cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მისისიპი
მისისიპი, ააშ-იშ ისტორიას, ტრანსპორტირაფაშ საშუალებაშ უდიდაშ როლს არსულენდჷ. მუჟამსჷთ ააშ-ქ ზოხორინალა გჷმაცხადჷნ, წყარმალუ მისისიპის ააშ-იშ ბჟადალი ხურგი იდვალუაფუდჷ.
მისისიპიშ ინოხვენეფს დიდ ოშქურანჯობას აკმუქიმინჷნს ქიმიკატეფი, ნამუეფით ფერმეფშე ინაკათუ წყარმალუს დდო თიშ ნადუეფს დო ნამუეფით უკული მექსიკაშ ჸუჯის იშაყარუ. წყარმალუშ ოსხირი რე ჭვემაშ წყარი დო თირიშ ნდღულაფა. აფუნ-ზარხულს შხირი რე წყარიშ ძინა. კატასტროფული წყარალა რდჷ 1844, 1093, 1913, 1927, 1937, 1947, 1951, 1952 დო 1965 წანეფს. დაბალ მალობას აკოგაფილი რე ჰიდროტექნიკური დამბეფი, მარა კანკალეშა თინეფს ხოლო ვეშულებჷნა დოთხილუან წყარმალუწკჷმა არხოს მახორუ მახორობა წყარალაშე.
ჯოხოდვალა Mississippi აბანური ამერიკალეფიშ ნინაშა შანენს „დიდ წყარმალუს”, „წყარეფიშ მუმას”.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-იშ წყარმალუეფი
დრეტა
დრეტა რე წყარმალუ შტირიას, ოორუე სლოვენიას. იჭყაფუ კამნიკ-სავინიაშ ალპეფს დო გიშმურს ნოღეფს: გორნი გრადი, ბოჩნა, აკათუ წყარმალუ სავინიას, ნოღა ნაზარიეს. დრეტაშ სიგინძა 29 კმ. რე, აუზიშ ფართი 126 კვ.კმ.
ჩობანი
ჩობანი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, წვირმიშ თემს (ოფუტეეფი: ასკარტი, აცი, იელი, ჩობანი, წვირმი).
ელგუჯა დამენია
ელგუჯა დამენია  — …
ესკინაშ დეპარტამენტი
ესკინაშ დეპარტამენტი (Departamento Esquina) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორიენტესიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 30 372 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 3 723 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
სამუშა დღა
სამუშა დღა — უხვადჷ კალენდარულ დღას, შურიშხაშ, ჟაშხაშ დო საქორთუოშ ორგანული კანონით — „საქორთუოშ ხანდაშ კოდექსით“ გოთანჯილი ნაუქვი დღალეფიშ მოხ.
წყუ
კატეგორია:კალენდარი
ჯვ. წ. 794
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 794 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კანჩენჯანგაშ ერუანული პარკი
კანჩენჯანგაშ ერუანული პარკი — ბიოსფერული ტყაჩირი, ნამუთ იდვალუაფუ ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალშე შტატ სიკიმს, ნეპალიშ ხურგაწკჷმა.
ერუანულ პარკიქ დირსხუ 1977 წანას, მაღალგვალამ ჰიმალაური ლანდშაფტიშ თხილუაშ ღანკით. ერუანული პარკი ზუღაშ დონეშე 1829–8585 მეტრაშ ფარგალეფს იდვალუაფუ. პარკიშ ფართობი რე 1 784 კმ². სიკიმიშ შტატიშ ნაანთხალ ნორთის იკენს. პარკიშ ედომუშამი ტერიტორია იდვალუაფუ წყარმალუ ტისტაშ ღანჩოს. პარკის ბჟადალშე უხურგანს ნეპალი, ხურგას იდვალუაფუ კონკა კანჩენჯანგა.
პარკის მიარე წყარგელაფუ რე, ნამუეფსჷთ შქას უმაშალაში სიმაღალე რე 160 მეტრა.
2016 წანაშ 17 კვირკვეს, ერუანული პარკი გემშიღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ძეგლეფიშ ერკებულშა.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ინდოეთის კატეგორია:ინდოეთიშ ერუანული პარკეფი
კალდერა-დელ-ატუელი
კალდერა-დელ-ატუელი — კალდერაშ ტიპიშ ვულკანი ანდეფს, არგენტინა-ჩილეშ თანჯას. თე ჟირ ქიანას შქას თანჯა მუშ ბჟადალ ძგას იდვალუაფუ. გვალო თაჸურეშე ეთმეჭოფუნს ოდუდეს წყარმალუ რიო-დელ-ატუელი. ვულკანიშ კონკა ზუღაშ დონეშე 5 189 მეტრას იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
გურამ ბერიძე
გურამ ბერიძე — ქორთუ ფოლკლორისტი.
ეწერი (სანაკიშ მუნიციპალიტეტი)
ეწერი — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ სანაკიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუეფიშ ცჷიშ დო ხობწყარიშ შქაწყარმალონას. ზუღაშ დონეშე 130 მ. სანაკშე 18 კმ. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 198 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:სანაკიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
შჩეცინი
შჩეცინი, ვარ-და შჩეჩინი (, Stettin ), 1945 წანაშახ შტეტინი (Stettin ) — ნოღა პოლონეთიშ ოორუე-ბჟადალშე, იდვალუაფუ გერმანიაწკჷმა ხურგიშ გოხოლუას, ბჟადალი პომერანიაშ სავოევოდეშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფჷ ვარშავაშ ოორუე-ბჟადალშე 566 კილომეტრიშ მეძენას
მეძობელო მადვალუ სვინოუისცეწკჷმა ართო, ბალტიაშ ზუღას ქიანაშ უშხუაშ ონიშოლს აკმოქიმინჷნს; თაშნეშე ნოღა ქიანაშ ხერეჭუაშ (კერზოთ, ნაფთობქიმიაშ დო მანქანაშაკოგაფაშ) ცენტრი რე. შჩეცინიშ გოხოლუას იდვალუაფუ გოლენიუვიშ აეროდრომი, ნოღაშ ტერიტორიას რე ტობა დომბე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი კატეგორია:გერმანიაშ ჸოფილი ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ სავოევოდე ცენტრეფი კატეგორია:პოლონეთიშ ონიშოლეფი კატეგორია:ბალტიაშ ზუღაშ ონიშოლეფი
არსენა მარაბდელი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1933 წანაშ რომანეფი კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილიშ რომანეფი კატეგორია:ქორთული რომანეფი
მედუდუკეთა დასტა
მედუდუკეთა დასტა — ქორთული ფოლკლორული ანსამბლი.
ბოტანიკა
ბოტანიკა (ბერძენ. botanē „დოლო, ჩანარი“), მენცარობა ჩანარეფიშ რინაშ გეშა. გურაფლენს ჩანარეფიშ გალენი დო დინახალენი ენწყუალაშ კანონზმომიერეფეფს (მორფოლოგია, ანატომია), ჩანარეფიშ სისტემატიკას, თინეფიშ გოვითორაფას გეოლოგიურ ბორჯის (ევოლუცია), მოჯგირულ რცხუეფს (ფილოგენია), ულირ ბორჯის დო ათეჟამს დიხაუჩას თინეფიშ გოფაჩუას (ჩანარეფიშ გეოგრაფია), ჩანარულ ორგანიზმეფიშ დარინალ პროცესეფს (ჩანარეფიშ ფიზიოლოგია), აკანწკჷმა ურთიართმიკობუნაფას (ჩანარეფიშ ეკოლოგია), ჩანარული ოფორუშ ენწყუალას (გეობოტანიკა, ანუ ფიტოცენოლოგია), ჩანარეფიშ ომეურნეთ გიმორინაფაშ შესალებუას (გუმარინაფალი ბოტანიკა). რკვიებაშ ობიექტიშ მეჯინათ ბოტანიკას გიმირთუ ხოლო მენცარობა წყარჩანარეფიშ გეშა - ალგოლოგია, სოკოეფიშ გეშა - მიკოლოგია, ლიქენეფიშ ანუ ქარაგოზეფიშ გეშა - ლიქენოლოგია, ლეყეფიშ გეშა - ბრიოლოგია დო შხვა. მიკროსკოპულ ჩანარულ ორგანიზმეფს იგურუანს მიკრობიოლოგია, ჩანარეფიშ ლახალას - ფოტოპათოლოგია.
რესურსეფი ინტერნეტის
*
ჯვ. წ. 795
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 795 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
იური ნიკულინი
იური ნიკულინი (Юрий Владимирович Никулин; დ. 18 ქირსეთუთა 1921 სმოლენსკი, ღ. 21 მარაშინათუთა 1997 მოსკოვი) გჷმორჩქინელი რუსი არტისტი, კლოუნი დო კომიკოსი.
კატეგორია:რუსეფი კატეგორია:რუსი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1921 კატეგორია:ნაღურა 1997
ნიკოლოზ ბარათაშვილი
ნიკოლოზ (ტატო) მელიტონიშ სქი ბარათაშვილი (დ. 4 ქირსეთუთა, 1817; ქართი - ღ. 21 გჷმათუთა, 1845; განჯა, აზერბაიჯანი) — ქორთუ პოეტი.
ბიოგრაფია
დებადჷ გოღარიბაფილი არისტოკრატიშ, იმპერატორიშ ართგური მოხელეშ ფანიას. ნანა - ეფემია, გრიგოლ ორბელიანიშ დო ერეკლე II-შ მოთა რდჷ. ნიკოლოზ გურაფულენდჷ ქართიშ გიმნაზიას (1827-1835). ბარათაშვილიშ მაგურაფალი რდჷ სოლომონ დოდაშვილი. გიმნაზიაშ თებაშ უკული ტყურათ ნატრენდჷ რუსეთშა ულას ოგურაფუშა. თე გეგმაქ ქინუოლჷ უღვენობაშ გეშა. ნიკოლოზის ოკოდჷ არმიაშა ულა, მარა ქულა რდჷ დო თექ ხოლო ნატრებათ ქჷდასქჷდჷ. უღვენობაშ გეშა, ნიკოლოზი აძვილებური რდჷ, კანცელარიაშ მორანწკე მოხელეშ სამუშას გეჯერებედჷკონ. გაჭირებას ქიგიაძინჷ პიჯულ დრამაქ ხოლო - უჸორდჷ ეკატერინე ჭავჭავაძე, მარა თე ჸოროფაქ უგულისქილიდუქ იჸუ.
1844 წანას, ქჷდარინეს ნახჭევანიშ მაზრაშ მანჯღვერიშ მუმახვარეთ, 1845 წანას კჷნ თი პოსტის განჯას, სოდეთ ოთხი თუთაშ უკული, 27 წანაშ ხანს, მალარიათ დალახებურქ დოღურჷ. ბარათაშვილიშ გინოსვანჯაფაქ 1893 წანას, განჯაშე ქართიშა (დიდუბეშ პანთეონი) ერუანული მანიფესტაციაშ ფორმა ქიმიღჷ. 1938 წანას, პოეტი გეგნასვანჯეს მთაწმინდაშ პანთეონშა.
აკოქიმინჯალა
ბარათაშვილიშ აკოქიმინჯალა ქორთული რომანტიზმიშ კონკა რე. ბარათაშვილიშ არძაშე უმოსი ჩინებული ნახანდეფი რე „ბედი ქართლისა“, "შემოღამება მთაწმინდაზე“, "მერანი’’.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1817 კატეგორია:ნაღურა 1845
ოქიანუ
thumb|350px|არძოშე შორი ძირაფუან კოსმოსური ნორთეფიშ სურათი, გჷნოღალირი ტელესკოპი [[ჰაბლიშით.]] ოქიანუ (ქორთ. სამყარო) — ირი სქჷლედიშ ართოიანალა. ეკონია ომენცარე მუნაჩემეფიშ მეჯინათ ოქიანუშ ხანი აკმადგინანც 13,7±0,2 მილიარდ წანას.
ტერმინიშ „ოქიანუ“ შანულობა თი კონტექსტიშა რე მებუნაფილი, ნამუსჷთ თინა გჷმირინუაფუნ. მატერიალისტური ფილოსოფიას ოქიანუ გჷთმიხურგუ, მუჭოთ ართოიანალა არძო რენჯი მატერიალური ნორთიაშ დო ოფირჩაშ, ნამუსჷთ თინეფ შქას ართონქიმინჯალა მუთმოხვადუ. კოსმოლოგიას ოქიანუ დო გუმათებუ, ვარა უგუთებუ ბორჯი-ოფირჩაშული კონტინუუმი ართი რე, ნამუსჷთ ედომუშამი მატერია დო ენერგია მილარენ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოქიანუ კატეგორია:ასტრონომია კატეგორია:კოსმოლოგია კატეგორია:ფილოსოფიური ტერმინეფი
საძელისღელე
საძელისღელე (როშკა-ჯუთა) — ჸალაიბონი თუშეთ-ხევსურეთიშ კავკაციონიშ თარ ქჷნდჷრს. სიმაღალა 2633 მ. ეგაფილი რე იურული თიხაფიქალეფით. წყარმალუ ხევსურეთიშ არაგვიშ ლეხერს მიორსხუანს წყარმალუ სნოსწყალიშ (თერგიშ ღანჩო) ლეხერწკჷმა. გოქუნილი რე სუბალპური დოლოეფით.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
კალა (ელემენტი)
thumb|left|200px|კალაშ ატომის სქემა კალა — ქიმიური ელემენტი, ნამუთ იშანუაფუ სიმბოლოთ Sn (Stannum - მანგარი, ჸონიერი ) დო თიში ატომური ნომერი რე 50. ინორე ლითონეფიშ თარ ბუნაშ მავითაანთხა ბუნას ქიმიურ ელემენტეფიშ პერიოდულ სისტემას. კალა ამჟუენს ქიმიურ მოგვენობას თიში ბუნაშ ჟირხოლო მოხურგე ელემენტწკჷმა: გერმანიუმწკჷმა დო ტყვიაწკჷმა, მუთ გმიხანტუ ჟანგუაშ ჟირი შელებუამობათ, +2 დო +4 (ვალენტობა). კალა 49-ა არძაშე გოფაჩილი ელემენტი რე დო უღუ ვითი ჸონიერი იზოტოპი, მუთ იზოტოპეფიშ მუდანობაშჸუე უდიდაში რიცხუ რე პერიოდულ სისტემას. კალა თარო მიპალუაფუ მინერალ კასიტერიტშე, ნამუთ იკათუანს კალას, კალაშ დიოქსიდიშ (SnO2) სახეთ.
სქოლიო
კატეგორია:ქიმიური ელემენტეფი კატეგორია:ლითონეფი
ვირუსოლოგია
thumb|როტავირუსი, ვირუსეფიშ ართ-ართი მიარესახეობა ვირუსოლოგია (virus — ჟღამარა ) — ბიოლოგიაშ დარგი, ნამუთ გურაფლენს ვირუსეფს. მაართაშა ვირუსიშ არსებუა, მუჭოთ ლახალაშ გიშმაჭანაფალიშ, დანტკიცჷ 1892 წანას რუსი მენცარქ დავით ოვანოვსკიქ. 1901 წანას ოურდუმე ექიმქჷ. რიდიქ მიოგორუ ადამიერიშ მაართა ლახარა — ჸვინთელი ხურებას.
ვირუსეფი უონოხო ორგანიზმეფი რე, თინა აკოდირთუ დნმ-იშ ვარდა რნმ-იშ მოლეკულაშ დო ცილამი ნიბთიერებეფშე. თინეფიშ ძირაფა ხვალე ელექტრონული მიკროსკოპით რე შესალებერი. ვირუსეფს გიმირინუანა ბაქტერიული ლახარეფიშ აწმარენჯო, კერძთ ბაქტერიოფაგის, ნამუთ მიშიჭკირუ ბაქტერიაშ რსხულშა, თექ თიშ ხარჯიშა იმიარებუ დო აკარღვანს თის. ვირუსული ლახარა რე შიდსი დო ც ჰეპატიტი. გრიპით ვირუსი რე, მარა ნარკებო ოშქურანჯი.
კატეგორია:მიკრობიოლოგია
ქალის ტვირთი
ქალის ტვირთი (ქორთუ. ქალის ტვირთი) – მიხეილ ჯავახიშვილი-შ რომანი, გიშაშქუმალირი 1936 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1936 წანაშ რომანეფი კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილიშ რომანეფი კატეგორია:ქორთული რომანეფი
ტელანგანა
ტელანგანა (తెలంగాణ, तेलंगाना) — შტატი ინდოეთის, ნამუშ ფართობი 114 840 კმ² დო მახორობა 30 696 520 ადამიერი რე (2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ). შტატიშ ჯოხოდვალა "ტელუგუარეფიშ დიხას" შანენს. რეგიონშა მიშმურს ჸოფირი ჰაიდარაბადიშ სათაროშ ტელუგუარეფით დოხორელი რაიონეფი. რეგიონი იკენს დეკანიშ გაბარიშ ტერიტორიას.
ახალი შტატიშ აკოქიმინუა
2009 წანაშ 9 ქირსეთუთას, ინდოეთიშ თარობაქ გეგმაცხადჷ ტელანგანაშ გჷშართუალაშ დოჭყაფა დო ახალი დუდიშული შტატიშ წჷმოქიმიუაშენი.
2013—2014 წანეფს, ტელანგანაშ ანდჰრა-პრადეშიშე გჷშართუალაშ კანონპროექტის, კანკალე შტატეფქ დო ინდოეთიშ პარლამენტიშ ჟილენი დო გიმენი პალატეფქ მუუდირთეს.
თაშნეშე თე კანონპროექტის აწუდირთეს დო ვაბაღებული რდჷ კანკალე პოლიტიკოსეფი. სუმი პარლამენტიშ მაკათური რდჷ დაშებული დო ოლეხეშა გინოჸონაფილი პარლამენტიშ გიმენ პალატას ართიან შქას ბურსაფიშ გეშა. თაშნეშე შტატიშ დორთუალაშე კმაყოფილი ვარდჷ ნალარი კირან კუმარი რედი — შტატი ანდჰრა-პრადეშიშ თარობაშ მადუდე. პროტესტიშ შანო, 2014 წანაშ 19 ფურთუთას, მუში პოსტი ქჷდიტუ
2014 წანაშ 28 ფურთუთას, კანონპროექტის მუუდირთჷ ინდოეთიშ პრეზიდენტიქ პრანაბ მუხერჯიქ ხოლო, ნამუქჷთ თაშნეშე რეგიონშა ბონი საპრეზიდენტო მართუალა მიშეღჷ.
2014 წანაშ 2 მანგის, ტელანგანაქ ოფიციალურო ინდოეთიშ 29-ა შტატიშ სტატუსი მიღჷ.
ოლქეფი
ტელანგანაშ შტატი იკენს, ინდოეთიშ შტატი ანდჰრა-პრადეშიშ ჸოფირ 10 ოლქის. ჰაიდარაბადიშ ოლქი ჟირხოლო შტატიშო ნანანოღა რე.
ჰუდინია (წყარმალუ)
ჰუდინია რე წყარმალუ სლოვენიას. იჭყაფუ პოხორიეშ მასივს ზუღაშ დონეშე 1380 მ. სიმაღალას. ჰუდინია გიშმურს ვიტანიეს, ვოინიკის დო ცელიეს, სოდეთ ინაკათუ წყარმალუ ვოგლაინას. ჰუდინიაშ სიგინძა რე 32 კმ. აუზიშ ფართი 207 კვ.კმ.
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი (Serdar Berdimuhamedow; დ. 22 ეკენია 1981, აშხაბადი, თურქმენეთიშ სსრ, სსრრ) — თურქმენი სახენწჷფო დო პოლიტიკური მოღალე. თურქმენეთიშ მაჟირა პრეზიდენტიშ, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვიშ აკა ქომოლსქუა. თურქმენეთიშ პრეზიდენტი 2022 წანაშ 19 მელახიშე.
ბიოგრაფია
სერდარ ბერდიმუჰამედოვქ დებადჷ 1981 წანაშ 22 ეკენიას, აშხაბადის, ექიმ-სტომატოლოგიშ, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვიშ დო თიში ალმასქუშ, პედაგოგ ოგულგერეკ ბერდიმუჰამედოვაშ ფანიას. 1990-იანი წანეფიშ ბოლოს გათჷ აშხაბადიშ ოშქაშე სკოლა, 2001 წანას — საფარმურატ ნიაზოვიშ ჯოხოდვალაშ თურქმენეთიშ ოფუტე-ომეურნე უნივერსიტეტი ინჟინერ-ტექნოლოგიშ სპეციალობათ. 2016-2020 წანეფს, თურქმენეთიშ მახუთა დო მაამშვა მოჭანუაშ მეჯლისიშ მაკათური რდჷ. 2018-2019 წანეფს გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ გამაკოჩი რდჷ. 2019 წანას, დიო ახალიშ ველაიათიშ ჰაკიმიშ გამაკოჩი, 2019-2020 წანეფს — ჰაკიმი. 2020-2021 წანეფს თურქმენეთიშ ხერეჭუაშ მინისტრიშ პოსტის იკენდჷ. 2021 წანაშ 11 ფურთუთაშე არყბორჯულო იკენდჷ სუმ პოსტის დ გინირთჷ თურქმენეთიშ უშქურანჯალაშ სახენწჷფო სხუნუშ მაკათურო, კონტროლიშ პალატის მადუდეთ დო ვიცე-პრემიერო.
2022 წანაშ 11 ფურთუთას, თურქმენეთიშ პრეზიდენტ, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვქ გაცხადჷ, ნამჷ-და გინორინას დო „ახალნორდი ხემანჯღვერეეფშო“ რზაშ მეჩამაშ გეგმენს. ბოლო ართი წანაშ გოძვენას თურქმენეთის ისიმუაფუდჷ უდუდასურებუ ინფორმაცია, ნამჷ-და ბერდიმუჰამედოვი ხემანჭუაფაშ მუში სქუაშა გინოჩანას გეგმენს.
2022 წანაშ 12 მელახის, თურქმენეთიშ საპრეზიდენტე გიშაგორუეფს გიმორძგჷ.
სქოლიო
კატეგორია:თურქმენი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:თურქმენეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:თურქმენეფი
მურად თავართქილაძე
მურად თავართქილაძე — ქორთუ ფოლკლორისტი.
წანა
წანა, წანმოწანა — ბორჯიშ შქაფონი, ნამუშ გოძვენას დიხაუჩა ართ რსული აკოლებას არსულენს ბჟაშ გოხ. დიხაუჩაშ ყარაფიშ სირთულაქ გოპიჯჷ თე შქაფონიშ გოთანჯუაშ სიძნელა დო წანაშ ურთიართგინორთი ჩინებეფიშ წჷმოულობათ. მურიცხული, ანუ სიდერული წანა რე ბორჯიშ შქაფონი, ნამუსჷთ იკორინუანს ბჟა კურკუ ცას მურიცხეფიშოთ ართ რსულ თოლოძირე გალემორთას, გჷმოჭანაფილი დიხაუჩაშ რეალური ბჟაშგოხ ყარაფით. წანაშ განწეობა 365,256360 ეფემერიდული დღა-სერი რე. ტროპიკული წანა — ბორჯიშ შქაფონი აფუნიშ ბუნობაშ ჭურჭულს ბჟაშ ჟირ წოროგეჸვენჯობა აკოლებას იკორინუანს (365,242196 დღა-სერი); ანომალისტური წანა — ბორჯიშ შქაფონი პერიჰელიუმს დიხაუჩაშ ჟირ წოროგეჸვენჯობაშ აკოლებაშ შქას (365,259641 დღა-სერი); დრაკონული წანა — ბორჯიშ შქაფონი თუთა ორბიტაშ ართნერი ნოსქვის ბჟაშ ჟირი წოროგეჸვენჯობაშ აკოლებაშ შქას (346,620047 დღა-სერი). წანაშ თე გვარობეფი ბორჯეფიშ გოძვენას ჭიე-ჭიეთ ითირჷ (ოშწანურას დღა-სერიშ 0,11 — 6, 3 დო 32 ნამილიონე, ომანგეთ). თუთაშ კალენდარს გჷმირინუაფუ 12 ვარდა 13 სინოდური თუთაშ მაკათური თუთაშური წანა. იულიუსიშ კალენდარიშ წანაშ ოშქაშე განწეობას იულიუსიშ წანა ჯოხო (365,25 დღა-სერი), გრიგოლიშ კალენდარიშ წანაშჷს — გრიგოლიშ წანა (365,2425 დღა-სერი). სეზონეფიშ თირუაშ პერიოდი ტროპიკულ წანას უხვადჷ.
წანაშ ძალამ დრამტახილი მენორსეფი ჩინებული რდჷ დიო ხოლო ჯვ. ჩინეთის დო ჯვ. ეგვიპტეს. ჰიჰარქექ გოთანჯჷ წანა, ნამუშ მენორსი ომანგჷ „365 ¼ დღას დღაშ 1/300 გამორკებათ“. წანაშ თე დო თეხანური მენორსეფს შქას ნარკვი ხვალე 6 ½ წუთი რე.
ლიტერატურა
4 კატეგორია:წანეფი კატეგორია:კალენდარი
სეიჰანი (წყარმალუ)
სეიჰანი (თურქ. Seyhan Nehri, ბერძ. Σάρος) — წყარმალუ თურქეთიშ კილიკიაშ რეგიონს, კილიკიაშ უგინძაშ წყარმალუ დო თურქეთიშ წყარმალუეფშე უგინძაშ, ნამუთ ინაკათუ სქირონაშქა ზუღას. წყარმალუ სეიჰანიშ ოდუდეეფ იჭყაფჷ ტაჰტილიშ გვალეფს. სეიჰანი გიშმურს კაისერიშ, ადანაშ დო მერსინიშ პროვინციეფს. სეიჰანიშ წყარპიჯის რე თურქეთიშ ართ-ართ უდიდაშ ნოღა ადანა. წყარმალუ სეიჰანიშ სიგჷნძა რე 560 კმ. ღანჩოშ ფართობი 20,450 კვ.კმ. სეიჰანიშ უდიდაშ ნადუ რე ზამანტი. წყარმალუ სეიჰანს შინანა ანტიკურ პერიოდიშ ავტორეფი: ტიტუს ლივიუსი, ქსენოფონტი, პროკოპი კესარიარი, სტრაბონი, პტოლემე, აპიანე, პლინიუს უნჩაში დო შხვეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:კილიკიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი
სერო-ბაიო
მინი|250პქ სერო-ბაიო — ვულკანური კომპლექსი არგენტინა-ჩილეშ ოორუე თანჯას. მირჩქინუადუ აქტიურ ზონათ, ნამუთ კანკალეშა ირულუანს. დუდი ნორთი იდვალუაფ არგენტინას, კატამარკაშ პროვინციას. კომპლექსიშ არძაშე მაღალი კონკა ზუღაშ დონეშე 5 401 მეტრას იდვალუაფუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი კატეგორია:ჩილეშ ვულკანეფი
სახარისღელე
სახარისღელე — ჸალაიბონი თუშეთ-ხევსურეთიშ კავკაციონიშ ოორუე ნოჸელას – კიდეგანიშ ქჷნდჷს. სიმაღალა 3597 მ. ეგაფილი რე იურული თიხაფიქალეფით. ახასიათენს ალპური დო სუბნივალური ლანდშაფტი. ჸალაიბონს გინმურს ცალსაროტი ხევსურეთიშე – რუსეთშა.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
მევლუდ პაქსაძე
პაქსაძე მევლუდ — ქორთუ ფოლკლორისტი.
ზამანტი
ზამანტი (თურქ. Zamantı) — რე წყარმალუ თურქეთის, ცენტრალურ ანატოლიას, კაისერიშ პროვინციას. ზამანტი ინაკათუ წყარმალუ სეიჰანს. წყარმალუ ზამანტიშ სიგჷნძა რე 308 კმ. ღანჩოშ ფართობი 8,700 კვ.კმ.
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია: ანატოლიაშ წყარმალუეფი
სხიპბეკი
სხიპბეკი (Schipbeek; Schipbeek) — წყარმალუ გერმანიას დო ნიდერლანდის. სიგჷნძა 85,3 კმ, ღანჩოშ ფართობი 352 კმ². წყარმალუ ეისელიშ ნადუ. მეურს ოორუე რაინ-ვესტფალიაშ აკანს დო ოვერეისელიშ დო გელდერლანდიშ პროვინიციეფს.
ჯვ. წ. 796
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 796 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სხიპბეკი
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი კატეგორია:გერმანიაშ წყარმალუეფი
ხენერალ-პასიშ დეპარტამენტი
ხენერალ-პასიშ დეპარტამენტი (Departamento General Paz) — დეპარტამენტი არგენტინას, კორიენტესიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 14 775 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 634 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა კაა-კატისა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
კერალაშ ოლქეფიშ ერკებული
კერალაშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 14 ოლქი რე.
ოლქეფიშ ერკებული
*
ტეხასი
მინი|ტეხასიშ შილა მინი|ტექსასიშ გერბი ტეხასი (Texas, Tx - ტექსეს) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე-ბჟადალიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ინდიარეფიშ თურიშ მეჯინათ. ჰიუსტონი სიდიდათ მაართა ნოღა რე ტეხასის დო სიდიდათ მაანთხა ააშ-ს. დალასიშ მეტროპოლიტი სიდიდათ მაართა რე ტეხასის, მაანთხა ააშ-ს. ფართობიშ 10%ს ნარკები ტიოზი რე. შტატიშ ეკონომიკურ წჷმოძინეფქ დიჭყჷ 20-ა ოშწანურაშე, მუჟამსჷთ ნავთობიშ ნოზირიქ იჸუ მეგორაფილქ, მუქჷთ გიმიჭანუ ეკონომიკური გავითარება შტატის. მიარე უნივერსიტეტიშ გონწყჷმაქ ტეხასი დარსხუ, მუჭოთ მიარეგანული ეკონომიკაშ დო მაღალი ტექნოლოგიური ინდუსტრიაშ შტატი. ტეხასიშ ართიანი დინახლენი პროდუქტი აკადგინანს 1,224 ტრილიონ დოლარს დო მაჟირა რე კალიფორნიაშ უკული. ართიანი დინოხოლენი პროდუქტი ართ შურ მახორუშენ 36,484 ააშ დოლარი. 2010 წანაშ მუნაჩამეფით ტეხასის იბუძოლუ ფორჩუნ 500-იშ 57 კომპანია. ჩინებული კომპანიეფი ტეხასის: Halliburton, Texas Instrumentals, ExxonMobile.
