cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მალჷმორი (2010 წანაშ ფილმი)
სიუჟეტი
ფილმი მომთხობელუანა პროფესიონალ მოკრივე მიკი უორდიშ, გეძინელ ჯოხოთ „ირლანდიარიშ“, დო თიში ჯიმაჸონერიშ, დიკი ეკლუნდიშ გეშა. უორდი ჩემპიონო გინორთინაშა შარაშ დუმაგაფალო მუშენდჷ დო ტიტულიშ მოგებაშა ბრელი გილამარცხება გინიღჷ. უორდის უღუდჷ განძალებერი კონფლიქტი ფანიას, ჸოროფილს დო მაწვართალს შქას. თიში ჯიმას, დიკ ეკლუნდის კარიერაქ აკარღჷ კოკაინიჸურე უდირკუდ ხენ თიშ გეშა. ირფელიშ უმკუჯინუო, დიკიქ მეხვარჷ ჯიმას ჩემპიონიშ ტიტულიშ დოინალაფას.
ჯილდოეფი
ფილმიქ კრიტიკოსეფიშ ჯგირი ფასებეფი მიღჷ დო წჷმოძინას მიოჭირინუ კინოფესტივალეფს. ორქოშ გლობუსიშ 68-ო დოჯილდაფას თიქი 6 ნომინაციაშე ჟირი ჯილდო დეინალუ.
ოსკარი
ორქოშ გლობუსი
გალი
გალი — ნოღა საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 1991 წანაშოთ ოხორანდჷ 15 700 შური კოჩი (99 % ქორთუ; 1939 წ. – 3800; 1959 წ. – 9400; 1970 წ. – 13 600; 1974 წ. – 13 800). ნოღაშე ნტინელი რე მუში მახორობაშ გვერდიშ უმოსი, ოდო აფხაზეთიშ 2003 წანაშ მახორობაშ ეჭარუათ სქჷდუდუ 7200 მახორუ. ნოღა დოკიდილი რე სამურზაყანოშ რზენს, ერწყარპიჯის, ქართი–სოხუმიშ რკინაშარაშ დო ოავტომობილე მაგისტრალს. ზუღაშ ეშე 48 მ.-შახ. სოხუმშახ მეუძჷ 77 კმ.
ჰავა ზუღაშ ლამე სუბტროპიკული რე. ოშქაშეწანური ტემპერატურა რე +13,7 გრადუსი, ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა +4,5 გრადუსი, კვირკვეშ +22,8 გრადუსი. ნოლექეფი – 1646 მმ წარმოწანას.
გალიშ ელ–მოლუს კოჩი დიო ხოლო პალეოლითიშ ბორჯის ნოხორუე. ნაძირეფი რე ნეოლითიშ ბორჯიშ კაჟიშ ხეჭკუდეფი დო ლენჯიშ მოღეეფი. ნოღა მოშინელი რე იტალიური მისიონერიშ არქანჯელო ლამბერტიშ 1654 წანაშ რუკას გოგიელიშ ჯოხოთ. თე ბორჯის სამარგალოშ (ოდიშიშ) ოთარე მიშეშჷ. 1906 წანას სამურზაყანოშ ცენტრი ოქუმშე გალშა გინიღეს. 1928–30 წანეფს გალიშ მაზრაშ ცენტრი რდჷ,1930 წანაშე – გალიშ რაიონიშ.
ნოღას რე რკინაშარაშ გიორენჯი. რუსეთი–საქორთუოშ აფხაზეთიშ ლჷმაშახ გალს რდჷ თეატრი, მუხურონჩქინაშ მუზეუმი, ჩაიშ დო ეთერზეთეფიშ ქარხანეფი დო შხვა.
კისპიკანჩი (პროვინცია)
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 12 რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუსკოშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ღარულა
ღარულა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, ონიშ მუნიციპალიტეტის. ოდუდე უღჷ მაღრან-დვალეთიშ კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 3025 მეტრაშ სიმაღალას. აკათუ წყარმალუ რიონს კვარჩხანშე ოფუტე ღარწკჷმა. სიგინძა რე 26,8 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი — 117,5 კვ.კმ. ირდუ თჷრიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულიშ მაართა გვერდის, წყარიშ სიმორჩილე — ზოთონჯის, ჭვემეფით გჷმოჭანაფილი წყარიშმოლაფეფი უჩქჷ ზარხულს დო დამორჩილს.
ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 3,59 მ³/წმ.
ოქსიტანური ნინა
1999 წანაშ მუნაჩემეფით, ოქსიტანურ ნინაშა იჩიებუდუ 2 000 000 ადამიერი. რე გინოლაფაშ პიჯის გერინელ ნინა, თეშენი იუნესკოქ ოქსიტანური დინაფაშ შარას გერინელ ნინეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ოქსიტანური ნინა კატეგორია:საფრანგეთიშ ნინეფი კატეგორია:ესპანეთიშ ნინეფი
ემინემი
მარშალ ბრიუს მეზერს III (დ. 17 გჷმათუთა, 1972, დეტროიტი, მიჩიგანი, ააშ) ჩინებული მუში ოსცენე ჯოხოთ ემინემი (Eminem, სტილიზებული რე, მუჭოთ EMINƎM) — ამერიკალი რეპერი, მუსიკალური პროდიუსერი დო არტისტი. სოლო კარიერაშ მოხ, თინა რე ბუნა D12-შ მაკათური, რე დუეტ Bad Meets Evil-შ ნორთი (Royce da 5'9"-წკჷმა ართო). ემინემი რე მოსოფელიშ ართ-ართი დო 2000-იანეფიშ არძაშე გიმოჩამაფონი მარსულებერი. მიარე ჟურნალქ თინა არძა ბორჯიშ უდიდაში მარსულებერეფიშ ერკებულშა მიშეჸონჷ. Rolling Stone-შ არძა ბორჯიშ 100 უდიდაში მარსულებერიშ ერკებულს თინა 82-ა პოზიციას იკინენს. გიშაშქუმალაქ თის ხოლო გიოდჷ „ჰიპ-ჰოპიშ მაფა“. D12-შ დო Bad Meets Evil-შ ნაქიმინაშ კოროცხუათ ემინემს ბილბორდიშ ერკებულს ვითი #1 ალბომი უღუ. სოლო მარსულებელიშ სახეთ თიქ მოსოფლიშ მასშტაბით 100 მილიონშე უმოსი ალბომი გჷმოჩჷ. 2014 წანაშ მანგიშო ააშ-ს თის გჷმოჩამილი აფუ 45.160.000 ალბომი დო 31 მილიონი ცირფული სინგლი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკალური პროდიუსერეფი კატეგორია:ამერიკალი რეპერეფი კატეგორია:ამერიკალი ფილანტროპეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი კატეგორია:დუნაბადი 1972 კატეგორია:ემინემი
ლუი არმსტრონგი
ლუი დენიელ არმსტრონგი (ინგლ. Louis Daniel Armstrong; დ. 4 მარაშინათუთა, 1901, ნიუ ორლეანი, ლუიზიანა - ღ. 6 კვირკვე, 1971, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი ჯაზიშ მუსიკოსი დო მობირე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი ჯაზ-მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1901 კატეგორია:ნაღურა 1971
ოგიუსტ როდენი
thumb|right|175px|ოგიუსტ როდენი ფრანსუა-ოგიუსტ-რენე როდენი (ფრანგ. François-Auguste-René Rodin, დ. 12 გერგობათუთა, 1840, პარიზი ― ღ. 17 გერგობათუთა, 1917, მედონი) — ფრანგი მოჭახნაკე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი მოჭახნაკეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1840 კატეგორია:ნაღურა 1917
ლასკადურა (წყარმალუ)
ლასკადურა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, ლენტეხიშ მუნისიპალიტეტის, ცხენწყარიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღუ შონეშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 2425 მეტრაშ სიმაღალას. სიგინძა რე 20 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 118 კვ.კმ. ირდუ უგურყელური, თჷრიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს დო ზარხულს, წყარიშმოლაფეფი - დამორჩილს. ოშქარი წანმოწანური ხარჯი რე 4,9 მ.კუბ./წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ალალაიშ მუნიციპალიტეტი
ალალაიშ მუნიციპალიტეტი (Alalay) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ მისკეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 6 408 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 416 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ბელაქანი
ბელაქანი (Balakən; ხუნძურო Билкан) — ნოღა აზერბაიჯანს, ბელაქანიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. შაქი-ზაქათალაშ რეგიონიშ ეკონომიკური ზონაშ ნორთი. მახორობაშ უმენტაშობას აზერბაიჯანალეფი აკმადგინანს, დოხოლაფირო ნახუთალი ხუნძეფი რე, თაშნეშე ოხორანა ქორთუეფი (ინგილოეფი).
1803 წანაშ 9 მელახის, ბელქანქ ეჭოფილქ ოჸუ რუსეთიშ იმპერიაშ გენერალ-მაიორიშ გულიაკოვიშით. 1918-21 წანეფს ნოღა ბელაქანი საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ აკოდგინალაუშა მიშმეშჷ. 1921 წანას, რუსეთიშ პოლიტიკური დუდალაშ მეწურაფათ, კავკაციარ კომუნისტეფქ ნოღა ბელაქანი, ზაქათალაშ დო კახწკჷმა ართო, საქორთუოს უკანონეთ გეგლაჭკირეს დო აზერბაიჯანს გინაჩჷ.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
ლიკანკაბური
მინი|250პქ|ლიკანკაბური ლიკანკაბური — სიმეტრიული სტრატოვულკანი ობჟათე ამერიკას, ჩილეშ დო ბოლივიაშ თანჯას. იდვალუაფუ ლაგუნა-ვერდეშ ტობაშ ობჟათე-ბჟადალ განშე. ვულკანიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთი დო 5.400 მ სიმაღალაშ კონკა ორხველჷ ბოლივიას დო შხვეფი, მუში უდიდაში ნორთი, 5.920 მ სიმაღალაშ კონკა დო კრატერი ჩილეს.
