cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boreoale berkebusschn en alpiene toendra in Ysland
Plantn-weirld
De mêeste vegetoasje en landbowgroend is te vienn in de lêeglandn dichte by de kuste. 't Binneland is grôotndêels arktiesche woestyne, mê bergn, gletsjers, vuulkoann en woatrvolln. De bykans totoale ofweezigeid van busschn is 'n ipvollnd kenmerk van Ysland, zjuust lik de koaleid van 't binneland, woaby da grôote gebiedn nieks van vegetoasje ên of styf winnig. Niewe golvn van lava en aschn uut de vuulkoann ên sommigte momentn grôote ipprvlaktn groend oovredekt, en doaby de vegetoasje beschoadigd of vernield. De niewe koloniezoasje deur de plantn goa styf troage deurda de groendloage mo dinne is. De vegetoasje bestoat uut : dwergberke (Betula nana), zochte berke (Betula pubescens), teebloadige wilge (Salix phylicifolia), Cetraria nivalis, Xanthoria elegans, X. candelaria, Alectoria ochroleuca, Rumex acetosa, Carex chordorrhiza, Carex rostrata, Ranunculus trichophyllus, Angelica archangelica, Ranunculus acris, Geranium silvaticum, Potamogeton filiformis, Erigeron borealis, Achillea millefolium.
Bêestn-weirld
thumb|Nasjonoal Park Karl-Kerling-Jökulsárgljúfur. thumb|De Berg Baula in westlik Ysland, mê de rieviere Norðurá ip de vôorgroend. Die ekostreeke êt e grôote rykdom an veuglsôortn, mêer of drieoendrd zyndr woargenoomn. Aloewêl dat 't nog gin arktiesch gebied is, zyndr ier veele arkiesche sôortn te vienn. Da leefgebied dient lik e belangryke bevoarroadiengsstop vo veele trekknde veugls uut d' arktiesche broedgebiedn ip weg no de warmdre streekn vo 't oovrewientrn. Achtntachtig sôortn broedn reeglmoatig, totnutoe, in 't land. Van dedeeze zyndr twêeënveêertig die belangryk zyn vo de reste van Europa. Dedeeze omvattn velduul (Asio flammeus), snêewuul (Bubo scandiacus), tuureluure (Tringa totanus), Nôordsche stern (Sterna paradisaea), butstekkre (Phalacrocorax carbo), grôote burgemêestre (Larus hyperboreus), Nôordsche stormveugl (Fulmarus glacialis), en snêewgorze (Plectrophenax nivalis). Thjorsarver, e Belangryk Veugl-Geboed êrbergt de grotste broedkoloonje in de weirld vo de klêene rietganze (Anser brachyrhynchus).
Alpes-Maritimes
Alpes-Maritimes (04) (somstekêe in't Vlams ôok wel "Zêe-Alpn" genoemd) es en departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Alpes-Maritimes wordn Maralpins genoemd.
Geschiedenisse
thumb|left|Istorische provinsjes in de Provence 't Departement Alpes-Maritimes ountstound in 1793 ton da Vrankryk achter de Fransche Revoluusje 't Groafschap Nizza en 't vorst'ndom Monaco annexeerdigde. In dien tyd bestound et departement ollemo uut groundgebied van't uudige arroundissement Nice mè Monaco en e stik van't uudige Ligurië round San Remo derby. Deur d'Êeste Vrede van Parys van 1814 wierd die annexoasje g'annuleerd en stopte 't departement mè te bestoan.
In 1860 wierd et departement were ipgericht achter d'annexiasje van't Graafschap Nizza, mè dorby nog de stee'n Menton en Roquebrune, die ulder van Monaco ad'n ofgeschêed'n. An't eripgerichte departement wierd ôok e gedêelte van't departement Var bygesmeetn (zynde 't groundgebied van't uudige arroundissement Grasse). Da's ôok woaroum da de riviere de Var (die in dien tyd de schreeve vormdigde tusschn Vrankryk en't Groafschap Nizza) nie mêe deur 't gelynoamige departement lôopt. De riviere es vormt nu de scheudienge tusschn d'arroundissementn Nice en Grasse.
Milk The Bishop
Milk The Bishop wos e Vlamsche popgroep round zanger-componist Armand Bourgoignie, die tusschn 1992 en 1995 e cd uutbrocht, "The People's Popsicle", in e produucsje van Wouter Van Belle.
Alpes-Maritimes
Geschiedenisse
In 1947 wierd et departement Alpes-Maritimes deur de Vrede van Parys van't zelfde joar uutgebreyd mè de gemêentn Tende en La Brigue. Die gemêentn woarn ôorsprounkelyk by de verdêelienge van't Groafschap Nizza in 1861 by Itoalië gestookn, mor achter den Twiddn Weireldoorloge koozn ze by en volksroadpleegienge vo by Vrankryk te zittn.
Milk The Bishop
De groep bestound live uut Armand Bourgoignie (zang, bas), Joost Zweegers, loater Novastar (zang, gitaar), Marc Vandeveire (zang, gitaar), Wim Avonts (drums) en Luc Heyvaerts (toetsn).
Ze krêegn goeie kritiekn in de pers en ze mochtn vele iptreedn in muziekprograms ip VRT en VTM, moa 't commercieel succes blêef uut. Uut frustroasje omdat de ploatefirma gin geld mi wilde steekn in e twidde cd, zyn ze achter twi joar gestopt.
Alpes-Maritimes
Geografie
Alpes-Maritimes ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Var en Alpes-de-Haute-Provence. 't Grenst ook an Itoalië (mêer bepoald an de regio's Piëmonte en Ligurië) en an Monaco.
Alpes-Maritimes bestoat uut twêe arroendissementn (Nice en Grasse), 27 kantongs en 163 gemêentes. De grotste gemêentes noar inweunertal zyn Nice, Antibes, Cannes, Grasse en Cagnes-sur-Mer.
De langste riviern van't departement zyn de Var, de Cagne, de Loup en de Siagne. In't departement liggn der twêe nateurparkn: 't Nationoal park Mercantour (ôog in d'Alpn olangsen de schreeve mè Itoalië) en 't Regionoal nateurpark Préalpes d'Azur (by 't schêe'n mè 't departement Var, o de nôordkantn van Grasse).
Queen
thumb|Queen 1976 thumb|Iptreedn van Queen in [[Frankfurt, 1984]] Queen is en Iengelsche rockgroep, upericht in 1970 in Londn deur zanger Freddie Mercury, gitarist Brian Harold May en drummer Roger Meddows Taylor, angevuld mè bassist John Deacon in 1971.
Bulleting
thumb| Bulleting van Albert Einstein E bulleting is 't papiertje da j' mee krygt op 't ende van 't joar van 't schole me je puntn op. Je kut dat tonne in je kanasjeire steekn.
Racconigi
Liggienge
By de gemêente ôorn de wykn/gehuchtn (frazioni) Canapile, Migliabruna, Oia, Tagliata, nucleo Berroni, Migliabruna Nuova, Migliabruna Vecchia, Parruccia, San Lorenzo en Streppe.
Racconigi ligt an de Maira, e riviere die e klêene tien kilomèiters mêer o 't nôordn uutmoundt in de Po-riviere by de gemêente Lombriasco. In Racconigi ester ôok e stoasje die ligt an d'yzerboane tusschn Turyn, Fossano en Savona.
Geschiedenisse
Racconigi es esticht gewist in de middelêeuwn. 't Wos êest eigndom van de markgroavn van Saluzzo, ton van de prinsn van Acaia en uutendelyk van 't uus van Savoye-Carignano. De Savoye-dynastie (die loatr de keuniengn van Itoalië zod'n leevern) ad ier e zommerverbluuf in't kastêel van Racconigi, vandoar da de plekke achter d'êenmoakienge van Itoalië en surtout an't begun van de twintigste êeuwe an belang won. Ezo es Umberto II, de latste keunienk van Itoalië, ier geboorn in 1904 en ip 24 oktober 1909 wierd ier 't Akkôord van Racconigi geslootn tusschn keunienk Victor Emmanuel III en tsoar Nicolas II van't Russische ryk.
Loire-Atlantique
Loire-Atlantique (44) ofte Liger-Atlantel in't Bretoens es 'n departement in de regio Pays de la Loire in't westn van Vrankryk. 't Es genoemd noa de riviere de Loire die ier uutmoundt in d'Atlantische Oceoane.
Geschiedenisse
't Departement Loire-Atlantique es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. 't Es e gedêelte van de vroegere provinsje Bretagne. Tout 9 moarte 1957 noemdigde 't departement Loire-Inférieure.
Geografie
't Departement Loire-Atlantique ligt an d'Atlantische Oceoane (mêer bepoald an de Golf van Biskaje). 't Grenst an de Fransche departementn Morbihan in't nôordwestn, Ille-et-Vilaine in't nôord'n, Maine-et-Loire in't ôostn en de Vendée in't zuud'n.
Loire-Atlantique bestoat uut drie arroundissementn (Nantes, Saint-Nazaire en Châteaubriant-Ancenis) en et 31 kantongs en 207 gemêentn. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Nantes, Saint-Nazaire, Saint-Herblain, Rezé en Saint-Sébastien-sur-Loire.
De langste riviern van't departement zyn de Loire zelve en ôok de Chère, de Don, d'n Erdre, de Chézine, de Gesvres en de Sèvre Nantaise. In Loire-Atlantique ligt et Regionoal nateurpark van Brière, e moerasgebied in't westn van't departement, o den nôordelykn kant van de Loire nie verre van de zêe by Saint-Nazaire.
Continentoal plat
Een continentoal plat is 't dêel van een continent dat ounder woater stoat. Azo makt de Nôordzee in zyn gehêel dêel uut van 't continentoal plat van Europa. In d' Ystydn laag de zêe zo'n 200 meters lêger dan nu, wa da betêkent da 't mêrendêel van wa da nu 't continentoal plat is, ton droge laag.
't Punt woarup dat de zêebodem olmetêens scherp noa beneen goat is de grenze van 't continentoal plat en wordt de continentoale hellienge genoemd. Ol de continentn up d' eirde hèn een continentoal plat, moa de brêedte verschil nogol, met een gemiddelde van 75 kilometers wa da in sommigste plekkn toet 1500 kilometers loopt. Over 't olgemêen is 't continentoal plat brêed round Eurazië en nauwe round Amerika en Afrika.
Boreoale berkebusschn en alpiene toendra in Ysland
Bedreigiengn en beschermienge
Oentwoatrienge van moerassn vo landbow is de grotste bedreigienge vo de veugl-populoasjes van die ekostreeke. Vissery roend Ysland is oengunstig vo de veugl-populoasjes deur undre belangrykste voedslbronne in te perkn. Ingevoerde sôortn lik den Ameriekoansche nerts zyn e bedreigienge vo de veuglkoloonjes. Toekomstige oolje- en goaze-uutboatienge zyn e gevoar vo d' ekostreeke. Dr bestoan plangs vor e woatrekracht-sentralle te bown by Vatnajoekull, de grotste gletsjr in Ysland. Die sentralle zoed e slichtn invloed ên ip mêer of 3 000 vierkante kielomeetrs van betrekklik oengerept leefgebied en ip de plantn- en de bêestn-weirld deur 't bown van dammn, kunstmoatige bekkns, en 't verleggn van nateurlikke woatrloopn.
Êenentjêstig Belangryke Veugl-Gebiedn bedekkn zeevn persênt van 't land. Doaroendre zyn : Arnarvatnsheidi-Tvidaegra, Gudlaugstungur-Alfgeirsungur, en Thjorsarver.
Robert I van Normandië
Zyn voader Richard II wierd achter zyn dôod ipgevolgd deur zyn oudste zeune Richard III, die nie vele loater stierf.
’t Feit da zyn broere ip e mysterieuze maniere gestorvn was en da Robert as zyn ipvolger belang haad by zyn dôod, miek hem verdacht. Vandoar zyn bynoame den Duvel.
Robert I ha minstns twê frillas, more danico concubines (de Deensche maniere), woamee dat ’n jounges had:
Achter dat ’n zyn ounwettige zeune Willem angesteld had as zyn ipvolger giengt ie ip bedevoart noa Jeruzalem, moa je stierf in ‘t werekêern in Nicaea, verzekers deur vergiftigienge. Round 1086 zou Willem e missie gezoundn hèn noa Constantinopel en Nicaea met den ipdracht van zyn voaders lyk over te briengn, vo te loatn begroavn in Normandië. Moa binst dan ze were kêerdn, hôordn ze in Apulia (Italië) da Willem zelve zou gestorvn zyn. Z’hen Robert ton doar in Italië begroavn.
Zyn zeune Willem was acht joar oud os t ie zyn voader ipvolgde.
Stêenstroate (gehucht)
thumb|Monument vo de gebroeders Van Raemdonck Stêenstroate is e gehucht in de provinsje West-Vloandern. 't Ligt ip de grenze van Bikschote (Langemark-Poelkapelle) en Zuudschote (Yper), woar dat de provinsjeboane N369 (boane Yper-Diksmuude) d' Yperlee kruust (voart van Yper noa 'n Yzer). Stêenstroate bestoat uut verschillige hoeves, e café-restaurang 'Steenstraete' en monumentn die verwyzn noa den Êeste Weireldoorloge.
Ip de Ferrariskoarte van de joarn 1770 stoan "Steenstraete" en de "Steenstraete Brugghe" al angeduud.
Primoatn
De primoatn (Primates) vormn een orde van de zoogbêestn, met al de halfoapn en oapn (woaroender de mens). De weetnschappelyke noame "Primates" wil zeggn "êeste".
D'orde van de primoatn is oentstoan uut vôorouders die leefdn in de boomn van tropische busschn. De mêeste sôortn zyn gedêeltelyke boombeweuners. Sommigte primoatn leevn primair ip de groend in plekke van in boomn, moar al de sôortn èn wel anpassiengn die 't meugelyk moakn vor in boomn te klemmn.
Bewegiengstekniekn die gebruukt wordn zyn o.a. spriengn van boom toet boom, loopn ip twêe of vier ledemoatn, wandeln ip kneukels en zwoain an takkn van boomn. Primoatn èn grôte heirsens vergeleekn met andere zoogbêestn. De mêeste sôortn en e duum die opponeerboar is. Da wil zeggn dan ze met de punt van den duum de puntn van d' andere viengers van dezelstn hand kunn anroakn. Vele èn ook e grypsteirt woarmee dan ze vôorwerpn kunn vaste pakkn.
Mensoapn
De noame mensoap wordt gebruukt vo primoatn die gekenmerkt wordn deur een hoge intelligensje en 't oentbreekn van e steirt, lyk de gibbongs, orang-oetangs, gorilla's, bonobo's, chimpansees en ook de mens.
Menschn wordn gekenmerkt deur 't gebruuk van toale en de capaciteit vo 't milieu te manipuleern. De structeure van under bekkn is angepast an under rechte houdienge.
Met uutzoenderienge van de mens, die ieder continent beweunt, leevn de mêeste primoatn in de tropische of subtropische regio's van Nôord-, Middn- en Zuud-Amerika, Afrika en Azië.
Paleoantropologie
thumb|[[Fossiele schedels van mensachtign (Museum vor Osteologie, Oklahoma City, Oklahoma, USA.)]] Paleoantropologie is e studie woarby dan uutgestorvn mensachtign bestudeerd wordn. De paleoantropoloogn probeern mè fossieln, alloam en andere bronn lyk DNA, inzicht te krygn in 't oentstoan en d'evoluusje van de mens.
Paleoantropologie kwam ip in de 19e êeuwe en in de 20e êeuwe zyn der vele fossiele overbluufsels gevoendn, surtout in Afrika.
Geschiedenisse van de paleoantropologie
De moderne paleoantropologie begunt in de neegntienste êeuwe met d'oentdekkienge van de neanderthaler. Der was e tyd dan ze peisdn da menschn gelyk zoun zyn an sommigte grôte mensoapn. 't Gedacht van de biologische evoluusje van sôortn was nog nie anveird. Da gebeurde moar achter de publicoasje van Charles Darwins werk Den ôorsproeng van sôortn in 1859. Darwin zyn êeste boek gieng nie over d'evoluusje van de mens moa de gevolgn vor andere oenderzoekers in zyn tyd woarn duudelyk. Discuusjes tusschn Thomas Huxley en Richard Owen giengn over de menschelyke evoluusje.
Sedert Carolus Linnaeus zyn vanwege uuterlyke overêenkomstn de grôte mensoapn anzien lyk de nauwste verwantn van de mens. In de neegntienste êeuwe veroendersteldn ze dat uze nauwste nog leevnde verwantn de chimpansees en gorilla's woarn. Ook wierd veroendersteld dat de mens en d'Afrikoansche oapn e gemêenschappelyke vôorouder zoun èn en ze geloofdn dan fossieln van die vôorouders uutendelyk in Afrika zoun gevoendn wordn.
In de joarn twientig van de twientigste êeuwe zyn der uutendelyk fossieln van hominiedn gevoendn in Afrika.
Andere weetnschappn
Andere weetnschappn die dichte by de paleoantropologie stoan zyn archeologie, antropologie en paleontologie.
Raversyde (dorp)
thumb| Kusttram in Raversyde Raversyde is e gehucht tussen Mariakerke en Middelkerke. Vroeger was 't e stik van Middelkerke mo nu is 't e stik van Ostende. 't Vliegpling ligt doa en j'et er ook 't Doming Raversyde. J'et er e stik strange wo da j' meugd zwemmn in de zomer mo 't is e klein stiksje en 't is verre van d'andere bewakte stranges.
Boreoale busschn van nôordôostlik Siebeerje
thumb|Liggienge van de boreoale busschn in de [[Weireld|weirld.]] thumb|Krestjah-Rieviere in 't Busrizêrvoat Olekminsky. De boreoale busschn van nôordôostlik Siebeerje, geleegn in Oazje, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone Palaearctis vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF). Ze maakn dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga. D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 112 560 883 êktoarn.
Beschryvienge
't Grotste stik van d' ekostreeke ligt binn de grenzn van de Republiek Jakoetje (Sakha), geleegn in 't nôordôostn van Siebeerje, tusschn de rieviern Leena en Kolyma, mê de Zêe van Okhotsk lik zuudlikke grenze. De wientre deurt lange en is strieng, mê gemiddelde januoari-temprateurn roend -40 °C. De zoomre is kort, mo warm mê gemiddelde juli-temprateurn van roend de 15 °C, en die kunn iploopn toe 40 °C in Jakoetje. In 't nôordôostn ê de stad Verkhoyansk de koedste wientretemprateurn ip eirde, somtyds toe -70 °C. Dr is winnig reegn; van 150–200 mm in Sentroal Jakoetje toe 500–600 mm in de bergn van ôostlik en zuudlik Jakoetje.
De rieviere-systêemn van de Jana, Indigirka, en Kolyma kroenkln in nôordlyke richtienge deur grôote gebiedn vô da ze undre loop endn an de Nôordlikke Yszêe. E grôot stik van da stroomgebied ligt binn de poolsirkle en is bezet deur êewig bevroozn groend of permafrost, tgêene d' ekologie van de streeke bepoalt en da de busschn beperkt toe die ekostreeke.
Plant-weirld
thumb|left|Busbestand van Siebeeriesche dwergpyne in nôordôost Siebeerje. thumb|left|Zicht ip e boreoal bus in Jakoetje. De boreoale busschn kommn vôorn in 't grootste dêel van d' ekostreeke. Dahoeriesche lorke (Larix gmelinii) en groeve berke (Betula pendula) gruujn in hêel de streeke. De groendbedekkienge van de busschn wordt oovrêerst deur Ledum palustre, Vaccinium uliginosum, korstmossn en mossn. Busschn van Populus suaveolens en Chosenia macrolepis zyn te vienn in de rieviere-valleejn. Apeupri 40% van d' ekostreeke is bezet mê dinne gezoajd lorkebus mê dwergstruukn en korstmos in den oendregruuj en mê struuke-busschn van Siebeeriesche dwergpyne (Pinus pumila). Moagre lorkebusschn mêt oendregruuj van Betula middendorffii, Pinus pumila, Salix kolymensis en mos-korstmos-bedekkienge zyn verdêeld oovre de westlikke, ôostlikke en zuudlikke dêeln. Ook zydre bezettn 40% van d' ekostreeke. Dichte lorke en sparrebusschn zyn te vienn in 't sentroale dêel van 't gebied.
Ofgezoenderde steppe-assosjoasjes kommn veele vôorn in de bekkns van Jana- en Indigirka-Rieviern. Ier bezettn ze zuudlikke, westlikke en somtyds ôostlikke style êlliengn van de rotsterrassn. In 't Kolyma-bekkn zyn de steppn mêer zeldzoame assosjoasjes. Ze zyn ier verdêeld ip de zuudlikke êlliengn van oovrestroomiengsterrassn. D' oovrêersnde sôortn van die steppn zyn as vôgt : Festuca kolymensis, F. lenensis, Agropyron jacutorum, Poa botryoides, Helictotrichon krylovii, Potentilla tollii, P. asperrima, Orostachys spinosa, Stellaria jacutica, Dracocephalum palmatum, Carex pediformis, C. obtusata, C. supina, Koeleria cristata, Arabidopsis bursifolia, Thellungiella salsuginea.
Bêestn-weirld
Algemêen vôornkommnde zoogbêestn zyn eeland (Alces alces), geweune êekôorn (Sciurus vulgaris), Siebeeriesche groendêekôorn (Tamias sibiricus), snêew-oaze (Lepus timidus), euroaziesche lynx (Lynx lynx), rôo vos (Vulpes vulpes), Siebeeriesche weezle (Mustela sibirica), êrmelyn (Mustela erminea), soablemartre (Martes zibellina), veelvroate (Gulo gulo), en bruune beir (Ursus arctos).
In 't zuudlik dêel van de streeke, lanst de nôordkuste van de Zêe van Okhotsk, zyndr veele zêeveugls ip de rotskliffn en eilandn, sommigte bestoan uut koloonjes van bykans e mieljoen veugls mê viftien sôortn. Dichte by de nôordlikke grenze van die streeke is êen van de winnige broedgebien van de zeldzoame klêene reegnwulpe (Numenius minutus) en de Siebeeriesche witte kroanveugl (Grus leucogeranus). thumb|Zicht ip 't zuudlik Werchojansk-Gebergte. Algemêene veugls uut de tajga zyn oazl-oene (Tetrastes bonasia), owroane (Tetrao urogallus), rotse-owroane (Tetrao urogalloides), laplanduul (Strix nebulosa), sperwr-uul (Surnia ulula), ruugpôot-uul (Aegolius funereus), zwarte spechte (Dryocopus martius), drietêen-spechte (Picoides tridactylus), tajgagoaje (Perisoreus infaustus) en de neutekroakr (Nucifraga caryocatactes). Mêer no 't nôordn, woa da 't bus mêer ip de subarktiesche toendra begunt te trekkn, zyn woatrveugl-sôortn algemêene, lik zwarte zêe-êende (Melanitta nigra), Siebeeriesche toalienk (Anas formosa), en rietganze (Anser fabalis).
Bedreigiengn en beschermienge
De nôordlikke dêeln van d' ekostreeke zyn reedlik oengerept deur d' ofweezigeid van menschlikke beweunienge en doadeure winnige uutboatienge van de nateurlikke bronn. Gebiedn die dichtr by de stad Magadan liggn, oendrgoan mêer ingreepn. Dr wordt gejoagd in hêel 't gebied. Uutboatienge van koolmynn gebeurt platslik by de vestegiengn Susulak en Zyryanka. Busbrandn, mynbow, oedn van kuddn van têmme karieboe (Rangifer tarandus) en klêenschoalige bus-uutboatienge ê gemakt dat e grôot stik van 't gebied ommegezet is no deur brandn oentstoane toendra-landschappn iddr of bus deur d' oendreliggnde permafrost-loagn.
Maximilian II Emanuel van Beyern
thumb|Maximilian Emanuel van Beyern deur Joseph Vivien Maximilian II Emanuel van Beyern (Duuts: Maximilian Emanuel Ludwig Maria Joseph Kajetan Anton Nikolaus Franz Ignaz Felix), kortweg Max Emanuel (München, 11 juli 1662 - München, 26 februoari 1726), bygenoamd de Blowwe Keurvorst (noa 't kleur van zyn woapnuutrustienge), was van 1679 toet 1726 keurvorst van 't Keurvorstndom Beyern en van 1691 toet 1706 landvoogd van de Spoansche Nederlandn.
In teegnstellienge toet zyn voader bemoeide Max Emanuel hem uutdrukkelik met d' Europeesche pollitiek. Je was in 1683 anwezig by 't beleg van Weenn en doarachter vocht 'n an de kant van de keizer in de Turksche Oorloogn. By de veroverienge van Belgrado in 1688 ist 'n gekwetst gerakt deur e pyle. Je wierd doarip deur de keizer benoemd toet generalissimus, een hoge militaire rank, en je leidde azo zyn troepn noar Italië, woar dat 'n 't beleg van Carmagnola meemakte. In de Neegnjoarign Oorloge stoend 'n an de kant van de Liga van Augsburg.
In december 1691 wierd 'n benoemd toet Spoansche landvoogd van de Zuudelike Nederlandn. Je weunde doar ook sedert moarte 1692, moar in de loop van tyd liet 'n 't doageliks bestier mêer en mêer over an Jan van Brouchoven.
Deur zyn twêede trouw (1694) mè Theresia Kunigunde Sobieska krêegt 'n, achter de dôod van heur voader Jan III Sobieski, de keure vo keunienk van Pooln te kommn. Moa je verkoos van in West-Europa te bluuvn.
Den oenverwachtn dôod van zyn zesjoarig zeuntje Joseph Ferdinand, die deur keunienk Carlos II van Spanje toet zyn erfgenoam was gekoozn, makte een ende an zyn ambitieuze plann. 't Feit da Carlos by testament Filips V, e klêenzeune van keunienk Louis XIV van Frankryk, toet erfgenoam benoemde, leidde in 1701 toet de Spoansche Successieoorloge. Max Emanuel kêerde in da joar were noa Beyern en je koos in den oorloge de kant van de Fransche keunienk. Moar achter 't Frans-Beiers verlies in de Slag by Blenheim most 'n in 1704 zyn land verloatn. Je wierd in 1706 tegoare mè zyn broere Jozef Clemens van Beyern in de ryksban gedoan.
Je verblêef sedert 1704 were in de Nederlandn, moa de Grôte Alliansje (e verboend tusschn Iengeland, de Republiek van de Nederlandn, Ôostnryk en Pruusn) bezette in 1706 't Groafschap Vloandern en in 1709 't Groafschap Henegouwn. Max Emanuel krêeg in 1712 van Filips V de soevereiniteit over de nie-bezette gewestn Hertogdom Luxemburg en Noamn. Achter de Vrede van Utrecht (1713) en de Vrede van Rastatt (1714), woaby dat 'n de juste verkreegn soevereiniteit ofstoend an Ôostnryk, wierd 'n hersteld ip de Beyersche trône. Achter dat 'n in 1717 d' Ôostnrykers steunde teegn de Turkn, krêegt 'n ook zyn keurvorstelike stemme were.
Vrouwn en joengers
Max Emanuel trouwde de 15e juli 1685 mè Maria Antonia van Ôostnryk, dochter van keizer Leopold I van 't Heilig Rooms Ryk en Margaretha Theresia van Spanje. Under joengers:
Je kwam weeuwnoare in 1692 en je trouwde in 1695 mè Theresia Kunigunde Sobieska, prinsesse van Pooln, dochter van Jan III Sobieski, keunienk van Pooln en Marie Casimire Louise de la Grange d’Arquien. Under joengers:
Thomas Blondeau
thumb|Thomas Blondeau (zomer 2013) Thomas Blondeau (Poperienge, 21 juni 1978 - 20 oktober 2013) wos e West-Vlamsche schryver, dichter en journalist.
Zyn werk
Blondeau studeerdege an de Katholieke Universiteit Leuven en an d'Universiteit Leiden. E wos joar'n an e stik endredacteur van 't Leids universiteitsblad Mare. E schrêef ounger anger vo NRC Handelsblad, nrc.next, De Standaard, De Morgen, Goedele en Klara.be.
Thomas Blondeau debuteerde in 2006 met de romang 'eX'. In 2010 kwam ze twidd'n romang uut: 'Donderhart', e romance die nem ofspeelt in Lond'n teeg'n 'n achterground van d'ansloag'n in juli 2005. Zyn derd'n romang 'Het West-Vlaams versierhandboek' is verscheen'n in september 2013. E publiceerde ouk poëzie in literaire tydschrift'n.
Persôonlik
Thomas Blondeau wundege in Amsterdam, moar e kwam nog na de Westouk, na zyn ouderlik uus. En 't is in zyn gebôorteplekke Poperienge dat 'n in 2013 op 't ounverwachts dôod egoan is an en aortabreuke.
Brouwery Deca
thumb|Brouwery Deca Brouwery Deca is een brouwery geleegn in Woestn, een dêelgemêente van Vletern.
In de brouwery wordn ook de biern van De Struise Brouwers gebrouwn. Hiervôorn wordt de brouwery an under verheurd.
Biern
D' ounderstoande bieren wordn in de brouwery gebrouwn:
Catharina de' Medici
thumb| Catharina de' Medici Catharina de' Medici (geboortenoame: Caterina Maria Romula di Lorenzo de' Medici) (Firenze, 13 april 1519 – Blois, 5 januoari 1589), was keuniginne van Frankryk van 1547 tout 1559.
Ze was e dochter van Lorenzo II de' Medici, hertog van Urbino, die e neve was van paus Leo X, en van Madeleine de La Tour d'Auvergne. Heur moeder stierf nog dezelfste moand van heur geboorte en heur voader nie vele loater.
In 1533, an heur 14 joar, trouwde ze in Marseille mè Hendrik, den hertog van Orléans, die ton eevn oud was of zy. Je was de twidde zeune van keunienk Frans I van Frankryk, en in 1547 volgdegt ie zyn voader ip.
Under drie oudste zeuns kwoamn keunienk van Frankryk, twi van under dochters trouwdn met e keunienk, en êen met en hertog. Z’haan tien jounges :
Aubergine
D'aubergine (Solanum melongena, of Solanum esculentum) is e plante uut de nachtschoafamilie (Solanaceae). De plante komt van ôorsproeng uut Myanmar en is deur d'Arabiern in de middelêeuwn in Andalusië g'ïntroduceerd. Sedert ênigtn tyd wordt 't groensel ook in uze streke gekwikt. In China en Indië is d'aubergine al duuzende joarn bekend.
De sôorte die in de Vloanders 't mêest verkocht is, èt e glanznde doenkerpurpere pele en bykan wit vruchtvlêes. De kleur aubergine ist ernoa vernoemd. De smoake is bitter toet neutroal en zit surtout geconcentreerd in de pele. Doadeure kan aubergine mè bykan ieder ander ingrediënt gecombineerd wordn, surtout mè stevige smoakmoakers lyk look of geurige groene kruudn lyk marjolein en basilicum.
't Woord 'aubergine' is ofgeleid van 't Sanskriet 'vatinganah' (वातिगगम). Uut 't Sankskriet is 't 'badingan' gekommn in 't Perzisch en doarachter 'al-badhinjan' (باذنجان) in 't Arabisch. In 't Cataloans is 't 'alberginia' en dat is deur de Frãnsche verbasterd toet aubergine. D'Iengelsche èn 't woord overgepakt in de loate achttienste êeuwe, moar in Amerikoans Iengels noemt de vrucht 'eggplant'. Da woord is vo den êeste kêe ipgetêeknd in 1767 en was ôorsproenkelyk van toepassienge ip de witte sôortn.
Gerechtn met aubergine
Bekende gerechtn met aubergines zyn moussaka uut de Grieksche keukn, mutabal en baba ganoesj uut de Libaneesche keukn, melanzane alla parmigiana uut d'Italioansche keukn, escalivada uut de Cataloansche keukn, ratatouille uut de Provençoalsche keukn en İmambayıldı uut de Turksche keuken. thumb|left|Mande aubergines
Nero (software)
Nero Burning ROM is een populêr computerprogram vô 't bewerkn en schryvn van CDs en DVDs. 't Programma werkt up Windows- en Linux-platforms en wordt uutgegeevn deur de Duutse firma Nero AG (vroeger Ahead Software). Nero wordt dikwils t' hope verkocht mè CD-ROM- en DVD-branders, moar is ook apart verkocht.
Sedert versie 6 wordn by Nero veel extra programs geleverd, gelik Nero Wave Editor vô 't bewerkn van geluudsbestandn, Nero ImageDrive vô 't mounten van virtuêle CDs, Nero BackItUp vô reservekopieën van bestandssystêmn of volledige schyvn en Nero Recode vô back-up van nie-geëncrypteerde DVDs en MPEG-4-conversies. Nero hèt een antal CD-image-formoatn, gelik de ISO 9660-standoard en under eigen NRG-bestandsformoat.
Een Linuxversie van 't program (NeroLINUX) kwaamt in moarte 2005 uut as een gratis upgraderienge van de Windowsversie.
Sofia
De stad telt 1,4 miljoen inweuners, 17% van de bevolkynge van 't land. 't Is de vierde grôotste stad in de Balkan achter Istanbul, Athene en Boekarest. Sofia is 't polletiek en cultureel center van 't land en 't belangrykste center van de Bulgoarsche economie mè stoalindustrie, metallurgie, machinebouw en chemie. Der is ôok en universiteit sins 1888.
De Struise Brouwers
De Struise Brouwers is een firma uut Oostvletern, die round 2001 begost zyn mè brouwn. Vorlopig hèn ze nog under eign brouwery nie, moa ze brouwn under biern by brouwery Deca.
De Struise Brouwers makten redelik rap een name vor under zelvn, vôrol by de Scandinoavische en d' Amerikoansche bierkenners.
Bierfirma
Volgens de strikte definiesje van 't wôord zyn De Struise Brouwers gin brouwery moar een bierfirma. In tegenstellienge met andere bierfirma's, die 't brouwn an etwien anders overloatn, maakn De Struise Brouwers gebruuk van een andere brouwery vor under eigen biern te brouwn. Ze zyn wel van plan van under eigen brouwery open te maakn in december 2009.
Saturnus (mythologie)
thumb|Saturnus deur Polidoro da Caravaggio 16e êeuwe Saturnus is e god uut de Romeinsche mythologie, de Romeinsche god van de landbouw en 't uutgezoaid groan. Ie wordt ook wel anzien lyk god van den oenderweireld.
Eurazië
thumb|Eurazië in de weireld Eurazië is e supercontinent, 't grotste continent ip eirde, die heel Europa en Azië omvat. 't Ligt vo 't grotste deel in 't noordelyk en 't oostelyk halfroend en wordt begrensd deur den Atlantischn Oceoan in 't westn, de Stilln Oceoan in 't oostn, de Noordelyke Yszee in 't noordn en Afrika, de Middellansche Zee en den Indischn Oceoan in 't zuudn. In Eurazië weunn der ca. 5,2 miljard menschn, ca. 70% van heel de weireldbevolkienge.
Saturnus (mythologie)
Zyn Latynsche noame zou kommn van satus (= gezoaid, cfr. sator = zoaier), van serĕre (zoain), en ook van saturare (= verzoadign). Saturnus wordt in ieder geval g'associeerd met de landbouw. Juste lyk de planete Saturnus is de zoaterdag (Saturni dies = dag van Saturnus) noar hem vernoemd. Loater ist ie ook g'associeerd met de Grieksche Titoan Kronos.
Tempel ip 't Forum
Sedert 't begun van de Republiek ad Saturnus ip 't Forum Romanum, an de voet van 't Capitool, e tempel, 't fanum Saturni (ook ara Saturni genoemd). In de 5e êeuwe v.Chr. zou keunienk Tullus Hostilius ip die plekke een heiligdom vo Saturnus gesticht èn, uut dankboarheid vo zyn belangryke overwinnienge teegn de Sabynn. Keunienk Tarquinius Superbus besliste ênigte joarn loater vo 't simpel heiligdom te vervangn deur een echtn tempel. Binn in die tempel stoend e beeld van een oude vint met e board mè zyn kop bedekt en in zyn hand e zikkel, 't symbool van Saturnus. De voetn van 't beeld woarn t'hopegeboendn mè sjettedroad, die binst de Saturnalia-fêeste losgemakt wierd, vo de god ook te loatn meefêestn. Die oude tempel is in 43 v.Chr. vernieuwd gewist in ipdracht van Lucius Munatius Plancus, en loater in de 4e êeuwe achter e grôte brand were herbouwd. Van da bouwwerk stoan der den dag van vandoage nog acht piloarn met dwarsbalke in graniet. thumb|left|Forum Romanum met triomfboge van Septimius Severus. Reks de ruïne van den tempel van Saturnus met 8 piloarn.
Íslendingabók
't Íslendingabók, Libellus Islandorum of 't Boek van d' Yslandrs is 'n iestôoriesch werk dat oovre de styf vroege geschiednisse van Ysland goat. De schryvre was den Yslansche gelêerde en priestre Ari Þorgilsson, of Ari inn fróði, die in 't begun van de twôafste êewe leefde. Ôorsproenklik bestoat 't werk uut twêe verschillende versjes : e vroege van roend 't joar 1120 (zied ieroendre) en 'n oedre. In d' oedre versje is deur andre schryvrs aanvullnde informoasje oovre Nôorsche keuniengn ipgenoomn, woaby danze van de zogenoamde keuniengssaga's gebruuk ên gemakt.
Priestre Jón Erlendsson uut Villingaholt (overleedn 1672), die in dienst van biskop Brynjólfur Sveinsson was, makte twêe kopies van 't Íslendingabók (nu gekodeerd lik AM 113 a fol en AM 113 b fol in 't Árni Magnússon Instietuut), omda de biskop nie kontênt was van d' êeste kopie. 't Ôorsproenklik boek woada de kopies van gepakt zyn, is binst de zoektocht van Árni Magnússon ip e bepoald moment in de zeevntieste êewe verloorn gegoan.
Schryfstyl en bronn
't Íslendingabók is e kort werk. 'n Antal van de belangrykste vroegiestôoriesche Yslansche gebeurtnissn wordn in 't korte weeregegeevn. Ari Þorgilsson most bykans hêelegans ip moendlieng oovrgedroagn gegeevs vôortgoan, mo y doet ier en doa moejte vo de betrowboareid van sommigte bronn vaste te stelln, en 'n antal bronn noamt y mê noame en toenoame. Y vermydt 't gebruuk van boovnnateurlikke gebeurtnissn (die in saga's reeglmoatig vôornkommn), en ook kristlikke dogma's wordn vermeen. In 't vôorwôord van 't werk wordt uutdrukklik vermeld da 't gêene da nie zjuuste is moe verbeetrd wordn no "dagêene woavan beweezn ku wordn dat 't mêer woa is". Deur da streevn no perfêksje, en deur den oederdom van 't andschrifte, peizn geschiedkundign da 't Íslendingabók 't mêest betrowboare werk oovre de vroege geschiednisse van Ysland is da nu vorann is. 'n Andr betrowboar en uutermoate belangryk vroegiestôoriesch werk is 't Landnámabók, dat ook vo 't grotste stik deur Ari geschreevn is.
Inoed
Bezyds e vôorwôord in 't begun en e stamboom-oendrzoek an 't ende da in twêe oofstikkn is verdêeld, is 't Íslendingabók in tien korte oofstikkn verdêeld. Van iedr oofstik vôgtr ieroendre e korte soamnvattienge. De tekste in kuursief is bedoeld vo verduudlikkienge en vor aanvullienge, en komt lik zodoanig nie uut Ari zyn  tekstn.
Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn
thumb|Liggienge van d' ekostreeke in nôordlik [[Europa.]] thumb|Liggienge van de boreoale busschn in de [[Weireld|weirld.]] De Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn, geleegn in nôordlik Europa, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone Palaearctis vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF). Ze maakn dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga. D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 215 694 209 êktoarn.
Beschryvienge
De Skandienoavsche en Russiesche tajga ligt tusschn de toendra in 't nôordn en de warmgemoatigde loof- en gemienglde busschn in 't zuudn. D' ekostreeke bedekt dêeln van nôordwestlik Rusland, Finland, Zweedn en Nôorweegn. 't Is de grotste ekostreeke van Europa no landippervlakte.
Íslendingabók
Vôorwôord
In hoc codice continentur capitula. (Dat andschrifte bevat de vôgnde oofstikkn)
Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn
Beschryvienge
't Gruujsezoen in de boreoale busschn is in 't algemêen bekeekn ip groend van 't antal doagn woavôorn da de gemiddelde dagtemprateure oogre is of vuuf groadn Celsius. 't Langste gruujsezoen vo d' ekostreeke ên de platsn mê invloed van de Nôordzêe en d' Ôostzêe : lanst de kustn van Nôorweegn, Zweedn en Finland ku 't gruujsezoen van de boreoale busschn 145 toe 180 doagn ip e joar oaln. De kortste gruujsezoenn in d' ekostreeke zyn te vienn in 't binneland van Rusland en in 't uutrste nôordn ip de grenze mê de toendra. De vruchtboareid van de groend is in 't algemêen lêege, mo dr is e grôote verscheidneid an groend-organiesmn, in 't byzoendre an de zuudlikste kantn van d' ekostreeke.
Íslendingabók
Vôorwôord
Ncipit libellus Islandorum. (Ier begunt 't Boek van d' Yslandrs)
995
992 - 993 - 994 - 995 - 996 - 997 - 998 't Joar 995 is 't 95e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Íslendingabók
1. Oovre de koloniezoasje van Ysland
Ysland wordt gekoloniezeerd binst 't bewiend van keunienk Harald I van Nôorweegn deur inwykliengn uut Nôorweegn (die an zyn schrikbewiend wildn oentkommn). Da was achtoenderd tjeevntig wientrs achtre de gebôorte van Kristus. Ari verwyst nor e saga en no drie persôonn die êm da verteld ên.
Den êeste koloniest, Ingólfr, kwam nor Ysland o Harald Fyn-oar 16 joar oed was. Y kwam by Ingólfshöfði an land en weunde in Reykjavík. In die tyd was Ysland van de bergn toe an de kuste bebust. Op da moment waorn dr ook Kristnen ip Ysland die de Skandienoavn of Nôormann (Norðmenn) "Papa" (poapn) noamdn, monnikn die Ysland verlietn omda zydre nie mêt die eidnen tegoare wildn weunn. Deur de zoakn die de monnikn achtre lietn kostr ofgeleid wordn da z' uut Ierland ofkomstig woarn.
Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn
Beschryvienge
Sommigte dêeln van d' ekostreeke zyn ryke an moerassn, lik byvôorbeeld 't Nasjonoal Park Femundsmarka in Nôorweegn, da veele moerassn en mêern êt.
Plantn-weirld
thumb|left|Bus van geweune [[pynboom mêt 'n oendrgruuj van struuk-eide (Calluna vulgaris), in Nasjonoal Park Leivonmäki, Finland.]] De Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn bestoan uut koniefeernbus oovrêerst deur geweune pynboom (Pinus sylvestris) (in droogre platsn), dikkers mêt 'n oendrgruuj van zjenievrbessn (Juniperus communis), fynsparre (Picea abies) en Siebeeriesche sparre (Picea obovata) en e belanryke bymiengienge van zochte berke (Betula pubescens) en groeve berke (Betula pendula). Siebeeriesche lorke (Larix sibirica) is kenmerknd vo 't ôostlik dêel van d' ekostreeke. In de zuudliste stikn van d' ekostreeke istr in 't boreoal bus mê geslootn krôonn-dêk bymengienge van loofboomn tusschn d' oovrêersnde koniefeern, woaroendre esdôorn, iepe en êeke.
Íslendingabók
1. Oovre de koloniezoasje van Ysland
Noadien kwamtr e grôote miegroasjestrôom ip gank vanuut Nôorweegn, toeda keunienk Harald Fyn-oar dadde verbôod. Ari vertelt vervôgns datr finansjêele reegliengn (landaurar) getroffn wierdn. "Da vertelde Þorkell Gellisson (Ari zyn noenkle) an myn", vôgnst Ari.
Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn
Bêestn-weirld
Dr is êen ienkle endeemiesche sôorte in d' ekostreeke, e veugl, de oalke (Alca torda). Inêemsche nie-endeemiesche bedreigde veuglsôortn in d' ekostreeke zyn : woatrrietzangre (Acrocephalus paludicola); de bykans bedreigde grutto (Limosa limosa); de bykans bedreigde wulpe (Numenius arquata); de bykans bedreigde scharreloare (Coracias garrulus); de bykans bedreigde poelsnippe (Gallinago media); bastoardoarend (Clanga clanga); dwergganze (Anser erythropus); de bykans bedreigde steppekiekndief (Circus macrourus); rôodpôotvolke (Falco vespertinus) en de kwetsboare wilgngorze (Emberiza aureola).
Íslendingabók
2. Oovre d' êeste koloniestn en wetgeevienge
n' Antal koloniestn wordn by noame en toenoame genoamd, lik Auðr (zied ook de Laxdæla saga, de Eyrbyggja saga en 't Landnámabók) en Helgi de moagrn (zied Kristnes). Ot Ysland vo 't grotste dêel was gekoloniezeerd, brochtr e vint, Úlfljótr genoamd, vo 't êest Nôorsche wettn nor Ysland. Zyn pleegbroere Grímr geitskör oendrzoekt ip Úlfljótr zyn road hêel Ysland vôoda 't Alþing ku wordn ipgericht. (Ari zyn tekste is ier e bitje oeduudlik. Verzeekrs oenderzocht Grímr Ysland vor e goe platse te vienn vo te vergoadrn en mekoars te zienn).
3. Oovr d' iprichtienge van 't Alþing
't Alþing wordt (by 't teegnwôordige Þingvellir) ipgericht. 't Land, da eigndom was van Ingólfur Arnarson zyn zeune Þorsteinn, wierd doamee oopnboarn eigndom. (Die Þorsteinn ad iddre by Kjalarnes te westn van de berg Esja 'n þing ipgericht.) Iedrêen krêeg 't recht vo binst de vergoadrienge oet in 't dichte by geleegn bus te sprokkln en vo de peirdn ip de beikn te loatn groazn. Ari legt uut da de môord ip e zeekre Kolr doaran te groendslag lag. "Dadde wierd uus verteld deur Úlfheðinn", vôgns Ari.
Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn
Bêestn-weirld
De Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn ê mor êen inêemsche beschermde reptiele : de mindre bedreigde rienkslange (Natrix natrix).
Íslendingabók
3. Oovr d' iprichtienge van 't Alþing
Achtre 60 joar is de koloniezoasje van Ysland hêelegans roend. Teegn die tyd vôgde Hrafn Úlfljótr vo de vôgnde twientig joar lik wetspreekre ip. Ook de derde wetspreekre wordt genoamd, en 't êen en andre wordt geplatst in 't iestôoriesch koadre.
Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn
Bedreigiengn en beschermienge
In de Skandienoavsche en Russiesche boreoale busschn liggn oendre mêer de vôgnde Nasjonoale Parkn : Björnlandet, Muddus en Skuleskogen (Zweedn) en Femundsmarka (Nôorweegn); Paanajärvi en Vodlozersky (Rusland); Isojärvi, Koli, Liesjärvi en Pirkanmaa (Finland).
Íslendingabók
4. Oovre de joartellienge
De verstandigste menschn van Ysland zienn da den oalmenak bitje bitje nie mê klopt. De moejlikeid zit in 't feit dat de gebruuktn oalmenak 52 weekn in e joar telde, mê moa 364 doagn (Ari legt da reedlik goed uut). E vint genoamd Þorsteinn surtr (de zwartn) komt mêt e slimme iplossienge : alle zeevn joar moetr e bykommnde weeke by de zoomre kommn. Doar is trowns êest e droomuutleg vôorn nôodig deur Ósvífr Helgason(die Ósvífr komt ook vôorn in een antal saga's lik droomuutleggre en is de voadre van Guðrun Ósvífsdóttir, de vrowlikke oofdpersôon uut de Laxdæla saga). 't Vôornstel wordt by de Wetsberg (de Lögberg by 't Alþing) toe wet gemakt. Vervôgenst legt Ari de niewe joartellienge uut.
5. Oovre d' ipdeelienge in kwartiern
Nor anleidienge van e serjeus geschil tusschn Þórðr gellir (de bruldre) en Oddr, d' ingewikklde famieljeverbandn doaby en de bloedige verwikkliengn die deur Ari uutvoerig uut de doekn wordt gedoan, wastr behoefte an standoardiesoasje. Þórðr gellir stelde anpassiengn vôorn. Dr wierd beslootn van Ysland in gerechtlikke kwadrantn ip te splitsen, die iedr in drie þings (vergoadrplatsn) wierdn verdêeld. Ieder kwadrant zoed ook e spesjoale platse vo beroep moetn ên. 't Vôornstel wordt angenoomn mêt d' uutzoendrienge da 't Nôordelikke kwadrant vier þings krêeg, omda de menschn uut mê noame Eyjafjörður en Skagafjörður 't oenderlienk nie  êens kostn wordn oovre de verdêelieng. "Ip die maniere vertelde Úlfheðinn Gunnarsson de wetspreekre 't an uus", vôgnst Ari.
Þorkell máni, de zeune van Þorsteinn Ingólfsson, nam 't wetspreekrschap van Þórarinn Ragabróðir oovre en ield da de koomnde 15 joar. Vervôgns wierd Þorgeirr uut Ljósavatn wetspreekre vo 17 joar (Þorgeirr speelt in oofdstik 7 nog een belangryke rolle).
6. Oovre de koloniezoasje van Groenland
't Land da Groenland wordt gêetn is vôgnst Ari vanuut Ysland oentdekt en gekoloniezeerd. Erik de Rôojn gaf 't land eur angenoame noame vo de menschn an te moedign doanotoe te veruuzn. Erik koloniezeerde Groenland 14 of 15 wienters vôoda 't kristndom nor Ysland kwam (dus roend 't joar 985). Ze voendr in 't Ôostn en Westn oovrebluufsls van iddere menschlikke beweunienge, en beslôotn da de menschn die doa geweund addn verwant mostn zyn mê de Skrælingjar die no Vínland waorn  vertrokkn (zied ook de Grœnlendinga saga).
7. Oovre de komste van 't kristndom nor Ysland
Dadde is êen van de grotste oofdstikkn van 't Íslandingabók. Keunienk Olaf Tryggvason zend de priestre Þangbrandr ip miesjonoaris-toer nor Ysland vo de beweuners toe 't kristndom te bekêern. Y êt e bitjr gluk mê 't doopn van 'n antal oofdmann, mor y viend ook weerstand en endigt mê 't vermôordn van twêe of drie vintn die kwoad oovr êm schrêevn. Y kêert achtr êen of twêe joar no Nôorweegn weere mêt e lange reeke klachtn, en vertelt an de keunienk datn winnig oope êt vo hêel Ysland te bekêern. De keunienk is roaznd otn 't niews ôort en y dreigt alle Yslandrs die in Nôorweegn zyn te pestn of te vermôordn. Twêe van d' Yslandsche oofdmann, woaroendre Gizurr inn hvíti (Gizur de Witte, de voadre van den êeste Yslansche biskop Ísleifur Gissurarson), die iddre deur Þangbrandr zyn bekêerd, kommn de keunienk teegn en biedn unndre dienstn an vo 't land te bekêern.
In de zoomre van 999 of 1000 dreigt de godsdienstige zoake ip 't Alþing e serjeuze ruuzje te wordn. Ari legt de zoake uutgebreid uut. De kristlikke party en d' eidense party willn nie dezeifste wettn ên, en de kristnen kiezn e wetspreekre vor undre eign, Hallr á Síðu (Halldur uut Síða). Y bereikt 'n oovreenkomste mê Þorgeirr Ljósvetningagoði (Þorgeirr, de goði uut Ljósavatn), den eidense wetspreekre, da Þorgeirr 'n anvoardboare tusschn-iplossienge vor iedrêen go vienn. Þorgeirr kêert no zyn kamp weere en bluuft de reste van de dag en de vôgnde nacht oendre e vachte liggn zoendre êen wôord te zeggn. De vôgende dag oed y e grôote toesproake by de Lögberg (de Wetsberg ip 't Alþing). Y zegt oendr mêer da d' êenigste maniere vo vreede in 't land te bewoarn is, o iedrêen dezeifste wettn en dezeifste gebruukn anveirdt. Vôodat y de tusschn-iplossienge dietn bepeisd ad go vôorndroagn, lat Þorgeirr deur zyn toeôordrs beloovn dan z' undre gon oedn an d' oplossienge vo de wettn vo 't hêele land. Þorgeirr beveelt tonne da iedrêen die nog nie gedopt is van êm toe 't kristndom te bekêern. An d' eidnen wordn dr drie toegeeviengn gedoan. E poar joarn loatr wordn die toegeeviengn ingetrokkn.
Ari platst boovngenoamde verandlienge in 'n iestôoriesch koadr, en y schryft: "Da was oenderddertig joar achtr de môord ip Eadmundr (Edmund de Martloare ofwel Sinte- Edmund, 841 - 20 novembre 869), en duuznd achtre de gebôorte van Kristus vôgnst de teegnwôordige tydreeknienge". 't Êen en 't andre is an êm verteld deur zyn pleegvoadre Teitur.
8. Oovre buutnlandsche biskoppn
Dat oofstik goat oovre biskoppn die êenigte tyd in 't buutnland ên verbleevn, mor ook buutnlansche biskoppn wordn genoamd. Ook wordt 'n ipêenvôgienge van wetspreekrs gegeevn.
9. Oovre biskop Ísleifr
't Leevn van biskop Ísleifr wordt ier uut de doekn gedoan. Ook vermeld Ari ier oe e dêel van zyn eign leevn verloopn is, en oe datn ip 't ende oendre de voogdy van Ísleifr zyn zeune Teitur gekommn is. Ook wordt ier verteld dat Saemundur Sigfússon (ook bekend lik Saemundur de Gelêerde of de Priestre) uut Vrankryke nor Ysland weerekêert.
10. Oovre biskop Gizurr
Dadde is 't grotste oofstik van 't werk, en 't andelt in zyn gehêel oovre de biskop. Die Gizurr was de zeune van boovngenoamde Ísleifr, en bykans zyn hêele leevnsloop wordt in 't lank beschreevn. Omdat Ari oendre de voogdy van Gizurr zyn broere Teitur was, êt Ari die biskop (en zyn voadre) in leevnde lyve gekend, zoda 't woareitsgeholte van die twêe oofstikkn buutngeweune grôot is.
11. Ofkomste van biskoppn
In dat oofstik wordt d' ofstammienge van vier Yslansche biskoppn ipgesomd toe an undre ôorsproenklikke koloniestn. Twêe van die biskoppn diendn in Skálholt, en twêe diendn in Hólar.
1000
997 - 998 - 999 - 1000 - 1001 - 1002 - 1003 't Joar 1000 is 't 100e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
John Michael Talbot
John Michael Talbot (Oklahoma City, Oklahoma, 8 meie 1954) is een Amerikoansche zanger, componist, gitarist en Rooms-Katholieke monnik. Jy is ôok de iprichtere van d’orde The Brothers and Sisters of Charity in Arkansas.
Talbots carrière begost ip 't ende van de joarn '60 by de folkgroep Mason Proffit. Talbot vormde de groep in 1969 tegoare mè zyn broere Terry Talbot.
Willem de Veroveroare
Tout in 1066 wierd ie ook Willem den Bastoard genoemd, omdat ie ’n ounwettige zeune was van Robert I van Normandië. Zyn moeder Herleva van Falaise, e concubine van zyn voader, trouwde mè Herluin de Conteville, die hem twi halfbroers gaf: Odo van Bayeux en Robert van Mortain.
Zyn leevn
Willem was nog mor acht joar oud os zyn voader stierf in 1035. J'haad êest regentn die vor hem regeerdn. Verschillige edeln probeerdn ossan mo mêer macht te krygn. Willem krêeg te moakn mè rebelln van ’t ôostn van zyn groafschap en in 1047 kost ie ze versloan in de slag van Val-ès-Dunes by Caen, mè d’hulpe van zyn suzerein keunienk Hendrik I van Vrankryk.