cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Margaretha van Oostnryk (1584-1611)
thumb|Margaretha van Oostnryk Margaretha van Oostnryk (Graz, 25 december 1584 - Escorial, 3 oktober 1611) was e dochter van Karel II van Oostnryk en van Maria Anna van Beiern (1551-1608). Ze was e zuster van keizer Ferdinand II. Ze trouwde in 1599 me Filips III van Spanje en kwam azo keuniginne van Spanje, Portugal, Noapels en Sicilië.
Terrebut
Leefgebied
Jounge terrebutjes groeien ip in warm, oundiep kustwoater. Ze wordn gevangn langs 't strange.
Margaretha van Oostnryk (1584-1611)
Under jounges: thumb|left| [[Ferdinand van Oostnryk mè broertje Alfonso (1611-1612) en zusje Margarita (1610-1617) deur Bartolomé González y Serrano (1612)]]
1135
1132 - 1133 - 1134 - 1135 - 1136 - 1137 - 1138 't Joar 1135 is 't 35e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Stoatie
thumb| Perrong mè tring in [[Ostende (stad)|Ostende]] De stoatie (ZW) of de stoasje (NO) es een gebouw woar da je den tring pakt. Typische zoakn die je vindt in een stoatie zyn lokettn (vo tickettn te kôopn), perrongs (de platse woar dat de spôorn liggen woarip dat de trings ryen), tunnels ounder de spôorn, een cafetaria, ne gezettemesjang en klêne winkelkes. An de stoatie vind je ôok dikwyls een taxiplekke en 'n bushalte, vanwoaruut da je ip dichterbygeleegn bestemmingn kunt groakn. De Belgische stoaties wordn uutgeboat deur den NMBS.
Stoaties in West-Vloandern
Der zyn verschillige stoaties in West-Vloandern, ounder andre: Woaregem, Oarelbeke, Kortryk, Iengelmunstr, Yzegem, Roeseloare, Lichtervelde, Tielt, Toeroet, Brugge, Ostende, Blanknberge, Knokke, Heist, De Panne, Yper, Poperienge, ...
Omer Karel De Laey
thumb| Plakkoate an 't huus van Omer Karel De Laey, Amersveldestroate, [[De Gête]] Omer Karel De Laey (Sint-Jozef (Ooglee), 18 september 1876 - 16 december 1909) wos e West-Vlamschn schryver.
Leevn
E wos de zeune van e rykn boer, die nog burgemêester en provinscheroadlid ewist is. En is ebôorn me reuma en etwot an zyn erte, woadeure dat 'n mo 33 joar oud ekommn is. Achter dat 't no 't Klêen Seminoarie in Roeseloare egoan wos (woa dat 'n Grieks-Latyn dei en indeliks goeie puntn oald voun algebra en fysica, mo surtout geirn Nederlands en Latyn dei), gienk 'n no Leuvn (e dei doa Rechtn). Ze studentejoarn woarn de beste van ze leevn, e kuste doa werkn, wandeln, schryvn en discuteern me jounge gastn van 't zeste niveau lik nem. E kwam in 1900 doctor in de Rechtn, mo deur ze slicht erte moest 'n no de Gête werekêern. E gienk dôod in 1909.
Werk
De Laey et e masse eschreevn, buutn gedichtn ouk tonêel, essays en sprooksjes.
E vôorbeeldje
''Uit: Ook verzen. Vacancerismen ip z'n Westvlams, 1902''
Hoeiloart
De noame zou kommn van 't Gallisch-Keltisch Ho-lar wat da hoog geleegn open plekke in 't bus wil zeggn.
In de gemêente zyn der gin andere dêelgemêentn, moa der is wel nog de wyk Groenendoal met een eign stoasje. Angrenzende gemêentn zyn Sint-Genesius-Rode in 't westn, Overyse in 't ôostn, Brussel in 't nôordn en Terhulpn in 't zuudn. E dêel van 't Zoniënwoud ligt ip 't groundgebied van Hoeiloart.
Otto I (HRR)
Otto I, bygenoamd Otto de Grôotn (Wallhausen (Saksen-Anhalt), 23 november 912 – Memleben (Saksen-Anhalt), 7 meie 973), van de dynastie van de Liudolfiengers, was van  936 tout 973 hertog van Saksn en keunienk van Oost-Francië, van 961 ook keunienk van Italië en van 962 den êeste  Rôoms-Duutsche keizer.
Achter de môord ip keizer Berengar van Friuli in 924 was de keizerlykn titel bykan vêertig joar vacant gebleevn. Ip 2 februoari 962 wierd Otto I tout keizer gekrôond en kost ie de keizers van 't Rôoms Ryk ipvolgn.
Otto I is genoemd achter zyn grotvoader Otto I van Saksn, die ip 30 november 912 stierf, e weke achter dat ie ip de weireld kwam.
Je was den oudste zeune van Hendrik de Veugeloare en Mathilde van Ringelheim. Zyn voader is nôoit gin keizer gewist, mo je wordt toch anzien ols de stichter van 't Ottoons Huus. D'Ottoonn regeerdn mêer of 'n êeuwe van 919 tout 1024 over Duutsland, loater 't Hillig Rôoms Ryk genoemd.
De keunienklyke villa van d'Ottoonn in Memleben was styf belangryk in dien tyd. Otto zyn voader is doa geboorn en gestorvn. Otto is ook gestorvn in Memleben, mo j'is begroavn in de kathedroale van Magdeburg. Zyn herte zou begroavn zyn in Memleben en zyn zeune Otto II stichtte doar in 975 e Benedictyneklôoster.
Vrouwn en jounges
Otto ha twi vrouwn en zeevn jounges.
Je trouwde in 929 me d'Iengelsche prinsesse Eadgyth (Edith) van Wessex, dochter van keunienk Edward den Oudern en halfzuster van keunienk Æthelstan. Ze krêeg Magdeburg ols bruudschat. Under jounges woarn: Je trouwde in 951 me zyn twidde vrouwe Adelaide van Bourgondië. Under jounges woarn: J'haad ook nog 'n ounwettige zeune met e Sloavische vrouwe:
1410
1407 - 1408 - 1409 - 1410 - 1411 - 1412 - 1413 't Joar 1410 is 't 10e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|500px|Slag by Tannenberg
Ostende
Ostende is e Belgische stad in de provinsje West-Vloandern. Ze ligt an de Vlamsche Kust. Buutn Ostende zelve, zyn der nog e poar deelgemeentn, Stène, Mariakerke, Raversyde en Zandvoorde. Der weunn in 't geheel oast 70.000 menschen. Roend Ostende liggn de gemeentn Middelkerke, Gistel, Oedeburg en Brèènienge. In de Middeleeuwn laag Ostende an den oostkant van e schiereiland, Ter Streep. An de westkant laag Westende en in 't middent laag Middelkerke. De polder achter 't eiland liep allene by springty oender, twèè kèèren per joar. Deur d'inpolderienge kaamt de Ploate an 't vasteland te liggn.
