cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ბაგვდანარი
ბაგვდანარი — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ბეჩოშ თემს (ოფუტეეფი: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი). იდვალუაფუ უშბაშ მასივიშ ობჟათე კართეშ დაჭყაფუს, წყარმალუ გულისჭალაშ (დოლრაჭალაშ ნადუ) მარძგვან წყარპიჯის, ზუღაშ დონეშე 1560 მ, მესტიაშა 30 კმ-შ მეძენათ.
მარაკუია
thumb|პასიფლორაშ გუმნაღელი მარაკუია (maracujá, ტუპი mara kuya-შე) — ხილი, პასიფლორაშ გვარიშ რანწკი ტროპიკული ლიანეფიშ გუმნაღელი — ოჭკომალი პასიფლორაშ რჩქვანელობური გვარობა, კანკალეშა — ოთხკუნთხური პასიფლორაშ (გიგანტური მარაკუია) გვარობა, ნამუთ ოწარმე მასშტაბით მოჸუნა.
მარაკუიაშ გუმნაღელიშ ფორმა კვარკვალია ვარ-და ოვალური რე. რე მარაკუიაშ ნერგვარობეფი ჸვინთელი, ჭითა, იაიაშფერი დო წვანე ფერით. გუმნაღელს წვენამი ატატა უღუ ანდა მუდანობაშ თასით.
მარაკუიაშ ოჭკომალო რგებული სახეგვარობეფი შილებე დობრთათ სუმ თარ ტიპო: იაიაშფერი ( Passiflora edulis-იშ გვარობაშ გუმნაღელი Sims, ჩინებული, მუჭოთ ოჭკომალი პასიფლორა ვარ-და იაიაშფერი გრანადილა ), ჸვინთელი (Passiflora edulis f. flavicarpa Deg.) დო გიგანტური გრანადილაშ გუმნაღელი (ვარ-და ოთხკუნთხური პასიფლორა, Passiflora quadrangularis L.; თიშ გუმნაღელშა თაშნეშე გიგანტური მარაკუია უჯოხონა).
ადამიერშო მარაკუია ნოშქერწყარეფიშ, კერატინიშ, ვიტამინი C-შ დო, რკინაშ წყუ რე. გიმნაღელეფს გჷმირინუაფჷ ატატა, თაშნეშე გითმოწირჷნა წვენს. ოშქაშე ზჷმაშ გუმნაღელიშ კალორიულობა — 68 კკალ 100 გრამშა. გუმნაღელს წვენიშ აკოდგინალუა — 25—40%.
მარაკუიაშ გუმნაღელეფი ახალ მუკნაწილათ გჷმირინუაფჷ, რჩქვანელობურო შქას გჷთმოჭკირჷნა დო ატატას კიზით ჭკომჷნა. მარაკუიაშ გუმნაღელეფშე აკეთენა წვენს, პავიდნოს, გჷმირინუანა კონდიტერულ ნაწარმეფს, გეთმუძინანა იოგურტის დო ნაჸინას.
სქოლიო
კატეგორია:ხილი კატეგორია:პასიფლორა
ტირანია
ტირანია (τύραννος, τυραννίς) — თეხანური შანულობათ რე დიქტატორული პოლიტიკური რეჟიმი, ნამუთ გიშეგორუაფუ მუშ სიკონწარეთ.
პშატა
პშატა (Pšata) რე წყარმალუ სლოვენიას, კამიშკა ბისტრიცაშ მარძგვან ნადუ. პშატაშ სიგინძა რე 28 კმ. აუზიშ ფართი 139 კვ.კმ.
კლატოვიშ რაიონი
კლატოვი (ჩეხ. Okres Domažlice) — რაიონი პლზენიშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე კლატოვი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 1 123,46 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 59,748 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 52 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ქოძირით თაშნეშე
კატეგორია:ჩეხეთიშ რაიონეფი
კლაიპედაშ მაზრა
კლაიპედაშ მაზრა (Klaipėdos apskritis) — მაზრა ლიეტუვაშ ბჟადალ ნორთის, ბალტიაშ ზუღაშ წყარპიჯის. მაზრა უხურგანს ლატვიას დო რუსეთიშ ფედერაციაშ კალინინგრადიშ ოლქის, თაშნეშე ტაურაგეშ დო ტელშიაიშ მაზრეფს.
ადმინისტრაციული დორთუალა
მაზრას გეჸვენჯი ტერიტორიეფი რე:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი
ჰიოვუდბორგარსვაიდიდი
ჰიოვუდბორგარსვაიდიდი (Höfuðborgarsvæðið) — ისლანდიაშ 8 რეგიონშე ართ-ართი, იდვალუაფუ ქიანაშ ობჟათე ნორთის. ფართობი — 1,062 კმ². მახორობაშ მუდანობა — 200,852 ადამიერი. მეჭედალა 187.4 ადამ./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — რეიკიავიკი.
ადმინისტრაციული დორთუალა
ჰიოვუდბორგარსვაიდიდიშ რეგიონი ადმინისტრაციულო ირთუ 7 მუნიციპალიტეტი.
მახორობა
კატეგორია:ისლანდია კატეგორია:ისლანდიაშ რეგიონეფი
თადა გოგუა
თადა მაშარიაშ სქი გოგუა ჩხოროწყუშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტე ხაბუმე;  104 წანაშ ხანს) — ჩინებური ქორთუ ლოტბარი დო მობირე.
ბიოგრაფია
თადა გოგუაქ დებადჷ 1859 წანას ჩხოროწყუს, ჭკადუშ ფანიას. თის ოშქარ განათლება ვა მეუღებუ (სკოლაშა შურო ვეგლეშჷ). 8 წანერქ, მუმაშ ოჭკადირეს შეგირდობაშ ბორჯის, ჭარუა-კითხირი ოფუტეშ სკოლაშ მაგურაფუეფშე დიგურუ. 15 წანერი თადა უკვე მუშით ეთმიჯუმანდჷ დუც მუშ ხელუათ. ჭკადუობას თინა შურდგჷმაშ ლიაშა ვადათხიებუ. თადა გოგუაქ ბაღანობაშე ქიჸოროფუ ქორთული ფოლკლორული ბირა. „მუდგაინ ბირეფით დებინტერესებუდინ, ხანდას იბტენდი, მიფში თი ბირაშ მარჩქენჯიშა დო დიბგურუანდი, უკული ჩქიმცალო დაინტერესებული მაჸალეფს ქუდუოგურუანდი“, – იშინანდჷ თადა. ფოლკლორული ბირეფიშ ქვერსემი ინტერესიქ დო ჸოროფაქ ჭიეჭიეთ ბუნაშ დორცხუაფაშ კორინშა გეგნირდჷ, მუდგაშათ დიდი ხანიშ განწხანს ვა მიაჭირინუ. 1919 წანას გვალო თე ღანკით აკოხვადჷ თიქ ქორთული ფოლკლორული ბირეფიშ ორსანტის, ჩინებულ ლოტბარს — ძუკუ ლოლუას, ზუგდიდც. მიარე ბირა დიგურუ თიშე. ძუკუქჷთ, მუშ ჸურე, „გაგწოტყურუ“ მუშო უჩინებუ ჯვეში ქორთული ფოლკლორული ბირეფი დო გადიდარჷ მუში ბუნაშ რეპერტუარი. თადას, მუჭოთ მუმალი ბუნაშ ხემანჯღვერს, ქიმეჩჷ ოსქვებური ელაჩამა-ზუკოლუა ქორთული ფოლკლორული ბირეფიშ უმკუწიკუო, სალუქო თხილუაშ დო თეშნერინე სახეთ გინოჩამაშ დინოხოლე. თადაქ ძუკუშე შიტყუ ჩინებული გურიალი მობირეეფიშ – სამუელ ჩავლეიშვილიშ დო ვარლამ სიმონიშვილიშენ დო კორინქ გურჩქინდჷ თინეფწკჷმა აკოხვამილაფაშ, მუშ გაბრაქჷთ მალას ქიმიაჩჷ. 1922 წანას ნ. ზუგდიდც ბირაშ მაგურაფალო მუჭანუაფუნა სამუელ ჩავლეიშვილი დო ვარლამ სიმონიშვილი. თენა ქუგუგებუ დო ვარ თადასჷნ, აწა-უწაიათ მიდურთუმუ თინეფიშ გაჩინებაფუშა დო ბირეფიშ დაგურაფუშა. „თინეფწკჷმა მუკოფრთი ართი თუთა დო გვერდი დო ქიდიბგურე  ვითოჟირშახ გურული ბირა“, – იშინანდჷ თინა. მართალიე, თენა ობაღინაფალო მორჩილი შვანი რე თესხი ბირეფიშ დაგურაფალო, მარა თეს თადა დო, თიწკჷმა ართო შხვეფით, ეფას ახერხენდეს. მუ რაგადი ოკო, თენა ხვალე თინეფიშ ვარინ, გოსოფური მობირეფიშ დო გომორსაფილ მაგურაფალეფიშ ჭყოლოფუა ხოლო რდჷ. მუჭოთ რჩქჷ, თინა ხეშე ვა უტენდჷ ქორთული ფოლკლორული ბირეფიშ დოგურაფაშ ვართი ართი შვანს. თადა გინაფულენს, ნამდა ანწი ბორჯი რე, გეიჸუნას მუში დიდი ხანიშ ნარტი ბუნაშ დორცხუალაშენ. 1928 წანას 70 წანაშა მეხოლაფირი რჩინჷ დაბა ჩხოროწყუს ორცხუანს მაბირეფიშ ბუნას, ნამუშ მაკათურეფით რენა: დათიკო ფაცაცია, ძუკუ აფშილავა, სამსონ დო კალისტრატე შენგელიეფი, ერა პაპავა, ლუბა წურწუმია, ჩიტო ჩხარჩხალია დო შხვეფი. ბუნაშ გოწაფუაშ უკული თადა გოგუა ატარენს კონცერტეფს რაიონიშ შხვადოშხვა ოფუტეეფს. თადაშ ჩუნატარებუ კონცერტეფქ თი აკანს ფოლკლორული ბირეფიშ ჸურე ინტერესი გაკურცხინუ. ოფუტეეფს მინ დიხას ჭიჭე ოკოლმეურნეო მუშითმოქმენდი ანსამბლეფქ ქჷდირცხუ. „წოხოლე კათას ბირეფი ხვალე <span title="წვეულებაშ">ჭანდაშ ობირალო მიორჩქუდ დო შხვათ მუთუნით ვარი, ასე, თადა გოგუაშ ბუნაშ ჩუნატარებუ კონცერტეფიშ უკული, თინეფქ თე ბირეფი ქიჸოროფუეს, კათაშქიმერონიშ <span title="საუნჯე">არხამა გოფუცხონეს დო ბრელი მუდგარენ ოინტერესე გეკლაგორეს“, – ჭარჷნს ლადო გეგეჭკორი. თადას დღას ვა გუჭყოლიდუაფ ძუკუშ ზუკოლუა. თიშ ბუნა ირო გიშმეგორუდუ ბირეფიშ თინჷ, <span title="ბუნებრივი">ორთაშობური შერსულებაშ თი მანერათ, მუნერით ჯვეშ ჩხოროწყუალ მაბირეფს ახასიათენდჷნ. ათეს რე უთარაშო თადაშ ბუნაშ დოინალაფა.