თაშნეშე ჩილეშ თანჯეფს რე ვულკანწკჷმა დვალირი ტობა ლიკანკაბური, ნამუთ წანმოწანაშ უმეტაშ ბორჯიშ ჸინით რე ფორილი. მუში ტემპერატურა ფშხირას -30 °C-შახ ლუ. მიშმეკათუანს პლანქტონურ ფაუნას.
კონკას იდვალუაფუ ინკეფიშ ენაგეფუ ნოჭახნაკუეფიშ აკნაციმეფი, ნამუეფით ანტკიცენა, ნამდა მუშ ეშაგორგოთი მინიმუმ ბოლო 500 - 1.000 წანაშ გოძვენას ვამოხვალამე.
სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიაშ ვულკანეფი კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
ტრიპოლი
ტრიპოლი (طرابلس — ტარაბულუსი, თაშნეშე طرابلس الغرب — ტარაბულუს-ელ-ღარბი) — ლიბიაშ ნანანოღა დო ქიანაშ უშხუაში ნოღა. თაშნეშე ჩინებული, მუჭოთ ბჟადალი ტრიპოლი, თიშ გეშა, ნამჷ-და ართიანშე გეგშართან ლიბანიაშ ნოღა ტრიპოლიშე.
სკალპი
მინი|250პქ სკალპი — ანატომიური ნორთი, ნამუთ სახეს წჷმიშე დო კინჩხის ჟირხოლო განშე, თაშნეშე უკახალეშე უხურგანს.
ტრიპოლი
ტრიპოლი ბერძენული ჯოხო რე დო „სუმ ნოღას" შანენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიბიაშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
პაუკარტამბო (პროვინცია)
ურუმბამბა — კუსკოშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე პაუკარტამბო. პროვინციაშ ფართობი რე 6,295.01 კმ², მახორობა აკმადგინანს 47,313 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 6 რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუსკოშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ალფონს ლეგროსი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ხანტუეფი კატეგორია:ფრანგი მოჭახნაკეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1837 კატეგორია:ნაღურა 1911
მელისა ლეო
მელისა ლეო (Melissa Leo დ. 14 ეკენია, 1960) — ამერიკალი არტისტი. კარიერა დიჭყჷ 80-იან წანეფს ოტელევიზიე სერიალეფს დო პოპულარულქ იჸუ 1993 წანას, ხოლო სერიალს რსულებური როლიშ გეშა. მუჭოთ კინოარტისტიქ პოპულარობა გვიანო დეინალჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1960 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
რეი ჩარლზი
რეი ჩარლზ რობინსონი (დ. 23 ეკენია 1930, ღ. 10 მანგი, 2004) — ჩინებული ამერიკალი მობირე დო მუსიკოსი. რეი ჩარლზი რდჷ მუსიკაშ ართ-ართი ჟანრიშ, სოულიშ პიონერი. ამერიკულ ჟურნალქ Rolling Stone-იქ რეი ჩარლზი მიშეჸონჷ 100 არძოშე უჯგუშ არტისტეფიშ ერკებულშა დო 100 არძოშ უჯგუში მობირეეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რეი ჩარლზი კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1930 კატეგორია:ნაღურა 2004
ჯორჯ ჰარისონი
ჯორჯ ჰარისონი (დ. 25 ფურთუთა, 1943, ლივერპული — ღ. 29 ნოემბერი, 2001, ლოს-ანჯელესი) — ოსკარიშ დო გრემიშ გომორძგვილი ინგლისარი მუსიკოსი, კომპოზიტორი, ბირეფიშ ავტორი, სიტარისტი, ლეგენდარული როკ-ბუნაშ ბითლზიშ სოლისტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი მობირეეფი კატეგორია:ბითლზიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1943 კატეგორია:ნაღურა 2001
ახალსოფელი (ხობიშ მუნიციპალიტეტი)
ახალსოფელი  — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ხობიშ მუნიციპალიტეტის. აშაძჷ ოდიშ–გურიაშ რზენს, სანაკი–ფუთიშ რკინაშარაშ ღოზის, ზუღაშ დონეშე 35 მეტრა, ხობიშე დაშორებულიე 12 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 713 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:ხობიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ხდე
ხდე (ხდისწყალი, ქისტურა) — წყარმალუ ყაზბეგიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ თერგიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღუ ჯიშთი კიბიშის, 2900 მეტრაშ სიმაღალას. აკათუ თერგის მარძგვანშე დარიალიშ ლეხერს. სიგჷნძა 19 კილომეტრი. ირდუ თირიშ, ჯიშთური დო ჭვემაშ წყარით. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი 2 მ3/წმ. თე წყარმალუს რე ეგაფილი დარიალჰესი.
დჰარმასტალა
დჰარმასტ(ჰ)ალა (Dharmasthala, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ) — ოხიდა ნოღა წყარმალუ ნეტრავატიშ წყარპიჯეფს, დაკშინა-კანადაშ ოლქიშ ბელტანგადაშ ტალუკის, კარნატაკაშ შტატის, ინდოეთის. ინდუისტეფიშ დო ჯაინეფიშ გჷთახვამალი აბანი რე — ნოღას ირდღას ოშქაშეთ ესურებუ 10 000 გჷთმახვამალი. ნოღას იდვალუაფუ ოხიდა მანჯუნატჰი — შივაშ ოხიდა, ნამუსჷთ მორწუმეეფი ბირგულს დუთმუშკვანა ორქოშ ლინგამას. ოხიდაშ გჷშმართალი მახასიათაფალი რე თინა, ნამჷ-და თის დუდენს სხუნუ, ნამუთ აკმოდირთუ ჯაინეფშე. უშხუაში ოხიდური ფესტივალი რე ლაკშადიპა — ირწანას იმანჯებუაფჷ გერგობათუთა-ქირსეთუთას დაჩხირეფიშ დღახუ.
ხდე
ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
დჰარმასტალა
სქოლიო
კატეგორია:კარნატაკაშ ნოღეფი კატეგორია:შივაშ ოხიდეფი კატეგორია:დაკშინა-კანადა კატეგორია:ინდუიზმიშ წიმინდე ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
რეი ბრედბერი
რეიმონდ დაგლას ბრედბერი (Ray Douglas Bradbury; დ. 22 მარაშინათუთა, 1920 - ღ. 6 მანგი, 2012) — ამერიკალი ჭარუ, ნამუთ მოღალენდჷ ფანტასტიკაშ, ოშქურანჯეფიშ, ომენცარე ფანტასტიკაშ დო დეტექტივეფიშ ჟანრის.
არძოშე უმოსო ჩინებულიე 1953 წანას გჷშაშქუმალირი ანტიუტოპიური ჟანრიშ რომანით „451º ფარენჰეიტით“ დო 1950 წანაშ რომანით „მარსიშ ქრონიკეფი“.
ჭარუშ პოპულარობაშე პოზიტიური როლი ილაჸაფუ მუში წინგეფიშ მეჯინათ გჷნოღალირი ეკრანიზაციეფქ. ბრედბერი აღიარაფილიე XX ოშწანურაშ ართ-ართი საუჯგუშო ფანტასტ ჭარუთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ჭარუეფი კატეგორია:დეტექტიური ჟანრიშ ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1920
დისკოშ მასხაპალი
დისკოშ მასხაპალი — 1982 წანას გინოღალირი ინდური ფილმი. კინოშ რეჟისორი რე ბაბარ სუბჰაში. კინოს ლაჸაფენს ჩინებული ინდოარი არტისტი მითჰუნ ჩაკრაბორტი. ფილმი რე მუსიკალური მელოდრამა. კინოს მუსიკოსი ჯიმი დისკოშ ჟანრიშ ბირეფს იბირს. ჩინებული რე ჟირი ბირა ათე კინოშე: Goro ki na kalo ki დო  Jimmy Jimmy Jimmy Aaja.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1982 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ინდური ფილმეფი კატეგორია:მუსიკალური ფილმეფი
დინასტია
თაშნეშე ქოძირით
*
პარურო (პროვინცია)
პარურო — კუსკოშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე პარურო. პროვინციაშ ფართობი რე 1,984.42 კმ², მახორობა აკმადგინანს 32,244 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 7 რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუსკოშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ილია II
ილია II — დებადჷ 1933 წანაშ 4 ღურთუთას, ვლადიკავკაზს. ედოუშამო საქორთუოშ კათალიკოს-პატრიარქი, მცხეთა-ქართიშ მთავარეპისკოპოსი დო ბიჭვინთა-ცხუმ-აფხაზეთიშ მიტროპოლიტი ასეშა 1977.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ კათალიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1933
ზუღაშ დონე
ზუღაშ დონე — ზუღაშ ოშქაშე სიმაღალა, ნამუთ ართი გოხურგელი ეკოროცხუაშ ჟიპიჯიშე იზჷმუ. ეკოროცხუაშ ჟიპიჯიშ გოხურგუა სიძნელეეფწკჷმა რე მერცხილი დო რთული გოზჷმუეფს ითოლწონენს, მუთ ზუღაშ დონეშ აიწორი გოხურგუას აძნელენს. გჷშმაგორჷნა „ხათეშეიანი“, მორთაფაშ, ოშქაშე დღა-სერიშ, ოშქაშე თუთაშური, ოშქაშე გვერდი წანური დო ოშქაშე მიარეწანური ზუღაშ დონეეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:კლიმატიშ თირაფა კატეგორია:ოკიანოლოგია
ბირმული ნინა
ბირმული ნინა – ბირმალეფიშ ნინა, ორხველჷ ჩინურ-ტიბეტურ ნინეფიშ ფანიას. ბირმული ანბანიშ ისხირი რე ობჟათე-ინდური ჭარალუა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტიბეტურ-ბირმული ნონეფი კატეგორია:ტონური ნინეფი
ყორყელი
მინი|192პქ|ყორყელი ყორყელი თაშნეშე ჸალი — გაგაჩიშ სჷმეტიშ წჷმი კინჩხიშ ნორთი. ყორყელიშ ჟილენი ხურგა რე ნინაშგიმენი ყვილი, თუდოლენი — კიდირიშ დო ხუჯიშ ოსხირეფი.
