cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
სალვადორ დალი
ბიოგრაფია
thumb|left|დალიშ მუზეუმი ფიგერასის. მადრიდის სალვადორი მუშ ნახანტეფს კუბიზმიშ დო დადაიზმიშ აკოწყორუას ოცადჷდ. 1926 წანას სალვადორი აკადემიაშე გარიცხეს დუდძიკალობაშ გეშა. თიმ წანას სალვადორქ მაართათ იშარჷ პარიზშა, სოდეთ პაბლო პიკასო გეჩინებაფუ. მუშ დორხველი სტილიშ გორუას დალი 1920-იანი წანეფიშ ბოლოს პიკასოშ დო ხუან მიროშ აკოქიმინჯალაშ გოლინათ ქიმინჷნს მუშ ნახანდეფს. 1929 წანას ლუის ბუნიუელწკჷმა ართო მუშენს ფილმშე ― ანდალუსიური ჯოღორი. თაქ ქეშეხვადჷ მუშ მუმაულარ ჩილს ― გალას (ელენე დიაკონოვა), ნამუთ თი ბორჯიშო ფრანგი პოეტიშ, პოლ ელუარიშ ჩილი რდჷ.
დალიშ ნახანტეფი შხვადოშხვა გჷმოფინუეფს მონაწილენდეს, მუქჷთ დიდ პოპულარობა მოუღჷ დალის. 1929 წანას დალი ანდრე ბენეტონიშ დორსხუაფილ სიურეალისტეფიშ ბუნაშა მიშელჷ.
1934 წანას დალიქ ოფიციალურო დექორწინჷ გალაწკჷმა.
ესპანეთიშ ლჷმაშ დო ფრანკოშე ნძალაალობაშ ხეშა ეჭოფუაშ უკული დალის უალებუობაქ მოურთჷ სიურეალისტეფიშ ბუნაწკჷმა, ნამუეფით მეკვარჩხანე არზეფს იზიარენდეს. დალი გოუტეს ბუნაშე. თე ბორჯის თქუ დალიქ: „სიურეალიზმი - თენა მა ვორექ.“
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული დალიქ გალაწკჷმა ართო გინილჷ ააშ-შა, სოდეთ ჩხორო წანას რდჷ. 1942 წანას მუქ გჷშაშქუ ავტობიოგრაფიული რომანი. მუშ ლიტერატურულ ცადეფქ ხოლო წჷმოძინელქ იჸუ - წინგიქ ბესტსელერო გინირთჷ.
ესპანეთშა დორთაშ უკული დალიქ ოდაბადურ ფიგერასის ქჷდიხორჷ. 1981 წანას პარკინსონიშ ლახარაქ ქაღოლჷ. 1982 წანას დოღურჷ გალაქ. სალვადორ დალიქ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 ღურთუთას. დასაფულებური რე ფიგერასის, მუშ ჸუდეშ ოზეს.
ინტერესუანი ფაქტეფი
სალვადორ დალის ორხველჷ ნარაგადი - „ირფელშე ინტერესუანი მოსოფელს მა დო გალა ვორეთ, მაჟირა აბანს მა ვორექ, მასუმა აბანს შხვა ირფელი, მუშო ოკო რაგადი, ჩქიმო გალაშ მეკოროცხუათ.
სალვადორქ 1969 წანას ღოლუ ჩუპა ჩუპსიშ სლოგანი.
სალვადორ ათაშ ელუზჷმუანდჷ დუს პაბლო პიკასოს: „პიკასო ესპანარი რე, მა ხოლო. პიკასო გენიოსი რე, მა ხოლო გენიოსი ვორექ. პიკასოს არძა ქიანას იჩინენა. მათ მიჩინენა. პიკასო კომუნისტი რე, მა ვარ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ესპანარეფი კატეგორია:ესპანარი ხანტუეფი კატეგორია:სიურრეალიზმი კატეგორია:დუნაბადი 1904 კატეგორია:ნაღურა 1989
ბესიკი
ბესარიონ ზაქარიაშ სქი გაბაშვილი ვარა ბესიკი — ქორთუ პოეტი, დიპლომატი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:ქორთუ პოლიტიკოსეფი
ცხენი
ცხენი (Equus) — ცანდჩორქოამი ჩხოლარეფიშ გვარი ცხენიშობურეფიშ ფანიაშე. ტყარი ცხენი გოფაჩილი რდჷ ევროპას (ასე ეშალაფირი რე), აზიას დო აფრიკას. იკათუანს 4 გიმენგვარს 7 გვარობას დო თინეფიშ გიმენგვარობეფს: 1. ნანდული ცხენი (ტყარი ცხენი), 2. გირინი (აფრიკული ტყარი გირინი, ნუბიური გირინი, კანჯარი, კიანგი), 3. ზებრა (გვალაშ ზებრა, რზენიშ ზებრა), 4. Dolichohippus (გრევიშ ზებრა). ასე ცხენიშ ტყარი გვარობეფიშ უმენტაშობა ეშალაფირი რე, გინოსქილადირეფი — კანონით რე თხილერი.
ლიტერატურა
* კატეგორია:ცხენიშობურეფი
ბუზაუ
ბუზაუ — წყარმალუ რუმინეთის, წყარმალუ სირეტიშ ნადუ. სიგინძა 302 კმ, აუზის ფართი 5264 კმ². იჭყაფუ კარპატეფიშ გვალეფს, გიშმურს რუმინეთიშ პროვინციეფს: ბრასოვიშ ჟუდეცი, კოვასნაშ ჟუდეცი, ბუზაუშ ჟუდეცი, ბრაილაშ ჟუდეცი დო მიშმურს სირეტიშა.
მარი ბროსე
250პქ|მინი|მარჯვნივ|მარი ბროსე მარი ფელისიტე ბროსე (ფრანგ. Marie-Félicité Brosset; დ. 5 ფურთუთა, 1802, პარიზი ― ღ. 3 ეკენია, 1880, შატელრო, საფრანგეთი), ფრანგი ორიენტალისტი დო ქართველოლოგი.
ბიოგრაფია
დებადჷ ხემონჭირელი ვანჭარიშ ფანიას. გურაფულენდჷ ორლეანს, უკული სან-სულპისიენიშ ოშურიელე სემინარიას. ირჩქილუანდჷ ლექციეფს კოლეჟ დე ფრანსის. გურაფულენდჷ ჩინურ ნინას დო ლიტერატურას, უკული ხე ქიმეთხჷ ქორთულ დო სომეხურს. ქჷდიგურუ პარიზის თხილერი ქორთული ხეშნაჭარეფი, გჷმაბჟინუ ქართველოლოგიური ნახანდეფი, ქორთული ნინაშ გრამატიკაშ ოხემანჯღვერეეფი. ბროსეს მუშ საქვარუას ალურდეს ჟ. ა. სენ-მარტენი დო პეტერბურგიშ მახორუ თეიმურაზ ბატონიშვილი (მეჭარ-მოჭარუათ). 1837 წანას ბროსე რუსეთშა ქიმიპეჯეს, 1838 წანას გჷშაგორეს პეტერბურგიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათურო ქორთულ-სომხურ ფილოლოგიაშ გინორთათ. 1839-1841 წანეფს აკადემიას დო უნივერსიტეტის იკითხჷ ლექციეფიშ ეკერეცხი (ციკლი) საქორთუოშ დო სომხეთიშ ისტორიეფშე. 1847-1848 წანეფს იშარჷ საქორთუოშა, აკოკორობუ ბრელი ეპიგრაფიკული, ნუმიზმატიკური, დოკუმენტური დო შხვა მოღეეფი დო პეტერბურგის სუმ წიგნო გჷმაბჟინუ (1849-1851). ფრანგულო გინოთანგჷ დო 1849-1858 წანეფს შქვით ტომო ბეშტუ „ქართლის ცხოვრება,“ ვახუშტი ბატონიშვილიშ „ისტორიაშ“ გეოგრაფიაშ ნორთი დო შხვა ქორთუ ისტორიკოსეფიშ ნახანდეფი. ბროსეშ 200-შე უმოს ნახანდის აკოშაყარელი რე ბრელი კრიტიკულო გინომორსებული მასალა. ბროსექ წჷმი ქაწუკინჷ ქორთულ ისტორიოგრაფიას, ნუმიზმატიკას, სფრაგისტიკას, ეპიგრაფიკას დო შხვა მუმახვარე დარგეფს. გამწოჭკირჷ დო დამუშუ შქა ოშწანურეფიშ საქორთუოშ ისტორიაშ ბრელი დეტალი. დიჭყჷ „ქართლის ცხოვრებაშ“ კრიტიკული დოგურაფა, ქოცადჷ საქორთუოშ ისტორიაშ კურსიშ ჭარუა. კაბეტი თია მიშეღჷ ბროსექ ქორთული ნინაშ დო ლიტერატურაშ დოგურაფაშ ამბეშა. 1834 წანას პარიზის გჷმაბჟინუ თე თემაშა მუში ნახანდი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ქართველოლოგეფი კატეგორია:დუნაბადი 1802 კატეგორია:ნაღურა 1880
ექსკლავი
thumb|C — B ქიანაშ ექსკლავი დო A ქიანაშო ანკლავი thumb|C — B ქიანაშო ექსკლავი, ნამუთ ელმოლშე გოხურგელი რე А დო D ქიანეფიშ ტერიტორიეფით დო თინეფშო ანკლავს ვაწჷმარინუანს. ექსკლავი (ex-შე — შე + clavis — „კილა“) — ვასუვერენული რეგიონი, ნამუთ ქიანაშ თარ ტერიტორიაშე რე დოშორაფილი დო გოხურგელი რე შხვა (ართი ვარდა მუსხირენ) სახენწჷფოთ. ართი დო იგივე ტერიტორია ექსკლავს წჷმარინუანს თი ქიანაშო, ნამუსჷთ თინა ორხველჷნ, დო ანკლავს თი ქიანაშო, ნამუსჷთ თინა ვარხველჷნ. გჷმნარკი რე წჷმინდე ექსკლავი — ვასუვერენული რეგიონი, ნამუთ ქიანაშ თარ ტერიტორიაშე რე დოშორაფილი დო ართშე უმოსი ქიანათ რე გოხურგელინ.
ექსკლავს, ნამუსჷთ ზუღაშა გიშალი უღუნ, გვერდოექსკლავი ჯოხო. ოზუღე სამართალიშ მეჯინათ, გვერდოექსკლავშა მეჭირინაფაშ ბლოკირაფა შხვა ქიანაშ ფლოტიშით ვეშილებე. რჩქვანელობურ გჷმორინაფას გვერდოექსკლავეფი დო გვერდოანკლავეფი შხირას ჯოხოიდვალუაფჷნა უბრალოთ ექსკლავეფი დო ანკლავეფი.
