cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ნაფეტვრები
ნაფეტვრები — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, ლისიშ თემს. ზუღაშ დონეშე 880 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 90 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
866
კატეგორია:
867
[[კატეგორია:]
გრინვიჩიშ მერიდიანი
180px|thumb|გრინვიჩიშ მერიდიანიშ აკანი რუკას framed|გრინვიჩიშ ნულუანი მერიდიანი. გრინვიჩიშ მერიდიანი, გირძედიშ ეკოროცხუაშ ნულუანი მერიდიანი, ნამუთ მიკურს გრინვიჩის — გრინვიჩიშ ჯვეში ობსერვატორიაშ დგჷმილს. თინა ხვალე გეოგრაფიულ გირძედიშ კოროცხუაშ აკანი ვარე, ხოლო რე ბორჯიშ ორტყაფუშ ნულოვან აკანი რე.
მიშაღალირი რე 1851 წანას. გრინვიჩიშ მერიდიანი მიკურს დიდი ბრიტანეთიშ ნოღა ლონდონს.
ძირით ხოლო
კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:ბორჯი
კაპიტანი ამერიკა: ომენოღალე ლჷმა
კაპიტანი ამერიკა: ომენოღალე ლჷმა (Captain America: Civil War) — 2016 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი, ნამუთ დორსხუაფილი რე Marvel Comics-შ ათე ჯოხოშ სუპერგერგეზიშ ბუნაშ დუდსგინალუეფს. თინა გინიღჷ Marvel Studios-ქ, დისტრიბუტორი რე Walt Disney Studios Motion Pictures. ფილმი რე რანწკით მავითოსუმა ფილმი მარველიშ კინემატოგრაფიული ოქიანუს სერიეფს დო ფილმეფიშ კაპიტანი ამერიკა: ზოთონჯიშ ჯარიშკოჩი დო მაართა ნჯარიშეშმაღალარიშ თინი გოგინძორაფა. რეჟისორეფი რენა ჯიმალეფი რუსსოეფი, სცენარი ჭარეს კრისტოფერ მარკუსიქ დო სტივენ მაკფილქ. ფილმის ოკათუნა არტისტეფი: კრის ევანსი, რობერტ დაუნი უკლაში, სკარლეტ იოჰანსონი, სებასტიან სტენი, ენტონი მაკი, დონ ჩიდლი, ჯერემი რენერი, უილიამ ჰარტი, დანიელ ბრიული დო შხვეფი.
სქოლიო
კატეგორია:2016 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმეფი კატეგორია:Marvel-იშ კინოოქიანუშ ფილმეფი
რიხარდ ვაგნერი
რიხარდ ვაგნერი|thumb thumb
სურათეფი
კატეგორია:გერმანალი კომპოზიტორეფი კატეგორია:გერმანალი დირიჟორეფი კატეგორია:ოპერაშ კომპოზიტორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1813 კატეგორია:ნაღურა 1883
სადომაზოხიზმი
ტერმინქ — სადიზმი, ნამუთ შხვაში ჭუათ ვარდა ტანჯებათ სექსუალურ დო სოციალურ გუმოჯერებას ვარდა სიამნებას შანენს, ფართო გოფაჩუა მიპალუ. თე ზიტყვა ფრანგი ფილოსოფოიაშ დო სექსუალური თოლწონუათ, კონწარი რომანეფიშ დო პიესეფიშ ავტორიშ — მარკიზ დე სადიშ ჯოხოშე მოურს. სადიზმიშ პასიური ნაჟირალა რე — მაზოხიზმი, ნამუთ დორხველი დუდიშ ტანჯებაშ დო ჭუაშ რზათ, სექსუალური სიამნებაშ დო გუმოჯერებაშ მეღებას გურიშხონარენს. მაზოხიზმი სექსუალურ ფანტაზიეფს დო სექსუალური მენჭაფაშ ობიექტშე ლახუაშ, არდებაშ, კუჩხიშ გედგუმაშ, კირუაშ, წამებაშ ვარდა შხვა რზათ ტანჯებაშ მერინაფაშ რცქინაფაშ ვარ/და ქიმინუეფს ითოლიშწორენს. ზიტყვა „მაზოხიზმი“ მა-19 ოშწანურაშ ჭარუშ — ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხიშე მოურს, ნამუშ რომანი „ვენერა ბუაშ ტოლომას“ გოჭორელი რე მაზოხისტური თემეფით.
კატეგორია:პარაფილიეფი კატეგორია:სექსუალობა კატეგორია:ბდსმ
868
კატეგორია:
პარალელი
thumb|250px პარალელი — ეკვატორიშ მანგო, ოორუეთ დო ობჟათეთ გოლუაფირი ქართეფი რე. პარალელეფი მოძირანა ბჟადალი დო ბჟაეიოლ ოლუს. ეკვატორიშ ჟირხოლო განს, პარალელეფიშ სიგირძა ირკენს დო პოლუსეფწკჷმა თინეფი გვალო ჭყორდუ. ნამდგაჸინი ართი პარალელი არძა მერიდიანიშ პერპენდიკულარული რე გინოკვათუაშ დიხას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოდეზია კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:ნავიგაცია
ვიეტნამური დონგი
დონგი (ვიეტნ. - đồng,銅) — ვიეტნამიშ ფარაშ ართული. ვალუტას ვიეტნამიშ სახენწჷფო ბანკი გიშმაშკვანს. ვალუტაშ სიმბოლო ₫ ვარდა VND. ფორმალურო 1 დონგი აკმოდირთუ 10 ხაოშე - hào,毫 ვარდა 100 სუშე - xu,樞.
კატეგორია:ვიეტნამიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
869
[[კატეგორია:]
დანიური კრონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დანიაშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
ედიტ პიაფი
thumb|180px|ედიტ პიაფი პიესას, 1962 წანას ედიტ პიაფი (Édith Piaf), თახმი ჯოხო დო გვარი ედიტ ჯოვანა გასიონი (Édith Giovanna Gassion); (დ. 19 ქირსეთუთა, 1915, პარიზი — ღ. 11 გჷმათუთა, 1963, პარიზი) — ფრანგი არტისტი დო მაბირე, მოსოფელიშ ესტრადაშ მურიცხი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგი მაბირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1915 კატეგორია:ნაღურა 1963
ლაიმენ სპიტცერი
ლაიმენ სპიტცერი უკულაში (ინგლ. Lyman Spitzer Jr.; დ. 26 მანგი, 1914, ტოლიდო, ოჰაიო, ააშ — ღ. 31 მელახი, 1997, პრინსტონი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ფიზიკოსი, ასტრონომი დო ალპინისტი. სპიტცერიშ რკვიებეფი ორხველუდჷ მურიცხეფიშ ფორმაციას დო პლაზმურ ფიზიკას. 1946 წანას სპიტცერიქ წჷმარინუ კოსმოსური ტელესკოპეფიშ იდეა. გიმიგონჷ სტელარატორი. ლაიმენ სპიტცერი რდჷ შინელი ალპინისტი ხოლო. თინა რდჷ პირველი, ნამუქჷთ ეშართჷ თორიშ გვალაშ კონკაშა.
870
[[კატეგორია:]
ლაიმენ სპიტცერი
ლაიმენ სპიტცერი გურაფულენდჷ ფილიპსიშ აკადემიას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ იელიშ უნივერსიტეტის. ართი პერიოდის გურაფულენდჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტის ხოლო. ჸათაქ თიში მენცარული კარიერაშა დიდი გოლინა იღვენუ ართურ ედინგტონქ დო სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარქ.
სპიტცერიქ ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ პრინსთონიშ უნივერსიტეტის, 1938 წანას ჰენრი ნორის რასელიშ ხემანჯღვერობათ.
სექსუალური ფეტიშიზმი
სექსუალური ფეტიშიზმი, ვარდა ეროტიკული ფეტიშიზმი — სექსუალური რჯებაშ ართ-ართი გვარობა, ნამუთ გურიშხონარენს თიჯგურა მეკონეფშე დო მასალეფშე სექსუალურ ეფურაფას, ნამუეფით, ტრადიციულო, ვეკოროცხუ სექსუალურო. ტერმინი მაართაშე მიშეღჷ ფსიქოლოგ ალფრედ ბინექ, ნამუთ არძაშე უჯგუშო ჩინებული რე ინტელექტიშ კოეფიციენტიშ ტესტიშ დაჭყაფური ვარიანტიშ გჷმოგონაფაშო. ლახარეფიშ საირქიანო ოჩინებუეს, ფეტიშიზმი პარაფილიეფიშ კატეგორიას ორხველჷ, მორო ფეტიშისტი ადამიერეფი კურნალობას ოშა-გოშათ იჭყანა.
ლაიმენ სპიტცერი
სპიტცერი რდჷ შხვადოშხვა პრესტიჟული პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ღურუ 1997 წანაშ 31 მელახის, 82 წანერქ. დასაფულებური რე პრინსთონიშ სასაფლას.
სექსუალური ფეტიშიზმი
ლიტერატურა
შესავალი ლგბტ ფსიქოლოგიაში, რედ.: შორენა გაბუნია, ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა“.
ლაიმენ სპიტცერი
ლაიმენ სპიტცერიშ ჯოხონობაშ რდჷ კოსმოსური ტელესკოპი, ნამუთ ოპერირებადი რდჷ 2003-2020 წანეფს.
სექსუალური ფეტიშიზმი
ლიტერატურა
კატეგორია:პარაფილიეფი  კატეგორია:ლგბტ ტერმინეფი
ლაიმენ სპიტცერი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონომეფი კატეგორია:ამერიკალი ალპინისტეფი
სპირალური გალაქტიკა
სპირალური გალაქტიკა — გალაქტიკეფიშ ართ-ართი ტიპი, ნამუსჷთ ამერიკალი ასტრონომი ედუინ ჰაბლი ეთმოჭარუნს მუშ 1936 წანაშ ომენცარე ნახანდის. სპირალური გალაქტიკეფიშ უმენტაშობა იკათუანს მართუ გალაქტიკური დისკის, მურიცხეფს, აირეფს დო ნტვერს დო მურიცხეფიშ ცენტრალურ კონცენტრაციას, ნამუსჷთ ბალჯის უძახჷნა.
სპირალური გალაქტიკეფიშ ჟირიმასუმადის უღუნა ბარულ-სპირალური სტრუქტურა, ნამუთ იჭყაფჷ ცენტრალური ბალჯიშე. ჸათეცალ გალაქტიკეფს ბარულ სპირალურ გალაქტიკეფს უძახჷნა.
