cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Professor Dr. J. Sebrechtsstroate
Geschiednisse
In 1881 beslistn de Burgerlikke Godsuuzn e grôot ospietoal vor oengeneeslikke ziekn te bown en 't toe te vertrown an de Zusters van Liefde. 't Wierd gebowd te zuudn van 't Begynof en teegn de Begyneveste. Stadsasjetik Louis de la Censerie ontwierp 't gebow in 1882 en 't was grêed in 1892. De niew angeleide stroate die dr vôorn liep wierd Gastuusstroate hêetn. In 1930 verlietn de zusters Brugge en de klienieke wierd e dêel van 't Oed Sint-Jan, mê de doa gevestigde ospitoalzusters lik verpleegsters. 't Operoasjekwartier da doa wierd gebowd, was vele joarn de plekke woa de sjieruurg Joseph Sebrechts (1885-1948) opreerde en zyn eign en de klienieke e grôote en vleiende reputoasje bezorgde.
Twêe doagn achtr zyn dôod besliste 't scheepnkolleezje van Brugge de noame "Gastuusstroate" te verandern in Professor Dr. J. Sebrechtsstroate.
Dr bestoat in Brugge ook e Professor Dr. J. Sebrechtspark, mo dat ligt 'n ende voddr no 't Nôordn in 't Eezlstroate-kwartier.
Vorarlberg
thumb|Liggynge in Owst'nryk Vorarlberg is de meist westelyk geleegn deilstoat (Bundesland) van Owst'nryk. 't Grenst in 't nowrd'n an Duutsland, in 't owst'n an Tirol en in 't zuud'n en 't west'n an Liechtenstein en Zwitserland. D'n hoofdstad van de deilstoat is Bregenz. In teegnstellynge toet de reste van Owst'nryk, woar da Beiers de traditionele toale is, is Vorarlberg cultureel meir verwant met de gebeurs Liechtenstein en Zwitserland, woar dat ook Alemannisch geklapt wordt. thumb|left|Bregenz an 't Bodenmeer
Esse
De esse (Fraxinus) is e geslacht van de bedektzoadign uut de famielje van d' olyfboomachtign. 't Geslacht omvat 45–65 sôortn van geweunlik gemiddelde toe grôote boomn, mêest wientrekoal oewêl datr e poar subtroopiesche sôortn oltydgroene zyn. 't Geslacht is wyd en zyd verspreid oovre e grôot stik van van Europa, Oazje en Noord-Amerika. De volksnoame glykt ip die in 't Iengels, in 't Neerlans of in 't Duuts, en de weetnschapplikke noame is uut 't Latyn. Ze willn ollemalle zeggn "lanse".
De bloarn zyn teegnoovrestoande, zeldn in kransn van drie, en mêest soamngesteld, ienklevoedig by e poar sôortn. De zoadn, somtyds "vliegrtjes" of "illekoptrtjes"  genoamd, zyn weetnschapplik e type vruchte da ze samara êetn. De mêeste esse-sôortn zyn êenuuzig, z' ên dus de mannlikke of de vrowlikke blommn ip verschillnde plantn stoan. O ze gekwikt zyn vo sierboom en de twêe geslachtn zyn ter platse, kutr e serjeus strôojslprobleem zyn mêt undre zoad.
Ekologie
De esse is e voedslplante vo de larvn van sommigte schubvleuglign-sôortn (vlienders en mottn).
Bedreigiengn
thumb|left|100px|Smaragdgroene essebôordr. De smaragdgroene essebôordr (Agrilus planipennis) is e oetbôornde keevre per oengeluk binngebrocht in Noord-Amerika uut ôostlik Oazje mê oetn verpakkiengsmatrjoal in de loate joarn 1980 en de vroege joarn 1990. 't Insekte ê tientalln miljoenn boomn doen ofstervn in 15 stoatn in de Verênigde Stoatn en anliggnd Ontario in Canada. 't Bedreigt oengevêer 7 biljoen boomn in Nôord-Amerika. Oendrezoek wordt gedoan vo te weetn of drie inêemsche wespn uut Oazje nateurlikke roofbêestn zyn vo den essebôordr en kunn gebruukt wordn lik bioloogiesche bestrydienge vo 't beperkn van de essebôordr-populoasjes in de Verênigde Stoatn. De bevolkienge is verwittigd datr gin oenofgewerkte oet-produktn lik brandoet meugn vervoerd wordn, vo de ploage nie te doen verergern
De geweune esse (Fraxinus excelsior), kut angetast wordn deur de schimmle Hymenoscyphus pseudoalbidus, die esse-ofstervn verôorzakt vor e grôot antal boomn sins 't middn van de joarn 1990, in 't byzoendre in ôostlik en nôordlik Europa. De ziekte êt oengevêer 90% van d' essn in Denemarkn getroffn. Ip 't ende van oktoobre 2012 in Grôot-Brittannië meldde 't Food and Environment Research Agency (Fera) da 't essn-ofstervn gevoenn wierd in ryp busland Suffolk, vroegre gevolln woarn dr gewist ip joenge boomn die ingevoerd woarn uut Europa.
Gebruuk
thumb|Vruchtn van de geweune esse. D' esse is 'n ard-oet en 't is ard, dichte (670 kg/m³ vo Fraxinus americana, en oogre by  710 kg/m³ vo Fraxinus excelsior ), toaj en styf sterk mo plôojboar, veele gebruukt vo 't moakn van boogn, andvoatn, honkbalknuppls, hurley-stokkn en andre diengn die ooge sterkte en vêerkracht vroagn.
't Wordt ook dikkers gebruukt vor elektriesche gitoarn te bown, en mindre algemêen vor akoestiesche gitoarn, gekend vo de kloare tôone en deurzoame kwaliteit. Sommigte Fender-stratocasters en telecasters (bepoalde elektriesche gitoarn) zyn van esse gemakt, lik 'n alternatief vo de doenkrdr klienkndn elze. Ze wordn ook gebruukt vor oendredêeln van drum-stelln. Timmerwerk vo binnuus is 'n andr algemêen gebruuk zowêl vo de witte lik vo de geweune esse. Esse-fineer wordt veele gebruukt vo kantôormeubls. Buutnuus is esse nie geweldig geschikt omda 't kern-oet nie deurzoam is ot de groend rakt ; tonne goat nie langre mee of vuuf joar.
Oetbewerkrs woardeern in 't algemêen 't oet vo de schôonte by d' ofwerkienge. Ook mê machienn is 't oet goed te verwerkn, en gemakklik mê naagls, schroevn en kolle. Esse wierd oovrol gebruukt vo de strukturêele elementn in karrn deur de karrebowers. Vroegre autos addn geroamtn die woarn bedoeld lik dêel van 't ipangiengssystêem vo 't bown te verêenvoedign. De Morgan Motor Company uut Grôot Brittanje makt nog altyd sportwoagns mê geroamtn die uut esse bestoan. 't Wierd ook algemêen gebruukt deur d' êeste bowers van vliegers.
't Brandt gemakklik, doarom is 't gebruukt vo viern en barbekjoes t' oentsteekn, en 't is bruukboar vo vier t' oendroedn, oewêl dat mor e moatige warmte vôortbriengt. De twêe meest ekonomiesch belangryke sôortn vor oetproduuksje zyn de witte esse in ôostlik Nôord-Amerika, en de geweune esse in Europa. De groene esse (Fraxinus pennsylvanica) wordt veele geplant lik stroatboom in de Verênigde Stoatn. De binne-schusse van de blowe esse (Fraxinus quadrangulata) is gebruukt gewist lik bronne vor e blowe kleurstoffe.
De essebloarn wordn geetn deur koejn, geitn en keuns. O z' ofgesneen zyn in den êrfst kunn de takkn e weirdevul supplement zyn vo 't vêe.
Kulturêele trekkn
In de Grieksche mythologie, woarn de meliae nymfn van d' esse, verzeekrs specifiek vo de bluujnde esse (Fraxinus ornus), lik ofda de dryoadn nymfn woarn vo d' êeke. Ze verschynn in de Theogonie van Hesiodos.
De esse gifd e suukrachtige stoffe of, die gegist de Nôorsche Toovredrank vo dichtrs 't inspireern zoe gewist zyn.
In de Nôorsche mythologie was Yggdrasill dikkers geziene lik e reuze-esse. Veele gelêerdn zyntr nu oovre êens datr in 't verleen e misse gebeurd êt in den uutleg van d' oede geschriftn, en da de boom verzeekrs de geweune venynboom was (Taxus baccata). Die vergissienge zoe verôorzakt zyn in 'n andre noame in 't Oed-Nôors, naamlik barraskr [noald-esse]. Boovndien schryvn oede bronn, woaroendre de Eddas, oovre e "vetgrønster vida" tgêen wil zeggn "altydgroene boom". 'n Esse is wientrekoal, terwyl da venynboomn undre noaldn oedn. Den êeste vint, Ask, zoe gemakt gewist zyn uut d' esse.
Elders in Europa wierdr gezeid da slangn zoen ofgestôotn zyn deur essebloarn of deur e circle getêeknd mê 'n essetak. Vôgns d' Iersche floklôore zoe de schowte van esseboomn schoadlik zyn vo de landbowtêeltn. In Cheshire wierdr gezeid da d' esse kost gebruukt wordn vo t' geneezn van vrattn en van d' Ienglsche ziekte (rachitis). In Sussex woarn d' essn bekend lik Wêewe-Moakrs omda de grôote takkn dikkers oenverwachs zoen ofbreekn.
Verwyziengn
thumb|Boomtjes die oenstoenn uut 'n ommegevolln esse in Lawthorn wood, Ayrshire, Schotland.
Charles Dickens
Je gerakte bekend mè The posthumous papers of the Pickwick Club, die vanof 1836 in moandelykse ofleverieng'n uutkwoam'n. Doarachter verscheen'n Oliver Twist (1837-1838), Nicholas Nickleby (1838-1839), The Old Curiosity Shop en Barnaby Rudge (1841). Vele moatschappelyke wantoestand'n, die Dickens kende uut persôonlyke ervoarienge, komm'n an bod in zyn boek'n. Zyn beroemdste romang David Copperfield (1849-1850) is vor e grôot dêel autobiografisch. Bepoalde van zyn figeur'n, beschreev'n mè humor, satire en scherp g'observeerd, zyn weireldbekend gekomm'n.
Werk
thumb|Illustroatie uut David Copperfield
1643
1640 - 1641 - 1642 - 1643 - 1644 - 1645 - 1646 't Joar 1643 is 't 43e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Geboorn
januoari
Koepeure (Brugge)
thumb|Liggienge van de Koepeure (doenkrblow). thumb|De Koepeure. De Koepeure (offiesjêel : Coupure) is e voart in 't êrte van Brugge, teglyk ook de noame vo de stroate Koepeure (offiesjêel : Coupure), die er lanstlopt an de westlikke kant en van 1753 toe nog nie lange geleen "Coupurerei" gêetn wierd. De stroate lanst de oostkant êet Preediekêernreie (Predikherenrei).
Geschiednisse
Vroegre stopte de voart Brugge-Ostende by de Dampôorte, binst da de Gentsche Voart an 't Minnewoatre begost. Vo van den êene voart no den andre te groakn, mostn ze dwês deur Brugge voarn. De niewe vereistn brochtn mee dat de woatrweegn deur 't êrte van Brugge mostn verdiept wordn. Da was meuglik vo de Langereie en de Sint-Annareie, mo vo 't gedêelte tusschn de Meulnbrugge en 't Minnewoatr blêek da nie te doene. Doarom wierd oafweege d' 18ste êewe beslootn van de Koepeure te groavn. 't Gedêelte van de buutenvestiengsgracht tusschn de Koepeure en de Katlynepôorte, woa da de Gentsche voart begoste, wierd ook verbridderd en uutgediept. Toe an 1855 vormde d' asse Langereie - Sint-Annareie - Koepeure de deurvoart van den Ostensche voart no de Gentsche voart. Nodien wierd de vestienggracht tusschn de Koepeure en de Dampôorte ook bevoarboar gemakt en wierdn an de Dampôorte de nôodige sluuzn gebowd. Iermee oentstoend de teegnwôordige ommevoart roend de binnestad van Brugge.
Den anleg van die voart was lettrlik e snee deur de stad Brugge. Uuzn, e poar stratjes en e klôostr'of mostn verdwynn vo de verbiendienge mê de bestoande Langereie meuglik te moakn. Dankzy d' ofkortienge lanst de Koepeure kostn ze de smolle, bochtige reitjes in 't zuudn van de stad vermydn.
Preediekêernklôostre
E dêel van 't domein van 't Preediekêernklôostre wierd vo den anleg van de Koepeure oenteigend. In 1796 wierd 't klôostre ofgeschaft. De kerke wierd ofgebrookn, mêt uutzoendrienge van e poar illementn van 't vôorportal. Die zyn teegnwôordig nog te ziene (en lik monument beschermd), geïntegreerd in 'n appartementsgebow dat van de joarn 1980 is. 't Grotste dêel van 't klôostre is bewoard gebleevn en wierd in 2001 lik monument beschermd. 't Êene dêel wierd in de negentienste êewe ingenoomn lik rykswachtkazerne, woaby e vôorgebow lanst de Preediekêernreie wierd ipgetrokkn, mê drachtre 't oengeschoendn gebleevn klôostre. Da gedêelte wierd in 2005 geristoreerd. 't Twidde dêel, datr direkt ip ansluut, is lanst de Langestroate bereikboar en wierd lange lik 'Hotel Verriest' uutgeboat, vôoda 't lokoal van 't Brugsche Rôo Kruus wierd. Da gedêelte wacht ip ristoroasje in funksje van e gebruuk lik Ryksarsjief. Neffnst de klôostregebown wierd in 1810 lanst de Preediekêernreie e klassiciestiesch gebow ipgetrokkn. Da gebow gienk in 2011 teegn de vlakte, vo platse te moakn vor 'n oendergroendsche parkeerplatse en e niewbow vo 't Ryksarsjief.