კატეგორია:ანატომია
ანსალდოშ მუნიციპალიტეტი
ანსალდოშ მუნიციპალიტეტი (Anzaldo) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ ესტებან-არსეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 8 441 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 640 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ბორჯომულა
ბორჯომულა — წყარმალუ ბორჯომიშ მუნიციპალიტეტის, მტკვარიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღჷ თრიალეთიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟადალ კართეს, ცხრაწყაროშ ჸალაიბონწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 2400 მეტრაშ სიმაღალას. სიგინძა რე 29 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 165 კვ.კმ. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარიშ მორჩილი მუდანობა — ზოთონჯის. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 2,41 მ.კუბ./წმ.
ბორჯომულა ტიპური გვალაშ წყარმალუ რე. მეურს დიო სუბალპურ ზონას, უკული ლირსამი (წიწვამი) ტყათ გოქუნილ ონჭირე ლეხერს. მიშაკათაფუწკჷმა ეგაფილი რე კურორტი ბორჯომი. მუშ ლეხერს რე ოფუტეეფი: ტბა, სადგერი, ლიბანი, მუშ ოდუდეეფწკჷმა რე დაბა ბაკურიანიშ ანდეზიტი. 1898 წანას ბორჯომულას ეიოგეს რუსეთიშ იმპერიას ართ-ართი მაართა ჰესი (ბორჯომიშ ჰიდროელექტროდგჷმილი).
ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჰიუსტონი
thumb|ჰიუსტონიშ პანორამა thumb|ნოღა ჰიუსტონიშ [[შილა]] ჰიუსტონი (ინგლ. Houston ) ააშ-იშ მანთხა უდიდაში ნოღა მახორობათ, თექსასიშ შტატიშ უდიდაში ნოღა. 2006 წანაშ მუნაჩემეფით ჰიუსტონს ოხორანს 2,231,000 მახორუ. ჰიუსტონი დორსხუაფილი რე ბუფალოშ ტობაშ პიჯიწკჷმა, 1836 წანას. ნოღაშ დუმარსხუაფალეფი რდეს ჯიმალეფი: აუგუსთუს ჩემფენ ალენი დო ჯონ ქირბი ალენი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი
ჰერმან ჰესე
thumb|ჰერმან ჰესე ჰერმან ჰესე (დ. 2 კვირკვე, 1877, კალვი, ვიურტემბერგი, გერმანია – ღ. 9 მარაშინათუთა, 1962, მონტანიოლა, შვეიცარია) — გერმანალი პოეტი, ნოველისტი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის (1946).
ნიკოლაე ჩაუშესკუ
thumb|ნიკოლაე ჩაუშესკუ ნიკოლაე ჩაუშესკუ (რუმ. Nicolae Ceauşescu) (დ. 26 ღურთუთა, 1918 — ღ. 26 ქირსეთუთა, 1989) — რუმინული კომუნისტური ყარაფიშ ლიდერი, რუმინეთიშ დიქტატორი 1965 წანაშე 1989 წანაშახ.
რუმინეთიშ ცენტრალური კომიტეტიშ გენერალური მელამოსე 1965 წანაშე, რუმინეთიშ კომპარტიაშ გენერალური მელამოსე 1969 წანაშე, პრეზიდენტი 1974 წანაშე.
სქოლიო
კატეგორია:დიქტატორეფი კატეგორია:რუმინალეფი კატეგორია:რუმინეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1918 კატეგორია:ნაღურა 1989
პაკისტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
პაკისტანი დორთილი რე 4 პროვინციათ, 1 ფედერალურ ონანანოღე ტერიტორიათ, 1 ფედერალური ტომური ტერიტორიეფო დო 2 ქაშმირიშ ტერიტორიათ, ნამუთ ადმინისტრაციულო პაკისტანს დოჸუნა.
ადმინისტრაციული დორთუალაშ სტრუქტურა
პაკისტანიშ ადმინისტრაციული ართულეფი რე:
მუშჸურე პროვინციეფი 131 ოლქო (ضلع, ზილა) ირთუ. ტომეფიშ ფედერალური ტერიტორია ირთუ 7 ტომობურ ომართუალეთ დო 6 ოხურგე რეგიონო. ოლქეფი მუშჸურე ირთუ რაიონეფო (تحصیل, ტეჰსილი). ტეჰსილო დორთუალა გჷმირინუაფუ არძა პროვინციას, სინდიშ პროვინციაშ მოხ, სოდე გჷმირინუაფუ ტერმინი ტალუკი (تعلقہ). მუშჸურე არძა ტეჰსილი მუსხირენ მუდანობაშ ოფუტე სხუნუეფო ირთუ. პაკისტანს 5 ვითოშშე უმოსი აბანური ომართუალე ორგანო უღუ. 2001 წანაშე, თინეფს დუდენს დემოკრატიულო გიშაგორილი აბანური სხუნუეფი, ნამუჷსთ ირს დუდენს ნაზიმი (ناظم) (ზიტყვა ურდუშშ ნინაშა „ხემანჯღვერეს, მადუდეს“ შანენს, მარა კანკალეშა გინმითანგუ მუჭოთ მერი). თე სხუნუეფს ოსურეფს უკებჷნა მუჭოთ მინიმუმი აბანეფიშ 33%. კანკალე ოლქი, ნამუთ დიდ ნოღეფს იკათუანა, ონოღე ოლქეფი ჯოხონა.
Magnum opus
Magnum opus (ნამთინეშა Opus magnum; ლათ. „უდიდაში ნამუშერი“) — ჭარუშ, ხანტუშ ვარა კომპოზიტორიშ საუჯგუშო, არძოშე ჩინებული ნამუშერი. სამანგათ, ლეონარდო და ვინჩიშ მაგნუმ ოპუსიე „მონა ლიზა“, ბუნა Depeche Mode-იშ — კომპოზიცია Enjoy the Silence, ოდო Led Zeppelin-იშ — Stairway to Heaven. ტერმინი თაშნეშე გჷმირინუაფუ გჷმორჩქინელ ლიტერატურულ, ხანტილურ ვარა მუსიკალურ შედევრეფწკჷმა მერინას, მუნერითიე, სამანგათ, ბეთჰოვენიშ მაჩხორა სიმფონია.
კატეგორია:ხელუანობა
ლა-კონვენსიონი (პროვინცია)
ლა-კონვენსიონი — კუსკოშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე კუილამბაბმა. პროვინციაშ ფართობი რე 30,061.82 კმ², მახორობა აკმადგინანს 165,415 ადამიერს.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუსკოშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ტუნისი (ნოღა)
ტუნისი (تونس) — ტუნისიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა, თე დოხორელი პუნქტი წჷმარინუანს კინ თე ჯოხოდვალაშ ვილაიეთიშ ადმინისტრაციული ცენტრის. 2008 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, თაქ ოხორანდჷ 1,200,000 ადამიერი, ტუნისიშ ურბანულ გოხოლუას — 3,980,500 ადამიერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტუნისიშ ნოღეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
ჰიპ-ჰოპი
ჰიპ-ჰოპი (hip hop) — სუბკულტურა, ნამუთ მოურს ორდოშიანი 70-იანი წანეფიშ ნიუ-იორკიშ აფრო-ამერიკული ჯარალუაშე. კერზოთ, თიქ წჷმიქიმინჷ ბრონქსის დო მოგვიანაფათ ლათინო ამერიკულ ჯარალუეფს გიფაჩჷ. თიშ უმკუჯინალო, მანჷ-და თე ტერმინით შხირას ჰიპ-ჰოპ მუსიკა იგურიშხონარებუ, ჰიპ-ჰოპ კულტურას ახასიათენს ოთხი ელემენტი: ემსინგი (MCing). დიჯეინგი (DJing) .ბრეიკდანსი (break dancing) დო გრაფფიტი (graffiti art)
სქოლიო
კატეგორია:აფრო-ამერიკული კულტურა კატეგორია:ჰიპ-ჰოპი კატეგორია:აფრო-ამერიკაშ ისტორია
გაბრიელ გარსია მარკესი
გაბრიელ ხოსე დე ლა კონკორდია "გაბო" გარსია მარკესი ( ესპ.. Gabriel José de la Concordia «Gabo» García Márquez [ɡaˈβɾjel ɡarˈsia ˈmarkes]; დ. 6 მელახი, 1927, არაკატაკა — ღ. 17 პირელი, 2014, მექსიკა) — კოლუმბიარი ჭარუ-პროზაიკოსი, ჟურნალისტი, გიშმაშქუმალარი დო პოლიტიკური მოღალე. ნაიშტადტიშ ლიტერატურაშ პრემიაშ ლაურეატი (1972) დო ნობელიშ პრემია ლიტერატურაშ დარგის (1982). ლიტერატურული მიმალობაშ ,,მაგიური რეალიზმიშ" წჷმმარინაფალი.
ბიოგრაფია
გაბრიელ გარსია მარკესიქ დებადჷ კოლუმბიაშ ნოღა არაკატაკას (მაგდალენაშ დეპარტამენტი), ელიხიო გარსია დო ლუიზა სანტიაგო მარკესიშ ფანიას. გაბრიელიშ მუმა ფარმაცევტი რდჷ. 1929 წანაშ დალიას გაბრიელიშ მასქერეფქ გეგნორთეს ნოღა სუკრეშა. გაბიელ გარსია მარკესიქ ქჷდოსქიდჷ ნოღა არაკატაკას, სოდეთ თის რდჷნდეს ბები დო ბაბუ, დიდაშ მასქერეფი. 9 წანერ მარკესიქ, ბაბუშ ღურაშ უკული, გეგნორთჷ მუშ ფანიაშა, ნოღა სუკრეშა, სოდეთ თიშ მუმას უღუდჷ აფთიაქი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კოლუმბიარი ჭარუეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2014
გერმანიაშ კანცლერეფიშ ერკებული
გერმანიაშ იმპერიაშ კანცლერეფი (1871–1919)
1: გერმანიაშ იმპერიაშ გოჭყაფაშა ბისმარკი რდჷ ოორუე გერმანიაშ რსხუშ კანცლერი 1867-1871 წანეფს.
2: ებერტი რდჷ თარობაშ დუდმახვენჯი გეჸვენჯი სუმ თუთას ხოლო, მარა მუს ვაუღუდუ კანცლერიშ წოდება.
გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკაშ კანცლერეფი (1949-ამდღარშა)
1: ვილი ბრანდტის გინორინაშ უკული ვიცე-კანცლერი ვალტერ შეელი რდჷ კანცლერიშ მოვალეობაშ შემასრულებერი ჰელმუტ შმიდტიშ ეშაგორუაშა.
კატეგორია:გერმანიაშ კანცლერი კატეგორია:გერმანიაშ რაიხსკანცლერეფი
სამოური ნინა
სამოური ნინა — სამოარეფიშ ნინა, გოფაჩილი რე სამოას დო ამერიკაშ სამოას, ნამუეფსჷთ ინგლისურწკჷმა ართო ოფიციალური ნინა რე. ორხველჷ ავსტრონეზიული ნინეფიშ ფანიაშ მალაიურ-პოლინეზიური ჟილენჸაშ პოლინეზიურ ბუნას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლინეზიური ნინეფი კატეგორია:სამოაშ ნინეფი კატეგორია:ამერიკაშ სამოაშ ნინეფი
კრისტოფ ბლუმჰარდტი
კრისტოფ ბლუმჰარდტი (დ. 1 მანგი, 1842, მოტტლინგენი, გერმანია – ღ. 2 მარაშინათუთა, 1919, გოპპინგენი, გერმანია) — გერმანალი ლუთერანი თეოლოგი, ქირსიანული სოციალიზმიშ დუმარსხუაფალი გერმანიას დო შვეიცარიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი თეოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1842 კატეგორია:ნაღურა 1919
მანოვო-გუნდა-სენ-ფლორაშ ნაციონალური პარკი
მანოვო-გუნდა-სენ-ფლორაშ ნაციონალური პარკი (Parc national du Manovo-Gounda St. Floris) — ნაციონალური პარკი დო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას, ბამინგი-ბანგორანიშ პრეფექტურას, ჩადიშ თანჯაწკჷმა. იუნესკოშ ერკებულშა მიშეღეს 1988 წანას, მუჭოთ სიცოცხალაშ გჷშაგორილი ტერიტორია. ეიოშანალი გვარობეფი რე: მუნჭყვეფი, ავაზეფი, ლეოპარდეფი, ბუფალოეფი დო შხვა. პარკი საფრთხეშ თუდო რე, თიშენი, ნამდა ველური ორთაშ ღურაშ გეშა ჩხოლარეფი ხოლო ისპუნა. ველური ორთაშ გინოსქილიდაფაშ ღანკით ემოქმედაფილი რე გარკვეული პროგრამეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკას
არანიშ მუნიციპალიტეტი
არანიშ მუნიციპალიტეტი (Arani) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ არანიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 9 609 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 212 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
განარჯიაშ მუხური
გამჯიაშ მუხური,  განარჯიაშ მუხური, უმოსო ჩინებული, მუჭოთ განმუხური — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტის, აშაძჷ სამურზაყანოშ რზენს, წყარმალუ ინგირწყარიშ მარძგვანი ოძგაშეს, ზუღაშ დონეშე 5 მეტრა, უჩა ზუღაშე 3 კმ. ზუგდიდიშე 25 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 1354 ადამიერი.
ოფუტე ედომუშამო დჷკის წჷმჷმარინუანც დო გოფაჩილიე 12–13 კმ სიგჷრძას, თის ოორუეშე უხურგანც გალიშ რაიონიშ ოფუტეეფი – ფიჩორი დო ოტობაია, ობჟათეშე ოფუტე დარჩელი დო ნოღა ანარკია, ნამუეფშეთ გჷმორთილიე წყარმალუ ინგირით.
ოფუტე იდვალუაფუ ზომიერ სუბტროპიკული ზონაშ ორტყაფუს. ჰავაშ ოშქაშე ტემპერატურა ზოთონს +8-10◦, ზარხულს +30–35◦.
ისტორია
2004 წანაშე ოფუტექ ანგარია დითირუ, ედომუშამო გიკეთინჷ ცენტრალური შარაქ ზუღაშ პიჯიშე ნოღაშახ, გირემონტჷ დინოხოლენი შარაქ.
2006 წანაშ ეკენიას მიხეილ სააკაშვილი ოსურუდ განმუხურიშ ოჯარე სკოლას, ნამუსუთ ევრორემონტი უღოლის, განწყის კომპიუტერეფით დო გურაფაშო ირნერი პიჯალეფიე ქიმინელი. ოფუტეს გინწყჷ ოექიმე ამბულატორიაქ, გარემონტეს ბაგა–ბაღი.
2010 წანას დიკიდჷ ახალი ოავტომობილე ხინჯიქ, ნამუთ განმუხურს მითმიორსხუანც ანაკლიაწკჷმა. ოფუტეს ორდჷ ოშუმალი წყარიშ პრობლემა. გინთხორჷ არტეზიული ინჭაქ, ნამუთ ზუღაპიჯიშ მახორობას ახაზირენც ოშუმალი წყარით.
ოფუტე ამდღა
ეკონია ჟირი წანაშ დინოხოლე მერეთო გისქვამჷ ზუღაშ პიჯიქ. გიკიდჷ ბულვარქ, სასუმაროეფქ, მოედანეფქ, აკვაპარკიქ.
ოფუტე განმუხურიშ ოძგალე ლენი სარკალა ზუღათ, თაკარი ბჟათ დო მერეთი ელჷ-მოლჷთ მოსვანდეეფიშ მოწონას იინალუანც.
სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჩუპა
thumb|ჩუპა ჩუპა (ლათ. umbilicus) — ოჩუპეშ მოლაფაშ უკული დოსქილადირი ნოწიბუ, ნამუთ სქიდუ რსხულს ინორობია ვარდა ეშამბარილი სახეთ. ჩუპა უღუ არძა პლაცენტიან ძუძუშმაწუალს; თინეფიშ უმენტაშობა თომათ უფორუ მორჩილი ზჷმაშ ღოზო მიოხე. თეშ მოხ, ჩუპეფი ზჷმათ, ფორმათ დო სიტომბეთ გიშეკერზუაფჷნა. ზუსტას თიშ მეშქაშობათ, ბანჷ-და ჩუპა ვა ორთაშობური, ვარინ ნაძინუ ნოწიბუ რე, მუთმოხვადუ მონოზიგოტური ნაჟირალეფიშ ართიანშე გიშაკერზაფა. thumb| |right| |200 px|ჩუპა [[ორქოშ კვაღუს — რსხულიშ სიმაღალაშ 62 %-ს ]]
კატეგორია:ანატომია კატეგორია:ქვარაშ ღრუ
ტომას ფილიპსი
ტომას ფილიპსი (დ. 18 გჷმათუთა, 1770 – ღ. 20 პირელი, 1845) — ჩინებული ინგლისარი ხანტუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1770 კატეგორია:ნაღურა 1845
ბილიასუვარი
ბილიასუვარი (1991 წანაშახ პუშკინო; Biləsuvar) — ნოღა აზერბაიჯანს, ბილიასუვარიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა მუღანიშ ვეს, სალიანიშ რკინაშარაშ დგჷმილიშ ობჟათე-ბჟადალშე 44 კმ-ის დო ნანანოღა ბაქოშე 182 კმ-ის იდვალუაფჷ, ზუღაშ დონე]შე 5 მ სიმაღალას. წყუეფს მაართაშე მიშინუაფჷ [[XIII ოშწანურას პილესუვარიშ ფორმათ, ნამუთ ბორჯიშებირჯიშა ბელასუვარო გჷნიქიმინჷ. 1938 წანას, ალექსანდრე პუშკინიშ პატიიოცემელო ოფუტეს პუშკინო გიოდვეს, 1966 წანას ნოღაშ სტატუსიქ მიაჩჷ. 1963 წანას ტერიტორიაქ აკიართიანჷ ჯალილაბადიშ რაიონწკჷმა, 1964 წანაშე კინ ზოხორინელი რაიონი რე. 1991 წანას აკიდგინჷ ნოღაშ ისტორიული ჯოხოდვალა ბილიასუვარი. ნოღას რე ბამბეოწიმინდალი ქარხანა დო მანქანა-მელიორაციული დგჷმილი. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 20,101 ადამიერი ოხორანდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი [[კატეგორია:არანშ რეგიონიშ ნოღეფი}}
იან ფლემინგი
იან ლანკასტერ ფლემინგი (ინგლ. Ian Lancaster Fleming; დ. 28 მესი, 1908, მეიფერი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 12 მარაშინათუთა, 1964, კენტერბერი, კენტი, ინგლისი) — ინგლისარი ჭარუ, ჯეიმს ბონდიშ წინგეფიშ სერიაშ ავტორი.
დებადჷ ბრიტანეთიშ პარლამენტიშ მაკათურიშ ვალენტაინ ფლემინგიშ დო თიში ალმასქუშ ეველინ ფლემინგიშ ფანიას. გურაფულენდჷ იტონიშ კოლეჯის. უკულ გურაფა გაგინძორჷ მიუნხენიშ დო ჟენევაშ უნივერსიტეტეფს. გურაფაშ თებაშ უკული მუშენდჷ შხვადოშხვა პროფესიათ. რდჷ ჟურნალისტი, ბანკირი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ფლემინგი მუშენდჷ ბრიტანეთიშ ოზუღე ინფორმაციაშ ნინალას.
იან ფლემინგიქ ლიტერატურული კარიერა 1950-იან წანეფიშე დიჭყჷ. 1953 წანას ფლემინგიქ გჷმაბჟინუ დეტექტივური დო შპიონაჟური ჟანრიშ რომანი "კაზინო როიალი", ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგიშ თარი პერსონაჟი რე ბრიტანალი თემბელი, MI6-შ ოფიცერი ჯეიმს ბონდი (კოდური ჯოხო 007). ჸათე წინგის უკულიან პერიოდეფს, 1954-1965 წანეფს, მაჸუნუ სერიაშ შხვა ნაწარმებეფქ. ბონდიშ წინგეფიშ სერიაქ მიპალუ კაბეტი პოპულარობა მოსოფელიშ მასშტაბით, ითანგჷ ბრელი ნინაშა დო გიმიჩინჷ წინგეფიშ 100 მილიონშე უმოს ეგზემპლარქ.
