cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სადოვიცე (ვროცლავიშ პოვიატი)
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთიშ ოფუტეეფი კატეგორია:ვროცლავიშ პოვიატიშ ოფუტეეფი კატეგორია:კანტი ვროცლავსკეშ გმინაშ ოფუტეეფი
ჯაუიოსი (პროვინცია)
thumb|right|150px|ჯაუიოსიშ პროვინცია ჯაუიოსი – ლიმაშ რეგიონიშ პროვინცია. ჯაუიოსის ბჟაეიოლშე ომძღჷ ხუნინიშ, ობჟათეშე – იკაშ რეგიონეფი. პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ჯაუიოსი. პროვინციაშ მახორობა აკმადგინანს 25,325 ადამიერს, ოშქარი მეჭედალა კმ²-ს რე 3.7 ადამიერს. ჯაუიოსიშ ფართობი რე 6,901.58 კმ². ჯაუიოსი ირთუ 33 რაიონო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ პროვინციეფი
ცაიში
IX ოშწანურაშე მუწმარინუანს ჭყოინდარიშ კათედრას (ზუგდიდიშ დო ცაიშიშ ეპარქია). ოფუტეს გედგჷ XIII-XIV ოშწანურეფიშ ოხვამე, თაშნეშე XVII ოშწანურაშ ოხვამე ”ჯეგეთა”.
რელიეფი
ცაიშიშ რელიეფი ანდაფერიე. თაქ ფხვადჷნა ზუკეფი, რზენეფი, გაბარეფი, დჷკჷეფი დო გვალეფი. ცეში უჩადიხანიადაგამი რაიონეფს ორხველუ̂, მუდგაშ აიაზონობუათ გჷშმეგორუ. რე მენწყერული აბანეფით. რე თაშნეშე კირქუამი ნიადაგი.
ფლორა დო ფაუნა
ცაიშიშ ფლორა დო ფაუნა ანდაფერიე. თაქ ფხვადჷნა 400–600 წანერი ჩანარეფი. თაშნერიე ჯაჩანარი ჯარკინა (ქორთ. ძერქვა), ნამუთ ხვალე იაპონიას დო საქორთუოს რე წჷმოსქილადირი.
თაშნეშე ცეშის ნანაღორონთიშ ოხვამეშ ოზეს ფხვადჷნა ქვერსემი ცხაცხუშ ჯა, ვანეთ რე 600 წანერი. იონა მეუნარგიაშ ჸუდე-მუზეუმიშ ოზეს გეჩანს 100 წანერი მაგნოლია. ხარენს ვანაფერი ჯიშიშ ჸურზენი-იზაბელა. (თე ჩანარი ვახუშტი ბატონიშვილს მეუღჷდ აფხაზეთშა, მარა მუჟამც ქიგიოხვილუ, ნამდა ჩანარი შარას ღურუდუნ, ცეშის ქჷდიტუ. წორეთ თე მონახვამილას შილებე ვორხველათ იზაბელაშ გოფაჩუა სამარგალოს). თაშნეშე ფალუნს კოლხური ზაკალი, ლუფა, ტუნგო, ეკალიტი, დაფი, უნთხელა. ცაიშიშ ტყას რე: გერი, ტურა, მუნჩქვი, ნუტრია. მაფურინჯეფშე — ბაღჷრე, ყვარია, ზესკვი.
ჰავა
ცაშიშ ელჷ-მოლს ჰავა ლამე სუბტროპიკულიე, ლიბუ̂, უთირე ზოთონჯით დო ტჷბუ, ლამე ზარხულით. ზარხულიშ ოშქარი ტემპერატურა 20 °C-იე. არძაშე უტიბაშ თუთაშ (კვირკვეშ) ტემპერატურა 30 °C-იე. ნოლექეფიშ ირწანური მუდანობა 1400-3000 მმ ფარგალეფს იძანძჷ.
ჯვ. წ. 1163
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 7-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1163 წანა.
ცაიში
ჰავა
კატეგორია:ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ჯვ. წ. 1163
ნაღურა
კატეგორია:
ოორუეშ რედ-რივერი
ოორუეშ რედ-რივერი (ინგლ. Red River of the North, ფრანგ. rivière Rouge, rivière Rouge du Nord) რე წყარმალუ ოორუე-ცენტრალურ ააშს დო ცენტრალურ კანადას. ოორუეშ რედ-რივერი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ოტერ-ტეილიშ დო ბუა-დე-სუშ აკოართაფაშ აბანს, გიშმურს მინესოტაშ, ოორუე დაკოტაშ შტატეფს (ააშ) დო მანიტობაშ პროვინციას (კანადა) დო ინაკათუ უინიპეგიშ ტობას. წყარმალუშ სიგინძა რე 890 კმ. ღანჩოშ ფართობი 287,500 კვ.კმ. ოორუეშ რედ-რივერიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: შეიენი, ელმი, ტერტლი, პემბინა (კვარჩხანი), ბუფალო, უაილდ რაისი, რედ ლეიკი (მარძგვანი). ოორუეშ რედ-რივერიშ წყარპიჯის რე ნოღეფი: ფარგო, უინიპეგი დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კანადაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მინესოტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ოორუე დაკოტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მანიტობაშ წყარმალუეფი
ანტონიო ხოსე სუკრე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:პერუშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1795 კატეგორია:ნაღურა 1830
ყვარელი
thumb|ყვარელიშ ეკლესია thumb|ყვარელი [[ილიაობაშ ბორჯის]] ყვარელი — ნოღა საქორთუოს, კახეთიშ აკანს, ყვარელიშ მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი. ნოღა დორსხუაფილი რე ალაზანიშ რზენს. ყვარელი რე დიდი ქორთუ პუბლიცისტიშ, ილია ჭავჭავაძეშ ოდაბადე აბანი. ყვარელიშ მუნიციპალიტეტი ჩინებული რე ქინძმარაულიშ ღვინით. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 7739 მახორუ.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:ყვარელიშ მუნიციპალიტეტი
კრისტოფერ პლამერი
კრისტოფერ პლამერი (Christopher Plummer; 13 ქირსეთუთა, 1929) — კანადარი თეატრიშ, კინოშ დო ტელევიზიაშ არტისტი. რე ოსკარიშ, ემმიშ, ტონიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო BAFTAშ ჯილდოეფიშ მაღვენი. თინა არძაშე ურჩინუაში რე ოსკარიშ გომორძგვილეფს შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1929 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენი კინოარტისტეფი
ოტო რობერტ ფრიში
ოტო რობერტ ფრიში (გერმ. Otto Robert Frisch; დ. 1 გჷმათუთა, 1904, ვენა, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 22 ეკენია, 1979, კემბრიჯი, ინგლისი) — ავსტრიალი ფიზიკოსი, ლიზა მაიტნერიწკჷმა ართო თეორიულო ენწყუ ბირთვული დოხუალაშ პროცესი.
დებადჷ ვენას, ურიეფიშ ფანიას. ახალნორდობაშე ფიზიკათ დეინტერესჷ. მუშენდჷ შხვადოშხვა ლაბორატორიეფს, გერმანიას. ართი პერიოდის რდჷ ოტო შტერნიშ ასისტენტი. ხეშულობაშა ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, გერმანია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ლონდონიშა გეგნორთჷ. 1940-იან წანეფშე ფრიში ამერიკას მუშენდჷ. რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური დო ნინალენდჷ ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორიას.
1946 წანას ფრიშიქ ბრიტანეთიშა დირთჷ დო მუშობა ქჷდიჭყჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. რდჷ უნივერსიტეტიშ ორთაშობური ფილოსოფიაშ პროფესორი 1947-1972 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრიალეფი კატეგორია:ავსტრიალი ფიზიკოსეფი
ილ-დე ფრანსი
thumb|right|ილ დე ფრანსი პარიზიშ რეგიონი - ილ დე ფრანსი (ფრ. Region parisienne - Ile de France) — რეგიონი ოორუე საფრანგეთის, ნანანოღა პარიზიშ მუკი-მუკის. რე არძაშე ძალიერი რეგიონი ეკონომიკურო დო ოხორანს არძაშ უმოსი კოჩი. თაქ დოხოლაფირო 10 მილიონი კოჩი ოხორანს. აკმოდირთუ 8 დეპარტამენტშე: ესონა, ო-დე-სენა, პარიზი, სენა და მარნა, სენა-სენ-დენი, ვალ-დე-მარნი, ვალ-დ'უაზი, იველინი.
ილ დე ფრანსი თი აბანი რე, სოჸურეშეთ ფრანკეფიშ მაფეფქ დიჭყეს მუნეფიშ ტერიტორიეფიშ გოფართაფა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
ჯვ. წ. 535
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 535 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კერი პრესტონი
კერი პრესტონი (Carrie Preston; დ. 2 მანგი, 1967, ჯორჯია) — ამერიკალე არტისტი დო პროდუსერი. ოკათუდჷ სერიალეფს: ინტერესიშ კათა დო ნანდული ზისხირი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
ლაქშადვიპი
ლაქშადვიპი (ലക്ഷദ്വീപ്‌, Lakṣadvīp; Lakshadweep) — კოკეფიშ ბუნა ინდოეთიშ აკოდგინალუას. ადმინსიტრაციული ცენტრი — კავარატი. მახორობა 64 429 ადამიერი (ინდოეთიშ ტერიტორიეფს შქას ეკონია აბანი; მუნაჩემეფი 2011 წ.).
ადმინისტრაციული დორთუალა
მორსხუე ტერიტორია აკმოდირთუ 10 ტალუკშე (ტექსილი):
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდოეთიშ ოკიანე *
კორეა
კორეა — რეგიონი ბჟაეიოლ აზიას, ნამუსჷთ იკენს ჟირ სუვერენული სახენწჷფო: კორეაშ ოკათე დემოკრატიული რესპუბლიკა (ოორუე კორეა) დო კორეაშ რესპუბლიკა (ობჟათე კორეა). რეგიონი იდვალუაფუ კორეაშ ჩქონს, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს ჩინეთი დო ოორუე-ბჟადალშე რუსეთი, ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე აკოხურგილიე ჸვინთელი დო იაპონიაშ ზუღეფით, ობჟათეშე - კორეაშ საროტით გიშართილი რე იაპონიაშე.
