cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
DDT (ბუნა)
DDT (ДДТ) — ჩინებული რუსული როკ-ბუნა, ნამდგაქ დირსხუ 1980 წანას უფას. თე ბუნაშ ლიდერი დო ბირეფიშ დიდი ნორთიშ ავტორი რე იური შევჩუკი. თეშ გალე, იური შევჩუკი რე ბუნაშ ხვალე ართი უთირაფჷ მაკათური. ბუნაშ ჯოხო მოურსჷ ნიბთიერებაშე, ნამდგათ წამალანდეს პარაზიტ ფარფალეფც.
ბმულები
კატეგორია:რუსული როკ-ბუნეფი
შუშა (ნოღა)
შუშა (Şuşa) — ნოღა აზერბაიჯანს, ჟიმოლენ ყარაბაღიშ რეგიონს. ნოღა ყარაბაღიშ ქჷნდჷრიშ გემინდორიას იდვალუაფუ, ზუღაშ დონეშე 1368 მეტრის, ხანქენდიშ ობჟათეშე 11 კილომეტრიშ მეძენას.
დე-ფაქტო გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ მეჯინათ, ნამუთ პრაქტიკულო აკონტროლენს ტერიტორიას, გვალამი ყარაბაღიშ რესპუბლიკაშ შუშიშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე, აზერბაიჯანიშ რესპუბკლიკაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ მეჯინათ აზერბაიჯანიშ შუშაშ რაიონიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე, ნამუშ ხურგეფჷთ ვაუხვადჷ გვალამი ყარაბაღიშ კინ თე ჯოხოშ მათვენი რაიონიშ ხურგეფს.
დემოგრაფია
2015 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას 4064 ადამიერი ოხორანს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
პოკონაშ მუნიციპალიტეტი
პოკონაშ მუნიციპალიტეტი (Pocona) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ კარასკოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 12 893 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 870 კმ² რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ტერამოშ პროვინცია
280პქ|მინი|მარჯვნივ|ტერამოშ პროვინციაშ აბანდვალა ესპანეთის ტერამო (Provincia dell'Aquila) — პროვინცია იტალიას, აბრუციშ რეგიონს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ პროვინციეფი
ტულუზა
150px|right ტულუზა (Toulouse (გიმითქუმალუ [tuluz] სტანდ. ფრანგულო, დო [tuˈluzə] აბანურ აქცენტიშ) (ოქსიტ.: Tolosa, გიმითქუმალუ [tuˈluzɔ]) — ნოღა ობჟათე-ბჟადალუ საფრანგეთის წყარმალუ გარონას. 1 117.000 მახორუთ 2007 წანას ტულუზა სიდიდათ მახუთა აგლომერაცია რდჷ საფრანგეთის დო არძაშე უმოს ჩქარას მარდუ ევროპას.
კლიმატი
ტულუზას გოფაჩილიე ზომიერი კლიმატი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საფრანგეთიშ ნოღეფი
ლაინუს პოლინგი
ლაინუს კარლ პოლინგი (ინგლ. Linus Carl Pauling; დ. 28 ფურთუთა, 1901, პორტლენდი, ორეგონი, ააშ — ღ. 19 მარაშინათუთა, 1994, ბიგ-სიური, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი, ბიოქიმიკოსი დო შვიდობაშ აქტივისტი, 1200შე უმოს ომენცარე ნახანდიშ დო წინგიშ ავტორი. New Scientist-იშ აზრით ართ-ართ უდიდაშ მენცარი, 2000 წანაშ მენცარეფიშ რეიტინგით, 16-ა მენცარი. მენცარული ნახანდეფიშ გეშა, 1954 წანას გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის, 1962 წანას შვიდობაშ აქტივიზმიშ გეშა, გინოჩეს ნობელიშ პრემია შვიდობაშ დარგის. ჟირ ლაურეატიშე ართ-ართი რე, ნამუქით მიპალუ ნობელიშ პრემია შხვადოშხვა დარგეფს (მაჟია რდჷ მარი სკლოდოვსკა-კიური).
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი შვიდობაშ აქტივისტეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიას კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი შვიდობაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1901 კატეგორია:ნაღურა 1994
30 ფურთუთა
30 ფურთუთა (ფრევალი) შილებე რდას კანკალე კალენდარს, მარა დღას ვაკათჷ გრიგორიანული კალენდარს, სოდეთ ღურთუთას 28 დღა დო ნარკი წანეფს 29 დღა რე.
ტერნერიშ სინდრომი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მედიცინა კატეგორია:ციტოლოგია კატეგორია:ანომალიური ქრომოსომეფი კატეგორია:სინდრომეფი
30 ფურთუთა
30 ფურთუთა შვედეთის 1712 წანას
1700 წანაშ გიოჭყაფუს შვედეთიშ იმპერიას ლამენდეს იულიუსიშ კალენდარშე გრიგორიანულ კალენდარშა გინულას გეჸვენჯი 40 წანას ნარკი წანეფიშ გჷშატებათ. მორო 1700 წანაშ ფურთუთას ნარკი დღა გაგშეტეს, თი წანაშ ეკონიას დოჭყაფილი ბიჟღეთიშ ლიმაქ შვედეფიშ თოჸუჯი კალენდარიშ ოკუთხუს ჩაურცხინუ დო გეჸვენჯი ჟირი შვანს ნარკი დღალეფი ვაგშუტებუნა, თაშ ნამუდა 1704 დო 1712 წანებქ ნარკო დოსქიდუ.
უკულიანშო ჩილათეფიშ დო აბორჯებაშ ეჩილათაფაშო, იულიუსიშ კალენდარი კინი დართინეს 1712-ს, მუჟამც ართი მეტი ნარკი დღა გეუძინეს დო ფურთუთა 30 დღამო გინაშქვეს. თე თარიღი იულიუსიშ კალენდარიშ 29 ფურთუთას დო გრიგორიანული კალენდარიშ 11 მელახის ომანგუდუ. ეკონიას, შვედეთიქ გრიგორიანულ კალენდარშა გინილჷ 1753 წანას, ფურთუთას ბოლო 11 დღაშ გჷშატებათ.
ხუანხე
მინი|300პქ|ხუანხე ნოღა ლანჩჟოუწკჷმა ხუანხე, კინე ყვინთელ წყარმალუ (黃河) — მოსოფელიშ ართ-ართი უდიდაში წყარმალუ. სიგჷრძათ მაჟირა რე ჩინეთის დო მაშკვითა მოსოფელს. წყარმალუშ სიგჷრძა 5,464 კმ რე. ოდუდეს ეთმეჭოფუნს ბჟადალ ჩინეთის, ცინხაიშ პროვინციას, ბაიან-ჰარიშ გვალეფს. თეშ უკული, გინმოჭკირუნს ჩინეთიშ 9 პროვინციას დო ინმაკათუ ბოჰაიშ ზუღას. ხუანხეშ ღანჩო ბჟაეიოლშე ბჟადალშა გჷნოზინდილი რე 1900 კმ-ს, ოორუეშე ობჟათეშა 1100 კმ-ს, წყარმალუშ ფართობი აკმადგინანს 742,443 კმ²-ს.
ხუანხეშა ჩინური ცივილიზაციაშ ონწე უჯოხონა, თიშენ ნამჷ-და, ზუსტას თიშ ღანჩოს გიჭყჷ ორდოიან ჩინეთიშ ისტორიას არძოშე გოპეულერ — ოორუე ჩინურ ცივილიზაციაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
კიანუ რივზი
კიანუ ჩარლზ რივზი (Keanu Reeves; დ. 2 ეკენია, 1964, ბეირუთი, ლიბანი) — გჷშარჩქინელი კანადარი არტისტი. ჩინებული რე როლეფით ფილმეფს: Bill & Ted's Excellent Adventure, სიჩქარე, Point Break დო მენცარული ფანტასტიკური ტრილოგიათ The Matrix. კიანუ თიჯგურა ჩინებულ კინორეჟისორეფწკჷმა ხანდენდჷ, მუჭომით რე სტივენ ფრირზი („ოშქურანჯი რსხუეფი“, 1988), გას ვან სენტი (“ჩქიმი პიჯალი შტატი აიდაჰო„, 1991), ფრენსის ფორდ კოპოლა (“დრაკულა„, 1992) დო ბერნარდო ბერტოლუჩ (“ჭიჭე ბუდა„, 1993).
thumb|კიანუ რივზი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადარეფი კატეგორია:კანადარი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1964
პლაჟი
მინი|290პქ|მარჯვნივ|უსქვამაში ზუღაშ ქვიშამი პლაჟი ([[ინგლისი)]] პლაჟი (plage – ზუღაშ ელართელი წყარპიჯი) — ზუღაშ წყარპიჯიშ ღოზი, ნამუთ აკოგაფილი რე გვართაგამაშ ნაკადიშ ქიმინჯალაშ ზონას შაყარილი გიმნაღელი მასალათ. გიშმართჷნა კენჭამ, ხრეშამ, ქვიშამ, ალიშკიბირამ პლაჟეფს.
პლაჟი წჷმარინუანს გვართაგამაშე წყარპიჯიშ თხილუაშ ორთაშობურ საშუალებას. მორფოლოგიურო გიშმაგორჷნა რსული დო ვარსული პროფილიშ პლაჟეფს. მაართას ელართელი ზვენილიშ ფორმა უღუ, მაჟირა წჷმარინუანს ზუღაშურე ელართელ გიმნაღელიშ ნოშაყარუს, ნამუშ პუხუ წყარპიჯიშ ბექის გეპონუ. გვართაგამაშ ბონი დო უკუმალობაშ სიჩქარეეფიშ გინორთაშ გეშა პლაჟის მუთმოხვადუ გიმნაღელი მასალაშ დოხარისხაფა სიკაბეტეშ დო სისკენჩერაშ მეჯინათ.
გორკვიაფილ ხეონწყუე პიჯალეფს პლაჟის წჷმიქიმინუ სარგებელი დინოხურიშიშ ქვიშორული საბადოეფი. სოლარიუმეფიშ დო აერარიუმეფით მონწყილ პლაჟეფს გჷმირინუანა კურნალობაშო.
ფართო გაგებათ, პლაჟი აკმიქიმინუ ვახვალე ზუღას, თაშნეშე ტობას, წყაროჩუაშეს დო შხვ. წყარპიჯიშ ღოზეფი პლაჟიშ სახეთ მოსოფელიშ მიარე ქიანას რე წჷმორინელი. მ.შ. გოსოფური საირქიანო ოზუღე კურორტეფი წყარპიჯი ფართო დო ინწრო პლაჟიშ სახეთ უღუ საქორთუოშ ოზუღე ნოღეფს ხოლო, ნამუეფით ემუშაფილი რე რეკრეაციული ღანკეფშო.
ლიტერატურა
კატეგორია:პლაჟეფი კატეგორია:წყარპიჯეფიშ გეოგრაფია
მელფა
მელფა (Vaccinium) — ჩანარეფიშ გვარი მანანაშობურეფიშ ფანიაშე. იროწვანე ვარდა ფურცელმაცჷმე გვერდო ბართვი ვარდა ბართვონი რე.
აკმაართიანენს 100-შახ გვარობას. საქორთუოს თე გვარიშ 4 გვარობა ჩანს. თინეფშე სუმი — გვალაშ მელფა (Vaccinium myrtillus), ლენი მელფა (Vaccinium uliginosum) დო ჭითა მელფა (Vaccinium vitis-idea) ბორეალური ელემენტეფი რე დო გოფაჩილი რე ჰოლარქტიკული ოქიანუშ სუბალპურ დო ალპურ ორტყაფუეფს დო ართი — კავკაციური მელფა (ანუ მაღალი მელფა) ჩანს გვალაშ გიმენი დო ოშქაშე ორტყაფუეფიშ კოლხური ტიპიშ ტყალეფს დო ოორუე-ბჟაეიოლ ანატოლიას.
გვალაშ მელფა უმოსო დაბალი ბართვი რე. საქორთუოს ჩანს სუბალპურ ტალეფს, აბხვადჷნა უმოს მაღალასჷთ — დეკიანეფს. მაირეთ რე მთათუშეთის, ჭითა მელფა დო ფშქერწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს მელიშონს. მელფა ფალჷნს მეს-მანგის, გუმნაღელი მონდიდუ კვირკვე-მარაშინათუთას.
მელფაშ გუმნაღელი მობჟე გემუანი რე. იჭკომუ ლადირო, აკეთენა მურაბასჷთ, იკათუანს C ვიტამინს, მათალე ნოფთიარობეფს. სქირაფილ გუმნაღელს გჷმირინუანა მედიცინას კუჭიშ გჷმაკირალ საშუალებათ. ახალელნაფალა ფურცელეფიშ ნახაშა საუჯგუშო უფუმუმანინე საშუალება რე. ჯგირი მეთოფურე ჩანარი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:მანანაშობურეფი კატეგორია:მეთოფურე ჩანარეფი
ჯორჯ კიუკორი
ჯორჯ კიუკორი (George Cukor დ. 7 კვირკვე, 1899 — 24 ღურთუთა, 1983) — ამერიკალი კინორეჟისორი. უმოსო ჩინებული რე კომედიური ფილმეფით დო ეკრანიზაციეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1899 კატეგორია:ნაღურა 1983 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
გორგონძოლა
გორგონძოლა, გორგონზოლა, გორგონცოლა (Gorgonzola) — ართ-ართი არძაშე ჩინებული იტალიური ჸვალი, ნამუთ გიშმერთჷ მუშობური ნწარე გემოთი. ჸვალიშ ოდაბადე — ლომბარდია; გორგონძოლაშ თარი ოწარმეეფი იდვალუაფჷ მილანს, ნოვარას, კომოს, პავიას. ჸვალიშ გოჭყაფა შქაოშწანურეფით ითარიღებჷ. ჸვალიშ ჯოხოდვალა მოურს მილანიშ გოხოლუას მადვალუ მორჩილი ნოღაშე. გორგონძოლა ლენი ჸვალეფს ორხველჷ.
კატეგორია:ჸვალიშ გვარობეფი კატეგორია:იტალიური ჸვალიშ გვარობეფი კატეგორია:ლენი ჸვალეფი
პლინიუს უნჩაში
thumb|პლინიუს უნჩაში. XIX ოშწანურას ხანტილი წჷმოსახონ პორტრეტი, თიშ ორიგინალურ პორტრეტის ჩქინშახ ვამაშჭირინუ გაიუს პლინიუს სეკუნდუსი (ლათ.Gaius Plinius Secundus; 23 — 79) თაშნეშე ჩინებულიე მუჭოთ პლინიუს უნჩაში, მუში დასქუაშ პლინიუს უკულაშიშე გინორთათ — რომალი ორთაშული ფილოსოფოსი, „ორთაშ ისტორიაშ“ (Naturalis Historia) ავტორი.
ბიოგრაფია
პლინიუსიქ დებადჷ ნოღა კომოს (ციზალპური გალია) 23 წანას. 35 წანაშო მუამუშიქ რომშა მიდეჸონჷ განათებაშ ეიოჭოფალო. თიში რიტორიკაშ მაგურაფალი რდჷ პუბლიუს პომპონიუს სეკუნდუსი.
45 წანას, გურაფაშ თებაშ უკული, პლინიუსიქ ოურდუმე მოინალობა დიჭყჷ გალიას და ბელგიას, სოდეთ თინა ტრიბუნი რდჷ. ახალნორდი კოჩიშო თე ოინალუ რდჷ გჷნმალი ოკუჩხალე ცხენენდობაშა ვარა სენატორობაშა. 47 წანას თინა ოკათჷდჷ გერმანულ ტომს, ხავკეფწკჷმა ჩხუპეფც დო წყარმალუ რეინი დო მაასიშ შქას არხიშ კიდანჯუას. 50-ამ წანეფიშ დოჭყაფუს თინა აგჷნძორენდჷ გერმანულ ლეგიონც ინალუას, ოკათჷდჷ ბრელი შანულამ ჩხუპის. თე პერიოდის თიქ ჭარჷ მაართა ტრაქტატი ცხენენდიშით შუფიშ ჸოთამაშენი, ნამუსჷთ ჩქინდა ვამაჭირინუ. რეინიშ არმიას ინალუაბორჯის თიქ ჭარჷ ამდღარშო ჩინებული ნახანდი "გერმანალეფიშ ისტორია". თე პერიოდისჷნე თიქ გეჩინებაფუ დო დეხოლჷ ტიტუს ფლავიუსის, მუმალი იმპერატორიშ, ვესპასიანე ფლავიუსიშ ბოშის.
59 წანას პლინიუსიქ რომშა დირთჷ. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა თინა უკვე დოინალაფირი ვეტერანი დო ჭარუ რდჷნ, თე პერიოდის თიშო კარიერული რდუალა ლექინი ვაჸოფე. იმპერატორ ნერონიშ მუკი-მუკი უმენტაშო ხელუანი კათა რდჷ დო ვართ ჸოფილი ცხენენდეფი. წორას თენა ოკო ორდას ართ-ართი ბაძაძი თიშ, მუდგაშენით ვადიჭყჷ პლინიუსიქ ოჯარალუ ინალუან. თე პერიოდის ედომუშამი ბორჯის პლინიუსი წინგეფც უჯღუნანდჷ. თინა ირო კითხულენდჷ ვარა ჭკორეფც ოკითხირაფუანდჷ, სადილობაბორჯის, შარას დო ობონუსჷთ. მუჭოთ მუში დასქუაშ ნაჭარეფშე რე ჩინებულინ, პლინიუსი ფუჭეთ დინაფილო მირჩქინანდჷ ირი მერქას, მუჟამცჷთ მუდგენი ახალც ვაგურაფულენდჷნ. ირი კითხირელი წინგშე თინა ეშნაჭარეფც დო მერჩქინუეფც ორთჷდჷ. თე პეროდის თიქ ბრელი წინგი გჷმაბჟინუ შხვადოშხვა თემაშე. thumb| ვესპასიანეშ ბიუსტი, [[პუშკინიშ მუზეუმი, მოსკოვი.]] 62 წანას პლინიუსიშ დას ქაშუ ბოშიქ - გაიუს კეცილიუს სეკუნდუსიქ. პლინიაქ მალასჷნე დერქვიუ, მუდგაშ უკულით, თიშ გეშა, ნამდა თის დორხველი ჩილსქუა ვაჸუნდჷნ, პლინიუსიქ დასქუა ქისქუალუ.
69 წანას პლინიუსიშ რინაქ ედომუშამო დითირუ. მაართა რანწკის, 68 წანაშ ბოლოს იმპერატორ ნერონც სენატიქჷთ დო პრეტორიანელეფქჷთ ეარყჷ. თეშ გეშა იმპერატორქ დუდი დიჸვილჷ. კჷნე თი წანას ართმაჟირაშ მეჸუნაფილო ოხვენჯიშა ეშართჷ დო უკული ჸვილეს 3 იმპერატორი. რანწკით მაანთხა იმპერატორო გჷნირთჷ პლინიუსიშ მაჸალეშ მუმაქ ვესპასიანექ. წორას თექ გაპიჯალუ პლინიუსიშ კარიერული წჷმიულა. 70 წანას თიქ გჷნირთჷ პროკურატორო გალიას, 72 წანას აფრიკას, 73 წაანს ესპანეთის დო 75 წანას ბელგიურ გალიას.
რომც ვარინელობაბორჯის თიქ დასქუას მორდუთ ვერგინიუს რუფუსი მეურჩქინჷ, მუში ვარენჯობა გლახათ ვესახელედჷკო მორდუშ ერდუალა-განათებაშენ. გალიაშე დორთაშ უკული თიქ შანულამი პოსტი დეკჷნჷ უმეშქაშალეთ იმპერატორწკჷმა. მუ მიშმეშჷ თიშ ფუნქციეფშან უჩინებუ რე, მორო, მუჭოთ უკულაში პლინიუსი მოგვიანაფილო ჭარუნდჷნ, უნჩაში პლინიუსი ძალამი უჩოლამე რდჷ.
პლინიუსიშ კარიერას გეჸვენჯი ბიჯგი რდჷ მისენუმიშ ნიშუობაშ მადუდეთ დორინაფა. ასე ინა უკვე ბჟადალ სქირონაშქა ზუღაშ უშქურანჯალაშენ რდჷ გამამინჯე.
79 წანაშ მარაშინათუთას პლინიუსი, მუში და დო დასქუა მისენიუმც ორდეს. 24 მარაშინათუთას პლინიაქ ქოძირჷ ზუღაშ მელე ვეზუვიშ გვალას ედგინელი ფსქელი კუმაშ სჷმეტი დო ჯიმას ქჷდოუძახჷ. თი ბორჯის რომალეფს დიო მუთუნი ვა უჩქუდეს ვულკანეფიშ გეშა. თეშნერი უმურჩქვანუ ჸოფირებაქ პლინიუსიშ თოჸუჯით ქჷმკიჭოფჷ, ნამუსჷთ, უჩოლამობუობაშ უმკუჯინუო, ჭარილი აფუდჷ ფუნდამენტალური ნახანდი „ორთაშ ისტორია“. თე ჸოფირებაშა ხოლოშე თოჸუჯიშ მიორინაფალო თიქ ფეიკარას ხვამარდიშ გახაზირება ზოჯჷ. პლინიუსის დასქუაშ ჸონაფა ხოლო ოკოდჷ, მორო თე ეკონიაქ გურაფა ისხუნუ. თე ბორჯის ქჷმორთჷ ჩინებაქ ნამდა პომპეიშ მახორობას ვულკანშე გლახა მელუდჷნ, ათეშენ პლინიუსიქ ხვალე ვეშარჷ ვეზუვიჸურე, ვარინ ნიშუობა ხოლო გოუტუ მახორობაშ ევაკუაციაშო. ბორიაშ გეშა თის პომპეიშა ვა მიაჭირინუ დო გაჩენდჷ სტაბიას, სოდეთ მაჸალეშ ჸუდეს გითისერუ. მაჟირა დღას თიქ ეშაგორგოთუაშ ზონას მიახოლჷ, უჯგუშო გეუჭარუდჷკო თინან დო ქოთ ქიგიოღურჷ, ორჩანიეთ მუმაწამალარი გაზეფიშ გეშა.
ნახანდეფი
მაართა ნახანდი პლინიუსიქ აკოქიმინჷ გერმანულ ლეგიონც ინალუაბორჯის 51 წანას. თენა რდჷ ტრაქტატი ცხენენდიშით შუფიშ ჸოთამაშ გეშა. მუჭოთ რჩქჷნ თინა ოკვირჷდჷ მუჭო ორთჷდეს თეს გერმანალეფინ დო გეჭარჷ, რომალ ჯარიშკოჩეფსჷთ ქუდუგურუაფუდესკონ შუფიშ ჸოთამაშ გერმანული ტექნიკან.
მაჟირა ნაწარმონები პლინიუსიქ 52 წანას ჭარჷ მუში მაგურაფალიშ დო უკული ოურდუმე მადუდეშ პომპინიუს სეკუნდუსიშ რინაშენი (De vita Pomponii Secundi), მუჭოთ რჩქჷნ თე ეკონიაშ ღურაშ გეშა.
რეინიშ არმიას ინალუაბორჯის გერმანულ ტომეფიშენ ეჭოფილი რჩქინა დო გომორსაფილობა პლინიუსიქ აკოძინჷ ნახანდის გერმანალეფიშ ისტორია, ნამუქჷთ 20 ტომო გჷშეშქვინჷ. თი ბორჯიშო თე ნაწარმონების უდიდაში შანულობა უღუდჷ, თის მოგვიანაფილო ირინუანდჷ პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი, ნამუთ თაშნეშე ჭარჷნდჷ გერმანალეფიშ ისტორიას.
59 წანას რომშა დორთელ პლინიუსის ნერონიშ ბორჯიშ პოლიტიკური სიტუაცია ვა უნწყუნდჷ ხეს ოჯარალუ ინალუაშო, ათეშენ დოსქილადირ დუდიშულ ბორჯის თინა წინგეფიშ კითხირც ოკორინუანდჷ. თე პერიოდის თიქ გეჸვენჯი ახალი წინგეფი გჷმაბჟინუ: რიტორიკაშ ოხემანჯღვერეეფი სუმ წინგო (Studiosi), 8 წინგი გრამატიკული პრობლემეფიშ გეშა (Dubii Sermonis) დო ისტორიული ნახანდი 31 ტომო, ნამუეფსჷთ აუფიდიუს ბასუსიშ ისტორიაშ გოგინძორაფა გიოდჷ. (A fine Aufidii Bassi), თიშ გეშა, ნამდა თიში ისტორია იჭყაფუ თი პერიოდიშე, სოდეთ ითებუ ბასუსიშ ისტორიან.
thumb|"ორთაშ ისტორია" არძო ჟიმოშინელი ნახანდიქ მედინჷ დო თინეფიშ გეშა ჩინებეფი ხვალე თი ბორჯიშ ავტორეფშე დო უმენტაშო პლინიუს უკულაშიშ ნაჭარეფშე მიპალუაფუ. აკა კაკალია კჷნოჩუალირი რე "ორთაშ ისტორია" (Naturalis Historiae) 37 ტომო. თენა რე ენციკლოპედიური სახეშ ნახანდი, სოდეთ ეჭარილიე თიმ ბორჯის აკოშაყარელი რჩქინა ორთაშ გეშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რომალი ჭარუეფი კატეგორია:რომალი ფილოსოფოსეფი კატეგორია:რომალეფი კატეგორია:პლინიუსეფი კატეგორია:დუნაბადი 23 კატეგორია:ნაღურა 79
სერხიო რამოსი
სქოლიო
კატეგორია:ესპანარი მოურთეეფი კატეგორია:მადრიდიშ რეალიშ მობურთეეფი კატეგორია:ლა ლიგაშ მობურთეფი კატეგორია:2006 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი კატეგორია:2010 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი კატეგორია:2014 წანაშ მოსოფელიშ ოკუჩხბურთე ჩემპიონატიშ მობურთეეფი
ფეისბუქი
ფეისბუქი (ინგლ. Facebook) რე სოციალური რშვილი დო ვებსაიტი. ფეისბუქიქ დირსხუ 2004 წანაშ ფურთუთას დო რე Facebook, Inc-იშ დორხველობას. 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, ფეისბუქის ჸუნც 600 მილიონიშ უმოსი აქტიური მახვარებუ. მახვარებუეფს შეულებუნა პერსონალური პროფილიშ დორსხუაფა, შხვა მაკათურეფიშ გეძინა, მუჭოთ მაჸალეფინ თეშ, მესიჯეფიშ ჯღონუა. მაკათურს შეულებჷ აკათას რშვილს ნოღაშ, ოხანდებელ აბანიშ, სკოლაშ ვარ-და რეგიონიშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ. მაკათურეფს შეულებუნა ართნერი ინტერესეფი უღუნ ფერი მახვარებუეფიშ ბუნას აკათანინ.
ფეისბუქი დარსხუ მარკ ცუკერბერგიქ მუში კოლეჯიშ მაჸალეეფწკჷმა დო ოინფორმაციე მენცარობაშ სტუდენტეფწკჷმა ართო, ედუარდო სავერინწკჷმა, დასტინ მოსკოვიცწკჷმა დო კრის ჰაგისისწკჷმა ართო ჰარვარდიშ უნივერსიტეტიშ სტუდენტალაშ ბორჯის.
2009 წანაშ ღურთუთას Compete.com-ქ გჷმაბჟინუ რეიტინგი, ნამუშ მეჯინათ ფეისბუქი რდჷ არძოშ უმოსო გოფაჩილი სოციალური რშვილი მოსოფელს. 2010 წანაშ გჷმათუთას ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს ფეისბუქის ჸუნდჷ 135.1 მაძირაფალი. Social Media Today-შ მუნაჩემეფით, 2010 წანაშ პირელს ააშ-იშ მახორობაშ 41.6% რდჷ ფეისბუქიშ მაკათური.
ფეისბუქიშ უმენტაშ ღალა მუმშურს რეკლამეფშე. ფეისბუქიშ ოფიციალური ალმარენჯი რე მაიკროსოფტი (Microsoft) რეკლამეფიშ გჷმობჟინაფაშენ. ფეისბუქის უღჷ ოფისეფი 12 ქიანას, სოდეთ მუშენს 1700 კოჩი. მარკ ცუკერბერგიშ დორხველობას რე კომპანიაშ 24%.
სქოლიო
კატეგორია:ონლაინ სოციალური რშვილეფი კატეგორია:Facebook კატეგორია:ონლაინ რშვილეფი
გორი
გორი — ნოღა 1950 წანაშე საქორთუოს, დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ დო გორიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. იდვალუაფუ მტკვარიშ დო დიდი ლიახვიშ მიშაკათაფუწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 588 მეტრაშ სიმაღალას. ქართიშე დოშორაფილი რე 76 კილომეტრით (რკინაშშარათ).
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი კატეგორია:დინოხოლენი ქართლიშ აკანიშ ნოღეფი
ბუნდიშ ოლქი
ბუნდი (Bundi, बूँदी जिला) — ოლქი ინდოეთიშ შტატი რაჯასტანს. გორთილი რე ხუთ გიმენოლქო. ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე — ნოღა ბუნდი. 2001 წანაშ ედომუშამინდური მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, აკმადგინანდჷ 962 620 კოჩის. ძინათებული მახორობაშ ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ დონე აკმადგინანდჷ 55,57%-ის, ნამუთ ოშქაშეინდურ დონეშ გიმე რე (59,5 %). ნოღაშ მახორობაშ წილი აკმადგინანდჷ 18,65%-ის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რაჯასტანიშ ოლქეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ოლქეფი
ჰალვა
მინიატიურა|ჰალვაშ ნერგვარობა სტამბოლიშ შოშეს ჰალვა (حَلاوة — „გემუანობა“) — საკონდიტრე ნაწარმი, ნამუსჷთ აკეთენა მოხალირ დო გოხეხილ ზეთიშხილიშობურეფიშ თასეფიშ დო მაჟვეპურალი ნიფთიარაფეფწკჷმა ართო თქვაფილ კარამელიშ მასაშე. ზეთიშხილიშობურეფიშ თასიშ გვარობაშ მეჯინათ გიშმართჷმა ტაქინიშ (თარი კომპონენტი რე შირბახტიშ თასეფი), არაქისიშ, ბჟამაჯინუშ, მუხუდოშ, ნეძიშ დო კომბინირაფილ ჰალვას. კანკალეშა ჰალვას გეთმუძინანა ვანილს, კაკაოშ ხვნილს, ქიშმიშის დო შხვა.
ლიტერატურა
კატეგორია:არაბული საგესქუო
პალეონტოლოგია
პალეონტოლოგია (ბერძ. palaios ჯვეშ, on (ontos) სქჷლედი დო logos მონძღვარუა) — მენცარობა ნანთხორა ორგანიზმეფიშენ. დიხაუჩაშ შხვადოშხვა ფას მეგორაფილ ორგანიზმეფშქას დუნასქილედეფიშ მეჯინათ შილებე მსჯელობა თინეფიშ აკოდგინუაშ დო, ნორთობულო, თინეფიშ ჩხოლარქიმინჯალაშ დო რინაშ, ხოლო დიხაუჩაშ ეთი პერიოდიშენ, მუჟამსჷთ ათე ორგანიზმეფი ოხორანდეს დიხაუჩას, თინეფიშ დორშუალას დო, მუთ თარი რე, ართიან შქას დო ალმახანურ თელი ორგანიზმეფწკჷმა თინეფიშ გენეტიკურ რცხუშენ.
ეპულაფკენიშ ტობა
220პქ|მინი|მარჯვნივ|ეპულაფკენიშ ტობა ეპულაფკენიშ ტობა — ტობა არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას, არგენტინაშ პატაგონია. თე ჯიშთური ტობა იდვალუაფუ ანდეფიშ გვალეფს, ლანინიშ ნაციონალურ პარკის. ჰიდროლოგიურო, თინა ართი ტობათ მირსიმუაფჷ უეჩულაფკენიშ ტობაწკჷმა ართი ედომუშამობას, ნამუთწკჷმა ონჭირე არხით რე მერცხუაფილი. ტობეფს დელტაშ ფორმა უღუ, ნამუთ თის ვულკან უანკუიუედწკჷმა ეშაგორგოთელი ლავაქ მეჩჷ. ტობაშ ფართობი რე 895 მ².
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ტობეფი
დონალდ ტრამპი
დონალდ ჯონ ტრამპი (Donald John Trump; დ. 14 მანგი, 1946, კუინზი, ნიუ-იორკიშ შტატი, ააშ) — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ პრეზიდენტი (2017, 20 ღურთუთა - 2021, 20 ღურთუთა). 2020 წანაშ ააშ-იშ ოპრეზიდენტე გიშაგორუეფს პრეზიდენტალაშ კანდიდატი რდჷ რესპუბლიკურ პარტიაშე.
ამერიკალი ბიზნესმენი, ჭარუ დო პოლიტიკური მოღალე, რესპუბლიკური პარტიაშ მაკათური, მედიამაგნატი. თაშნეშე ააშ-ს მადვალი შხუ ოაკმაგაფალე კომპანია Trump Organization-იშ პრეზიდენტი — დო კომპანია Trump Entertainment Resorts-იშ დჷმარსხუაფალი, ნამუთ მართუნს კაზინოეფიშ დო სასუმაროეფიშ დიდ რშვილს ედომუშამი მოსოფელიშ მასშტაბით. 2012 წანას მიხეილ სააკაშვილქ დონალდ ტრამპი დაჯილდუ ბარჩხალუაშ ორდენით. ჩინებული რე ექსტრავაგანტული რინაშ წესით დო ურთიართალაშ ღილე სტილით.
დონალდ ტრამპი, ჟირი თარი პარტიაშე ააშ-შ პრეზიდენტიშ პოსტიშ კანდიდატშო ისტორიას მაჟირა რე, ნამუქჷთ ჩინებულობა მიპალუ არძაშ უმაართაშე მუჭოთ ბიზმესმენქჷნ თეშ (მაართა უენდელ უილკი რდჷ 1940 რდჷ). პრეზიდენტო გიშაგორუაშ შვანს, დონალდ ტრამპი სახენწჷფოშ მაართა მადუდე იჸი პოლიტიკური დო ოურდუმე კარიერას გჷმოცადილუაშ უმუშო.
გოჭყაფა
დონალდ ტრამპიქ დებადჷ 1946 წანაშ 14 მანგის კუინზის (ნიუ-იორკიშ შტატი).
ტრამპიშ მუმა — ფრედ კრის ტრამპი (11.10.1905, ვუდჰეივნი, ნიუ-იორკი, ააშ — 25.06.1999).
ნანა — მერი ენ მაკლაუდი (10.05.1912, ტონგი, სტორნოვეი, ლუისიშ კოკი, შოტლანდია — 7.08.2000); 1930 წანას, 18 წანაშ ხანს დღახუეფშა მიდართჷ ნიუ-იორკშა, სოდე გეჩინებაფუ აბანობური აკმაგაფალი დო ქჷდოსქიდჷ. კამპანიაქ იმანჯჷ 1936 წანას.
დონალდ ტრამპიშ ბაბუ დო ბები მუმაშჸურე გერმანალი იმიგრანტეფი რდეს: ფრედერიკ ტრამპი (დაბადებაშ ჯოხო: ფრიდრიხ ტრამპი, 14.03.1869, კალშტადტი, რეინლანდ-პფალცი — 30.03.1918) 1885 წანას იმიგრაციაშა მიდართჷ ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფშა, 1892 წანას მენოღალობა მიღჷ; თიში ჩილი (ტრამპიშ ბები) — ელიზაბეტ კრაისტი (10.10.1880 — 6.06.1966). 1902 წანას დექორწინეს კალშტადტის, რეინლანდ-პფალცის.
დონალდ ტრამპის ნანაშჸურე შოტლანდიური ჯინჯეფი უღუ.
ტრამპის ჟირი ჯიმა დო ჟირი და ჸუნს — ფრედ-უკულაში († ), რობერტი, მერიენი დო ელიზაბეტი. ტრამპიშ უნჩაში და მერიენ ტრამპ-ბერი — ფედერალური სააპელაციო სასამართალოშ მოსამართალე დო ააშ-ს ჩინებული ნეიროქირურგიშ დო ჭარუშ დევიდ დეზმონდიშ ნანა რე.
სქოლიო
კატეგორია:ამერიკალი მაწარმეეფი კატეგორია:გერმანალი ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი მილიარდერეფი კატეგორია:ააშ-იშ პრეზიდენტეფი
პიერლუიჯი კოლინა
thumb|პიერლუიჯი კოლინა პიერლუიჯი კოლინა (დ. 13 ფურთუთა, 1960 წ, ნ. ბოლონია) — იტალიარი არბიტრი. ამშვიშა გინოჩეს არძოშ უჯგუშ რეფერიშ პრიზი. ამდღა მუშენს იტალიაშ კუჩხბურთიშ არბიტრეფიშ ასოციაციაშ (AIA) კონსულტანტო დო UEFA-შ არბიტრეფიშ კომიტეტიშ მაკათურო. 2010 წანაშ 5 კვირკვეშე რე უკრაინაშ კუჩხბურთიშ ასოციაციაშ არბიტრეფიშ კომიტეტიშ უნჩაში.
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1960 კატეგორია:იტალიარი კუჩხბურთიშ არბიტრეფი
დოლორესი (წყარმალუ)
დოლორესი (ინგლ. Dolores River) რე წყარმალუ ააშს, კოლორადოშ დო იუტაშ შტატეფს. წყარმალუ დოლორესი იჭყაფჷ სან-მიგელიშ გვალეფს, ჰერმოსა-პიკიშ ხოლოს, სან-ხუანიშ ერუანულ ტყაშ ტერიტორიას, მონტესუმაშ ოლქის, კოლორადოს დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს, ისტორიულ დიუიშ ხიდეშ ხოლოს, გრანდიშ ოლქის, იუტაშ შტატიშ ტერიტორიას. დოლორესიშ სიგჷნძა რე 388 კმ. ღანჩოშ ფართობი 11,850 კვ.კმ. უდიდაშ ნადუეფ რე: უესტ-დოლორესი, სან-მიგელი დო შხვეფი. დოლორესი გიშმურს კოლორადოშ დო იუტაშ შტატეფიშ მონტესუმაშ, დოლორესიშ, სან-მიგელიშ, მონტროუსიშ, მესაშ დო გრანდიშ ოლქეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ ნადუეფი
დიდი ბრიტანეთი (კოკი)
მინი|250პქ|დიდი ბრიტანეთიშ აბანდვალა დიდი ბრიტანეთი (Great Britain, Breatainn Mhòr, Prydain Fawr) — ბრიტანეთიშ კოკეფს შქას უდიდაში, ევროპაშ უდიდაში კოკი დო მოსოფელიშ მაბრუო კოკი ფართობიშ მეჯინათ. იდვალუაფუ კონტინენტური ევროპაშ ოორუე-ბჟადალჸურე. ბჟადალშე დვალირ ირლანდიაწკჷმა ართო, აკმოქიმინჷნს გოართოიანაფილი ომაფეშ ტერიტორიაშ უდიდაშ ნორთის. დიდი ბრიტანეთიშ მუკი-მუკის 1000-შ უმოსი მორჩილი ზჷმაშ კოკი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გოართოიანაფილი ომაფეშ კოკეფი
მანჰეტენი
thumb|250px|right|მანჰეთენიშ რაიონი, ეკოღანკილიე ყვინთელო, იდვალუ წყარმალუ ისტიში დო ჰუდზონიშ შქას. მანჰეტენი (Manhattan) ოწურუანს ათე ჯოხოდვალაშ კოკიშა დო ნიუ-იორკიშ ხუთიშე ართ-ართ რაიონშა (Borough), ნამუთ მუშ ჸურე იკათუანს მანჰეტენიშ კოკის დო შხვა მუზმარენ მორჩილ კოკის დო კონტინენტიშ მორჩილ ნორთის. თე რაიონს თაშნეშე ნიუ-იორკიშ ქაუნთი ჯოხო დო მიოწურაფუეფი მანჰეტენიშ რაიონს ტიპიურო ეკიღანკუ, მუჭოთ New York, NY. 2000 წანაშ ააშ-იშ ცენზიშ მიკოჯინათ რაიონიშ მახორობა აკმადგინანდჷ 1 537 195 ადამიერს, მარა თე ქაუნთი გეოგრაფიულო არძაშე უმოს მორჩილი რე ააშ-ს ხვალე 61.4 კმ² დიხათ. 25.800 ადამიერით კვ. კმ-ის თენა არძაშე მეჭედას დოხორელი ქაუნთი რე მუჭოთ ნიუ-იორკის, თაშნეშე ედომუშამ აკოართაფილ შტატეფსჷთ.
ისტორიული წყუეფი
კატეგორია:ნიუ-იორკი კატეგორია:მანჰეტენი
აიბღა
აიბღა (Аибӷа) — ჟირო გორთილი ოფუტე საქორთუოშ აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ დო რუსეთიშ ფედერაციაშ კრასნოდარიშ აკანიშ სოჭიშ რაიონს.
გეოგრაფია
ოფუტე აიბღა წყარმალუ ფსოუშ ჟირხოლო წყარპიჯის დვალუაფჷ, ზუღაშ დონეშე 840 მ სიმაღალას დო სახენწჷფო ხურგით ჟირ ნორთო ირთჷ, მარძგვანი ნორთი რუსეთის ორხველჷ, კვარჩხანი — საქორთუოს.
ოდებელი ტერიტორია
აიბღა ასეშა რუსეთ-საქორთუოშ ოდებელ ტერიტორიას წჷმარინუანს, მუშ ბორჯის ხურგიშ დელიმიტაციაშ რუსულ-ქორთული კომისიაშ ხუნას ოკითხირეთ რდჷ დოხუნელი წყარმალუ ფსოუშ კვარჩხანი წყარპიჯის მადვალი თე ოფუტეშ განობაშ რუსეთიშო მერხველაფაშ გეშა. თე ბორჯის ქორთულ კუნთხუქ გჷმირჩქინჷ კატეგორიული პოზიცია დო ოფუტეშ თე ნორთის კინ საქორთუოშ (აფხაზეთიშ) ნორთო მიარზენდჷ. საქორთუოშ თე პოზიციაშ გეშა აფხაზეთიშ დე-ფაქტო ადმინისტრაციაქ ვარაოფიციალური ფორმათ მარდი გჷნუგჷ ქორთულ კუნთხუს.
2011 წანაშ მანგის, რუსეთიშ ფედერაციაშ ადლერის რაიონიშ სამართალმათხილეეფი ოფუტე აიბღას რდეს, თექ რუსული სამართალმათხილე დო ადმინისტრაციული სტრუქტურეფიშ დჷმაკვირაფალეფიშ ღანკით, კერზოთ, რუსეთიშ ფედერაციაშ ღანკი საქორთუოშ ტერიტორიას განობაშ ინსპექტორობაშ ინსტიტუტიშ მიშაღალა რე. ეშანილი ქიმინუა იფასებჷ, მუჭოთ ოერეფოშქაშე სამართალით ჩინებული საქორთუოშ სახენწჷფო ტერიტორიაშ ოკუპირაფილი ნორთიშ ბონი ანექსია. რუსეთიშ კუნთხუ თეს „სოჭიშ ოლიმპიადაშ უშქურანჯობაშ გამანგარებაშ“ სამანჯელით ეთმენწჷყუნდჷ.
2011 წანაშ გჷმათუთას, გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ დაბა განთიადის რუსი „მეხურგეეფშო“ აკოგაფილი ნოღაშ ექსპლუატაციაშა მიშულაშ ოხიოლე ცერემონიაქ იმანჯჷ. „ექსპერტეფიშ კლუბიშ“ წჷმმარინაფალეფიშ არზით რუსი „მეხურგეეფი“ აკოანჯარაფილი აფხაზი „პატრიოტეფიშჸურე“ ოფუტე აიბღაშ ოთხილარო ხაზირენეს.
მახორობა
აფხაზეთიშ სეპარატისტული პარლამენტიშ „დეპუტატიშ“ ვალერი კვარჭიაშ გჷნაცხადით „ზარხულს ოფუტეს 26-შახ ადამიერი ოხორანს, ზოთონჯის — თექ მუსხირენი - არძაშე გურამი დო ჭყანიერი ადამიერი სქიდჷ“.
სქოლიო
კატეგორია:გაგრაშ მუნიციპალიტეტიშ ნაოფუტარეფი კატეგორია:ევროპაშ ოდებელი ტერიტორიეფი
პუერტო-ვილიაროელიშ მუნიციპალიტეტი
პუერტო-ვილიაროელიშ მუნიციპალიტეტი (Puerto Villarroel) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ კარასკოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 56 208 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 9847 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
ჟაკ შირაკი
thumb|130px|ჟაკ შირაკი ჟაკ რენე შირაკი (ფრანგ.: Jacques René Chirac - [ʒak ʀəˈne ʃiˈʀak] დ. 29 გერგობათუთა 1932, პარიზი — ღ. 26 ეკენია, 2019, პარიზი) - ფრანგი პოლიტიკოსი. 1995-2007 წანეფს საფრანგეთიშ პრეზიდენტი დო "ექს ოფიციო" ანდორაშ კო-პრინცი. 1977-1995 წანეფს პარიზიშ მერი, 1974-1976 დო 1986-1988 წანეფს საფრანგეთიშ პრემიერ-მინისტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:პარიზიშ მერეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ პრეზიდენტეფი კატეგორია:საფრანგეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1932
რიკარდო ლატანცი
რიკარდო ლატანცი (იტალ.: Riccardo Lattanzi, 1934–1991 წწ.) — იტალიარი კუჩხბურთიშ არბიტრი 1973-1981 წანეფს. 1981 წანაშ 13 მესის ქართიშ დინამოქ ეჭოფუ ევროპაშ თასეფიშ თასი. ფინალი მუგეს იენაშ კარლ ცაისის. ფინალური მატჩიშ არბიტრი რიკარდო ლატანცი რდჷ.
კატეგორია:იტალიარი არბიტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1934 კატეგორია:ნაღურა 1991
ნაფთალანი
ნაფთალანი (Naftalan) — ნოღა აზერბაიჯანს. 2019 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას 10,201 ადამიერი ოხორანს. ნაფთალანი ბაქოშე 360 კილომეტრიშ მეძენას იდვალუაფუ. ნოღას იპალუაფჷ ოკურნალე ნაფთობი - ნაფტალა. ასე ნოღაშ ტერიტორიას 18 ინჭაბურღილი რე. 2017 წანას, სპა-ოსუმარე „ჩინარიქ“ ზწს-შ ქიანეფიშ 11 საუჯგუშო სანატორიუმს შქას მოხვადჷ.
სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანიშ ნოღეფი
ოორუე კაროლინა
120px|right 120px|right
ოორუე კაროლინა (North Carolina, Nc) — შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟათე ატლანტიკურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ ინგლისიშ მაფაშ ჩარლზ II-აშ პატოცემაშო. 1663 წანას დირსხუ მაართა ირიათოიან ხორუაქ. 1789 წანაშე ააშ-იშ შტატი რე, 1861—1868 წანეფსი კონფედერაციაშ მაკათური რდჷ.
კატეგორია:ააშ-იშ შტატეფი
ტროპიკული კლიმატი
thumb|მარცხნივ|ობჟათე [[ფლორიდა ტროპიკულ კლიმატის იდვალუაფუ]] ტროპიკული კლიმატი — კლიმატი, ნამუთ დჷმახასიათაფალი რე ტროპიკეფშო. ტროპიკულ კლიმატშო დჷმახასიათაფალი რე სეზონური ტემპერატურაშ მორჩილი თირაფეფი.
სქოლიო
კატეგორია:კლიმატი კატეგორია:ტროპიკეფი
UTC-10:00
450px|right|thumb| UTC-10 მოსოფელიშ ბორჯიშ ორტყაფუეფიშ რუკას: ლენი — ზონა UTC-10 [[ზოთონჯიშ ბორჯი|ზოთონჯს (გერგობათუთა-მელახი) ოორუე გვერდოსფეროს — ალეუტიშ კოკეფი — (ზარხულს (პირელი-გჷმათუთა) — UTC-9) დო ზონა UTC-10 ზარხულს (გერგობათუთა-მელახი) ობჟთე გვერდოსფეროს — სამოა — (ზოთონჯს (პირელი-გჷმათუთა) — UTC-11) ; ცაშფერი — ზონა UTC-10 ოკიანეთის; ღილე-ჸვინთელი — ზონა UTC-10 ედომუშამი წანას; ნარინჯიშფერი — ზონა UTC-10 ზარხულს (პირელი-გჷმათუთა) ოორუე გვერდოსფეროს დო ზონა UTC-10 ზოთონჯს (პირელი-გჷმათუთა) ობჟათე გვერდოსფეროს]]
UTC−10 — ბორჯიშ ორტყაფუ, ნამუთ გიმირინუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს დო ტერიტორიეფს:
სქოლიო
კატეგორია:ბორჯიშ ორტყაფუეფი
ესპეხოშ ტობა
მინი|250პქ|ესპეხოშ ტობა ესპეხოშ ტობა (Lago Espejo სარკეშ, კანკალა ტობა) — ჯიშთური-ტექტონიკური გოჭყაფაშ ტობა არგენტინას, ნეუკენიშ პროვინციას. იდვალუაფჷ ნოღა ვილია-ლა-ანგოსტურაშ გოხოლუას. ტობა ირდუ მიარე ჭიჭე მაფერეფით, ნამუეფსჷთ გვალეფშე თირიშ დო ჯიშთიშ ნაწირიდა წყარი მოუღუნა. ტობაშ ფართობი აკმადგინანს 31 კმ²-ის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ ტობეფი
ქუინსი
thumb|300px|ქუინსი ნიუ-იორკიშ რუკას ქუინსი (Queens) — ფართობით არძაშე უდიდაშ დო მახორობათ მაჟირა ოლქიე ნ. ნიუ-იორკის. თაქ იდვალუ ნიუ-იორკიშ ჟირი თარი აეროპორტი (ჯონ კენედიში დო ლაგუარდიაშ), ნიუ-იორკ მეტსი (ბეისბოლიშ ბუნა), ნაციონალურ ჩოგბურთიშ ცენტრი, სილვერკაპ სტუდიო დო ფლაშინგ მიდოუს კორონა პარკი.
ქუინსი ააშ-ს ეთნიკურო არძაშე ბრელნერ ქაუნთიე. 2005 წანაშო თიშ მახორუეფიშ 47,6%-ის იმიგრანტეფი აკმადგინანდეს. ვარაუდენა, ნამუდა 2010 წანაშო თიში მახორობაშ უმენტაშობა ურცხოეთის ქიდიბადებუ. 2,2 მილიონი მახორუთ თინა ნიუ-იორკის მაჟირა დო ააშ-ს მავითა არძაშე დოხორინელ ქაუნთიე.
ქუინსიქ 1683 წანას დირცხუ, მუჭოთ ნიუ-იორკიშ 12 ქაუნთიშე ართ-ართი დო ჯოხო ჩარლზ II-შ მეუღუეშ კეთრინ ბრაგანზაშ პატივსაცემო გეძუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიუ-იორკი კატეგორია:ქუინსი
მიკრონეზია
thumb|right|300px|მიკრონეზიაშ რუკა მიკრონეზია — რჩქალი ოკიანეშ ბჟადალი ნორთის მადვალუ მორჩილი კოკეფიშ ბუნაშ ართობური ჯოხოდვალა, უმენტაშო იდვალუაფუ ეკვატორიშ ოორუეშე. მიკრონეზია მიშმურს: მარიანაშ, მარშალიშ, გილბერტიშ დო შხვა კოკეფი. ედომუშამო დოხოლაფირო 1500 კოკი რე, ნამუსჷთ იდვალუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფი: კირიბატი, ნაურუ დო თაშნეშე ააშ-იშ მარხველუ ტერიტორიეფი. ჯოხოდვალა მიკრონეზია — "მორჩილი კოკეფიშ ორენი" ჯვეშბერძენული ნინაშქ შანენს მიკროს ""მორჩილი", ნესოს "კოკი", ზიტყვაშ ეკონია "ია" რჩქვანელობური რე თაქ მადვალუ ქინეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ჯოხოდვალაშო. ტერმინი მიკრონეზია XIX ოშწანურაშ მაართა ნორთიშე გჷმირინუაფუ.
მიკრონეზიაშ სქირონაშ ფართობი ძალამი მორჩილი რე, თაშნეშე ძალამი მერკე რე მახორობაშ მუდანობა ხოლო. მანგიორჷ ძალამი ბრელი დო დიდი ოზუღე ეკონომიკური ზონეფი რე.
მიკრონეზიას იდვალუაფუ გეჸვენჯი სახენწჷფოეფი დო დოჸუნელი ტერიტორიეფი:
სახენწჷფო მონწყუალა
ალმახანშო მიკრონეზია მუსხირენ სახენწჷფოთი რე დორთილი.
მარშალიშ კოკეფი. მახორობა — 56, 4 ვთშ. ადმ. (2003). ნანანოღა — მაჯურო, 25, 4 ვთშ. ადმ. (2004). ნინეფი— მარშალური დო ინგლისური. რელიგია — პროტესტამტიზმი დო კათოლიციზმი. ექსპორტშა გიშმუღჷ: კორპა, ქოქოსიშ ზეთი, ჩხომი, მარჯანეფი, კუსტარული ნაწარმეფი. ესპანარი ა. საავედრაქ მიოგორუე 1529 წანას, უკული გიშერკუეს გილბერტიქ დო მარშალქ. დღახუეფი: 1 მესი — კონსტიტუციაშ დღა.
კირიბატი — 33 მარჯანიშ კოკი 5 მლნ კვ. კმ. აკვატორიას. თენა რე გილბერტიშ, ფენიქსიშ, ლაინიშ დო ბანაბაშ (ჸოფილი ოშენი) კოკეფიშ ბუნა. მახორობა — 98 ვთშ. ადმ. (2009). ნანანოღა — ობჟათე ტარავა, 40, 3 თშ. ადმ. (2005), ნამუთ იდვალუაფუ ტარავაშ ატოლს. უმაღალაში კონკა — სამმიტი, 81 მ. Оოფიციალური ნინა — ინგლისური, მარა არძო რაგადანს კირიბატულ (ტუნგარუანულ) ნინაშა. რელიგიეფი — პროტესტანტიზმი, კათოლიციზმი. მაართათ კოკეფშა მორთჷ პედრო კიროსიქ 1606 წანას. ჩხოლარეფშე რე ხვალე ფურინჯეფი დო ჭანდეფი. ექსპორტშა გიშმუღჷ: კორპა, ჩხომი. დღახუეფი: 21 კვირკვე — ზოხორინალაშ დღა.
პალაუ (ბელაუ) — აკმოდირთუ 328 კოკიშე, ედომუშამი ფართობით 458 კვ. კმ., უდიდაში კოკი — ბაბელტუაპი, უმაღალაში კონკა — 217 მ. მახორობა — 20, 9 ვთშ. ადმ. (2008). ნანანოღა — ნგერულმუდი, ნამუთ იდვალუაფუ კოკი ბაბელტუაპის, ნანანოღაშ მახორობა 391 ადმ. ოფიციალური ნინა — ინგლისური, პალაური. რელიგიეფი — კათოლიციზმი, პროტესტანტიზმი. 200 კოკიშე ხვალე 8 ირგუ ოხორუეთ. ჩხოლარეფშე რე მორჩილი მაღირღონალეფი, ხვილარეფი, ფურინჯეფი დო ჭანდეფი. დღახუეფი: 1 გჷმათუთა — ზოხორინალაშ დღა. ევროპალეფშე მაართათ თაქ მოხვადეს ესპანარეფქ XVII ოშწანურას. 1889 წანას, კოკი გერმანიაშა რდჷ მეჸიდირელი. ექსპორტშა გინმუღჷ — კოპრა დო თინუსი.
ნაურუ — ხვალე მადვალუ მარჯანიშ კოკი, ეჸონაფილი ატოლი. აკმოქიმინუნს სახენწჷფო ნაურუს. ფართობი 21 кკმ². მახორობა — 11, 3 ვთშ. ადმ. (2009). ოფიციალური ნანანოღა ვაუღუ, ქიანაშ თარობაშ ორენი რე იარენიშ ოლქის. ოფიციალური ნინეფი — ინგლისური დო ნაურუული. ეკონომიკაშ ოსხირი ასეიშახ — ფოსოფრიტეფიშ ეშაღალა. დღახუეფი: 26 გჷმათუუთა — ანგამიშ დღა. ოორუე მარიანაშ კოკეფი. მახორობა — 86, 6 ვთშ. ადმ. ნანანოღა — საიპანი, 62, 4 ვთშ. ადმ. (2000). უმაღალაში კონკა — 965 მ. ოფიციალური ნინა — ინგლისური. რელიგია — კათოლიციზმი. მიოგორუ მაგელანქ, XIX ოშწანურაშ ეკონიას. კოკეფი ესპანეთიშ კოლონოა რდჷ, 1899 წანას გერმანიაშა რდჷ მეჸიდირელი, ასე — ააშ-იშ ომართუე რე. ექსპორტშა გიშმუღჷ: ოკათე გიმორინაფაშ მიკონ-მოკონეფი, пოჭკომალი პროდუქტეფი.
გუამი — მარიანაშ კოკეფიშ ბუნაშე უშხუაში კოკი. წჷმარინუანს 405 მ. სიმაღალაშ პლატოს. ააშ-იშ ომართუე. მახორობა 173, 5 ვთშ. ადმ. (2007). ნანანოღა — ხაგატნა, 1, 1 ვთშ. ადმ. (2000). ნინეფი — ინგლისური, ჩამორო. მართუნს გუბერნატორი. რელიგია — კათოლიციზმი. ექსპორტშა გიშმუღჷ: მუკაქუნალი, ოშუმალეფი, თუთუმი, ელექტრონიკა. დღახუეფი: მელახიშ მაართა თუთაშხა — გუამიშ დღა, 21 მელახი — გოდუდიშულაფაშ დღა. 1521 წანაშ 6 მელახის კოკის მიოგორუ მაგელანქ. 1565 წანაშე — ესპანეთშ კოლონია რდჷ, 1898 წანაშე — ააშ-შ ომართუე.
სქოლიო
კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი
ციურიხიშ კანტონი
ციურიხი (Zurich) — კანტონი შვეიცარიას, ნამუთ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის იდვალუაფჷ. კანტონიშ ნანანოღა - ციურიხი. ოფიციალური ნინა გერმანული რე, მარა კათა აბანობურ შვეიცარიულ გერმანულ დიალქეტშა რაგადანს.
შვეიცარიაშ კონფედერაციას ციურიხიშ კანტონქ 1351 წანას აკათჷ.
კანტონი ალპეფიშ ოორუეშე იფვალუაფჷ. ოორუეშე უხურგანს შაფჰაუზენიშ კანტონი, ბჟადალშე — აარგაუშ, ობჟათეშე — ცუგიშ დო შვიციშ, ბჟაეიოლშე - თურგაუშ დო სანქტ-გალენიშ კანტონეფი. კანტონიშ ტერიტორიას იდვალუაფჷ ციურიხიშ ტობაშ უდიდაში ნორთი.
2017 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა 1 504 346 ადამიერს აკმადგინანდჷ დო თინეფიშ უმენტაში (83,4%) გერმანულნინამი რე.
კანტონიშ სხუნუ 180 მაკათურშე აკმოდირთჷ, ნამუსჷთ 4 წანაშ ხანით გიშმაგორჷნა. კანტონი 12 ოლქო დო 171 მუნიციპალიტეტო რე დორთილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:შვეიცარიაშ კანტონეფი
ბიოლოგია
ბიოლოგია გურაფლენს რინაშ ფორმეფს (სათიშ საგანიშ ჸურე კვარჩხანშე ჟიმოლე) E. coli, გვიმარა, ერცქემი, გერგეზი ხოჭო
ბიოლოგია — მენცარობა, ნამუთ გურაფულენს თელი სქჷლედეფიშ ენწყუალას, ფუნქციეფს, დორშუალას, ბადებას, გოვითარაფას, რცხუაფას ართიანწკჷმა დო ღურელ ორთაწკჷმა. თინა იკათუანს რინაშ მაგურაფალ მიარე მენცარობას. ბიოლოგიაშ რკვიებაშ თარი მეთოდეფი რე: დოკვირაფა, ეჭარუა, მერინუა დო ცადება. რკვიებაშ შედეგეფი ისხუნუ თელი სქჷლედეფიშ ისტორიულ მოჯგირობა დო გოვითარაფაშ თოლწონუათ. ბიოლოგიაშე დჷნადგინა ფაქტეფს დო კანონზჷმიერობეფს გჷმირინუანს მედიცინა, ოფუტეშ მეურნობა დო შხვა დარგეფი.
ეტიმოლოგია
ტერმინი ბიოლოგია მეღებული რე ბერძენულ ზიტყვეფშე: βίος (bios) „რინა“ დო λόγος (logos) „მონძღვარუა“. ათე ტერმინი მაართათ, 1802 წანას მიშეღეს ფრანგ მენცარეფქ ჟ. ბ. ლამარკიქ დო გერმანალ მენცარქ გ. რ. ტრევინარიუსიქ.
ბიოლოგიაშ დარგეფი
ანატომია — ბოტანიკა — გენეტიკა — ეკოლოგია — ემბრიოლოგია — ვირუსოლოგია — ზოოლოგია — მიკრობიოლოგია — ფიზიოლოგია — ციტოლოგია — ჰისტოლოგია
მენცარობეფოშქაშე დისციპლინეფი
ბიოგეოგრაფია — ბიოინჟინერია — ბიონიკა — ბიოკიბერნეტიკა — ბიოტექნოლოგია — ბიოფიზიკა — კოსმოსური ბიოლოგია
მერსხილი მენცარობეფი
ანთროპოლოგია — დიხაშმარჩქინჯობა
ბიოლოგიაშ ისტორია
ბიოლოგიური რჩქინაშ დაჭყაფურეფს აფხვადუთ ჯვეშ ცივილიზაციეფიშ მოაზირეეფიშ დო მასქილადაფარეფიშ ნოჩიებუეფს, თენეფს შქას: ჰიპოკრატეწკჷმა, არისტოტელეწკჷმა დო შხვა. შქა ოშწანურეფს ბიოლოგიაშ გოვითარაფაქ გებორჯჷ, მორო მა-16-17 ოშწანურეფიშ მაგორალეფქ დიდძალი მოღე დოშაყარეს ორგანიზმეფიშ აკოგაფაშ გეშა.
ქოძირით ედომუშამი ტექსტი.
რკვიებაშ ობიექტეფი
ართთოლამი ორგანიზმეფი - ვირუსი - მიკროორგანიზმეფი - ჩანარი - ჩხოლარი
ჯინჯიერი ჩინებეფი
ბიოსფერო — ორთაშობური გიშაგორუა — ელმოლი — გენი — დნბ — ევოლუცია — ეკოსისტემა — ორგანიზმი — ძინა — გვარობა — თელარა — თოლი
გიშარჩქინელი ბიოლოგეფი
არისტოტელე - კლოდ ბერნარი - ჟორჟ ლუი ლეკლერკ ბიუფონი - რობერტ ბროუნი - გალენი - ჩარლზ დარვინი - ვეზალიუსი - კასპარ ფრიდრიხ ვოლფი - ჟორჟ კიუვიე - ლამარკი, ჟან ბატისტ - ანტონი ვან ლევენჰუკი - კარლ ლინეი - კონრად ლორენცი - მენდელი, გრეგორ - ილია მეჩნიკოვი - ივან პავლოვი - ლუი პასტერი - კარლ ფონ ფრიში - უილიამ ჰარვეი - ალექსანდერ ფონ ჰუმბოლდტი
ქოძირით ედომუშამი ერკებული.
რესურსეფი ინტერნეტის
* კატეგორია:ორთაშ მენცარობეფი
მანანაშობურეფი
მანანაშობურეფი (Ericaceae) — ჟირლებერამი ჩანარეფიშ ფანია. იროწვანე ბართვონი, ბართვოდიარეეფი, ლიანეფი დო ჯალეფი.
50-შახ გვარიშ 1750-შახ გვარობა გოფაჩილი რე ჟირხოლო გვერდოსფეროს — არქტიკაშე ტროპიკეფშახ. საქორთუოს აბხვადჷნა 6 გვარიშ 13 გვარობა.
მანანაშობურეფს შქას მიარე დეკორატიული ჩანარი რე (ხვანცა, ფშქერი, ელიშია, მანანა, ჯაშციმუა დო შხვა). კანკალე გვარობას ჯინჯეფს შხირას ურჩქინდუ მაკორიზა, ნამუშ გეშა აზოტით დაღარ ჭყენჭყამ ქვიშამდიხასჷთ ჯგირო ირდუ.
ლიტერატურა
*
ნაზვა
ნაზვა (نزوى) — ნოღა ომანიშ ოსულთანეს. ედ-დაჰილიაშ მუჰაფაზაშ ადმინისტრაციული ცენტრი დო უშხუაში ნოღა. ნაზვა ქიანაშ ნანანოღა მასკატიშე 164 კმ-ს იდვალუაფჷ. ნოღაშ მახორობა, 2008 წანაშ მუნაჩემეფით, აკმადგინანდჷ 70 000 ადამიერს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჸოფილი ნანანოღეფი
Guerrillero Heroico
მინი|250პქ|Guerrillero Heroico|[[ალბერტო კორდაშით გჷნოღალირი ჩე გევარაშ ჩინებული ფოტო]] მინი|250პქ|პოპულარული, ეშნაჭკირა ვერსია Guerrillero Heroico — მარქსისტი რევოლუციონერიშ — ჩე გევარაშ ოკულტე ფოტო, ნამუშათ თინა გჷმოხანტილი რე მუში ბერეტით, გჷნიღჷ ალბერტო კორდაქ. გჷნოღალირი რე 1960 წანაშ 5 მელახის, კუბაშ ნანანოღა ჰავანას, ხვამარდ „ლა-კუბღაშ“ (La Coubre) აფეთქებაშ ბორჯის დინაფილეფშა პატიშ გინოგაფაშ ცერემონიაშ ბორჯის. 1960-ამი წანეფიშ ბოლოს თიქ გჷნირთჷ ქარიზმატულ დო ოდებელი კულტურულ გჷმნასახათ. კორდაშ თქუალათ, ფოტოშ გჷნოღალაშ მომენტის, თიქ ესახჷ გევარაშ კილაჯინა, ნამუთ ეფშა რდჷ „აბსოლუტური კონწარალათ“, გურიშ მულათ დო ჭუათ. წანეფიშ უკული, კორდა ეთმოშანუნდჷ, ნამუდა ფოტო ეთმოსახუნდჷ ჩეშ მეკენჯი დო სტოიკურ ხასიათის. ფოტოშ გჷნოღალაბორჯის, გევარა 31 წანერი რდჷ.
იგლი (კოლორადოშ ნადუ)
იგლი (ინგლ. Eagle River) რე წყარმალუ ააშს, ბჟადალ-ცენტრალურ კოლორადოშ შტატის. წყარმალუ იგლი იჭყაფჷ ოდუდეეფიშ ისტ-ფორკიშ დო საუზ-ფორკიშ აკოართაფაშ აბანს დო ინაკათუ წყარმალუ კოლორადოს, დოცეროშ ტერიტორიას, ბჟადალ იგლიშ ოლქის. იგლიშ წყარპიჯის იდვალუაფჷ ნოღეფი: გილმანი, მინტერნი, ეივონი. იგლიშ სიგჷნძა 97.4 კმ. რე, ღანჩოშ ფართობი 2,450 კვ.კმ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ ნადუეფი
Guerrillero Heroico
მერილენდიშ ხელუანობაშ ინსტიტუტ-კოლეჯიქ სურათის XX ოშწანურაშ სიმბოლო დო მოსოფელიშ არძოშე ჩინებული ფოტო გიოდჷ, მუდგათ ღოზის უსვანს სურათიშ ირდიხასრინჯალაშ ბუნებას დო ფართო წესას. თიში ვერსიეფი დოხანტეს, დობეშტეს, გაციფრულეს, გეშაქარგეს, ტატუეფშა გეგნიღეს, ტრაფარეტეფი ქოღოლის, გეგშასკულპტურეს დო გეშასახეს არძო წჷმარინაფალი ჟიდოხის. მუჭოთ ვიქტორიაშ დო ალბერტიშ მუზეუმიშ ხემანჯღვერალაქ თქუნ, ფოტოქ თიშე უმოსო იჸუ გაბრელებურქ, ვინდარო შხვა ნამუდგარდია ფოტოგრაფიული ნახანდიქჷნ. კალიფორნიაშ ფოტოგრაფიაშ მუზეუმიშ დირექტორქ ჯონათან გრინქ უზურშა იღვენუ, ნამუდა „კორდაშ ფოტო მუში შარათ მუშენდჷ ედომუშამი მოსოფელიშ ნინეფსინ. თიქ გჷნირთჷ ალფა-რიცხუობურ სიმბოლოთ, იეროგლიფო, უგჷნალი სიმბოლოთ. თინა მისტერიულო ხეახალაშო რჩქინდუ ირდიხას, სოდეთ კონფლიქტი რენ. ისტორიას ვა რე შხვა თიში მეთე, ნამუთ თე შარათ მუშენსჷნ“.
სურათიშ ისტორიაქ დო ამდღარხანური მოსოფელიშურ გოლინაქ ოსხირო გიადჷ ტირშა ზიფიშ 2008 წანაშ დოკუმენტურ ფილმის „ჩევოლუცია“, თეშინეშეს მუჭოთ მაიკლ კეისიშ 2009 წანას გჷშულირ წიგნისჷნ „ჩეშ შურდგჷმა ღურაშ უკული: სურათიშ მონძალა“.
ბექვიზ-უაიდმანიშ სინდრომი
thumb|BWS-თ ლეხი კოჩიშ [[პანკრეასიშ უჯრედეფიშ ჰიპერპლაზია]] ბექვიზ-უაიდმანიშ სინდრომი (აბრევიატურა: BWS) — პათოლოგია, ნამუთ მუთმოხვადუ 13 700 ბაღანაშე ართის. ააშს ირ წანას იბადებუ ათე სინდრომით დალახებული 300 ბაღანა. ბექვიზ-უაიდმანიშ სინდრომიშ დეფექტეფი რე: ნეონატალური ჰიპოგლიცემია, მაკროგლოსია, ჰემიჰოპოტროფია, ჩიებაშ პრობლემა, გაგონებაშ პრობლემა დო შხვა. ათე სინდრომით დალახებულ ბაღანეფს უღუნა კიბოშ დიდი რისკი. ამდღარ მედიცინას ლახარაშ კონტროლი დო სქილადაფა გაუჯგუშებული რე. 1960-იამ წანეფს გერმანალ პედიატრიქ ჰანს რუდოლფ უაიდმანქ დო ამერიკალ პათოლოგისტიქ ბრუს ბექვიზიქ არძოშ უმოს წოხოლე ეჭარეს სინდრომიშ სიმპტომეფი. სინდრომს უკული ათე მენცარეფიშ ჯოხოქ ქიგიადუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:სინდრომეფი კატეგორია:ლახარეფი
სომერსეთი (კოკი)
thumb|right|225px|კოკი სომერსეთი. სომერსეთი — კოკი კანადას. იდვალუაფუ კანადაშ არქტიკულ არქიპელაგის. ბუთიაშ საროტით გჷშართილი რე ბუთიაშ ჩქონშე, სომერსეთიშე 2 კილომეტრის იდვალუაფუ კანადაშ კონტინენტური ნორთი. კოკი მიშმურს ნუნავუთიშ ტერიტორიაშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი აკმადგინანს 24 786 კმ²-ს, მას მოსოფელს 46, კანადას მაჩხორა აბანი უკინებუ ფართობით.
1848 წანას თაქ მინწყუ ბრიტანალი მარკვებელიშ ჯეიმს ქლარქ როსიშ ექსპედიციაქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კანადაშ კოკეფი კატეგორია:კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი
იორი
იორი (Qabırlı; ისტ. სახელწოდებები: კამბისი, ქაბრი, ღანუხი, მცირე ალაზანი ) — წყარმალუ ბჟაეიოლ საქორთუოს დო აზერბაიჯანს. ოდუდეს ეთმოჭოფუნს კავკაციონიშ ობჟათე კართეს, ბორბალოშ კონკაწკჷმა, ზუღაშ დონეშე 2600 მეტრაშ სიმაღალას. ჟინ წელს ილინუაფუ ლეხერს, შქა წელს გიშმაკვათუნს სამგორიშ ბეჩას დო მიშმაკათუ მინგეჩაურიშ წყაროხვილუს (ოწმახო მიშმაკათუდჷ წყარმალუ ალაზანს. იორიშ სიგირძა 320 კილომეტრი რე, ღანჩოშ ფართობი - 4650 კვ.კმ, წყარიშ ოშქაშე წანიერი ხარჯი - 12 კუბ.მ/წმ (მიშაკათაფუწკჷმა 43 კმ-ის), ეთმიჯუმუაფუ თარო თირიშ დო ჭვემაშ წყარეფით. იორიშ ნადუეფი რე: კვარჩხანი: — საგომა, გომბორი, ორვილი, ლაფიანხევი; მაძგვანი — ხაჩრულა, ქუსნო, აძეძი, გორანა დო შხვა. თუდონი მალობას უღჷ კუნტახანური ნადუეფი.
იორს გერსხილი რე მარეგულირებელი სიონიშ წყაროთხილუ. იორიშ წყარით იჸუ დორსხილქ ქართიშ წყაროთხილუქ („ქართიშ ზუღა“). იორიშ წყარით იწყარუ 90 ვითოშ ჰექტარშე უმოსი ფართობი იორიშ ზუგის. წყარმალუს გეკეთებული რე მუსხითირენი ოწყარალი სისტემა, ნამუეფშეთ თარი რე სამგორიშ ჟინი დო თუდონი მაგისტრალური არხეფი.
შქა ოშწანურეფიშ ქორთულ წყუეფს იორს იშინუანა მუჭოთ "მორჩილ ალაზანს" (ქორთ. „მცირე ალაზანს“).
სქოლიო
კატეგორია:საქორთუოშ წყარმალუეფი კატეგორია:აზერბაიჯანიშ წყარმალუეფი
ჩარლზ პედერსენი
ჩარლზ ჯონ პედერსენი (ინგლ. Charles John Pedersen; დ. 3 გჷმათუთა, 1904, პუსანი, კორეაშ იმპერია — ღ. 26 გჷმათუთა, 1989, სეილემი, ნიუ-ჯერსი, ააშ) — ამერიკალი ქიმიკოსი. გურაფულენდჷ კრაუნ-ეთერიშ სინთეზიშ მეთოდეფს. 1987 გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის (დონალდ ჯეიმს კრამი დო ჟან-მარი ლენიწკჷმა ართო).
ბიოგრაფია
ჩარლზ ჯონ პედერსენი გურაფულენდჷ დეიტონიშ უნივერსიტეტის დო მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ ამერიკულ კომპანია DuPont-ის.
პერსონალური რინა
ჩარლზ პედერსენიშ ოსური რდჷ სუზან ოლტი. ცხოვრენდეს ნიუ-ჯერსიშ ნოღა სეილემს. სუზან ოლტიქ ღურუ 1983 წანას. ჩარლზ პედერსენქ ღურუ 1989 წანას მიელომაშ კიბოთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:დუნაბადი 1904 კატეგორია:ნაღურა 1989
პოხოშ მუნიციპალიტეტი
პოხოშ მუნიციპალიტეტი (Pojo) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, კოჩაბამბაშ დეპარტამენტიშ კარასკოშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 20 65 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 4 967 კმ² რე.
მუნიციპალიტეტი მუშ ჸურეშე კანტონეფო ირთუ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბოლივიაშ მუნიციპალიტეტეფი
იუდეაშ მაფეფიშ ერკებული
იუდეაშ მაფეფიშ ერკებული - თაქ წჷმორინაფილიე იუდეაშ მაფეფიშ ერკებული მუნეფიშ მაფალაშ წანეფიშ მეჯინათ.
ლიტერატურა
ა. ბათოშვილი, ურიალი ხალხის ისტორიიდან, თბ., 1991 წელი, გვ. 82-158; 457.
სქოლიო
კატეგორია:იუდეაშ მაფეფი
ფინეთი
ფინეთი (ფინ. Suomi, შვედ. Finland; ოფიციალური ფინეთიშ რესპუბლიკა ფინ. Suomen tasavalta, შვედ. Republiken Finland) — სახენწჷფო სკანდინავიას, ფენოსკანდინავიაშ რეგიონს, ოორუე ევროპას. ფინეთის ბჟადალუშე ომძღჷ შვედეთი, ოორუეშე ნორვეგია, ბჟაეიოლშე რუსეთი, ესტონეთი იდვალუაფუ ფინეთიშ ჸუჯიშ (ჸუჯი-ყურე) მაჟირა განშე
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გეოგრაფია კატეგორია:ფინეთი კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი
აგათია სქოლასტიკოსი
აგათია სქოლასტიკოსი (ლათ. Agathias Scholasticus, ბერძ. Ἀγαθίας Σχολαστικός; დ. 536 – ღ. 582) – ბიზანტიარი ისტორიკოსი დო პოეტი, პროფესიათ იურისტი. გურაფულენდჷ ალექსანდრიას დო კონსტანტინოპოლს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბიზანტიარეფი კატეგორია:ბერძენი ისტორიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 536 კატეგორია:ნაღურა 582
ბურგასი
ბურგასი (Бургас; Πυργος) — ნოღა დო ონიშოლი ბულგარეთის, ბურგასიშ ჸუჯიშ (უჩა ზუღა) წყარპიჯის. ბურგასიშ ოლქიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. მახორობა 200,271 ადამიერი (2011). ქიანაშ შანულამი სატრანსპორტო ნოსქვი დო ონიშოლი ნოღა ვარნაწკჷმა ართო, სოიშე გიშმუღჷნა საექსპორტო ოფუტე-ომეურნე პროდუქტი. ბურგასიშ ჸუჯიშ ობჟათე წყარპიჯის რე ნოშმიკარჷნალი „დრუჟბა“, სოიშე რუსეთიშე მეღებული ნაფთობი მილოულარით გინაჩამუ ბულგარეთიშ ართ-ართ უდიდაშ ორეწუალე კომპლექსის — ბურგასიშ ნაფთობქიმიურ კომბინატის. ბურგასი ქიანაშ შანულამი ჩხომოჭოფური ბაზა რე. ქიანას მიარე საკურორტო დგჷმილი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ბურგასიშ ოლქი კატეგორია:ბულგარეთიშ ნოღეფი კატეგორია:ბულგარეთიშ კურორტეფი
სკიჭი
მინი სკიჭი, ქიშმიში — ჩხანას ვარ-და ოროშ გიშასკირაფილი ჸურზენიშ ბიმბილეფი (კაკალეფი). სკიჭი რე უწკალე (საბზა, სარგა დო შხვ.) დო წკალამი (გერმიანი, ვასარგა დო შხვ.). კანკალე ხარისხიშ სკიჭიშ მიოღებელო სქირაფაშახ ჸურზენიშ ბიმბილეფს დუღა კირტუტიშ წყორით ამუშენა (სქირაფაშ ხამგჷმძალა 4-შე 9 დღაშახ).
სკიჭიშ ოშქაშე ქიმიური აკოდგინალუა (სქირე ნიფთიარობაშა გინოანგარიშაფათ %-ს): შანქარი (79,5–87,5), აზოტამი ნიფთიარაფეფი (2,1–2,9), ბჟეფი (ღვინბჟეშ მეჯინათ; 0,7–2,3), უჯრედისი (1,3), ტუტა (2,0–2,9), სილამეშ მოღვენალა — 16-შე 22%-შახ. ქიშმიშის აწარმენა ობჟათე ევროპას, ობჟათე აფრიკას, ავსტრალიას დო შხვ.
ლიტერატურა
* კატეგორია:კანკარი
ჯო კოკერი
სქოლიო
კატეგორია:დუნაბადი 1944 კატეგორია:ინგლისარი როკ-მობირეეფი კატეგორია:ნაღურა 2014 კატეგორია:ინგლისარი პოპ-მობირეეფი კატეგორია:ინგლისარი არტისტეფი კატეგორია:გრემიშ ჯილდოშ მაღვენჯეფი
უმკომაზი (წყარმალუ)
უმკომაზი რე წყარმალუ ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას, კვაზულუ-ნატალიშ პროვინციას. წყარმალუ იჭყაფუ დრაკონიშ გვალეფს დო ინაკათუ ინდოეთიშ ოკიანეს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
გუბაზ I
გუბაზ I რდჷ ეგრისიშ მაფა V ოშწანურას. მეხოლაფირო 456 წანას ეარყჷ ბიზანტიას დო ქჷდიჭყჷ ლჷმა ეგრისისიშ დუდიშალაშო. მოხვარა ქოთხუ ირანს, მარა შედეგი ვამოჸუნაფჷ თეს. იმპერატორ მარკიანექ ჯარ მოლაჯღონ ეგრისშა. ეგრისელეფქ ელჷმეს ნტერს. გუბაზ I-ქ მორაგადაფა ქჷდიჭყჷ ბიზანტიარეფწკჷმა. ბიზანტიარეფქ მოთხუეს გუბაზის, ვარა მუშ სკუა გეგნურინუაფუდჷკო, ვარა მუქ გეგნოდირთჷკონ. გუბაზიქ მაფობა ქოდუტუ მუშ სქუა წათეს, ნამუწკჷმა ართო ანჯღვერდჷ ქიანას თეიშახ. მუქჷ ბიზანტიარეფიშ მოთხუალათ, იმპერატორ ლეონ I-ს ქახოლჷ კონსტანტინოპოლს.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ეგრისიშ ომაფეშ მაფეფი
პროცესი
პროცესი (გერმანული დუდჯოხო Der Process, Der Prozess, Der Proceß and Der Prozeß) — ფრანც კაფკაშ რომანი. იჭარჷ 1914-1915 წანეფს, მარა 1925 წანაშახ ვაგჷმობჟინაფე. ფრანც კაფკაშ ართ-ართი არძაშე ჯგირო ჩინებული რომანი მითხობელუანა კოჩშე, ნამუთ ჭოფჷ დო საჯჷ უჩინებუ ორგანოქ. მუშ დჷნოშურს ვადგინანს მაკითხე ხოლო. კაფკაშე დიდი გოლინა იღვენუ დოსტოევსკიშ „დჷნოშურქ დო საჯიქ“ დო „ჯიმალეფ კარამაზოვეფქ“. თიქ ხოლო უმოს შორშა მიდართჷ დო დოსტოევსკის ზისხირით მოჯგირეს ხოლო უძახჷდჷ.
მუჭოთ კაფკაშ შხვა რომანეფინ, „პროცესი“ რე უმუთებუ, მარა თინა იკათუანს დუდს, სოდეთ ამბე ითებუნ. თეშ გეშა, რე გარკვიული უმურინობეფი დო მეჭყვიდუეფი რომანიშ თხობელუას.
იგლი (ვისკონსინი)
იგლი (ინგლ. Eagle River) რე წყარმალუ ააშს, ვისკონსინიშ შტატის, წყარმალუ ვისკონსინიშ ნადუ. იგლი იჭყაფჷ ფორესტიშ ოლქის, შიუამიგან-ნიკოლეიშ ერუანულ ტყაშ ტერიტორიას დო ინაკათუ წყარმალუ ვისკონსინს, ნოღა ლინკოლნიშ გოხოლუას. იგლიშ ღანჩოშ ფართობი 471 კვ.კმ. რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ვისკონსინიშ წყარმალუეფი
პროცესი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:1925 წანაშ რომანეფი კატეგორია:ფრანც კაფკაშ რომანეფი
დევიდ ლინი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისარი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1908 კატეგორია:ნაღურა 1991 კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
2009 წანაშ მუნაჩემეფით გოართოიანაფილ ომაფეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე.
სტატისტიკა
იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით, 2011 წანაშ მუნაჩემეფით, 981 ობიექტი რე მიშაღალირი. თენეფშე 3,8 % გოართოიანაფილი ომაფეშ ობიექტი რე. 27 ობიექტიშე 17 ინგლისის რე, 4 — შოტლანდიას, 3 — სანძღოეფიშგალენ ტერიტორიეფს, 2 — უელსის დო 1 — ოორუე ირლანდიას. თენეფშე: