cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wervik-Zuud
Toaltoestand
Roar genoeg eit die situoasje em were ommegekeerd. Da komt omdat er achter 1830 in België d'r e grote crisis van d'economie en de landbouw ontstound, surtout de periode 1846-1849 woarn rampjoarn. Tienduzenden Vloamiengn goungn goan werkn in Noord-Fransjke fabriekn van de textielindustrie die round Rysel in vulle ountwikkelienge kwom. Die demogroafische evoleusje a lik gevolg da in de Fransjke fabriekn er vertoalers moestn angesteld zyn vo de Vloamiengn te verstoane. 't Andeel van de Vloamiengn wos zodoanig gegruuid da J. Dewachter in 1907 Wervik-Zeud e vervlamschte gemeente noemde.
Volgens dezelstn Dewachter kwom Wervik-Zeud achter 'n Eestn Weireldoorloge were grootndeels Franstoalig.
Varia
In Wervik noemn ze Wervik-Zeud de Fransjke stroate. In Linsele noemn ze 't Wervik Frans.
912
909 - 910 - 911 - 912 - 913 - 914 - 915 't Joar 912 is 't 12e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gotye
Je speelde in 1998 met e poar gastn van zyn schole by e rockgroep met de noame Downstares. Loater begost ie solo en je speelt ook by The Basics, e pop-rockgroep uut Melbourne. Zyn êeste single "Learnalilgivinanlovin" van de ploate "Like Drawing Blood" kwam uut in ogustus 2006 (2008 in Vloandern). In 2011 is zyn single Somebody That I Used To Know me Kimbra e numero 1 hit gewordn.
De noame 'Gotye'
De Backer zyn vôornoame Wouter is 'Gaultier' in 't Frans en doar het ie 'Gotye' van gemakt.
Pryzn
In 2011 won Gotye drie pryzn ip d' Australische ARIA Awards. In Vloandern het 'n den 10stn december 2011 me 't liedje "Somebody that I used to know" de prys gewonn vo "hit van 't joar" en vo "videoclip van 't joar" ip de Music Industry Awards (de MIA's).
Gullegem
Gullegem es een dêelgemêente van Wevelgem. Der weunn bykans 10 500 minsn.
Oewel da't van oorsproung e boeredorp es gewist, es 't nu vô en grôot stuk verstedelikt en ligt 't an den periferiek van Kortryk. Der es een afdêlinge van 't VTI van Kortryk in Gullegem woar da je tot in 't vierde middelboar na toe kun goan. 't Platselik jeugduus es de pro-mille die ollejoare de jeugdfêestn organiseern.
Belangrykste festiviteitn zyn: de jeugdfêestn, de Par8, Kokopelli Festival, d'ommegangsfêeste, de meibôomplantinge, knetter, carnaval, gullegemkoerse. 't Verênigingsleven is er ôok met byvorbeeld: de chiro, de KSA, de scouts, +13, de KAJ, den heemkundigen kring De meibôom, de KAV enzomêer.
Gedêeltelik ip 't groundgebied van Gullegem ligt 't industrieterrein Gullegem-Môorsele.
Bezienswoardigheedn
thumb|left|Goet te Wynckele
200 (getal)
200 (twêehoenderd) is 't nateurlik getal dat achter 199 komt en vo 201.
Wiskunde
Twêehoenderd is
Ip andere gebiedn
Twêehoenderd is ook:
Preuteleute
Geschiedenisse
Preuteleute werd in 2002 ipgericht deur Sebastien Dewaele (artiestnnoame: Alain) en Tom Vanrijckeghem (artiestennoame: Ook Alain). Ze kendn mekoar ol sins 1995 en in 1996 âan ze een êeste projectje gestart, 'Marygold' genaamd. Marygold was echter gin langk leevn beschoorn. Sebastien studêerde of an 't Conservatorium va Gent en Tom an de Rockacademie van Tilburg.
In juni 2002 werd Sebastien gevroagd voen etwa kluchtigs inêen te steekn voen e privé-festivalletje in La Roche. J'et ton an Tom gevroagd van mee te doen en 't êen leidde agouw toe 't ander en azo was Preuteleute geboorn. In 2003 trokkn ze met under programma no de Gentsche Feestn en 't Vry Podium van de Paulusfeestn in Ostende.
Arroundissement Kortryk
Arroundissement Kortryk|right Et omvat de steedn en gemeentn:
Preuteleute
Geschiedenisse
Tusschen september 2003 en februoari 2004 toerden ze deur de Vlamsche zoaln met de “Humo's Comedy Express on Tour”. Vanaf de zomer van 2004 giengn ze ip tsjok met under show "Ostensche Pretensche". Doaruut groeide ton 't gedacht van een cd ip te neemn, et gelyknoamige album in 2005. In 2007 brochtn ze under ne twidde cd uut: Levenslessen.
Op 13 ogustus 2009 gaavn Alain en ook Alain toope met under twèè Ollanders under voorlopig latste optredn op de Paulusfèèsten in Ostende.
Sinds 't najoar van 2010 zien Sébastien en Tom bezuh me nieuw materiaal te schrievn en treedn z'op oender de name "Alain en Ook Alain gaan samen solo". Die show werd in 2011 e try-out tournee als anloop noar e come-back. In moarte 2012 wordt den officiële come-back verwacht, toope met e nieuwe dubbel-cd.
3 april
3 april is den 93stn dag van 't joar (94stn in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 272 doagn toet 't ende van 't joar.
De meibôom
De meibôom es den eemkudige kryng van Gullegem. Moar ne meibôom es ôok nog iets anders. In den tyd van de kelten was da een fallussymbool en vruchtboarheidssymbool. Ollejoare wierd er (en in Gullegem nu nog oltyd) ne meibôom geplant. Die plantienge es 't begun van de lente en 't afdwingn van vruchtboaried vo de boern. Met de plantienge van de meibôom goat oltyd de verbrandienge van de winterkweene tôope. Die winterkweene stoat symbool voo de winter die verbannen weirdt en da vier vo de viern die hêel de winter in d'uuzn gebrand ein.
Woaregem Koerse
thumb|1920: Sproung over de Goaverbeke Woaregem Koerse es un eevenement die ieder joar deuregoa in Woaregem. Et es et belangraaikste evenement van diene stad, en 't goa deure den ieësten deisenda achter de loatste zondag van ogustus, en dat ol sedert 1848. Aloewel de koerse zelve moar ip ieën'n da deuregoa, zin ter de hieële loatste weeke van ogustus in Woaregem fieëstn. Der es oek de verkiezinge van "Miss Woaregem Koerse".
Sportief
Woaregem Koerse es un peirdekoerse, met 4 indernisrenn'n en 4 drafrenn'n rond de Goaverbeekippodroom van Woaregem. Der zin verskilnde wedstraaid'n, moar de belangraaiksten es de Grooëte Steeple Chase van Vloandern, woarin rooyter en pèird un indernisnparkoer moen ofle(g)n. De mieëst tot de verbeelding' spreek'nde indernisse es de "Goaverbeke".
Bevern-a'n-Yzer
Bevern is e landelik dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern. 't Is van 1977 dêelgemêente van Oalveringem. Daovoorn, in 1971, was 't al by Stoavel gevoegd.
Bevern wordt oek Bevern-a'n-Yzer (Beveren-aan-de-IJzer) genoemd of Bevern-Yzer, noa de stroom den Yzer die de zuudgrenze van de dêelgemêente is, en voe de dudelikeid tegenoovr andre Belgische pleksjes met de noame Bevern. In 't zuudwesten legt 't gehucht Bevern-Koesjie (Nederlands: Beveren-Kalsijde), an de Dôon Yzer en in 't verlengde van de bebouwde komme van Roesbrugge-Oarienge.
Teegn Ôostkappel ligt er an d'oude douoane oek nog e stiksje Bevern, 't Kappeltje.
Beziensweirdigheedn
De kerke en prochie van Bevern zyn genoemd noa Sint-Audomarus. 't Kerksje is e driebeukige gotische hallenkerke uut de 15sten êeuw, die round 1761 nog is angepast. Sichtend 1939 is 't e beschermd monument.
thumb|left|Sint-Audomaruskerke thumb|left|Oendergelopen polderland langs den Yzer
Elisa Waut
thumb| Elsje Helewaut (2008) in de Ark van Zarren Elisa Waut es nen West-Vlamsche muziekgroep die in de joarn '80 en '90 succes oat in België.
Geschiedenisse
De groep es begonn toen da de broere en zuster Hans en Els Helewaut tôopegingn met de basspeler Chery Derycke, die van Red Zebra overkwam. Udder bekendeid kreegn ze deurda ze Humo's Rock Rally wounn in 1984. Z'ein tot in 1985 gewacht voo uddern debuut mini-LP uut te bringn mè zes nummers ip 'Elisa Waut'. Ze lietn udder kenn deur gevoelige poppy nummers me een bitje jazz in. Ze moakn nog vier geweune ploatn, om in 1990 te stoppn. In 1995 keun ze't nie loatn, en bringn ze een nieuwe CD uut: Angelus en in 1998 de CD Mystica.
Els en Hans ieldn êest nen Bodyshop wienkel oopn in 't centrum van Brugge. Elsje Helewaut bouwde doarachter t'hope met eur partner Chery een oude boerderye in Zarrn omme toet de bed & breakfast "Ark van Zarren". D' openienge was in 2003. Z' en ook e gelyknoamige wienkel in Brugge ip de plekke van de vroegere Bodyshop.
Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën
De Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën is de noame vo ’t gebied dat em achter de Tachtigjoarign Oorlog (1568-1648) splitste van de Zudelikke Nederlandn en emzelvn ounofankelik verkloarde van Spanje, ton ’t machtigste ryk van Europa.
Ountstoan
De Republiek der Verenigde Provinciën bestound uut Olland, Zêeland, Groningn, Utrecht, Friesland, Gelderland en Overyssel. In 1588 èn de Stoatn-Generoal van die provinsjn gedecideerd vo 't land zelve te goan besteurn. De Republiek wos geboorn. Officieel wierd ze internationoal erkend mè de Vrede van Münster. De Republiek ontwikkeldeg’ em tout ’n weireldmacht ip gebied van commerce, weetnschap, kunst en militaire macht, vorol ip maritiem gebied. En in de 17e eeuwe beleefdn ze ‘n Goudn Eeuwe.
Ende
De Republiek bleef bestoan tout 1795 mè d’n inval van de Fransche troepn.
Benoamiengn
Andere benoamiengn woarn:
thumb|left| Koarte van de Republiek der Verenigde Provinciën
870
867 - 868 - 869 - 870 - 871 - 872 - 873 't Joar 870 is 't 70e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Luuk-Bastenoakn-Luuk
Luuk-Bastenoakn-Luuk es e lange koerse (mêer of 250 kilomeiters) in d'Ardenn. In 't lastste dêel van de koers moetn de coureurs over lastige bergsjes lik La Redoute, Stockeu en Saint-Nicolas.
Luuk-Bastenoakn-Luuk sprikt dus voerol klemmers en liefebbers van 't middngebergte an. E volt in dezelfste weke lik de Woalsche Pyl. Vroeger miekn ze een officieel klassement voe die twêe klimkoersen tope. Tot nu toe zyn d'er moa 7 coureurs die diejn dubbel verwezenlikt en in 't zelfste joar: Ferdi Kubler (1951 en 1952), Stan Ockers (1955), Eddy Merckx (1972), Moreno Argentin (1991), Davide Rebellin (2004), Alejandro Valverde (2006), en Philippe Gilbert (2011).
Eddy Merckx is recordouder: en et L-B-L 5 keirs kunn winn.
Aleksander Lichodzijewski
Zyn moeder wos e Poolsche volleybolspeelster die by Kortryk kwam speeln os Aleksander drie joar oud was. Azo ist ie mè zyn ouders noa België veruusd. Je groeide ip in Kortryk en deur zyn grôte gestalte kwamt ie by basket terechte. Je begost by Kortrijk Sport CB en gienk ton noa de jeugdschole (Ajax team) van Ostende. Je speeldege e poar joar by Power Wevelgem en gienk ton noar Antwerpn mè Lucien Van Kersschaever die coach wos by Antwerp Giants 2. Achter drie joar in Pooln speelt ie were in België by Excelsior Brussels in 1e nationale.
300 (getal)
300 (driehoenderd) is 't nateurlik getal dat achter 299 komt en vo 301.
Wiskunde
Driehoenderd is:
Ip andere gebiedn
Driehoenderd is ook:
Arroundissement Brugge
Het arroundissement Brugge es êen van de acht West-Vlamsche arroundissementen. 't Es geleegn in 't nôorden van de provincie West-Vloandern.
Arroundissement Brugge|right
Het omvat de steedn en gemeentn:
2012
Gebeurtenissn
thumb| Openienge van The Shard in [[Londn]] thumb| Openiengsceremonie van d' Olympische Speeln in Londn
Muziek
Bestverkochte singles in Vloandern:
Piekniekels
thumb|Pieknieke mè suuker Piekniekels, wok wel gekend oender de noame piknikkels, piekniekn, pikkeniekn, nicknacks of karolientjes, zyn koeksjes die bestoan in drie vormn: de lettertjes, dedie met suuker vanboven derip en ton nog vierkante bloksjes met pottink tussen.
Jonckheere (bussen)
thumb|Jonckheere bus ip de expositie Busworld 2007 in [[Kortryk]] Jonckheere, of voluut VDL Jonckheere Bus & Coach N.V. es een West-Vlams bedryf die autobussn makt. Ze zyn gevestigd in Bevern by Roeseloare.
Aminozuur
Een aminozuur es een chemische stoffe die an de êne kant een amine-functie eit en an de andere kant een carboxyl-functie. Aminozuurn zyn vôorol gekend uut de moleculaire biologie, als bouwstêen van Proteïnes.
Alex Webster
thumb|right|Alex Webster Alex Webster (Akron, New York, 25 oktober 1969) is nen Amerikoansn bassist, beter bekend als lid va den Amerikoansn deathmetalband Cannibal Corpse. Ie is tegoare mi Paul Mazurkiewicz êen van de originele line-up va Cannibal Corpse. Ie speelt ook by metalband Blotted Science en ie wos wok bassist van de bands Hate Eternal en Beyond Death.
Aminozuur
Chemische soamnstellienge
thumb|right|250px|De olgemêne structuure van een α-aminozuur. Proteïnes weirdn ipgebouwd deur zogenoamde α-aminozuurn. Ze bevattn, noast de twêe universele functies, nog êen koolstof-atoom in de ruggegroate. Ip die koolstof stoat er ne zykeetn. De verschilln in de aminozuurn zittn in diene zykeetn.
De kracht van aminozuurn zit em in et feit da de twêe functionele eindgroepn geirn een chemische bindienge angoan, de zogenoamde peptidebindienge (deur verlies va woater). Ip die maniere keun ze ne polymeerkeetn vormn.
De verschillige sôortn natuurlyke aminozuurn
Der zyn 20 verschillige natuurlyke aminozuurn. Ge keunt ze onderverdêeln volgens udder overheersnde chemische eignschapp: Glycine es een geval apart, omda et gin echte zykeetn eit. Doardeure es et ôok nie stereo-isomerisch. De mêeste andere aminozuurn koomn by eukaryootn vôorn als L-optisch isomeer, sommige bacteriën en ôok D-aminozuurn in under proteïnn. Da dient ton als beschermieng tegen lysozymen, enzymes die de celwand ofbreekn. Proline es et ênigste aminozuur da de aminogroep betrekt in de zykeetn. Cysteine es een gevol apart omda et et ênigste aminozuur es die bindiengn kan angoan me de zykeetn van een ander aminozuur. Twêe cysteines keun een zogenoamde zwavelbrugge vormn en zô de proteïnestructuur stabiliseern.
Noast de natuurlyke aminozuurn zyn der ôok nog niet-standaard aminozuurn, gelyk selenocysteine en pyrrolysine (die wel in proteines keun vôorkoomn) en lanthionine, ornithine, citrulline,... die nie in proteines ipgenoomn zyn.
Natuurlik vôorkoomn en synthese
Der zyn twêe verschillige sôortn aminozuurn: de zogezeide 'essentiële' aminozuurn zyn aminozuurn die nie angemakt keun moakn deur et minselik lichoam. Et es dus essentieel da ze ipgenoomn weirdn via de voedienge. De lyste es isoleucine, leucine, lysine, methionine, phenylalanine, threonine, tryptofaan, valine, arginine en histidine. De andre zyn niet-essentieel, en weirdn dus angemakt binn et lichaam. Soms kat et zyn da we een aminozuur wel zelve maakn mo ni genoeg. Da noemn ze e semi-essentieel aminozuur.
Piekniekels
Iederêen kent de piekniekels beter van ot Sinterkloas komt. Ton smyten ze da in 't ronde, vooral vo de kleine gasten.
Uutdrukkinge
In 't West-Vlams zegn ze wok vele "ge zyt e piekniekel toch é gy". Wormee dan ze bedoeln da j' nen deugniet zyt.
Loker
Loker is e klêne dêelgemêente van 't West-Vlamsche Euvelland, die ligt tusschn de Kemmelberg, 'n Rôonberg en 'n Scherpnberg. 't Weunn ogeveer 500 menschen.
Arroundissement Diksmude
't Arroundissement Diksmude es êen van d' acht West-Vlamsche arroundissementen. 't Es centroale gelegen in de provinsje West-Vloandern, juste ten zuud'n van de Kuststreke.
Arroundissement Diksmude|right De steedn en gemêentn ier liggn in 't arroundissement:
Pat O'Brien
thumb|right|250px|Pat O'Brien Pat O'Brien (15 december 1968) is ne gitarist van den Amerikoansn deathmetalband Cannibal Corpse. O'Brien kwam by Cannibal Corpse in 1997 ter vervangienge va gitarist Rob Barrett. Ie speelde up de albums Gallery of Suicide, Bloodthirst, Gore Obsessed, Worm Infested, The Wretched Spawn, Kill en Evisceration Plague.
Ie wos gitarist by Nevermore (1994-1996) en speelde wok by Ceremony en Monstrosity.
Patrick Lefevere
thumb|Patrick Lefevere op de [[Belcanto Classic 2006]]
Patrick Lefevere (Môoslee, 6 januoari 1955) es ne vroegern coureur, die surtout bekend es gekommn als sportdirecteur va grôte ploegn lik Mapei (joarn '90) e Quick·Step-Davitamon (nu Omega Pharma Quick·step). Oender zyn leidienge rêedn en ryn d'r bekende coeureurs lik Johan Museeuw, Tom Boonen, Michele Bartoli, Paolo Bettini e Frank Vandenbroucke. Patrick Lefevere es anno 2006 ôok vôorzittre van Verenigienge van Internationoale Profploegn en lid van d'UCI-comisje tegen dopinge.
Patrick Lefevere duft oltemets stravve uutsproakn doen. Latst ètn Tour-winnoare Floyd Landis uutgemakt achter zyn vermêend dopinggebruuk.
In januari 2007 komt er een reke artikels uut in de gazette Het Laatste Nieuws woarin da Lefevere zwoar beschuldigd es van 't organiseern van dopinge by zyn coureurs. Lefevere start 'n zoake vo 't gerecht tegen de gazette. 't Verhoal angt met oakn en ôogn an mekoar en stoat vul met leugens, zegt ie.
Profcarrière als coureur
Overwinniengn
Windkracht 10
thumb|right|Een maquette van de Seaking gebruukt vo de TV-serie
Windkracht 10 wos origineel een TV-serie (ip het toenmolige TV1) die em ofspeelde ip de helicopterboasis van Koksyde. De serie droaide round de lotgevalln van de crew van het 40ste smoldêel, da vliegt me de welbekende sea king helicopters.
De serie wos te zyn in 1997 en 1998 ip de VRT. De belangrykste acteurs die meedeedn woarn Warre Borgmans, Gene Bervoets, Andrea Croonenberghs, Ann Ceurvels, Marc Van Eeghem, Hilde Heijnen, Wim Opbrouck, Vic De Wachter, Kurt Defrancq, Tom Van Landuyt, en Tine Van den Brande.
In 2006 es't er nen film uutgekoomn ounder dezelfde noame.
Concertina
De concertina is e muziekinstrument die stif trekt up e trekzak. Juuste lik by de trekzak bestoat e concertina ut twêe kassn die mi makoar verboundn zyn met e boge. In de kassn zittn der ploatn mi toungsjes up, en up de kassn stoan der ventieln. Oe je e ventiele induwt, bloas je lucht noar e bepoald toungsje.
De Duutsche concertina
thumb|Ne Duutsche concertina thumb|Ne Iengelsche Concertina De Duutsche concertina et de volgende eigenschappn:
Bie de Duutsche concertina zyn der ôok dikkersn twêe toungsjes vo dezelste note, woadeure da je e vullere klanke krygt. Uut de Duutsche concertina is loater de bandoneong ountstoan.
De Iengelsche concertina
De Iengelsche concertina et de volgende eigenschappn:
De Iengels-Duutsche concertina
Da woarn wisseltônige, diatonische concertina's die in Iengeland gebouwd zyn. Z'addn de uterlikke kenmerkn van ne Duutsche concertina, mor de inwendige technik van ne Iengelsche concertina.
Marcus Gerards
thumb|Zyn koarte van Brugge in veugelperspectief thumb| Detail me de [[Burg (Brugge)|Burg en de Markt. Lienks de Sint-Donaaskathedroale en in ’t middn de Woaterhalle.]] thumb| Detail me vanboovn: Visch Marckt en lienksounder: Spinola Reye thumb| Ets uut de De warachtighe fabulen der dieren Marcus Gerards (of Marcus Gheeraerts den Oudn), (Brugge ca. 1520 - Londn 1590) was e Vlamschn graveur en schilder. Zyn styl doe peizn an ’t werk van Pieter Bruegel den Oudn en je was styf gekend vo zyn têkeniengn van veugels en bêestn. In Brugge miekt ie surtout noame me zyn stadsplan uut 1562, in ipdracht van ’t stadsbesteur.
De koarte is e mêesterwerk en gift e zicht in veugelperspectief over de stroatn, platsn, Reien, historische gebouwn en geweune huuzn van Brugge. De koarte zou zelfs nu nog kunn dienn ols gids vor e stadswandelienge en toogt hoe da Brugge d’r uut zag in de 16ste êeuwe, me verschillige Reien dien d’r ton nog woarn en nu weg zyn. En me krygn ook e dudelik inzicht hoe da sommigte historische gebouwn, die nu nie me bestoan, d’r ton uutzoagn.
Marcus Gerards graveerde zyn werk ip tien koopern ploatn en de koarte was 100 cm hoge en 185 cm brêed. D’ofbeeldiengn wordn nog styf vele gebruukt in boekn over Brugge en veel Bruggeliengn hen de reproducties thuus.
Ip die ofbeeldiengn stoan d'r wel noamn woavan dat er in 1562 nog gin sproake was. De Koornmarkt stoat ol ip de markt en de Vismarkt ip de Broamberg, binst da die verhuus mor in 1745 gebeurde. En de noame Spinola Reye, die d’r ip stoat, bestound nog nie, want Ambrosio Spinola is mo geboorn in 1569 (1569-1630).
In 1567 financierde Marcus Gerards ‘t boek De warachtighe fabulen der dieren. Je brocht ‘t boek uut in Brugge, by den drukker Pieter de Clerck. De fabelbundel was zowel e lees- of e kykboek met 106 fabels over bêestn. By iedere fabel stound er e koperets van Marcus Gerards en vo de tekst had ‘n zyn moat en ook e Bruggelink Eduard de Dene gekoozn, die in dien tyd êen van de belangrykste rederykers van Vloandern was.
In 1568 most Marcus Gerards lik veel calvinistn vluchtn vo de Bloedroad van den hertog van Alva. Zyn katholieke vrouwe Jannekin Struve, woamee dat ‘n in 1558 getrouwd was en drie jounges had, blêef in Brugge en probeerde hunder bezittiengn die angesleegn woarn, were te krygn.
Marcus vluchtte no Londn, woa dat ’n werkte an ’t hof van de Tudor- dynastie. Je trouwde doa me zyn twidde vrouwe Susannah de Critz. Je blêeft doa tout dat ‘n in 1577 verzekers weregekêerd is no Vloandern vor hem te vestign in Antwerpn. J’hield wel e nauw contact met Ingeland, woa da zyn zeune lid was van de schildersgilde en noame gemakt had ols portretschilder, ounder de noame Marcus Gheeraerts de Joungn. En zyn dochter Sara was doa getrouwd me de Frans-Ingelsche kunstschilder Isaac Oliver.
Sôorte
thumb| De acht belangrykste taxonomische rangen. De sôorte (Latyn: species) is de basis in de biologische taxonomie en een ounderofdêlinge van 't geslacht.
't Is e groep van organismes me bepoalde erfelikke kenmerkn en eigenschappn die gelykig zyn. Ze zyn in stoat van hunder vôort te plantn me mekoar moa nie met andere groepn.
De weetnschappelikke noame stoat in 't Latyn en wordt assan cursief (schuins) gedrukt. De noame bestoat uut twêe dêeln. 't Êeste dêel is de noame van 't geslacht. E sôorte kan ook nog ounderverdêeld zyn in oundersôortn (subspecies).
Johny Turbo
Johny Turbo, echte noame Ivan Carlier, (19 september 1955 - 6 januoari 2000) wos nen West-Vlamschen volkszanger ut de streke van Kortryk. In de joaren '90 es't ie bekend gewordn in hêel België deurdat een zinne uut Slekke, zyn bekendste nummer, ("Ja, gomme begunn of oe skêet da") als jingle gebruukt weird in het radioprogramma Hallo Hautekiet ip Studio Brussel.
Johny Turbo es vôorol gekend van een aantal singletjes, en trad ôofdzoakelik ip in de studentenmilieus en jeugdclubs. J'oat ênen cd: Veske Zjever (full-CD). Oundertusschn bestoat er wok nen covergroep van nem: Turbo Alive.
Johny Turbo drounk en smoordige redelik vele en es overleedn na een lange aanslepende ziekte (dat ie lange verborgen eit kunn oudn), slechts ênigte doagn achter zyn latste iptreedn (en da wos met de Gullegemse jeugdharmonie Burleske).
Gekende uutsproakn
Ênigte uutspoakn van Johny Turbo die vrêe gekend zyn by Zuud-West-Vloamsche studentn:
Gemêenteroadsverkiezingn 2006
Om de 6 joar goan de gemêenteroadsverkiezingn deure, woarby da de minsn stemmn voo 't lokoal niveau, zynde de gemêentn. In 2006 weirdn de Gemêenteroadsverkiezingn g'odn ip 8 oktober 2006. Voo de verkiezingn weird West-Vloandern in 8 arroundissementen ingedêeld. De gemêenteroadsverkiezingn zyn olsan t'ôpe me de provincieroadsverkiezingn.
Algemêne tendensen
De verkiezingn van 2006 weirdn olgemêen gekenmerkd deur de deurbroake van het Vlaams Belang ip gemêentelik vlak. De party ging over hêel Vloandern een 6.5% voorut en da wos vôorol te wytn an de klêne gemêentn, want in de steedn plaffoneerden ze of gingn ze licht achteruut. De Open VLD wos de grôte verliezer van de verkiezienge, beist da CD&V sterk en SP.a licht vôoruut gingn. Groen! verloor ôok lichtjes, moar wos toch content omda ze ten ipzichte van 2004 vôorut gingn.
In West-Vloandern woarn der ôok een oantal interessante ountwikkelingn: in Ostende es Jean-Marie Dedecker der nie in gesloagd om zyn doel te bereikn, noamelik de mêerdereid breekn. Zyn verzet, teegn de lokoale partiestrategie in, teegn de soamenwerkienge me de SP.a wos mede verantwôordelik voo zyn onslag uut de party. In Kortryk eit de CD&V, ounder leidinge van Stefaan De Clerck, zyn absolute mêerderheid verloorn. Aloewel ze goe soamen oan geweirkt me de SP.a van Philippe De Coene, eit de CD&V toch beslist om me de VLD te zittn. In veel gemêenten ein de CD&V veel in de pap te brokkn. Z'ein veel absolute mêerdereedn, en versterkn die nog dikwyls. In Wielsbeke wos 't er een kanse dat et Cordon Sanitaire deurbrookn weird: de twêe grôotste partyen, CD&V-N-VA en WDV (Welvaart Door Vrede), ein elk 9 zetels en het Vlaams Belang 1. Uuteidelik et er e verkoozn gemêenteroadslid van WDV overeloopn no de CD&V en ezô et die party ogliek de mêerdereid kunn oaln.
Betelgeuze
thumb|Betelgeuze in 't sterrebeeld Orion
De noame van de sterre es van oorsproung Aroabisch. In die toale noemt ze yad al-djoeza (and van 'n reus), moar deur e leesfoute es de sterrenoame in westerse toaln ofgeleid van ibt al-djoeza ('n oksel van 'n reus). De spellienge Betelgeuze es Iengels. In 't Vlams spreekn me wyder da meestol uut lik of dat et geschreevn stoat.
Betelgeuze es ne veranderlikken roojn superreus mè en periode van enigste ounderden doagn. Achter de zunne es datte de sterre mè de grotstn schynboarn diamèter, 0,047 boogsecondn (de zunne es 30 boogminuutn), en doardeure es Betelgeuze, oe je ze extreem vergroddert, te ziene lik e schyve. In 't echte es de sterre 750 keers zo groot lik de zunne.
Betelgeuze es an 't ende van eur leevn. Ze kut olle momente ountploffn lik supernova. "Olle momente" moe je wel nie te letterlik uppakkn want 't es en astronomische moatstoave, 't kut nog gemakkelik en poar tienduuzd joar duurn. Moar oe't et goat gebeurn, goat de sterre wekenlang byzounder straf schyngn, verzekers wel magnitude -10, zowel by doage lik by nachte. Dat es à peu près 250 keers zo straf lik de planete Venus (magnitude ca. -4) en nie zo veel zwakker lik de vulle moane (magnitude -12,5) !
Keiem
Keiem is e dorpsje in de provinsje West-Vloandern en e deelgemeente van Diksmude. 't Groundgebied ligt teegn den Yzer. Der weunn e grôte 1000 menschn in Keiem.
Ton da beist den Êeste Weireldoorloge de sluuzn in Nieuwpoort woarn open gezet, was e grôot stik van de polders ounder geloopn. E groot stik van de gemeente werd plat geleid beist den oorlog.
Beziensweirdigheedn
thumb|left|Sint-Niklaaskerke
1 meie
1 meie is den 121stn dag van 't joar (122stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 244 doagn toet 't ende van 't joar.
Gebeurtenissn
1 meie weirdt internationoal beschouwd als den dag van den arbeid.
Stêenstroate (stroate)
De Stêenstroate (Steenstraat) is een oede stroate deur e deel West-Vlamse gemeentn. De stroate ed e geschiedenisse die weregoat toet in de Romeinse tyd.
De stroate is een oede verbiediengsweg (diverticulum) tusschn Kassel in Noord-Vrankryk en Eirdnburg in wuk dat tegenwoordig Zeeuws-Vloandern is. Meugelyks bestound die stroate ol van voorn de Romeinse tyd, en is 't 'n deur under rechte getrokk'n of verhard, of j'is nieuwe ageleid achter de transgressei van de zee. De verharde boane et eeuwnlang bluuvn bestoan.
Hele stikk'n van da rechte tracée bestoan nog oltnd, en in verschillnde gemeentn et de stroate zelfs nog die stroatnoame. In 't centrum van de provinsje ligt er meer dan 10 km Steenstroate tusschn de Rudenberg en de Blankaart in Diksmude. Vanof de Rudenberg vormt de Steenstroate de grenze tusschn Kookloare en Andzoame, tonne lopt de stroate deur Werken langs 't dorpcentrum. De boane stikt doa den Andzoamevoart over en lopt tonne Eesn binn. E bitje verder is de stroate de grenze tusschn Klerkn en Eesn en tonne de grenze tusschn Woomn en Tjoenkesove. In Eesn ligt de Steenstroate e poar kilometer in kassien, en is 't er sinds 1992 e beschermd landschap.
Vanof de Rudenberg noa 't noordn toe, is 't traject in Ichtegem were te viendn in de Ruidenbergstraat en de Zuster Clarastraat. Meer noa 't noordn toe liggn der were stikk'n stroate in Wyndoale en Erdryke met de noame Stêenstroate. In Wyndoale zyn der overbluufsels va Romeins erdewerk gevoen. In die streke lag 't er e knooppunt met twi andre Romeinse verbiendiengsweegn, de Brugschen Heirweg en de Zeeweg.
Toet in de Middeleeuwn was die weg, 'thope met andere oude boann, e belangryken oofdweg. 't Is moar in den Oostenriekse tyd dat andere boann de rolle overpakte, meerbepoald de boane Brugge-Toeroet-Roeseloare-Meenn uut 1754, de boane Toeroet-Wyndoale-Ostende uut 1765 en de boane Wyndoale-Diksmude uut 1769.
Corbin Bleu
miniatuur|Corbin Bleu in 2007 Corbin Bleu Reivers (Brooklyn, 21 februoari 1989) is een Amerikoanschn acteur, zanger, model en danser. J'is 't mêest gekend vo zyn rolle in de trilogie High School Musical.
J'is de zeune van een Italioans-Amerikoansche moeder en e Jamaicoans-Amerikoansche voader.
Deurda zyn voader David Reivers ook acteur is, liet 'n zyn familienoame weg en gebruukt 'n sedertdien zyn twidde noame in de plekke, vo nie assan te wordn vergeleekn mè zyn voader. J'hè nog drie joungere zusters en je weunt mè zyn familie in Los Angeles.
Vile
Vile is et 5e album va de Amerikoanse Deathmetalband Cannibal Corpse, utgebrocht in 1996 bie Metal Blade Records. De originele tittle wos Created To Kill (upnames va da album zyn te vinn up de Cannibal Corpse boxset 15 Year Killing Spree) en werd upgenoomn mi de originele zangre Chris Barnes. Tiedns de upnames va Created To Kill werd Chris Barnes ut de band gezet, woarno de Monstrosity-vocalist George "Corpsegrinder" Fisher bie Cannibal Corpse kwam. Fisher nam de vocaaln upnieuw up en toene wos et album utgebrocht oender de name "Vile".
300
297 - 298 - 299 - 300 - 301 - 302 - 303 't Joar 300 was e schrikkeljoar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
Gebeurtenissen
thumb|Teotihuacán (Mexico-Stad)
27 november
27 november is den 331stn dag van 't joar (332stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 34 doagn toet 't ende van 't joar.
Cowboys & Aliens
thumb|right|C&A ipt podium Cowboys & Aliens is e vormalige Brugsche rockgroep me z'n eign typische geluud uut Brugge en wier in 1996 ipgericht deur Henk Vanhee en John Pollentier. Je stoptige achter tien joarn ip den 28e oktobere 2006.
Geschiedenisse
In't begun spildege diene groep vornamelijk alternatieven rock, ze pakten in 1997 zelfs een êerste ploate, "League of Fools", ip. Mor in vergelykienge met undere loatere cd's ku je in feite under muziek van ton nie vergelykn.
Te woare pas vanaf under twidden ploate, "A Trip To The Stonehenge Colony" da de groep z'n uutendelikn droai voend in da specifieke segment van de rock. Me de "sound" da ze toen aan en ze zelfs in 't buutnland noam en foam in de rocksierkwies verworvn. Z'en oender andere die ploate uutgebrocht in Duutsland, Ôostenryk, Frankryk, Itoalië, Norwêegn, Finland, en azo vôort.
't Geluud van under muziek is in feite e bitje gebazeerd ip Black Sabbath, Led Zeppelin en John Spencer. In 2002 zettegen ze e verder staptje in de goeie richtienk. In 2004 mochtegen ze zelfs ip't heavymetalfestival Graspop in Dessl goan iptreedn.
Nog in 2004 en ze ton under vierde en latste ploate "Language Of Superstars" uutgebrocht. Ip den 28e oktobere 2006 gaven C&A under latste concert in 't Entrepot (Brugge).
Reunieen in 2008 en live en kicking tot up heden (2016) en met tal van concertn in binnen en buttenland,voorprogramma's van waereldartiesten enz..
Piere
thumb| Estacade in [[Blanknberge]] thumb| Piere in Scheveniengn E piere is e vastn dyk die vanof de kust en ende in de zêe lopt. 't Bestoan verschillige sôortn:
Piere is ôok en Vlams word vô tettink of teirienk. Ne pierewoai es êen die nie weet wa dat ie wilt en droait noa de wind.
Nieuw Wulvergems Toneel
Het Nieuw Wulvergems Toneel (NWT) is e tonêelgezelschap van amateurs uut Wulvergem (Euvelland). 't NWT is in die streke bekend voe zyn kluchtige opvoeriengn in 't West-Vlams. Ze zyn d'r mei begunn in 1982. Etwien die d'r ol de hêeln tyd by is, is Stef Dehollander, nundern uusregisseur e bewerker.
Channel Zero
thumb|right|300px|Channel Zero, 2015
Channel Zero is êen van de grotste en bekendste Belgische metalgroepn ôois.
Noame
De noame Channel Zero komt uut e numer van Public Enemy, She watch Channel Zero.
Geschiedenisse
In 1993 kwam Stigmatized uut, da e mixt wos deur Vinnie Paul (toene drummer va Pantera). 't Wos 't begun van mêer bekendeid, ze mustn zest toern me groepn lik Obituary, M.O.D. en Napalm Death.
Nunder noastn CD Unsafe uut 1995 wos 't êeste dat oek uutkwam in de Verênigde Stoatn en 't wos nunder grôte deurbroake. Z'en in da joar etourd me Megadeth en in Australië deen z' en headlinetour. Van Unsafe zyn der 60 000 ploatn verkocht.
In 2009 gieng het de rounde dan ze were thope gienkn kommn ('t kwam e facebookgroep voun dat te vroagn). An ze bekend miekn dan ze up 22 januoari 2010 gienkn uptreedn in 'n AB in Brussel, woarn de koartn in 1 2 3 uutverkocht, doarachter kwaamn der nog 5 uptreedns by. Z'hen oek e nieuwn single uutebrocht (Black Flowers) en ze stoan oek up Graspop in juni.
Arroundissement Yper
't Arroundissement Yper is êen van de acht West-Vlamsche arroundissementen.
Arroundissement Yper|right De steen en gemêentn van't arrondissement Yper:
Kauwe
E kauwe (Corvus monedula of Coloeus monedula) es nen veugel uut de familje van de kroaiachtign.
Leefgebied
De kauwe es by uus e styf olgemeen verspreide sorte. Ge vindt ze in heel Europa were, moar ook in 't Middn-Oostn en in 't noordn van Afrika. Ze leevn in boomn, struukn en oude gebouwn.
Leefgeweuntn
Kauwn trekkn up in troepn. Under teetn bestoat surtout uut insektn, kobbn, tettiengs, slekkn, fruut en ofvol. Z'èn e lude krete die trekt up kjak.
Voortplantienge
thumb|Coloeus monedula Ze leggn under eiers van april tot juni. Achter drie weekn broen, kommn d'r drie tout zes kiekens uut. De joengn vliegn 't nest uut achter e moand.
17 november
17 november is den 321stn dag van 't joar (322stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 44 doagn toet 't ende van 't joar.
Slyps
Slyps (Nederlands: Slypskapelle) is een prochje bin Môoslee med oengeveer duusd inweuners.
Geskiednisse
Slyps zoe gesticht zyn deur "hêreboer'n" van Cadzand. Ziedr'an de noame "Heren van Slyp". In 1377 wos 't er in Zêeland n grôot'overstrôminge. Under "hêerlykheid" wos hêlegans oendergelôpen. Die familje ad ôok groend in Môoslee en doarup zoe'n ze "Slyp's hêerlykheid" gesticht èn. In dien tyd wos 't de gewente da de hêren under noame goaven an under lêen. Den eigenlykke stichtre zoe Willem Slyp gewist zyn. Loatre krêeg hêel 't gehucht dezelfste noame.
D'hêren van Slyps stichten ôok ol rap n kapelle en de Prôosdie van Slyps. In die kapelle loag'n d'er toet in 1874 drie hêren van Slyps begroaven, woaroender Willem Slyp (dôod in Sluus (Sluis) in 1400).
Up 't ende van de joaren 1500 goat de hêerlykheid van Slyps ovre noa Philip Vanderpoorte of Delaporte die toen ôok hêre wos van Môoslee. ('t Es wel nie duudlik oe dat ie Slyps in and'n gekregen èt). Owverwege de 17e êeuw zyn de hêren van Carnin boas in Slyps en Môoslee. En dat deurt toet an de Franske revoluusje die ol de hêerlijkheden ofskaft.
27 oktober
27 oktober is den 300stn dag van 't joar (301stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 65 doagn toet 't ende van 't joar.
Tope (Insectneter)
Toopn of tolpn (Soricidae, Nederlands: spitsmuizen) zyn zoogdiern uut de orde van de insectneters. In de weireld zyn der e sôorte of 400, die verre overol ter weireld leevn, buutn Australië en Antarctica. Z'eetn ollemoale vlêes (fernient of klêne bêestn), mo 't zyn der ouk die nog plantn derby eetn. Oloewel dan ze wel e bitje up e muus met e lange neuze trekkn, zyn 't gin muuzn, 't zyn zest gin knoagdiern.
Slyps
Geskiednisse
In n stik van 1647 es 't er sproake van 3 meul'ns in Slyps. En in êen van 1788 van n brouweryje. Toet up 't ende van de 18e êeuw moet er ôok n kastêel gestoan èn. (Vo ntwie die Slyps kent: owverwege den èrdeweug tussen de Slypsmolenweg en d'Hovingstroate).
Tope (Insectneter)
Toopn en nog e cloaca (geslachts- en verteiriengskanoal, lik byn kiekns), die byn de mêeste zoogdiern eschid is. Nunder erte sloat oek indeliks zêre (600 keirs per menute), woadeure dan ze nie ol te lange leevn (e goe 2,5 joar). In nunder spuug zit er e sôorte vergif.
Slyps
Geskiednisse
In 1721 krygt Slyps n stik van n relykwie van d'Illige Aplonioa (Apolonia). Sichtent toen kwoam'n de mins'n noa Slyps vo te leezn oe ze zêer adn an under tand'n. ('t Concert van 't muziek van Slyps es nog altyd de zundag roend de fêestdag van Aplonioa, de 9en februoarje)
Tope (Insectneter)
In West-Vloandern zyn der 6 verschillige sôortn:
Slyps
Geskiednisse
In 1797 sluutn de Franske de kapelle en verkôpen ze. n Dêel van d'inweuners kôpen tegoare de kapelle in d'ope da t er gauwe were messe kan gedoan zyn.
Tope (Insectneter)
Varia
De West-Vlamsche noame komt van de Fransche noame voun mol: taupe, ol zeggn d'Italioanders ouk wel toporagno.
Hemellichoam
De soortn van hemellichoamn zyn:
Tope (Insectneter)
Varia
De noame tope is ouk gebruukt voun e sôorte woelmuus an te duudn.
Slyps
Geskiednisse
Ol 't land goat toen noa d'hêren van Stoan en loatre gienk 't grotste dêel noa de kastêelhêren van Deisel.
In 1802 komt er n Concordoat tussen de paus en de Franske, woadeure dat de godsdienst were toegeloaten es.
953
950 - 951 - 952 - 953 - 954 - 955 - 956 't Joar 953 is 't 53e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Slyps
Geskiednisse
In 1842 zyn d'er bykan 1900 inweuners in Slyps. Da stoat te lezen in nen brief die geskreevn es noa den biskop vo te vroagen vo n zelfstandige prochje te kom.
953
Gebeurtenissn
thumb|[[Karel van Neder-Lotharingen]]
Slyps
Geskiednisse
In den Êeste Weireldoorloge es 't er in Slyps ôok veel skoa. De pastrieje es bykan hêlegans vernield, de kapelle stoend nog rechte moa tdak wos hêel deurskootn en ol 't hout wos uut ghoald vo stoovhout.
In septembre 1927 krygt Slyps de noame prochje in de plekke van prôosdie. In d'akte (getêkend deur biskop Waffelaert van Brugge) stoat ôok wuk dat de grenzen zyn van Slypskapelle. De patrôonillige van Slyps es vanof toen 't Illig Trezeke van 't Kindeke Jezus.
In 1928 weun d'er 1050 minsen en paster Opsommer overtuugt de Slypsnoars dat er n nieuwe kerke moe kom. In 1930 breken ze d'oude kapelle of en begunt de bouw van n nieuwe kerke, die ol in 1931 ingezegend es.
In de Twidde Weireldoorloge es Slyps goe gespoard gebleevn. 't Krêeg zelfs de bienoame "oenbezet gebied". (Paster Labis zei dat Trezeke Slyps beskermde).
Wyk'n van Slyps
Strobome, 't Neerhoekske, den Bloemhoek, de Slypshoek, de Spriet en de Woaterdam.
Vo de klêne anikdote:
Gallery of Suicide
Gallery of Suicide is et 6e album va de Amerikoanse Deathmetalband Cannibal Corpse, utgebrocht in 1998 bie Metal Blade Records. et is et twide album mi George "Corpsegrinder" Fisher als zangre, en et jiste album upgenoomn mi Pat O'Brien als gitarist
Fazante
thumb| Phasianus colchicus thumb| Phasianus colchicus
E fazante is e grôotn veugel die overol in West-Vloandern vôornkomt. Ze zyn ôorsprounkelik van Azië, mo ze leevn nu in verre hêel Europa.
't Bestoan buutn de geweune fazante (woarover dat 't ier goat) nog e masse sôortn fazantn (lyk pauws), mo doavan leevn der ginne vry in West-Vloandern.
Uutzicht
't Wuvetje is bruun-grysde va kleur en volt vele miender up.
Snoek
Uutzicht
Snoeks zyn langwerpige visschn, nunder lyf doet e bitje peizn an e torpedo, woadeure dan ze indeliks zêre deur 't woater kunn schietn. Nunder mule trekt up e bek, dan ze verre kunn oopntrekkn voun groddere bêestn mei te pakkn. D'ounderkoake is langer of de boovnkoake. Nunder vinn zyn redelik klêne en nunder rik- en oarsvinne stoan hêel vanachter en enn oungeveer dezeste vorme.
Fazante
Verspreidienge
Ôorsprounkelik kommn ze uut Azië, mo ze zyn in Europa verzeker deur de Romeinn inevoerd voun up te joagn. Oek nu nog is er styf vele up ejoagd. Ze komn in Europa overol vôorn buutn in Scandinoavië en Portugal.
Steven Vanackere
thumb|Steven Vanackere (2012) Steven Vanackere (Wevelgem, 4 februoari 1964) is ne West-Vlamse polletieker vo de CD&V. Vanackere weunt in Neder-Over-Heembeek (Brussel).
Ie is de zeune van Leo Vanackere, die volksvertegenwoordiger en senateur gewist is en in 1979 gouverneur van West-Vloandern. Zyn grôovoader Remi Wallays wos senateur en burgemêester van Wevelgem.
Jan van Eyck
thumb|Vint me rooie tulband, 1433. Volgens sommigste e zelfportret van Jan van Eyck. Jan van Eyck (Maaseik?, ca. 1390 –Brugge, 9 juli 1441) was e kunstschilder uut den êestn elft van de 15e êeuwe en êen van de belangrykste Vlamsche Primitievn.
Zyn leevn
Jan van Eyck was êest hofschilder van de groaf van Holland, moar achter diens dôod in 1425 vertrokt 'n no Brugge, woa dat 'n hofschilder en koamerhêre was van Filips den Goein, de machtign hertog van Bourgondië die zot was van kunst.
Jan van Eyck is de reste van zyn leevn in dienst van Filips den Goein gebleevn. Je stierf in Brugge in 1441 en j'is begroavn in de Sint-Donaaskerke.
Zyn werk
Jan van Eyck makte surtout portrettn en religieuze thema’s.
't Werk Vint me rooie tulband is 't êeste portret in de kunstgeschiedenisse da rechte in d'oogn kykt. Doarom zoudt 't e zelfportret kunn zyn da vo de spegel gemakt is.
Je signeerde en dateerde zyn werkn en da was ton nog nie gebrukelik. Soms zetteg't ie d’r ook z’n lyfspreuke by: als ich can, en da bewyst hoe zelfbewust dat 'n was.
’t Êeste schilderye da van hem bewoard is gebleevn en ook ’t grotste is ’t in 1432 voltôoid retabel of altoarstik ’t Lam Gods (Sint-Baafskathedroale in Gent ). 't Patriciërskoppel Jodocus Vydt en Elisabeth Borluut goavn ipdracht vo 't altoarstik van de zykapelle van de kathedroale te beschildern. Volgns 't ipschrift zou Jans broere Hubrecht ôok meegewerkt hen an 't werk.
’t Twidde grotste schilderye is de Madonna mè kanunnik Joris van der Paele, van 1436 (Groeningemuseum in Brugge).
Fazante
Leevnswyze en teetn
Ze kommn surtout vôorn in oopn veld, mo ze leevn oek in busschn (ze sloapn mêestol in boomn). Z'eetn vanolles (groan, ges, bloars en bêestery). In West-Vloandern zyn ze mei verantwôordelik voe 'n achteruutgang van 'n oazelworme (en oagedisse zounder pôotn), woa dan ze up joagn. Ze kunn froai goed vliegn, mo dadde en doen ze nie zovele.
Jan van Eyck
Zyn werk
Jan van Eyck was styf g’interesseerd in de mens en de nateure en zyn religieuze symboliek wyst ip zyn uutgebreide kennisse, zyn smoake en kritische zin.
Je was den êestn die d'olieverftechniek gebruukte en je beïnvloedde doamee de Venetioansche Schole. Je was e voorbeeld vor ol de grôte Vlamsche schilders van de 15ste en de 16stee êeuwe en de belangrykste schoakel in d'ountwikkelienge van d'Europeesche schilderkunst.
Snoek
Uutzicht
Van kleur komt olles vôorn van groen over bruun en grysde no zwortachtig, zowel me plekkn of striepn. De mêeste oudere visschn verliezn nunder têkenienge wel grôotndêels. Up nunder zyde en ze e striepe die gevoelig is voun bewegienge en woamei dan ze bêestn kunn viendn.
Jan van Eyck
Overzicht van zyn bekendste schilderyen
thumb|De rechtvaardige rechters (Dêel van't Veelluik van het Lam Gods) gestolen in de nacht van den tiensten ip den elfsten april [[1934.]]
Snoek
Uutzicht
Snoeks kunn froai grôot en zwoar kommn, surtout de wuvetjes. Officieel is in 1986 'n grotstn snoek ôois evangn in Duutsland, 'n dien wôog 26 kilo. 't Zyn wel bronn die beweirn dat er ôois e wuvetje van 1m47 evangn is die 31 kilo wôog. In Amerika kommn ze nie zo grôot en zo zwoar.
Teetn
Z'eetn olle sôortn bêestn, mo wel surtout vis. Ze zoekn surtout achter oude of zieke visschn, die simpelder zyn voun te pakkn. Ze verduukn nunder mêestol voun toune ol met e kêe vooruut te schietn. Buutn vis eetn z'ouk amfibieën, woaterveugels, kreeftachtign en woaterrattn. Ze zyn ouk nie vies van nunder eign sôorte, an ze kunn gon ze nie loatn van nunder eign joungn up 't eetn. Jounge snoeksjes verduukn nunder tusschn woaterplantn. 't Is toune vaneigns ouk nermoal dan de mêeste snoeksjes overleevn in woater woa dan der vele plantn groein.
Vôortplantienge
Snoeks poain ol vroeg in 't vôorjoar en de wuvetjes leggn tout 20 000 eiers per kilo dan ze weegn. Ze plakkn nunder eiers an woaterplantn en kommn ossan were no dezeste plekke.
Sportvisschn
Snoeks zyn visschn woa dan de mêeste visschers geirn up visschn omdan ze redelik grôot kommn en omdan ze nunder nog wel weirn an ze evangn zyn. De mêeste visschers smytn snoeks wel were in 't woater, zeker an ze klinder zyn of vichtig cantimeiter. Vaneigns is er ouk in West-Vloandern e masse up evist.
Je ku ze upeetn, mo 't is wel e bitje werk an voun ze te kuuschn omdan ze wel groatn enn. Nunder vlêes is wit en goed van smoake, de Romeinn woarn ol liefebber van snoek.
Noame
De noame snook is in 't Iengels gebruukt voun binnsnoeks, e sôorte van zêevis. De noame snoek is gebruukt voun de Japaneeschn barracuda en voun verschillnde sôortn slangmakreeln. In bepoalde streekn van Iengeland is 't wôord snake gebruukt voun snoeks an te duudn.
Nasjonoal Toebaksmuseum
't Nasjonoal Toebaksmuseum is e museum in 't stee van Wervik, gewyd an den toebak. In Wervik kweekn ze toebak up grote schoale. Ze produceern up under eentje zomoa 98 % van oll'n toebak die uut Belzjiek komt. In oede archievn ein ze zefs weregevoen datter in Wervik ol in 1650 boern woarn die toebak kwiktn.
Kamer
De kamer van 't Brugse Vrye was de platse van woruut dat de schepens 't Vrye bestierden. De kamer bestound al in de Middeleeuwn, en wier al vermeld in de jaren 1300. Der wier in de kamer ook recht gesproken.
In tegenstellinge toe de vierschare waren de zittingen van de kamer nie openbaar. In de kamer wiern de processen gevoerd wo dat er gin ounderlinge verbintenisse of contract was tussen den eiser en de verwerder. Met andere woorden, in de kamer wiern de processen gevoerd wo da 't recht moste ginterpreteerd worn. Om gin precedenten te scheppen vergaderden de schepens in zukke processen met meern, minimum met vuven.
Processen wo dat er "snelrecht" nodig was, bevoorbeeld a't gink over levende beesten of over alimentatiegeld voe mensen, kost de zake voe de kamer worn gebrocht, ook al moste die zake in normale omstandigheen voe de vierschare gekomn en. Da was 't geval a't er gevraagd wier achter sommiere decisie.
Nasjonoal Toebaksmuseum
't Museum
Smoorn, sjiekn en snuuvn van toebak: in het Toebaksmuseum kun ze joe ier olles over vertelln. En mei under colleksje van meer dan 4000 stikkn kut je 't ollemoale hoe bekykn in word en beeld.
Da Toebaksmuseum ligt in de Koestroate 63 in Wervik. (De Koestroate begunt an de Sent-Medoarkerke (de grote kerke in 't centrum).
Kamer
Meestal naamde 't eerste document van een proces voe de kamer rekwest, soms wiern der voe de kamer processen begost met een causatie. De processen voor de kamer volgden in grote lynn de procedeure in 't Vrye zuste lik de processen die voôr de vierschare kwaam.
Nasjonoal Toebaksmuseum
De Museumbibliotheke
In het Toabaksmuseum es d'r ook e sjkone bibliotheekverzoamelienge. Olleman kut ze ter plekke goan bekykn moa da moe je wel an tiens loatn weetn.
Albrecht Dürer
Je leefde ip de grenze van de middelêeuwn en de nieuwn tyd en zyn werk getuugt van olles wa dat er ton leefde. In Duutsland was ’t den tyd van de loat-Gotiek, en in Italië bloeide de Renaissance. Je liet hem doadeure inspireern en ook deur de Reformoasje. Zyn werk was neffest portretkunst surtout religieuze kunst.
Zyn jeugd (1471–90)
Je werkteg êest ’n tyd in de Nederlandn en in 1455 vestigdegt ie hem ols goudsmed in Nurenberg, in ’t ryke Zuud-Duutsland. Je trouwde mè Barbara Holper.
Zyn geslacht was ofkomstig van et dorptje Ajtós. Lik vele in dien tyd wierd ie achter zyn geboorteplekke vernoemd. Zyn noame Ajtósi wierd in Duutsland vertoald in Thürer (deuremoaker), want ajtó in ’t Hongoars betêeknt deure. In ’t woapn van de familie stoat er ’n oopnstoande deure.