cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koen Sanders
KV Mechelen
Achter da Sanders weg wulde byn Brugge, wos er oundermêer interesse van SV Woaregem, mo 't wos uutendelik Mecheln die nem binnoalde. Oloewel dat 'n epeisd adde dat 'n in 'n êestn ploeg, viel 'n derlaasn en moest 'n zest byn de reservn speeln. Doar et 'n elêerd (ounder invloed van Theo Custers en Benny Asselberghs) da talent ollêne nie enoeg is en daj moe werkn en vorsdoen voun etwoa te groakn. Ezo is Sanders oek ekend erocht: etwien me wel techniek, mo surtout me vele inzet beistn e match.
Koen Sanders rocht achter da joar in 'n ploeg en oundertusschn wos 'n van posiesche veraard: van middnvelder kwam 'n rekschn back. Mecheln kwaam e bitje met e kêe e topclub (vôorzitter Cordier stak e masse geld in 'n ploeg en met Aad De Mos an ze e toptrainer). De bekendste spelers woarn Eli Ohana, Michel Preud'homme, Erwin Koeman, Lei Clijsters, Marc Emmers en Bruno Versavel, mo Sanders stoeg oek vast in 'n ploeg en ne lei oek goed, Erwin Koeman zei ôois dat 'n Sanders 'n mêest ounderschattn speler van België vound. Me Mecheln wont 'n 'n beker, 't landskampioenschap en de Beker der Bekerwinnoars.
Doarachter gienk et ossan mo miender (oloewel dan ze nog êentige joarn meidein an de kop van de klasserienge), mo ne blêef egliek, e kwam toune zest kapiting. In ze latste joar kwam 'n in kweiste me 't nieuw besteur en krêeg 'n zest gin okkoazje voun salu te zeggn an 't publiek Achter de Kazerne, e publiek die nem drie kirs tout bestn speler van 't sezoen verkoozn adde.
Oarelbeke & Wevelgem
Sanders gienk nor Oarelbeke, mo doa foeterde 't nie echt omdan ze doar verwacht an dat 'n e droagnde speler kwam en dat wos 'n nie. E beleefde wel e chic moment at 'n da joar werekêerde voun e match te speeln in Mecheln, olleman stoeg rechte en klapte in d'ann.
Oek uutbolln by Wevelgem lukte nie echt mi en uutendelik schiddeg 'n uut me foetbolln.
De Rôo Duvels
Sanders et vier kirs espeeld voun de Belgn (in de periode dat 'n by KV Mechelen zat) en ne zat oek in de vôorseleksche van de Mundiale van 1990 in Itoalië. 't Wos Walter Meeuws die nem upriep, mo toune a Meeuws ofedankt wos, viel 'n of.
Achter 't foetbol
Koen Sanders gienk êest in bank gon werkn, doarachter kwam 'n bode.
In 2008 gebeurt er e drama in zyn menage: zyn zeune Bram (zevve e supporter van Mecheln) wos in Jabbeke tope me twêe moatn omverre ereen deur en otto. En overleefde 't, mo moeste achter en ende in coma eleid t'en, begunn an e lange revalidoasche.
1912
1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915 't Joar 1912 is 't 12e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Den Titanic zienkt thumb|De Belgische schermer Paul Anspach
Koen Mortier
Koen Mortier (4 november 1965) is e West-Vlamschen regisseur.
Koen Mortier e noame emakt mi 't moakn va reclamefielmtjes. In 1998 richtn tope me Joe Vanhoutteghem (oek e regisseur) en Ruben Goots (e producent) e produucsie-uus op: CZAR. Tope me Vanhoutteghem droait Mortier ounder 't pseudoniem Lionel Goldstein tv-spots voe grôte merkn (Nike, Xbox) die dikkers internationoale pryzen krygn.
19 (getal)
Neegntiene is 't getal 19, e natuurlik getal achter achttiene en voorn twientig.
Congress
Congress wos e West-Vlamschn hardcoreband die tussen 1993 en 2005, tope met Liar de belangrykstn verteegnwôordiger wos van de H8000 (de hardcorescene van West-Vloandern). Ze zyn de uutvienders van de edgemetal of edgecore, e genger die tusschn de hardcore en de thrash metal zit.
19 (getal)
Neegntiene is e priemgetal.
Congress
’n Ênigstn die ossan in ’n groep ebleevn is, is ’n gitarist Josh (Joost Noyelle) uut Langemark, die gitarist en zanger wos van Man’s Ruin, en nu gitarist is bie King Hiss.
Geschiedenisse
Nunder succes beguste toune an ze Euridium (mini) uutbrochtn in 1994. De noame edgemetal wos ebôorn en ’t wos de geborte van ’t geluud van de H8000 hardcorescene (die nu nog ossan ferme leeft). Goodlife Recordings treuzelde nie en lei ze vaste voun e ploatncountract. In 1995 brochtn ze ounder Goodlife nundern êestn CD uut, Blackened Persistence, nog ossan en echtn klassieker in de metalcore. Toune woarn ze nog straight, etwot woa dan ze ’t joar derup mei uutschêedn omdan der te vele jounge gastjes woarn die dat oek dein voun mei te zyn.
In 98 kwam Angry with the Sun uut en doarup trachttn ze van nog mêer gengers te miengeln. De fans woarn der oek wild van en ze muchtn up Dynamo, Graspop en Dour speeln da joar. Da wos en indeliks grôot verschil met de zoaltjes in Yper en omstreekn woa dan ze d’êeste joarn espeeld ann, mo woavôorn dan ze nunder nôois te goed evoeld en.
Doarachter naamn ze Stake through the Heart up, woamei dan ze nog tourdn, mo doarachter viel ’n groep uut makoar.
’t Deurde toet in 2004 vôorn dat er were etwot uutkwam en dadde wos Resurrection. Ze muchtn tope met Integrity tourn in Japan en juuste toune a ’t ollemoale were bere goed liep, gienk ’n nieuwn zanger Tim deure, e wulde were drummn in te plekke van ziengn. Pierre (’n êestn zanger) kwam ’t er were by, mo dat en deurde nie lange. Up 11 november 2005 speeldn ze nunder latste uptreedn in Yper (woa da ’t ol beguste) voun 800 hardcore- en metalfanoatn.
Zin in 2012 nog ki een reunieshow gedoane ip Ieperfest. D'ode generatie en djoenge gastn zin da massoal ip afgekomn en de tente ip Ieperfest ston in vuur en vlamme deur de H8000 legends.
Georgië
Georgië is sinds 27 april 1999 lid van de Road van Europa, moa gin lid van de EU. thumb|left|Koarte van Georgië
Dêelgebied'n
Georgië is ounderverdêeld in tien regio's (Georgisch: მხარე of mchare) en twi autonome republiek'n. left|350px
Bevolkienge
De mêerderheid van de bevolkienge bestoat uit Georgiërs (83,8%), woarounder d' Adzjoarn, Mingreliërs en Svaneet'n. Belangryke etnische minderheed'n zyn d' Azerbeidzjoann (6,5%), Armeniërs (5,7%), Abchoazn (2,66%), Russn (1,5%), Osseet'n (0,9%) en Arameeërs (0,1%). D' overige 1,51% omvat vele klindere bevolkiengsgroep'n lyk Batsn, Chineezn, Georgische Jood'n, Pontische Griek'n, Kabard'n, Koerd'n, Oekraïners, Tatoarn, Tsjetsjeenn en Turk'n. 83,8% van de bevolkienge sprikt Georgisch, e Zuud-Kaukasische toale, 6,5% Azerbeidzjoans, 5,7% Armeens, 2,7% Abchoazisch, 1,5% Russisch en 0,9% Ossetisch.
Weirelderfgoed
In Georgië stoan der 3 plekk'n ip de weirelderfgoedlyste van den UNESCO.
Lombardeye
Lombardeye (Italioans: Lombardia, Lombardisch: Lumbardia, van de stamme de Longobardn) is e regio in Nôord-Italië. D'n ôofdstad van Lombardeye is Milaan.
De regio strekt hem uut van de Centrale Alpn in 't nôordn toet de riviere de Po in 't zuudn. In 't westen wordt Lombardeye begrensd deur 't meer Lago Maggiore en de riviere Ticino, in 't ôostn deur 't Gardameer en de riviere de Mincio. Lombardeye grenst (met de klokke mee) an Zwitserland (mêer bepoald de kantongs Ticino en Graubünden), en an d'Italioansche regio's Trentino-Zuud-Tirol, Veneto, Emilia-Romagna en Piemonte.
Qua grotte stoat de regio ip de vierde plekke, achter Sicilië, Piemonte en Sardinië. Van de 1000 Italioann weunn der 157 in Lombardeye, 16% van de totale nationale bevolkienge.
Administratieve indêelienge
De regio Lombardeye es ingedêeld in 11 provinsjes en 1 metropolitoane stad: thumb|280px|left| Provinsjes van Lombardeye
Culteure
Der stoan acht plekkn, hêelegans of gedêeltelyk in Lombardeye, ip de lyste van UNESCO Weirelderfgoed:
2 juni
2 juni is d' 153ste dag van 't joar (154ste dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 212 doagn toet 't ende van 't joar.
1958
1955 - 1956 - 1957 - 1958 - 1959 - 1960 - 1961 't Joar 1958 is 't 58e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Expo 1958. De vôorgevel van't grôot Heizelpaleis is specioal voe den Expo 58 angepast en vorziéen van e vredesduuve
Muziek
Populaire liedjes:
Jaak Vandemeulebroucke
Jaak Vandemeulebroucke (Oavelgem, 27 meie, 1943) was e West-Vlamsche politieker vo de Volksunie en loater vo den N-VA. J’is surtout gekend gerakt deur z’n stryd tegen de hormonenmaffia.
J’is ipgegroeid in Middelkerke en ost ’n trouwde in 1967 gingt ’n in Mariakerke by Ostende weunen. Sedert de joarn ’90 weunt ‘n in e nieuwbouw in D'n Oane.
Vandemeulebroucke is licentioat Filosofie en Letteren, groep Geschiedenisse. (ofgestudeerd in 1965, KU Leuvn). J’is Vlamsgezind gewordn in z’n studentetyd. Je lêerdege ton Maurits Coppieters kennen en loater ook Willy Kuypers.
2000
1997 - 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 't Joar 2000 is 't 100e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Grôte probleemn met de Milleniumbug bluuvn uut
Illig Rôoms Ryk
thumb| 't Hillig Rôoms Ryk round et joar 1000 thumb| Krône uut de 10e êeuwe, (Wiener Schatzkammer) thumb| De verdêlienge van 't Hillig Rôoms Ryk in Kreitsn. De landn buutn de Kreitsn in ‘t wit (1512) 't Hillig Rôoms Ryk (HRR) was 'n unie van stoatn in Centroal-Europa ounder 't gezag van e keizer.
In 't joar 800 wierd Karel de Grôotn deur paus Leo III gekrôond tout keizer van 't West-Romeins Ryk. Dien titel was nie me gegeevn siddert 476.
De keizerskrône wierd in 't Rôoms Ryk gedreegn deur keuniengn die keunienk van de Frankn, West-Francië, Oost-Francië of Italië kostn zyn.
Begun van 't Rôoms-Duuts Ryk
Tusschn 924 en 962 wierd er gin keizer me gekrôond.
Achter dan de Karoliengers in 911 uutgestorvn woarn in Oost-Francië, was Konrad I de verkoozn ipvolger van Lodewyk et Kiend. Konrad I gaft den anzet tout et vormn van e grôot Duuts Ryk, deur Hendrik de Veugeloare an te duudn ols zyn ipvolger. Otto I, zeune van Hendrik de Veugeloare, kost et Rôoms Ryk herstelln, deurdat ie in 962 gekrôond wierd tout keizer. 't Ottoons Huus wordt doadeure anzien ols den êeste dynastie die de Rôomse keizers ipvolgde.
’t Ryk bestound nie ollêne uut et keunienkryk Duutsland met Ôostnryk, Boheemn en ’t loatere Zwitserland, mor ook nog uut de keunienkrykn Italië en Bourgondië.
De Rôoms-Duutsche keuniengn wierdn nie ollemolle tout keizer gekrôond.
De Habsburgers
In 1437 stierf et Huus Luxemburg uut. Sigismund van Luxemburg ha gin ipvolger en zyn ênigste dochter, Elisabeth, erfde Hongareye, Duutsland en Boheemn. Ze trouwde met hertog Albrecht V van Ôostnryk, die Sigismund in 1438 ipvolgde ols keunienk Albrecht II van 't Huus Habsburg.
Deur die verênigienge zyn de Habsburgers styf machtig gekommn. Achter Albrecht II wierdn ol de Habsburgsche keuniengn ook tout keizer gekrôond, uutgezounderd Ferdinand IV. En ol de keuniengn en keizers tout in 1740 woarn Habsburgers.
Achter 'n dôod van Karel VI in 1740 stierf et Huus Habsburg uut in mannelikke lyne. Me zyn dochter Maria Theresia van Ôostnryk, die getrouwd was mè Frans I, begost et Huus Habsburg-Lotharingen.
't Hillig Rôoms Ryk blêef bestoan tout in 1806. Frans II dêed ofstand ounder druk van Napoleong.
Rykshervormiengn
thumb|100px|left| 't Woapn achter 1400 An ’t begun van de 15e êeuwe was de groundwet van 't Ryk nog nie styf goed ip punt.
Der bestound wel ol e document, de Goudn Bul, vo de verkiezienge van de keuniengn en keizers te reegeln. De Goudn Bul, of goudn zegel, kwamt er ounder Keizer Karel IV van 't Huus Luxemburg, binst de Ryksdag van Nurenberg in 1356.
Mor hoe da de keunienk, de verkiezers en d’hertoogn tegoare werktegn, hieng vele of van de keunienk die ton an de macht was. De keizers Sigismund van Luxemburg en Frederik III van Habsburg woarn surtout bezig gewist met under krôondomein en verwoarlôosdn d’andere landn, woadeure dat et Ryk in grôte probleemn gerakte.
In 1486 ha Frederik III, ’t zelfste joar dat ie zyn zeune Maximiliaan I tout Rôoms-Duutsche keunienk liet krôonn in Aken, d’hertoogn nôdig vo zyn oorloge teegn Hongareye te financiern. D’hertoogn wilden doarom tegoare kommn, vor e keizerlikke vergoarienge of Ryksdag. Frederik refuseerde, moar achter zyn dôod in 1493 was Maximiliaan akkôord. In 1495 giengt de ryksdag in Worms deure, en d’hervormienge wierd goegekeurd.
Vor ’n uniforme regerienge te bekommn, richtte Maximiliaan e groep stoatn binn et Hillig Rôoms Ryk ip, Kreitsn genoemd, van et Duuts woord Kreis, wa da cirkel of district wil zeggn.
In 1500 wierdn der zes Kreitsn ipgericht, en in 1512 nog viere, w.o. de Bourgondische Kreits.
Da joar krêeg et Ryk e nieuwn titel: Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation (Hillig Rôoms Ryk van de Duutsche Noatie).
Tout ton haan de keizers nie zovele macht g’hed over under erflandn, de zogenoamde Hausmacht.
Maximiliaan zyn ipvolger, zyn klêenzeune Karel, krêeg wel vele macht over de Habsbursche Nederlandn, want je was ofkomstig van doa. Je was geboorn in ’t Prinsnhof van Gent. Achter da zyn voader Filips de Schôonn in 1506 gestorvn was, erfdegt ie de Lêge Landn an zyn zes joar. Je wierd ipgebrocht in Mecheln by zyn tante Margaretha van Ôostnryk, de landvoogdesse van de Habsburgsche Nederlandn, en je lêerde doa Vlams en Frans klappn. Van 1530 wast ie officieel keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.
In 1543 kost Karel V, met et Verdrag van Venlo, Gelre en Zutphen by zyn gewestn voegn. Van da joar wordn de Nederlandn ook de Zeventien Provinciën genoemd.
Met et Verdrag van Augsburg van 26 juni 1548 kost ie verkrygn dan de Zeventien Provinciën ols êen stoat gezien wierdn, en zovele of ounofhankelik kwoamn van et Hillig Rôoms Ryk.
Met de Pragmatieke Sanctie van 4 november 1549 wierd er bepoald dan de Nederlandn ossan mostn tegoare bluuvn ounder êen keunienk on ze overg'erfd wierdn.
Achter zyn trôonsofstand stound Karel V in 1555 de Nederlandn of an zyn zeune Filips en in 1566 ook Spanje, Noapels, Sicilië en de Spoansche kolonies.
De keizerskrône en d'Ôostnryksche erflandn stound ie of an z’n broere Ferdinand I.
De keizers van 962-1806
(Kykt no de Rôoms-Duutsche keuniengn en keizers)
Veneto
Veneto es e regio in't nôord'n van Itoalië mè en ippervlak van 18.345,35 vierkante kilomèiters en juuste gin vuuf miljoen inweuners. D'n ôofdstad es Venetië.
Veneto grenst in't nôord'n an d'ottonome regio Trentino-Zuud-Tirol en vor en klêen stik an Ôostnryk (mêer bepoald de dêelstoatn Tirol en Karinthië), in't ôostn an Friuli-Venezia Giulia, in't zuud'n an Emilia-Romagna en in't westn an Lombardeye. O d'ôostkantn van Veneto ligt d'n Golf van Venetië, e stik van d'Adrioatische Zêe.
Landschap
thumb|left|250px|Ôogtekoarte van Veneto In't nôordn (meer bepoald in 't stik da teegn Zuud-Tirol en Ôostnryk ligt) es Veneto vrêe bergachtig en liggn der bergn van de Dolomietn en de Karnische Alpn. 't Es ôok ier da Cortina d'Ampezzo ligt, wa vrêe gekend es by alpinistn, skiërs en coureurs. D'n mêest gekendn berg ier es de Tre Cime di Lavaredo die ip't schêe'n me Trentino-Zuud-Tirol ligt.
D'andre stikkn van binn'nland van Veneto liggn in e loagvlakte. Ier liggn ôok teffrente grôote steed'n lyk Verona en Padua en zyn der teffrente boereveldn woar der ounder and're vele wyn wordt verbouwd. De loagvlakte wordt o de zuudkantn van Padua en Vicenza ounderbrookn deur de klêendere euvelruggn van de Monti Berici en de Colli Euganei.
't Grotste gedêelte van de kust es ingevuld deur de laguun'n in de Golf van Venetië en de delta-moundienge van de Po-riviere. D'n ôofdstad Venetië es gebouwd ip êenigte eylandn in de grôotste lagune: de Laguna Veneta. An de kuste van de nôordôostnkantn van de regio kun je mêer zandstrand'n vind'n; ier liggn ôok voakbezochte toeristische badploatsn lyk Jesolo, Bibione en Caorle.
1982
Gebeurtenissn
thumb|De vôorkant en den achterkant van ê stikstjie van vuuf frang thumb|Ipstellienge van de spelers voe de mats Argentinië - België den [[dertiene|dertiensten Juni 1982]]
Veneto
Administratieve indêelienge
De regio Veneto es ingedêeld in 6 provinsjes en 1 metropolitoane stad: thumb|250px|left| Provinsjes van Veneto
1982
Muziek
Numero 1-hits in de BRT Top 30:
Bockor
Bockor es een brouwery uut Bellegem en wok de noame van nen pils da ze doar brouwn.
Geschiedenisse
Remi Vander Ghinste begoste in meie 1892 mè bier brouwn in Bellegem: ie kocht een doeninge en brouwery voor em en zyne zeune Omer, en ze begostn mè 't brouwn van "Oude Tripel". In 1918 kwam't er een moutery by. In 1930 bouwdn ze een loage-gistiengstoorn die je nog olsan keunt zien in Bellegem. De toorn wos nôdig voor et "Ghint pils", da in 1938 veranderde van noame in "Bockor". Vanof de joarn '70 begostn ze te diversifiëern en brochtn ze Jacobins Geuze, Jacobins Kriek en Jacobins Framboise uut. In de joarn '90 ein ze udder gamma verjongd me udder Kriek biern: de Kriek Nieuwe Oogst en de Kriek Max. Z'ein deur de joarn verskillnde pryzn gewonn mè udder biern.
Rogaland
thumb|Rogaland in Noorweegn Rogaland is e fylke (provinsje) van Noorweegn in de regio Vestlandet (Westland) en 't grenst an de fylker Vestland, Vestfold og Telemark en Agder. De provinsjehoofdstad is Stavanger.
De provinsje ligt an de zuydwestkust, met inhamn en eylandn. 't Belangrykste eyland is Karmøy. Boknafjorden is de grotste boaie.
Gemeentn
Vanof 2020 is Rogaland verdeeld in 23 gemeentn:
Attika
thumb|Liggienge van Attika in Grieknland Attika of Attica (Grieks: Αττική, Attiki) is e driehoekig schiereiland in d' Egeïsche Zêe en êen van de dertien regio's van Grieknland. De regio bestoat hoofdzoakelyk uut 't stedelyk gebied van de Grieksche hoofdstad Athene. 't Omvat ook 't district Troizina ip de Peloponnesos en d' eilandn Salamis, Aegina, Poros, Hydra, Spetses, Kythira en Antikythera. Attika grenst in 't nôordn an de streke Boiotia met dertusschn 't Kithairon-gebergte. In 't westn grenst 't an 't Kanoal van Korinthe en in 't zuudn ligt de Saronische Golf. thumb|left|Koarte van Attika
20 (getal)
Twientig is 't getal 20, e natuurlik getal achter neegntiene en voorn enentwientig.
Ippervlak
Een ippervlakte of ippervlak is e grôoteid die were gift oe groat dat e twi-dimensionoal gebied is. Da kan d'ippervlakte zyn van e twi-dimensionoal gebied, mo wok van e drie-dimensionoale vorm. 't Ippervlak wordt ook wel grotte genoemd, surtoet a't goat over percelen.
Den SI-eenied van ippervlak is den vierkante meter, afgekort m². Dien is ofgeleid van de SI-eenied voe lengte, de meter. Moar ot over d'ippervlakte goat van ground (bouwground, boereland,...) gebruukt men dikwils centiare (1 x 1 = 1 vierkante meter), are (10 x 10 = 100 vierkante meter) en ectoare (100 x 100 = 10000 vierkante meter).
Formules
D'ippervlakte kan azo wordn bereeknd: woabie da'j over 't ippervlak moe integreern.
Verschillnde meetkundihe figuren die vele vôornkommn èn simpele formules voe d'ippervlakte te berekenn.
2D
D'ippervlakte van e poar twi-dimensionoale vôorwerp'n:
3D
D'ippervlakte van e poar drie-dimensionoale vôorwerp'n:
Avalonia
thumb|right|300px|De rotsn van Avalonia in under relative posities gedeurende 't Carboon, vô dan Europa en Nôord-Amerika geschêen wierdn. De naamn zyn in 't Frans. thumb|right|300px|De koarte toogt de posities van de rotsn van Avalonia gelik dan ze nu in Europa gevoundn wordn. De dêeln van Avalonia die nu in Iberië en Marokko liggn, koomn doa deur de rotoatie van Iberië achter de botsienge mê Gondwana. Nie ol de rotsn liggn nu an d' uppervlakte. Avalonia is 'n microcontinent woa dan de rotsen tegenwôordig wordn gevoundn in West-Europa en den Atlantischen kust van Canada en de Verênigde Stoatn. De name komt van 't Avalonschiereiland in Newfoundland.
Gevolgn
Teegnwôordig zien me de rotsen van Avalonia in plekkn gelik België, 't nôord-ôostn van Vrankryk, 't nôordn van Duutsland, 't nôord-westn van Pooln, Iengeland, Wales, 't zuud-ôostn van Ierland, 't zuud-westelik dêel van 't Iberisch schiereiland, 't Avalonschiereiland, 't grotste dêel van Nova Scotia, 't zuudn van New Brunswick en 'n dêel van New England.
Westtalent
Westtalent is e twi-joarlikschen muzikwedstryd. Minimom 'n elt van de muzikantn moet in West-Vloandern weunn.
Vo d'édisje van 2013 zien de finalisten indelik bekend: The Glücks, Major Clint, St. Grandson, Krazy-E, Are We Serious?, Birdman Of Alkatrash, Monami è Momma Said So.
De finale is de dertigstn november in den Entrepot in Brugge. Tiketten kost'n vuf euro! Nog twuk weetn? www.westtalent.be
Externe koppelienge
Officieeln website
Maniërisme
thumb|Perseus met de kop van Medusa ([[Benvenuto Cellini)]] thumb|De drie Gratiën die de urne droagn me 't herte van Hendrik II (Germain Pilon) thumb|Typische maniëristische figura serpentinata: Roof van de Sabinn ([[Giambologna)]] Maniërisme is den term vor e kunststromienge die ountstound in Itoalië binst de 16ste eeuwe. ’t Was e voortzettienge van de Renaissance en vormde den overgank no de Barok.
De Renaissance wordt ounderverdêeld in:
1579
1576 - 1577 - 1578 - 1579 - 1580 - 1583 - 1584 't Joar 1579 is 't 79e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Maniërisme
Den eeste kunstenoare die de nieuwe richtienge angaf was Michelangelo en ôok Rafaël en Titiaan.
Michelangelo was binst z’n lank leevn de genioaln vertolker van wa dat er leefdeg' in dien tyd. De kunstenoars van de volgende generoatie richtegn under no de maniera di Michelangelo, ’t hoogst bereikboar ideoal. Vandoar den term ‘maniërisme’.
Oloewel da Michelangelo mo stierf in 1564 en Titiaan in 1576 wordn ze toch tout d'Hoogrenaissance gerekend.
Tydsgêest
De Renaissance was vôortgekommn uut e gêest van optimisme en vertrouwn in de meugelikeedn van de mens. Die gêest veranderde in ’t begun van de 16ste eeuwe deur de politieke spanniengn tusschn Frankryk en Spanje over d'heerschappye van Nôord-Itoalië.
In 1525 verloor Frans I van Frankryk de de slag by Pavia van Karel V, die nu de macht had over Nôord-Itoalië en de religieuze probleemn van de Reformoatie meebrocht. ’t Gevolg was e grôte veranderienge ip artistiek gebied en ’t klassiek evenwicht makte platse vo drama en ounrust in de kunst. Achter de plunderienge van Rome in 1527, verspreidde 't maniërisme hem over hêel Itoalië omdat de kunstenoars gevlucht woarn.
Kenmerkn
De kenmerkn van ‘t Maniërisme zyn: overdryvienge van ’t bewegingsspel, ipvollend langgerekte figeurn, disproportionerienge, gecomplikeerde composities en houdiengn, w.o. de gedroaide pose (figura serpentinata), voyeuristische seksuele scènes en ounrealistisch kleurgebruuk.
Typische Maniëristn
Typische maniëristn zyn: Agnolo Bronzino, Pontormo, Rosso Fiorentino, Alessandro Allori, Parmigianino, Francesco Primaticcio, Nicolò dell'Abate, Tintoretto, Domenikos Theotokopoulos (El Greco genoemd), en de beeldhouwers Benvenuto Cellini en Giovanni da Bologna.
De Schole van Fontainebleau
De vôorgangers van Frans I van Frankryk, Karel VIII en Lodewijk XII, han deur d’Italioansche Oorloogn veel in Itoalië gezeetn en doadeure d’ountwikkelienge van de Renaissance meegemakt. Mo 't was ounder de regerienge van Frans I dat d'êeste schole van Fontainebleau ountstound en dat de culturele ountwikkelienge van Frankryk in e strôomversnellienge kwam.
In 1530 wierd Rosso Fiorentino, ip anbevelienge van z'n vriend Pietro Aretino en verzekers van z’n mêester Andrea del Sarto, angesteld deur Frans I, vo de schilderwerkn te leidn. Je most met e groep Fransche en Italioansche kunstenoars de Galerie François I in ‘t kastêel van Fontainebleau decoreern. Den ipvolger van il Rosso was Francesco Primaticcio, e lêerlink van Parmigianino.
De Fransche kunstenoars begostn ôok maniëristisch te schildern, lik Jean Cousin en Antoine Caron, die in dienst stound van Catharina de' Medici. Den beeldouwer Germain Pilon was ôok in dienst by heur en ’t marmern monument, de drie Gratiën, is ’t mêest maniëristisch werk dat ’n makte.
Vlamsche maniëristn
Deur under ipvollenden andacht vo ’t ornament en de decoratieve omkoaderienge krêegn d’eeste Vlamsche schilders die under werkn me renaissance-elementn verryktn, de noame Vlamsche maniëristn. Enigte voorbeeldn zyn: Jan Provoost, Lanceloot Blondeel, en Pieter Pourbus, van wien dan d'r schilderyen te zien zyn in ‘t Groeningemuseum in Brugge.
Maniëristn ten noordn van d'Alpn
Den term wordt ôok gebruukt vor ol de kunstenoars, ten noordn van d'Alpn, die Renaissance-elementn in under kunst verwerktn. vb: de Haarlemse Maniëristn Hendrick Goltzius, Cornelis van Haarlem en Karel Van Mander, die em in Haarlem gevestigd had.
Karel VI van et HRR
Karel VI (Duuts: Karl VI) (Weenn, 1 oktober 1685 – Weenn, 20 oktober 1740) volgde in 1711 zyn oudere broere Jozef I ip als keizer van 't Hillig Rôoms Ryk, keunienk van Boheemn en Hongareye, en eirtshertog van Ôostnryk. Je was de joungste zeune van keizer Leopold I en zyn derde vrouwe Eleonore van Palts-Neuberg.
J’ha Karel II van Spanje willn ipvolgn als Karel III, mo dat is nie gelukt. De latste Spoansche Habsburger Karel II was zwak en ziekelik en j’ha gin trôonipvolger. Omdan de machtsverhoudiengn in Europa nie zoun verstôord wordn achter zyn dôod, bemiddelde Willem III, prins van Oranje, stadhouder van Holland en ook keunienk van Iengeland. D’Europeesche landn sproakn of dan de Spoansche bezittiengn verdêeld mostn wordn tusschn Karel (die de joungste zeune was van keizer Leopold I) en Lodewyk, le Grand Dauphin, de zeune van Lodewyk XIV van Vrankryk.
Moar achter da Karel II gestorvn was, brak in 1701 de Spoansche Successieoorlog uut, die endigde in 1713 mè de Vrede van Utrecht.
De klêenzeune van Lodewyk XIV, Filips van Anjou, wierd erkend als keunienk Filips V van Spanje. De Zudelikke- of Spoansche Nederlandn giengn were no den Ôostnrykschn tak van ’t Huus Habsburg en kwoamn nu d'Ôostnryksche Nederlandn ounder Karel VI, die oundertusschn in 1711, achter den dôod van zyn oudere broere Jozef I, keizer gekommn was.
Karel trouwde in 1708 met Elisabeth Christine van Brunswyk-Wolfenbüttel. Z’haan vier jounges:
By zyn dôod stierf hêel ‘t geslacht Habsburg in mannelikke lyne uut. Karel VI ha gin mannelikke erfgenoamn die nog leefdn, mo deur de Pragmatieke Sanctie ip te stelln, kostn dochters ook de trône van under voader ervn.
Je wierd ipgevolgd deur zyn dochter Maria Theresia, die trouwde mè Frans I, den hertog van Lotharingen. Tegoare hen ze ‘t Huus Habsburg-Lotharingen gesticht.
Genteledyk
De Genteledyk of de Blanknbergsche dyk wierd êeuwen geleedn angeleid tusschn Blanknberge en Brugge vo de landeryen te verdedigen teegn de iprukknde zêe.
Geschiedenisse
Vanof de twiddn elt van de 11e êeuwe greepn de kustbeweuners actief in om deur middel van dykn overstromingen teegn te goan. Azo wierd 't overstromingsgevoar vanuut 't Zwin bezworen. Ôorsprounkelik zorgde iederen eigenoare of gebruker vo 't beveiligen van zyn ground. Loater zoagen ze in da je in de stryd teegn 't woater beter de krachtn koste bundelen. Azo kwoamen d'r verênigingen toet stand die "woateringe" wierdn genoemd. 't Poldergebied dat deur de Genteledyk en de Zydelinge beschermd wordt vormt de boasis van de woateringe van Blanknberge. De belangrykste afwoateringe van 't gebied is de Blanknbergsche voart (ook Grôte Ede genoemd). De oudste verwyzinge is were te vindn in een charter van 1337, die de bouw van nieuwe dykn vôrenschryft achter de stormvloed woaby da Scarphout by Blanknberge deur de zêe verzwolgen wierd.
Biathlon
thumb|Twêe biathleetn in de schietstand
Biathlon es nen Olympische wintersport. De sport es een combinoatie van 2 disciplines: langlaufn en schietn.
Geschiedenisse
De sport es ontstoan in Nôorweegn als een oefenienge van et leger in 1861. Van 1924 tot 1948 weirdt de sport als demonstroatiesport toegevoegd an de Olympische Winterspeeln, moar 't wos moar vanof 1960 dat et een echt Olympische sport gekoomn es. Twêe joar doarvôorn wos et êeste weireldkampioenschap geoudn in Ôostnryk. De sport es vrêe rappe uutgegroeid tot êen van de populairste wintersportn.
Regels
De regels zyn gemakkelyk: de beoefeneirs moetn ofwisselend langlaufn en schietn. Het schietn gebeurt ip twêe maniern: liggnd of stoand. Ofankelyk van et sôorte wedstryd zyn er verschillige meugelykeedn:
Organisoatie
De sport es dus een Olympische wintersport, moar de normoale kampioenschappn weirdn georganiseerd deur de Internationoale Biathlon Union (IBU). Ze stoan in voo de organisoatie van
Beoefeneirs
De beoefeneirs koomn uut de klassiek sterke wintersportlandn. In et moderne biathlon zyn er 3 sterke landn: Nôorweegn, Rusland en Duutsland. Andere landn die een rolle speeln zyn Vrankryk, Itoalië, Zweedn,...
De bekenste en veruut beste biathleet es Ole Einar Bjørndalen uut Noorweegn. Ie es de recordouder ip olle gebied: mêest aantal goudn medailles (5), mêest aantal goudn medailles ip Weireldkampioenschappn (9) en 77 individuele World Cup titels. Andre noamn zyn Raphael Poirée (20px), Ricco Gross (20px), Sven Fischer (20px),...
Bie de vrouwn es Kati Wilhelm (20px) êen van de sterrn van 't moment, mè 3 goudn olympische medailles en 2 weireldkampioenschappn ip eur noame. Andere grôte noamn zyn Andrea Henkel (20px), Liv Grete Poirée (20px),...
Bouwkundig erfgoed in Ter Vichtn
Lyste van bouwkundig erfgoed in Ter Vicht'n:
Woarmoarde
Woarmoarde (Nederlands: Waarmaarde) is e klêne parochie en e dêelgemêente van Oavelgem. In Woarmoarde weunn der e klêne 700 menschn en 't ligt verre hêel teegn Kerkove, en aar dêelgemêente.
Walewein
thumb|Walewein achtervolgt 't vliegend schakbord ip zyn peird Grigolette Walewein is e Middelnederlaanschn en Vlamschn ridderromang (over Keunienk Arthur, in 't boek zevve goat over rudders, 't Vlamsche wôord voen 't Broabansche ridder) van round 1250. 't Is 'n ênigstn Arthurromang die in êen stik overebleevn is (dat andschrift ligt in 'n unief va Leidn), 't zyn oek nog twêe gedêeltelikke in 'n unief va Gent).
Zuudôostelik West-Vlams
Zuudôostelik of Continentoal West-Vlams is de toale die geklapt weirdt in de streke rond Roeseloare, Tielt en Kortryk.
Walewein
De schryvers
De schryvers zyn twêe West-Vloamiengn. 't Êeste stik is eschreevn deur Penninc (oengeveer toet verze 7835) en 't twidde deur Pieter Vostaert (toet 11198).
Zuudschôte
Vôorn Êesn Ôorloge a Zuudschôte nog e klêne 600 inweuners, mo derachter et de parochie nem in dat upzicht nôois echt ersteld.
Walewein
De schryvers
't I nie zeker of dat ier en echtn ridderromang is of dat juste lachn met de ridderromangs is dan de schryvers doen. 't Is verzeker e romang die deur nunder zevve eschreevn is, d'r is olleszins gin gelykoardig boek evoen in en aar toale.
Zuudôostelik West-Vlams
't Continentoal West-Vlams èi minder Ingveoonse of Nôordzêegermoanse eignoardigheedn bewoard of 't Noordelik en Westelik West-Vlams (Kustwestvlams) en in sommigte ipzichtn doe 't mee mè 't Ôost-Vlams.
Walewein
De schryvers
't Andschrift van Leidn is van 1350 en is deur twêe ofschryvers eschreevn (dat stoat in êentige verzn die deur nunder by eschreevn zyn).
’t Vliegt e schakbord binn (vs. 1-241)
Beist dat Arthur tope met en anfel ridders in ze kastêel is, vliegt er e schakbord binn. ’t Vliegt were weg en Arthur wul et en. Walewein goat in d’achtervolgienge up ze peird Grigolette.
Bouwkundig erfgoed in Rênienge
Lyste van bouwkundig erfgoed in Rênienge:
Zuudôostelik West-Vlams
Verschilln mè 't Kustwestvlams
Êentige verschilln mè 't Kustwestvlams van 't nôordn en 't westn zyn:
Walewein
’n Tocht (verze 243-11062)
Walewein moe nu achter da zweird en doavôorn moet 'n nor e burcht (Ravestene), woa da keunieng Amoraen wunt. ’n Dien wult da zweird geevn a Walewein nem Ysabele briengt, de dochter van keunieng Assentyn, die neur upeslootn et. E wult met Ysabele trouwn. Doavôorn moet 'n nor Indië.
Doar komt ‘n Roges teegn, die mo were ridder ku komn an Wonder, Alisonder, Walewein en Ysabele tope zyn. Roges ept nem, mo ’t is Walewein, e stoutn wezel, die were begunt te vichtn (’t kastêel is bewakt deur bykan 1000 ridders) en ezo toet by ’n keunienk grakt. En is toene wel kuk en ’n keunienk ku nem kloppn. Walewein is upeslootn byn Ysabele en ze komn verliefd. Tope groakn ze, oundermêer deur Roges, buutn.
Anze were byn Amoraen komn, is ’n dien messe ’n oar en kut 'n Ysabele en da zweird oen. Walewein kut da zweird toene geevn an Wonder en kud Ysabele voe zen eign oen en Roges komt were e ridder.
E stiksche (verze 1665-1677)
An wôorn lik of (in te plekke van af) en begaert (in te plekke van gebaert) kuj oundermêer zyn dat boek in 't West-Vlams eschreevn is.
Odo I van West-Francië
Odo I van West-Francië, of Odo I van Vrankryk, (ca. 860 – La Fère 1 januoari 898) was e zeune van Robert de Sterkn, van de familie van de Robertynn. Je was groaf van Parys en markgroaf van Neustrië.
De 29stn februoari 888 wierd ie in Compiègne gekrôond tout keunienk van West-Francië, oundanks ’t feit da Karel de Simpeln eigentlik de wettign ipvolger was, moa nog te jounk. Odo was den êeste Frãnsche keunienk van de familie van de Robertynn.
Je blêef vechtn teegn de Vikings en je versloeg ze in 888 in de slag by Montfaucon en in 892 by Montpensier.
1910
1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913 't Joar 1910 is 't 10e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Odo I van West-Francië
J’het de reste van zyn leevn moetn vechtn teegn Karel de Simpeln, die zyn recht ip de krône blêef ipeisn. Je kwam ook in stokkn mè Boudewyn II van Vloandern, die profiteerde van de conflictn, vo zyn groafschap Vloandern uut te breidn.
Karel de Simpeln krêegt de steun van sommigte eedeln en eirtsbisschop Fulco van Reims, en den 28stn januoari 893, an zyn dertien joar, krôondn z'hem tout keunienk van West-Francië, moa je wierd moar officieel erkend achter Odo zyn dôod in 898.
Odo zocht steun by Arnulf van Karinthië, de keunienk van Ôost-Francië, die van 894 partye trok vo Karel de Simpeln.
Vrouwe en jounges
Je trouwde in 884 mè Theoderade van Troyes.
Under zeuns Rudolf, Arnulf en Guy zyn jounk gestorvn.
30 oktober
30 oktober is den 303dn dag van 't joar (304dn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 62 doagn toet 't ende van 't joar.
Carolus Linnaeus
thumb| Carolus Linnaeus Carolus Linnaeus (in 't Zweeds Carl von Linné) (°Råshult by Stenbrohult, 23 meie 1707 - Uppsala, 10 januoari 1778) was ne Zweedsen wetenschapper, meest bekend als bioloog, die de binomiale nomenclateure voor levende wezens invoerde.
In 1999 wier ter meerdere ere van Linnaeus de Internationale Biologie Olympiade, kortweg IBO genaamd ingericht in Uppsala, ounder leidinge van de twidden bekenden bioloog uut Uppsala, Andreas Ehn, specialist in den arachnologie.
In 2007 was 't 300 jaar geleen dat ie em geboorn wier, en wiern d'r verschillende tentoonstellingn en erdenkingn gorganiseerd, ounder meer in Harderwyk, Haarlem, Leiden en Amsterdam.
Levensloop
Beist z'n studies mocht ie em de nateurlike schatten van Lapland beschryven. Achter z'n reize in 1732 deur Lapland schreeft em z'n Florula lapponica. In 1735 vertrokt em no Nederland voe do voort te studeren. Ie promoveerde in de medicynn met als doctoraatsthesis Hypothesis nova de febrium intermittentium causa an den univ van Harderwyk. Derachter publiceerdet em z'n Systema Naturae, messchien wel z'n belangrykste werk waarin dat em zyn systêem beschryft voe de levende wezens in te deeln.
Ie et lange prof gewist in Uppsala. J'is doa begraven in de kathedrale.
Belang van Linnaeus voe de wetenschap
Linnaeus' indelinge was gebaseerd voe de planten ip voortplantingsorgaan. In zynne tyd was da etwuk nieuws omdat er nog nie vele gesproken wier over voortplantingsorgaan by planten, en surtout omdat spreken over voortplantinge em in de taboesfere bevound.
Linnaeus' publicatie Species Plantarum wordt gezien 't eerste groot werk over de binomiale nomenclateure van planten. In da boek beschreeft em al de ton gekende plantesoortn, en gaft nem z'allemolle een soortname. De genusname tope met de soortaandudinge was binaire name. Do nevest gaf Linnaeus ook de volledige name, dikkers ne hele regel, lik dat 't ton gebrukelik was. Linneaus' indelinge en naamstelsel wier al beist zen leven deur de meeste plantkundigen en zoölogen gebruukt. Ie klasseerde beist zen leven round de 7000 soortn planten. Dat em ze klasseerde is nu nog dikkers te zien an de 'L.' van Linnaeus die achter de wetenschappelike name van vele planten staat.
Linnaeus beschreef niet allene planten maar ook mineralen en dieren. Alhoewel dat em de mensen al by de zoogdieren indeelde, en dus de mens nie meer als een alleenstaand wezen zag, wil da nie zeggen dat em brak met 't scheppingsverhaal uut de Bybel. Voe de evolutietheorie was 't nog wachten ip Charles Darwin een eeuwe later.
Linnaeuskloksje
Linnaeus naamde een plantje no zezelven: 't Linnaeuskloksje. 't Is een heel ounipvallend en teer plantje. 't et twee klene blomtjes en e fyn stiengeltje. Linnaeus wordt dikkers afgebeeld met da plantje in zen an.
Bouwkundig erfgoed in Lo-Rênienge
Overzicht van 't Bouwkundig erfgoed in de gemêente Lo-Rênienge:
Raymond Brulez
Raymond Brulez (Blanknberge, 18 oktober 1895 - Brussel 17 ogustus 1972) was een West-Vlamsche schryver.
Carrière
Raymond Brulez studeerde filosofie en letteren an de Vrije Universiteit Brussel.
Z'n bekendste literair werk is de tetralogie: 'Mijn woningen' (1950-1954). Vor 'Het huis te Borgen' krêeg 'n de driejoarlikse stoatsprys vo 'Verhalend proza'.
Rekkem
Rekkem is e dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern e dêelgemêente van Mêenn. D'er weunn e klêne vuufduusd menschn. Rekkem ligt in 't zuudn van de provinsje, teegn Moeskroen i Wallonië en tegen Frankryk.
Rekkem-centrum ligt in 't noordn van 't groundgebied, meer noa 't zuudn ligt 't gehucht Paradys. In 1963, by de definitieve vastleggienge van de toalgrenze, is de Risquons-Tout (e gehucht va 0,39 km² met e stik of 500 inweuners) overgeheveld van de gemeente Rekkem noa de stad Moeskroen, die tonne Woals werd.
't Dorpscentrum ligt an de N366 (Moeskroenstraat) tusschn Mêenn-centrum en Moeskroen. De Lauwestraat en Priester Coulonstraat sluutn hierip an en verbienn 't dorp met Lauwe, da vlakby ligt. Tusschn Rekkem-centrum en 't gehucht Paradys in loopn de Dronckaertstraat (d'oede verbiendingsboane tusschn Kortryk en 't Franse Rysel) en de autostrade A14/E17.
In 't ôosten van de dêelgemêente ligt er e stik van 't industrieterring LAR, genoemd noa de drie dêelgemêenten woadat iligt: Lauwe - Oalbeke - Rekkem.
Toungern
Toungern ligt in de landelikke regio Haspngouw, woa dat de valleien liggn van de Jeker, zyriviere van de Moas en de Demer, zyriviere van de Schelde. 't Center van de stad ligt ip een heuvel, 105 m boovn de zêespegel. 't Hoogste punt van de gemêente is de Galgeberg (123m).
Binn e stroale van 20 km liggn de steedn Hasselt en Genk (nôordelik), Maastricht (ôostelik), Luuk (zudelik) en Sint-Truudn (westelik).
Angrenzende gemêentn zyn Kortessem, Hoeselt, Bilzen, Borgloon, Heers, Riemst, Crisnée, Oerle, Awans, Herstappe, Juprelle en Bitsingen.
1966
1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 't Joar 1966 is 't 66e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Kerkove
Kerkove (officieel: Kerkhove) is e parochie en e dêelgemêente van Oavelgem. 't Weunn verre duust menschn en in 't min ligt er e roundpunt.
Emile Buysse
Emile Buysse (Terneuzn, 15 oktober 1910 - Brugge, 9 augustus 1987) was een Zêeuws-Vlamsche schryver die een grôot dêel van z’n leevn in Brugge (West-Vloandern) weunde.
Zêebrugge
thumb|right|230px|De kerke van Zêebrugge Zêebrugge (Nederlands: Zeebrugge) is 'n dêel van Lissewege, dêelgemêente van Brugge.
De gemêente
In 1965 teldege Zêebrugge 4.750 inweuners.
Zêebrugge is van in 't begun e vissersoavn gewist en is vandoage de grotstn van België. In de joarn tsjeventig is Zêebrugge enorm uutgebreid. 't Is nu de twêede grotste en modèrnst' oavn van België.
De kooksfabrieke
Van round 't joar 1900 êt Cockerill (loater Cockerill-Sambre) een kooksfabrieke g'hêt in Zêebrugge met de bedoelienge van kooln van British Coal te verwerkn en de kooks deure te verkoopn an de fabriekn in 't Ruhrgebied. d' Oudste 50 kooksovens die d' er toet an 2004 gestoan hen woarn in 1928 gebouwd en hen gewerkt toet in 1958. In 1956 and 1959 zyn d' er twê nieuwe batteryn mè moderne (25 OTTO en 35 CGCF) ovens gebouwd. Die hen nog gewerkt toet in 1996, woarachter dat de Vlamsche Gemêenschap de fabrieke "geërfd" hèt. Oundanks protestn dat de fabrieke moest bewoard wordn as een industriêel patrimonium, is de beslissienge genoomn voa de fabrieke te sloopn. 't Sloopwerk hèt in 2004 begost en is in 2005 voltôoid.
De vestigienge was bekend as "Carcoke (Afdeling Zeebrugge)" moa voa de mensn van Zêebrugge was 't geweun de kooksfabrieke. Tope met de glasfabrieke van Glaverbel was de kooksfabrieke den ênigste grôote industriêle werkgever voardat de moderne haavn was uutgebouwd.
Pepeyn van Vermandois
Pepeyn (ca. 815 - ca. 892) was den êestn groaf van Vermandois. Je was de zeune van Bernard van Italië en van Cunigonde.
Je was de stichter van ’t êeste Huus van Vermandois, ook de Herbertynn genoemd, woavan da zyn zeune Herbert I van Vermandois den êestn Herbert was. ‘t Was e joungern tak van de Karoliengers, die ofstamde van zyn voader, e klêenzeune van Karel den Grôotn.
In 834 vertrokt ie van Italië noa Neustrië, achter dat ‘n keizerinne Judith uut ‘t klôostergevang Tortona in Nôord-Italië bevryd haad. Heur vint, Lodewyk den Vroomn, bedankteg hem doavôorn mè belangryke bezittiengn ten nôordn van de Seine. In 840 steundegt ie Lotharius I in zyn ipstand teegn zyn voader.
Pepeyn trouwde verzekers mè Rothaide van Saint-Quentin.
Zyn jounges:
Zêeland
Zêeland (officieel: Zeeland, Zêeuws: Zeêland) is e provincie in 't zuud-westn van Holland met e goeie 385.000 inweuners (2021) ip een totoal ippervlak van 2.934 km². D' hoofdstad is Middelburg en de grotste gemêente is Terneuzn. 't Bestoat uut verskillende schiereilandn, azô wok de noame Zêeland.
't Is e styf uutgestrekt poldergebied dat deur zyn liggienge in de geschiedenisse ol vele deur de zêe ounder woater gezet èt gewist. De latste ki wos in 1953, atr beist zukkn overstromienge 1800 minsn zyn verdronken en mêer of 100 000 under uus kwyt woarn. Ton zyn de Deltawerkn begost: e reke van grôte sluuzn en dyks vo 't woater buutn t'oudn.
Zêeland grenst in 't nôordn an Zuud-Holland, in 't ôostn an Nôord-Broabant en in 't zuudn an Antwerpn, Ôost-Vloandern en West-Vloandern.
Toale
In de provincie koutn ze Zêeuws, e Nederfrankisch dialect. In westelik Zêeuws-Vloandern klappn ze Zêeuws-Vlams, e varioasje van 't West-Vlams. In ôostelik Zêeuws-Vloandern klappn ze Ôost-Vlams.
Gemêentes in Zêeland
thumb|Koarte van Zêeland
Zêeland is ipgedêeld in 13 gemêent'n sedert 2003. De gemêent'n met under officiële noame zyn:
300px
1895
1892 - 1893 - 1894 - 1895 - 1896 - 1897 - 1898 't Joar 1895 is 't 95e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1997
1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - 2000 't Joar 1997 is 't 97e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenisn
thumb|Tony Blair wordt de nieuwn êeste minister van 't [[Verênigd Keunienkryk]] thumb|Begroavienge van Diana, prinsesse van Wales, in Westminster Abbey
CD&V
thumb|150px|Het logo van de CD&V Christen Democratisch en Vlaams, ofgekort als CD&V, es e Belgische polletieke party. 't Es een polletieke party die redelik sterk stoat in West-Vloandern. Vroeger was 't de CVP (Christelijke Volkspartij). 't Es een centrumparty, vroeger ollêne katholiek, moar nu brêedr moatschappelik. Z'houdn wel nog an de christelikke woardn voe uutgangspunt.
In veel gemêenten, voorol ip den buten, hein ze de absolute mêerderheid of zittn ze minstens in de gemêenteroad. In Kortryk, êen van de grôtere steedn, hein ze 't ol joarn en joarn voo te zeggn. E poar bekende West-Vlamse CD&V'ers zyn: Patrick Moenaert, Yves Leterme, Stefaan De Clerck. Ôok Jean-Luc Dehaene, êen van de vôrige êeste menisters van 't land, wos e West-Vloamienk van ofkomste.
Zusterpartyen
In België zyn 't Franstoalig Centre démocrate humaniste (cdH) en de Duutstoalige Christlich Soziale Partei (CSP) de zusterpartyen van de CD&V. In 't Europees Parlement makt de CD&V dêel uut van d' Europeesche Volkspartye. Grôte democratische zusterpartyen zyn der ook in Holland: Christen-Democratisch Appèl (CDA) en Duutsland: Christlich Demokratische Union (CDU).
Vestland
thumb|Vestland in Noorweegn Vestland is e fylke (provinsje) van Noorweegn in de regio Vestlandet (Westland). Z' is oentstoan ip 1 januoari 2020 deur d' administratieve herindelynge van 't land, woarby dan de fylker Hordaland en Sogn og Fjordane gefusioneerd zyn toet één fylke. In 't noordn grenst 't an Møre og Romsdal en Innlandet, in 't oostn an Viken en Vestfold og Telemark en in 't zuydn an Rogaland. Hoofdstad van de fylke is Bergn.
Gemeentn
Vanof 2020 is Vestland verdeeld in 43 gemeentn:
Eric Vanderaerden
thumb|Eric Vanderaerden, Tour de France 1993 Eric Vanderaerden (Herk-de-Stad, 11 februoari 1962) is e Vlamsche coureur, die in de joarn tachntig vo de Panasonicploeg van Peter Post rêed. Je was prof van 1983 toet 1996 en je won 138 koersn en etappes in zyn carrière, woarounder verschillige klassiekers.
Van 2005 toet 2006 was 't ie ploegleider by Yawadoo-Colba-ABM en ip 't ende van ogustus 2006 van Team Cyclingnews.com, 'n Australische continentoale ploeg.
Quaternioonn
'n Quaternion q schryv' je In vergelykinge met de complexe getalln zyn d'er dus 2 bykommende êenheedn: j en k.
Reeknregels:
Doaruut volgt da:
De vermenigvuldiginge van quaternioonn is dus nie commutatief. Da wul zeggen dat 't, anders as bie de gewôone complexe getaln, uutmoakt in wat voe volgorde da je de factoorn zet.
Quaternioonn zyn de latste joarn mêer en mêer gebruukt. Ze kommn an bod by rotoasjes in vier dimensjes mo de bekendste toepassinge zit in de relatieve posiesjebepoalinge in driedimensjenêle computerprogramma's en in de ruumtevaart.
Website
Een website es een groep van bloaden ip 't internet. Het komt dikwils overêen me en organisatie of entiteit, byvôorbeeld de stad Kortryk eit nen website http://www.kortrijk.be.
't Adres van een website es dikwyls ip de volgende maniere ipgebouwd:
De Amerikoanse websites ein een andere noamgevienge, gebaseerd ip udder eigenschap: voorbeeld .edu voo educationele websites, .com voo commerciele websites, ... Websites weirden getôogd in zogezeide browsers. Ge zit deze pagina in êen an 't bekykn.
Unie van Utrecht
De Unie van Utrecht es e verdrag oundertekend up 23 januoari 1579 in de stee Utrecht en verenigde enigste van de Zeventien Provinciën, die toun nog ounder Spoans besteur stoundn. De Unie van Utrecht wos nen belangrykn stap vo de stichtienge van de Republiek der Verenigde Provinciën. De Republiek wos nie direct internationoal erkend. Da gebeurde moar in 1648 mè d'oundertekenienge van et Verdrag van Münster.
Ofsproakn
De deelnemende stoatn kwoamn o.a. overeen:
Die letste ofsproake gift an dat de unie em ofzet tegen de Unie van Atrecht die ollene zweirt by de katholieke godsdienste.