ჯეიმს ბონდიშ წინგეფიშ სიუჟეტის გერსხილი ბრელი კინოფილმი. ასეშახ (2023 წანა), შხვადოშხვა პერიოდეფს, ჯეიმს ბონდიშ როლი არსულუ შკვითი მსახიობიქ: შონ კონერი (1962–1967, 1971, 1983 წანეფს), დევიდ ნივენი (1967), ჯორჯ ლეზენბი (1969), როჯერ მური (1973–1985), ტიმოთი დალტონი (1987–1989), პირს ბროსნანი (1995–2002) დო დენიელ კრეიგი (2006–2021).
იან ფლემინგიქ ღურუ გურიშ ლახარათ 1964 წანაშ 12 მარაშინათუთას, 56 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი
ლიმპოპო
ლიმპოპო (Limpopo, Limpopo) — წყარმალუ ობჟათე აფრიკას, ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ, ბოტსვანაშ, ზიმბაბვეშ დო მოზამბიკიშ ტერიტორიას. ლიმპოპო იჭყაფუ წყარმალუეფიშ მარიკოშ დო კროკოდაილიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინმაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს. წყარმალუშ სიგჷნძა - 1750 კმ, ღანჩოშ ფართობი - 415 000 კმ². ლიმპოპო ინდოეთიშ ოკიანეშა ინმაკათე აფრიკაშ წყარმალუეფს შქას სიდიდათ მაჟირა რე ზამბეზიშ უკუნი.
ლიმპოპოს გჷნმურს ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ სახენწჷფო ხურგიშ მუნაკვათეფი ბოტსვანა დო ზიმბაბვეწკჷმა.
მაართა ევროპალი, ნამუქჷთ თე წყარმალუ ძირჷნ, ვასკო და გამა რდჷ, ნამუშ ექსპედიციაქჷთ 1498 წანას, ლიმპოპოშ ნადუწკჷმა ენაღუზჷ. მუჭოთ ჩქჷ, წყარმალუშ რეგიონი წკვარამელ ბორჯიშე დოხორელ ჸოფე, თიშ გეშა, ნამჷ-და თაქ მიოგორეს 3,5 მილიონ წანაშ ავსტრალოპითეკიშ ნათხორეფს.
ლიმპოპო მუშ ნაწარმეფს უღურალჸუეს რადიარდ კიპლინგიქ დო მაინ რიდიქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ბოტსვანაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ზიმბაბვეშ წყარმალუეფი კატეგორია:მოზამბიკიშ წყარმალუეფი
სინგაპური
სინგაპურიშ რესპუბლიკა (Republic of Singapore; Republik Singapura; ჩინ. 新加坡共和国 = Xīnjiāpō Gònghéguó; சிங்கப்பூர் குடியரசு Ciŋkappūr Kudiyarasu) — ნოღა-სახენწჷფო, იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ კოკეფს, მალაკაშ ჩქონიშ ობჟათე ძგაშე გიშართილი რე ინწრო ჯოჰორიშ საროტით. უხურგანს მალაიზიაშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ჯოჰორიშ ოსულთანე დო ინდონეზიაშ აკოდგინალუაშა მიშმალი რიაუშ კოკეფი.
ჯოხოდვალა სინგაპური მოურს მალაიური ზიტყვა სინგა-შე (ნჯილო), ნამუთ გინოღალირი რე სანსკრიტული सिंह siMha-შე (ნჯილო), დო სანსკრიტული पुर pura-შე (ნოღა).
სინგაპურიშ ფართობი 718,3 კმ² (2014) (ქძ. სინგაპურიშ გეოგრაფია). ამდღა სახენწჷფო სინგაპური აკმოდირთუ 63 კოკიშე. თინეფშე არძოშე უდიდაში რე — სინგაპური (თარი კოკი), უბინი, ტეკონგ-ბესარი, ბრანი, სენტოსა, სემაკუ დო სუდონგი. უმაღალაში კონკა — ბუკიტ-ტიმაჰი (163,3 მ).
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანეთიშ იმპერია კატეგორია:ოურდუმე ონიშოლეფი კატეგორია:ოზუღე ჯიხეფი კატეგორია:ნოღა-სახენწჷფოეფი კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი კატეგორია:უნიტარული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:მილიონიანი ნოღეფი კატეგორია:ინდოჩინეთიშ ჩქონიშ ქიანეფი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლი აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
მონარქია
მონარქია (monarcha; μονάρχης: „მონოს“ — ართი, აკა;  „არქონ“ —  მართუალა, ლიდერი) — სახენწჷფო მართუალაშ ფორმა.
მონარქია რე მართუალაშ თიჯგურა ფორმა, მუჟამსჷთ ხემანჭუალა რე ართ ადამიერიშ, მაფაშ ხეს. (ქირსეშახ 2000-800 წწ. საბერძნეთიშ უმენტაშ ნოღა-სახენწჷფოეფს მართუნდჷ მონარქი ანუ მაფა, ბერძენულ ოხორუეფს ვა მართუნდეს დიაფალეფი) დუდმაართაშე, მაფას გიშმაგორუნდჷ კათა. მოგვიანაფათ, მაფეფქ მუნეფიშ ხემანჭუალაშ გინოჩამა დიჭყეს მონძალათ უნჩაშ ქომოლსქუაშა. საბერძნეთის მაფეფს დიდი ხემანჭუალა უღუდეს: გიშმაშქვანდეს კანონეფს დო რდეს მოსამართალეეფი, თინეფი გიმირინუანდეს ჯარიშ კოჩეფს თი კათაშ სააწმარენჯოთ, ნამუთ ვადმაჸუნუდჷ კანონეფს დო ვაგაფულენდჷ გინაგაფალეფს.
არსებენს მონარქიაშ ჟირ ტიპი: კონსტიტუციური მონარქია — ნამუშ ბორჯის მონარქიშ ხემანჭუალა გოხურგილი რე კონსტიტუციათ დო აბსოლუტური მონარქია — ნამუშ ბორჯის მონარქის უგუხურგუ ხემანჭუალა უღუ.
შქა ოშწანურეფს მონარქია რდჷ სახენწჷფო მართუალაშ არძოშე უმოსი გოფაჩილი ფორმა. ალმახანური მონარქიეფიშ დიდი ნორთი (კერზოთ ევროპული მონარქიეფი) კონსტიტუციური რე. ალმახანური ფაქტობური აბსოლუტური მონარქიეფი რე: ბრუნეი, ბჰუტანი, ომანი, საუდიშ არაბეთი დო ესვატინი. ვატიკანი რე თეოკრატიული მონარქია, ნამუშ მონარქი რე რომიშ პაპი.
550px|მინი|მარცხნივ|{{legend|#007f00|[[კონსტიტუციური მონარქია}}{{legend|#00ff00|ერეფიშ წორომაჸალობა|border=#0d0}}{{legend|#ff7f40|გვერდო კონსტიტუციური მონარქია}}{{legend|#ff0000|აბსოლუტური მონარქია}}{{legend|#ff00ff|მონარქია კანკალე სუბნაციონალურ ართულს}}]]
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონარქია
იაკუძა
იაკუძა (ヤクザ) — ტრანსნაციონალური დუნაშებური ორგანიზაცია დო მაფიური სინდიკატი იაპონიას. იაკუძა ჩინებული რე მუში კონწარი დუნაშებური კანონეფით დო ორთათ. თინეფს დიდი გოლინა უღჷნა იაპონურ ჯარალუას დო თიშ მაკათურეფიშ მუდანობა 100 000 ადამიერშე უმოსის იკოროცხუნს ედომუშამი მოსოფელიშ მასშტაბით. იაკუძა მერჩქინელი რე მუჭოთ გვერდო კანონიერი ორგანიზაცია. კობეშ დიხაშნწალუაშ ბორჯის მახორობაშ მახვარებელო იაკუძაქ დორხველი ნძალეფიშ მობილიზაფა მანჯჷ. თაშნეშე, 2011 წანაშ ტოჰუკუშ დიხაშნწალუაშ ბორჯისჷთ დოღამაკებულეფს მეხვარჷ იაკუძაქ. მოგვენი ქიმინჯეფიშ გეშა იაპონური თარობა შხირას თოლს წკურუნს იაკუძაშ უკანონე ქიმინუეფშე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანიზაფილი დუნაშებუ
ჩიტრაკუტა
ჩიტრაკუტა ვარდა ჩიტრაქუტი (Chitrakuta, चित्रकूट) — ნოღა ინდოეთის, მადჰია-პრადეშიშ შტატის, სატნაშ ოლქიშ აკოდგინალუას. ინდუისტეფიშ გჷთახვამალი აბანი რე დო დიდი კულტურული დო არქეოლოგიური შანულობა უღუ. ჩიტრაკუტაშ რაიონს შანულამი ინდუისტური ოხიდეფი იდვალუაფჷნა, თაშნეშე აბანეფი, ნამუთ მოშინაფილი რე ინდუიზმიშ წიმინდე ჭარილეფს. დიდი ინდუისტური დღახუეფიშ ბორჯის, ჩიტრაკუტას ანდა გჷთმახვამალი აკმიშაყარუ. თაშნეშე ჩიტრაკურა იოგაშ დო აიურვედაშ ცენტრი რე. ნორაშ ჯოხო მარგალურშა გჷნოთანგილო შანენს “ანდა სამანცარეშ ქჷნდჷრი„.