Rekreaosje
Oendertusschn êt de voart zyn ekonoomiesche betêeknisse verlôorn, omda de vrachtscheepn 'n andre roete pakkn, lanst de Rienkvoart. De Koepeure wordt nu oofzoaklik bevoarn deur rekreantn. Dr is e klêene jachtaavn, woa ook e poar weunbôotn liggn angemêerd.
Ter ogte van d' oede vestn en de Rienkvoart, woarip de Koepeure ansluut, wierd in 2002 e vieloo- en voetgangersbrugge oovre de Koepeure angeleid. Die wierd oentworpn deur Jürg Conzett. 't Was 't sluutstik vo de vieloo- en wandlpoadn lanst d' oede vestn roend de binnestad. Vodien mostn fietsers en wandloars 'n ommeweg moakn toe oavweege de Koepeure, vo doa 't woatr oovr te steekn.
1745
1742 - 1743 - 1744 - 1745 - 1746 - 1747 - 1748 't Joar 1745 is 't 45e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| De Slag van Fontenoy deur de Fransche schilder Horace Vernet
1727
1724 - 1725 - 1726 - 1727 - 1728 - 1729 - 1730 't Joar 1727 is 't 27e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Tokio
Tokio (東京, Tōkyō), officieel Metropool Tokio (東京都, Tōkyō-to), is een van de 47 prefecteurn van Japan. Tokio is sedert 1868 de facto hoofdstad van Japan omdat de regerienge der zetelt en de keyzerlyke familie der weunt.
Mardyk
Mardyk (Frans: Mardyck, Nederlands: Mardijk) es e vroegere gemêente in't Fransche Noorderdepartement die nu e zogenoemde "commune associée" es vande stad Duunkerke. De dêelgemêente ligt bikkans 10 kilomèiters ten westn van Duunkerke-Centrum en grenst eignlyk nie an de stad, mo ligt er los van tusschn de gemêentn Groot-Sintn en Loon. Mardyk it en ippervlakte van 8,69 vierkante kilomèiters en telt apeupri 300 inweuners. Deur zyn liggienge an de vertakkienge van de Broekburgvoart die richtienge 't Duunkerksche hoavnbassin lôopt es Mardyk nie echt mêe bevolkt en es't surtout industriegebied.
Geschiedenisse
Mardyk ôordigde in tydde (juuste lyk de rest van Frans-Vloandern) by't Groafschap Vloandern en paste in e reke van hoavnsteed'n die gesticht wierd'n deur de Vloamsche groavn Diederik van den Elzas en loater Filips van den Elzas vo 't economische leevn langs de Nôordzeekuste te bevordern. And're hoavnsteed'n die toen gesticht wierdn woarn Duunkerke, Grevelingn, Nieuwpôorte, Biervliet en Damme. Sinsn de bouw van 't bygeleegn fort ip't groundgebied van't uudige Fort-Mardyk in 1620 deur de Spanjoardn es de geschiedenisse van Mardyk en Fort-Mardyk in de Nieuwn Tyd dikkels me mekoar verweevn, omda ze't mêerendêel van de tyd dezelfde anvolln en oundergoan.
Ip 30 juni 1645 wierd Mardyk g'attaqueerd deur Josias Rantzau, nen Duutscher die ton moarschalk wos in't Fransche leegr en die loatr tout gouverneur van Duunkerke, Mardyk, Bergn en Veurne benoemd wierd. Tusschn de 4dn en den 25sten oest 1646 wierd Mardyk by't Beleg van Mardyk beleegerd deur e Fransch-Ollandsche coaliesje teegn de Spanjoardn. Tusschn 30 september en 3 oktober van 't joar 1657 wierd Mardyk ôok were g'attaqueerd deur 't Fransche leeger ounder leydienge van Vauban en Louis Nicolas de Clerville in den anlôop na de Slag der Duun'n van 1658. Achter da de Fransch-Iengelse coaliesje die slag by Duunkerke gewoun'n ad, gienk dus ôok Mardyk volgens d'oovrêenkomste oovr na d'Iengselsche. Mo vier joar derachter, in 1662, kochte keunienk Louis XIV Duunkerke en dus ôok Mardyk were van d'Ingelsche. Toen de Fransche enigte joarn derachter 't fort van Fort-Mardyk ad'n ofgebrookn, kwam et ôok were in Mardyk zelve wa kalmer.
Basilicata
Basilicata (somstekêe ôok gekend ounder d'oudere noame Lucanië) es e regio in't zuudn van Itoalië mè en ippervlak van 10.073,32 vierkante kilomèiters en e grôot olf miljoen inweuners. 't Es d'up êen noa dunstbevolkte regio van Itoalië achter Valle d'Aosta. D'n ôofdstad es Potenza.
Ankerplatse
thumb| Diamantmuseum ip d' Ankerplatse D’Ankerplatse in Brugge stoa nie in d’officiële stroatnoamnlyste, mor is toch gekend deur ol de Buggeliengn en wordt courant gebruukt. ’t Stadsbesteur gebruukt de noame zelfs in officiële berichtn.
Basilicata
Basilicata grenst in't nôord'n en nôordôostn an de regio Apulië, in't zuud'n an Calabrië en in't westn an Campanië. Oloewel da't mêeste van de regio in't binn'nland ligt en reedelyk euvelachtig es, eit Basilicata ôok wa kustlynne: in't zuudôostn ligt den Golf van Tarente (die dêel uutmakt van d'Ionische Zêe) en in't zuudwestn de Tyrreensche Zêe. 't Ôogste punt van de regio es de Monte Pollino (2197 mèiters) die in de zuudelyke Oapenynn'n ligt.
Ankerplatse
D’Ankerplatse ligt ip de plekke woa da de Katelynestroate, d’Oude Gentweg en de Nieuwe Gentweg tegoare kommn. De noame komt van d’herberge Den Anker, die ol bestound in 1579.
Basilicata
Administratieve indêelienge
De regio Basilicata es ingedêeld in 2 provinsjes: thumb|180px|left| Provinsjes van Basilicata
Ankerplatse
E beziensweirdigheid an d’Ankerplatse is ‘t Brugs Diamantmuseum. thumb|left| D' Ankerplatse
Suveestretje
thumb|'t Suveestretje geziên in de richtienge van de [[Vismarkt (Brugge)|Vismarkt]] 't Suveestretje (Jozef Suvéestraat) is een stroate in Brugge.
Beschryvienge
Jozef Suvée (1743-1807) aad de reputoasje van zyn gebôortestad êere angedoan en was êen van de mêest prominente kunstschilders van 't Franse keizerryk geworden. 't Was em die in 1771 de "Prix de Rome" gewonnen aad voa de neuze van Jacques-Louis David. Je wierd, ip 't ende van zyn leven, den êesten directur van d'École française' die in de Villa Medici in Rome wierd g'opend.
In Brugge volgd'n ze zyn activiteiten en hiêlden ze zyn name ooge in êere. Voer em deed 't stad voe den êeste keer e stroatename weg. 't 'Clêen Frerestretje' was wel gin stroate die vil prestige uutstroalde, moa ze lag in ertje Brugge, en wierd dorom geschikt bevoenden voe Suvéestraat te worden genoemd. Pas vele loater giengen ze duudelik specifiëren over wiên da't gienk deur der Jozef Suvéestraat van te maken. De Bruggeliengen spreken toet den dag van vandage nog overwegend over " 't Suveestretje".
