cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1306
1303 - 1304 - 1305 - 1306 - 1307 - 1308 - 1309 't Joar 1306 is 't 6e joar in de 14e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|De Schotschn edelman John Comyn wordt vermôord
Oud stadhuus van Blanknberge
thumb|Oud stadhuus 't Oud stadhuus van Blanknberge is 't oudst bewoard burgerlyk gebouw van de stad en beschermd monument van 19 april 1937. 't Is gebouwd in 1680 in Vlamsche renaissancestyl, met e trapgevel en e zeshoekig klokketorretje.
Geschiedenisse
't Oud stadhuus van nu is gebouwd circa 1680 noar oentwerp van R. Coppet, angeduud ip e stadsplan van 1696. In 1860 wierd 't gebouw gebruukt vo schouwburg. In 1894 was 't gebouw zodoanig vervall'n gerakt da 't gieng ofgebrookn wordn, moa 't wierd gered deur de Keunienklyke Commisje vo Monumentn en Landschapp'n. In 1911 is-t-er een oentwerp vo restauroasje gemakt vo 't gebouw moa dat is nie uutgevoerd deur 't uutbreekn van den Êeste Weireldoorloge. In 1923 wierd 't stadhuus gebruukt vo filioal van de Banque d'Ostende et du Littoral. In 1930 is 't hêlegans gerestaureerd. Nu wordt 't gebruukt vor exposiesjes.
Superprestige veldryen
De Superprestige is een reekse wedstrydn in 't veldryen, die ieder sèzoen g'organisèrd wordn deur de Belgisch' organisoasje Verenigde Veldritorganisatoren. De wedstryen wordn in België en Olland gereen. In ieder wedstryd zyn der puntn te verdienn en an 't ende van 't sèzoen wint de coureur met de mêeste puntn de Superprestige.
De Superprestige stoat ol sedert 1983 up 't program. In de 27 ediesjes die toet en met 't sèzoen 2009-2010 zyn g'houdn zyn der moa 10 verschillende winnoars gewist. De recordhouder is Sven Nys die ol elf kêern 't endklassement hè gewonn'n.
Individuêle overwinniengn
55 overwinniengn: Sven Nys 21 overwinniengn: Roland Liboton 20 overwinniengn: Richard Groenendaal 18 overwinniengn: Daniele Pontoni 14 overwinniengn: Hennie Stamsnijder 13 overwinniengn: Adrie van der Poel 11 overwinniengn: Danny De Bie en Bart Wellens
Endklassementwinnoars beloftn
{| width=100%
1790
Gebeurtenissn
thumb|[[Leopold I van België geschilderd deur Franz Xaver Winterhalter.]]
Pinoakel
thumb|200px|Pinoakel up ne [[steunbeir van de kathedroale van Reims (Vrankryk, 13e eeuwe).]] Ne pinoakel, fioal of fioel es en sierlik, decoratief torretje up ne steunbeir of en luchtboge. Ge vindt ze styf vele were by gotische gebouwn.
Schof
thumb| Schof E schof, is e meubelstik dat an de bovenkant open is en da met e schuufmechanisme in-en uutgeschoovn kan wordn in e meubel. ’t Dient vo tuug in te steekn. Schoovn zittn in kassn, bureaus of toafels.
Pinoakel
Pinoakels zyn ook functioneel want ze vergroddern 't gewichte van de steunbeirn. En hoe zwoarder den steunbeir, hoe meer druk van de luchtboogn dat 'n hem kut upvangn.
Schof
De mêeste schoovn en een handhoave van vôorn en ter zyn d’r die geslootn kunn wordn met e sloter.
E kasse die allêne mor uut schoovn bestoat wordt e commode genoemd.
Pinoakel
thumb|left|Pinoakels up den dom van Miloan (begunn in de 14ste eeuwe)
Sint-Jans-Kapel
Sint-Jans-Kapel ofte Sint-Janskapelle (Frans: Saint-Jans-Cappel, Nederlands: Sint-Janskappel) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in de Fransche Westoek, in't middn van't Euvelland. Sint-Jans-Kapel ligt teegn De Schreve en grenst an de gemêentn Boeschepe, Westouter (Euvelland), Belle, Metern en Bertn. Deur 't groundgebied van Sint-Jans-Kapel vloeit de Grote Beke, die ountspriengt an de Zwortnberg en in Steenwerk uutkomt in de Leie.
't Dorptje i nen redelyk recentn ôorsproung. 't Es in 1560 vermeld gewist lyk Sancti Joannis Capella als ounderverdêelienge vande diocesie Terwoan. Int Vlamsch noemdigde't ton Sint-Jans-Cappel. De kerke, die gewyd es an Sint-Jan-den-Doopr, es ebouwd gewist in 1557, mo es gelyk vele kerkn in de Fransche Westoek platgebrand gewist deur de Geuzn. Derachter es ze erbouwd. In Sint-Jans-Kapel stoat ôok de Villa Marguerite Yourcenar ip de Zwortnberg woarda schryfster Marguerite Yourcenar (1903-1987) nog geweund it. Teegnwôordig es der ôok e museum gewyd aan Yourcenar. Vo de reste ligt et Mont Noir Military Cemetary, e Brits militair kerkof uut den Êestn Weireldoorloge, ôok ip't groundgebied van Sint-Jans-Kapel.
thumb|left|Zicht ip Sint-Jans-Kapel
Kankerblomme
De kankerblomme, kollebloeme of klaprôze (Papaver) is e geslacht van de blommeplantn. E bekende sôorte is de slapbolle of bolpapaver Papaver somniferum, woa dat opium uut gewonn wordt. De sôorte wordt ook gebruukt vo sierplante.
Taxonomie
't Geslacht Papaver kent weireldwyd à peu près tsjestig sôortn. De kankerblommn die in uze streeke in 't wild groein zyn: Ze zyn surtout te viendn ip drooge zanderige groend, lyk ip spoordykn of ipgespootn zandvlaktes. De zoadn van de kankerblomme houdn styf lange under kiemkracht oender de groend en z' oentkiemn van tyd achter verschillige joarn on ze weere an d' ippervlakte kommn. Kankerblommn èn gin nectarkliern, moa ze leevern wel polln die goed zyn vo de bien. Andere sôortn zyn oender andere:
Killem
Killem es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Blootland. Killem grenst an de gemêentn Oundschote, Oost-Kapel, Respoeë en Warrem. Deur Killem strôomt de Killembeke. In't zuudôostn vande gemêente ligt by de grenze me Oundschote 't gehucht Killem Lynde.
De stichtienge van Killem goa were tout an 1067, e gevolg van de landwinnienge ip de zêe deur de poatrs van d'abdeye van Bergn. Killem ing ôok vanaf ton af van de kasselry Bergn tot an d'annexoasje by Vrankryk by de Vrede van Oakn van 2 meie 1668.
De Sent-Michelskerke van Killem wos vroegr e Romoansche kerke uut den elfdn êeuw. Ze wierd afgebrookn e twoaschn tusschn 1560 en 1570 deur de Geuzn byst den Ollandschn ipstand. Ze wierd erbouwd e twoaschn in de vuuftiende of de zestiende êeuwe in d' Allekerke-styl me drie beukn, gelyk vele kerkn in Frans-Vloandern.
thumb|left|De Sent-Michelskerke in Killem
Louis Robbe
thumb|Louis Robbe deur Federico Madrazo (1844) Louis Marie Dominique Romain Robbe (Kortryk, 17 november 1806 – Brussel, 1887) was e West-Vlamsche kunstschilder, aquarellist en graveur, surtout van tafereiln mè beist'n. In Kortryk is 't Louis Robbepleing noar hem vernoemd. Ip da pleing stoat e borstbeeld van de kunstschilder.
Louis Robbe kreig zyn ipleidynge an de Kortrykse academie èn ie studeerde loater rècht'n an de Gentse universiteit. Roend 1833 begost ie ols schilder èn in 1840 ols ambtenoare van 't Ministerie van Financiën in Brussel.
Ie verhuusde in 1849 definitief noa Brussel. thumb|left|Borstbeeld van Louis Robbe ip 't Louis Robbepleing in [[Kortryk]]
Mathilde van Iengeland
Mathilde van Iengeland, in 't Iengels: Empress Matilda of Empress Maude, (ca. 7 februoari 1102 - 10 september 1167), was de dochter van keunienk Hendrik I van Iengeland en Edith (Matilda) van Schotland, en e klêendochter van Willem de Veroveroare en Mathilda van Vloandern.
Ze trouwde in 1114 in Mainz met de Duutsche keizer Hendrik V, die in 1125 stierf. Met hem ha ze gin jounges.
Heur broere, William Adelin, den ênigste wettegen ipvolger van heur voader, was in 1120 verdrounkn binst de rampe van ’t Wit Schip ip ’t Kanoal tusschn Normandië en Iengeland. Doadeure wierd heur voader achter zyn dôod ipgevolgd deur de zeune van zyn zuster, Stefan van Blois.
Mo da wierd betwist deur Mathilde en ze begostn een burgeroorloge (1135–1154), de Anarchie genoemd. Uutendelik kwamt er in de zomer van 1153, met et Verdrag van Wallingford (of et Verdrag van Winchester), een akkôord. Stefan mocht de trôone houdn tout an zyn dôod ip vôorwoarde dat ie zoud ipgevolgd wordn deur de zeune van Mathilde.
Met heur twidde vint Godfried Plantagenet, de groaf van Anjou, ha ze drie jounges: Under oudste zeune Hendrik II volgde Stefan van Blois ip als êeste keunienk van Iengeland van 't Huus Plantagenet.
Lumbricus
Lumbricus is e geslacht die de meest voornkomnde reegnworms in Europa bevat. 't Bestoan bykan 700 erkende soortn.
Bouwkundig erfgoed in Bellegem
Lyste van bouwkundig erfgoed in Bellegem:
Stoatn en territoria van Australië
Australië (officieel Gemenebest van Australië, Commonwealth of Australia) bestoat uut 6 stoatn, 2 territoria en 1 federoal territorium ('t Austroalisch Hoofdstedelik Territorium).
Ook 7 externe territoria moakn dêel uut van 't Gemenebest van Australië. Da zyn gebiedn die rechtstreeks bestierd wordn deur d' Austroalische federoaln overheid en die nie ip 't Austroalisch vasteland liggn.
Bogotá
thumb|Zicht ip Bogotà Bogotá is 'n hoofdstad en grotste stad van Colombia. 't Is 't politiek, economisch, administratief, industrieel en cultureel center van 't land.
De stad ligt centroal in Colombia ip een hoog plateau, de Sabana de Bogotá, e dêel van Altiplano Cundiboyacense, geleegn in 't Andesgebergte. Bogotá èt een ippervlak van 1578 km². Deur d' hooge liggienge is de gemiddelde dagtemperateure mor 18 groadn ('s nachts 9 groadn).
Seine-et-Marne
thumb|Liggynge van 't departemènt Seine-et-Marne in Vrankryk Seine-et-Marne (77) is e Frans departemènt, vernoemd noa de riviern de Seine en de Marne, in Île-de-France.
Philippe VI van Vrankryk
Philippe VI of Philippe van Valois, (Fontainebleau, 1293 -Reims, 22 ogustus 1350) was den êeste Frãnsche keunienk van 't Huus Valois, e zytak van 't Huus Capet. Je was keunienk van Vrankryk van 1328 tout 1350. Binst zyn regeerperiode begost den Hounderdjoarign Oorloge.
Vlagge van Azerbeidzjan
De vlagge van Azerbeidzjan (Azerbeidzjaans: Azərbaycan bayrağı) bestoat uut drie gelyke horizontoale banden, een blauwe, een rôoe en een groene. In de rôoen band stoan een olve moane en een achtpuntige sterre; juste gelik in de vlagge van Turkije.
Seine-et-Marne
Geschiedenisse
't Departemènt Seine-et-Marne was ein van de 83 departemènt'n die binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790, ipgericht zyn in toepassynge van de wèt van 22 decèmber 1789, uut de vroegere provinsjes Île-de-France en Champagne.
Geografie
Roend Seine-et-Marne lign de Fransche departemènt'n Val-d'Oise, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne èn Essonne in 't wèst'n, Loiret èn Yonne in 't zuud'n, Aube en Marne in 't owst'n, èn Aisne en Oise in 't nowrd'n.
't Departemènt tèlt vele nateurgebied'n, lyk Brie en Gâtinais.
Vlagge van Azerbeidzjan
Symboliek
De kleur'n blauw, groen en rôod word'n veelol geziên voe de pan-Turksche kleuren. De blauwe band stoat voe de Turken (wortoe dad ook d'Azerbeidzjoanen zyn) en de wyden Azerbeidzjoansen emel. De rôoe band stoat voe de vrydom van 't land en de êeuwige ontwikkelienge van d'Azerbeidzjaanse culture. De grôenen band symboliseert 't vruchtboare land en verwyst ook noa de profeet'n van dne islam.
D'olve moane is overgepakt uut de vlagge van Turkije. D'achtpuntige sterre verwyst no 't islamitische symbool voe de Rub El Hizb en stoat ook voe d'acht takk'n van de Turksche bevolkienge:
Geschiedenisse
Os' t Russische Ryk in 1917 uutêenviel, wierd deur Azerbeidzjan, Armenië en Georgië de Trans-Kaukasische Democratische Federatieve Republiek (TDFR) gesticht. Die stoat wierd in mei 1918 oentboenden, woarachter dat de drie landn oenafhankelik wîedn. De TDFR et in eur kort bestoan gin officiële vlagg'n of emblem'n gebruukt. Der zyn wel historici die an de federoatie een 'orizontoale goed-zwart-rôoe driekleur toekenn'n.
Philippe VI van Vrankryk
Philippe VI was e zeune van Charles van Valois, e joungere broere van keunienk Philippe le Bel, en zyn êeste vrouwe Marguerite van Anjou, een dochter van Charles II van Anjou.
Zyn vôorganger, Charles IV, was in 1328 zounder mannelikke erfgenoamn gestorvn, woadeure da d'êeste lyne van de keuniengn van Vrankryk, et Huus Capet, uutstierf. Keunienk Edward III van Iengeland eiste de Frãnsche trôone ip, omda zyn moeder een dochter was van keunienk Philippe le Bel.
In 1337 brak den Hounderdjoarign Oorloge uut tusschn et Huus Valois en et Huus Plantagenet. Ip 26 ogustus 1346 wierd de Slag by Crécy uutgevochtn. Jan van Luxemburg, die e trouwe vazal was van Philippe VI, vocht mee an de kant van Vrankryk. De Slag by Crécy wierd gewonn deur d'Iengelsche en Jan van Luxemburg en de groaf van Vloandern, Lodewyk I sneuveldn in die zelfste Slag.