ჩქინი გალაქტიკა ბარულ სპირალური გალაქტიკა რე.
სპირალური გალაქტიკეფი ვარეგულარული გალაქტიკეფიწკჷმა ართო აკმადგინანა ოქიანუშ გალაქტიკეფიშ 60 %-ის. თინეფს ფშხირას შეთმეხვადუთჷ დაბალი პისკვინიშ რეგიონეფს დო ნაკლებო გალაქტიკეფიშ გვართეფიშ ცენტრეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გალაქტიკეფი კატეგორია:სპირალური გალაქტიკეფი
871
[[კატეგორია:]
სკოპიე
სკოპიე (Скопје, Scupi, Shkupi, Скопље) — ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა. ქიანაშ ადმინისტრაციული, პოლიტიკური დო ოგონათუე ცენტრი. იდვალუაფუ წყარმალუ ვარდარიშ ლეხერს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
სკოპიე ირთუ 10 ადმინისტრაციულ ართულო, ნამუეფშა მიშმურს სკოპიეშ რეგიონიშ ნორთი.
მუშითმართუალეფიშ ნებეფი გოთანჯილი რე კანონით სკოპიეშ გეშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე მაკედონიაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ნახშირგორა
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
872
[[კატეგორია:]
873
[[კატეგორია:]
ალკალოიდეფი
right|thumb|ეფედრინიშ მოლეკულაშ გრაფიკული ფორმულა right|thumb|კოფეინიშ მოლეკულაშ გრაფიკული ფორმულა ალკალოიდები (ლათ. alcali < არაბ. al-qilj „ტუტე“ დო ბერძენ. eidos „სახე“ — ტუტეშნერი), ფიზიოლოგიურო აქტიური, ნერჩი მუშობურობეფიშ მაღვენი, თარო ჩანარული წჷმოულობაშ აზოტმაკათე ორგანული ნაკათეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ქიმია კატეგორია:ორგანული ნაკათეფი
აგვავერა (გალიშ მუნიციპალიტეტი)
აგვავერა — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოქუმიშ თემს. იდვალუაფუ წყარმალუ ოქუმიშ მარძგვანი ნადუ მარიჯიშ ოდუდეეფწკჷმა. ზუღაშ დონეშე 160 მ, გალიშე 14 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
ექსჰიბიციონიზმი
thumb|ექსჰიბიციონისტი შოშეს ექსჰიბიციონიზმი (exhibeo — ძირაფა, გჷმობჟინაფა) — ელახიანი სექსუალური ქიმინუა, მუჟამსჷთ ადამიერი სექსუალურ გჷმიჯერენს ურცხო პიჯეფწკჷმა დორხველი გენეტალიეფიშ დემონსტირაფას. ექსჰიბიციონისტი, თარო, იშუშელებუ სააწმარენჯო სქესიშ ადამიერიშ წჷმი ჯარალობურ აბანს. მუჭოთ წესი, თინა ვაფირქენს სექსუალური კონტაქტიშ გოგჷნძარაფაშე ვარდა ურთიართობაშ ღვენაშე, გენეტალიეფიშ ძირაფას მეჸუნს სექსუალური აეფურაფა დო მასტურბაცია.
კატეგორია:პარაფილიეფი კატეგორია:სიშუშელე
874
კატეგორია:
ედუარდ სეფირი
ედუარდ სეფირი (ინგლ. Edward Sapir; დ. 26 ღურთუთა, 1884, ლემბორკი, გერმანიაშ იმპერია — ღ. 4 ფურთუთა, 1939, ნიუ-ჰეივენი, კონექტიკუტი, ააშ) — ამერიკალი ანთროპოლოგი დო ლინგვისტი.
ისლანდიური კრონი
2008 წანაშ ფინანსური კრიზისი
2008 წანაშ ფინანსურ კრიზიქ გჷმიჭანუ ისლანდიური კრონიშ კურსიშ დოლაფა 53%-ით ამერიკულ დოლარწკჷმა ელაზჷმაფათ. 2009 წანაშ ღურთუთას, ისლანდიაშ თარობაშ წჷმმარინაფალქ გჷმაცხადჷ: ''კრონი ღურელი რე, ჩქი ვოხვილუთ ახალ ვალუტას. აკა ალტერნატივა რე ევრო ''.
ედუარდ სეფირი
ედუარდ სეფირიქ დებადჷ პომერანიას, ურიეფიშ ფანიას. თიში ფანიაქ 1890 წანას ოცხოვრებშა ამერიკაშა მიდართჷ. სეფირი გურაფულენდჷ გერმანულ ლინგვისტიკას კოლუმბიაშ უნივერსიტეტის. გიშარჩქინელი ანთროპოლოგიშ ფრანც ბოასიშ ინიციატივათ, სეფირიქ ამერიკალი ინდიარეფიშ ნინეფით დეინტერესჷ დო დიჭყჷ თინეფიშ მენცარული რკვიება. გურაფაშ თებაშ უკული სეფირიქ კალიფორნიაშა მიდართჷ დო ალფრედ კრებერიწკჷმა ართო მუშენდჷ ინდიარეფიშ ნინეფიშ დოკუმენტირაფაშო.
ისლანდიური კრონი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ისლანდიაშ ეკონომიკა
კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
ედუარდ სეფირი
ედუარდ სეფირი შხვადოშხვა პერიოდეფს მოღალენდჷ კანადაშ ისტორიაშ მუზეუმს, ჩიკაგოშ, კოლუმბიაშ დო იელიშ უნივერსიტეტეფს.
სეფირიქ მიშეღჷ დიდი თია ლინგვისტიკაშ დო ანთროპოლოგიაშ ურთიართობეფიშ გოვითარაფაშა, გიმირკვიუ ნინაშ დო კულტურაშ გოლინეფი ართიანწკჷმა. სეფირიშ ჸათე რკვიებეფს რე გერსხილი ლინგვისტური ფარდობითობაშ პრინციპი, ნამუსჷთ სეფირ-უორფიშ ჰიპოთეზაშ ჯოხონობათ რე შინელი.
სეფირიქ მიშეღჷ დიდი კონტრიბუცია ამერიკაშ ინდიარეფიშ ნინეფიშ კლასიფიკაციაშა, ფონემაშ თეხანური კონცეფციაშ გოვითარაფაშა, ფონოლოგიაშ მუჭოთ ლინგვისტური დისციპლინაშ გაგებაშა.
სეფირიშახ მერჩქინელი რდჷ ნამდა აბორიგენული ნინეფიშ რკვიებაშო ვეგმოდირთუდჷ ისტორიული ლინგვისტიკაშ მეთოდეფი, მუშენდა ჸათე ნინეფი რდჷ პრიმიტიული. სეფირიქ დანტკიცჷ ისტორიული ლინგვისტიკაშ მეთოდეფიშ შანულობა აბორიგენეფიშ ნინეფიშო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ლინგვისტეფი კატეგორია:ამერიკალი ანთროპოლოგეფი
875
[[კატეგორია:]
უმ კულსუმი
უმ კულსუმი (أم كلثوم, ნანდული ჯოხო დო გვარი: ფატმა იბრაჰიმ ალ-ბალტაჯი, فاطمة إبراهيم البلتاجي; დ. 30 ქირსეთუთა 1898, ტამაზ-ეს-ზახაირა — ღ. 3 ფურთუთა 1975, კაირო) — ეგვიპტარი მობირე, ბირეფიშ ავტორი დო არტისტი. ჯოხო მიხალიწუ არაბულ ბირეფიშ სრულებათ. არაბულ ორენიშ ართ-რთი არძაშე ჩინებული მასრულებერი რე. კონტრალტოშ ხონარიშ მაღვენჯი. უმ კულსუმქ დებადჷ 1898 წანაშ 30 ქირსეთუთას დაღარ ფანიას. მუშ ჟირ დაწკჷმა ართო ირდუდჷ. მუამუში აბანური მეჩეთიშ იმამი რდჷ. 1932 წანას, ოერეფოშქაშე გასტროლეფშა მიდართჷ.რდჷ დამასკოს, ბაღდადის, ბეირუთის დო ტრიპოლის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ეგვიპტარი მუსიკოსეფი კატეგორია:ნაღურა 1975
პოლ ვილარი
პოლ ულრიშ ვილარი (ფრანგ. Paul Ulrich Villard; დ. 28 ეკენია, 1860, სენ-ჟერმენ-ო-მონ-დორი, საფრანგეთი — ღ. 13 ღურთუთა, 1934, ბაიონა, საფრანგეთი) — ფრანგი ქიმიკოსი დო ფიზიკოსი. 1900 წანას რადიუმიშ რადიაციაშ რკვიებაშ ბორჯის მიოგორუ გამა ჩხორიეფს.
პოლ ვილარი გურაფულენდჷ პარიზიშ უმაღალაშ ნორმალურ სკოლას, ნამუთ გათუ 1881 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ შხვადოშხვა ლიცეუმეფს. რდჷ საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსეფი
პარაფილია
პარაფილია (παρά — მოხ, უმუშო; — ჸოროფა) — შხვადოშხვა სახეშ გინორთეფი სექსუალური ნორმეფშე, გჷმოხანტილი ფანტაზიეფით ვარდა ქიმინუეფით. ლახარეფიშ საირქიანო კლასიფიკაციაშ მეჯინათ, პარაფილიას მიორხველჷნა F65 ბუნაშ დიაგნოზის (ფსიქოლოგიური დო რჯებაშ ციება, პიჯობურობაშ დო მოწიფუაშ ხანს რჯებაშ ციება, სექსუალური სხუნუეფიშ ციება).
ამადა საიფრიდი
ამანდა მიშელ საიფრიდი (Amanda Michelle Seyfried; დ. 3 ქირსეთუთა,1985) — ამერიკალი არტისტი, მობირე დო მოდელი. საიფრიდიშ კარიერაქ ომოდელე ბიზნესით დიჭყჷ, მუჟამსით ძღაბი დიო ხოლო 11 წანერი რდჷნ. თიში ოარტისტე დებიუტიქ იჸუ სერიალს „გემაწურაფალი მურიცხი“. 2000 წანას არსულჷ ლუსი მონტგომერიშ როლი ფილმის „დიხაუჩა მუსით გერენ“.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მოდელეფი კატეგორია:ამერიკალი მობირეეფი კატეგორია:დუნაბადი 1985
ვლადიმერ ვისოცკი
ვლადიმერ ვისოცკი (Влади́мир Семё́нович Высо́цкий; დ. 25 ღურთუთა, 1938, მოსკოვი, რუსეთი — ღ. 25 კვირკვე, 1980, მოსკოვი) — რუსი მუსიკოსი, არტისტი, პოეტი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსი ჭარუეფი კატეგორია:რუსი პოეტეფი კატეგორია:რუსი მაბირეეფი კატეგორია:ნაღურა 1980
ჯოჰორი
ჯოჰორი (Johor, ჯავი:جوهور) — მალაიზიაშ სასულთანე, შტატი მალაიზიას, ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ჯოჰორ-ბარუ. იდვალუაფუ მალაიზიაშ მალაკურ ნორთის, მალაკაშ ჩქონს ობჟათე ნორთის. შტატის იდვალუაფუ ოერეფოშქაშე აეროპორტი — სენაი.
გეოგრაფია
ჯოჰორიშ შტატის უკებჷ მახუთა აბანი ფართობიშ დო მაჟირა აბანი მახორობაშ მეჯინათ მალაიზიაშ შტატეფს შქას. შტატი იდვალუაფუ მალაკაშ ჩქონიშ ობჟათე ნორთის. შტატიშ უმაღალაში კონკი რე გვალა გუნუნგ-ლედანგი (1,276 მ). წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷნძა რე 400 კმ. კლიმატი ეკვატორული, მუსონური. ნოლექეფიშ მუდანობა წანმოწანას 1778 მმ რე. ოშქაშე წანმოწანური ტემპერატურა — 26-28°С.
877
[[კატეგორია:]
ჯოჰორი
მახორობა
2000 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, შტატიშ მახორობა აკმადგინანდჷ 2,75 მილიონ ადამიერს: 54% — მალაიეფი, 35 % — ჩინარეფი, 7 % — ინდოარეფი, 4 % — შხვა. 2010 წანაშ ფასებათ, მახორობაშ მუდანობა რე 3 348 283 ადამიერი, ოშქაშე მეჭედალა — 176,35 ადამ./კმ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჯოჰორი კატეგორია:მალაიზიაშ შტატეფი კატეგორია:მალაიზიაშ სასულთანეეფი
878
[[კატეგორია:]
879
[[კატეგორია:]
You're My Heart, You're My Soul
„You’re My Heart, You’re My Soul"  — ჩინებული გერმანული დუეტი Modern Talking-იშ მაართა ბირა, ნამუქჷთ 1984 წანას გიშართჷ. სინგლიქ თე ბირათ ედომუშამ მოსოფელს ბრუომილიონიანი ტირაჟით გჷმიჩინჷ. თე ბირაქ მაართა აბანს მიოჭირინუ მოსოფელიშ 12 ქიანას, ძალამი პოპულარული რდჷ სსრრსჷთ. ბირაშ მიარენერი ვერსია რე Modern Talking-იშ ჟირი ალბომს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბირეფი ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:1984 წანაშ ბირეფი კატეგორია:1985 წანაშ ბირეფი კატეგორია:Modern Talking-იშ ბირეფი კატეგორია:ოდებიუტე ბირეფი
880
[[კატეგორია:]
ფარერიშ კოკეფიშ კრონი
ფარერული კრონი (króna, მიარე რიცხ. ) — ფარერიშ კოკეფიშ ფარაშ ართული, 1 კრონი აკმოდირთუ 100 ოირაშე (oyra, მიარე რიცხ. ). ვალუტას გიშმაშკვანს დანიაშ ერუანული ბანკი. ზოხორინელი ვალუტა ვარე დო მერსხილი რე дდანიურ კრონწკჷმა; ქიანას ფარერული ბანკნოტეფწკჷმა ართო მიმოულას რე დანიური ბანკნოტეფი ხოლო. თეშ გეშა მუში ვალუტაშ კოდი ვაუღუ.
კატეგორია:ფარერიშ კოკეფი კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
მერიდიანი
მერიდიანი (ლათ. meridies) — დიხაუჩაშ პოლუსეფიშ მიორსხუალი ქართეფი რე. მერიდიანიშ ართგრადუსიანი არყაშ სიგირძა ოშქაშეთ 111,1 კმ რე, ოშქაშე სიგირძა 40 009 კმ რე. მერიდიანეფიშ გრადუსეფიშ კოროცხუა იჭყაფჷ გრინვიჩიშ მერიდიანიშე. გეომაგნიტური ვეშ ნძალღოზიშ პროექცია დიხაუჩაშ ჟინპიჯის. მაგნიტური მერიდიანეფი იშაყარუ დიხაუჩაშ ოორუე დო ობჟათე მაგნიტურ პოლუსეფს. მაგნიტურ მერიდიანს მიკმალ ვერტიკალურ ლაბარტყიას მაგნიტური მერიდიანიშ ბირტყა ჯოხო. დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ ათე დიხას მაგნიტური მერიდიანიშ ლაბარტყია ვემანგებჷ გეოგრაფიული მერიდიანიშ ბირტყას. კუნთხუს თინეფ შქას მაგნიტური გინოკინა ჯოხო. ათე კუნთხუ ითირუ აკანიშ დო ბორჯიშ მეჯინათ. გინორთი უღუ ხოლო გეომაგნიტურ მერიდიანს — მეჩამილ დიხას დო ოორუე დო ობჟათე გეომაგნიტური პოლუსეფიშ მიორცხუაფალ ქართეფს გიმაულარი ბირტყაშ დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ გინოკვათუაშ ღოზის. გეომაგნიტური მერიდიანეფი დიდი ქართეფიშ არყეფს მეურე. მაგნიტური მერიდიანეფიშე გინორთი უღუ, ნამუეფით დიხაუჩაშ რეალური მაგნიტური ვე რე, გეომაგნიტური მერიდიანეფი ოძირანს თიშ მაართა მეთინუას — ართნერი დომაგნიტებური დიხაუჩაშ სფეროშ ვეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოდეზია კატეგორია:კარტოგრაფია კატეგორია:ნავიგაცია კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინეფი
881
[[კატეგორია:]
882
[[კატეგორია:]
884
[[კატეგორია:]
ვარეგულარული გალაქტიკა
ვარეგულარული გალაქტიკა — გალაქტიკა, ნამუსჷთ ვაუღჷ რეგულარული ფორმა. თენეფი აკმადგინანა ოქიანუშ გალაქტიკეფიშ დოხოლაფირო 25 %-ს. ნამთინე ვარეგულარული გალაქტიკეფი დუდშე რდეს სპირალური დო ელიპტიკური გალაქტიკეფი, მარა უკულ ქუმოხვადჷ დეფორმაციაშ პროცესიქ, გალენი გრავიტაციული ფაქტორეფიშ გოლინათ.
ვარეგულარული გალაქტიკეფი იკათუანა დიდი მუდანობათ აირეფს დო ნტვერს. ზომათ თინეფი ჭიჭე რენა დო უდრენა ჩქინი გალაქტიკაშ, დოხოლაფირო მავითადის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ვარეგულარული გალაქტიკეფი
885
[[კატეგორია:]
სახა (იაკუტია)
რესპუბლიკა სახა (იაკუტია) (იაკუტ. Саха Республиката, Саха Сирэ) — დემოკრატიული, სამართალებური სახენწჷფო წჷმნაქიმინა, რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს შორი ბჟაეიოლიშ ფედერალურ ოკრუგშა. რუსეთიშ არძაშე შხუ რეგიონი. შანულამი ეკონომიკური რეგიონი ქიანაშ ბჟაეიოლ ნორთის. რესპუბლიკაშ ნანანოღა — ნ. იაკუტსკი.
რესპუბლიკაქ დირსხუ 1922 წანაშ 27 პირელს.
წყარმალუეფი
სახას გიშმურს მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში წყარმალუ ლენა (4,310 კმ.) ნამუსჷთ ოშობათ ელაზჷმაფათ მორჩილი ნადუეფი უღუ. შხვა დიდი წყარმალუეფი რე:
დემოგრაფია
მინი|მარცხნივ|დემოგრაფიული თირუა 1939–2002 წანეფს 1989-2010 წანეფს მახორობა ირკენდჷ, დემოგრაფიული მუნაჩემეფი ითირუდჷ გეჸვენჯიშობურო: 1989 - 1,081,408; 2002 - 949,280 ; 2010 - 958,528.
ეთნიკური ბუნეფი
2010 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, მახორობა პროცენტულო ირთუდჷ გეჸვენჯი ეთნიკურ ბუნეფო:
რელიგია
2012 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობაშ რელიგიური აკოდგინალუა გეჸვენჯი რდჷ:
სქოლიო
კატეგორია:იაკუტია კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
886
[[კატეგორია:]
შვედური კრონი
შვედური კრონი (krona, kr) — შვედეთიშ ფარაშ ართული.
კატეგორია:შვედეთიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
887
[[კატეგორია:]
გილერმო კაბრერა ინფანტე
გილერმო კაბრერა ინფანტე (ესპ. Guillermo Cabrera Infante; დ. 22 პირელი, 1929, ხიბარა, კუბა — ღ. 21 ფურთუთა, 2005, ლონდონი, გოართოიანაფილი ომაფე) — კუბარი ჭარუ, ნოველისტი, სცენარისტი, მათანგალი, ესსეისტი, კრიტიკოსი დო ჟურნალისტი.
ბიოგრაფია
გილერმო კაბრერა ინფანტექ დებადჷ ნოღა ხიბარას. 1941 წანას ინფანტეეფიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა ჰავანაშა გეგნორთჷ. გილერმოშ დიდა დო მუმა კუბაშ კომუნისტური პარტიაშ დუმარსხუაფალი-მაკათურეფი რდეს. გილერმო დუდშე მედიცინათ რდჷ დაინტერესებული მარა უკულიან პერიოდეფს ჭარალუათ დეინტერესჷ. 1950-იან წანეფს გურაფულენდჷ ჟურნალისტიკას ჰავანაშ უნივერსიტეტის. გილერმო კუბაშ ბატისტაშ რეჟიმიშ ოპონენტი დო კრიტიკოსი რდჷ. ჸათეშ გეშათ 1952 წანას ოჭოფეს დო ჭიჭე ხანით ჯიხას ქუდახუნეს. 1950-1960-იან წანეფს გილერმო ჭარუნდჷ კინო-ფილმეფიშ რივიუეფს, G. Caín-იშ ფსევდონიმით. კუბაშ რევოლუციაშ ბორჯის გილერმო ფიდელ კასტროს ალურდჷ. 1962-1965 წანეფს ბრიუსელს რდჷ დო კულტურული ატაშეთ მუშენდჷ. მალას კუბაშ ახალ თარობაწკჷმა პრობლემეფქ ქაშუ დო ემიგრაციაშა მიდართჷ დიო მადრიდიშა დო უკულ ლონდონშა. 1966 წანას გილერმოქ გჷმაბჟინუ თიში არძოშე უმოსო შინელი რომანი "სუმი მოწყინაფილი ნჯილო", ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. რომანს კრიტიკოსეფი ჯეიმზ ჯოისიშ ულისეს ხოლო ადარენდეს. გილერმო კაბრერა ინფანტეშ ჸათე რომანი მერჩქინელი რე ლათინოამერიკული ბუმიშ კლასიკათ. გილერმო რე სცენარიშ ავტორი 1971 წანას გინოღალირი შინელი ამერიკული ბოევიკიშ ჟანრიშ ოკულტე ფილმიშ "Vanishing Point". თაშნეშე გილერმო კაბრერა რე ავტორი შხვადოშხვა რომანეფიშ, ავტობიოგრაფიული ნოველეფიშ, ესსეეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ. 1997 წანას გილერმო კაბრერას, ესპანეთიშ მაფა ხუან კარლოს I-ქ გინოჩჷ პრესტიჟული სერვანტესიშ პრემია. გილერმო კაბრერაქ ღურუ 2005 წანაშ 21 ფურთუთას, სეფსისით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუბარეფი კატეგორია:კუბარი ჭარუეფი კატეგორია:კუბარი ნოველისტეფი კატეგორია:კუბარი ჟურნალისტეფი კატეგორია:კუბარი სცენარისტეფი
აკვარიქვა
აკვარიქვა — ოფუტე აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გალიშ მუნიციპალიტეტიშ (რეფო-შეშელეთიშ თემს). ზუღაშ დონეშე 75 მ, გალიშე 10 კმ. 2008 წანაშე ოკუპირაფილი რე რუსეთიშ ფედერაციაშით
ლიტერატურა
კატეგორია:გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
888
კატეგორია:
ოავტომობილე ნომერი
ოავტომობილე ნომერი — ავტომობილიშ ინდივიდუალური ორეგისტრაციე შანი (ნომერი). თინა, მუჭოთ წესი, გჷმიხანტუ ლითონიშ ვარდა პლასტმასიშ სინთეემასარკალ გრავიურას (ონომერე შანი), მანქანაშ წოხოლე დო უკახალე, ვარდა გჷმოხანტი ქარღადის დო იდვალუაფუ ოტრანსპორტე საშუალებაშ წჷმი დო უკახალენ სარკეს.
შხირას ოავტომობილე ნომერი მეუწურუანს სახენწჷფოშ ადმინისტრაციულ ართულშა, ნამუსჷთ დარეგისტრირაფილი რე ოტრანსპორტე საშუალება.
ანდა სახენწჷფოს ნომერეფს გინმოჩანს ცენტრალური ორეგისტრაციე დჷნაწესებუ, კანადას, ავსტრალიას, გერმანიას, პაკისტანს დო ააშ-ს ნომერეფს გინმოჩანს აბანური ხეშუულებაშ დჷნაწესებუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იდენტიფიკატორეფი
890
[[კატეგორია:]
დუგლასი (კოკი მენი)
დუგლასი (Douglas, მენურო Doolish) — გოართოიანაფილი ომაფეშ გურგინიშ დიხა — კოკი მენიშ ნანანოღა 1863 წანაშე. ნოღა წჷმარინუანს კოკიშ ოტრანსპორტე დო ეკონომიკური ცენტრის. მახორობა — 26 218 ადამიერი (2006), ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს კოკიშ მახორობაშ ნასუმორს.
ნოღაშ ტრანსპორტი ედომუშამ მოსოფელს ეიოშანალი რე, თაქ ხოლო ქიმინჯენს ცხენეფიშ ტრამვაი. თაქ იდვალუაფუ ტინვალდი — ართ-ართი უჯვეშაში პარლამენტი მოსოფელს. ნოღაშ გოხოლუას მეურს ჟირი წყარმალუ — დუ დო მინი. დუგლასიშ ელმოლს იდვალუაფუ გვალეფი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ ნოღეფი კატეგორია:მენიშ ნოღეფი
ნორვეგიული კრონი
კატეგორია:ნორვეგიაშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
გუბერნატორი
გუბერნატორი — ოჯარალე მოხელე, სახენწჷფო რწუმებული, პრეზიდენტიშ დო თარობაშ წჷმმარინაფალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ართულეფს საქორთუოს დო კანკალე შხვა ქიანას.
პოსტშა დორინაფაშ დო გინორინაფაშ წესი
საქორთუოს დო კანკალე ქიანას გუბერნატორს პრემიერ-მინისტრწკჷმა კონსულტაციაშ უკული პოსტის დჷთმარინუანს დო პოსტიშე გინმარინუანს პრეზიდენტი.
ფუნქციეფი
გუბერნატორი კოორდინაციას უწიენს დო აკონტროლენს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ართულეფს სახენწჷფო კანონეფიშ, პრეზიდენტიშ დო თარობაშ ნორმატიული აქტეფიშ რსულებას;
ახორციელენს სოციალურ-ეკონომიკური გოვითარაფაშ რეგიონალურ პროგრამეფს;
ახორციელენს სახენწჷფო ჟიგინოჯინალას აბანური მუშითმართუალაშ ორგანოეფიშ საქვარუაშა;
ახორციელენს კანონდვალათ გოთანჯილ შხვა ნებაგოქუნელობეფს.
თაშნეშე, მუში ნებაგოქუნელობაშ ფარგალეფს გიშმაშქვანს ინდივიდუალურ სამართლებურ აქტეფს. გუბერნატორიშ სამართლებური აქტი რე ინდივიდუალური სამართლებური აქტი, ნამუშ გაჩიულება შილებე სასამართალოს. სამართლებური აქტი თუ აწმარენჯობაშა მოურს სახენწჷფოშ ნორმატივეფწკჷმა-და, შილებე გაუქვას ჟიგემარენჯ ორგანოქ. (სამანგ: პრეზიდენტიქ, თარობაქ).
გუბერნატორიშ ადმინისტრაცია
გუბერნატორი მუშ საქვარს ახორციელენს გუბერნატორიშ ადმინისტრაციაშ მეშქაშობათ, ნამუშ ოშტატე რანწკის დო მოხანდეეფიშ პოსტიშური სარგეფიშ გჷნოკვათეფს ანტკიცენს თარობაშ მადუდე. (სამანგ: პრეზიდენტი).
ადმინისტრაციაშ ოჯარალე მოხანდეეფს, ომანგეთ, პოსტის დჷთმარინუანს დო პოსტშე გინმარინანს კინ მუ სახენწჷფო რწუმებული – გუბერნატორი.
გუბერნატორიშ დო თიში ადმინისტრაციაშ საქვარუა იფინანსებუ სახენწჷფო ბიუჯეტშე.
გუბერნატორიშ ნებაგოქუნელობეფიშ ტერიტორიული ხურგეფი, ადმინისტრაციაშ სტრუქტურა დო საქვარუაშ წესი გითმითანჯუ სპეციალური დებულებათ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სახენწჷფო მოხელეეფი კატეგორია:საქორთუო კატეგორია:საქორთუოშ სახენწჷფო ხეშუულებ კატეგორია:საქორთუოშ პოლიტიკა კატეგორია:ოჯარალე მოხელეეფი
891
[[კატეგორია:]
სუზან სარანდონი
სუზან სარანდონი (Susan Sarandon; ცირასქუალობაშ ჯოხო სუზან ებიგეილ ტომალინი, Susan Abigail Tomalin; დ. 4 გჷმათუთა, 1946, ნიუ-იორკი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი, ოსკარიშ პრემიაშ ლაურეატი.
ბიოგრაფია
დებადჷ ნიუ-იორკის. ჩხორო სქუამი ფანიას უნჩაში რდჷ. კინოკარიერას მაართათ კრის სარანდონი გათხუალას დეფირქჷ (1967-79). თიში ორდიანი ფილმეფშე არძაშე წუმოძინელი რდჷ „როკი ჰორორიშ მერმენწაშ შოუ“ (1975). 1970-იანი წანეფიშ ბოლოს იჭყანს ალახანდას ფრანგ რეჟისორ ლუი მალწკჷმა, ნამუწკჷმა ართო ქიმინჷ როლი ფილმის „ატლანტიკ სიტი“ (1980). ათე ფილმი ოსკარს რდჷ წუმორინელი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1946 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი
ტუვა
ტუვა, ტუვაშ რესპუბლიკა თაშნეშე ტივა (რუს. Респу́блика Тыва́; ტუვ.Тыва Республика) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ცჷნდჷრიშ ფედერალურ ოკრუგშა. დირსხუ 1944 წანაშ 11 გჷმათუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
892
[[კატეგორია:]
ჯიმალეფი კოენეფი
ჯიმალეფი კოენეფი (Coen brothers) — ამერიკალი ჯიმალეფი, ნამჷეფი მოღალენა კინემატოგრაფიას. თინეფ რენა მუში ფილმეფიშ რეჟისორეფი, სცენარისტეფი, ოპერატორეფი, მამონტაჟეეფი დო პროდიუსერეფი. მუჭოთ მამონტაჟეეფი, გიმირინუანა როდერიკ ჯეინსიშ ფსევდონიმს. აქტიურო ალმეხანდენა ოპერატორ როჯერ დიკინსწკჷმა დო კომპოზიტორ კარტერ ბარველწკჷმა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ამერიკალი სცენარისტეფი კატეგორია:ამერიკალი კინოპროდიუსერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1957 კატეგორია:დუნაბადი 1954 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
უნგრული ფორინტი
უნგრული ფორინტი (forint) — უნგრეთიშ ფარაშ ართული.
კატეგორია:უნგრეთიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
893
[[კატეგორია:]
894
კატეგორია:
ოსლო
ოსლო (Oslo) — ნორვეგიაშ ნანანოღა დო ქიანაშ არძაშე შხუ ნოღა.
1624 წანაშე 1877 წანაშახ ნოღას ჯოხოდჷ ქრისტიანია (Christiania), 1877 წანაშე 1924 წანაშახ — კრისტიანია (Kristiania).
სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიაშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ზოთონჯიშ ოლიმპიური ლაჸაფეფიშ მენძელი ნოღეფი
895
კატეგორია:
ჸათე მოსოფელიშ ომაფე
ჸათე მოსოფელიშ ომაფე (ესპ. El reino de este mundo) — კუბარი ჭარუშ დო ნოველისტიშ ალეხო კარპენტიერიშ რომანი გიშაშქუმალირჷ 1949 წანას. რომანი ისტორიული ჟანრიშიე დო ეჭარილი რე პერიოდეფი ჰაიტიშ რევოლუციაშახ, რევოლუციაშ ბორჯის დო რევოლუციაშ უკული. რომანიშ სიუჟეტიშ ცენტრალური ფიგურა რე რევოლუციაშ ლიდერი ტუსენ ლუვერტიური. რომანი მერჩქინელი რე ლათინოამერიკული ლიტერატურაშ შედევრო.
ლიტერატურა
კატეგორია:ლათინოამერიკული რომანეფი კატეგორია:ალეხო კარპენტიერიშ რომანეფი
ლინგვისტიკა
ლინგვისტიკა, ნინეფიშ მენცარობა — მენცარობა ნამუთ გურაფულენს ადამიერიშ ნინას. ტერმინი ლინგვისტიკა ლათინურიე, "lingua" — ნინა.
ლინგვისტიკა გურაფულენს დო ირკვიენს ნინეფიშ ფუნქციას დო სტრუქტურას. ლინგვისტური ანალიზიშ ტრადიციულო მეღებული ნორთეფი რე: სინტაქსი, სემანტიკა, მორფოლოგია, ფონეტიკა, ფონოლოგია, პრაგმატიკა.
გიშმართუნა თეორიულ დო გჷმორინაფონი ლინგვისტიკას. თეორიული ლინგვისტიკა ოცადუ ნინაშ ფუნდამენტურ დო უნივერსალურ გაგებას, მუჟამსჷთ გჷმორინაფონი ლინგვისტიკაშ ღანკი რე ნინაშ მენცარული რკვიებეფიშ გჷმორინაფა პრაქტიკული საქვარუეფიშო.
ლინგვისტიკაქ მუჭოთ მენცარობაქ გიჭყჷ ფილოლოგიურ დისციპლინაშე. ჟირხოლო დარგი ართიანწკჷმა ხოლოსი რე. ლინგვისტიკა, თაშნეშე რე მერსხილი ნინაშ ფილოსოფიას, სტილისტიკას, რიტორიკას, სემიოტიკას დო ლექსიკოგრაფიას.
ლინგვისტიკაშ თარი შანულამი სუბდიციპლინეფიე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლინგვისტიკა კატეგორია:ჰუმანიტარული მენცარობეფი
თომას აბტი
თომას აბტი (Thomas Abbt; დ. 25 გერგობათუთა, 1738, ულმი — ღ. 3 გერგობათუთა, 1766, ბიუკებურგი) — გერმანალი ფილოსოფოსი დო ჭარუ. დებადჷ ნიღაბეფიშ ორსანტიშ ფანიას. 1756 წანას მოხვადჷ ჰალეშ უნივერსიტეტის, სოდეთ მათემატიკას დო ფილოსოფიას გურაფულენდჷ. 1760 წანაშ ოგურუანდჷ ფილოსოფიას ოდერიშ ფრანკფურტის, უკული მათემატიკას რინტელნის, 1761-62 წანეფს ჟირხოლო საგანს ბერლინს. ბერლინს რინაშ ბორჯის იჩინებაფუ კრისტოფ ფრიდრიხ ნიკოლაი დო ქაკათჷ თიშ „ბერლინურ წირეს“, ხოლო დეხოლჷ მოზეს მენდელსონს. საფრანგეთის 9 თუთიანი რზალუაშ ბორჯის, ჟენევაშ გოხოლუას, ფერნის, ვოლტერწკჷმა ჩიება ხოლო მახერხჷ. დიდი პოპულარობა მოუღჷ 1765 წანას ბერლინს გჷშაშქუმალირ ნახანდიქ „დოინალაფეფიშ გეშა“ («Vom Verdienst»). თე წანას გინოჭყვიდჷ გრაფ ვილჰელმ შაუმბურგ-ლიპსკიშ სამაფო კარიშ ალმაჩამალო გინორთედჷკონ, მარა მალას დიღუპჷ ჰემოროიდეფიშ ლახარაშ გეშა. თიშ ნახანდეფქ თიში ღურაშ უკული გჷშართჷ 6 ტომო. «Vermischten Werke» (6 ტ. 1768-81 წწ., მა-2 გჷშაშქ. 1790 წ.).
ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:გერმანალი ჭარუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1738 კატეგორია:ნაღურა 1766
მუჰამადუ ბუჰარი
მუჰამადუ ბუჰარი (დ. 17 ქირსეთუთა, 1942) — ნიგერიაშ გიშაგორილი პრეზიდენტი დო ნიგერიაშ არმიაშ გინორინელი გენერალ-მაიორი. ბუჰარი 1983 – 1985 წანეფსჷთ თაშნეშე რდჷ ნიგერიაშ მადუდე, ნამუქჷთ ხეშუულება 1983 წანას 31 ქირსეთუთას, ოურდუმე გინორთაფაშ რზათ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ტერმინი ბუჰარიზმი თიში ოურდუმე მართუალაშ პერიოდშე მოურს.
სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიაშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:დუნაბადი 17 ქირსეთუთა
897
კატეგორია:
898
კატეგორია:
ჩეხური კრონა
ჩეხური კრონა (koruna) — ჩეხეთიშ ფარაშ ართული. 1 კრონი აკმოდირთუ 100 ჰელერშე. 1993 წანას, ჩეხოსლოვაკიაშ აკოცჷმაშ უკული ჩეხოსლოვაკიაშ კრონა დოთირუ ჩეხურ კრონაქ.
კატეგორია:ჩეხეთიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
900
კატეგორია:
ალეხო კარპენტიერი
ალეხო კარპენტიერ-ი-ვალმონტი (ესპ. Alejo Carpentier y Valmont; დ. 26 ქირსეთუთა, 1904, ლოზანა, შვეიცარია — ღ. 24 პირელი, 1980, პარიზი, საფრანგეთი) — კუბარი ჭარუ, ნოველისტი, ესსეისტი, მუსიკოლოგი დო ჟურნალისტი, შინელი რე რომანით ჸათე მოსოფელიშ ომაფე.
ბიოგრაფია
ალეხო კარპენტიერიქ დებადჷ 1904 წანაშ 26 ქირსეთუთას, შვეიცარიაშ ნოღა ლოზანას. მალას კარპენტიერეფიშ ფანიაქ ოცხოვრებშა ჰავანაშა მიდართჷ, სოდეთ 1912 წანაშა ცხოვრენდეს. უკულ კარპენტიერეფქ პარიზიშა გეგნორთეს. ალეხო კარპენტიერიქ ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. უმოსო ოინტერესჷდჷ ბალზაკიშ, ფლობერიშ დო ზოლაშ ნაწარმებეფი. 1920-იან წანეფშე კარპენტიერი მუშენდჷ ჟურნალისტო. 1927 წანას, ჰავანას, კარპენტიერიქ დარსხუ ჟურნალი Revista de Avance, ნამუთ რადიკალური და ნაციონალისტური ხასიათიშ რდჷ. კუბაშ დიქტატორიშ ხერარდო მაჩადოშ კრიტიკაშ გეშა, კარპენტიერი ოჭოფეს დო 40 დღას ჯიხას ქუდახუნეს. ჯიხაშე გოტებაშ უკული, 1928 წანას საფრანგეთიშა მიდართჷ. საფრანგეთის რინაშ ბორჯის, კარპენტიერიქ გაგინძორჷ მუში ჟურნალისტური დო ლიტერატურული კარიერა. 1936 წანას კუბაშა დირთჷ. 1940-იან წანეფს შარალენდჷ დიო ჰაიტის დო უკულ ვენესუელას. 1945-1959 წანეფს კარაკასის ცხოვრენდჷ. კუბაშ რევოლუციაშ ტრიუმფიშ უკულ, კარპენტიერი ფიდელ კასტროს ალურდჷ. 1966 წანაშე რდჷ კუბაშ ელჩი საფრანგეთის. კარპენტიერიქ ღურუ 1980 წანაშ 24 პირელს, კიბოთ. ნთხორილი რე ჰავანაშ კოლონიშ სასაფლას.
ალეხო კარპენტიერი რე ავტორი რომანეფიშ, ესსეეფიშ დო კუნტა თხობელუეფიშ. კარპენტიერი თაშნეშე რდჷ მუსიკოლოგი ხოლო. გიმირკვიუ კუბაშ მუსიკალური ტრადიციეფი. კარპენტიერი მუში ნაჭარეფს ირინუანდჷ კუბაშ მუსიკაშ, აფრო-კუბიზმიშ კულტურულ ასპექტეფს. კარპენტიერი რდჷ მაგიური რეალიზმიშ ართ-ართი მაართა პრაქტიკოსი ლათინური ამერიკას. კარპენტიერიშ ნახანდეფს ინტეგრირებული რე სიურრეალიზმიშ დო ბაროკოშ ლიტერატურული სტილი. კარპენტიერიშ ნაჭარეფქ დიდი გოლინა იღვენუ ლისანდრო ოტეროშ, ლეონარდო პადურაშ დო შხვა გიშარჩქინელი კუბარი ავტორეფიშა.
კარპენტიერიშ არძაშე უმოსო ჩინებული ნახანდიე "ჸათე მოსოფელიშ ომაფე", ნამუქჷთ 1949 წანას გიშართჷ დო ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. რომანი ისტორიული ჟანრიში რე დო ეთმოჭარუნს ჰაიტიშ რევოლუციაშ დო თიშ უკულიან პერიოდეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კუბარეფი კატეგორია:კუბარი ჭარუეფი კატეგორია:კუბარი ნოველისტეფი კატეგორია:კუბარი ჟურნალისტეფი
კარაკასი
კარაკასი (Caracas, ოფიციალურო Santiago de León de Caracas) — ვენესუელაშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. იდვალუაფუ ვენესუელაშ ოორუე ნორთის, კარაკასიშ ინწრო ლეხერს, ვენესუელაშ წყარპიჯიშ მასივს (კორდილიერა-დე-ლა-კოსტა), ზუღაშ დონეშე 760-910 მეტრის. ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 1,945,901 მლნ-ს (2017), ედომუშამ მეტროპოლიას 2,967,626 (2017).
კარაკასი, მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე ოშქურანჯი ნოღათ იკოროცხუ; ჸვილუეფიშ მუდანობა კარაკასის 100 000 შურ მახორუშა წანმოწანას 140-შახ ანჭუ დო თე მაძირაფალით ნოღა მოსოფელს მაართა აბანს რე.
ისტორია
კარაკასიშ დორსხუაფაშახ, დოხოლაფირო 400 წანაშ კინოხ, კარაკასიშ ლეხერი აბანობურეფით რდჷ დოხორელი. 1562 წანას, წყარპიჯიშ ღოზის ნთელი რანწკი ნოღეფიშ გორჩქინაშ უკული, ესპანარი კაპიტანიშ ქომოლსქუაქ, ფრანსისკო ფახარდოქ თე ლეხერს ცადჷ დოხორელი პუნქტიშ აკოგაფა. მარა თე ოხორუეს დიდხანს ვაურსებუ, თიშ გეშა ნამჷ-და თინა აბანურეფქ აკორაბადუეს. თენა აბანურეფშე ბოლო არყება რდჷ. 1567 წანაშ 25 კვირკვეს, ასე უკვე კაპიტან დიეგო ლეონქ თე აბანს კინ წჷმიჭყჷ ნოღაშ აკოგაფა დო თის სანტაიგო-დე-ლეონ-დე-კარაკასი გიოდჷ.
XVII ოშწანურას, ვენესუელაშ წყარპჯიშ ღოზი კორსანტეფშე შხირ გენთხაფეფს გჷნიცადენდჷ, მარა თეჸურეშე კარაკასი ძალამი თხილერი რდჷ ორთაშბური ბარიერით, წყარპიჯიშ გვალეფიშ მასივით. თე ფაქტიქ, კარაკასი რეგიონიშ უთარაშ ნოღათ გჷნართინუ.
899
კატეგორია:
ბელგრადი
ბელგრადი (Београд, Beograd) — სერბეთიშ ნანანოღა (2003-ასეშა). ართ-ართი უჯვეშაში ნოღა ევროპას, დირსხუ ჯვ.წ. მა-3 ოშწანურას კელტეფიშით, სოიშახ რომაალეფიშ ოხორუეთ (Singidunum) გჷნირთუდჷნ. ნოღაშ ასეიანი ჯოხოდვალა მაართათ იშინუაფუ 878 წანაშ წყუს. ბელგრადი სერბეთიშ ნანანოღა — 1404 წანაშე, იუგოსლავიაშ — 1918-1991 წანეფს რდჷ.
კატეგორია:სერბეთი კატეგორია:სერბეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი
ლიხტენშტაინური ფრანკი
ლიხტენშტაინური ფრანკი (Franken) — ლიხტენშტაინიშ ფარაშ ართური 1924 წანაშე, შვეიცარიულ ფრანკწკჷმა ართო გჷმირინუაფუ, თაშნეშე ქიანაშ ოფიციალური ვალუტა რე, თიშ გეშა, ნამჷ-და ლიხტენშტაინი დო შვეიცარია 1921 წანაშე საბაჟო დო სავალუტო რსხუს ოკათჷნა. 1921 წანაშახ სატრაოშ ვალუტა ავსტრიული კრონა რდჷ.
კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ ეკონომიკა კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
ჩუვაშეთი
thumb|250px|right ჩუვაშეთი (Чувашская Республика) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, რე საპრეზიდენტო, უნიტარული დო დემოკრატიული რეპუბლიკა. უღუ მუში კონსტიტუცია დო კანონდვალა. სახენწჷფო ნინეფი რე ჩუვაშური დო რუსული. რესპუბლიკაშ ნანანოღა რე ჩებოქსარი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩუვაშეთი კატეგორია:რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტეფი
მარკ ედი
მარკ იენ ედი (Mark Ian Addy; დ. 14 ღურთუთა, 1964, იორკი) — ინგლისარი არტისტი. ჩინებული რე მაფა რობერტ ბარათეონიშ როლით HBO-შ სერიალშე ოხვისტეეფიშ ლაჸაფი (2011).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია: ინგლისარი არტისტეფი
დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნა (ფილმი)
„დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნა“ (Suicide Squad) — 2016 წანაშ ამერიკული სუპერგერგეზული ფილმი. თინა დორსხუაფილი რე DC კომიქსეფი-შ ათე ჯოხოშ კომიქსის, სუპერ უბადოშმაქიმნალეფიშ ოკათურიშ გეშა. ფილმი რე DC-შ გოფაჩილი ოქიანუშ (DCEU) ფილმეფიშ სერიას. თიში რეჟისორი რე დევიდ ეიერი. თარი როლეფს ფილმის არსულენა: უილ სმითი, ჯარედ ლეტო, მარგოტ რობი, ჯოელ კინამანი, ვაიოლა დეივისი, ჯეი კირტნი, ჯეი ჰერნანდეზი, ადეუალე აკინუოიე-აგბაჯე, აიკ ბარინჰოლცი, სკოტ ისტვუდი დო კარა დელევინი. ფილმიქ 2016 წანაშ 5 მარაშინათუთას გიშართჷ, 2D, 3D დო IMAX 3D ფორმატეფს. თიში ბიუჯეტი რდჷ 175 მილიონი ააშ დოლარი, მიშალუქ მიოჭირინუ 745.6 მილიონ ააშ დოლარს.
ჩინებულ რე, ნამდა გიშურს ფილმიშ მაჟირა ნორთი, „დუდიშმაჸვილუეფიშ ბუნა 2“.
სქოლიო
კატეგორია:2017 წანაშ ფილმეფი კატეგორია:ამერიკული ფილმეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ფილმეფი კატეგორია:DC-შ გოფაჩილი ოქიანუშ ფილმეფი
მაიკ პენსი
210px|მინი|მაიკ პენსი მაიკლ რიჩარდ „მაიკ“ პენსი (Michael Richard „Mike“ Pence; დ. 7 მანგი, 1959, ინდიანა, ააშ) — ამერიკალი პოლიტიკოსი, ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ ვიცე-პრეზიდენტი რდჷ (2017-2021). ინდიანაშ 50-ა გუბერნატორი 2013-2017 წანეფს, წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათური 2001-2013 წანეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1959 კატეგორია:ააშ-იშ ვიცე-პრეზიდენტეფი კატეგორია:ინდიანაშ გუბერნატორეფი კატეგორია:ააშ-იშ წჷმჷმარინაფალეფიშ პალატაშ მაკათურეფი კატეგორია:დუნაბადი 7 მანგი
ყუბერამეფი
ყუბერამეფი (Poaceae, Gramineae) — ართლებერამი ჩანარეფიშ ფანია. ართწანიანი, ჟირწანიანი დო ანდაწანიანი ოდიარეეფი, ოშა-გოშათ ბართვიშობურ ვარ-და ჯაშობური ჩანარეფი რე. ყუბერამეფიშ ღერი ჭაშობური რე, უმენტაშო ცილინდრული თინასგემარინჯე, გითოკინელი ვარ-და გონთხაფილი; დორთილი რე ბირგულო დო ბირგულშქაფონო, რჩქვანელობურო ხვერელია რე (ბორიაშ ბორჯის ყუბერამეფიშ ჭიფე ხვერელე ღერი გინმიკიჩუ დო ვატირხუ), ოშა-გოშათ ეშაფშაფილი რე ფეშერი რშვილით. თინეფიშ სიმაღაკა 1 სმ-შე ვითურ მეტრის ონჭუ, კანკალეში — (ბამბუკიშ განჯალებური ღერი) — 40 მ. ფურცელეფი ღერიშ ბირგულშე გიშმურს: მუჭოთ წესი, აკმოდირთუ ღერმაქიტე ლაგუჯიშ (ვაგინაშ), ინწროღოზური ფირფიტაშ დო ქერქლიშობური ნინაშე რე, ნამუთ ეშაჩანს ფირფიტაშ დო ლაგუჯიშ ხურგიწკუმა. ფესვები ფუნჯაა. პირველადი ჯინჯეფი ორდოშე ჩეთმეთხიებუ. მინ ყუბერამს ჟიპიჯული ჯინჯეფიშ სისტემა უღუ, მინს — დიხას ტომბას ინოჩანს (1—1,5 მ დო უმოსი). ყუბერამეფიშ პეულედი მორჩილი, ჟირსქესამი, ოშა-გოშათ — ართსქესამი, აკოკორობილი რე უკაჭულ ბიბლეფო — დუდელეფო, ნამუეფით მუშურე, აკოშაყარელო რე რთულ ბიბლეფო (რთული დუდელე, ფენჯგირე, დუდელეშობური ფენჯგირე, რცუ დუდელე დო შხვა).
ყუბერამეფი ფორილთასამეფიშ ართ-ართი კაბეტი ფანია რე [კინოხ ორხველუდუ კილებოფორამეფიშ რანწკის (Glumiflorae)]. იკათუანს 620-შე უმოს გვარიშ 10000-შახ გვარობას, ნამუთ ჩანს ედომუშამ მოსოფელს არქტიკაშე ანტარქტიკაშახ.
ყუბერამეფს შხირას რთუნა 2 ვარ-და მუზმარენ (12-შახ) გიმეფანიათ. 25 (60-შახ) ტრიბათ. საქორთუოს ყუბერამეფიშ 100-შახ გვარიშ 330 გვარობა ჩანს. ყუბერამეფი დახე ირდიხას ჩანს, სოდე ჩანარული ოფორუ რენ. შხირას კაბეტ ტერიტორიეფს იკენა. გიშაკერძაფილო კაბეტ როლი ორხველუნა დოლოშ, ვეშ (სტეპიშ), პრერიაშ, პამპაშ დო სავანას ოდიარონს. ყუბერამეფი ეკონომიკაშ თოლწონუათ შანულამი ფანია რე. თინეფს ორხველუნა თიჯგურა კულტურული ქობალური ჩანარეფი, მუჭოთ რე: ქობალკაკალი, ორზა, ლაიტი, რჩვია, ქუბი, ქერი, ქვრიმა, ღუმუ, სორგო, თაშნეშე ჭაშანქარი დო შხვა. ტყარი დო კულტივირაფილი ყუბერამეფი ოფუტე-ომეურნე ჩხოლარეფიშ ართ-ართი თარი ოჩამური რე.
