახ გინმოჭკირუნს ძალიერო აკოწეწილი ქჷნდჷრი (ქიანაშ უმაღალაში კონკა — გვალა ტატამაილაუ (2963 მ)), ნამუთ აკათუ ოორუე წყარპიჯის. ქიანაშ ბჟაეიოლშე გოფაჩილი რე მორჩილი პლატო სიმაღალათ 500—700 მ. ობჟათე წყარპიჯიშ მანგას იდვალუაფჷნა უთირუე აკუმულირებული რზენეფი. ბჟაეიოლი ტიმორიშ დვალუა ალპურ-ჰიმალაიური გოხოლუაშ ყარაფონ ორტყაფუწკჷმა, გჷთმოთანჯუნს ქიანაშ მაღალ სეისმურობას დო კოკეფიშ ცუნამშე ოშქურანჯობას. ტიმორიშ ზუღაშ წყარპიჯი, შელფი დო გიშაკერძაფილო ქვინჯი დიდარი რე ნავთობით დო გაზით.
ქიანაშ კლიმატი სუბეკვატორული მუსონური რე სქირე დო ლამე სეზონეფით. ოშქაშეწანმოწანური ტემპერატურა 25-27 ºС. ნოლექეფიშ წანმოწანური მუდანობა 1500—2000 მმ (ქიანაშ ობჟათე ნორთი უმოსი ლამე რე). ქჷნდჷრეფიშ კართეფშე მოურს მორჩილი გვალაშ წყარლამუეფი ლოესი, ლაკიო, სეიკალი, ბე-ლულიო. ქიანას შხუ ტობეფი ვარე.
ქიანაშ ედომუშამი ფართობი — 14 954 კმ². ქიანაშ წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷნძა 6789 კმ.
ქიანას ასქილადირი რე ტროპიკულ ტყალეფიშ შანულამი მუნოკვათეფი, ნამუთ ქიანაშ ტერიტორიაშ ნასუმორს იკენა: ოორუეს მუთმოფხვადნა ფურცელმაციმე, ობჟათეშე — ლამე იროწვანე ტყალეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ბჟაეიოლი ტიმორიშ გეოგრაფია ბჟაეიოლი ტიმორი
ვარსკვლავური ომები
მინი ვარსკვლავური ომები (Star Wars)
რობერტ რედფორდი
რობერტ რედფორდი (ინგლ. Robert Redford დ. 18 მარაშინათუთა, 1936) რე ამერიკული კინოაკადემიაშ ოსკარიშ ჯილდოშ მაღვენი ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი, ბიზნესმენი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი პროდიუსერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1936 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინორეჟისორეფი
კობი სმალდერსი
იეკობე ფრანცისკა მერიე კობი სმალდერსი  (Jacoba Francisca Maria "Cobie" Smulders; დ. 3 პირელი, 1982, ვანკუვერი) — კანადარი არტისტი დო მოდელი. ჩინებული რე მერიე ჰილიშ როლით Marvel-იშ კინოოქიანუშე.
ფილმოგრაფია
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1982
.cd
.cd — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cd კატეგორია:კომუნიკაციეფი კონგოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკას
სომხეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
სომხეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა (Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն), კუნტათ სომხეთიშ სსრ, — სხუნუეფიშ რსხუშ აკოდგინალუაშა მიშმალი რესპუბლიკა, ნამუქჷთ დირსხუ 1920 წანაშ ქირსეთუთას. 1922 წანაშ 12 მელახშე 1936 წანაშ 5 ქირსეთუთშახ მიშმეშჷ მოლენკავკაციაშ სფსრ-შ აკოდგინალუაშა, 1936 წანას ქახოლჷ სსრრ-ს. სომხეთიშ სსრ-ს ოორუეშე უხურგანდჷ საქორთუოშ სსრ, ბჟაეიოლშე აზერბაიჯანიშ სსრ, ობჟათეშე ირანი, ბჟადალშე თურქეთი. 1991 წანაშე სომხეთიშ სსრ-შ სამართალმონძე სომხეთიშ რესპუბლიკა.
.cf
.cf — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cf კატეგორია:კომუნიკაციეფი ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას
სომხეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
გოსხუნუაფა
გოსხუნუაფაშე ხეთე ჩეკაქ ქჷდიჭყჷ მასობური ტერორი ანტი-სხუნუურო მერჩქინელი ელემენტეფიშ სააწმარენჯოთ. ბოლშევიკურ პოლიტიკაქ 1921 წანას, რესპუბლიკას ფურთუთაშ ჯანყი გჷმიწუ, ნამუსჷთ დაშნაკეფქ მეუდირთეს ოდუდეს. ჯანყაფილეფქ დუდმაართაშე წჷმძინას მიოჭირინეს დო ერევანი ხოლო გადუდიშულეს, მარა საბოლოოთ ქვეყანაშა მიშულირჷ XI არმიაქ ჯანყის იშენით გიორჯგინჷ დო 2 პირელს ნანანოღა ხოლო დირთინუ.
1058
კატეგორია:
იქს-ადამიერეფი 2
იქს-ადამიერეფი 2 (ხოლო ჩინებული მუჭოთ X2: გოართიანაფილი იქს-ადამიერეფი ვარდა X2 ) — 2003 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი, დორსხუაფილი Marvel Comics-იშ გუმოგონილ პერსონაჟეფს, იქს-ადამიერეფს. ფილმი წუმადგინანს თიში მაართა ნორთიშ გეჸვენჯის, ნამუსით თარი როლეფს ირთუნა ჰიუ ჯეკმანი, ჰალი ბერი, პატრიკ სტიუარტი, იენ მაკ-კელენი, ანა პეკუინი, ფამკე იანსენი, ჯეიმზ მარსდენი, აარონ სტენფორდი დო შხვეფი. სიუჟეტი ივითარდებჷ იქს-ადამიერეფიშ დო თინეფიშ ნტერეფიშ, მუტანტეფიშ ოჯიმალეშ მუკმუკი. გენოციდური პოლკოვნიკი უილიამ სტრაიკერი (ბრაიან კოქსი თიშ როლს) აწაუნუ ოურდუმეეფს პროფესორი იქსიშ სკოლაჸურე დო ოცადჷ ღოლას პროფესორიშ ორხველ კომპიუტერ ცერებროშ მუში ვერსია, ნამდა პლანეტას არძა მუტანტი მოსირუას.
უჩა ზაფანა
უჩა ზაფანა (Píper nígrum) — მიარეწანიანი კარკატია ჩანარი, ზაფანაშობურეფიშ ფანიაშ ზაფანაშ (Piper) გვარშე. ჩანარი იკულტივირებუ თიშ გჷმნაღელიშ გეშა, ნამუშე შხვადოშხვა დამუშებაშ რზათ გიშმაჸუნა ორკვანალეფი, სამანგათ უჩა ზაფანა, ჩე ზაფანა, წვანე ზაფანა დო ვარდიშფერი ზაფანა (წვანე დო ვარდიშფერი ზაფანაშ ჯოხოშ გიმე, თაშნეშე შხვა ჩანარეფიშ გჷმნაღელი რე ჩინებული, ნამუეფსჷთ უჩა ზაფანაწკჷმა მუთუნნერი რსხუ ვაუღჷნა).
გოფაჩუა დო ორთაშობური ორენი
მინი|მარცხნივ|260პქ|უჩა, ჩე, წვანე დო [[ვარდიშფერი ზაფანა|ვარდიშფერი (ბრაზილიური) ზაფანა]] უჩა ზაფანაშ ოდაბადე ინდოეთი რე. მალაბარიშ ოლქი (ასე კერალაშ შტატი), ნამუთ ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟადალ წყარპიჯის იდვალუაფუ, ნამუსჷთ კინოხ ჯოხოდჷ მალიჰაბარი.
უჩა ზაფანა მოჸუნა ტროპიკეფს.
კატეგორია:ზაფანაშობურეფი კატეგორია:აზიაშ ფლორა კატეგორია:ინდოეთიშ ენდემეფი
ალ-მაალა
ალ-მაალა ვარდა ალ-მუალა (المعلا) — უმ-ელ-ქაივაინიშ შეიხეფიშ (1755 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე ასეშა) დინასტია.
კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი კატეგორია:არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ დინასტიეფი კატეგორია:უმ-ელ-ქაივაინიშ საამირო
მიკი მაუსი
მინი მიკი მაუსი (Mickey Mouse)
ურსულა ფონ დერ ლიაიენი
ურსულა გერტრუდა ფონ დერ ლაიენი (Ursula Gertrud von der Leyen), ცირასქუალობას ალბრეხტი (Albrecht; დ. 8 გჷმათუთა, 1958, იქსელი) — გერმანალი პოლიტიკოსი, გერმანიაშ ფანიაშ საქვარეფიშ მინისტრი (2005—2009), ხანდაშ დო სოციალური ოკითხირეეფიშ მინისტრი (2009—2013), დუდთხილუაშ მინისტრი (2013—2019). მაართა ოსური გერმანიაშ დუდთხილუაშ მინისტრიშ პოსტის. 2019 წანაშ 16 კვირკვეშე ევროკომისიაშ პრეზიდენტო რე დორინაფილი. პოსტის დეკინენს 2019 წანაშ გერგობათუთას. ევროპაშ რსხუშ ისტორიას მაართა ოსური რე თე პოსტის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 8 გერგობათუთა კატეგორია:გერმანაიშ მედიკოსეფი კატეგორია:გერმანაიშ ოსური პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ანგელა მერკელიშ მაართა კაბინეტი კატეგორია:ანგელა მერკელიშ მაჟირა კაბინეტი კატეგორია:ანგელა მერკელიშ მასუმა კაბინეტი კატეგორია:ანგელა მერკელიშ მაანთხა კაბინეტი კატეგორია:გერმანიაშ დუდთხილუაშ მინისტრეფი კატეგორია:ევროკომისიაშ პრეზიდენტეფი
პუნაქა
პუნაქა (སྤུ་ན་ཁ་) — ნოღა ბჰუტანიშ ოორუე-ბჟადალშე, პუნაქაშ ძონგხაგიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, ნამუთ ბჰუტანიშ ძონგხაგიშე ართ-ართი რე. პუნაქა რდჷ ბჰუტანია ნანანოღა დო ოთარობე ნოღა 1955 წანაშახ, ნანანოღაშ თიმფუშა გინოღალაშახ.
პუნაქაშ ძონგხაგის იდვალუაფუ ბჰუტანიშ ჟირი თარი წყარმალუ: მო-ჩუშ დო ფო-ჩუშ ლეხერეფი, სოდე ჩანს ორზა. ძონგხაგის არძაშე ფართოთ მოდვალირი ორაგადე ნინა რე ძონგკხა.
რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბჰუტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ბჰუტანიშ ძონგხაგეფიშ ადმინისტრაციული ნოღეფი კატეგორია:პუნაქაშ ძონგხაგი
ევოლუციაშ სინთეზური თეორია
ევოლუციაშ სინთეზური თეორია, თაშნეშე თეხანური სინთეზი (ინგლ. Modern synthesis) — თეხანური, XX ოშწანურაშ ევოლუციური თეორია, ნამუთ შხვადოშხვა დისციპლინეფიშ, გიშაკერზაფილო ჩარლზ დარვინიშ ევოლუციაშ თეორიაშ დო გრეგორ მენდელიშ იდეეფიშ სინთეზი რე. ტერმინი მიშეღჷ ტომას ჰენრი ჰაქსლიქ, მუში 1942 წანაშ წინგის: "ევოლუცია: თეხანური სინთეზი".
ევოლუციაშ სინთეზური თეორია იკათუანს: ორთაშობურ სელექციას, მენდელიშ კანონეფს გენეტიკაშ გეშა დო პოპულაციურ გენეტიკას. თინა თაშნეშე მერსხუაფილი რე მაკროევოლუცია დო მიკროევოლუციაწკჷმა ხოლო.
ევოლუციაშ სინთეზური თეორიაშ დეფინიცია დუმარსხუაფალეფს მოჩამილი აფუნა შხვადოშხვანერო: ერნსტ მაირის 1959 წანას, ჯორჯ ლედიარდ სტებინსის 1966 წანას დო თეოდოსიუს დობჟანსკის 1974 წანას. სუმხოლო მენცარი წჷმარინუანს შხვადოშხვა პოსტულატეფს, მარა თარი აკმადგინალი არძაშო ორთაშობური სელექცია რე. შხვა მენცარეფი ნამუეფიშ რკვიებეფი ორხველუდჷ თეხანური სინთეზს, რდეს: ედმუნდ ფორდი, ბერნჰარდ რენში, ივან შმალჰაუზენი დო ჯორჯ გეილორდ სიმპსონი.
ან-ნუაიმი
ან-ნუაიმი (النعيمي) — აჯმანიშ შეიხეფიშ (1816 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე) დინასტია.
1059
კატეგორია:
ან-ნუაიმი
კატეგორია:აჯმანიშ საამირო
.cg
რესურსეფი ინტერნეტის
cg კატეგორია:კომუნიკაციეფი კონგოშ რესპუბლიკას
აბჰიშეკ ბაჩანი
აბჰიშეკ ბაჩანი (अभिषेक बच्चन; Abhishek Bachchan; დ. 5 ფურთუთა 1976, მუმბაი, მაჰარაშტრა, ინდოეთი) — ინდოარი არტისტი დო პროდიუსერი. მაჟირახარისხამი საუჯგუშო ქომოლკოჩიშ როლიშ სრულებაშ გეშა სუმშა აფუ მეღებული Filmfare Award.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1976 კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
.ch
რესურსეფი ინტერნეტის
ch კატეგორია:კომუნიკაციეფი შვეიცარიას
1062
კატეგორია:
სამდრუპ-ჯონგხარი
სამდრუპ-ჯონგხარი (བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་, Samdrup Jongkhar) — ნოღა ბჰუტანიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე, სამდრუპ-ჯონგხარიშ ძონგხაგიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღაშ მახორობა 9,325 ადამიერი (2017 წანაშ მუნაჩემეფით).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბჰუტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ბჰუტანიშ ძონგხაგეფიშ ადმინისტრაციული ნოღეფი კატეგორია:სამდრუპ-ჯონგხარიშ ძონგხაგი
იაგუარი
იაგუარი (Panthera onca) — მახვამილაფარი ბჟაშუმუ ჩხოლარი კატუშობურეფიშ ფანიაშე, პანტერეფიშ გვარიშ წჷმმარინაფალი. თიშ რსხულიშ სიგჷრძა 2 მ, წონა 140 კგ-შახ. უღუ მასიური,გოჭყვართალერი რსხული, კუნტა კუჩხეფი, ფართე, ჸონიერჯღალეფამი ტოტრეფი. ფერო მოჭითე-ჸვინთელი რე, თეწკჷმა ართო უჩა რგოლეფი დო ხალეფი უღუ, ჯკანკალეშა ედომუშამო უჩა ხოლო ამხვადჷნა. იაგუარი გოფაჩილი რე ოორუე, ცენტრალურ დო ობჟათე ამერიკას. ხე შხირი, ლამე ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ ტყალეფს, უმენტაშო გიშმაგორუნს წყარმალუეფიშ წყარპიჯეფს. ჯგირო ეშმუს ჯაშა დო ნჩურუნს. ჭკომუნს ჩორქოშობურეფს (ტაპირი, ერემი, პეკარი), მაღირღონალეფით, ჩხომეფით, თაშნეშე ჭკომუნს კუს დო თიშ მარქვალიეფს, კანკალეშა გეთმიანთხუ ჸუდეშ ჩხოლარს ხოლო. მაკობა 3,5 თუთას იგჷნძორებუ, ხანს 4-შახ ბოქურს. მორჩილი ორეწუალე შანულობა უღუ (გიმირინუანა ტყების).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კატუშობურეფი
.ci
.ci — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კოტ-დ’ივუარიშო.
1065
კატეგორია:
1066
კატეგორია:
ჸვალმინთა
ჸვალმინთა (Mentha) — მიარეწანიანი ოდიარე ჩანარიშ გვარი ლეჩქვამეფიშ ფანიაშე. 50-100 სმ სიმაღალაშ ჯინჯამი ჩანარი რე. ჸვალმინთას აწმარენჯო დვალირი ფურცელეფი დო გჷნაფალეფიშ წვანდის დუდელეშობურ ბილბლას აკოშაყარელი მოვარდიშფერე-იაშფერი პიოლეფი უღუ. ჸვალმინთაშ გვარი დიდარი რე გვარობეფით. საქორთუოს ტყარო ჩანს ხვალე 4 გვარობა: ომბალე (Mentha pulegium), დოლოშ ჸვალმინთა (Mentha arvenis), წყარიშ ჸვალმინთა (Mentha aquatica), ტყაშ ჸვალმინთა (Mentha longifolia). ჸვალმინთა ირდუ გვალაშ გიმენი დო შქა ორტყაფუშ ლამე დოლოეფს, ტყაშ პიჯეფს, ბართვონას, წყარმალუეფიშ წყარპიჯეფს დო შხვა აბანეფს. ჸვალმინთა ვეგეტატიურო იმიარიებუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლეჩქვამეფი კატეგორია:ოკურნალე ჩანარეფი
იქს-ადამიერეფი: ეკონია ლჷმა
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:იქს-ადამიერეფი (ფილმეფიშ სერია) კატეგორია:2006 წანაშ ფილმეფი
.ck
.ck — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კუკიშ კოკეფიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
ck კატეგორია:კომუნიკაციეფი კუკიშ კოკეფს
რაიან რეინოლდსი
რაიან როდნი რეინოლდსი (Ryan Rodney Reynolds; დ. 23 გიმათუთა, 1976. ვანკუვერი, ბრიტანეთიშ კოლუმბია, კანადა) — კანადარი ტელე- დო კინოარტისტი. ოორუე ამერიკას ჩინებულქ იჸუ სიტკომ „ჟირი ბოში დო ძღაბის“ სრულებური როლიშ უკულ (1998—2001), უკულ გვიანო კარიერა ჰოლივუდის გაგინძორჷ, სოდეთ მუჭოთ კომედიურ, თეშ დრამატულ როლეფს ასახიერენდჷ.