1932 წ. – თადა გოგუაშ ბუნა წჷმოძინათ ოკათ ზუგდიდც ჩუნატარებუ ორაიონე ოლიმპიადას. თაქ ბუნა დაჯილოვეს მენდალით, სიგელით დო 300 მანათით. მიკოწონებულქ იჸუ ბუნაშ ბირეფიშ თინუო დო ეთნოგრაფიული მეჯინალათ არძაშე უჯგუშო შერსულებაქ. თე წჷმოძინათ ფსუაჩანაფილი ლოტბარი ჟიდოჟი ატარენს კონცერტეფს ფუთის, სანაკის, გალს, ოჩამჩირეს, სოხუმს დო შხვ. აბანობურ პრესას ცქვაფას ვარკენა თადაშ ბუნას: ''„ქორთული ფოლკლორი თხილერი დო ჩუალირიე თე ბუნაშ გინოჩამათ; ჯგირი დო ოხვილური საქვარი უქიმინ თადა გოგუას ფოლკლორული ბუნაშ დორცხუაფათ დო ხალხური ბირეფიშ თინუო გინოჩამათ. თე საქვარი მოთაშოიანი საქვარიე დო თეშ გურშენი მარდიშ მეტი მუ მარაგადენა“'', – იჩიებუდუ ლადო გეგეჭკორი.
1937 წანა. ოკათაშური ბირეფიშ დო სხაპუაშ თელ საქორთუოშ ოლიმპიადა
„ოკათაშური ბირეფიშ დო სხაპუეფიშ თელ საქორთუოშ ოლიმპიადაქ იტარჷ ქართის, საოპერო თეატრიშ დგჷმილს, 8-შე 13 გჷმათუთაშახ. ოლიმპიადას ოკათჷდეს არძაშ უჯგუში ოკათაშური ეთნოგრაფიული ბუნეფი, ნამუეფიშ გიშაგორუა ხვადუდუ ონოღურ დო ორაიონე ოლიმპიადეფს“, – იუჭყაფუაფუ გაზეთი „ახალგაზრდა კომუნისტი“. მოშინაფილი ოლიმპიადას თადა გოგუაშ ბუნა ჩხოროწყუშ ორაიონე ოლიმპიადას გიშაგორუაშ უკული იჯღონუ გჷშაკერძაფილი მოწონუა გჷშეჭანუ მაჯინეეფ შქას თიშ სცენას ბერგეფით შერსულებულ მარგალური ნოდურქ „ოდოიაქ“, ნამუთ „სახკინმრეწვიქ“, მუჭოთ მუსიკალური ფოლკლორიშ ართ-ართი ძალამი ოინტერესე მინუში, ფირშა ქენიჭარჷ. ოლიმპიადას ბუნაქ ეჭოფუ მაჟირა ჯილდო. თეშ უკული თადა სირჩინუეშ გეშა ბუნას ვა ხემანჯღვერენს. თიშ საქვარს დათიკო ფაცაცია აგინძორენს. წორეთ თიშ ხემანჯღვერუათ მუწოდირთუ̂ ჩხოროწყუშ ბუნაქ 1938 წანაშ ოლიმპიადას: გჷშაკერძაფილი მოწონუა ბუნაშ რეპერტუარქ დეინალჷ (უმოსო თეთ იშხვანერებუდ თინა შხვა ბუნეფშე). ჩხოროწყუალ მაბირეეფს გეგნაჩჷ მაჟირა ჯილდოქ. თადა გოგუა, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ბუნას ანწ ვახემანჯღვერენსინ, ლიაშა სქიდუ ქორთული ხალხური ბირაშ დიდი ქომაგო. „ამდღათ, რჩინუს, გური იშენით მიბირს, დო სოთინ ახალი მუთუნც ჸუც ქუმუკინდუანქჷნ, ძალამს დეიბნტერესებუქ დო ვოცადჷქ, ქიდიბგურუენი, – ფხშირას თქუანს ტომბას რჩინაფილი ლოტბარი.
ღურა
თადა მაშურიაშ სქი გოგუაქ ღურუ 1963 წანას, 104 წანაშ ასაკის. გოსოფური ჭკადჷქ ბრელი ფოლკლორული ჰანგი გჷთოჯერგუ, გჷშაჭკადჷ დო ვალგინოგაფირქ მიდართჷ თე ქიანაშე.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:ქორთუ ლოტბარეფი
2040
დღახუეფი
კატეგორია:
აფრიკაანსი
აფრიკაანსი — ინდოევროპული ნინა, წჷმულირი რე ნიდერლანდურშე დო იკლასიფიცირებუ მუჭოთ თუდოლენი ფრანკულ ბჟადალ გერმანული, თარო თე ნინაშა რაგადანა ობჟათე აფრიკას დო ნამიბიას, მორჩილ მუდანობათ რაგადანა ბოტსვანას, ანგოლას, სვაზილენდის, ზიმბაბვეს, ავსტრალიას, ახალ ზელანდიას, ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფს, ტაივანს დო არგენტინას. დოხოლაფირო 100 000 აფრიკაანსშა მორაგადე რე ინგლისის ხოლო. თაშნეშე რე მორჩილი ბუნეფი გეჸვენჯ ნოღეფს: ბრიუსელი, ამსტერდამი დო ტორონტო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი
სულთანი
მინი|სულთანი [[მეჰმედ II]] სულთანი (سلطان‎ — ხემანჭუაფა: ხენწჷფე, მაზოჯინალი) — ხენწჷფეშ ტიტული კანკალე მაჰმადიანურ ქიანას. თურქეთის ქასქიდჷ 1922 წანაშახ. მაროკოს — 1957 წანაშახ. სულთანი რდჷ ეგვიპტეშ მამართალი XIII—XVI ოშწანურეფს დო 1914—1922 წანეფს. სულთანიშ ტიტული უღუდჷ შხუ ფეოდალეფს ბჟადალ აფრიკაშ მუსლიმანურ ქიანეფს. ომანიშ მამართალი, კანკალე ტომიშ ბელადი ობჟათე არაბეთის.
დუდმაართაშე თე ზიტყვა არაბულს აბსტრაქტული ჟინსართი რდჷ დო შანენდჷ „ნძალას“, „ავტორიტეტის“ ვარ;-და „მართუალას“, გოჭყაფილი არაბული ზიტყვაშე سلطة - სულთაჰ. მოგვიანაფათ თიქ კანკალე მაჰმადიანი მამართალიშ წოდებათ გჷნირთჷ, ნამუსჷთ აბსოლუტური ხემანჭუაფა უღუდჷ.
რესუესეფი ინტერნეტის
კატეგორია:არაბული ზიტყვეფი დო ფრაზეფი კატეგორია:წოდებეფი *
სიკიმი
სიკიმი (सिक्किम, Sikkim) — შტატი ინდოეთის, იდვალუაფუ ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს, ჰიმალაეფს.
ოფიციალური ნინეფი — ნეპალური, ლეპჩა დო ბჰოტია (1977 წანაშე.), ლიმბუ (1981 წანაშე), ნევარული, რაი, გურუნგი, მანგარი, შერპული დო ტამანგი (1995 წანაშე), სუნვარი (1996 წანაშე). ნეპალური ნინაშ მოხ, დოსქილადირ ნინეფს ოფიციალური სტატუსიქ, აბანობური კულტურაშ დო ტრადიციაშ ოთხილარო მიაჩეს.
შტატიშ თარი რელიგიეფი — ინდუიზმი დო ბუდიზმიშ ვაჯრაიანაშ ნოჸელა.
შტატიშ ნანანოღა დო უშხუაში ნოღა - განგტოკი.
1861 წანაშახ, სიკიმი ზოხო სათარო რდჷ ნამგიალიშ დინასტიაშ მართუალაშ თუდო. 1861 წანაშე — ბრიტანეთიშ პროტექტორატი. 1975 წანაშე ინდოეთიშ აკოდგინალუასი რე.
სიკიმშა კანკალეშა ეკონია ჰიმალაიშ შანგრი-ლა უჯოხონა, სიშორეში დო სქვამი მაღალგვალამი პეიზაჟეფიშ გეშა.
ჯვ. წ. 808
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 808 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
სანტო-დომინგო
სანტო-დომინგო (Santo Domingo) – დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნანანოღა, ქიანაშ უკაბეტაში ნოღა. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღაშ მახორობა, აგლომერაციაწკჷმა ართო, 2,908,607 ადამიერი რე. ნოღა იდვალუაფჷ კარიბიშ ზუღაშ წყარპიჯის წყარმალუ ოზამაშ ნადუწკჷმა, 18°30′N 69°59′W კოორდინატეფიშ გჷნოკვათუას.
სქოლიო
კატეგორია:დომინიკარეფიშ რესპუბლიკაშ ნოღეფი კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ ნანანოღეფი კატეგორია:კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოშ ქიანეფიშ ნანანოღეფი
გალაში
გალაში — ოფუტე საქორთუოს, სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანს მესტიაშ მუნიციპალიტეტის, ბეჩოშ თემს (ოფუტეეფი: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).
კატეგორია:მესტიაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი კატეგორია:სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ ოფუტეეფი კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი
ვოლფ ბირმანი
მინი|მარჯვნივ|ვოლფ ბირმანი (2008)
ვოლფ ბირმანი (Karl Wolf Biermann, 16 გერგობათუთა, 1936, ჰამბურგი) – გერმანალი პოეტი, მობირე დო დისიდენტი.
ორდოული წანეფი
დებადუ 1936 წანას ჰამბურგის, ნიშოკიდუ ზეინკალიშ ფანიას. დიდა მუშა–მაშუალი რდჷ. თინეფი კომუნისტეფი რდეს დო ფაშისტეფიშ მეხჷ ლჷმენდეს. მუმა გორხვეს ოკონცენტრაციე ბანაკ ოსვენციმს 1942 წანას. ბაღანობაშ გოშინეფი ლჷმას ორსხუ. ლჷმაშ ოშქურანჯობეფიშ გჷშნაძახებუ მუში მიარე ბირას ისჷმე, გჷშაკერძაფილო ჭვებულო ბალადას „ელბა ჰამბურგწკჷმა“ (1993). 16 წანერი ჰამბურგის იტალენც დო გერმანიაშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშა გჷნმურც.