ეტიმოლოგია
რეგიონიშ ჯოხო მოურს მარკო პოლოშე ევროპაშა მიშნაღელი ზიტყვა კაულიშე (高麗/高丽, პინ-ინი Gāolí). მუთ ჩინური ოხორუე რდჷ თიმბორჯიან კორეული ომაფეში, ნამუსჷთ კორეულო გორიო ვარდა კორიო (고려) ჯოხოდჷ დო 918–1392 წანეფს არსებენდჷ, თიმწჷკმა მუჟამჷსით მარკო პოლოქ იშარჷ აზიაშან. ალმახანურ ბორჯიშო ოორუე კორეას ეჭოფილიე ქიანაშ ჯოხოდვალა — ჩოსონ (조선, 朝鮮), ობჟათე კორეას — ხანგუკ (한국, 韓國). ისხუნუ ჯოხოდვალა კორიო (고려, 高麗) მუმალი გოართოიანაფილი კორეაშოთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იაპონიაშ ჸოფილი კოლონიეფი კატეგორია:კორეა
უტრეხტსე-ჰეველრიუგიშ ერუანული პარკი
უტრეხტსე-ჰეველრიუგიშ ერუანული პარკი (Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, უტრეხტიშ პროვინციას. დირსხუ 2003 წანას. ფართობი 60 კმ². ტერიტორია უკებუ დიუნეფს, ტყალეფს, ოდიარეეფს დო მორენეფს. არძაშე მაღალი აბანიშ სიმაღალა 70 მეტრას ოჭირინდუანდ. გოხოლუას იდვალუაფუ ნოღეფი: ვენენდალი, რენენი, დორნი, დრიბერგენი. დიდარი რე ფლორა დო ფაუნა. ძუძუშმაწუალეფშე ეიოშანალი რე: ევროპული სქვერიი, მელა, მუნჩქვი, ტყაშ კვინორი. გეგმილი რე ტყარი ღეჯიშ დო ირემიშ ადაპტაცია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ ერუანული პარკეფი
ნილს რიუბერგ ფინზენი
ნილს რიუბერგ ფინზენი (დან. Niels Ryberg Finsen; დ. 15 ქირსეთუთა, 1860, ტორსჰავნი, ფარერიშ კოკეფი — ღ. 24 ეკენია, 1904, კოპენჰაგენი, დანია) — დანიარი ექიმი დო მენცარი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1903 წანას, კანიშ ტუბერკულოზიშ (lupus vulgaris) ფოტოთერაპიათ კურნალობაშ დუმარსხუაფალი.
ბიოგრაფია
ნილს რიუბერგ ფინზენი დებადჷ ფარერიშ კოკეფიშ ნოღა ტორსჰავნის. გურაფულენდჷ მედიცინას კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ კოპენჰაგენიშ უნივერსიტეტის, 1898 წანაშე რდჷ პროფესორი. 1896 წანას დარსხუ ფინზენიშ ინსტიტუტი დო რდჷ თიში დირექტორი. ფინზენიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ ფოტოთერაპია (სინათლეთ კურნალობა). ფინზენიშ აზრით სინათლეთ კურნალობას შილებე უღუდუკო პოზიტიური ეფექტი კანიშ შხვადოშხვა ლახალეფიშ კურნალობაშო. 1903 წანას მიპალუ ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის.
პერსონალური რინა
ნილს რიუბერგ ფინზენიშ ოსური რდჷ ინგებორგ ბალსლევი (1868–1963). ფინზენს უღუდჷ ნიმანი-პიკიშ ლახალა. ღურჷ 1904 წანაშ 24 ეკენიას, დანიას, კოპენჰაგენს, 43 წანერქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიარეფი კატეგორია:დანიარი ექიმეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დანიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1860 კატეგორია:ნაღურა 1904
ჯვ. წ. 1164
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 6-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1164 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ცენტრალური აფრიკა
[[ფაილი:LocationCentralMiddleAfrica.png|right|მინი|350პქ|ცენტრალური აფრიკაშ ქიანეფი
ცენტრალური აფრიკა იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ ცენტრალურ ნორთის. თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს გეჸვენჯი ქიანეფი:
კატეგორია:აფრიკა კატეგორია:აფრიკშა რეგიონეფი კატეგორია:ცენტრალური აფრიკა
პაბლო ნერუდა
რიკარდო ელისერ ნეფტალი რეიეს ბასოალტო (Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto; ფსევდონიმი: პაბლო ნერუდა Pablo Neruda; დ. 12 კვირკვე, 1904, პარალი, ჩილე — ღ. 23 ეკენია, 1973, სანტიაგო, ჩილე) –  ჩილარი პოეტი,  დიპლომატი, სენატორი დო ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის. ნერუდაშ ჯოხო გიოდვეს კრატერს პლანეტა მერკურს.
ალეჩჰორნი
ალეჩჰორნი (Aletschhorn) — გვალა ბერნიშ ალპეფს, შვეიცარიას. სიმაღალათ ბერნიშ ალპეფიშ კონკეფს შქას მაჟირა აბანს რე ფინსტერაარჰორნიშ უკული. სიმაღალა 4195 მ. ოორუე კართეს რე ჯიშთი ალეჩფირნი, ნამუთ რე დიდი ალეჩიშ ჯიშთიშ ნორთი. ობჟათე-ბჟადალ კართეს რე ჟინი ალეჩიშ ჯიშთი, ობჟათე კართეს შქა ალეჩიშ ჯიშთი. ალეჩჰორნი მერჩქინელიე ალპეფიშ არძაშე რგილ გვალათ. მაართათ ალეჩჰორშა ეშულაქ მოხვადჷ 1859 წანას.
სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი კატეგორია:ალპეფი
რობერ ოსეინი
რობერ ოსეინი (ფრანგ. Robert Hossein, დ. 30 ქირსეთუთა, 1927 - ღ. 31 ქირსეთუთა, 2020) — ფრანგი ჭარუ, არტისტი დო რეჟისორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ჭარუეფი კატეგორია:ფრანგი რეჟისორეფი კატეგორია:ფრანგი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1927 კატეგორია:ნაღურა 2020
ჯვ. წ. 536
ნაღურა
კატეგორია:
გრავიტაცია
გრავიტაცია — ართ-ართი ორთაშობური ფენომენი ნამუშ ნძალათ ფიზიკური ობიექტეფი მიკიჭოფანა ართიანს.
ავილა (ესპანეთი)
ავილა (Ávila - ნოღა ესპანეთის, ავილაშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ადახოშ (დურეოშ ნადუ) მარძგვანი ოძგალეს. თენა რე ზუღაშ დონეშე არძოშე მაღალას დვალირ პროვინციაშ ნანანოღა ესპანეთის. ნოღაშ ოძირაფუობეფი დო ედომუშამო ნოღა 1985 წანაშე მიშაღალირიე იუნესკოშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა (კრიტერიუმი III, IV).
რესურსეფი ინტერნეტის
600px|ავილის პანორამა
ჩინჩიპეშ კანტონი
ჩინჩიპეშ კანტონი (Cantón Chinchipe) — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სუმბა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 8 495 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
მოლიზე
მოლიზე (Molise) — ოფუტე-ომეურნე რეგიონი ცენტრალური იტალიაშ ობჟათეს, ნამუთ ქიანაშ მაჟირა არძაშე მორჩილ რეგიონს წჷმარინუანს. 1963 წანაშახ აბრუცი-ე-მოლიზეშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. რეგიონიშ ფართობი 4 460,65 კმ² რე, მახორობა — 2019 წანაშ მუნაჩემეფით, 302 931 ადამიერს აკმადგინანს. რეგიონი ჟირი პროვინციაშე აკმოდირთჷ: კამპობასოშ დო იზერნიაშ პროვინციეფშე.
ადმინისტრაციული დორთუალა
250პქ|მოლიზეშ პროვინციეფიშ რუკა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ რეგიონეფი
სინთე
right|მინი|250პქ
სინთე — ელექტრომაგნიტური გუმოჩხორიაფა თოლიშო ოძირაფე რეღმაშ სიშხირათ, ვარ-და ტექნიკური ვარ-და მენცარული შანულობათ, ირნერი სიშხირაშ ელექტრონაგნიტური გუმოჩხორიაფა. ოძირაფე სინთეშ რეღმაშ სიშხირა ითირუ 380–400 ნანომეტრიშე 760–780 ნმ–შახ, სიშხირათ 405 ტჰც-შე 790 ტჰც–შახ. ფიზიკას ტერმინი სინთე იკათუანს გუმოჩხორიაფაშ მოხურგე რეგიონეფს: ინფრაჭითას (დაბალ სიშხირას) დო ულტრაიაიაშფერს (მაღალ სიშხირას), ნამუთ ადამიერიშ თოლიშით ვეგინაფუაფჷ. ელემენტარული წილაკი, ნამუთ გჷთმოთანჯჷნს სინთეს რე ფოტონი. სინთეშ სუმი თარი მახასიათაფალი რე (ანუ არძა ელექტრომაგნიტური გუმოჩხორიაფაშ):
სინთეშ ბიწორი, ვაკუუმს 300 000 000 მეტრი წამს (300 000 კილომეტრი წამშს), ორთაშ ართ–ართი თარი ირონობა რე. სინთეს ახასიათენს ჟირხოლო – რეღმაშ დო წილაკიშ მუშობურობეფი. თე მახასიათაფალი ჩინებული რე, მუჭოთ რეღმულ–წილაკური დუალიზმი. მენცარობას სინთეშ გეშა ოპტიკა ჯოხო, თინა თეხანური ფიზიკაშ რკუალაშ შანულამი სფერო რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სინთე
აკვიტანია
right|აკვიტანია აკვიტანია (ფრ. Aquitaine, ოქც. Aquitania) — რეგიონი საფრანგეთიშ ობჟათე-ბჟადალს ატლანტიშ ოკიანეს დო პირენეეფს შქას, აკმოქიმინჷნს ორთაშობურ თანჯას ესპანეთიწკჷმა. აკმოდირთუ 5 დეპარტამენტიშე: დორდონი, ჟირონდა, ლანდი, ლო და გარონა, ატლანტიკური პირინეი.
რეგიონი წჷმარინუანდჷ რომიშ იმპერიაშ პროვინცია აკვიტანიას. შქა ოშწანურეფს საჰერცოგო რდჷ, ნამუთ 1137 წანას საფრანგეთიქ ქეშეართჷ. მა-13 ოშწანურაშე გიენი (Guyenne) ჯოხოდჷ. ჟირონდიშ დეპარტამენტის ახაზირენდეს საუჯგუშო ჭითა ღვინეფს – Margaux, St. Julien.
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
ერიტრეა
ერიტრეა — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აფრიკას, ჭითა ზუღაშ წყარპიჯის. ქიანას ბჟადალშე უხურგანს სუდანი, ობჟათეშე - ეთიოპია დო ბჟაეიოლშე - ჯიბუტი. 1993 წანას, ქიანაქ ეთიოპიაშე ზოხორინალა მიღჷ. ქიანაშ ნანანოღა - ასმერა.
ეკონომიკა
ერიტრეა აფრიკაშ ართ-ართი უდაღარაში სახენწჷფო რე. ეკონომიკური სისტემა — ოზოჯინე ტიპიშ, ნამუსჷთ მართუნს ქიანაშ მამართვალი პარტია. ქიანას კერზო საწარმეეფი მერკეთ რე. ედპ — 1,7 მლრდ. (2009 წანაშ ფასებათ). ეკონომიკაშ ოსხირი — აგრარული სექტორი.
ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა
left|thumb|ერიტრეაშ პროვინციეფი
მახორობა
მახორობაშ მუდანობა — 5,8 მლნ (2010 წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).
წანმოწანური ძინა — 2,5% (2010).
ფერტილურობა — 4,6 ჩჷქჩჷ ართ ოსურშა (2010).
ნოღაშ მახორობა — 2% (2008).
თელარაშ ედომუშამი მუდანობა — 60 ქომოლკათას, 64 ოსურკათას (2010).
იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,3% (2007 წანაშ ფასებათ).
ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 70%ქომოლკოჩი, 48% ოსურკოჩი (2003 წანაშ ფასებათ).
ეთნიკური აკოდგინალუა — ტიგრინია 50%, ტიგრე დო კუნამა 40%, აფარები 4 %, სახო 3%, შხვეფი 3%.
რელიგიეფი — ისლამი 50%, ქირსიანობა (ვაქალკედონეფი 30%, კათოლიკეფი 13 %, პროტესტანტეფი 5 %).
ორთაშობური ოშქურანჯობეფი
გოლოფა, ვუკლანიშ ეშასოფუა.
კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ბოტსვანა
ბოტსვანა (ინგლ., ტსვანა - Botswana), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ბოტსვანაშ რესპუბლიკა (ინგლ. - Republic of Botswana, ტსვანა - Lefatshe la Botswana) — სახენწჷფო ობჟათე აფრიკას. ქიანას ობჟათეშე უხურგანს - ოარ, ბჟადალშე დო ოორუეშე  -  ნამიბია,  ოორუე-ბჟაეიოლით - ზამბია, ბჟაეიოლით ზიმბაბვე, ქიანას ზუღაშა გიშალი ვაუღუ. გეოგრაფიულო ქიანაშ ტერიტორიაშ 70% კალაჰარიშ ტიოზის უკებჷ. ბოტსვანა გოართოიანაფილი ომაფეშ კოლონია (პროტექტორატი) რდჷ.
გეოგრაფიული აბანდვალა
right|thumb|200px|ბოტსვანაშ რუქა. right|thumb|200px|ელმაშარეშე გიოჯინეთ. ბოტსვანა იდვალუაფუ ობჟათე აფრიკას. ქიანაშ ტერიტორია რე - 581 730 კმ², თაჸურეშე სქირონაშ ფართობიე 566 730 კმ². ქიანას საართო ხურგა უღუ ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაწჷკუმა (1840 კმ), ოორუეშე დო ბჟადალშე ნამიბიაწკჷმა (1360 კმ), ოორუე-ბჟაეიოლშე ზამბიაწკჷმა (ტერიტორიაშ ჭიჭე ნორთით) დო ზიმბაბვეწკჷმა (813 კმ). ქიანაშ თანჯეფიშ ედომუშამი სიგინძა 4013 კმ-ს აკმადგინანს.
კლიმატი
ქიანაშ უმენტაში ნორთი იდვალუაფუ სუბტროპიკული კლიმატიშ ორტყაფუს. ღურთუთას ტემპერატურაშ ოშქაშე მაქსიმუმი რე - 33 °C, კვირკვეს - 22 °C, ოშქაშე მინიმუმი -  18 °C ღურთუთას  დო  5 °C - კვირკვეს. ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა 22°C-შე 27 °C-შა რე, კვირკვეს —14°C -შე 16 °C-შა, ზოთონჯს ჸინუეფი უჩქუ. ქიანაშ უმენტაში რაიონეფს, არძაშე უმოს ჩხე თუთა გჷმათუთა რე.
წყარიშ რესურსეფი
left|thumb|200px|[[ოკავანგოშ დელტა.]] ბოტსვანაშ უკაბეტაში წყარმალუ რე ოკავანგო. ოკავანგოშ დელტას მიარე ტობა იდვალუაფუ, ნამუშეთ არძაშე უკაბეტაში რე წყითე ტობა ნგამი. ქიანაშ ობჟათე-ბჟაეიოლს მეხჷრჩანს წყარმალუ ლიმპოპოშ კვარჩხანი ხჷრჩეფი, ნამუთ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ხურგაწკჷმა მეხჷრჩანს; ოორუე-ბჟაეიოლს - წყარმალუ ჩობეშ მარძგვანი ხჷრჩეფი მეხჷრჩანს, ნამუთ ქიანაშ ოორუე ხურგას ალაჸუნს. ქიანაშ დოსქილადირ ტერიტორიას მასქირაფუ წყარმალუეფი იდვალუაფუ, ნამუთ ჭვემეფიშ სეზონს ეკმიფშაფუ წყარით. ბოტსვანაშ უმენტაშ წყარმალუს ნადუეფი ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას ვარდა ანგოლას უღუ.
ქიანას რე 2,9 კმ³ კინეგუმაახალაფარი ოწყარე წყუეფი, სოჸურეშეთ 46% ოფუტეშ მეურნობაშ საჭიროებაშო გიმირინუაფუ. დოხოლაფირო არძა ნოღაშ მახორობა დო ოფუტეს მახორუშ 90%-ს, სუფთა წყარიშ ხვარებაშ საშუალება უღუ.
ფლორა დო ფაუნა
thumb|right|200px|მუნჭყვი მორელიშ ტყაჩირს. ქიანაშ უმენტაში ნორთი გოტიოზელ ჯა-ქვერჩხამი სავანეფს უკებჷ. ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს ქვიშამი გვერდოტიოზეფი იდვალუაფუ, ქვერჩხამი. ქიანაშ ჩქოლარეფიშ ორენი დიდარი დო მიარეფერამი რე: მუნჭყვეფი (მოსოფელიშ უკაბეტაში პოპულაცია),  ჯილოეფი, ლეოპარდეფი, ავაზეფი, ტურეფი, გიენეფი (ტუტაშფერი დო ჭარგა), ზებრეფი, კამბეშეფი, ჟირაფეფი, მიარეფერუამი ანტილოპეფი (გნუ, კანა, კონგონი, ორიქსი, დიდი ქუდუ, სპრინგბოკი, სტენბოკი, დუკერეფი  დო შხვეფი).
მიარერიცხუამი მაფურინჯე: (აფრიკული სირაქლემეფი, დროფეფი — უჩა, ბიბილამი დო შხვეფი), ხვილარეფი, გვერეფი (პითონეფი, ფარიშობური კობრეფი, ბიძღა ფოსდინაფილეფი, უჩა მამბეფი დო შხვეფი). კუჩხორსხუამეფშე გოფაჩილიე ჩვეულებური მორიალეეფი.
თხილერი ტერიტორიეფი
thumb|left|300px|ერუანული პარკი ჩებე ტყარი ჩხოლარიშ, მაფურინჯეშ, ჩანარეფიშ დო ორთაშური ელმოლიშ ოთხილარო, ბოტსვანას დორსხუაფილიე რანწკი ტყაჩირეფი დო ერუანული პარკეფი, ნამუთ ქიანაშ ფართობიშ დოხოლაფირო 18%  იკენჷს. თენეფშე არძაშე უკაბეტში რე:
ნოღეფი
thumb|right|200px|გაბორონეშ სურათი ჟიშე ქიანას ურბანიზაციშ ძალამი მაღალი დონე გირშუმუაფუ: თუ 1981 წანას ონოღე მახორობა 18 %-ს აკადგინანდჷ, 2005 წანაშო — 53,6 % რდჷ. ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა ბოტსვანაშ ნანანოღა გაბორონე რე, სოდეთ 199 600 ადამიერი ოხორანს (2004).
სახენწჷფო ნწყუალა
ბოტსვანა ანდაპარტიული სისტემაშ დემოკრატიული რესპუბლიკა რე.
ემაჸონაფალი ხეშუულობა
უმაღალაში დუდგემახვენჯი, სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდე, პრეზიდენტი რე, ნამუსჷთ ერუანული ასამბლეა უბრალო უმენტაშობათ, 5 წანაშ ხანით გიშმაგორუნს. პრეზიდენტის მინისტრეფიშ კაბინეტიშ მაკათურეფიშ დო ვიცე-პრეზიდენტიშ დორინაფაშ დო გინორინაფაშ, ლჷმაშ დო თინჩალაშ ოკითხეეფიშ გინოჭყვიდირი, პარლამენტიშ მიღებულ კანონეფშა ვეტოშ გედვალაშ ნება უღუ.
კანონდუმადვალუ ხეშუულობა
thumb|right|200px|ბოტსვანაშ პარლამენტიშ ნოდგჷმი ბოტსვანაშ ჟირპალატამი პარლამენტი აკმოდირთუ ერუანული ასამბლეაშე დო ხემანჯღვერეეფიშ პალატაშე. ერუანული ასამბლეა 61 მაკათურშე აკმოდირთუ, სო ჸურეშე 57 მაკათური გიშეგორუაფუ ბონი გიშაგორუეფით დო 4-ის უმენტაშობაშ პარტია დუთმარინუანს. პარლამენტიშ არძა მაკათური 5 წანაშ ვადათ გიშმეგორუაფუ. ხემანჯღვერეეფიშ პალატა 15 მაკათურშე აკმოდირთუ — 8 ხემანჯღვერი დიდი ტომეფიშ წჷმმარიანფალეფი რენა — იროიანი მაკათურეფი, 4-ის — ჭიჭე აკანეფი გიშმაგორუნა 5 წანაშ ვადათ — დუთმარინუანს ხემანჯღვერეეფიშ პალატა.
სასამართალე ხეშუულობა
ბოტსვანაშ სასამართალო სისტემა უმაღალაშ სასამართალოშე, სააპელაციო სასამართალოშე დო მაართა, მაჟირა, მასუმა კლასიშ მაგისტრატიშ სასამართალოშე ეკმოდირთუ. იუსტიციაშ მინისტრის ქიანაშ პრეზიდენტი დუთმარინუანს. ქიანაშ იურიდიული სისტემა რომაულ-ჰოლანდიურ დო რჩქვანილობურ აბანურ სამართალსიე გერსხილი.
აკოანჯარაფილი ნძალეფი
2007 წანაშ გერგობათუთაშ მუნაჩემეფით, ბოტსვანაშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი 9 ვითოში ადამიერშე ეკმოდირთუ, თენეფს შქასიე 94,4% — არმია. ოურდუმე ხარჯეფი (2005) ედპ-შ 3,0%-ს აკმადგინანს.
ადმინისტრაცული გორთუალა
right|thumb|200px|ბოტსვანაშ აკანეფი ბოტსვანაშ ტერიტორია ადმინისტრაციულო 12 აკანო რე გორთილი:
თე აკანეფი 28 სუბაკანო ირთუ.
დემოგრაფიული მუნაჩამეფი
thumb|right|200px|[[ბუშმენეფი|ბუშმენი-მაჯინი.]] ბოტსვანაშ მახორობა დოხოლაფირო 2 მილიონ ადამიერს აკმადგინანს, თაჸურეშე ტსვანა - 66,8%, კალანგა - 14,8%, ნდებელე - 1,7 %, გერერო -  1,4%, სანი (ბუშმენეფი) - 1,3%, აფრიკანერეფი - 1,3%, შხვეფი - 12,7 %. მახორობაშ მეჭედალა — 3,2 ადამიერი კმ²-ს. ქიანაშ მახორობაშ 53,6% ნოღას ოხორანს (2005).
მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა (2007 წანას): 51,6 წანა (ქომოლკათა), 49,6 წანა (ოსურკათა).
დაბადება — 23,2 - 1000 მახორუშო (2007), ღურა — 13,6 - 1000 მახორუშო (2007). ორთაშობური ძინა — 9,6 - 1000 მახორუშო (2007).
რელიგია
ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 70 % — ქირსიანეფი რენა (ანგლიკანეფი, მეთოდისტეფი დო შხვა). ხოლო ლუთერანეფი, კათოლიკეფი, მორმონეფი, მაშკვითა დღაშ ადვენტისტეფიშ ოხვამე, იეღოვაშ მოწამეეფი, ბაპტისტეფი, ჰოლანდიაშ რეფორმატორული ოხვამე, მენონეფი დო შხვა ქირსიანული კონფესიეფი.
ნინეფი
ბოტსვანაშ ოფიციალური ნინეფი - ინგლისური დო ტსვანა რე. ქიანაშ მახორობა შხვა ნინაშა ხოლო რაგადანს, არძაშე უმოსო გოფაჩილიე:
ტრანსპორტი დო კომუნიკაციეფი
thumb|left|200px|აეროპორტი გაბორონეს 2002 წანაშ მუნაჩემეფით, ბოტსვანაშ რკინაშ შარეფიშ სიგინძა 888 კმ. კმადგინანს. წანამოწანას, მოშარეეფიშ გინოჸონაფა 106 მილიონს აკმადგინანს, ოღალუეფს - 747 ტონას (2001 წანაშ მუნაჩემეფით). ბოტსვანაშ რკინაშ შარაშ, არძაშე უმოს გირძე ნოჸელა რე 641 კმ., ნამუთ ობჟათე აფრიკაშ ნოღა კეიპტაუნიშე, ზიმბაბვეშ ნოღა ბულავაიოშა იდვალუაფუ, ნამუთ ნოღეფს - ლობაცეს, გაბორონეს დო ფრანსისტაუნს ართიანს მიკმარსხუანს. ოავტომობილე შარეფიშ ედომუშამი სიგინძა 24 455 კილომეტრიე, სო ჸურეშეთ 33 % ასფალტითიე ფორილი. 2005 წანას, ქიანას რეგისტრირებულიე - 82 056 ავტომანქანა, 74 387 ოხარგალი მანქანა დო ავტობუსი.
2001 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანას 92 აეროპორტი დო ეიოფურინალი ფართობიე. სახენწჷფო კომპანია Air Botswana  რეგულარულო ახორციელენს რეისეფს ფრანსისტაუნშე, გაბორონეშე, მაუნაშე დო სელები-პიკვეშე. იხორციელებუაფუ ოერეფშქაშე რეისეფი იოჰანესბურგჷშა, მბაბანეშა დო ჰარარეშა.
ვალუტა
პულა, ბოტსვანაშ ვალუტათ მიშეღეს 1976 წანას, ნამუქჷთ ობჟათეაფრიკული რენდი დოთირუ. 1 პულა 100 თხებეს უდრენს..
გონათუა
thumb|right|200px|ბოტსვანაშ უნივერსიტეტიშ კორპუსი. მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა (2005) 78,6% რე. 1 ბოტსვანაშ უნივერსიტეტიშ მუნაჩამეფი
საიოტო
საიოტო (ინგლ. Scioto River) რე წყარმალუ ააშს, ობჟათე ოჰაიოშ შტატის. საიოტო იჭყაფუ ჰარდინიშ ოლქის, გიშმურს ოჰაიოშ ნანანოღა კოლუმბუსის დო ინაკათუ წყარმალუ ოჰაიოს, პორტსმუტიშ ხოლოს. საიოტოშ სიგინძა რე 372 კმ. ღანჩოშ ფართობი 16,880 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ოჰაიოშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ ოჰაიოშ ნადუეფი
სან-ანტონიო-დე-ესმორუკოშ მუნიციპალიტეტი
სან-ანტონიო-დე-ესმორუკოშ მუნიციპალიტეტი (San Antonio de Esmoruco) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ სურ-ლიპესიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 405 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 445 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
სულხან სიბაშვილი
სულხან სიბაშვილი (დ. 9 მარაშინათუთა, 1982) — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი ასეშა 2020. საქართოუშ მა-10 მოჭანაფაშ პარლამენტიშ დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1982
ბირთვული დოხუალა
ბირთვული დოხუალა — რეაქცია, მუჟამსჷთ ატომიშ ბირთვი იხუაფუ, იშალუ ჟირი ვარდა უმოსი მუდანობაშ ბირთვეფო. დოხუალაშ პროცესით წიმიქიმინუ გამა-ფოტონეფი დო დიდი მუდანობათ ენერგია.
ბირთვული დოხუალაშ რეაქციას 1938 წანაშ 19 ქირსეთუთას მიოგორეს გერმანალი ქიმიკოსეფქ ოტო ჰანიქ დო ფრიც შტრასმანიქ. ფიზიკოსეფქ ლიზა მაიტნერიქ დო ოტო რობერტ ფრიშიქ თეორიულო ენწყეს თე პროცესი 1939 წანას.
ფუნდამენტალიზმი
ფუნდამენტალიზმი (Fundamentum — ოსხირი) — უკიდაშო კონსერვატიული ფილოსოფიური, მორალური დო სოციალური მალობაშ აკნაკორობა ჯოხოდვალა. ფუნდამენტალიზმი შხირას წჷმარინუანს თეხანურ ჯარალუას მიმალი გლობალიზაციური დო სეკულარიზაციული პროცესეფიშ რეაქციას. ათე მალობაშ ართ-ართი ვარიანტი რე რელიგიური ფუნდამენტალიზმი. ფუნდამენტალიზმის თარო ოსხირქ გაჭყჷ ააშ-იშ ობჟათე შტატეფს, გიშაკერზაფილო პრესვიტერიანეფს, ბაპტისტეფს დო მეთოდისტეფს შქას XX ოშწანურაშ 1910-იან წანეფს. 1921-1929 წანეფს არკანზასიშ, ტენესიშ, მისისიპიშ დო შხვა შტატეფს, ფუნდამენტალისტეფქ გატარეს ანტიევოლუციური კანონეფი, ნამუშ მეჯინათ სახენწჷფო სკოლეფს ვაშინერდჷ დარვინიზმიშ მონძღვარაფაშ დოგურაფა.
ჯვ. წ. 1165
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 5-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1165 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 537
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 537 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მაიკლ კერიკი
მაიკლ კერიკი (Michael Carrick; დ. 28 კვირკვე, 1981) — ინგლისარი მობურთე, „მანჩესტერ იუნაიტედიშ“ დო ინგლისიშ ერუანული ნაკორობაშ ოშქაშემათხილე. 2011 წანაშ პირელიშ მუნაჩამეფით, ინგლისიშ პრემიერ ლიგას მიკოჸონაფილი აფუ 300-შე უმოსი, ჩემპიონეფიშ ლიგას — 50 შეხვალამა. კერიკი უმოსო ცენტრალური ოშქაშემათხილეშ პოზიციას ლაჸაფენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1981 კატეგორია:ინგლისარი მობურთალეფი კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედიშ მობურთეეფი კატეგორია:პრემიერ ლიგაშ მობურთეეფი
ალმაგელჰორნი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
უკუმელა
thumb|400px|right|[[სინთე გჷთმასინთანს ბართვიშ ნორთის. თექ, სოდე სინთე ვეგიოხენ — უკუმელა რე]] უკუმელა თაშნეშე სირუმა — ოძირაფე სინთეშ ელაზჷმაფილი უღვენობა; თე გაგებაშ ანტონიმი რე ბარჩხალი.
უკუმელა გჷმიჭანუანს ფერეფიშ სპექტრის უჩა ფერიშ გორჩქინას.
დეინენ-ვან-ტექსელიშ ერუანული პარკი
დეინენ-ვან-ტექსელიშ ერუანული პარკი (Nationaal Park Duinen van Texel) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, კოკი ტექსელს. დირსხუ 2002 წანას. ფართობი 43 კმ². დიუნეფი კოკიშ ბჟადალ ნორთის რე წჷმორინაფილი, ოორუე დო ობჟათე ნორთის პლაჟეფი რე. დიო ხოლო 1927 წანას ბოტანიკოს ტეისექ ქიმინჷ ილუსტრირაფილი წინგი, სოდეთ ჭარჷნდჷ თე აბანიშ ეკოლოგიურ შანულობაშე. რე მიარე კუჩხიშოულარი მარშრუტი. პარკიშ ტერიტორიას კვათჷნს თაშნეშე მუდგაზმარენი ველოსიპედიშ საროტი. მიარეფერუანი რე ფლორა დო ფაუნა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ ერუანული პარკეფი
კონფუცი
მინიატიურა|250პქ|მარჯვნივ|კონფუცი კონფუცი (თახმი ჯოხო კუნგ ფუძი; ჩინ. 孔子 ვარა 孔夫子; დ. ჯვ. წ. 551, ციუიფუ — ღ. ჯვ. წ. 479) — ჩინარი ფილოსოფოსი. თიში გურაფაქ დიდი გოლინა იღვენუ ჩინეთიშა დო ბჟაეიოლ აზიაშა. თიში თახმი ჯოხო რე - კუნი, მარა ლიტერატურას შხირას მოშინაფილი რე, მუჭოთ კუნ-ცზი, კუნ ფუ-ძი ("მაგურაფალი კუნი") ვარა უბრალეთ ძი - "მაგურაფალი" (თეშ ბაძაძი რე თინა, ნამუდა კონფუცი უკვე 20 წანაშ ხანს ჩინებული მაგურაფალი რდჷ).
ბიოგრაფია
ტრადიციაშ მეჯინათ, კონფუციქ ქირსეშახ 551 წანას ჩუნციუშ პერიოდის, ნოღა ციუიფუშ (曲阜) გოხოლუას დებადჷ (ჸოფილი ლუშ სახენწჷფო, ამუდღა მიშმურს შანდუნიშ პროვინცაშა). ორდოშიანი ჟამიშემაჭარალეფი მითხობელანა ნამუდა თიქ დებადჷ ღარიბ მარა ჟინოსქუალეფიშ ფანიას.
კონფუცი რდჷ მალჷმორეფიშ გვარიშ წჷმმარინაფალი. მუამუში შულიანხიშ (叔梁紇) ჟირი ლჷმას ოკათუდჷ დო ფეოდალურ მუმალონი უღუდჷ. ში ჯი-ს (ისტორიული ინნაჭარეფი) (史記), ნამუქჷთ ოთხი ოშწანურაშ უკული აკიქიმინუნ ჭარჷ, ნამუდა უკანონე ქორწინებაშ გეშა დებადჷნ.
კონფუცი 3 წანერი რდჷ, მუჟამცჷთ მუამუშიქ ღურჷნ, თიშ უკული თინა დიამუშიწკჷმა უღვენობას ირდუუდჷ. თიში სოციალური დგომარობა მერსხილი რდჷ მარდუ ში (士) კლასწკჷმა. თე კლსიშ სტატუსი რდჷ შქაშონური, ჟინოსქუალეფიშ დო რჩქვანელობურ მოღურუეფ შქას. თენა თინეფს დორხველი ნიჭიშ ჭყოლოფათ სოციალური სტატუსიშ მოპალაფაშ მეშქაშალას არზენდჷ. გჷნოჩამაშ ალებათ კონფუცის ბაღანობას უჸორდჷ გიოჸვილაფარშა ბრონზეშ ორიტუალე ლარნაკეფიშ მეღალა. 19 წანაშ ხანს თიქ ახალნორდი ქი გუანი მიჸონჷ (亓官) ჩილო, მალასჷნე ქაშის მაართა ბოშიქ - კონგ ლი, (孔鯉). იკოროცხუ ნამუდა თინა მუშენდჷ მუჭოთ მეშხურე, მეჯოგირე, ჭიფე მოხელე დო ბუღალტერი. დიამუშიქ ღურჷ მუჟამცჷთ კონფუცი 23 წანერი რდჷნ, მუდგაშ გეშათ თიქ 3 წანა რგუალას მუკიჸონჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინარეფი კატეგორია:ჩინარი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:დუნაბადი ჯვ. წ. 551 კატეგორია:ნაღურა ჯვ. წ. 479
ვროცლავიშ პოვიატი
ვროცლავიშ პოვიატი (Powiat wrocławski) — პოვიატი (რაიონი) პოლონეთის, მიშმურს მუჭოთ თუდოლენი სილეზიაშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ართული. პოვიატიშ ცენტრი — ნოღა ვროცლავი (პოვიატიშ აკოდგინალუაშა ვენშმურს). პოვიატიშ ფართობი — 1116,15 კმ². მახორობა — 134 145 ადამიერი (2015).
სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთიშ პოვიატეფი კატეგორია:თუდოლენი სულეზიაშ სავოევოდეშ პოვიატეფი
ცოტნე დადიანი
ცოტჷნე დადიანი (დ. ? - ღ. დოხოლაფირო 1260) — საქორთუოშ დიდგვარიშ ფეოდალი XIII ოშწანურაშ I გვერდის. უმაფობაშ ხანას მონღოლეფქ რაჭაშ ერიშდუდწკჷმა ართო ბჟადალ საქორთუოშ მადუდეთ ქჷდარინეს. 1245 წანას ოკათუუდჷ კოხტასთავიშ ლამოსუას, მუდგაშ ღანკი რდჷ მონღოლეფიშ მეხჷ არყებაშ მონწყუალა. მონღოლეფქ აკორაგადიშ მოკათაფუეფი აკოჭოფეს დო ანისიშა მონღოლეფიშ ნოინშა მიდეჸონეს. გჷმოტახუაშ ღანკით თინეფი თაკარი ჩხანას ქჷმწარღვეს. ცოტჷნე დადიანქ ალალბედშა გჷნასქიდჷ ჭოფუას (არყებაშო ჯარს აკმოკათუნდჷ ბჟადალ საქორთუოს). ჟამიშემაჭარალიშ ჩინებათ, მუჟამც დადიანქ ლამოსუაშ მოკათაფუეფიშ ამბე ქჷგეგუნ, ანისშა დინილჷ დო მუში კორინით წორომალჷმორეფიშ უჩა უღუს ქათუდირთჷ — გამუკინწყჷ მუკოქვენჯი დო მაჸალეეფწკჷმა ართო ქჷმწოდოხოდჷ ჩხანას. ცოტჷნე დადიანიშ გერგეზულ რჯებაქ მონღოლეფი დარწუმჷ ქორთუეფიშ სიმართეს დო არძო გადუდიშალეს.
1999 წანაშ 26 გჷმათუთას საქორთუოშ მართლმადიდებელი ეკლესიაშ სინოდიქ ცოტჷნე დადიანი წიმინდეთ აკირჩქინჷ. თეწკჷმაშენო მიშინუაფუ ცოტჷნე დადიანიშ შინუაშ დღა — 30 კვირკვე (ჯვ. სტ.). თინა მასქერეფწკჷმა ართო მუკოხანტილი რე ხობიშ ეკლესიაშ უჯვეშაშ ფრესკას.
ცოტჷნე დადიანიშ ჯოხონობაშ რე წკვარამი საქორთუოს.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ წიმინდეეფი კატეგორია:ქორთუ დიდგვარამი ფეოდალეფი კატეგორია:ნაღურა 1260 კატეგორია:სამარგალოშ (ოდიშიშ) თარეფი კატეგორია:XIII ოშწანურაშ ქირსიანი წიმინდეეფი
ჯიმ პარაკი
ჯიმ პარაკი (Jim Parrack; დ. 8 ფურთუთა, 1981, ტეხასი) — ამერიკალი არტისტი დო პროდუსერი. HBO-შ სერიალს ნანდული ზისხირი-ს არსულენდჷ ჰოიდ ფერტემბერი-შ როლს. ხოლო გუმორჩქინდჷ ფილმის ლჷმა:ლოს ანჯელესი 2011 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1981
სან-მიგელ-დე-ალიენდე
სან-მიგელ-დე-ალიენდე — ალიენდეშ მუნიციპალიტეტის ცენტრი მექსიკას, გუანახუატოშ შტატის. ნოღა დარსხუ 1542 წანას ფრანცისკანალ ბერქ, ხუან დე სან-მიგელიქ. უკულიანშო ნოღა შანულამ მენორთეობას ღებულენდჷ მექსიკაშ ზოხორინელობაშო ლჷმას.
2005 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, სან-მიგელს 139 297 ადამიერი ოხორანდჷ. ამდღარშო ნოღა შანულამ ტურისტულ აკანს წჷმარინუანს. 2008 წანას თინა გემშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ჯვ. წ. 1166
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 4-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1166 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჯვ. წ. 538
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 538 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტომსკი
ტომსკი (Томск) — ნოღა რუსეთის. ტომსკიშ ოლქიშ დო ტომსკიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ბჟადალი ცჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ ნორთის, წყარმალუ ტომიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ.
ტომსკი ცჷნდჷრიშ უჯვეშაში ოგონათუე, ომენცარე დო ინოვაციური ცენტრი რე. ნოღას ჩხორო უმაღალაში ოგურაფუ, 15 ომენცარე-ორკვიალე ინსტიტუტი, გიშაკერძაფილი ეკონომიკური ზონა დო ამშვი ბიზნეს-ინკუბატორი რე. ტომსკი ცჷნდჷრიშ დო შორიშ ბჟაეიოლიშ ნოღეფიშ ასოციაციაშ მაკათური რე.
ტომსკი დინდარი რე XVIII-XX ოშწანურეფიშ ჯაშ დო ქუაშ არქიტექტურული ძეგლეფით.
2020 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 576 624 ადამიერი ოხორანს. ტომსკი ნოღა-ალმაშარე სევრსკწკჷმა ართო ონოღე აგლომერაციას გჷმოქიმინუნს, ნამუშ მახორობაშ მუდანობა 728 000 ადამიერი რე.
გეოგრაფია
ტომსკი იდვალუაფჷ ბჟადალ ცჷნდჷრიშ რზენიშ ხურგის, წყარმალუ ტომიშ მარძგვან წყარპოჯის, წყარმალუ ობიშ ნადუშე 50 კილომეტრიშ მეძენას. ნოღა ტაიგაშ ზონას იდვალუაფჷ. მოსკოვიშე მოჩილათირი რე 3 500 კილომეტრით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტომსკიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
Polandball
200პქ|მინი|მარჯვნივ|Polandball Polandball, თაშნეშე ჩინებული, მუჭოთ countryball — ინტერნეტ-მემე, ნამუთ მაართათ დარსხუ გერმანულ იმიჯბორდ „Krautchan.net-ქ“, 2009 წანაშ მაჟირა გვერდის. თენა უტენს ბრელი მუდანობათ ინტერნეტ-კომიქსეფს, სოდეთ ქიანეფი წჷმორინაფილეფი რენა, მუნეფიშ შილეფიშ ფერეფს დო ურთიართენა გოტახილი ინგლისურით. კომიქსი შილებე მოშინაფილი რდას ჟირხოლონერო, მუჭოთ Polandball (თიწკჷმა ხოლო, პოლონეთი ვარე მულტფილმიშ მაკათურეფს შქას-და) დო countryball.
ჯვ. წ. 1167
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 3-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1167 წანა.
ხაშური
ხაშური — ნოღა საქორთუოს, ხაშურიშ მუნიციპალიტეტიშ ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 26 135 კოჩი. 1872-1917 წანეფს ნოღას ჯოხოდჷ მიხაილოვო, 1918-1931 — ხაშური, 1931-1934 წანეფს — სტალინისი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი
ემანუელ შრიკი
ემანუელ შრიკი (Emmanuelle Chriqui; დ. 10 ქირსეთუთა 1977, მონრეალი, კვებეკი) — კანადარი კინოარტისტი. კინემატოგრაფშა მიშაღალირი თიაშო 2008 წანას მიაჩჷ პრემია „ახალი ჰოლივუდიქ“.
ბიოგრაფია
ემანუელ შრიკიქ დებადჷ მონრეალს, მაროკოალი ურიეფიშ ფანიას. დიამუშიქ კასაბლანკას დებადჷ, მუამუშიქ რაბატის. ჸუნს და დო ჯიმა დო მოჯგირეეფი ისრაელს; რდილიე ორთოდოქსული იუდაიზმიშ ტრადიციეფით. მუჟამსჷთ შრიკი სოდგარენ ჟირი წანერი რდჷნ, თიშ ფანიაქ ოხორინალო ტორონტოშა გინორთჷ. ათუ ოარტისტე კურსეფი. თინა ოკათუდჷ დრამატულ ქართას უნიონვილიშ უმაღალაშ სკოლეფს. სკოლაშ თებაშ უკული გინოჭყვიდჷ ოარტისტე კარიერაშ გაგინძორება. ემანუელ შრიკიქ არტისტალა დიჭყჷ 10 წანაშ ხანს McDonald’s-შ რეკლამას. 1990 წანეფს თინაქ ვანკუვერშა გინორთჷ ოხორინალო, სოდეთ იღენდჷ მერზიეფეფს სერიალეფს კათაფიშენ. დუდშე მუჭოთ არტისტი პრაქტიკას ხვალე სერიალეფს ღებულენდჷ.
მაართა როლი ჰოლივუდის მიღჷ 1999 წანას ფილმის „დეტროიტ როკ-სიტი“. ათეშ უკული თინა ეპიზოდურ როლეფს იღენდჷ ჩინებულ კინოფილმეფს. 2011 წანას შრიკიქ აკათჷ ტელესერიალ „ბორჯიაშ“ გინმაღალარ ბუნას. ხოლო დანტკიცეს მუჭოთ ანიმაციური ტელესერიალიშ „ვალიშ კატუეფიშ“ ართ-ართი პერსონაჟიშ ხონარი.
სქოლიო
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1977
ელ-პანგიშ კანტონი
ელ-პანგიშ კანტონი (Cantón El Pangui) — კანტონი ეკვადორს, სამორა-ჩინჩიპეშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ელ-პანგი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 7 441 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
რუსული რუბლი
რუბლი— რუსეთიშ ფედერაციაშ ვალუტა. რუსული რუბლიშ ვალუტაშ კოდი ISO 4217-შ დოჸუნათ რე — RUB, 1998 წანაშ დენომინაციაშახ იხვარუაფუდუ კოდი RUR.
ისტორია
რუსეთიშ ტერიტორიას რუბლი იხვარებაფუაფუდჷ XIII ოშწანურაშე. დუდშე რუბლი გრივნაშ ნორთი რდჷ.
ამდღა რუსული რუბლი მიშაღალირი რდჷ 1991 წანაშ ქირსეთუთას სხუნუეფიშ რუბლიწკჷმა. თენეფიშ ართო ხვარება რუსეთის იგინძორებუდჷ 1993 წანაშ ეკენიაშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ევროპაშ ვალუტეფი კატეგორია:აზიაშ ვალუტეფი კატეგორია:რუსეთიშ ვალუტეფი კატეგორია:რუსეთიშ ეკონომიკა
პიკარდია
right|პიკარდია პიკარდია (ფრ. Picardie) — საფრანგეთიშ რეგიონი, იდვალუაფუ პარიზიშ ობჟათეშე. აკმოდირთუ 3 დეპარტამენტიშე: ენა, უაზა, სომა.
მა-13 ოშწანურას ჯოხო პიკარდია იფაჩუდჷ ჭიჭე რეგიონშე პარიზიშ ობჟათეშე. ოშწანამი ლჷმაშ ბორჯის ონირზე რდჷ ინგლისის დო საფრანგეთ შქას. 1477 წანას დეკინჷ ლუი XI-ქ. პიკარდია თაშნეშე რდჷ ბურჯაფიშ ვე მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
ფუთქურეფი
ფუთქურეფი (Musci, Bryophyta) — ავტოტროფი ორგანიზმეფი, უმაღალაში ჩანარეფიშ გჷმნართი, ნამუეფით აკოშაყარელი რენა ფუთქურეფიშნერეფიშ ჟიგიმნართშე. ფუთქურეფიშ რსხული აკმოდირთუ ძაფიშობური რსხულიშ პროტონემიშე (იდვალუაფუ დიხას ვარ-და თიშ ჟიპიჯის), ვერტიკალური ღერშე (სპირალურო დვალირი ფურცელეფით) დო ღერიშ ნერჩწკჷმა ჸოფური ჯინჯიშ მოგვენი რიზოიდეფშე.
რიზოიდეფი ოხვილურო ვაუნარღელჸენს ჩანარს წყარით დო ფუთქურეფს ვა უღუნა გოვითარაფილი მუკმაშქუმალარი ნორშვეფი, თინეფიშ სიგჷრძა 15-20 სმ-შე უმოსი რე. ფუთქურეფს მეჩქუ უსქესე დო სქესობური გამნარყეფიშ მოთირობა. ძინათებული ფუთქურეფიშ გამნარყის გამეტოფიტი ჯოხო.
თინა მუში გოვითარაფაშ ბოლო სტადიას ღერიშ კონკის იკეთენს დადული დო მუმული ოსქესე ორგანოეფს — არქეგონიუმს დო ანთერიდიუმს. ფუთქურეფშე არძაშე უმოსო შხირას აფხვადუნა კუკუშ სუ და ნოყაშ ფუთქურეფი.
მინი|left|250პქ მინი|left|250პქ|ფუთქურიშ გვერთი ჟირხოლო გამეტეფით
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფუთქურიშნერეფი
სან-პაბლო-დე-ლიპესიშ მუნიციპალიტეტი
სან-პაბლო-დე-ლიპესიშ მუნიციპალიტეტი (San Pablo de Lípez) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, პოტოსიშ დეპარტამენტიშ სურ-ლიპესიშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 2 688 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 13 557 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
ფარფალა-მონარქიშ ბიოსფერული ტყაჩირი
ფარფალა-მონარქიშ ბიოსფერული ტყაჩირი იდვალუაფუ მექსიკას, მიჩოაკანიშ შტატიშ ბჟაეიოლ ნორთის, მუში მორჩილი ნორთი — მეხიკოშ შტატის. ტყაჩირიშ ფართობი რე 56.000 ჰექტარი დო თიქ დირცხუ ფარფალა-მონარქიშ თხილუაშ ღანკით, ნამუთ თე ტერიტორიას გჷთიზოთუანს.
სან-პაბლო-დე-ლიპესიშ მუნიციპალიტეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ფარფალა-მონარქიშ ბიოსფერული ტყაჩირი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მექსიკას
ობჟათე პირენეეფი
thumb|right|ობჟათე პირენეეფი ობჟათე პირენეეფი (ფრ. Midi-Pyrenees, ოქც. Miegjorn-Pireneus) — რეგიონი ობჟათე საფრანგეთიშ, ესპანეთიშ დო პირენეეფიშ გვალეფიშ გოხოლუას. აკმოდირთუ 8 დეპარტამენტიშე: არეჟი, ავერონი, ჟერი, ჟინი გარონა, ჟინი პირინეი, ლო, ტარნი, ტარნი და გარონა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
აზერბაიჯანიშ ტურიზმი
მინი|250პქ|შოშე [[ჯვეში ბაქო|ჯვეშ ბაქოს]] მინი|250პქ|[[გობუსტანიშ სახენწჷფო ტყაჩირი|გობუსტანიშ პეტროგლიფეფი, ნამუეფით ჯვ. წ. 10 000 წანათ ითარიღებუ]] ტურიზმი აზერბაიჯანიშ ეკონომიკაშ ართ-ართი მარდუ სექტორი რე. ქიანა ძალამი ჩინებული ტურისტული აბანი რდჷ 1980-იან წანეფს, თეიშახ, სოიშახ 1990-იან წანეფს გვალამი ყარაბაღიშ ლჷმა აკარღვანდჷ ტურიზმიშ ინდუსტრიას დო გლახათ იქიმინჯანდჷ აზერბაიჯანიშ, მუჭოთ ტურისტული ოქინაფუშ იმიჯშე.
2000-იან წანეფშახ, ტურიზმიშ ინდუსტრია უყარაფუ რდჷ. თე მომენტიშე მუქ ეკიულა ქჷდიჭყჷ დო ქიანაქ ტურისტეფიშ მუდანობაშ დო სერიშ თანაფეფიშ რდუალაშ მაღალი მაძირაფალი ოძირუ. ბოლო წანეფს, აზერბაიჯანქ პოპულარულქ დესტინაციათ გინირთჷ რელიგიურ, სპა დო ჭყანათელობაშ ტურიზმის.
ტურიზმის არეგულირენს აზერბაიჯანიშ კულტურაშ დო ტურიზმიშ ომინისტრე. ტურისტული ვიზა ძალამი ძვირი რე დო ძნელი რე მიოღებელო, ახასიათენს გართულებეფი დო სხუნუეფიშ სტილიშ ოხვილურობეფი, მაგალითპ ოფიციალურო დომოწმებული მოჭანაფაშ ჭარილი აზებაიჯანშე. თე მოჯვეშებული ფორმალობა აზერბაიჯანს ოგალე ტურისტულ ბაზარს ნორკეთ კონკურენტუნარიანო გინმაშქვანს.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი
აზერბაიჯანს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ მუდგაზმარენი ობიექტი იდვალუაფუ:
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი აზერბაიჯანი კატეგორია:ევროპაშ ტურიზმი
კორეაშ საროტი
მინი|250პქ კორეაშ საროტი — საროტი ობჟათე კორეა დო იაპონიაშ შქას. საროტით ბჟაეიოლი ჩინეთიშ ზუღა დო იაპონიაშ ზუღა მითმიარსხუ რჩქალ ოკიანეს. საროტის შქას გუთმორთუნს თიშ შქაგურს მადვალი კოკი ცუსიმა, ნამუშ ბჟაეიოლშე მადვალი საროტის ცუსიმაშ საროტი ჯოხო.
კორეაშ საროტი ოორეუშე აკოხურგელი რე კორეაშ ჩქონით, ობჟათეშე - იაპონიაშ კოკეფით - კიუსიუ დო ჰონსიუთი. სიგანა აკმადგინანს 200 კმ-ს, სიტომბა - დოხოლაფირო 90-100 მეტრაშ შქას.
საროტიშ ჯოხოდვალეფი
რეგიონიშ შხვადოშხვა ქიანას, საროტის შხვადოშხვა ჯოხო უღუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ საროტეფი
მეთოდიზმი
მეთოდიზმი — ინგლისარი პროტესტანტეფიშ ართი მალობა, ანგლიკანური სექტა, ნამუთ დარსხუეს ჯომალეფ უესლეფქ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტის 1729 წანას. ღანკი – ბიბლიაშ დოგურაფა მეთოდურო, წესეფიშ დამინჯება. უკული ჯონ უელსიქ გიშართჷ ანგლიკანური ეკლესიაშ გოსხუნუაშ, რწუმაშ გიშახალიწუაშ ქადაქით, რეფორმაშ მოთხირით. ოხვამექ ხუჯი ვადუკინჷ, მარა ღილე ცაშ გიმე ქჷდიჭყეს ქადაქი, მორწუმეეფს ოშქურინუანდეს ჯოჯოხეთიშ ოტანჯებელით, მიპალეს ავტორიტეტი დო ასე ამერიკას, ბალტიმორს, ოეპისკოპოსე კათედრათ უღჷნა (1787 წანაშე). მეთოდისტეფიშ მოსოფელიშ სხუნუ აკმაართიანენს 55 ერუანულ ოხვამეს, 10 წანაშე ართშა კონფერენციას იჭანუანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პროტესტანტიზმი კატეგორია:მეთოდიზმი კატეგორია:ქირსიანული ტერმინეფი
ჯვ. წ. 539
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 539 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ტრეისი ჩეპმენი
thumb|ტრეისი ჩეპმენი ტრეისი ჩეპმენი (Tracy Chapman) (დ. 30 მელახი, 1964) — ამერიკალი მობირე, ბირეფიშ ავტორი, ჩინებულიე ბირეფით "Fast Car" (ნჭაფიერი მანქანა), "Talkin' Bout a Revolution" (ჩიება რევოლუციაშენ) დო "Give Me One Reason" (ქომუჩი ართი ბაძაძი).
ებადჷ კლივლენდის, ოჰაიო. გიტარაშ მეგამა დო ბირეფიშ ჭარუა ორდოულ ბაღანობას დიჭყჷ. ფონდი "ბეთერ ჩენს" მეშქაშალთ ეჭოფილი სტიპენდიათ კონექთიქუთიშ ვუსთერიშ სკოლას გურაფულენს და მოგვიანაფილო ტაფტიშ უნივერსიტეტის ენმირიცხუ, მედფორდის, მასაჩუსეთსი.
კარიერა
კოლეჯიშ პერიოდის ჩეფმენი შოშეშ მუსიკოსობას იჭყანს დო თე ბორჯისჷნე კემბრიჯიშ ყავახანეფს მითმიოგანს. გურაფაშ სურებაშ უკული SBK სტუდიაწკჷმა კონტრაქტის აფორმენს დო მაართა დისკის "Tracy Chapman" (1988) უტალენს. ალბომქ კრიტიკოსეფიშ მაღალი ფასება დეინალუ, მუდგაშ უკულით ტრეისი ტურეფშა გჷშმურს მუში ფანეფიშ მიკაჭოფალო. ნელსონ მანდელას 70 წანაშდუდიშა მეჯღუნილ კონცერტის 1988 წანას ნაბირა ბირაშ "Fast Car" უკული თინა ააშ-იშ ბილბორდეფს რჩქინდუ. თიში დისკეფი ნჭაფიერო გჷმიჩამუ დო მალას მულტი-პლატინაშ არტისტო გჷნირთჷ. კჷნე თე ალბომიშო თინა ოთხი გრემით იჯილდოვებუ.
თიშ გეჸვენჯი ალბომი "Crossroads" ("შარაშ აკართუწკჷმა", 1989) კომერციულო ნორკებო წჷმოძინელქ იჸუ. 1992 წანაშ "Matters of the Heart" (გურიშ ჭიროთი) ხვალე თიშ არძოშე ართგური ფანეფშო რდჷ ჩინებული. 1995 წანას ირკოჩიშო უნელო გჷშმურს ჩეფმენიშ ახალი ალბომი "New Beginning", სოდეთ თიში ჰიტიქ "Give Me One Reason" (ქომუჩი ართი ბაძაძი [ქჷდოფსქიდენ]) მიშართჷ, დო 1996 წანას გრემიშ ნომინაციას "უუჯგუშაში როკ-ბირა" იმორძვენს. 2000 წანაშ ალბომი "Telling Stories" უკვე უმოსო როკიშ ჟანრიშ რე ვინდარო ფოლკიშ. ალბომიშ კჷნე თე ჯოხოდვალაშ ჰიტიქ ევროპაშ რადიო სადგჷმეფიშ ფავორიტო გჷნირთჷ. თიში მაამშვა ალბომი რდჷ "Let It Rain" ("დოჭვემას", 2002), ნამუდგათ თინა ტურეფით ააშ-ს დო ევროპას შარალენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი
ალპერშელიჰორნი
ალპერშელიჰორნი (Alperschällihorn) — გვალა ლეპონტიშ ალპეფს, შვეიცარიას. იდვალუაფუ გრაუბიუნდენიშ კანტონს; გინაჯინე შპლიუგენიშ მუნიციპალიტეტის. ეპონილი რე საფიენიშ დო ჰინტერჰაინიშ ლეხერეფს შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ალპეფი კატეგორია:შვეიცარიაშ გვალეფი
ზეიდ-კენემერლანდიშ ერუანული პარკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ ერუანული პარკეფი
ჯვ. წ. 1168
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 2-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1168 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სილეზია
thumb|სილეზია სილეზია (პოლ. Śląsk, ჩეხ. Slezsko, გერმ. Schlesien, სილ. Ślůnsk, თუდ.სილ. Schläsing) — ისტორიული აკანი ცენტრალურ ევროპას. სილეზიაშ კაბეტი ნორთი მიშმურს პოლონეთიშ აკოდგინალუაშა, მორჩილი ნორთი — ჩეხეთიშა. სილეზიაშ არძაშ უჭიჭაში ნორთი გერმანიას უღ.
უშხუაში ნოღეფი რე: ვროცლავი დო კატოვიცე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონეთიშ ისტორიული რეგიონეფი კატეგორია:გერმანიაშ ისტორიული აკანეფი კატეგორია:ჩეხეთიშ ისტორიული აკანეფი კატეგორია:ავსტრიაშ ისტორიული აკანეფი
ივანე ჯავახიშვილი
ივანე ჯავახიშვილი (დ. 11 პირელი/23 პირელი, 1876, ქართი ― ღ. 18 გერგობათუთა, 1940) — დიდი ქორთუ ისტორიკოსი დო გჷშარჩქინელი ოჯარალუ მოქარანე, ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი, საქორთუოშ დო კავკაციაშ ომენცარე სკოლაშ ართ-ართი დჷმარსხუაფალი, სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ აკადემიკოსი, ისტორიაშ მენცარობეფიშ დოქტორი, პროფესორი.
ივანე ჯავახიშვილქ დებადჷ ქართის. მუამუში, პატჷნი ალექსანდრე ჯავახიშვილი რდჷ გიმნაზიაშ პედაგოგი. 1895 წანას ჯავახიშვილქ გათუ ქართიშ მაართა კლასიკური გიმნაზია, 1899 წანას პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ ბჟაეიოლიშ ნინეფიშ ფაკულტეტი (სომეხური-ქორთული-ირანული ნინეფი). 1899—1901 წანეფს რდჷ თე უნივერსიტეტიშ მაგისტრანტი. 1901—1902 წანეფს მეპეჯებული რდჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტშა.
1902—1917 წანეფს ჯავახიშვილი რდჷ პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ ბჟაეიოლიშ ფაკულტეტიშ ქორთული დო სომხური ფილოლოგიაშ კათედრაშ პრივატ-დოცენტი.
1907 წანას ნახანდიშე „ჯვეში სომხეთიშ დო საქორთუოშ სახენწჷფოებური მონწყილობა“ ქიმიაჩჷ მაგისტრანტიშ სამენცარო ხარისხიქ. 1918 წანას მიაჩ პროფესორიშ ხარისხიქ.
1918 წანას ივანე ჯავახიშვილიშ დუდალათ დო ქორთუ მენცარეფიშ ბუნაშ ინიციატივათ ქჷდირსხუ ქართიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტიქ. 1919—1926 წანეფს რდჷ თე უნივერსიტეტიშ რექტორი (მაართა რექტორი პროფესორი პეტრე მელიქიშვილი რდჷ).
1918—1938 წანეფს ივანე ჯავახიშვილი რდჷ ქსუ-შ საქორთუოშ ისტორიაშ კათედრაშ ხემანჯღვერი. 1937-შე რდჷ რუსთაველიშ ჯოხონობაშ მუზეუმიშ დირექტორი.
1939 წანას სხუნელი რდჷ სსრრ-შ მენცარობეფიშ აკადემიაშ თახმი მაკათურო (აკადემიკოსო).
ივანე ჯავახიშვილქ დაჭყაფუ მეჩჷ საქორთუოშ ისტორიაშ ტომბა მენცარულ დოგურაფას. გჷშაკერძაფილო დიდი ხანდა ინოდუ ქორთული ბორჯიშეჭარილობაშ კორობილიშ - „ქართლის ცხოვრებაშ“ დოგურაფას.
ჯავახიშვილქ ჭარჷ კაპიტალური ნახანდი „ქართველი ერის ისტორია“ (5 წიგნო).
ჯავახიშვილქ ქჷდიგურუ ეკონომიკაშ ისტორია. თე თემაშე ჭარჷ 2-ტომამი ფუნდამენტური მონოგრაფია „საქართველოს ეკონომიკური ისტორია“.
რესურსეფი ინტერნეტის
http://burusi.wordpress.com/history/ivane-javakhishvili/
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ მენცარეფი კატეგორია:ქორთუ ისტორიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1876 კატეგორია:ნაღურა 1940
ჯვ. წ. 1169
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1160-იანეფიშ რანწკო 1-ლი წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1169 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
2010 წანაშ მუნაჩემეფით პორტუგალიას 13 იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
ილაიშ წინგი
ილაიშ წინგი (The Book of Eli) — 2010 წანაშ ამერიკული პოსტ-აპოკალიფსური ჟანრიშ ფილმი. თიში რეჟისორეფი რენა ალბერტ დო ალენ ჰიუზეფი. ფილმის თარი როლეფს არსულენა არტისტეფი დენზელ ვაშინგტონი დო გერი ოლდმენი.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 1% პორტუგალიაშ ობიექტეფი რე.
ილაიშ წინგი
ფილმიშ სიუჟეტი მეურს პოსტ-აპოკალიფსურ ოქიანუს. თარი გერგეზის, ილაის ოვალ ბიბლიაშ ეკონია ამნახანტიშ ააშ-შ ბჟადალი წყარპიჯის მარენჯი თხილერი ტერიტორიაშა იღას. ათე პერიოდიშ ოქიანუშ ისტორია ენწყუმილი რე ედომუშამო ფილმის.
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
სტატისტიკა
თენეფშე:
ილაიშ წინგი
ფილმი გინოღალირი რე ნიუ-მექსიკოს. გინოღალეფქ დიჭყჷ 2009 წანაშ ფურთუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:2010 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ფილმეფი აპოკალიფსიშ გეშა
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას
ერკებული
ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა მუნეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პორტუგალია კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა
ჯვ. წ. 540
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 540 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ორენბურგი
ორენბურგი (რუს. Оренбург) — ნოღა რუსეთიშ ფედერაციას, ორენბურგიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2020 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღას 572 188 ადამიერი ოხორანს. მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ რუსეთის 29–ა აბანი უკებჷ (2019). ნოღა მოსკოვიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე 1,478 კილომეტრიშ მეძენას იდვალაუფჷ, ძალამ არხოს რე ყაზახეთიშ ხურგეფწკჷმა. ნოღა ზუღაშ დონეშე 154.4 მეტრის იდვალუაფჷ. ნოღაქ 1734 წანას დირსხჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ორენბურგიშ ოლქიშ ნოღეფი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
სკულკილი
სკულკილი (ინგლ. Schuylkill River) რე წყარმალუ ააშს, პენსილვანიაშ შტატის. სკულკილი იჭყაფუ წყარმალუეფიშ ბჟადალი სკულკილიშ დო ბჟაეიოლი სკულკილიშ აკოართაფაშ აბანს, სკულკილიშ ოლქის, დო ინაკათუ წყარმალუ დელავერს, პენსილვანიაშ უდიდაშ ნოღა ფილადელფიას. წყარმალუ სკულკილიშ სიგინძა რე 217 კმ. ღანჩოშ ფართობი 5,200 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: ჭიჭე სკულკილი, პერკიომენი (კვარჩხანი), ტულპეჰოკენი, ფრენჩი (მარძგვანი).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:პენსილვანიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ დელავერიშ ნადუეფი
ბოლნისი
ბოლნისი — ნოღა საქორთუოს, თუდოლენ ქართლიშ აკანს, ბოლნისიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღათ გჷმიცხადჷ 1967 წანას. ბოლნისის ოხორანს 8967 კოჩი (2014).
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:თუდოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:ბოლნისიშ მუნიციპალიტეტი
დებორა ენ ვოლი
დებორა ენ ვოლი (Deborah Ann Woll; დ., ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი, არძაშე უმოსო ჩინებული რე ჯესიკა ჰემბლიშ დო კარენ პეიჯიშ როლეფით სერიალეფს „ნანდული ზისხირი“ დო „არქიებული“.
იბრაჰიმ ბუბაკარ კეიტა
იბრაჰიმ ბუბაკარ კეიტა (Ibrahim Boubacar Keïta; დ. 29 ღურთუთა, 1945, კუტიალა, საფრანგეთიშ სუდანი - 2022) — მალიშ პოლიტიკური მოღალე, ქიანაშ ჸოფილი პრემიერ-მინისტრი (1994-2000 წწ.). 2013-2020 წანეფს მალიშ პრეზიდენტი.
დებორა ენ ვოლი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
იბრაჰიმ ბუბაკარ კეიტა
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:მალიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:მალიშ პრემიერ-მინისტრეფი
ჯვ. წ. 1170
— ჯვ. წ. XII ოშწანურაშ ჯვ. წ. 1170-იანეფიშ რანწკო 10-ა წანა. ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 1170 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოვერნი
right|ოვერნი ოვერნი (ფრ. Auvergne, ოქც. Auvernhe) რე რეგიონი ცენტრალურ საფრანგეთის. აკმოდირთუ 4 დეპარტამენტიშე: ალე, კანტალი, ჟინი ლუარა, პუი-დე-დომი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ რეგიონეფი
მთვარის მოტაცება
მთვარის მოტაცება (ქორთ. დიდოსტატის მარჯვენა) – კონსტანტინე გამსახურდიაშ რომანი, გიშაშქუმალირი 1936 წანას.