cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ჰანუმანგარჰიშ ოლქი
ჰანუმანგარჰი (Hanumangarh) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქი შტატიშ ოორუეშე იდვალუაფუ. დირსხუ 1994 წანაშ 12 კვირკვეს. დორთილი რე შკვით გიმენოლქო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ჰანუმანგარჰი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 517 390 კოჩის. ძინათებული ქომოლკოჩეფიშ მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 77,41%-ის, ოსურეფიშ — 52,71%-ის. ოლქიშ ტერიტორიას იდვალუაფუ კალიბანგაშ აკნაცჷმეფი — ინდიშ ცივილიზაციაშ ართ-ართი ნოღა.
ანრი (ლუქსემბურგიშ დიდი ჰერცოგი)
ლიტერატურა
კატეგორია:ლუქსემბურგიშ დიდი ჰერცოგეფი
ჰანუმანგარჰიშ ოლქი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ჯვ. წ. 930-იანეფი
— ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 939 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 930 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
ბულგარეთიშ შილა
ბულგარეთიშ შილა (знаме на България) — ბულგარეთიშ ერუანული სიმბოლო. სუმფერამი შილა, ნამუთ აკმოდირთუ ართიანშა წორწოთ მედვალირი ჰორიზონტაულ სუმი ღოზიშე, შილაშ ფერეფი რე ჩე, წვანე დო ჭითა. ბულგარეთიშ შილაქ აკიქიმინჷ რუსეთ-ოსმალეთიშ 1877-1878 წანეფიშ ლჷმაშ უკული, თიშ უკული, მუთ ქიანაქ ზოხორინალა მიპალჷნ. ბულგარეთიშ ოკათე რესპუბლიკაშ ბორჯის ერუანულ შილას გჷმოხანტილი რდჷ თაშნეშე გერბით. 1991 წანას, ბულგარეთიშ შილაქ მიღჷ ასეიანი სახე.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ ქიანეფიშ შლეფი კატეგორია:ბულგარეთიშ შილეფი კატეგორია:ბულგარეთიშ ერუანული სიმბოლოეფი
24 ფურთუთა
24 ფურთუთა (ფრევალი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 55-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
არქიტექტურა
მინი|არქიტექტურა არქიტექტურა — ნოდგჷმეფიშ დოპროექტაფაშ დო დიზაინიშ ხელუანობა დო მენცარობა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არქიტექტურა კატეგორია:ხელუანობა კატეგორია:მენცარობა
დენი ჰიუსტონი
დენიელ სელის ჰიუსტონი (Daniel Sallis Huston; დ. 14 მესი, 1962, რომი) — ამერიკალი არტისტი დო რეჟისორი. თინა ოკათჷდჷ მიარე ჩინებულ ფილმის: გორჩქინა, მარტინ სკორსეზეშ ავიატორი, სოფია კოპოლაშ მარია ანტუანეტა, რიდლი სკოტიშ რობინ ჰუდი საშა გერვასიშ ჰიჩკოკი. თინა ოკათჷდჷ ტიმ ბარტონიშ ფილმის დიდი თოლეფი, სოდეთ კრისტოფ ვალცი, ემი ადამსი, კრისტენ რიტერი დო ჯეისონ შვარცმანი ოკათჷდეს. 2009 წანას ილაჸაფჷ ფილმის იქს-ადამიერეფიშ გორჩქინა: კვინორი, სოდეთ ასახიერჷ უილიამ სტრაიკერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი რეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1962
სერგეი პროკუდინ-გორსკი
thumb|250px|ავტოპორტრეტი წყარმალუ [[ყოროლიშწყარი|ყოროლიშწყარწკუმა, 1915.]] სერგეი პროკუდინ-გორსკი (რუს.: Сергей Михайлович Прокудин-Горский; დ. 31 არგუსო, 1863, მურომი - ღ. 27 ეკენია, 1944, პარიზი) — რუსი ფოტოგრაფი, ქიმიკოსი (დიმიტრი მენდელეევიშ მოგურაფე), გუმმაგონებელი, გიშმაშკუმალარი, პედაგოგი დო ოჯარალუ მოქარანე. რუსეთიშ გეოგრაფიული დო ტექნიკური ჯარალუაშ მაკათური. შანულამი თია უჯღუნს ორდოიანი ფერადი ფოტოგრაფიაშ დო კინემატოგრაფიაშ გოვითარაფას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი ფოტოგრაფეფი კატეგორია:დუნაბადი 1863 კატეგორია:ნაღურა 1944
ბუ-რეგრეგი
ბუ-რეგრეგი (أبو رقراق) რე წყარმალუ მაროკოს. იჭყაფუ შქა ატლასიშ გვალეფს, ზუღაშ დონეშე 1627 მ. სიმაღალას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს, მაროკოშ ნანანოღა რაბატიშ დო ნოღა სალეშ შქას. ბუ-რეგრეგიშ სიგინძა რე 240 კმ. ღანჩოშ ფართობი 10,000 კვ.კმ.
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მაროკოშ წყარმალუეფი
დომინიკ მონაგჰენი
დომინიკ ბერნარდ პატრიკ ლუკ მონაგჰენი (Dominic Bernard Patrick Luke Monaghan; დ. 8 ქირსეთუთა, 1976, ბერლინი) — ინგლისარი არტისტი. თინა ლაჸაფენდჷ მერიადოკ ბრენდიბაკიშ როლს ჯ.რ.რ ტოლკინიშ ტრილოგიას: მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: მარწკინდიშ ოჯიმალე (2001), მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: ჟირი ჯიხა-ყორში (2002) დო მარწკინდეფიშ მაზოჯალი: ჟირი ჯიხა-ყორში (2003). თიქ ასახიერჷ ჩარლი ფისი სერიალს დინაფილეფი (2004-2010) დო კრის ბრედლი ფილმის იქს-ადამიერეფიშ გორჩქინა: კვინორი (2009).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976
ჰაინრიხ ფონ კლაისტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:გერმანალი დრამატურგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1777 კატეგორია:ნაღურა 1811
ამრიტსარი
ამრიტსარი (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, अमृतसर) — ნოღა ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, პენჯაბიშ შტატის. ნოღაშ მახორობა — 1 183 705 ადმ. (2011).
ამრიტსარი — სიქეფიშ წიმინდე ნოღა რე. ნოღა დარსხუ მაანთხა გურუ რამ დასიქ, 1577 წანას. ნოღაქ ჯოხო მიღჷ წიმინდე არხიშე, ნამუშ ცენტრის იდვალაუფუ ჰარმანდირ-საჰიბი (ორქოშ ოხიდა), სიქეფიშ თარი გურდვარა. ამრიტსარიშ თარი ოხიდაშ კომპლექსის იდვალუაფუ აკალ ტაჰტი. ამრიტსარს, სიქეფიშ ისტორიაშ ანდა შანულამიВ მოლინეფქ მოხვადჷ, თინეფ შქაშ ეკონია წანეფიშ მოლინეფი ხოლო.
სქოლიო
კატეგორია:ამრიტსარი კატეგორია:ინდოეთიშ მილიონიანი ნოღეფი კატეგორია:წიმინდე ნოღეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნოღეფი
ალბერტ გიორსო
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ალბერტ გიორსოქ დებადჷ 1915 წანაშ 15 კვირკვეს, კალიფორნიაშ ნოღა ვალეხოს. გურაფულენდჷ ინჟინერიას, კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი). გურაფაშ თებაშ უკულ გეჩინებაფუ გიშარჩქინელი ქიმიკოსი გლენ თეოდორ სიბორგი, ნამუთ ჸათე პერიოდის მუშენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ რადიაციულ ლაბორატორიას. 1940-იან წანეფს სიბორგიქ ომუშებუშა ჩიკაგოშა გეგნორთჷ, სოდეთ მანჰეტენიშ პროექტიშო მუშენდჷ. სიბორგიქ ომუშებუშა გიორსო ხოლო მიდეჸონჷ. ჸათე პერიოდის ალბერტ გიორსოქ ძირუ დო გიმირკვიუ ელემენტეფი ამერიციუმი დო კიურიუმი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკულ, სიბორგიქ დო გიორსოქ ბერკლიშა გინილეს. ბერკლიშ უნივერსიტეტიშ ლაბორატორიას ციკლოტრონეფიშ გიმორინაფათ, 1949-1950 წანეფს, მეღებულქ იჸუ ელემენტეფქ ბერკელიუმიქ დო კალიფორნიუმიქ. 1953 წანას გიორსოქ დო თიშ კოლეგეფქ მიოგორეს ელემენტეფს აინშტაინიუმის დო ფერმიუმის. 1955 წანას ციკლოტრონიშ გიმორინაფათ მეღებულქ იჸუ ახალი ელემენტიშ მენდელევიუმიშ 17 ატომქ. 1950-იან წანეფს გიორსოშ ხემანჯღვერობათ ბერკლის აკიგჷ მონკა იონეფიშ ღოზოვან აქსელერატორქ (HILAC). ჸათე აქსელერატორიშ გიმორინაფათ უკულ იკეთინჷ ელემენტეფიშ ნობელიუმიშ, ლოურენსიუმიშ, რეზერფორდიუმიშ, დუბნიუმიშ დო სიბორგიუმიშ დიო მეღებაქ დო უკულ იდენტიფიკაციაქ. 1970-1980-იან წანეფს ბერკლის, მენცარულ რკვიებეფქ დერკუ. მარა 1990-იან წანეფშე ბერკლიშ ლაბორატორიაქ დიჭყჷ მენცარული კოლაბორაცია დარმშტადტიშ ლაბორატორიაწკჷმა, გერმანიას. ბერკლიშ დო დარმშტადტიშ ლაბორატორიეფიშ მენცარული კოლაბორაციათ, მეღებულქ იჸუ დო იდენტიფიქირებულქ ელემენტეფქ: დარმშტადტიუმიქ, რენტგენიუმიქ დო კოპერნიკიუმიქ. ალბერტ გიორსოქ აკიმუშუ შხვადოშხვა მეთოდეფი ახალი ელემენტეფიშ იზოლაციაშო დო იდენტიფიკაციაშო. ართ-ართი ტექნიკა რდჷ მულტიფუნქციური ანალიზატორი. გიორსოქ აკიმუშუ ახალი ტიპიშ აქსელერატორიშ ომნიტრონიშ კონცეფცია ხოლო, მარა ომნიტრონიშ პროექტიქ ბერკლის ვეკეთინჷ, 1970-იან წანეფს ამერიკაშ პოლიტიკური ლანდშაფტიშ თირუაშ გეშა. ჸათე პერიოდის ამერიკაშო ბირთვული რკვიებეფი პრიორიტეტი ვარდჷ.
ელემენტეფი
ელემენტეფი, ნამუეფიშ ძირაფაშა დო იდენტიფიკაციაშა ალბერტ გიორსოქ, დიდი თია მიშეღჷ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მენცარეფი კატეგორია:დუნაბადი 1915 კატეგორია:ნაღურა 2010
ანაქსაგორა
დებადჷ ნოღა კლაზომენს, არისტოკრატეფიშ ფანიას. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 456 წანას ათენიშა მიდურთუმჷ. ჸათაქ თიქ გეჩინებაფუ ათენარი პოლიტიკოსი, ოურდუმე მოღალე პერიკლე დო თიშ მაჸალეთ გინირთჷ. პოლიტიკური ბაძაძეფიშ გეშა ანაქსაგორა ოჭოფეს. მარა მალას, პერიკლეშ მოხვარათ, გოუტეს. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 434-433 წანაშე ანაქსაგორაქ ლამპსაკოსიშა გეგნიხორჷ, სოდეთ დოღურე ჯვ.წ. 428 წანას.
ანაქსაგორა რდჷ ფილოსოფიაშ წინგიშ ავტორი, ნამუსჷთ თეხანური ბორჯიშა ვამუჭირინუაფჷ, ხვალე ფრაგმენტეფი რე ასქილადირი.
ანაქსაგორა ოცადუდჷ შხვადოშხვა ორთაშობური მოლინეფიშ მენცარულ ენწყუმას, წჷმარინუ პანსპერმიაშ ჰიპოთეზა, გიმირკვიუ გეუკუმელაფაშ ბაძაძეფი დო შხვა. ანაქსაგორას ბჟა გოვარვალერ მეტალიშ მასათ მიოჩქუდჷ, ნამუშ ზომათ პელოპონესიშე დიდი რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბერძენეფი კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:სოკრატეშახჷ ფილოსოფოსეფი
ჯვ. წ. 940-იანეფი
— ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 949 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 940 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
ევროპაშ წყარმალუეფიშ ერკებული
თაქ გჷმაკოროცხილი რე ევროპაშ წყარმალუეფი, ნამუეფიშ სიგინძა 650 კილომეტრიშ უმოსი რე.
კატეგორია:წყარმალუეფი კონტინენტეფიშ მეჯინათ კატეგორია:ევროპაშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 355
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 355 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ყოროლისწყალი
thumb|[[სერგეი პროკუდინ-გორსკი|პროკუდინ-გორსკიშ ორდოიანი ფოტო (ავტოპორტრეტი)]]
ყოროლიშწყარი — წყარმალუ უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლ ძგას, ბათუმწკუმა, ქობულეთიშ მუნიციპალიტეტის აჭარას. 1912 წანას თიშ ძგალეფს ოფუტე ჩაისუბანწკუმა გინოღალეფს აწარმონენდ რუსი ფოტოგრაფი სერგეი პროკუდინ-გორსკი.
სქოლიო
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
25 ფურთუთა
25 ფურთუთა (ფრევალი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 56-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
შპიკეროოგი
მინი|250პქ|კოკიშ აბანდვალა მინი|250პქ|აერო ფოტო ბჟადალშე შპიკეროოგი (Spiekeroog) — გერმანიაშ კოკი ოორუეშ ზუღას, ბჟაეიოლ ფრიზიშ კოკეფიშ აკოდგინალუას. იდვალუაფუ კოკეფს — ლანგეოოგის (ბჟადალშე) დო ვანგეროოგეს (ბჟაეიოლი) შქას. ორხველჷ თუდოლენ საქსონიაშ აკანიშ ვიტმუნდიშ რაიონს. კოკის დვალირ აკა ოფუტეს თაშნეშე შპიკეროოგი ჯოხო.
კოკიშ ფართობი 18,25 კმ² რე, მატერიკშე უხოლაში მეძენა რე 5,7 კმ. კოკი ავტომობილეფშე დუდიშული რე, ოხანძარე დო რესურსეფიშ გინმაზინდალი მანქანეფიშ მოხ. კონტინენტურ გერმანიაწკჷმა მიორსხუანს ირდღალური ობონარე მეულა-მოულა.
ალბერ II (მონაკოშ მაფასქირი)
ალბერ II გრიმალდი (Albert II; დ. 14 მელახი, 1958, მონაკო) — მონაკოშ მაფასქირი დო აბსოლუტური მამართალი 2005 წანაშე, რენიე III-შ დო ამერიკალი არტისტი გრეის კელიშ ქომოლსქუა. 2011 წანას დეგურგინჷ შარლენ ვიტსტოკიშა.
ალბერ II მოსოფელიშ ართ-ართი არძაშე დინდარი მონარქი რე. მონაკოს დო საფრანგეთიშ ტერიტორიეფს აპალჷ ოღვენი, ნამუთ 1 მილიარდ $-შე უმოსი ღირჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მონაკოშ მაფასქირეფი კატეგორია:მილიარდერეფი კატეგორია:კათოლიკეფი
შპიკეროოგი
მახორობა
2010 წანაშ მუნაჩემეფთ, კოკიშ მახორობა 781 ადამიერს აკმადგინანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ კოკეფი
კანვონიშ პროვინცია (ობჟათე კორეა)
კანვონიშ პროვინცია (강원도) — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჩუნჩონი.
1945 წანაშ კორეაშ გორთუალაშახ, ობჟათე კორეაშ კანვონიშ დო ოორუე კორეაშ კანვონიშ პროვინციეფი ართი ადმინისტრაციული ართული რდჷ.
რუსეთიშ ფედერალური ოკრუგეფი
რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 8 ფედერალურ ოკრუგშე.
ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი
ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი - ნოღა მოსკოვი.
ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგი
ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი - ნოღა დონიშ როსტოვი.
რესპუბლიკეფი:
ოლქეფი:
აკანეფი:
ოორუე-ბჟადალი ფედერალური ოკრუგი
ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი - ნოღა სანქტ-პეტერბურგი.
რესპუბლიკეფი:
ოკრუგი:
ოლქეფი:
ფედერალური ნოღა:
შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალური ოკრუგი
რესპუბლიკა:
ავტონომიური ოლქი:
აკანეფი:
ოლქეფი:
ცჷნდჷრიშ ფედერალური ოკრუგი
ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი - ნოღა ნოვოსიბირსკი.
რესპუბლიკეფი:
ავტონომიური ოკრუგეფი:
ოლქეფი:
ურალიშ ფედერალური ოკრუგი
ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი - ნოღა ეკატერინბურგი.
ავტონომიური ოკრუგეფი:
ოლქეფი:
ვოლგაშპიჯეთიშ ფედერალური ოკრუგი
ფედერალური ოკრუგიშ ცენტრი - ნოღა ნიჟნი-ნოვგოროდი.
რესპუბლიკეფი:
ოლქეფი:
აკანი:
ოკრუგეფიშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლეფი
კატეგორია:რუსეთიშ ადმინისტრაციული ართაულეფი
ტოფიკ ბახრამოვი
220px|thumb|right|ტოფიკ ბახრამოვი ტოფიკ ბახრამოვი (აზერბაიჯანულო: Tofiq Bəhramov; რუსულო: Тофик Бахрамов; დ. 29 ღურთუთა, 1925 - ღ. 26 მელახი, 1993) — რდჷ კუჩხბურთიშ აზერბაიჯანალი არბიტრი. 1966 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩეპიონატი-შ ფინალურ მატჩის რდჷ ლაინსმენი დო ინგლისარი მოლაჸაფეშ ჯეფ ჰარსტიშ გოლი ინაკოროცხჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანალეფი კატეგორია:კუჩხბურთიშ აზერბაიჯანალი არბიტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1925 კატეგორია:ნაღურა 1993
ჰიპოსპადია
thumb|ჰიპოსპადია ჰიპოსპადია — დეფექტი, ნამუთ მუთმოხვადუ 350-შე ართ ბაღანას. ჰიპოსპადიაშ ბორჯის ურეტრა ვენწყუმუ პენისიშ დუდიწკუმა. სქილადაფა ოპერაციული რე.
რესურსეფი ინტერნეტის:
კატეგორია:ლახარეფი
ჯვ. წ. 950-იანეფი
— ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 959 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 950 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
ტეილორ კიტჩი
ტეილორ კიტჩი (Taylor Kitsch; დ. 8 პირელი, 1981, ბრიტანეთიშ კოლუმბია) — კანადარი არტისტი დო მოდელი. ჩინებული რე გამბიტიშ როლით ფილმიშე იქს-ადამიერეფიშ გორჩქინა: კვინორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:კანადარი მოდელეფი კატეგორია:დუნაბადი 1981
O
O, o — ლათინური ანბანიშ მავითოხუთა ასო. წჷმურს სემიტურშე 'აინ (თოლი), ნამუთ ორჩანიეთ წჷმარინუანდჷ ჯღერე ფარინგალურ ზიამ წოროხონარს (IPA /ʕ/), ანუ თი სიმსის, ნამუსჷთ წჷმარინაუნს არაბული ასო ع, ჯოხოთ 'აინ. სემიტური ასო დუდმაართაშე ეგვიპტური იეროგლიფშე ოკო ჸოფედუკო ნოსხებჷ, ნამუთ თაშნეშე თოლს შანენდჷ.
ხონარამეფი ბერძენეფიშ გჷმნაგონა ოკო რდას დო თინეფქ მიორხველეს სიმსის /o/ თე ასო, კინ სიმსიქ ასქილადირქ იჸუ ეტრუსკულს დო ლათინურსჷთ. ბერძენულს მოგვიანაფათ გორჩქინდჷ სახეგვარობაქ გჷნძე სიმსიშ ეიოშინალო (ომეგა, შანენს დიდი ო).
კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუანს გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლათინური ასოეფი
SARS-CoV-2
SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2), კინოხ 2019-nCoV (2019 novel coronavirus, თაშნეშე Wuhan coronavirus, Wuhan seafood market pneumonia virus ) — კორონავირუსეფიშ ახალი შტამი, ნამუქჷთ 2019 წანაშ დალიას გიშარჩქინდჷ 2019—2020 წანეფიშ უჰანიშ პნევმონიაშ ეპიდემიაშ ბორჯის, ნამუთ გჷმიჭანუანს ოშქურანჯი ინფექციურ ლახარას — COVID-19. მუშჸურე ვირუსი წჷმარინუანს ცალსპირალურ რნბ-მაკათური ვირუსის.
SARS-CoV-2-ს არხო გენეტიკური მოგვენობა უღუ სერიშ ჭუკიშ კორონავირუსეფწკჷმა დო ოდუდესჷთ ორჩანიეთ თე ჩხოლარეფშე ღებულენს. ადამიანეფშა გოფაჩუაშ შქამალი ჩხოლარო პანგოლინი რე მერჩქინელი. ტაქსონომიული გინაჯინუშე, SARS-CoV-2 კლასიფიცირაფილი რე კონწარი რესპირატორულ სინდრომწკჷმა მერსხილი კორონავირუსეფიშ (SARSr-CoV) გვარობათ. ლახარა SARS-წკჷმა ესვარუაშ დუდშე აღებელო, ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციას ჯალაუაწკჷმა ურთიართობაშ ბორჯის, კანკალეშა ვირუსშა „COVID-19-იშ გჷმმაჭანაფალი ვირუსი“ უჯოხო.
2020 წანაშ 30 ღურთუთას, ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაქ ეპიდემიაშ გოფაჩუაშ გეშა, ნამუთ მერსხილი რდჷ SARS-CoV-2-წკჷმა, ოერეფოშქაშე შანულობაშ ჭყანთხილუაშჸურე ოგანაგე სიტუაცია გაცხადჷ.
2020 წანაშ 11 მელახის, ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაქ კორონავირუსი SARS-CoV-2-შ პანდემია გჷმაცხადჷ.
ინფექცია
2019-2020 წანაშ კორონავირუსული ეპიდემიაშ ბორჯის დედასურჷ ვირუსიშ ადამიერშე ადამიერშა გინოდვალაქ. თარო გჷნმიდვალუაფჷ დოხვალაფაშ დო დოჩიონაფაშ ბორჯის წჷმოქიმინელი რესპირატორული ჭვათეფით, 1,8 მეტრით მოჩილათირ მეძენას. ინფექციაშ გინოდვალაშ ხოლო ართი ბაძაძი რე ვირუსით დანძვარებულ ჟინპიჯეფწკჷმა კონტაქტი. ვირუსული რნბ-ს თაშნეშე მიოგორეს დაინფიცირაფილ პაციენტეფიშ გუმნაულაშ მინუშეფს.
რეზერვუარი
მინი|270პქ|SARS-CoV-2 ვირუსი ელექტრონულ მიკროსკოპის SARS-CoV-2-აშ მოულირი მაართა ჩინებულ ინფექციას მიოგორეს ჩინეთიშ ნოღა უჰანს. ადამიერეფშა გინოდვალაშ მაართა წყუ უჩინებუ რე. მარა, 2003 წანაშ SARS-იშ ეპიდემიაშ რკუალაქ დადგინჷ, ნამჷ-და სერიშ ჭუკეფიშ SARS-იშ მოგვენ კორონავირუსეფიშ უმენტაშობა დუდს ეთმეჭოდფჷნს Rhinolophus-იშ გვარიშ ჩხვინდნალიშობური სერიშ ჭუკეფშე. ჩინური ღანჯიშფერი ჩხვინდნალიშობური სერიშ ჭუკშე (Rhinolophus sinicus) ენაჭოფა მინუშეფს მენაგორეფჷ ნუკლეინიშ ბჟეშ ჟირ ვირუსულ წოროგეჸვენჯობაქ 80%-იანი მოგვენობა ოძირჷ SARS-CoV-2-წკჷმა. იუნანიშ პროვინციას შქაში ჩხვინდნალიშობური სერიშ ჭუკიშ (Rhinolophus affinis) ნუკლეინიშ ბჟეშ მასუმა ვირუსულ წოროგეჸვენჯობაქ — SARS-CoV-2-წკჷმა 96%-იანი მოგვენობა ოძირჷ. ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაცია სერიშ ჭუკეფს SARS-CoV-2-იშ არძაშე ორჩანიე ორთაშობურ რეზერვუარო მირჩქინუანს.
2019 წანას გჷმობჟნაფილი მეტაგენომური რკუალაშ შედეგო დედგინჷ, ნამჷ-და SARS-CoV, შტამი, ნამუთ ლახარა SARS-ს იჭანუანსჷნ, არძაშე ფართოთ გოფაჩილი კორონავირუსი რდჷ იავური პანგოლინეფიშ მინუშეფს. 2020 წანაშ 7 ფურთუთას ჩინებულქ იჸუ, ნამჷ-და მენცარეფქ ნოღა გუანჯოუს პანგოლინიშე ენაჭოფა მინუშის მიოგორეს ნუკლეინიშ ბჟეშ ვირუსული წოროგეჸვენჯობას, ნამუთ 99%-ით SARS-CoV-2-იშ მოგვენი რე. შედეგეფს ჭარუდჷ, ნამჷ-და ახალას მეგორაფილ პანგოლინიშ კორონავირუსიშ S ცილაშ რეცეპტორეფი ქიმიური სტრუქტურათ SARS-CoV-2-იშ მოგვენი რე, გინორთი ხვალე ართი ამინობჟეთ“. პანგოლინეფს ჩინეთიშ კანონდვალა თხილანს, მარაიშენით რე თინეფიშ ბრაკონიერობაშ დო ვაჭარობაშ შვანეფი, თიშ გეშა, ნამჷ-და თე ჩხოლარს აქტიურო ხვარენა ტრადიციულ ჩინურ მედიცინას.
მიკრობიოლოგეფქ დო გენეტიკოსეფქ, ტეხასიშ შტატის ზოხორინელო მიოგორეს კორონავირუსეფს გენეტიკური გიშახსხუნუაშ (რეასორტიმენტი) ბეჭედუა, ნამუთ SARS-CoV-2-იშ გოჭყაფას ხოლო ართშა მიოწურუანს პანგოლინეფიშ კათაფაშ გეშა. კინ თე ბორჯის, მარკვიალეფს ესმებჷნა, ნამჷ-და სქიდუ უჩნებუ ფაქტორეფი დო აქტიურო აგჷნძორენა შხვა ჩხოლარეფიშ რკუალას.
ფილოგენეტიკა დო ტაქსონომია
SARS-CoV-2 ორხველჷ კორონავირუსეფიშ ჯოხოთ ჩინებულ ვირუსეფიშ ფართო ფანიას. წჷმარინუანს დადებითი შანულობაშ ცანდსპირალურ რნბ (+ssRNA) ვირუსის. შხვა კორონავირუსეფს შეულებუ გჷმიჭანუას შხვადოშხვა ლახარეფი, რჩქვანელობური გორგილაფათ დოჭყაფილი, არხო ბჟაეიოლიშ რესპირატორული სინდრომით (MERS) თებული. თინა ადამიერეფს გოფაჩლი ჩქინო ჩინებული მაშქვითა კორონავირუსი რე, შხვა ამშვიშ ერკებული თეჯგურა რე: 229E, NL63, OC43, HKU1, MERS-CoV და SARS-CoV.
2003 წანაშ SARS-იშ ეპიდემიაშ გჷმმაჭანაფალი SARS-წკჷმა მერსხილ კორონავირუსული შტამიშ მოგვენო, SARS-CoV-2 ორხველჷ კონწარი რესპირატორულ სინდრომწკჷმა მერსხილ კორონავირუსეფიშ გიმენგვარს (beta-CoV ღოზი B). თიშიი რნბ-შ წოროგეჸვენჯობა სიგჷრძას დოხოლაფირო 30 000 ნერჩი რე. მუში მიარენერჩამი დოწეწუაშ აბანით, SARS-CoV-2 აკა რე ჩქინო ჩინებულ ბეტაკორონავირუსეფს შქას; ჩინებული რე, ნამჷ-და თე მახასიათაფალი უძინანს ვირუსეფიშ პათოგენურობას დო გინოდვალას.
სეკვენსირებული გენომეფიშ ობაღერი მუდანობათ, შილებე ვირუსეფიშ ფანიაშ მუტაციაშ ისტორიაშ ფილოგენეტიკური ჯაშ ენწყუალა. 2020 წანაშ 12 ღურთთაშო, უჰანს მენცარეფს უკვე იზოლირაფილი აფჷდეს SARS-CoV-2-იშ ხუთი გენომი, ნამუთ ჩინეთიშ ლახარეფიშ კონტროლიშ დო პრევენციაშ ცენტრიქ შხვა ინსტიტუციეფსჷთ გინოჩჷ; 2020 წანაშ 11 ფურთუთაშო, გენომეფიშ მუდანობაქ 81-შახ მიძნჷ. მინუშეფიშ ფილოგენეტიკურ ანალიზეფქ ოძირჷ, ნამჷ-და თინეფი „ჭყანიერო მერხილი რდეს უმოსო შკვით მუტაციაწკჷმა, ვინდარო ოართე წიმოხონწკჷმა“, ნამუთ თის შანენს, ნამჷ-და ადამიერეფს ინფექცია უჰანს მაართაშე 2019 წანაშ გერგობათუთას ვარ-და ქირსეთუთას დაიქსირებედკოოკო.
სტრუქტურული ბიოლოგია
SARS-CoV-2-იშ ირი ვირიონი დიამეტრის 50–200 ნანომეტრი რე. შხვა კორონავირუსეფიშ მოგვენო, SARS-CoV-2-ს ოთხი სტრუქტურული ცილა უღუ, ნამუშათ S (წვანდი), E (დაცხი), M (მემბრანა) დო N (ნუკლეოკაპსიდი) ცილეფი უჯოხონა; N ცილას უღუ რნბ გენომი, s, E დო M ცილეფი — ართობურო აკმადგინანა ვირუსულ დაცხის. წვანდი ცილა ვირუსის მენძელი თოლიშ მემბრანაშა მერტყაპუაშ მეშქაშბას არზენს. The spike protein is responsible for allowing the virus to attach to the membrane of a host cell.
ვირუსიშ S-ცილაშა მანჯაფილჷ მოდელირაფაშ ექსპერიმენტიქ ოძირჷ, ნამჷ-და SARS-CoV-2 ადამიერიშ თოლშა მიშანჭაფაშო გჷმირინუანს ადამიერიშ კურთხუშ მემბრანას მიშახუნაფილი ანგიოტენზინიშ გჷნმაქიმინალი ფერმენტიშ (აგფ, ACE2 ) რეცეპტორს.
2020 წანაშ 22 ღურთუთაშო, ვირუსიშ რსულ გენომშა ჩინეთის დო ააშ-ს მოხანდე ბუნეფქ ართიანშე ზოხოთ გჷმირინეს რევერსული გენეტიკაშ მეთოდი დო ექსპერიმენტულო წჷმარინეს, ნამჷ-და ACE2 ACE2-იშ რეცეპტორიშ ფუნქციას არსულენს. თაშნეშე რკუალეფქ ოძირჷ, ნამჷ-და SARS-CoV-2-ს ადამიერიშ ACE2-წკჷმა თიშე უმოსი მოგვენობა უღუ, ვინდარო SARS ვირუსიშ შტამს. კრიოგენული ელექტრონული მიკროსკოპით გჷნიღეს S ცილაშ ატომური დონეშ ფოტო.
სიმპტომეფი
2019-nCoV კორონავირუსიშ სიმპტომეფი პნევმონიაშ ვარ-და მონკა კონწარი რესპირატორული ინფექციაშ მანგური რე:
ინკუბაციური პერიოდი მუსხირენი დღას იგჷნძარებჷ. ინფიცირაფაქ ადამიერშე ადამიერშა ქჷმოხვადჷ-და, ინკუბაციური პერიოდი ხუთ დღაშე უმოსი ვა რე. ოინკუბაციე პერიოდიშ ხანი უმოსი რე, მუჟამსჷთ ინფიცირაფა ჩხოლარშე ადამიერშა მუთმოხვადჷნ.
მუნაჩემეფიშ ოწმახუ ანალიზი თიში დოდასურაფაშ მეშქასალას ირძენს, ნამჷ-და მაღალი კონტაგიოზობა (გინმადვალობა) უღუ დალახებური ადამიერწკჷმა კონტაქტით.
ადამიერშე ადამიერშა ვირუსიშ გინოდვალა დოდასურაფილით დო დემონსტრირაფილით რე.
ადამიერეფს, ნამუეფსჷთ დალახებურეფწკჷმა კონტაქტი უღუდეს ჸუდეს ვარ-და ოსქილადეშ პიჯალეფსჷნ, მონკა მუნწე რესპირატორული ინფექციაშ გორჩქინაშ სტადიაშ უმოსი რისკიშ გიმე რენა, ნამუშ შვანს ღურაშ უშქაშე სამანჯელი რე პროგრესული მუნწე ვაკონტროლირებაფონი შურღალაშ უდუბაღუობა (რესპირატორული დისტრეს-სინდრომი).
პროფილაქტიკა
ჭყანთხილუაშ მოსოფელიშ ორგანიზაციაქ გჷშაშქჷ რეკომენდაციეფი კორონავირუსიშ 2019-nCoV დოინფიცირაფაშ რისკიშ ფაქტორიშ დაკინალო:
სქოლიო
კატეგორია:რნბ-მაკათური ვირუსეფი კატეგორია:ბეტაკორონავირუსეფი კატეგორია:Nidovirales
ჯვ. წ. 960-იანეფი
— ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 969 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 960 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
პოლონეთიშ ნოღეფიშ ერკებული
პოლონეთიშ ნოღეფი: 2019 წანაშ 1 ღურთუთაშო, პოლონეთის 940 ნოღა რდჷ.
thumb|[[ვარშავა|ალტ=|210x210პქ]] thumb|[[კრაკოვი|ალტ=|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ლოძი|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ვროცლავი|210x210პქ]] thumb|[[პოზნანი|ალტ=|210x210პქ]] thumb|[[გდანსკი|ალტ=|210x210პქ]] thumb|[[შჩეცინი|ალტ=|210x210პქ]] thumb|[[ბიდგოშჩი|ალტ=|210x210პქ]] thumb|[[ლუბლინი|ალტ=|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ბელოსტოკი|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[კატოვიცე|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[კელცე|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ტორუნი|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ჟეშუვი|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ოლშტინი|210x210პქ]] альт=|მინი|[[ზელიონა-გურა|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[ოპოლე|210x210პქ]] ალტ=|მინი|[[გოჟუვ-ველიკოპოლსკი|210x210პქ]]
პოლონეთიშ რუკა
ლეგენდა:
სქოლიო
პოლონეთი
26 ფურთუთა
26 ფურთუთა (ფრევალი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 57-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
ჯვ. წ. 356
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 356 წანა.
რუსეთიშ ფედერაციაშ ავტონომიური ოლქი
thumb|350px|ავტონომიურ ოლქიშ დვალუა რუსეთიშ რუკას რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 ფედერაციაშ სუბიექტიშე, ნამუშ რიცხუს რე აკა კაკალია ავტონომიური ოლქი — ურიეფიშ ავტონომიური ოლქი.
კატეგორია:ნაციონალური პოლიტიკა
ნოღელა
ნოღელა, წყარმალუ რიონიშ მარძგვანი ნადუ, ოდუდე უღუ ასხიშ მასივიშ ობჟათე-ბჟადალშე, ზუღაშ დონეშე 680 მ-ს. სიგინძა 51 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი 130 კვ.კმ. წყარმალუ იხვეიანებუ ჭვემაშ, დიხაშთუდონი დო თჷრიშ წყარეფით. უჩქჷ ჭვემეფით გჷმოჭანაფილი წყარიშ მოსოფუა. წყარალა უჩქჷ ზარხულს დო დამორჩილს, მინიმუმი მუდანობა - ბზოთონჯის. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი 4,86 მ3/წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
დრაა
დრაა (ბერბერ. Asif en Dra, ⴰⵙⵉⴼ ⴻⵏ ⴷⵔⴰ, არაბ. واد درعة‎, ფრანგ. fleuve du Draa, ესპ. Río Draa, ინგლ. Draa River) რე წყარმალუ ალჟირს დო მაროკოს, მაროკოშ უგინძაშ წყარმალუ. იჭყაფუ წყარმალუეფიშ დადესიშ დო იმინიშ აკოართაფაშ აბანს, ატლასიშ გვალეფს დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს. დრააშ სიგინძა რე 1100 კმ. ღანჩოშ ფართობი 15,100 კვ.კმ.
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუები კატეგორია:ალჟირიშ წყარმალუეფი კატეგორია:მაროკოშ წყარმალუეფი
ეკატერინე II დიდი
ეკატერინე II დიდი (რუს. Екатерина II Великая დ. 21 პირელი/2 მესი, 1729, შტეტინი — ღ. 6 გერგობათუთა/17 გერგობათუთა, 1796, ცარსკოე-სელო) — რუსეთიშ იმპერატორი 1762-1796 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:რუსეთიშ იმპერატორეფი კატეგორია:რუსეთიშ იმპერატორეფიშ ალმასქუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1729 კატეგორია:ნაღურა 1796
ჯვ. წ. 970-იანეფი
— ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 979 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 970 წანას.
ჩიტორგარჰიშ ოლქი
ჩიტორგარჰი (Chittorgarh) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. ოლქი შტატიშ იბჟათე-ბჟაეიოლშე იდვალუაფუ. დორთილი რე ბრუო გიმენოლქო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ჩიტორგარჰი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 1 802 656 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 54,31%-ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშ გიმე რე (59,5 %).
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ერიკ შტოლცი
ერიკ შტოლცი (Eric Stoltz; 30 ეკენია, 1961) — ამერიკალი არტისტი, რეჟისორი დო პროდიუსერი. მუჭოთ არტისტი მოღალენს მუჭოთ კინოს, ხოლო ტელევიზიას. რე ოტელევიზიე ფილმეფიშ დო ჟირი კუნტამეტრაჟიანი ფილმიშ რეჟისორი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1968
ჰამბურგიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი
ჰამბურგიშ ვატოვიშ ზუღაშ ერუანული პარკი (Hamburgisches Wattenmeer) — ერუანული პარკი გერმანიას, ნოღა კუკსხაფენშე 12,5 კმ-ს, წყარმალუ ელბაშ მიშაკათაფუწკჷმა. ფორჷნს კოკეფს — ნოივერკის, შარჰერნის დო ნიგეჰერნის. თე ტერიტორია უმოსო ქვიშამი დო წყარმარჩხი რე.
არეალი ერუანულ პარკო 1990 წანას ჰამბურგიშ პარლამენტიქ გჷმაცხადჷ. 2001 წანას, პარკიშ ტერიტორიაქ გეფართინჷ დო 13 750 ჰა აკადგინჷ.
გოფაჩილი რე 2000 გვარობაშ ჩხოლარი დო მაფურინჯე, ნამუეფშე ხვალე 250 წყჷთე ჭყენჭყეფს ინოხე. თეწკჷმა ართო, ერუანული პარკიშ ტერიტორია ზუღაშ მაფურინჯეეფიშ გიოსვანჯებელ აბანს წჷმარინუანს.
1992 წანას, ერუანული პარკი ბიოსფერულ ტყაჩირო გაგმაცხადეს, მუშ უკული მიშელჷ იუნესკოშ საირქიანო თხილუაშ პროგრამაშა „ადამიერი დო ბიოსფერო“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
არდონი (წყარმალუ)
არდონი (Æрыдон) — წყარმალუ ოორუე კავკაციას, ოორუე ოსეთიშ რესპუბლიკას, თერგიშ კვარჩხანი ნადუ. წყარმალუშ სიგჷრძა — 102 კმ, ღანჩოშ ფართობი — 2,7 ვთშ. კმ². წყარმალუ ოდუდეს ეთმეჭოფუნს კავკაციონიშ ჯიშთეფს. ნოღა ალაგირიშ გიმე მეურს ოორუე ოსეთიშ ვეს. წტარმლუას ოწყარალო გჷმირინუანა. არდონიშლეხერს გინმურს ოსეთიშ ოურდუმე რზა. წყარმალუშ ღანჩოს რე სადონიშ ტყვიათუთიაშ ობადეშეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ოორუე ოსეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:თერგიშ ნადუეფი კატეგორია:კავკაციაშ წყარმალუეფი
ღარჷბი მილიონერი
ღარჷბი მილიონერი (Slumdog Millionaire; ჰინდი: स्लमडॉग मिलियनेयर) — 2008 წანაშ ბრიტანული კინოფილმი, გჷნოღალირი დენი ბოილიშით, საიმონ ბოფოიშ სცენარით. სცენარი გერსხჷ ინდოარი ჭარუ დო დიპლომატი ვიკას სვარუპიშ რომანს „კითხირფი დო გამეფი“.
ფილმი დოდგჷმილი დო გჷნოღალირი რე ინდოეთის. თინა თხობელენს ისტორიას ახალნორდი ქომოლკოჩიშ გეშა მუმბაიშ გითორციებულჷ რაიონშე, ნამუთ სატელევიზიო ოლაჸაფე შოუშა გიშმურს დო არძაშ მოლებეფს გეგნანჭირინუანს, მუთ შოუშ მაჸვენჯიშ დო სამართალმათხილეეფიშ ეჭვის იჭანუანს. ტელურაიდიშ დო ტორონტოშ კინოფესტავალეფს ძირაფაშ უკული ფილმიქ გოხურგელ ტირაჟით გიშართჷ ოორუე ამერიკას 2008 წანაშ 12 გჷმათუთას დო ჯარალუაშ დო კრიტიკოსეფიშ ცქვაფა მიპალუ.
ჯილდოეფი
„ღარჷბი მილიონერი“ რდჷ არძაშე წჷმოძინელი ფილმი ოსკარიშ 81-ა დოჯილდაფას, სოდე ფილმიქ 8 ჯილდო მიპალუ. ორქოშ გლობუსიშ დოჯილდაფას ფილმიქ ოთხი ჯილდო მიპალუ, თინეფს შქას ორქოშ გლობუსი საუჯგუშო დრამაშო
ოსკარი
BAFTA
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:2008 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ბრიტანული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:რომანეფს გერსხილი ფილმეფი კატეგორია:დენი ბოილიშ ფილმეფი
როკი (წყარმალუ)
როკი (ინგლ. Rock River) რე წყარმალუ ააშს, მინესოტაშ დო აიოვაშ შტატეფს. წყარმალუ როკი იჭყაფჷ მინესოტაშ შტატიშ პაიპსტოუნიშ ოლქის, ნოღა პაიპსტოუნშე 21 კმ.-შ მაშორას დო გიშმურს როკიშ ოლქის (მინესოტა), ლიონიშ ოლქის (აიოვა) დო სუშ ოლქიშ (აიოვა) ტერიტორიას ინაკათუ წყარმალუ ბიგ-სუს. როკიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: ისტ-ბრენჩ-როკი დო ჭიჭე როკი. როკიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: ჰოლანდი, ედჯერტონი, ლუვერნი, (მინესოტა), როკ-რაპიდსი, დუნი, როკ-ველი (აიოვა). წყარმალუ როკიშ სიგჷნძა 232 კმ. რე.
პაატა გოგოხია
პაატა გოგოხია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი ასეშა 2019 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ოზურგეთი
ოზურგეთი — ნოღა საქორთუოს. გურიაშ რეგიონიშ დო ოზურგეთიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 14 785 მახორუ. ოზურგეთის რე შემოქმედიშ ეპარქიაშ რეზიდენცია.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:გურიაშ აკანიშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 357
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 357 წანა.
ჯვ. წ. 980-იანეფი
მოლინეფი
კატეგორია:
მულუია
მულუია (ბერბერ. iɣẓer en Melwect, არაბ. وادي ملوية‎, ინგლ. Moulouya River) რე წყარმალუ მაროკოს. იჭყაფუ შქა ატლასიშ გვალეფს, ინაკათუ სქირონაშქა ზუღას. მულუიაშ სიგინძა რე 520 კმ. ღანჩოშ ფართობი 50,000 კვ.კმ. ჯვეშ რომაელეფ მულუიას მალვას უძახუდეს.
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მაროკოშ წყარმალუეფი
ჩეხეთიშ შილა
ჩეხეთიშ სახენწჷფო შილა (státní vlajka České republiky) — კინ თიჯგურა, მუჭოთ ჸოფილი ჩეხოსლოვაკიაშ შილა რდჷნ. თე სახენწჷფოშ აკოცჷმაშ უკული, ჩეხეთიშ რესპუბლიკაქ თიში შილა ქისქილიდჷ, სლოვაკეთიქ — ახალი შილა მიღჷ. ჩეხოსლოვაკიაშ მაართა შილა ჩე დო ჭითა ფერეფშე აკმოდირთუდჷ, ნამუთ თის პოლონეთიშ შილას მეუგურუანდჷ, თეშენ, ქეგიაძინჷ ლენი სუმკუნთხურაქ. თე შილა 1939 წანას, ნაცისტეფქ გოხურგეს დო მიღეს ჰორიზონტალური, სუმფერამი შილა ჩე, ჭიტ დო ლენი ფერეფს. მოროა 1945 წანას, შილაქ კინ აკიდგინჷ.
ტეილორ სვიფტი
ტეილორ ელისონ სვიფტი (Taylor Alison Swift;დ. 13 ქირსეთუთა, 1989) — ამერიკალი ქანთრი პოპ მობირე, კომპოზიტორი დო არტისტი.
ჩეხეთიშ შილა
1993 წანას, ჩეხოსლოვაკიაშ აკოცჷმაშ უკული, ჩეხეთიშ რესპუბლიკაქ ჸოფილი ფედერალური სახენწჷფოშ იდენტური შილა მიღჷ, ნამუშით ბონო დარცუეს კონსტიტუციური აქტი, დო ნამუთ ჟირი მონძე სახენწჷფოს ჸოფილი ფედერალური სიმბოლოეფიშ გჷმორინაფას უხურგანდჷ.
ტეილორ სვიფტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი ქანთრიშ მობირეეფი კატეგორია:ქანთრიშ მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1989
ჩეხეთიშ შილა
სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთიშ ერუანული სიმბოლოეფი კატეგორია:მოსოფელიშ ქიანეფიშ შილეფი
27 ფურთუთა
27 ფურთუთა (ფრევალი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 58-ო დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
ჭვემა
miniatur|მინი|მარცხნივ|250პქ|ჭვემა [[დანიას]] მინი|250პქ|ჭვემა მინი|250პქ|ჭვემა ჭვემა — თხიერი ატმოსფერული ნოლექი, ნამუთ მუნაფეფშე მოურს 0.5 მმ დო უმოსი დიამეტრიშ მაღვენჯი ჭვათეფიშ სახეთ. წჷმარინუანს წყარიშ წირერთაფაშ ართ-ართ უშანულამაშ კომპონენტის. თეშ მოხ, ეკოსოსტემაშ გვარობეფშო აკმოქიმინუნს ხეონწყუე პიჯალეფს. თაშნეშე ჭვემაშ წყარი შანულამი რე ჰიდროელექტოდგმილეფიშო დო ირიგაციაშო. ჭვემა, მუჭოთ წესი, ესვარილი ტიპიშ, უმენტაშო ფა-ჭვემაშ დო მაღალი ფა მუნაფეფშე მოურს. ჭვემაშ წჷმოქიმინუაშ თარი ბაძაძი სილამიე, ნამუთ მუკმურს ტემპერატურაშა დო სილამეშ კონტრასტეფიშ სუმგოზჷმილაფიან ზონას, ნამუსჷთ ატმოსფეროშ ფრონტის უძახჷნა. თე ეკონია წჷმარინუანს თაშ გედვალირ გჷმართუ ჟინპიჯიშ შხვადოშხვა ფიზიკური მუშობურობეფიშ მაღვენჯი ჰავაშ ჟირ მასაშ შქას.
ვაიალეალე (1544 მ, ჰავაიშ კოკეფიი) ჭვემაშ სახეთ ოშქაშეთ ღებულენს 11.700 მმ ნოლექის; თენა რე დიხაუჩას არსებული არძაშე ლექინი აკანი. მაჟირა შანულამი ნოლექიანი პუნქტი რე ინდოეთის მადვალუ ჩერაპუნჯი, ნამუთ ღებულენს 11.430 მმ ნოლექის. ევროპაშ დიდ ნორთის, ობჟათე დო ოორუე ამერიკას დო ცენტრალურ აფრიკას ირწანურო გემანტირე ჭვემა 500 მმ-ს ოჭირინუანს, თიმ ბორჯის, მუჟამსჷთ აზიაშ დიდ ნორთის (ინდოეთიშ დო ტიბეტ-ჩინეთიშ უმუშო) ირწანურო ჭვემაშ სახეთ მოურს 500 მმ-შე მერკე ნოლექი, უმოს მერკე რე — 250 მმ — არაბეთიშ ჩქონს დო მონღოლეთიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის. ავსტრალიაშ ცენტრალურ დო აფრიკაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფიშ გვალონაოშქაშე დო ობჟათე ამერიკაშ ბჟადალ ცენტრალური წყარპიჯეფიშ ტერიტორიეფს წანმოწანას ჭვემაშ სახეთ მოურს 250 მმ მერკე ნოლექი.
აფრიკაშ, ინდოეთიშ დომიანმარიშ წყარპიჯეფს დო ოორუე დო ობჟათე ამერიკაშ ზჷმიერ განედეფს წანმოწანას ჭვემაშ სახეთ მოურს 2.500 მმ ნოლექი.
კონვექციური მუნაფეფიშ შედეგო წჷმიქიმინუაფუ კონვექციური ჭვემა, ნამუსჷთ ფა-ჭვემაშობური ვარდა მაღალ-ბოქვამი მუნაფეფი ჯოხო. ზჷმიერ ორტყაფუეფს კონვექციური ნოლექუანობა გოსიფილი რე დო მერსხილი რე ბაროკლინურ თანჯეფწკჷმა, მუნერით რე: რგილი ფრონტეფი, გირგალიშ ღოზი დო ტიბუ ფრონტეფი.
pH გოლინათ ითირუ ჭვემაშ ფაქტორი, ნამუსჷთ მჟავა ჭვემეფი ჯოხო, ნამუთ მიარე რეგიონშო რე ელმოლიშ დოძაკუაშ თოლწონუათ ართ-ართი შანულამი პრობლემა. ააშ-იშ ბჟაეიოლ წყარპიჯეფს, ჭვემა, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეშე მოურსჷნ pH-შ ფაქტორი 5.0-5.6 რე; ჭვემა, ნამუთ ახოლუ კონტინენტურ კლიმატის pH-შ ფაქტორი 3.8-4.8 რე; pH-შ ფაქტორი აკანურ შტორმეფშო ხვალე 2.0 რე.
0.5-შე 6-7 მმ მერკე დიამეტრიშ მაღვენჯი თხიერი ნოლექი რე ცჷნაფი. ნძლიერ ჭვემას ჯოხო გემანტირე ჭვემა ვარდა თქვარშალი. უმოს ჭიფე ჭვემა რჩქინელი რე სიმორიშ ჯოხოდვალათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ატმოსფერული ნოლექეფი
წყალტუბო
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:წყალტუბოშ მუნიციპალიტეტიშ კურორტეფი კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ ნოღეფი
სკოტ ედკინსი
სკოტ ედვარდ ედკინსი (Scott Edward Adkins; დ. 17 მანგი, 1976, სატონ კოლდფილდი) — ინგლისარი არტისტი დო ოლჷმერი ხელუანობაშ ორსანტი. გინოღალირი რე შხვადოშხვა ფილმის, ართ-ართი რე იქს-ადამიერეფიშ გორჩქინა: კვინორი. 2016 წანას ილაჸაფჷ ფილმის დოქტორი სტრეინჯი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1976
ალმათი
thumb|ალმათიშ პანორამა
ალმათი, ალმა-ათა (ყაზ. Алма-Аты́) — ნოღა ყაზახეთის, ყაზახეთიშ არძოშე უდიდაში ნოღა მახორობათ. ალმათის ოხორანს 1,348,500 კოჩი (2008).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ყაზახეთი კატეგორია:ყაზახეთიშ ნოღეფი
ჯვ. წ. 990-იანეფი
— ჯვ. წ. X ოშწანურაშ ვითწანურა, ნამუქჷთ დიჭყჷ ჯვ. წ. 999 წანას დო გეთჷ ჯვ. წ. 990 წანას.
მოლინეფი
კატეგორია:
ნილ პატრიკ ჰარისი
ნილ პატრიკ ჰარისი (Neil Patrick Harris; დ. 15 მანგი, 1973) — ამერიკალი არტისტი, მობირე დო რეჟისორი. ჩინებული რე ბარნი სტინსენიშ როლით ოტელევიზიე კომედიურ სერიალს „მუჭო შებხვადი დიათქვანს“ (2005-2014), ნამუშოთ თინა ემიშ ოთხ ჯილდოს რდჷ წჷმორინაფილი. დებადჷ ნიუ-მექსიკოშ შტატის, ნოღა ალბუკერკეს, ააშ.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1973
აკამარაჩი
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკანი აკამარაჩი აკამარაჩი (Acamarachi) — ვულკანი ანდეფიშ გვალეფს, ჩილეშ ოორუე ნორთის. სიმაღალა ზუღაშ დონეშე რე 6046 მ. იდვალუაფუ ანტოფაგასტაშ რეგიონს, ვულკან აგუას-კალიენტესშე ოორუე-ბჟაეიოლჸურე. მუშ კრატერს გერე 10-15 მეტრაშ დიამეტრიშ ჭიჭე ტობა. თინა მოსოფელს სიდიდათ მაჟირა ტობა რე თინეფს შქას, ნამუეფით კრატერს იდვალუაფუნან.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
ოორუე ჩოლაშ პროვინცია
ოორუე ჩოლაშ პროვინცია (전라북도 ), კუნტას ჩონბუკი (전북 — ჩონრაბუკტო) — პროვინცია ობჟათე კორეაშ ობჟათე-ბჟადალშე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ჩონჯუ.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:ობჟათე კორეაშ პროვინციეფი
ლოთარ მაიერი
იულიუს ლოთარ მაიერი (გერმ. Julius Lothar Meyer; დ. 19 მარაშინათუთა, 1830, ფარელი, ოლდენბურგიშ ოჰერცოგე — ღ. 11 პირელი, 1895, ტიუბინგენი, ვიურტემბერგიშ ომაფე) — გერმანალი ქიმიკოსი, ნამუქჷთ მიშეღჷ დიდი თია ქიმიური ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემაშ ადრეიან ვერსიაშ გოვითარაფაშა.
ბიოგრაფია დო მენცარული რკვიებეფი
ლოთარ მაიერი გურაფულენდჷ მედიცინას ციურიხიშ უნივერსიტეტის 1851 წანას. ჟირ წანაშ უკულ გურაფა გაგინძორჷ ვიურცბურგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ პათოლოგიას გურაფულენდჷ. ვიურცბურგიშ უნივერსიტეტის მაიერი გურაფულენდჷ შინელი გერმანალი მენცარიშ დო ექიმიშ რუდოლფ ვირხოვიშ ხემანჯღვერობათ. 1854 წანას მაიერიქ მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. 1854 წანაშე მაიერიქ გურაფა გაგინძორჷ ჰაიდელბერგიშ უნივერსიტეტის რობერტ ბუნზენიშ ხემანჯღვერობათ. 1858 წანას მაიერიქ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი ბრესლაუშ უნივერსიტეტიშე. ოდოქტორე დისერტაციაშ თემა რდჷ ნოშქერბადიშ მონოოქსიდიშ ეფექტეფი ზისხირს. 1859 წანას მაიერი გურაფულენდჷ მათემატიკურ ფიზიკას კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თიში ომენცარე ხემანჯღვერი რდჷ ფრანც ერნსტ ნეიმანი. გურაფაშ თებაშ უკულ მაიერი მუშენდჷ კარლსრუეშ ტექნოლოგიურ ინსტიტუტის. საფრანგეთ-პრუსიაშ ლჷმაშ ბორჯის მაიერი მუშენდჷ კარლსრუეშ ჰოსპიტალიშ ექიმო. 1876 წანაშე ღურაშახ, რდჷ ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტიშ ქიმიაშ პროფესორი. ლოთარ მაიერიქ 1864 წანას გჷმაბჟინუ მენცარული ნახანდი Die modernen Theorien der Chemie, სოდეთ მიშულირი რე ქიმიური ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემაშ მაიერიშ ვერსია. ჸათე ვერსიას ოკათუდჷ 28 ელემენტი დო ელემენტეფი გორთილი რდჷ 6 ფანიათ. 1864 დო 1870 წანეფს მაიერიქ გჷმაბჟინუ ელემენტეფიშ კლასიფიკაციაშ სისტემა, სოდეთ ელემენტეფი გორთილი რდჷ ჰორიზონტალური დო ვერტიკალური ფორმეფით. 1869 წანას რუსი მენცარქ დიმიტრი მენდელეევქ გჷმაბჟინუ ჸათე პერიოდიშო ჩინებული არძო ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემა. მალას მაიერიქ გჷმაბჟინუ მუში სისტემა, სოდეთ მიშაღალირი რდჷ არძო ელემენტი. 1882 წანას ჟირხოლო მენცარს მაიერის დო მენდელეევს ლონდონიშ ომაფე ჯარალუაქ გეგნოჩჷ დეივიშ მენდალი ქიმიური ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემაშ გოვითარაფაშ გეშა.
ბორია
thumb|280px|right|ცირკულაციური პროცესეფი, ნამუეფსჷთ მოჸუნს ბორიეფიშ წჷმოქიმინუა ბორია — ჰავაშ ყარაფი ატმოსფეროს დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ დახე პარარელურო. ძაკო, ბორიას გურიშხონარენა ათე ყარაფიშ ჰორიზონტალურ დჷმადგინალს, მინშა - ვერტიკალურსჷთ. უმოსო ვერტიკალური მალობაშ ჰავაშ მასეფიშ ყარაფიშ სიჩქარეშა ჰორიზონტალურშე მერკე რე დო ხვალე გჷშაკერძაფილ შვანს ოჭირინუანს შანულამ სიდიდას: მუნაფეფს ძალამო გოვითარაფილ კონვექციაშ ბორჯის ვარდა გვალაშ კართეფს ჰავაშ დოშქუმალას.
ხორხაფიშ ჭყანაშ გოლინა შანულამი რე ხვალე ატმოსფეროშ გიმენ ფას, თ.გ. ხორხაფიშ ფას (1000-1500 მ სიმაღალაშახ). ხორხაფიშ ფაშ ჟილე, დუდიშულ ატმოსფეროს, ბორია დახე გეოსტროფულ ბორიას წჷმარინუანს.
ბორიას ახასიათენს მალობა დო სიჩქარე. მალობათ იკოროცხუ ჰორიზონტიშ კუნთხუ, სოჸურეშეთ თინა უმბარს (გჷმოსახჷნა აზიმუტით ვარდა რუმბეფით); სიჩქარე გჷმისახუ მ/წმ, კმ/სთ, ნასქუეფით დო ბალეფით, ბოფორტიშ სკალაშ მეჯინათ. დიხაუჩაშ ჟინპიჯწკჷმა ბორიას ოკვირჷნა ანემომეტრათ, ანემოგრაფათ, ფლუგერით დო შხვა; დუდიშულ ატმოსფეროს — ბურთ-პილოტით.
ბორიაშ სიჩქარეს დო მალობას სქირონაშ ჟინპიჯის უღჷ თახმო გიმოხანტილი დღასერული ულა; სერით ბორიაშ სიჩქარე მინიმუმშა ირკენს, ონდღეს - მაქსიმუმს.
ზუღას დღასერული ულა ვემკიხვილუაფჷ. ბორიშ სიჩქარეშ წანმოწანური ულა არსებულო მერსხილი რე ატმოსფეროშ ზოგადი ცირკულაციაშ მუშობურობეფწკჷმა. დიხაუჩაშ კანკალე აკანს უჩქჷ აკანური ბორიეფი (ბორა, ბრიზი, სიროკო, ფიონი, ხორშაკი დო შხვა.), ნამუთ მერსხილი რე ატმოსფერულ აკანიშ ცირკულაციაწკჷმა, აკანიშ რელიეფწკჷმა დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:ატმოსფერო კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია კატეგორია:კლიმატოლოგია
28 ფურთუთა
28 ფურთუთა (ფრევალი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 59-ა დღა. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე (ნარკი წანეფს — ).
ჯვ. წ. 358
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 358 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
დევ პატელი
დევ პატელი (Dev Patel; დ. 23 პირელი, 1990, ლონდონი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ინდური წჷმოულობაშ ბრიტანალი არტისტი, ნამუთ ჩინებული რე ჯამალიშ როლით ფილმის „ღარჷბი მილიონერი“ დო ანვარიშ როლით სერიალს „Skins“. 2008 წანას ნომინირაფილი რდჷ ბაფტაშ საუჯგუშო ქომოლკოჩიშ როლიშ გეშა ფილმის „ღარჷბი მილიონერი“.
სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანალი არტისტეფი კატეგორია:ააშ-შ კინოარტისტეფიშ გილდიაშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი
უეფა-შ ევროპაშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი — უეფაშ მაკათური ქიანეფიშ კოჩეფიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატი, ნამუთ იტარებაფუაფუ ოთხ წანაშე ართშა. მაართა ტურნირქ იტარინჷ 1960 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უეფა-შ ტურნირეფი
P
P, p — ლათინური ანბანიშ მავითაამშვა ასო. სემიტური Pê (პიჯი), თეშ მუჭოთ ბერძენული Π ვარდა π (პი), დო ეტრუსკული დო ლათინური ასოეფი წარმებული ჸოფილი ანბანშე არძა გჷმოხანტჷნდჷ /p/ სიმსის.
კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუანს გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლათინური ასოეფი
იემენი
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:არაბულნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
მაჯურო
მაჯურო (Majuro ) — მარშალიშ კოკეფიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა. მახორობა — 27 797 ადამიერი (2011 წანაშ ეჭარუათ). ნოღა აკოგაფილი რე კინ თე ჯოხოდვალაშ ატოლს, ნამუთ აკმოდირთჷ 64 მორჩილი კოკიშე. მაჯუროს უღუ ონიშოლი, ოვაჭარე განობეფი დო ოერეფოშქაშე აეროპორტი. მახორობა თარო ოხორანს დ-უ-დ-იშ რაიონს (ეკოროცხილი რაიონეფი ოორუეშე ობჟათეჸურე იდვალუაფჷნა): ულიგას რე თარი ბიზნეს ცენტრი. თაშნეშე თაქ ივითარებუ ტურიზმი, ქიანას კინ თე ჯოხოდვალა უნივერსიტეტი, სკოლა დო დაჭყაფური ოგურაფე რე. სახენწჷფო დჷნაწესებუეფი დო ოთარობე დგჷმილეფი იდვალუაფჷ დალაპიშ რაიონს, თაქ რე მუსხირენი დიდი მაღაზია. ნოღაშ მახორობაშ თარი ნორთი დარიტიშ რაიონს ოხორანს, თაქ იდვალუაფუ მაჯუროშ ოშქაშე სკოლეფიშ უმენტაშობა. ბჟადალშე ატოლს იდვალუაფუ ლაურაშ დოხორინელი განობა, სოდე გინმურს დ-უ-დ-იშ თარი მაგისტრალი. ლაურაშ ატოლს იდვალუაფუ მაჯუროშ უმაღალაში ჭურჭული.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მარშალიშ კოკეფიშ ნოღეფი კატეგორია:ოკიანეთიშ ნანანოღეფი
ზაზა ფაჩულია
ზაზა ფაჩულია — (დ. 10 ფურთუთა, 1984, ქართი, ). ქორთუ პროფესიონალი კარაჩხამობურთე, ნამუთ თეჟამო სქიდუ NBA-იშ ატლანტა ჰოუქსის.
ორდოშიანი კარიერა
ფაჩულია რდჷ ძალამ წჷმოძინელი კარაჩხამობურთე ჭიჭენობას. 13 წანერი რდჷნ, თინა უკვე 2.04 მეტრაშ სიმაღალაშ რდჷ. ორდოშიანი წანეფს გჷნირთჷ საქორთუოშ ნაციონალური ოკარაჩხაბურთე ნაკორობაშ მოლაჸაფეთ დო მეხვარჷ თის ბჟაეიოლი ევროპაშ მონირზეეფიშ გერჯგინას, მუნერეფით რენა ბელორუსია დო ბულგარეთი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ კარაჩხამობურთეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1984 კატეგორია:ქართალეფი კატეგორია:NBA მოლაჸაფეეფი
ოლორი
ოლორი — წყარმალუ ბჟადალუ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს, ინგირწყარიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღუ ოხაჩქუეშ კარსტული მასივიშ ობჟათე კართეს, ზუღაშ დონეშე 945 მ-ს, სიგინძა 14,8 კმ, ღანჩოშ ფართობი 72,7 კვ.კმ. წყარმალუ იხვეიანებუ ჭვემაშ, თჷრიშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წანაშ შხვა ბორჯეფს - წყარიშ მოსოფუა. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი 3,71 მ³/წმ.
ლიტერატურა
ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხას. 522, ქართი., 1984 წანა.
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ჯეიმზ ჩედვიკი
სერ ჯეიმზ ჩედვიკი (ინგლ. Sir James Chadwick; დ. 20 გჷმათუთა, 1891, ბოლინგტონი, ჩეშირი, ინგლისი — ღ. 24 კვირკვე, 1974, კემბრიჯი, ინგლისი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, ნეიტრონიშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა, გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიკაშ დარგის 1935 წანას. ჩედვიკი რდჷ მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათური დო MAUD Committee-იშ ფინალური დრაფტიშ ავტორი. ჯეიმზ ჩედვიკი გურაფულენდჷ მანჩესტერიშ უნივერსიტეტის დო კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის. კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ერნესტ რეზერფორდიშ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკული ჩედვიკი მუშენდჷ შხვადოშხვა ინსტიტუტეფს. 1935 წანაშე რდჷ ლივერპულიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიკაშ პროფესორი. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის მუშენდჷ ლოს-ალამოსიშ ლაბორატორიას, მანჰეტენიშ პროექტის რდჷ ბრიტანალი მენცარეფიშ ჯგუფიშ ლიდერი. ჯეიმზ ჩედვიკი 1927 წანაშე რდჷ ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. 1948-1959 წანეფს ჩედვიკის უკებუდჷ გონვილ-ენდ-კიზიშ კოლეჯიშ მასტერიშ პოზიცია. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ჯეიმზ ჩედვიკიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:მანჰეტენიშ პროექტიშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 1891 კატეგორია:ნაღურა 1974
რუსეთიშ ფედერაციაშ ავტონომიური ოკრუგეფი
რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 წორნებეფიშ მაღვენი სუბიექტიშე, ნამუშეთ 4-ის უღჷ ავტონომიური ოკრუგიშ სტატუსი:
29 ფურთუთა
29 ფურთუთა (ფრევალი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-60-ა დღა ნარკი წანეფს. წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 359
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 359 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ჩურუშ ოლქი
ჩურუу (Churu) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს.
უმ-ერ-რბია
უმ-ერ-რბია (არაბ. أم الربيع‎, ბერბერ. وانسيفن,   პორტუგ. rio Morbeia) რე წყარმალუ ცენტრალურ მაროკოს. წყარმალუ იჭყაფუ შქა ატლასიშ გვალეფს, გიშმურს ნოღა ხენიფრას დო ინაკათუ ატლანტიშ ოკიანეს, ნოღა აზემურს. უდიდაშ ნადუეფ რე: ელ-აბიდი, ტესაოუტი დო ლახდარი. უმ-ერ-რბიაშ სიგინძა რე 555 კმ.
ჩურუშ ოლქი
გეოგრაფიული ორენი
ოლქი იდვალუაფუ შტატიშ ოორუეშე ჯანგლადეშიშ რეგიონს. დორთილი რე ამშვი გიმენოლქო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ჩურუ.
უმ-ერ-რბია
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:მაროკოშ წყარმალუეფი
ჩურუშ ოლქი
ისტორია
ოლქიქ 1948 წანას დირსხუ.
ვილემ-ალექსანდერი
ვილემ-ალექსანდერ კლაუს გეორგ ფერდინანდი (Willem-Alexander Claus George Ferdinand; დ. 27 პირელი, 1967) — ნიდერლანდეფიშ მაფა 2013 წანაშე. 2002 წანაშ ფურთუთას იგურგინჷ მაქსიმა სორეგიეტაშა.
ვილემ-ალექსანდერს ნათებუ აფჷ ლეიდენიშ უნივერსიტეტი. მაფა გონათუათ ისტორიკოსი რე. მაფა ოდაბადური ნინაშ მოხ ინგლისურო, ესპანურო დო გერმანულო რაგადანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდეფიშ მონარქეფი
რარიტანი
რარიტანი (ინგლ. Raritan River) რე წყარმალუ ააშს, ცენტრალურ ნიუ-ჯერსის. წყარმალუ რარიტანი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ობჟათე რარიტანიშ დო ოორუე რარიტანიშ აკოართაფაშ აბანს, სომერვილიშ გოხოლუას დო ინაკათუ რარიტანიშ ჸუჯის (ატლანტიშ ოკიანე), ნოღა საუტ-ემბოიშ ტერიტორიას. რარიტანიშ უდიდაშ ნადუეფ რე: გრინ-ბრუკი, ლორენს-ბრუკი, მილსტოუნი, საუტ-რივერი, არარატ-კრიკი, ქრაუს-მილ-კრიკი, მანალაპანი, მიდლ-ბრუკი, მაილ-რანი, პიტერს-ბრუკი, რანდოლფ-ბრუკი დო შხვეფი. წყარმალუ რარიტანი გიშმურს სომერსეტიშ, მორისიშ, მონმაუტიშ, მიდლსექსიშ, მერსერიშ დო ჰანტერდონიშ ოლქეფს. წყარმალუშ სიგჷნძა 112 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 2,800 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ნიუ-ჯერსიშ წყარმალუეფი
ჯვ. წ. 360
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 360 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ახალციხე
ახალციხე — ნოღა საქორთუოს. სამცხე-ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო ახალციხეშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთიშ აკანიშ ნოღეფი
1 მელახი
1 მელახი (მარტი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ მა-60-ა დღა (ნარკი წანეფს — 61-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
რუსეთიშ ფედერაციაშ აკანეფი
რუსეთიშ ფედერაცია აკმოდირთუ 83 სუბიექტიშე, ნამუშეთ 9-ს ჯოხო აკანი.
რუსეთიშ აკანეფიშ ერკებული
ფაილი:Krais of Russia.png
ბაღდათი
ბაღდათი — ნოღა საქორთუოს, იმერეთიშ აკანს, ბაღდათიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი, 1940-1990 წანეფს მაიაკოვსკი ჯოხოდჷ. ნოღათ გჷმიცხადჷ 1981 წანას. მახორობა 3707 (2014 წ.).
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:იმერეთიშ აკანიშ ნოღეფი
დავიდ გეტა
დავიდ გეტა (ფრანგ. David Guetta დ. 7 გერგობათუთა, 1967 პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი დიჯეი, პროდუსერი დო მუსიკოსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი დიჯეეფი კატეგორია:ფრანგი მუსიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1967
აკოტანგო
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკანი აკოტანგო, წოხოლე ტობა [[ჩუნგარა]] აკოტანგო (Acotango) – ვულკანი ანდეფიშ გვალეფს, ჩილეშ ოორუე ნორთის, ბოლივიაშ დო ჩილეშ თანჯას. იდვალუაფუ არიკა დო პარინაკოტაშ რეგიონს. სიმაღალა ზუღაშ დონეშე – 6052 მ. თაქ იდვალუაფუ კონკეფიშ ბუნა, ჩინებული ნევადოს-დე-კიმსაჩატაშ ჯოხოთ, ნამუთ თაშნეშე იკათუანს უმარატაშ დო სერო-კაპურატაშ პიკეფს. ვულკანი აქტიური რდჷ ჰოლოცენს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
შარლ ოგიუსტენ დე კულონი
შარლ ოგიუსტენ დე კულონი (ფრანგ. Charles-Augustin de Coulomb; დ. 14 მანგი, 1736, ანგულემი, ანგუმუა, საფრანგეთიშ ომაფე — ღ. 23 მარაშინათუთა, 1806, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფიზიკოსი, ინჟინერი დო ოფიცერი, შინელი რე ელექტროსტატიკაშ კულონიშ კანონით. კულონიშ ჯოხონობაშ რე ელექტრული მუხტიშ ოზიმალი ართული კულონი. შარლ ოგიუსტენ დე კულონი რე ართ-ართი მენცარი 72 მენცარიშე, ნამუშ ჯოხო მიკოჭარილი რე ეიფელიშ ჸორშიშ ფასადის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ინჟინერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1736 კატეგორია:ნაღურა 1806
შელიფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ალჟირიშ წყარმალუეფი
აგუას-კალიენტესი (ვულკანი)
მინი|300პქ აგუას-კალიენტესი (Aguas Calientes) — ვულკანი ჩილეს, ანტოფაგასტაშ რეგიონს. იდვალუაფუ ლასკარიშ ვულკანშე 5 კმ-ით ბჟაეიოლჸურე. ვულკანიშ კრატერს, იდვალუაფუ ჭიჭე კრატერიშ ტობა, ნამუთ მოსოფელს ართ-ართი არძაშე უმოს მაღალ აბანს დვალირი ტობა რე. თიშ გეშა, ნამდა თე ტობას ბრელი მიკროორგანიზმი ინოხე, თინა ჭითათ რე მოღაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
ოჩხომური (წყარმალუ)
ოჩხომური — წყარმალუ ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ხობწყარიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღუ ზუღაშ დონეშე 1400 მ-ს. სიგინძა 47 კილომეტრი რე, ღანჩოშ ფართობი 159 კვ.კმ. იხვეიანებუ ჭვემაშ, თჷრიშ დო დიხაშთუდონი წყარეფით. წყარი ჭიჭე რე ბზარხულს. უჩქჷ წყარიშმოლაფა. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 5,53 მ.კუბ./წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ბჟადალ პომერანიაშ ლაგუნეფიშ ერუანული პარკი
ბჟადალ პომერანიაშ ლაგუნეფიშ ერუანული პარკი (Nationalpark Vorpommersche Boddenlandschaft) — გერმანიაშ მეკლენბურგ-წჷმი პომერანიაშ აკანიშ უდიდაში ერუანული პარკი, იდვალუაფუ ბალტიაშ ზუღაშ წყარპიჯის. ფორჷნს ბალტიაშ ზუღაშ მუდგაზმარენ კოკის დო ჩქონს დო ორხველ წჷმი პომერანია-რიუგენიშ რაიონს.
ერუანული პარკი ფორჷნს:
ერუანული პარკი იხასიათებუ დუდთხჷთხჷ წყარეფით, სოდეთ წყარპიჯიშ ღოზიშ ფაუნაშ უნიკალური წჷმმარინაფალეფი ხე. პარკიშ არძა ნორთი წჷმარინუანს ვითალათ ვითოში წეროშ დო ღორღონჯიშ გიოსვანჯებელ აბანს.
ერუანული პარკიშ ედომუშამი ფართობი 805 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ერუანული პარკეფი
როზანა არკეტი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1959 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი