cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
13 di decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
djanvî, fevrî, måss, avri, may, djun, djulete, awousse, setimbe, octôbe, nôvimbe, decimbe
Pû do cier
Categoreye:Insekes Li pû do cier, ci n' est nén on formagnant pû. C' est èn inseke ås deus aiyes del famile des berbijhotidîs. Adon, i rshonne å berbijhot, li pû des bedots.
Rifondant walon
Rifondants walons ehåyîs
Jacques Desmet si va mete a scrire di cisse façon la (rifondant namurwès) dispu l' mitan des anêyes 2010 : Li catchete, L' adjint Mwasse u co sacwants bokets d' el live k' il a scrît avou l' aidance da José Schoovaerts po les desséns, Noveles et Binde ås desséns.
Savoye
Li Savoye, c' est ene contrêye naturele del France.
Categoreye:Istwere di l' Urope Categoreye:France
Te souviens-tu (tchanson e francès)
Cåzaedje
Te souviens-tu, disait un capitaine Au vétéran qui mendiait son pain, Te souviens-tu qu'autrefois dans la plaine, Tu détournas un sabre de mon sein ? Sous les drapeaux d'une mère chérie, Tous deux jadis nous avons combattu ; Je m'en souviens, car je te dois la vie : Mais, toi, soldat, dis-moi, t'en souviens-tu ? (Ti sovénss, - k' i djheut, on captinne, / A l' ancyin sôdård k' esteut ki bribéve on boket d' pwin - / Èt sovénss, (di dj') ki, divinltins, e-n on tchamp d' bataye, ti tapas foû on côp d' såbe ki m' aléve acsure el pwetrene ? / Do tins ki, dizo l' drapea di nosse binamêye patreye, / Nos nos avans batou, nozôtes deus. / Dji m' endè sovén, ca dji t' doe l' veye; / Mins twè, valet, l' sôdård, t' endè sovénss eto ?)
Te souviens-tu de ces plaines glacées Où le Français, abordant en vainqueur, Vit sur son front les neiges amassées Glacer son corps sans refroidir son cœur ? Souvent alors, au milieu des alarmes, Nos pleurs coulaient, mais notre œil abattu Brillait encore lorsqu'on volait aux armes Dis-moi, soldat, dis-moi, t'en souviens-tu? (ratournaedje a fé)
Te souviens- tu qu'un jour notre patrie Vivante encore descendit au cercueil, Et que l'on vit, dans Lutèce flétrie, Des étrangers marcher avec orgueil ? Grave en ton cœur ce jour pour le maudire, Et quand Bellone enfin aura paru, Qu'un chef jamais n'ait besoin de te dire : Dis-moi, soldat, dis-moi, t'en souviens-tu ? (ratournaedje a fé)
Gecamines
Elle a bråmint toumé a cou d' poyon. E 2008, n' aveut co 8.800 ovrîs.
Motlî Joseph Defrecheux so les biesses
Biesses
Li motlî Joseph Defrecheux so les biesses, ki l' tite, e francès, c' est Vocabulaire de noms wallons d'animaux, c' est on motlî, sicrît pa Joseph Defrecheux avou toplin des nos e walon (mins eto e picård ey e gåmès) di biesses k' on trouve el Walonreye.
Il est rprins sol limero [G8] dins l' djivêye des motîs do walon.
Suddjonctif Prezintrece
thumb|Suddjonctif prezintrece di 3 viebes di diferinnès trokes Li Suddjonctif Prezintrece ou prezint do suddjonctif, c' est on tins do suddjonctif ki s' rescontere dins ene fråzlete ki l' viebe del mwaisse fråze est codjowé a on tins d' asteure (å pus sovint l' indicatif prezintrece).
Troes prumirès trokes
Pol prumire, li deujhinme et l' troejhinme troke di viebes, c' est l' minme cogne k' a l' indicatif prezintrece.
20 di decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
18 di decimbe - 19 di decimbe - 21 di decimbe - 22 d' decimbe - les 366 djoûs d' l' anêye
Suddjonctif Prezintrece
Riwaitants
On a l' tchuze inte les cognes namurwesses et lidjwesses.
Djihan d' Djudla-Mouze
Ci fourit onk des prumîs scrijheus di ç' payis la. Li lingaedje di ses scrijhaedjes pout esse riwaitî come ene sicrîta.
Stoumont (viyaedje)
Stoumont [n.pl.] ancyin ptit ban del Walonreye, e F. Stoumont, divnou intité, avou novea limero del posse 4987; limero diyalectolodjike: [Ve 38] (mwaisse pont d' l' ALW); vî limero del posse: 4984
Lissene
Mouze
I gn a l' Tinre ki passe drola. C' est l' dierinne comene walon dvant k' elle åye el Flande. centré|vignette|Ene sicluze so ene voye del [[RAVeL do costé d' Lissene, å Levant del cinte-veye.|299x299px]]
Tournêye sol damaedje (live)
Contnou
Gn a 15 rondeas, tchaeke so onk des mestîs del paire del houyire. I sont sol pådje di droete, et gn a on ptit motlî vizon vizu. ä Ci côp la, gn a ene novele del pådje 39 al påje 59, ki c' est s' «Dierinne tournêye», mins todi avou les målåjheys mots sol pådje di schlintche.
Stoele di Bijhe
Rapoirt avou les stoelreyes
Si on ricnoxhe li Grand Tchår, on prind les deus dierinnès stoeles di s' dirî, et on les conte shijh côps e rmontant.
Pluriyal e l' amazir
Sustantifs femrins pluriyl avou l' cawete -in
Les sustantifs femrins kimincèt cåzu todi pa ⵜ- (t-), ki dmeure la ossu e pluriyal : I candjnut djusse li coron, ki dvént -ⵉⵏ (-in) estô del cawete -ⵜ (-t) do singulî
Suwedwès (lingaedje)
Categoreye:Lingaedjes Categoreye:Suwede
22 d' decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
Vey eto:
Gérard Jaffrès
E 2001, il a vudî ene sitroete plake e burton, "Le fou de bassan" avou, come rawete, on rarindjmint del "Li ptite gayole" a môde di muzike celtike.
Addé l' ri al claire aiwe (tchanson)
Li mwaisse tchanson provént d' on powinme d' on nén cnoxhou scrijheu do 18e sieke, el France.
André Delchef
André Delchef a skepyî a vnou å monde a Lidje li 13 di måss 1835 ey î mori li 4 di djulete 1902.