მუსიკალური პროდიუსერი
მინი|მუსიკიაშ დინოჭარუაშ პროცესი მუსიკალური პროდიუსერი ვარდა დინნაჭარაშ პროდიუსერი (ინგლ. record producer) — პირი, ნამუთ ხონარიშ დინოჭარუაშ პროცესიშ გამამინჯე რე. მუჭოთ წესი, თის ოვალუ მუსიკალური ნაწარმეფიშ სიხონარიეშ ხარისხიშ კონტროლი, რეპერტუარიშ გიშაგორუა დო პროექტიშ (ალბომი, სინგლი, რადიოგჷნოჩამა დო თ.უ.) საართო იდეოლოგია. პროდიუსერი გიშმაგორუნს თიშო ოკორინე ხონარიშ ინჟინერეფს, მემონტაჟეეფს დო ასისტენტეფს. მუჭოთ წესი, შხუ ლეიბლეფს დორხველურო სტუდიური პროდიუსერეფი ჸუნა. შხირას, კინ მუ მუსიკოსეფი იჭანუანა ურხო, თინეფშო საინტერესო პროდიუსერეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მუსიკალური წარმება
გეგეჭკორი
გეგეჭკორი — მარგალური გვარი, ჯინჯით შონური. ოხორანა სამარგალოშ ნოღეფს დო ოფუტეეფს: ზუგდიდის, მარტვილს, ინჩხურს, ცაიშის, ჭითაწყარს, ურთას, ნაგვაზაოს, დარჩელს, ნაჯახაოს, ახალკახათის, კახათის, ბანძას, ოქტომბერს, ნალეფსაოს, ონტოფოს, მანცხვარკარს, ნოჯიხევს.
ჯვეშ დოკუმენტეფს ბრელშა რენა შინელეფი, მარა შონეშე თინეფიშ გინულაშ დო სამარგალოს დოხორაშენ ხვალე მუნეფიშ ზეპირ გინნაჩემუთ შილებე ჩიება. გეგეჭკორეფიშ ნასხუნათ, ჯვეშო თინეფი დადეშქელიანეფი რდეს. გეგეშ დადეშქელიანს უხვამილუაფუ ოსური, მარა შონეფი ქოთხოზაფუნა და სამარგალოშა გეგნოლაფე, სოდეთ მარტვილიშ მონასტერშა ქუფორუაფჷ დუდ დო მალას ჟინოსქუალობა დუნტკიცებუ. თე გეგეშიშ გამნარყი ოკო რდას არძა გეგეჭკორი.
მაჟია ვერსიათ "გეგეჭკორი" ჟირი ზიტყვაშ კომბინაციათ აკონწყილი გვარი რე: შონური "გეგე" ("წმინდა გიორგი") დო მარგალურ "ჭკორი", თიშ მიონიშნებელო, ნამდა გეგეჭკორეფი სამარგალოშა მოულაშ უკული წმინდა გიორგიშ ჭკორეფი რდესინ.
სამარგალოს გეგეჭკორეფიშ მაართა ოხორუ მარტვილიშ რაიონიშ ოფუტე ინჩხურს ოკო რდჷკო. ამდღა ხოლო თე გვარიშ კათა არძაშე კომპაქტურო შინელი ოფუტეშ ლეგეგეჭკორეშ კუნთხუს ოხორანს (ტაბაკონიშ გვალაშ ჯინჯის).
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთული გვარეფი
ესპინარი (პროვინცია)
ესპინარი — კუსკოშ რეგიონიშ პროვინცია პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ესპინარი. პროვინციაშ ფართობი რე 5,311.09 კმ², მახორობა აკმადგინანს 66,908 ადამიერს.
პროვინცია ადმინისტრაციულო ირთუ 8 რაიონო.
ქოძირით თაშნეშე
პერუშ პროვინციეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუსკოშ რეგიონიშ პროვინციეფი კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
გაბონი
გაბონი, ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — გაბონიშ რესპუბლიკა - სახენწჷფო ცენტრალურ აფრიკას. საფრანგეთიშ ჸოფილი კოლონია. ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს - ეკვატორული გვინეა, ოორუეშე – კამერუნი, ბჟაეიოლშე დო ობჟათეშე  – კონგო, ბჟადალშე – ატლანტიშ ოკიანე. ქიანაშ ნანანოღა - ლიბრევილი.
გაბონი რე უნიტარული სახენწჷფო, ნამუთ ირთუ ჩხორო პროვინციათ. საპრეზიდენტო რესპუბლიკა — 2009 წანაშ 30 მარაშინათუთას ქიანაშ პრეზიდენტო გჷშაგორეს - ალი ბონგო ონდიმბა.
გაბონი აფრიკაშ ართ-ართი არძაშე დიდარ დო სტაბილურ სახენწჷფოთ იკოროცხუ. 2012 წანაშ ფასებათ ედპ აკმადგინანდჷ 24,5 მილიარდ დოლარს (114 აბანსიე მოსოფელს). ქიანაშ ვალუტა — ფრანკი.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
გაბონი დორთილიე 9 პროვინციათ, ნამუთ ირთუ 37 დეპარტამენტო.
სქოლიო
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
დურ-შარუქინი
მინიატიურა|მაფურინჯე ხოჯი ადამიერიშ დუდიშ გიმოხანტუალათ, მეგორაფილი რე ნოღაშ ეკნაცჷმეფს, თხილერი რე [[ლუვრი|ლუვრიშ მუზეუმს]] დურ-შარუქინი (აქად. სარგონიშ ჯიხა) — ასურეთიშ ნანანოღა სარგონ II-აშ დუდალაშ ეკონია პერიოდის. ნოღა ეიოგეს ჯვ. წ. 713-707 წანეფს. მაფაშ ჰალამო ღურაშ გეშა ნოღაშ ეგაფაქ გაჩენდჷ დო ნანანოღა გეგნიღეს ნინევიაშა. ჯვ. წ. VII ოშწანურაშ ეკონიას ნოღა მოჯალაგეს მიდიარეფქ. ასე ნოღაშ აკანს იდვალუაფუ ოხორე ხორსაბადი, სოდეთ ამდღარშახ ოხორანა ასურალეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯვეში მესოპოტამიაშ ნოღეფი კატეგორია:ერაყიშ არქეოლოგიური ობიექტეფი
ოჭიში
მინი|[[ედგარ დეგაშით ხანტილი ოსურიშ ოჭიში]] ოჭიში — ადამიერიშ რსხულიშ უკახალენი განიშ დიდი ნორთი, ნამუთ რსხულს ღვაბუეფშე კინჩხიშახ რე. თინა წჷმარინუანს კიდირიშ სააწმარენჯო განს. თიშ სიმაღალას გჷთმოთანჯუნს გაგაჩი, სიგჷრძას — ხუჯეფი დო ფერცხელეფიშ ღილოზი. სპინალური არხი მეჸუნს ოჭიშის დო ახაზირენს დოსქილადირ რსხულს ნერვეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:ადამიერი
ბულგარეთი
ბულგარეთი (България), ოფიციალურო ბულგარეთიშ რესპუბლიკა (ბულგ. Република България) — სახენწჷფო ბალკანეთიშ ჩქონს, ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას. ბულგარეთის უხურგანს ხუთი სახენწჷფო: რუმინეთი ოორუეშე (თანჯაშ დიდი ნორთი წყარმალუ დუნაის მეჸუნს), სერბეთი დო ოორუე მაკედონია ბჟადალშე, საბერძნეთი დო თურქეთი ობჟათეშე. უჩა ზუღა იდვალუაფუ ქიანაშ ბჟაეიოლ ჸურე.
ქიანაშ ფართობი რე 110,910 კვ.კმ.
სახენწჷფო
ადმინისტრაციული გორთუალა: 8 ოლქი დო ნანანოღა.
ისტორია
ქიანა დზოხორინელი რე თურქეთშე 1908 წანაშე. 1944 წანას სხუნუეფიშ ჯარეფქ მიშელეს ბულგარეთშა, კონსტიტუციური მონარქია გაგთარაგვეს დო თარობაშა ქჷმორთჷ კომუნისტური ორიენტაციაშ საკათო თარობაქ. მაართა დემოკრატიულ ეშაგორუეფქ იტარჷ 1987 წანას. 1991 წანას მეღებულქ იჸუ ახალ კონსტიტუციაქ. მაართა ვა კომუნისტურ თარობაშ მადუდური რდჷ ფილიპ დიმიტროვი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოგრაფია კატეგორია:ბულგარეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ფილადელფია
ფილადელფია (Philadelphia) — ააშ-იშ მახუთა უკაბეტაში ნოღა მახორობაშ მეჯინათ, პენსილვანიაშ უდიდაში აგლომერაცია. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 1,584,064 ადამიერი. ფილადელფია ააშ-იშ ართ-ართი კულტურული, ფინანსური დო ეკონომიკური ცენტრი რე. ფილადელფია ოუნივერსიტეტე ნოღა რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:ფენსილვანიაშ ნოღეფი კატეგორია:ააშ-იშ საუნივერსიტეტო ნოღეფი
ლუანგვა
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ზამბიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მოზამბიკიშ წყარმალუეფი კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი
უაგადუგუ
უაგადუგუ (Ouagadougou) — ბურკინა-ფასოშ ნანანოღა. ქიანაშ თარი პოლიტიკური დო კულტურული ცენტრი. აკოგაფილი რე პლატოს უჩა დო ჩე ვოლტაშ შქაწყარმალონას, 300 მეტრ სიმაღალეს.
არბიეტოშ მუნიციპალიტეტი
არბიეტოშ მუნიციპალიტეტი (Arbieto) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ ესტებან-არსეშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 10 803 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 133 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
მინოქსიდი
thumb|მინოქსიდიშ მოლეკულური სტრუქტურა მინოქსიდი (ინგლ: Minoxidil) — პრეპარატი, გჷმირინუაფუ დუდიშ თუმაშ რცუალაშ, ალოპეციაშ ბორჯის. არსებენს ჟირინერი პრეპარატი: მინოქსიდი 2%-იანი: გჷმირინუაფუ ოსურეფიშ ალოპეციაშ ბორჯის, მინოქსიდი 5%-იანი: გჷმირინუაფუ კოჩეფიშ ალოპეციაშ ბორჯის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პრეპარატეფი
ქორთული ერუანული ბალეტი
340პქ|მინი|მარჯვნივ|"სიმდი" ქორთული ერუანული ბალეტი, ჯარალუას ჩინებული, მუჭოთ სუხიშვილეფი, ვარა სუხიშვილი — ქორეოგრაფიული ანსამბლი, გოჭყაფილქ იჸუ 1945 წანას ილიკო სუხიშვილიშ დო ნინო რამიშვილიშ ხემანჯღვერობათ. ანსამბლიშე ქორთულ სხაპუას ღოლამირი რეფორმა ხოლოს რე მოდერნ-ბალეტიშ პრინციპეფწკჷმა, მარა მუში არსით დო პოეტიკათ თენა ტომბას ერუანული დო წიმინდეთ ქორთული ქორეოგრაფია რე.
