cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
მოსკოვი
ისტორია
თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ორქოშ ურდოშ ხანი დუდშე ოცადჷდჷ მოსკოვიშ გოლინა აკუბურკჷდჷკო, მუ ბორჯისჷთ ლიტვიშ დიდ ომაფეშ გომანგარეფაშ შქურინჯი აკუქიმინჷ თელ რუსეთის, ხანქ გაინოჭყვიდჷ გუმანგარებუდუკო მოსკოვი ლიტვიშ ობალანსაფალო, ნამუქჷთ უმალაშ ბორჯის მოსკოვი რუსეთიშ უმანგარაშ ნოღათ გინართინუ. 1380 წანას, მაფასქირი დიმიტრი დონსკოი მოსკოვარიშ უნჩაშალათ (დუდალათ) რუსეთიშ არმიაქ შანულამი გომორძგუა მიპალუ მონღოლეფწკჷმა კულიკოვოშ ბურჯაფის. თეშ უკული, მოსკოვი მაჸონაფუ როლს იკჷნენდუ რუსეთიშ მონღოლეფიშ პატჷნალაშე ოდუდიშალაფარო. 1480 წანას, ივანე მასუმა საბოლოთ გეგნორაჸჷ თათარეფი რუსეთშე დო მოსკოვქ გინირთჷ იმპერიაშ ნანანოღათ, ნამუქჷთ საბოლოთ აკოჭოფუ თელი რუსეთი დო ცჷნდჷრი, დო თეწკჷმა ართო ბრელ შხვა ქიანეფიშ ნორთეფით.
1571 წანას ყირიმიშ სახანო თათარეფქ გეჭოფეს დო გეგნოჭვეს თელი მოსკოვი. 1610-12 წანეფს პოლონურ-ლიტვური ალმამაჸალეობაშ ჯარეფი მართუნდეს მოსკოვს, დო ალმამაჸალეობაშ მადუდე სიგიზმუნდ მასუმა ოცადჷდჷ ხეშა ქაშუოთამუდჷკო რუსეთიშ ხვისტა. 1612 წანას, ნიჟნი ნოვგოროდიშ დო შხვა რუსულ ნოღეფიშ კათაქ გედირთჷ პოლონარი ოკუპანტეფიშ წინააღმდეგ, დირთინუ კრემლი დო გეგნარღუ დამპყრობელეფი. 1613-ას, ზემსკიშ აკოშაყარუას მიხეილ I რომანოვი ეშაგორილქ იჸუ ნთელ რუსეთიშ მაფათ, ნამუქჷთ ოსხირი ქინურღუ რომანოვეფიშ დინასტიას.
მოსკოვქ დათმუ ნანანოღაშ ტიტული თიშ უკული, მუთ 1703 წანას პეტრე დიდიქ გეიონწყუ სანკტ-პეტერბურგი ბალტიაშ წყარპიჯის. ნაპოლეონიშ გენთხაფაშ ბორჯის, 1812 წანას, მოსკოვარეფქ დოჭვეს ნოღა, მუ ბორჯისჷთ ნაპოლეონ I მიწმიაკინუდუ მოსკოვს 14 ეკენიას. ნაპოლეონიშ არმია, გუნატანჯი შქირენათ, ჩხურუთ დო ჭიჭე მომარაგაფათ, აძულებურქ იჸუ უკახლე დორთედჷკო.
1905 წანაშ ღურთუთას, ნოღაშ მადუდეშ, მერიშ ინსტიტუტქ იჸუ ოფიციალურო მუშაღალირქ დო ალექსანდრე ადრიანოვქ გინირთჷ მოსკოვიშ პირველ ოფიციალურ მერო (ამდღა მერიშ პოსტი უკინებუ სერგეი სობიანინს). 1917 წანას რუსეთიშ რევოლუციაშ ჯგირო გოხორციალაფაშ უკული, ლენინქ, ურცხოეთიშ მუშანტებეფიშ შიშით, რუსეთიშ ნანანოღა პეტერბურგიშე კინ მოსკოვშა გეგნიღჷ 1918 წანაშ 5 მელახის.
გჷმათუთაშ რევოლუციაშ უკული
thumb|250px|left მა-20 ოშწანურაშ დაჭყაფუს, იროიან გოფიცუეფქ დო აკოანჯარაფილ არყებეფქ დაჭყაფუ მეჩჷ გჷმათუთაშ რევოლუციას. 1918 წანას ბოლშევიკეფქ თარობა პეტერბურგიშე მოსკოვშა გეგნიღეს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ მალობას, სხუნუეფიშ სახენწჷფო დუდიშთხილუაშ კომიტეტი დო ჭითა არმიაშ გენერალური შტაბი იდვალუაფუდუ მოსკოვს. 1941 წანას ერუანული მოხალისეეფიშ 16 დივიზიონი (160,000-შე მეტი კოჩი), 25 ბატალიონი (18,000 კოჩი) დო 4 ოინჟინერე კორპუსიქ იფორმირჷ მოსკოვარეფიშ დუდალათ. 1941 წანაშ გერგობათუთას, გერმანიაშ არმიაშ ცენტრალური ბუნა გაჩერეს ნოღაშ მიორნალეფწკჷმა, ჭიჭე გვიანო უკოხოლე გართინუეს. ქარხანეფიშ უმენტაშობაქ ევაკუირებულქ იჸუ თარობაშ უმენტაშობაწკჷმა ართო. 20 გჷმათუთაშე ნოღა ალყაშ დგომარობას რდჷ. ნოღაშ დოსქილადირ მახორობაქ აქტიური ოჰაერე ბობმბუაშ პიჯალეფს ეიოგჷ ტანკსაწინააღმდეგო დუდიშთხილუაშ სისტემა. მოსკოვქ 1944 წანაშ 1 მესის მედალ „მოსკოვიშ თხილუაშო“, 1947 წანას მედალი „მოსკოვიშ 800 წანაშ დუდიშ აღსანიშნავო“ დეინალჷ. 1965 წანაშ 8 მესის მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ გომორძგუაშ 20 წანაშ დუდს მოსკოვქ „ნოღა გერგეზიშ“ წოდება მიღჷ. 1980 წანას მოსკოვქ უმემნძელჷ ზარხულიშ ოლიმპიურ ლაჸაფეფს.
1991 წანას მოსკოვქ გინირთჷ მემარძგვანე კომუნისტეფიშ ნოღათ, ნამუეფი ოწინააღმდეგუდეს მიხეილ გორბაჩოვიშ დემოკრატიულ რეფორმეფს. სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშ უკული, თიმ წანას, მოსკოვქ გინირთჷ რუსეთიშ ფედერაციაშ ნანანოღათ. თიშ უკული, ოვაჭრებელ ეკონომიკაშ გოვითარაფაწკჷმა ართო მოსკოვქ გინირთჷ ბჟადალიშ ტიპიშ არქიტექტურაშ, მოინალეობაშ დო რინაშ სტილიშ აქტიურ მიმაჸუნუქ.
მახორობა
ოფიციალურო 2009 წანაშ მუნაჩამეფით მოსკოვიშ მახორობა აკმადგინანს 10 მილიონ 524 ვითოშ კოჩის.
მარა ენა ხვალე ოფიციალურო მახორობა კათაშ მუდანობა რე. ფედერალურ საინალოეფიშ ტკიცაფათ სოდგარენი 1 მილიონი 800 ვითოში კოჩი ოხორანს, ნამუეფით მოსკოვშა ომუშებელო რენა დინულირი.
ერუანული აკოდგინალუა
მოსკოვიშ ერუანული აკოდგინალუა 2002 წანაშ მუნაჩემეფით თეჯგუა რე:
ბელგია
ბელგია — ქიანა ბჟადალ ევროპას. რე ევროპაშ რსხუშ მაკათური.
ლეალესიშ დეპარტამენტი
ლეალესიშ დეპარტამენტი (Departamento Leales) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
ბელგია
გეოგრაფია
ბელგია იდვინუაფუ ბჟადაალ ევროპას, რე ევროკავშირიშ მაკათური. ომძღჷ ქიანეფი: საფრანგეთი, ნიდერლანდეფი, გერმანია.
ლეალესიშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 51 090 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 027 კმ² რე.
ბელგია
გეოგრაფია
ბელგიას უკჷნებუ 30.510 კვ.კმ.
დემოგრაფია
კატეგორია:ბელგია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
ლეალესიშ დეპარტამენტი
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბელია-ვისტა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
9 ქირსეთუთა
9 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 343-ა დღა (ნარკი წანეფს — 344-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ლუანდა
ლუანდა (Luanda), კინოხ ჩინებული, მუჭოთ სან-პაულუ-ასუნსან-ლოანდა — ანგოლაშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა. ნიშორინი ატლანტიშ ოკიანეშ წყარპიჯის. თიშ მეტროპოლიური არეალიშ მახორობა 6 მილიონშე უმოსი რე. ლუანდა მოსოფელს მასუმა არძაშე დიდი პორტუგალიურნინამი ნოღა რე სან-პაულუშ დო რიო-დე-ჟანეიროშ უკული.