Telougou (lingaedje)
Côde ISO : te
André Delchef
Ouve pol walon
Emey ses powinmes prumés ås concours SLLW: «Houbert Gofin» et «Nosse vî Peron» (cråmignon).
Siné (plante)
Discrijhaedje
Les foyes sont cråsses, mo niervurêyes et ås boirds dintlés.
po les djins
On pout saetchî ene ôle di ses grinnes.
Sourdant
Categoreye:Plantes Categoreye:Fleurs des tchamps
Mousmint
Motlî
Des cxhiyîs mousmints si lomnut des gobeyes.
Voyaedje d' oujhea
Motlî
Opôzêymint, les oujheas ki n’ cwitèt nén l’ payis sont lomés les dmorants.
Kékes voyes di voyaedjåjhe
Ces oujheas la acovnut e l’ Urope timperêye mins co dpus e l’ Urazeye bijhrece : Scandinaveye et Sibereye.
Poytreye
Les voyaedjants oujheas polèt edjîstrer des virûsses foirt prindåve pa les poyes, come li pesse des oujheas et les ôtes sôres di gripe des oujheas.
Livreye
Sacwants viyaedjes sont dvnou des viyaedjes avou toplin des boukinreyes. El Walonreye, end a onk a Rdû (dispu a pô près 1980).
Kris Merckx
Kris Merckx est on flamind eyet neyerlandès-cåzant politikî d' Anverse.
Livreye
Livreyes ki vindnut des lives e walon
Gn a nole livreye ki n' vindaxhe ki des lives e walon. Mins gn a ene pougneye di livreyes, el Walonreye, la k' on ndè pout trover pus åjheymint.
Yvonne Gendarme
Gendarme
Oraedje
Motlî
Cwand on voet ene aloumire (ou aloumoere), on dit k' il '''alome.
Cawete di codjowaedje -axhe
Axhe 🇱🇰 cawete -axhe Li cawete di codjowaedje -axhe, c' est ene cawete di codjowaedje des djins do singulî do suddjonctif erirece.
Dins les accints do walon
Li suddjonctif erirece n' est bén diferin do suddjonctif prezintrece ki dins l' walon do Levant.
Cawete -iveus
Li cawete -iveus, c' est ene cawete tipike do walon ki sieve a foirdjî des addjectifs.
Gåle beldjike
Corespondance avou les payis d' asteure
Sambe et Mouze fôrmént dedja li schrene di ç' payis la, ki corespond al Beldjike, ås Bas Payis (a Nonne do Rén nonnrece), al Grande Dutcheye, a l' Almagne å Coûtchant do Rén.
14 di decimbe
Li 14 di decimbe, c' est li 348inme djoû d' l' anêye do calindrî grigoryin (li 349inme po ls anêyes bizetes), avou 17 djoûs dmorant disk' al fén d' l' anêye.
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
djanvî, fevrî, måss, avri, may, djun, djulete, awousse, setimbe, octôbe, nôvimbe, decimbe
Cåzant (codjowaedjes)
Li stîle cåzant dins les romans
Dins les romans, gn a on stîle la ki li scrijheu scrît tot l' roman come cåzant.
Guere di Corêye
Li Guere di Corêye c'est ene guere k' i gn a yeu dins l' cåziyea corêyin do 25 di djun 1950 å 27 di djulete 1953.
Disrôlmint del guere
Mins adon, l' ONU dimanda a tos les estats di s' mete avou l' Corêye nonnrece. Et les Estats Unis evoyît des tropes (e moes d' djulete 1950) pu l' ONU (setimbe 1950) ki vont rprinde, so troes ans d' tins, tote stindêye del Corêye nonnrece. Mågré l' evoyaedje di sôdårs chinwès po-z aspaler les Bijhe-Corêyins (octôbe 1950).
Dins les belès-letes e walon
Categoreye:Gueres Categoreye:Corêye nonnrece Categoreye:Corêye bijhrece Categoreye:Beldjike
Poirtêye foû matrice
Poirtêye foû matrice moennêye a s' tins a ene berbis
Trovas tins del cezaryinne
Bariom
Li bariom, c' est èn elemint tchimike del troke des alcalino-tereus, d' essegne atomike Ba, limero atomike 56 eyet masse atomike 137,33.
Muzêye do Vicaedje des Walons
Eplaidaedjes sol walon
Dispu les anêyes 1940,il eplaidèt èn apasseu "Enquêtes du musée de la vie wallonne".
Rintî
On rintî, ene rintire, c' est ene djin ki vike des rivnous d' ses béns, bén-fonds et béns-meubes. Ele ni doet don nén ovrer po wangnî s' crosse.
15 di decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
Vey eto:
Franwal Walo +
Walo + eyet rfondaedje
Li Walo + a ddja des atuzes ki seront rprinjhes pa li rfondou :
Jean-Joseph Dehin
Ouve pol walon
I n' les rashonna nén, apus k' ene ramexhnêye d' arimés, "Tchå et panåjhe", k' a moussî foû e 1850. C' est ci live la ki fjha si rlomêye, avou on monoloke "Apolodjeye et critike di sacwants monumints d' Lidje", sicrît e 1852.
16 di decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
Categoreye:Date
Coraedje (tecses)
Categoreye:Lives e walon
95
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Françoise Evrard
Ouve pol walon
Ses bokets parexhnut dins Les Cayés walons dispu 2021. Ey ossu divins L' Soverdea sol fén del gazete (l° 392-393).
Tirehaline (raece di berbis)
Sourdants
Categoreye:Raeces di bedots Categoreye:Atlasse (hôts tienes)
Park Bivort
Mape
Li Park Bivort s' trove a Djumet (Tchålerwè), il est al mitan etur l' hamtea do Spinoe eyet l' hamtea del Målaveye. I gn' a deus intrêye, li prumire (å Nonne) dvant ene grande rowe (vir fotografeye) eyet li deujhinme (å Bijhe) dvant ene plus pitite. Sol mappe, li park est e vete eyet les lenes didins sont les pitits tchimwins. Tenawete, l' etan n' est nén rprezinté dzeu. <mapframe latitude="50.445993" longitude="4.417845" zoom="17" width="478" height="542" align="center" />
Pråyon
Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.
Acinsion
L' Acinsion, c' est ene fiesse crustinne ki rmimbere li montêye å cir da Djezu-Cri, raviké.
Tchandleuse
Li Tchandleuse ou les Tchandeles u li tchandleur, c' est ene fiesse catolike ki s' djoû, c' est l' 2 d' fevrî, dj' ô bén, 40 djoûs après l' Noyé.
Univiersité
Referinces eyet sourdants
*
Codjowaedje picî
Viebes ki s' codjowèt come "picî", avou ene voyale divant l' C, la dedja studyî e Wiccionaire
Guere di Crimêye
Elle est pa côp rwaiteye come li prumire di çou k' on-z a lomé "les gueres modienes".
Keritch
Keritch (sicrît Keriç e tatår di Crimêye; e rûsse Керчь, e oucrinnwès Керч, Kerch e-n inglès), c' est ene veye di Crimêye, tot å Coûtchant, sol Noere Mer.
Rafael Nadal
Categoreye:Rilomés djouweus d' tenisse
Guy Mars
Il a stî rprins dins l' antolodjeye Scrijheus d' Årdene.
17 di decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
Vey eto:
15 di decimbe - 16 di decimbe - 18 di decimbe - 19 di decimbe - les 366 djoûs d' l' anêye
Henri Frenay
Frenay Frenay Henri Frenay, c' esteut on scrijheu e walon et on rcwereu ki provneut d' Roclindje.
Il a studyî li motlî des fabricants d' tchapea di strin del vå do Djer.
Macrolide
mon les årtisses
Les mitan-sintetikes ont stî metous sol martchî bråmint po médyî les peumoneyes.
96
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 96 do calindrî grigoryin.
Théophile Depaquier
Théophile Depaquier, c' esteut on scrijheu walon eyet walon-cåzant k' ava skepyî e 1871.
Timawine
Spårdaedje
Bén cnoxhou dins les pårlers tamazirs do Mîtrin Atlasse, mins nén mon les Chleu.
Frinne
thumb|ombion Li frinne (coinreçmint frane, frågne…), c' est èn åbe avou des foyes ås foyetes, metowes vizon vizu, et on tinre bwès ki broûle må.
Ayites Imi
Etimolodjeye
«Imi, ⵉⵎⵉ» vout dire «l' intrêye».
C' est don li viyaedje «des djins metous a l' intrêye» (del vå des Ayites Bougmesse, tot vnant del vå do Dadesse).
Ewoeye del Tossint
L' ewoeye del Tossint, classicmint l' Alowine, lomêye eto shijhe ås grigne-dints, c' est ene fiesse po les efants k' etervént tns del shijhe do 31 d' octôbe, dj' ô bén, li woeye del Tossint.
Istwere
Elle a cmincî a esse fiesteye el Walonreye dins les anêyes 1990, vinant des Estats Unis.
Li båshele ås brocales (floriconte)
thumb Li båshele ås brocales (ki l' vraiy tite, e daenwès, c' est Den Lille Pige med Svovlstikkerne), c' est on floriconte sicrît pa Hans Christian Andersen.
Scribanne
Categoreye:Infôrmatike
Ewoeye del Tossint
Istwere
Mins si peure oridjene est gayele.
Scribanne
Mins ådjourdu i gn a cåzu pus nolu ki n’ si siervaxhe d’ on scribanne. Dins Windows Vista, l’ evironmint d’ sicribanne si lome “Aero” et dins MacOS, X “Aqua”. Mins nerén, dins Linux, ons a l’ tchoes inte sacwants : KDE, Gnome, Xfce...
Entrena
Sacwants racsegnes
Categoreye:Veyes et viyaedjes d' Espagne
Crås mårdi
El Walonreye
C' est l' grand djoû do carnaval di Bince, avou les rexhowes des djîles.
Berseyes
Berseyes, ubén e Feller "Bèrsèyie" ([FR] Bersillies-l'Abbaye) est on ptit ban del ribanêye comene då minme no.
Diccionaire di Tot l' Walon (R1 + R2)
Håynaedje
Li tåvleu d' adon ni sopoirtéve ki 252 caracteres. Les årtikes pus long estént scrît so on fitchî aspougneu d' tecse foirt simpe, avou ene cawete .MMO. Målureuzmint, les senes faflotés di cisse viye cogne di programe la ni sont pus waire acontés dins les usteyes éndjolikes des anêyes 2020.
Tchimeye
Rilomés tchimisses
* Categoreye:Syinces
42
37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Famile d' antibiyotikes
Les diferinnès familes eployeyes asteure, c' est
Assoçnaedjes
On radjoute voltî do seur clavulanike (puvite a l' amocsicilene), po on pus lådje espeke.
Ebreu
Côde ISO: he.
Mwaissès dnêyes
Dispu li cmince do 20inme sieke, il a stî rehåyî po poleur siervi di lingaedje modiene, et divni li lingaedje oficire d' Israyel (1948).
Syince-ficcion
Les djinres
Gn a bråmint des djinres difrints dins li syince-ficcion. On live ou on fime pou si rtrover dins sacwants djinres. Vôci sacwants djinres :
Pierre de Ronsard
Categoreye:Sicrijheus e francès Categoreye:Rilomés Francès
Apacse
Èn apacse , c' est on mot ki n' rivént k' on mier côp, aprume dins des vîs scrijhas.
Riscôpaedje
Li novea adjonda divént on noûmot.
L119
Viè Gochliye
Li L119 do RAVeL a stî porlondjêye disk' al Rowe Tahon a l' atake des anêyes 2010, padvant elle si stateut å Carotche, al limite etur Gochliye eyet Djumet. Li porlondjmint shuve ene mitan el lene do M3.
Irwin Keyes
Irwin Keyes a skepyî li 16 di måss 1952.
Bichnoupriya
Il est scrît avou l' alfabet bingalwès, la ki s' no si scrît insi : «বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী».
Tram di Lidje
Lene 2
El deujhinme lene est co k' on djermon. Èç lene ci duvreut raloyî Anse eyet Li Vå-dzo-Tchivrimont.
Les Longuès Penes (dramatike)
Istwere
Il a rashiou l' trope al Federåcion walone do Roman Payis et d' Brussele, et fé l' Cope do Rwè k' ele wangna e …
Sourdant
Longues Penes
El Rhazali
Vicåreye
Il esteut aprume on professeur di teyolodjeye. Pu, i si rsaetcha dijh ans å long po fé ene tuzinne. Il åreut viké a Damasse dins ene sicole alcoranike chafiyite.
Viebe å prono
thumb On viebe å prono, c' est on viebe todi metou avou on prono d' djin, et del minme djin k' el sudjet.
Vwès passive et uzaedje avou des aidants viebes
Ki: li deujhinme colone si pout eto espliker pa on simpe viebe å prono.
27 di decimbe
Li 27 di decimbe est li 361inme djoû d' l' anêye do calindrî grigoryin (li 362inme po ls anêyes bizetes), et k' i n' dimane pus ki 4 djoûs po-z avni å coron d' l' anêye.
Acsegnmint e l' Beldijke
les hôtès scoles eyet les univiersités
Les anêyes si lomnut:
Crehin
Sourdants
Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye Categoreye:Province di Lidje
A54
Sourdants
Categoreye:Voyes et tchmins
Fotche
Sôres di fotches
Categoreye:Usteyes‎ al mwin
Sounet lidjwès å minisse (xhiltea)
Mwaissès dnêyes
Il a stî eplaidî a Lidje e 1655, dins les bokets metous e l' adrovaedje d' on live rilidjeus «Le chasteau du Moine opposé à la Babel de Hochedé Nembroth de la Vigne…» scrît pa Louys du Chasteau. Li live a stî imprimré pa Chr(istian) Ouwrew (ovreu crustin ?).
Rock
Istwere
200px|right|thumb|Portrait e 2008. [[The zombies, ene binde di rock k' a skepyî e 1959.]] Li rock a skepyî ås Estats Unis dins les anêyes 1960. I vént d' ôtes djinres come li jazz, li blues et li country. Al kimince, on l' loméve rock n' roll. Dispu ci tins la, li rock a bråmint candjî. On end a fwait des noveas djinres et totes sôres di muzikes.
Djinres
Li yéyé est onk des pus vî pus vî djinres. On l' schoûtéve bråmint dins les anêyes 60. C' est ci djinre la k' a avnou è Urope, et k' fé cnoxhe li rock ås djins di Waloneye. Mins asteure, li yéyé est veyou come on vî djinres, nén foirt clapant.
Li rock sikedelike nos vént eto des anêyes 1960, mins on endè schoûte mwins asteure ki dins l' tins. Ci djinre la vout fé do rock avou des sons k' on pôreut etinde cwand on sondje ou bén cwand on a prind des droukes. Il esteut metou avou li manire di viker des baba cool et li flower power.
Li prog (po progressive rock) a skepyî dins les anêyes 1970 eto. Li binde li pus cnoxhowe di ci djinre la, c' est Genesis. On endè fwait co asteure.
Baconfwè
Sicrijheu e walon
Rodolphe Dedoyard î a vnou å monde.
Istwere
Categoreye:Hamteas del Walonreye Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye
Rûsse (lingaedje)
thumb|Essegne d' ene superete e rûsse Li rûsse, c' est l' lingaedje oficire del Rûsseye.
Fotsåle
Istwere
C' est on spôrt askepyî tins del prumîre Cope daegnrece di fotbale e 1930, e-n Ourougway.
Erkelene
Erkelene, è Feller "Rkèlène" ([FR] Erquelinnes) est ène rebanêye comene del Province do Hinnot.
Fotsåle
Droet do djeu
Sins rovyî les cwåtes. Les uzaedjes des cwåtes n' sont nén les minmes po les diferintès federåcions. Télcô, on-z a les rodjes eyet les djaenes come el fotbale. Kécfeye, on-z a eto des bleuwès, u co des vetès, cwåtes. Metans, si on djouweu a ene rodje cwåte, i pout esse replaecî pa èn ôte après awè dmoré deus munutes a l’ ouxh.
Fonne po pexhî
Categoreye:Pexhe
Berbere (peupe)
I djåznut amazir.
Zoumer
'''Nos avant on linwaedje. Wårdans lès mots ki sont da nos à l' plaece di "sprekter" lès cîs dès ôtes.'''
Robert Beydts
Scrijhaedjes
Teyåte : Pitits scrijhaedjes : Adaptåcions e walon
Ahivêyès mostådes (plantes)
Ôtes uzaedjes
Ele sieve ossu di vete ecråxhe et di rnetieuse di terén, ca ele sitofe les crouwås.
98
-1î sieke | 1î sieke | 2inme sieke
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 98 do calindrî grigoryin.
Beyemicse
Ces velos rola sont purades pitits ey is n' ont nén d' vitesse come, metans, les velobikes.
Wilfried Martens
Pôzucion so l' Beldjike
Il esteut eto on grand disfindeu di l' kiminålté uropeyinne.
L' Estene
L' Estene, u è Feller "L' Èstène" ([FR] Estinnes), est on rebanêye comene del Province do Hinnot.
97
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Louis Rwagasore
Foûrîlistés do procès
Ene cachonêye di prouves ont stî rashonnêyes pa Guy Poppe, on gaztî et scrijheu flamind. Inte di zels: li rwè Bådwin candja les poennes di moirt (end aveut troes e prumî schayon) e-n ene poenne di prijhon a perpete, tot ricnoxhant l' fåte del Beldjike.
Betchfessî oy
Li betchfessî oy, c' est on foninme do walon ki rote come ene cogne do betchfessî ô. Djusse, gn a sacwants coines del Walonreye ki l' prononçaedje est djusse on court O (/ɔ/)
Jean-Louis Laurent
Jean-Louis Laurent, c' est on diccionairî do gåmès.
Nåcionalisse walon
Tchevixhance
Sorlon l' sociolodjisse Marco Martiniello, li nåcionalisse walon egzistêye bén, mins i n' est nén foirt. On foirt nåcionalisse, sapinse a lu, c' est åk come li nåcionalisse flamind. Dabôrd, todi daprès ç' djin la, el nåcionalisse politike walon yet l' nåcionalisse flamind ni sont nén les minmes.
Betchfessî oy
Istwere
Dins l' Motî Yoran Embanner walon, les mwaisses prononçaedjes des mots avou l' betchfessî oy al fén, come croye, roye, voye, evoye sont scrîts e-n Alfabet fonetike eternåcionå avou on long O (/kʀoːj/, /ʀoːj/, /voːj/, /ɛvoːj/).
Motî gåmès d' Yete
Môde di ramexhnaedje
Li scrijheu a ramexhné des mots kinoxhous des djins di s' viyaedje dispu estant tot djonne.
30 di decimbe
Fiesses nåcionåles ey eternåcionåles
Categoreye:Date
Blanc lama
Lama glama
Siervaedje
On l' acleve po leu linne, et come biesse di tcheriaedje.
Djan d' Mådi
Vicåreye
Li fi riçuva l' minme no kel pa. Il åreut skepyî e 1585. Il a morou diviè 1632. Di 1611 a 1615, il esteut foistî pol prevôt d' Vierton.
Danse
Motlî
Li ci (cene) ki danse si lome on danseu, ene danseuse.
Djiniesses
Maladeyes des djniesses
Categoreye:Bouxhons Categoreye:Legumineuses Categoreye:Plantes
Nadine Vanwelkenhuyzen
Ovraedjes pol walon
Van Welkenhuysen Van Welkenhuysen
Zûna d' oraye
Cåzes do zûna d' oraye
Ene des cåzes, c' est seur d' awè stî des anêyes å long dins on cotoû l' k' i gn aveut bråmint do brut.
Cataloke Limpreur
Li Cataloke Limpreur, ki s' plin no c' est «Essai de catalogue d'une bibliothèque de littérature et de folklore wallons 1890-1947», c' est on live sicrît pa Mile Limpreur ey eplaidî e 1947.
Dampîcoû
Tuzance walone
Antoine-Joseph Alexandre î mora e 1885.
Gripe des oujheas å virûsse H9N2
Espaitchance
Gn a des vaccins disconte do H9N5. I sont a dner troes côps ås poyes ponreces divant l' ponåjhe. Cwand l' maladeye est ås ouxhs d' ene contrêye, on pout eto eplocter les ponantès poyes. Mins, si l' ponaedje baxhe dedja, c' est ki li såvadje virûsse est ddja la, et on n' sårè rastrinde li livea d' baxhaedje des oûs (loukîz l'coûbe di ponaedje cial a costé).
Assimilaedje di lete
Sôres d' assimilaedje
thumb|Egzimpe di dobe assimiladje sicrît podbon
<>
neyerlandès
E neyerlandès, c' est a pô près l' minme djeu.
Cawe-do-Bwès
Cawe-do-Bwès (fr: Queue-du-Bois) est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou Binne-Heuzea.
1669
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
Sint Ogustin
Kékès dnêyes
Il a scrît on live "Les cfessaedjes" k' est onk des prumîs lives avou eto del sicolodjeye.
Shuvance
Ogustin Categoreye:Rilomés Berberes
Bate di recitaedje
Ôtès bates di recitaedje
Bates di recitaedje di l' Alcoran, inte di zeles li cene, eternåcionåle, k' etervént tos ls ans e l' Malaizeye.
100€ (Biyet)
Li biyet d' cint Uro si ståre dispoy 2002, dins l' Urozone. On biyet d' cint Uro våleut 4.033,99 Franc bedje, å kiminçmint del anêye 2002.
Laurent Dabe
Di s' mestî, c' est on mwaisse ey èn eduk d' escole a Sint-Houbert.
Anêyes 1170
Edvincions, Dischovraedjes
Categoreye:Date
Afrikêye cossoune palåti-aveyolere vuzlêye
Li son dj, c' est ene afrikêye cossoune foirt corante e walon.
Livea sociolinwistike d' on mot
Ôtes liveas
Mins gn a eto li livea grandiveus, rabaxhant, traitant, adoûcixhant, sociålmint comifåt, plaijhant, «nén piké des viers»s, camaerådrece. Gn a eto les mots d' efant, les mots tecnikes, evnd.
Ratouneures nén pikêyes des viers
Mins c' est purade po djåzer d' on «crås» cåzaedje (ki dvize di cayet do seke) k' on eploye ci ratourneure la:
Candjmint d' livea sociolinwistike
Li livea måhonteus ni shonne dimorer ki po des djins k' ont viké leu-s efance dins ene societé la k' tertos el djudjént insi. Metans, li mot «Wikt:» pol vinte d' ene djin a divnou politicmint comifåt dins les Walons del Wisconsene. Tot come li dijhêye «båjhe mi cou».
Henri Baron
Baron, Henri Baron, Henri
Michel Hubert
Hubert Michel
1660
1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665
Din
Sourdants & pî-notes
<References/>
Jôsèf Halleux
Josèf Halleux, c' esteut on scrijheu e walon k' aveut skepyî li 15 di djun 1874 e Wareme eyet k' a morou li 1î d' djanvi 1939 e Lidje.
Nombe (linwince)
Pluriyal trocrece et pluriyal contåve
Dins sacwants lingaedjes, gn a ene diferince inte li mot po cåzer d' ene troke di sacwès (pluriyal trocrece), et l' pluriyal contåve di cisse sacwè la.
Gripe canadyinne
Minêyolodjeye
Come les ôtes virûsses erpesrins, li rascråwant adjint pout dmorer muchyî dins l' coir, sins cåzer d' maladeye. Mins, a l' ocåzion di strinse, i pout rexhe, si rafoirci, ey adon passer a des biesses ki n' ont co pont d' disfinse.
1662
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1659 do calindrî grigoryin.
Gripe canadyinne
Ôtès cognes clinikes
Pareymint, dins les schites ås veas.
Sitoele do bierdjî
thumb 48px|♀ Li Stoele do bierdjî u Venusse, c' est ene bole ki toûne åtoû do Solea, et ki shonne ene sitoele, li cene k’ aparexhe li prumire e cir, a l’ anuti.
Sansowe
End a 650 sôres, tertotes gatebok (k' i gn a les deus sekes sol minme biesse).
500€ (Biyet)
Li biyet d' cénk cints Uro si ståre dispoy 2002, dins l' Urozone. On biyet d' cénk cints Uro våleut 20.169,95 Franc bedje, å kiminçmint del anêye 2002.
Fotografeye
Categoreye:Manoyes Categoreye:Uro
1441
14inme sieke | 15inme sieke | 16inme sieke
1661
1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664
1663
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Cawete -inne 1
''Gn a ene ôte sôre di cawete -inne, sins rapoirt avou cisse-ciale.
Mots walons avou l' cawete -inne
Sacwants mots vinèt direk do latén :
Des ôtes ont stî foirdjîs e walon, po mostrer ene såjhon d' ovraedje :
Schild & Vrienden (mouvmint idintitaire)
Ecwårlaedje
Houte di çoula, on trove eto so ç' minme waibe des ptits papîs wice il est scrit "Fake News" avou l' imådjete del VRT.
Advize
Schild en Vrienden shonne esse padri s' prezidint, Dries Van Langenhove. Po dire li veur, li pådje po si micro-aspalaedje (crowdfunding) ([WA/Literå] Pådje po les dons) si lome Kies Dries ([WA] Votez po Dries). Di pus, les twites do prezidint sont sol mwaisse pådje. Cisse mouvmint djonde li Vlaams Belang, insi k' el mouvmint des djonnes d' èç dierin. Sacwantès djins rwaitnut cisse mouvmint tot-z estant èn idintitaire veypus on noûrecsisse mouvmint, minme si les mimbes dijhnut k' il est metapolitike.
Rantoeles di soçnaedje
L' uzeu Schild en Vrienden so Twitter a stî bloké pål difoûtrinne hårdêye, insi ki d' ôtes blancs mouvmints nåcionålisses. Houte di çoula, el pådje Facebook d' cisse mouvmint a stî disfaceye des spêyes di ricweraedje, el dierinne samwinne d' octôbe 2020. Il aveut stî manceye d' esse disfacé totalmint a cåze di brånmint des djins ki si sont plindowes.
Tiyoû ås ptitès foyes
Li tiyoû ås ptitès foyes, c' est ene sôre di tiyoû avou des ptitès foyes.
Douccala
Avey
thumb|[[Fåcon perlin aclevé pa les fåcnîs d' Qwacem]] Les Douccala ni sont nén foirt ricwerous des tourisses. Portant, gn a des sacwè a vey foû d' El Djadida ey Azzemmour.
Vî vî tîxhon
Gn a co assez bén d' mots walons ki rimontèt å vî vî tîxhon.
René Lemur
Ouves
Lemur
Heuzeu
Li Heuzeu a todi stî coplé avou Cerexhe en ene signorreye dizo l' Ancyin Redjime, pu ene comene di Beldjike, Cerexhe-Heuzeu, disk' ås grands rebanaedjes di 1970.
Cerexhe
Cerexhe est on pitit viyaedje del Walonreye, k' a todi stî coplé a Heuzeu, rebané avou Soûmagne.
Rastrindåjhe economike
Ene rastrindåjhe economike, c' est ene termene ki deure sacwants moes, la ki l' ovraedje et les vintes di béns et d' siervices vont å rastrindant. Et çoula, dins tos les cwårtîs d' l' economeye.
Cropecinde (floriconte)
Istwere do floriconte
Li mot francès sereut on spotchî aplacaedje di "cendre" (cinde) eyet "souillon" (maxhuron, schura).
Atelêye-godén
Uzaedjes après côp
Po s' fote d' èn ôte cinsî k' travayîve co a l' vî sistinme, les cinsîs patavå Bôvetchén lyi tapént ci spot la.
Dins li tecse Li Diåle di Canva, on gros cinsî traite insi l' atelêye d' èn ome k' aveut dandjreus paké avou l' Diåle.
Cropecinde (floriconte)
Lomaedje ezès sacwantès langues
L' alomåcion «Cropecinde» est pus près do djustifiaedje do batijhaedje do mwaisse persounaedje (feye ki crope ezès cindes). Li mot egzistêye dedja po ene ahesse des feus e l' aisse (les cropecindes ou andîs).
Come tite do floriconte, ci lomaedje la n' a stî eplaidî k' e 2016 (li prumî côp cial, sol Wikipedia walon).
99
anêyes 70 | anêyes 80 | anêyes 90 | anêyes 100 | anêyes 110
1666
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
Motî d' rimes Léonard
Copeye éndjolike
Aclevaedje
Motlî
Pol viebe, on sieve pus sovint li mot «tini» (téle u téle sôre di biesse).
L' ome ki tént des biesses si lome èn acleveu u èn eleveu; li cmere, ene acleveuse u aclevresse u eleveuse.
*
47
anêyes 20 | anêyes 30 | anêyes 40 | anêyes 50 | anêyes 60
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Bernard Thiry
Ouve pol walon
Thiry Thiry
Cocker spaniyel amerikin
Li cocker spaniyel amerikin est ene raece di tchén del utinme troke des tchéns.
Definixhant årtike
Definixhants årtikes dins les accints do walon
Les definixhants årtikes pluriyals sont "les" totavå.
46
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
2inme sieke
-1î sieke | 1î sieke | 2inme sieke | 3inme sieke | 4inme sieke
Anêyes 120
anêyes 100 | anêyes 110 | anêyes 120 | anêyes 130 | anêyes 140
Tango
Li tango, c' est ene danse di bal ki s' danse a deus.
Elle est fwaite d' ene unité d' troes pas, deus d' on costé (u padvant), et onk di l' ôte.
1695
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Pårti Libertaryin
Li Pårti libertaryin, c' est on pårti francès ey almand-cåzant del Beldjike. Il est rwaitî come on pårti d' droete, veyanmint ki disfind l' ideyolodjeye do libertaryanisse. On-z a decidé, li 11 di måss 2023, di fé disparexhe ci pårti ci, a cåze d' ene mancance di fijhaedjes.
Province do Hinnot
Elle est pårteye e ût arondixhmints, avou 69 comenes intités. Èç province egziste ey egzisteut bén avint 'l dislaxhaedje del Beldjike. Cwand 'l province esteut francesse, ç' esteut li "Dipårtumint di Djumape".
Comenes del province
*
Motî Stasse
Contnou
Il est shuvou d' on motî francès-walon, ki rprind eto des mots ki n' sont nén dins l' franwal da Haust.
1694
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1665
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
Belaire
Istwere
Li prince-eveke Louwis di Bourbon fwait basti ene tchapele e 1482, i gn årè-st eto èn ermitaedje et minme èn ospitå (po lodjî les voaedjeus k' estént pôves); å 15inme sieke ele seront distrûtes cåze des disduts k' i gn a-st avou el principåté d' Lidje; et s' riconstrure pus tård. Li tchapele di Belaire fourit sierveye a pårti di 1625 på curé ou vicåre di Djoupeye, k' î fjheut messe les dimegnes et les djoûs d' obligåcion.
E 1803 li tchapele di Belaire est metowe avou l' pårotche di Saive, mins les dmorants do viyaedje dimandèt po k' ele rivegne a Djoupeye, çou ki fourit fwait e 1808
Economeye
A pårtî do 17inme sieke li fijhaedje di clås va prinde di l' importance; li viyaedje est d' ayeurs sipoté «li viyaedje des clawtîs»; mins li nombe di clawtîs foirdjant des clås al miwn va discrexhe, la kel clawtreye si va industrialijhî.
Province di Lidje
Si essegne a stî copieye pår del cene del viye principåté d' Lidje, avou djusse l' essegne del veye di Lidje, k' esteut-st å mitan, k' a stou metowe sol canton.
100
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 100 do calindrî grigoryin.
Dataedje d' on mot
thumb|Eployaedje do mot "[[Wikt:froyon|froyon" dins des vîs tecses e francès]] Li dataedje d' on mot u datåcion d' on mot, c' est di decider cwand çk' el mot aparexhe pol prumî côp dins on metou lingaedje.
Noûmots do 20inme sieke
Po les calcaedjes do francès (et eto sacwants di l' inglès), on rwaitrè l' adire inte des motîs ki n' riprindèt ki les mots pår walons et des ôtes avou toplin des djivions calkés (metans li Motî da Scius, li Motî d' Nivele eyet li Motî d' Bastogne. Gn a eto toplin des noûmots d' calcaedje dins sacwants motîs francès-walon come li franwal da Haust, avou l' mincion "néol." (noûmot).
Fernand Vannuffel
Il a eto scrît des coûtès powezeyes et des sintinces k' i loméve "grins d' sé".
I scrît "a môde di si idêye", sins shuve li sistinme Feller.
Dataedje d' on mot
Categoreye:Linwince Categoreye:Lingaedje walon
Agnon-d'-leu
Categoreye:Plantes des payis del Mîtrinne Mer
Joseph Decossaux
Riprins dins l' Antolodjeye "Nos Campagnes".
Bince (veye)
Sourdants
<References/>
52
i gn a: 100 - 2|50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1693
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
1692
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
51
anêyes 30 | anêyes 40 | anêyes 50 | anêyes 60 | anêyes 70
46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56
Pure FM
Pure FM esteut ene tchinne di radio djenerålisse beldje eyet francès-cåzante del RTBF. Elle aveut stî askepyî e 2004, padri l' disribanaedje di Radio 21. C' esteut ene tchinne di radio foirt peuprece del RTBF eyet del radio bedje eyet francès-cåzante. C' esteut ene tchinne purade muzikåle.
Bråme (pexhon)
El Walonreye
Categoreye:Pexhons des doûcès aiwes Categoreye:Pexhons
1642
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1670 do calindrî grigoryin.
Novelan
Dujhances del novelan el Walonreye
Li pus corante des formules, c' est :
On a eto:
Modeles di scrîts sohaits
🇱🇰 l' Aberteke
Dujhances estandårds dins les payis do Coûtchant
A meynute, on esprind on feu d' artifices (come on bouxhaedje di tchambes avou des loumires).
Vindince
thumb|Vindince des livret des pîces da Joseph Duysenx: i ls evoyive po rén, tot dmandant di les revoyî si vos n' l' atchtîz nén
53
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 53 do calindrî grigoryin.
Vindince
Vindince des prodûts e lingaedje walon
Li vindince des prodûts e lingaedje walon est sovint fwaite e francès po poleur atôtchî pus åjheymint les djins.
Eployaedje di walon pol vindince el Walonreye
Sacwants mots walons come "oufti" ont ddja stî eployî dins des tecses e francès pol vindince el Walonreye.
Aragonès (lingaedje)
Ovraedje des ravicantisses
Li deujhinme, c' est "l' aragonès e 2014", avou totes les dnêyes po ciste anêye la, rimetowes ås anêyes di dvant.
Stoum, peket et des rawetes (emission)
Sourdants
Categoreye:Emissions e walon
1644
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Albert Delvaux
Il a-st aprins a scrire li walon al sicole di walon d' Nameur.
Toplin d' ses tecses (sol waibe del sicole di walon d' Nameur)
Rweyåme-Uni
Istwere
Dispu l' 17inme sieke, il aveut l' mwaistrijhe des Oceyans. Çoucial, gråce a ene marine di guere foirt bén montêye, ki wangna, metans, li batreye naivrece di Trafalgår.
Charles-Louis Lebeau
Referince
Lebeau, Charles-Louis
Siligo
Difoûtrinne hårdêye
Categoreye:Itåleye
Perone-dilé-Bince
Perone, po discramyî, Perone-dilé-Bince (F. Péronnes-lez-Binche), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou Bince, el province do Hinnot.
Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.
Aldealseñor
Aldealseñor, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
1635
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
Aldehuela de Periáñez
Aldehuela de Periáñez, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
Rioseco de Soria
Rioseco de Soria, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
Anêyes 150
1î sieke | 2inme sieke | 3inme sieke
Cawete -onde
Li cawete onde, c' est ene råle cawete do walon.
Vierlete
Istwere
Adonpwis, on l' a co rcandjî po l’ fé come on lute. Pu eco ene miete pus tård, come ene guitåre.
Li vierlete, c' esteut l' mwaisse instrumint des bals disk' è 1900. L' årmonica (acordeyon) n' a-st arivé k' après.
56
-1î sieke | 1î sieke | 2inme sieke
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
57
i gn a: 100 - 7|50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1631
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1670 do calindrî grigoryin.
1636
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1670 do calindrî grigoryin.
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Blacos
Blacos, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
1624
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
59
anêyes 30 | anêyes 40 | anêyes 50 | anêyes 60 | anêyes 70
Anêyes 160
1î sieke | 2inme sieke | 3inme sieke
1628
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
Neyerlandès
lingaedjes > indo-uropeyin > tîxhon coûtchantrece > bas-almand > neyerlandès
Joseph Bodson
Il est SLLW-î et mimbe do CLRE.
Ouve e walon
E 2003, il rexhe si prumî live, ki c' est del prôze powetike : «Li moirt do Blanc Matî» al coleccion do Bourdon.
Ådzeu d' ça, i scrît les conte-rindous des noveas lives e walon dins l' gazete «Cotcorico».
1627
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Joseph Bodson
Foû do walon
Il a scrît eto des lives e francès, di prôze et d' powezeye.
Neyerlandès
Istwere do neyerlandès
Tot d' mine, è 1496, a réxhu on lîve (on moti !) amon van den Dorpe, à Anvers, avou lès mots "flameng", "vlaemsch" et "Walsch" dins s' tite. I n' d' aréve co onk, è l' Bibliotèke Mazarine à Paris. thumb|Tite do lîve di 1496 thumb|Live di tchants d' Anverse, 1544
Sourdants
Categoreye:Lingaedjes Categoreye:Lingaedjes tîxhons Categoreye:Flande Categoreye:Bas Payis *
1625
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Barca
Barca, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
Cerbón
Cerbón, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
62
-1î sieke | 1î sieke | 2inme sieke
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1629
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
60
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Privot
Sourdant
Categoreye:Djustice Categoreye:Moyinådje
Cirujales del Río
Cirujales del Río, c' est ene comene del Redjon d' Castile et Leyone, e l' Espagne.
Cwåré
On cwåré, c' est ene figueure djeyometrike ås cwate costés les minmes, et ki sont di scwere (ki fwaiynut èn ingue di 90 digrés) onk avou l' ôte.
Son G
Spårdaedje
Elle egzistêye dins toplin des lingaedjes. End a portant ki n' l' ont nén, come l' arabe classike.
1621
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
1619
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
63
-1î sieke | 1î sieke | 2inme sieke
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1611
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
New beat
Referinces eyet sourdants
Categoreye:Muzike
1632
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
64
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1609
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
3inme sieke
1î sieke | 2inme sieke | 3inme sieke | 4inme sieke | 5inme sieke
Chine
Redjonalès unites
On pout distrokler li Chine levantrece e 4 principalès zones : Bijhe-Ponant, Bijhe, Mitan èt Nonne.
1606
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1670 do calindrî grigoryin.
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
5inme sieke
Totes les anêyes do 5inme sieke
Categoreye:Cronolodjeye Categoreye:Date
Espagne
L' Espagne (dirî ene voyale, on pout eto dire "Spagne"), c' est on payis d' Urope nonnrece.
Mwaissès dnêyes
Prezidint :
Dimorants : Espagnols (dirî ene voyale, on pout eto dire "Spagnols").
Discôpaedje administratif
Cesses-ciales sont rictaeyeyes e provinces.
1605
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1501
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
1607
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1581
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1505
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
1530
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
1504
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
1547
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
1600
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
1540
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
Alphonse de Lamartine
C' est onk des mwaisses riprezintants do romantisse.
1571
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1551
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
1561
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1595
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1588
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1670 do calindrî grigoryin.
Gloria Pritchett
Al dilongue des rîlêyes, Gloriya saye di s' fé accepter pa Claire, si feyåsse, ey i shonne ki Claire n' ès fwait todi nén a l' idêye. Gloriya est foirt amishtåve avou ses bea-bea-fis Fil et Cam.
Actoresse et persounaedje
Categoreye: Modiene famile (fime)
1511
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
1589
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1591
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
Cameron Tucker
Cameron Tucker - u djusse Cam - est on forveyowe djin (persounaedje), do fime Modiene famile, djouwé pa Eric Stonestreet. vignette|droite|Eric Stonestreet, ki djowe Cam Tucker.
Å cmince, li manaedje n' esteut propietåre fok do plantchî d' flaxhe del måjhon. Pus tård, il ont atchté l' apårtumint ådzeur, po l' sawè louwer a des djins, et fé sacwants cwårs foû d' ça. Mins l' côpe a todi bon cour, et i ramasnut totès sôres di barakîs, et lzè lodjî. Li påye del côpe est tofer ctapêye pa l' sour da Cam, ki c' est Pam. Pam est ene metchante feme, tote seule mere d' on ptit valet. Cwand Pam est e prijhon, c' est l' côpe Cam et Mitchî k' aclevnut l' råpén.
Cam a skepyî on 29 di fevrî. Adon i n' si fiesteye fok on côp tos les cwate-z ans, çou ki fwait k' i vout todi des grandès fiesses po ses ans.
1576
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
1598
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
Mitchell Pritchett
Å cmince, li manaedje n' esteut propietåre fok do plantchî d' flaxhe del måjhon. Pus tård, il ont atchté l' apårtumint ådzeur, po l' sawè louwer a des djins, et fé sacwants cwårs foû d' ça. Mins l' côpe a todi bon cour, et i ramasnut totès sôres di barakîs, et lzè lodjî. Li påye del côpe est tofer ctapêye pa l' sour da Cam, ki c' est Pam. Pam est ene metchante feme, tote seule mere d' on ptit valet. Cwand Pam est e prijhon, c' est l' côpe Cam et Mitchî k' aclevnut l' råpén.
Acteur et persounaedje
Li persounaedje Mitchî est pårlî; d' efet, c' est l' ome di l' acteur k' est pårlî. Li pere di l' acteur aveut des rujhes avou s' fi esse gaiy; ça a stî copyî dins l' fime po l' persounaedje Mitchî et l' pere do persounaedje.
1584
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1531
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1575
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
Cisse pådje chal c' est po çou k' s' a passé e l' anêye 1670 do calindrî grigoryin.
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
1559
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
1599
1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674
1579
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
1593
16inme sieke | 17inme sieke | 18inme sieke
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
1549
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
1572
Ont morou ciste anêye la
Categoreye:Date
1558
i gn a: 100 - 50 - 25 - 10 ans | dins: 10 - 25 - 50 - 100 ans
anêyes 1640 | anêyes 1650 | anêyes 1660 | anêyes 1670 | anêyes 1680
Modiene famile
Deujhinme manaedje
Li deujhinme famile, les Dunphy, c' est Claire (li feye da Djaiy et Dedêye), avou s'-t ome Fil (Phil). Il ont troes efants: Haileye (Haley), Alecse (Alex/Alexandra), et Luk (Luke). Claire a stî a l' unif, poy elle a ratindou famile, et s' a rade maryî avou Fil, ki ses parints voeyént evi, tot sondjant k' il aveut bouxhî l' cårire di leu feye evoye. Po fini, Claire est mere al måjhon, et Fil boute come vindeu d' måjhons. Poy, Claire ripudrè l' kipagneye di s' pa Djaiy, cwand Djaiy pudrè s' ritraite. Haileye est foirt biesse, et n' sondjî k' a s' amuzer. Alecse est ene pitite syinceuse, ki ses parints n' savnut préjhî come i fåt. Luk inme bén s' amuzer avou s' pa; pa des côps il est foirt biesse, mins sovént i tire si plan meyeu k' les grandès djins. A on moumint dné, li fåve ri rpete, et Haileye ratinde famile a s' toû, adon ki s' mere Claire voet evi s' bea-fi Dilane (Dylan). Claire a tofer des rujhes avou s' bele-mere Gloriya, k' a l' minme ådje, a pô près, ki leye.