კატეგორია:დუნაბადი 1976 კატეგორია:კანადარი არტისტეფი
კატეგორია:კანადარი ტელეარტისტეფი
1067
კატეგორია:
.cl
.cl — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ჩილეშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cl კატეგორია:კომუნიკაციეფი ჩილეს
ჰაშიმიდეფი
ჰაშიმიდეფი — ჰაშიმ იბნ აბდ მანაფიშ გამნარყეფი, ოწმოხმორაგადე მუჰამედიშ პაპუში. კონწარი ბურსაფი უღუდეს ომეიადეფწკმა ხეშუულებაშ გეშა. აბასიდეფი ჰაშიმიდეფო იკოროცხუდეს. იორდანიაშ დო მაროკოშ მაფეფიშ თეხანური დინასტიეფი ჰაშიმიდეფო იკოროცხუნა.
რესურსეფი ინტერნბეტის
კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი კატეგორია:აზიაშ ომაფე დინასტიეფი
აშ-შარყი
აშ-შარყი (الشرقي) — ელ-ფუჯაირაშ შეიხეფიშ (1870 წანაშე) დო ამირეფიშ (1971 წანაშე ასეშა) დინასტია.
კატეგორია:მუსულმანური მამართალეფიშ დინასტიეფი
1068
კატეგორია:
.cm
.cm — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კამერუნიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cm კატეგორია:კომუნიკაციეფი კამერუნს
ყაზახეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა
ყაზახეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა — 1936 წანაშ 5 ქირსეთუთაშე 1991 წანაშ 16 ქირსეთუთახ, ყაზახეთიშ სახენწჷფოშით ზოხორინალაშ გჷმოცხადებაშახ, სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ ართ-ართი აკმადგინალი რესპუბლიკა. სახენწჷფო ევროპას. ნანანოღა რდჷ ალმა-ათა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სსრრ-შ რესპუბლიკეფი
1069
კატეგორია:
.cn
.cn — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ჩინეთიშო.
მიხეილ ბულგაკოვი
მიხეილ ათანასეშ სქი ბულგაკოვი (რუს. Михаил Афанасьевич Булгаков, დ. 15 მესი [ჯვ.სტ. 3 მესი], 1891, კიევი, კიევიშ გუბერნია, რუსეთიშ იმპერია — ღ. 10 მელახი, 1940, მოსკოვი, რსფსრ, სსრრ) — რუსი ჭარუ, ნოველისტი, დრამატურგი დო ექიმი. შინელი რე რომანით "ორსანტი დო მარგარიტა", ნამუთ მაეჩა ოშწანურაშ შედევრო რე მერჩქინელი.
ბიოგრაფია
მიხეილ ბულგაკოვქ დებადჷ 1891 15 მესის (ჯვ.სტ. 3 მესი), კიევს. გურაფულენდჷ კიევიშ გიმნაზიას, სოდეთ დეინტერესჷ რუსული დო ევროპული ლიტერატურათ ( ნიკოლაი გოგოლი, ალექსანდრე პუშკინი, თეოდორ დოსტოევსკი, მიხეილ სალტიკოვ-შჩედრინი, ჩარლზ დიკენსი), თეატრით დო ოპერათ. 1909 წანას გემშართჷ კიევიშ უნივერსიტეტიშ მედიცინაშ ფაკულტეტიშა. გურაფაშ თებაშ უკული მუშობა ქიდიჭყჷ კიევიშ ოურდუმე ჰოსპიტალს, ექიმო. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ბულგაკოვქ მუჭოთ ჭითა ჯვარიშ ექიმქ ფრონტიშა მიდართჷ, სოდეთ ჟირშა დიჭკირჷ. ქრონიკული ჭუეფიშ გეშა ხშირას მორფის კეთებულენდჷ დო თის ქიმიარჩქვანჷ. ბულგაკოვიშ ცხოვრებაშ ჸათე პერიოდეფს რე გერსხილი წინგი "მორფინი", ნამუქჷთ 1926 წანას გიშართჷ.
1916-1917 წანეფს ბულგაკოვი მუშენდჷ სმოლენსკიშ ჰოსპიტალს. ჸათაქ რინაშ დო მუშობაშ პერიოდეფს უკულ გიარსხუ წინგიქ "ახალგაზრდა ექიმიშ ნაჭარეფი". 1918 წანას კიევშა დირთჷ დო ჸუდეს მუში კერზო კლინიკა გონწყჷ. მალას რუსეთიშ ომენოღალე ლჷმაქ ხოლო ქიდიჭყჷ. ბულგაკოვიშ ჯიმალეფი ჩე არმიაშ ოფიცერეფი რდეს დო ბოლშევიკეფს ოლჷმუდეს.
1919 წანას მუჭოთ უკრაინაშ ოკათე არმიაშ ექიმი, ოორუე კავკაციაშა გოუტეს. ჸათაქ თიქ ტიფით ქიდელახჷ დო ძიუთ გინასქიდჷ. ლახარეფიშ გეშა ბულგაკოვქ ომედიცინე პრაქტიკა მიოტუ დო უმოსო ჭარალუათ დეინტერესჷ. თიში ართ-ართი მაართა ნახანდი რდჷ ალმანახი "მუმალიშ პერსპექტივეფი", ნამუქჷთ 1919 წანას იბეშტჷ. 1919 წანას ბულგაკოვქ ვლადიკავკაზიშა მიდართჷ დო შარალენდჷ კავკაციას. ჸათე პერიოდის ჭარჷ მაართა პიესეფი: "დუდიშ თხილუა" დო "ტურბინეფიშ ჯიმალეფი". კავკაციას შარალუაშ უკულ მოსკოვშა მიდართჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ რესპუბლიკაშ პოლიტიკური გონათაფაშ ცენტრალური კომიტეტიშ ლიტერატურული სექციაშ მელამოსეთ. 1920-იან წანეფს ბულგაკოვი მუშენდჷ შხვადოშხვა გაზეთეფიშ კორესპონდენტო ხოლო. 1925 წანას ჭარუ თხობელუა "ჯოღორიშ გური", ნამუსჷთ ართიან მერსხილი რე სატირა დო ომენცარე ფანტასტიკა.
1922-1926 წანეფს ჭარუ შხვადოშხვა პიესეფი: "ზოიკაშ ჸუდე", "ნტება". ბულგაკოვიშ მაართა შანულამი ნახანდი რე "ჩე გვარდია", ნამუქჷთ სერიეფით გიშართჷ 1925 წანას დო ცალკე წინგო დღას ვეგშურთუმუ. 1926 წანაშ 5 გჷმათუთას, მოსკოვიშ ხელუანობაშ თეატრის დიდგჷ ბულგაკოვიშ პიესაქ "ტურბინეფიშ დღალეფი", ნამუთ "ჩე გვარდია"-შ თემაშ გოგინძორაფა რე. სსრრ-შ დიქტატორს იოსებ სტალინს მეწონჷ თე პიესაქ დო თის ხშირას უჯინედჷ.
ბულგაკოვიშ პიესეფი "ივან ვასილევიჩი" დო "ეკონია დღალეფი" სსრრ-შ თარობაქ აკრძალჷ. თაშნეშე, შხვა პიესეფქ "მოლიერი", "ზოიკაშ ჸუდე" ნეგატიურო იჸუ მეღებულქ დო დიდი კრიტიკაქ ხოლო შეხვადუ.
1930-იან წანეფს ბულგაკოვი მოსკოვიშ დიდი თეატრის მუშენდჷ ლიბრეტისტო დო კონსულტანტო.
მიხეილ ბულგაკოვიშ არძაშე უმოსო შინელი, ჩინებული დო გიშარჩქინელი ნახანდი რე "ორსანტი დო მარგარიტა", ნამუქჷთ 1928-1940 წანეფს იჭარჷ. წინგიქ ავტორიშ ღურაშ უკულ გიშართჷ სერიეფით, ჟურნალ მოსკოვს, 1966-1967 წანეფს.
მიხეილ ათანასეშ სქი ბულგაკოვიქ ღურუ 1940 წანაშ 10 მელახის, ჭაჭაშ გენეტიკური ლახარათ, ნეფროსკლეროზით. ნთხორილი რე მოსკოვიშ ნოვოდევიჩიშ სასაფლას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:რუსი დრამატურგეფი კატეგორია:რუსი ნოველისტეფი კატეგორია:რუსი ექიმეფი
მინარეთი
thumb|200px|მინარეთი მინარეთი (არაბ. منارة, მანარა, „ოსინთაფუ“) — ისლამურ არქიტექტურას ყორში მეჩეთწკჷმა, სოიშე მუეძინი მორწუმეეფს ხვამაშო მოუჭანუანს.
კატეგორია:ისლამი კატეგორია:ისლამური არქიტექტურა კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტეფი კატეგორია:არაბული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი
ბობი დეოლი
ბობი დეოლი (ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ, Bobby Deol; დ. 27 ღურთუთა 1969, ბომბეი, მაჰარაშტრა, ინდოეთი) — ინდოარი არტისტი, ნამუთ ჰინდინანამ ფილმეფს გჷნმიღალუაფუ. ჩინებული ინდოარი არტისტიშ დჰარმენდრაშ სქუა დო არტისტი სანი დეოლიშ ჯიმა. საუჯგუაშო სადებიუტო ქომოლკოჩიშ როლიშ გეშა Filmfare Award-იშ მაპალუ.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1967 კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი კატეგორია:ინდოარი არტისტი ბაღანეფი
ბჟაეიოლი ტიმორიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
thumb|400px|right| ადმინისტრაციული დორთუალა
ბჟაეიოლ ტიმორიშ დემოკრატიული რესპუბლიკა (República Democrática de Timor-Leste; Repúblika Demokrátika Timor Lorosa’e) — უნიტარული სახენწჷფო, ნამუშ მაართა დონეშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული რე 14 ადმინისტრაციული მუნიციპალიტეტი (Município; Munisípiu).
ოლქეფი გორთილი რე 66 გიმენრაიონო (subdistrito; subdistritu), ნამუთ მუშჸურე გორთილი რე 452 სუკოთ (ოფუტე) (suco; suku).
2003 წანას, კოვა-ლიმაშ დო აინარუშ მუნიციპალიტეტეფს შქას დითირჷ ხურგეფქ, თაშნეშე ბაუკაუშ დო ვიკეკეშ ოლქეფს შკას ხოლო დითირჷ.
1070
კატეგორია:
ლიბერიაშ პრეზიდენტი
მინი|150x150პქ|ლიბერიაშ შილა ლიბერიაშს პრეზიდენტი - ლიბერიაშ სახენწჷფოშ მადუდე, ნამუსჷთ მახორობა გჷშმაგორუნსჷ 6 წანაშ ვადათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი
ბელციშ საირქიანო აეროპორტი
კატეგორია:მოლდოვაშ აეროპორტეფი
1071
კატეგორია:
.co
რესურსეფი ინტერნეტის
co კატეგორია:კომუნიკაციეფი კოლუმბიას
სიმონა დე ბოვუარი
სიმონა დე ბოვუარი (თახმი ჯოხო ჟანა მარი ბერტრან დე ბოვუარი, დ. 9 ღურთუთა, 1908, პარიზი — ღ. 14 პირელი, 1986, პარიზი) — ფრანგი ფილოსოფოსი, ესეისტი დო ჭარუ. ჟან-პოლ სარტრიშ წორომოარზე დო ოსურეფიშ ნებეფიშ მათხილარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:ჭარუ ოსურეფი კატეგორია:ფემინისტეფი კატეგორია:ნაღურა 1986 კატეგორია:გონკურიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
.cr
.cr — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კოსტა-რიკაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cr კატეგორია:კომუნიკაციეფი კოსტა-რიკას
მუეძინი
კატეგორია:ისლამი
1072
კატეგორია:
პარო
პარო (སྤ་རོ་) — ნოღა ბჰუტანიშ ბჟადალშე, 11,448 მახორუთ (2017), იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 2400 მეტრის. პაროშ ძონგხაგიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, პაროშ ლეხერს.
ისტორია
XVII ოშწანურაშე მოჸუნაფილი პაროს შანულამი სტრატეგიული დოშანაფა უღუდჷ. თიმ პრეიოდის ბჰუტანი ელუდჷ აგრესიას ტიბეტიშჸურე, პაროშ ლეხერი – არძაშე მოხუჯური დო ბონი რზა რდჷ ტიბეტიშე ბჰუტანიშა.
პაროშ მადუდეეფი აქტიურო ოცადუდეს ქიანაშ დუდალაშა მულას, ქოთ ბრიტანეთიშ მოხვარათ უგენ ვანგჩუკიქ ქჷმორთუ ხეშუულობაშა, ნამუსჷთ მახუჯინჷ ქიანაშ აკოკათუაქ დო 1907 წანას პუნაქას მუშ დუდ გეგმიცხადჷ ბჰუტანიშ პირველ მაფათ.
ტურიზმი
თიშ გეშა, ნამჷ-და ქიანა ვართფერი ღილე რე დოსქილადირ მოსოფელიშო, პაროშ ლეხერს ტურისტეფიჭ მაქსიმალური მუდანობა იშაყარუ ცეჩუშ ომონასტერე დღახუს. თე ბორჯის ოშობათ ადამიერი იშაყარუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბჰუტანიშ ნოღეფი კატეგორია:ბჰუტანიშ ძონგხაგეფიშ ადმინისტრაციული ნოღეფი
ბენილუქსი
ბენილუქსიშ რსხუ (ნიდ. Benelux Unie; ფრანგ. Union Benelux; ლუქს. Benelux-Unioun), თაშნეშე შინელი რე მუჭოთ ბენილუქსი — პოლიტიკურ-ეკონომიკური გოართოიანაფა ევროპას, ნამუთ იკათუანს ბჟადალი ევროპაშ სუმ ქიანას: ბელგიას, ნიდერლანდეფს დო ლუქსემბურგის. რსხუშ ჯოხოდვალა აკმოდირთუ მაკათური ქიანეფიშ მაართა ასოეფიშე: ბელგია-ნიდერლანდეფი-ლუქსემბურგი.
ბენილუქსიშ გოართოიანაფაქ დირსხუ 1944 წანას. ბენილუქსიშ ფართობი 75,149 კმ² დო მახორობაშ მუდანობა 29,903,464 ადამიერი (2021 წანაშ მუნაჩემეფი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბენილუქსი კატეგორია:ევროპაშ რეგიონეფი კატეგორია:ეკონომიკური გოართოიანაფეფი
1073
კატეგორია:
ერნსტ მაირი
ერნსტ ვალტერ მაირი (ინგლ. Ernst Walter Mayr; დ. 5 კვირკვე, 1904, კემპტენი, ბავარია, გერმანია — ღ. 3 ფურთუთა, 2005, ბედფორდი, მასაჩუსეტსი, ააშ) — გერმანალი-ამერიკალი ევოლუციური ბიოლოგი, სისტემატიკოსი, ორნითოლოგი დო მენცარობაშ ისტორიკოსი. მაირიქ მიშეღჷ დიდი თია ევოლუციაშ სინთეზური თეორიაშ, სისტემატიკაშ, ევოლუციაშ დო ბიოლოგიური გვარობეფიშ კონცეფციაშ რკვიებაშა.
ერნსტ მაირი გურაფულენდჷ მედიცინას გრაიფსვალდიშ უნივერსიტეტის. მაჟირა კურსის რდუნ თეშ ბიოლოგიათ დეინტერესჷ დო ბიოლოგიაშ ფაკულტეტიშა გეგნორთჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ ორნითოლოგიაშ დარგის, ჰუმბოლდტიშ უნივერსიტეტის, 1926 წანას, კარლ ციმერიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ, ხემანჯღვერენდჷ ომენცარე ექსპედიციეფს ახალ გვინეას. მაირიქ 1931 წანას ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ, სოდეთ მუშენდჷ ორთაშობური მენცარობეფიშ ამერიკულ მუზეუმს. 1953 წანას მუშობა ქიდიჭყჷ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის. 1961-1970 წანეფს რდჷ დარებადი ზოოლოგიაშ მუზეუმიშ დირექტორი.
ევოლუციაშ თეორიაშ მეჯინათ, შხვადოშხვა გვარობეფქ შილებედჷ გევითარუკო ართი წიმოხონიშე, მარა მუნერი მექანიზმით - თენა რჩქინელი ვარდჷ. ჸათეშ გეშათ არსებენდჷ გვარობეფიშ პრობლემა. მაირი ჸათე პრობლემაშ გინოჭყვიდუას ოცადჷ მუში წინგის "სისტემატიკა დო გვარობეფიშ გოჭყაფა" (1942), სოდეთ მაირი ჭარუნს ნამდა გვარობეფი ვარენა ხვალე ართმანგური მორფოლოგიური ინდივიდეფი. თინეფი რენა თიცალი ინდივიდუალური ბუნეფი, ნამუეფიშ რეპროდუქცია მუთმოხვადუ ხვალე ართიანშქას. მუჟამს პოპულაციეფი ჸათე გვარობეფიშე გინირთუ იზოლირაფილო გეოგრაფიულო, შხვადოშხვა ბაძაძეფით, გენეფიშ დრეიფით დო ორთაშობური სელექციათ, იყალიბებუ ახალი გვარობეფი. არძაშე უმოსო ბიწორი დო შანულამი გენეტიკური რეორგანიზაციეფი მუთმოხვადუ ჸეთი ჭიჭე პოპულაციეფს, ნამუეფით იზოლირაფილი რენა კოკეფს.
თაშნეშე, მაირი მერჩქინელი რე მენცარობაშ ფილოსოფიაშ სუბდისციპლინაშ ბიოლოგიაშ ფილოსოფიაშ დუმარსხუაფალო, გიშაკერზაფილო ჸეთი ნორთიშ, ნამუთ ორხველჷ ევოლუციურ ბიოლოგიას.
ერნსტ მაირი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. თიში ჯილდოეფი იკათუანს: მენცარობაშ ერუანულ მენდალს, ბალცანიშ პრემიას, სარტონიშ მენდალს, ლუის ტომასიშ პრემიას, ლეიდიშ პრემიას, დარვინი-უოლესიშ მენდალს, ბენჯამინ ფრანკეფიშ მენდალს დო შხვა. მაირი 1988 წანაშე რდჷ ომაფე ჯარალუაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოლოგეფი კატეგორია:გერმანალი ბიოლოგეფი
.cv
.cv — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კაბო-ვერდეშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cv კატეგორია:კომუნიკაციეფი კაბო-ვერდეს
დევიდ ბრიუსტერი
დევიდ ბრიუსტერიქ მუჭოთ ფოტოგრაფიაშ პიონერქ, გიმიგონჷ სტერეოსკოპიშ გაუჯგუშებული ვერსია. ბრიუსტერიქ, თაშნეშე გიმიგონჷ სტერეოსკოპული კამერა, ჟირნერი პოლარიმეტრი, პოლიზონალური ლინზეფი, ოსინთუეფიშ ილუმინატორი დო კალეიდოსკოპი.
დევიდ ბრიუსტერი რდჷ ბიოგრაფი დო მენცარობაშ ისტორიკოსი. რე ავტორი ისააკ ნიუტონიშ ბიოგრაფიაშ.
ბრიუსტერი რდჷ სენტ-ენდრიუშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტიეფიშ აკადემიურ ხემანჯღვერო დო ბრიტანეთიშ ომენცარე ასოციაციაშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შოტლანდიარეფი კატეგორია:შოტლანდიარი ფიზიკოსეფი
სანი დეოლი
სანი დეოლი (დაბადებაშ ჯოხო აჯაი სინგჰ დეოლი, सनी देओल, Ajay Singh Deol; დ. 19 გჷმათუთა 1956) — ინდოარი კიოარტისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი. საუჯგუაშო ქომოლკოჩიშ როლიშ გეშა Filmfare Award-იშ დო ინდოეთიშ ერუანული კინოპრემიაშ ლაურეტი.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1956 კატეგორია:ინდოარი არტისტეფი
ურნაბი
ურნაბი (ლათ. Zizyphus) — ჩანარეფიშ გვარი ლეკუხაშობურეფი ფანიაშე. გვარს დოხოლაფირო 40 გვარობა რე. გოფაჩილი რე აზიაშ, აფრიკაშ დო ავსტრალიაშ ტროპიკულ დო სუბტროპიკულ რაიონეფს. არძაშე უმოსო ჩინებული რე ურნაბიშ ართ-ართი გვარობა, ნამუშათ „იუბა“ (ლათ. Zizyphus jujuba) უჯოხონა. დიდი ჯალეფი რე, სიმაღალათ 15 მ-შახ, ხარენა 300 წანაშახ. უღუ მარქვალიაშობური, ოვალური ვარდა ლანცეტა ფურცელი, ჟირსქესიანი, ჯვარედინმატვერია პიოლი. პირანს მესის, ნამუთ 1,5—2 თუთას იგჷნძორებუ.
გჷმორინაფა
გჷმირინუანა ლადირო, კომპოტიშ, პასტილიშ დო მურაბაშ ოკეთებელო, ჟღირაფილი, ხომაფილი დო კონსერვირაფილი სახეთ, გჷმირინუანა საკონდიტრე ნაწარმეფშო დო ოშუმალეფშო. უჯვეშაში ბორჯიშე გჷმირინუაფუ ოკათე მედიცინას მუჭოთ ლექინი ოსაქმებელი, ეშახვალაფარი, მატონიზირაფალი დო ბჟღერგიმალინე საშუალება. ფურცელეფს უღჷ მაანესთეზირაფალი მუშობურობეფი (თინეფიშ კანკუათ დინუ სიგემუანეშ, სიმწარეშ დო თ.უ. გინაფა). თაშნეშე გჷმირინუაფუ ვიტამინური ჩაიშ ოზადალო.
ჯიშეფი დო გვარობეფი
აკმოდირთუ 40 გვარობაშე:
1074
კატეგორია:
ვიშეგრადიშ ბუნა
ვიშეგრადიშ ბუნა (ჩეხ. Visegrádská skupina; უნგ. Visegrádi Együttműködés; პოლ. Grupa Wyszehradzka; სლოვ. Vyšehradská skupina), თაშნეშე ვიშეგრადიშ ოთხური, V4, ევროპული კვარტეტი — ცენტრალური ევროპაშ ოთხი ქიანაშ ჩეხეთიშ, უნგრეთიშ, პოლონეთიშ დო სლოვაკეთიშ კულტურული დო პოლიტიკური ალიანსი. ალიანსიშ თარი ღანკი რე ოურდუმე, ეკონომიკური, კულტურული, ენერგეტიკული კოოპერაცია. ოთხოლო ქიანა ევროპაშ რსხუშ დო ნატოშ მაკათური ქიანეფი რე.
ალიანსიქ დირსხუ ჩეხოსლოვაკიაშ, უნგრეთიშ დო პოლონეთიშ ლიდერეფიშ სამიტით, ნამუქჷთ იმანჯჷ უნგრეთიშ ჯიხა ვიშეგრადის, 1991 წანაშ 15 ფურთუთას. ჩეხოსლოვაკიაშ გორთუალაშახ ვიშეგრადიშ ბუნაშა სუმი სახენწჷფო მიშმეშჷ. ჩეხოსლოვაკიაშ გორთუალაშ უკული, 1993 წანაშე ჩეხეთიქ დო სლოვაკეთიქ ბუნაშ ზოხორინელ მაკათურეფო გინირთეს.
ვიშეგრადიშ ბუნაშ ქიანეფიშ ართოიანი ფართობი 533,615 კვ.კმ. რე დო მახორობაშ მუდანობა 63,845,789 ადამიერი (2019 წანაშ მუნაჩემეფი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვიშეგრადიშ ბუნა კატეგორია:ევროპაშ რეგიონეფი კატეგორია:საირქიანო პოლიტიკური ორგანიზაციეფი
.cu
.cu — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) კუბაშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
cu კატეგორია:კომუნიკაციეფი კუბას
ჯერომ ფლინი
ჯერომ პატრიკ ფლინი (Jerome Patrick Flynn; დ. 16 მელახი, 1963, კენტი) — ინგლისარი არტისტი დო მობირე. ჩინებული რე ბრონიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია: ინგლისარი მობირეეფი
ჩინგიზ აითმათოვი
ჩინგიზ აითმათოვი (ყირგ. Чыңгыз Төрөкулович Айтматов, დ. 12 ქირსეთუთა, 1928, შექერი, ყირგიზეთიშ ასსრ, სსრრ — ღ. 10 მანგი, 2008, ნიურნბერგი, გერმანია) — ყირგიზი ჭარუ დო ნოველისტი. უმოსო ჭარუნდჷ რუსულ ნინაშა.
ბიოგრაფია
ჩინგიზ აითმათოვქ დებადჷ 1928 წანაშ 12 ქირსეთუთას, ყირგიზეთიშ ოფუტე შექერს. მუმა 1938 წანას რეპრესიეფიშ ბორჯის გორხვეს დო უმოსო დიდა რდუნდჷ. აითმათოვი გურაფულენდჷ ყირგიზეთიშ აგრარულ ინსტიტუტის, უკულ გურაფა გაგინძორჷ მაქსიმ გორკიშ ლიტერატურულ ინსტიტუტის, მოსკოვს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ გაზეთ პრავდას. აითმათოვქ ლიტერატურული კარიერა დიჭყჷ 1950-იან წანეფს. მაართა თხობელუა გჷმაბჟინუ რუსულ ნინაშა, 1952 წანას. მაართა თხობელუა ნამუთ აითმათოვქ ყირგიზულ ნინაშა გჷმაბჟინუ რდჷ "ჩე ჭვემა", 1954 წანას. აითმათოვიშ არძაშე უმოსო ჩინებულ ნახანდიქ "ჯამილა" გიშართჷ 1958 წანას. ჸათე რომანქ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. 1961 დო 1971 წანეფს აითმათოვი რდჷ მოსკოვიშ საირქიანო კინო ფესტივალიშ ჟიურიშ მაკათური.
1980 წანაშ გიშართჷ აითმათოვიშ რომანქ "დო დღა იგინძორებუ ოშწანურაშ ომუს ხანს". რომანს დიდი პოპულარობა უღუდჷ დო ითანგჷ მოსოფელიშ შხვადოშხვა ნინეფშა.
1994 წანას აითმათოვი რდჷ ბერლინიშ 44-ა საირქიანო კინო ფესტივალიშ ჟიურიშ მაკათური დო 2002 წანას მოსკოვიშ 24-ა საირქიანო კინო ფესტივალიშ ჟიურიშ პრეზიდენტი.
ჩინგიზ აითმათოვი შხვადოშხვა პერიოდეფს რდჷ დიო სსრრ-შ დო უკულ ყირგიზეთიშ ელჩი ევროპაშ რსხუს, ნატოს, იუნესკოს დო ბენილუქსიშ ქიანეფს. ჩინგიზ აითმათოვქ ღურუ 2008 წანაშ 10 მანგის, 79 წანერქ, გერმანიაშ ნოღა ნიურნბერგის. ნთხორილი რე ატა-ბეიითიშ სასაფლას, ყირგიზეთიშ ნანანოღა ბიშკეკიშ გოხოლუას. აითმათოვი რდჷ ლენინიშ, სსრრ-შ სახენწჷფო პრემიაშ, გჷმათუთაშ რევოლუციაშ, ავსტრიაშ სახენწჷფო პრემიაშ დო შხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი.