cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
McKinney
Lödanef
De lomanefs ädabinöl 28 186, 45,1% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 63,6% äbinons matans äkobolödöl, 9,5% pädugons fa vom nen himatan e 23,2% no äbinons famüls. 19% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 5,3% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,89 a lomanef e pösods 3,29 a famül.
Demü bäldot, 30,9% lödanas ela McKinney älabons bäldoti lifayelas läs 18, 9,3% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 36,4% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 16,5% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 6,8% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 31.
Demü gen, ädabinoms mans 102,4 a voms 100. Pato ädabinoms mans 99,4 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in McKinney äbinon mö US$63 366 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$72 133. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$50 663, leigodü US$32 074 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$28 185. Zao 4,9% famülas e 8,5% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 9,2% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 7,9% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Tiberius Cornelis Winkler
Dokan Tiberius Cornelis Winkler (1822 mayul 28 – 1897 prilul 4) äbinom jenavan e Volapükan Nedänik (in Haarlem). Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1885, e poso ävedom i tidal („löpitidel“) Volapüka. Ädeadom tü 1897 yulul 18 in Haarlem sekü maläd lunüpik (l. Nuns blefik se Volapükavol 1897: 27).
P. E. Hidinga
Jiel P. E. Hidinga (ma Spielmann 1887: P. F. Hidinger) äbinof Volapükan in Oudenbosch, Nedän, kel pämäniotof in gased: Volapükel Nedänik as tidan Volapüka.
Zädel
Zädel binon vigadel mälid (bai vol flag ISO 8601).
Raposa
250px|thumb|right|Tat: Maranhão in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: Maranhão. Raposa binon zif in tat: Maranhão, in Brasilän. Raposa topon videtü 2°25’ 22’’ S e lunetü 44°6’ 10’’ V.
Sürfat ela Raposa binon mö 64,18 km².
Raposa labon belödanis 21 347 (2005).
Funes
Funes binon zif in topäd: Trentino-Alto Adige/Südtirol, in Litaliyän. Funes topon videtü 46° 39’ N e lunetü 11° 41’ L.
Sürfat ela Funes binon mö 80 km².
Funes labon belödanis 2 379 (2001).
August Nilson
Hiel August Nilson äbinom Volapükan in Gefle, Svedän.
Porcari
Porcari binon zif in topäd: Toskanän, in Litaliyän. Porcari topon videtü 43° 50’ N e lunetü 10° 37’ L.
Sürfat ela Porcari binon mö 17 km².
Porcari labon belödanis 8 121 (2001).
Uberaba
250px|thumb|right|Tat: Minas Gerais in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: Minas Gerais. Uberaba binon zif in tat: Minas Gerais, in Brasilän. Uberaba topon videtü 19°44’ 52’’ S e lunetü 47°55’ 55’’ V.
Sürfat ela Uberaba binon mö 4 529 km².
Uberaba labon belödanis 340 277 (2021). thumb|Uberaba
Dödel
Dödel binon vigadel folid (bai vol flag ISO 8601).
Iris Berben
Jiel Iris Renate Dorothea Berben (pemotöl tü 1950 gustul 12 in Detmold) binof dramatan bioskopik, vögik e televidik Deutänik.
Bernd Jakubowski
Hiel Bernd Jakubowski (pemotöl tü 1952 dekul 10 in Rostock – edeadöl tü 2007 yulul 25 in Dresden) äbinom futaglöpädan Deutänik.
Castelmaurou
Castelmaurou binon zif in ziläk: Haute-Garonne, in topäd: Midi-Pyrénées, in Fransän. Castelmaurou topon videtü 43°40’ 40’’ N e lunetü 1°31’ 56’’ L.
Sürfat ela Castelmaurou binon mö 16,77 km².
Castelmaurou labon belödanis 3 261 (1999).
Furci Siculo
Furci Siculo binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Furci Siculo topon videtü 37° 58’ N e lunetü 15° 23’ L.
Sürfat ela Furci Siculo binon mö 17,85 km².
Furci Siculo labon belödanis 3 500 (2001).
Wacław Jankowski
Hiel Wacław Jankowski (1904 mäzul 17 in Warszawa – 1968 febul 10 in Warszawa) äbinom dramatan Polänik.
Stefan Jaracz
Hiel Stefan Jaracz (1883 dekul 24 in Stare Żukowice – 1945 gustul 11 in Otwock) äbinom dramatan Polänik.
Wizernes
Wizernes binon zif in ziläk: Pas-de-Calais, in topäd: Nord-Pas-de-Calais, in Fransän. Wizernes topon videtü 50°42’ 42’’ N e lunetü 2°13’ 47’’ L.
Sürfat ela Wizernes binon mö 6,16 km².
Paul Hartmann (dramatan)
Hiel Paul Wilhelm Constantin Hartmann (pemotöl tü 1889 yanul 8 in Furth, Bayän – edeadöl tü 1977 yunul 30 in München) äbinom filma⸗ e teatadramatan Deutänik.
Mesquite (Täxasän)
Mesquite binon zif in komots: Dallas e Kaufman, in tat: Täxasän, in Lamerikän.
Nüns taledavik
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Mesquite labon sürfati valodik mö 112,6 km², kela 112,5 km² binon län e kela 0,1 km² (0,12%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 124 523, lomanefs 43 926 e famüls 32 900 älödons in Mesquite. Lödanadensit äbinon mö mens 1 107,3 a km². Ädabinons valodo lödöps 46 245 (411,2 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (73,54%), blägans (13,32%), lindiyans (0,6%), siyopans (3,75%) e Pasifeana-nisulans (0,05%); mens bidädas votik äbinons mö 6,43% e mens bidäda plu bala äbinons mö 2,31%. Latinans bidädas valasotik äfomons 15,66% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 43 926, 43,1% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 56,4% äbinons matans äkobolödöl, 14% pädugons fa vom nen himatan e 25,1% no äbinons famüls. 20,6% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 4,9% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,82 a lomanef e pösods 3,27 a famül.
Demü bäldot, 30,5% lödanas ela Mesquite älabons bäldoti lifayelas läs 18, 9,2% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 33,9% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 19,3% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 7,1% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 32.
Demü gen, ädabinoms mans 93 a voms 100. Pato ädabinoms mans 89,2 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Mesquite äbinon mö US$50 424 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$56 357. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$37 756, leigodü US$29 905 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$20 890. Zao 5% famülas e 6,8% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 8,8% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 6,6% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
San Lorenzo
Dabinons:
O. J. Stenborg
Hiel O. J. Stenborg äbinom Volapükan in Askersund, Svedän.
Porcia
Porcia binon zif in topäd: Friuli-Venezia Giulia, in Litaliyän. Porcia topon videtü 45° 58’ N e lunetü 12° 37’ L.
Anita Berber
Jiel Anita Berber (pemotöl tü 1899 yunul 10 in Leipzig – edeadöl tü 1928 novul 10 in Berlin) äbinof danüdan e dramatan bioskopik e teatöpik Deutänik.
Porcia
Sürfat ela Porcia binon mö 29,5 km².
Porcia labon belödanis 14 749 (2001).
Vaughn (Nula⸗Mäxikän)
175px|thumb|right Vaughn binon zif in komot: Guadalupe, in tat: Nula⸗Mäxikän, in Lamerikän.
Nüns taledavik
Vaughn topon videtü 34°36’ 5’’ N e lunetü 105°12’ 23’’ V (34,601253; ‑105,206410).
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Vaughn labon sürfati valodik mö 14,5 km² (vat: 0%).
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 539, lomanefs 232 e famüls 154 älödons in Vaughn. Lödanadensit äbinon mö mens 37,2 a km². Ädabinons valodo lödöps 338 (23,3 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (52,69%) e lindiyans (0,37%); mens bidädas votik äbinons mö 43,97% e mens bidäda plu bala äbinons mö 2,97%. Latinans bidädas valasotik äfomons 2,97% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 232, 29,3% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 48,7% äbinons matans äkobolödöl, 12,9% pädugons fa vom nen himatan e 33,2% no äbinons famüls. 31% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 13,8% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,32 a lomanef e pösods 2,88 a famül.
Demü bäldot, 25,4% lödanas ela Vaughn älabons bäldoti lifayelas läs 18, 7,8% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 24,7% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 25,4% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 16,7% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 39.
Demü gen, ädabinoms mans 83,3 a voms 100. Pato ädabinoms mans 82,7 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Vaughn äbinon mö US$23 083 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$27 059. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$25 833, leigodü US$14 444 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$11 014. Zao 13,9% famülas e 21,7% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 20,1% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 17,7% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Fridel
Fridel binon vigadel lulid (bai vol flag ISO 8601).
Rosário
250px|thumb|right|Tat: Maranhão in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: Maranhão. Rosário binon zif in tat: Maranhão, in Brasilän. Rosário topon videtü 2°56’ 2’’ S e lunetü 44°14’ 6’’ V.
Sürfat ela Rosário binon mö 685,02 km².
Rosário labon belödanis 35 199 (2005).
Ümit Karan
Hiel Ümit Karan (pemotöl tü 1976 tobul 1 in Berlin, Deutän) binom futaglöpädan e futaglöpädidrätodan Türkänik.
Janina Hartwig
Jiel Janina Hartwig (pemotöl tü 1961 yunul 8 in Berlin) binof filma⸗, teata⸗ e televidadramatan Deutänik.
Gifhorn
Gifhorn binon zif in fedalän: Dona⸗Saxän, in Deutän. Gifhorn topon videtü 52°29’ N e lunetü 10°32’ L.
Susanne Berckhemer
Jiel Susanne Berckhemer (pemotöl tü 1978 mäzul 20 in Augsburg) binof dramatan bioskopik, teatöpik e televidik Deutänik.
Gifhorn
Sürfat ela Gifhorn binon mö 104,86 km².
Gifhorn labon belödanis 42 945 (2006 dekul 31id).
Josef Anton Geser
Hiel Josef Anton Geser äbinom Volapükan in Bischwell,Jveizän.
Suzano
250px|thumb|right|Tat: São Paulo in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: São Paulo. Suzano binon zif in tat: São Paulo, in Brasilän. Suzano topon videtü 23°32’ 34’’ S e lunetü 46°18’ 39’’ V.
Sürfat ela Suzano binon mö 205,86 km².
Suzano labon belödanis 280 318 (2005).
Warren (Massachusetts)
175px|thumb|right|Tat: Massachusetts in Lamerikän. 175px|thumb|right|Topam in tat: Massachusetts. thumb|right|175px
Warren binon zif in komot: Worcester, in tat: Massachusetts, in Lamerikän.
Nüns taledavik
Warren topon videtü 42°12’ 45’’ N e lunetü 72°11’ 30’’ V.
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Warren labon sürfati valodik mö 71,5 km², kela 71,3 km² binon län e kela 0,2 km² (0,33%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 4 776, lomanefs 1 889 e famüls 1 286 älödons in Warren. Lödanadensit äbinon mö mens 67 a km². Ädabinons valodo lödöps 2 014 (28,2 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (97,42%), blägans (0,42%), lindiyans (0,29%) e siyopans (0,27%); mens bidädas votik äbinons mö 0,21% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,38%. Latinans bidädas valasotik äfomons 1,38% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 1 889, 33,2% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 51% äbinons matans äkobolödöl, 12,1% pädugons fa vom nen himatan e 31,9% no äbinons famüls. 26% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 10,1% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,52 a lomanef e pösods 3,02 a famül.
Demü bäldot, 26,8% lödanas ela Warren älabons bäldoti lifayelas läs 18, 7% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 31% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 13,2% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 37.
Demü gen, ädabinoms mans 96,2 a voms 100. Pato ädabinoms mans 94,4 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Warren äbinon mö US$34 583 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$39 598. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$32 773, leigodü US$26 667 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$17 192. Zao 5% famülas e 6,1% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 6,3% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e nek bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Maddaloni
Maddaloni binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Maddaloni topon videtü 41° 2’ N e lunetü 14° 23’ L.
Sürfat ela Maddaloni binon mö 36,53 km².
Maddaloni labon belödanis 39 157 (2001).
Prattville (Alabama)
Prattville binon zif in komot: Autauga County, in tat: Alabama, in Lamerikän.
Nüns taledavik
Prattville topon videtü 32°27’ 32,886’’ N e lunetü 86°27’ 4,698’’ V (32,459135; ‑86,451305).
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Prattville labon sürfati valodik mö 61,9 km², kela 60 km² binon län e kela 1,9 km² (3,09%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 24 303, lomanefs 8 939 e famüls 6 918 älödons in Prattville. Lödanadensit äbinon mö mens 405 a km². Ädabinons valodo lödöps 9 562 (159,3 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (83,09%), blägans (14,42%), lindiyans (0,42%), siyopans (0,64%) e Pasifeana-nisulans (0,05%); mens bidädas votik äbinons mö 0,53% e mens bidäda plu bala äbinons mö 0,84%. Latinans bidädas valasotik äfomons 1,71% lödanefa.
Missouri City
Dabinons:
Prattville (Alabama)
Lödanef
Demü bäldot, 28,5% lödanas ela Prattville älabons bäldoti lifayelas läs 18, 7,7% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 31% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 22,3% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 10,6% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 36.
Demü gen, ädabinoms mans 91,3 a voms 100. Pato ädabinoms mans 87,5 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Prattville äbinon mö US$45 728 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$51 774. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$36 677, leigodü US$22 978 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$19 832. Zao 6,4% famülas e lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 9,3% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 9,2% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65
Manfred Kaiser
Hiel Manfred Kaiser (pemotöl tü 1929 yanul 7 in Zeitz – edeadöl tü 2017 febul 15 in Lindau, Bayän) äbinom futaglöpädan e futaglöpädidrätodan Deutänik.
Krzysztof Jasiński
Hiel Krzysztof Roman Jasiński (1943 yulul 21 in Borzechów) binom dramatan e rejidan Polänik.
Eugen Heintzeler
Hiel Eugen Heintzeler (Deutänapüko: ) se Böblingen äbinom Volapükan Deutänik. Ägetom diplomi tidana Volapüka ün 1884. Ün yel ot ävedom presidan Volapükaklub di Stuttgart. Ävedom i presidan telid Länafeda Vürtänik.
Pordenone
Pordenone binon zif in topäd: Friuli-Venezia Giulia, in Litaliyän. Pordenone topon videtü 45° 57’ N e lunetü 12° 41’ L.
Sürfat ela Pordenone binon mö 38,23 km².
Pordenone labon belödanis 51 011 (2001).
Charly Berger
Hiel Charly Berger (pemotöl tü 1881 novul 19 – edeadöl tü tumyel 20id) äbinom dramatan bioskopik Deutänik.
Castelnau-d'Estrétefonds
Castelnau-d'Estrétefonds binon zif in ziläk: Haute-Garonne, in topäd: Midi-Pyrénées, in Fransän. Castelnau-d'Estrétefonds topon videtü 43°46’ 60’’ N e lunetü 1°21’ 33’’ L.
Sürfat ela Castelnau-d'Estrétefonds binon mö 28,32 km².
Castelnau-d'Estrétefonds labon belödanis 2 812 (1999).
Markus Karl
Hiel Markus Karl (pemotöl tü 1986 febul 14 in Vilsbiburg) binom futaglöpädan Deutänik, kel pledon in futaglöpädaklub: SV Sandhausen.
Jens Hartwig
Hiel Jens Hartwig (pemotöl tü 1980 prilul 16 in Bonn) binom filma⸗, teata⸗, vöga⸗ e televidadramatan Deutänik.
Rodney Hood
Hiel Rodney Hood (1992 tobul 20, Meridian) binom bäsetaglöpädan Lamerikänik.
Furnari
Furnari binon zif in topäd: Sikileän, in Litaliyän. Furnari topon videtü 38° 6’ N e lunetü 15° 7’ L.
Sürfat ela Furnari binon mö 16 km².
Furnari labon belödanis 3 650 (2001).
Johann Bösch
Hiel Johann Bösch äbinom Volapükan in Degersheim, St. Gallen, Jveizän. (Pämäniotom as J. Böj in gased: Volapük: Gased bevünetik tedelik, nolik, literatik e gälodik.)
Charles Beale
Hiel Charles C. Beale (Lamerikäna-Linglänapüko:, Britäna-Linglänapüko: ) äbinom Volapükan Lamerikänik. Äbinom redakan gaseda: „Volapük“.
Maryla Rodowicz
Jiel Maryla Rodowicz (pämotöl as Maria Antonina Rodowicz; 1945 dekul 8 in Zielona Góra) binof kanitan e dramatan Polänik.
Martinez (Kalifornän)
Nüns taledavik
Martinez topon videtü 38°0’ 2’’ N e lunetü 122°7’ 12’’ V (38,000588; ‑122,120081).
Éperlecques
Éperlecques (Nedänapüko: Sperleke) binon zif in ziläk: Pas-de-Calais, in topäd: Hauts-de-France, in Fransän.
Martinez (Kalifornän)
Nüns taledavik
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Martinez labon sürfati valodik mö 34,8 km², kela 31,7 km² binon län e kela 3,1 km² (8,92%) binon vat.
Éperlecques
Sürfat ela Éperlecques binon mö 25,56 km².
Porlezza
Porlezza binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Porlezza topon videtü 46° 2’ N e lunetü 9° 8’ L.
Martinez (Kalifornän)
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 35 866, lomanefs 14 300 e famüls 9 209 älödons in Martinez. Lödanadensit äbinon mö mens 1 130,4 a km². Ädabinons valodo lödöps 14 597 (460,1 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (81,03%), blägans (3,35%), lindiyans (0,74%), siyopans (6,63%) e Pasifeana-nisulans (0,23%); mens bidädas votik äbinons mö 3,29% e mens bidäda plu bala äbinons mö 4,72%. Latinans bidädas valasotik äfomons 10,2% lödanefa.
Alec Burks
Hiel Alec Burks (1991 yulul 20, Grandview) binom bäsetaglöpädan Lamerikänik.
Porlezza
Sürfat ela Porlezza binon mö 18 km².
Porlezza labon belödanis 4 140 (2001).
Martinez (Kalifornän)
Lödanef
De lomanefs ädabinöl 14 300, 30% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 49,4% äbinons matans äkobolödöl, 11% pädugons fa vom nen himatan e 35,6% no äbinons famüls. 27,4% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 6,9% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,41 a lomanef e pösods 2,96 a famül.
Demü bäldot, 22,7% lödanas ela Martinez älabons bäldoti lifayelas läs 18, 7,3% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 32,6% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 27,3% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 10,1% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 39.
Éperlecques
Éperlecques labon belödanis 2 885 (1999).
Martinez (Kalifornän)
Lödanef
Demü gen, ädabinoms mans 98,5 a voms 100. Pato ädabinoms mans 96 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Warwick (Massachusetts)
175px|thumb|right|Tat: Massachusetts in Lamerikän. 175px|thumb|right|Topam in tat: Massachusetts. 175px|thumb|right Warwick binon zif in komot: Franklin, in tat: Massachusetts, in Lamerikän.
Martinez (Kalifornän)
Lödanef
Lemesed patedik lomanefa in Martinez äbinon mö US$63 010 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$77 411. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$52 135, leigodü US$40 714 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$29 701. Zao 3,2% famülas e 5,2% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 3,9% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 4,8% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Warwick (Massachusetts)
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 750, lomanefs 293 e famüls 210 älödons in Warwick. Lödanadensit äbinon mö mens 7,8 a km². Ädabinons valodo lödöps 343 (3,6 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (96,93%), lindiyans (0,27%) e siyopans (0,27%); mens bidädas votik äbinons mö 1,07% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,47%. Latinans bidädas valasotik äfomons 1,47% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 293, 32,1% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 59,4% äbinons matans äkobolödöl, 8,9% pädugons fa vom nen himatan e 28% no äbinons famüls. 20,5% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 5,8% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,56 a lomanef e pösods 2,99 a famül.
Demü bäldot, 24,7% lödanas ela Warwick älabons bäldoti lifayelas läs 18, 6,8% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 29,1% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 28,4% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 11,1% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 41.
Demü gen, ädabinoms mans 102,7 a voms 100. Pato ädabinoms mans 99,6 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Warwick äbinon mö US$42 083 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$45 795. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$35 125, leigodü US$26 875 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$19 989. Zao 5,9% famülas e 8% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 7,6% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 1% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Ann-Mari Max Hansen
Jiel Ann-Mari Max Hansen (pemotöl tü 1949 yanul 14 in Danän) binof filma⸗, teata⸗, vöga⸗ e televidadramatan Danänik. Binof daut dramatana e kanitana: Max Hansen.
Steffen Karl
Hiel Steffen Karl (pemotöl tü 1970 febul 3 in Hohenmölsen) binom futaglöpädan Deutänik.
Josef Haagmann
Hiel Josef Haagmann (u ba Hagmann, soäsä pämäniotom in gased: Volapük: Gased bevünetik tedelik, nolik, literatik e gälodik) äbinom Volapükan in Degersgeim, St. Gallen, Jveizän.
Limeira
250px|thumb|right|Tat: São Paulo in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: São Paulo. Limeira binon zif in tat: São Paulo, in Brasilän. Limeira topon videtü 22°33’ 54’’ S e lunetü 47°24’ 7’’ V.
Sürfat ela Limeira binon mö 580,98 km².
Limeira labon belödanis 279 554 (2005).
Dante Exum
Hiel Dante Exum (1995 yulul 13, Melbourne) binom bäsetaglöpädan Laustralänik.
Santa Helena (Maranhão)
250px|thumb|right|Tat: Maranhão in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: Maranhão. Santa Helena binon zif in tat: Maranhão, in Brasilän. Santa Helena topon videtü 2°13’ 51’’ S e lunetü 45°18’ 0’’ V.
Sürfat ela Santa Helena binon mö 2 308,4 km².
Santa Helena labon belödanis 34 131 (2005).
Oak Grove (Oregon)
Nüns taledavik
Oak Grove topon videtü 45°24’ 60’’ N e lunetü 122°38’ 20’’ V (45,416641; ‑122,638903).
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Oak Grove labon sürfati valodik mö 8,2 km², kela 7,6 km² binon län e kela 0,6 km² (7,57%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 12 808, lomanefs 5 641 e famüls 3 249 älödons in Oak Grove. Lödanadensit äbinon mö mens 1 693,6 a km². Ädabinons valodo lödöps 6 015 (795,3 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (91,47%), blägans (0,56%), lindiyans (0,78%), siyopans (1,79%) e Pasifeana-nisulans (0,1%); mens bidädas votik äbinons mö 2,55% e mens bidäda plu bala äbinons mö 2,75%. Latinans bidädas valasotik äfomons 2,75% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 5 641, 24,7% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 43,9% äbinons matans äkobolödöl, 9,9% pädugons fa vom nen himatan e 42,4% no äbinons famüls. 35,2% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 18,8% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,24 a lomanef e pösods 2,89 a famül.
Santa Inês (Maranhão)
250px|thumb|right|Tat: Maranhão in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: Maranhão. Santa Inês binon zif in tat: Maranhão, in Brasilän. Santa Inês topon videtü 3°40’ 1’’ S e lunetü 45°22’ 48’’ V.
Oak Grove (Oregon)
Lödanef
Demü bäldot, 21,5% lödanas ela Oak Grove älabons bäldoti lifayelas läs 18, 7,5% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 27,5% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 23,3% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 20,2% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 40.
Santa Inês (Maranhão)
Sürfat ela Santa Inês binon mö 407,68 km².
Oak Grove (Oregon)
Lödanef
Demü gen, ädabinoms mans 89 a voms 100. Pato ädabinoms mans 85,8 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Santa Inês (Maranhão)
Santa Inês labon belödanis 76 173 (2005).
Oak Grove (Oregon)
Lödanef
Lemesed patedik lomanefa in Oak Grove äbinon mö US$40 530 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$49 141. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$36 867, leigodü US$29 877 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$22 643. Zao 6,6% famülas e 8,8% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 14,1% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 7% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Castillon-la-Bataille
Castillon-la-Bataille binon zif in ziläk: Gironde, in topäd: Aquitaine, in Fransän. Castillon-la-Bataille topon videtü 44°51’ 15’’ N e lunetü 0°2’ 35’’ V.
Sürfat ela Castillon-la-Bataille binon mö 5,68 km².
Castillon-la-Bataille labon belödanis 3 113 (1999).
Madesimo
100px|left Madesimo binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Madesimo topon videtü 46° 26’ N e lunetü 9° 21’ L.
Sürfat ela Madesimo binon mö 85 km².
Madesimo labon belödanis 582 (2001).
Knut Berger
Hiel Knut Berger (pemotöl tü yel 1975 in Gelsenkirchen) binom dramatan bioskopik, teatöpik e televidik Deutänik.
Reidsville (North Carolina)
Nüns taledavik
Reidsville topon videtü 36°20’ 43’’ N e lunetü 79°40’ 30’’ V (36,345347; ‑79,675094).
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Reidsville labon sürfati valodik mö 38,6 km², kela 34,6 km² binon län e kela 3,9 km² (10,14%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 14 485, lomanefs 6 013 e famüls 3 902 älödons in Reidsville. Lödanadensit äbinon mö mens 418,3 a km². Ädabinons valodo lödöps 6 477 (187 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (57,02%), blägans (39,52%), lindiyans (0,21%), siyopans (0,64%) e Pasifeana-nisulans (0,06%); mens bidädas votik äbinons mö 1,35% e mens bidäda plu bala äbinons mö 1,19%. Latinans bidädas valasotik äfomons 2,63% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 6 013, 27,5% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 42,7% äbinons matans äkobolödöl, 18,3% pädugons fa vom nen himatan e 35,1% no äbinons famüls. 31,3% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 14,4% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,34 a lomanef e pösods 2,92 a famül.
Demü bäldot, 23,4% lödanas ela Reidsville älabons bäldoti lifayelas läs 18, 6,8% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 28% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 23% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 18,8% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 40.
Porpetto
Porpetto binon zif in topäd: Friuli-Venezia Giulia, in Litaliyän. Porpetto topon videtü 45° 51’ N e lunetü 13° 13’ L.
Reidsville (North Carolina)
Lödanef
Demü gen, ädabinoms mans 84,2 a voms 100. Pato ädabinoms mans 78 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Reidsville äbinon mö US$31 040 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$37 553. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$30 745, leigodü US$21 991 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$17 414. Zao 11,6% famülas e 15,1% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 23,9% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 14,7% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Porpetto
Sürfat ela Porpetto binon mö 19 km².
Stanisław Jasiukiewicz
Hiel Stanisław Jasiukiewicz (1921 mayul 14 in Pastavy, Vieta⸗Rusän – 1973 yunul 27 in Warszawa) äbinom dramatan Polänik.
Taubaté
250px|thumb|right|Tat: São Paulo in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: São Paulo. Taubaté binon zif in tat: São Paulo, in Brasilän. Taubaté topon videtü 23°1’ 33’’ S e lunetü 45°33’ 18’’ V.
Sürfat ela Taubaté binon mö 625,91 km².
Taubaté labon belödanis 273 426 (2010).
Étaples
Étaples binon zif in ziläk: Pas-de-Calais, in topäd: Nord-Pas-de-Calais, in Fransän. Étaples topon videtü 50°31’ 7’’ N e lunetü 1°38’ 29’’ L.
Mission (Täxasän)
Mission binon zif in komot: Hidalgo, in tat: Täxasän, in Lamerikän.
Nüns taledavik
Mission topon videtü 26°12’ 41’’ N e lunetü 98°19’ 17’’ V (26,211402; ‑98,321277).
Étaples
Étaples labon belödanis 11 177 (2001).
Mission (Täxasän)
Nüns taledavik
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Mission labon sürfati valodik mö 62,5 km², kela 62,5 km² binon län (vat: 0,04%).
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 45 408, lomanefs 13 766 e famüls 11 384 älödons in Mission. Lödanadensit äbinon mö mens 726,6 a km². Ädabinons valodo lödöps 17 723 (283,6 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (17,63%), blägans (0,37%), lindiyans (0,38%), siyopans (0,63%) e Pasifeana-nisulans (0,01%); mens bidädas votik äbinons mö 18,64% e mens bidäda plu bala äbinons mö 2,34%. Latinans bidädas valasotik äfomons 2,34% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 13 766, 43,4% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 64,8% äbinons matans äkobolödöl, 14,5% pädugons fa vom nen himatan e 17,3% no äbinons famüls. 15,3% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 9,1% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 3,29 a lomanef e pösods 3,68 a famül.
Demü bäldot, 32,1% lödanas ela Mission älabons bäldoti lifayelas läs 18, 9,8% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 26,8% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 17,1% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 14,2% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 30.
Demü gen, ädabinoms mans 91,1 a voms 100. Pato ädabinoms mans 85,3 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Lemesed patedik lomanefa in Mission äbinon mö US85 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$33 465. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$25 710, leigodü US$20 718 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$12 796. Zao 22,6% famülas e 26,8% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 37,4% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 15,6% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Grete Berger
Jiel Grete Berger (pemotöl tü 1883 febul 11 in Krnov, Tsyegän as: Margarethe Berg – edeadöl tü 1944 mayul 23 in KZ Auschwitz) äbinof dramatan bioskopik e teatöpik Deutänik e Lösteränik.
Santa Luzia (Maranhão)
250px|thumb|right|Tat: Maranhão in Brasilän. 250px|thumb|right|Topam in tat: Maranhão. Santa Luzia binon zif in tat: Maranhão, in Brasilän. Santa Luzia topon videtü 4°4’ 8’’ S e lunetü 45°41’ 24’’ V.
Santa Luzia labon belödanis 82 854 (2005).
Ulf Kirsten
Hiel Ulf Kirsten (pemotöl tü 1965 dekul 4 in Riesa) binom futaglöpädan e futaglöpädidrätodan Deutänik.
Luigi Gasparini
Profäsoran Luigi Gasparini (Litaliyänapüko: ) äbinom Volapükan Litaliyänik.
Antelope (Montana)
Antelope binon zif in komot: Sheridan, in tat: Montana, in Lamerikän.
Nüns taledavik
Antelope topon videtü 48°41’ 24’’ N e lunetü 104°27’ 26’’ V (48,690113; ‑104,457128).
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Antelope labon sürfati valodik mö 0,2 km² (vat: 0%).
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 43, lomanefs 21 e famüls 11 älödons in Antelope. Lödanadensit äbinon mö mens 207,5 a km². Ädabinons valodo lödöps 24 (115,8 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (100%); no ädabinons mens bidädas votik ni mens bidäda plu bala. Latinans no ädabinons.
De lomanefs ädabinöl 21, 23,8% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 38,1% äbinons matans äkobolödöl, 4,8% pädugons fa vom nen himatan e 47,6% no äbinons famüls. 47,6% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 14,3% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,05 a lomanef e pösods 3 a famül.
Demü bäldot, 18,6% lödanas ela Antelope älabons bäldoti lifayelas läs 18, 16,3% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 14% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 34,9% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 16,3% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 46.
Demü gen, ädabinoms mans 168,8 a voms 100. Pato ädabinoms mans 169,2 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Roswell (Nula⸗Mäxikän)
Roswell binon zif in komot: Chaves, in tat: Nula⸗Mäxikän, in Lamerikän.
Gravataí
Dabinons:
Gleichen
Gleichen binon zif in fedalän: Dona⸗Saxän, in Deutän. Gleichen topon videtü 51°27’ N e lunetü 10°2’ L.
Roswell (Nula⸗Mäxikän)
Nüns taledavik
Roswell topon videtü 33° 23’ 14’’ N e lunetü 104° 31’ 41’’ V (33,387160; ‑104,528116).
Gleichen
Sürfat ela Gleichen binon mö 128,93 km².
Gleichen labon belödanis 9 560 (2006 dekul 31id).
Roswell (Nula⸗Mäxikän)
Nüns taledavik
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Roswell labon sürfati valodik mö 75 km², kela 75 km² binon län e kela 0,1 km² (0,07%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 45 293, lomanefs 17 068 e famüls 11 742 älödons in Roswell. Lödanadensit äbinon mö mens 604,3 a km². Ädabinons valodo lödöps 19 327 (257,9 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (70,96%), blägans (2,47%), lindiyans (1,28%), siyopans (0,65%) e Pasifeana-nisulans (0,05%); mens bidädas votik äbinons mö 21,29% e mens bidäda plu bala äbinons mö 3,31%. Latinans bidädas valasotik äfomons 3,31% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 17 068, 34,5% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 49,1% äbinons matans äkobolödöl, 14,9% pädugons fa vom nen himatan e 31,2% no äbinons famüls. 27,1% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 13,4% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,58 a lomanef e pösods 3,13 a famül.
Demü bäldot, 28,5% lödanas ela Roswell älabons bäldoti lifayelas läs 18, 9,9% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 24,9% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 20,6% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 16% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 35.
Demü gen, ädabinoms mans 93,1 a voms 100. Pato ädabinoms mans 88,7 a voms 100 bäldotü lifayels 18 u plu 18.
Arbus
Dabinons:
Volapük nulik
Volapük perevidöl, ü Volapük nulik, jenöfo no pük nesekidik, ab fom nulik Volapüka, pos revid hiela Arie de Jong, äfiniköl ün 1929, päpüböl in Gramat Volapüka ed in el Wörterbuch der Weltsprache fa el de Jong ün 1931, e calöfiko päzepöl fa cifal Albert Sleumer me büad omik de 1934, yanul 1. Volapük perevidöl laibinon jünu fom calöfik püka at.
Bepenam valemik
Ma licin oka Volapük binon mekavapük, ma zeil ediseinon ad jäfidön as yufapük bevünetik. Volapük labon e rigavödis livätiko (‚a priori’) pefomölis (numavödis voik, pönopis pösodik, …), ed utis natapükes difik pedütülölis (rigavödis mödikün). As fonäts cifik dütüla pänemons püks Lingläna, Fransäna e Deutäna. Ma ‚Sprague’, Linglänapük äbinon fonät cifikün, de vöds kela dötums 40 rigavödas ilicinons. Ma nün vödabuka tümologik fa ‚Zhang Yutong’: kadäman Vpa < tefü vödastok nutimik fonäts cifik binons: latin (ko dötums 28,2 rigavödas tefik), Linglänapük (23,6%), Fransänapük (12,9%), Deutänapük (10,0%), Vöna⸗Grikänapük (6,5%), Litaliyänapük (3,0%), Spanyänapük (2,1%). Yümots anik i pedütülons natapükes (sams: el be⸗ de el be- Deutänapükik (‚behauen’), el ⸗el de el -er Lingläna⸗ e Deutänapükik).
Ma fomir Volapük duton lü püks kobioklebik (‚agglutinative’). Subsats e pönops pösodik labons gramatafomis numa (balnuma e plunuma) e deklinafomis lul (keninükamü vokatif, kel ye no labon gramatafinoti patik e no diston ma fom de deklinafom balid ü nominatif). Ladyeks, numavöds, pönops dalabik e partisips kanons lensumön deklinamali subsata (u pönopa), lü kel dutons. Ladyek e ladvärb labons gramatafomis leigoda (fümafomi, pluamafomi, muamafomi). Värb labon gramatafomis mödikün, sevabo lefomis (dunalefomi u sufalefomi), bidiris, värbatimis, gramatapösodis e numis gramatapösodas, stadis kil (jenöfa⸗, möga⸗ e säkastadi, kels ye sekidons de siäm seta dabinotik).
Patäds vödastoka Volapükik.
Volapük palecedon pük fikulik, bi suvo nemögos ad memosevön u suemön vödis ona pö logam balid nen lärn büik (leigodolsös vödis: jenöfiman, yeged, bagaf < tefädo lä leigätods sperantik: ‚realisto’, ‚artikolo’, ‚paragrafo’!). Atos pakodon dub dinäds sököl:
A. Buükoy koboädavödi bu nüdug rigavöda (sevabo stamäda nulik) pö nemam suemoda nulik.
Ä. Geboy votükami vokatas in stamäd ad fomön vödis pluuneplu siämaröletikis, leigätods tefü kels labons stamädis difik in natapüks, a.s.: mut / müt, kad / kaed, dog / doeg, reg / reig, kan / kaen. Igo kanoy fomön ön mod sümik Volapükavödis difik pro sinifs anik vöda bal in natapüks, a.s.: no / nö!, blibön / blebön / bleibön.
B. Vöds suvöfik (numavöds voik cifik, pönops pösodik, pönops jonik ) pefomons livätiko (‚a priori’) ad fasilükön vödimemi pö lärn.
Adam Jaskolka
Hiel Adam Jaskolka (1979 tobul 3 in Zabrze, Polän) binom dramatan, kanitan e rejidan Deutänik.
Adolf Pfändler
Hiel Adolf Pfändler äbinom Volapükan in Degersgeim, St. Gallen, Jveizän.
Washington (Massachusetts)
175px|thumb|right|Tat: Massachusetts in Lamerikän. 175px|thumb|right|Topam in tat: Massachusetts. 175px|thumb|right
Washington binon zif in komot: Berkshire, in tat: Massachusetts, in Lamerikän.
Volapük nulik
Patäds vödastoka Volapükik.
C. Vöds leigasotik lü grup siämik ot dutöls suvo labons stukoti ot, a.s.:
Elijah Millsap
Hiel Elijah Millsap (1987 gustul 12, Monroe) binom bäsetaglöpädan Lamerikänik.
Volapük nulik
Patäds vödastoka Volapükik.
1⸗ido) nems mulas (silab bal + ⸗ul),
2⸗ido) nems vigadelas (silab bal + ⸗del),
3⸗ido) nems vienüdas (silab bal + ⸗üd),
Washington (Massachusetts)
Nüns taledavik
Washington topon videtü 42°21’ 57’’ N e lunetü 73°07’ 00’’ V.
Madignano
Madignano binon zif in topäd: Lombardän, in Litaliyän. Madignano topon videtü 45° 21’ N e lunetü 9° 43’ L.
Madignano labon belödanis 2 977 (2001).
Washington (Massachusetts)
Nüns taledavik
Ma el U.S. Census Bureau (Pöpinumamabür Lamerikänik), Washington labon sürfati valodik mö 100,2 km², kela 97,8 km² binon län e kela 2,4 km² (2,38%) binon vat.
Lödanef
Timü pöpinumam yela: 2000, mens 544, lomanefs 203 e famüls 163 älödons in Washington. Lödanadensit äbinon mö mens 5,6 a km². Ädabinons valodo lödöps 236 (2,4 a km²). Lödanef äbinädon me: vietans (99,45%) e blägans (0,37%); no ädabinons mens bidädas votik. Mens bidäda plu bala äbinons mö 0,18%. Latinans bidädas valasotik äfomons 0,18% lödanefa.
De lomanefs ädabinöl 203, 36,5% äkeninükons cilis bäldotü yels 18 u läs 18 in lödöp älödölis, 67% äbinons matans äkobolödöl, 8,4% pädugons fa vom nen himatan e 19,7% no äbinons famüls. 14,8% lomanefas äbinädons me pösods äsoelöl; 6,4% äbinädons me pösod äsoelöl bal bäldotü yels 65 u plu 65. Ädabinons zänedo pösods 2,68 a lomanef e pösods 2,96 a famül.
Demü bäldot, 26,5% lödanas ela Washington älabons bäldoti lifayelas läs 18, 5,7% bäldoti lifayelas 18 jü 24, 25,2% bäldoti lifayelas 25 jü 44, 32,7% bäldoti lifayelas 45 jü 64 e 9,9% bäldoti lifayelas 65 u plu 65. Bäldot patedik äbinon mö lifayels 41.
Lemesed patedik lomanefa in Washington äbinon mö US$54 583 e lemesed patedik famüla äbinon mö US$55 357. Mans älaboms lemesedi patedik mö US$40 417, leigodü US$27 143 vomas. Lemesed „per capita“ (a pösod) äbinon mö US$23 610. Zao 4,8% famülas e 6,9% lödanefa lölik älifons dis pöfasoliad, keninükamü 12,5% utanas bäldotü lifayels 18 u läs 18 e 7,1% utanas bäldotü lifayels 65 u plu 65.
Volapük nulik
Patäds vödastoka Volapükik.
6⸗ido) pönops jonik (vokat + el t),
7⸗ido) pönops säkik (el ki⸗ + konsonat),
8⸗ido) numavöds voik cifik (konsonat + vokat + el l).
Atos fasilükon vödimemi, ab Volapükavöds tefik vemo distons de leigätods in natapüks benosevädik.
D. Primao pö datik stamädas Volapükans küpälons ad fasil pronovik rigavödas pro nets no⸗Yuropik. Sekü atos pö dütül de natapüks vöds mödik sufons votükamis ad fölön prinsipis sököl:
O. Mauchle
Hiel O. Mauchle äbinom Volapükan in Degersgeim, St. Gallen, Jveizän.
Volapük nulik
Patäd siämik Volapüka.
Tapladü natapüks ed igo mekavapüks mödiks in Volapük gebäd nevoik vödas no palobülon; pö jenets mödik Volapük flagon kurati vemik notodamoda. Ad vitön metafori e lovenemami (‚metonymy’) mutoy gebön defomamavödis ko poyümots patik (samo els ⸗äl, ⸗öf, ⸗ät, ⸗ül pro sinifs metaforik, els ⸗et, ⸗ot pro sotüls suvöfik lovenemama). Sams: ladäl („lad as kipian lana” ma sinif metaforik in natapüks mödik), biedäl, cuköf (ma püks mödik nemoy stupanis „cukis” ön siäm nevoik), japöf (patöf viena, kel kodon doli, äsvo yeg japik), dibät (nola), mufät (kölas, magäla, …), brietül (stad ad briet sümöl), fladet (bosa; ü flad labü bos), bepenot (vödem ä sek bepenama). Ye semikna prinsip at panefölon, samo tefü subsats ko poyümot: ⸗am. Sams: Balatam Sovyätarepüblikas sogädimik, votükam.
Säkäd vödabidas in Volapük.
1. Subsat. Subsat sinifon dini, pösodi u suemodi neyegik. Nominatif (fom primik) primon e finikon me konsonat. Ye subsats timi malöls kanons labön foyümoti tima (sams: ayel, udel). Subsats ko yümots: hi⸗, ji⸗, ⸗an, ⸗il nomöfiko padefomons de numavöds voik (logolsös taibi donikumo!). Subsats ko yümots: hi⸗, ji⸗, ⸗an nomöfiko padefomons de numavöds sökaleodik. Subsats ko yümots: hi⸗, ji⸗, ⸗an; ⸗os nomöfiko padefomons de pönops dalabik, pönops jonik, partisips. Subsats ko yümot: ⸗an < nomöfiko padefomons de pönops nefümik voik. Dilanums (teldil, kildil, …) i dutons lü subsats. Numavöd po dilanum jäfidon as läod (sams: teldil bal = 1/2, kildils tel = 2/3, ägetom foldilis kil suäma at). Lü subsats i dutons: sotanums (balsot, telsot), dönuamanums (balidnaed, telidnaed), telamavöds (balam, telam).
Gramatiko (ma gebäd poyümotas) subsats pösodis ü menis malöls distons de vöds nimis u planis nemöls. Balido poyümot patik grupa pro mens dabinons (⸗ef, sams: menef, musigalef, yunanef), tefü nims geboy poyümoti sümik yegas nenlifik (leigodolsös: monem, bledem, florem, nimilem, bödem!). Telido pönop nefümik meni teföl flagon poyümoti zuik: ⸗an (alan menes et), ab tefü nim pagebon pönop nen yümots zuik (⸗an, ⸗af, …), äsif pamäniotons-la dins no lifiks (leigodolsös: „al vödemas Nedänapükik e Vpika binon sivovik de sekretan kluba”; „al nimas fol älabon flitämis mäl” [paokalüp: IV, 8]!). Ba kodü atos daloy-la distidön kladi vödas pösodik bevü subsats Volapükik no sekidöli de sinif gramatagena.
Ma süntag jäfidon as 1ido) subyet (nominatif, semikna in sets defik efe nen predikat, a.s.: „Gespik nonik”), 2ido) läyümod (nominatif), 3ido) lüspikot ad lintelek sümöl (vokatif), 4ido) läod (genitif, datif, nominatif po präpods; sams: „lit sola”, „legivot mote”, „bim at in gad”), 5ido) yegod (kusatif, semikna in set defik, a.s.: „Menefe bal, püki bal!”), 6ido) predikatod ü dil nedeteilovik predikata (nominatif, kusatif), 7ido) demod präpodik (nominatif po präpods ömik: pro, pö, ad, …), 8ido) malod (nominatif po präpods).
2. Lartig (el). Jäfidon ad malön deklinafomi subsatas foginik, notodotas (tiädas, saitotas, …), fomas patik (samo nenfümbidira) pö zesüd, vödadilas (silabas, yümotas, tonatas). Padeklinon äs subsat. Dub lenläg foyümota kanoy malön geni vöda (hiel, jiel). Lartigs ko poyümot: ⸗an (elan, hielan, jielan) pagebons äs subsats ad nemön lödani topa semik (sam: „elans di ‚Andernach’”). Lartigs ko poyümots votik kanons kleilükön bastaravödi ön mods sököl: elaf (nim), elep (plan), elän (län), eliän (provin), eleän (nisul), elel (mel), elil (smalükamavöd), elak (lak), eläd (steläd), eled (bel), elot (yeg). De uts plago fa mastans gretik Volapüka pägebons te nemödiks: elän, elil, eläd.
3. Ladyek. Labon poyümoti: ⸗ik. Kanon labön gredis kil leigodama gramatik: fümafom, pluamafom (ko koboyumot poyümotas: ⸗ik⸗um), muamafom (⸗ik⸗ün). Fo subsat, lü kel duton, e po vöds votik pläamü läods votik e subsat ot, lensumon deklinamali subsata okik. I padeklinön äs subsat if pägebon soeliko (sam: „Sumolöd penis gretik, e givolöd obe smalikis”). Ladyeks ko poyümot: ⸗ik < nomöfiko padefomons de numavöds naedik (balnaik), pönops nefümik voik (alik, anik, somik, ömik), pönops subsatik (bosik, nekik). Grupis patik ma sinif fomons: sotanums ladyekik (balsotik, telsotik), dönuamanums ladyekik (balidnaedik, telidnaedik), telamavöds ladyekik (balik, telik). De ladyek nomöfiko defomoy subsatis ko foyümots: hi⸗, ji⸗ (ho⸗, jo⸗) < e poyümots: ⸗an, ⸗os (sams: ji⸗lejönik⸗an, bäldikum⸗an, yunikün⸗an, liegik⸗ans, gudik⸗os). Ladyek jäfidon as läod u dil nedeteilovik predikata (predikatod; sams: „lecedoy omi stupiki”; „gud voma at binon levemo gretik”).
4. Numavöds. 4.1. Numavöds voik. Numävöds cifik (de 1 jü 9) labons stukoti ot (konsonat + vokat + l). Numavöds suvöfik votik (ser, deg, tum, mil) i labons stukoti bal (konsonat + vokat + konsonat). Rigavöds ä nems frakas degnumatik i labons stukoti balfomik (vokat + ⸗im). Numavöds voik pagebons äs ladyeks, sevabo as läods u plaädot vödagrupa labü numavöd  (pö jenet lätik numavöd i kanon padeklinön, as sam: „Cils mödik äbinons-li in sälun? — Si! elogob us tumis.”). I pagebons as läyümod pö nunam tima e däta, as subyet in vödems matematik (sam: „Kilna kil binos zül.”). 4.2. Numavöds sökaleodik. Defomoy vödis at de numavöds voik dub lenläg poyümota: ⸗id. Pagebons äs numavöds voik u ladyeks. 4.3. Numavöds naedik padefomons de numavöds voik dub lenläg poyümota: ⸗na. Pagebons äs ladvärbs. 4.4. Numavöds nefümik. Ma sinif vöds anik, kels malons fomälodi numa, i kanonsöv padütedön numavödes nefümik, sevabo: a) subsats (val, valod, möd, nemöd, löl, laf, plunaed, pluamanum, mödanaed); ä) ladyeks (valik, valodik, mödik, mödikum, nemödik, lölik, lafik, saidik, lätik, pluik, nonik, valasotik, mödasotik); pönops (bos, nos, al, alik, alan, alna, an, anik, anan, anna, öm, ömik, öman, ömna, ömnaik, ömsotik); b) vöds difik (ladvärbs, pönops, ladyeks) ko poyümots patik numavödas (mödikna, valikna, nonikna; '''kimid? kifid? kinid? kisid?; somödotid''').
Numavöds po präpod: a < palecedons dilädanums (a tel, a lulid; otos tefon subsati pö nunam numa, as sams: a kilat, a samäds fol).
5. Pönops. Malons pösodis, yegis, mödotis, pladis e tefis, nendas nemons onis.
5.2. Pönops dalabik. Pafomons de pönops pösodik yufü poyümot: ⸗ik. Pagebons äs ladyeks.
5.3. Pönops jonik. Labons stukoti kaladik (vokat sa el t, sams: at, et, it, ot, ut). Pagebons äs ladyeks.
Säkavöds votik i panemons pönops säkik. Labons limis primik: ki⸗ (säkafoyümoti), lio⸗ (säkavödi ladvärbik). Pagebons äs subsats (kiöp?), ladyeks (liofagotik?), ladvärbs (kiüpo? kiöpio?).
5.5. Pönops vokädik. Padadilädons ad grups kil: 1ido) pönops vokädik voik; pagebons äs subsat (kios!) u ladyek ('''kiom! kiof! kion!); 2ido) pönop lintelekik (kio!), kel to nem oka pagebon äs ladvärb; 3ido) vöds ko lim primik: kio⸗; pagebons äs ladyeks (kiogretik!) u ladvärbs (kiobisariko!). Pönops vokädik voik mödadilo (pläamü el kios!''') binons läods, kels labons gramatageni fümik, äs pönops dalabik.
5.6. Pönops tefik. Jäfidons ad yümön dilis pluseta, klu sümons ma jäfid ad konyuns. Pönop tefik binon el kel. Ma sinif sümon ad ladyek, ab kanon jäfidön as subyet, yegod u demod näiseta, sevabo suvo pagebon äs subsat. I dabinon ladyek tefik (kelik), kel ma sinif sümon ad pönop jonik: at < u ladyek: somik.
Lü pönops tefik i dutons: a) ladvärbs tefik (kö, kü, vio), ä) vöds ko lim primik: vio⸗. Sümons ad ladvärbs (viovemo) u ladyeks (viomödotik).
Portico di Caserta
Portico di Caserta binon zif in topäd: Campania, in Litaliyän. Portico di Caserta topon videtü 41° 3’ N e lunetü 14° 17’ L.
Volapük nulik
Säkäd vödabidas in Volapük.
Pönops säkik (säkavöds) in sets no säkiks i lüsumons kaladi pönopas nefümik.
6. Värb malon duni u jenädi, kels pakaladons ma pösod dunik, tim, fin u nefin, kodam u nendun, jenöf u luverat medü gramatafoms pösoda, värbatima, lefoma, bidira, stada jenöfik, mögik u säkika. Kösömo jäfidon as predikat. Partisip pagebon äs ladyek (läod), nenfümbidir kanon pagebön äs subsat (subyet u yegod). Finots kaladik binons pösodafinots, els ⸗ön, ⸗öl(s) (i ⸗öla(s), ⸗öli(s), ⸗öle(s)), ⸗öv, ⸗öd, ⸗ös, ⸗-la, ⸗-li. Värbs loveädik nomöfiko padefomons de numavöds voik (balön, telön); värbs somik i panemons telamavöds.
Portico di Caserta
Sürfat ela Portico di Caserta binon mö 1,82 km².