Verkèer en platsjes
De stad is e belangryk verkèersknooppunt, en et byvoorbeeld nen aavn, e vliegpling en ne jachtaavn. De stoasje van Ostende is ook et endpunt van de tring, dus je moe doar ofstappn, oftewel direct were kèern, mo je ku wêl direct de kusttram pakkn, want dedien stopt ook an de stoasje. Je kut ook de ottoobus pakkn no de banlieue of een va de buutnlynen no Brugge, Gistel, Oedenburg, Veurne, Ichtegem, Klemskerke, Toeroet, Diksmude, Middelkerke en vele meer. In't sezoejn kost je vroeger no Ieper en Bellewaerde me de bus, ma in 2012 e ze die liene afgeschaft.
Cultuur
left|thumb|Ostende vanuut de lucht gezien
Ostende is ook de stad van artiestn gelik Arno, James Ensor, Leon Spilliaert, Constant Permeke, Gustaaf Sorel, Jef van Tuerenhout en Raoul Servais en entertainers gelik Kamagurka, Herr Seele, Gunter Lamoot, Lucy Loes, Preuteleute, ...
En vergit de Paulusfèestn nie te middn ogustus woar da je veel artiestn uut eign streke kunt zien uptreedn, vooral Lucy Loes trokt doa assan vele volk aze speelde.
J'et ook e ferme hardcore en punkrockscene, bekende groepn van by uus zyn oundermèer Death Before Disco, Dedicted, 7 works en Ladbroke.
De stoeten Ostendenoare, rond de joarn 1980-90 en satirisch weekblad, moa nu en mysterieuzn actiegroep die ’t gemunt êt ip de monumentn ter ère van keunienk Leopold II in Ostende. Z'en in 't verleden al e ki zyn and ofgezaagd.
In 't gehucht Raversyde ligt 't Provinciaal Doming Raversyde.
Et boegbèeld van Ostende is De zèe va George Grard, het standbèeld voorn het Casino Kursoal, deur de Ostendenoars Dikke Mathille genoemd. In 2005 is't er een discusje gewist of da't standbeeld ip eur oorspronkelikke platse ip de oostellienge moest gezet wordn, moa der was zovele trammelant doarteegn da ze toch moa beslootn en om et te loatn woar dat 't was. Z'en der ook e soorte van bier achter genoemd.
Toale
De tale van 't Ostens schèelt vele met andere dialecten in 't West-Vlams.
In Ostende (lik up vele plekkn an de kust), gebruukn ze in te plekke van de /êe/ de /èè/. Ze zeggn dus nie me men êen bêen in de zêe, mo me men èèn bèèn in de zèè (klanke lik de êeste i in illetriek, mor e bitje langer), of lik de twidde e in 't Fransche élève.
De grotste kenner van 't Ostens is Roland Desnerck. 't Ostens Woordeboek is van em.
Polletiek
De burgemèèster van Ostende is Johan Vande Lanotte. Mo in de gemèènteroad zittn der nog bekende gasten, gelik Geert Lambert, me ze groen brilletje, en nateurlik et Jean-Marie Dedecker doar ook in gezetn.
Ofbeeldingn
750px
Brassica
Brassica is e geslacht van blommeplantn in de familie van de kruusblommign (Brassicaceae).
't Geslacht omvat oungeveer viftig sôortn woavan verre al de dêeln eetboar zyn, lyk de wortels, stiengels, bloarn, okselknoppn, blommn en zoadn. Sommigte sôortn wordn gebruukt ols sierplantn.
Koasmoakery Passendoale
thumb| Stichters van 't bedryf thumb| Koasfabrieke Koasmoakery Passendoale es 'n koasfabrieke in de Stoatiestroate in Passendoale. Ze ligt moa up 'n poar ounderd mèters van de Koasfabrieke van Môoslee. In 1991 wierd 't bedryf verkocht an den Hollansche groep Campina, moar in 2007 verkocht an 't Frans bedryf Bongrain. D'er werken à peu près 120 minsn.
Geschiedenisse
De koasmoakery van Passendoale es in de joaren twintig van de 20e êeuwe begunnn up 't of van de stichters Donck, me 't verwerken van underne eigen melk up 's Graventoafel in Passendoale. Da wos zukken succes da ze hêel rap boerderyn van in 't rounde moestn inschakeln vo mêer melk t'èn. De boerderye wierd wok te klêne en in 1932 beslisten ze vo uut te breidn en 'n groat zuvel- en koasbedryf te starten. Up s' Graventoafel es 't er nu "d'Oude Koasmoakery", 'n museum round koas.
Sichtend 'n antal joar wos Passendoale 'n ounderdêel van Campina. Moa dedie goan under in 't vervolg toeleggn up olfarte koazen en de koazen van Passendoale zittn in d'olfzochte category. Doarom es Passendoale nu verkocht an Bongrain.
1472
Gebeurtenissn
thumb|Philippe de Commynes
KULAK
De KULAK, of De KU Leuven Campus Kortrijk, es de ofdêlienge van de Leuvense Universiteit die geleegn es ip 't Ôoge in Kortryk. De 'A' in de noame wyst ip de vorige noame, in plekke van 'Campus' wos't ton 'Afdêlienge'. Moar omda ze da nie gèern ôord'n omda da de zelfstandigheid van de unief in vroage stelde, ein ze der ton 'Campus' van gemakt. Omdat KULCK nie echt goe klienkt, en niemand da dus gebrukte, es de afkortienge KULAK wel gebleevn.
Geskiedenisse
De KULAK es van start gegoan in 1965, als antwoord ip de vroage om het universitair onderwys dichter by het volk te bringn (zo es ook de universiteit in Limburg ontstoan, gekend als 'Diepenbeek'). Z'es sterk verbond'n met de unief van Leuven, want in Kortryk keun je ollêene moar Bachelor-joarn volgn, woarnoa daje verondersteld weird om noar Leuven te goan. De KULAK eit ol verskillende nieuwe richtingn gekreegn, en zi ongevjer duuzd vierhonder studentn. Deurêen de joarn eit de KULAK ol verskillige rectors gehad:
Ipleidiengn
Bachelorjoarn in de economische wetenskappn (ôok handelsingenieur), Toal- en Letterkunde, Geskiedenisse, Rechten, Weetnskappen, Informatica en geneeskunde.
Vrouwnpolder
Vrouwnpolder (Nederlands: Vrouwenpolder, Zêeuws: D'n Polder) es e dorptje in Zêeland ip 't vroeger eyland Walchern, die nu dêel uutmakt van de gemêente Veere. 't Ligt hillegansn o de nôordkantn van Walchern, by de Veerse Gatdam die Walchern verbindt mè Nôord-Beveland. By Vrouwnpolder ligt ôok 't gehucht Brêezand en 't nateurgebied Oranjezon an de Nôordzêe. Ôok 't vroeger werkeyland Neeltje Jans in d'Ôosterschelde ôort by Vrouwnpolder.
Vrouwnpolder wos e zelfstandige gemêente van 1816 tout 'n êestn juli 1966, ton da 't ipgienk in de gemêente Veere.
Bloed
thumb| Menschelik bloed Bloed is e vloeistoffe die in 't lyf van een organisme circuleert voe de verdêlienge van voediengsstoffn en den ofvoer van ofvolstoffn van 't metabolisme.
Vestfold og Telemark
thumb|Vestfold og Telemark in Noorweegn Vestfold og Telemark is e fylke (provinsje) van Noorweegn in de regio Østlandet (Oostland). Z' is oentstoan ip 1 januoari 2020 deur d' administratieve herindelynge van 't land, woarby dan de fylker Vestfold en Telemark gefusioneerd zyn. In 't noordn grenst 't an Viken, in 't westn an Vestland en in 't zuydn an Agder. Hoofdstad van de fylke is Skien.