მაართა კონცერტიქ იტარჷ 1945 წანაშ 11 მანგის. 1948 წანას ანსამბლიქ მაართათ გინაჩირთჷ სხუნუეფიშ თანჯეფს. 1970 წანას ანსამბლის ქიმიენიჭჷ აკადემიურიშ ხარისხიქ.
ქორთულ ერუანულ ბალეტის გახორციელებური აფუ 200-შ უმოსი ტურნე. ხუთი კონტინენტიშ 88 ქიანას გამართული აფუ 19200-შ უმოსი წჷმორინაფა. ანსამბლიშ ქორეოგრაფიულ ხელუანობას ეზიარჷ 60 მილიონიშ უმოს მაჯინექ. 1967 წანას ანსამბლიქ ლა-სკალას ატარჷ კონცერტი დო ამდღარშახ ხვათახვალო ართი ფოლკლორული ანსამბლი რე, ნამუქჷთ თე თეატრიშ სცენას გჷშართჷ.
1985 წანაშე ანსამბლიშ დირექტორი დო ოხანტურე ხემანჯღვერი რდჷ თენგიზ სუხიშვილი. 2007 წანაშე სამხატვრო ხემანჯღვერი რე ილიკო სუხიშვილი-უკლაში, დირექტორი — ნინო სუხიშვილი.
შონა (ნინა)
შონა — ბანტუშ ბუნაშ ნონა, გოფაჩილი რე ობჟათე აფრიკას, უთარაშო ზიმბაბვეს (სოდე თე ნინაშა მორაგადეეფიშ მუდანობაშ არძაშე უმოსი რენ). კინოხ შონას უძახუდეს კარანგას. ნდებელე დო ინგლისური ნინაწკჷმა ართო შონა — ზიმბაბვეშ ოფიციალური ნინა რე.
ქორთული ერუანული ბალეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხელუანობა
შონა (ნინა)
Ссылки
კატეგორია:ბანტუშ ნინეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნინეფი
ეგრისიშ დიდი ლჷმა
ეგრისიშ დიდი ლჷმა, თაშნეშე ლაზური ლჷმა, ქორთული ისტორიოგრაფიას მოშინაფილი რე, მუჭოთ ლჷმა ბიზანტია დო სასანიდეფიშ იმპერიაშ შქას ლაზიკაშ (ეგრისი) რეგიონს გაულაშ მაპალაფარო. ეგრისიშ დიდი ლჷმაქ 20 წანას გეგინძორჷ (542- 562) დო ბიზანტიარეფიშ გომორძგუათ გეთჷ. ლაზ-მარგალური ლჷმა დეტალურო აფჷ ეჭარილი პროკოფი კესარიალს დო აგათია სქოლასტიკოსის. ლაზიკა, ნამუთ უჩა ზუღაშ ძგას იდვალუდჷ, კავკაციაშ გვალეფიშ შანულამ გინაულარეფს აკონტროლენდჷ, ნამუსჷთ სტრატეგიული შანულობა უღუდჷ ჟირხოლო იმპერიაშო. ბიზანტიარეფშო თენა რდჷ ბარიერი, სპარსალეფს უჩა ზუღაშა ვემშურთუმუდესკონ თიშენ.
სპარსალი სასანიდეფქ დეალეს ეგრისი დოსქილადედჷკო ბიზანტიაშ გაულაშ ოფირჩას 532 წანას გედვალირი ირიათონი თინჩალაშ აკოალებათ, მარა ბიზანტიარეფიშ ცადებას, მუნეფიშ ადმინისტრაცია დუნიშნებდესკო რეგიონსჷნ, თეს მაუნუ ლაზ-მარგალეფიშ არყაფაქ 541 წანას. ლაზ-მარგალეფიშ მაფა გუბაზიშ მოხვარათ, სპარსეთიშ მაფა ხოსრო, ლაზიკაშა მიშმურს დო ეთმეჭოფუნს ბიზანტიარეფიშ თარი ჯიხას უჩა ზუღას - პეტრას, დო ქიანას მუშ პროტექტორატო აღიარენს. მარა შაჰიქ ქოცადჷ ლაზიკა ზოროასტრიზმიშ რელიგიაშა მურთინუაფუდუკონ, მუსით ქრისტიანი ლაზ-მარგალეფიშ ღირზაფიქ მაჸუნუ დო მაფა გუბაზიქ კინ ეარყჷ 548 წანას, ასე სპარსალეფიშ წინაანდეგ. გუბაზ მაფაქ მოხვარა იუსტინიანე-ს ქოთხუ დო ალანეფი დო საბირეფი ხოლო გემშეჸონჷ მუშ ალიანსშა.
იუსტინიანექ 7 000 რომალი დო 1 000 ზანი მაჯღონჷ გუბაზიშ მიოხვარებუშა დო პეტრაშ ჯიხაშ გამანგარებელო. სპარსეფიშ გომანგარაფაქ მერმეროეშ დუდალათ დამარცხჷ ბიზანტიარეფიშ ჭიჭე ძალა, ნამუსჷთ პეტრაშ ეჭოფუა ოკოდჷ. მერმეროექ ჯიხაშ თხილუაშენ 3 000 მალჷმარი ქიდიტუ, მუქ სომხეთშა მიდართჷ. ეგრისის დოსქილადირი 5 000 ჯარიშკოჩი დაგისთუსიქ (საბირეფიშ უნჩაშიქ) გეშაჸათჷ ფაზისიშ ლჷმას 550 წანას. სპარსეფიშ უკულიანი მიშულაქ ხოლო უწჷმუძინუქ იჸუ. მუნეფიშ უნჩაში ფაროქანი ცხენწყარწკჷმა ლჷმას დოჸვილეს. ბიზანტიარეფიშ ახალი მადუდექ დოშქირიტჷ აბაზგეფიშ პროსპარსული გჷშულა. გეჭოფუ პეტრა დო მერმეროე ჯიხანქუჯიწკუმა (არქეოპოლისი) დამარცხჷ 551 წანას, მარა მერმეროექ მახერხჷ ქუთეშიშ დო უქიმერიონიშ ჯიხაშ ეჭოფუა დო გეგნუჭკირჷ ბიზანტიარემს ნიშვნელუანი შარეფი უღტახილეფშა. 553 წანაშ ზარხულს ინა ხოლო ართი შანულამ გომორძგუას ოჭირინუანს თელეფისთიწკუმა დო ბიზანტიარეფს აძვილენს უკახალე ნესოშა, დორთინას. მერმეროეშ ღურაშ უკული სპარსალეფიშ ოურდუმე მადუდეთ ნახორაგანქ დოდირთჷ 554 წანას. ინა წჷმოძინელო ამარცხენს ბიზანტიარემს ონოგურწკუმა დო გორაუ თინეფი ჯიხანქუჯიშე. თე დამარცხებაშ გეშა ნირქზიქ გამშალჷ ბიზანტიარ დო ეგრისალ გენერალეფს შქას. მაფა გუბაზიქ იმპერატორი იუსტინიანეს ინფორმაცია მიოჭირინუ ბესაშ, მარტინიშ დო რუსტიკეშე. ბესა იმპერატორქ ქიჭანუ, მარა რუსტიკექ დო მუშ ჯიმაქ გუბაზიშ ჸვილუა მახერხეს. ლაზ-მარგალეფქ იმპერატორს მაფათ წათე, გუბაზიშ უნჩაში ჯიმა დარინაფუეს. სენატორ ათანასექ ჸვილუაშ საქვარი გეკლაგორჷ, რუსტიკე დო იოანე ოჭოფეს, გასამართლეს დო საკათოთ დუდი მეკვათეს. 555 წანას ალმარინჯეეფქ დირთინეს ჯიხანქუჯი დო სპარსეფი ფაზისწკჷმა (ფუთი) ხოლო ართშა დამარცხეს. უკულიანი წანეფს ბიზანტიარეფქ გვალაშ კათაშ მისიმიანეფიშ დო აფშილეფიშ გიშულა დოშკირიტეს დო საბოლოთ გორაჸეს სპარსეფი ქიანაშე. 557 წანაშ ზეთ მითუ ლჷმაქ ბიზანტიაშ დო პერსიდაშ შქას. 562 წანას გედვალირი ჟარნეჩდოვით წანიან შვიდობაშ აკოალებათ ხოსრო-ქ ქიჩინჷ ეგრისი მუჭოთ ბიზანტიაშ ვასალი ქიანა ირწანიან გინაგაფურიშ მანგიორო.
ლჷმაშ დოჭყაფა ეგრისის
ბჟაეილუ რომიშ იმპერიას 527-565 წანეფს იუსტინიან I რდჷ მაზოჯალი, ოდო სასანიდეფიშ ირანს ხოსრო I ანუშირვანი (531-579). ჟირხოლოქ თელი თინეფიშ ხანგინძე მაფობაქ ირიათონი ლჷმობუას დო ართიანიშ ნტერალას მუკორთჷ. იუსტინიანექ გამიარჷ რომაული ჯარი ეგრისის.
რომალი მოჯიხეეფიშ გამიარება ვა მოწონდეს ეგრისალეფს, თეს ქიგიაძინჷ რომალი მოხელეეფიშ უბადოებეფქჷთ. თიხანური ბიზანტიარი მოხელეეფი ჩინებულეფი რდეს მუნეფიშ ჰარამობათ, ცუხებათ დო მეკჷნჯობათ. თაშ ირჯებუდეს ბიზანტიარეფი ეგრისისჷთ. გჷშაკერძაფილო აჭიროთჷ კათა სტრატეგიქ ციბექ.
