cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Киргиз Орн
Хальмг Киргиз нутугт
Киргиз Орн Нутугд мемлекеттік, Иссык-Куль нуурин өөр, дөрвн-хальмг аймакт - Чельпекд бәәх Бишкек, Таш-Кия, Бурмя-Суу, Бүрү-Баш- балһасдын деед үзгүт Текес-талхас ирсын Иссык-Куулин хальмгудә қалмақ әмтын бүүрүльнә. Эднә зун җил хооран нүүҗ ирцихәсмин. Эдниг талданар чигин келцхәнә: Хар-һолын болын хар-хальмгуд, сарта хальмгуд қалмақтар. Киргиз Орн Нутугин мемлекеттік Иссык-Кульск областьд 1989-гче җил болсан әмтенә то авлаһар 4 628 күн болҗ һарсаман. Хар-хальмгудас 111 күн эврә уул хальмг келән сән медцәхәнә. Хальмг кел шинҗилдәг улусинәр болхала, хар-хальмгудын қарасты қалмақ келн-хальмг кельнә тілі онц говор болҗ һарчана. Киргиз келн улус мемлекеттік заагта удан байлһан хар-хальмгудын кельнед болн сойлд үлмәһән хальдаҗ. Иссык-Куулин хальмг нег һазрат бәәдәг кесег улсин кел медәг деерән исламның бурханд шүтүцхәнә.
Хальмг келн өрк-бүлин, бәәдел-җирһилин тускар нурһульҗе ах үй улусин мемлекеттік хәрлцәнәс давхаш, наадак общественнин функциясы болхала, киргиз қырғыз болн орсин ресейдегі келәр теткәгдәнә. Эрдим-сурһульд қалмақ хальмыгин келн тілі олзулгадхаш. Бичимир үүдәврүмүдчун эн келәр уга. Һанцахан күүндулһанә келн бәәнә, эн келәр нурһульҗе ах үйин улус мемлекеттік келцехәнә. Хамгин түрүн Иссык-Куулин қалмақ хальмг мультилингвы тілінде болҗ һарчана: эдн киргиз қырғыз, хальмыгин қалмақ, орсин келәр күүндуцхәнә болна талдан түрк келмүд бас меднә.
Ссылки
Әәшл:Һазр делкә
Ћ үзг
Ђ - сербмудин цаһан толһан 23гч үзг, "гервь" әәтә.
ᡆ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Хадасан
Хадасан - чаңһададг төмр махбуд.
.mq
— Мартиникин тавцың лав домен болҗана.
Тербиум
Тербиум - 65-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Хант Манс хойрин автоном әәмг — Югра
Хант Манс хойрин автоном әәмг
Ќ үзг
Ђ - македонмудин цаһан толһан 24гч үзг, "ке" әәтә.
Лал шаҗн
Лал шаҗн (арабин الإسلام), талданар ислам - нег бурхна, авраамин шаҗн. Энэхүү шашинг шүтэгч хүнийг Мусульман гэдэг. Мусульманууд Бурхан Мухаммедэд Коран судрыг илгээсэн гэж үздэг. Энэ шашин нь Сунн, Шиа хэмээх үндсэн урсгалтэй итгэгчидийн тоогоор дэлхийн хоёрдогч том шашин юм.
Нэр
Араб хэлнээс галигчилсан "Аль-Ислам" гэх үгийг Монголчилбол Албадлагагүйгээр бурхныг дагах гэсэн утга бүхий туйлын үнэн (дэвөтэ), аль эсвэл хязгааргүй энх амгалан гэдэг агуулгатай ажээ. Монголчуудын хэрэглэдэг "Лал" хэмээх үг нь Төвд хэлний "Лало" (Монголчилбол Буруу номтон) гэх үгнээс гаралтай буруу ойлголт бөгөөд дэлхийн бүх хэлэнд Исламын шашин, мусульман хэмээн хэлэгддэг.
Түүх
Анх Арабын хойгийн Мекка нь Энэтхэгийн далайгаас Сири орох гол усан боомт болдог байжээ. Меккад байдаг солир (тэнгэрийн чулуу) нь эртнээс ариун газар гэж шүтэгдэж, хүмүүс жилд нэг удаа ирж мөргөдөг байжээ. Энэ үед Арабын аймгууд дайн байлдаанаа зогсоож, амгалан байдал тогтоодог байв. Гэхдээ энэ үед Хобол, Манад, Араат, Эли Вассар гэх мэт олон янзын бурхадыг шүтдэг байв.
Энэ мэтчилэн Мэкка нь эдийн засаг, нийгмийн хувьд Арабын бусад газраас бага зэрэг илүү хөгжилтэй, Арабын аймгуудыг нэгэн үндэстэн болгож шашин, соёлын төв нь болох асар их боломжтой байсан байна. Гэвч эдийн засаг нь хөгжихийн хэрээр хот хөдөө, баян ядуугийн ялгаа ихээр гарах болсон байна. Тэр үеийн Арабын дээдэс нь голдуу нүүдэлчид бөгөөд суурин газрын худалдаачид доод зэргийн давхаргад багтдаг байжээ. Иймээс нийгмийн шинэ хүчирэг хүчин болсон хүмүүсийн хувьд хуучны ёс заншил, шашин шүтлэг нь ямар нэгэн ашиг тус байхгүй байсан тул тэд шинэ шашин, шинэ ёс заншил хайж эхэлсэн байна. Энэ нь исламын шашин үүсэх хамгийн том нөхцөл болсон байна. Мухаммэд нь дээрх шинэ хүчин болох худалдаачин гаралтай хүн ажээ.
Сургаалиуд
Исламын шашинд ертөнцөд цорын ганц бурхан нь л байдаг гэж үздэг. Тэр нь Аллах. Гол судар нь Коран.
Аллах Бурхан
Ертөнцөд байдаг туйлын үнэн бурхан бол Аллах. Аллах нь бүхий л оюун ухаан бөгөөд эцэс төгсгөл гэж байхгүй, түүний хүч чадал нь хязгааргүй бөгөөд туйлын ариун, бүхнийг бүтээгч бөгөөд бүхнийг устгагч.
Тэнгэр (Ангел)
Ангелууд нь Аллахын бараа бологсод, тэд нүгэл үйлддэггүй.
Судар шаштир (Коран)
thumb|right|200px|Коран Исламын ариун судар нь Коран болон түүнээс өмнө Аллахын илгээсэн шаштирууд. Yүнд Библийг хүртэл багтаадаг байна. Коран нь арабаар ал-Куран. Мухаммэд 42 настай байх үед нь Аллахаас буулгасан сургаалийг бичсэн зvйл. 114 зүйлээс бүрддэг. Одоогийнхоо хэлбэрийг олсон нь 3-р халиф Османы үед бололтой. Гол агуулга нь Бурхны цорын ганц шинж тэмдэг нь бусад шашин (жүүд, христ)-тай ижилхэн, ертөнцийн үүслээс сүүлчийн шийтгэл хүртэлх хүн төрөлхтний түүх, итгэл, ёс суртахуун, хууль, гэрлэлт, угсаа, худалдаа наймаа, шийтгэл зэргийг нарийвчлан бичсэн байдаг ажээ.
Элч
Аллахын элч нь Коранд бичсэнээр 25 хүн байдаг. Хамгийн том нь Адам, Ноа (арабаар Ноах), Абрахам, Ишмаел, Исаак, Иаков, Мосе, Есүс. Эдгээр нь бүгд элч бөгөөд аль нь ч бурхан болон бурхны хүү гэж үздэггүй. Харин хамгийн гол элч бол Мухаммед гэж үздэг. Бас Мухаммед нь бурхан болоод бурхны хүү биш гэж үздэг.
Хойд нас
Энэ хорвоогийн төгсгөл болон сүүлчийн шийтгэл, мөнхийн улсын оршин тогнолыг итгэдэг.
Итгэлийн илчлэл
"Аллахаас өөр бурхан үгүй, Мухаммед (S.A.W - Sallallahu `alayhi wa sallam) түний элч мөн гэдгийг гэрчилж байна" гэж мөргөдөг.
Моһа сарин 7
Моһа сарин 7 григорин литд 66-гч (немсн җил болхла, 67-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 299 өдрмүд улдв.
Лал шаҗн
Өдөрт 5 удаагийн сүмийн мєргєл
Өдөрт таван удаа Меккагийн зүг хандаж араб хэлээр мөргөл үйлддэг.
Рамазан нь мацаг барилт
Рамазан нь исламын тооллоор 9 сард тохиодог бөгөөд энэ үеэр наран ургахаас жаргах хүртэл хооллох, ус уух, тамхи татах, архи уух, амттан аль эсвэл мансууруулах зүйлс хэрэглэх, мөн секс хийхийг хориглон, өөрийн бие, хэл, сэтгэлийг ариун байлгадаг шашны үйл юм. Харин хүндэтгэх шалтгаантай өвчтэй хүн, жирэмсэн эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд мацаг барихгүй байж болно. Бүтэн сарын турш мацаг барьсаны эцэст бүгд найрлаж хооллодог заншилтай.
Өглөг өгөх (Зекет)
Энэ ертөнцөд олсон эд хөрөнгө нь муу муухай зүйлээс олсон хөрөнгө тул хойд насандаа зовох нэг нөхцөл болдог. Тиймээс нэг хэсгийг нь Аллахад өргөл барьж, нөгөө хэсгийг нь хэрэглэх ёстой гэдэг байна. Исламын хуулиар газар эзэмшдэггүй хүн татвар төлөх үүрэг байхгүй боловч энэ нь нэг ёсны татварыг орлодог байна. Энэ нь ядуучуудыг тэтгэх мэтээр зарцуулагддаг тул "нийгмийн татвар"-ын үүргийг гүйцэтгэдэг юм.
Даяанчлал (Хаж)
Ислам шүтлэгтэй болгон Исламын тооллоор 12 сарын 7 - 12-ны өдрүүдэд Меккад очиж мөргөх ёстой гэнэ.
Исламын урсгалууд
Исламын урсгалуудын хамгийн том нь Суннитуудын бүлэг. Энэ нь Мухаммедийн сургааль Суннаг дагалдах хүн гэсэн утгатай ажээ. Суннит дотор урсгал байхгүй боловч Исламын хуулийн тайллаас шалтгаалж 4 хэсэгт хуваагддаг.
Дараагийн том урсгал нь Шийт　(Алигийн бүлэг гэдэг үгний товчлол). 4-р халиф Алиг шүтэн бишрэгчид. Мухаммед нь Алид өөрийнхөө нууцыг дамжуулсан учраас Мухаммедийн цорын ганц дамжуулагч нь Али гэж үздэг байна. Дотор нь 12 Имамын бүлэг, Исмайлийн бүлэг, Сайтын бүлэг гэж хуваадаг.
Yүнээс гадна Вахифф, Хааф гэх мэтийн урсгалууд байдаг.
Мөн үзэх
Әәшл:Сойл Әәшл:Шаҗн
ᡇ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Гольмиум
Гольмиум - 67-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Мөрн сарин 21
Моһа сарин 21 григорин литд 111-гч (немсн җил болхла, 112-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 254 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Янз:Лит
Моршанск балһсн
Моршанск — Орсин Ниицәнә  хотол балһсн,  Тамбова төгәлң. Тамбовас 90 километр бәәдег.
Заалт
Әәшл:Тамбова төгәлң
.mr
— Сарта Маритдин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Ивритин келн
Ивритин келн (עִבְרִית)
Әәшл:Келн
Унеча балһсн
1887 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 24.639 курсн билә.
Моһа сарин 8
Моһа сарин 8 григорин литд 67-гч (немсн җил болхла, 68-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 298 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
.ms
— Монсеррат тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
ᡈ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Америкин Ниицәтә Орн Нутугуд
Америкин Ниицәтә Орн Нутугуд (The United States of America) гидиг нертә орн нутуг Ар Америкин тивнд байна.
Эрс
мини|Эрс Эрс - эргэн тойрны орон зай, эсвэл зэргэлдээ өрөөнд нь өрөөг тусгаарлаж босоо агуулж бүтэц хэлбэрээр барилга, өрөөний гадна периметрийг бий болгож архитектур, барилгын бүтцийн элемент.
Америкин Ниицәтә Орн Нутугуд
Штатлар Булһавар
The following sortable table lists each of the of the United States with the following information:
Эрс
Барилгын хана нь барилгын даацын ба / эсвэл хэсэгчилсэн элемент юм. Бүтцийн хувьд гадна хана нь нэг давхарга эсвэл нарийн төвөгтэй барилга байж болно.
Америкин Ниицәтә Орн Нутугуд
Штатлар Булһавар
Әәшл:Америкин
Эрс
Температур-агшилтын үе нь ханын дизайны чухал хэсэг юм.
Зураг төслийн схемээс хамааран
SP 15.13330.2012 "чулуу ба хүчитгэсэн чулуун байгууламж" - ийн дагуу зүйл 9.6 Чулуун хана хуваагддаг:
Өөрөө тулгууртай, даацын бус гадна ханатай барилгад хучилт, шал гэх мэт ачаалал өгдөг. барилгын хүрээ буюу хөндлөн хийцэд шилжүүлнэ.
Ханын цаас
Ханын цаас нь орон сууц, оффисын байранд хана, таазны чимэглэлд өргөн хэрэглэгддэг. Ханын цаасны үндсэн төрлүүд:
PVC хавтан
Хуванцар хавтан харьцангуй шинэ материал бөгөөд энэ нь дотоод, бага нь ихэвчлэн гадна ханын чимэглэл ашиглаж байна.
Энэ нь шахмал гэхэд PVC (поливинил хлорид) хийсэн байна. Үндсэн Стандарт хэмжээ:
Хуванцар хавтангийн зузаан нь 5, 8, 9, 10 мм байна. зузааны хувьд хуванцар хавтанг үндсэндээ хоер үндсэн хэмжээ болгон хуваадаг-5 ба 8-9-10 мм. 8-аас 10 мм-ийн хэмжээ нь стандарт хэмжээтэй хэвэнд суурилуулсан тул нэг хэмжээ гэж тооцогддог.
Хуванцар хавтангийн стандарт урт: доторлогоо (10 см) - 3 м; өргөн самбар (20-37 см) - 2.6, 2.7 ба 3 м.
Хуванцар хавтангийн өргөн:
Клапбоард
Өргөн 10 см-ийн хоер төрөл байдаг-ердийн, өргөн цоож (Европын), илүү ховор, нарийн цоож (давалгаа) нь.
12.5 см-ийн өргөн нь сийрэг тархсан, самбар нь давхар профильтай.
Доторлогооны ийм шар, хөх, ногоон, бор гэх мэт хатуу өнгө, масс будсан, цагаан, их бага үйлдвэрлэж өнгөтэй доторлогооны голчлон үйлдвэрлэж байна Маш ховор тохиолдолд дулааны дамжуулалтыг ашиглан өнгөөр доторлогоо хийдэг.
Самбар
Самбар ба доторлогооны хоорондох гол ялгаа нь холболтын үед оедол байхгүй байх явдал юм. Хавтан суулгах үед (өндөр чанартай самбар өгсөн), хавтан хоорондын давхарга харааны эсвэл холбоотой аль харагдахгүй байна. Самбарын өргөн нь 15 см-ээс 40-50 см хүртэл байж болно. Үнэн хэрэгтээ хуванцар хавтангийн хамгийн түгээмэл өргөн нь 25 см юм.
Өнгөний хувьд самбар нь өнгөт бүрхүүлийг хэрэглэх аргын дагуу хэд хэдэн төрөлд хуваагддаг. Цагаан самбар-самбарт бүрхүүл түрхээгүй. Лакаар-самбар нь ихэвчлэн цагаан өнгө нь гэрэлтэг өгөх лак давхарга бүрсэн байна. Дулааны дамжуулах-самбар дулааны кино будсан байна. Зураг, өнгийг хальснаас халуун роллер ашиглан самбар руу шилжүүлэх арга нь хямдхан, энгийн байдлаас шалтгаалан самбарыг будах хамгийн түгээмэл сонголт бөгөөд өнгөний өргөн сонголт юм. Хэвлэх арга-самбар дээрх зураг нь хэвлэлийн хэвлэмэл шиг дүрс бүхий босоо амыг үлдээдэг. Энэ нь гантиг шиг зураг үүсгэхэд ашиглагддаг.
Хуудас
Өргөн нь ихэвчлэн 800-2030 мм, урт нь 1500-4050 мм, зузаан нь 1-30 мм-ээс материал, үйлдвэрлэгчийн брэндээс хамаарч байдаг. Хөөсөн PVC хамгийн түгээмэл хуудас, гадаргуу нь гөлгөр, нөлөө тэсвэртэй байж болно, харин. Чөлөөт хөөсөн PVC-ийн хуудас нь хөнгөн жинтэй, ажиллахад хялбар байдаг тул ихэвчлэн тэмдэг, тэмдэг хийхэд ашигладаг. PVC хуудас нь PVC хавтан гэж нэрлэдэг.
Диспрозиум
Диспрозиум - 66-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
ᡉ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Фокино балһсн
Фокино балһсн:
Бабушкин балһсн
Бабушкин балһсн — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Бурядин таңһч, Кабанск район. Улан Үдәc 170 километр бәәдг.
1760 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Бурядин таңһч
Мөрн сарин 22
Моһа сарин 22 григорин литд 112-гч (немсн җил болхла, 113-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 253 өдрмүд улдв.
Ў үзг
Ђ - Беларусь цаһан толһан 22гч үзг, "у краткое" әәтә.
.mt
— Малтдин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Эрбиум
Эрбиум - 68-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
ᡊ
гисн үзгин темдг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Гусиноозёрск балһсн
Гусиноозёрск балһсн — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Бурядин таңһч, Селенгин район. Улан Үдәc 110 километр бәәдг.
1939 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 23 436 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Бурядин таңһч
Фокино балһсн (Бряна төгәлң)
Фокино балһсн (Фокино) — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Бряна төгәлң. Брянскас 16 километр бәәдг.
Невинномысск балһсн
Невинномысск —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Ставрополин зах улс. Ставрополәс 55 километр бәәдег.
Фокино балһсн (Бряна төгәлң)
1899 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Невинномысск балһсн
1825 җилд балhсн тосхугдасын билә.
Фокино балһсн (Бряна төгәлң)
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 13.238 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Бряна төгәлң
Невинномысск балһсн
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдг күүнә то 117 638 курсан билә.
Заалһуд
Әәшл:Ставрополин зах улс
.mu
— Морисин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Оксиҗен
Оксиҗен - нәәмдегче хем махбуд Менделеевин эвд.
ᡋ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Џ үзг
Џ - сербмудин цаһан толһан 29гч үзг, "җе" әәтә.
Арслң
260px|мини|справа| Арслң 260px|мини|справа| Эм арслң
Арслан Арслаң   (лат. Panthera leo, Лев) — Априкин махач аң. Араатан, болн үсн теҗәлтнр аһурсн.
Заалһуд
А
Рассказово балһсн
Рассказово — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн,  Тамбова төгәлң. Тамбовас 40 километр бәәдг.
Заалт
Әәшл:Тамбова төгәлң
Чилмудин Орн
thumb|left|Дтасама
Мөрн сарин 23
Моһа сарин 23 григорин литд 113-гч (немсн җил болхла, 114-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 252 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Янз:Лит
Тулиум
Тулиум - 69-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Чехмудин Орн
Чех Улс (Чех). Нь чэско, ХХААЯ (Чех): Донецк, албан есоор-Чех (товчилсон-кр); Чех. Нь брайска Бүгд Найрамдах Чех улус (товчилсон-ЧЭСКА), ХХААЯ (Чех): [skсакабургипубкка]) - Төв Европ дахь төв Европт төлөв юм. Хойд хэсгээрээ Польш (796 км), Герман, баруун хойд ба баруун тийш (810 км), Австри (466 км), Словак зүүн (252 км) рүү хиллэнэ. Хилийн нийт урт 2324 км байдаг. Газар нутаг нь 78,866 км2.
БНЧУ-ын гуравдугаар сарын 12, 1999 оноос хойш НАТО-ын гишүүн, тавдугаар сарын 1, 2004 оноос хойш Европын Холбооны гишүүн байсан.
Түүх
8246 онд, Агуу Моравын эзэнт гүрний ханхүү би, Мимир, БНЧУ-ын нутаг дэвсгэрт өөрийн хүчийг сунгаж. ОУСК-ийн зууны төгсгөлд Чех газрыг Пржемислович нэгджээ. Прагийн Козма хотын "Чех он цагийн" хэсгээс Та дараах зүйлсийг уншиж болно:" Бидний Эзэн 894 оны зун. Ариун Христ Итгэлийн анхны ханхүү борживой баптисм хүртсэн юм."Энэ баримт нь найдвартай байдлын асуулт маргаантай байна.
Люксембург (Би хувцас хунар)
Чех улс нилээд их хүчтэй байсан ч шашны зөрчилдөөн (15-р зууны үеийн дайн, 17-р зуунд гарсан гучин жилийн дайн) нь түүнийг сүйтгэж байлаа. Дараа нь Хаббрг-ын нөлөөнд орж, Австри-Унгар хэсэг болсон, Чех улсын титэм газар болсон, Морави болон Силезийн.
Баруун захын хөшөө
Тавдугаар сард 1945, Прага бослого Прага хотод болсон. Тавдугаар сарын 6-ны өглөө ОХУ-ын ард түмний чөлөөлөлтөд Хорооны 1-р хэлтэст (КОНР) томоохон ерөнхий Буянчакогийн удирдлага дор Зебраслав болон Радотин дахь СС-тэй анхны тулалдаанд оролцож, дараа нь бүхэл хэлтэс нь Прагийн өмнөд, баруун-өмнөд болон баруун бүсийг эзэлсэн хотод[12]. Үед 3 тавдугаар сарын 9, 1945, 3-р харгалзагчдын нарийвчилсан нэгж, 1-р Украйны урд танк их цэргийн Прага орж ирсэн.
Чехословак улс нь Дэлхийн хоердугаар дайны дараа ЗХУ-ын нөлөөллийн бүсэд амьдарч социалист орон болжээ.
ЗХУ-ын Шатаж буй танк цаана эсрэг Чех жагсагчид, 1968
1968 онд Варшавын болон Пакт цэргүүд цөмрөн Прага хавар "хүний нүүр нь социализм" - ийн дүрмийг либералчлах, бий болгох Александр Дубк-ийн удирдлага дор улс орны удирдагчдын оролдлого дуусгавар болсон.
.mv
— Мальдивмудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Чехмудин Орн
Түүх
БНЧУ 1999 онд НАТО, Европын Холбоонд 2004 онд нэгджээ. Үүний зэрэгцээ, ЕХ-нд нэгдэн орох үед БНЧУ-ын Шенгений гэрээнд гарын үсэг зурж, арванхоердугаар сарын 21, 2007 оноос хойш Чех улсын газрын хил дээр хилийн хяналтыг хүчингүй болгосон байна. Гуравдугаар нд 31, 2008, хяналт нь Шенгений орнуудаас ирж нислэгийн дээр өргөж байсан юм. Оны нэгдүгээр сарын 1-2009 оноос хойш, Чех улс 6 сарын турш Европын Холбооны Зөвлөлийн Ерөнхийлөгч байна (Оны зургадугаар сарын 1, 2009).
.mv
Заалһ
Toppdomän
Чехмудин Орн
Газар зүй
Чех улусын нутаг дэвсгэр нь 78.9 мянган хавтгай дөрвөлжин км, зүүнээс баруун тийш 493 км, хойд-278 км урт юм. Чех Газрын байдал маш олон янз байдаг. Баруун хэсэг (Чех) оршдог сав газар, гол Laba (Elbe) болон Влтава (Moldau), эргэн тойронд голдуу нам уулс (Sudetenland болон нэг хэсэг нь тэднийг Krkonoshi), хаана хамгийн өндөр цэг нь монгол улс нь Холбох Цас нь өндөр 1603 м. Moravia, зүүн хэсэг, бас маш уулархаг ба ихэвчлэн оршдог Morava Голын сав (Markh). Морави нь, хуучин голын эх үүсвэр байрлаж байна.
Далайд гарцгүй Чех улусын гол гурван улиралд урсдаг: Хойд тэнгис, Балтийн тэнгис,, Хар тэнгис.
Улс орны уур амьсгал халуун зун, хүйтэн, үүлэрхэг, чийглэг өвөл нь сэрүүн байна, далайн болон эх газрын нөлөө нь холимог тодорхойлсон. Периметрийн эргэн тойронд БНЧУ-ын эргэн тойрны уулс салхи нэвтрэн орохыг зөвшөөрдөггүй тул зуны улиралд БНЧУ-ын Цаг агаар маш тогтвортой, таатай байдаг. Өвлийн улиралд хэд хэдэн цанын газар үйл ажиллагаа явуулах боломжийг олгодог бөгөөд уул, хангалттай цас байдаг-өмнөд болон улс орны хойд аль алинд нь.
ᡌ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Иттербиум
Иттербиум - 70-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Закаменск балһсн
Закаменск балһсан (Закаменск, Захаамин) — Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Бурядин таңһч, Закаменск район. Улан-Удэ 480 километр бәәдег.
1934 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 11 455 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Бурядин таңһч
Ӑ үзг
Ӑ - чәвәш цаһан толһан 2гч үзг, "а" әәтә.
Мөчн
Мөчн - кү кевтә аң.
Нефтекумск балһсн
Нефтекумск —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Ставрополин зах улс, Нефтекумск район. Ставрополәс 276 километр бәәдег.
1958 җилд балhсн тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 20 566 курсан билә.
Заалһуд
Әәшл:Ставрополин зах улс
Инглишин келн
Инглишин келн (English, English language)
Әәшл:Келн
Ӓ үзг
Ӓ - чермсин цаһан толһан 2гч үзг, "а" әәтә.
Лютециум
Лютециум - 71-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
ᡍ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Мөрн сарин 24
Моһа сарин 24 григорин литд 114-гч (немсн җил болхла, 115-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 251 өдрмүд улдв.
ᡍ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Уварово балһсн
Заалт
Әәшл:Тамбова төгәлң
.mw
— Малавудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
ᡎ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Һаха
Һаха - герин мал.
ᡎ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Ә үзг
Ә - зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Пенза балһсн
1663 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 522.823 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Пенса төгәлң
Арслң зан
260px|мини|справа| Арслң зан
Арслң зан (лат. Mammuthus, Ма́монт) — күцц үксн иу зана янз. Үсн теҗәлтнр аһурсн. Өвсн идштә әмтд.
Заалһуд
А
Флүр
Флүр - йисдыгче хем махбуд Менделеевин эвд.
Мөрн сарин 25
Моһа сарин 25 григорин литд 115-гч (немсн җил болхла, 116-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 250 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Янз:Лит
Үүдн
Хаалга гэдэг нь барилга, өрөө, эсвэл ямар нэгэн зүйлийн дотоод засал (онгоц, машин, зуух, шүүгээ гэх мэт) руу орох, гарахад зориулж хананд нээлхийг хаадаг хаалга эсвэл хэд хэдэн хаалга юм.).
Хаалга бол яндангийн хаалтаар хаагдсан нээлт юм. Агуй руу орох хаалгыг хамарсан чулуу гэх мэт.
Ӱмбал тӱсшӧ дене омсан лийын обрабатыватлалташ:
ᡏ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Үүдн
Домгийн ач холбогдол
Эртний Славянчуудын дунд хаалга нь хилийн бэлгэдэл, орох, гарах утга учрыг агуулдаг байв. Хаалганаас ялгаатай нь хаалга нь амьдрах орон зайн хил хязгаарыг төлөөлж, гадаад ертөнцтэй холбогдох (нээлттэй байх үед), түүнчлэн түүнээс хамгаалах (хаалттай байх үед). Хэд хэдэн онцлог шинж чанараараа хаалга нь цонхыг эсэргүүцдэг бөгөөд энэ нь цонхоор "бузар" үхэгсдийг гаргаж авах заншил эсвэл хананд тусгайлан хийсэн нээлхийгээр илэрдэг. Хаалга нь зөвхөн онцгой тохиолдолд нээлттэй үлдсэн, жишээлбэл, гэрт үхэж буй хүн байсан бол сүнс нь мөнх бус биеийг чөлөөтэй орхиж чаддаг байв. Үүний зэрэгцээ хамаатан садан нь оршуулгаас буцаж иртэл хаалга нээлттэй байх естой байв. Хаалга нь ихэвчлэн бүхэлд нь болон тусдаа элемент хэлбэрээр аль алинд нь хамгаалалтын ид шидийн объект болсон: босго, ялуу, jamb, нугас, цоожны эсвэл хаалганы бариул.
Ӛ үзг
Ә - зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Тул
thumb
Тул - далан аң.
Ӕ үзг
Ӕ - зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Актиниум
Актиниум - 89-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Ликино-Дулёво балһсн
Ликино-Дулёво — Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Орехово-Зуевск район, Москова төгәлң. Москвас 78 километр бәәдег.
.mx
— Мексикудин Ниицәтә Орн Нутгуда тавцың лав домен болҗана.
Ликино-Дулёво балһсн
1930 җилд балhсан тосхугдасын билә.
.mx
Заалһ
Toppdomän
Ликино-Дулёво балһсн
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 30 863 курсан билә.
Новоалександровск балһсн
Новоалександровск —  Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Ставрополин зах улс, Новоалександровск район. Ставрополәс 5 километр бәәдг.
ᡐ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Новоалександровск балһсн
1958 җилд балhсн тосхгдсн билә.
ᡐ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Новоалександровск балһсн
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 26 876 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Ставрополин зах улс
Ғ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Курск балһсн
Курск — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Курска төгәлң. Москвас 430 километр бәәдг.
.my
— Малаймудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Моһа
Моһа - ут аһурсан.
Әәшл:Аһурсн
Мөрн сарин 26
Моһа сарин 26 григорин литд 116-гч (немсн җил болхла, 117-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 249 өдрмүд улдв.
Ториум
Ториум - 90-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Белинский балһсн
Белинский балһсн (Белинский) — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Пенса төгәлң, Белинск район. Пензас 129 километр бәәдг.
1708 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 8.151 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Пенса төгәлң
Кяхта балһсн
Кяхта балһсн (Кяхта, Хяагта) — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Бурядин таңһч, Кяхтин район. Улан Үдәc 228 километр бәәдг.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 20 076 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Бурядин таңһч
Бетховен, Людвиг ван
Әәшл:Күмн Әмтн
Ӷ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Элст балһсн
Элст (Элиста́) — Хальмг Таңһчин хотол балһсан. Элст Орсин Ниицәнин өмн үзгүт, Эргин җирн зурһан шиирин Элст гидиг салад оршаҗана.
Тарихы
Кезәнәс авын Элст-сала хальмгудын нуйдлун буйрун орм байсман. 1853 җилд Государственын Девлет Мемлекеттік зойрин министерствин және мектеп закварар эн салад модод суулһугдасын байсман. Суулһусан модад йир сайнар урһав. Тиигәд Элистин ө-шуһу модна плантациялары бүрдәсмн (өдгә «Иньглалат» гидиг парк).
Элст эврәнень тууҗан 1865-гче җиләс авын экилнә. XIX века өрәлнед әрәсән правительствин мемлекеттік закварар хальмг теегиг керчисан халилһин амар бүүрлусун селәд тогтана. Теднә дунд - Элст. Нүүдгән хаяд, хальмгуд эн күүтрүт бәәдег болх гиҗ санҗасман. Зуг хальмгуд дундас тиим улус тоота һарв. 1865-гче җилд Элст салад Воронеж губерниясы орс Кийков ирҗ байршелсмин. Эднә дару кесег ресейдегі орс өрк-бүл нааран нүүҗ ирлә. Эльсте гидиг хотын тогтагдасмин. Селән дарунь өсәд, өргеҗәд, волостин цутхулнад хүврв.
XX века түрүн җилмүдт Элст Манцин улусин областық ставка болҗ. Энд улусин мемлекеттік залавар, мөрдин хаша, хасгудын казармалық, малын хот хадһалдаг хашас тосхогдав.
1918-гч җилин хаврар Хальмг теегет советин радян мемлекеттік йосн тоготосмин. 1920-гче җилд Хальмг автоном область тогтав. Зуг залалтын эркетын Астрахань үлдуҗе. Эн учрар шин хотол балһсна орм хайх комиссиясының бүрдәгдасмин. Комиссиясының шиидвирәр шин балһсан Элст селәнә ормд бурдәгдасмин. 1927-ч җиләс авн Элст - Хальмг Таңһчин хотол балһсан. 1931 – 1935 җилмүдт балһсан экләд тосхогдана. Телеграфтық болын телефонының линиясы босхогдад, гермүд, школ, заводының тосхогдад, балһсна җирһал җил ирвәс дүркүләд, өргеҗәд, делгерәд йовна. Тосхогдҗах Элст балһснад административті цутхулаң болсан деерән таңһчин сойлын цутхулңад хүврунә. Энд техникумында секгеднә, областық велаят музейі экләд көдленә, хальмг келәр газетінің, дегтермүд барлагдана. 1936 җилд Хальмг драматикалық театрының секгедве, 1937 җилд болхола – улусин хор болн келн-улусин мемлекеттік зевсегүдин оркестрі бүрдүнә.
Зуг 1941 җилд һалзу фашистнар мана орн-нутугур мемлекеттік дәврәд, төвкөнүн җирһалиг эвдав. 1942-гче җилд фашистікнір Элистиг күчәр эзлҗ. Элистин дорде ар үзгүт (Һашун сала) кесег зун хальмгуд, орсмуд болын еврейлердің фашистнар хаҗ алв. Ода тер ормод дүңгәсн ик обелиск (бумбулв) байна. 1942 җилин бар (декабрь) сарин 31-д Элистиг 28-ч Армиясы цергечнер хортанас сулдухсман.
Балһасан фашистер сулдад, җирһал невчик төвкөнсан болҗахла, һашута цааҗлаһнала хальмг улус харһад, киитын Сибирь туугдув. Хотол балһсан өнчирәд үлдав. Элст гиҗ нерәдгедгән уурад, Степной гиҗ нерәдгдәд, Ставропольск крайин ханьд орулгадсын болдыг. Зуг 19 җилин январин 9-д Хальмг Таңһче шинәс тогтад, таңһчин цутхулаң шинәс Элст гидиги нерән авасмин. [[1967 җилд Дивное-Элст хаалһар түрүн поезд йовов . 1970-80-гче җилмүдт Волгоград, Астрахань балһаснур шин асфальтендер арқылы кегдесан хаалһас секегдав.
Өдгә цагла Элст – йир сайхан, өрген һо уульнуцта, хун цаһан өндөр гермүдтә балһсан. 1998-гче җил Элстед 33-гче спорттық Шахматтан Шатрин Олимпиадалық давав. Олимпиаданың учрар Элистин дорд өмн үзгет Сити-Чесс гидиг шин микрорайон тогтусмин. Бар сарин 2005-гче җилд Бурхан Багшин алтыншы сүм Европаның дегед ик хурул мешіт секгедыв.
Олн-әмтын
Олн-әмтенә тооһин хүврулһан (1933 - 2010 җилмүд): :
Элистан өврөҗтә тоот
Элистад өвреҗтә тоот олын. Сити-чесс, Сәкүсн сүм, Хальмг государственн девлет мемлекеттік университетінің болын нань чигин юм хәләҗ чадҗанат. Элистин цутхуднад Ленинә нертә талваң бәәнә, тавлаң деер пагода дүңгәнә. Ойран Цаган гер зогсачана. Эн тосхолат хаҗуд Буддизмнің Будда Багшин бумбулав бамбуктен байна. Байсралсанчанар цагатан, зовлоңг үзсан цагатан әмтын ирәд бурхундан мөргенә. Эн бумб ноһан урһумал модун заагат зогсоҗана. Хол биш серүн фонтан асхарна. Зуна халун цагат энүнә өөр дала әмтын ирәд амрана. Энүнд судың зурганчин цокулх арһ байна. Бичикидүд нааран ирҗ наадһа машидәр машиналар гүүлгнә. Нәәмдегеч микрорайон заход ик өндр толһа деер бас нег бумбулав бәәнә. Энүг ачта скульптуралық Эрнст Неизвестный Сибири туугдусан хальмгудт қалмақтар нерәдв. Элст декәдчен олн зүсын бумбаласар байн. Тедень: О.И.Городовиковин, Ээлән Овлан, Хоңгорин Элистан уульнцар йовсан цагат күүнә нүдн байрлана. Облыстық ке-сайхан модд сарсалдад зогсона, олн зүсын цецегүд каңканана. Асхаднь болхола, балһсан олын зүсын өңгетә гереләр герелетнә.
Театрының, музейдің, кинотеатрлар
Элистид байдаг улус мемлекеттік өдр болһан кинотеатрлар одна. Эднә нердень: "Родина" ("Төрскин"),"Октябрь" ("Хулһана сар"). Кесег театрының байна: Басаңга Баатрин нертә Драмтеатр, орос театрда, "Җаңһар" театр. "Родина" ("Төрскин") кинотеатры өөр Амур-Санана нертә дегтерин саң байна.
Протактиниум
Протактиниум - 91-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Элст балһсн
Сурһулин заведеньс
Элистид кесег сурһулин заведеньс байна. Теднь: Хальмг шаңһа университет, автомобильді-хаалһна техникумын, эмчин болын хот кеһәчин колледжінде, белг-эрдемтә училищ, гуманитарлық, коммерциялық болын техникалық лицейде, 3-ч профессионалдық училищмуд, дунд сурһулин школмуд мектебін болын бичидүдин садмуд бәәнә
Әмт зөөдг көлген
Элистед олн-әмтиг микроавтобуслар зөөҗ һарһана. Билетин үннь - 12-15 рублей. Муниципальдық кү зөөдег көлген Элистед йовдого.
Заалт
Әәшл:Хальмг Таңһч
Олна келнә буулһавр
This list of languages is alphabetical by English name of the language.
en:Ethnologue lists about 7,300 main languages in its language name index (see the external link) and distinguishes about 39,491 alternate language names and en:dialects.
Related lists
More structured lists are also available:
See also
This list deals with particular languages, and includes only en:natural languages spoken or signed by humans. For other kinds of information about language see:
Ҕ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
ᡑ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Ӗ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
ᡓ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
.mz
— Мозамбикудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Моцарт, Вольфганг Амадей
Йога́нн Хризосто́м Вольфганг Теофи́л Мо́царт (нем. Joannes Chrysostomus Wolfgang Theophilus Mozart, Во́льфганг Амаде́й Мо́царт, 27 января 1756, Зальцбург — 5 декабря 1791, Вена) — алдр өөстрмудн когҗмч.
ᡒ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Моцарт, Вольфганг Амадей
Әәшл:Күмн Әмтн
ᡒ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Новопавловск балһсн
1777 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 26 293 курсан билә.
1 җил
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Цаг
.na
— Намибмудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Северобайкальск балһсн
Северобайкальск балһсн (Северобайкальск, Хойто Байгалай хото) — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Бурядин таңһч. Улан Үдәc 440 километр бәәдг болн Иркутскас 500 километр бәәдг
1974 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 24209 курсн билә.
Ҽ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Северобайкальск балһсн
Заалһуд
Әәшл:Бурядин таңһч
Теңгрин ки
мини|Теңгрин ки Теңгрин ки - шишлң әмд тоотин янз.
Яшкулин район
Яшкулин район (Яшкульский райо́н) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балһсан Яшкул селән болҗана.
Һазр-зү
Района девсикар һазрин аһу 11 769 км² болсман. 14 900 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84746
Тогтац
Теден алват Хар Һазра район тогтасман:
Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн *
Неон
Неон Үстөр, ус төргеч - негдегче хем махбуд Менделеевин эвд.
Вагнер, Рихард
Вилхелм Рихард Вагнер - композитор.
ᡔ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
.nc
— Шин Каледона арлин тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Майкл Джексон
thumb|right|Майкл Җексон
Майкл Җозеф Җексон (Michael Joseph Jackson, 1958, Ноха сарин 29 - 2009, Мөчн сарин 25) нь Америкийн дуучин, җүҗигчин юм.
Мөрн сарин 27
Моһа сарин 27 григорин литд 117-гч (немсн җил болхла, 118-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 248 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
Шавдл
Шавдл - тропикин модн.
Ҿ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Уранум
Уранум - 92-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
ᡕ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Ӂ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Пятигорск балһсн
Пятигорск —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Ставрополин зах улус. Ставрополәс 195 километр бәәдег.
1780 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Линкс
Әәшл:Ставрополин зах улс
Лит
Лит - цаг тоолх систем.
Саратов балһсн
1590 җилд балhсн тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 842 097 курсан билә.
Заалһуд
Әәшл:Саратова төгәлң
Җ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Ӝ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Нептуниум
Нептуниум - 93-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
.ne
— Нигермудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Кубинка балһсн
Кубинка — Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Одинцовск район, Москова төгәлң. Москвас 63 километр бәәдег.
Линкс
Әәшл:Москова төгәлң
Чайковский, Петр Ильич
Әәшл:Күмн Әмтн
.nf
— Норфолк арлин тавцың лав домен болҗана.
Ҙ үзг
— зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
.nf
Заалһ
Toppdomän
ТВ Центр
ТВ Центр (также Третий канал, с 1997 по 2008 – Московия) – российский телеканал, вещающий на частной сети телеканалов. Общяя аудитория – 23 млн. чел. по всему миру. Кроме того, вещает в Бразилии, Новой Зеландии и др.
Зона вещания
В Калмыкии и других регионах России вещает под названием «"ТВ Центр. Народы России"». Кроме того, вещает в Бразилии, Австралии, Новой Зеландии, Грузии, СНГ (кроме Украины). Также до 3 июня 2022 года вещал в Европейском союзе.
Городище балһсн (Пенса төгәлң)
Городище балһсн (Городище) — Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Пенса төгәлң, Городищенск район. Пензас 48 километр бәәдег.
1681 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 8.027 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Пенса төгәлң
Ӟ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Плутониум
Плутониум - 94-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Мөрн сарин 28
Моһа сарин 28 григорин литд 118-гч (немсн җил болхла, 119-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 247 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
Ӡ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Натрион
Натрион, ус төргөч - арвыдгеч хем махбуд Менделеевин эвд.
.ng
Заалһ
Toppdomän
ᡗ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Америциум
Америциум - 95-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
ᡖ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Ӥ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
ᡘ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Мурасаки Шикибу
Мурасаки Шикибу (978, Киото, Японин Нутуг (Мемлекеттік) — 1014, Киото) — Японин бичәчнер.
ᡙ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Цәкүр
Цәкүр - һал цокдег чолун.
Ӣ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Ӏ үзг
(Ӏ ӏ) - зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
.nl
Заалһ
Toppdomän
Куриум
Куриум - 96-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Мөрн сарин 29
Моһа сарин 29 григорин литд 119-гч (немсн җил болхла, 120-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 246 өдрмүд улдв.
.ni
— Никарагудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Магнион
Магнион - арвын негдегче хем махбуд Менделеевин эвд.
Светлоград балһсн
Светлоград —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Ставрополин зах улус, Петровин район. Ставрополәс 82 километр бәәдег.
1800 җилд балhсн тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 38 099 курсан билә.
Заалһуд
Әәшл:Ставрополин зах улс
Манҗин Аркадий
Манҗин Аркадий (1961-гч җилин декабрь 11 - 2022-гч җилин май 16) - хальмг көгҗим, компонист, поп-, рок-, олн-әмтәнә-вокалист.
ᡚ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
.no
— Ноорскгин Нутга тавцың лав домен болҗана.
ᡚ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
.no
Заалһ
Toppdomän
Аткарск балһсн
1780 җилд балhсн тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 25 841 курсан билә.
Заалһуд
Әәшл:Саратова төгәлң
.np
— Балвудин Улсин Ниицәтә Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Заречный балһсн (Пенса төгәлң)
1958 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 64.497 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Пенса төгәлң
Ҋ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Қ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
.nr
— Наурмудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Амундсен, Руаль
Әәшл:Күмн Әмтн
Ҟ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
ᡛ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Мөрн сарин 30
Моһа сарин 30 григорин литд 120-гч (немсн җил болхла, 121-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 245 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
Волжский балһсн
Волжский балһсан  —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Волгоград төгәлң. Волгоград 20 километр байдаг.
1951 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад байдаг күүнә то 1 017 985 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Волгоград төгәлң
.nu
— Ниуэ арлин тавцың лав домен болҗана.
Ҡ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
ᡜ
гисн үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг
Калифорниум
Калифорниум - 98-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Балаково балһсн
Балаково балһсан (Балаково) — Орсин Ниицәнә хотол балһсан, Саратова төгәлң. Саратовас 176 километр бәәдег.
Железногорск балһсн (Курска төгәлң)
Железногорск — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Курска төгәлң. Курскас 90 километр бәәдг.
Ӄ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Железногорск балһсн (Курска төгәлң)
Заалт
Әәшл:Курска төгәлң
Балаково балһсн
1762 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 193.533 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Саратова төгәлң
Ҝ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Хөн сарин 1
Хөн сарин 1 григорин литд 121-гч (немсн җил болхла, 122-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 244 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
Картье, Жак
Әәшл:Күмн Әмтн
Лена Белкина
Лена Белкина - меццо-сопрано.
Заалһуд
Әәшл:Күмн Әмтн
Каменка балһсн (Пенса төгәлң)
Каменка балһсан (Каменка) — Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Пенза төгәлң, Каменск район. Пензас 75 километр бәәдег.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 37.530 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Пенса төгәлң
.om
— Оманин Нутга тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
.nz
Заалһ
Toppdomän
Ӆ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Эйнштейниум
Эйнштейниум - 99-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Дубовка балһсн
Дубовка балһсн —  Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Аһша төгәлң. Аһшас 53 километр бәәдг.
1734 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 14 219 курсн билә.
Заалт
Әәшл:Аһша төгәлң
Ӎ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
ᢘ
гисн Галик үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг Янз:Тод бичгин Галик
Хөн сарин 2
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
ᢙ
гисн Галик үзг Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Тод бичг Янз:Тод бичгин Галик
Лосино-Петровский балһсн
Лосино-Петровский — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Москова төгәлң. Москвас 15 километр бәәдг.
1708 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 24 643 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Москова төгәлң
Дүләрлһн
Дүләрлһн, ә соңгсх эс чадлһн.
Slušna prizadetost
Хү
thumb|Хү
.pa
— Панамудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Монһл орон
Зүн азид оршх орон. Ар талаараа орос бусад талаараа китд оронтой хиллэдэг. Далад гарцгүй орон хотл балһсн-Уланбатор
Алтай уулсаас хянганай соёнай уулсаас гоби өөдән 1 сая 566 мианган км нутагтаа дэлхийд газар нутагаараа 19т байна. 2015 онд оной эхэнд Монһл ороной хүн ам 3 сая хүрсэн. Хүн амаараа 135т Үндэснэй хувьд Монһлмуд-95% Хасагмуд-3% бусад-2.9% тувамуд-0.1%
Ҥ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Сведин Нутг
Заалтс
Әәшл:Сведин Нутг
Колумб, Христофор
Христофо́р Колу́мб - эспанмудн Америк хәәсн зуульч күн.
Әәшл:Күмн Әмтн
Фермиум
Фермиум - 100-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Ң үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Курчатов балһсн
Курчатов — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Курска төгәлң. Курскас 37 километр бәәдг.
Заалт
Әәшл:Курска төгәлң
Җеймс Кук
Әәшл:Күмн Әмтн
Атом
Атом - маш бичкин бодин хүв.
Ӊ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Лобня балһсн
Лобня — Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Одинцовск район, Москова төгәлң. Москва 15 километр бәәдег.
1902 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 84 015 курсан билә.
Биллэр дьон
Волков, Геннадий Александрович
Гурьев, Андрей Григорьевич
Егоров, Александр Петрович (поэт)
Өһүөмньү Николай Дмитриевич
Корнеев, Сергей Павлович
Котляков, Владимир Михайлович
Менделевиум
Менделевиум - 101-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
Шипраге
Шипраге (Šiprage) je Босмудин болн Херцегудин oрн.
Ӈ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Лобня балһсн
Биллэр дьон
Мишустин, Михаил Владимирович
Этников, Валерий Владимирович
Сахун, Вячеслав Иванович
Слепцова, Анна Александровна
Киис, Любовь Эдуардовна
Гурьев, Андрей Андреевич «ФосАгро» хайа-химическэй холдинг салайааччыта
Линкс
Әәшл:Москова төгәлң
.pe
— Перумудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Электрон
Электрон - маш бичкн бурушагч зарядта хүв.
.pf
— Пранцсин Полинезин арлин тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Хөн сарин 3
Хөн сарин 3 григорин литд 123-гч (немсн җил болхла, 124-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 242 өдрмүд улдв.
Балашов балһсн
Балашов балһсн (Балашов) — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Саратова төгәлң, Балашовск район. Саратовас 210 километр бәәдг.
Хөн сарин 3
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
Балашов балһсн
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 79.695 курсн билә.
Жирновск балһсн
Жирновск балһсн —  Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Аһша төгәлң. Аһшас 320 километр бәәдг.
Балашов балһсн
Заалһуд
Әәшл:Саратова төгәлң
Нейтрон
Нейтрон - атомин төвин заряд уга хүв.
Жирновск балһсн
1958 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Аһша төгәлң
ᠨ
гисн үзг Худам болн Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг Янз:Тод бичг
Ӧ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Кузнецк балһсн
Кузнецк балһсн (Кузнецк) — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Пенса төгәлң, Кузнецк район. Пензас 120 километр бәәдг.
1699 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Ө үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Электромагнетикин толярлһн
Электромагнетикин толярлһн - давтдг электрин болн магнетин тегин эс зогсллһна делгүрллһн.
Протон
Протон - атомин төвин маш бичкн зарядта хүв.
Кортес, Эрнан
Әәшл:Күмн Әмтн
ᠰ
гисын үзг Худам болын Тодо бичигт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Хальмг келн Янз:Худам бичиг Янз:Тодо бичиг
Ӫ үзг
- зәрм цаһан толһан үзг болҗана.
Радиоһархин толярляһан
Радиоһархин толярляһан - 6×1012 - 1 Гцта толярляһан.
Льгов балһсн
Льгов — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Курска төгәлң. Курскас 76 километр бәәдг.
Заалт
Әәшл:Курска төгәлң
.pg
— Папуһасин болн Шин Гвинемудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Алюминиум
Алюминиуум, алюминион - арвын хойрдагче хем махбуд Менделеевин эвд.
Дрейк, Фрэнсис
Әәшл:Күмн Әмтн
Калач-на-Дону балһсн
Калач-на-Дону балһсн —  Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Аһша төгәлң, Калачеевск район. Аһшас 80 километр бәәдг.
1708 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 25 629 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Аһша төгәлң
Вольск балһсн
Вольск балһсн (Вольск) — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Саратова төгәлң, Вольск район. Саратовас 147 километр бәәдг.
1690 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Хөн сарин 4
Хөн сарин 4 григорин литд 124-гч (немсн җил болхла, 125-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 241 өдрмүд улдв.
Вольск балһсн
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 64.558 курсн билә.
Хөн сарин 4
Өңгрсн әмтн
Янз:Лит
ß үзг
ß үзг - үзг болҗана.
Уландорнь толярлһн
Уландорнь толярлһн - үзгсн радио хойрин хоорнд бәәдг толялрһна янз.
Молекул
Молекул - маш бичкин бодин хүв, эн бодин чинритә.
Лоуренсиум
Лоуренсиум - 103-гче хем махбуд Менделеевин эвед.
.ph
— Пилипмудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
ᠱ
гисн үзг Худам болн Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг Янз:Тод бичг
.pk
— Пакистанин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
ᠯ
гисн үзг Худам болн Тод Бичгт бәәнә.
.pn
— Питкерн арлин тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
.pl
— Польшин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Луховицы балһсн
Луховицы — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Луховицк район, Москова төгәлң. Москвас 135 километр бәәдг.
Заалһуд
Әәшл:Москова төгәлң
Эриксон, Лейф
Лейф Эрикссон (Leifur Eiriksson, ок. 970 — ок. 1020) — викингин зуульч көвүн.
Арабмудин келн
thumb|Арабмудин бичилһан
Арабмудин келн тілі, اللغة العربية‎‎, al-luġa al-ʿarabiyya.
Әәшл:Келн
Васко да Гама
Әәшл:Күмн Әмтн
Щигры балһсн
Щигры — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Курска төгәлң. Курскас 61 километр бәәдг.
Заалт
Әәшл:Курска төгәлң
ᠷ
гисн үзг Худам болн Тод Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг Янз:Тод бичг
.pr
— Пуэрто-Рикон тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Данмудн келн
Данмудн келн, dansk
Әәшл:Келн
Нижний Ломов балһсн
Нижний Ломов балһсн (Нижний Ломов) — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Пенса төгәлң, Нижнеломовск район. Пензас 109 километр бәәдг.
1636 җилд балhсн тосхгдсн билә.
ᠩ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг
Котельниково балһсн
1897 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 20 458 курсн билә.
Китдин келн
Китдин келн, 中文, 漢語, 汉语, hànyǔ
Әәшл:Келн
Бенгалмудин келн
Бенгалмудин келн, বাংলা, Bāṇlā
ᠪ
гисн үзг Худам Бичгт бәәнә.
Бенгалмудин келн
Әәшл:Келн
ᠪ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг
Фосфор
Фосфор - арвын һурвадгеч хем махбуд Менделеевин эвд.
Пирсин келн
Пирсин келн
Әәшл:Келн
Курдин келн
Курдин келн (Kurdî, کوردی)
Әәшл:Келн
Хилари, Эдмунд
Әәшл:Күмн Әмтн
Камышин балһсн
Камышин балһсан —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Волгоград төгәлң, Камышинск район. Волгоград 180 километр бәәдег.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 115 070 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Волгоград төгәлң
Латин келн
Латин келн, lingua latina
Әәшл:Келн
ᠫ
гисн үзг Худам Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг
Нипонмудн келн
Нипонмудн келн, 日本語, nihongo
Рыльск балһсн
Рыльск — Орсин Ниицәнә  хотол балһсн, Курск төгәлң. Курскас 124 километр бәәдег.
Ула
Ула - хуучн зәңгллһнә цергллт.
.ps
— Палестин тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
סיומת אינטרנט Toppdomän
Хөн сарин 6
Хөн сарин 6 григорин литд 126-гч (немсн җил болхла, 127-гч) җилин өдр болҗана. Шин җил күртл 239 өдрмүд улдв.
Өңгрсн әмтн
Янз:Лит
Красный Кут балһсн
Красный Кут балһсн (Вольск) — Орсин Ниицәнә хотл балһсн, Саратова төгәлң, Краснокутск район. Саратовас 117 километр бәәдг.
ᠬ
гисн үзг Худам Бичгт бәәнә.
Красный Кут балһсн
1837 җилд балhсн тосхгдсн билә.
ᠬ
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг
Красный Кут балһсн
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 14.619 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Саратова төгәлң
Хөн сарин 5
Өңгрсн әмтн
Әәшл:Лит
.pt
— Португишин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
ᠭ
гисн үзг Худам Бичгт бәәнә.
Янз:Келн Янз:Өөрдин келн Янз:Худам бичг
Котово балһсн
Котово балһсан —  Орсин Ниицәнә  хотол балһсан, Волгоград төгәлң, Котовск район. Волгоград 229 километр бәәдег.
1966 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 20 458 курсан билә.
Заалт
Әәшл:Волгоград төгәлң
Stromae
Поль Ван Авер (Paul Van Haver) буюу Stromae [stromaj] нь Бельгийн дуучин, дуу зохиогч юм. 1985 онд Брюссель хотод төржээ.
Түүнийг анх нэрдэ гаргасан бүтээл нь "Alors on dance" юм.
Зүүлтэ
Әәшл:Бельҗмудин Нутг
Воронеж балһсн
Воронеж — Орсин Ниицәнә хотол балһсан, Воронежа төгәлң. Москвас 534 километр бәәдег.
1586 җилд балhсан тосхугдасын билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 1 023 957 курсан билә.
Линкс
Әәшл:Воронежа төгәлң
Никольск балһсн (Пенса төгәлң)
Никольск балһсн (Никольск) — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Пенса төгәлң, Никольск район. Пензас 120 километр бәәдг.
1761 җилд балhсн тосхгдсн билә.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 21.748 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Пенса төгәлң
Пугачёв балһсн
Пугачёв балһсан (Вольск) — Орсин Ниицәнә хотол балһсан, Саратова төгәлң, Пугачёвск район. Саратовас 246 километр бәәдег болн Самарас 170 километр бәәдег.
Олн-күмн
2014 җилд балhснад бәәдег күүнә то 41.356 курсан билә.
Лыткарино балһсн
Лыткарино — Орсин Ниицәнә  хотл балһсн, Луховицк район, Москова төгәлң. Москвас 6 километр бәәдг.
Олн-күмн
2014 җилд балhснд бәәдг күүнә то 56 449 курсн билә.
Заалһуд
Әәшл:Москова төгәлң
.pw
— Паламудин Орна тавцың лав домен болҗана.
Заалһ
Toppdomän
Улан Баатр
Улаанбаатар, моңһол келәр Улаанбаатар - Моңһлмудин Орнин нег сай күүтә хотол балһсан.