De stroate lopt van de Braambergstroate no 't Park.
1687
1684 - 1685 - 1686 - 1687 - 1688 - 1689 - 1690 't Joar 1687 is 't 87e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1812
1809 - 1810 - 1811 - 1812 - 1813 - 1814 - 1815 't Joar 1812 is 't 12e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| Brand in [[Moskou achter de bezettienge deur Napoleong]] thumb| De veldtocht van Napoleong noa [[Rusland endigt in e catastrofe]]
Aa (Vrankryk)
thumb|right|250px|Liggienge van d'n Aa thumb|right|250px|Den Aa in Merck-Saint-Liévin Den Aa is e riviere in 't nôordn van Vrankryk van 89 kilomèiters lank die ountspriengt in't plateau van Artesië by de plekke Bourthes, deur Sint-Omoars strôomt en uutendelyk uutmoundt in de Nôordzêe by Greveliengn.
Den Aa eit drie karakteristieke dêeln:
Meierijstad
Meyeriestad (Nederlands: Meierijstad) is e gemêente in Holland in de provinsje Nôord-Broabant. De gemêente is 't resultoat van e fusie van de gemêentn Schyndel, Sint-Oednrode en Veghel in 2017. In de plekke Veghel is 't  gemêenthuus gevestigd en de gemêenteroad vergoadert in Kastêel Dommelrode, 't oud gemêenthuus van Sint-Oednrode.
Aa (Vrankryk)
In verschillige landn van West-Europa bestoan der riviern, beekn of meern met e noame lik Aa, Ae, Ee of Ey, ofkomstig van 't Oud Germoans aha of ahwô, wat da "woater" wil zeggn. 't Is ook verwant an 't Latyn aqua en 't Deens en Zweeds Å.
Beiers
thumb|'t Beiers toalgebied in 't [[blow]] 't Beiers (Beiers: Boarisch of Bairisch) is e groep Ipperduytsche dialect'n die gesprook'n word'n in 't grotste deil van Beyern, 't grotste deil van Owst'nryk, in Zuyd-Tirol en in 't dorptje Samnaun in Graubünden (Zwitserland). Der zyn zeker 12 miljoen sprekers.
In Beyern is 't Beiers de spreektoale van de growte meirderheid van de bevolkynge, in Owst'nryk zelfs van iederein. Meir en meir wordt 't Beiers, lyk 't Alemannisch, anzien lyk e zelfstandige toale.
't Beiers wordt nog oenderverdeild in 't Nowrdbeiers (Oberpfalz), 't Mid'nbeiers (Niederbayern, Oberbayern, Neder- en Ipper-Owst'nryk, Wenen) en 't Zuydbeiers (Tirol, Zuyd-Tirol, Karinthië).
Meierijstad
De gemêentenoame verwyst noa de Meyerie van 's-Hertogenbosch, de regio woarin dat de fusiegemêente geleegn is.
Gent'of
thumb|'t Gent'of, gezien van ip 't Jan van Eyckpling. 't Gent'of is e stroate  in Brugge.
Geschiednisse
De stroate lopt van 't Jan van Eyckpling no de Speeglreie. De benoamienge komt van 'n uus "'Of van Gent" ip den oek van die stroate en 't Krom Gent'of. Al in 1200 stoendr doa 'n uus mê die noame, verzeekrs 'n ofstee, middn ip e grôot erf. De noame verwêes nie no de stad Gent. E gente wilde zeggn : e knooppunt, e platse woada twêe woatreloopn of woatreleidingsbuuzn tegoare kwaamn. Da was doa 't geval. 't Gent'of lag in 'n oek woada de gracht van d' êeste stadsvestn an de Goedand-brugge in de Reie uutmoende.
Hoogkoor
Het hoogkoor es e specioale sorte van 't koor in e kerkgebouw.
't Hoogkoor verschilt van e geweun koor deurdat het hogger ligt, of ooit hogger geleegn hèit, dan 't vloerniveau van de middnbeuke.
Aare
thumb|De riviere de Aare in [[Europa]] thumb|De Aare met 't Münsterplattform in Bern in Zwitserland
22 november
22 november is den 326stn dag van 't joar (327stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 39 doagn toet 't ende van 't joar.
Dordogne (departement)
De Dordogne (24) es 'n departement in de regio Nouvelle-Aquitaine, o de zuudwestkantn van Vrankryk. 't Is vernoemd achter de riviere de Dordogne. Vroeger wos't de provinsje Périgord. Inweuners van de Dordogne wordn Périgourdins genoemd (achter de vroegere provinsje).
Aare
De Aare is e zyriviere van de Reyn en de grotste riviere die hêlegans up 't groundgebied van Zwitserland lopt. De riviere is 291 kilometer lank en hèt e strôomgebied van 17.779 km². Hoewel dat de Aare e zyriviere van de Reyn is, vervoert ze toch mêer woater of de Reyn.
Dordogne (departement)
Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die ountstoan zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. Tout 2016 wos't departement ounderdêel van de regio Aquitaine.
In de Dordogne zyn der veel kastêeln en grottn mè prehistorische rotstêkeniengn, lik de grotte van Lascaux, surtout in de Vallée de Vézère en in de streke van Les Eyzies de Tayac.
Aare
Geografie
De riviere passeert d'n ôofdstad Bern, pakt de "Saane" up en wordt by "Aarberg" via 't "Aarekanoal" noar een derde meer geleid: 't "Meer van Biel". Ôorsprounkelyk volgde de riviere e mêer ôostelyke koers en liet de Aare 't meer lienks liggn. Ten westn van "Solothurn" bereikt de riviere heur ôorsprounkelyke beddienge were en lopt doar noa 't nôordôostn, evenwydig an de "Jura", die ze schidt van de "Zwitsersche Hoogvlakte". Up die route pakt de Aare de "Emme" up en voby "Oltn" en "Aarau" ôok de "Reuss", vodat de riviere by "Koblenz" achter 291 km in de Reyn uutmoundt. De beneednlôop lopt deur 't kantong "Aargau", die juste lik de stee "Aarau" achter de Aare is genoamd.
Dordogne (departement)
Geschiedenisse
Van 59 vo Chr. tout 284 achter Chr. kwoamn de Galliërs en de Romeinn under vestign in de streke, en van 486 tout de 10e êeuwe de Meroviengers en Karoliengers.
Van d'elfde tout de vuuftiende êeuwe woarn der oorloogn tusschn Vrankryk en Iengeland en van 1540 tout 1699 verschilligte godsdienstoorloogn. thumb|left|De vier streekn van de Dordogne
Geografie
't Departement is verdêeld in vier streekn:
't Departement bestoat uut vier arroundissementn (Bergerac, Nontron, Périgueux, Sarlat-la-Canéda), 25 kantongs en 505 gemêentn.
De grotste gemêentn zyn Périgueux, Bergerac, Boulazac Isle Manoire, Sarlat-la-Canéda en Coulounieix-Chamiers. And're gekende plekkn zyn Nontron, Montignac, Beynac-et-Cazenac, La Roque-Gageac, Les Eyzies de Tayac en Domme. De bedevoartplekke Rocamadour ligt nie verre van Sarlat-la-Canéda.
Prefecteurn van Japan
thumb|400px|Regio's en prefecteurn van Japan E prefecteure is 'n administratief oenderdeel in Japan, te vergelykn met e provinsje. Japan is verdeeld in 47 prefecteurn.
Epitonium
Epitonium is e geslacht van kleene zeeslekn uyt de familie Epitoniidae, wenteltrapslekn.
Prefecteurn van Japan
Der bestoan 4 verschillige soortn:
Herman Leenders
Herman Leenders (geboorn in Brugge, 10 meie 1960) is een Vlamschn dichter en schryver.
In zyn werk behandelt je vôorol de spannienge tussshn droom en werkelikheid. Je doet da in een directe toale die bêeldend en zintuuglik is.
Sinte-Pieters (Brugge)
thumb| Liggienge van Sinte-Pieters Sinte-Pieters is e wyk in Brugge, West-Vloandern. 't Ligt an de nôordkant van Brugge.
Aetheling
Aetheling, ook Ætheling, Atheling,  of Etheling gespeld, was ‘n Oudiengelschn term (æþeling), gebruukt in ‘t Angelsaksisch Iengeland, vo prinsn an te duudn van de keunienklikke dynastye, die verkiesboar  woarn vo ‘t keunienkschap.
‘t Êeste stik in Aethel-ing komt van ’t Oudiengels en Oudsaksisch aethele, æþele of (a)ethel (Æthel). ‘t Is etymologisch verwant met ’t Germoans woord adel en wil zeggn: edel, oadellik, van oadel.
’t Komt vôorn in verschillige noamn van Angelsaksische keuniengn lik Æthelstan van Sussex, Æthelbert van Kent, Æthelwulf, Æthelred, en Æthelbald van Wessex.
De middelêeuws-Latynschn term was Clito, gebruukt by Willem Clito van Normandië en Groaf van Vloandern. De gelatiniseerde Germoansche vorm Adelin(us) wierd gebruukt by zyn kozyn Willem Adelin, zeune van  Hendrik I van Iengeland.
Virginia
De stoat grenst in 't nowrd'n an Maryland en Washington D.C., in 't zuyd'n an North Carolina en Tennessee, in 't west'n an Kentucky en West Virginia en in 't owst'n an Chesapeake Bay en d'n Atlantischn Oceoan. D'n hoofdstad is Richmond.
Virginia was ein van de dertien kolonies die in d' 18e eiwe in ipstand kwoamn teegn de Britse overheersynge. Drie van de belangrykste Founding Fathers (groendleggers van de Vereinigde Stoat'n), kwoamn uyt Virginia, George Washington, Thomas Jefferson en James Madison. thumb|left|Richmond an de riviere James
Aetheling
Aetheling bestoa nog in de platsnoame Athelington in Suffolk.
Zwoaluwn
Zwoaluwn of zwalms (Hirundinidae) vormn e familie in d' orde van de zangveugels. De familie telt 19 geslacht'n woaroender 88 sowrt'n.
Caenogastropoda
Caenogastropoda is e taxonomische clade, e grote diverse groep die surtout uyt zeeslekn bestoat, moar ook enigte zoetwoaterslekn en landslekn omvat.
Zwoaluwn
't Zyn kleene toet middelgrowte veugels (11-22 cm) en ze joagn ip insect'n binst de vlucht. Z' hèn lange vlerk'n en vele sowrt'n hèn e gevorkte steirt.
De veugels zyn weireldwyd te vynd'n, uytgezoenderd in de poolgebied'n. In Europa leevn vuyf sowrt'n: Hirundo rustica, Riparia riparia, Delichon urbicum, Ptyonoprogne rupestris en Cecropis daurica.
1563
1560 - 1561 - 1562 - 1563 - 1564 - 1565 - 1566 't Joar 1563 is 't 63e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb| Kardinoal Granvelle
28 april
28 april is den 118stn dag van 't joar (119stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 247 doagn tout 't ende van 't joar.
Calabrië
Calabrië (Italioans: Calabria) es e regio in't zuudn van Itoalië mè en ippervlak van 15.221,90 vierkante kilomèiters en e klêene twêe miljoen inweuners. D'n ôofdstad es Catanzaro.
Ip de koarte bezien es Calabrië den zogezeydn têen van de botte van Itoalië. 't Grenst in't nôord'n an de regio Basilicata, in't ôostn an Golf van Tarente en d'Ionische Zêe en in't westn an de Tyrreensche Zêe. In't zuudwestn ligt de Stroate van Messina die Calabrië (en de reste van 't Italioansche vasteland) scheydt van't eyland Sicilië.
Administratieve indêelienge
De regio Calabrië es ingedêeld in 4 provinsjes en 1 metropolitoane stad: thumb|180px|left| Provinsjes van Calabrië
Hugenootn
thumb|Hugenootnkruus Hugenootn (Frans: huguenots) was sedert 1560 de noame van de Fransche calvinistn.
Achter 1535 breydde 't Frans protestantisme zêre uut oendanks vervolgiengn oender de Fransche keuniengn François I en Henri II. In 1562 begostn d' hugenootn, oender leydienge van Gaspard de Coligny, under te verdedign teegn under katholieke verdrukkers. Doarip volgdn de Fransche godsdienstoorloogn.
In 1598 wierd 't Edict van Nantes uutgevoardigd deur Henri IV van Vrankryk, woarby dan de protestantn rechtn krêegn ip d' uutoefenienge van under geloof. Oender Louis XIII wierdn die rechtn were angetast en by 't Edict van Nîmes (1629) wierdn de vryheedn van d' hugenootn drastisch ingekort. E periode van geweld wierd bezegeld deur 't intrekk'n van 't Edict van Nantes (Edict van Fontainebleau, 1685) deur keunienk Louis XIV. Achter dragonnades, woarby geprobeerd wierd vor under te bekêern toet 't katholiek geloof, dikwyls mè geweld, vluchtegn duuznde hugenootn noa 't buutnland.
In 1787 verlêende keunienk Louis XVI, by 't edict van toleransje, gelykgerechtigheyd an d' hugenootn.
Wemmel
Wemmel is e plekke en faciliteitsgemêente in de Belgische provinsje Vlams-Broabant. Der weunn e goeie 16.000 menschn. De gemêente Wemmel grenst an de Vlamsche gemêentes Asse, Merchtem, Meyse, Grimbergn en an de Brusselsche gemêentes Jette en Brussel-Stad.
Wemmel makt dêel uut van 't kantong Meyse en de Kieskrieng Vlams-Broabant.
2023
2020 - 2021 - 2022 - 2023 - 2024 - 2025 - 2026 't Joar 2023 is e geweun joar die begunt ip e zundag in de Gregorioansche kalender. 't Is 't 23e joar van 't 3e millennium en van d' 21e êeuwe en 't vierde joar van 't decennium 2020-2029.
Littorinimorpha
Littorinimorpha is e grote orde van slekn die surtout uyt zeeslekn bestoat, moar ook enigte zoetwoaterslekn en landslekn omvat.
Fabales
Fabales is de botanische noame, vor een orde van de Magnoliophyta of blommeplantn. De noame is gevormd uut de familienoame Fabaceae.
In 't APG II-système, e système in de plantntaxonomie uut 2003, bestoat de orde uut de families:
1870
1867 - 1868 - 1869 - 1870 - 1871 - 1872 - 1873 't Joar 1870 is 't 70e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| Interieur van e wagong van de Tower Subway in [[Lond'n in 1870]] thumb| Overgoave van keizer Napoleong III an de Pruusische keunienk Wilhelm I in Sedan
26 oktober
26 oktober is den 299stn dag van 't joar (300stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 66 doagn tout 't ende van 't joar.
Quebec
thumb| Liggienge van Quebec in Canada Quebec is êen van de dertien provinsjes en territoria van Canada. Met een ippervlakte van 1.542.056 km² is 't de grotste provinsje van Canada en de twêede grotstn qua bevolkienge. 't Overgrôte dêel van de provinsje Quebec ligt ip 't schiereiland Labrador. Den hoofdstad is Quebec stad.
De provinsje grenst an Ontario in 't westn, Newfoundland en Labrador in 't nôordôostn, New Brunswick in 't zuudôostn en in 't zuudn an Maine, New Hampshire, Vermont en New York in de Verênigde Stoatn.
E grôot dêel van de bevolkienge weunt in stedelike gebiedn langst de St. Lawrence-riviere, tusschn de dichtstbevolkte stad, Montreal, en de provinsjehoofdstad Quebec.
Quebec verschilt van d' andere Canadeesche provinsjes deurda Frans d' ênigste officiële en mêest gesprookn toale is, binst dat Iengels de belangrykste toale is in de reste van Canada. Frans is de gemêenschappelike toale, die verstoan en gesprookn wordt deur 94,46% van de bevolkienge, Iengels is de moedertoale van 8%. In Quebec bestoan der ook nog 11 verschillige inheemsche toaln die oenderverdêeld wordn in drie toalfamilies. thumb|left|400px|Zicht ip Quebec stad
François Couperin
thumb|Portrait van Couperin (anoniem), collecsje van 't Kasteil van Versailles François Couperin (Parys, 10 november 1668 – Parys, 11 september 1733) was e Fransche compositeur en organist van de barok. Zyn bynoame is Couperin le Grand vo 't oenderscheid te moak'n tusschn andere leed'n van de muzikoal getalenteerde Couperin-familie.
Neffest zyn klavecimbelmuzyk schreif Couperin orgelmuzyk, religieuze en weireldlyke vocoale muzyk en koamermuzyk. Ie publiceerde ook theoretische werk'n over 't speeln van klavecimbel en over muzykbegeleidynge.
Priesterkoor
300px|thumb|De plekke van 't koor in de kerke 't Koor of hoogkoor es de plekke in kerkgebouwn woar dat 't outoar stoat. 't Es otemets geschid van de middnbeuke deur en koorhek of doksoal. Andere noamn vo 't koor zyn sanctuarium en presbyterium. 't Koor ligt meestol in 't oostelik gedeelte van de kerke, doa woa da de zunne upkomt. Groddere romoansche kerkn hèin dikkers twee koorn: 't oostkoor (of priesterkoor) en 't westkoor (of westwerk).
Me spreekn van en hoogkoor oe da koor hogger ligt dan 't niveau van de middnbeuke.
Oorsproung
't Koor es ountwikkeld uut den absis. De monnikn vierden vroeger hunder liturgie in kerkn buutn het klooster. Die liturgie bestound uut doageliksche getyen dan ze zynder zoungn. Lik dan monnikn en specioale plekke han in de kerkelikke gemeenschap kreegn ze zynder en byzoundere plekke in de kerke, dichte by 't outoar. Moar lik da 't outoar vroeger in den absis stound, hèin ze 'n abdis vodder na 't oostn verschoovn. Zo kwom der en aparte plekke vry vo de kloosterliengn, het koor, da tusschn 't outoar (in den absis) en de vierienge stound. Ze stoundn zynder doar holf stoand, holf zittend up het koorgestoelte. Da zyn houtnde bankn die lanks weerskantn van 't koor stoan.
De noame koor vo ne groep mienschn da stoat te ziengn, es ountstoane uut diezelste traditie. thumb|left|'t Koor van de kathedroale van Palencia in Spanje
Kreukels
Kreukels (Littorinidae) zyn e familie van weekbeestn uyt de klasse Gastropoda (slekn).
Myriam Vanlerberghe
thumb|Myriam Vanlerberghe Myriam Vanlerberghe (Yzegem, 22 november 1961) is e West-Vlamsche politica. Z' is lid van den sp.a. Van beroep is ze regentesse Nederlands, Iengels en zedenleer.
Federoal niveau
Van 1995 tout 1999 wos Vanlerberghe koamerlid en vanof 1999 tout nu is ze senateur. Z' is vôorzitster van de sp.a-fractie.
Wetsvôorstelln van heur goan over palliatieve zorg en euthanasie.
Platselik niveau
Myriam Vanlerberghe weunt in Yzegem woa da ze van 2001 tout januoari 2009 ôok gemêenteroadslid wos.
Baden-Württemberg
Baden-Württemberg is e dêelstoat in 't zuudwest'n van Duutsland met 'n ippervlak van 35.750 km². D' hoofdstad is Stuttgart.
Baden-Württemberg grenst in 't zuud'n an Zwitserland en 't Bodenmeer, in 't west'n an Frankryk, in 't nôord'n an de Duutsche dêelstoat'n Reynland-Palts en Hessen, en in 't ôost'n an de dêelstoat Beiern.
De west- en zuudgrenze wordt gevormd deur de Reyn. D' hoofdstad Stuttgart ligt an de Neckar, e zyriviere van de Reyn. In 't zuudwest'n ligt 't Zwart Bus (Schwarzwald in 't Duuts), en van 't zuud'n noa 't nôordôost'n ligt 't gebergte de Schwäbische Alb.
Władysław II Jagiełło
Je was êest grôothertog van Litouwn en je regeerde doa van 1377 ounder de noame Jogaila. Je was ook 48 joar keunienk van Pooln van 1386. Je was de stamvoader van 't Huus Jagiello.
Je bekêerdeg' hem in 1386 tout et Christndom en je liet hem de 15ste februoari van da joar doopn in de Wawelkathedroale van Kraków als Władysław. Je trouwde met de elfjoarige keuniginne Hedwig van Anjou, dochter van Lodewyk de Grôotn, de keunienk van Hongareye en Pooln. Achter under huwelik wierd Władysław verkoozn tout keunienk van Pooln.
Oorloge tusschn de unie Pooln-Litouwn en de Teutoonsche ridders
Zyn regerienge wordt anzien als 't begun van de Poolsche Goudn Êeuwe en 't fundament vo 't loater Pools-Litouws Gemêenebest.
Władysław was êen van de 24 ridders van d'Hongoarsche Orde van de Droake, die verplicht woarn van 't Christndom te verdeedign teegn d'Ottomoann.
Vrouwn en jounges
Je trouwde vier kêers:
Władysław is begroavn in de Wawelkathedroale van Kraków, woa da zyn loat-gotisch grafmonument stoat.
1456
1453 - 1454 - 1455 - 1456 - 1457 - 1458 - 1459 't Joar 1456 is 't 56e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Louis van Bourbon
Union des Francophones
thumb|Logo van UF De Union des Francophones (UF, Unie van Franstoalign) is e Franstoalige êeneidslyste die meedoet an de regionoale (Vlamse), provincioale en gemeentelikke verkieziengn in de provinsje Vlams-Brabant. Ze richt eur voroal ip Franstoaligen die in de Vlamse Rand round Brussel weunn. Die lyste is een samenwerkienge van de voarnoamste Franstalige partyen: Mouvement Réformateur (MR), Fédéralistes Démocrates Francophones (FDF), Centre démocrate humaniste (cdH) en de Parti Socialiste (PS).
De party et êen zetel in 't Vlams Parlement, en vuve in de provinsjeroad van Vlams-Brabant. Er zyn vier Franstoalige burgemêesters in Vloandern: Arnold d'Oreye de Lantremange van 't FDF in Kroainem, Damien Thiéry van den MR in Linkebeek, Myriam Delacroix-Rolin van 't cdH in Sint-Genesius-Rode en François van Hoobrouck d'Aspre van den MR in Wezembeek-Oppem.
Vlams Parlement
Sinds d'invoerienge van de rechtstreekse verkieziengn in 1995 oalde de partye met Christian Van Eyken (FDF) iedere kêe êen zetel in 't Vlams Parlement.
Vivenkapelle
D'êeste vermeldienge van de noame Vyve goa were tout 't joar 1240. In 1350 kreeg d'hêere va Viven de toestemmienge vo der en kapelle te bouwn. De kapelle wierd in de lôop der joarn verschilligte kêern verwoest en eripgebouwd. D'uudige kerke es in 1867 ingewyd en ipgedroagn an Ouze-Lieve-Vrouwe Gebôorte en Philippus. In 1885 wierd de plekke en aparte prochie. Vivenkapelle eit ôok e beschermd neogotisch complex bestoande uut de kerke, de pasterie, 't broederklôostre en't zusterklôostre.
Beziensweirdigheed'n
thumb|left|D'Ouze-Lieve-Vrouwe Geboortekerke
Edewolle
Edewolle (officieel: Edewalle) es e dorptje in de dêelgemêente Handzoame van de West-Vlamsche gemêente Kortemark. Edewolle ligt ip de boane van Kortemark noa Koekeloare en grenst an de gemêente Ichtegem. 't Dorptje hèt nog een oud Vlams karakter.
Der zyn twêe cafés, e poar klêene wienkeltjes (een bakkery, een beenhouwery en e frittekot), een lagere schole en een kerke, d' Onze-Lieve-Vrouwe-Hemelvoartkerke. Moa de grootste commerce is 't 12.000 m² grôote wienkelcentrum Vermeersch-Deconinck, dat ol joarenlang ols "legerstock" bekendstoat in de volksmoend. Die winkel ligt in 't gehucht Bescheewege. thumb|left| Onze-Lieve-Vrouw Hemelvoartkerke
Félix María Samaniego
thumb|Félix María Samaniego. Félix María Serafín Sánchez de Samaniego Zabala (Laguardia, Álava, 12 oktober va 1745 – zeifste plekke, 11 ogustus va 1801) was e Spoansche schryvre vermoard vo ze faabls.
Leevnsbeschryvienge
Van oadlyk’ ofkomste, ze famielje was ryke genoeg vor êm te loatn studeern zoveele of datn goeste ad. Oovr ostn nog kiend en joenk was, istr nie veele geweetn : ze belanrykste leevsbeschryvre, Eustaquio Fernández de Navarrete, schryft datn noa 't schoole gienk in e college in Frankryke, zoendre te zegn woa. Loatre bezochtn twêe joar den Universiteit va Valladolid voa rechtsgelêerdheid. Y makte ze stuudjes nie of, en y gienk weunn in Vergara, oendre de beschermienge va Xavier María de Munibe, grave va Peñaflorida, zyn noenkle. Y was lid van de Sociedad Bascongada de Amigos del País (Baskisch Genôotschap van de Vriendn van 't Land), gesticht deur Peñaflorida, woa datn zyn êeste faables vôornlas. D' êeste verzoamlienge van die faables verschêen in Valencia in 1781.
Uut z’n bewoendrienge vo d' enciklopediestn, misschiens oentstoan binst zyn ipvoedienge in Frankryke, kwam zyn bytende kritiek vôort teegn de politiek en de godsdienst; y stakte de draake mê de prievieleezjes en y weigerde e' postje datn angebôodn krêeg deur graaf Floridablanca. Zyn scherpste veroaln zyn gemakt volgenst de styl van de erotiesche faables van Jean de la Fontaine. Vô die geschriftn en vor andre antiklerikoale uutiengn, kwaamtn in botsienge met d' Inkwiezietsje : 't Tribunaal va Logroño liet êm in e klôostre ipsluutn in 1793 in Portugalete. Achtre verschillende moandn kostn dr uutgraakn met de tusschnkomste van zyn moatn mê e langen oarm. De deetajs van 't proces zyn niet te best bekend. De geweldige geschiln dietn adde mê sommigte andre schryvrs zyn wêl bekend, lik mê Vicente García de la Huerta en mê poatre Diego González. Moa, zoendre twyfl, 't beruchtste was de kwêble, die joarn deurde, teegn Tomás de Iriarte, die lange zyn moat was gewist. Samaniego, die in 1781 zyn êeste verzaamlinge faables uutgegeevn ad, was koleirig ô Iriarte zyn eign werk voornstelde, verschêenn 't volgende joar, lik Primera colección de fábulas enteramente originales (êeste verzoamlienge van faables, hêelegans ôorsproenklyk).
Werkn
Den invloed van zyn Fransche ipvoedienge blykt uut 't êenige werk woavôorn daw êm kenn : de Fábulas en verso castellano para el uso del Real Seminario Bascongado (Faables in Spoansche vêrzn vô te gebruuken in 't Keuninklik Baskisch Seminoarje), 257 faables verdêeld oovre 9 boekn. Samaniego lacht mê de menschlike gebreekn in ze faables, lik de grôote faabledichtrs Gayo Julio Fedro, Esopos en Jean de la Fontaine. Oewêl de faables va Samaniego in verzn geschrêevn zyn, undre inoed is zoendre gevoel, vô d'oendrewerpn en vô 't belêernd doel. No 't vôorbeeld va Fedro, verwydert Samaniego uut zyn faables d' oenschuldige e lieflike tôon van Esopos en y stikt ze vul mê bedekte moa ounverzoenlike kritiek ip passnde persôon, moatschapplike toestandn en politieke standpuntn va twyflachtige moraliteit. Tusschn zyn belangrykste faables vien je : La paloma (De duuve), Congreso de ratones (Rattekongres), La cigarra y la hormiga (De kreekle en de miere), El perro y el cocodrilo (Den oend en de krokkediele) en La peutea y las uvas.
Y êt ook e verzaamlienge van erotische gedichtn geschreevn, mê lachnde tôon ’ ingoedn brutaliteit, die geweunlik uutgegeevn wordt oendre de tietle El Jardín de Venus (Den of va Venus).
Den oedemaakre
An de voetn van e brave bruune poatre
knieldr e biechtelienk – "Zeg myn, broedre,
Wat is joen stiel ?" – "Poatre, oedemaakre."
"En joen stoat ?" – "Joenkman."
"E mokschje bezoekn." – "Oeveele kêe ?"
"Poatre, mêer of genoeg."
"Iedre moand ?" – "Veele mêer" – "Iedre weeke ?"
"Nog mêer." – "Iedre dag ?"
"'k ên ik pertank goeie intensjies."
"Jamoa broedre, zeg myn duudlik :
Twêe kêern per dag ?" – "Zjuuste."
"Moa wannêer makje gy ton oedn ?"
( Êrtoalienge deur e' busveugle. )
Zandgeirnoars
De zandgeirnoars (Crangonidae) vormn e familie van tienpowtign uyt de infraorde van de geirnoars (Caridea).
Z' hèn goewd oentwikkelde facetoogn, lange antennes en e woaiervormige steirt. 't Zyn alleseters die van kleur kunn verandern vor hunder an te pasn an den oendergroend.
Antonio Vivaldi
thumb|Antonio Vivaldi deur François Morellon la Cave, 1725 Antonio Lucio Vivaldi (Venetië, 4 moarte 1678 – Wenen, 28 juli 1741) was en Italioansche barokcompositeur, violist, leiroare en rooms-katholieke paster.
Ie schreif vele instrumentoale concerts vo viole en andere muzykinstrument'n, ook vocoale genres en opera's. Zyn bekendste werk is Le quattro stagioni (De vier joargetyd'n), e cyclus van vier violeconcerts.
Euthanasie
Euthanasie (van 't oud Grieks ευ (eu) = "goeie" en θάνατος (thanatos) = "dôod"), genadedôod of genadedôdienge is d' olgemêne benamienge vô handeliengn die 't stervn van een ander mens verrappert met de bedoelienge van 't zêer te vermindern. Volgens de online versie betêkent euthanasie 't verrappern van den dôod of den dôod verôorzaakn van een mens die an een oungeneeslike ziekte lydt en die vrêed ofziet.
Definiesjes
't Wôord euthanasie kan up verschillende maniern gebruukt wordn. De mêest vôorkommende gebruukn zyn:
Der wordt dikwils een ounderscheid gemakt tusschn actieve en passieve euthanasie. By actieve euthanasie wordt er een middel toegediend da de dôod verôorzaakt of verrappert. By passieve euthanasie wordt de behandelienge die de patiënt in leevn houdt gestopt. Vôorbèldn van passieve euthanasie zyn:
't Er is ook een verschil tusschn directe en indirecte euthanasie. By directe euthanasie wordt der een middel toegediend met de bedoelienge van de dôod te verôorzaakn of te verrappern. By indirecte euthanasie wordt een middel gelik morphine toegediend vô 't zêer teegn te goan, woadeure dan by hogere concentroasjes de patiënt dôo goat.
Ethische vraagn
't Morêel vroagstik over de toeloatboarheid van euthanasie (zowel de legaliserienge as 't uutvoern) is een belangryk ounderwerp in den bio-ethiek. Sommige organisoasjes protesteern vô ethische, filosofische of godsdienstige redens die met d' hilligheid van 't leevn te doen hèn.
De Katholieke Kerke beschouwt ênige handelienge die de dôod verôorzaakt as môord, en een schendienge van een fundamentêel mensnrecht. Ollêne toedienn van pynstillers die meugeliks 't leevn verkortn is toegeloatn zolange dat da nie primair de bedoelienge is.
Tegenstanders van euthanasie argumenteern dat de legaliserienge van euthanasie de kwaliteit van 't leevn boovn 't recht toet leevn platst, en da 't bovendien een uutnôdigienge wordt vô 't leevn te verkortn vô minder êerboare doelwittn. In da verband loat de massale môord van mêer dan 100.000 gehandicaptn en socioal "ongeschiktn" ounder de nazi's - ounder de vermommienge van euthanasie - nog olsan een grôte schaduwe over 't debat hangn.
Wetgevienge in België
In België stel het artikel 393 van 't Strafwetboek dat, o je iemand met upzet dôodmakt, da dôodslag genoemd wordt wa da bestraft wordt met 20 toet 30 joar in 't gevang.
Mêerderjoarign die gezound zyn van gêeste en vor under eign kunn'n beslissn, en die an een oungeneeslike ziekte lyen woadan ze vrêed van ofzien kunn'n een anvrage doen vor euthanasie. Dien anvrage is gin bevel an den dokteur of d' instellienge, van de wette gif gin "recht up euthanasie". De Wet betreffende de euthanasie wierd up den 28 meie 2002 ofgekoundigd.
De patiënt moe nie terminoal zyn, moar euthanasie up groundn van "verminderde levenskwaliteit" kom nie in anmerkienge. Vôor dat een anvrage g'acceptèrd wordt moet die êest deur dokteurs gecontrolèrd wordn, woavan dat der êenn gespecialisèrd moe zyn in de ziekte woaran dat de patiënt lydt. 't Verzoek moe vrywillig, overwoogn en herhoald gemakt zyn, en de patiënt moet hem van een medisch ounherstelboare condiesje ofzien. Dokteurs die euthanasie uutvoern zounder een wilsbeschikkienge van de patiënt kunn'n van môord beschuldigd wordn.
1367
1364 - 1365 - 1366 - 1367 - 1368 - 1369 - 1370 't Joar 1367 was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
Round Maple
Round Maple is e gehucht met e stik of 20 inweuners in de civil parish Edwardstone (district Babergh), in 't Iengels groafschap Suffolk.
Der zyn vier geklasseerde gebouwn:
Geschiedenisse van Blanknberge
Loater woarn der geregeld enorme overstomiengn in uze gewestn en de vloedlyne kwam tout Brugge en Diksmude van nu. De kustbeweuners vluchtegen 't land in en zochtn reddienge ip hoger geleegn zandheuvels.
Toch kêerdegen z'iedere kè were noa de zêe. Ze bouwdn dykn en ze zettegen hunder huttn an de voet van de duunn, beschut tegen de stormn en 't woater. Ze bewerktegen de zoute schorren, achtergeloatn deur de zêe, tout vruchtboare polderground woarip da ze groan en groensels kwiktegen, moa 't woarn surtout zêevoarders die leefdegen van vis en woaterveugels.
Scarphout
thumb| De Vikings D'êeste beweuners van Blanknberge woarn verzekers zêevoarders, ofkomstig van Holland, die hunder huttn bouwdn an de voet van de blanke duunn. Ip e stroke zand tusschn de duunn en de zêe haddn ze scherpe stoakn gestookn in hout met de punt noa boovn, vor hunder te verweirn teegn de Vikings. Die zandstroke krêeg de noame Scarphout (scherp hout) en was nie beweund. De noame Scarphout is al were te viendn ip e koarte van Boudewyn met den Yzern Oarm, den êeste groaf van Vloandern die over uze streke regeerde van 862 tout 879.
13ste êeuwe
Uut de joarn 1200 stamt den Oudn dyk van Blanknberge die loater de Groaf-Jansdyk zou wordn genoemd.