ციბექ ეგრისის დუდიშული ვაჭრუა მოლასჷ. ვანჭარეფს ნება ვა უღუდეს მუნეფს გამშუღალუდესკო ეგრისშა მეკონ-მოკონი, ვართ ეგრისალეფს უღუდეს ნება მუნეფიშ გემოშა გაგმუჩამდესკონ მუთუნი. მუჭოთ მიშაღალარი, თეშ გიშაღალარი მეკონ-მოკონეფს დიო ციბეშ ხეს ოკო მუკურთუმუდუკო დო ფასეფსჷთ თინეფს ციბე გედუვანდჷ. ეგრისალეფს აძვილენდეს თიშნერი მოღეეფი ხოლო უჸიდირდესკონ ნამუსჷთ ვახვილუდესჷნ. ფხშირას ბიზანტიარეფი ნაჸიდერი მეკონ-მოკონეფშე ფარას ვა გაფულენდეს.
ეგრისი თე ბორჯის ფართო ვაჭრუას აწარმენდჷ. ვაჭრუა უმოსო ყირიმწკჷმა დო პონტოწკჷმა იხორციელებაფუაფჷდ, ვაჭრუას დიდი მუნაწიეფი მოუღუდჷ, ციბეშ მონოპოლია თე საქვარს მაფას დო დიდებულეფს ძალიერაშო აცორქოლენდჷ. ათეშენ ეგრისალეფქ გეგნოჭყვიდეს მუნეფიშ ქიანაშე ბიზანტიარეფიშ გინორაჸუა, თეშ საქვარშო თინეფქ მოხვარა სპარსეთის ქოთხის.
ეგრისიშ მაფა თე ბორჯის გუბაზ II რდჷ. გუბაზიქ ირანიშ შაჰის ხოსროს, ფულირო მუშ გამა-კათა ქუჯღონჷ. ეგრისიშ წჷმმარინაფალეფქ ხოსროს უწის:
''ოკო ბთქუათ ნამთინე უბადობაშ გეშა, მუთ ჩქინ წინაანდეგ ჭყელი რომალეფქ ქიმინეს. ჩქინ მაფას მაფობაშ ხვალე ანგარია შანეფი დუტუეს, ღარჯილ-ნება დო საქვარეფი მუნეფქ ქეტუეს. მაფაქ მოინალეს ქაგურჷ, თის მაზოჯალი სტრატეგიშა ოშქურჷ. აუარებელი ჯარეფი ხოლო ქენომრინეს, მარა იშო ვა ენურინუაფუნა ინეფი ნამდა დოთხილუან ჩქინ ქიანა,- მოხურგე კათეფშე, მარა ჩქი ქო შხვა მითინ ვამაწუხენა თახმას რომალეფიშ გალე, ვარინ თიშო ენომრინეს, ნამდა ქიმლუჭოფაფუდითკო ჩქი, მუჭოთ ჯიხაშა, დო ჩქინ ღმალაშ მინჯეთ მუნეფი გინორთელედესკონ.''
ელჩეფქ ხოსროს ქოთხის ქუმუხვარებუდუკო ეგრისალეფშა ჯარეფით, თინეფი უხანტუნდეს ხოსროს თი სარგებელიანობას მუსუთ ეგრისიშ დინოხოლე დაკვირდებას შილებედჷ მუღალუდუკონ:
''სპარსალეფიშ ღარჯილს თქვა მორდუნთ უჯვეშაში ომაფეთ დო თიში გეშა გედიდარებუ თქვანი ხენწჷფეშ ღირსებათ. ოდო ჩქინი ქიჸანაშ ზუღათ - რომალეფიშ ზუღას ქიმიარსხუაფუთ, თქვანი  კორნებაშა იჸუაფუ მებუნაფილი ნამდა მოხურგე ბარბაროსეფქ ირი წანას რაბადუან რომალეფიშ დიხა დო წყარი... თქვა ალბეთ გიჩქუნა ნამდა ლაზეფიშ ქიჸანა ამდღარი დღაშა კავკაციაშ გვალეფიშ წინაანდეგ ოფორალს წჷმმარინუანდუ ირიათო.''
ხოსრო ძალიერაშო გახარჷ თე ამბექ. თიხანური ისტორიკოსი ათაშ ეთმოჭარუნს ხოსროშ გურიშ ნადვალუს:
''ხოსროს გოსოფური მოშიბაფათ მიოჩქჷდჷ კოლხეთიშ ხეშა ჸონიერო ეშაჸოთამა, თიშ გეშა ნამდა მუში არზით თენა ირანს ღარჯილნებას ბრელი ჯგირობუას მუღანდჷ. იბერია ხოლო ხომ მუმალს ირფელამო მუში ჭკორი იჸუაფუდჷ, თიშენ ნამჷდა იბერიელეფს ვაჸვენუდეს თი კათა, მიდგაწკჷმა თინეფი, გიწონტებაშ შვანს დუც გინიტენდესინ... თაშნეშე ჰუნეფს ხოლო სპარსალეფიშ სახენწჷფო ანწი დღას ვარაბადედეს ჯვეშობურო, ოდო თითონ ხოსრო თე ჰუნეფს უმოს ეფაშო მეუკათინუანდჷ რომალეფიშ სახენწჷფოს, მუჟამც თენა მუს მაკორინედჷნ.''
ლაზიკაშე რალაფით სპარსალეფი ეფაშო მახერხენდეს გენთხაფას სქირონათ დო ზუღათ ხოლო, თაშნეგედვალირი ევქსინიშ ძგალეფს დო უნელო გეჭოფუნდეს ბიზანტიარეფს. ათეშენ ოკოდჷ ხოსროს ლაზიკაშ აშაჸოთამა. ეგრისიშ გაამა-კათას ხოსროქ თარნაკი ნება ქიმეჩჷ, ითამ ხვალე მოხვარას ოაპიანუდკონ თინეფს.
542 წანას ხოსროქ ქვერსემი ჯარით ქუმორთჷ ქართლიშა ოდო თაჸურეშე ეგრისშა გინილჷ, მუდგათ თიქ აკარღვუ ”საუკუნო ზე”. სპარსალეფიშ მეშარეეფი თითონ ლაზეფი რდეს. ეგრისიშ თანჯეფი ტებით რდჷ დოფორილი დო სპარსალეფი აძულებურეფი რდეს შარა კილ-კილშა გუჭვარუდესკონ. გუბაზ მაფაქ ქაუხვადჷ ხოსროს შქა კოლხეთის დო ეგრისიშ ჯარეფით სპარსალეფს ქაკათჷ. რახან ბიზანტიარეფიშ თარი ღარჯილი პეტრას რდჷ გერანწკილინ, ალმარინჯეეფქ მაართათ პეტრაშა მაულარო ეყარეს. ზისხირმაბუნალი ლჷმეფიშ უკული პეტრა გეჭოფეს დო თექ სპარსული გარნიზონქ ქენოდირთჷ.
მანგიორიშ გინაგაფალო ბიზანტიარეფქ ირანს ქიგიანთხეს. ათეშენ ხოსროქ აძვილებურქ იჸუ უკახლე დორთელედჷკონ. 545 წანას სპარსალეფქ დო ბიზანტიარეფქ კუნტახანური ხუთწანამი ზე ქუდოდვეს.
ლჷმაშ გოფართაფა
ხოსროშ ღანკი თინა რდჷ, ნამდა ედომუშამო გეურაჸუდუკო ეგრისიშ კათა დო თინეფიშ დიხას სპარსალეფი დო შხვა სანდო ტომეფი ქიგუხორუაფუდუკო. ასე ხოსრო თის ხოლო ატყუაფუდუ ნამდა ეგრისალეფი სპარსალეფიშ მარდიელეფო სრულაშო ვა დოსკიდეს. ეგრისის სპარსალეფიშ დაკვირდებათ მეჭყორდჷ სავაჭარო რსხუეფქ ბიზანტიაწკჷმა, მუდგათ ძალამს იგავალებუდჷ ეგრისიშ მაფა დო წარჩინებული კათა. თეშ გალე სპარსალეფი ვართ ერთით უჯგუდჷ ბიზანტიარეფს.
ხოსროქ მირჩქინუ, ნამდა კუნტახანური ზე ოსქვებური ბორჯი რდჷ მუში გეგმაშ მათებელო. თიქ ართ მუშ სარდალს ქუდავალუ დუჸვილუდუკო გუბაზ მაფა. სარდალქ თე საქვარი ართ წარჩინებულ ლაზის ფარსანს ქიმეჩჷ, ნამუსჷთ გუბაზ მაფაწკჷმა ნტერალა უღუდჷ. მარა ეგრისიშ მაფას დო ჟინოსქუალეფი შქას თიშნერი ნტერალა იშენ ვარდჷ მუჭოთ ქართლის.
ფარსანქ თე მოხანათურ საქვარს ხე ვემკიწიკუ დო ირფელი ქაგჷნაფუ გუბაზის. სპარსალეფიშ ვერაგალათ ახნარებული გუბაზიქ მოხვარაშო კინე იუსტინიანე კეისარს ქიმიოდირთჷ, მუში წოხოლენი ერთი ქინარღჷ დო ქიმიარზჷ - კინე ბიზანტიარეფიშ ჸურე გინურქია, ოღონც სპარსალეფი გენგმორაჸაფეთია. იუსტინიანეს თე ამბექ ძალამას მეწონჷ დო ეგრისშა ახალი ჯარი ქაჯღონჷ.
ლჷმაქ ახალი ნძალათ გეტირხჷ. თეშნერი დიდი დო ეშმაჸოთამალი ლჷმა ვანაფერო ჸოფე ბჟადალუ საქორთუოშ ტერიტორიას. ეგრისშო მოთარაშე ბიზანტიარეფიშ დო სპარსალეფიშ ღანკი თე ქიანაშ ედომუშამო დაკჷნება რდჷ. ჟირხოლო ქიანა უდუნდებუო ჯალაგანდჷ ლაზიკას.