Gemeentn
Vestfold og Telemark omvat 23 gemeentn: 450px|left
Bloed
By ogere bêestn lik reptieln, veugels, amfibieën en zoogbêestn zorgt 't ook voe den transport van zuurstoffe, den ofvoer van 't verbrandiengsproduct kooldioxide en voe de temperateure van warmbloedign in stand t' oudn: e vôorbêeld van homeostase. By ogere bêestn wordt 't bloed roundgepoempt deur een erte, in e geslootn systêem van slagoaders, oarvoaten en oaders.
Insektn doarenteegn en gin gesloten circuloatiesysteem, mêestal gin zuurstoffebiendende bestanddêeln in 't bloed (da by die beesten hemolymfe noemt) en de ademhaliengsfuncties wordn by under nie deur 't bloed vervuld. Andere geleedpôtigen en soms wel bloed dat zuurstoffe transporteert, mo mêestal gebeurt da nie me hemoglobine, mo met hemocyanine, e koperoudend zuurstoftransporteiwit dat vry in 't bloed is opgelost.
Marrakesh
thumb|Verschillnde zichtn van Marrakesh. Marrakesh of Marrakech (Berbersch : Meṛṛakec, ⵎⴻⵕⵕⴰⴽⴻⵛ}}; Aroabiesch : مراكش ) is e belangryke stad in Marokko, e land in 't Nôordwestn van Afrika. 't Is de vierde grotste stad van 't land, achtre Casablanca, Rabat en Fes, en 't is d' oofplatse van de middn-zuudwestlikke streeke van Marrakesh-Tensift-El Haouz. Geleegn in 't Nôordn van de voet van 't mê snêew bedekte Atlas-gebergte, is Marrakesh vanip de weg 580 km te Zuudwestn van Tanger, 327 km te Zuudwestn van de Marokkoansche oofstad Rabat, 239 km te Zuudn van Casablanca, en 246 km te Nôordôostn van Agadir.
Marrakesh is meuglik de belangrykste van Marokko zyn Vier Keizerssteedn (steedn die gebowd wierdn deur Marokkoansche Berberrykn). De streeke is beweund deur Berbers van in 't Stêentydperk, mo de teegnwôordige stad wierd gesticht in 1062 AD deur Abu Bakr ibn Umar, oofdman en kozyn van den Almoraviedn-keunienk Yusuf ibn Tashfin. In de twoafste êewe bowdn de Almoraviedn veele madrassas (Koran-schooln) en moskeejn in Marrakesh die invloedn verroan uut Andalusië. De rôo muurn van de stad woarn gebowd deur Ali ibn Yusuf in 1122-1123, en verschillnde gebown ipgericht mê rôo zandstêen in die tyd, ên an de stad de bynaame gegeevn van de  "Rôo Stad" of den "Ookre Stad". Marrakesh wierd rap grotre en 't gruujde uut toe e kulturêele, godsdienstige en kommersjêel middelpunt vo de Maghreb en vo 't sub-Sahareesch Afrika; Jemaa el-Fnaa is 't drukste pling in Afrika.
988
985 - 986 - 987 - 988 - 989 - 990 - 991 't Joar 988 is 't 88e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Kantong van Vrankryk
thumb|Administratieve indêlienge van Frankryk De Fransche kantongs zyn e sôorte van regionale administratieve ounderverdêlienge van de 342 arroundissementn en de 100 departementn van Vrankryk.
't Kantong functioneert lik e kiesdistrict. Ieder kantong kiest een eign verteegnwoordiger in de Conseil Général (Algemêne Road) van 't departement.
Der zyn 4.039 kantongs in 't g'hêle, woavan 156 overzêe. De mêeste groepeern e dêel gemêentn ('t lêegste administratief niveau in Vrankryk), moa grôte gemêentn kunn bestoan uut verschillige kantongs.
Richard Acke
Richard Acke (Kortryk, 5 januoari 1873 - 17 januoari 1934) wos ne West-Vlamschn architect en kunstamateur.
Ie weunde in Kortryk an de Groeningestroate en ie wos den architect van o.a. 't Vlams huus (1913) in de Groeningestroate en de cinema De Gouden Lanteern (1921) in de Jan Persijnstroate in Kortryk. Ie experimenteerde begun joarn 1920 mè nieuwe bouwtechniekn en ie liet hem inspireern deur d' Iengelsche Arts-and-craftsbewegienge en 't rationalisme van Hendrik Petrus Berlage.
Round 1924 kocht ie d'hofstee Steenlandt an de Minister Liebaertboane en ie installeerde e drukkery in e bygebouwtje met e klêne drukperse. Ie droomde dervan vo jounge dichters en schryvers e kanse te geevn mè schône, artistieke uutgoavn. Vanof 1929 groeide 't amateuristisch drukkerytje uut toet een echt bedryf, Drukkery-Uutgevery Steenlandt.
Aragón
Aragón is êen van de 17 zelfstandige regio's van Spanje in 't nôordôostn van 't land, mè mêer of 1,3 miljoen inweuners. D' hoofdstad is Zaragoza.
Geografie
Aragón grenst in 't nôordn an Frankryk, in 't ôostn aan Catalonië, in 't zuudn an Valencia en in 't westen an Castilië-La Mancha, Castilië en León, La Rioja en Navarra. De nôordelyke grenze mè Frankryk wordt gevormd deur de Pyreneen. 't Centraal dêel van Aragón is vlakker, met de stroomvlakte van de riviere de Ebro, die de regio deurkruust van 't ôostn noa 't westn.
Richard Acke
Toet an Richard Ackes dôod in 1934 ist er nog vele poëzie, tonêel, jeugdliterateure, literair- en g'illustreerd werk gedrukt en uutgegeevn.
Aragón
Toaln
Spoans is d' êenigste officiële toale in Aragón, moar ip kleindere schoale wordn der nog twêe andere toaln gesprookn: Aragonees in de bergvallein in 't nôordn en Cataloans in e strooke in 't ôostn van de regio (La Franja). De twêe toaln wordn wettelyk beschermd moa z' èn gêen officiële status.
Administratieve indêlienge
Aragón is oenderverdêeld in drie provinsjes:
Bellegem
Bellegem es een dorp in West-Vloandern en es e dêelgemêente van Kortryk sins de gemêentefusies in 1977. Der weunn oungeveer 4000 minsn in Bellegem.
Beziensweirdigheedn
Der zyn twêe brouweryn: Bockor en Facon. Bellegem es redelik euvelachtig, in tegenstellinge tot de reste van Kortryk en eit ôok een bus, iet da redelik zeldzoam es in de wydere omgevinge.
Bellegem ligt vanboven ip ne heuvelkam zodoanig da je noa boven moe ryen a je noa de kerke toe rydt - surtout kommnde van de kantn van Rollegem.
Bellegem is "Het dorp van de Ronde" gewist in de Rounde van Vloandern 2008.
971
968 - 969 - 970 - 971 - 972 - 973 - 974 't Joar 971 is 't 71e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
10 februoari
10 februoari is den 41stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Nog 324 doagn (325 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
11 (getal)
Elve is 't getal 11, e natuurlik getal achter tiene en voorn twolve. Elve es een priemgetal.
Elve gebruukn ze in de volksmound ouk in elvndertig, e wôord voun en ounbestoand getal uut te drukkn.
Sigrid Spruyt
Ze studeerde Geschiedenisse en Journalistiek an 'n unief van Gent. In 1989 is ze begunn by de VRT nieuwsdienst, in 1991 presenteerdige ze vo den êeste ki 't nieuws en in 1997 wos ze de êeste die 't toen vo 't êest uutgezondn middagjournaal presenteerdige.
Sigrid Spruyt klapt zounder accent, en ze zag 't er ossan styf serieus uut a ze 't journoal presenteerdige.
Achter da ze mêer of twientig joar etrouwd wos, begoste ze e reloasje me de muzikant Raymond van het Groenewoud. Moa ze zyn doar olletwêe discreet over ebleevn. Z'eit twêe kinders (geboorn in 1997 en 1994).
Ip 26 oktober 2007 stoptige ze me 't presenteren van 't nieuws, volgens eur omda ze allergisch was an bepoalde stoffen in de schmink die ze moeste droagn by 't presenteren.
Ip moandag 6 april 2009 trouwde ze in Brugge me Raymond van het Groenewoud.
1330
1327 - 1328 - 1329 - 1330 - 1331 - 1332 - 1333 't Joar 1330 is 't 30e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Curiosamuseum
thumb|Antoon Vanneste
Et begun van et curiosamusee goat were noa 1963, wannêer Antoon bezig wos me ’t ipkusen van zyne zoldre en enigste voorwerpn ountdekt et ut de vroegere café die in et uus gevestigd was, genoamd ‘Au Lion d’Or’. Antoon vroeg den oudyzermersjang voe te komne, moa toun da dendien te lange ip nem liete wachtn, begost ie moa zelve ênigste stikkn ip te kuusn en tussn zyn verzoamelinge ipgezette veugels te platsn. Et resultoat bevield’ em wel, en van 't ene kwam 't andre. Stiloan wer d'êne achtr d’andr koamer in ’t uus ingepalmd me nieuwe stikkn.
Et è bykanst ounmeuglik voe ip te sommn wa da d’Antoon in de lôop der joaren allemoale verzameld et. Ol wa moelik te vindn wa, of enigste in zyn sorte, intresseerdeg ‘em. Wat da ipvoalt in zyn verzoamelinge, zyn de twêe grôte domeinn: muzik en legerstikkn.
De militaire vôorwerpn woarn nie zozêre te wytn an de krygsaftige ingesteldheid van de conservoator, moa kwamn vôort ut de twêe weireldôorlogn die en belangryke rolle speeldn in zyn leven: binst den êesten wêerd ie geboorn en binst den twêedn trouwdige Antoon me Antoinette De Lombaerde.
Collectie
thumb|Den grôotstn accordeong ter weireld Een korte (onvolledige) ipsomminge van de collectie:
Lodewyk van Gruuthuse
thumb|right| Ofbeeldienge van Lodewyk van Gruuthuse deur nen ounbekendn schilder uut de [[Zudelikke Nederlandn]] Lodewyk van Gruuthuse (ca.1427 – Brugge, 24 november 1492), was de belangrykstn telg van e grôot patriciërsgeslacht in Brugge binst de 15e êeuwe.
De lyfspreuke van de familie was: Plus est en vous, te zien ounder zyn portret en ounder zyn standbeeld te peird boovn den ingank van 't Gruuthusepaleis.
Ronny Coutteure
Ronny Coutteure (Wervik 2 juli 1951 - Fretin (in 't Fransche) 21 juni 2000) wos ne Vamschn acteur. Je makte films, je wrochte vo de radio, 'n tv, 'n opera en 't theoater. Je schreef ook boekn en je makte muziek.
Lodewyk van Gruuthuse
De noame
De noame Gruuthuse houdt verband mè de middeleeuwsche brouwers. Vor under bier smoake te geevn, gebruuktn z'in dien tyd e soamnstellienge van gedroogde blommn en plantn: gruut. Wien dat er bier wilde brouwn was verplicht van ’t gruut te koopn in ’t gruutmagazyn of gruuthuus van de landhere, die ’t monopolie haad van de verkoop. In ’t Brugse wierd da gruutrecht in de 12e êeuwe deur groaf Boudewyn IX van Vloandern an e ridderlikke familie in lêen gegeevn.
Boško Balaban
150px|thumb|right|Balaban by Dinamo ZagrebBoško Balaban (Rijeka, 15 oktober 1978) is e voetboller uut Kroatie.
Ronny Coutteure
Biografie
Coutteure gruujde up in Wervik, e klee stadje up de frontiere mèi 't Fransche. Zyn groovoader wos doa caféboos. Lik kiend speelde'n hem ol toneel. Up zyn negenste veruuzdn zyn ouders noa Terkoeje.
Lodewyk van Gruuthuse
De noame
In de 13ste êeuwe was da de familie: van Brugghe en in de 14ste êeuwe: van der Aa – van Brugghe. Die noamn stoan ip ’t woapn. De lêenhouders van ’t gruutrecht wierdn ook de heren van Gruuthuse genoemd. In de 14e êeuwe wierd ’t gruut mêer en mêer vervangn deur hommel. De brouwers van hommelbier woarn nu van overheidswege verplicht van accynsrecht in plekke van gruutrecht an d'heren te betoaln. Ip die maniere woarn de Gruuthuses ryke gekommn en han ze stoatus en invloed gekreegn.
Boško Balaban
Balaban speelde overtyd voe Club Brugge, moa in ogustus 2007 is 'n were na Dinamo Zagreb gegoan. E speelt ouk by de nationoaln ploeg van Kroatie, oundertusschn 35 kêers, woarin dat 'n 10 gols emakt et.
Balaban is een anvaller die gemakkelik gols makt. Ze specialiteit is 't neemn van vryschoppn. Voe Brugge at 'n vele belangryke gols emakt. Balaban et de noame van nie ossan eevn vele goeste t'en voe te foetboln, en dikkers veel te vele ollêne te wuln doen. 't Es et type speler da ne hêle match ounzichtboar kan zyn, moar ton toch de belangryke golle makt. Doardeure ein supporters de neigienge om em ofwel te verofgoodn, ofwel te verofschuuwn.
Lodewyk van Gruuthuse
Zyn leevn
Lodewyk van Brugge, here van Gruuthuse, prins van Steenhuyze, groaf van Winchester, here van Oavelgem, Haamstede, Oostkamp, Beveren, Tielt-ten-Hove en Spiere, was den ênigste zeune van Jan IV van Brugge en Margaretha van Steenhuyze, vrouwe van Oavelgem. Je was ridder, e briljantn diplomoat en e beschermer van kunst en lettern. Je dêe mee an de grotste steekspeeln van z’n tyd, de tornooin van de Fazant in Rysel, van Tourelles in Parys, en van de Wittn Beir en de Goudn Boom in Brugge.
Den 23e meie 1445 benoemde hertog Filips de Goein hem tout zyn schildknoapschienker, e functie die ollêne oopn stound vo jounge edelliedn. Azo begost z’n carrière an ’t hof van de Bourgondische hertoogn. Als politicus en diplomoat wast ie e goeie roadgever vo d’hertoogn in under moeilikke regeriengstyd. In 1449 wierd ie benoemd tout schienker van ’t hof, in 1452 tout gouverneur van Brugge en Oudenoarde, in 1461 tout ridder van d‘Orde van et Gulden Vlies en in 1463 tout gouverneur van Holland, Zeeland en Friesland. Loater stelde Karel de Stoutn hem an als legeranvoerder en in 1470 als vlootbevelhebber. Binst de wienter van 1471 gaf Lodewyk an keunienk Edward IV van Iengeland ounderdak in z'n Gruuthusepaleis. Edward, de schonbroere van Karel de Stoutn, ha tydelik z'n land moetn ountvluchtn binst z’n beruchte Rooznoorloge. Edward benoemde Lodewyk e joar loater tout groaf van Winchester. Ook vo Maria van Bourgondië ist ie belangryk gewist. J'hielp heur huwelik mè Maximiliaan van Oostenryk regeln, teegn de gouste van de keunienk van Frankryk. De 22e juni wierd under zeune Filips de Schôonn geboorn en Lodewyk was z'n koamerhere.
Lodewyk was ossan loyoal gewist tegenover de Bourgondische hertoogn, mo nu had ie de kant van de Vlamsche steedn gekoozn in under verzet teegn den Habsburger Maximiliaan. Dat is z'n oundergank gewordn.
De 24sten november 1492 ist ie gestorvn in z’n paleis in Brugge, te middn van zyn ryke verzoamelienge kunstwerkn en kostboare boekn. Je was juste were van e gevangnschap. J'is begroavn an de bidtribune, mo z'n grafmonument is nie bewoard. Wel z'n portret als ridder van et Gulden Vlies. (Vlamsche Primitievn, Groeningemuseum, Brugge) Lodewyk zyn zeune, Jan van Gruuthuse, kôos partye vo de Fransche keunienk en da was ’t ende van ’t verbluuf van d‘heren van Gruuthuse in Brugge. ’t Verfranste geslacht leefde vôort in Abbeville, Frankryk. Zyn ounschatboare boekn mè z’n unieke bloemleziengn van de Vlams-Bourgondische miniateurkunste zyn nu in Frankryk. Zyn Gruuthuse-handschrift is in de Lêge Landn gebleevn.
Van paleis tout museum
’t Paleis of ‘t hof van d’heren van Gruuthuse is ’t grotste gotisch privoat huus die bewoard is gebleevn in de Lêge Landn. Boovn den ingank stoat er e standbeeld van Lodewyk te peird, mè der ounder zyn lyfspreuke: Plus est en vous. Lodewyk zyn voader, Jan IV van der Aa-van Brugghe, begost round 1425 met den bouw van ’n herenhuus langs de Reie, verzekers ip de platse van ’t oud gruutmagazyn, neffest d’ Onze-Lieve-Vrouwekerke. In die êeste fase kwam et overêen mè d‘ôostelikke vleugel van nu. ’t Is in die periode da Jan van Eyck hem in Brugge is kommn vestign ten dienste van hertog Filips de Goein.
Ronny Coutteure
Biografie
't Wos ne bekendn in België en in 't Fransche. Je schreef en regisseerde toneelstikkn en ne musical, "Vertelliengn van ne bierdrinker". J'hèi zevve in meer dan twintig Franstoalige en Iengelstoalige films meigespeeld. Zyn eestn film da bekende gerochte, wos "Le dancing" uut 1979 da de prys van 't Festival van Monte-Carlo hèit gekreegn. In 't Fransche presenteerde 'n hem verschillige tv-programma's en one man shows. Je stound doa bekend lik cultureel symbool van de frontierestreke tusschn België en 't Fransche. J'es internationoal bekend gerocht mèi zyn rolle in d'Amerikoansche serie "The Young Indiana Jones Chronicles".
Lodewyk van Gruuthuse
Van paleis tout museum
In de twiddn helft van de 15e êeuwe liet Lodewyk de zudelikke vleugel zettn. In 1472 kwamt ie overêen mè ’t kapittel en de kerkfabrieke vor e brugvormige bidkapelle of oratorium te meugn bouwn, die ’t Gruuthusehof verbound met ’t kôor van d'Onze-Lieve-Vrouwekerke. Vanuut die bidtribune kostn d‘heren van Gruuthuse ol de messen byweunn. Je liet ook e galerye, peirdestalln en koamers vo ’t dienstpersonel bouwn an de nôordelikke kant. Vandage wordt 't paleis gebruukt als Gruuthusemuseum. Gruuthuse is ’t grotste gotisch privoat huus die bewoard is gebleevn in de Lêge Landn.
Ronny Coutteure
Biografie
Coutteure speelde dikkers in komieke byrolln moa je koste hem toch osan na 'n voorground werkn. Up die maniere toogde 'n hem zyn sympathie vo de geweune mienschn. ("Mienschn dan ofzien, woar ook in 'n weireld, zyn en bitje familje van ik.")
In 2000 hèit 'n hem zelfmord gepleegd, je wos toun 48 joar. Volgens zyn weeuwe wilde 'n hem zo up en bykan artistieke maniere en ende moakn an 't leevn, lik nen acteur in zyn eigen film.
Lodewyk van Gruuthuse
Genealogie Gruuthuse
Vermeld als ridder in 1250 Here van Gruuthuse, vermeld in 1248 Here van Gruuthuse, vermeld in 1238 en 1292 Kapiteing van Brugge en ‘t Vrye, koamerhere van Gwyde van Dampierre Here van Grimbergen, ridder gesleegn in Woeringen in 1288 1) x Catharina van Steelant 2) x Margaretha van Dudzele Here van Grimbergen, here van Gruuthuse, vermeld in 1339 en 1381 Baljuw van Brugge en ‘t Vrye Ridder, here van Gruuthuse, Grimbergen, barong van Spiere, ipperjoager van Vloandern in 1382, kapiteing van Rysel getrouwd in 1389 Here van Gruuthuse en Grimbergen Agnes de Mortaigne begroavn by de karmelietn in Brugge getrouwd in 1416 Here van Gruuthuse, Oostkamp, Spiere, Tielt, Ten Hove en Alverghem, ipperjoager van Vloandern in 1387, kapiteing van Rysel, roadgever van Filips de Stoutn Diploma 25 januoari 1389 gift hem de machtigienge vo de noame Van der Aa te verwisseln in van Brugge In 1393 ‘t grôot toernooi teegn Wolfert van Gistel g’organiseerd getrouwd in Veere in 1455 Here van Gruuthuse, prins van Steenhuyse, groaf van Winchester en Udony, here van Oostkamp, Oavelgem, Hamstede, Beveren, Tielt ter Hove, Spiere 1) x Marie d’Auxy 2) x Renée de Beuil 3) x Marie de Melun Here van Gruuthuse, prins van Steenhuyse, groaf van Winchester, barong van Spiere, here van Tielt, Oostkamp, Oavelgem, kapiteing van ‘n infanterieregiment, gouverneur van Abbeville, ipperjoager van Vloandern, kapiteing van Rysel, schout van Brugge in 1484, roadshere van Maximiliaan van Oostnryk gestorvn in Abbeville in 1522
16 februoari
16 februoari is de 47stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 318 doagn (319 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
11 december
11 december is den 345stn dag van 't joar (346stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 20 doagn toet 't ende van 't joar.
882
879 - 880 - 881 - 882 - 883 - 884 - 885 't Joar 882 is 't 82e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1494
1491 - 1492 - 1493 - 1494 - 1495 - 1496 - 1497
Dêelnemers weireldkampioenschap foetbol
In 't hêle zyn der toet nu toe (weireldbeker 2018 in Rusland derby) 81 dêelnemers an 't weireldkampioenschap foetbal ewist, ol kut der doarover ediscuteerd zyn, deurdan der e dêel landn uut makoar evolln zyn, lik Tsjechoslovakeye, Joegoslavië en de Sovjet-Unie. Up 'n weireldbeker 2018 zyn der 2 debutantn: Panama en Ysland.
Wegomlegginge
thumb 'n Wegomlegginge is e plekke woa da 't verkèèr langs 'n andre boane geleid wordt on ze weegnwerkn doen en 't normoal verkèèr nie me deure kut.
'n Wegomlegginge zorgt der oltemets voorn dat de weg langer is of erger nog, da je de boane geweunweg kwyt gerakt omdan de bordjes inèèns stoppn.
Der bestoan verschillige sôorten bordjes mè noame omleiding, wegomleiding, en wegomlegging. De bordjes bestoan uut nen oranjen achterground en zwarte letters. In groddere steedn kunn ze by langdeurige werkn de omlegginge anduden mè gele bordjes met zwarte letters. Die ku je volgen lik in Kortryk.
By sommigste werkn ku je chance èn. Soms stoan der verkêersluchten in plekke van e wegomlegginge. Ton moe j' geweune joune toer ofwachten voa die êne rystroke te meugen gebruken. Verder è je ôok nog de wegomlegginge up de autostrade. Doa moe je geweune noa den andere kant van de middenberm.
1647
1644 - 1645 - 1646 - 1647 - 1648 - 1649 - 1650 't Joar 1647 is 't 47e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| Eirtshertog Leopold Willem van Ôostnryk
Nicolas Pitau
thumb|Graveure van Maria en kiend deur Nicolas Pitau achter Philippe de Champaigne Nicolas Pitau, (Antwerpn, 13 meie 1632 - Parys, 11 februoari 1671), was e Brabantsche graveur.
Nicolas Pitau lêerde graveern van zijn voader Jacques Pitau, moar ook van zyn peter Nicolaes Lauwers (1600-1652) en zyn broere Conrad Lauwers (1622-1675) roend 1650. Je verhuusde roend 1660 noa Parys tegoare mè Conrad Lauwers en je begost doa graveerploatn te moakn van 't werk van de Brusselsche kunstnoare Philippe de Champaigne.
Je trouwde mè Magdeleine de Vadder en ze kêegn e zeune, Nicolas Pitau de joengn, geboorn 4 juni 1670, die ook graveur kwam, moar ook uutgever van graveures.
La Visschersbende
La Visschersbende is e liedje da gezoungn wordt mè carnaval in Duunkerke in Frans-Vloandern. Carnaval wordt styf gevierd in de streke en der wordt ton vele Dunkerquois geklapt, 't lokoal dialect da straf an 't West-Vlams doe peizn.
Hier volgt den tekst van 't liedje lik dan ze zynder 't schryvn:
1384
1381 - 1382 - 1383 - 1384 - 1385 - 1386 - 1378 't Joar 1384 is 't 84e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Askoy II
thumb| Den Askoy II is 't zeiljacht van Jacques Brel woamee dat 'n de weireld roundgereisd hèt.
Geschiedenisse
Twi Blanknbergsche zeilfanoatn en fans van Jacques Brel, de broers Staf en Piet Wittevrongel, hèn 't plan ipgevat van zyn gestrand zeiljacht te bergn en te restoreern. Z'hèn doavôorn de VZW Save Askoy II ipgericht. De zwoar beschoadigdn bôot lag vlak by de Nieuw-Zêelandsche kust, gedêeltelik in dryfzand.
De broers hèn Jacques Brel lêern kennen, omdat 'n in 1974 zeils besteld had vo zyn jacht in de zeilmoakerye van de Wittevrongels in Blanknberge. J'hèt doar ook zeillessn gevolgd. Den 28stn juli 1974 ist 'n vanuut Antwerpn vertrokkn ip weireldreize. E joar loater, by den deurtocht van 't Panamakanoal de 15stn ogustus 1975, hè Brel e postkoarte verzoundn noa de Wittevrongels woarip dat 'n geschreevn hèt: "Alles is OK en me goan goed voruut".
Maddly Bamy, de latste levensgezellinne van Brel die met hem meevoarde, steunt 't project van de broers vo den Askoy II e twidde leevn te geevn. In september 2006 is ze noa Blanknberge gekommn en hè ze blommn vastegemakt an de plakkoate van Jacques Brel ounder de viertorre.
Den 14stn december 2007 zyn Staf Wittevrongel en Tjerk Pillen van de VZW Askoy II noa Nieuw-Zêeland vertrokkn vo 't wrak van 't strange weg t'hoaln en voorlopig over te briengn noa Dargaville. Ze zyn doa bygestoan deur Noel Hilliam van 't Dargaville Maritime Museum. De bedoelienge was van den Askoy II noa België were te briengn en te restoreern.
De 16ste meie 2008 is La Cathédrale, lik da Brel zyn bôot noemdege, were in Antwerpn geland achter 34 joar. De 25ste meie ist 'n met URS (unie van Redding en sleepdiensten) noar Ostende gebrocht.
Den 8stn april 2010 is den Askoy overgebrocht noa Rupelmonde woa dat 'n gerestoreerd wordt deur "De Nieuwe Scheldewerven", e bedryf dat doarin gespecialiseerd is.
In de zomer van 2010 wast er e tentôonstellienge roend den Askoy II ip de Piere van Blanknberge. Der was e model van den Askoy II te zien, moar ook e stik stoal dat de VZW Save Askoy II hè kunn krygn van de restn van 't World Trade Center van New York. 't Is uniek in België en 't goa gebruukt wordn by de restoroasje van den Askoy II. Den 11stn september is 't stoal overgebrocht noa Kruibeke en overhandigd deur Robert Faucher, Deputy Chief of Mission by d' Amerikoansche Ambassade, an Burgemêester Denert. 't Goa loater deur Peter Janssens van de Nieuwe Scheldewerven Rupelmonde symbolisch angebracht wordn an 't steurwiel van den Askoy II.
Koasfabrieke Môoslee
De koasfabrieke van Môoslee ligt langs de Stoatiestroate in Môoslee. Ze ligt moa up 'n poar oenderd mèters van de koasmoakery van Passendoale. De fabrieke es 'n oenderdêel van Belgomilk woa da de merkkoazen van de groep gemakt zyn.
Fabrieke
Belgomilk Môoslee es 'n stik van de zuvelgroep Milcobel. Dad es 'n coöperoatie van 4800 melkleveroars. Olle joare oaln ze à peu près 920 miljoen liters melk up.
De produksje in Môoslee es gegroeid van 2000 ton in 1988 toet bykan 8700 ton in 2006. Sichten april 2003 zyn de koazen ollêne nog gemakt me "IKM gecertificeerde melk". Da's 'n système dat vo de kwaliteit moe zorgen by de produksje, d'upoalinge en den transpor van de melk.
Deur d'oltyd mo groddere vroage è Belgomilk g'investeerd in mêer plekke vo de koas te loatn rypn. Nu èn ze 'n capaciteit van 3000 ton, wovan da bykan den elft vo de Brugse Koazen. By die nieuwe rypingskelders es 't er wok 'n hêel moderne lyne vo de behandelinge van de koas, met 'n capaciteit van 35 ton per eure.
Sichten 2005 es 't er 'n hêel nieuwe produksjelyne met 'n styf modernen draineerbak en 'n hêel nieuwe persinstalloasje.
Marke
Marke es een dorp in West-Vloandern en een dêelgemêente van Kortryk. Marke eit oungeveer 8000 inweuners. Marke, en surtout de wyk Rôdenburg, es gekend lik êen van de sjiekere cotés van Kortryk.
In Marke zynder de volgende wyken: De Schriverswyk, Rôdenburg, Bachten de Route, Wyk ten Nieuwenove, Populierenof, 't Stêenen Ende, Ter Doenaert, De Klokke, Kloarenhoek, de Pauvre Leute en d'Yzerpôorte.
Marke es gekend vo êen van d'êeste kinderboeroven van de streke. In Marke eije ôok ne volleybolploeg Marke-Webis di in êeste nationale speelt.
Els Pynoo van Vive la Fête es ipgegroei in Marke. Ôok Gerda Dendooven die têkeniengskes makt in kinderboeken es van Marke moa ze wuunt er nu nie mêer.
Oftelrymtje
Een oftelrymtje is e rymtje da klêne joens gebruukn om te kykn wie dat er meugt, of moet, begunn met e spelletje.
Oe goat et in zyn werk?
Olleman schuuft ze schoe noader. Êen twien (de teller) doet de roende van de schoes, e goat de reke of. Mêestol toogt 'n teller me zyn vienger by wie dat 'n ekommn is. By idder lettergrepe verspringt ze vienger va schoe. Op 't ende van 't rymtje komt de teller by etwien uut: die persôon volt toen af. De teller zegt were 't zelfste rymtje op voe de schoes die overbluuvn. Toet op 't moment dan d'r nog moa êen over is. Om te begunn me telln, duwt de teller dikkers oek me zyn vienger in 't middn van 'n groep, en e zegt ton: trou (dat is Frans voe: gat).
Wuk gebeurt er met 'n overbluver?
'n Overbluver is ni perse de winnoare van 't oftelrymtje. Pakt nu a ze voetbol speeln: ton is dat kiendje de kapiting, en meug et kiezen wie dat er in zyn ploeg speelt. Moa a ze katje-duuk speeln, is 'n overbluver de verliezer: nem, of zy, moe ton ol d'ander kiendjes zoekn, en dat is nie zo gêestig.
De betêkenisse van de wôordn
De rymtjes willn eigentlik nietn zeggn; de wôordn zyn zoender betêkenisse, en zyn surtoe gebruukt omda ze goed rymn. Doadeurn kunn klêne joens ze beter ontoudn.
Êentige vôorbeeldn in 't West-Vlams
oendje, stroentje, bolletje, rolletje, of!
etje bletje of
De Werkende Bie
De Werkende Bie wos e firma in Poperienge die van 1930 tout 1983 in andn wos van de familie Maes-Rommens. Ze miekn krudekoeke (couque de Dinant) en woarn in Belgie en omstreekn bekend vo nunder product en nunder ‘prentjes’. In nunder glôrietyd woarn ze zelfs ofleverancier.
Geschiedenisse & produucsje
De stichter van de firma wos Henri Maes, die opekwikt wos in e bakkersfamilie. In 1878 naam ’n e banketbakkery over in d’Yperstroate in Poperienge. In dien tyd gaven de menschen krudekoeke mi kestdag en oudejoar a nunder peter, meter, en grôotouders. Henri Maes vroeg nem of woarom dat dat ollêne in die periode zou moetn zyn. In ’t begun koste Maes mi zyn beperkte middels moa twintig kilo krudekoeke per dag moakn. Hector Maes gaf ’t bedryf e nieuwn impuls. In 1930 richnde de firma De Werkende Bie op. Ze fabriceernde surtout krudekoeke en ze dein marchandizze in zêem. Van ’34 exporteernde ze nar Amerika (die styf zindelik woarn op ’t vlak van igiëne). Vrankryk wos ouk e grôotn kalant. En d’r goenk ouk vele na Belgisch Kongo. In 1939 lein ze ’n êestn stêen van e nieuw gebouw tusschen d’Yperstroate en de Peirdemart. ’t Wos vo dien tyd e grôot spel mi silo’s (vo ’t groan da diende als groundstoffe vo de krudekoeke) en mechanische pétrains (’n grotstn koste tout 3000 kilo per eure d’rdeurnjoagn). Gin êen werkmens moeste de krudekoeke mi zyn andn vastepakkn; ouk d’emballerieng wos dus styf modern inericht. En op ’t ende dein ze nog e prentje by idder verpakkieng. ’t Bedryf krêeg d’ene medalie achter d’anger. In nunder topperiode woarn ze zelfs leverancier an ’t of. Ze miekn ton tout 9.000 kilo kurdekoeke per dag.
Moar op ‘n 16sn november kwam et kêerpunt. Zeven dan de neegn werkmenschen goungn in stoakieng. Z’addn ol moandn gin pree of congé payé ekreegn. De probleemn woarn ni nieuwe. ‘n Andelsrechtbank van Yper verkloarde ‘t bedryf faillit op 28 november 1983. Paul Maes, ’n directeur, gounk in beroep. ’t Of van Beroep in Gent gaf nem gelyk en op 19 novermber wos’t vonnis opeschort. Juste doarachter kochte concurrent NV Vondelmolen ’t bedryf over, moa de produucsje in Poperienge wos stille eleid: de machinerie wos intusschenwyne ol te styf verouderd. Op de plekke van de fabrikke stoan d’r nu appartementsblokkn: residentie De Bie I en residentie De Bie II.
Bronne
Ticketmagezien
Abêle (boom)
Abêeln (oek witte abêeln enoemd, Populus alba) zyn boomn uut de familie van de wulgn en van 't geslacht van de poppeliern.
Noame
De noame Abêle komt van 't Latyn Albellus en bestoat oek in aar toaln.
Verspreidienge
Abêeln kommn van ôorsproung uut Marokko en Spanje, mo zyn verspreidiengsgebied lopt nu vors over West-Europa, Ôost-Europa toet an Siberië. Ze kunn goed teegn oge temperatuurn, mo de wienters meugn nie te koud zyn.
't Zyn liefebbers van woater en in nuze streekn zyn ze specioal an de kust eplant omdan ze goed teegn zout in de lucht kunn.
Oundertusschn zyn abêeln oek in Nôord-Amerika ezet en doa groein ze nu in 43 stoatn. Ze zyn anzien lik exootn, in Connecticut zyn ze oundertusschn were uuteroeid. Up de mêeste plekkn zettn ze e platselikke sôorte poppeliere (cottonwoods) in de plekke.
Kenmerkn
't Is e loofboom die e klêne 30 meiters oge ku kommn. De gletsche schorse is wit van kleur (oltemets met e groen- of grysdachtigen schynk) en 't stoan overol ruutjes up. De bloarn zyn wit vanboovn en vanoundern, ol komt 'n boovnkant achter en ende wel groene. Van vorme zyn de bloarn elobt, me vuuf lobbn vanvôorn. De katjes van êen boom zyn ossan van 't zeste geslacht, de vintjes zyn grysde en rôod vanoundern, de wuvetjes groen-grysde. Ze vermêezn oek deur uutlopers te vormn, tout 30 meiters van 'n ôorsprounkelikkn boom weg.
Gebruuk
't Out van abêeln is nie echt interessant voun gebruuk, ze zyn surtout eplant omdan ze schône zyn en omdan ze goed teegn zeure ground, overstromiengswoater en zout kunn.
Lectrr
thumb|Lectrr Lectrr, eigentlik Steven Degryse (Roeseloare, 27 meie 1979), is ne West-Vlamsche cartoonist.
Lectrr eit hêel zyne jeugd deuregebrocht in Rumbeke, etwoaschn tussen Roeseloare en Yzegem. Je wos doar in Rumbeke lid van de KAJ. J'is zyn carrière begunn as cartoonist ip't internet, moa j'eet ol vree zêre den overstap noar de boekskes gemakt, als cartoonist voe Maxim, Menzo en P-Magazine. Voe de moment stoat y in ounderandere de Vacature en in Mo. Je têkent wok nen doageliksen strip (Lars) voe de Gazet van Antwerpen,  't Belang van Limburg en Het Algemeen Dagblad in Holland. Lectrr weunt nu in Gent, den ôofdstad van Ôost-Vloandern, woar dat em in 2004 ne strip makte met Luc De Vos, de zanger van Gorki.
Sommigte strips schryft y in 't Vlams mo je weird ôok vertoald in 't Ollands, 't Frans, 't Ingels en in 't Duuts. In 2005 kwam zynen êesten boek uut, Hara Kiwi, en in 2006 zynen twêedn, die gelik ôok ol in 't Duuts verscheenn es.
Oudenoarde
Vroeger was de stad over hêel Europa gekend vo de produucsje van wandtapytn, surtout in de zestienste êeuwe, moa de bloeiperiode blêef nog deurn tout in de achttienste êeuwe.
Bril
Ip 't woapnschild van Oudenoarde stoat er een ofbeeldienge van e bril. Volgens e legende uut de 16e êeuwe zou Keizer Karel gezeid hen van die bril der ip te zettn. thumb|left|125px|Bril van Oudenoarde De keizer zou Oudenoarde bezocht hen, moa de stadswachter, Hanske de Krijger had hem nie zien ankommn. Je zoudt in sloape gevalln zyn, omdat 'n te vele gedrounkn haad. Moar eigntlik is 't embleem in 't woapnschild gêen bril moa de gotische letter A van Audenaerde.
Toale
't Oudenoards is een Ôost-Vlams dialect moa der lopt een isoglosse tusschn 't "zuver" Ôost-Vlams en de overgangsdialectn tusschn Ôost- en West-Vlams. 't Oudenoards trekt mêer ip 't West-Vlams of ip 't Gents.
De Broakelse schryver Isidoor Teirlinck (1851-1934) schrêef vele Oudenoardse dialectwoordn ip in z'n Zuid-Oostvlaandersch Idioticon (1908-1924).
Externe koppelingn
thumb|left|Stadhuus (1525-1536) thumb|left|Onze-Lieve-Vrouwekerke van Pamele
29 februoari
29 februoari wordt ook schrikkeldag genoemd en komt allêne moa vôorn in e schrikkeljoar. 't Is de 60stn dag van 't joar in e schrikkeljoar. 't Volgn nog 306 doagn toet 't ende van 't joar.
1249
1246 - 1247 - 1248 - 1249 - 1250 - 1251 - 1252 't Joar 1249 is 't 49e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Prinsenhof (Brugge)
thumb|’t Prinsenhof (1641) ’t Prinsenhof van Brugge was e residentie van de Bourgondische ertoogn in de 15e eeuwe, e domein geleegn tusschn de Noordzand-Geldmuntstroate, d'Ontvangersstroate, de Moerstroate en de Geerwynstroate.
By ’t Prinsenhof stound ook ’t groafelik Munthuus, de Munt, woa dat er munt gesleegn wierd en loater geld gewisseld, van de 14e tout de 18e eeuwe. Vandoar de noamn Geldmuntstroate, Muntpling en de Muntpôorte.
In de Noordzandstroate, ip de plekke woa da nu d’Ontvangersstroate begunt, was den oofdingank, die uutgaf ip e binnkoer, woa da ‘t paleis stound met e weuntorre uut de 14e eeuwe. Langs de Noordzandstroate wast er e galerye die liep tout an de Munt en doa vôortgezet wierd in e vleugel, lôodrecht ip de stroate. Neffest de weunplatsn van d'hertoogn woarn d'r ook nog dienstgebouwn, verbluuvn vor hoveliengn en gastn, e kapelle, e bibliotheke, e zwemkomme, e badhuus, verschillige katsboann en hoovn en zelfs e dierntuun. Den uutgank was in de Moerstroate. Ip den hoek van de Moerstroate en de Geerwynstroate stound 't Groenhuys, e privé-residentie van de groaf van Charolais, loater Karel den Stoutn. De residentie krêeg de noame Hotel Charolais.
De 14e eeuwe
Van 1374 kocht groaf Lodewyk van Male verschillige huuzn d’r round met ’t gedacht van ’t domein uut te breidn, mor in die periode wast ’n in oorloge teegn de Gentsche ipstandeliengn en ist er van bouwn nie vele gerealiseerd. Ip 3 meie 1382 maktn de Gentenoars under mêester van Brugge, ounder leidienge van Filips van Artevelde, achter dan ze ’t groafelik leger by de slag ip ’t Beverhoutsveld, ip de grenze van Beirnem, Oostkamp en Assebroeke, versleegn aan. Lodewyk most vluchtn en ’t Prinsenhof wierd leeggeplunderd deur d’ipstandeliengn.
Lodewyk van Male is in 1384 gestorvn in Sint-Omaars en je was de latstn groaf uut ’t geslacht Dampierre. Z’n dochter en erfgenoame Margaretha van Male brocht, deur te trouwn me Filips den Stoutn, ‘t groafschap Vloandern ounder de feitelikke macht van de Bourgondische ertoogn.
Filips den Stoutn kocht ook nog verschillige huuzn in de Geerwynstroate vo de uutbreidienge van ‘t Prinsenhof.
De 15e eeuwe
In de 15e eeuwe wierd ’t Prinsenhof êen van de verbluufplatsen van de Bourgondische hertoogn. Z’aan nog andere residenties in de Zudelikke Nederlandn lik in Brussel en Gent.
Den trouw van Filips den Goein met Isabella van Portugal is d'r gevierd, de orde van et Gulden Vlies is d'r gesticht en Filips den Schoonn is d'r geboorn.
Achter 1443 is 't domein ounder Filips den Goein, nog uutgebreid me verschillige eigndommn an de Moerstroate en de Geerwynstroate. Ip den hoek wierd 't grôot heernhuus tusschn 1446 en 1449 ommegebouwd tout 't Groenhuys (Hotel Charolais), e klêen paleis met e traptorre, e terras me zicht ip den hof en verboundn me 't badhuus.
In 1468 wierdn d'r veel verbouwiengn an 't Prinsenhof gedoan vo den trouw van Karel den Stoutn me Margaretha van York en ook an 't Hotel Charolais. Karel en Margaretha gebruuktn 't ols under Brugsche residentie.