კანკალე ყუბერამს გიმირინუანა ოჭკომალო, ცაცლაბიშ, სპირტიშ, ქარღადიშ და არომატული ზეთეფიშ მიოღებელო. მინს — აკაგაფაკ მასალათ, ლიქიორიშ დო ონტკაშ წარმებას, ოკურნალე დო დეკორატიულ ჩანარო, მინსით — მუღურონ დიხეფია დო ქვიშეფიშ გამანგარაფალო. ათეყურე ართ-ართი საუჯგუშო მეშქაშობა რე ჯინჯორა ყუბერამეფიშ (ინჩხილი, ცხირცხი, ისიროტა, ფომფია დო სხვა) გიმორიმაფა ეროზიაშ სააწმარენჯოთ თინეფიშ ჯინჯეფის სისტემაშ ნძალიერო გოვითარაფაშ გეშა. თე ჩანარეფი ჯგირი რე აეროდრომიშ, იპოდრომიშ, სტადიონიშ დო გაზონიშ მამწყუალო. კანკალე ყუბერამი უდუთხინაფუ, ძნელო ესაყათამალი ჟვერი რე. სამანგათ: ვირჯინიული ურო, ლაკარტია, ინჩხილი, ცხირცხი, ტყარი რჩვია დო შხვა.
ლიტერატურა
*
მაგელანური მუნაფეფი
მაგელანური მუნაფეფი, მაგელანური ნირსეულეფი — ჟირი ვარეგულარული, ჯუჯა გალაქტიკეფი, ნამუეფით ჩქინი გალაქტიკას მუკი-მუკი გართუნა. იდვალუაფუნა ობჟათეშ ცაშ გვერდოსფეროს დო ლოკალური ბუნაშ მაკათურეფი რენა.
ჟირხოლო გალაქტიკას უღუ ბარული სტრუქტურა. თინეფს ფშხირას მაგელანურ სპირალურ გალაქტიკეფს ხოლო უძახჷნა.
მაგელანური მუნაფეფი რე:
ისტორია
"وأسفل من سهيل قدما سهيل . وفى مجرى قدمى سهيل، من خلفهما كواكب زهر كبار، لا ترى بالعراق، يسميها أهل تهامة الأعبار "დო კანოპუსიშ თუდო, კანოპუსიშ კუჩხეფი იდვალუაფჷ, დო თინეფიშ გოგინძორაფას, უკახალე რე დიდი ბარჩხალა მურიცხეფი, ნამუეფით დიო ერაყის ვაუძირუნა, თიჰამაშ კათა თინეფს ალ-აბარ-ს უძახჷ." უკულიანი პერიოდეფიშ პროფესიონალი ასტრონომი აბდ ალ-რაჰმან ალ-სუფი, მუში "ფიქსირებული მურიცხეფიშ წინგი"-ს შინანს ჸათე ციტატას, მარა ჭიჭე უმოს შხვანერი ვერსიათ. მენცარეფიშ აზრით იბნ კუთაიბა დო ალ-სუფი ციტირენა სპარსალი მენცარიშ აბუ ჰანიფა დინავარიშ წინგიშე, ნამუთ დინაფილი რე დო ჩქინდა ვამუჭირინუაფჷ.
პირველი ევროპალი მარკვიალეფი, ნამუეფით მაგელანურ მუნაფეფს შინანა, რდეს: პიეტრო მარტირე დანგიერა, ანდრეა კორსალი დო ანტონიო პიგაფეტა. პიგაფეტა ფერდინანდ მაგელანიშ ექსპედიციეფიშ მაკათური რდჷ, 1519-1522 წანეფს. მუნაფეფს მაგელანიშ ჯოხოდვალაქ უკულ, უმოს გვიანო პერიოდიშო გიადჷ. შხვადოშხვა მენცარეფი თინეფს შხვადოშხვა სახელეფით მიშინუანდეს. 1756 წანაშ მურიცხეფიშ კატალოგის ფრანგი ასტრონომი ნიკოლა ლუი დე ლაკაილი თინეფს მიშინუანს მუჭოთ le Grand Nuage დო le Petit Nuage ("დიდი მუნაფა" დო "ჭიჭე მუნაფა").
ჯონ ჰერშელქ გიმირკვიუ მაგელანური მუნაფეფი დო დეტალურო ეჭარუ 919 ობიექტი დიდ მაგელანურ მუნაფას დო 244 ობიექტი ჭიჭე მაგელანურ მუნაფას.
1867 წანას კლივლენდ ებექ წჷმარინუ იდეა, ნამუშ მეჯინათ მაგელანური მუნაფეფი მეშხურეშ შარაშ გალაქტიკაშ ზოხორინელი ალმაშარეეფი (სატელიტეფი) რდეს.
ადამ სენდლერი
ადამ სენდლერი (Adam Sandler; 9 ეკენია, 1966) — ამერიკალი არტისტი. ჩინებული რე კომედიური როლეფიშ სრულებსთ.
ვადუცი
left|200px|thumb|ვადუციშ ჯიხა, ნოღაშ თარი ლენდმარკი.
ვადუცი (Vaduz) — ლიხტენშტაინიშ სათაროშ ნანანოღა. ნოღას იდვალუაფუ ერუანული პარლამენტი. ნოღას დოხოლ. 5.000 მახორუ ჸუნს, ნამუეფიშ უმენტაშობა კათოლიკე რე, დო იდვალუაფუ წყ. რაინს. ნოღაშ ოკათედრე ოხიდა კათოლიკე არქიეპისკოპოსიშ რეზიდენცია რე.
ვადუცი სათაროშ უდიდაში ნოღა ვა რე, მეძობელი შაანი ვადუცშე მახორობათ უმოსი რე. ნოღას მუსხირენი ხელუანობაშ მუზეუმი, ოფოსტე მუზეუმი დო ცორცხალი ტურისტული ატმოსფერო რე.
ვარაუდით ნოღა მა-13 ოშწანურას დურსხუაფუდჷკო ოკო გრაფ ვერდენბერგელს. 1322 წანას უკვე მიშინუაფუ ვადუციშ ჯიხა, ნამუთ შვეიცარიალეფქ გეჭოფეს 1499 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიხტენშტაინი კატეგორია:ევროპაშ ნანანოღეფი კატეგორია:ლიხტენშტაინიშ ნოღეფი
UTC+04:51
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
მაიკლ შენონი
მაიკლ ქორბეთ შენინო (Michael Corbett Shannon; დ. 7 მარაშინათუთა, 1974, კენტუკი) — ამერიკალი არტისტი დო მუსიკოსი. ნალაჸაფინა აფუ შხვადოშხვა ფილმის: 13 (2010), ფულანდიშ კოჩი (2013), ბეტმენი სუპერმენიშ აწმარენჯო (2016) დო შხვას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:ამერიკალი მუსიკოსეფი
აუგუსტო როა ბასტოსი
აუგუსტო როა ბასტოსი (ესპ. Augusto Roa Bastos; დ. 13 მანგი, 1917, ასუნსიონი, პარაგვაი — ღ. 26 პირელი, 2005, ასუნსიონი, პარაგვაი) — პარაგვაალი ჭარუ, ნოველისტი, პოეტი, სცენარისტი დო ჟურნალისტი. შინელი რე ნოველეფით: "ადამიერიშ სქუა" (1960) დო "მა, უმაღალაში" (1974). თინეიჯერობაშ პერიოდის ბასტოსი მონაწილენდჷ ჩაკოშ ლჷმას (პარაგვაი-ბოლივიაშ ლჷმა). პოლიტიკური ბაძაძეფიშ გეშა, ბასტოსი 1947 წანას არგენტინაშა გეგნახორეს. 1976 წანას ბუენოს-აირესი ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა საფრანგეთიშა მიდართჷ. ბასტოსიქ მუში ლიტერატურული ნახანდეფი ურცხოეთის რინაშ ბორჯის ჭარუ. თიში ნაჭარეფი ეთმოჭარუნს პარაგვაიშ მაართა დიქტატორიშ ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსიაშ დიქტატურას. მუშ ნაჭარეფს ბასტოსის გჷმორინაფილი აფჷ პარაგვაული მითოსიკა, სიმბოლიკა დო შხვა კულტურული ტრადიციეფი. ბასტოსიშ ჭარალუაშ ნინა ესპანური რე, მარა იკათუანს ბრელ ზიტყვეფს დო ციტატეფს გუარანიშ ნინაშე. ბასტოსი ლათინოამერიკული ბუმიშ გვიანი პერიოდიშ ავტორო რე მერჩქინელი. ნოველეფიშ გარდა ბასტოსი რე ავტორი კუნტა თხობელუეფიშ, ესსეეფიშ, ლერსეფიშ, პოემეფიშ დო შხვადოშხვა ფილმეფიშ სცენარეფიშ. 1977 წანას ბასტოსიქ მიპალუ ესპანური ლიტერატურაშ არძაშე უმოსო პრესტიჟული ჯილდო სერვანტესიშ პრემია.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პარაგვაალეფი კატეგორია:პარაგვაალი ავტორეფი
UTC+06:00
UTC+6 — ბორჯიშ ორტყაფუ ობჟათე აზიშ დო ნორთობურო ოორუე აზიაშ რანწკი ქიანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ჭაჭა (ბიოლოგია)
250px|მინიატიურა|[[ადამიერიშ ჭაჭეფი]] ჭაჭა — ადამიერიშ თარი გჷმმართალი (ექსკრეტორული) ორგანო. რცუაფაშ პროდუქტეფით დიდარი ზისხირი ჭაჭას არტერიათ მიაჭირინუაფუ, სოდე თინა იფილტრუ, იდუდიშულებუ მანე ნიფთიარობეფშე დო ჭაჭაშ ვენათ გჷმურს. ზისხირიშ ფილტრატი რე ბჟღერი, ნამუთ ბჟღეროწვათეთ ბჟღერიშ ბუშტის იშაყარუ დო ბჟღეროლით გალე გჷმურს.
ჭაჭეფი (renes) - ჭკობა ექსკრეტორული დო ინკრეტორული ორგანო, ნამუთ ბჟღერიშ წჷმმაქიმინალი ფუნქციაშ მეშქაშობათ, არეგულირენს ორგანიზმიშ ქიმიურ ჰომეოსტაზის. ჭაჭეფი იდვალუაფუ რეტროპერიტონეალურ ოფირჩას, გურკიდირიშ XI დო წელიშ III მალეფიშ დონეს. მარძგვანი ჭაჭა, კვარჩხანწკჷმა ალაზჷმაფათ, მოყარე რე დო უმოს თუდო იდვალუაფუ. ჭაჭეფს ლებიაშ ლაწკარიშ ფორმა უღუ. ნორმას, ირ ჭაჭაშ წონა 120-200 გრამს იწონუ, სიგჷრძა - 10-12 სმ, სიგანა - 5-6 სმ, სისქა - 3-4 სმ. ირ ჭაჭა აკმოდირთუ გალენი (შვებელამი) დო დინოხოლენი (ტვინამი) ფალეფშე; ტვინამი ფა წჷმორინაფილი რე პირამიდეფით, ნამუეფიშ ოსხირი მეწურაფილი რე შვებელჸურე, კონკეფი ინწყუმჷნა ჭაჭაშ მენჯის.
ჭაჭეფიშ ზისხირმოხაზირება იხორციელებუ ჭაჭაშ არტერიეფით, ნამუეფით გიმულა ქვარაშ აორტიაშე დო ირ ჭაჭაშ კარს ირთჷნა ჟირ თარ არტერიათ - წჷმიანი დო უკახალენი არტერიეფო. ვენური ზისხირი ჭაჭაშ ვენეფიშ მეშქაშობათ ინმაკათუ გიმენ ქოქა ვენას.
ჭაჭეფიშ ინერვაცია იხორციელებუ ჭაჭაშ ნერვული ნაბეჭაშ ინჭკეფთ, ნამუთ წჷმოქიმინელი რე ფაშვიშ ნაბეჭაშ დო ჩილათუ ნერვიშ ჸალეფშე, ფაშვიშ ნერვეფიშ საბოლა ჸალეფშე, განგლიური კურთხუეფშე.
ჭაჭაშ თარ სტრუქტურულ-ფუნქციურ ართულს წჷმარინუანს ნეფრონი, ნამუთ შხვადოვა ფუნქციაშ მაღვენი მუსხირენ ნორთშე აკმოდირთუ.
კატეგორია:ორგანოეფი
მურიცხეფიშ გვართა
მურიცხეფიშ გვართა — მურიცხეფიშ კაბეტი ბუნეფი. არსებენს მურიცხეფიშ გვართეფიშ ჟირი ტიპი: სფერული დო გოღია. სფერული გვართეფი იკათუანა უმოსო ხანიერ, ვითოშობათ/მილიონობათ მურიცხეფს. გოღია გვართეფს შეთმეფხვადუთჷ უმოსო ახალნორდი მურიცხეფს დო უმოს ჭიჭე მუდანობათ. გოღია გვართეფი, (მუჟამს თინეფი ყარენა გალაქტეფიშ დინახალე) გიგანტური მოლეკულური მუნაფეფიშ გრავიტაციული გოლინათ, იფაჩჷ. გვართეფიშ მაკათური მურიცხეფი ყარაფის იშენ აგჷნძორენა. ათეცალ მურიცხეფს მურიცხულ გოართოიანაფას უძახჷნა.
დიხაუჩაშე უტელესკოპეთ იძირე მურიცხეფიშ გვართეფი: პლეიადა, ჰიადი დო 47 ტუკანა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მურიცხეფიშ გვართეფი
აბდ ალ-რაჰმან ალ-სუფი
ალ-სუფიქ აკეთჷ დიდი მაგელანური მუნაფაშ იდენტიფიკაცია, ეჭარჷ ანდრომედაშ გალაქტიკა 964 წანას. ანდრომედას ალ-სუფი მიშინიუანს მუჭოთ ჭიჭე მუნაფა-ს.
ალ-სუფიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი ჭიჭე პლანეტა დო ართი კრატერი თუთას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სპარსალი ასტრონომეფი
სისი სპეისეკი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1949 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი
ალფრედ კრებერი
ალფრედ ლუის კრებერი (ინგლ. Alfred Louis Kroeber; დ. 11 მანგი, 1876, ჰობოკენი, ნიუ-ჯერსი, ააშ — ღ. 5 გჷმათუთა, 1960, პარიზი, საფრანგეთი) — ამერიკალი ანთროპოლოგი.
ალფრედ კრებერიქ დებადჷ გერმანალი პროტესტანტეფიშ ფანიას. კრებერიქ ბაღანობაშე დეინტერესჷ ნინეფით დო სკოლაშ პერიოდიშე დიჭყჷ ლათინურიშ დო ბერძენულიშ გურაფა.
ადოლფო ბიოი კასარესი
ადოლფო ბიოი კასარესი (ესპ. Adolfo Bioy Casares; დ. 15 ეკენია, 1914, ბუენოს-აირესი, არგენტინა — ღ. 8 მელახი, 1999, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინალი ჭარუ, პოეტი, მათანგალი, ჟურნალისტი, კრიტიკოსი დო ბიბლიოთეკარი. რდჷ ხორხე ლუის ბორხესიშ მაჸალე. შინელი რე ფანტასტიკაშ ჟანრიშ რომანით "მორელიშ გჷმოგონება".
ალფრედ კრებერი
კრებერიქ, 1892 წანას გემშართჷ კოლუმბიაშ უნივერსიტეტიშა, სოდეთ დიო ინგლისური ლიტერატურას გურაფულენდჷ დო უკულ ანთროპოლოგიას. ოდოქტორე დისერტაცია თხილუ 1901 წანას ფრანც ბოასიშ ხემანჯღვერობათ.
ადოლფო ბიოი კასარესი
ბიოგრაფია
ადოლფო ბიოი კასარესიქ დებადჷ 1914 წანაშ 15 ეკენიას, ბუენოს-აირესის. ჭარალუათ ორდოიანი წანეფიშე დეინტერესჷ. 11 წანერი რდუნ თეშ კასარესიქ ჭარუ მუში მაართა თხობელუა. გურაფულენდჷ ბუენოს-აირესიშ უნივერსიტეტის, მარა ომენცარე ხარისხი ვემუღებუ. ოინტერესუდჷ ურცხოული ნინეფი დო ეჩი წანაშ მეულაშახ ჯგირო ქიდიგურუ ინგლისური, ფრანგული დო გერმანული. 1929-1937 წანეფს კასარესიქ გჷმაბჟინუ ნოველეფიშ დო თხობელუეფიშ კრებულეფი, ნამუეფით უკულიან პერიოდეფს ვამოწონდჷ. 1932 წანას კასარესიქ, არგენტალი ჭარუშ დო ინტელექტუალიშ ვიქტორია ოკამპოშ ჸუდეს გეჩინებაფუ ხორხე ლუის ბორხესი. კასარესიქ დო ბორხესიქ მაჸალეეფო გინირთეს დო H. Bustos Domecq, Benito Suárez Lynch ფსევდონიმეფით ართო ჭარუნდეს თხობელუეფს, ფენტეზიშ ჟანრიშ ნაწარმებეფს დო ართო რდეს არგენტინული ფილმეფიშ სცენარიშ ავტორეფი ხოლო. 1940 წანას კასარესიქ გჷმაბჟინუ რომანი მორელიშ გჷმოგონება, ნამუქჷთ ავტორს დიდი პოპულარობა მოუღჷ. წინგიქ ავტორს მუპალუ ბუენოს-აირესიშ მუნიციპალური ლიტერატურული პრემია 1941 წანას. წინგიშ სიუჟეტის გერსხილი რე ფრანგული დო იტალიური ფილმეფი. 1940-1941 წანეფს კასარესიქ, ბორხესი დო ვიქტორია ოკამპოშ და სილვინაწკჷმა ართო გჷმაბჟინუ ჟირი ლიტერატურული კრებული: ართი ორხველუდჷ ფანტასტიკაშ ჟანრიშ ლიტერატურაშ ანთოლოგიას დო მაჟირა არგენტინული პოეზიაშ ანთოლოგიას. 1940 წანას კასარესიქ ოსურო ქიმიჸუნჷ სილვინა ოკამპო.
ალფრედ კრებერი
გურაფაშ თებაშ უკულ, კრებერი მუშენდჷ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (ბერკლი), სოდეთ რდჷ ანთროპოლოგიაშ პროფესორი დო კალიფორნიაშ ანთროპოლოგიაშ მუზეუმიშ დირექტორი.
ადოლფო ბიოი კასარესი
ბიოგრაფია
ბიოი კასარესი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1975 წანას მიპალუ არგენტინაშ ჭარუეფიშ ასოციაციაშ პრემია, 1981 წანას გინოჩეს საფრანგეთიშ საპატიო ლეგიონიშ ორდენი, 1994 წანას კონექსიშ პრემია დო 1991 წანას სერვანტესიშ პრემია. რომანეფიშ გარდა ბიოი კასარესი ავტორი რე კონტა თხობელუეფიშ კრებულეფიშ, ესსეეფიშ, დღარეფიშ, შხვადოშხვა ფილმეფიშ სცენარეფიშ, ლერსეფიშ დო პოემეფიშ. კასარესიქ ღურუ 1999 წანაშ 8 მელახის, 84 წანერქ. ნთხორილი რე რეკოლეტაშ სასაფლას, ბუენოს-აირესის.
ალფრედ კრებერი
ალფრედ კრებერი უმოსო შინელი რე მუჭოთ კულტურაშ ანთროპოლოგი, მარა ჸათე დისციპლინაშ გარდა თინა მოღალენდჷ არქეოლოგიას დო ანთროპოლოგიური ლინგვისტიკას ხოლო. კრებერი მონაწილენდჷ არქეოლოგიურ გონთხორუეფს ნიუ-მექსიკოს, მექსიკას დო პერუს. პერუს, თიქ პერუალი არქეოლოგი ხულიო სესარ ტელოწკჷმა ართო დარსხუ ანდეფიშ რკვიებეფიშ ინსტიტუტი.
ადოლფო ბიოი კასარესი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინალეფი კატეგორია:არგენტინალი ჭარუეფი კატეგორია:არგენტინალი ნოველისტეფი კატეგორია:არგენტინალი პოეტეფი
ალფრედ კრებერი
კრებერიქ დო თიში სტუდენტეფქ მიშეღეს დიდი თია ამერიკაშ აბორიგენეფიშ კულტურაშ რკვიებაშა. ინფორმაცია ჸათე რკვიებეფიშ გეშა მოჩამილ რე კრებერიშ 1925 წანაშ წიგნის "კალიფორნიაშ ინდიარეფიშ ოხემანჯღვერე". კრებერი ეთმოჭარუნს კალიფორნიაშ ინდიარეფიშ ჯარალუას. კრებერიშ ნტკიცებათ სოციალური ბუნეფი ჸათაქ უმოსო ჭიჭე დო ნაკლებო იერარქიული რე. ჸათიცალ ორგანიზაციას კრებერი "tribelet"-ის უძახჷდჷ დო ჸათე ტერმინი ხოლო მუქ მიშეღჷ. თაშნეშე, კრებერიქ მიშეღჷ ტერმინი "კულტურული არეალი"-შ კონცეფცია.
კრებერიშ ნახანდეფიშე შანულამი რე "ანთროპოლოგია", "კულტურული რდუალაშ კონფიგურაციეფი", "ამერიკაშ აბორიგენეფიშ პოპულაციეფი", "კალიფორნიაშ ინდიარეფიშ რელიგიეფი" დო შხვა.