ბჟადალი გერმანია
ბირმანი 1957–1959 წანეფც ბერლინც გურაფულენც პოლიტიკურ ეკონომიას, ოდო უკული ფილოსოფიას დო მათემატიკას ბერლინიშ ჰუმბოლდტიშ ჯოხონობაშ უნივერსიტეტის. თე ბორჯისჷთ რეჟისორიშ ასისტენტო მუშენც ბერტოლდ ბრეხტიშ თეატრის „ბერლინერ ანსამბლი“, მუქუთ მუში ქიმერონული პრინციპეფიშ ფორმირაფაშ შანულამი სკოლათ გინირთჷ. დუდო დარსხუ მუშეფიშ დო სტუდენტეფიშ თეატრი, ნამუსუთ თიში აკრძალვაშახ ხემანჯღვერენდუ. თე პერიოდშენო იჭყაფუ ვოლფ ბირმანიშ ინტენსიური ქიმერონული დო ჯარალუობური ქარანუა, უკვე მუჭოთ დისიდენტიში. მუში ბირეფი დო მუსიკა ტყობაშე იფაჩუ, თინეფიშ ავტორი ხოლო უმოსი მეუღებელო გინმირთუ გდრ–შ პარტიული სისტემაშო. 1965 წანას გერმანიაშ ართამი სოციალისტური პარტიაშ ცკ–შ XI პლენუმს ვოლფ ბირმანი რეაქაციაშ მოინალეთ („რეაქციაშ ჯაჭვიშა გეკირილი ჯოღორო“) დო დორხველი მუმაშ მაჸვილარეფიშ მარსხუთ გეგმაცხადეს, თის ეკრძალუ მუჭოთ ნაწარმებეფიშ გჷმობჟინუაქ, თეში ოჯარე გჷშულეფქ. თე ვითოჟირწანამი პერიოდის ბირმანი უძახუ „ტოტალიტარული წკვარამიშ ლანდეფიშ ოუფალეს“, ოდო მუშ დუც „გდრ–შ ორფეოსის“. 1976 წანას გდრ–შ ხემენჯღვერობაქ გფრ–ს ბირმანიშ ოგასტროლე–ოკონცერტე შარალუათ ქირგებუ დო თის ქიანაშ მენოღალობა გეგლანწყუ. თე ბიჯგის დიდი ოპროტესტე გჷშულეფქ მაჸუნუ გდრ–შ ჭარუეფიშ დო ინტელიგენციაშ ჸურეშე. ბირმანქ მუში დუც „ოდაბადეს გინორაჸილი“ ქიგიოდუ.
ბჟადალუ გერმანიას
ბირმანი ვართ გოართამაფილი გერმანიას გინაფულენც დუც კომფორტულო, ოჭვე პრობლემეფც გჷმეხონარებუ ბირეფით „ვა გუმობჩათ!“ (1989), „ბერლინური კულე ბირა“ (1989), „ჩქიმი ყია მეჭვილიე “ („1990“), „თვალუა“ (Lamento, „1991“) დო შხვ.
ბირმანი საქორთუოს
1996 წანაშ პირელც ბირმანი საქორთუოს ორდჷ. თიქ რუსთაველიშ თეატრიშ მორჩილი დარბაზის კონცერტი გამანჯუ. თიწკუმა შეხვალამა მანწყუ კავკაციური ჸუდექ. თაქ მუში ლერსიშ ქორთული ნათანგეფი წეკითხეს ნაირა გელაშვილქ დო ვახუშტი კოტეტიშვილქ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:გერმანალი პოეტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1936
მინერალეფიშ ერკებული
thumb|200px|მინერალეფშე გოხაზირაფილი ჩხოლეფიშ ფიგურეფი მინერალეფიშ ჯოხოდვალა ანბანიშ მეჯინათ:
ბრონზეშ ხანა
thumb|200px|ბრონზეშ ხანაშ ანჯარეფი დო ორნამენტეფი ბრონზეშ ხანა — ჯარალუაშ გოვითარაფაშ ისტორიულ–კულტურული პერიოდი, მუჟამსჷთ ოლჷმარი დო ომუშებელი ანჯარეფიშ ოხაზირაფალი მოღე ჯინჯიერო რდჷ ბრონზე. ბრონზეშ ხანას წოხოლე აწმულუანდჷ ენეოლითი.
ბრონზეშ ხანა მოსოფელიშ შხვადოშხვა ტერიტორიას შხვადოშხვა პერიოდის ფორუნდჷ. ბრონზეშ უჯვეშაში (ჯვშ. წ. IV ანთასწ.) ნოხაზირუ გჷთოგორილიე ობჟათე ირანს, თურქეთის დო შქაწყარმალონას. ჯვშ. წ. IV ვითოშწანურას დუდშე ბრონზექ გიფაჩჷ ეგვიპტეს, III ვითოშწანურაშ ლიაშე – ინდოეთის, II ვითოშწანურაშე – ევროპას, II ვითოშწანურაშ შქახანშე – ჩინეთის. ამერიკას ბრონზეშ ხანას ზოხორინელი ისტორია უღუ; თექ მეტალურგიული ცენტრი პერუშ დო ბოლივიაშ ტერიტორიას რდჷ (VI-X ოშ. თ. გ. გვიანი ტიუანაკოშ კულტურა). ცენტრალურ აფრიკას ბრონზეშ ხაზირაფაშ ზოხორინელი კერიეფი ოკო ეშაფალედჷკო ვართ უგვიანაშ ჯვშ. წ. I ვითოშწანურას.
ბრონზეშ ხანას გჷშაკერძაფილო გჷმირჩქინჷ დუდი ისტორიული გოვითარაფაშ ვაართმანგალაქ. ხოლოშ ელახიშ ქიანეფს (შქაწყარმალონა, ელამი, ეგვიპტე, სირია) ივითარებუდჷ კლასობური ჯარალუეფი დო უჯვეშაში სახენწჷფოეფი. ჯვშ. წ. III-II ანთასწანურეფს მახაზირაფუ მეურნალაშ თე ცენტრეფიშ გოლინათ გიფაჩჷ დო გიჭყჷ ახალ ცივილიზაციეფქ: ჰარაფიშ კულტურაქ ინდოეთის, ინიშ სახენწჷფოქ ჩინეთის, ხური-მითანიშ, ხეთეფიშ დო შხვ. სახენწჷფოეფი წოხოლენი აზიას; კრეტა-მიკენიშ კულტურაქ ევროპას.
ევრაზიას უშანულამაში მეტალურგიული ცენტრი ბრონზეშ ხანას რდჷ კავკაცია. ბრონზეშ ხანა თაქ სუმ ეტაპო ირთუ: ორდოული (ჯვშ. წ. III ვითოშწ.), შქა (ჯვშ. წ. II ვოთოშწ. I გვრდ.) დო გვიანი (ჯვშ. წ. II ანთასწ. II გვრდ.). კავკაციას გჷშმერთუ ორდობონზეშ ხანაშ მუშობური მატერიალური კულტურეფი: კოლხეთიშ რზენც, ოორუე–ბჟადალ კავკაციას (თ. გ. მაიკოპიშ კულტურა) დო თ. გ. მტკვარ-არაქსიშ კულტურა, ნამუთ ჯინჯიერო გოფაჩილი რდჷ ცენტრალური დო ელახ ამიერკავკაციას, ოორუე კავკაციაშ ელახ ნორთის, ანატოლიას, ოორუე ირანს.
შქა ბრონზეშ ხანას კავკაციას მუზმარენი ზოხორინელი კულტურა იქიმინუაფუ: თრიალეთიშ, სევან-უზერლიქიშ, თაზაქენთ-ყიზილვანქიშ, ბჟადალ საქორთუოშ დო ოორუე კავკაციაშ კულტურეფი. ფირქენა, ნამუდა თე ბორჯის იქიმინუაფუდჷ ტომეფიშ დიდი რსხუეფი, ნამუეფსჷთ თე კონკრეტული კულტურეფი მეურედჷ.
ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული პერიოდეფი *
ანარქია
ანარქია (ბერძენ. αναρχία, უხეშუულებობა) შანენს ჯარალუას, ნამუთ ვემართუ ნამთინ პოლიტიკური ხეშუულებაშით. პოლიტიკურ თეორიას, ნამუთ ალურე თეჯგურა ჯარალუაშ არსებობაშა უჯოხონა ანარქიზმი.
შხვა შანულამობათ ანარქია შანენს არეულობას, უწესრიგობას.
ლიტერატურა
კატეგორია:ანარქიზმი კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ფარაფრა
მინი|250პქ|ჩე ტიოზი ფარაფრა (არაბ. الفرافرة‎) — უჭიჭაში ოაზისი ბჟადალ ეგვიპტეს. იდვალუაფუ ბჟადალ ეგვიპტეშ ტიოზიშ ტერიტორიას. 2002 წანაშ მუნაჩემეფით, თიში მახორობა 5,000 ადამიერს აკმადგინანს. თინეფიშ უმენტაშობა აბანობური ბედუინი რე.
ფარაფრაშ თარ ოქინაფუს ჩე ტიოზი წჷმარინუანს, ნამუთ თიშენ 45 კმ-იშ ოორუეთ იდვალუაფუ. ტიოზი ჩე ფერიშ რე დო იკათუანს ცარციშ კირდეეფს, ნამუეფით ქვიშამი ბორიეფიშ გეშა რე გოჭყაფილი.
რესურსეფი ინტერნეტის
მინი|ცენტრი|600პქ|ჩე ტიოზიშ პანორამა
კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი კატეგორია:ეგვიპტეშ გეოგრაფია
ლოჟნიცა
ლოჟნიცა (Ložnica) რე წყარმალუ სლოვენიას, სავინიაშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 26 კმ. აუზიშ ფართი 141 კვ.კმ.
3 მესი
3 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 123-ა დღა (ნარკი წანეფს — 124-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ჯვ. წ. 809
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 809 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
რადულია
რადულია რე წყარმალუ სლოვენიას, წყარმალუ კრკაშ კვარჩხან ნადუ. სიგინძა 33 კმ. აუზიშ ფართი 118 კვ.კმ.
ბონდო (კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა)
ბონდო (Bondo) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ თუდოლენი უელეშ პროვინციას.
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
მექსიკაშ ჸუჯი
right|thumb|250px|მექსიკაშ ჸუჯი 250px|მინი|კანტარელი მექსიკაშ ჸუჯი – (Golfo de México, Gulf of Mexico, Golfe de Mexique) - ატლანტიშ ოკიანეშ ნორთი, წყარიშ ღანჩო, ნამუთ აკოხურგელი რე ოორუე ამერიკაშ კონტინენტით დო კოკი კუბათ. უმოს კონკრეტულო, ოორუეშე, ოორუე-ბჟადალშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე აკოხურგელი რე ააშ-იშ, ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟადალშე - მექსიკაშ დო ობჟათე-ბჟაიოლშე კუბაშ წყარპიჯიშ ღოზით. მეჯინათ ჸუჯის ოვალიშ ფორმა უღუ. ატლანტიშ ოკიანეს მითმიარსხუ ფლორიდაშ საროტიშ მეშქაშობათ, ნამუთ კუბაშ დო ააშ-იშ შქას იდვალუაფუ, კარიბიშ ზუღას - იუკატანიშ საროტიშ მეშქაშობათ კუბაშ დო მექსიკაშ შქას. ოკიანეწკჷმა მერკე რსხუშ გეშა, ჸუჯის ეკინა-დოკინაშ დონე ძალამ მერკე რე. ჸუჯიშ ედომუშამი ფართობი 1. 6 მლნ კვადრატულ კილომეტერის აკმადგინანს. ჸუჯიშ გვერდშე უმოსი ძალამ დუდთხითხუ რე. ჸუჯიშ უტომბაში ჭურჭული – სიგსბიშ რღამილი 4. 384 მეტრა რე, ნამუშ სიგჷნძა 550 კილომეტრი რე. თე რღამილქ დოხოლაფირო 300 მილიონი წანაშ კინოხ წიმიქიმინჷ ზუღაშ ქვინჯიშ გეკინაშ გეშა.
გეოლოგია
ამდღარშოთ, ძალამ მორჩილო რე რჩქინელი მექსიკაშ ჸუჯიშ გეოლოგიური კინოხიშენი. კანკალე მენცარიშ არზით, თე ღანჩოქ წჷმიქიმინჷ პალეოზოიუკურ ხანაშ დაჭყაფუს, მარა მარკვიეფიშ უმენტაშობას მიოჩქჷ, ნამჷ-და თექ მოხვადჷ ლაპეოზოიკური ხანაშ ეკონიას, მუჟამსჷთ ართი დიდი სუპერკონტინენტიშ, პანგეაშ აკოცჷმაქ მოხვადჷ დო კონტინენტურ ფილეფქ ართიანს არაგვესინ.
ისტორია
მართალი რე, ამერიკაშ კონტინენტის ქრისტეფორე კოლუმბიქ მიოგორუ, მარა თიშ ხვამარდეფს მექსიკაშ ჸუჯშა ვენშურთუმუნა.
მაართა ევროპალი, ნამუქჷთ თე ჸუჯის იშარუნ, რდჷ ამერიგო ვესპუჩი (1497 წანას). თიქ ქაჸუნ ცენტრალურ ამერიკაშ წყარპიჯიშ ღოზის, უკულ ფლორიდაშ საროტით კინ უკახალე, ატლანტიშ ოკიანეშა დირთჷ. მუშ ნაჭარეფს ვესპუჩი თე შარალუას კილიშკილშა ეთმეჭარუნს. ევროპაშა დორთაშ უკული, თიში ექსპედიციაშ ართ-ართ მაკათურქ, ხუან-დე-ლა-კოსაქ აკოქიმინჷ რუკა, სოდეთ კუბა მუჭოთ კოკი თეშ ინახუნუ.
თარი მუნაჩემეფი
right|thumb|250px მექსიკაშ ჸუჯიშ ბჟაეიოლი, ოორუე დო ოორუე-ბჟადალი წყარპიჯი, ააშ-იშ წყარპიჯიშ ღოზის წჷმარინუანს, კონკრეტულო თენეფი რე გეჸვენჯი შტატეფი: ფლორიდა, ალაბამა, მისისიპი, ლუიზიანა დო ტეხასი. ედომუშამო, მექსიკაშ ჸუჯის ააშ-იშ წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷნძა აკმადგინანს 2. 700 კმ-ს. ააშ-იშ ტერიტორიაშე ჸუჯის ინმაკათუ 31 წყარმალუ.
ჸუჯიშ ობჟათე-ბჟადალი დო ობჟათე წყარპიჯი წჷმარინუანს მექსიკაშ წყარპიჯიშ ღოზის, თენეფი რე შტატეფი: ტამაულიპასი, ვერაკრუსი, ტაბასკო, კამპეჩე, იუკატანი დო კინტანა-როო. ყუჯიშ წყარპიჯიშ ღოზიშ მექსიკაშ ნორთი წჷმარინუანს 2. 243 კმ-ს.
მექსიკაშ ჸუჯის ობჟთე-ბჟაეიოლშე უხურგანს კუბა. ჸუჯი მექსიკაშ, კუბაშ დო ააშ-იშ ჩხომიშ რეწუაშ ართ-ართ შანულამი აკანი რე.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:მექსიკაშ ჸუჯეფი კატეგორია:ააშ-იშ ჸუჯეფი
Live Search
Live Search (თაშნეშე ჩინებილიე მუჭოთ Windows Live Search დო MSN Search) რე ოგორალი სისტემა, დორცხუაფილი კომპანია Microsoft-იშე. თიში მიოწურაფუ რე Live.com დო MSN.com. თინა პოპულარაფათ მანთხა ოგორალი სისტემა რე მოსოფელს, გუგლიშ, Baidu-შ დო Yahoo!-შ უკული.
Live Search-იშ მაართა ბეტა ვერსიაქ გჷმორჩქინდ 2006 წანაშ, 8 მელახის.
გორუაშ პროდუქტეფი
ვებ ხასჷლეფს გორუაშ გალე Live Search მახვარებუს არზიენს შხვა სახეშ ოგორალი სისტემეფსჷთ.
კატეგორია:ოგორალი სისტემეფი
ახალციხე (მიარეშანულამი)
ზიტყვას ახალციხე მუსხირენი შანულობა უღჷ:
პლზენ-იიჰიშ რაიონი
პლზენ-იიჰი (ჩეხ. Okres Plzeň-jih) — რაიონი პლზენიშ აკანს, ჩეხეთის. მუში ნანანოღა რე პლზენ-იიჰი. რაიონიშ ფართობი აკმადგინანს 990,04 კმ²-ს. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით, მახორობა აკმადგინანს 58 404 ადამიერს, მახორობაშ მეჭედალა — 59 ადამიერს კვადრატულ კილომეტრის.
ტექნოკრატია
ტექნოკრატია (τέχνη „ტექნე“ — ხელობა დო „კრატოს“ — მართუალა, მაღვენჯობა) — ჯარალუა, ნამუსჷთ ადამიერეფი მამართვალ პოსტეფს იკენა თინეფიშ კვალიფიკაციაშ მეჯინათ (დო ვართ სამანგათ გიშაგორუეფიშ შარათ).
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
ელმოლი
ელმოლიშ შიოლებერი ფორმეფი რე:
დო შხვა.
სალი რაიდი
სალი კრისტენ რაიდი (ინგლ. Sally Kristen Ride; დ. 26 მესი, 1951, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, ააშ — ღ. 23 კვირკვე, 2012, სან-დიეგო, კალიფორნია, ააშ) — ამერიკალი ასტრონავტი დო ფიზიკოსი. დებადჷ ლოს-ანჯელესის, გურაფულენდჷ ფიზიკას სტენფორდიშ უნივერსიტეტის. გურაფაშ თებაშ უკულ მუშენდჷ სტენფორდიშ უნივერსიტეტის დო კალიფორნიაშ უნივერსიტეტის (სან-დიეგო). გიმირკვიუ ვაღოზოვანი ოპტიკა. 1978 წანას ნასას ქაკათჷ დო რდჷ ნასაშ შხვადოშხვა მისიეფიშ მაკათური. სალი რაიდი რდჷ მაართა ამერიკალი ოსური, ნამუქჷთ გიშართჷ კოსმოსიშა 1983 წანას. თაშნეშე რაიდი რდჷ მასუმა ოსური კოსმოსის, ვალენტინა ტერეშკოვაშ დო სვეტლანა სავიცკაიაშ უკული. 1987 წანას რაიდიქ ნასა ქიდიტუ. რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ, ჯილდოეფიშ ლაურეატი დო მენცარული სტატიეფიშ დო პუბლიკაციეფიშ ავტორი. ღურუ 2012 წანაშ 23 კვირკვეს, პანკრეასიშ კიბოთ.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალეფი კატეგორია:ამერიკალი ასტრონავტეფი კატეგორია:ამერიკალი ფიზიკოსეფი კატეგორია:ამერიკალი ოსურეფი კოსმოსის კატეგორია:ლგბტ ასტრონავტეფი კატეგორია:ლგბტ ფიზიკოსეფი კატეგორია:დუნაბადი 1951 კატეგორია:ნაღურა 2012
შანგრი-ლა
შანგრი-ლა — გჷმოგონლი სახენწჷფო, ნამუთ ეჭარილიე 1933 წანას, ფანტასტი ჭარუშ ჯეიმს ჰილტონიშ რომანს - "დინაფილი ჰორიზონტი". ჯეიმს ჰილტონიშ შანგრი-ლა შამბალაშ ლიტერატურულ ალეგორიას წჷმარინუანს. მოსალინე რე, ნამჷ-და ჯოხოდვალა "შანგრი-ლა" ტიბეტურ ნინაშე მიშას ཞང་, "შანგ" (ტაშილუნპოშე ოორუეშე მადვალუ უ-ცანგიშ რაიონი ) + རི, "რი" (გვალა) + ལ, "ლა" (გვალაშ ჸალაიბონი) = შანგიშ გვალეფიშ ჸალაიბონი.
სქოლიო
კატეგორია:თეოსოფია კატეგორია:გჷმოგონილი სახენწჷფოეფი
ბიუროკრატია
ირდღარი ბიუროკრატიაშ მინუშეფი რე თარობეფი, აკოანჯარაფილი ნძალები, კორპორაციეფი, სალეხოეფი, სასამართალოეფი, სამინისტროეფი დო სკოლეფი.
შხვა შანულამობათ ბიუროკრატია რე ჯარალუას მეღებული წესეფიშ, კანონეფიშ ზედმეტო მეჸუნა, მუთ ჯარალუაშ მაკათურეფიშ ურთიართობეფს ართულენს.
კატეგორია:მარქსისტული თეორია კატეგორია:ჯარალუა კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
AltaVista
AltaVista (მარგ. ალტავისტა) — ოგორალი სისტემა. პოპულარალათ მაშკვითა რე მოსოფელს.
ისტორია
AltaVista-ქ დირცხუ 1995 წანაშ ქირსეთუთას. თი ბორჯიშო თინა ირინუანდჷ ართ-ართი უძალიერაში სერვერს დო წორობორჯულო მილიონობით მახვარებუს შეულებუდ გორუა გუნუხორციელებუდუკონი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოგორალი სისტემეფი
ჯვ. წ. 810
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 810 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
პროტექტორატი
პროტექტორატი გერსხილი რე ჟირ სახენწჷფოშ შქას აპიჯალას, ნამუშ მეჯინათ ართი სახენწჷფო მუშ დუდშა ეთმეჭოფუნს ვალდვალას, ნამჷ-და დოთხილუას მაჟირა სახენწჷფო ოგალენურე გენთხაფაშ შვანს. თეშ საგამეთ, პროტექტორატის მარენჯი სახენწჷფო ვალდვალას ღებულენს ვაქიმინას მუთუნი პროტექტორიშ სააწმარენჯოთ დო მასუმა სახენწჷფოეფწკჷმა ურთიართალას გითოლისწორას პროტექტორი სახენწჷფოშ ინტერესეფი. სახენწჷფო, ნამუშჸურეთ ირსულებუაფჷ პროტექტორატინ, ვადინუანს მუში სახენწჷფობურალას.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
4 მესი
4 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 124-ა დღა (ნარკი წანეფს — 125-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
ნოკო ჩაჩიბაია
ნოკო (სერგი) ჩაჩიბაია (, ოფუტე მენჯი – ) — ქორთუ ფოოლკორისტი, ლოტბარი
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
ბიოფიზიკა
მინიატიურა|ფოტოსინთეტიკური რეაქციაშ ცენტრი ბიოფიზიკა (ჯვ. ბერძენ. βίος — „რინა“, φύσις — „ორთა“) — თელი სისტემეფიშ ფიზიკა, აკმიგურუანს თელი სისტემეფიშ ფუნქციონირაფაშ ფიზიკურ პრინციპეფს. ბიოფიზიკაშ ხასიათიშ გუმორკვიებეფს ბხვადუთ დიო ხოლო XVII-XVIII ოშწანურეფს ფრანგი მენცარ რ. დეკარტიწკჷმა დო იტალიარ გურაფილეფწკჷმა ჯ. ბორელიშ დო ლ. გალვანწკჷმა. ბიოფიზიკაშ გავითარაფალო გიშაკერზაფილი შაულობა უღჷდ გერმანალი მენცარეფიშ ჰ. ჰელმჰოლციშ, ვ. ვუნდტიშ, რ. მეიერიშ, ე. დიუბუა-რეიმონდიშ, დ. ბერნშტაინიშ დო შხვეფიშ ხანდას მავითოჩხორა ოშწანურიშ მაჟირა გვერდის, ნძალამი გოვითარაფა მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული დიჭყჷ.
ლიტერატურა
''
კატეგორია:ბიოლოგიაშ გჷნორთეფი კატეგორია:ფიზიკა კატეგორია:ორთაშ მენცარობეფი
მამკოდა
მამკოდა — ოფუტე ბჟაეიოლ საქორთუოს, მცხეთა-მთიანეთიშ აკანიშ მცხეთაშ მუნიციპალიტეტის, გლდანიშ თემს. ზუღაშ დონეშე 1180 მეტრას. 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩამეფით ოფუტეს ოხორანს 91 კოჩი.
სქოლიო
კატეგორია:მცხეთაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი
კარმენ ბიკონდოვა
კარმენ რენე ბიკონდოვა (Camren Renee Bicondova; დ. 22 მესი, 1999, კალიფორნია) — ამერიკალი არტისტი, მასხაპალი დო მოდელი. ჩინებული რე სელინა კაილი/ოსურ-კატუშ როლით Fox-შ სერიალშე გოთემი.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი კატეგორია:დუნაბადი 1999
არალიშპიჯიშ ყარაყუმი
არალიშპიჯიშ ყარაყუმი — ქვიშამი ტიოზი ყაზახეთის. არალიშ ზუღაშ ოორუე-ბჟაეიოლჸურე. გოფაჩილი რე ტაცალე დო ჩანარულ საფორით გვერდო გოქუნილი ქვიშეფი, ნამუეფიშ შქას ჯიმუამი ტობეფი რე. ჰავა კონტინენტური რე. ღურთუთაშ ოშქარი ტემპერატურა 12º-იშე — 14º C-შახ, კვირკვეშ 24º-იშე 26º C-შახ. აბსოლუტური მაქსიმუმი რე 42º C, აბსოლუტური მინიმუმი — 42º C. ნოლექეფიშ მუდანობა დოხოლ. 100 – 150 მმ. წარმოწანას. ზოთონჯიშ ოდიარეეფი.
ლიტერატურა
კატეგორია:აზიაშ ტიოზეფი კატეგორია:ყაზახეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:ყაზახეთიშ ტიოზეფი
გალისიური ნინა
სქოლიო
კატეგორია:რომანული ნინეფი  კატეგორია:ესპანეთიშ ნინეფი
ხელვაჩაური
ხელვაჩაური — დაბა საქორთუოს, აჭარაშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, ხელვაჩაურიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. 2002 წანაშ მუნაჩემეფით დაბას ოხორანს 6143 მახორუ.
კატეგორია:აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ დაბეფი
2041
დღახუეფი
კატეგორია:
ახალციხე (ანსამბლი)
ახალციხე — ქორთული ფოლკლორული ანსამბლი.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ფოლკლორული ანსამბლეფი
ჯარალუა
ჯარალუა იგივე ადამიერეფიშ ჯარალუა — ართიანწკჷმა შხვადოშხვა ურთიართობათ ვარდა ვირტუალური ტერიტორიათ მერცხუაფილი ადამიერეფიშ ჯარალუა. ათეჯგჷა ჯარალუეფს ახასიათენს სოციალური ურთიართობეფი ინდივიდეფ შქას, ნამუეფსჷთ გიშნაგორა კულტურა აკმაართიანენს. სოციალურ მენცარობეფს, დიდი ჯარალუა გუმორჩქინდჷ სტრატიფიცირაადთ დო/ვარდა გიმეიან ბუნეფიშ დომინირაფონი მოდელეფით.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ანთროპოლოგია
ბრაზოსი
ბრაზოსი (ინგლ. Brazos River) რე წყარმალუ ააშს, ტეხასიშ შტატის. წყარმალუშ ოდუდეეფ სოლტ-ფორკ ბრაზოსი დო დაბლ-მაუნტინ-ფორკ ბრაზოსი იჭყაფჷ ლიანო ესტაკადოშ რეგიონს. ჟირხოლოშ აკოართაფაშ აბანს იჭყაფჷ წყარმალუ ბრაზოსი. ბრაზოსიშ მასმა დიდ ნადუ რე წყარმალუ ქლიარ-ფორკ ბრაზოსი, ნამუთ ინაკათუ ბრაზოსის ნოღა გრაჰამიშ ხოლოს. წყარმალუ გიშმურს ტეხასიშ ნოღეფს: უეიკო, რიჩმონდი დო ინაკათუ მექსიკაშ ჸუჯის. ბრაზოსიშ სიგჷნძა რე 1,352 კმ. ღანჩოშ ფართობი 116,000 კვ.კმ.
ჯოხოდვალა
ესპანარეფ წყარმალუს უძახუდეს Río de los Brazos de Dios-ის ნამუთ შანენს ღორონთიშ ხელეფიშ წყარმალუს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:ტეხასიშ წყარმალუეფი
იამაიკა
იამაიკა (Jamaica) — რე კოკი სახენწჷფო დიდი ანტილიშ კოკეფიშ ბუნას. კოკიშ სიგჷნძა აკმადგინანს 234 კილომეტრის (145 მილი), სიგანე — 80 კილომეტრის (50 მილი), კოკიშ ფართობი — 11,100 კმ². ქიანა იდვალიაფუ კარიბიშ ზუღას. იამაიკა, კუბაშ ობჟათეშე 145 კილომეტრიშ დო ჰაიტიშ კოკშე 190 კილოემტიშ გოძვენას იდვალუაფუ. კოკიშ აბანობური მახორობა რაგადანს არავაკურ ნინაშა, თაქ ოხორანს აბანობური მორჩილი ეთნიკური ბუნა ტაინო.
მაართათ თე კოკის ესპანარეფქ მიოგორეს. 1655 წანაშე უკვე თე კოკის ოპატჷნჷ ბრიტანეთიშ იმპერია, თე ტერიტორია იმპერიაშ კოლონია რდჷ. ასე კოკის ოხორანს 2,8 მილიონი ადამიერი, თაჸურეშე უმენტაშობა ინგლისურო რაგადანს. თე ქიანა ინგლისურო მორაგადეეფიშ მუდანობათ, ნთელ ამერიკაშ კონტინენტის მასუმა რე ააშ-იშ დო კანადაშ უკული. მართუალაშჸურე იამაიკა კონსტიტუციური მონარქია რე, ქიანას მართუენს გოართოიანაფილი ომაფეშ დედოფალი ელისაბედ II. ქიანაშ ნანანოღა რე კინგსტონი, თე ნოღა მახორობაშ მეჯინათ მაართა რე კოკის.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი კატეგორია:კარიბიშ ქიანეფი ერეფიშ წორომაჸალობაშ ქიანეფი
სავინია
სავინია (Savinja) რე წყარმალუ სლოვენიას. სიგინძა 102 კმ. აუზიშ ფართი 1,848 კვ.კმ. გიშმურს ნოღეფს: ცელიეს, ლაშკოს დო ინაკათუ წყარმალუ სავას, ნოღა ზიდანი მოსტის.
ბრნო
ჩეხეთიშ სიკაბეტათ მაჟირა ნოღა, პრაღაშ უკული, ნამუთ ნოღაშე 205 კილომეტრის იდვალუაფჷ, მორავიაშ უშხუაში ნოღა. ქიანაშ სიკაბეტათ მასუმა დო მორავიაშ მაჟირა ონოღე აგლომერაცია (ნანანოღაშ დო ოსტრავაშ უკული).
ჯვ. წ. 811
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 811 წანა.
რაჭა (ანსამბლი)
რაჭა — ქორთული ფოლკლორული ანსამბლი.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:საქორთუოშ ფოლკლორული ანსამბლეფი
5 მესი
5 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 125-ა დღა (ნარკი წანეფს — 126-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
A
A, a — ლათინურიშ დო ჯვეში ეტრუსკული ანბანიშ მაართა ასო. თენა თაშნეშე ასოთარული ფორმა რე ბერძენული ალფაში დო კირილიცაშ მაართა ასოში. მოურს ბერძენული ასო ალფა (Α, α) დო ფინიკიური ალეფაშე. მუჭოთ წესი გჷმოხანტუნს ხონარამ სიმსის [ა], მარა კანკალეშა (სამანგათ ინგლისურ ნინას) უხუჯანს შხვა სიმსეფჷთ. მიშურს დიგრაფეფიშ აკოდგინალუაშა (ჯვეში — ლათ. ae, მოგვიანაფათ აკოქიმინელი მუჭოთ ლიგატურა æ) ვარდა დოჸუნს დიაკრიტიკული შანეფი (ქოძრით რცხილი).
ტიპოგრაფიული შრიფტეფი
თეხანური თარი „а“ ვა მოგენს ბერძენულ ხენაჭარა А-ს. ეშანილი სახეთირუაშ ფორმირაფაქ დიჭყჷ IV ოშწანურას.
კლავიატურა
კომპიუტერიშ კლავიატურას წჷმარინუანს გეჸვენჯი სიმბოლოეფიშ ართობურობას:
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ლათინური ასოეფი
კოლხეთი (ასტეროიდი)
კოლხეთი (Kolchis) ასტრონომიას, მორჩილი ასტეროიდი № 1135. კილაგორჷ ასტრონომ გ. ნეუიმინქ 1929 წანაშ 3 გჷმათუთას სიმეიზიშ ობსერვატორიას. ოშქაშე გოძვენა ბჟაშე 398,8 მლნ. კმ, ბჟაშ მუკი-მუკი გალემორთაფაშ პერიოდი 4,35 წ. ოშქაშე მურიცხიერი სიდიდა 15,0.
ლიტერატურა
კატეგორია:მორჩილი ასტეროიდეფი
სორა (წყარმალუ)
სორა რე წყარმალუ სლოვენიას, სავაშ მარძგვან ნადუ. სორაშ სიგინძა რე 52 კმ. აუზიშ ფართი 636 კვ.კმ.
იოჰან გოტფრიდ ჰერდერი
thumb|200px|right|იოჰან გოტფრიდ ჰერდერი იოჰან გოტფრიდ ჰერდერი (Johann Gottfried Herder; დ. 25 მარაშინათუთა, 1744 — ღ. 18 ქირსეთუთა, 1803) — გერმანალი კულტურაშ ისტორიკოსი, სოციოლოგი, კრიტიკოსი დო პოეტი. ოსხირი მეჩუ ხელუანობაშ დო კულტურაშ ისტორიულ სვენას.
დებადუ 1744 წანაშ 25 არგუსოს ბჟაეიოლ პრუსიას, მორუნგენც, მექანიკოსეფიშ ფანიას. გაათუ კენიგსბერგიშ უნივერსიტეტიშ საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი. ოდაბადური ქიანას იოჰანს გლახა მოძუდუ, ათეშენ 1764 წანას რიგაშა იშარუ, სოდეთ ოშურიელე ოგურაფუს პედაგოგო მუშენდუ. გოტფრიდიქ ლიტერატურული ღვაწაფით რიგას დიჭყუ. 1766 წანას, გოეთეშ მოხვარათ, ვაიმარს დეკვირდუ, სოდეთ კარიშ მონძღვარო ქუდარინეს. 1788 წანას იშარუ იტალიაშა. იოჰანქ 1803 წანაშ 18 ქირსეთუთას დოღურუ ვაიმარს.
ხუსტისიალისტური პარტია
ხუსტისიალისტური პარტია (Partido Justicialista, PJ) — პერონისტული პარტია არგენტინას, პერონისტული არაფიშ თარი ჭყანა. პარტიაშ მაკათური რდჷ ქიანაშ ჸოფილი პრეზიდენტი კრისტინა ფერნანდესი, თაშნეშე თე პარტიაშ რანწკეფს რდეს ჸოფილი პრეზიდენტეფი ნესტორ კირხნერი დო ედუარდო დუალდე. არგენტინაშ დეპუტატეფიშ პალატას 257 აბანშე პარტიას 116 მანდატი უღუ. თაშნეშე უმენტაშობას რე სენატის, 42 მანდატი 72-შე. 24 პროვინციაშ გუბერნატორშე 16 ხუსტისიალისტური პარტიაშ მაკათური რე.
პარტია დარსხუეს ხუან დო ევიტა პერონეფქ, 1947 წანას.
რესურსეფი ინტერნეტის
პარტიაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა
კატეგორია:არგენტინაშ პოლიტიკური პარტიეფი
სენ-ჟონ პერსი
სენ-ჟონ პერსი (ფრანგ. Saint-John Perse, თახმი ჯოხო ალექსის ლეჟე ფრანგ. Alexis Leger; დ. 31 მესი, 1887, პუენტ-ა-პიტრი, გვადელუპა — ღ. 20 ეკენია, 1975, იერი, ვარი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოეტი დო დიპლომატი, ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატი ლიტერატურაშ დარგის 1960 წანას. ლიტერატურული კარიერა 1900-იან წანეფიშე დიჭყჷ. ლერსეფიშ მაართა კათელი 1911 წანას გჷმაბჟინუ. თიში პოეტური ნახანდეფიშე ეიოშინალი რე: "ანაბაზისი" (1924), "პრინციშ მაჸალობა" (1924), "გინოხორაფა" (1942), "ბორიეფი" (1946), "ქრონიკა" (1960), "ჩიტეფი" (1962).
დებადჷ გვადელუპაშ ნოღა პუენტ-ა-პიტრის. გურაფულენდჷ ბორდოშ უნივერსიტეტის. 1910-იან წანეფიშე მუშენდჷ საფრანგეთიშ გალენი საქვარეფიშ სამინისტროს. 1916-1921 წანეფს სენ-ჟონ პერსი მუშენდჷ ჩინეთის, საფრანგეთიშ საელჩოშ მელამოსეთ.
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ოცხოვრებშა ამერიკაშა მიდართჷ. მუჭოთ ანტიფაშისტის, სენ-ჟონ პერსის ვიშიშ თარობაქ საფრანგეთიშ მენოღალობა გეგლანწყჷ დო თიში ლიტერატურული ნახანდეფი მოჯალაგეს. ამერიკას რინაშ ბორჯიშ, სენ-ჟონ პერსი მუშენდჷ კონგრესიშ ბიბლიოთეკას.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ფრანგეფი კატეგორია:ფრანგი პოეტეფი კატეგორია:ფრანგი დიპლომატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის კატეგორია:ფრანგი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი
ნოკო ხურცია
ნოკო ხურცია (დ. 1905 – ღ. 1949) — ქორთუ ფოლკლორისტი, ლოტბარი. 18 წანერქ რემა შელეგიაშ ბუნას ქჷდიჭყჷ ბირა დო ჭახანიშ უკულ კირილე პაჭკორიაშ ბუნაშა გინილჷ. ვირტუოზულო ასრულენდჷ აფხაზურ, გურულ, კახურ დო შონურ ხალხურ ბირეფს, მარა არძაშ უმოსო მარგალურ ხალხურ ბირეფიშ მუშებურ ინტერპრეტაციეფით რე ჩინებული. ართ პერიოდის აბაშაშ ბუნაშ ხემანჯღვერი რდჷ.
1937 წანაშ ნოკო ხურცია ბჟაეიოლ დო ბჟადალ საქორთუოშ ეთნოგრაფიულ ბუნეფს ოხოლჷდ მოსკოვიშ ხელუანობაშ დეკადას, ნამუთ სტალინიშ პატრონაჟით იტარებუდჷ.
გალენი რცხუეფი
კატეგორია:ქორთუეფი კატეგორია:საქორთუოშ ლოტბარეფი
კრისტიან დე დიუვი
კრისტიან რენე დე დიუვი (ფრანგ. Christian René de Duve; დ. 2 გჷმათუთა, 1917, ტემზ-დიტონი, სარიშ ოგრაფე, ინგლისი — ღ. 4 მესი, 2013, გრე-დუასო, ბელგია) — ბელგიარი ციტოლოგი დო ბიოქიმიკოსი. ძირუ დო გიმირკვიუ ორგანელეფი: პეროქსისომეფი დო ლიზოსომეფი. ჸათე რკვიებეფიშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის 1974 წანას (ჯორჯ პალადე დო ალბერ კლოდიწკჷმა ართო). კრისტიან დე დიუვიქ გიმიგონჷ აუტოფაგიაშ, ენდოციტოზიშ დო ექზოციტოზიშ ჯოხოდვალეფი.
ბიოგრაფია
კრისტიან დე დიუვიქ დებადჷ 1917 წანაშ 2 გჷმათუთას, სარიშ ოგრაფეს, ინგლისის, ბელგიარეფიშ ფანიას. 1920 წანას დე დიუვეფქ ბელგიაშა დირთეს. კრისტიან დე დიუვი გურაფულენდჷ ანტვერპენიშ სკოლას. უკულ გურაფა გაგინძორჷ ლიუვენიშ კათოლიკურ უნივერსიტეტის, სოდეთ მედიცინას გურაფულენდჷ. 1941 წანას კრისტიან დე დიუვიქ ლიუვენიშ კათოლიკურ უნივერსიტეტის მიპალუ მედიცინაშ დოქტორიშ ხარისხი. გურაფაშ თებაშ უკულ დიჭყჷ ინსულინიშ დო პენიცილინიშ რკვიება. დე დიუვი მუშენდჷ შვედეთიშ ომაფე ინსტიტუტის შინელი მენცარიშ ჰუგო ტეორელიშ ხემანჯღვერობათ, უკულ ართ პერიოდის იმუშუ ვაშინგტონიშ უნივერსიტეტის (სენტ-ლუისი) ხოლო, სოდეთ მუშენდჷ კარლ ფერდინანდ კორი დო გერტი კორიწკჷმა. დე დიუვი 1947 წანაშე რდჷ ლიუვენიშ კათოლიკური უნივერსიტეტიშ პროფესორი. 1960 წანაშე ლექციეფს როკფელერიშ უნივერსიტეტის ხოლო კითხულენდჷ. დე დიუვი 1985 წანაშე რდჷ ლიუვენიშ უნივერსიტეტიშ დო 1988 წანაშე როკფელერიშ უნივერსიტეტიშ პროფესორი ემერიტუსი. 1989 წანას დე დიუვის ბელგიაშ მაფა ბოდუენიქ გინოჩჷ ვიკონტიშ ტიტული. კრისტიან დე დიუვიქ ღურუ 2013 წანაშ 4 მესის, 95 წანერქ, ევთანაზიათ.
ჯილდოეფი დო პრემიეფი
კრისტიან დე დიუვი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1960 წანას დე დიუვის გინოჩეს ფრანკიშ ჯოხონობაშ პრემია, 1974 წანას ნობელიშ პრემია ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის. 1967 წანას დე დიუვიქ მიპალუ გაირდნერიშ პრემია, 1973 წანას ჰეინეკენიშ პრემია, 1978 წანას ჰარდენიშ მენდალი, 1981 წანას თეობოლდ სმიტიშ პრემია, 1985 წანას ხიმენეს დიასიშ პრემია დო 1989 წანას უილსონიშ მენდალი. კრიშტიან დე დიუვი რდჷ ბელგიაშ მენცარობაშ აკადემიაშ, ამერიკაშ მენცარობაშ აკადემიაშ, საფრანგეთიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ, პარიზიშ მენცარობაშ აკადემიაშ, პაპიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ, ლეოპოლდინაშ, ამერიკაშ ფილოსოფიურ საზოგადოებაშ დო ლონდონიშ ომაფე საზოგადოებაშ მაკათური. კრისტიან დე დიუვი რდჷ 18 უნივერსიტეტიშ საპატიო დოქტორი.
პატრის ლუმუმბა
პატრის ემერი ლუმუმბა (დ. 2 კვირკვე, 1925, ონალუა, ბელგიაშ კონგო – ღ. 17 ღურთუთა, 1961, ელიზაბეთვილი, კატანგა) — კონგოარი პოლიტიკოსი, პოლიტიკური ლიდერი დო კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ მაართა ლეგალურო გიშაგორილი პრემიერ მინისტრი. კონგოშ კრიზისიშ ბორჯის პატრის ლუმუმბა ოჭოფეს ბელგიარეფიშ ხენწყუალათ დო გორხვეს 1961 წანაშ 17 ღურთუთას.
კრისტიან დე დიუვი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ბელგიარეფი კატეგორია:ბელგიარი ბიოქიმიკოსეფი კატეგორია:ბელგიარი ციტოლოგეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ბელგიარი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიოლოგიაშ დო მედიცინაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1917 კატეგორია:ნაღურა 2013
პატრის ლუმუმბა
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:კონგოარეფი კატეგორია:კონგოარი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პრემიერ მინისტრეფი კატეგორია:დუნაბადი 1925 კატეგორია:ნაღურა 1961
ჯვ. წ. 812
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 812 წანა.
აბსოლუტური მონარქია
აბსოლუტური მონარქია — მონარქია, ნამუსჷთ მონარქის უგუხურგუე ნძალაუფლება უღუ.
თეხანური ფაქტობური აბსოლუტური მონარქიეფი რე: ბრუნეი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი, ომანი, საუდიშ არაბეთი, ესვატინი (ჸოფ. სვაზილენდი) დო კატარი. ვატიკანი რე აბსოლუტური თეოკრატიული მონარქია, ნამუშ მონარქი რე რომიშ პაპი.
თაშნეშე ქოძირით
კატეგორია:მონარქია კატეგორია:პოლიტიკური თეორიეფი
ქორი მაიკლ სმითი
ქორი მაიკლ სმითი (Cory Michael Smith; დ. 14 გერგობათუთა, 1986, ოჰაიო) — ამერიკალი არტისტი. თინა ასახიერენს ედვარდ ნიგმას Fox-შ სერიალს გოთემი. 2013 წანას თიქ გჷშარჩქინდჷ სადილი ტიფანიწკჷმას ბროდვეიშ თეატრის, სოდეთ გიშეშჷ ემილია კლარკი ხოლო.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი
გბადოლიტე
გბადოლიტე (Gbadolite) — ნოღა კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ოორუეშე ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ ხურგაწკჷმა. ოორუე უბანგიშ პროვინციაშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ზუღაშ დონეშე 462 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ.
სქოლიო
კატეგორია:კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ნოღეფი
ვიეტნამური ნინა
ვიეტნამური ნინა (tiếng Việt) — თეხანურ ვიეტეფიშ ნინა. ვიეტნამიშ ოფიციალური ნინა, სოდე ერეფოშქაშე ურთიართობაშ დო გონათუაშ ნინა რე. მორაგადეეფიშ საართო მუდანობა 75 მლნ ადამიერშე უმოსი. (2005, ფასება).
* კატეგორია:ვიეტნამიშ ნინეფი კატეგორია:ჩინეთიშ ნინეფი კატეგორია:კამბოჯაშ ნინეფი
ტემენიცა
ტემენიცა (სლოვენ. Temenica) რე წყარმალუ სლოვენიას, კრკაშ ნადუ. სიგინძა 27 კმ. აუზიშ ფართი 103 კვ.კმ.
6 მესი
6 მესი რე გრიგორიანული კალენდარიშ 126-ა დღა (ნარკი წანეფს — 127-ა დღა). წანაშ ლიაშა დოსქილადირი რე.
პლუტოკრატია
პლუტოკრატია (plutokratia, plutos სიდიდარა დო kratos ნძალა, ნძალაუფლება) — პოლიტიკური ნწყილობა, ნამუშ ბორჯისჷთ სახენწჷფოს მართუნს გოპატჷნაფილი კლასიშ არძაშე დიდარ წჷმმარინაფალეფიშ მორჩილმუდანამი ბუნა, კათა - ედომუშამო ნებაშ უმუშო რე.
ლიტერატურა
კატეგორია:სახენწჷფო მართუალაშ ფორმეფი
არალყუმი
მინი|250პქ|არალყუმი დო არალიშ ზუღაშ ნოსქილედეფი კოსმოსიშე. 2008 წ. მინი|250პქ|არალყუმი მინი|250პქ|არალყუმი. უზბეკეთი არალყუმი — ათაშ უძახჷნა ტიოზის, ნამუდგაშ აბანსჷთ ართი ბორჯის არალიშ ზუღა იდვალუაფჷდჷნ. თიშ ობჟათეშე დო ბჟადალუშე, უზბეკეთიშ დო ყაზახეთიშ ტერიტორიეფს იდვალუაფუ არალიშ ზუღაშ ნოსქილედეფი.
ტიოზიშ ქვიშა იკათუანს ჯიმუს,ზუღაშ დეპოზიტეფს, მინერალეფიშ ნოსქილედეფს, ნამუეფით არალიშ ზუღას წყარელ მინდორიეფშე დინმიკათუუდჷ. ტიოზი ბჟაეიოლ-ბჟადალიშ ჰეერიშ მასეფიშ ნძალიერი გჷნოაბანუაშ აბანს იდვალუაფუ, თეშენი, პესტიციდეფი, ნამუეფით ბორიას ტვერიშ სახეთ გჷნმუღჷნ, ანტარქტიდასჷთ კილაძირეს პინგვინეფიშ ზისხირს. თე ტვერქ კილაძირაფილქ იჸუ თაშნეშე გრენლანდიაშ ჯიშთეფს, ნორვეგიაშ ტყალეფს დო რუსეთიშ ვეეფს.
სქოლიო
კატეგორია:აზიაშ ტიოზეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:ყაზახეთიშ გეოგრაფია კატეგორია:ყაზახეთიშ ტიოზეფი კატეგორია:უზბეკეთიშ ტიოზეფი
იოზეფ გებელსი
პაულ იოზეფ გებელსი (Paul Joseph Goebbels) (დ. 29 გჷმათუთა, 1897, რაიდტი (მენხენგლადბახი), გერმანია — ღ. 1 მესი, 1945, ბერლინი, გერმანია) — გერმანალი პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი, გერმანული ლიტერატურაშ დო ფილოსოფიაშ დოქტორი, 1933-45 წანეფს უკებუდუ ნაცისტური გერმანიაშ განათლებაშ დო პროპაგანდაშ რაიხსმინისტრიშ პოსტი, ჰიტლერიშ ღურაშ უკული უკებუდუ გერმანიაშ კანცლერიშ პოსტი, 1945 წანას მაართა მესიშა.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გერმანალეფი კატეგორია:ნაცისტეფი კატეგორია:გერმანალი პოლიტიკოსეფი კატეგორია:გერმანიაშ რაიხსკანცლერეფი კატეგორია:გერმანიაშ კანცლერეფი კატეგორია:დუნაბადი 1897 კატეგორია:ნაღურა 1945
ჯვ. წ. 813
— ახალი წანეფიშ ეჭარუაშახ 813 წანა.
ნაღურა
კატეგორია:
საგარეჯო
220px|thumb|right|გვალა ცივი საგარეჯო — ნოღა საქორთუოს, კახეთიშ აკანს, საგარეჯოშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღას ოხორანს 10 871 კოჩი (2014).
სქოლიო
კატეგორია:კახეთიშ აკანიშ ნოღეფი კატეგორია:საქორთუოშ ნოღეფი
ბრუოვითოშიანი კონკეფი
ბრუოვითოშიანი კონკეფი — ზოხოიანი გვალეფიშ ართამი ჯოხოდვალა, ნამუეფიშ სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 8000 მეტრიშ უმოსი რე. დიხაუჩას თეჯგურა გვალო 14 კონკა რე, ნამუეფშე 10 იდვალუაფჷ ჰიმალაის, 4 — ყარაყორუმს.
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:გვალეფი კატეგორია:ჰიმალაი კატეგორია:ყარაყორუმი
კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა
კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა (ფრანგ.: République Démocratique du Congo), თაშნეშე ჯოხოდვალირი მუჭოთ კონგო-კინშასა, ჸოფილი ზაირი, - სახენწჷფო ცენტრალურ აფრიკას, კონტინენტიშ სიდიდათ მაჟირა ქიანა (ალჟირიშ უკული). ქიანას ოორუეშე უხურგანს ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა დო ობჟათე სუდანი, ბჟაეიოლშე - უგანდა, რუანდა, ბურუნდი დო ტანზანია, ობჟათეშე - ზამბია დო ანგოლა, ბჟადალშე კონგოშ რესპუბლიკა. ქიანას უღუ ზუღაშა გიშალი 40 კმ სიგანაშ ინწრო ყელით წყარმალუ კონგოშმანგას გვინეაშ ჸუჯის. ჯოხოდვალა „კონგო“ (მაჯინის შანენს) მოურს ბაკონგოშ ეთნიკური მახორობაშე, ნამუთ წყარმალუ კონგოშ ღანჩოს ოხორანს.
ჸოფილ ბელგიურ კოლონიაქ ჯოხო 1971 წანას მოღალირჷ ზოხორინალაშ უკულ დითირუ კონგო-კინშასაშე ზაირშა, 1997 წანაშახ. 1998 წანაშე ქიანას უდიდაში მუმაჯალაგარი ლჷმაქ აჸუ გინაღალარქ (შხირას იჯოხოდვალუაფუ მუჭოთ აფრიკაშ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა), ნამუთ მოსოფელიშ არძოშე მაჭყვადალი ლჷმა რდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული.
მაჰარაშტრაშ ოლქეფიშ ერკებული
მაჰარაშტრაშ შტატიშ ოლქი – შტატიშ ადმინისტრაციული ართული, ნამუთ იმართუ ჩინოვნიკით (კომისარიშ მახვარე) ინდოეთიშ ადმინისტრაციული ნინალაშე. თის მიარე მახვარებუ ოხვარუ, დეპარტამენტეფიშ მადუდეეფი, ნამუთ გამამინჯე რენა ოკათე მეურნობაშ გოთანჯილი მალობეფიშ გოვითარაფაშო. გვალო შტატის 35 ოლქი რე.
ოლქეფიშ ერკებული
*
გრინ-რივერი (კოლორადოშ ნადუ)
გრინ-რივერი (ინგლ. Green River) რე წყარმალუ ააშს, წყარმალუ კოლორადოშ ნადუ. გრინ-რივერიშ ღანჩო იდვალუაფჷ ვაიომინგიშ, იუტაშ დო კოლორადოშ შტატეფს. წყარმალუ იჭყაფჷ ვინდ-რივერიშ გვალეფს, ვაიომინგიშ შტატის დო გიშმურს ვაიომინგიშ დო იუტაშ შტატეფს, წყარმალუშ ჭიჭე ნორთი რე ბჟადალ კოლორადოს ხოლო (64 კმ.). წყარმალუ გრინ-რივერი მეურს კოლორადოშ პლატოს დო გიშმურს შხვადოშხვა კანიონეფიშ ტერიტორიაშ. წყარმალუ გრინ-რივერიშ სიგჷნძა რე 1,170 კმ. ღანჩოშ ფართობი 125,000 კვ.კმ. გრინ-რივერიშ უდიდაშ ნადუეფი რე: ნიუ-ფორკი, ბლექს-ფორკი, ჰენრის-ფორკი, დუშეინი, პრაისი, სან-რაფაელი, (კვარჩხანი), ბიგ-სენდი, იამპა, ვაით-რივერი (მარძგვანი).
ვლადიმირ პრელოგი
ვლადიმირ პრელოგი (ხორვ. Vladimir Prelog; დ. 23 კვირკვე, 1906, სარაევო, ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერია — ღ. 7 ღურთუთა, 1998, ციურიხი, შვეიცარია) — ხორვატი-შვეიცარიალი ქიმიკოსი, ორგანული მოლეკულეფიშ დო რეაქციეფიშ სტერეოქიმიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია ქიმიაშ დარგის 1975 წანას. პრელოგიქ დებადჷ დო ირდუ სარაევოს, გურაფულენდჷ ქიმიურ ინჟინერიას ჩეხეთიშ ტექნიკურ უნივერსიტეტის, სოდეთ მიპალუ მენცარობაშ დოქტორიშ ხარისხი ემილ ვოტოჩეკიშ ხემანჯღვერობათ, 1929 წანას. გურაფაშ თებაშ უკულ პრელოგი მუშენდჷ ზაგრებიშ უნივერსიტეტის დო ციურიხიშ ფედერალური ტექნოლოგიეფიშ ინსტიტუტის. ვლადიმერ პრელოგი რდჷ ომაფე საზოგადოებაშ, იუგოსლავიაშ მენცარობაშ დო ხელუანობაშ აკადემიაშ, სერბეთიშ მენცარობაშ აკადემიაშ მაკათური. პრელოგი რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. ღურუ ციურიხის, 1998 წანაშ 7 ღურთუთას, 91 წანერქ.
გრინ-რივერი (კოლორადოშ ნადუ)
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ოორუე ამერიკაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ააშ-შ წყარმალუეფი კატეგორია:კოლორადოშ წყარმალუეფი კატეგორია:იუტაშ წყარმალუეფი კატეგორია:ვაიომინგიშ წყარმალუეფი კატეგორია:წყარმალუ კოლორადოშ ნადუეფი
ვლადიმირ პრელოგი
რესურსეფი ინტერნეტის
კატეგორია:ხორვატეფი კატეგორია:ხორვატი ქიმიკოსეფი კატეგორია:შვეიცარიალი ქიმიკოსეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ქიმიაშ დარგის კატეგორია:დუნაბადი 1906 კატეგორია:ნაღურა 1998
კუჩხბურთიშ წესეფი
კუჩხბურთიშ წესეფი — თი წესეფიშ დო ნორმეფიშ ართიანობა, ნამუშ მეჯინათ მეურს კუჩხბურთიშ ლაჸაფი დო ომორჩილჷ არძა მაკათური სუბიექტი. მუჭოდგათ ჩინებული რენ, მაართაშა ათეჯგურა წესეფით კემბრიჯის, დიდი ბრიტანეთის ილაჸაფეს. შინელი წესეფი იდგინუაფუ კუჩხბურთიშ საირქიანო ფედერაციაშე.
ზჷმეფი
thumb|right|400px|ოკუჩხბურთე მოედანი ოკუჩხბურთე მოედანს უღჷ მართკუნთხულიშ ფორმა. მოედანიშ კუნტა ხასჷლეფი (პარალელური) ოკო იჸუას კარიშ ღოზიშ ძეკვენქ.
ზოხი კარიშ ძეკვენეფიშ დინოხლენ განშე 5.5მ (6 იარდიშ) გოძვენას მართობულო კარიშ მოედანიშ შქაგურ ჸურე, ილუაფუ ჟირი ღოზი. 5.5მ სიგირძას ათე ღოზეფი იზგუმონჯუ მასუმა ღოზით, ნამუთ კარიშ ღოზიშ პარალელური რე. ზონას, ნამუთ იხურგუ ჟი შინელი ღოზეფით დო კარიშ ღოზითჷნ, ჯოხო კარიშ მოედანი.
ოერეფოშქაშე მატჩი.
ფართი
ოლაჸაფე მოედანიშ ფართი იხურგუ ღოზეფით. ათე ღოზეფი მიშურს ფართიშა, ნამუეფსჷთ თინეფი მუკოხურგანა. ჟირი გირძე ღოზი, ნამუთ ხურგანს მოედანსინ იჯოხობუაფუ ძგალეფიშ ღოზეფო, დო ჟირი კუნტა ღოზი - კარიშ ღოზო. ღოზიშ სიბსქა ნამდგა მოხვალამას ვაძინუდას ოკო 12 სმ (5 დიუმი). ათეშ უკული მოედანი ირთუ ზუსტას შქაშა, ძგაშ ღოზეფიშ შქა ჭურჭულეფი არცხუაფუ ართიანწკჷმა ღოზით. ათე ღოზიშ შქა ჭურჭულს იღოლინუაფუ მოედანიშ ცენტრიშ შანი. თიშ მუკ-მუკი მიშიღოზუაფუ ქართა რადიუსით 9.15მ (110 იარდი).
ოჯარიმე მოედანი რე მოედანიშ ჟირხოლო გვერდის დო ეიჭარუაფუ ათაშნერო: კარიშ ჟირხოლო ძეკვენიშ დინოხლენ განშე 16.5მ (18 იარდი) სიგირძას, კარიშ ღოზიშ მართობულო, მოედანიშ სიტომბას ილუაფუ ჟირი ღოზი. 16.5 მ სიგირძას იზგუმონჯუაფუ მასუმა ღოზით, ნამუთ კარიშ ღოზიშ პარალელური რე. ზონა, ნამუთ ათეფერო იხურგუნ, რე ოჯარიმე მოედანი. ზოხი ოჯარიმე მოედანიშ დინახალე იღოლინუაფუ 11 მეტრამი შანი. - კარიშ ძეკვენეფიშ შქა ჭურჭულშე 11 მეტრაშ სიტომბას მოედანიშ შქაგურ ჸურე. ოჯარიმე მოედანიშ გალე იღოზუ გორგალი რადიუსით 9.15 მ, ნამუშ ცენტრით რე 11 მეტრამ შანი.
კარიშ მოედანი იშანუ, მოედანიშ ზოხი გვერდიშ ბოლოს.
მოედანიშ ზოხი კუნთხუს არარგენა შილას, ჭიჭე ძეკვენს, ნამუსჷთ უღჷ წვანდამი დუდი, სიმაღალე მაქსიმუმ 1.5მ. შილაშ ძეკვენეფქ შილებე დამარგებულქ იჸუას მოედანიშ შქაღოზიშ ჟირხოლო ბოლოს 1 მეტრაშ მოშორაფათ ძგალეფიშ ღოზეფშე.
ზოხი კუნთხუშ შილაშე ოლაჸაფე მოედან ჸურე იღოლინუაფ ქართაშ ნაანთხალი რადიუსით 1მ.
კარეფი ოკო რდას კარიშ ღოზიშ შქას. თინეფი აკოდირთუ ჟირი ვერტიკალურ ძეკვენშე, ნამუეფით კუნთხურიშ შანიშე მოშორაფილი რე ართ მანგო, დო ჟიმოლეშე მერცხუაფილი რე ჰორიზონტალური ძეკვით. კარიშ ძგალეფიშ ძეკვენეფშქას გოძვენა რე - 7.32 მ (8 იარდი), სიმაღალა 2.44მ (8 ფუტი). ჟირხოლო ძეკვენიშ სიბსქა ვაძინუდას ოკო 12 სმ-ს. კარიშ ღოზიშ სიბსქა ძეკვენეფიშ სიბსქაშ მანგი რე. ძეკვენეფიშ უკახალე დო გრუნტის დამარგებული რე ბადე, ნამუთ ოკო რდას ოიმენდეთ დამარგებული დო ოკო რდას თეშ ნამდა ვაცილუდას მეკარეს. ძეკვენეფი დო ჭირთი ოკო რდას ჩე ფერიშ. კარიშ ძეკვენეფი ოკო რდას ოიმენდეთ დამარგებული გრუნტის. გინაღალარი ძეკვენეფიშ გიმორინაფა დოშქუმალირი რე ხვალე თი შვანს, მუჟამსჷთ თინა მანგი რე თი მოთხუალეფიშ.
ბურთი
thumb|left|კლასიკური კუჩხბურთიშ ბურთი უღჷ სფეროშ ფორმა;
დაღამაკებული ბურთიშ გუმოთირუა
ბურთიქ ლაჸაფიშ ბორჯის გოხორცქჷ, ვარდა მიღჷ შხვა სახეშ ღამაკუა-და, თიმწკჷმა ლაჸაფი მეჭყორდუ დო გეახალებუ ორეზერვე ბურთიშ მატჩის ონირზე ეჸოთამაშ უკული ეთი აკანს, მუ აკანსჷთ რდჷ ნჩალუაშ მეღებაშ მომენტისჷნ. ბურთიქ გოხორცქჷ, ვარდა ვარდა დეღამაკჷ ეთი მომენტის, მუჟამსჷთ თინა ვარდჷ ლაყაფისჷნ-და - დაჭყაფური გეშქუმალას, კარშე გეშქუმალას, კუნთხურიშ გეშქუმალაშახ, ოჯარიმეშ გეშქუმალაშახ, დუდიშულ გეშქუმალაშახ, ვარდა 11 მეტრამ გეშქუმალაშახ დო რდჷ საართოთ მოედანიშ გალე, თიმწკჷმა მატჩი იახალებუ მანგო. ბურთიქ შილებე თირელქ იჸუას საჯუშ მეწურაფათ.
ოფიციალურ ნირზეფს გიმირინუაფჷ ხვალე თიჯგურა ოკუჩხბურთე ბურთეფი, ნამუთ რე მაქსიმალურ ტექნიკური მოთხუალეფიშ წორი, ნამუთ წჷმორინაფილი რდჷ ჟინ. ფიფაშ მატჩეფს დო ეთი ტურნირეფს, ნამუსჷთ ორგანიზაფას ურთჷ კონფედერაციან, დოშქუმალირი რე ხვალე ეთი ბურთეფით ლაჸაფი, ნამუეფით უღჷ ართართი თუდო გუმოკოროცხელი მარკირებეფშე: