cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ampère
thumb|Antieke ampèremeter D' ampère (symbool: A) is de SI-basisêenheid van elektrieke stroom, genoemd noa de Fransche wiskundign en nateurkundign André-Marie Ampère (1775-1836), die t'hope met den Deensche nateurkundign Hans Christian Ørsted anziën wordt lyk de voader van 't elektromagnetisme.
Toet 2019
En ampère is de constante stroomsterkte die, os ze lopt deur twêe parallelle geleiders van oeneindige lengte en met e verwoarloosboare diameter, ip 1 meter van mekoar geplatst in vacuüm, e lorentzkracht tusschn die geleiders produceert van 2 × 10−7 newton per meter lengte. (Lorenzkracht is de kracht van en elektromagnetisch veld ip e beweegnde loadienge).
Vanof 20 meie 2019
D' herdefiniërienge van d' ampère is gebaseerd ip d' exacte vastleggienge van d' elementaire loadienge. Angeziën bluuft dat e stroomsterkte van 1 A, e stroom betêeknt van 1 coulomb per seconde:
wordt volgens d' herdefiniesje van de basisêenheedn, en elektrieke stroom mè sterkte 1 A verôorzakt deur elementaire loadiengn per seconde.
Elektrieke loadienge
Den êenheid van elektrieke loadienge, de coulomb, is gedefinieerd ip basis van d' ampère: 1 coulomb is d' hoeveelheid loadienge die overêenkomt met e stroom van 1 ampère gedeurnde 1 seconde, oftewel 1 coulomb is gelykig an 1 ampèreseconde:
Zêe
thumb|De Nôordzêe Een zêe is e grôte zoutwoatermassa round de verschillige vastelandn ip eirde en stoat in verbindinge met een andere zêe of een oceoan. Een zêe et een bodem die dêel uutmakt van een continent, een oceoan vormt een zelfstandig gehêel met een eigen circuloatie.
Vanof de kust noa de diepzêe ist er êest e betrekkelik vlakke stroke zêebodem ('t continentoal plat). Vanof e diepte van 180 m wordt de hellinge vele grotter (de continentoale hellinge). Ip e diepte van 3000 toet 6000 m ligt de diepzêebodem. De gemiddelde diepte van een weireldzêe is ca 3730 m. De grotst gekende diepte is 11515 m.
Oe zuverder 't zêewoater, oe blauwer de kleur. Deur organische stoffn wordt de kleur groener. Oe dieper, oe minder kloar en oe kouder. Ip 200 m is 't compleet dounker in de zêe en beneedn de 1000 m ist er e temperateure van ca 0 °C. Deur 't zout in 't zêewoater bevriest 't moa by e styf lêge temperateure.
Zêeën en oceoann besloan 70% van 't eirdippervlak. 97% van 't woater ip eirde is zout zêewoater. Machtige stromingen trekkn deur de zêe, woavan dat de warme Golfstroom en de koude Labradorstroom 't gekendst zyn. De woaterspegel van de zêe stygt of doalt deur de getydn.
De zêe et een styf ryke bêestn-en plantnweireld en is dus een belangryke voedselbronne. Ook de winninge van olie en goaze in d'oundiepe randzêeën is van grôot economisch belang. De zêe zorgt ook vo 't proper oudn van uze planete. Mest-en afvalstoffn die via rivieren in de zêe terechte kommn wordn ofgebrookn deur bacterieën of wordn ipgenomen in de voedselkeetn.
Thermodynamische temperateure
De thermodynamische temperateure, absolute temperateure of kelvintemperateure is de temperateure gemeetn ten ipzichte van 't absoluut nulpunt.
Oedekapelle (West-Vloandern)
Oedekapelle is e landelik polderdorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern en e dêelgemeente van de stad Diksmude. In 1971 werd er e nieuwe gemeente Driekapellen gevormd uut Oedekapelle, dat tonne e kleen gebiedsdeel va Lampernisse (0,83 km²) anhechtte en de vlakby geleegn dorptjes Nieuwkapelle en Sint-Jacobskapelle. In 1977 werd Driekapellen zelve by Diksmude gevoegd. Oedekapelle is a vree kleen dorptje, met round 't kerksje moar een tiental weuniengn en e poar boeroovn. Ip 't groundgebied weunn der een 150-tal menschn.
Thermodynamische temperateure
De SI-êenheid van de thermodynamische temperateure is de kelvin (K), êen van de zeevn basisêenheedn in 't SI-système. Ter vergelykienge: e temperateure van 295 K is gelykig an 21,85 ° C.
Ip 't nulpunt van de thermodynamische temperateure, 't absoluut nulpunt, beweegn de dêeltjes van materie minimoal en ze kunn nie koeder komn. 't Absoluut nulpunt, e temperateure van nul Kelvin (0 K), is gelykig an -273,15 ° C.
Oedekapelle (West-Vloandern)
Beziensweirdigheedn
thumb|left|Sint-Jan-Baptistkerke in Oedekapelle
Wanhem
Wanhem (Frans: Wannehain) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Wanhem ligt teegn de schreve me Henegouwn en grenst an de gemêentn Camphin-en-Pévèle, Esplechin (e dêelgemêente van Dôornik), Bachy en Bourghelles.
Sport
De finoale van de koerseklassieker Parys-Roubei passeert traditionêel olangsn Wanhem. Ip't groundgebied van Gruson ligter e kasseystrooke: 't ende van de Secteur pavé de Bourghelles à Wannehain (secteur 6, e strooke van 3 ster'n).
Periode (periodiek système)
E periode in 't periodiek système is e reke van element'n in de tabelle. D' element'n word'n ingedêeld in periodes ip basis van under elektronconfiguroatie. Iedere periode endigt an de reksche kant met 'n edelgoaze woavan de buut'nste schelle hêelegans gevuld is. In totoal zyn der zeevn periodes:
1499
1496 - 1497 - 1498 - 1499 - 1500 - 1501 - 1502 't Joar 1499 is 't 99e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Louis XII van Vrankryk
Periode (periodiek système)
Andere groeperiengn binn 't periodiek système zyn:
Louis VIII van Vrankryk
Louis VIII, bygenoamd de Lêeuw (Frãns: Louis VIII le Lion), van 't Huus Capet, (Parys, 5 september 1187 – Montpensier, 8 november 1226, was keunienk van Vrankryk van 1223 tout 1226.
Je was de zeune van de Frãnsche keunienk Philippe Auguste en Isabelle van Henegouwn. J'erfde 't groafschap Artesië van zyn moeder. Je volgde zyn voader ip ip 14 juli 1223 en je wierd da zelfste joar gekrôond in Reims ip 6 ogustus.
In 1204 ha Philippe II Auguste Anjou kunn veroovern van d' Iengelsche Plantagenets.
Louis VIII had et groafschap Anjou en Maine an zyn zeune Jean Tristan willn geevn ost ie oud genoeg was, mo Jean Tristan stierf in 1232. Doarom krêeg zyn joungste postuum geboorn zeune Charles I van Anjou de groafschappn in 1246 van zyn broere Louis IX van Vrankryk en je kwam de stamvoader van 't Huus Capet-Anjou.
Vrouwe en jounges
Louis trouwde ip 23 meie 1200 an zyn 12 joar mè Blanche van Castilië. Z'haan 13 jounges
Zyn oorloogn
Louis VIII krêeg zyn bynoame "de Lêeuw" nog vo dat ie keunienk was, binst den Êeste Barongoorloge (1215–17) teegn den Iengelsche keunienk Jan zounder Land. Achter zyn overwinnienge van de Slag van Roche-au-Moine in 1214, vielt ie Zuud-Iengeland binn en de rebelleernde barongs in Londn riepn hem ip 2 juni 1216 uut tout keunienk van Iengeland. Louis eiste vor e joar den titel ip, mo da wierd betwist en j'is nôoit gekrôond gewist.
In 1226 begost ie de twidde Albigenzische Kruustocht teegn de Kathaarn. Je wilde de Languedoc annexeern en je kost Avignon en ook Beaucaire veroovern, mo da lukte nie mè Toulouse. Binst dat ie were kêerde noa Parys krêegt ie de ziekte dysenterie.
Zyn dôod
Je stierf ip 8 november 1226 in de Château de Montpensier in Auvergne. Zyn graf stoat in de basilieke Saint-Denis.
Zyn zeune Louis IX volgdeg hem ip als keunienk van Vrankryk.
Wilge
Wilgn of wulgn (latyn : Salix) zyn loofboomn of struukn uut e geslacht van de wilgachtign. Dr bestoan roend de 400 sôortn. Die mêesta wientrkoale plantn wordn mêest gevoenn ip natte plekkn in t Nôordlik Oafroend in streekn mêt e gemoatigd of koed kliemoat. Sommigte wilgn (in 't byzoendre arktiesche en alpiene sôortn) gruujn lêege by de groend of zyn kruupnde struukn; byvôorbeeld wordt de kruudachtige wilge  (Salix herbacea)  zeldn oogre of 6 cm, oewêl datn êm wyd uutsprid oovre de groend.
Beschryvienge
thumb|left|An de voet van 't bladstêeltje stoandr twêe steunbladjes. Die kunn ofvolln in de lente, ofwê hêel de zoomre oovreleevn, of zeifs mêer of e joar bluuvn stoan. thumb|left|Joenk mannlik katje. De wilgn ên allemalle oovrevloedig woatrachtig schusse-sop, da veele saliesiel-zeur bevat; 't oet is zochte, geweunlik plôojboar, toaj; de takkn zyn dinne, en grôot, veezlachtig; de workls moakn stolôonn. De workls zyn ipmerklik vor undre toajigeid, grotte, en leevnskracht, en workls oentstoan gemakklik uut de boovngroensche dêeln van de plante.
De bloarn zyn typiesch lankwerpig, mo ze kunn ook roend of ovoal zyn, dikkers mê gezoagde bôordn. De mêeste sôortn zyn bladvollig, oaf-oltydgroene wilgn; ardte blienknde bloarn zyn zeldzoam, byvôorbeeld Salix micans en S. australior in 't ôostlik Middellansch-zêegebied. Al de knoppn stoan lateroal; dr wordt absoluut nôojt 'n endknop gevormd. De knoppn zyn bedekt met 'n ienkle schubbe. Geweunlik is de knopschubbe soamngesmolkn in e sôorte kaptje, mo by sommigte sôortn ist drboovn gevoedn en de bôordn oovrelappn mekoar. De bloarn zyn ienklvoedig, mê pluumevormige nervn, en typiesch lankwerpig. Geweunlik zyn ze gezoagd, ofgeroend an de voet, puntig of piekig. De bladstêeln zyn kort, de steunbladjes dikkers styf ipvollnd, glyknd ip klêene roende bladjes, en ze bluuvn dikkersn den êft van de zoomre bestoan. Ip sommigte sôortn pertanks, zyn ze klêene, oenipvollnd, en volln ze zêere of. Vôgnst kleur istr e grôote varjoasje van groen, goande van gilwachtig toe blowachtig.
De wilgn zyn twêe-uuzig, mê mannlikke en vrowlikke blommn, die de vorm ên van "katjes", ip verschillnde plantn; de katjes verschynn vroeg in de lente, dikkers vôo de bloarn, of ot de niewe bloarn uutbreekn. De mannelikke blommn ên gin kêk of krôone; ze bestoan allêenemo uut meeldroadn, varjeernd in antal van 2 toe 10, vergezeld van e nektar-kliere en gezet ip de voet van e schubbe ip d' asse van 'n ofangnde bloejwyze die katje gêetn wordt. Die schubbe is vierkantig, uut êen stik, en styf oarig. De meeldroadn zyn rôozig in de knop, mo ze wordn purpre achtr da de blomme oopngoat; ze zyn twêe-okkig en d' okkn goan oopn in de lankte. D' êlmdroadn zyn droadvormig, geweunlik blêek bruun, en dikkers kletse. De vrowwelikke blommn zyn ook zoendre kêk of krôone, en bestoan uut e simpl vruchtbegunsl (ovarium) vergezeld van e platte nektar-kliere die ingeplant is ip de voet van e schubbe die ook oenstoan is ip d' asse van e katje. 't Vruchtbegunsl êt êen okksje, de stemple (stigma) is twêe-lobbig, en de zoadknoppn (ovulum) zyn mê veele.
Kwêek
thumb|Geknotte wilge en oetstoaple, Bourgoyen-Ossemeersen, [[Gent.]] Bykans aal de wilgn schietn styf gemakklik workl uut stekkn of woa datr gebrookn takkn ip de groend liggn. E poar uutzoendriengn zyn oendr andre de woatre-wilge  (Salix caprea) en de perzikbloadige wilge (Salix amygdaloides). A befoamd vôorbeeld van de gruuj uut stekkn ê te moakn mê de dichtre Alexander Pope, die e twyge vroeg uut e paksje da mê twygn geboenn was en dat uut Spajje verzoenn was no Henrietta Howard, Groavinne van Suffolk. Die twyge wierd geplant en dej 't goed, en de legende zegt da al de treurwilgn van Iengland vôortgekommn zyn uut die êene twyge. Wilgn wordn dikkers geplant lanst de bôordn van woatreloopn omda 't vlechtwrk van workels den oevre beschermt teegn de werkienge van 't woatre. Dikkers zyn de workels veele langre of de stam die druut gruujt.
Wilgesôortn zyn dikkers oenderlienk vruchtboar, en dr kommn veele kruusiengn vôorn, zowê nateurlikke of gekwikte. E welbekende siervorm is de treurwilge (Salix × sepulcralis), die e kruusienge is van de Peekieng-wilge (Salix babylonica) uut Sjiena en de witte wilge (Salix alba) uut Europa.
De kruusienge 'Boydii' êt de Prys van Ovniers-verdienste (Award of Garden Merit) gewoenn van de Keunienklikke Ovniers-Verêenigienge (Royal Horticultural Society).
Ekologie
Wilgn wordn gebruukt vo voedslplante deur de larvn van sommigtee schubvleuglign, lik de rowmantle (Nymphalis antiopa). Miern uut de bosmiere-groep (Formica rufa), zyn veele te vienn ip wilgn die deur bladluuzn beweund zyn, vo bladluuzesuukr te goan ôogstn, lik ofdat ook de wespn somtyds doen.
E klêen antal sôortn wilgn wierdn veele geplant in Australië, naamlik vor eeroozje te bestrynn lanst de woatrloopn. Nu wordn ze bekeekn lik oovrweldignd oenkruud, en veele woatrbehêerdrs doen ze weg en vervangn ze deur inlandsche boomn.
Sint-Janspling (Brugge)
thumb|Sint-Janspling mê lienks Uus De Krôone. thumb|150px|'t Sint-Janspling te Brugge anno 1532. 't Sint-Janspling is e pling geleegn in 't centrum van Brugge.
Herzêeuw
Herzêeuw (Frans: Herseaux, Nederlands: Herzeeuw) es e dorp en dêelgemêente van de Woalse gemêente Moeskroen in de provinsje Enegouwn. Herzêeuw es, juuste lyk Moeskroen zelve en zyn and're dêelgemêentn, gebied woar toalfaciliteytn van toepassienge zyn en es feytelyk twêetoalig.
Sint-Janspling (Brugge)
Van ip de Grôote Mart is 't te vienn lanst de Vloamienkstroate en 't Kroane-pling. 't Sint-Janspling poalt an de Woapnmaakerstroate, de Kordoeanierstroate, 't Kroane-pling en de Sint-Jansstroate.
Wilge
Ekologie
Wilgeworkls spreidn undre verre uut en zyn styf agressief vo woatre te vienn; vo die reedn kunn z' e probleem vormn o ze geplant zyn in weunwykn, woada de workls berucht zyn vo drèènieriengsbuuzn, trotwaarpitjes en riejooln te verstoppn, in 't byzoendre o ze gemakt zyn van beton of keramiek. Buuzn van plastiek lêkkn mindre aan de verbiendiengn en zyn doarom mindre gevoelig vo probleemn mê wilge-workls.
Sint-Janspling (Brugge)
Geschiednisse
't Pling is oentstoan achtre d' instortienge van de kerketorre en 't ofbreekn van de gelyknoamige kerke in 1611. Ze wierd vervangn deur e kapelle, mo die wierd in 1786 ook ofgebrookn.
Herzêeuw
De platse van Herzêeuw ligt nen grôotn kilomèiter van 't verstedelykte center van Moeskroen. In't nôordn van Herzêeuw lôopt nog e stik van de bebouwienge van Lowiengn. 't Gebied da langsn den ôostkant van Lowiengn ligt es redelyk oopn en landelyk. O de westkant, juuste over de schreeve ligt Wattrelos, da dêel uutmakt van de grôotstedelyke kern van Rysel.
Wilge
Geneeskunde
thumb|left|E Weelsche koroakle, grôotndêels uut wilgn-oet. De bloarn en de schusse van de wilge zyn vermeld gewist in oede geschriftn uut Assyrje, Suumêr e Egypte mêt e remeedje teegn kopzêer en kors, en in Oed-Grieknland schrêef de nateurkundige Hippocrates oovre de meediesche eignschappn in de vuufde êewe vôo Kristus. D' indieoann uut hêel Amerika gebruuktn 't lik groendstoffe vor undre meediesche beandliengn. Ze gift tydlik mildrienge van 't zêer. Salicine wordt ommegezet in salicyl-zeur in 't menschlik lichoam, en is e vôornloopre van aspriene. In 1763 oendrezocht den Êerwoarde Edward Stone de meediesche eignschappn van de wilgn in Iengland. Y bezorgde zyn beviendiengn an de Royal Society, die ze liet drukkn en uutgeevn. 't Aktieve bestanddêel van de schusse, salicine genoamd, wierd ofgezoenderd in zyn kriestalliene vorm in 1828 deur Henri Leroux, e Fransche apoteekre, en Raffaele Piria, n' Ietaljoansche sjemiest, die dr tonne in sloagde van de soamnstellienge in ze peure vorm of te zoendern. In 1897 makte Felix Hoffmann e synteetiesch andre vorm van salicine (in da gevol ofgeleid van de Spiraea-plante), die mindre moejlikeedn gaf vo de spysverteirienge of zuuvr salicyl-zeur. 't Niewe meediekamênt, formêel "acetylsalicykliek-zeur", wierd aspriene genoamd deur Hoffmann zyn werkgeevre Bayer AG. Da gaf 't oentstoan an e grôot antal meediekamêntn gekend lik nonsteeroiedoale oentsteekiengsremmnde meediekamêntn (NSAID's).
Wilge is êen van de 38 suubstansjes die gebruukt wordn vo de "Bach-bloesemteerapie" toe te passn, e sôorte alternatief geneesmiddle da zoe 'n effêkt ên ip de gezoendeid. Pertanks, vôgns 't Cancer Research UK, "istr gin weetnschapplik bewys da de bloesmteerapie glyk wukke ziekte zoe kunn mildrn, geneezn of vôorkommn, ook gin kankre".
Gebruuksvôorwerpn
thumb|Mannelik kajje van grysde wilge, mêt e bie. thumb|De "tettienk" : Omgeeviengskunste in de Duun van [[Wendune|Wenduune, hêelegans van wilge gemakt.]] Sommigte van de vroegste deur de mensch gemakte gebruuksvôorwerpn woarn uut wilgn-oet. E visnêt van wilge is van 8300 joar vôor uuze tydreeknienge. Andwerk lik mandetjes, visfuukn, gevlochtn ofsluutiengn, vlechtwerk vo lêemn uus-meurn, wierdn dikkers gemakt uut wilge-wissn (stokkn van wilge-scheutn, dikkers oentstoan uut ak-oet). Êen van de vormn van de Weelsche koroakle (e mande-achtig bôotje) gebruukt tradiesjonêel wilge vo de latjes drvan. Dinne of gespleetn wilgetakkn kunn ook gevlochtn wordn, en dat êt e lange geschiednisse. De betrekklik plôojboare wilge ku mindre goe gespleetn wordn of veele andre oet-sôortn, en ku geplôojd wordn roend scherpe oekn in mandewerk. Wilgn-oet is ook gebruukt by 't moakn van kistn, bustls, cricket-stokn (gekwikt uut sommigte êrkomstn van witte wilge), droagboare wiegn, stoeln en andre meubls, puppn, fluutn, stoakn, zwêet-uuzn, speelgoed, droajwerk, andvoatn, fieneer, gevlochtn wandn en schuuflêttn. Doarnboovn kunn tannienn, veezls, papier, stoffe en biend-materjoal uut 't oet gemakt wordn. Wilgn-oet wordt ook angewend vo 't moakn van de mêeste dêeln van kontrabassn, en vo stikkn vo die kontrabassn te ripareern.
Herzêeuw
Herzêeuw zelve èit drie wykn. Herzêeuw-platse zelf ligt in't center, an de zuudkant ligt de stoasjewyk (Herseaux-Gare) dichtby Stêenput en an de westkant ligt e recentere weunwyk genoamd Les Ballons teegn de schreeve. Elks en under eign prochiekerke:
Wilge
Lyste van êenigte sôortn
thumb|Mannelikke katjes van witte wilge, Marburg, Hessen, [[Duutsland.]] thumb|Geôorde wilge, Kerava, [[Finland.]] thumb|Olyfboombloadige wilge. thumb|Krakwilge. thumb|Kruudachtige wilge. thumb|Schusse van Humbold-wilge. thumb|Donzige wilge. thumb|Korketrekkr-wilge. thumb|Moeraswilge in zompig bus, Svanvik, [[Nôorweegn.]] thumb|Nakamurana-wilge. thumb|Poolwilge. thumb|Vruchtn van kruup-wilge.
Sint-Janspling (Brugge)
Geschiednisse
Noadien deej 't Sint-Janspling dienste vo martpling woa datr geveuglte, wild en mindrewoardig vlêes verkocht wierd. Van 1841 toe 1861 was 't Sint-Lodewykscollege gevestigd in 't "Uus de Lecke" (loatre "Uus de 't Serclaes"). Noadien wierd 't den oofdzeetl van de Zustrs van 't Kristlik Oenderwys en undre schoole, Eemlsdoale.
Federico García Lorca
thumb|Federico García Lorca Federico García Lorca (Fuente Vaqueros, 5 juni 1898 – Víznar, 19 ogustus 1936) was 'n Spoansche dichtre, en tonêelschryvre. Dr goan verzeekrs gin menschn zyn die kunn bewyzn ip toafle leggn datn nie de grotste Spoansche dichtre is die dr ôoit gewist is.
Y is êen van de vele duuznde die verdwêen en die vermôord wierdn deur de Nasjonaliestn by 't begun van de Spoansche Burgrôorloge. In 2008 wierdr 'n offiesjêel oendrezoek gedoan no de dôod van Lorca. Lorca's famielje a bezwoarn teegn ipgraaviengn ip de meuglyke begraafplatse by Alfacar. Moa dr wierdn gin oovrebluufsels gevoen.
Leevnsbeschryvienge
thumb|Lorca in [[1914.]] García Lorca wierd geboorn in e klêen stadje dichte by Granada, in Andaloesje, 't zuudlikste dêel van Spajje. Zyn voadre ad e boerdery in de vega, de vruchboare vlakte by Granada en e schôon uus in 't middn van Fuente Vaqueros. Zyn moedre was oendrewyzeresse en e begaafde pianiste. In 1909 veruusde zyn famielje noa Granada. In 1915, achter datn de middelboare schole uutgedoan ad, giengtn noa d'Universiteit van Granada. Y studeerde rechtn, lettrekunde, kompoziesje en piano. In 1916 én 1917 gienk García Lorca ip reize deur Kastielje, Léon en Galiesje tegoare mê e profêssre van z'n Universiteit, die êm ad angemoedigd om zyn êeste boek te schryvn : "Indrukkn en Landschappn", da verschêen in 1918.
De joenge schryvr
Otn in Granada was adn voelienge met invloedryke verêenegieng'n woa datn altyd steun an gêt eed en die 't meuglijk makten datn vanof 1919, in de Residencia de estudiantes in Madrid koste verbluuvn. Ier zoedn bevriend graakn mê Manuel de Falla, Luis Buñuel en Salvador Dalí en vele andre scheppnde kunstnoars die grôote invloed haddn of zoen krygn in Spajje. In Madrid kwaamtn Gregorio Martínez Sierra teegn, de Bestierdre van 't Teatro Eslava van Madrid. In 1919–20, ip uutnôdigienge van Sierra, schrêeftn en voerdn zyn êeste stik ip: El maleficio de la mariposa ('t Kwoa spel van de vliendr). 't Was e tonêelstik in verzn over d' oenmeuglyke liefde van e kakkerlak en e vliendre, mê 'n oendersteunend kôor van andre insektn; 'n onnoozl publiek lachte dr mee en dr woarn mô vier uutvoeriengn. Da bepoalde Garcia Lorca zyn gedacht over 't publiek vô de rêste van zyn leevn. Loatre zoud'n beweirn da Mariana Pineda, geschreevn in 1927, feitlik z'n eiste stik was.
De volgende joarn grakte García Lorca mêer e mêer betrokkn by de Spoansche kunstvôortrêkkrs. Y liet dichtbundels verschynn : Canciones (Liedjes) en Romancero Gitano (Zigeunre Ballaadn, 1928), zyn bestgekende dichtbundle. Zyn twidde tonêelstik Mariana Pineda, mê leidienge by d'ipvoerienge van Salvador Dalí, begost mê veele byvol in Barcelona in 1927. In 1926 schrêef García Lorca 't stik De schoemoakres woenderlik wuuf da moa zoed ipgevoerd wordn in 't begun van 1930. 't Was e verbeeldienkryke klucht die de ruuzjes beschryft tusschen 'n êet kittlôorig wuuf en e veel te brave schoemoakre.
Van 1925 toe 1928 wastn smôorverliefd ip Dalí. De vriendschap mê Dalí was in zeekre zin weedrezyds, moa Dalí was nie gediend mê de wenschn van de dichtr. Teegn 't ende van de joarn 1920 krêeg García Lorca mêer e mêer 'n inzienkienge, en wastn styf verleegn vô zyn homoseksualiteit. De byval va Romancero Gitano verergerde de pynlikke gespleetneid : y zat gevroengn tusschn twêe vieren. An den ene kant wastn aa e bekende schyvr, zodatn in 't oopnboar e rolle moste speeln. An den andre kant wasnt e gefolterde mensch en kostn z'n miezeerje bykans an niemand kwyt.
De assamoa grotre vervrimdienge tusschen García Lorca en zyn beste moatn kwam ip 'n oogtepunt o de surrealiest'n Dalí e Luis Buñuel tegoare in 1929 e film maktn die ze naamden "'n Andaloesiesche oend". García Lorca peisde, misschiens ten oenrechte, dat e smeirige oanval ip êmzeive was, en da was 't ende van de verliefdhyd ip Dalí. Roend deezn tyd makte Dalí ook kennisse met z'n anstoand wuuf, Gala. Zyn pasjonêele moar êenzydige band mê de beeldowre Emilio Aladrén was tonne an 't uutêenvoln ot Aladrén tevele begost te kykn noa zyn lief. Bekommrd vor al die toestandn (moa misschiens niet bekend met uldre ôorzaakn), zorgde de famielje van García Lorca datn koste lange in de Verêenigde Stoatn verbluuvn in 1929–30. Ostn in Amerika was, verblêef García Lorca mêestendêels in New York City, wô datn korte tyd studeerde an de Columbia University School of General Studies. Zyn bundle Poeta en Nueva York (Dichtre in New York) schrêewt van vervrimdienge en allêenigheid die ook hêel ôorsproenklik geuut wordt deur eign têekniengn. Zyn tonêelstik El Público (’t Publiek) is moa verschêen ip 't ende van de joarn 70 en 't gehêel bestoa zeifs nie mê, van 't andschrifte is verloorn gegoan.
Lorca ield Huerta de San Vicente vo zyn zoomreverbluuf in Granada van 1926 toe 1936. Ier schrêeftn hêel of gedêeltlik sommigte van zyn belangrykste werkn, woaroendre Así que pasen cinco años (Azô zyn dr vuuf joarn verby, 1931), Bodas de sangre (Bloedbruuloft, 1932), Yerma (1934) en Diván del Tamarit (1931–1936). De dichtre weunde in Huerta de San Vicente in de daagn juuste vôo datn anhoedn en vermôord wierd in ogustus van 1936.
Oewêl 't beeldnd werk van García Lorca nie zôveele andachte krygt, toch wasnt y ook doarin e grôotn artiest.
De Rippebliek
thumb|left| Minerva Mena in La casa de Bernarda Alba. Otn wêerekwam noa Spajje in 1930 was 't zjuust gedoan mê de dwiengelandy van Primo de Rivera, en wierd de Rippebliek in êere êrsteld. In 1931 wierd García Lorca bestierdre benoemd van e tonêelgezelschap vor universiteitsstudentn, Teatro Universitario la Barraca (de Barakke). Da was ipgericht deur 't Mieniestêerje van Ipvoedienge van de Twidde Spoansche Rippebliek. De bedoelienge was round te rynn noa de kleinste boereprochietjes om doa vôorstelliengn te geevn van radikale moderne intrepretoasjes van 't Klassiek Spoansch tonêel. García Lorca was nie allêene bestierdre, y speelde zeive ook.
Ip toernee mê La Barraca schrêeftn de Landlyke Trielogie va Bloedbruulof’, Yerma en  't uus van Bernarda Alba. Y gaf z'n mêenienge te beste oovre artiestieke scheppienge en uutvoerienge in e beroemde leezienge Spel en teorie van de Duende, den êeste kêe gegeevn in Buenos Aires in 1933. García Lorca betoogde da grôote kunste ofangt van e vievig bewustzyn van de dôod, biendienge met de groend van 't volk, en erkennienge van de grenzn van 't verstand. De toelage van 't gezelschap wierd vo dn eift verminderd in 1934, en de latst ipvoeringe voend platse in april 1936.
De Spoansche Burgrôorloge en de dôod van García Lorca
thumb|Antêeknienge van de dichtre. García Lorca verliet Madrid om noa Granada te goan moa drie daagn voa de Spoansche Burgrôorloge uutbrak in juli 1936. 't Spoansch politiek ê moatschapplyk klimoat was veel êetre gewordn achtre de môord ip de têegnstandre van 't Frente Popular, José Calvo Sotelo, deur de Guardia de Asalto. García Lorca a begreepn datn noar e stad gienk die 't meist behoudsgezind was van hêel Andaloesje. Ip den 18 ogustus (e moand achtre da de militaire ipstand losgebrookn was) wierd zyn schôonbroere, Manuel Fernández-Montesinos, sosjaliestiese burgmêestre van Granada, dôogeschootn. Y wierd dezeifste achternoene ipgepakt.
Dr wordt veroundersteld da García Lorca dôogeschootn was deur Nasjonaliestiesche bendn ip 19 ogustus 1936. De schyvr Ian Gibson in ze boek The Assassination of García Lorca stelt vaste datn mê drie andre vermôord was. Ziedre naamdn Joaquin Arcollas Cabezas, Francisco Galadi Mergal en Dioscoro Galindo Gonzalez. 't Was ip e plekke die gekend is lik Fuente Grande, of de Fonteine van de Troann in 't Aroabiesch, en die lig lanst de boane tusschn Viznar en Alfacar.
Dr zyn vele vroagn oovre de beweegreedns en de klêene feitn roend zyn dôod. Dr zoen ook persôonlikke, nie-polletieke reedns kunn gewist zijn. De leevsbeschryvre va García Lorca, Stainton, vertêlt dat de môordnoars êm treiterdn vo zyn seksuêele aleg, en da da zoed e rolle gespeeld ein in ze dôod. Ian Gibson peist da de môord ip García Lorca's 'n oendredêel was van de kampajje va grôotschoalige môorden die mostn aal de vôorstandrs van 't Frente Popular uutschaakln. Ian Gibson, y mêent y ook da 't woarschynlik is da bekvechtery tusschn rechtsche bendn e belangryke ôorzake van García Lorca zyn dôod gewist is; de vroegre CEDA-volksverteegnwôordigre Ramon Ruiz Alonso ê nie allêene García Lorca ipgepakt in 't uus va' Rosales, moa y was ook de anstookre va den anklacht die makte datr 'n anoediengsbevel kwam.
1726
1723 - 1724 - 1725 - 1726 - 1727 - 1728 - 1729 't Joar 1726 is 't 26e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb|Êeste ediesje van Gulliver's Travels deur Jonathan Swift
Federico García Lorca
E proevrtje
thumb|Oederlik [[uus in Fuente Vaqueros]] thumb|Gedicht van García Lorca ip 'n oopnboare platse in Leiden.
Verwyziengn
thumb|De platse woa dat'r ipgraaviengn gebeurd zyn, lik of dat 't was in [[1999.]]
Focus
Focus is de regionoaln televiezjezender voe 't nôordn van West-Vloandern (arroundissementn Diksmude, Veurne, Ostende, Brugge). Z'is eigendom van de Roularta-groep.
Stoaten van de Verênigde Stoaten
De Verênigde Stoaten bestoan ut viftig stoaten die dêelstoaten genoemd worden.
Tetegem-Koukerke
Tetegem-Koukerke (Frans: Téteghem-Coudekerque-Village) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Blootland. 't Grenst an Duunkerke (de wyk Rozendoale), Leffrinkoeke, Uxem, Warrem, Ooimille, Bergn, Bieren, Kapelle en Nieuw-Koukerke.
De gemêente es mor ountstoan ip 'n êestn januoari 2016 ton da bist e reke van gemêentefuuzjes in Vrankryk de vroegere gemêentn Tetegem en Koukerke wierdn tôopegesmeetn. Die twêe plekkn zyn nu dêelgemêentn (communes déléguées) van de nieuwe fuuzjegemêente Tetegem-Koukerke.
thumb|left|'t Staduus in de dêelgemêente Tetegem
Eigen kweek
Eigen kweek is e televisjereekse, eregisseerd deur Joël Vanhoebrouck. De reekse goat over e boerefamillie die cannabis begunt te kwêekn, omda ze verre gèn kluutn ne mer en. Ze filmnde surtout in Wytschoate, e dêelgemêente van Heuvelland.
De reekse deurde 3 sezoenn.
Acteurs
't Doen e hêeln oop West-Vlamsche acteurs mei die ouk West-Vlams klappn: Wim Willaert, Sebastien Dewaele, Maaike Cafmeyer, Liesa Naert, Piv Huvluv, Stefaan Degand, Günther Lesage, Sam Louwyck, Mathias Sercu, ...
Sint-Jacobskapelle
Sint-Jacobskapelle is e landelik polderdorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern en e deelgemeente van de stad Diksmude. In 1971 werd de gemeente Driekapellen gevormd uut Sint-Jacobskapelle, Nieuwkapelle en Oedekapelle, moar in 1977 werd Driekapellen zelve by Diksmude gevoegd.
Sint-Jacobskapelle is e vree kleen dorptje met een ippervlakte van 3,25 km² en moar oungeveer 100 iweuners. Der is e klene dorpskern round de kerke en landbowbedrievn verspreid over heel 't groundgebied. 't Dorp werd als parochje erkend in 1247 ounder 't Bisdom Terwaan. Beist den Eeste Weireldoorloge lag Sint-Jacobskapelle an 't frount.
Beziensweirdigheedn
thumb|left|Sint-Jacobuskerke
Scheepn
E scheepn is e politieker die in het college van burgemêester en schepenn van e bepoalde gemêente zit. E scheepn stoat in rank juste oender de burgemêestre. Schepenn elpn de burgemêestre met het besteuren van de gemêente. Ze zyn verantwoordlik voe diengn lik sport, culteur, 't OCMW. Iedere scheepn e zen eigen toaken. Het college va burgemêestre en schepenn vormn de uutvoerende machte van de gemêente.
Joseph de Ferraris
thumb|Groaf Joseph de Ferraris Joseph Jean François groaf de Ferraris (Lunéville (Hertogdom Lotharingen), 20 april 1726 – Wenen, 1 april 1814) was generoal by d' Ôostnryksche artillerie en veldmoarschalk in d' Ôostnryksche Nederlandn. Je liet in d' 18e êeuwe topografische koartn moakn van d' Ôostnryksche Nederlandn, de zogenoamde Ferrariskoartn.
De familie de Ferraris was ofkomstig uut Piëmont, moar hemzelve wierd geboorn in Lotharingen. Ip neegnjoarige leeftyd kwamt 'n in Ôostnrykschn dienst an 't keizerlik hof in Wenen ols page van keizerinne Amalia, de weeuwe van keizer Jozef I.
Je makte toet 1793 carrière in 't Ôostnryks leger in verschillige veldsloagn en in d' Ôostnryksche Successieoorloge. In 1767 benoemde keizer Jozef II hem toet directeur-generoal van d' Artillerie in d' Ôostnryksche Nederlandn.
Groaf de Ferraris gerakte bekend deur zyn topografische koartn, gepubliceerd tusschn 1771 en 1778, woarin dat d' Ôostnryksche Nederlandn en 't Prinsbisdom Luuk in detail wordn weregegeevn.
Nieuwkapelle (West-Vloandern)
Nieuwkapelle is landelik polderdorpsje in de Belgische provinsje West-Vloandern. In 1971 werd er e fuusjegemeente Driekapellen gevormd uut Nieuwkapelle, Oedekapelle en Sint-Jacobskapelle. E kleen stiksje van Merkem (0,36 km²) werd ton wok by Nieuwkapelle gevoegd. Al in 1977 werd Driekapellen zelve by Diksmude agehecht.
Nieuwkapelle et een ippervlak van 7,85 km². 't is e kleen dorpsje met e stik of 150 weuniengn en e klene 400 iweuners, een dorpschole, e poar horecazoakn en e lokoal wienkeltje. Tewerkstellienge is 't er in de platselikke landbowbedryvn. Dwes deur 't dorpscentrum lopt de gewestweg N364.
1497
1494 - 1495 - 1496 - 1497 - 1498 - 1499 - 1500 thumb|Girolamo Savonarola 't Joar 1497 is 't 97e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Nieuwkapelle (West-Vloandern)
Beziensweirdigheedn
thumb|left| Sint-Petruskerke
Proton
thumb|Diagram van e proton mè 2 upquarks, 1 downquark en gluons in 't rôod E proton is e subatomair dêeltje, symbool p of p+, met e positieve elektrieke loadienge. In de kern van elk atoom zyn der êen of mêer protoonn anwezig. 't Antal protoonn in de kern is de bepoalnde eignschap van e chemisch element en wordt weregegeevn deur 't atoomnummer (symbool Z). Elk element hèt en uniek antal protoonn en dus ook zyn eign uniek atoomnummer.
Groavn en hertoogn van Anjou
De groaf van Anjou regeerde over et groafschap Anjou sedert de 9e êeuwe. Karel de Kletsn had et gebied gegeevn an Robert de Sterkn van 't Huus van de Robertynn.
Proton
't Woord proton komt van 't Grieks πρῶτον: "êerste", en die noame wierd in 1920 deur Ernest Rutherford an de woaterstofkern gegeevn.
Protoonn wordn geclassificeerd lyk baryoonn, die bestoan uut quarks, noamelyk twêe 'up' quarks en e 'down' quark. Die quarks wordn by mekoar g'hoedn deur gluons, de droagers van de sterke kernkracht.
Groavn en hertoogn van Anjou
Ingelger en zyn zeune Fulco I de Rôoien woarn êest Burggroaf van Angers, tout da Fulco zyn eign den titel van groaf van Anjou gaf. 't Woarn Frankische eedeln die profiteerdn van de gevechtn tusschn de latste Karoliengers en de Robertynn en van d'oorloogn teegn de Vikings.
't Huus Ingelger wordt den êeste dynastie van de groavn van Anjou genoemd.
De familie stierf uut in mannelyke lyne in 1060 me Godfried II van Anjou. Je wierd ipgevolgd deur de groaf van Gâtinais, die trouwde met Ermengarde van Anjou, zuster van Godfried II.
Godfried V van Anjou, Godfried Plantagenet genoemd, van 't Huus Gâtinais, trouwde me Mathilde, dochter van keunienk Hendrik I van Iengeland. Under zeune was Hendrik II Curtmantle, die keunienk van Iengeland kwam. Met hem begost de dynastie van Iengelsche keuniengn, et Huus Plantagenet, ook de Angevins genoemd.
Italioansche provinsjes
thumb|De provinsjes van Itoalië Itoalië is besteurlik ingedêeld in 20 regio's, die were ounderverdêeld zyn in 107 provinsjes, genoemd noar under hoofdstad. Vêertien provinsjes roend de grotste steedn zyn sedert januoari 2015 ommegevormd toet e metropolitane stad (città metropolitana): Bari, Bologna, Cagliari, Catania, Firenze, Genua, Messina, Milaan, Napels, Palermo, Reggio Calabria, Rome Hoofdstad, Turyn en Venetië.
Groavn en hertoogn van Anjou
Huus Ingelger
Godfried II ha gin jounges. Je wierd ipgevolgd deur zyn schonbroere Godfried III, de groaf van Gâtinais, die getrouwd was me zyn zuster Ermengarde.
Huus Plantagenet (Angevins)
In 1204 verloor et Huus Plantagenet et groafschap Anjou an de Frãnsche keunienk Philippe II Auguste. Zyn zeune Louis VIII gaf et an zyn zeune Jean Tristan, die an zyn dertien joar stierf. Achter zyn dôod gieng et groafschap noa de joungste postuum geboorn zeune Charles I van Anjou, die keunienk van Sicilië en Noapels kwam en de stamvoader van 't Huus Capet-Anjou.
Arno (riviere)
thumb|right|250px|Liggienge van den Arno thumb|right|Den Arno in't center van Pisa Den Arno es e riviere in d'Italioansche regio Toscoane. Den Arno es 241 kilomèiters lank en es doamee de langste riviere van Toscoane en achter den Tiber de belangrykste riviere van Midd'n-Itoalië. Den Arno strôomt deur de provinsjes Arezzo, Firenze en Pisa.
De bronne van den Arno ligt ip 'n bergflanke van de Monte Falterona in d'Oapenynn'n ip 'n ôogte van 1385 mèiters. Êest strôomt ze noa 't zuud'n deur de Casentino-valleye in de richtienge van Arezzo, mo buugt juuste vôorn 't stee were of noa 't nôordn. By de plekke Pontassieve (wa niet verre o d'ôostkantn van Firenze ligt) buugt ze were of noa 't westn en komt ze tôope mè de Sieve, oar belangrykste zy-riviere. De riviere lôopt ezo vodder richtienge d'Italioansche westkust en passeert an Firenze, Empoli en Pisa. Ze moundt uutendelyk uut in de Ligurische Zêe by Marina di Pisa.
Periode-1-element
E periode-1-element is e chemisch element in d' êeste reke (of periode) van 't periodiek système. Die element'n kenmerk'n under deurdat allêene moa d' 1s-schelle elektroonn bevat. Omdat die schelle maximoal twêe elektroonn kan hen, zyn der in die êeste periode moa twêe element'n:
Rollo
miniatuur| [[Gisant up Rollo's graf in de kathedroale van Rouen]] Rollo (ca. 846 – ca. 932), was jarl (Vikingleider) en stamvoader van ’t hertogdom Normandië. De noame Rollo is e Frankisch-Latynsche noame, die verzekers ofgeleid is van de Oudnoorse noame Hrolf (modern Scandinavisch Rolf).
Volgns sommigte historici zou Rollo ofkomstig gewist zyn uut Denemarkn, volgns andere zoudt ’n e zeune gewist zyn van Ragnvald Eysteinsson (Øysteinsson), groaf van Møre in West-Noorweegn, met de noame Ganger Hrolf (Hrolf de Wandeloare). Zyn lapnoame krêegt ’n omdat ’n zo grôot was, dat er gin êen peird hem koste droagn.
Bouwkundig erfgoed in Oavelgem
Lyste van bouwkundig erfgoed in Oavelgem:
Rollo
In 911 kost de keunienk van West-Francië Karel de Simpeln hem ’n ende teegn houdn by de Slag van Chartres, moar uuteindelik begost ’n mè vredesounderhandeliengn. By ‘t verdrag van Saint-Clair sur Epte, gaf Karel hem e stik van Neustrië me de stad Rouen in lêen.
D’ofsproake was da Rollo de streke most beschermn teegn andere Vikings. Je most ’t gezag van de keunienk anveirdn en hem ook bekêern tout ’t Christndom en hem loatn doopn, woaby dat ’n de Frankische noame Robert krêeg. Achter zyn doop krêeg Rollo Karels dochter Gisela.
De Vikings wierdn Nordman genoemd in ’t Germoans, en de streke wierd noar hunder genoemd. D’oorsprounkelikke bevolkienge was sedert de Romeinschn tyd Romoanstoalig. Rollo's Vikings begostn te trouwn mè vrouwn uut de streke en achter e poar generoaties klaptn z’ollêne nog Normandisch. Nu klapt er nog moar e klêen dêel van de bevolkienge die toale.
Rollo trouwde round 886 mè Poppa van Bayeux. In 912 zettegt ie heur an de kant vo te kunn trouwn mè Gisela, de dochter van Karel de Simpeln. Achter heur dôod, nie vele later, hèt 'n Poppa were gepakt.
Zyn jounges mè Poppa: Round 927 volgde Rollo ‘s zeune, Willem Langzweird hem ip. Ounder hem krêeg Normandië zyn uutendelikke vorm.
Ip ’t ende van Rollo ‘s leevn had ’n zyn gebied ol uutgebreid tout an de Vire riviere. J’is begroavn in de kathedroale van Rouen. thumb|600px|center| Stamboom van Rollo tout [[Willem de Veroveroare]]
1797
1794 - 1795 - 1796 - 1797 - 1798 - 1799 - 1800 't Joar 1797 is 't 97e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Schuuflêtte
thumb|E plastiekn schuuflêtte. thumb|E metoaln schuuflêtte. 'n Aerodynoamiesche schuuflêtte is e simple bloasinstruument da geluud makt deur e gasstroom, mêesta lucht. 't Ku deur de moend gestierd zyn, of werkn deur luchtdruk, stoom of 'n andre middl. Schuuflêttn varjeern van grotte, van e klêen schuuflêttje toe e veel-puupig kerk-orgl dat in feite 'n glykoardige werkienge êt, mo da nateurlik gin schuuflêtte gêetn wordt.
Schuuflêttn bestoan a vrêe lank, vanof de tyd da de menschn pompoenn of takkn bewerktn en voenn dazze dr e geluud mee kostn vôortbriengn. In 't vôoriestôoriesche Egypte wierdn schelptjes gebruukt lik schuuflêttn. Veel teegnwôordige wiend-instrumentn zyn d' ipvôgrs van die vroege schuuflêttn. Mêt 't ipkommn van masjiene-kracht zyn dr andre vormn van instruumentn oentwikkeld gewordn.
1797
Gebeurtenissn
thumb|Charles Lambrechts, minister van justitie oender de Fransche thumb|Joannes Henricus van Franckenberg, eirtsbisschop van Mecheln
Candela
De candela (symbool: cd) is de basisêenheid van luchtsterkte in 't SI-système. 't Woord candela is Latyn vo keirse. De luchtsterkte is de luchtstroom die in e bepoalde richtienge per êenheid van ruumtehoek wordt uutgezoendn.
Vôorbeeldn
De candela is verwant an d' êenheedn lumen en lux. D' êenheid lumen wordt gebruukt vo de totoale luchtstroom in e luchtbundel. E luchtbundel met e sterkte van 1 candela en e ruumtehoek van 1 steradioal  hèt e totoale luchtstroom van 1 lumen. 1 candela is dus gelykig aan 1 lumen per steradioal. Ost er e bundel met e sterkte van 1 lumen ip en ippervlak van 1 vierkante meter valt, gèeft dat e kloartekracht van 1 lux. 1 lux is dus gelykig an 1 lumen per vierkante meter.
Lorke
Lorkn zyn koniefeern uut 't geslacht Larix, in de famielje van de pynboomachtign (Pinaceae). Gruujnde mêt ôogtn van 20 toe 45 meetrs, zyn ze inhêems in e grôot stik van 't frischre warmgemoatigde Nôordlik Oafroend, in lêeggeleegn gebienn in 't Nôordn en ooge in de bergn mêer no 't Zuudn. Lorkn zyn by de oovrêerschnde plantn in de reuzachtige tajgas of boreoale busschn van Rusland, Kanada en Skandienoavje.
Aloewel datn e konifeere is, verliest e lorke zyn noaldn in den êrfst. De scheutn zyn "dimorf", mê langlôotn van typiesch 10–50 centimeetres die verschillnde knoppn droagn, en kortlôotn van allêene mo 1–2 mm lank, mê mor êen knop. De bloarn zyn lik noaldn, 2–5 centimeetrs lank, têer. Ze stoan allêene, spiroalsgewyze geschikt ip de langlôotn, en in dichte groepn van 20–50 noaldn ip de kortlôotn. De noaldn wordn gilwe in den êrfst en de boom stoan kletse in de wientre.
Lorkekeegls stoan rechtip, zyn klêene, 1–9 cm lank, bruun-rypnd 5–8 moandn da ze bestoovn zyn; in oengevêer den êft van de sôortn zyn de schutblad-schubn lank en te ziene, in d' andre gevoln korte en weggestookn tusschn de zoadschubbn. De deze die tuusôorn in de nôordlikke streekn ên klindre keegles (1–3 cm) mê korte schutbloarn, mêer zuudlikke sôortn ên mêesta langre keegles (3–9 cm), dikkers mê uutgesnêen schutbloarn, mê de langste keegles en schutbloarn vôortgebrocht deur de de mêest zuudlikke sôortn, in den Himalaja.
Sôortn en klassifikoasje
Dr zyn 10–15 sôortn; de deeze mêt 'n asterieske (*) in de lyste ieroendre wordt nie anveird deur al d' autoriteitn. In 't verlêen wierd de keegle-schutblad-lankte dikkersn gebruukt vo de lorkn in twêe groepn in te dêeln (sect. Larix mê korte schutbloarn, en sect. Multiserialis mê lange schutbloarn), mo geneetiesche  elementn oenstresteunn die indêelienge nie, inteegndêel wyzn ze ip e geneetische schiddienge tusschn de sôortn van den oede Weirld en de Niewe Weirld, woaby da de ofmeetienge van de schutbloarn allêene mor anpassiengn zyn an de klimatoloogiesche omstandigeedn.
Nôord-Amerika
De mêeste zonie al de sôortn kunn mê mekoar gekruust wordn in de kwêek. De best gekende kruusienge is de Dunkeld-lorke Larix × marschlinsii (syn. L. × eurolepis, 'n verkêerde noame), die plus-minus teglyk verschêen in Zwitserland en in Schotland o L. decidua and L. kaempferi kruustn o ze nefnêen geplant wierdn.
Ziekten
Lorkn zyn gevoelig vo de schimmleziekte Lachnellula willkommii (Lorkekankre); dat is in 't byzoendre e problêem ip platsn wodat vriest in de loate lente, tgêen klêene woendetjes verôorzakt die de schimmlespôorn binnloatn. In Canada wierd die ziekte êest oentdekt in 1980 en zy is hêel schoadlik vor 'n inhêemsche lorkesôorte, de tamarack, ze dôodt zowêl de joenge lik de vulwassn boomn.
Lorkn zyn ook kwetsboar vo Phytophthora ramorum. In 2009 wierd de ziekte vo 't êest gevoenn ip Japansche lorke in d' Iengelsche groafschappn Devon, Cornwall en Somerset, en sinsdien is ze verspreid no 't zuudwestn van Schotland. In augustus 2010 was de ziekte gevoenn ip Japansche lorke in de groafschappn Waterford en Tipperary in Ierland.
Gebruuk
Lork-oet is gewoardeerd vo ze kwaliteitn van toajeid, weerstand teegn woatre, en deurzoameid; knoopevry kwaliteits-oet is vrêe gegeird vo 't bown van yachtn en andre klêene bôotjes, vo buutewerk van gebown, en vo binne-panêeln. 't Oet ê weerstand teegn verrottienge ot de groend rakt, en is bruukboar vo poaln en omeiniengn. De kruusienge Dunkeld-lorke wordt grôotschoalig gekwikt vo 't oet in Nôord-Europa, gepreezn vo ze rappe gruuj en weerstand teegn ziektn. (EN 350-2 stelt da lorke reedlik toe moatig deurzoam is by warmgemoatigd klimoat, tgêen wil zeggn da 't nie geschikt is, in anroakienge mê de groend, oj gin bewoarmiddels gebruukt; 't zoe nie te lange meegoan vo buutnwerk otr gin beschermienge gebruukt wordt).
David Castillo i Buïls
David Castillo i Buïls, is een Cataloansjchen schryver, zoernaliest en letterkundig kritieker. . J'is ip den 19sten van juni van 't joar 1961 in Barcelona geboorn.
Leevn
J'is afkomstig van de wyk Poblenou (in 't Vlams: Nieuwdorp), in 't begun van de joaren tsjestig was dadde een wyk vul mê fabriekn die de lucht styf vervuulden. Ze keekn in dien tyd nog nie veel achter de polluusje. As kleen joentje haatje last van asma en den huusdokteur zei under dasse mosten verhuuzn. Je was amper twi joar ô heel de familie no Vallcarca, nen anderen wyk van Barcelona, verhuusd is. In dien tied was Vallcarca nog biekans een boeregat vul barrakn vô 't werkvolk, mo me winnig huuz'n en zoender otows of fabriekn, met uutzoenderienge van e drukkerie. De lucht was do beeter, mo da wos ton ook ol dajje koste zeggn. Otje em bitje oekder waas, hiengt je dô den straffen gast uut en mê zyn moatn vocht je geirn teegn de bende van d'andere stroate, datje geirn vocht! Volgens z'n eign en was't ol nie so erg of datter uut zaag, een bitje steens smytn en an makander trekkn en sleurn, mo z'n oekders voenden da mo gevoarlik. Vor 'em te besjchermen bezorgd'n z'hem een postjie van loopjoengn bie 'n bank. Otje van 't sjchole kwaam en n'haad tie azô ton nie vil tyd nie mê vô met z'n slichte vrienden achter stroate te loopn, datje nie vîl tyd meer en haad. Otje ton z'n diplom van de middelboare sjchoole gekreegn êd, êtje ton nog een promoosje gekreegn in den bank wo datj'ôl van z'n veertienste werkte, dat j'een promoosje gekreegn êd. Mo zalve en voend tie da heelegangs nie geestig, j'n'hêd em do nie anders gedoan of vervild. Elf joarn bie den bank is volgens êm gelyk met een eeuwe verveelienge. Desoendanks ên die elf joar êm loater oenrechstreeks vil ipgebrocht, wan 't is dô datje d'inspiroasje gevoendn hêd vô de meeste van z'n romangs, womee dattie uutendelik vil succes ghêd êed.
As joenge gast was tie oowk styf bezig met de tegenculteure die ton ipkwam, achter dâ den tyrang Francisco Franco in 't joar vuuventsjeeventig de pupe an Moarten gegeevn had. Da was 't ende van feertig zwoare joarn wo dat al da geestig was verboon was van de regeerienge en van de katolieke kerke en de pasters die 't ol controlirden mo zalve nie assan deên wa dasse prikten. In dien nieuwen tyd wierd alles heel anders en ineens mocht olles of toch biekans, da vroeger nie en mocht. Dien tyd van de joarn tsjeeventig wo dat 't ol veranderde, spilt ip den achtergroend van de meeste van de boekn van David Castillo.
Oostkerke
Oostkerke kan een van de volgende pleksjes zien:
David Castillo i Buïls
Leevn
In 1989 is tie directeur gewordn van de letterkundige en culturille bylage van de hazette Avui, siddert 2011 van name veranderd in El Punt Avui. J'hêd ook nog een tydsjchrift uutgegeevn, Lletra de canvi. In 't joar 1997 êtje d'eeste Powwezieweke van Barcelona begost, en j'is nog assan directeur van d'organisoasje die da von ton af olle joarn organiezirt.
Een poar van z'n boekn zyn in 't Spoansjch en 't Italioansch vertold, mo niex in 't Ollands of in 't Brugsch.
Rifferensjes
<References/>
West-Vlams/Detail/Kortryk
Arroundissement Kortryk
left|150px Dit is de detailpagina voor het Arroundissement Kortryk. De globale tabel kan je hier vinden.
Volgorde van de gemêentes: van twestn noa toostn.
Nekke
thumb|Nekke van de mens De nekke is, by de mens en by vele andere gewervelde bêestn, 't dêel van 't lyf tusschn de kop en de reste van 't lichoam. Os 't over de nekke goat, wordt de Latynsche term "cervicoal" gebruukt.
Anatomie
De cervicoale ruggegroate bestoat uut 7 nekwervels (C1-C7). De bovenste nekwervel (C1) oundersteunt de schedel en wordt den atlas genoemd. Den twidde nekwervel (C2) wordt axis of "den droaier" genoemd. De nekke droagt 't gewicht van 't hoofd of de kop en beschermt de zenuwn die informoasje zendn van d'heirsens noa de reste van 't lichoam. De nekke is styf soepel, woadeure da 't hoofd in al de richtiingn kut droain.
Robert de Sterkn
Robert de Sterkn of Rutpert  (ca. 830 – Brissarthe, 2 juli 866), van de familie van de Robertynn,  was e belangryk lid van de Frankischn oadel in West-Francië binst de 9e êeuwe. Je krêeg zyn bynoame "de Sterkn" deur zyn militaire successn, surtout teegn de Vikings.
Villers-la-Ville
Villers-la-Ville (Woals: Viyé-l'-Veye) is e plekke en gemêente in de Belgische provinsje Woals-Brabant.