ტეხასის დვალირი დალას-ფორტ ვორზიშ აეროპორტი საირქიანო გინოხარგუათ მაჟირა რე ააშ-ს დო მოსოფელის მაანთხა. ტეხასის იბუძოლჷ მეხოლაფათ 1000 ონიშოლი, ნამჷთ გინოზინდილი რე 1600 კილომეტრის ტეხასიშ წყარპიჯის, პორტეფს დოსაქვარაფილი ჸუნა მეხოლაფათ 1 მილიონი ტეხასარი.
უდიდაში ნოღეფი
ტეხასიშ უდიდაში ნოღეფი რე: ოსტინი (ნანანოღა), 541 ვითოში, ჰიუსტონი, (ნანანოღა 1837-39 დო 1842-45 წანეფს, 1.744 ვითოში, დალასი, 1.053 ვითოში, სან-ანტონიო, 1.068 ვითოში, ელ-პასო, 600 ავითოში.
ჯინჯიერი რელიგიური კონფესიეფი
მინი|[[ლაიკვუდ-ჩიორჩი ამერიკაშ უდიდაში ოხვამერი]]
სქოლიო
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
შაკტიზმი
შაკტიზმი (शाक्तं, ზიტყვაზიტყვა გჷნოთანგუათ — "სინძალიერეშ დოქტრინა" ვარდა "ოსურღორონთიშ დოქტრინა") — ინდუიზმიშ ართ-ართი მეჸუნალობა; ნამუთ გერსხუ შაკტიშ ვარდა დევიშ — ნანა-ღორონთიშ პატჷცემას — მუჭოთ ღორონთიშ აბსოლუტური დო დუდგაჭყაფუ ფორმა. ვაიშნავიზწკჷმა, შივაიზწკჷმა დო სმარტიზწკჷმა ართო ინდუიზმიშ ოთხ თარი ტრადიციაშე ართ-ართი რე. შაკტიზმი იხასიათებუ მისტიციზმიშჸურე ნძალიერ ნჭაფათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდუიზმიშ მეჸუნალობეფი
ეზარდ ჩარლზი
ეზარდ მაკ ჩარლზი (ინგლ. Ezzard Mack Charles; დ. 7 კვირკვე, 1921, ლორენსვილი, ჯორჯია, ააშ — ღ. 28 მესი, 1975, ჩიკაგო, ილინოისი, ააშ), შინელი რე მუჭოთ ცინცინატიშ კობრა — ამერიკალი პროფესიონალი ბოქსიორი ქექე დო მონკა წონაშ კატეგორიას, მოსოფელიშ ჩემპიონი. პროფესიონალურ კარიერას უღუდჷ 121 რკინალა, ათავრეშე 95 მოგება (52 მოგება ნოკაუტით).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ბოქსიორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1921 კატეგორია:ნაღურა 1975
Adidas
thumb|right|562 x 374px|ადიდასიშ ლოგოტიპი. Adidas AG (ადიდასი) — გერმანიაშ ორეწუალე კომპანია ნამჷთ სპეციალიზირებული რე სპორტული მადვალარიშ, ბარგიშ დო მოღეშ გიშაშქუმალას. კომპანიაშ გენერალური დირექტორი რე - ჰერბერტ ჰაინერი.
გალერეა
კატეგორია:სპორტული ბრენდეფი
წვირმი
წვირმი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, წვირმიშ თემს (ოფუტეეფი: ასკარტი, აცი, იელი, ჩობანი, წვირმი). XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, მიშმეშჷ იფარიშ თემშა.
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
2035
დღახუეფი
კატეგორია:
ბილ გეიტსი
thumb|right|ბილ გეიტსი (2007) უილიამ ბილ გეიტსი (William Henry "Bill" Gates III; 28 გჷმათუთა, 1955, სიეტლი, ააშ), კომპანია ”მაიკროსოფტიშ” ხემანჯღვერი დო გჷმაჭყაფალი. მუში პერსონალური კაპიტალი ,,ფორბსი’’-შ 2008 წანაშ მუნაჩემეფით აკმადგინანს 58 მილიარდ დოლარს. ”მაიკროსოფტიშ” წანმოწანური ღალა 2007 წანაშო 51,2 მილიარდი დოლარი რდჷ, დოსაქვარაფილი რე 78 000 ადამიერი 105 ქიანას, სოდეთ "მაიკროსოფტის" დორხველი წჷმმარინაფალობეფი უღჷ.
გეითსიქ მუშ ჟირ დაწკჷმა ართო ნოღა სიეტლის მირდჷ. მუმამუში უილიამ გეითს II, რდჷ სიეტლიშ რწუმებული, დიდა, მერი გეითსი რდჷ სკოლაშ მაგურაფალი დო ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტიშ მამართვალეფიშ მაკათური.
ბილ გეითსის კომპიუტერული პროგრამეფიშ ინტერესიქ გორუჩქინდჷ 13 წანაშ ასაკის.
1973 წანას მუქ ჰარვარდიშ უნივერსიტეტის ენირიცხჷ, მარა გვალო მალას დიტუ ოგურაფუ, თიშენ, ნამდა თელი ენერგია ”მაიკროსოფტიშ” გოვითარაფაშო გაგმურინუაფუდჷკო. მუქ მუში საქვარუა 1975 წანას, ბაღანობაშ მაჸალე პოლ ალენწკჷმა ართო დიჭყჷ.
მუნეფი დარწუმებული რდეს, ნამდა კომპიუტერი მალას გინირთუდჷ უციო ატრიბუტი არძა სამუშა ტაბაკის, ოფისეფს დო ჸუდეეფს. მუნეფქ თელ ენერგიათ დიჭყეს პერსონალური კომპიუტერიშ გოჭყაფაშე მუშობა.
1999 წანას გეითსიქ ჭარჷ, სოდეთ რე ჩიება, მუჭო შეულებუ კომპიუტერულ ტექნოლოგიეფს, გინოჭყვიდას პრობლემეფი ახლებური მეთოდით. წინგიქ 25 ნინაშა 60 ქიანას გჷშართჷ.
1994 წანაშ 1 ღურთუთას მუქ ჩილო ქეკიხუნუ მელინდა ფრენჩი, ჸუნა სუმი სქუა.
ბილ გეითსი დო მუში ჩილი დაკინებული რენა ქველმოქმენდალათ, მუნეფქ 28,8 მილიარდი დოლარი (2005 წ.) გინორიცხეს მოსოფელიშ ჭყანთელობაშ დო განათლებაშ ფონდიშა.
კანკალეშა ბილ გეითსი მუშ ჸუდეს ონწყჷნს სადილეფს. სადილშა დოჭიშაფა შეულებუ არძას, მით გინიგანს 1 000 000 დოლარს მაჭანაფალშე. თელი შაყარელი ფარა დიუკიშ უნივერსიტეტშა გინმირიცხუ, სოდეთ მუში ჩილი მელინდა ფრენჩი გურაფულენდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:დუნაბადი 1955
ჰანაფიზმი
ჰანიფიზმი (حنيف, Ḥanīf; მიარონი: حنفاء, ḥunafā') — რელიგიურ მონოთეისტური ყარაფიშ ართ-ართი ფორმა, ნამუქით გიჭყუ ისლამიშახიან არაბეთის დო გინიცადუ იუდაიზმიშ დო ქირსიანობაშ გაულა. ჰანიფიზმიშ გემავენჯეფი (ჰანიფეფი) ქადაგენდეს მონოთეიზმის დო ასკეტიზმის. მოუჭანუანდეს ტომიშ დო აბანობური ღორონთიარობეფიშ გოუქვაფას, მარა ედომუშამო ვაღებულენდეს ვართ ქირსიანობას დო ვართ იუდაიზმის. ონებუდეს, გუჭყაფუდესკონ ელაზიმაფათ უჯაჭული, VI ოშწანურაშ დო VIII ოშწანურაშ დაჭყაფუშ არაბეთიშო მიოჭირინაფე რელიგიური სისტემა. ჰანიფიზმიქ შანულამი გაულა იღვენუ დუდმაართა ისლამიშა. ჰანიფიზმიშ არძაშე აქტიური დო წოროგემავენჯი წუმმსრინაფალი რდუ მაქადაგაფალი მუსეილიმა (ღ. 633).
ლიტერატურა
კატეგორია:აბრაამიშული რელიგიეფი კატეგორია:ისლამიშ ისტორია კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
ჯვ. წ. 797
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 797 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
კებლავიკი
კებლავიკი (Keflavík) — ნოღა რეიკიანესიშ ჩქონს, ობჟათე-ბჟადალ ისლანდიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისლანდიაშ ნოღეფი
სურამიშ ჸალაიბონი
სურამიშ ჸალაიბონი — ჸალაიბონი ლიხიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე-ბჟადალ დოკინელ ნორთის. სიმაღალა 948 მ. ჸალაიბონეფიშ ანგანობეფი ეგაფილი რე პალეოზოური კრისტალური ფიქალეფით დო გრანიტოიდეფით, თანშეშე ქუალეფით. ჸალაიბონს გინმურს ოავტომობილე შარა წყარმალუ სურამულაშ ღანჩოშე წყარმალუ ჩხერიმელაშ ღანჩოშა. გოქუნილი რე ფართოფურცელამი ტყათ.
ლიტერატურა
კატეგორია:საქორთუოშ ჸალაიბონეფი
ზანა (სანაკიშ მუნიციპალიტეტი)
ზანა — ოფუტე ბჟადალ საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ სანაკიშ მუნიციპალიტეტის, ზანაშ თემიშ აკოდგინალუას. იდვალუაფუ წყარმალუ ზანაშ (ხობწყარიშ კვარჩხანი ნადუ) კვარჩხან განშე, ზუღაშ დონეშე 160 მ სიმაღალას. ნოღა სანაკშე მოჩილათერი რე 20 კილომეტრით. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 292 ადამიერი.