Warrem
De Notre-Dame-Assumpsjekerke in gotische styl, die erbouwd es gewist achter de Beeldnstorm in 1566, me zyn kruusweg en retoabels es de belangrykste bezienswoardigeyd in Warrem, tegoare me de pastorie uut 1724.
1351
1348 - 1349 - 1350 - 1351 - 1352 - 1353 - 1354 thumb|Slag van de Dertig in Bretagne 't Joar 1351 was e geweun joar die begost ip e zoaterdag in de Julioansche kalender.
Louis Braille
thumb|Louis Braille Louis Braille (Coupvray, Seine-et-Marne, 4 januoari 1809 – Parys, 6 januoari 1852) was d'n oentwerper van 't brailleschrift, e lees- èn schryfsystème vo blènde. Zèlve was-t-ie an zyn drie joar blènd gekomn deurda-t-ie per oengeluk met e noalde in zyn oge stèkte. Deur en infècsje kwam-t-ie ook blènd an zyn ander oge. In 1819 goenk Braille noa 't Nationaal Instituut vo Blènde Joengers in Parys, woar dat ie te weet'n kwam dat er in dazèlfste joar e speciaal nachtschrift oentwikkeld was deur en artillerieofficier in 't Frans leger, Charles Barbier. Doarby wierd e raster van twoalf punt'n gebruukt, woarip in reliëf codes wierd'n angebrocht die in 't doenker voelboar woarn. Verzekers is Louis Braille azo ip 't gedacht gekomn vo twèe joar loater etwadde in die genre vo blènde t' oentwikkeln.
Os Braille viftiene was, kwam-t-ie mèt en eiste plan vor e blèndeschrift èn in 1829, an zyn twyntig joar, haad ie 't heilegans oentwikkeld toet e bruukboare methode deur 't twoalfpuntsystème te vervangn deur e minder ingewikkeld zèspuntsystème.
Jan van Boendale
thumb|Miniateure uut en handschrift van de kroniek Brabantse Yeesten van Jan van Boendale Jan van Boendale of Jan de Clerc (Tervuren ca. 1280 – Antwerp'n? ca. 1351) was e Broabantse scheep'nklerk, schryver èn dichter.
Over zyn leevn is-t-er nie vele geweet'n. Zyn noame Jan de Clerc kreig-t-ie deurdat ie 't grotste deil van zyn leevn scheep'nklerk was in Antwerp'n.
Buskruutkomplot
't Buskruutkomplot van 1605 was een mislukte môordanslag up James I van Iengeland en een dêel van de Protestantse aristocroatn. 't Was de bedoelienge van 't parlementsgebouw up te bloazn by d' openienge van 't parlement up de vuufden november mè behulpe van buskruutvoatn die ounder 't gebouw in de kelders upgestoapeld wierdn.
't Komplot was g'organisèrd deur Robert Catesby, t' hope mè verschillende invloedsryke katholieke families die gehoopt haan da James I mêer tolerant zou zyn tegenover 't katholicisme dan zyn vôorganger Elizabeth I, moa die goandeweg gedesillusionèrd woarn gerakt achter dat da nie 't gevol bleek te zyn.
D' andere samenzweirders woarn Thomas Wintour, Robert Wintour, John Wright, Christopher Wright, Robert Keyes, Thomas Percye, John Grant, Ambrose Rokewood, Sir Everard Digby, Francis Tresham en Thomas Bates. 't Buskruut was gerêedgemakt deur Guy Fawkes, die 10 joar militaire ervoarienge haad by 't vechtn teegn de Spanjoardn in de Spoanse Nederlandn.
Plannienge
't Paleis van Westminster was in de vroege 17e êeuwe een wierwar van gebouwn die round de middelêeuwse kamers, kapelln en zoaln van 't vroegere keunienklike paleis woarn upgetrokkn. 't Paleis huusdige nie ollêne 't parlement, moar ook 't gerecht, moa nochtans kost iederêen der azo moa binn'n, omdan der veel avokoatn, commersantn en andere mensn doa werktign en weundign.
In meie van 't joar 1604 gebruukte Thomas Percye zyn nieuwe status as lyfwacht van de keunienk vor een komplot uut te peizn, dat ôorsprounkelik zou betêkenn dan z' een tunil zoun groavn toet ounder de fondoasjes van 't parlement, binst da 't buskruut zou weggestookn wordn in 't huus van Catesby in Lambeth. 't Probleem was dat in de zomer van 't joar 1604 de peste weregekommn was noa Londen, en doadeure wierd 't parlement upgeschort, êest noa 't vôorjoar van 1605, en ton noa den derden oktober. Oundertussn haan de samenzweirders een bitje chance, van een koolcommersant Ellen Bright haa juuste een pakhuus die juust' ounder de parlementskamer laag ountruumd, en Thomas Percy was ter rap by vo de platse t' heurn. Teegn moarte van 't joar 1605 woarn der 36 voatn mè buskruut in de bergplatse weggestookn ounder een hoop brandhout en kooln.
't Zwakste dêel van de samenzweirienge was de rebellie die achterof moest wordn upgestokt, en woavôorn dan ze geld en wapens nôdig haan. Doavôorn haan ze Sir Francis Tresham by 't komplot betrokkn, en 't is verzekers hem die van 't komplot hè gesprookn mè zyn schôonbroere William Parker. Een anoniemn brief zei 't volgende: "I advise you to devise some excuse not to attend this parliament, for they shall receive a terrible blow, and yet shall not see who hurts them" ('k Roan jen an van een uutvlucht te viendn vô 't begin van 't parlement nie by te weunn, van ze goan een deftige schok krygn, en ze goan dedee die under zêer doen nie zien).
Ountdekkienge
Den anoniemn brief die noa William Parker was gesteurd wierd deuregegeevn an êen van de ministers, Robert Cecil, die den keunienk verwittigde. James I bevielt da 't gebied round 't paleis moest ounderzocht wordn, en in de vroege urtjes van den vuufden november wierd Guy Fawkes g'arrestèrd ot je de bergplatse verliet. Olhoewel da tjie êest een volse name (John Johnson) gaaf en vulhield da tjie ollêne werktige, gaaf tjie achter gemarteld te zyn de vullen omvang van 't komplot toe.
Herdenkienge
In januoari van 't joar 1606 veirdigde 't parlement en wette uut ounder de name "Thanksgiving Act", woadeure dan messn en sermoenn joarliks wierdn g'houdn ter herdenkienge van 't mislukte komplot. De wet bleef van kracht toet in 1859. Azo wierd het de traditie van up den vuufden november de klokkn te luun en fêestn t' houdn mè vreugdeviern en vierwerk. Over 't olgemêen noemn ze die fêestn in Iengeland Bonfire Night of Guy Fawkes Night.
Vesder
thumb|Koarte van de Vesder De Vesder (Frans: Vesdre, Duuts: Weser, Woals: Aiwe di Vesse) is e riviere van 64 km lengte in 't oostn van België, in de provinsje Luuk. De riviere stroomt ook e poar kilometer deur de Duutsche gemeente Roetgen.
't Is e zyriviere van de Ourthe. De bronne ligt in d' Hoge Veenn, dichte by de grenze met Duutsland by Monschau. 't Stroomt deur e kunstmoatig meer, 't Eupnmeer of Vesderstuwdam, en ton deur de steedn Eupn, Limburg, Verviers, Pepinster en Chaudfontaine. De Vesder stroomt in Chênée, e poar kilometer van Luuk, de Ourthe in die verder uutmoendt in de Moas.
Trentino
't Makt nog moa dêel uut van Itoalië sedert 1918. Vo dien tyd was 't gebied van Ôostnryk en 't wierd ton Welsch-Tirol genoemd.
Vesder
't Woater van de Vesder hèt 'n hoge zeurtegroad vanwege de veengroend van d' Hoge Veenn, woardeure da 't styf geschikt was vo de textielindustrie roend Verviers. Teegnwoordig wordt 't woater van de Vesder surtout gebruukt vo drienkwoater.
Trentino
D' officiële toale van de provinsje is Italioans moar e minderheid spreikt ook Duuts en Ladinisch (Retoromoans). thumb|left|Minderheidstoaln in Trentino
Geografie
De provinsje telt vele bergpassn. De mêeste liggn in de Dolomietn.
Kakkerlakkn
Kakkerlakkn zyn fernient van de orde Blattodea of Blattaria (van 't Latyn voun die bêestn: blatta). Tegoare met de termietn moakn ze dêel uut van de orde. De noame in 't Vlams komt van oul 't Nederlands uut ouderwets Portugees (caccalacca). 't Zyn bykan 5000 verschillige sôortn ekend in de weireld, van die sôortn zyn der mor e stik of twientig of dertig die oltemets voun probleemn zorn.
Verspreidienge
Kakkerlakkn kuj verre in hêel de weireld viendn, ol zyn 't wel surtout (sub)tropische bêestn. Sommigte sôortn (lik 'n Duutschn en 'n Amerikoanschn kakkerlak en de bakkerstorre) zyn tropisch, mo overleevn in koudere streekn in huuzn en aar waarme plekkn en zyn dus exootn, oek in België.
In België zyn der oek êentige sôortn die gin exoot zyn: 'n buskakkerlak (Ectobius sylvestris, woarup dat er e sôorte van frutnier joagt) en 'n Nôordschn kakkerlak (Ectobius lapponicus), ol is die latste sôorte redelik zeldzoam.
Beschryvienge
Kakkerlakkn zyn toaie bêestn, a nundern kop of is, kun ze nog en ende vorsleevn, toet an ze dôodgoan deur uut te droogn. Sommigte sôortn kunn 3 moandn zounder teetn (bykan van olle sôortn bucht die an 't vortn is, zowel vlêes of plantn, buutn 't geslacht Cryptocercus, die ollêne hout it) en aar sôortn kunn drie kart zounder lucht.
Byn menschn
Mêestol hen menschn nie geirn gin kakkerlakkn in nunder huus. Nermaal ezien krygn menschn gin kakkerlakkn an ze gin teetn blôot loatn liggn en enoeg kuuschn en stofzuugn, zeker in 'n keukn. A 't egliek gebeurt, toune bestoan der verschillige sôortn vergif, ol kommn ze lichte resistent.
Julioansche kalender
thumb|Julius Caesar De julioansche kalender is e zunnekalender die in 't antyke Rome gebruukt wierd. In 45 v.Chr. wierd de kalender ingevoerd deur Julius Caesar en noar hem vernoemd. De kalender wierd in Europa gebruukt moar an 't ènde van de 16e eiwe vervangn deur de Gregorioansche kalender.
E joar is volgns de julioansche kalender gemiddeld èlf minuutn langer of 't tropisch joar. Doardeure lopt de kalender in duusd joar 7,6 doagn achter ip de zunne. In 1582 wierd da gecorrigeerd mèt d' invoerynge van de gregorioansche kalender. 't Verschil tusschn de twèe kalenders zit erin, dat de gregorioansche kalender per 400 joar 3 schrikkeljoarn minder tèlt of de julioansche kalender.
Bouwkundig erfgoed in Bevern-Leie
Lyste van bouwkundig erfgoed in Bevern-Leie:
Wiesbaden
Wiesbaden is d' hoofdstad van de dêelstoat Hessen in 't zuudwest'n van Duutsland. De stad ligt an de rechteroever van de Reyn. Wiesbaden è verschillige nateurlyke woaterbronn, woavan dan sommigte e geneeznde werkienge zoun èn.
De stad is verdêeld in 26 arroendissement'n (Ortsbezirke in 't Duuts). Grôote steed'n dichte by zyn Frankfurt, Darmstadt en Mainz.
Geschiedenisse
thumb|left|Wiesbaden in 1655
Grôot-Londn
thumb|Liggienge van Grôot-Londn in Iengeland Grôot-Londn (Iengels: Greater London) is êen van de neegn regio's van Iengeland met een ippervlak van 1.572 km² en oungeveer 8.416.535 inweuners.
't Besteurlyk gebied van Grôot-Londn ligt binn de grôte agglomeroasje die de City of London, de City of Westminster en 31 andere boroughs (districtn) vormnn, en omvat wat da geweunlyk Londn wordt genoemd, hoofdstad van Iengeland en 't Verênigd Keunienkryk. Sedert 9 meie 2016 is Sadiq Khan van de Labour Party burgemêester van Londn.
Respoeë
Respoeë ofte Respoue (Frans: Rexpoëde, Nederlands: Rekspoede) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Blootland, nie verre van De Schreve. Respoeë grenst an de gemêentn Killem, Oost-Kapel, Bambeke, West-Kapel en Warrem.
Etymologie en geschiedenisse
Respoeë es ol in 1107 vermeld ounder de noamn Rexpouda, Rikespold en Rikespoud, afkomstig van't Germoansche Rikis Bothia. In de Flandria Illustrata van Sanderus van 1650 wierd 't dorptje Rexpoele enoemd byst da koartn en schilderyn van de kasselry'n Bergn en Veurne et Respoue noem'n, juuste gelyk da 't dorptje nu nog wordt enoemd in't Vlamsch. Officiël noemt et nu in't Frans Rexpoëde me en trema, oloewel da 't ezo nie uutgesprookn wordt.
thumb|left|250px|De [[Slag by Oundschote]] In den achtrmoat van de religieuze spanniengn en de verwoestiengn van de Beeldnstorm, a'n ip 25 januari 1567 de Geuzn den pastr, de vicaire den kostr van't dorp vermôord. Byst de Fransche Revoluusje woarn der in Respoeë antins klêene batteriengn in de periode 1791 tout 1793. In 1793 woarn der ôok twêe belanryke velsloagn in en round Respoeë die koadern in d' Êeste Coaliesjeoorloge. Ip 21 oest bezettn de Ingels-Hannoversche troepn van moarschalk Heinrich Wilhelm von Freytag 't dorptje vo 't versterkte stadje Bergn in te pakkn, wa e verlies wos vo de Fransche republikinn'n (ôok Sanskullottn enoemd) die zwoar in oundertal woarn. Ip 6 en 7 september van da zelfde joar wierd 't dorp in de contexte van de Slag by Oundschote were ingepakt deur de Fransche en wierdn moarschalk von Freytag en prins Adolphus, de zeevnde zeune van keunink George III van Ingeland, zelfs vo e moment deur de Fransche gevangngezet in Respoeë, mo wierdn ze were gered.
Bezienswoardigeedn
thumb|left|De Sent-Omerskerke in Respoeë
Paus Johannes Paulus II
thumb| Johannes Paulus II in 1993 Johannes Paulus II (Wadowice, 18 meie 1920 - Vaticoanstad, 2 april 2005) was e Poolschn paster, loater eirtsbisschop en kardinoal, die paus gewordn is van 16 oktober 1978 toet an zyn dôod. J'is geboorn ounder de noame Karol Józef Wojtyła.
Ooimille
Ooimille wilt etymologisch geziene "ôoimoeras" of "ôoibroek" zeggn. 't Groundgebied ervan ounstound mo in 1067 deur de drôogleggienge en de trugtrekkienge van de zêe round den tiend'n en den elfd'n êeuwe. Ooimille wos ôok mo en gemêente vanaf de Fransche Revoluusje (1790), dervôorn wos't mo e landelyke prochie van Bergn die 't stad van genoeg 'teetn veurzag. Tout vandoage et Ooimille da landelyk karakter redelyk bluuvn oudn en es't surtout e kalme weunplekke vo mienschn die in't Duunkerksche wirkn. In Ooimille stoat de Sent-Géraarskerke die gebouwd es tusschn 1907 en 1908.
45 v.Chr.
48 v.Chr. - 47 v.Chr. - 46 v.Chr. - 45 v.Chr. - 44 v.Chr. - 43 v.Chr. - 42 v.Chr. thumb|Julius Caesar 't Joar 45 v.Chr. is e joar in d' 1e eiwe v.Chr. volgenst de julioansche kalender.
Olyve
Een olyve is de vrucht van den olyfboom (Olea europaea), van de familie van de olyfachtign (Oleaceae). 't Geslacht Olea telt à peu près 30 sôortn.
Kenmerkn
Den boom groeit styf troage en kan e poar duusd joar oud wordn. De bloarn zyn grysdegroen en van april tout juni kommn d'r witte blommetjes an. De stêenvruchtn zyn êerst groen van kleur en wordn zwart os ze rype zyn.
Geschiedenisse
Den olyfboom is één van d'oudste gewassn die gekend is. Je wordt dikwils vernoemd in den bybel, lik in Noach met de duve die werekêerde met een olyftak in zyn snoavel. thumb|left| Stamme van een oudn olyfboom
Gebruuk
Vo dat olyvn wordn g'eetn, wordn z'êest e joar in e zoutwoaterbad geleid vo de bittere smoak weg te krygn. De groene olyvn zyn de vruchtn die nog nie rype zyn. De zwarte zyn zochter en sterker van smoake.
Uut olyvn wordt olyfolie g'hoald, da gebruukt wordt in de voedienge, als brandstoffe, in medicyne en cosmetica.
Verspreidienge
Olyfboomn groeidn êest allêne in 't Middellandsche Zêegebied, 't Middn-Ôostn en Zuud-Afrika, moa ze wordn nu over hêel de weireld gekwikt woa da 't klimoat geschikt is, zelfs in Japan, Indië, Austroalië en 't Zuudn van de Verênigde Stoatn.
Justin Bieber
thumb| Justin Bieber Justin Drew Bieber (London, Ontario, 1 moarte 1994) is e Canadeeschn popzanger.
Kantongs van Zwitserland
Kantongs
De tabelle toogt de kantongs in de volgorde lik dan z' ipgenoomn gewist zyn in de groundwet.
Koarte
600px
Virginioanschn opossum
thumb|Verspreidiengsgebied De Virginioanschn opossum, ook wel bekend lik de Nôord-Amerikoanschn opossum (Didelphis virginiana) is e budelbêeste uut de familie van d' opossums of budelrattn (Didelphidae), de grotste sôorte van de familie. Ze leevn in Nôord- en Middn-Amerika. 't Is den ênigstn opossum die te nôordn van Mexico leeft en 't is de mêest nôordelike budelbêeste ter weireld. Achter de kolonisoasje van d' Europeoann hèn z' hunder leefgebied verre kunn uitbreidn.
De Virginioanschn opossum is e solitaire nachtbêeste die zo grôot komt of e katte, moa ze kunn wel styf in grotte varieern. Hunder pels is dof grysachtig bruun, met uutzoenderienge van hunder oanzichte die wit is. Opossums hèn lange, kletse grypsteirtn, die kunn gebruukt wordn vo takkn te grypn en klêene vôorwerpn te droagn. Ook hunder ôorn zyn kletse en z' hèn e lange, platte neuze. Opossums hèn 50 tandn, mêer of gelyk wa vor andere Nôord-Amerikoansche landzoogbêeste. 't Zyn alleseters.
On z' hunder bedreigd foeln, probeern opossums te vluchtn of toogn z' hunder tandn en zettn z' hunder vacht rechte vo der grotter uut te zien. Ot da nie werkt en on ze benowd zyn, leggn z' hunder nere en doen ze juste lik of dan ze dôod zyn, wat da typisch is vor opossums.
1407
1404 - 1405 - 1406 - 1407 - 1408 - 1409 - 1410 't Joar 1407 is 't 7e joar in de 15e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| [[Jan zounder Vrêes, hertog van Bourgondië en groaf van Vloandern]]
Sinte-Pieterskerke (Leuven)
thumb|De Sinte-Pieterskerke van Leuven: westkant thumb|Kant van de mart: koor en zuudtransept De Sinte-Pieterskerke van Leuven is e kerke in Brabantse gotiek uut de 15ste êeuwe in witte zandstêen. De kerke hèt e gotisch koor mè koorommegank en zeevn stroalkapelln.
Vodien stound er e Romoansche kerke die verzekers gesticht is in 986 en ofbrandege in 1176. Der kwam ton e nieuwe Romoansche kerke met e crypte achter 't koor.
Van 1410 tout in de 17ste êeuwe ist er an de gotische kerke van nu gebouwd deur verschillige architectn. Sulpicius van Vorst hèt er an gewerkt tout an zyn dôod in 1439 en loater Jan II Keldermans en Matheus de Layens. 't Gebouw is nôois hêlegans ofgewerkt. Van de drie torrn die vorzien woarn an de westkant, woavan één van 170 meter hoge, bluuvn nu nog moa de torrebasissn over. In 1541 wierd er gestopt met de werkn omdat den ounderground nie stabiel genoeg was. Achter e poar instortiengn is de torre in 1613 verlêegd tout 't niveau van nu. Binst de twè weireldoorloogn is de kerke zwoar beschoadigd gewist. In 14-18 wast er e zwoare brand en vele kerkschattn zyn der in gebleevn. In 40-45 is de kerke gebombardeerd.
Beziensweirdigheedn
An de patrôonhèilign van de kerke hèn de Leuvenoars hunder lapnoame Peetermannen te dankn.
Eupn
Eupn is e stad en faciliteytngemeente in Oost-België, in 't oosten van de provinsje Luuk (arroendissement Verviers), dichte by de Duutsche grenze. 't Is e Duutstoalige stad en hoofdstad van de Duutstoalige Gemeenschap.
Eupn bestoat uut e boovn- en e beneednstad (Oberstadt en Unterstadt). De beneednstad ligt an de Vesder. De stoasje van Eupn ligt in de boovnstad en is de terminus van 'n intercityverbiendienge met Ostende, via oender andere Brussel. thumb|left|Zicht ip Eupn (Unterstadt)
Geschiedenisse
Eupn is vo den eeste kèe schriftelyk vermeld in 1014 in de Annales Rodenses. 't Makte ton deel uut van de parochie Baelen in 't Hertogdom Limburg en wierd in 1178 deur hertog Hendrik III van Limburg geschoenkn an d' Abdie Rolduc (Abdie van Rode of Kloosterrade). Sedert de 13e eeuwe vormde Eupn 'n heerlykheyd, t'hope mè 't stadsdeel Stockem van nu. 't Hertogdom Limburg kwam in 1288 an Broabant, dat in 1387 Bourgondisch wierd. By de stryd teegn Gelre wierd Eupn in brande gestookn deur de Geldersn. In 1544 verkreeg Eupn 't recht vo joarlyks twèe joarmarktn t' houdn.
In 1565 begost de reformoasje in Eupn. In 1582 kreeg Eupn met de miserie van de Tachtigjoarign Oorloge te moakn: 't wierd vo den helt deur brand verwoest deur toedoen van Hollansche troepn. In 1634 roasde e pestepidemie deur de streke. In 1672 wierdn an Eupn stadsrechten verleend. In 1680 wierd e loaknmanufacteure ipgericht en brakt er e bloeityd an vor e groot deel van de bevolkienge.
Van 1707 toet 1714 was Eupn oenderdeel van de Republiek van de Vereenigde Nederlandn moa wierd by de Vrede van Utrecht were an d' Oostnryksche Nederlandn toegeweezn.
Pomerol
Pomerol (ofte Pomirau in't lokoal dialekt van Gascogne) es 'n gemêente in't departement Gironde in de regio Nouvelle-Aquitaine in't zuudwestn van Vrankryk. 't Ligt ip apreupri 40 kilomèiters o d'ôostkantn van Bordeaux, by d'elliengn by de riviere de Dordogne. 't Grenst an de gemêentn Lalande-de-Pomerol, Néac, Montagne, Saint-Émilion en Libourne. thumb|left|300px|Zicht ip Pomerol
Eupn
Geschiedenisse
Lyk de reste van 't Hertogdom Limburg wierd Eupn by d' annexoasje van de Zuudelyke Nederlandn deur de Fransche republiek in 1795 ingedeeld by 't departement Ourthe. In 1815 wierd Eupn binst 't Congres van Wenen toegevoegd an 't Keunienkryk Pruussn.
Pomerol
Wynproduksje
Pomerol es weireldgekend deur zynne wyn. De rôo wyn droagt 't keurmerk AOC (Appellation d'Origine Contrôlée) en es erkend sedert 1936. 't Rechtsgebied van de Pomerol es in vergelykienge mè da van't byligg'nde gebied van de Saint-Émilion redelyk klêen: 't besloat mor 785 ectoarn. Vo Pomerol-wyn gebruukn ze mêestol Merlot-druuvn, mor der wierd ôok Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Malbec en Carmenère angeplant.
Eupn
Geschiedenisse
Achter den Eeste Weireldoorloge kwam Eupn in 1919 deur 't Verdrag van Versailles an België, toet 1925 nog General-Gouvernement Eupen-Malmedy. An 't begun van de Twèede Weireldoorloge, ip 18 meye 1940, wierd 't gebied were by Duutsland ingelyfd. In september 1944 wierd 't deur 't Amerikoans leger bevryd en kwam Eupn were Belgisch.
Pomerol
Wynproduksje
't Gekendste merk es de Château Pétrus. Van den deen wierd er mor letter gemakt en in minder goe joarn moakn ze der zelfst ginne, wa de wyn ôok redelyk prizzig makt. Buutn Château Pétrus zyn der nog êenigte and're gekende wyn'n, die ip ulder etiket de noame Pomerol meugn dragen, ounder and're La Conseillante, Gazin, l'Evangile, l'Eglise Clinet, Vieux Château Certan, Beauregard, le Bon Pasteur, Clos du Clocher, Château Bonalgue, le Pin en Château Clos Rene.
Eupn
Geschiedenisse
In 1970 wierd de Duutstoalige Gemeenschap gevestigd woardeure dat er meer autonomie kwam van 't gebied. In 1977 kwam Kettenis by Eupn.
Reegnworms
Reegnworms (Lumbricidae), lokoal ook tettienks, teirienks of wurms genoemd, zyn e familie van de ryngelworms (Annelida). Ze komn voorn over heel de weireld, uytgezoenderd in streekn met e styf droog klimoat en ip Antarctica. Weireldwyd zyn der oengeveer 670 soortn bekend.
Pomerol
Beziensweirdigeedn
De mêeste beziensweirdigeedn in Pomerol ein 'n twuk te moakn mè de wynproduksje. Surtout de wynkastêeln en by-ôor'nde wyngoard'n zyn schôone oum zien lyk:
Eupn
Toale
90% van de bevolkienge sprèekt Duuts, de resteernde 10% sprèekt Frans en andre toaln. 't Oorsproenkelyk dialect van Eupn is 't platdiets, dat e Limburgs dialect is. De meerderheyd van de bevolkienge is twèetoalig (Duuts-Frans) of drietoalig (Duuts-Frans-Iengels of andere toaln). Eupn is lyk al de gemeentn van de Duutstoalige Gemeenschap e faciliteytngemeente woarby dan der voorzieniengn moetn gegeevn wordn an de Franstoalige minderheyd.
Reegnworms
Deur 't groavn van tunnèls en 't ofbreekn van plantoardig materioal hèn reegnworms e grootn invloed ip de bodemstructeure. By 't triln van de bodem en by reegnachtig were kruypen z' uyt de groend. Ze zyn surtout actief by nachte. 't Zyn ofvaleters die leevn van dood orgoanisch plantoardig materioal. In de wynter kruypn ze dieper in de groend en goan z' in e soorte van wyntersloap of diapauze.
Reegnworms hèn e lankwerpig, typisch wormachtig lyf zoender pootn. Hunder lyf kan bestoan uyt meer of hoenderd segmentn. Van voorn, achter oengeveer 't dertigste segment, zit by vulgroeide reegnworms e verdikkynge, 't clitellum of zoadel genoemd. Reegnworms hèn e redelyk groot herstellyngsvermeugn of regeneroasje, 't verschynsel woardeure dan ze deeln van hunder lyf kunn vervangn die verloorn gegoan zyn.
Pomerol
Beziensweirdigeedn
In Pomerol stoat ôok 't Croix de Gay, e kruus langs de boane uut de zestiende êeuwe ip de route noar Santiago de Compostella.
Käthe Kollwitz
Käthe Kollwitz (Keuningsberg, 8 juli 1867 – Moritzburg (Saksn), 22 april 1945), meysjesnoame Käthe Schmidt, was e Duutsche groafisch kunstnaresse en beeldhouwster.
Werk
Bekende werkn zyn: thumb|left|'t Treurend ouderpoar ip 't [[Duuts militair kerkof Vlazêle|Duuts militair kerkhof in Vlazeele]]
Spermatophyta
Spermatophyta of zoadplantn zyn plantn woaby dat de vôortplantienge gebeurt via zoad. Ze zyn een onderdêel van de Embryophyta (landplantn). De zoadplantn wordn ingedêeld in de naktzoadigen (Gymnospermen) en de bedektzoadigen of blommeplantn (Angiospermen of Magnoliophyta).
Evolutie
Uut de groene plantn (wiern), de landplantn (Embryophyta) en de voatplantn (Tracheophyta) ontwikkeldn de zoadplantn (Spermatophyta). Da was de vierde belangryke stap in d'evolutie van de plantn. Mossn en voatplantn verspreidn under deur spoorn. Zoadn en meer reservevoedienge of spoorn, woadeure da ’t embryo direct kan begunn te groein. Zoadplantn en ook nog d’eignschap da ze hout kunn vormn.
Rozendoale
't Zou oltemets ôok kunn'n zyn da je zocht achter:
Gregorioansche kalender
thumb|Paus Gregorius XIII De gregorioansche kalender, genoemd noa paus Gregorius XIII die hèm in 1582 invoerde, is bykans in al de land'n van de weireld d'n officiële kalender. De gregorioansche kalender is en anpassynge van de julioansche kalender die vodien gebruukt wierd.
Kruudnoagel
Kruudnoagel is e specerye met e scherpe branderige smoake en e stravve reuke. Kruudnoagels zyn de gedroogde blommeknoppn van de kruudnoagelboom (Syzygium aromaticum), die van de zelfste familie is of de myrte.
Gregorioansche kalender
In de julioansche kalender is èlk joartal die deilboar is deur 4 e schrikkeljoar. 't Gemiddelde kalenderjoar tèlt doarom exact 365,25 doagn. Moar e tropisch joar deurt à peu près 365,2422 doagn. De julioanschn doatum lopt azo per duusd joar omtrent 7,8 doagn achter ip de zunne. In de Gregorioansche kalender is 't système van schrikkeljoarn angepast vo da problème ip te losn.
Kruudnoagel
Ofkomste
Kruudnoagel is ofkomstig van d' Indonesische Molukken. Den dag van vandoage wordt den boom surtout geplant in Indonesië, Madagaskar, Tanzania, Sri Lanka en Maleisië.
Kenmerkn
De kruudnoagelboom groeit 't best in e tropisch zêeklimoat. Den boom kan 15 m hoge wordn en de leerachtige bloarn die assan groen bluuvn, trekkn ip laurierbladjes. De blommeknoppn zyn rôod en deur z'in de zunne te loatn droogn kommn ze bruun.
Geneeskunde
Kruudnoagel is goed vo 't eetn te verteirn, 't zuvert de moage en 't ountsmet. 't Helpt teegn tandzêer en ountstekiengn in de mound.
Toepassienge
Kruudnoagel makt zoete gerechtn, patisserie en punch verfynder. 't Gift ook e speciale smoake an pikante vlêes-en visgerechtn, wild en geveugelte.
Kruudnoagel is een ingrediënt van verschillige kruudnmixen lik Indisch 'mix garam masala' en 't Arabisch miengsel 'baharat'. Vierkruudnpoeier (quatre épices) is surtout in Frankryk styf populair. 't Bestoat uut kruudnoagel, zwarte of witte peper, neutemuskoat en gember, soms ook piment en kanêel. Ook in de gekende worcestersause zit er kruudnoagel.
Liber Floridus
thumb|E droake in Liber Floridus van Lambert van Sint-Omoars Liber Floridus (Blommeboek) is e middelêeuwschn encyclopedie geschreevn tusschn 1090 en 1120 deur Lambert, kanunnik van Sint-Omoars. Den tekst bestoat uut uuttreksels van omtrent 192 verschillige werkn. 't Goat over Bybelsche, historische, astronomische, geogroafische, theologische, filosofische, en nateurkundige oenderwerpn.
Lambert schrêef Liber Floridus ôorsproenkelyk in 't Latyn en loater wierd 't in 't Frãns vertoald ols Le Livre fleurissant en fleurs. E gedetailleerde beschryvienge is te viendn in 't Historia comitum Normannorum, comitum Flandriae.
't Originêel manuscript, ofgewerkt in 1120 en ipgedreegn an d'n heilign Audomarus (Sint Omer) deur Lambertus, is bewoard gebleevn in Gent in d'universiteitsbibliotheke. Neffest 't originêel zyn der neegn kopies bekend, dateernd van de twoalfste toet de zestienste êeuwe, allemolle gemakt in Vloandern en Henegouwn. Sedert de 10e moarte 2008 stoat 't ip de lyste van roerend culturêel erfgoed van de Vlamsche Gemêenschap. De kopies wordn bewoard in Chantilly, Den Haag, Dowoai, Genua, Leiden, Wolfenbüttel en Parys.
Trinidad en Tobago
't Eiland Trinidad wierd êeuwn lange beweund deur inheemsche volkern vo da 't e kolonie kwam in 't Spoans ryk, achter de komst van Christoffel Columbus in 1498. De Spoansche gouverneur gaf 't eiland over an e Britsche vlote in 1797. Trinidad en Tobago wierdn in 1802 oender 't Verdrag van Amiens lik aparte stoatn an Grôot-Brittannië ofgestoan en in 1889 verênigd. Ze wierdn oenofhankelik in 1962 en kwoamn e republiek in 1976.
Huus Supplinburg
De dynastie was genoemd achter de gemêente Süpplingenburg in de Landkreis Helmstedt in de Duutsche dêelstoat Nedersaksn. De familie blêef nie lange bestoan en stierf uut want keizer Lotharius haad allêene moar e dochter Gertrude en e zuster Ida.
Ourthe (departement)
thumb|350px| Departement Ourthe 't Departement Ourthe (Frans Département de l' Ourthe) was e Frans departement in de Nederlandn. 't Is genoemd noa de riviere de Ourthe. 't Omvatte oengeveer de Belgische provinsje Luuk van nu en eenigte stiksjes die nu in Duutsland liggn.
't Departement wierd gevormd in 1795 achter d' annexoasje van de Zuudelyke Nederlandn by Vrankryk, deur soamnvoegienge van 't kernstik van 't prinsbisdom Luuk, 't abdeyevorstndom Stavelot-Malmedy, 't hertogdom Limburg en stiksjes van 't hertogdom Luxemburg, 't groafschap Noamn en 't hertogdom Broabant.
Hoofdstad van 't departement was Luuk. 't Was ingedeeld in de volgnde arroendissementn en kantongs:
Achter de val van Napoleong by Woaterloo in 1814 wierd 't grotste deel van 't departement krachtns de Nederlansche groendwet ommegezet in de Nederlansche provinsje Luuk. 't Oostelyk deel (Eupn, Malmedy, Sankt Vith, Kronenburg, Schleiden) kwam e deel van de Pruussische Reynprovinsje.
Eupn, Malmedy en Sankt Vith wierdn in 1919 by België gevoegd.
Saint-Sulpice-de-Faleyrens
Saint-Sulpice-de-Faleyrens es 'n gemêente in't departement Gironde in de regio Nouvelle-Aquitaine in't zuudwestn van Vrankryk. 't Ligt ip apreupri 40 kilomèiters o d'ôostkantn van Bordeaux, an de voet van d'elliengn olangsn de riviere de Dordogne. 't Grenst an de gemêentn Saint-Émilion, Vignonet, Cabara, Branne, Grézillac en Moulon.
Beziensweirdigeedn
De gemêente es gekend deur zyn wyngoardn en de produksje van Saint-Émilion-wyn. Saint-Sulpice-de-Faleyrens es êen van d'acht gemêentn die dêel uutmoakn van't "rechtsgebied" Saint-Émilion wa deur Unesco sedert 1999 erkend es lyk weirelderfgoed. Ollêene mor wyn'n die uut da gebied komm'n meugn 't keurmerk AOC (Appellation d'Origine Contrôlée) Saint-Emilion droagn.
And're beziensweirdigeedn zyn:
Pyndershuus
thumb|'t Pyndershuus tusschen 1890 en 1900
't Pyndershuus (ôok Rykepyndershuus genaamd) is een historisch pand an de Jan Van Eyckplatse in Brugge.
't Pyndershuus is in 1470 gebouwd voe de pynders: de sjouwers die de marchandieze noa 't tolhuus mostn briengn. De name verwyst noa de pyne dan die menschen aan oender de zwoare last. Ip de gevel van 't pyndershuus stoan de kromgebouwen sjouwers ofgebild.
58 v.Chr.
61 v.Chr. - 60 v.Chr. - 59 v.Chr. - 58 v.Chr. - 57 v.Chr. - 56 v.Chr. - 55 v.Chr. 't Joar 58 v.Chr. is e joar in d' 1e eiwe v.Chr. volgenst de julioansche kalender.
Gebeurtenisn
thumb|De Romeinsche weireld in 58 v. Chr. vo da [[Gallië veroverd wierd deur Julius Caesar]]
Jozef II (HRR)
Jozef II (Jozef Benedikt August Johan Anton Michael Adam) (Weenn, 13 moarte 1741 -Weenn, 20 februoari 1790), van 't Huus Habsburg-Lotharingen, was den oudste zeune van keizerinne Maria Theresia en heur vint Frans I Stefan. Je was de broere van Marie Antoinette.
Je kwam Rôoms-Duutsche keunienk in 1764, in 1765 keizer van 't Hillig Rôoms Ryk, en in 1980 ook keunienk van Boheemn en Hongareye.
Parsec
De parsec (mêervoud: parsecs, ofkortienge: pc) is een ofstandsmoate die gebruukt wordt in d' astronomie. De name parsec kom van de wôordn Parallax en Boogseconde.
Jozef II (HRR)
Jozef II wierd in Brussel verteegnwoordigd deur zyn zuster Maria-Christina, die tegoare met heur vint Albrecht van Saksen-Teschen landvoogdesse van d’Ôostnryksche Nederlandn was.
Asterias
Asterias is e geslacht van zeestern (Asteroidea), en 't typegeslacht van de familie Asteriidae.
Soortn van 't geslacht zyn te vyndn langst de kustn van de noordelykn Atlantischn Oceoan en 't westn van de Stiln Oceoan. De bekendste soorte is de geweune zeesterre (Asterias rubens), die ook langst de Vlamsche Kust voornkomt.
Jozef II (HRR)
In 1789 kwoamn de Zudelikke Nederlandn in ipstand teegn ’t Ôostnryks gezag van Jozef II, die d'Ôostnryksche Nederlandn wilde moderniseern volgns d’ideeën van de Verlichtienge. Zyn deurgevoerde hervormiengn woarn goed bedoeld mo ze wierdn nie anveird deur de bevolkienge. Zowel de conservatievn, de gêestelikkn, d'ambachtsliedn en de Statiestn, e groeperienge round de Brusselschn advocoat Hendrik van der Noot, as de progressieve burgerye, ounder leidienge van den advocoat Jan-Frans Vonck, spandn tegoare teegn ‘t beleid van Jozef II.
De revoluusje begost in ’t Hertogdom Broabant met de Slag by Turnhout en wordt ook de Broabantse Omwentelienge genoemd. Loater volgdn de groafschappn Vloandern, Henegouwn, Noamn en ’t oud Hertogdom Limburg (nu de Belgische provinsje Luuk en ’t zuudn van d’Hollandsche provinsje Limburg) ‘t voorbeeld van Broabant. Jozef II wierd nie mer erkend as vorst van uze gewestn en ze stichtegn de Verênigde Nederlandse Stoatn.
In 1790 wierd et gezag van de Ôostnrykers were hersteld ounder Jozef zyn joungere broere, keizer Leopold II, die hem ipgevolgd was deurdat ie stierf zounder zeuns. thumb|left| De Verênigde Nederlandse Stoatn in 't roze (1790)
1139
1136 - 1137 - 1138 - 1139 - 1140 - 1141 - 1142 't Joar 1139 is 't 39e joar in de 12e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|[[Diederik van den Elzas en Sibylle van Anjou an de basilieke van 't Heilig Bloed in Brugge]]
Vlams Parlement
thumb| Vlams Parlementsgebouw 't Vlams Parlement is de parlementaire vergoarienge van de Vlamsche Gemeênschap en 't Vlams Gewest. 't Zetelt in 't Vlams Parlementsgebouw in Brussel. 't Vlams Parlement telt 124 leed'n die allemolle t' hope de Vlamsche Gemeênschap vorm'n. 118 leed'n doavan zyn verkooz'n in 't Vlams Gewest, d' andere zesse zyn van 't Brussels Oofdstedelyk Gewest. Die zesse meug'n allêne moa stemm'n over de gemeênschapsmateries, omda 't Vlams Parlement gin gewestbevoegdheed'n hèt in Brussel.
Die volksverteeg'nwoordigienge is ipgericht, direct achter de beslissienge van de Vlamsche polletieke partyen vo 't gewest en de gemeênschap t' hope te voeg'n. Vanof 1995 woar'n der eig'n verkiêziengn vo 't Vlams Parlement. Voôrn 2 april 1996 noemdege 't parlement de Vlamsche Road en voôrn 1980 de Cultuurroad vo de Nederlandsche Cultuurgemeênschap of kortweg de Nederlandsche Cultuurroad.
Zetelverdêlienge
De zetelverdêlienge gebeurt per provinsje en der zyn 124 zetels te verdeêl'n. (118 uut 't Vlams Gewest en zesse uut 't Brussels Gewest)
Korfschelpn
Korfschelpn (Corbulidae) zyn e familie van twêekleppige wêekbêestn in d' orde Myida. Ze leevn ingegroavn in slykerige bodems, mè byssusdroadn vastegemakt. De kleppn van de schelpn zyn nie gelykig. De rechterkleppe is by sommigte sôortn vele grotter of de lienkerkleppe.
't Zwoartepunt van de verspreidienge ligt in tropische en subtropische zêen, moa ze zyn ook te viendn in koedere zêegebieden. Ze leevn in 't westelik en ôostelik dêel van de Stilln Oceoan, den Atlantischn Oceoan en de Middellandsche Zêe.
Taxonomie
De geslachtn zyn:
Clementia van Bourgondië
Clementia van Bourgondië (1070 - 1129) was e dochter van Willem I van Bourgondië en van Stephania van Longwy-Metz. Ze was e zuster van de loatern paus Callixtus II.
Binst da Robrecht de Fries passeerde deur ‘t hertogdom Bourgondië, ol werekeern van Jeruzalem, hèt ’n den trouw geregeld van zyn zeune Robrecht II mè Clementia. Je brocht heur mee noa Vloandern en je gaf heur e weeuwegoed van bykan e derde van zyn groafschap. Da weeuwegoed zorgde loater vo probleemn.
Robrecht II en Clementia trouwdn round 1090. Hunder jounges woarn:
In 1099, binst dat heur vint Robert II ip kruustocht was, zette Clementia den bisschop van Terwoan Gerardus I of, en ze benoemde Jan van Woastn, e voorstander van de gregorioansche gedachtn: teegn koopn van titels, trouwn van pasters en immoraliteit.