ასე ნოღას მასშტაბური ორეკონსტრუქციე საქვარეფი მეურს. კომპანია Mercer-იშ მუნაჩემეფით, 2011 წანას ლუანდა დარინალო არძაშე ძვირი ნოღა რდჷ ურცხოალეფშო, მორო თე სტატუსი 2012 წანას თიქ ტოკიოს დუთმჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ანგოლაშ ნორეფი კატეგორია:აფრიკაშ ნანანოღეფი
მონტეროსიშ დეპარტამენტი
მონტეროსიშ დეპარტამენტი (Departamento Monteros) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მონტეროსი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ბანიოსიშ კანტონი
ბანიოსიშ კანტონი (Cantón Baños) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ბანიოს-დე-აგუა-სანტა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 16 112 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
კენტერბერიშ კათედრალი
კენტერბერიშ კათედრალი (Canterbury Cathedral) — ართ-ართი უჯვეშაში დო ჩინებული ქირსიანული კათედრალი ინგლისის, კენტიშ საგრაფოშ ისტორიულ ნოღა კენტერბერის. 1988 წანაშე მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. წჷმარინუანს ინგლისური ეკლესიაშ ლიდერიშ — კენტერბერიშ არქიპეისკოპოსიშ ოკათედრე ოხვამეს დო თელი მოსოფელიშ ანგლიკანურ ჯარალუაშ სიმბოლოს.
ბანიოსიშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
კენტერბერიშ კათედრალი
ოხვამეშ პირველი არქიეპისკოპოსი რდჷ კენტერბერიელი, ნამუთ თეიშახ რომს, წიმინდე ანდრიაშ ბენედიქტური სააბატოშ აბატი რდჷ. რდჷ. 597 წანას პაპ გრიგოლ I-ქ ანგლო-საქსონიაშა მისიონერო გოუტუ. 602 წანას მუქ კათედრალი ქჷდარსხუ მანწყჷმალიშ (მანცხვარიშ) ჯოხოშა. 1993 წანას, კათედრალიშ თუდო წარმებულ არქეოლოგიურ გონთხორუეფქ დადასურუ ჯვეში ოხვამეშ რენჯობა, ნამუთ რომაული შარაშ მანგის ჸოფე ეკიდილი.
ნერიოიფიორდი
ნერიოიფიორდი (ნორვ. Nærøyfjord) — ფიორდი ეურლანიშ მუნიციპალიტეტის, სონგ-ო-ფიურანიშ ფიულკის. მერჩქინელი რე ნორვეგიაშ არძოშე ინწრო ფიორდო. 2005 წანაშ კვირკვეს იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷ. ნერიოიფიორდიშ სიგინძა 18 კილომეტრი რე, ყელწკჷმა სიგანა ხვალე 300 მეტრა რე. ფიორდიშ მუკი-მუკის კირდეეფი რე, ნამუეფიშ სიმაღალა 1700 მეტრას ოჭირინდუანს. ფიორდის წყარპიჯეფს მორჩილი დოხორინეფი იდვალუაფუ. ეკიდილი რე ოფუტეეფი გუდვანგენი დო ფლომი.
კენტერბერიშ კათედრალი
კათედრალს ოშწანურეფიშ მალობას შხვადოშხვა სტრუქტურეფი აძინუდუ, მარა ალმახანური ფორმეფი XV- XIX ოშწანურეფს მიღჷ.
მაჭარა (წყარმალუ)
მაჭარა (დიდი დო ჭიჭე) წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის. სიგინძა რე 21,2 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 110 კვ.კმ. დიდ მაჭარას ოდუდე უღჷ ოფუტე წებელდაშ გოხოლუას, ზუღაშ დონეშე 435 მეტრაშ სიმაღალას, ჭიჭე მაჭარას - მუშ ბჟადალშე, ზუღაშ დონეშე 950 მეტრაშ სიმაღალას. აკიკათუნა ოფუტე მერხეულწკჷმა. აკათუ უჩა ზუღას ოფუტე მაჭარაწკჷმა. ირდუ თჷრიშ დიხაშთუდონი (კარსტული) წყარით. ფშხირას უჩქჷ წყარიშმოლაფა. წყარიშ დიდი მუდანობათ გჷშეგორუ რგილ პერიოდეფს, წყარიშ ჭიჭე მუდანობათ - კვირკვე-ეკენიას. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 4,4 მ.კუბ./წმ.
ნერიოიფიორდი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნორვეგიას
კენტერბერიშ კათედრალი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინგლისიშ ეკლესიეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
არგენტინული პესო
არგენტინული პესო — არგენტინაშ ვალუტა. 1 არგენტინული პესო აკმოდირთუ 100 სენტავოშე. ვალუტაშ კოდი — ISO 4217, კუნტათ — ARS.
მაჭარა (წყარმალუ)
ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ წყარმალუეფი
არგენტინული პესო
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:პესო კატეგორია:ფარაშ ართურეფი კატეგორია:ობჟათეამერიკული ვალუტეფი
კლარენსე
კლარენსე (Isla Clarence) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. კოკი დახე უდუხორინალი რე. 1992 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, თაქ ოხორანდჷ 10 ადამიერი, 2002 წანაშ მუნაჩემეფით - 5 ადამიერი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
10 ქირსეთუთა
10 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 344-ა დღა (ნარკი წანეფს — 345-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
იგელიშ სჷმეტი
იგელიშ სჷმეტი 1986 წანას ტრირიშ შხვა მუდგაზმარენ ნოდგმ-ნოგაფუწკჷმა ართო იუნესკოქ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფშა გემშეღჷ.
იჟევსკი
იჟევსკი, იჟ, იჟკარი (Иж, Ижкар; Ижевск) — ნოღა ცენტრალურ რუსეთის. 2002 წანაშ მუნაჩამეფით ნოღაშ მახორობა რე 632,140 კოჩი დო რუსეთიშ ნოღეფს შქას მახორობათ 20-ა აბანი უკინებუ, ოშქარი სიინწროე კმ²-ს რე 1,996 კოჩი. ნოღაშ ფართობი რე 316.66 კმ². იჟევსკიქ დირსხუ 1760 წანას დო ნოღაშ სტატუსი მიღჷ 1918 წანას. პუნქტი ირთუ ხუთ ოლქო. ნოღა ეგაფილი რე წყარმალუ იჟიშ წყარპიჯის. იჟევსკიშ არძაშ უმოს ჩხე თუთეფი რე მანგი დო კვირკვე, არძაშ უმოსი რგილი თუთეფი რე ღურთუთა დო ფურთუთა. ნოღაშ ირწანაშ ნოლექეფიშ მუდანობა რე 532 მმ. იჟევსკი რე უდმურტეთიშ რესპუბლიკაშ ადმინისტრაციული ცენტრი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი კატეგორია:უდმურტეთიშ ნოღეფი
მიკლოშ ფეჰერი
მიკლოშ ფეჰერი (20 კვირკვე, 1979 -25 ღურთუთა, 2004) რდჷ პორტუგალიური კუჩხბურთიშ კლუბიშ, ბენფიკაშ უნგრალი მოლაჸაფე. დოღურუ ტრაგიკულო ნოღა გიმარაეშიშ სტადიონს, ლაჸაფიშ ბორჯის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:დუნაბადი 1979 კატეგორია:ნაღურა 2004 კატეგორია:უნგრალეფი კატეგორია:უნგრალი მობურთეეფი
ირლანდიარეფი
ირლანდიარეფი (Muintir na hÉireann, na hÉireannaigh, na Gaeil) — კათა, ირლანდიაშ თარი მახორობა.
საგესქუო
ირლანდიარეფიშ უმენტაშობა ოფუტეეფს ოხორანს, მორო ნოღაშ მახორობა იძინანს. ოფუტეშ მეურნობას, დომინირენს მეჩხოლარობა (შხუ ორინჯი, შხური). მოჸუნა ქობალიშ კაკალი, ქერი, რჩვია დო კარტოფილი. თაშნეშე გოვითარაფილი რე მეჩხომალა.
ოჭკომალს ტრადიციულო დიდი აბანი უკებჷ კარტოფილიშ ოჭკომალეფს, ბჟაშ პროდუქტეფს, რჩვიაშ ქაშის დო ჩხომს. გიშაკერძაფილო პოპულარული ოშუმალი რე - ჩაი.
ირლანდიური გვარეფი
ირლანდიური გვარეფიშ უმენტაშობას უღუ ოდუდური Mac ვარდა O' მაკ - ქომოლსქუა, ო' - მოთა (სამანგათ, O'Neill „ო'ნეილ-ი“ - ნილიშ კლანიშ მოთა).
თხეიში
თხეიში — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ეგრისიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, ინგირიშ კვარჩხანი ნადუ. ოდუდე უღჷ თხეიშდუდიშ ჯიშთეფს, ზუღაშ დონეშე 2646 მეტრაშ სიმაღალას. წყარმალუ ინგირს აკათუ ოფუტე ხაიშიწკჷმა. სიგინძა რე 18,6 კმ, ღანჩოშ ფართობი - 222 კვ.კმ. წყარალა უჩქჷ აფუნ-ზარხულს, წყარიშ სიმორჩილე - ზოთონჯის. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 10,5 მ.კუბ./წმ. გჷმირინუანა ჯალეფიშ დანჩურაფალო.
ირლანდიარეფი
ირლანდიური გვარეფი
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი
სიმოკაშ დეპარტამენტი
სიმოკაშ დეპარტამენტი (Departamento Simoca) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 29 932 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 261 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სიმოკა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
დიეგო-დე-ალმაგრო (კოკი)
დიეგო-დე-ალმაგრო (Isla Diego de Almagro) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 376 კმ.კვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
აკროპოლისი
მინი|350პქ|ათენიშ აკროპოლისი აკროპოლისი (ბერძ. ἀκρόπολις > ἀκρόs — ჟინი, πολις polis — ჯიხა) ჯვეში ბერძენული ნოღაშ არძოშე მაღალი დო გომანგარაფილი ნორთი, თ. გ. ჟინი ნოღა. ნოღაშ რელიგიური დო პოლიტიკური ცენტრი. აკროპოლისი რდჷ მაართა დოხორინელი აბანი. თიშ გოხ იკიდუდჷ ნორკებო თხილერი თ. გ. გიმენი ნოღა. აკროპოლისი წჷმარინუანდჷ ჯიხაზურგას, ნამუსჷთ ლჷმალაშ ბორჯის დუც მჷკმაფორუანდჷ ნოღაშ მახორობა. თაქ ნოღაშ მათხილე ღორონთეფიშ ჯოხოშა ოხვამეეფს ეთმიოგანდეს. აკროპოლისეფიშ აკნაცჷმეფს (მიკენიშ, ათენიშ, არგოსიშ დო შხვა) ნაძირეფი რე მატერიალური კულტურული მიარე ძეგლი. გჷშაკერძაფილო ეიოშანალიე ათენიშ აკროპოლისიშ არქიტექტურული დო ნოჭახნაკუშ სათოლიო მინუშეფი (დოხოლაფირო ჯვ. წ. V ოშწანურა), ნამუეფიშ დიდი ნორთი მილაძჷ ბრიტანეთიშ მუზეუმს. ათენიშ აკროპოლისის დორსხუაფილი რე არქეოლოგიური ტყაჩირი დო მუზეუმი.
აკროპოლისის მუჭოთ წესინ, ირო გედგჷდ ნოღაშ მათხილე ღორონთიშ ოხვამე. არძოშე უმოსო ჩინებულიე ათენიშ აკროპოლისი, ნამუთ მიშაღალირიე მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნოღა კატეგორია:ჯვეში ბერძენული არქიტექტურა
W (ნაციონალური პარკი)
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ნიგერს კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ
თათარეთი
რესპუბლიკაშ ნანანოღა - ნ. ყაზანი.
თათარეთიშ რესპუბლიკას უხურგანს კიროვიშ, ულიანოვსკიშ, სამარაშ, ორენბურგიშ ოლქეფს, მარი-ელიშ, ჩუვაშეთიშ, ბაშკირეთიშ, უდმურტეთიშ რესპუბლიკეფს.
რესპუბლიკაქ დირსხუ 1921 წანაშ 27 მესის.
სქოლიო
*
სევალიოსიშ კანტონი
სევალიოსიშ კანტონი (Cantón Cevallos) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა სევალიოსი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 6 873 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ნეპალური ნინა
ნეპალური ნინა (ნეპალი, nepālī, naipālī, გურხალი, gurkhālī, gorkhālī ‛გურხეფიშ [ნინა]’, ხას-კურა, khas-kurā ‛ხასეფიშ ნინა’ (უმოსო გოფაჩილი გჷმორინაფონი ჯოხოდვალა), პარბატია, parbatiyā ‛ოგვალე’, ბჟაეიოლი პაჰარი, Eastern Pahari (ხვალო ლინგვისტურ ლიტერატურას)) — ნეპალიშ უშხუაში დო სახენწჷფო ნინა, ნამუთ ოდაბადური ნინა რე მახორობაშ 49 %-შო.
ნეპალური ნინა მეჭედელო რე მერსხილი ჰინდიწკჷმა. ნეპალრი ნინა ინდოევროპული ნინაშ ფანიაშ ინდარიული ნოჸელაშ პაჰარიშ გიმენბუნა რე.
ნეპალური ნინა გოფჩილი რე ნეპალს (11.053.255 მორაგადე — 2001 წანაშ ეჭარუათ), თაშენშე ბუტანს დო ინდოეთის, ნეპალშე იმიგრანტეფს შქას — უმენტაშო ბჟადალი ბენგალიშ, ბიჰარიშ დო ასამიშ შტატეფს (1287 ვთშ. ადმ. — 1971 წანაშ ეჭარუათ).
კატეგორია:ინდოარიული ნინეფი კატეგორია:ნეპალიშ ნინეფი კატეგორია:ბჰუტანიშ ნინეფი კატეგორია:ნეპალიშ ნინეფი
11 ქირსეთუთა
11 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 345-ა დღა (ნარკი წანეფს — 346-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
რუსეთიშ უდიდაში ნოღეფიშ ერკებული
ერკებულს რე რუსეთიშ ნოღეფი მილიონიშ უმოსი მახორობათ.
ნიკო ფიროსმანი
thumb|right|ნიკო ფიროსმანი ნიკო (ნიკოლოზ) ასლანიშ სქი ფიროსმანაშვილი (ნიკო ფიროსმანი) (დ. 1862, ოფუტე მირზაანი ― ღ. 1918, ქართი), ჩინებული ქორთუ პრიმიტივისტი ხანტუ.
ბიოგრაფია
ფიროსმანი რინაშე ჩინებეფი უმოსო აკოკორობილი რე მუში ღურაშ უკული. დებადჷ ფიოშიშ ფანიას, ნამუქჷთ ორდოშე გინიხორჷ შულავერშა. მასქერეფიშ ღურაშ უკული ფიროსმანქ ქართიშა გინილჷ. ბაღანობაშე ირჩქინანდჷ ხანტუაშ დიდ ინტერესის, ბრელს ხანტჷნდჷ ქოთ. თე სფეროს სპეციალური განათება ვემუღებჷ. 1880-იან წანეფს მუშითნანგურეფ გიორგი ბაზიაშვილწკჷმა ართო გონწყჷ ფერჭარუაშ ორსანტიე დო აბრეფიშ დოკვათუეფს ეთმოჭოფუნდჷ. 1890-1894 წანეფს კონდუქტორო მუშენდჷ მოლენკავკაციაშ რკინაშარას, უკული ვაჭრუას ხოლო ქოცადჷ ბედი. XIX-XX ოშწანურეფიშ თანჯას ქართალ მედუქანეეფწკჷმა დო მიკიტანეფწკჷმა ოფორუანდჷ დუც. რინაშ ლიაშა გაჭირებაქ ვადათხინუ, ქორთუ ხანტუეფიშ ჯარალუა პერიოდულო ოცადჷდჷ მუში ჸვაჭარაშ დაქექებას, მარა ფიროსმანქ ხვალახობას დოღურჷ დო მუში საფულე უჩინებუ რე.
აკოქიმინჯალა
thumb|left|220px|ჟირაფი ფიროსმანიშ, მუჭოთ ხანტუშა მეგორაფას, მუში სურათეფიშ შაყარუაშ დო აკოქიმინჯალაშ პროპაგანდაშა გჷშაკერძაფილი თია აფუნა მიშაღალირი ჯიმალეფ ზდანევიჩეფს - ხანტუ კირილ დო პოეტ ილიას, ხანტუეფს მ. ლე დანტიუს, დიმიტრი შევარდნაძეს, ლადო გუდიაშვილს, დავით კაკაბაძეს დო შხვეფს, უმოს გვიანო გიორგი ლეონიძეს, ნამუქჷთ მიოგორუ მუში ბიოგრაფიაშ გურგაჩამალ ჩინებეფს.
ფიროსმანაშვილიშ ნახანდეფი წჷმორინაფილი რდჷ ქორთუ ხანტუეფიშ I დიდ გჷმოფინუას ქართის, 1918 წანას. 1920-იან წანეფს იბეშტუდჷ ჭარილეფი პერიოდულ პრესას, გჷშაშქუმალირქ იჸუ მუშა მეჯღუნელ ნაკორობაქ. ფიროსმანშე ინტერესიქ გჷშაკერძაფილო მირდჷ 50-იანი წანეფიშ უკული - გჷშაშქუმალირქ იჸუ წიგნეფქ საქორთუოს, რუსეთის დო შხვა ქიანეფს. გინიღეს ბიბლიოგრაფიული ფილმი, ჭარილქ იჸუ მუშა მუჯღუნელ პიესეფქ, მუსიკალურ ნაწარმებეფქ, ფიროსმანიშ სურათეფიშ გჷმოფინუეფქ მინწყუ სსრრ-შ შხვადოშხვა ნოღეფს დო ბჟადალ ევროპაშ მიარე ქიანას. ქართის დოდგეს ფიროსმანიშ ძეგლი; ხანტუშ ოდაბადურ ოფუტეს - მირზაანს გინწყჷ ფიროსმანიშ მუზეუმქ. ხანტუშ ნახანდეფიშ დიდი ნორთი თეჟამო იჩუალუაფუ საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმს, თაშნეშე ჸოფილ სსრრ-შ დო თანჯაგალენიშ მინ მუზეუმეფს, ქართიშ დო ურცხოეთიშ კერძო კოლექციეფს. მუშ ნახანდეფიშ დიდი ნორთიშ ქრონოლოგია ამუდღარშა ვარე დოდგინელი.
thumb|220px|მეჩხომე ფიროსმანიშ თემატიკას ნოქური გიოხუნუ თი სოციალურ გარემოქ, ნამუსჷთ უხვადუდჷ რინა ხანტუს. მუშ ხანტუობაშ მონძალას დიდი აბანი უკინებჷ ქეიფიშ სცენეფს, ნამუთ ქართალ ვაჭარ-მოხელეეფიშ, მიკიტანეფიშ, მინშა ჟინოჯეფიშ ბუნურ პორტრეტეფს წჷმარინუანს („ბეგოს კამპანია“, „ქეიფი მეარღნე დათიკო ზემელთან“, „თავადების ქეიფი მინდვრად“, „ხუთი თავადის ქეიფი“, 1906, არძა - საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი, ქართი დო შხვა). მინშა ქეიფიშ სცენეფი გოფაჩილი რე პეიზაჟიშ ფონს („სვირი“, საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი, ქართი), ვარა ჩართული რე მიარეფიგურამ „პანორამულ“ კომპოზიციეფს („ვირის ხიდი“, „კახეთის ეპოსი“, „ქეიფი რთველში“). თემატიკურო სცენეფს ომოჯგირჷ ნატურმორტეფი დო აბრეფი.
ფიროსმანაშვილს მოწონდჷ ოფუტეშ ორთა დო რინა („რთველი“, „დღეობა ბოლნისში“, „გლეხის ქალი ვაჟით“, „გლეხკაცი ვაჟით“, „წყალზე მიმავალი ბავშვებიანი დედაკაცი“, „კალოობა“ - საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი, ქართი); ვანაფერო მიოდირთუდჷ ნოღურ პეიზაჟეფს („ბათუმი“, „ფუნიკულორი“ - ჟირხოლო საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი, ქართი). გჷშაკერძაფილი პოეტური ძალათ რე ეხანტილი ფიროსმანაშვილიშ ნახანტა სერიშ სცენეფი („არსენალის გორა ღამით“, მოსკოვი, კერძო კოლექცია; „ყაჩაღმა ცხენი მოიპარა“, „დათვი მთვარიან ღამით“ - ჟირხოლო საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი, ქართი). კვათჷრი სოციალური დოხასიათაფეფით გჷშეგორუ ფიროსმანაშვილიშ ქართალი მოხელეეფიშ, მედუქანეეფიშ, კინტოეფიშ, ბოჰემაშ წჷმმარინაფალეფიშ, თაშნეშე მუშეფიშ პორტრეტეფი („გოგონა საჰაერო ბუშტით“,მოსკოვი, კერძო კოლექცია; „მდიდარი კინტოს შვილი“, „მეეზოვე“, „ორი მუშა“, „აქტრისა მარგარიტა“, „ორთაჭალის ტურფები“, „მუშა სოსო“, „მებადური“ - არძა საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი, ქართი დო შხვა). სოციალური აწორინჯალა კვათჷრას რე ნაძირეფი ჩინებულ სურათის „უშვილო მილიონერი და ღარიბი ქალი შვილებით“ (საქორთუოშ ხელუანობაშ სახენწჷფო მუზეუმი).
მონძალა
thumb|250px|ართლარიანი ფიროსმანიშ სურათით მუჟამსჷთ ფიროსმანიშ მონძალას იფჩინებაფუანთ, არგამათ გინმირთუ ხანტუშ ინტერესეფიშ მიარეფერუანობა. ფიროსმანიშ აკოქიმინჯალაქ XX ოშწანურაშ 10-20-იან წანეფიშ თანჯას, მუჟამსჷთ ხელუანობას გერდჷ ქორთული ერუანული ფორმაშ ოკითხუ, დიდი გჷმოძახინი მიპალუ ქორთუ ხანტუეფიშ ახალ მოითირიშ წჷმმარინაფალეფს შქას, ნამუეფსჷთ სამართიანო მიოჩქჷდეს, ნამდა ფიროსმანი ერუანულ ნერჩის ორგანულო ეშაფალირი ხანტუ რენ. ამდღა ფიროსმანიშ აკოქიმინჯალა დიდი ოკათე ჸოროფათ რგებაფულენს.
სქოლიო
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ხანტუეფი კატეგორია:დუნაბადი 1862 კატეგორია:ნაღურა 1918
მულხრა
მულხრა, მულხურა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ინგირიშ მარძგვანი ნადუ. სიგინძა რე 27 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 435 კვ.კმ. ოდუდე უღჷ შონეშ კავკაციონიშ თარი ქჷნდჷრიშ ობჟათე კართეს, ტვიბერიშ ჯიშთის, წყარმალუ ინგირს აკათუ ოფუტე კვანჭიანარიშ გოხოლუას. ირდუ ჯიშთური, თჷრიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ პირელშე (აპრილშე) გჷმათუთაშა, წყარიშ სიმორჩილე — გჷმათუთაშე პირელშა. გერგობათუთაშე მელახიშ ბოლოშა უჩქჷ წყარიშ მუნოჸინუა. ოშქარი წანმოწანური ხარჯი მიშაკათაფუწკჷმა რე 22,5 მ.კუბ./წმ.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
დუკი-დე-იორკი
დუკი-დე-იორკი (Isla Duque de York)) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 522 კმ.კვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
ბელგიარეფი
ბელგიარეფი (Belgen, Belges, Belgier) — ბელგიაშ ომაფეშ მენოღალეეფი, ნამუთ იდვალუაფუ ბჟადალ ევროპას.
კატეგორია:მოსოფელიშ კათეფი კატეგორია:ბელგია
12 ქირსეთუთა
12 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 346-ა დღა (ნარკი წანეფს — 347-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
Pentium III
Pentium III -იშ წჷმორინაფაქ მოხვად 1999 წანას. Pentium II-წკჷმა ალაზიმაფათ აბანი უღუ რანწკი სიახსლეეფს:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ინტელიშ x86 მიკროპროცესორეფი კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
არუბული ფლორინი
არუბული ფლორინი ვარდა გულდენი (შანი: Afl.; კოდი: AWG) — არუბაშ ვალუტა. 1 არუბული ფლორინი აკმოდირთუ 100 ცენტშე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფლორინი კატეგორია:გულდენი კატეგორია:ოორუეამერიკული ვალუტეფი კატეგორია:ფარაშ ართურეფი
მუკაქუნალი
მუკაქუნალი — ანაგიშ ხელუანური ოფორალი, ნამუშ ფორმეფს გჷთმოთანჯუნს ეთნიკური ნორმეფი დო ეკოლოგიური პიჯალობეფი, ომეურნე დგომარობა დო კათეფს შქას კულტურულ-ისტორიული რსხუ. ქუაშ ხანას ადამიერქ დიგურუ ტყებიშ დამუშება, ნოჭკერეფიშ ართიანშა გინობუნაფაშ ხერხი, უმოსი გვიან ეიმუშორუ რშუალაშ ტექნიკა.
მუკაქუნალიშ მაართაჸოფური სახე რე უჭუ მუკაქუნალი — გინაქუნალეფი დო ანაგიშ გორკვიაფილი ნორთეფიშ ოფორალი ნოჭკერი. მაართაშე გევითარ ოხუჯე, მაჟირაშე — წელსგიმენი მუკაქუნალი. კუჩხიშ ულექინაშ ოფორალქ ოსხირო გიადჷ ჩაფლაშ ფორმეფს.
კალიან-დომბივლი
კალიან-დომბივლი (Kalyan-Dombivli) — ონოღე აგლომერაცია დო მუნიციპალური წჷმნაქიმინა ინდოეთიშ შტატი მაჰარაშტრას, ნოღა მუმბაიშ ბჟადალშე 60 კმ გოძვენას იდვალუაფუ. დიდი მუმბაიშ აგლომერაციაშა მიშმურს. ნოღაქ დირსხუ 1982 წანას, ნოღეფიშ კალიანიშ დო დომბივლიშ გოართოიანაფაშ შარათ. ნოღაშ ფართობი — 137,15 კვ. კმ.
ჰენდერსონი (კოკი)
ჰენდერსონი — უდუხორუ მარჯანიშ კოკი რჩქალი ოკიანეშ ობჟათე ნორთის. 1902 წანაშე მერსხუაფილი რე ბრიტანეთიშ ზუღაშიშოიანი ტერიტორიეფიშ - პიტკერნიშ კოკეფიშ კოლონიას. კოკიშ სიგინძა 10.4 კილომეტრი რე, სიგანა 5.6 კმ, ედომუშამი ფართობი აკმადგინანს 37.3 კმ²-ს. იდვალუაფუ პიტკერნიშ კოკეფშე 193 კილომეტრით ოორუეჸურე. 1988 წანაშე გოეროშ მოთხუალაშ ოსხირშა, ჰენდერსონი მიშულირი რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა, მუში უნიკალური მაფურინჯეეფიშ მიარეფერუანობაშ დო ფოსფატეფიშ ხეუმჷთხჷმუ მარაგიშ გეშა.
კოკი ძალამი ჭიჭე დო რობუამი რე, თაშნეშე ნორკეთ რე ლიგე წყარეფი, მუშ გეშათ ვარე შელებუანი ოფუტეშ მეურნობაშ გოვითარაფა. წყარპიჯიშ ზოლს ეშაზინდილი მარჯანიშ პლატფორმა 15 მეტრაშ სიმაღალაშ რე დო ფორიალო კირდეეფს წჷმოქიმინჷნს. პლაჟეფი ხვალე ოორუე დო ბჟაეიოლ წყარპიჯეფს რე.
კოკის გოფაჩილი რე ოთხი ბუნაშ ენდემური მაფურინჯე დო დოხოლაფირო 50 შხვა ვაენდემური ზუღაშ მაფურინჯე, თაშნე 63 გვარობაშ ენდემური ჩანარი, თინეფ შქას 35-40 ჭანჯიშმაჭკომალი (მწერიჭამია ქორთ.) ჩანარი.
თიშ უმკუჯინუო, ნამდა კოკი ამდღა უდუხორინუ რე, არქეოლოგიური მუნაჩემეფით ირკვიებუ, ნამდა თინა XII-XV ოშწანურეფს დოხორელი ჸოფე პოლინეზიარი კათეფიშ ჭიჭე ბუნეფით. თინეფიშ ქჷრაფაშ, თეშ მუჭოთ პიტკერნიშ კოკეფიშ მახორობაშ, ამდღარშახ უჩინებუ რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რჩქალი ოკიანეშ კოკეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი გოართოიანაფილ ომაფეს
სონგო-მნარა
სონგო-მანრა — არქეოლოგიური ობიექტი ტანზანიაშ კოკი სონგოს ოორუე ნორთის. კილვა-კისივანიშ ჯიხასიმანგარაწკჷმა ართო 1981 წანას იუნესკოქ გემშეღჷ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა. 2004 წანას გემშეჸონეს საფრთხეშ თუდო მარენჯ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ტანზანიაშ არქეოლოგიური ობიექტეფი კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ტანზანიას
ტაფი-დელ-ვალიეშ დეპარტამენტი
ტაფი-დელ-ვალიეშ დეპარტამენტი (Departamento Tafí del Valle) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 13 883 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 741 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ტაფი-დელ-ვალიე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
13 ქირსეთუთა
13 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 347-ა დღა (ნარკი წანეფს — 348-ო დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
კამპორა-სან-ჯოვანი
კამპორა-სან-ჯოვანი (Campora San Giovanni) — ოოფუტუ დოხორინი იტალიას, კალაბრიაშ რეგიონს, კოზენცაშ პროვინციაშ ამანტეაშ კომუნას. იდვალუაფუ კატანძაროშ პროვინციაშ თანჯაშ გოხოლუას.
გეოგრაფია
კამპორა-სან-ჯოვანი ტირენიაშ ზუღაშ პიჯის გინმაჯინე. 1950-იან წანეფშე, ოფუტექ მიირდჷ დო გიფართანჷ. გოკიდილი რე პლაჟიშ დუც ეკინელ ჭიჭე, ბირტყა პლატოს. რეგიონს მუკი-მუკი გოჸუნს ბინეხეფით დო ზეთიშხილიშ პლანტაციეფით ფორილი გუძუბეფი. თე გუძუბეფი ოფუტეჸურე ჭიი-ჭიეთ დინმიკინანს დო მიკმაჭოფალ გინოჯინუს აკმოქიმინუნს: კვარჩხანშე მორჩქჷ ლამეცია-ტერმეშ ლუბა, ოდო მარძგვანშე, ჰორიზონტის ბჟალარ ტაროზის ვულკანი სტრომბოლი.
ოფუტეშ ონიშოლშე ლექინას მიოჭირინაფუ რე ლიპარიშ კოკეფი.
ეკონომიკა დo ტრანსპორტი
კამპორა-სან-ჯოვანიშ ეკონომიკა ოფუტეშ მეურნობაშა დო ტურიზმიშა რე გერსხილი. 1950-იან წანეფშე დასაბაღას გევითარჷ ჭითა ხვარხვიშ მოჸონაფაქ, ნამუთ ამუდღა მუჭოთ ოდინოხოლენი, თეში ოგალენე ბაზარეფშა გიშმურს. ეკონია 20 წანაშ მეძენას, თე პროდუქტიშ ექსპორტიქ უდუღორებუო აკუნწყუ ხე ოფუტეშ ეკონომიკაშ წიმიულას.
ოქინაფუეფი
ოფუტეშ აკა კაკალია გჷშნაგორა ნოგაფუობა რე XIV ოშწანურაშ ჸორში. თიში ჟილენი ნორთი მიობიჯალეფით რე დეკორირაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიაშ ნოღეფი
მოჩაშ კანტონი
მოჩაშ კანტონი (Cantón Mocha) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა მოჩა. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 6 371 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ნაკრა (წყარმალუ)
ნაკრა — წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ინგირიშ მარძგვანი ნადუ. ოდუდე უღუ 2870 მეტრაშ სიმაღალას. სიგინძა რე 22 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 169 კვ.კმ. ირდუ ჯიშთური, თჷრიშ, ჭვემაშ დო დიხაშთუდონი წყარით. წყარალა უჩქჷ აფუნ-ზარხულს, წყარიშ სიმორჩილე — ზოთონჯის, წყარიშმოლაფეფი — დამორჩილს. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 18,8 მ.კუბ./წმ. ზოთონჯის იჸინუ წყარიშ ჟიდოხი.
ლიტერატურა
კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ წყარმალუეფი
ესმერალდა (კოკი)
ესმერალდა (Isla Esmeralda) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 515 კმ.კვ.
ოლივერ სტოუნი
ოლივერ სტოუნი (Oliver Stone დ. 15 ეკენია, 1946) — ამერიკალი კინორეჟისორი, პროდიუსერი დო სცენარისტი. ჩინებულქ იჸუ 80-იანი წანეფიშ ბოლოს დო 90-იანი წანეფიშ დაჭყაფურს ვიეტნამიშ ლჷმაშ გეშა გინოღალირი ფილმეფით, ხოლო ამერიკაშ პრეზიდენტეფიშენ გინოღალირი სუმი ფილმით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი კინორეჟისორეფი კატეგორია:დუნაბადი 1946 კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინორეჟისორეფი კატეგორია:ფრანგი ამერიკალეფი
ლისიშ ტობა
ლისიშ ტობა — ტობა ქართიშ ქვიბის, ნოღაშ ოორუე-ბჟადალჸურე. ჟიდოხიშ ფართობი რე 0,47 კმ², აუზიშ ფართობი — 16 კმ², მაქსიმალური სიტომბა — 4 მ, მოცულობა— 1,22 მლნ. მ³. ირდუ ჭვემაშ, თირიშ დო დიხაშთუდონი წყარით. მაღალი დონე უღუ აფუნს, დაბალი — დამორჩილს. ზარხულს წყარი ტიბუ რე, მაქსიმალური ტემპერატურა — 28 °C. ზოთონჯობათ ტობას რჩქინდუ ჸინოძგალონი, ნამთინეშა — ჸინოფორუ ხოლო. წყარი მოწყითუე რე (მინერალიზაცია 2695 მგ/ლ). ტობას დოჭყანაფილიე ჩხომი. ოწყარონე სპორტიშ დო ჩხომუაშ მოჸოროფუეფიშ, თაშნეშე ქართალეფიშ მასვანჯაფალი აბანი რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:ქართიშ ტობეფი
ფონტენიშ სააბატო
ფონტენიშ სააბატო (ფრანგ. Fontenay) — სააბატო საფრანგეთის, ცისტერციანალეფიშ ორდენიშ ართ-ართი არძოშე ჯგირო მუკოჩუალირი მონასტერი. 1118 წანას დარსხუ წიმინდე ბერნარ კლარავალარქ. ფონტენი იდვალუაფუ ალმახანური საფრანგეთიშ დეპარტამენტიშ კოტ-დ’ორიშ ტერიტორიას, მარმანიშ კომუნას.
1981 წანას მიშეღეს იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა.
ფარელი
ფარელი (Isla Farrel) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 325 კმ.კვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
სიგჷრძა
სიგჷრძა — ფიზიკური სიდიდა რე, ნამუთ მუდგაინი წირეშ ოლეს (სიგჷრძას) ეთმოშანჷნც. ონჭირე (ინწრო) სვენათ სიგჷრძაშ გიმე იგურიწყულებჷ ასაგასაშ ზჷმა გინძაშური გეზათ, ანუ ჰორიზონტალური გეზათ ასაგასაშ ჟირი არძოშე უმოსი დოჩილითაფირი ჭურჭულ შქას გოძვენა, გინორთელო ვერტიკალური ზჷმაშე (სიმაღალა). ფიზიკას სიგჷრძა ფშხირას გოძვენაშ სინონიმო გჷმირინუაფუ დო ეთმიშანუაფჷ ლათინური ასოთ L ვარა l.
სიგჷრძაშ ართული SI სისტემას რე მეტრა (მ), ოდო CGS სისტემას რე სანტიმეტრი (სმ).
მეტრაშური სისტემა
მეტრაშური სისტემას სიგჷრძაშ ართურო გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი სიდიდარეფი
ბრიტანული (იმპერიული) სისტემა
იმპერიული (ბრიტანული) სიგჷრძაშ ართულეფი რე: მილი, იარდი, ფუტი დო დიუმი. მილქ ბრიტანეთის გიფაჩჷ ჯვეში რომიშე, სოდეთ თინა ეთმინწყუმუდჷ მუჭოთ აკოანჯარაფილი რომაული ჯარიშ 1000 ჟირმანგი ბიჯგი.
ოზუღე სისტემა
სიგჷრძაშ გოზჷმუაშ ოზუღე სისტემა მებუნაფილიე დიხაუჩაშ ზჷმაწკმა. ობაზისე ართურო ეჭოფილიე ოზუღე მილი, ნამუთ ეთმინწყუმუ, მუჭოთ დიხაუჩაშ ელიფსოიდიშ მერიდიანიშ ართი გრადუსიშ 1/60-ალიშ სიგჷრძა. ოზუღე მილიშ ზჷმა ვა რე იროიანი. ეკვატორს თინა 1843 მ-იშ მანგიე, ოდო პოლუსეფც 1861,6 მეტრაშ.
ოერეფოშქაშე ოზუღე მილი 1852 მეტრას აკმადგინანს.
ასტრონომიული ართურეფი
ასტრონომიას სიგჷრძაშ ოზიმალო ხშირას გჷმირინუაფუ გეჸვენჯი ართურეფი
კატეგორია:ფიზიკა
15 ქირსეთუთა
15 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 349-ა დღა (ნარკი წანეფს — 350-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პატატეშ კანტონი
პატატეშ კანტონი (Cantón Patate) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პატატე. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 13 497 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
ურალიშ გვალეფი
thumb|150px|ურალიშ გვალეფი ურალი – გვალეფიშ სისტემა რუსეთის დო ყაზახეთის. თიშ სიგინძა რე 2000 კმ-შ უმოსი, სიგანა რე 40-150 კმ-შახ, სიმაღალა 1895 მეტრაშახ რე. ურალს ბჟადალშე დო ბჟაეიოლშე გოუძჷ ურალიშპიჯეთი დო იმიერურალი. რჩქვანილურო ურალიშ ქჷნდჷრიშ ბჟაეიოლ გვალაშჯინჯის რთჷნა სამძღოს ევროპას დო აზიაშ შქას.
პატატეშ კანტონი
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
ურალიშ გვალეფი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:რუსეთიშ ქჷნდჷრეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ ქჷნდჷრეფი
ტრანკასიშ დეპარტამენტი
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 15 473 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 2 862 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა ტრანკასი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არგენტინაშ დეპარტამენტეფი
ბჟადალი ფრისიული ნინა
ბჟადალი ფრისიული ნინა (Frysk) — ნიდერლანდიშ ფრისლანდიაშ (Fryslân) პროვინციაშ ოფიციალური ნინა, ორხველჷ ფრისიულ ნინეფს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ნიდელანდიშ ნინეფი
ლივური ნინა
ლივური ნინა — ფინურ-უგრული ნინეფიშ ფანიაშ ბალტიაშპიჯურ-ფინური ბუნაშ ნინა. მა-20 ოშწანურაშ შქა წანეფს თე ნინაშა ხვალე მორჩილი ბუნა იჩიებუდუ ლატვიას, ვენტსპილსიშ რაიონიშ წყარპიჯიშ ზოლს. ნინა ქჷრაფაშ კარს გერე, ხვალე 150 კოჩშახ იჩიებუ თე ნინაშა. მონათესე ნინეფი რე ფინური დო ესტონური. ლივონური ნინა ლატვიას, ისტორიული ლივონიაშ აკანს რე გოფაჩილი.
ლივური ანბანი
ლივური ანბანი ესტონური და ლატვიური ორთოგრაფიაშ ჰიბრიდის წჷმარინუანს.
ლივური ანბანი:
Aa, Āā, Ää, Ǟǟ, Bb, Dd, Ḑḑ, Ee, Ēē, Ff, Gg, Hh, Ii, Īī, Jj, Kk, Ll, Ļļ, Mm, Nn, Ņņ, Oo, Ōō, Ȯȯ, Ȱȱ, Öö, Ȫȫ, Õõ, Ȭȭ, Pp, Rr, Ŗŗ, Ss, Šš, Tt, Țț, Uu, Ūū, Yy, Ȳȳ, Vv, Zz, Žž.
საქორთუო
საქორთუო (ქორთ.: საქართველო) — ქიანა ევრაზიას, კავკაციას, უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლშე. ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ობჟათეშე — სომხეთი დო თურქეთი, ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი დო ბჟადალშე — უჩა ზუღა. საქორთუოს ოხორანს 3 713 804 კოჩი (2014). საქორთუოშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა რე ქართი. ქიანაშ ოფიციალური ნინა რე ქორთული (აფხაზეთის აფხაზური ქორთულწკჷმა ართო). საქორთუო ტრანსკონტინენტური ქიანა რე დო ევროპა-აზიაშ სანძღოს იდვალჷ, მარა სოციალურო დო კულტურულო ევროპაშ ნორთი რე.
ლივური ნინა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფინურ-უგრული ნინეფი
საქორთუო
საქორთუოშ ასეიანი ტერიტორია ჯვეში ქუაშ ხანშე მოჸუნაფილი ირო დოხორელი რდჷ. კლასიკურ ანტიკური ხანს თაქ გოპეულუ მაართა ქორთულ სახენწჷფოეფქ: კოლხეთიქ დო იბერიაქ. თენა რდჷ გიოჭყაფალი ართამი ქორთული კულტურაშ დო სახენწჷფოშ. ქირსიანობა სახენწჷფო რელიგიათ მაანთხა ოშწანურას აღიარეს ბჟაეიოლ საქორთუოს, მარა თაქი თე რელიგიაქ დიო ხოლო მაართა ოშწანურაშე გისჷმუ. ქიანაქ ართამ მონარქიათ გინირთჷ 1008 წანას. იმპერიულ რუსეთიქ ქორთული დიხეფი მოზოგ-მოზოგო მიდეღჷ 1801-1866 წანეფს. რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული საქორთუოქ კჷნ ზოხორინელ, დემოკრატიულ სახენწჷფოთ გინირთჷ, მარა ახალი დუდიშული ქიანა ხვალე სუმ წანას ქორდჷ (1918 - 1921). 1921 წანას საქორთუოქ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ ნორთო გჷნირთჷ. 1991 წანას ქიანაქ ზოხორინალა მიიღჷ დო ამდღარშახ ზოხორინელი რე.
ქიანაშ ჯოხოდვალა
ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, მუთ მერსხილი რე უჯვეშაშ ოტომე ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“,
გეოგრაფია
thumb|350px|left|საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, კავკაციას იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს უჩა ზუღა, ოორუეშე - რუსეთი, ბჟაეიოლშე - აზერბაიჯანი დო ობჟათეშე თურქეთი დო სომხეთი. საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა.
შხვა დიდი ნოღეფი:
დო შხვა...
საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ.
სანტალი (ნინა)
სანტალი ნინა — ინდოეთიშ ართ-ართი ოფიციალური ნინა, თაშნეშე მუსხირენ მუდანობაშ მორაგადე ოხორანს ბანგლადეშის, ნეპალს დო ბჰუტანს. თე ნინაშა რაგადანა სანტალეფი.
ბიძინა კულუმბეგოვი
ბიძინა კულუმბეგოვი — ქორთუ ექიმი.
სანტალი (ნინა)
კატეგორია:მუნდაშ ნინეფი კატეგორია:ინდოეთიშ ნინეფი კატეგორია:ბანგლადეშიშ ნინეფი კატეგორია:ნეპალიშ ნინეფი კატეგორია:ბჰუტანიშ ნინეფი
საქორთუო
სახენწჷფო
საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე პრეზიდენტი, ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - პრემიერ-მინისტრი. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ.
საქორთუოშ თანჯეფი
ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს ფსოუს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა მყინვარწვერს დო გვერდით ქჷნდჷრს. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა ტინოვროსოშე, გიმურს ალაზანიშ ვეშა, მეუნს წყარმალ ალაზანს, სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ მინგეჩაურიშ წყაროთხილუწკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ უჩა ზუღაწკჷმა, ოფუტე სარფის. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნოწილს, მეჸუნს შავშეთის დო კჷნ კვათუნს არსიანიშ ქჷნდჷრს, ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ მტკვარს დო იორიშ გაბარს.
ისტორია
ქოძირით თარი სტატია საქორთუოშ ისტორიაშენი
საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხა (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი).
1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.
1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.
1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.
დემოგრაფია
2014 წანაშ ინფორმაციათ, ოფიციალურო საქორთუოს ოხორანს 3 713 804 მენოღალე: დო შხვა.
ტერიტორიული მონწყუალა
ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე.
დემოგრაფია
1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ ქორთუეფს, 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ.
2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს.
საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი
დიდი ქორთუ, ილია ჭავჭავაძე „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ივერიას ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა.
ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია.
ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი:
დაზღვიებაშ სისტემა:
სახენწჷფო ინსტიტუტეფი:
1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.
1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.
1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.
ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:საქორთუო კატეგორია:კავკაცია კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი
ააპრავასი-გჰატი
ააპრავასი-გჰატი (ჰინდ. Aapravasi Ghat) — ნოდგჷმეფიშ კომპლექსი ინდოეთიშ ოკიანეს დვალირ კოკი მავრიკის, თიშ ნანანოღა პორტ-ლუის. მავრიკი მაართა ბრიტანული კოლონია რდჷ, ნამუქჷთ ზოხორინალა მილაპჷნ. 1849 - 1923 წანეფს, გვერდი მილიონი აპიჯაფირი მუშაქ ინდოეთიშე თე კოკიშა გეგნიხორჷ ბრიტანულ პლანტაციეფს ომუშებელო. მუშეფიშ ფართომასშტაბამ მიგრაციაქ ბრიტანეთიშ ჸოფილ კოლონიეფს ინდური ჯარალუეფიშ უმკუჯირქუ ნოქური ქჷდიტუ, სოდეთ ამდღათ მახორობაშ ჯინჯიერ ნორთის ინდოარეფი აკმადგინანა. ამდღარშო, მავრიკიშ მახორობაშ 68% ინდური ბადებაშ რე. მოშინელ იმიგრაციაქ უშანულამაშ როლი ილაჸაფჷ მავრიკიშ ისტორიას და ერუანულ იდენტობას.
XX ოშწანურაშ შქა წანეფს მიმალი ინფრასტრუქტურული გოვითარაფაშ გეშა, ედომუშამი ნოდგჷმობაშ კომპლექსშე ხვალე სუმი ქუაშ ნოდგჷმქ გჷნასქიდჷ. თინეფი თეჟამო გჷმოცხადაფილი რე მავრიკიშ ნაციონალურ მონუმენტო დო თხილერი რე ქიანაშ ნაციონალურ მონძეობაშ კანონდვალათ. იმიგრაციაშ როლი მავრიკიშ სოციალურ ისტორიას თაშნეშე აღიარჷ იუნესკოქ, მუჟამსჷთ 2006 წანას, თიბორჯიშიანი მონუმენტეფი მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა გემშეღჷნ.
სქოლიო
კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალა ანბანიშ მეჯინათ კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი მავრიკის კატეგორია:მავრიკი
ბენიტო მუსოლინი
ბენიტო ამილკარე ანდრეა მუსოლინი (იტალ.: Benito Amilcare Andrea Mussolini) (დ. 29 კვირკვე, 1883, პრედაპიო (ფორლი), იტალია – ღ. 28 პირელი, 1945, ჯულინო დი მეცეგრა (კომო), იტალია) — იტალიაშ ფაშისტი დიქტატორი 1922-1943 წანეფს. ბენიტო მუსოლინიქ დებადჷ ცენტრალურ იტალიას რომანიაშ ჭიჭე ოფუტეს, ნოღა ფორლიშ გოხოლუას 1883 წანაშ 29 კვირკვეს. მუმა, ალესანდრო ჭკადუ რდჷ, ნანა, როზა - ოფუტეშ მაგურაფალი რდჷ. მუში მუმა სოციალისტურ პარტიაშ აქტიური მაკათური რდჷ დო მუშ უნჩაშ სქუას ქიგიოდუ ბენიტო ამილკარე ანდრეა - მექსიკარი რევოლუციონერ ბენიტო ხუარესიშ, ჩინებული ანარქისტიშ ამილკარე ჩიპრიანოშ დო იტალიურ სოციალისტურ პარტიაშ დჷმარცხუაფალიშ ანდრეა კოსტაშ პატიშოცემელო. ბენიტო გაჭირებულ ფანიას ირდუდუ დო დუდშე მუშ მუმას ოხვარუდჷ ჭკადუას. ბენიტო გჷშარჩქინელი რდჷ აგრესიული ტემპერამენტით, მარა მუში მოჯგჷრეეფი დო ხოლოშიანეფიშ ჸურე სიტჷბა ახასიათენდჷ. 18 წანერ რდჷნ თეში, ბენიტოქ პედაგოგიშ დიპლომი გეჭოფუ. პედაგოგობა გურს ვეგიოხანტჷდჷ სოციალისტური დო ანარქისტული იდეეფით დოჭაჭილ ახალმარდუს, ნამუსჷთ ოპეკჷდჷ ხულიგანური ფათერაკეფი.
1902 წანას შვეიცარიას ქაფორუ დუდი, ჯარშე დუდიშ ეიოჩილითაფარო. თაქ თინა მუშენდჷ მუშათ. თაქ მუქ გამორსჷ შქჷრენა, უჸუდობა, უნებობა, მარა კვათიერ ვეწებოშიქ მალას დოგორჷ მუში ოსქვამური საქვარი. მუშეფშქას გჷშარჩქინელი რდჷ კვათიერობათ დო მეუზალეს პროფრსხუშ ომელამოსეს მუშობა. თე ბორჯის დიჭყჷ სტატიეფიშ ჭარუა, ნამუეფსჷთ ქადაგენდჷ ანარქიული სოციალიზმიშ მუშობურა გაგებას დო გუმოხანტჷნდჷ მუშ ანტიკლერიკალიზმის დო შელებუანი კლასეფიშ ნტერობას. კითხულენდჷ ბრელს. კითხულენდჷ მარქსის, კაუცკის, შოპეიჰაუერს, ნიცშეს, ბლანკის, სორელს, კროპოტკინს, ბაკუნინს... უკულ გინილ კანტშა, ჰეგელშა, სპინოზაშა... მუსოლინი ბრელშა რდჷ ჭოფილი მუშ საქვარუაშენი. მუსოლინი ლექციეფშა გილეშჷ ლოზანაშა დო ჟენევაშა. ქჷდიგურუ გერმანული, ფრანგული ესპანური დო ინგლისური ნინეფ.
1904 წანას იტალიაშ მაფაქ ამნისტია გაგჷმუცხადჷ დეზერტირეფს დო მუსოლინიქ ოდაბადეშა დირთჷ. თე ბორჯის მუს პოლიტიკური ექსტრემისტიშ რეპუტაცია უღუდჷ. 25 წანერი „მაჸალე მუსოლინი“ იბეშტუდჷ რევოლუციურ - ინტერნაციონალისტურ გჷმოჩამას „მახანდეშ მუმალი“ (Avenire del Lavoratore). მუსოლინიქ თარობაშა ძალაშ გჷმორინაფაშ შარათ მორთჷ. დუდშე მუშ 25 000 "სკვადრისტის" უზოჯჷ ჸუდეეფშა ულა, ნამუეფით რომიშ ხოლოს რდეს ტყობინელი. მიდგაქ მუთუნ დაშუნ, არძა დასაჯჷ. ათეთ მუქ ქაძირუ, ნამდა ხვალე ფაშისტეფიშ ვარ, თელ იტალიაშ ლიდერი რდჷნ. თარობაშა მუსოლინიქ ფაშისტეფწკჷმა ართო, შხვა პარტიეფიშ მაკათურეფი ხოლო გემშეჸონჷ. მუშ ხემანჯღვერობაშ თუდო ქიდიტუ გალეიან საქვარეფიშ, დინოხოლენი საქვარეფიშ, აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ დო კორპორაციეფიშ ომინისტრეეფი. მუსოლინიშ რეფორმეფქ ჯგირობუა მოუღჷ იტალიას. მუშეფქ დართეს ჩარხეფს, სტუდენტეფქ წინგეფს, ქარხანეფქ ემუშეს.
1923 წანას დოთირუ 1848 წანაშ კონსტიტუცია.
მუსოლინი გორხვეს 1945 წანაშ პირელს პარტიზანეფქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:იტალიარეფი კატეგორია:იტალიარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:იტალიაშ პრემიერ-მინისტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1883 კატეგორია:ნაღურა 1945
ბჟა (მიარეშანულამი)
ბჟა შილებე შანენდას:
16 ქირსეთუთა
16 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 350-ა დღა (ნარკი წანეფს — 351-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ხუან-გილერმოსი (კოკი)
ხუან-გილერმოსი (Isla Juan Guillermos) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 393 კმ.კვ. კოკის ჯოხოქ გიადუ ირლანდიარი კაპიტანიშ, ჯონ უილიამს უილსონის პატიშოცემელო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
Archipiélago Reina Adelaida
პელილეოშ კანტონი
პელილეოშ კანტონი (Cantón Pelileo) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პელილეო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 48 988 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
17 ქირსეთუთა
17 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 351-ა დღა (ნარკი წანეფს — 352-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ინდი
რესურსეფი ინტერნეტის
მინი|250პქ|left|ინდი დო თიში ნადუეფი
კატეგორია:ინდოეთიშ წყარმალუეფი კატეგორია:პაკისტანიშ წყარმალუეფი კატეგორია:ჩინეთიშ წყარმალუეფი
წანმოწანაშ ბორჯეფი
მინი|მარჯვნივ|230პქ|[[აფუნი]] მინი|მარჯვნივ|230პქ|[[ზარხული]] მინი|230პქ|მარჯვნივ|[[დამორჩილი]] მინი|230პქ|მარჯვნივ|[[ზოთონჯი]] წანმოწანაშ ბორჯეფი (აფუნი, ზარხული, დამორჩილი, ზოთონჯი) — წანმოწანაშ პერიოდეფი, ნამუთ დჷნადგინა რე ცაშ თაღის ბჟაშ ოძირე ყარაფიშ დო ორთას სეზონურ თირუეფიშ მეჯინათ. წანმოწანაშ ბორჯეფიშ თირუას გჷთმოპიჯალანს თინა, ნამჷ-და დიხაუჩაშ რთაფაშ ლირე, ნამუთ 66° 33′ კუნთხუთ რე გერთელი დიხაუჩაშ ორბიტაშ სიბირტყაშჸურე, ოფირჩას მუშ დუდიშა დახე კონწარას პარალელურო გინმურს ბჟაშ ელმოლ დიხაუჩაშ ორბიტული ჸარაფიშ ბორჯის. თეშ გეშა თინა, წანაშ გოძვენას ბჟაშჸურე გერთელი რე კანკალეშა ართ, კანკალეშა მაჟირა ბოლოთ. თეშნერო, ბჟა უჯგუშო ოტიბუანს დიხაუჩას კანკალეშე ოორუე დო კანკალეშა ობჟათე გვერდოსფეროს.
ოორუე გვერდოსფეროს აფუნიშ დაჭყაფურო მერჩქინელი რე ბორჯიშ თი მომენტი, მუჟამსჷთ ბჟაშ ცენტრი ეკლიპტიკას ყარაფიშ ბორჯის გჷნმოჭკირუნს ცაშ ეკვატორს აფუნიშ ბუნიობაშ ჭურჭულს დო ობჟათეშე ოორუე გვერდოსფეროშა გჷნმურს (20 ვარდა 21 მელახის); თე ბორჯის ედომუშამ დიხაუჩას (პოლუსეფიშ არეეფიშ გჷმორკებათ) დღა-სერიშ მანგობა (დღა ომანგჷ სერს); ოორუე პოლუსის იჭყაფუ გვერდ წანაშ ხანგჷნძობაშ დღა, ოორუე პოლუსის - თაშნეშე გჷრძე სერი. ეკვატორს შქა დღაშ ბორჯის ბჟა ზენიტშა ეშმურს.
ზარხულიშ დაჭყაფუს ბჟა რე ცაშ ეკვატორშე არძაშე ოორუეჸურე, ზარხულიშ ბჟაბუდობაშ ჭურჭულს (21 ვარდა 22 მანგი, დიხაუჩაშ ოორუე გვერდოსფეროს უგჷრძაში დღა რე, ობჟათე გვერდოსფეროს – უგჷრძაში სერი);
თე დღას ბჟა შკა დღაშ ბორჯის ზენიტშა ეშმურსოორუე ტროპიკის, შქა სერიშ ბორჯის ჰორიზონტის ოწაწჷ ოორუე პოლარულ წირეს (წირეშ დინოხოლე პოლარული დღა რე, ბჟა ვენმურს), შქა დღაშ ბორჯის - ობჟათე პოლარულ წირეს (წირეშ დინოხოლე პოლარული სერი რე, ბჟა ვეშმურს).
დამორჩილიშ დაჭყაფუს (23 ეკენია) ბჟა ეკვატორს კვათჷნს დამორჩილიშ ბუნიობაშ ჭურჭულს დო გჷნმურს ობჟათე გვერდოსფეროშა (დღა კინე სერს ომანგჷ),
ზოთონჯიშ დაჭყაფუს - (21 ვარდა 22 ქირსეთუთა) ბჟა ცაშ ეკვატორშე არძაშე ობჟათეშე რე, ზოთონჯიშ ბჟაბუდობაშ ჭურჭულს. ოორუე გვერდოსფეროს თე ბორჯის უკუნტაში დღა რე, ობჟათე გვერდოსფეროს - უკუნტაში სერი. თე დღას ბჟა შქა სერიშ ბორჯის ობჟათე ტროპიკისე ზენიტშა ეშმურს, შქა სერიშ ბორჯის ჰორიზონტის ოხუ ობჟათე პოლარულ წირეს (წირეშ დინოხოლე პოლარული დღა რე, ბჟა ვენმურს), შკა დღაშ ბორჯის - ოორუე პოლარულ წირეს (წირეშ დინოხოლე პოლარული სერი რე, ბჟა ვეშმურს). ობჟათე გვერდოსფეროს წანმოწანაშ ბორჯიშ თირუა ანალოგიურ რე.
დიხაუჩაშ ორბიტაშ ელიფსურობაშ გეშა დიხაუჩაშ სიჩქარე მათირეფონი რე, თეშენ ასტრონომიულო წანმოწანაშ ბორჯიშ ხანგჷნძობა ვაწორი რე. დიხაუჩაშ უდიდაში სიჩქარე უღუ პერიჰელიუმშა გჷნულაშ ბორჯის (ღურთუთას), თეშენ ოორუე გვერდოსფეროს ზოთონჯი უკუნტარაში რე წანმოწანაშ ბორჯეფს შქას (89 დღა დო სერი), ზარხული - უგინძარაში (93,6 დღა დო სერი).
კლიმატური, სინოპტიკური თუ ფენოლოგიური შანეფიშ ოორუე გვერდოსფეროს ოშქაშე განედეფს 4 წანმოწანაშ ბორჯი (კლიმატური სეზონი) გჷშმერთუ.
სამანგათ: ბჟაეიოლ საქორთუოშ ტერიტორიას კლიმატური ზოთონჯი იკენს პერიოდის, მუჟამსჷთ ჰავაშ ოშქაშე დღა-სერული ტემპერატურა 0-იშ გიმე რე, აფუნი დო დამორჩილი – 0-შე 15-შახ რენ, ზარხული – 15-იშ ეშე.
დიხაუჩაშ შხვადოშხვა განედის დო კუნთხუს წანმოწანაშ სეზონეფო დორთუალა დო თინეფიშ ხანგჷნძობა იშხვავებუ. ოორუე განედეფს თახმი ზარხული ვა უჩქუ.
ლიტერატურა
კატეგორია:წანმოწანაშ ბორჯეფი კატეგორია:ასტრონომია კატეგორია:მეტეოროლოგია
იერბა-ბუენაშ დეპარტამენტი
იერბა-ბუენაშ დეპარტამენტი (Departamento Yerba Buena) — დეპარტამენტი არგენტინას, ტუკუმანიშ პროვინციას.
არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 63 707 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 160 კმ² რე.
დეპარტამენტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა იერბა-ბუენა.
მანუელ-როდრიგესი (კოკი)
მანუელ-როდრიგესი ( Isla Manuel Rodriguez) — კოკი რჩქალ ოკიანეს, ჩილეშ წყარპიჯიწკჷმა, პატაგონიაშ არქიპელაგის, მიშმურს ჩილეშ მაგალიანესი დო ჩილეშ ანტარქტიკაშ რეგიონიშ აკოდგინალუაშა. მუში ფართობი რე 466 კმ.კვ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ჩილეშ კოკეფი
18 ქირსეთუთა
18 ქირსეთუთა (დეკემბერი) რე გრიგორიანული კალენდარიშ 352-ა დღა (ნარკი წანეფს — 353-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პილიაროშ კანტონი
პილიაროშ კანტონი (Cantón Píllaro) — კანტონი ეკვადორს, ტუნგურაუაშ პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პილიარო. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 34 925 ადამიერს აკმადგინანდჷ.
სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორიშ კანტონეფი
Radio Studio 54 Network
მინი|250პქ|რადიოსადგჷმიშ ლოგო Radio Studio 54 Network — იტალიური კერზო რადიოსადგჷმი, ნამუთ იდვალუაფუ კალაბრიაშ რეგიონიშ ნოღა ლორკის დო მაუჭყაფალენს კალაბრიაშ, სიცილიაშ დო აპულიაშ რეგიონეფს, თაშნეშე ინტერნეტით ედომუშამი მოსოფელიშ მასშტაბით. მაუჭყაფალობა 24 საათამი რე.
ისტორია
რადიოსადგჷმი 1985 წანაშ 6 მანგის, ნოღა ლორკის მაჸალეეფქ — პიეტრო პარეტაქ დო ფრანჩესკო მასარაქ დარსხის. რადიოშ თარი დევიზი რე „Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore“, მუთ ბობ მარლიშ ჩინებული ციტატაშ იტალიურ ნათანგას წჷმარინუანს — „მუსიკაშ ართ-ართი ჯგირი მუშობურალა, მუჟამცჷთ სი თის ურჩქილექჷნ, თინა რე, ნამუდა ჭუას ვა გინაფულენქ“.
რადიო ბონი ეერს თაშნეშე გჷნმოჩანს რეგიონულ დო ოქიანე კონცერტეფს დო შოუეფს, თინეფ შქას სან-რემოშ ფესტივალს.
დორსხუაფა
რადიოსტუდია Studio54network-იშ დორსხუაფაშ იდეაქ 1985 წანაშ 6 მანგის გორჩქინდჷ. დუდშენო საქვარს ხე მოთხჷ მუსხირენი მაჸალექ პიეტრო ფრანჩესკოქ, პარეტა მასარაქ, ენცო გატოქ, მემო მინიტიქ დო პიეტრო მუსმეჯიქ. რადიოსადგჷმს ჯოხოქ მიაჩჷ ისტორიული Radio DJ Studio Club 54-იშ მეჯინათ. მუჭოთ იტალიური რადიოეფიშ უმენტაშობას თიხანო ხვალე ართუაფალი პროგრამეფი უღუდჷ, მორო 1990-ამ წანეფს აუდიტორიაშ სეგმენტირაფაწკჷმა გარკვიებული პრობლემეფქ იჸუ, ათეშენი 1990 წანას "Mammi"-იშ კანონიშ მეჯინათ, რადიოქ უმოსი აკადემიურო გჷნირთჷ.