სქოლიო
კატეგორია:სანაკიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
გივი შადური
გივი შადური (ქორთუ. გივი შადური) – მიხეილ ჯავახიშვილი-შ რომანი, გიშაშქუმალირი 1928 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1928 წანაშ რომანეფი კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილიშ რომანეფი კატეგორია:ქორთული რომანეფი
ჯეიჰანი (წყარმალუ)
ჯეიჰანი (თურქ. Ceyhan, ბერძ. Πύραμος, ლათ. Pyramus) — რე წყარმალუ ანატოლიას, თურქეთის. სიგჷნძა 474 კმ. ღანჩოშ ფართობი 21,200 კვ.კმ.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ანატოლიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი
გომა
გომა (Goma) — კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღა რუანდაშ ხურგაწკჷმა. ოორუე კივუშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 1499 მეტრაშ სიმღალას იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ედვარდ მორგან ფორსტერი
ედვარდ მორგან ფორსტერი (ინგლ. Edward Morgan Forster; დ. 1 ღურთუთა, 1879, მარილებონი, ლონდონი, ინგლისი — ღ. 7 მანგი, 1970, კოვენტრი, უესტ-მიდლენდსი, ინგლისი, გოართოიანაფილი ომაფე) — ინგლისარი ჭარუ, ნოველისტი დო ესეისტი. გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ კინგსიშ კოლეჯის. პოპულარობა მუღჷ შხვადოშხვა ნოველეფქ. ნობელიშ პრემიაშა რდჷ ნომინირებული ვითაამშვიშა. რდჷ ჯეიმზ ტეიტ ბლეკიშ მემორიალურ პრემიაშ დო პრემია პრომეთეშ ლაურეატი. 1937 წანას გინოჩეს ბენსონიშ მენდალი. ედვარდ მორგან ფორსტერიშ რომანეფიშ სცენარით გინოღალირ რე შხვადოშხვა კინო-ფილმეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ჭარუეფი კატეგორია:ინგლისარი ნოველისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1879 კატეგორია:ნაღურა 1970
გიორგი სიჭინავა
გიორგი (გვანჯი) სიჭინა — ჭარუ დო ოჯარალუ მოღალე, აფხაზეთიშ აკოქიმინჯალური ინტელიგენციაშ გოსოფური წჷმმარინაფალი. ფართე რე თიში მოღალობაშ არეალი: პროზა, პოეზია, პუბლიცისტიკა. წანეფიშ განწხანს რედაქტორენდჷ აფხაზეთის გჷშმალ ჟურნალ „რიწას“. 1992-1993 წანეფც გაზეთ „აღდგომაშ“ რედაქტორი რე.
საქორთუოს მიმალი რეპრესიეფიშ გეშა მეურც ემიგრაციაშა; 1996 წანას ირთუ შურობუმუშა დო ორსხუანც ჟურნალი „აიას“, ნამუშ თარი რედაქტორი რე ამუდღარშახ.
ნახანდეფი
{| border="0" width="800"
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ქორთუ პოეტეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოჯარალუ მოღალეეფი
უფურეთი (მცხეთაშ მუნიციპალიტეტი)
უფურეთი — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, მისაქციელიშ თემს. იდვალუაფუ ალევიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათე დაბოლებას. ზუღაშ დონეშე 1000 მეტრას. გოძვენა მცხეთაშახ 25 კილომეტრი. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 18 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
სმარტიზმი
სმარტიზმი (ვარდა სმარტა-სამპრადაია, სმარტაშ ტრადიცია) — ინდუიზმიშ ართ-ართი თარი მეჸუნალობა. სმარტიზმი რეფორმირაფილი ჯვეში ბრაჰმანული ტრადიცია რე. სმარტიშმიშ მაჸვენჯი ფილოსოფიური სისტემა რე ადვაიტა-ვედანტა, ნამუთ აკომუშებული რე ფილოსოფოსი შანკარაშით. მარა კანკალე სმარტისტული ტრადიცია, შხვა ფილოსოფიური ბჰასკარაშ დო შრიჩანდაშ მეჸუნელობაშ სკოლეფიშ ელმარინე რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდუიზმიშ მეჸუნალობეფი
ნიაგარაშ წყარგელაფუ
ნიაგარაშ წყარგელაფუ — სუმი წყარგელაფუშე აკოდგინელი წყარინოლაფუეფიშ სისტემა, იდვალუაფუ ააშ-იშ დო კანადაშ სახენწჷფო ხურგას. წყარმალუეფი იდვალუაფჷნა ამერიკაშ შტატ ნიუ-იორკაშ დო კანადაშ პროვინცია ონტარიოშ ხურგას. ნიაგარაშ გოხოლუას იდვალუაფუ ააშ-იშ ნოღა ბუფალო. ოორუე ამერიკაშ არძაშე უმაღალაში წყარგელაფუშ სიმაღალა აკმადგინანს 52 მეტრას.
ლიეტუვაშ ნოღეფიშ ერკებული
thumb|320px|ლიეტუვა შნოღეფი ლიეტუვაშ რესპუბლიკას სუმი ტიპიშ დოხორელი პუნქტი გიშმერთჷ: ნოღეფი, მიესტელისეფი (miestelis; დაბეფი) დო ოფუტეეფი. ნოღას სტატუსი მიაჩამუ ლიეტუვაშ სეიმიშით; დოხორელ პუნქტეფს შილებე გინაჩას კურორტიშ სტატუსიქ. ლიეტუვაშ სტატისტიკაშ დეპარტამენტიშ მუნაჩემეფით, ქიანას 103 ნოღა რე (2009 წანაშ მუნაჩემეფით).
სქოლიო
ლიეტუვა
ნიაგარაშ წყარგელაფუ
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ წყარგელაფუეფი კატეგორია:ააშ-იშ წყარგელაფუეფი
გჰაგჰრა
გჰაგჰრა (გოგრა) — წყარმალუ ინდოეთის, ნეპალს დო ჩინეთის, განგიშ კვარჩხანი, არძაშე წყარხვეიანი ნადუ. სიგჷრძა 950 კმ. ოდუდეს ეთემჭოფუნს ტიბეტიშ გვალონაშ ობჟათე ნორთის. ტომბა ლეხერით კვათუნს ჰიმალაის (თაქ უჯოხონა კარნალიშ), გიმე - ინდგანგიშ ვეს მეურს. დუდს ეთმიჯუმანს თირიშ, ჸინიშ დო ჭვემაშ წყარით. წყარალა უჩქუ აფუნს დო ზარხულს. სანიშო რე ნოღა აიოდჰიაშე. წყარმალუს ოწყარალო გჷმირინუანა. გჰაგჰრიშ წყარპიჯის იდვალუაფუ ნოღა ფაიზაბადი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ნეპალიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
სერო-ელ-კონდორი
მინი|250პქ|სერო-ელ-კონდორი სერო-ელ-კონდორი — სტრატოვულკანი არგენტინას. იდვალუაფუ ჩილეწკჷმა თანჯაშე 20 კილომეტრის, კატამარკაშ პროვინციას. მუში სიმაღალა რე 6 532 მ. ვულკანი აქტიურო იკოროცხუ, მარა თეხანო მერულაფირი რე. მუშ გოხოლუას იდვალუაფუ ვულკანი ფალსო-ასუფრე.
ეიოშანალი რე, ნამდა სერო-ელ-კონდორი ანდეფიშ 6000 მეტრაშე მაღალ კონკეფს შქას ბოლოქ იჸუ, ნამუშათ ადამიერქ ეშახოხჷ. მაართა ეშულაქ იჸუ 2003 წანას.
სქოლიო
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
ჯვ. წ. 798
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 798 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
ოსტრავა
ოსტრავა (Ostrava ) (IPA:, Uostrawa, Ostrau) — ერკებული ჩეხეთის, მორავია-სილეზიაშ აკანიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 214.23 კმ²-ს. 2021 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 284,982 ადამიერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩეხეთიშ ნოღეფი  კატეგორია:ჩეხეთიშ აკანეფიშ ცენტრეფი
საჯური (წყარმალუ)
საჯური (არაბ. نهر الساجور‎, თურქ. Sayur Çayı) — 108 კმ. სიგჷნძაშ წყარმალუ, ნამუთ იჭყაფჷ თურქეთის დო ინაკათუ წყარმალუ ევფრატის სირიაშ ტერიტორიას. ევფრატის სირიაშ ტერიტორიას სუმ წყარმალუ ინაკათუ, ათავრეშე საჯური არძოშ უმოს ჭიჭე რე.
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:სირიაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ევფრატიშ ნადუეფი
იდრიცა
იდრიცა რე წყარმალუ სლოვენიას. მეურს იდრიაშ დო ცერკნოშ გვალეფს, გიშმურს ნოღა ცერკნოს დო ინაკათუ წყარმალუ სოჩას, ნოღა მოსტ-ნა-სოჩის. წყარმალუშ სიგინძა რე 60 კმ. აუზიშ ფართი 598 კვ.კმ.
კოკი მენი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ დიხეფი
ასკეტიზმი
მინი|[[ბუდა მუჭოთ ასკეტი]] ასკეტიზმი (ბერძნ. ασκεσις — ვარდიშუა, წვართუა) — ადამიერეფიშ რელიგიური რინაშ წესი, მუჭოთ ზნეობური რსულჸოფაშ მიოჭირინაფალო თე ქიანაშე დუდიშ გინორინაშ, დიხაშურ კორინეფშე უკიდაშ დუდშეკებას, რსხულიშ მონჩალუას გურიშხონარენს. დახე არძა რელიგია ასკეტიზმის ადამიერიშ ზნეობურ იდეალო აცხადენს. ეკლესია აკანონენს ასკეტიზმის, ადამიერიშ დუდგვაგუას სისტემურ ხასიათის არზენს. „ტანჯება რე ქირსიანობაშ უმაღალაში ჩინება, კინე ისტორია ქირსიანობაში კოჩიშობაშ ტანჯებაშ ისტორია რე“, ჭარუნდჷ ლუდვიგ ფოიერბახი. რელიგიური ასკეტიზმი რე ვარიშ რაგადი ვა ხვალე თექიანურ სიამნებაშე, თაშნეშე ირნერი უბადობაშ სააწმარენჯოთ ობურჯაფე მეკონი. თინა ადამიერს რდუნს ჭკორულ დოჸუნალაშ დო თვინებაშ შურნჭალუათ.
BBC
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1922 წანას დორსხუაფილი კომპანიეფი კატეგორია:BBC კატეგორია:გოართიანაფილი ომაფეშ კომპანიეფი კატეგორია:გოართიანაფილი ომაფეშ ტელევიზია
ყურბან საიდი
ყურბან საიდი (აზერ. Qurban Səid, Гурбан Сәид) რე პოპულარული რომანიშ ალი დო ნინოშ ავტორიშ ფსევდონიმი. ყურბან საიდიშ ზუსტი იდენტობა ვარე რჩქინელი. ალი დო ნინოქ გიშართ 1937 წანას, გერმანულ ნინაშა, ვენას, ავსტრიას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანარეფი კატეგორია:აზერბაიჯანარი ჭარუეფი კატეგორია:აზერბაიჯანარი ნოველისტეფი
ა (წყარმალუ)
ა (Aa) — წყარმალუ ნიდერლანდის, ლიმბურგიშ დო ოორუე ბრაბანტიშ პროვინციეფს. სიგჷნძა 67 კმ. ნოღა ჰერტოგენბოსწკჷმა ა აკათუ დომელს დო წჷმიქიმინუ წყარმალუ დიზე, ნამუთ მუშ განშე, წყარმალუ მაასის აკათუ. წყარპიჯეფს გოკიდილი რე ნოღეფი: ასტენი, ჰელმონდი, ჰერტოგენბოსი დო შხვა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი
ნირიშვარავადა
ნარიშვარავადა (निरिश्वरवाद, "ღორონთიშ ვა არსებობაშ გურაფა", "უღორონთობაშ დოქტრინა") — ინდური ფილოსოფიური დო რელიგიური მალობეფიშ ედომუშამი ეშანუა, ნამუთ იუარუანს იშვარაშ (მოსოფელიშ აკმაქიმინალიშ) არსებობას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინდური ფილოსოფია კატეგორია:ათეიზმიშ ისტორია კატეგორია:რელიგიაშ ფილოსოფია
სერო-ესკორიალი
სერო-ესკორიალი (Cerro Escorial) — ვულკანი ანდეფიშ გვალეფს, ჩილეშ ოორუე ნორთის, ჩილეშ დო არგენტინაშ თანჯას. იდვალუაფუ ანტოფაგასტაშ რეგიონს. სიმაღალა ზუღაშ დონეშე რე 5,447 მ.
ზელიონა-გურა
ზელიონა-გურა ვარდა ზელონა-გურა (Zielona Góra, ზტზ. „წვანე გვალა“; Grünberg in Schlesien) — ნოღა პოლონეთიშ ბჟადალშე, ლუბუშიშ სავოევოდეშ ჟირი ადმინისტრაციული ცენტრიშე (სეიმიკი) ართ-ართი. იდვალუაფჷ ვარშავაშ ბჟადალშე 454 კილომეტრიშ მეძენას. thumb|right|250px|რატუშა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიაშ ჸოფილი ნოღეფი კატეგორია:პოლონეთიშ ნოღეფი
როდნი პორტერი
როდნი რობერტ პორტერი (ინგლ. Rodney Robert Porter; დ. 8 გჷმათუთა, 1917, ნიუტონ-ლე-ვილოუსი, ლანკაშირი, ინგლისი — ღ. 6 ეკენია, 1985, უინჩესტერი, ინგლისი) — ინგლისარი ბიოქიმიკოსი, ანტირსხულიშ მოლეკულეფიშ სტრუქტურაშ ძირაფაშ დო მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1972 წანას (ჯერალდ ედელმანიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
როდნი პორტერქ დებადჷ 1917 წანაშ 8 გჷმათუთას, ინგლისიშ ნოღა ნიუტონ-ლე-ვილოუსის. გურაფულენდჷ ეშტონ-ინ-მეიკერფილდიშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ლივერპულიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ბიოქიმიას გურაფულენდჷ. პორტერქ ლივერპულიშ უნივერსიტეტის მიპალუ მენცარობაშ ბაკალავრიშ ხარისხი 1939 წანას. გურაფაშ უკულ მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას. ლჷმაშ თებაშ უკულ გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია ფრედერიკ სენგერიშ ხემანჯღვერობათ, 1948 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ პორტერი მუშენდჷ მედიცინაშ რკვიებაშ ერუანულ ცენტრის 11 წანას (1949-1960) დო უკულ ლონდონიშ იმპერიულ კოლეჯის. 1967 წანაშე პორტერი რდჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ ბიოქიმიაშ პროფესორი. როდნი პორტერქ ღურუ 1985 წანაშ 6 ეკენიას, ავტოკატასტროფას, ნოღა გილფორდიშ გოხოლუას.
ჯილდოეფი დო პრემიეფი
როდნი რობერტ პორტერი რდჷ შხვადოშხვა ჯილდოეფიშ დო პრემიეფიშ ლაურეატი. 1964 წანაშე პორტერი რდჷ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური, 1966 წანას გინოჩეს გაირდნერიშ პრემია, 1972 წანას ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის, 1973 წანას პორტერქ მიპალუ ომაფე მენდალი დო 1983 წანას კოპლიშ მენდალი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარეფი კატეგორია:ინგლისარი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ინგლისარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 1985
ოშწანურაშ 100 წინგი (Le Monde)
ოშწანურაშ გჷშარჩქინელი 100 წინგი რე წინგეფიშ ერკებული, ნამუდგაშა მიშაღალირი რე საფრანგეთიშ მახორობაშ არზით ოშწანურაშ არძაშ უჯგუში 100 წინგი. თე ერკებულქ აკოდგინელქ იჸუ 1999 წანას კათაშ გჷმოკითხირიშ უკული. გჷმოკითრიხს ატარენდჷ ფრანგული კაკალო გუმმაჩამალი ფნაკ დო პარიზული გაზეთი ლე მონდი.
გჷმოკითხირქ დიჭყჷ წინგიშ მაღაზიეფიშ დო ჟურნალისტეფიშ აკოდგინელი 200 წიგნიშ ოწმახ ერკებულით. 17 000 ფრანგიქ აკათჷ გჷმოკითხირს ათე კითხირშა გამაშ მეჩამათ: „ნამუ წინგეფი რე ასქილადირი თქვან შინას?“ ( თეშ მანგო, გჷშაგორილ ლიტერატურულ ნახანდეფს, შხვაწკჷმა ართო, ოკათჷ პოეტური ქიმინჯელეფი, პიესეფი, ესეეფი, კომიქსეფი.
ჟასიან სავინიოქ, ნამუთ რე ლე მონდიშ ლიტერატურული კრიტიკოსი, მუშ სტატიას „ჭარუეფი დო სენტიმენტალური გჷშაგორუეფი“ არგამათ ჭარჷ, ნამდა ერკებულიშ აკოდგინა რდჷ „ლაჸაფი“ დო ათე არზით ოკო რდჷკო გაგებული თელი გჷმოკითხირი. სავინიო თითონ რე მარგარეტ იორსენერიშ ბიოგრაფიაშ ავტორი დო მარგარეტაშ წინგის უკინებუ ართ-ართი აბანი შინელ ერკებულს.
მაართა ჟარნეჩდოვით ნახანდა ერკებულშე რდჷ სხუნელი ფრედერიკ ბეიჟბიდერიშ ესეს, „ეკონია მარაგეფი ლიკვიდაციაშ წოხოლე“, სოდგა ავტორი ოცადჷდ მაკითხირეფიშ თოჸუჯი მეურთინუაფუდუკო თი ფაქტიშა, ნამდა ერკებული რდჷ ფრანკოცენტრულინ.
სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურა
ტრიპურა
ტრიპურა (ত্রিপুরা, Tripura) — მორჩილი ტერიტორიაშ შტატი ინდოეთიშ ბჟაეიოლშე. შტატიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა — აგარტალა. შტატიშ მახორობა 3 671 032 ადამიერი რი (22-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011). შტატიშ ფართობი 10 492 კმ² (26-ა აბანი).
გეოგრაფია
ტრიპურა ინდეოთიშ ოორუე-ბჟაეიოლს იდვალუაფუ დო ზუღაშა გიშალი ვაუღჷ. უხურგანს ბანგლადეში (ბჟადალშე, ოორუეშე დო ობჟათეშე) დო ინდოეთიშ ასამიშ დო მიზორამიშ შტატი (ბჟაეიოლშე). შტატი ქჷნდჷრამი რე. კლიმატი — ტროპიკული, მუსონური. ტერიტორიაშ მაქსიმალური გოძვენა ოორუეშე ობჟათეშა 184 კმ-ს აკმადგინანს, ბჟადალშე ბჟაეიოლშა — 113 კმ. შტატიშ ტერიტორიაშ ფართობი — 10 492 კმ².
ისტორია
შტატიქ 1972 წანაშ 21 ღურთუთას დირსხუ, 1960 წანაშე მორსხუე ტერიტორიაშ სტატუსი უღუდჷ, თეიშახ ასამიშ შტატიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ.
პოლიტიკა
ტრიპურა — ინდოეთიშ სუმი შტატიშე ართ-ართი რე (კერალა დო ბჟადალ ბენგალწკჷმა ართო), სოდე ტრადიციული პოლიტიკური ნძალეფი მეკვარჩხანე ნძალეფი რენან. ასეიანი ბორჯის შტატიშ ხეშუულებას მეკვარჩხანე ფრონტი დუდენს — ინდოეთიშ კომუნუნისტური პარტიაშ, ინდოეთიშ კომუნისტური პარტია (მარქსისტული)ინდოეთიშ კომუნიტური პარტიაშ დო რანწკი მორჩილი პარტიეფიშ კოალიცია.
ადმინისტრაციული დორთუალა
200px|right|thumb|ტრიპურაშ ოლქეფი ადმინისტრაციულო შტატი 8 ოლქო ირთუ:
ეკონომიკა
thumb|დოხორე აგარტალას. შტატიშ ეკონომიკაშ თარი სფერო რე ოფუტეშ მეურნობა, თე სფეროს ტრიპურაშ მახორობაშ 64 % რე დოკაფილი. თარი კულტურა — ორზა. შტატიშ დიხეფს დაღარას რე სასარგებლე დინოხურიშეფი, რე ძალამი ჭიჭე კაოლინიტიშ, რკინაშ მადანიშ დო ნოშქერიშ ოზირუე, თაშნეშე შანულამო რე — ორთაშობური გაზი. ტრიპურაშ წარმება კინოხიშობურო ძალამ დაღარას რე გოვითარაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ინდოეთიშ შტატეფი დო მორსხუე ტერიტორიეფი
ჯვ. წ. 799
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 799 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რეიჩელ ვაისი
რეიჩელ ვაისი (Rachel Weisz; 7 მელახი, 1970) — ინგლისარი კინოშ დო თეატრიშ არტისტი ოსური.
ბიოგრაფია
დუდშე ვაისი მოღალენდჷ მუჭოთ მოდელი. რსულებური აფუ როლეფი ფილმეფს მუმიაშ გეშა.
2005 წანას ვაისიქ ილაჸაფჷ ფერნანდო მეიერელეშიშ ფილმის „ართგური მებაღე “. ვაისიქ არსულჷ ინგლისარი დიპლომატიშ ჩილიშ როლი. ფილმი კიბერას გინიღესჷ. თიქ კრიტიკოსეფიშ მოწონა დეინალჷ. ვაისიქ მიღჷ ოსკარიშ, ორქოშ გლობუსიშ დო კინოარტისტეფიშ გილდიაშ ჯილდოეფი ოსურიშ მაჟირახარისხამი როლიშ რსულებაშო. The Guardian-ქ ჭარჷ, ნამდა ათე ფილმიქ ვაისის დაუკვირდჷ აბანი მაჯღვერი ბრიტანალ არტისტეფიშ შქას.
2011 წანას ილაჸაფჷ პიესაშ „ტომბა ლემი ზუღა“ ეკრანიზაციას დო მიღჷ ორქოშ გლობუსიშ ნომინაცია საუჯგუშო არტისტი ოსურიშო.
სქოლიო
კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1970 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
სულუშ ზუღა
მინი|250პქ|სულუშ ზუღა სულუშ ზუღა — იდვალუაფუ ფილიპინეფიშ ობჟათე-ბჟადალშე. ობჟათე ჩინეთიშ ზუღაშე გჷშართილი რე კოკი პალავანით (ოორუე-ბჟადალშე), სულავესიშ ზუღაშე სულუშ არქიპელაგით (ობჟათე-ბჟაეიოლშე). ობჟათე-ბჟადალშე ომძღჷ კოკი ბორნეო, ოორუე-ბჟაეიოლშე — კოკი ვისაიასი. მინი|left|250პქ|სულუშ ზუღაშ ალმაშარული ფოტო სულუშ ზუღას აშაძჷ ანდა კოკი, ტუბატაფაშ რიფიშ ნაციონალურ ოზუღე პარკის იდვალუაფუ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ ზუღეფი
რამაზ შენგელიაშ სტადიონი
რამაზ შენგელიაშ ჯოხოშ სტადიონი — სპორტული სტადიონი ქუთეშის, საქორთუო. უმოსო გჷმირინუაფჷ ოკუჩხბურთე მატჩეფიშო. რე ოკუჩხბურთე კლუბ ქუთეშიშ ტორპედოშ მოედანი.
2010 წანას სტადიონს რეკონსტრუქცია ღოლის. გედგეს 14,700 ინდივიდუალური სკამი, საირქიანო სტანდარტეფიშ ტაბლო დო მოსარკუაშ სისტემა, დუდშე გედგეს ადმინისტრაციული დგჷმილი, გჷნირთჷ სტადიონიშ შანულამი ნორთიქ, გერემონტჷ მიკანწყუმალქ დო პრესლოჟაქ. 2015 წანაშ პირელს სტადიონს გიოდვეს გჷმორჩქინელი ქორთუ მობურთეშ, რამაზ შენგელიაშ ჯოხო.
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ოკუჩხბურთე სტადიონეფი კატეგორია:ქუთეშიშ სტადიონეფი კატეგორია:ოკუჩხბურთე უმაღალაშ ლიგაშ კლუბეფიშ სტადიონეფი
სარასვატი (წყარმალუ)
წყარმალუ სარასვატი (सरस्वती नदी ) — წყარმალუ პაკისტანს დო ინდოეთის, ნამუთ ეჭარილი რე ინდუიზმიშ წიმინდე ჭარილეფს დო „რიგვედას. სარასვატი ვედურ შკვითწყარმალონაშე ართ-ართი შანულამი წყარმალუ რე. რიგვედაშ ჰიმნს „ნადისტუტის“ (10.75) რაგადი რე, ნამჷ-და წყარმალუ სარასვატი იდვალუაფუ წყარმალუ იამუნაშ ოორუეშ დო წყარმალ შატადრუშ ბჟადალიშ შქას. ჩინებული რე, ოსურღორონთი სარასვატი თე წყარმალუშ პერსონიფიცირაფილი ფორმა რდჷ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:წიმინდე წყარმალუეფი კატეგორია:ინდუისტური მითოლოგიაშ წყარმალუეფი
იშკა
იშკა რე წყარმალუ სლოვენიას, ლიუბლიანიცაშ ნადუ. წყარმალუშ სიგინძა რე 31 კმ. აუზიშ ფართი 86 კვ.კმ.
დიდი ზაბი
დიდი ზაბი (არაბ الزاب الكبير‎, თურქ. Zap suyu, ქურთ. زێ) — წყარმალუ თურქეთის დო ერაყის, წყარმალუ ტიგროსიშ ნადუ. წყარმალუ დიდი ზაბი იჭყაფჷ თურქეთიშ ტერიტორიას, ვანიშ ტობაშ ხოლოს დო ინაკათუ ტიგროსის, ერაყიშ ტერიტორიას. წყარმალუ დიდი ზაბიშ სიგჷნძა რე 400 კმ. ღანჩოშ ფართობი 40,300 კვ.კმ.
კატეგორია:თურქეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ერაყიშ წყარმალუეფი
კრის ჰემსვორთი
კრის ჰემსვორთი (Chris Hemsworth; დ. 11 მარაშნათუთა, 1983) — ავსტრალიარი არტისტი. ჩინებული რე ფილმეფს „თორი“ (2011) დო „ნჯარიშ ეშმაღალარეფი“ (2012) ლაჸაფინერი თორიშ როლით.
ალავერდი-ხანი
ალავერდი-ხანი (ღ. 24 მესი, 1614), ირანიშ სარდალი დო პოლიტიკური მოღალე. გომაჰმადიანაფილი ქორთუ (საქორთუოშე ჭკორო იჸონეს ბაღანობას), გვარო უნდილაძე. ირანიშ ჯარიშ მაართა ყულარაღასი, ფარსიშ ბეგლარბეგი, აბას I-იშ ოურდუმე რეფორმეფიშ ართ-ართი აქტიური მუკმაჸონაფალი. მუჭოთ სარდალქჷნ გჷშაკერძაფილო გჷმირჩქინჷ დუდი ოსმალეთწკჷმა ლჷმას (1603—1612). ისპაანს ეკიდჷ ხიდი წყ. ზენდერუდის, ნამუსჷთ ამუდღა ხოლო თიში ჯოხო გეძჷ. აბას I-იშ ზოჯუათ ალავერდი-ხანი დიდი პატიშ თუდო ნთხორეს მეშჰედის. ირანს ალავერდი-ხანიშ სქუალეფქჷთ ქო მიოჭირინეს წჷმოძინეფს. უნჩაშიქ იმამყული-ხანქ მუმაშ ღურაშ უკული ფარსიშ ბეგლარბეგალა ეჭოფჷ, ოდო უკულაშიქ დაუდ-ხანქ — ყარაბაღიშ. ართ-ართი ვერსიათ, ალავერდი-ხან უნდილაძე შაჰიშ ზოჯუათ დოჸვილეს, რახან ფაქტობურო თინა შაჰიშენ გოლინუამ პიჯის წჷმარინუანდჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ირანალეფი კატეგორია:ირანიშ პოლიტიკოსეფი კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ნაღურა 1614
ალი დო ნინო
ალი დო ნინო რე ყურბან საიდიშ რომანი, გიშაშქუმალირ 1937 წანას, ვენას (ავსტრია). წინგიქ გიშართჷ გერმანულ ნინაშა. რომანი აზერბაიჯანარი მუსლიმიშ ალი ხან შირვანშირიშ დო ქორთუ ქირსიანიშ ნინო ყიფიანიშ ჸოროფაშ ისტორია რე. რომანს უღუდჷ დო უღჷ დიდ პოპულარობა, გიმოჩამილ რე წინგიშ მილიონობათ ეგზემპლარი დო თანგილი რე 30 ნინაშა. ალი დო ნინო აზერბაიჯანიშ არძოშ უმოსო პოპულარულ დო ერუანული რომანი რე.
სერო-ტუსგლე
სერო-ტუსგლე — სტრატოვულკანი ოორუე-ბჟადალ არგენტინას. იდვალუაფუ ზუღაშ დონეშე 5 000 მეტრას. სერო-ტუსგლე ცენტრალური ანდეფიშ არძაშე ბჟაეიოლჸურე დვალირ ახალ ვულკანს წჷმარინუანს, იდვალუაფუ თე რეგიონიშ ვულკანურ ორტყაფუშე 120 კმ-ით ბჟაეიოლჸურე. მუში ხანი, მუჭოთ ულირ ბორჯის ეშაგორგოთელ მასალეფქ ოძირუნი, 0,1 მილიონი წანა რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
ჯვ. წ. 800
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 800 წანა.
ესენიკიშ რაიონი
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
2036
დღახუეფი
კატეგორია:
ჯოტიშა
ჯოტიშა, ჯოტიშ, ჯიოტიში (ज्योतिष —  — "ასტრონომია, ასტროლოგია" -შე — "სინთე, "ცაში მასინთე ) — ინდუიზმიშ ასტროლოგია. თაშ ჯოხოდვალირი ინდური ასტროლოგია ვარდა ვედური ასტროლოგია.
სქოლიო
* კატეგორია:მენცარობა ჯვეშ ინდოეთის
რობერტ მუზილი
რობერტ მუზილი (გერმ. Robert Musil; დ. 6 გერგობათუთა, 1880, კლაგენფურტი, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 15 პირელი, 1942, ჟენევა, შვეიცარია) — ავსტრიალი ჭარუ, ნოველისტი დო დრამატურგი. თიში არძაშე უმოსო პოპულარული ნახანდი რე რომანი "კოჩი რჯებეფიშ უმუშო", ნამუშ თებაქჷთ ვაჭიშუ. ჸათე რომანი მერჩქინელი რე ართ-ართ გოლინიან დო შანულამ მოდერნისტულ ნაწარმებო. რომანს ფშხირას მიშინუანა მუჭოთ "იდეეფიშ თხობელუას". სიუჟეტი ივითარებჷ ავსტრია-უნგრეთიშ მონარქიაშ ეკონია დღალეფიშ გოძვენას. მუზილიშ შხვა ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: ოდებიუტე რომანი "ახალნორდი ტერლესი", კათელი "სუმი ოსური", პიესეფი "ენთუზიასტეფი", "ვინცენცი დო შანულამი კოჩეფიშ ჸოროფილი" დო შხვა.
რობერტ მუზილიქ დებადჷ ნოღა კლაგენფურტის. გურაფულენდჷ ოურდუმე აკადემიას. უკულიანი პერიოდის მექანიკური ინჟინერიათ დეინტერესჷ დო გემშართჷ ბრნოშ ტექნიკური უნივერსიტეტიშა. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ბერლინიშ უნივერსიტეტის, სოდეთ ფილოსოფიას დო ფსიქოლოგიას გურაფულენდჷ. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1909 წანას. მუშენდჷ ვენაშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის. მონაწილენდჷ მაართა მოსოფელიშ ლჷმას. 1920-წანეფიშე ბერლინს ცხოვრენდჷ. თარობაშ ნაცისტეფიშ მულაშ უკულ, მუზილიქ ოცხოვრებშა შვეიცარიაშა გეგნორთჷ, სოდეთ დოღურჷ 1942 წანაშ 15 პირელს, 61 წანერქ.
მუზილიშ ღურაშ უკულ, თიში ნაჭარეფი გიჭყოლიდეს. თიში ნაწარმებეფით კინ დეინტერესეს 1950-იან წანეფიშე. ექსპერტეფქ დეინტერესეს მუზილიშ რომანეფიშ ფილოსოფიური ასპექტეფით ხოლო. მუზილიშ ნახანდეფს პოზიტიურო უჯინედეს დო აფასენდეს მილან კუნდერა, თომას ბერნჰარდი დო უკულიანი პერიოდიშ შხვა გიშარჩქინელი ავტორეფი.
შურიშხა
შურიშხა (საბატონი) – მარაშ დღა ობიშხა დო ჟაშხაშ შქას. მარგალური კინომუშური შქვითდღერი სისტემას მაშქვითა დღა. ჯვეში რომარეფი თე დღას იშინუანდეს ღორონთ სატურნს, (დიხასაქვარუაშ ღორონთი რომაულ მითოლოგიას). თიში ჯოხო ჯოხო ართ–ართ პლანეტას.ტრადიციაშ გეშა, ნამუთ იუდაიზმიშე მოურს, თენა მარაშ ეკონია დღა რე. თე აპიჯაფა ჭყანას სქიდუ ისრაელსი დო ააშ – ს, მარა ასეიანი ევროპას თის უჯინენა მუჭოთ მარაშ მა–6 დღას. ქორთულ ნინას, მუჭიოთ ანდა შხვა ნინას, თე დღაშ ჯოხო მოურს იუდაისტური დღახუშ „შაბათიშ“ ჯოხოშე.
სქოლიო
კატეგორია:მარაშ დღალეფი
ისტორიკოსი
right|thumb|230px|[[ჰეროდოტე, ისტორიაშ მუმა, დო ართ-ართი არძაშე ორდოშიანი ჩინებული ისტორიკოსი..]] ისტორიკოსი — პიჯი, ნამუთ გურაფულენს ისტორიას დო ჭარუნს თიშ გეშა ისტორიკოსეფი თარო გურაფულენა ადამიერეფიშ რასაშ მოლინეფს დო შვანეფს; თეშ მუჭოთ ჭარუაფონს, თაშნეშე უჭარელს. დო ისტორიკოსი დჷთმიგურუანს უჭარელ ისტორიას-და, თინა პრეისტორიას გურაფულენს. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ზიტყვა ისტორიკოსის გჷმირინუანა პროფესიონალ დო ვაპროფესიონალ მოჸოროფეფიშ ეიოშინალო, თე ზიტყვაშ თარი ეშანუა რე ხვალე თინა, მისჷთ უღუ აკადემიური ხარისხი.
სქოლიო
კატეგორია:ისტორია * კატეგორია:პროფესიეფი
ლეკი (წყარმალუ)
ლეკი (Lek) — წყარმალუ ნიდერლანდეფს. რაინიშ ართ-ართი თარი ნოჸელა მუშ დელტას. სიგჷნძა დოხოლაფირო 60 კმ. ქიმინჷნს ქიანაშ ართ-ართ თარ ონიშე შარას. წყარმალუშ მუნაკვათას გინმურს თანჯა უტრეხტიშ, გელდერლანდიშ დო ობჟათე ჰოლანდიაშ პროვინციეფს შქას. წყარპიჯეფს მუდგაზმარენი დოხორელი პუნქტი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდერლანდიშ წყარმალუეფი
სერო-ვოლკანიკო
სერო-ვოლკანიკო — ვულკანური კონუსი არგენტინას, ზუღაშ დონეშე 1,930 მეტრას. იდვალუაფუ სტრატოვულკან ტრონადორიშ ობჟათე-ბჟაეიოლჸურე. მუში აქტივობა დოფიქსირაფილი რე 70 000 - 14 000 წანაშ წოხოლე დო ეშეგორგოთჷ ანდეზიტმიშმაკათაფალ ლავაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ვულკანეფი
მარშალიშ გეგმა
მინი|250პქ|ევროპაშ მაკათური ქიანეფი, ჭითა სჷმეტეფით ეშანილი რე მოხვარაშ ოართე დონე ქიანეფიშ მეჯინათ. thumb|პლაკატი, მარშალიშ გეგმაშ გეშა (მუნერი ტაროზჷთ ვარდასჷნ, ჯგირობუას ხვალე ართო მივოჭირინუანთ) მარშალიშ გეგმა (Marshall Plan), ოფიციალურო ევროპაშ რეკონსტრუქციაშ პროგრამა (European Recovery Program - ERP) — ააშ-იშ თარი პროგრამა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული ევროპაშ აკოდგინუაშო. ინიციატივას ჯოხოთ გიადჷ ააშ-იშ სახენწჷფო მელამოსე ჯორჯ მარშალიშ პატიოცემელო. გეგმა სახენწჷფო დეპარტამენტიშ წორომოხანდეეფქ დამუშეს, თარო — უილიამ კლეიტონქ დო ჯორჯ კენანქ.
რეკონსტრუქციაშ გეგმაქ დემუშჷ მაკათური ევროპულ სახენწჷფოეფიშ ახვალამას 1947 წანაშ კვირკვეს. ახვალამას სხუნუეფიშ რსხუ დო ბჟაეიოლ ევროპაშ ქიანეფჷთ რდეს მოჭანაფილი, მარა სტალინქ თე გეგმა სხუნუეფშო ოშქურანჯო მირჩქინჷ, ამერიკაშ იმპერიალისტური გეგმა გიოდჷ დო თეშნერო, სხუნუეფიშ ბლოკიშ ქიანეფი ახვალამაშა ვენუშქუმალჷნა. გეგმა იხორციელებუდჷ 1947 წანაშ კვირკვეშე ოთხი წანაშ მეძენას. თე პერიოდის გინოჩამილქ იჸუ $13 მილიარდი აშშ დოლარიშ საღირაშ ეკონომიკური დო ტექნიკური მოხვარა − ნამუთ 2006 წანაშ კურსით $130 მილიარდი ამერიკული დოლარიშ ექვივალენტური რე (ინფლაციაშ გთოლწონებათ). თე ფარაქ მიხვარინჷ თი ევროპაშ ქიანეფს, ნამუეფქჷთ ევროპაშ ეკონომიკური წოროხანდაშ ორგანიზაციას აკათესჷნ.
გეგმაშ გოხორციალაფაშ დალიას, მაკათური ქიანეფიშ (გერმანიაშ მოხ) ეკონომიკაქ თინეფიშ ლჷმაშახიან დონეს გჷწორჷ. მუმალი ჟირი ვითწანურაშ მეძენას ბჟადალი ევროპა გჷიკათუანდჷ უპრეცენდენტო ეკონომიკურ ძინას. მარშალიშ გეგმა მოიარზენდჷ, მუჭოთ ევროპაშ ინტეგრაციაშ ართ-ართი დაჭყაფური ელემენტი, თიშენ, ნამჷ-და თიქ მონწყჷ ტარიფეფი დო ოვაჭარე ბარიერეფი დო გაჭყჷ ინსტიტუტეფი ეკონომიკაშ კოორდინაციაშო კონტინენტურ დონეშა. მარშალიშ გეგმაშ შედეგი რდჷ ამერიკული მართუალაშ ტექნიკაშ სისტემატური მიშაღალა. ბოლო წანეფს კანკალე ისტორიკოსი ეჭვენს მარშალიშ გეგმაშ ოართე ეფექტურობას, მარა თის იშენით მიარზენს, მუჭოთ პოზიტიურ დო წჷმოძინელი სქემას, ნამუქჷთ ევროპა კუჩხის ქეგიორინჷნ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა კატეგორია:ეკონომიკური ისტორია
კაპიტალიზმი
კაპიტალიზმი — ეკონომიკური სისტემა, ნამუშ ბორჯისჷთ წარმებაშ მეშქაშალეფი კერზო დორხველუას რე დო ფართოთ გჷმირინუაფჷ დაქირაფილი მუშახე. კაპიტალიზმიშ თარი მახასათაფალეფი: კერზო დორხველუა, კაპიტალიშ აკუმულაცია, დაქირაფილი მუშახე, ობაზარე კონკურეციაშ პრინციპი.
კაპიტალისტური ეკონომიკიაშ პიჯალეფს კუნთხუეფი ადგინენა ფასის, ნამუშ მეჯინათ ხვადჷ აქტივეფიშ, მეკონ-მოკონიშ, ნინალაშ გინოთირუა.
პრაქტიკას აფხვადჷნა კაპიტალიზმიშ გეჸვენჯი ფორმეფი:
ადენიშ ჸუჯი
მინი|250პქ|ადენიშ ჸუჯიშ ორენი მინი|მარცხნივ|1860 წანაშ რუკა ადენიშ ჸუჯი (خليج عدن, golfe d'Aden) ინდოეთიშ ოკიანეშ არაბეთიშ ზუღაშ ნორთის წჷმარინუანს. ჸუჯიშ სიგჷრძა — 890 კმ. ჸუჯიშ ოორუე წყარპიჯის აკმადგინანს არაბეთიშ ჩქონი (სახენწჷფო იემენი). ჸუჯიშ ობჟათე დო ბჟადალი წყარპიჯის აკმადგინანს აფრიკაშ კონტინენტი (სახენწჷფოეფი სომალი დო ჯიბუტი). ჸუჯიშ ბჟადალშე გიშმართუნა ტაჯურაშ ჸუჯის. ჸუჯიშ ბჟაეიოლი ხურგათ იკოროცხუ კოდმე გვარდაფუიშ მერიდიანი (51°16’E).