სქოლიო
კატეგორია:ოერეფოშქაშე სამართალი  კატეგორია:სახენწჷფო
ჯვ. წ. 746
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 746 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კობა ნაკაიძე
კობა ნაკაიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
იოს-სუდარსო
მინი|მარჯვნივ|200პქ|კოკი იოს-სუდარსო იოს-სუდარსო — რე კოკი პაპუაშ პროვინციას, ინდონეზია. კოკი ონჭირე (ინწრო) არხითიე გჷმორთილი ახალი გვინეაშ კოკის. თე კოკი გოკიდილიე არაფურიშ ზუღაშ ოძგალე ზოლს, კოკიშ სიგირძა აკმადგინანს 165 კილომეტრის.
კატეგორია:ინდონეზიაშ კოკეფი
ჰაიტი (კოკი)
მინი|300პქ|კოკი ჰაიტიშ ორენი ჰაიტი (La Española, Hispaniola, Ispayola, Haiti, ტაინო „გვალათონა“, ესპ. La Española, ეპანიოლა) — სიკაბეტათ მაჟირა კოკი რე კაბეტი ანტილიშ კოკეფს შქას ვესტ-ინდოეთის, კარიბიშ ზუღას. კოკის ირთჷნა ჟირი ქიანა — ჰაიტი დო დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა. კოკის 1492 წანას მიოგორჷ ქრისტეფორე კოლუმბიქ დო თის გიოდჷ ჯოხო ესპანიოლა. კოლუმბიშ მაჟირა შარალუაშ ბორჯის თაქ დირსხჷ ახალი მოსოფელიშ პირველი ესპანური კოლონიაქ. კოკიშ ფართობი რე დოხოლაფირო 76,5 ვითოში კმ². მახორობა — 21 396 000 ადამიერი (2014). .
ორთა
კოკი იდვალუაფჷ, ბჟადალჸურე კუბაშ (ნამუშე გიშართილი რე ბორიამი საროტით) დო ბჟაეიოლჸურე პუერტო-რიკოშ (ნამუშე გიშართილი რე მონაშ საროტით შქას).
კოკიშ წყარპიჯი ძალამ დოწეწილი რე, უმენტაში ნორთი გვალათონა რე (ობჟათე-ბჟაეიოლი ნორთიშ მოხ), მუკი-მუკი ომძღჷ რაქეფი; ბჟადალაშე — გონავიშ დიდი ჸუჯი რე კჷნ თე კოხოდვალაშ კოკით. კოკიშ ნერჩის რე — კაინოზოური პერიოდიშ ვულკანური დო დონოლექი ქანეფი; დიხა იკათუანს ორქოს, ვარჩხილს, ლინჯის, რკინას, ქუაჯიმუს. კოკიშ რელიეფი გვალამი რე (თაურეშე მოჸურს ჯოხოდვალათ); ბჟადალშე ბჟაეიოლშე გჷნოზინდილი რე ოთხი გვალამი ქჷნდჷრი, ნამუეფშე უკაბეტაში რე — ცენტრალური კორდილიერა (კორდილიერა-სენტრალი), სოდე იდვალუაფჷ ედომუშამი ვესტ-ინდოეთიშ უმაღალაში ჭურჭული — დუარტეშ პიჯი (3087 მ); თინა, მუჭოთ ჯოხოდვალაშე მოჸურსჷნ, კოკის ცენტრალურ ორენს იკენს დო ოორუე-ბჟადალი ნორთიშე გჷნოზინდილი რე დომინიკარეფიშ რესპუბიკაშ პბჟათე წყარპიჯიშა. კოკიშ ობჟათე ნორთის, სიბაოშ ლეხერიშ რზენიშ, ცენტრალური პლატოშ დო კულ-დე-საკიშ რღამილიშ გოხოლუას იდვალუაფჷ გეჸვენჯი ქჷნდჷრეფი — ოტი, სელი, სიერა-დე-ბაუროკო, ნამუთ კოკიშ ობჟათე წყარპიჯიშ მაჯგას რენა გჷნოზინდილი, თაშნეშე სიერა-დე-ნეიბა დო მატო. კოკიშ ოორუეშე — ოორუე ქჷნდჷრეფი (ცენტრალური კორდილიერეფიშ გაგჷნძორაფა), კორდილიერა-სეპტენტრიონალი (უმაჭალაშ ჭურჭული — 1249 მ.) დო ოშქაშე ზჷმაშ კორდილიერა-ორიენტალი (უმაღალაშ ჭურჭული — 701 მ.). კოკიშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ფართო რზენი რე.
კოკის შხირი რე დიხაშნწალუეფი.
წყარმალუეფი წყარხვეიანი რე, უმენტაშო მორჩილი სიგჷნძაში (უკაბეტაშ რე — არტიბონიტი კოკიშ ბჟადალაშე, იაკე-დელ-ნორტე კოკიშ ოორუეშე დო ოსამა კოკიშ ობჟათეშე). კოკის ანდა ტობა რე; არძაშე უკაბეტაში რე — ინოხვილირი ტობეფი რე ენრიკილიო დო სომატრი.
კოკიშ კლიმატი ტროპიკული პასატური რე; ბრელი ნოლექეფიშ მუდანობათ (ლამე სეზონი რე მანგიშე ქირსეთუთაშახ; ნოლექეფიშ ოშქაშეწანმოწანური მუდანობა ბორიამ ახრეფს — 2000 მმ-შახ, კოკიშ დინოხოლენ ლეხერეფს — 300—1000 მმ); მარაშინა-ეკენიანს კოკის შხირი რე წალიკონეფი.
კოკიშ ფლორა წჷმორინაფილი რე იროწვანე ტროპიკული ტყალეფით, სოდე ჩანს ანდაღებული გვარობაშ ჯალეფი (პალისანდრი, ბაყმიშ ჯა, პალმაშ შხვადოშხვა გვარობეფი დო თ.უ.); კორდილიერა-სენტრალიშ ახრეფს რე — ფიჭვამ-მანგარფურცელამი ტყალეფი; კოკიშ დინოხოლენ რაიონეფს უმენტაშო რე ფურცელამი ფურცელმაცჷმე ტყა დო ბართვონეფი. კოკიშ ფაუნა დაღარი რე ბჟაშუმუეფით (ფართოთ რე წჷმორინაფილი ხვალე სერიშ ჭუკეფი დო ქვერქუეფი); მახვამილაფარეფი ვა ხე. ანდანერი მაფურინჯეეფი დო ჭანდეფი რე. კოკის ხე ხვილარეფი დო ნიანგეფი.
ოინტერესე ფაქტეფი
სინანდულეს ჰაიტიშ დო დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ მახორუეფს, თაშნეშე შხვა ქიანეფიშ უმენტაშობას, კოკიშა უჯოხონა ესპანიოლა, დო ვართ ჰაიტი.
სქოლიო
კატეგორია:ჰაიტი კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა კატეგორია:ჰაიტიშ გეოგრაფია კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ გეოგრაფია კატეგორია:ჰაიტიშ კოკეფი კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ კოკეფი კატეგორია:კოკეფიშ ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ კოკეფი კატეგორია:კაბეტი ანტილიშ კოკეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ კოკეფი
კალოთანი
კალოთანი (კალოთანის ღელე) — ჸალაიბონი ბჟაეიოლ კავკასიონს, ხევსურეთიშ არაგვიშ ოდუდეს, სიმაღალა 2978 მ. ეგაფილი რე ლიასური თიხაფიქალეფით დო ქვიშაქუალეფით. კალოთანიშ ანგანობეფი გოქუნილი რე ალპური დოლოეფით. ცალსაროტი შარა გინმურს ხევსურეთიშ არაგვიშ ლეხერშე წყარმალუ არხოტისწყალიშ ლეხერშა.
ხარისთვალა
ხარისთვალა — დაბა საქორთუოს, რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტის, ნიკორწმინდაშ თემს. იდვალუაფუ შაორიშ წყაროჩუაშეწკჷმა, ტყიბული-ამბროლაურიშ ოავტომობილე რზას. დაბაშ სტატუსი უღუ 1956 წანაშე.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნაოფუტარეფი კატეგორია:ამბროლაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ნაოფუტარეფი კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანიშ დაბეფი
არაბული ქიანეფიშ ლიგა
არაბული ლიგა (الجامعة العربية), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხო არაბული ქიანეფიშ ლიგა (جامعة الدول العربية) —  საირქიანო ორგანიზაცია, ნამუთ იკათუანს 22 არაბულ ქიანას დო პარტნიორ სახენწჷფოეფს. ორგანიზაციაქ დირსხუ 1945 წანაშ 22 მელახის. უმაღალაში ორგანო — ლიგაშ სხუნუ იდვალუაფუ კაიროს (ეგვიპტე).
მაკათური ქიანეფი
ლიგაშ დორსხუაფაშე, 1945 წანაშე, ორგანიზაციაშა მიშმეშჷ 6 მაკათური ქიანა, არაბული ლიგა იკენს 14 მილიონ კმ² ფართობის დო 22 მაკათურ ქიანას დო 4 დუმაკვირაფალ ქიანას. ლიგაშ 22 მაკათურ ქიანაშა მიშმურს აფრიკაშ 3 უდიდაში სახენწჷფო: სუდანი, ალჟირი დო ლიბია, არხო ბჟაეიოლიშ უდიადში სახენწჷფო (საუდიშ არაბეთი).
20 ოშწანურაშ მაჟირა ნორთის ორგანიზაციაშ მაკათურეფქ ქაძინჷ 15 არაბულ სახენწჷფოშ სახეთ. სირიაშ მაკათურობა ობორჯეთ გაჩერებული რე 2011 წანაშე, მარა მოგვიანაფათ ქიანაშ აბანქ გინაჩჷ სირიულ ოპოზიციას. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ორგანიზაცია იკათუანს 22 მაკათურ ქიანას. არაბული ქიანეფიშ ლიგაშ მაკათური ქიანეფი რე:
დო 1 დუმაკვირაფალი ქიანა :
სქოლიო
კატეგორია:საირქიანო ორგანიზაციეფი
კოლხური ქილორი
კოლხური ქილორი (Phasianus colchicus),(Phasis — წყ. რიონიშ ჯვ. ჯოხოდვალაშე), მაფურინჯე ქოთომიშობურეფიშ რანწკიშე. მუმულიშ მასა 1600 გ ოჭირინდუანს, დადულიშ — 800 გ. უღუნა ჯგირაშო გოვითარაფილი კუჩხეფი, კუნტა მოკვარკვალებური ფსუალეფი, გჷნძე ბოლო (გჷშაკერზაფილო მუმულს). მუმულს გალოს მოხამუზეფი უღჷ დო ძალამ სქვამი, კვათირ ფერით გჷშმეგორუ. ეჭარილი რე კოლხური ქილორიშ მიარე გიმენბუნა, ნამუეფშეთ ჸოფილ სსრრ-იშ ხურგეფს აფხვადუნა 13. კოლხური ქილორი ხე უთირე ვარა მორჩილ თირამ ლიბჷ კლიმატამ ზოლს პალეარქტიკაშ ობჟათე ნორთის. აკლიმატიზაფირ რე მოსოფელშ მიარე ქიანას. საქორთუოს წოხოლე მოდვალირი ჸოფე კოლხეთიშ რზენს, მტკვარიშ, იორიშ დო ალაზანიშ ჭალეეფს. ბრელ აბანს კჷნე ინტენსიურო იმიარებუ. ხე ჭალეშ ტყალეფს, ჩანარეფით დიდარ წყარონტირუეფიშ ოძგალე რზენეფს, ზუღაშ დონეშე 850 მ-შახ. ოგვაჯეს გიკეთენს ხუმლა ფურცელეფით დო ოდიარეთ დიხაშ ჭიჭე დურეშა. დვანს 8-12, ნამთინეშა 18 მარქვალს. ოგვაჯეს გეხე ხვალე დადული. გლახათ გილაფურინუნს. ოშქურანჯობაშ შვანას მითმინტებუ. ეთმიჯუმუაფუ ჯინჯიერო ჩანარეფით, უმოსო ჟვერიეფიშ თასით, ნაჸოფით, ვეგეტატიური ნორთეფით, თაშნეშე ჭიი-ჭიე ვალარეფით. მორგე მაფურინჯე რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქოთომიშობურეფი
უორეგო (წყარმალუ)
უორეგო (ინგლ. Warrego River) რე სეზონური წყარმალუ ავსტრალიას, წყარმალუ დარლინგიშ ნადუ. უორეგო იჭყაფჷ კა-კა-მუნდიშ გვალას, კარნარვონიშ გვალეფიშ სისტემას დო გიშმურს კუინზლენდიშ დო ახალი ობჟათე უელსიშ შტატეფიშ ტერიტორიეფს. წყარმალუ უორეგოშ სიგჷნძა რე 1,380 კმ. ღანჩოშ ფართობი 69,290 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ავსტრალიაშ წყარმალუეფი
ქართველური ნინეფი
ქართველური ნინეფი, თაშნეშე იბერიული ვარა ობჟათეკავკაციური ნინეფი ჯინჯიერო საქორთუოს მახორუ კათაშ ოდაბადური ნინეფიე, მორჩილ ბუნეფით თურქეთის, ირანს დო რუსეთის.
სანკურუშ პროვინცია
სანკურუშ პროვინცია (Sankuru) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინცია, ნამუთ ქიანაშ ცენტრის იდვალუაფუ.
ქართველური ნინეფი
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველური ნინეფი
სანკურუშ პროვინცია
გეოგრაფია
2005 წანაშ საკონსტიტუციო რეფორმაშახ სანკურუშ პროვინცია რდჷ ჸოფილი ბჟაეიოლი კასაიშ პროვინციაშ ნორთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ლოჯა. პროვინციაშ ტერიტორიას მეულა წყარმალუეფი სანკურუ, ლომამი, ლუბეფუ დო ლუკენიე.
ფლორა დო ფაუნა
პროვინციაშო დჷმახასიათაფალი რე ტყალეფი, ქვერჩხონეფი დო სავანეფი. რე ანდამუდანობაშ გვალეფი დო ლეხერეფი.
პროვინციას ხე ჩხოლარეფიშ შხვადოშხვა გვარობეფი, მუჭომით რე ნჯილოეფი, ზებრეფი, ანტილოპეფი, კუდუეფი, ბეჰემოთეფი, ტროპიკული გვერეფიშ, ნიანგეფიშ, კუეფიშ შხვადოშხვა გვარობეფი, ანდა შხვადოშხვა ჩხომი დო ფურინჯი, თაშნეშე ქიეფი, თინეფს შქას შიმპანზე.
მახორობა
პროვინციაშ მახორობა — 1 374 239 ადამიერი (2005 წანა).
ადმინისტრაციული დორთუალა
პროვინცია დორთილი რე 6 ტერიტორიათ:
ეკონომიკა
პროვინციაშ ეკონომიკაშ ოსხირი რე ოფუტეშ მეურნობა. პროვინციას მოჸუნა ორზა, ბანანი, ანანასი, კარტოფილი, ჭაშანქარი, სორგო დო შხვადოშხვა აბანობური ობუტე-ომეურნე პროდუქტეფი.
პროვინციას რე ალმასიშ, კასიტერიტიშ დო შხვა მორგე დინოხურიშიშ ობადეშეფი. ხერეჭუა დაღარას რე გოვითარაფილი, თენა თარო ჯაშ გჷნმამუშებელი საწარმეეფი, ჩხომჭოფუა დო აბანობური მოხვარაშ ანგურაშ წარმება რე. პროვინციაშ გოვითარაფას კაბეტი პრობლემა რე გოვითარაფილი ორზალე რშვილიშ, ელექტროზირუაშ დო შხვა ინფრასტრუქტურეფიშ ვაჸოფურალა.
გონათუა
პროვინციას ანდა დაჭყაფური დო ოშქაშე სკოლეფი რე. სკოლეფი თარო აკოქიმინელჷ რე კათოლიკური, პროტესტანტული ვარ-და მეთოდისტური ოხვამეეფიშით. თეშ უმკუჯინალო, კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ხემანჯღვერალა გონათუაშ დეპარტამენტიშ მეშქაშალათ თაშნეშე გჷთმონწყუნს ახალ სკოლეფს.
სანკურუშ პროვინციას რე მუსხირენი უნივერსიტეტი: პატრაშ ლუმუმბაშ უნივერსიტეტი კამპუსეფით ნოღა ლოჯას დო Tshume-Ste-Marie-ს, წიმინდე ანაშ უნივერსიტეტი კამპუსეფით Tshume-Ste-Marie-ს დო ლუსამბოს. პროვინციას თაშნეშე მუსხირენი კოლეჯი რე.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
გუამი
გუამიშ ტერიტორია (Territory of Guam, ჩამორო: Guåhan) — კოკი რჩქალ ოკიანეშ ბჟადალ ნორთის, უდიდაში რე მარიანაშ არქიპელაგიშ ბუნას, ნამუთ კოკის გიშმართუნს ოორუე მარიანაშ კოკეფშე. გუამი აკოართაფილი შტატეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს, ორგანიზებული დო აკოართფილი შტატეფიშ სტატუსი უღუ (organized unincorporated territory) ერუანულ გიშაგორუეფს კათაფიშ ნებაშ უმუშო. გუამიშ ნანანოღა - ჰაგატნა.
თამაზ ნავერიანი
თამაზ ნავერიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ფურინბურთი
250px|thumb|right|ფურინბურთი ფურინბურთი —  სპორტიშ ბუნური გვარობა, ნამუსჷთ ჟირი ბუნა (ირს ამშვი მოლაჸაფეთ) ცადენს ქულეფიშ შაყარაუას აწმარენჯიშ მოედანს ბურთიშ ინოჸოთამათ.
კატეგორია:სპორტიშ გვარობეფი *
ესტევესი (კოკი)
ესტევესი (ესპანური: Isla Esteves) რე კოკი, პერუშ არძოშე დიდი ტობა ტიტიკაკას. ესტევესიშ კოკი იდვალუაფუ ნოღა პუნოშ ობჟათეშე. ესტევესიშ კოკი მიშულირიე პუნოშ პროვინციაშ დო პუნოშ რაიონიშ აკოდგინალუაშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პერუშ კოკეფი კატეგორია:ტიტიკაკაშ ტობა
მაკალუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰიმალაი კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი კატეგორია:ნეპალიშ გვალეფი
დარგიალეფი
მინი|250პქ|დარგიალეფით დოხორელი ტერიტორია დარგიალეფი, დარგოალეფი (დორხველი ჯოხო дарган დარგან) — დაღესტანიშ ახუშიშ, დახადაევიშ, ხაიდაყიშ, ლევაშიშ დო შხვა რაიონეფიშ მახორუ კათა. რუსეთიშ ფედერაციას, რინათ დო კულტურათ არხოს რენა ხაიდაყეფი დო ყუბაჩალეფწკჷმა ართო 510,156 ადამიერი (2002). დარგიული ნინა დაღესტანიშ ართ-ართი ოჭარალე ნინა რე. რელიგიათ მუსლიმანი სუნიტეფი რენა.
XIX ოშწანურაშ პირველ ნორთშახ „დუდიშულ თემეფო“ ოხორანდეს. დოჸუნდეს ხაიდაყიშ უწმიას, საფეოდალეს. მახორობაშ თარ მასას დუდიშული მეთემეეფი — უზდენეფი აკმადგინანდჷ. რდეს ყმეფჷთ — რაიათი დო ყული — ჭკორეფი.
XX ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ თარი საქვარუა რდჷ მეჩხოლარა დო მორჩილი მასშტაბიშ გვალური დიხაშხანდალა. ქომოლკოჩეფიშ უმენტაშალა მოხელეობას მეჸუნდჷ. აკეთენდეს ორქოშ, ვარჩხილიშ დო ლინჯიშ ოშა-გოშა სამკაულეფს დო მეკონეფს, ოსურეფი — ქეჩას. ასე ხანტურული მოხელობაშ ცენტრი რე კუბაჩი.
ჯვ. წ. 747
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 747 წანა.
დარგიალეფი
სქოლიო
კატეგორია:დაღესტანი კატეგორია:კავკაციაშ კათეფი
ჯვ. წ. 747
ნაღურა
კატეგორია:
სადამ ჰუსეინი
მინი|მარჯვნივ|სადამ ჰუსეინი სადამ ჰუსეინ აბდ ალ-მეჯიდ ალ-ტიკრიტი (არაბ. صدام حسين عبد المجيد التكريتي; დ. 28 პირელი 1937, ტიკრიტი, ერაყი - ღ. 30 ქირსეთუთა 2006, ბაღდადი, ერაყი) — ერაყიშ პრეზიდენტი დო დიქტატორი 1979-2003 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დიქტატორეფი კატეგორია:ერაყალეფი კატეგორია:ერაყალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ერაყიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დიქტატორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1937 კატეგორია:ნაღურა 2006
ბიწმენდი
ბიწმენდი — ოფუტე საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის (გალავანიშ ტერიტორიული ორგანო), საგურამოშ დჷკის, წყარმალუ ახატნისხევიშ (არაგვიშ კვარჩხანი ნადუ) მელე-მოლე ოძგაშეს. ზუღაშ დონეშე 645 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 18 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 506 კოჩი.
ვლადიკავკაზი
მინი|300პქ|ვლადიკავკაზიშ გერბი ვლადიკავკაზი, კავკავი (Дзæуджыхъæу; Владикавказ; 1931-1944 დო 1954-1990 წანეფს ჯოხოდჷ ორჯონიკიძე, 1944-1954 წანეფს — ძაუჯიყაუ) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტიშ, ოორუე ოსეთიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა ოორუე კავკაციას. ნოღა იდვალუაფუ რესპუბლიკაშ ობჟათე-ბჟაეიოლშე კავკაციაშ გვალეფიშ ჯინც, წყარმალუ თერგიშ წყარპიჯის. მახორობა 311 635 (2010) ვთშ. ადამიერი რე დო აკმოდირთუთარო ოსეფშე, რუსეფშე, სომეხეფშე დო ქორთუეფშე.
ნოღაქ დირსხუ 1784 წანას, ოფუტე ძაუჯიყაუშ გოხოლუას მუჭოთ ჯიხა რუსეფიშით კავკციაშ დოჸუნალაშ ლჷმეფიშ პერიოდის დო მიარე წანაშ გოძვენას რუსეფიშ ოურდუმე ბაზაშ თარი გიოპონალი რდჷ რეგიონს. საქორთუოშ ოურდუმე შარა, კავკავიონიშ გჷნოჭკირუათ, გოჸუნაფილქ იჸუ 1799 წანას დო თინა ნოღას საქორთუოწკჷმა მითმიორსხუანს ობჟათეშე. 1875 წანას გოუჸუნუეს რკინაშარა, ნამუთ ნოღას დონიშ როსტოვწკჷმა დო ბაქოწკჷმა მიორსხუანს. თიშ უკული ვლადიკავკაზიქ რეგიონშო შანულამ ინდუსტრიულ ცენტრო გჷნირთჷ, რკინაშ მიშნანდღულაფეფიშ, ნავთობგჷნმამუშაფალი, ქიმიური დო საინჟინერო-ოეიონწყუალე ინდუსტრიეფით.
1931-1944 დო 1954-1990 წანეფს ნოღას ორჯონიკიძე (სერგო ორჯონიკიძეშ, ქორთუ ბოლშევიკიშ, პატიოცემელო), 1944-1954 წანეფს - ნოღას ძაუჯიყაუ ჯოხოდჷ. ვლადიკავკაზიქ დირთინუ მუში „კავკაციაშ მაფორალიშ“ უწოხოლაშიანი ჯოხო სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშახ ჭიჭე ხანით ორდო.
ვლადიკავკაზის ჟირი ლჷმაშ გინოგაფაქ მუწიუ — რუსეთიშ ომენოღალე დო მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმეფიშ. 1919 წანაშ ფურთუთას ანტი-კომუნისტ მოხალისეეფიშ არმია გენერალ ანტონ დენიკინიშ დუდალათ ნოღას ხეშა ეშმიოთანს, მორო 1920 წანაშ მელახის ჭითა არმიაშით გინორაილქ იჸუ. 1942 წანაშ გერგობათუთას ნაცისტური გერმანიაშ ჯარეფქ უმწუძინელო ცადეს ნოღაშ ეჭოფუა, შედეგო თე უკიდაში ბჟაეიოლიშ ჭურჭულო გჷნირთჷ, ნამუსჷთ ნაცისტეფქ მიოჭირინეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ოსეთი კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი
ენძელა მაჭავარიანი
ენძელა მაჭავარიანი — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ბინდიშ საგა: მურუჟი - ნორთი 1
„ბინდიშ საგა: მურუჟი - ნორთი 1“ (The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1) — მაანთხა ფილმეფიშ სერიაშ „ბინდი“ ეკრანიზაციას. თინა რე მაართა „გოთანაშ“ ფილმეფიშე დო დორსხუაფილი რე სტეფანი მეიერიშ რომანს „გოთანა“. ფილმის თარი როლეფს არსულენა კრისტენ სტიუარტი, რობერტ პატინსონი დო ტეილორ ლოტნერი. ფილმიშ სცენარიშ ავტორი რე მელისა როზენბერგი.
სქოლიო
კატეგორია:2011 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ბინდი (ფილმეფიშ სერია)
ენში
ენში (Hinche, Ench) — ნოღა ჰაიტიშ რესპუბლიკაშ ცენტრალურ ნორთიშ ბჟაეიოლშე, ცენტრალური დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
ჩინებული მახორუეფი
კატეგორია:ჰაიტიშ ნოღეფი
ობჟათე კივუშ პროვინცია
ობჟათე კივუშ პროვინცია (Sud-Kivu) — პროვინცია კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ბჟაეიოლშე.
პროვინციაშ ფართობი — 65 070 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოღა ბუკავუ.
ოორუეშე უხურგანს ოორუე კივუშ პროვინციას, ბჟეიოლშე — ბურუნდის დო ტანზანიას.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ობჟათე კივუშ პროვინცია დორთილი რე 1 ნოღათ დო 8 ტერიტორიათ:
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პროვინციეფი
კიბიშიშ ჸალაიბონი
კიბიში, კიბე, ჸალაიბონი კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართუ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნოჸელას, შანიშ დო შინოშ აკმაართაფალ კიბი ქჷნდჷრს, წყარმალუეფუშ სნოსწყალიშ დო ხდეშ (თერგიშ მარძგვანი ნადუეფი) წყარგჷმართუს. სიმაღალა 3400 მ. ეგაფილი რე იურული თიხაფიქალეფით. კიბიშიშ ოორუე-ბჟადალ კართეს რე კიბიშიშ უგურყელი.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ზუმი
ზუმი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ ხობწყარიშ მარძგვანი წყარპიჯის, სანაკი-წალენჯიხაშ შარაშ 52-ა კმ-შ გინართუს ოფუტე ხაბუმეშე ხუთ კილომეტრის, ზუღაშ დონეშე 342 მეტრაშ სიმაღალაშ რზენილი გაბარს. რაიონიშ ცენტრი — დაბა ჩხოროწყუშე დოშორაფილი რე 9 კმ-ით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 995 კოჩი.
ზუმი ალაზჷმაფათ ახალი ოფუტე რე, სოდეთ უმოსო იმერეთიშე დო თუდოლენ სამარგალოშე გაკულაკებას რტებულ მემამულეეფიშ მონძეეფი ოხორანა. ომძღჷ ოფუტეეფი: ხაბუმე, მუხური, ნაკიფუ, ულურია.
ლიტერატურა
გივი ელიავა, გივი ფარულავა, გრიგოლ შენგელია, ჩხოროწყუს რაიონის ტოპონიმიკის კატალოგი, 1983 წანა.
სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ბაღდადი
ბაღდადი — ერაყიშ ნანანოღა. 2005 წანაშ 1 ღურთუთაშ მუნაჩემეფით ოხორანს 5 672 516 კოჩი. გოკიდილი რე წყარმალუ ტიგროსიშ წყარპიჯეფს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბაღდადი კატეგორია:ერაყიშ ნოღეფი კატეგორია:აზიაშ ნანანოღეფი
ჭალე (მესტიაშ მუნიციპალიტეტი)
სქოლიო
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
ბიატლონი
ბიატლონი, ბიათლონი (ბი... დო ბერძენ. athlon- რკინალა) ზოთონჯიშ გვარობეფს ართ-ართი არძაშე პოპულარული სპორტიშ გვარობა რე. ბიატლონი ჟირ სპორტიშ ეკნასვარა რე. თინა აკმოდირთუ თხიამურეფით რაყუაშე დო ბერდენაშ ჸოთამაშე. ღანკი იდვალუაფუ 50მ-ს. გენჯირაფონი რეჟიმიშ ბორჯის ღანკიშ დიამეტრი 45 მმ რე, გერინაფონ ბორჯის 115 მმ.
ინდივიდუალური რაჸუა
ბიატლონი აკმოდირთუ მუსხირენ დისციპლინაშე, ნამუშეთ არძაშე ჯვეში ინდივიდუალური რაჸუა რე. კოჩეფი მეულა 20 კმ-ს, 5 წირე  4 კმ, ოსურეფი - 15 კმ-ს, 5 წირე  3 კმ. მაართა დო მასუმა წირეს სპორტსმენეფი ოჸოთანა გენჯირაფონ რეჟიმს, მაჟირა დო მაანთხა წირეს - გერინაფონ რეჟიმს. სპორტსმენეფი 4-შა მეულა ღანკშა დო 5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათა იჯარიმებუ 1წთ-იშ გეძინათ სპორტსმენიშ ნაძირაფ ბორჯშა. სპრინტის კოჩეფი მეულა 10 კმ-ს, ოსურეფი - 7,5 კმ-ს. დისტანციაშ გოძვენას სპორტსმენეფი ოჸოთანა 2-შა, გენჯირაფონ დო გერინაფონ რეჟიმეფს. სპორტსმენეფი ოღანკეშა მეულა 2-შა დო  5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათაშო სპორტსმენი მეურს გეძინაფონ 150 მ-ს. გეწორაფაშ რაჸუას კოჩეფ მეულა 12,5 კმ-ს, ოსურეფი - 10 კმ-ს. რაჸუას ოკათჷ თი 60 სპორტსმენი, ნამუქჷთ სპრინტის 60 უუჯგუშაშ აბან ეჭოფესჷნ. ვაზუსტი ჸოთამაშ გეშა ჯარიმა გეძინაფონ 150მ-იშ ულა რე.
სპრინტი
სპრინტის კოჩეფი მეულა 10 კმ-ს, ოსურეფი - 7,5 კმ-ს. დისტანციაშ გოძვენას სპორტსმენეფი 2-შა ოჸოთანა, გენჯირაფონ დო გერინაფონ რეჟიმეფს. სპორტსმენეფი ოღანკეშა მეულა 2-შა დო 5-5-შა ოჸოთანა. ირ ეჩილათაშ გეშა სპორტსმენი მეურს გეძინაფონ 150 მ-ს.
მას-სტარტი
მას-სტარტი ბიატლონიშ ახალი გვარობა რე. თის ოკათჷ ჩემპიონატიშ 30 უუჯგუშაში სპორტსმენი.
ბუნური ესტაფეტა
ირ ბუნაშე ესტაფეტას ოკათჷ 4-4 სპორტსმენი. თინა სპრინტიშ წესეფს გერსხუ. ირ კოჩი სპორტსმენი მეურს 10 კმ-ს დო 2-შა ოჸოთანს, გენჯირაფონ დო გერინაფონ რეჟიმეფს, ოსურეფი მეულა - 7,5-7,5 კმ-ს, თაშნეშე ომანგეთ 2-2-შა ოჸოთანა,გენჯირაფონ დო გერინაფონ რეჟიმეფს. სპრინტიშე თით რე გინორთელი, ნამჷდა სპორტსმენესს 3 გეძინაფონი ტყვია უღუნა. თუ სპორტსმენს 8 ჸოთამათ ხოლო ვაკილუდა 5 ეშანილს-და, ინწკჷმა თინა მეურს 150 მეტრაშ საჯარიმო წირეს, ირ ეჩილათაშო
მიქსი (ესვარილი ესტაფეტა)
ირ ბუნაშე ოკათჷ ჟირი ოსური დო ჟირი კოჩი სპორტსმენი. სტარტის იჭყანა ოსურეფი დო ათენა კოჩეფი. შხვაჸურე არძა წესი, თიჯგურა რე მუჭოთ ბუნურ ესტაფეტას.
*
ბელინსჰაუზენიშ ზუღა
ბელინსჰაუზენიშ ზუღა — ზუღა ანტარქტიდაშ ჩქონიშ ბჟადალ წყარპიჯიშ მანგის, კოკი ალექსანდრეშ დიხას დო ტარსტონს შქას. ჯოხოქ გიადუ რუსი მარკვიებელიშ, თადეუს ბელინსაუზენიშ პატიშოჩამალო, ნამუთ თე ტერიტორიას 1821 წანას ირკვიენდჷ.
ზუღაშ სიტომბა რე 410-4470 მეტრეფს შქას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
სალვადორ ალიენდე
სალვადორ ალიენდე გოსენსი (Salvador Guillermo Allende Gossens; დ. 26 მანგი, 1908, ვალპარაისო, ჩილე, – ღ. 11 ეკენია, 1973, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილარი პოლიტიკოსი დო ჩილეშ პრეზიდენტი 1970 წანაშ გერგობათუთაშე ღურაშახ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილარეფი კატეგორია:ჩილეშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:ჩილარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1908
კავკაციაშ იმამატი
ოორუე-კავკაციური იმამატი (შამილიშ იმამატი) — ისლამური სახენწჷფო ჩეჩნეთიშ დო დაღესტანიშ ტერიტორიას 1828-1859 წანეფს. ოორუე-კავკაციური ლჷმეფიშ შედეგო, ქაკათ რუსეთიშ იმპერიას. თე სახენწჷფოშ ეკონია იმამი რდჷ შამილი (1834-1859 წანეფს).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კავკაციაშ ისტორია კატეგორია:ჩეჩნეთიშ ისტორია კატეგორია:დაღესტანიშ ისტორია კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი კატეგორია:ევროპაშ ჸოფილი ისლამური ქიანეფი
ჯვ. წ. 748
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 748 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
გოგა გულორდავა
გოგა გულორდავა — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
დიმბოვიცა
დიმბოვიცა (Dâmboviţa) — წყარმალუ რუმინეთის, არჯეშიშ კვარჩხან ნადუ. წყარმალუ იჭყაფუ ფეგერაშიშ გვალეფს, ობჟათე კარპატეფს ზუღაშ დონეშე 2100 მეტრას. სიგინძა 237 კმ. აუზიშ ფართი 2837 კმ². გიშმურს არჯეშიშ ჟუდეცის, დამბოვიცაშ ჟუდეცის, ილფოვიშ ჟუდეცის, ბუქარესტის დო კელერაშიშ ჟუდეცის.
2022
დღახუეფი
კატეგორია:
ნჩურუა
მინი|მოსოფელიშ რეკორდსმენი დო ოლიმპიური ჩემპიონი [[მაიკლ ფელპსი.]] ნჩურუა — ოლიმპიური სპორტიშ გვარობა. გიშმერთუ 4 ნჩურუაშ გვარობა : კროლი, ოჭიშით ნჩურუა, ბრასი დო ბატერფლაი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპორტი
ჯვ. წ. 749
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 749 წანა.
თარგი ინფოდაფა:მენცარი/ინფო
თე თარგი რე მენცარეფიშ ბიოგრაფიეფშო
მეღანკუა: ვე, მოღანკილი მურიცხით (*), უციო რე.
გინაჭარალო
კატეგორია:ვიკიპედია:თანგეფი:პიროვნებეფიშ ინფოდაფეფი კატეგორია:მენცარული ინფოდაფეფი
ტარას შევჩენკო
ტარას შევჩენკო (უკრ. Тарáс Григóрович Шевчéнко; დ. 9 მელახი [25 ფურთუთა], 1814 – ღ. 10 მელახი [26 ფურთუთა], 1861) — უკრაინალი ჭარუ, პოეტი, ფოლკლორისტი დო ეთნოგრაფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:უკრაინალეფი კატეგორია:უკრაინალი პოეტეფი კატეგორია:უკრაინალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1814 კატეგორია:ნაღურა 1861
ფშაველიშ განძი
ფშაველიშ განძი - თელავიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ფშაველიშ გოხოლუას 1937 წანას ნაძირეფუ განძი. აკმოდირთუ სასანური, ომაიანური, აბასიანური დო ესპანარი ომაიანეფიშ მონეტეფიშე (127 ცალი). თაქ რე მოლენკავკაციაშ, ოორუე აფრიკაშ, შქა აზიაშ დო ცენტრალური (ბაღდადი, ქუფა) ზარაფხანეფიშ პროდუქცია. განძი დინოფულირი ოკო რდას IX ოშწანურაშ I ნანთხალც.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოს გითოგორილი განძეფი
ქლუხორიშ ჸალაიბონი
ქლუხორიშ ჸალაიბონი — ჸალაიბონი აფხაზეთიშ კავკაციონიშ თარ წყარგჷმართუ ქჷნდჷრს. კოდორიშ ლეხერს მიორსხუანს თებერდაშ ლეხერწკჷმა. სიმაღალა 2781 მ. ეგაფილი რე პროტეროზოური დო თუდონპალეოზოური კრისტალური ფიქალეფით დო გრანიტოიდეფით. ქლუხორიშ ჸალაიბონი ანგანობეფს ალპური ლანდშაფტი რე. ჸალაიბონს გინმურს სოხუმიშ ოურდუმე შარა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გერმანიას
თუდო მოჩამილი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული გერმანიას. თე ქიანას იუნესკოშ 36 ობიექტი რე.
თაჸურეშე, 33 კულტურული ობიექტი რე, 3 ორთაშობური. 10 კულტურული ობიექტი აღიარაფილი რე ადამიერული გენიაშ შედევრო.
ცხირეს მოჩამილი რე ობიექტეფი ერკებულშა მიშულაშ წანეფიშ მეჯინათ.
კუტნა-ჰორაშ რაიონი
კუტნა-ჰორა (ჩეხ. Okres Kutná Hora) — რაიონი ცენტრალურ ბოჰემიაშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე კუტნა-ჰორა. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 916,93 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 73 602 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 80 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
როსიშ ზუღა
მინი|250პქ როსიშ ზუღა — ობჟათეშ ოკიანეშ ტომბა ზუღა ანტარქტიდაშ ჟირრ რეგონს, ვიქტორიაშ დიხას დო მერი ბერდიშ დიხას შქას. ზურას მიოგორუ ჯეიმს როსიქ, 1841 წანას. ბჟადალშე ომძღჷ კოკი როსი, ნამუსჷთ იდვალუაფუ აქტიური ვულკანი ერებუსი, ბჟაეიოლშე - რუზველტიშ კოკი.
ზუღაშ ფართობი აკმადგინანს 439 000 კმ²-ს, ოშქაშე სიტომბა 2972 მეტრას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათეშ ოკიანეშ ზუღეფი
პნომ ორალი
პნომ ორალი (ភ្នំឱរ៉ាល់) — გვალა კამბოჯას. ქიანაშ უმაღალაში კონკა.
გვალა პნომ ორალი კარდამონიშ გვალეფიშ ბჟაეოოლშე იდვალუაფჷ დო ქიანაშ უმაღალაში კონკა რე — 1813 მ. გვალაშ კართეფი დო კონკო ტყალეფით რე ფორილი. გვალაშ გოხოლუას იდვალუაფჷ ორთაშობური ერუანული პარკი.
გვალა კამპონგსპიშ პროვინციაშ ორალიშ ოლქის იდვალუაფჷ.
სქოლიო
კატეგორია:კამბოჯაშ გვალეფი კატეგორია:ქიანეფიშ უმაღალაში კონკეფი
ნარმადა (წყარმალუ)
ნარმადა, ვარდა ნარბადა (नर्मदा) — ინდოეთიშ ართ-ართი წიმინდე წყარმალუ. მეხჷრჩანს ცენტრალურ ინდოეთის დო ინმაკათუ არაბეთიშ ზუღას. წყარმალუ ნარმადაშ ედომუშამი სიგჷრძა აკმადგინანს 1310 კმ-ს.
ნარმადაშ ოდუდე იდვალუაფუ ინდოეთიშ შტატი მადჰია-პრადეშიშ ოორუეშე, ნოღა ამარკანტაკის გოხოლუას. წყარმალუს მაართა 320 კმ-შ გოძვენას, მანდლაშ პლატოშ ქჷნდჷრეფს გჷშმახჷრჩანს, აკმოქიმინუნს გვალა სატპურაშ კართეფს. ნოღა ჯაბალპურწკჷმა წყარმალუ სქვამი მარმარილოშ კჷრდეეფს გჷშმახჷრჩანს, უკული რზენით გჷშმურს ვინდჰიაშ დო სატპურაშ გვალეფშე ობჟათე-ბჟადალი გეჸვენჯობათ მეხჷრჩანს. ნარმადაშ დელტა, ნამუთ არაბეთიშ ზუღაშ წყარპიჯშახ 20 კმ-შ გოძვენას იჭყაფუ, იდვალუაფუ ნოღა სურატიშ ოორუეშე, კამბეიშ ჸუჯის (შტატი ნარმადა).
ნარმადაშ ლეხერიშ ცენტრის, ნოღა ჰოშანგაბადიშ ოორუე-ბჟადალშე 40 კმ-ს, იდვალუაფუ ნარმადაშ მიოგორუე (შტატი მადჰია-პრადეში), სოდეთ მეგორელქ იყუ ჰომო ერექტუსიშ დუდიშ ხოკო (Narmada Skull Cap) , ნამუთ თაშნეშე გუ Homo helmei-ის.
სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:არაბეთიშ ზუღაშ ღანჩო
აფრიკაშ ართობაშ ორგანიზაცია
აფრიკაშ ართობაშ ორგანიზაცია — აფრიკაშ ქიანეფიშ გოართოიანაფა. 2002 წანაშ 9 კვირკვეს ჯოხოქ გინათირჷ აფრიკაშ რსხუთ. ორგანიზაციაქ დირსხუ 1963 წანას, აფრიკული ქიანეფიშ ართობაშ დო სოლიდარობაშ, სუვერენიტეტიშ დო ტერიტორიული ნთელუანობაშ თხილუაშ თოლოზირუეთ. ორგანიზაციაშ მაკთურობა შეულებუდჷ აფრიკაშ არძო ზოხორინელ სახენწჷფოს.
შტაბ-ბინა - ადის-აბება.
აკოდგინალუა
1991 წანაშო ორგანიზაციაშა მიშმეშჷ 48 სახენწჷფო:
ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკაშ ისტორია
ხებურთი
thumb|250px|ხებურთიშ მატჩი ხებურთი — მოსოფელიშ ანდა ქიანას მოდვალირი ბუნური სპორტული ლაჸაფი, სოდე შკვითი მალაჸაფეშე აკოდგინელი ჟირი ბუნა ართიანს ოლაჸაფუ. აწმარენჯეეფი ხვალე ხეთ ლაჸაფენა დო ოცადუნა აწმარენჯი ბუნაშ კარშა ბურთიშ მითოღალას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპორტიშ გვარობეფი *
ზვიად ძიძიგური
ზვიად ძიძიგური — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ელ-ფასო
ელ-პასო – ნოღა ააშს, თექსასიშ შტატის, წყარმალუ რიო-გრანდეშ პიჯის. ელ-პასოშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას ოხორანს 598 590 ადამიერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი კატეგორია:ტეხასი
კოკობე
კოკობე (Alectoris graeca) — მაფურინჯე ქოთომიშობურეფიშ რანწკიშე. ფერუან მოცაშფერო-მოტუტაშფერო რე, დუც დო ფსუალეფს მოვარდიშფერო ელფერი გინოჸუნს. ხასჷლეფს გადაბანო რუმე ზოლეფი გეთხოზჷ. მუმული ტანით დადულშე დიდი რე, კუჩხეფს უღჷ მოხამუზეფი. კოკობეშ ასა-გასაშ წონა 350-700 გრამს ოჭირინდუანს. მოდვალირი რე ბალკანეთიშ გვალეფშე ოორუე ჩინეთშახ. საქორთუოს ხე კავკაციონიშ ობჟათე კართეეფს, ცივ-გომბორიშ, გურია-აჭარაშ დო თრიალეთიშ ქჷნდჷრეფს, ქუაღორღამ, მეჯღერ ბართვონით ფორილ გვალეფიშ ფერდიეფს - გვალაშოწმოხონშე დახე თირიშ ღოზიშახ. ეთმიჯუმუაფუ ჩანარიშ თასით, შეჸელეფით, გვიგვილეფით დო ვალარეფით. სპორტული ჯინუაშ ობიექტი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქოთომიშობურეფი
მოსოფელიშ მონძალა
200px|thumb|ობიექტი #86: ეგვიპტეშ პირამიდეფი 200px|thumb|ობიექტი #174: [[ფლორენცია|ფლორენციაშ ისტორიული ცენტრი (იტალია)]] 200px|thumb|ობიექტი #483: [[ჩიჩენ-იცა (მექსიკა).]] 200px|thumb|ობიექტი #592: [[ბორობუდური (ინდონეზია).]] მოსოფელიშ მონძალა (World Heritage, Patrimoine Mondial, Patrimonio Mundial) — ორთაშობური ვარა ადამიერიშ გოჭყაფილი ობიექტეფი, ნამუეფიშ გჷშაკერძაფილი ისტორიული ვარა ეკოლოგიური ფასეულობაშ გეშა, პრიორიტეტული ღანკო თინეფიშ თხილუა დო პოპულარიზაცია იკოროცხუ.
კრიტერიუმეფი
მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულს მუთმოხვადუნა ხვალე თი ობიექტეფი, ნამუეფსჷთ კომისიაშ არზით უნივერსალური შანულობა უღუნა ისტორიაშ, ხელუანობაშ დო მენცარეფიშ თოლწონუათ. გიშაგორუაშ გინოჭყვადუაწკჷმა გოთოლწონაფილი იჸუაფუ ობიექტიშ ორიგინალურობა, აუთენტურობა (ისტორიული თახმობუა) დო თიში ართოიანალა. თეშ გალე ობიექტი ოკო ობაღინუანდას იუნესკოშ ართ ვარა მუსხირენ კრიტერიუმს ვითიშე. 2005 წანაშ დოჭყაფუშახ კულტურული დო ორთაშ ობიექტეფშო კრიტერიუმეფი ზოხო–ზოხო რდჷ, 2005 წანაშ უკული  არძა ობიექტიშო  ოართე  კრიტერიუმეფქ აკომუშებულქ იჸუ. თეშ გურშენიე, ნამუდა გიშაგორილი ობიექტეფიშ უმენტაშობა ობაღინუანს ხვალე ვარა მაართა 6 კრიტერიუმს (i –vi) ვარა ხვალე ეკონია ოთხის (vii–x). მარა, 26 ობიექტი რე თიცალი (აკოწყორილი ტიპიშ), ნამუთ ობაღინუანს კრიტერიუმეფს ჟირხოლო ნორთიშე.
სტატისტიკა
ედომუშამო 936 მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიე 148 ქიანას. თაჸურეშე: 704 კულტურულიე, 181 ორთაშობური, ოდო 26 აკოწყორილი ტიპიშ. მოსოფელიშ მონძალა გორთილიე ხუთი გეოგრაფიული ზონათ: აფრიკა, არაბეთიშ ქიანეფი (წჷმმორინაფილი ოორუე აფრიკა დო შქა ელახი), აზია-ოკიანია (წჷმორინაფილი ავსტრალია დო ოკიანია), ევროპა & ოორუე ამერიკა, დო ლათინური ამერიკა & კარიბეფი.
რუსეთი დო კავკაცია იკლასიფიცირებუ მუჭოთ ევროპა, თიწჷკმა მუჟამცჷთ მექსიკა მიშმურს ლათინური ამერიკაშ დო კარიბიშ ზონაშა. თუდო მოჸონაფილი რცხუ წჷმარინუანს ზონეფით დო კლასიფიკაციეფით გორთილ სქემას: Stats
ციცარი
ციცარი შინური (Numididae), მაფურინჯეეფიშ ფანია ქოთომიშნერეფიშ რანწკიშე. შინური ციცარი მოურს რჩქვანელობურ ციცარშე (Numida meleagris), ნამუთ ბჟადალ აფრიკას ხენ. ჩინურ ციცარს უღჷ გჷრძე, ოვალური რსხული. ირინუანა უთარაშო სახორცეთ. მორდილ მუმულიშ მასა რე დოხოლაფირო 2 კგ, დადულიშ 1,8 კგ. მარქვალდვალა - 70-120 მარქვქლი წარმოწანას. მარქვალი იწონუ 42-45 გრამს. მეციცრეობას ორეწუალე შანულობა უღჷ საფრანგეთის, უნგრეთის, იტალიას, ინგლისის, ააშ-ს, ავსტრალიას.
გალენური მეჯინა
ციცარიშ რსხულიშ ზჷმა 40 სმ-შე 70 სმ-შახ რე. თის კუნტა, თუდო გერთელი კუდელი უღუ. რსხულშე გინორთელი, ფსქელი ბურდღუაშ გეშა გოძინელო იძირებე, დუდი დო კინჩხი თინეფიშ უმენტაშობას ბურდღეფით ვა აფუ ფორილი. ციცარიშ არძა გვარობას რუმე ბურდღა უღუ, ნამუთ მორჩილ ნოთე ჭურჭულეფით რე ფორილი.
რინაშ ნერობა
რინაშ ნერობათ ართიანშე ვეგშმიგორჷნა. ხენა ბუნურო გვალამ აბანს, ფსქელ ბართვამ დო ოშა-გოშა ტყალეფს. ბიწორას მირულენა დო ვართფერი ჯგირი მაფურინეეფი რენა, თიშ გეშა, ნამჷ-და ფურინუა თინეფს მალას ოშულიდუანს. ჭკომჷნა მუჭოთ ჭანდეფს, თეშ ჩანარეფს: კენკარეფს, ჩანარეფიშ თასეფს, ჩანარეფიშ ელნაფალეფს, ფურცელეფს დო შხვ.
გომიარაფა
ბუდუაშ ბორჯის დუდიშულას რინას ჭკობათ ირთჷნა. ოგვაჯეთ გჷმადირთჷნა დინობურგონილი დიხა. მარქვალდვალაშ ბორჯის 5—8 მოჸვინთალე-მორჩე მარქვალს დჷთმოდვანს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქოთომიშნერეფი
მაჰაბჰარატა
300px|thumb|კრუკშეტრაშ ლჷმაშ ემახანტალი ხეშნაჭარა
მაჰაბჰარატა (სანსკ. महाभारत mahābhārata „თხობელუა დიდ ბჰარატეფშენ“) — ჯვეში ინდური ეპიკური პოემა, ნამუშ ოსხირი რე ოორუეშ დო ობჟათე-ბჟადალიშ ინდოარი კათეფიშ თხობელუეფი დო ლეგენდეფი. თიშ გოჭყაფაშ ხანო იკოროცხუ ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ II გვერდი. თეხანური სახე მიღჷ ახ. წ. I ვითოშწანურაშ შქა წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდუისტური ტექსტეფი კატეგორია:სანსკრიტული ტექსტეფი კატეგორია:პოემეფი კატეგორია:ინდური ლიტერატურა კატეგორია:ლიტერატურული ნოწარმებეფი
ჯგირო ორდა, ანჯარი!
ჯგირო ორდა, ანჯარი! (A Farewell to Arms) რე ერნესტ ჰემინგუეიშ გვერდო ავტობიოგრაფიული რომანი, ნამუდგაშ თარი თემა რე მაართა მოსოფელიშ ლჷმა დო ჸოროფა. წინგის, ნამუქჷთ იჭარჷ 1929 წანასჷნ, მაართა პიჯის რაგადანს ამბეს ამერიკალი ფრედერიკ ჰენრი, მით გოხოლუდეს იტალიაშ არმიაშ ოვე ჰოსპიტალიშ ლეიტენანტი ("Tenente"). ჯოხოდვალა ეჭოფილიე მა-16 ოშწანურაშ ინგლისარი დრამატურგიშ, ჯორჯ პილიშ პოემაშე.
რომანქ მაართათ იჸუ ადაპტირაფილქ 1932 წანას.
ვახტანგ ჭელიძეშით ქორთულო ნათანგა რომანქ მაართათ გჷშეშქვინჷ 1960 წანას, გჷშმაშქუმალარობა "საბჭოთა საქართველოს"-იშით, 20 000-ამ ტირაჟით.
სიუჟეტი
რომანი დორთილიე ხუთ წინგო. მაართა წინგის რინალდი გაჩინებაფუანც ქეთრინ ბაკლის ჰენრის; ჰენრი ოცადჷ, ქეთრინი მიოჩილითუასჷნი, დო თაშ იჭყაფუ თინეფიშ მაჸალუა. იტალიურ ფრონტის რინაშ ბორჯის, თიქ დინჭყოლჷ კუჩხის დო ჯღონელქ იჸუ მილანიშ ჰოსპიტალშა. მაჟირა წინგი მოძირანა ჰენრიშ დო ქეთრინიშ მაჸალუაშ ტომბარაფას, თიშ უკული მუთ ართო გამუკორთეს ედომუშამი ზარხული მილანსჷნ. ჰენრის ქეჸოროფებუ ქეთრინი დო თი ბორჯიშო, მუჟამცჷთ თინა დოსქიდუნ, ქეთრინი უკვე სუმ თუთაშ მონკათ იჸუაფუ. მასუმა წინგის, ჰენრი ირთუ მუში გოართოიანაფაშა. მორო, ვართ ფერი ბრელი ხანიშ უკული, ავსტრიალეფი დო გერმანალეფი გჷთმოსოფუნა იტალიაშ ღოზეფც კაპორეტოშ ჩხუპის. იტალიარეფი უკახალე იკინანა. ჰენრი ჸვილუნც ოინჟინერე სერჟანტის უდუჸუნუობაშ გეშა. თეშ უკული, ჰენრის ოეჭვებელი პიჯო კოროცხჷნა დო ჭოფუნა. თინა ორწყე, ნამდა პოლიციარეფი უშუბრალებუო ჸვილუნდეს დჷმაშებელეფც დო ნტებას გჷნოჭყვიდუნც. თიქ თენა ქჷმიხუჯუ წყარმალუშა დინოსხაპუათ. მაანთხა წინგის ჰენრი დო ქეთრინი კჷნე აკმოხვადჷნა ართმაჟირას დო შვეიცარიაშა მითმინტებუნა ხოფამი ნიშით. ეკონია წინგის, ჰენრი დო ქეთრინი თინჩას ოხორანა გვალეფც, თეიშახ, სოიშახ ქეთრინც ქჷდაჭყაფუდჷ მოლოგინუან. ხანგინძე დო ჭუებული მოლოგინუაშ უკული, თინეფიშ სქუა ღურელი იბადებჷ. ქეთრინს აჭყაფუ ზისხირწჷმა დო მალასჷნე ღურუ, ოდო ჰენრი აძვილაფირიე ხვალე დირთას ოსუმარეშა, ჭვემამი ტაროზის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1929 წანაშ რომანეფი კატეგორია:ერნესტ ჰემინგუეიშ რომანეფი
ისმენე
ისმენე ჯოხო თაშნეშე ასოპოსიშ ოსურსქუას, ნამუთ არგონიშ ალმასქუ დო იასოშ დიდა რე.
სქოლიო
კატეგორია:ბერძენული მითოლოგია
ბჰუტანი
ბჰუტანიშ ომაფე (ძონგ. - འབྲུག་ཡུལ་ (zhuk yü) დრუკ იუ) — სახენწჷფო აზიას, ჰიმალაის, იდვალუაფუ ინდოეთიშ დო ჩინეთიშ შქას. ნანანოღა — თიმფუ. მუშ ჯოხოდვალა — დრუკ იული ვარდა დრუკ ცენდენი — „დაჩხირიშ მაფუთქალი დრაკონიშ ომაფე“.
ართართი ვერსიათ, ჯოხოდვალა „ბჰუტანი“ მოჸურც ბხუ-უტტან-შე (Bhu-Uttan), ნამუთ სანსკრიტშე გინოთანგუათ „მაღალ გვალეფს“ ვარდა „გვალამი ქიანას“ შანენს. შხვა ვერსიათ, ჯოხოდვალა მოურს ბჰოტ-ანტ-შე (Bhots-ant), ნამუთ „ტიბეტიშ კუნთხუს“ (ბოლო) ვარდა „ტიბეტიშ ობჟათეს“ შანენს.
ბჰუტანიშ ომაფეს ოორუეშე უხურგანს - ჩინეთი, ბჟადალშე - ინდოეთი.
ტოპოგრაფია
ბჰუტანიშ ტერიტორიას ოორუე-ბჟადალშე დო ოორუეშე მოუძჷ დიდი (ბჟაეიოლი) ჰიმალაიეფი. დიხეფიშ 50%-იშ მეტი 3000 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ, 20% — ფორილიე ჯიშთით დო იროიანი თირით. ბჰუტანს დიხაშნწალუეფი უჩქჷ. ჰიმალაიეფშე ქიანაშ ობჟათეშა წყარდიდარი დო ჩქარი წყარმალუეფი მეხჷრჩანა — ბრახმაპუტრაშ ნოჸელეფი.
ბჰუტანს შხუ ჰიდროენერგეტიკული რესურსეფი უღუ, შანულამი მუდანობაშ სასარგებლე დინოხურიშეფი — რკინაშ მადენეფი, ლინჯი, ტყვია, თუთია, ნოშქერი, მარმარილო დო შხვ.
კლიმატი
мини|300px|ბჰუტანიშ ჯიშთეფი
ჯიშთეფი
ბჰუტანიშ ოორუეს რე ჯიშთეფი, ნამუთ ქიანაშ ნთელ ტერიტორიაშ 10%-ის იკენს, ბჰუტანიშ წყარმალუეფიშ შანულამი წყარეფიშ წყუ რე. თე ჯიშთეფს, დოხოლაფირო, მილიონი ტონა ოშუმალი წყარი მიშადგჷ, ზარხულს, ნდღულუაშ ბორჯის, ქიანაშ მახორობაშო სტიქიური უბადობაშ მუმაღალარიე.
ადმინისტრაციული გორთუალა
thumb|485px|ბჰუტანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა
ბჰუტანი დორთილიე 4 ძონგდეიო (dzongdey), ნამუშ აკოდგინალუაშათ 20 ძონგხაგიშე (ძონგხა - རྫོ་ཁག།, dzongkhag). ირი ძონგხაგი ირთუ გევოგო (gewog), ნამუთ მინშახ, გოართიანაფილიე დუნგხაგეფს (dungkhag).
1988 წანას, ბჰუტანიშ ძონგხაგეფი გოართოიანაფილი რდჷ 4 ძონგდეით.
ოინტერესე ფაქტეფი
2004 წანაშ 17 ქირსეთუთაშე, ბჰუტანც თუთუმიშ პროდუქციაშ გჷმოჩამა დო გჷმორინაფა სრულას ვეშილებე (აკრზალულიე). ქიანაშ ხურგაშ დინოხოლე ვეშილებე სიგარეტეფიშ მიშაღალა. სიგარეტიშ შუმაშე ჯარიმა €175-ს აკმადგინაანს. ურცხოალ ტურისტეფშო, დიპლომატეფშო დო ვასათარობე ორგანიზაციაშ მახანდეეფშო თე გოუქვაფა ვა მოქმედენს. ურცხოალეფს ვეშულებუნა აკანური მახორობას სიგარეტი ქიმეჸიდანინ. .
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
კელცე
კელცე (Kielce; პოლონეთიშ ომაფეშ ბორჯის — კელცი) — ნოღა პოლონეთიშ ცენტრალურ ნორთის, ვარშავაშ ობჟათეშე 170 კილომეტრიშ მეძენას. 1999 წანაშახ, კელცე რდჷ კელცეშ სავოევოდეშ ნანანოღა, 1999 წანაშ ადმინისტრაციულო რეფორმაშ უკული, სვიეტოკშიშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე. შხუ ავტომაგისტრალური დო ორკინაშარე ნოსქვი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი
ალექსანდრე ქანთარია
ალექსანდრე (ნუკრი) ქანთარია — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
მელნიკიშ რაიონი
მელნიკი (ჩეხ. Okres Mělník) — რაიონი ცენტრალურ ბოჰემიაშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე მელნიკი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 701,08 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 95 802 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 137 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ფლორესიშ ზუღა
ზუღაშ ფართობი აკმადგინანს 240,000 კმ²-ს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდონეზიაშ ზუღეფი
ცანდჩორქოამეფი
ცანდჩორქოამეფი (Perissodactyla), ბჟაშუმუეფიშ რანწკიშ ჩხოლარი. ტანო დიდი, ოშა-გოშათ ოშქაშე ზჷმაშ ჩხოლარეფი რე. ბორკეფიშ თარი ლირე ირო მა-3 კითის გინმურს, ნამუთ შხვეფშე უმოსო გოვითარაფილი დო რსხულიშ თარ გიოპონუს წჷმარნუანს. კითიშ ბოლო ფალანგეფი ჩორქოთ რე ფორილი. ცანდჩორქოამეფს ჟილენი ოჭკომალი კიბირეფი, ლექინი ყია, განთხიშ ყვილს მა-3 ციბრუტი (ჭკობაჩორქოამეფშე გინორთი) უღჷნა. ლაბერწი დო ნარღვლიშ ბუშტი ვა უღჷნა, გოფაჩილ რენა აზიას, აფრიკას, ობჟათე დო ცენტრალურ ამერიკას. ცანდჩორქოამეფი ხე ტიოზეფს, ტყა-ველეფს დო შხვა. ცანდჩორქოამეფს ართოული რინაშ წესი უღჷნა, მინშა მორჩილ ბუნეფს აკმოქიმინჷნა. ბიწორას მირულენა, ჩანარობას ჭკომჷა. განგური - წანმოწანაშა 2-შა. პოლიგამიური ჩხოლარეფი რენა. ცანდჩორქოამეფი ხანა ჯგირო გოვითარაფილ 1 ერჩქის. თეხანური ცანდჩორქოამეფიშ 3 ფანია რე ჩინებული: ცხენიშობურეფი, ხვალექაშობურეფი დო ტაპირიშობურეფი. ცანდჩორქოამეფიშ დორჩქავანაფაშ ფორმეფი (ცხენი, გირინი) ედომუშამ მოსოფელს რე გოფაჩილი. ოხერეჭე ჩხოლარი რე. ირდიხას თხილანა.
კორტოხი (ჸალაიბონი)
კორტოხი — ჸალაიბონი ლიხიშ ქჷნდჷრს, წყარმალუეფიშ ჭერათხევიშ (სურამულაშ კვარჩხანი ნადუ) ჟიმოლენი მალობაშ დო ძირულაშ (ყვირილაშ კვარჩხანი ნადუ) წყარგჷმართუს. სიმაღალა 1130 მ. ეგაფილი რე პალეოზოური გრანიტოიდეფით. კორტოხიშ ანგანობეფი გოქუნილი რე ჭყონით, ცხიმურით დო წიფურით. კორტოხის გინმურს ცალსაროტი ქარელიშ მუნიციპალიტეტშე საჩხერეშ მუნიციპალიტეტშა.
ჯვ. წ. 750
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 750 წანა.
კორტოხი (ჸალაიბონი)
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ჯვ. წ. 750
ნაღურა
კატეგორია:
კუპერ-კრიკი
კუპერ-კრიკი (ინგლ. Cooper Creek) — რე სეზონური წყარმალუ ცენტრალურ ავსტრალიას. კუპერ-კრიკი გიშმურს კუინზლენდიშ დო ობჟათე ავსტრალიაშ შტატეფიშ ტერიტორიას. წყარმალუშ სიგჷნძა რე 1,420 კმ. ღანჩოშ ფართობი 297 547 კვ.კმ. ინაკათუ ეირიშ ტობას.
ათარვავედა
ათარვავედა (სანსკრ. अथर्ववेद, "მაზაკვალობეფიშ რჩქინა") — მედიცინაშ ისტორიული თოლწონუათ ომაღანკე ნახანდი, IV ვედა, ჯადოსნური ფორმულეფიშ ნაკორობა (კათური წინგი, გჷნომუშებული ქურუმეფიშით), რიგვედაშე უმოსი ჯვეში.
ლიტერატურა
კატეგორია:ვედეფი
ბურიანი
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სპექტრი (2015 წანაშ ფილმი)
სქოლიო
კატეგორია:2015 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:Columbia Pictures-იშ ფილმეფი კატეგორია:ჯეიმზ ბონდიშ ფილმეფი კატეგორია:MGM-შ ფილმეფი კატეგორია:Pinewood Studios-შ ფილმეფი კატეგორია:სემ მენდესიშ ფილმეფი
სიეტლი
thumb|სიეთლი
სიეტლი (ინგლ. Seattle) — ნოღა ააშს, ვაშინგტონიშ შტატის. მახორობა 592,800 კოჩი (2008 წანაშ მუნაჩემეფით).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ ნოღეფი
სურამულა
სურამულა – წყარმალუ ხაშურიშ მუნიციპალიტეტის, ფცაშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ ლიხიშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ კართეს ზუღაშ დონეშე 1200 მეტრას. სიგჷრძა 42 კილომერტი. ღანჩოშ ფართობი 719 კმ². ეთმიჯუმუაფუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონ წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნს, წყარმოლაფეფი – დამორჩილს, წყარმარჩხობა – ზოთონჯის. ოშქაშე წანური ხარჯი რე 12,5 მ³/წმ.
ჩო-ოიუ
ჩო-ოიუ (卓奥友山 Zhuó'àoyǒu Shān) — კონკა ჩინეთიშ დო ნეპალიშ ხურგის. თინა ჰიმალაიშ გვალეფს მადვალჷ ართ-ართი ბრუოვითოშიანი კონკა რე. სიმაღალა — 8188 მ. სიმაღალათ მოსოფელიშ მა-6 კონკა. მაკალუშ დო ლჰოძეწკჷმა მიშმურს ევერესტიშ გვალაშ მასივიშ აკოდგინალუაშა. იდვალუაფჷ საგარმათაშ ერუანული პარკიშ ტერიტორიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჰიმალაი კატეგორია:ნეპალიშ გვალეფი კატეგორია:ჩინეთიშ გვალეფი
გოჩა ენუქიძე
გოჩა ენუქიძე — ქორთუ პოლიტიკოსი, რე საქორთუოშ პარლამენტიშ ართ-ართი დეპუტატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუოშ პარლამენტიშ მაკათურეფი
ჯვ. წ. 751
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 751 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
მლადა-ბოლესლავიშ რაიონი
მლადა-ბოლესლავი (ჩეხ. Okres Mladá Boleslav) — რაიონი ცენტრალურ ბოჰემიაშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე მლადა-ბოლესლავი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 022,83 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 115 379 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 113 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
ბისტრიცა (სირეტი)
ბისტრიცა (Bistriţa) — წყარმალუ რუმინეთის, წყარმალუ სირეტიშ მარძგვან ნადუ. ბისტრიცა იჭყაფუ როდნაშ გვალეფს ზუღაშ დონეშე 1649 მეტრას. სიგინძა 272 კმ. აუზიშ ფართი 7900 კმ². გიშმურს რუმინეთიშ პროვინციეფს: ბისტრიცა-ნესეუდიშ ჟუდეცი, სუჩავაშ ჟუდეცი, ნიამციშ ჟუდეცი, ბაკეუშ ჟუდეცი.
ბადმინტონი
ბადმინტონი (ინგლ. Badminton) — ოლიმპიური სპორტიშ გვარობა, ნამუთ ჩოგანბურთიშობური ლაჸაფი რე. ეშე გინოკიდილი ბადეშ დუდს ჩოგანით ოჸოთანა კორპიშ ვარდა პლასტმასიშ ძაბრიშობურ ბურთის (ვოლანს). თის თარო დარბაზის ლაჸაფენა.
პალმირაშ ატოლი
პალმირაშ ატოლი (Palmyra Atoll) — უდუხორუ ატოლი ფართობით 12 კმ² (სქირონა — 3,9 კმ²), ნამუთ იდვალუაფუ რჩქალ ოკიანეშ ეკვატორულ ზონაწკჷმა არხოს. ატოლი იდვალუაფუ ჰავაიშ კოკეფიშ ობჟათეშე ლაინიშ კოკეფიშ ბუნას. ააშ-იშ ვაორგანიზებული დო ვამიკორსხილი უდუხორუ ტერიტორია (ანუ, ფორმალურო ვენშმურს ააშ-იშ აკოდგინალუაშა, მარა ააშ-იშ პატჷნალას რე).
ბადმინტონი
ბადმინტონიშ ლაჸაფი თხულენს სიჩქარეს დო ფიზიკურ გარზებას.
აბრეშუმიშ დიდი შარა
right|thumb|420px|აბრეშუმიშ დიდი შარა ჩქ. წ. I ოშწანურა. აბრეშუმიშ დიდი შარა (ტრად. ჩინ.: 絲綢之路; გამარტ. ჩინ.: 丝绸之路; სპარს. راه ابریشم; თურქ: İpekyolu, ყირგ.: Жибек жолу), ტრანსკონტინენტური სავაჭარო-საქარავანო შარა, ნამუთ ჩინეთის სქირონაშქა დო უჩა ზუღეფიშ ოძგაშეეფს მითმიორცხუანდჷ.
თე შარათ ვაჭარუას დოჭყაფუქ ქიმიაჩჷ ჯვ. წ. II ოშწანურას. აბრეშუმიშ დიდი შარა იჭყაფუდჷ სიანს. ნოღა დუნხუანიშე თინა 2 ნოჸველათ მიშუ ბჟადალუშა. ჟირხოლო შარა - მაართა ლობნორიშ ტობაშ ოორუეშე ნ. ტურფანიშ, ოდო მაჟირა თი ტობაშ ობჟათეშე ნ. ხოტანიშ დო ნ. იარქენდიშ გულათ - ნ. კაშგარს აკმოკოროფუნდჷ დუდის. თაჸურეშე ოორუეშ შარა კასპიაშ ზუღათ არცხუაფუდჷ მოლენკავკაციას, გინოკვათუნდჷ საქორთუოს დო ფასისშე უჩა ზუღათ ბიზანტიას დო რომს ოჭირინუანდჷ. მაჟირა შარა კაშგარიშე ბალხის დო ოორუე ირანიშ გულათ შქაწყარმალონაშა, ოდო თეჸურეშე სქირონაშქა ზუღაშ ძგალეფშა მიშჷ.
აბრეშუმიშ დიდი შარაქ ხე აკუნწყუ ეკონომიკური დო კულტურული ურთიერთობაშ გოვითარაფას ბჟაეიოლუშ დო ბჟადალუშ ქიანეფ შქას. თე შარათ მიშართჷ ჩინეთშა მინაქ, ფუფუნებაშ საგანეფქ, გიფაჩჷ ნამთინე კულტურული ჩანარქ, არაბული ცხენქ დო შხვაქ, მიშაჭირინუ თაშნეშე რელიგიური დო ფილოსოფიური მონძღვარუეფქ (ბუდიზმი, მანიქევლობა, იუდაიზმი, ისლამი, ნესტორიანელობა).
ლიტერატურა
კატეგორია:ევრაზიაშ ისტორია კატეგორია:სავაჭრო შარეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ისტორია
ნეშვილი
thumb|ნეშვილი
ნეშვილი — ნოღა ააშს, ტენესიშ ნანანოღა. შტატიშ მაჟირა ნოღა მახორობათ მემფისიშ უკული. მახორობა 613,856 კოჩი.
ლანქორი
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი