cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Madonna (zangeresse)
Succes
Ook e bitje deur MTV kreeg ze zêre e krachtig en sexy imago. In 1983 kaamt eur debuutalbum 'Madonna' uut. De eeste grote hit van da album is 'Holiday'. Da nummer wierd e wereldwyde hit. Ook vanip da album bekend zyn 'Borderline', 'Lucky Star' en 'Everybody'. In die fase van eur leven was eur tounmoalig lief John 'Jellybean' Benitez e goeie steun.
In 1984 brocht ze nog een album uut, Like a Virgin, da goe wierd ountvangn deur fans en critici. Et trokt aandacht deur de uutdagende titel en hoes, en der kaamn vier hits van: Like a Virgin, Angel, Dress You Up en Material Girl.
In 1985 speelde ze voe den eeste ki in e film. In Vision Quest, ook wel bekend als Crazy for You deur eur liedje da derin speelde, speelt ze eurzelvn. Ze treedt ip in e dancing en ziengt doa 'Crazy for You' en 'Gambler', twee hits da ze ton ook echt uitbrocht. Loater da joar speelde ze e belangrykere rol in de film 'Desperately Seeking Susan'. Ze kreeg goeie commentoar voen eur acteerprestoaties derin. Van die film komt ook eur liedje Into The Groove da op nieuwere uutgaven van et album Like a Virgin als extra liedje op die cd stoat.
De 16sten augustus 1985, de dag daze 27 joar wier, trouwde Madonna met den acteur Sean Penn. Met em speel ze in de film Shanghai Surprise, e grote flop. 't Koppel kreeg al rap e slechte reputoatie deur Sean Penn z'n agressieve ouding teegnoovr de media en de fotograafn.
Loater, in 1986, brocht ze eur derde album True Blue uut, da ze ton opdraagt an 'the coolest guy in the universe', eur vint Sean Penn. Van da album wiern Open Your Heart (met e uutdagende en choquerende videoclip), Live to Tell (e schone ballad uut de film At Close Range woar da Sean Penn e rol in aat), La Isla Bonita en Papa Don't Preach grote hits.
Schandoal
Ton oungeveer verscheenn der in ene ki e poar naaktfoto's van eur in de media, gemakt in de tyd da ze nog nie bekend was en liet maken voe e bitje geld te en voe van te kunn leven. Ze wouwt den ophef e bitje wegwimpeln deur te zeggen "So what?".
Grodder succes
In die periode veranderde Madonna eur imago en eur uuterlik. In plekke van eur rebels, punkerig kapsel koos ze nu voe de stijl van eur idool Marilyn Monroe. Ze speelde ook in de film Who's That Girl. Die film flopte were, mo 't leverde eur wel were 3 hits op: Who's That Girl, Causing a Commotion en The Look of Love.
In 1987 begost Madonna an eur eeste echte wereldtournee: de 'Who's That Girl World Tour'. Ier wierd ze voe den eeste ki begeleid deur eur achtergroundzangeressen en -danseressen Donna DeLory en Nikki Harris. DeLory danst nu nog assan by Madonna en Harris gieng loater ook meeziengn ip liedjes van Snap!. Madonna gaaft in augustus 1987 2 uutverkochte concerten in de Kuip in Rotterdam, mo no Belgïe kaam ze nie. Eén van eur concerts in Italïe in september, in Turijn, wierd live uutgezondn up tv en miljoenen menschn keekn dernoar.
Ook kaam ze da joar met eur album You Can Dance of, een album met remixen van bekende liedjes van eur, mo ook albumtracks die an mekoar gemixt zyn. Der stoeg ook e nieuw liedje op: Spotlight, die alleen in Japan e singel is gewist. Da album verkocht nie zo denderend glik eur vorige albums. Deurda ook de film 'Who's That Girl' flopt, zeggn de critici da ze eur oogtepunt nu wel get et en da eur carrière got ofbouwn. In 1988 pakt ze ton ook e pauze, woa da ze ounder andere in e toneelstik op Broadway speelt (Speed the Plow) en klêne rolln vervult in de films Bloodhounds of Broadway en Shadows & Fog van Woody Allen.
Nog meer succes deur controversje
In 1989 veranderde Madonna were van uuterlik en imago. Ze wou eki gin geblondeerd oar, mo wel bruun oar, mèèr lik eur natuurlike oarkleur. Ze brocht et album Like a Prayer uut. Deur de videoclip van de titelsong van da album kaamt der vele iphef. In de clip kuje namelijk zien da Madonna oltemets e getuuge is van e verkrachting en e moord, woavan dat er een andere voorbyganger ounterecht beschuldigd en gearresteerd werdt.Ierachter go ze nor e kerke, woada e beeld van de heilige Martinus van Porres toe leven komt en eur e dikke kus gift. Doarachter zeg ze wien da der 't echt gedoan aat en magt de onschuldigen were vry, en deen is eigenlik de tot leven gekomn Martinus van Porres. 't Vaticaan zei da 't e godslasterlike video was, omda katholieke symbooln en erotiek tope kaamn. Doadeure annuleerde ook Pepsi Cola e contract mè Madonna. Oundanks, of messchies juuste deur al die commotie wierd 'Like a Prayer' e nummer 1-hit over de hele wereld, da loater nog vele gecoverd en live gezoungen gewist is deur vele artiesten, gelik Blue en Mel C van de Spice Girls.
Et album Like A Prayer, da opgedraagn was an Madonna eur ma die eur 'lèèrde biddn', leverde eur nog e poar grote hits op, woarounder Express Yourself (da in die tyd de kostelijkste videoclip ooit aat), Cherish, Dear Jessie (opgedraagn an de dochter van e producer), Oh Father (over de band met eur voader en over under reloatie ten da Madonna nog e kiendje was) en Keep it Together (over eur band met eur familie). Behalve da stoegt er ook nog e duet met Prince op, Lovesong, en et nummer Till Death Do Us Part over eur scheidieng met Sean Penn woamee da ze op 14 september 1989 scheidde. Et latste liedje van de cd is Act of Contrition (= Akte van Berouw) woarin daje de muziek van et liedje Like a Prayer achterstevoren oort terwijl da Madonna eest e poar gebedjes fluustert en ton vertelt. In tegenstellienge toe sommige liedjes die achteruut gedroaid worden, zit der ier gin verborgn boodschap in. Wel zyn der menschn die in Like a Prayer achterstevoren Hear our Saviour Satan oorn wanneer da ze "Life is a Mystery" achterstevoren droain.
Wereldtournee
Ook al in 1990 begost ze met eur twêede echte wereldtournee, de Blonde Ambition Tour. Op diesndag 24 juli 1990 et ze ton opgetreden in de Kuip in Rotterdam, die tonne nie uutverkocht was. In België kwaam ze were nie. De tour wier gekenmerkt deur vele gevloek en seksuele handelingen. Azo 'zaagde' ze in Ollan bevoorbeeld over dat nog te kloar was buutn, woadeure daje de lichtshow nie goe koste zien. In Montréal en ze gedreigd voe Madonna te arresteern a ze eur show nie gieng aanpassen. 't Schynt da sommige bezoekers aan geklaagd omda ze zo pervers dee. Verzekers aan zet over eur act beist de oosterse versie van eur hit Like a Virgin, woarin da ze eerst eur bostn en eur kruus betastte en opt ende dee lik da ze een orgasme et, deur wild round te droaien op et bedje beest da twee achtergrounddansers eur betastten. Ze weigerde eur show an te passn en voerde et nummer toch op. Toch et de politie eur nie gearresteerd, want vanos da de show gedoan was, was zel were ounderweg no 't vliegveld voe te vertrekkn nor eur nieuwe bestemmieng voe de show van de dag derachter.
Spil met de paus
De show was wreed controversieel en uuteenloopnd; juust achter eur seksuele Like a Virgin zoung ze Like a Prayer uut berouw, beist dat er e kruus boven eur zweefde en da der priesters en nunnen met eur dansn. Dorom wilde de paus van tonne, Johannes Paulus II dat de bevolkieng van Italïe de concerts in Rome boycotte. Ton et Madonna inderdoad één van eur shows in Rome moetn oflastn. Vo die reden was ze nogal vies en ze verstound et nie dat de paus azo eur tegenwerkte beist dat n nie eens de show aa gezien. Zaat de paus trouwens ook voe een van eur shows in Rome uutgenodigd as reactie, mo nis nie ofgekomn.
Ook in 1990 brocht ze eur eerste Greatest Hits-album uut, The Immaculate Collection (den oenbevlekte collectie), een album da ze opdroeg an de paus. Nooit en de menschn zeker geweetn ot echt over de paus gieng of over eur broere Christopher, want em ze biename is Pope (dus paus in 't Iengels). De cd was 't eeste album ooit da gemixt was in Q-sound, woamee daje de muziek in 3-dimensionoale styl kut oorn. De nummers ip de cd woarn ook e bitje geremixt. Op 't album stoegn der ook 2 nieuwe liedjes, Rescue Me en Justify My Love, e soamnwerkieng me Lenny Kravitz, en ze wierdn alletwee grote hits. De videoclip van Justify My Love was weeral zo choquerend en expliciet. 't Was zelfs zo erg da MTV em nie wou uutzendn. Daarom et Madonna ton e videocassette uutgebrocht met de clip op, da was den eeste video-single ooit. Van die videoclip-cassette zyn der 400.000 verkocht gewist. In de clip kuje trowens ook eur tonmoalig lief Tony Ward zien. Em is bekend als e naktmodel voe homobladjes en -films.
Vroege joarn '90
In 1991 speelt Madonna de hoofdrol in een documentaire over haar leven beist de Blonde Ambition Tour, genaamd Truth or Dare. In Europa kreegt de film de name In bed with Madonna. In de documentaire kaamt Madonna no voorn als een ambitieuze, sexy en veeleisende vrouw, mor ook zachte trekken van eur karakter kaamn no voren. Zo is te zien da ze regelmoatig 't graf van haar moeder bezocht. Ze bezocht et filmfestival van Cannes voen eur documentaire meer bekendheid te geevn.
E joar loater speelde ze in de film A League of Their Own, over e vrouwnhonkbalteam. Critici woarn enthousiast over eur acteerprestaties deze ki. Uut die film kwaamt eur liedje This Used To Be My Playground, die in de V.S. eur tienste nummer 1-hit wier, mo roar genoeg nie op de soundtrack van de film stoat.
In 1992 bracht ze 't album Erotica uut op eur eign nieuw ploatnlabel Maverick, woa by da ounder andere Alanis Morissette e contract tèkende. Ip 'Erotica' stoegn de nieuwe singles Erotica, Deeper and Deeper, Fever (e cover van Peggy Lee), Bye Bye Baby, Bad Girl en Rain. Over 't latste liedje vroegen vele menschn under of worom da et eigelik up da album stoeg, want twas te lief vergeleekn met de reste. Ton zei Madonna dat da liedje eigelik e verborgn boodschap aat en daddet over sperma gienkt. Ip da album, geproduceerd deur Shep Pettibone, got de zangeressen e bitje meer de electronischen kant ip. Ze wildn vo de hoes van da album eur helemalle in eur blootn ip de foto, mo da mocht nie van eur ploatenmoatschappy Warner Music. Doarom e ze ton gekoozn voen e detail van een van de foto's van eur boek Sex da ze kort achter het verschynn van da album uutbrocht. In da boek brocht ze eur erotische fantasieën in beeld en ounder woordn. 't Publiek leekt echter tydelik moe te zyn van eur erotiek, want 't album verkocht teleurstellend voe e Madonna-album en der wier vele geklapt over 't boek Sex. Tegenwoordig is da boek vele gezocht en e moeilik te viendn verzamelobject. Normaal gieng et boek eigelijk geweun X noemen, mo ton da Madonna oorde da der round die periode e film gieng uutkomn over et leven van Malcolm X da ook X gieng noemen, e ze beslootn voen eur boek te ernoemen.
Middn joarn '90
In 1994 brocht Madonna et liedje Human Nature uut. 't Was een aanval op alle critici die klaagde over Madonna ton daze Erotica uutbrocht. In da liedje zei ze dus ook da ze nie wist da ze nie over seks, eur fantasieën en eur mening mochte klappn.
Human Nature stot op et album Bedtime Stories da ze uutbrocht in 1994, worop da de hits Secret, Take a Bow (met als achtergroundzanger/producer Babyface) en Bedtime Story stoegn da ze tope me Björk geschreven et.
In 1995 brocht Madonna e ballad-verzamel-cd uut, getiteld Something to Remember, wa da ook de titel was van een van de liedjes van eur I'm Breathless-album. Ierip et Madonna eur lieveliengsballads ip gezet, mo ook drie nieuwe liedjes: You'll See (da ze loater ook in 't Spoans et gezoungn), One More Chance en I Want You (tope mè Massive Attack).
In 1996 speelde ze in de film Evita over Evita Peron, de vrouwe van de Argentynsche dictator Juan Peron waaruut dat de hit Don't Cry for Me Argentina kaamt. Ook uut die film kaamt de grote hit You Must Love Me, da een Oscar kreegt voe beste filmsong. De film was e groot succes. Beist de opnames van die film ountdekte ze da ze in verwachtieng is.
In oktober 1996 kreeg Madonna eur eeste kiend, dochter Lourdes Maria Ciccone Leon van eur tonmoalig lief en ex-fitnesstrainer, Carlos Leon.
Loatere joarn '90
In 1998 verscheen et album Ray of Light, woavan da Frozen de eeste single en hit wierdt. Met die cd sloeg Madonna e nieuwe weg in, qua sound mo ook tekstueel. Producer William Orbit was verantwoordelik voe de electronische sound van et album en tope met ounder meer Patrick Leonard schreef Madonna eur meest spirituele tekstn toet tonne toe. Achter de teleurstellende verkoop van eur twèè vorige albums, betekende Ray of Light eur terugkèèr no de top. Critici woarn zot van de sound en eur stemme, die siends da ze zanglesse most volgn vo Evita vele sterker gewordn was. Ook van da album woarn de hits Ray of Light, Drowned World/Substitute for Love, The Power of Goodbye en Nothing Really Matters.
In 1999 ziengt ze de soundtrack voe de Austin Powers-film 'The Spy Who Shagged Me'. Domee kriegt ze èèn van eur grotste hits van de joaren '90: 'Beautiful Stranger'.
Achter 't millenium
thumb|right|Madonna an et kruus beist Confessions Tour in Amsterdam Arena
In 2000 speelde Madonna e hoofdrolle in de film The Next Best Thing, neffest Ruper Everett. Voe die film pakte ze ook 2 liedjes ip: Time Stood Still en American Pie, e cover van de klassieker van Don McLean.
In 2000 verscheent ook eur album Music, da technische nieuwe synthesizermuziek liet oorn, geproduceerd door Mirwais en William Orbit. Neverst de titeltrack, Music, verschynn ook Don't tell me en What it feels like for a girl ip singel. Als extratje wierdt in Europa ook de eerdere hit American Pie toegevoegd, e beslissieng van eur ploatenmoatschappie woa da Madonna nie content mee was.
In ogustus van da joar wierdt Madonna vo de twidde ki moeder: achter e moeilikke bevallieng kaam zeuntje Rocco Ritchie in Los Angeles ter wèreld. De voader is regisseur Guy Ritchie.
In december van dazelfste joar trouwde ze met regisseur Guy Ritchie. Ritchie makte vo de remix van de single What it feels like for a girl e controversiële videoclip woarin da Madonna met e bomma styfrap over de stroate rydt en uutendelik tegen e boom vlamt. Ook maakn ze tegoare vo BMW de commercial Star woarin da ze e verwende, ambetante ster speelt (e parodie op eurzelvn).
Were tourn
In 2001 besloot Madonna voe 't est in acht joar were te gon touren. Eur Drowned World Tour startte ip 9 juni in Barcelona. Ze speelde vele nummers van de populaire albums Ray of Light en Music. Weeral dee ze met die tournee Olland en België nie an. Wel speelde ze voe de eeste ki zelve gitaar en verboasde ze eur fans me sommige ruige passages.
An 't ende van 2001 brachtt Madonna eur twèède verzamel-cd uit, getiteld GHV2 (Greatest Hits Volume 2). In tegenstellieng toe eur eeste verzameloar The Immaculate Collection, bevat GHV2 gin nieuwe nummers.
In 2003 briengt Madonna et album American Life ut. Ze besloot de video voe de eeste single American Life op 't latste moment terug te trekkn. In de video zyn oorlogsbeelden te zien en de clip bevat openlik kritiek ip president Bush. Omda ip da moment een oorlog in Irak uitbrikt, viendt Madonna de clip oungepast. Andere singels van da album zyn Hollywood, Nothing Fails en Love Profusion (dat ook wier gebruukt als oundersteunende muziek en video voen e parfum van Estee Lauder). Ook stoat ier et nummer Die Another Day op, de titelsong van de James Bond-film, woarin Madonna e kleene rol et. De film en singel stammn uut 2002. Oewel et album American Life binnkomt op nummer 1 in de Amerikaanse albumlysten, volt de verkoop uutendelik tegen.
Wederom controversje
Beist de MTV Awards in september 2003 veroorzaakn Madonna, Christina Aguilera en Britney Spears wereldwyde opschuddienk deur mekoar e toungzoen te geevn beist de vertolkieng van e medley van Like A Virgin en Hollywood. Under "soamnwerkieng" schynt goed te bevolln, want voe Britney's album In The Zone neemn Madonna en eur e duet op da ook up single verschynt: Me Against The Music.
Re-Invention Tour
In 2004 voundt de Re-Invention Tour platse. Beist die tournee treedde Madonna voornamelik ip in Amerika. In Europa treedde ze ip in Olland, Ierland, Lissabon, Londn en Parys, mo weeral nie in België. Beide concerts in Olland woarn direct uutverkocht. Den orlog in Irak, vrede, den elektrieke stoel, e skateboarder, e doedelzakspeler, John Lennons Imagine, Madonna die over et publiek heenkomt, etc. woarn allemole elementn uut die wereldtournee. In tegenstellieng toet eur vorige show - de Drowned World Tour - zoeng ze beist de Re-Invention Tour vele hits. Van elk album dat ze aat uutgebrocht, zoeng ze minimum êen nummer. Voe et eest siends The Who's That Girl-tour uut 1987 giengt achtergroundzangeresse Nikki Harris nie mee. Ze was juste bevollen van e kiend en wou bovendien e bitje meer aandacht aan eur eigen carrière besteedn. Voe vervangster werdt Siedah Garrett gevraagd, e zangeresse die surtout bekend was van eur duet in 1987 met Michael Jackson, I just can't stop loving you. Zy verzorgde ook al achtergroundvocalsn ip Madonna's derde album True Blue uut 1986.
Et concert begost met e videovertonieng van The beast within (e remix van et nummer Justify my love uut 1990) woarip da Madonna verzn uut de Openboaring voornleest, begeleid deur beeldn uut X-static Process, e video- en foto-impressie, geschootn door topfotograaf Steven Klein voe ze tentoonstellieng.
Dat de ton 46-joarige Madonna nog wel een aantal jaren gieng meegoan, bleekt wel as ze achter et openen van de videoscherms uut het podium opkomt: Strike a pose; een andestand kost eur winnig moeite als ze inzet met eur nummer Vogue.
Live 8
Ip zoaterdag 2 juli 2005 treedde Madonna ip in et Londnsche Hyde Park vo et grotste popconcert aller tyden, Live 8, voe e 200.000-koppig publiek en nog eki 3 miljard tv/internet/gsm-kijkers. Ze zoengt eur hits Like a Prayer, Ray of Light en een extended-version van Music. Achter 't concert makt ze bekend dat eur nieuwe album Confessions on a Dance Floor got noemen.
Ip diesendag 16 augustus 2005, eur 47ste verjordag, brikt Madonna e sleutelbèèn, een and en drie rebbn by e vol van eur peerd op eur landgoed in Wiltshire (Iengeland). E moand later gieng ze weer aan 't werk. Me vele pijnstillers nimt ze de videoclip voe Hung Up op.
Plagioat
Ip vrydag 18 november 2005 wierdt Madonna veroordeeld voe plagioat. De eeste vier moaten van eur nummer Frozen (1998) komen overèèn met et nummer Ma vie fout le camp (1993) van de Belgischen componist Salvatore Acquaviva uut Moeskroen. Et gevolg van de veroordelieng is da in België cd's en dvd's waarop Frozen te oorn is uit de schappn moen wordn ghoald en 't nummer ier nie mi mag worden gedroaid op radio en televisje.
Begun 2006 zette Madonna twèè nieuwe wereldrecords op eur name. Ze was de eeste artiest die met een album, Confessions on a Dance Floor, in 40 landen de nummer èèn positie bereikte. Hung Up deed etzelfste in de single charts in mo liefst 41 verschillende landen.
Madonna zorgde in 2006 ook voe veel commotie deur het Malawische joungetje David van 13 moanden oud te adopteern. Madonna kreeg et joungetje in 't vizier, ton da ze Malawi bezocht in 't koader van e project woa da ze an meewerkte. De zangeresse doneerde vele geld voe twee weesuuzn te bouwn voe weeskienders van ouders die gestorvn zyn aan AIDS. David was ook zo'n weeskiend, die twee weken achter ze geborte in e weesuus belandde. Ze moeder was aan AIDS overleden, ze voader leefde nog wel. David was by z'n eeste ountmoeting met Madonna wreed ziek. Ne leed aan malaria en scheurbuuk. David ze voader aat in tusschentyd ze goedkeurieng aan den adoptie gegeevn. Toch was ni iedereen content met de adoptie. Madonna zou de adoptiereegls an eur voetn gevaagd en. De zangeresse et in e oopnhartig interview met Oprah Winfrey gezeid dat da nie azo is en dat den adoptie van David volkoomn legaal is.
Labadoux
thumb|right|Labadoux: de Propere Fanfare thumb|right|Een [[vierspuugn|vierspuuger ip Labadoux]] Labadoux is een muziekfestivol da olle joare deuregoat ip 't èèste weekend van meie in Iengelmunstr. In 2011 was 't ol de 23ste kè dan ze 't organiseerdigen.
Labadoux richt em ip de liefebbers van folk en wèreldmuziek. Volges de kenners is de sfeer der lik da 't 20 joar geleen was ip Folk Dranoeter.
Powiat
thumb|Powiats in Pooln E powiat (uutsproake: [pɔvʲat], poviat, mv. powiaty) is 't administratief twidde niveau in Pooln. 't Komt overêen met e groafschap, district, prefecteure of landkreis in andere landn. E powiat is oenderdêel van e woiwodschap en bestoat uut gmina's (gemêentes).
Grôote steedn, surtout mè mêer of 100.000 inweuners, valln nie oender e powiat moar èn e zelfstandig bestier, zoender oenderverdêelienge in gmina's. Ze wordn powiat grodzki (stadsdistrict) genoemd.
Der zyn 379 districtn mè powiat-status in Pooln: 314 landdistrictn (powiaty ziemskie) en 65 stadsdistrictn (powiaty grodzkie).
Vuufweegn (Stoan)
De Vuufweegn is e parochie die grôotndêels up 't groundgebied van Stoan ligt. 't Weunn ougeveer 600 menschn.
Lik of dat de noame zegt, kommn der 5 boann toe up de Vuufweegn: van Rôzebeke, van Stoan, van Outulst (Stoanreke), van de Madône en nog e binneboane die no de boane tusschn Outulst en Poelkapelle lopt.
Vierkante kilometer
thumb| Ne vierkante kilometer Ne vierkante kilometer es elk ippervlak die even grôot es os het ippervlak van e vierkant van 1 km ip 1 km. Da 's 't zelfste of oenderd ectaren.
1 km² is gelyk an :
Yasmine
Carrière
In 1991 makte Yasmine heur ploatndebuut mèi de cd Mooi zo. Ze toog zy langs theoaters en festivoals vo de vertoalde liedjes van Leonard Cohen up te voern.
Vierkante kilometer
Ommegekêerd :
Yasmine
Carrière
Yasmine begoste heur tv-carrière by 'n VTM. Ze presenteerde in 1993 't liedjesprogramma "Tien Om Te Zien". In 1998 stound ze zy an de wiege van 'n tv-post TMF Vlaanderen. Doarachter koste ze zy begunn by 'n VRT. Ze begoste doa lik presentatrice van 't programma De Rode Loper. Van 2006 tout 2008 presenteerde ze zy 't muziekprogramma "Zo is er maar één". In 't voorjoar van 2009 makte ze vo 't Davidsfonds ne tournee deur Vloandern 'Yasmine houdt woord'.
1833
1830 - 1831 - 1832 - 1833 - 1834 - 1835 - 1836 't Joar 1833 is 't 33e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Vierkante kilometer
Voorbeeld: 't Ippervlak van West-Vloandern is 3.144 km².
Yasmine
Heur privéleevn
Yasmine hèit bekend da ze lesbisch wos. Up 30 augustus 2003 trouwde ze zy mèi Marianne Dupon. Marianne gerochte bekend lik winnaresse van et tv-programma "De Mol". In 2007 hèin ze zynder en dochter gekreegn, Ella-Louise.
1833
Gebeurtenissn
thumb| Anhoudienge van de broers Geelhand ip de Meir in Antwerpn, 21 meie 1833, deur [[Jacob Verreyt]]
Vierkante kilometer
Quadratmeter
Jef Demuysere
Jef Demuysere (Wervik, 26 juli 1907 - Antwerpn, 30 april 1969) wos nen bekendn West-Vlamschn coureur uut de joarn '20 en '30 van de 20e eeuwe.
Yasmine
Heur privéleevn
In april 2009 gerochte bekend dat hunder marrioage gedoan wos. Marianne zou Yasmine loatn stoan èin vo en ander vromins.
Jef Demuysere
Demuysere wos nen echtn flandrien. In zeevn joarn tyd reed'n hem vier keers de Rounde van Vrankryk en hèit'n ook vier keers de Rounde van Itoalië uutgereen.
Yasmine
Dood
Yasmine es gestorvn up 25 juni 2009. Z' it eurzelvn ipgehangn in eurne tunn. Ip 3 juli 2009 is ze gecremeerd gewist.
Singles
1991
845
842 - 843 - 844 - 845 - 846 - 847 - 848 't Joar 845 was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
Jef Demuysere
Grotste overwinniengn
1926
Yasmine
Singles
1992
845
Gebeurtenissen
thumb|De [[Vikings belegern Parys]]
Jef Demuysere
Grotste overwinniengn
1927
Yasmine
Singles
1993
Jef Demuysere
Grotste overwinniengn
1929
Yasmine
Singles
1994
Jef Demuysere
Grotste overwinniengn
1930
Yasmine
Singles
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2005
Jef Demuysere
Grotste overwinniengn
1932
1933
1934
DNA
Desoxyribonucleïnezuur, by de mêeste minsn beter gekend ounder zyn ofkortienge DNA es et erfelik materioal van olle leevnde weezns.
Intevissn
D' intevissn (Cephalopoda,  van 't Oudgrieks κεφαλή / képhalé, « kop », en πούς / pous, « pôot », letterlik koppôotign) vormn e klasse van de molluuskn. Intevissn wordn azo genoemd omdan z' in stoat zyn van inte te speitn woadeure dan z' under goed kunn camoufleern. Ze zyn ook in stoat van te verandern van kleur en azo kunn z'under perfect anpassn an den oendergroend. Der zyn ook sôortn die gebruukmoakn van bioluminescentie (viezn).
DNA
Scheikundige soamnstellienge
thumb|right|300px|De chemische structure va DNA
Jef Demuysere
Varia
Sinsn 1990 houdt Wervik den joarlikschn Jef Demuysere-tocht, ne koers vo wielertoeristn.
Joseph Hoste
thumb| Joseph Hoste Joseph Hoste (Sinte-Kruus, 3 februoari 1833 - Blankenberge, 12 juni 1899) was e West-Vlamschn architect.
Leevn en werk
Joseph Hoste begost zyn carrière in Brussel, moar achter zyn schiddienge van Maria De Burbure kwam 't ie noa Blanknberge woa da zyn zuster Marie weunde. Zy was ip da moment al weeuwe van reder Pierre De Vos en ze was hertrouwd met hotelier Adolphe D'Hondt. In 1878 hertrouwde Joseph Hoste zelve me Léonie D'Hondt, e joengere zuster van zyn schoônbroere. De joenge vrouwe stierf al in 1879, kort achter de geboorte van under dochter Marthe.
Van 1875 toet 1899 was Joseph Hoste den belangrykstn 'bouwmeêster' in Blanknberge. Je makte in 1873 en algemeên plan van anleg vo Blanknberge en je bouwde in de noaste joarn verschillige openboare gebouwn in de stad, lik 't slachthuus, de vismyne, de ryksmiddelboare schole en de Sint-Rochuskerke. J' oentwierp ook e verplatsboare muziekkioske.
Philippe De Coene
thumb|Philippe De Coene Philippe De Coene (Rysel, 28 ogustus 1960) es nen West-Vlamsche polletieker voo de sp.a. Oloewel da't ie in Rysel geboorn es, es't nen echte Kortrikzoan, want achter een poar moandn es't ie vereust noa Kortrik.
Joseph Hoste
Graf
't Grafmonument da Joseph Hoste verzekers zelve oentwierp vo zyn vrouwe Léonie, stoat in de middelste gank van 't Blanknbergs kerkhof. 't Is gemakt in neo-gotische styl en der is roô zandsteên, blauwn hardsteên en wit marmer voôrn gebruukt.
Den bouwmeêster zelve wierd in 1899 begroavn neffest zyn vrouwe. Loater is ook zyn oudste kleêndochter Fernande Goetghebeur en heur vint Thomas Julien in 't graf bygezet. thumb|left| Graf van Joseph Hoste ip 't Blanknbergs kerkhof
Philippe De Coene
Carrière
In 1981 es't ie begonn als journalist by De Morgen. Loater, vanof 1988 ei 't ie by verskillnde reclamebureaus geweirkt. Toen da de SP bezig wos mè de partie te vernieuwn in Kortrik, volt de ôge van Frank Vandenbroucke ip Philippe De Coene. Ie nôdigt em uut voo in de Domino-groep, de vernieuwiengsgroep van de partie, te zittn. In 1994 goat ie no Europa, als vervanger van Louis Tobback. In 1999 komt ie nie in 't parlement omda de SP zwoar verloorn eit, ie weirdt ton moa woordvoerder va Frank Vandenbroucke. In 2000 doet ie mee mè de gemêenteroadsverkieziengn en weirdt ie verkoozn tot êeste socialistische scheepn va Kortrik, ip het departement voo milieu en ICT. Vanof 2003 zit ie in 't Federoal parlement, achter ne goein uutslag. In de 2006 weirdt ie were verkoozn in Kortrik, moar tot ieders verrassienge loat de CD&V uddern oude partner volln voo de Open VLD.
By de Vlamse verkieziengn van 7 juni 2009 es 't ie me 13.000 vôorkeurstemmn rechtstreeks verkoozn tot Vlams volksvertegenwoordiger. In 2012 trekt ie de sp.a-lyste in Kortrik by de gemêenteroadsverkieziengn.
Intevissn
Intevissn leevn allêene moar in zout woater, in al de weireldzêen. De mêeste groein rap en leevn mor êen toet twêe joar.
Al d' intevissn plantn under vôort via eiers. D'eitjes wordn bevrucht deur 't sperma van de vintjes. 't Antal eiers dat e wuuvetje kan produceern varieert van 30 tot 500.000.
Taxonomie
Volgens World Register of Marine Species (23 december 2013):
DNA
Primaire structuur
De primaire structuur van DNA is de volgorde van de nucleotiedn. Een nucleotiede es ip zyn beurt ipgebouwd uut 3 bouwstêenn: de fosfoatgroep, nen vuufoekign suker (2-deoxyribose), en een boase.
Der zyn 4 sôortn boasn: twêe purines (bestoande uut nen dubbel aromoatische ring) adenine (A) en guanine (G), en twêe pyrimidines (bestoande uut êne aromoatische ring): cytosine (C) en thymine (T). Der komn ook vele modificoaties voor: 5-methylcytosine, gemethyleerde basen, inosine en vele andere zyn ni zeldzaam en komn by virusn vele voren vo under genoom te beschermn tegen restrictie (of verknippieng) van under DNA deur et gastheerorganisme.
Secundaire structuur
De lange keetn dat er ozô gevormd weirdt, vormt nen dubbele helix woarin dat twêe DNA-keetns in een helixvorme udder round elkoar windn. Normoal vormn de twêe strengn een rechtsschroevige dubbele helix (A-DNA en B-DNA), moar in sommige vormn ze nen linksschroevign helix (Z-DNA). B-DNA is de vorm die et mêest voorkomt. Belangryk om ip te merkn es da de twêe strengn in een verschillende richtienge goan: de richtienge van nen DNA-keetn weirdt aangeduud deur de anechtienge van de fosfoatgroep an de suker (ofwel an de 5' koolstof, ofwel an de 3' koolstof). Deurda da nie symmetrisch es, eit nen keetn een bepoalde richtienge. Normoal weirdt die richtienge angegeevn van de 5'-kant noa de 3'-kant. En by nen dubbele helix zie je die keetn in antiparallel teegnover elkoar stoan.
Der bestoan ôok specioale vormen van helices: triple helices en quadruple helices zyn ôok gekend.
Tertiare structuur
DNA interageert ni allene me eiwitn vo transcriptie en genregulatie, mo ook vo zeneign te condenseren. Histoonn zyn octamere proteïnn en biendn non-covalent an et DNA vo azo te zorgn da et DNA em round et histon droait. Da lukt deurda et histon positief geloaden is (en dus de negatieve fosfoatgroepn antrekt) en hydrofobe interacties angoat met de basen. Interactie met de suukergroep speelt ôok e rolle.
Dergelijke condensoatie of compactie van 't genoom is nodig vo te maakn da et bin de celle past: 1 chromosoom kat 220 miljoen basenpoarn lank zyn: da's dus 7,26 cm of 72600 kis groter of e celle (die gemiddeld 10 µm groot is).
De boasevormienge
thumb|right|300px|De Watson-Crick G-C boasepoarienge, mè drie woaterstofbruggn thumb|right|300px|De Watson-Crick A-T boasepoarienge, mè twêe woaterstofbruggn Et ôofdprincipe van de genetische overdracht van het erfelik materioal angt of van nen belangrykn eignschap van de boasn: twêe boasn poarn met elkoar by de vormienge van de dubbele helix en geevn ozô de stabiliteit en vorm an de helix. Moar ze doen da nie willekeurig: A vormt mè T een poar deur twêe woaterstofbruggn, en G vormt 3 woaterstofbruggn mè C. Der zyn ôok specioale vormn van boasepoarienge: Hoogsteen en reverse-Hoogsteen boasepoarienge, woarby da de 'lange' kant van de purines gebruukt weirdn voo poarvormienge. Mè die poarvormienge keun de specioale triple en quadruple helices gevormd weirdn.
Ontdekkienge
De vorm van B-DNA es ountdekt gewist in 1953 deur James Watson en Francis Crick an de Universiteit van Cambridge. Tot ton wos et allêne nog mo duudelik da DNA de overdroager wos van et erfelik materioal, mo ni oe dat da ton ging of wa da de structuur wos. Watson en Crick ountdektn de unieke DNA-boasepoarienge. Der es doar zels een bitje spel round, want Watson en Crick ein de experimentele resultoatn bekoomn deur Rosalind Franklin geïnterpreteerd, en veeln oan geirn gezien dat ze ôok als ountdekker gezien wos. Da es nie gebeurd, en doardeure ein allêne Watson, Crick en Maurice Wilkins (collega van Franklin) de Nobelprys voo Geneeskunde gekreegn in 1962. De ountdekkienge van de structuur van DNA wos zô belangryk dat er boekn over geschreevn en films over gemakt zyn.
Replicoatie
Replicoatie es et process woarby da et DNA gekopieerd weirdt. Da gebeurt mêestol deur et uutêengoan gelik een tirette van de dubbele helix. Bepoalde enzymes, DNA-polymerases genoamd, keun nieuwe nucleotiedn an de inkele strengn angn. En ier zie je 't belang van de specifieke boasepoarienge, want by Watson-Crick basenpoarn kat der an nen A allêne ne T gehangn weirdn (en omgekêerd), terwyl da er allêne moa nen G kan gehangn weirdn an ne C (en omgekêerd). Achter de replicoatie ei je dus idealiter twêe identieke kopien van de ôorsprounkelike helix.
Sommige virusn met e circulair genoom en nog een ander mechanisme: in plekke van telke ki 2 strengn apart by te synthetiseern knippn ze êne ki in een streng, en gebruukn ze et 3' kantje van et vrygekomn stik DNA als primer vo azo geesan mo in cerkels eraliengn van under DNA te maken. Loater wordt da ton verknipt.
Replicoatie treedt ip by de celdêlienge (mitose) en es nôdig om van êen celle, twêe celln te keun moakn mè dezelfde genetischn inoud. Et gebeurt assan van 5' no 3', en der is e stik primer nodig. Primer is e stiksje DNA of RNA die al an de 5' -kant zit woa da et DNA polymerase an ku biendn en ze werk begunn doen.
Transcriptie
Transcriptie, of oflezienge, es et proces woarby da 't DNA ofgeleezn weirdt, en tot een vertoalienge leidt va proteines. Da gebeurt mè de ulpe van zogenoamde transcriptiefactoorn. Het DNA weirdt ofgeleezn en vertoald in een mRNA, da getransporteerd weirdt vanuut de celkern (woar da DNA oltyd inzit by eukaryootn) noar et cytoplasma. Doar weirdt et achter eventuele splicing vertoald (translatie) in proteine mè de ulpe van ribosoomn. Sommige RNA's wordn ni vertoald omda ze bedoeld zyn vo et tRNA of rRNA.
By prokaryootn verschilt de situoatie lichtjes: omda dee gin celkern en, gebeurn transcriptie en translatie gekoppeld. Under mRNA ku dus ni gespliced wordn, en der bestoan verschillige maniern van genregulatie die doa gebruuk va maken, lik attenuoatie.
Genetische code
thumb|right|300px|De genetische code Der zyn 20 nateurlike aminozuurn, moar der zyn moar 4 verschillnde boasn die keun vertoald weirdn. Oe lost de natuur da probleemn ip? Gemakkelik, deur 1 aminozuur gelyk te stelln an 3 boasn, want ozô kryg je 64 (4 x 4 x 4) combinoaties. Een combinoatie van drie boasn weirdt een codon genoemd. Moar w'ein der nu tevele, goa je zeggn. Inderdoad, de genetische code es gedegenereerd, wa da wil zeggn dat meerder combinoaties tot etzelfde resultoat kan leidn. Da gebeurt mêestal in de derde positie. Zô keun je alanine bekoomn deur de combinoatie GCT, GCC, GCA en GCG. Der zyn ôok nog een aantal specioale codes voo de start en et ende van een transcriptiepunt (start codons ATG en GTG en stop codons TAG, TGA en TAA). Het startcodon es een specialleke, omdat et ôok codeert voo methionine, zoda in theorie ieder proteïne mè een methionine zou moetn startn.
Vôorkoomn van DNA
DNA zit by olle eukaryootn in een specioale dôorvôorn ountwikkeld celorganel: de celkern. Ieder organisme eit zyn eign aantal boasn, de mins eit byvoorbeeld 3.000.000.000 boasepoarn in zyn DNA. O je weet da de gemiddelde afstand tussn een boasepoar oungeveer 3.3Å es (of 3.3 x 10−10meiter), ton keun je zelve uutreeknen da ieder celle oungeveer 1 meiter DNA eit. En da voo ol de miljoenn celln woaruut da de mins es ipgebouwd. Der moetn dus efficiente verpakkiengsmaniern zyn voor et DNA. Da zyn de chromosoomn, de mins eit er idealiter 46 van en doarin es et DNA gewondn round nucleosoomn om ozô chromatine te vormn, da ip zyn beurt nog ne kêe verpakt weirdt tot chromosoom.
Toepassiengn
Noast et enorme belang van de ountdekkienge van DNA als erfelik materioal, zyn der nog veel directe praktische toepassiengn van et DNA-ounderzoek:
1907
1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910 't Joar 1907 is 't72e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1606
1603 - 1604 - 1605 - 1606 - 1607 - 1610 - 1611 't Joar 1606 is 't 6e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Domburg
Domburg es 'n stee in Zêeland ip 't vroeger eyland Walchern, die nu dêel uutmakt van de gemêente Veere, woavan da't besteurlyk gezien d'ôofdplekke es. Domburg ligt tusschn de dorpn Westkapelle en Ôostkapelle en es de ip twêe noa oudste badplekke van Olland. Der zyn teffrente 'otels, wienkels en e zwemkomme. thumb|left|Zicht ip 't center van Domburg
Geschiedenisse
Walchern wos ol in tydde van de Romein'n beweund gebied en Domburg wos e belangryke plekke vo commerce in dien tyd. De vermoedelijke noame van Domburg wos in dien tyd Walacria, vandoar ôok den ôorsproeng van de noame Walchern. In 1647 zyn der restn gevound'n van 'n an de godin Nehalennia gewyde tempel. Der zyn ton ôok altoarn vo oar gevound'n, die deur commercant'n an de godinne zyn ipgedroag'n vo oar te bedank'n vo de reize ip zêe ooverlêefd 't en. Domburg kreeg stadsrechtn in 1223. In 1966 wierd Ôostkapelle by 't stad gevoegd en in 1997 stopte Domburg lyk zelfstandige gemêente en wierd et by Veere gevoegd.
397
394 - 395 - 396 - 397 - 398 - 399 - 400 't Joar 397 was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
Gebeurtenissen
thumb|Diptiek van Flavius Stilicho mè zyn vrouwe Serena en zeune Eucherius
Juan van Oostnryk
Don Juan van Oostnryk (Regensburg, 24 februoari 1547 - Bouge, 1 oktober 1578) was ‘n Spoans legerleider en landvoogd van de Nederlandn binst de Tachtigjoarign Oorlog.
Ofkomste
Don Juan was ‘n ounwettige zeune van keizer Karel V en Barbara Blomberg. J’is ipgebrocht an ‘t of van z’n olfbroere keunink Filips II. Ols legeranvoerder, tegoare mè Don Luis de Requesens, versloegt ’n de Turkn in de Slag by Lepanto in 1571.
Landvoogd van de Nederlandn
De zeevnstn januoari 1577 wierd de Unie van Brussel geslootn. De Stoatn-Generoal probeerdn iermee mè Don Juan tout ’n overeenkomste te kommn: Je most de Pacificoatie van Gent erkenn en zynder mostn g’oorzoameid beloovn an Filips II en de landvoogd, en zorgn vo ’t in stand oudn van ‘t katholiek geloof in de provincies. De Spoansche troepn zoun vertrekkn mits betoalinge. D’n zesdn april è Filips II d’overeenkomste geteeknd, mo teegn z’n gouste.
De Spoansche troepn begostn under end april 1577 were te trekkn, mor achter ’n poar moandn, d’n vierentwintigstn juli, veroverde Don Juan mè geweld de citadel van Naamn. Achter dien anvol liep ‘t helegans verkeerd en d’n eenendertigstn augustus gaf Filips II ’t bevel da de Spoansche troepn mostn were keern no de Nederlandn. In januoari 1578 kwam Alexander Farnese, zeune van Margaretha van Parma en de loatern ertog van Parma, mè nieuwe troepn vo Don Juan t’oundersteunn, wa da tout ’n geweldige overwinninge leidde in de Slag by Gembloux.
Mo Willem van Oranje arriveerde d’n drieëntwintigstn september 1578 in Brussel. De gewesten erkendn Don Juan nie me ols under landvoogd en vroegn aartshertog Matthias van Oostnryk, zeune van keizer Maximiliaan II en loater zelve keizer, in zyn plekke, mo da wierd nie anveird deur Filips II.
D’n eestn oktober 1578 stierf Don Juan an tyfus in z’n legerkamp in Bouge (by Naamn). Je wierd ipgevolgd deur Alexander Farnese.
Gmina
thumb|Verdêelienge van de gmina's in Pooln. De gmina (Poolsche uutsproake [ɡmina], mv. gminy [ɡminɨ]) is 't lêegste administratief niveau in Pooln, te vergelykn met e gemêente. In 2011 woarn der 2.479 gminy. 't Woord gmina komt van 't Duuts Gemeinde (gemêente).
Der bestoan 3 verschillige types:
An 't hoofd van e gmina stoat de rada gminy (gemêenteroad). E gmina makt dêel uut van e powiat.
Huus Reginar
thumb|150px| Under woapnschild 't Huus Reginar, ook de Reiniers genoemd, was e belangryke oadellyke familie in Lotharingen binst de 10e êeuwe, den tyd van de Karoliengers en 't Saksisch Huus van de Liudolfiengers. Ze woarn d'êeste dynastie van 't groafschap Henegouwn.
De Reginars hen lange gevochtn teegn de Konradyners vo de macht in Lotharingen, en achter den dôod van Lodewyk et Kiend in 911, verkoozn ze Karel de Simpeln ols keunienk van Lotharingen in de plekke van Konrad I, die wel verkoozn was in Ôost-Francië.
Van de Reginars kwoamn ook de groavn van Leuven en Brussel vôort, loater d'hertoogn van Broabant.
De Reginars stamdn of van de Karoliengers. De stamvoader, Giselbert van de Moasgouwe, ountvoerde Ermengarde, dochter van Lotharius I. Under zeune, Reginar I was den êeste groaf van Henegouwn. Je was de roadgever van keunienk Zwentibold en van 910 tout 915 hertog van Lotharingen. Zyn zeuns woarn Giselbert, hertog van Lotharingen, en Reginar II, groaf van Henegouwn.
Reginar III, zeune van Reginar II, revolteerde teegn keizer Otto I. Je verzetteg hem teegn d'anstellienge van d'hertoogn Konrad de Rôoin en Bruno de Grôotn van Lotharingen. Reginar III wierd ofgezet deur de keizer en verbann no Boheemn, woa dat 'n gestorvn is. Je was getrouwd met Adela van Leuven en under zeuns woarn Reinier IV van Henegouwn en Lambert I van Leuven, den êeste groaf van Leuven en stamvoader van de Leuvensche groavendynastie.
Van 1183 kwoamn de titels groaf van Leuven en Brussel, en landgroaf van Broabant ounder den titel hertog van Broabant.
Gemêentuus
thumb|Gemêenthuus van [[Zwevegem]]
E gemêenthuus is een overheidsgebouw woa dat d'ambtenoarn van de gemêente, de burgemêester en scheepns werkn en woa dat de gemêenteroad vergoadert. At de gemêente e stad is, wordt da gebouw meestol 't staduus genoemd.
Koniefeere-busschn van Transbajkal
thumb|Liggienge van de boreoale busschn in de [[Weireld|weirld.]] thumb|Bêestn uut 't Biosfêer-Rizêrvoat Barguzinskiy. De koniefeere-busschn van Transbajkal, geleegn te zuudôostn van 't Bajkal-Mêer in Rusland en in Mongoolje, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone Palaearctis vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF). Ze moakn zydre dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga. D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 20 046 507 êktoarn.
Beschryvienge
't Goat ier oovre e reedlik klêene ekostreeke in 't nôordwestlikke rieviere-bekkn van de Amoer-Heilong. 't Gebied omvat de Jablanovii-Bergn in Burjoatsje (Rusland), strekt êm uut toe in de Daoeriesche Steppe, en duukt no 't zuudn in 't Khentie-Gebergte van nôord-sentroal Mongoolje.
De menschn in die ekostreeke zyn oofzoaklik nomoadiesche êrdrs.
Plantn-weirld
thumb|left|Busschn in 't Nasjonoal Park Zabajkalski, gezien vanuut 't Bajkal-Mêer. De koniefeere-busschn van Transbajkal zyn gebergte-busschn van pynboom en lorke, oendrbrookn deur steppe-vegetoasje, bergtoendra, en moerassn. De boomn zyn styf wildrig bedekt mê mossn en korstmossn en ze geevn beschuttienge an êrtn, schoapn en andre zoogbêestn. Dr zyn ook berkn, ceedrs, popliern en sparrn te vienn. Dr zyn apeupri 1 100 sôortn plantn in de beschermde gebiedn, woaroendre verschillnde styf zeldzoam en bedreigd zyn.
Bêestn-weirld
Dr zyn mêer of 50 sôortn zoogbêestn en 220 sôortn veugls. De grôote zoogbêestn uut die busschn zyn hêelegans angepast an 't leevn in d' ooge bergn. Rêe (Capreolus capreolus), argalie-schoap (Ovis ammon), Mongoolsche gazelle (Procapra gutturosa), en de bedreigde wilde gêetn (Capra spp.) zyn zowêl in de koniefeere-busschn lik in de steppe te vienn. Wild zwyn (Sus scrofa), steppevos (Vulpes corsac), dassn en marmottn, en de bedreigde soablemartre (Martes zibellina) zyn gemiddeld klindre, mo ze kunn toch goed tusschn de pynboomn leevn.
Stradella
Stradella is e stad en gemêente in d' Italioansche provinsje Pavia (regio Lombardeye) en telt 11.425 inweuners. 't Ligt 5 km ten zuudn van de riviere Po in de streke Oltrepò Pavese.
Koniefeere-busschn van Transbajkal
Bêestn-weirld
Êen van d' inêemsche bêestn uut d' ekostreeke--'t Przewalski-peird—is uutgestorvn in 't wild. Mo de sôorte is gekwikt gewist in prievoate parkn de latste 10 toe 15 joar. De peirdn zyn weere ingevoerd in 't Nasjonoal Park Hustain Nuruu in Mongoolje.
Stradella
Geografie
Stradella grenst an de gemêentn:
Koniefeere-busschn van Transbajkal
Bedreigiengn en beschermienge
thumb|Biosfêer-Rizêrvoat Baikalskiy. thumb|Zicht ip de needrzettienge Davsha en 't Biosfêer-Rizêrvoat Barguzinskiy vanuut Koape Nemnjanda, Bajkal-Mêer. thumb|Biosfêer-Rizêrvoat Barguzinskiy. De hêele bebuste ippervlakte in 't Mongools bekkn besloa 1,4 mieljoen êktoarn mor in de latste joarn êt 't bus ofgezien van busbrandn, ploagn, en oengereegldn oetkap, die tegoare mê de kliemoatverandrienge de grotste bedreigienge zyn vo die ekostreeke. Mynbow vo goed is e serjeuze bedreigienge vo stroomn en moerassn, in 't byzoendre in Mongoolje.
Biosfêer-rizêrvoat Bogd Khan Uul, Nasjonoal Park Onon-Balj in Mongoolje en Sokhondinsky Zapovednik in Rusland, tegoare gekend lik de "bronn van den Amoer", zyn vôorngesteld lik internasjonoal beschermd gebied tusschn de koniefeerebusschn van Transbajkal en 't uuterste nôordn van de Daoeriesche bus-steppe.
Groafschap Henegouwn
thumb|’t Groafschap Henegouwn (1477) thumb|Topogroafische koarte van 't Groafschap Henegouwn in de loate 14ste êeuwe thumb|’t Groafschap Henegouwn met de grenze in ’t rôod tusschn ’t nôordelik en ’t zudelik stik Et Groafschap Henegouwn (Frans: Hainaut) was e verênigienge van et groafschap Bergn, et markgroafschap Valenciennes en et zudelik stik van de Broabantgouwe, met de belangrykste steedn Mons (Bergn), Valenciennes (Valencyn) en Cambrai (Koameryk).
De noame Henegouwn komt van de Pagus Hanoniensis (Henegouwe), die genoemd was achter de riviere de Hene (Frans: Haine), e zyriviere van de Schelde. De Hene vormde de grenslyne tusschn de Broabantgouwe en de Henegouwe. In den tyd van de Romeinn lag 't gebied in 't nôordn van Gallië, en 't was beweund deur Nerviërs.
't Nôordôostelik stik van ’t groafschap is nu de Belgische provincie Henegouwn in Wallonië. Den andern helt ligt in ‘t Frans departement Nord met de stad Valenciennes.
Geschiedenisse
Achter 't Verdrag van Verdun in 843 lag et gebied in Middn-Francië van Lotharius I, mor in 870, by 't verdrag van Meerssen, wierd Lotharingen verdêeld ounder Lodewyk den Duuts en Karel de Kletsn. In 880, by 't Verdrag van Ribemont, kwam et ounder Oost-Francië.
De Karoliengers steldn overol gouwegroavn an, surtout vo de verdedigienge teegn de Vikings.
Gouwegroavn
In 880, by et Verdrag van Ribemont, kwam Lotharingen were ounder Lodewyk III van Oost-Francië, die Reginar I anstelde. In 898 wierd Reginar ofgezet deur Zwentibold en kwam Sigard in zyn plekke
Huus Reginar
In 911 kwam Lothariengn were by West-Francië ounder Karel de Simpeln, moa Sigard mocht groaf bluuvn. In 922 gieng Lothariengn noa Duutsland ounder Hendrik I de Veugeloare, die Reginar II anstelde. Van ton is ‘t groafschap Bergn en ‘t markgroafschap Valenciennes apart
In 1045 wierd Boudewyn V ofgezet deurdat ’n gerebelleerd haad teegn keizer Hendrik III. Reginar van Hasnon, voader van Richilde van Henegouwn, krêeg ton verzekers Valenciennes in lêen, en achter zyn dôod (ca.1049) makte Richilde der ansproak ip en ’t wierd toegeweezn an heur vint Herman van Bergn, die in 1051 stierf.
Valenciennes en Bergn wordn were verênigd.
Huus Vloandern (1051-1280)
Van 1071: refeodoatie van ’t groafschap Bergn met ’t zudelik stik van de Broabantgouwe en de mark Valenciennes: 50px|right
Gisant
Nen gisant es en beeldhouwwerk woar da 'n dooin liggend es ofgebeeld.
Groafschap Henegouwn
Huus Avesnes
50px|right
Huus Wittelsbach
50px|right