cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieter Rodenbach
thumb|Pieter Rodenbach Pieter Ferdinand Rodenbach (Roeseloare, 1759 - 1820), wos den oudste zeune van Ferdinand Rodenbach, den êeste Rodenbach die hem kwam vestign in Roeseloare.
Ruuslee
Kernn
In de gemêente liggn der drie weunkernn: Dôomkerke, Kruuskerke en Ruuslee. De kernn Dôomkerke en Kruuskerke ein nôoit een ounafankelikke gemêente gevormd. Der is ôok nog et ge'uchtje Axpoele wo da ip 21 juni 1128 de Slag by Axpoele gestreen wer. Et waap'nschild van Ruuslee is overgepakt van d'Èren van Axpoele. De gemeênte Ruuslee grenst an: thumb|300px|left|Ruuslee, parochies en gebeurs. De gilwe gebiedn zyn bebouwde kernn.
Pieter Rodenbach
Achter ze studies in Rysel en Gent in 1782 volgdeget ie ze voader ip ols chirurgyn in Roeseloare. 't Zelfste joar ist ie getrouwd met Anna Degeest, geboorn in Brugge ols dochter van Roeseloarnoare Gregorius Degeest-Nory.
Ruuslee
Kernn
Ruuslee eet ols byname 'et meulendorp' met de Hostensmeulen en de Knokmeulen vo under reputoasie te bewyzen. De dorpskern is in 2006 erangeleid.
Pieter Rodenbach
Tusschn 1783 en 1794 zyn der in de menoage Rodenbach-Degeest zeven joungns geboorn, zes zeuns en één dochter. Twi zeuntjes stiervn ip jounge leeftyd, de vier andere lêerdegen vôort in Parys. Alexander, die blend gewordn wos ip jounge leeftyd, is zounder succes g'opereerd gewist an z'n ogen deur Barong Dubois, den dokteur van Napoleong. De drie andere zeuns Ferdinand, Constantin en Pedro een gevochtn ounder Napoleong.
Ruuslee
Kernn
De voetbolploeg van Ruuslee is de 'Voetbalvereniging De Groene Leeuwen'. Ze speeln in 4de provinsjale. Ôok et volleybol bloeit er: der is zowel een èren- ols een damesploeg, die olletwèè in twêede provinsjale spelen.
Pieter Rodenbach
In 1792 kocht Pieter Rodenbach een huus "op de westcant van de Noordstraete ende maeckende den noorderschen houck van de brauwerystraete", noamelik in de Nôordstroate no. 51. (Dichter Albrecht Rodenbach, de klêenzeune van Pieter is in 1856 in 't zelfste huus geboorn).
Ruuslee
Kernn
Ruuslee is styf gekend by de muziekliefebbers:
Pieter Rodenbach
Ounder 't Frans bewiend is Pieter Rodenbach gestopt ols chirurgyn en geniverstoker gekommn. De stokerye wos geleegn ip "Cleen Spagnien" (nu Krottegem). Pieter Rodenbach was Fransgezind en een bewounderoare van Napoleong. J' is gestorvn in 1820 in Roeseloare.
Ruuslee
Beziensweirdigheedn
thumb|left|'t Gemêentuus en dorachtr de kerke van Ruuslee thumb|left|Erdenkingskruus van de Slag by Axpoele
Pieter Rodenbach
Alexander, Ferdinand, Constantin en Pedro, de vier zeuns van Pieter Rodenbach, speeldegen een belangryke rolle in Vloandern by d' omwentelienge van 't joar 1830 en maktegen de noame Rodenbach vo 't êest populair in Roeseloare.
Vierspuugn
Vierspuugn is de kunste vo uut je mound vier te loaten kommn. ’t Best gekend is den techniek wo da de vierspuger (of vierspuugster, wan wuuvn doen ‘t oak) een vloeistoffe uut ze mound spuugt in de richtinge van een vlamme wodeure dat er een styf groate vlamme ountstoat.
thumb|left|300px|Êentige gastn die an't vierspuugn zyn.
Materiol
De fakkl is mèèstol een metolle stave med u wieke round gedroaid van oenbrandboar materiol gedrenkt in lampolie.
Gevoarlik
Vierspuugn is een styf gevoarlikke bezigoedinge: je kut er levend van verbrandn, je kut d’olie inossemen wo da je een klaploenge van ku krygen. Je magt zekers nie doen me vloeistoffn die gemaklik ountbrandn lik nafte, spiritus of alkool.
Bangkok (Johny Turbo)
Bangkok is e nummr va Johny Turbo en 't goat over verre weggoan up voyage en derover nie content zyn en beseffn dat ier eigentlik nog zo slicht nie is. 't Stiksje over Bangkok zelve goat over 't sekstoerisme in die stee en in hêel Thailand.
Bangkok is êen van de nummers ip den cd Veske Zjever.
Historie van West-Vloandern
't Groafschap wier machtiger oewel dat et afienk van de Fransche krôon. In de 12de en 13de êeuw wier Vloandern ôok ip economisch vlak machtig ounder Diederik en Filips van den Elzas. Surtout dankzy de loaknandel wierden steedn gelik Brugge, Gent en Yper grôot en belangryk.
1968
1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 't Joar 1968 is 't 68e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Muziek
thumb|The Bee Gees ip den Hollandschn tv in 1968 Numero 1-hits:
1929
1926 - 1927 - 1928 - 1929 - 1930 - 1931 - 1932 't Joar 1929 is 't 29e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Herbert Hoover, 31e president van de [[Verênigde Stoatn]] thumb| Mênigte vo 't gebouw van de New York Stock Exchange achter de beurscrash ip "Zwarte Dunderdag"
Krant van West-Vlaanderen
De Krant van West-Vlaanderen (Gazette van West-Vloandern) es e wekelykse gazette die in West-Vloandern wordt uutgegeevn. De gazette bestoat uut verschilende regionale ediesjes, en wordt deur Roularta uutgebrocht. 't Et e totoale verspreidienge va 78.134 exemploarn.
De gazette is oorsprounkelik ountstoan uut de Roeselaarse Weekbode, en et teegnwoordig 8 aparte regionale versies: "De Weekbode Roeselare-Izegem", "KW Kortrijk-Menen", "De Weekbode Tielt", "Het Wekelijks Nieuws Waregem", "Brugsch Handelsblad", "De Weekbode Torhout", "De Zeewacht Kust" en "Het Wekelijks Nieuws Westhoek". De centroale olgemêne redactie zit in Roeseloare.
Historie van West-Vloandern
Tusschen 1297 en 1305 wier er de Fransch-Vloamsche oorlog tusschen Vrankryk e Vloandern gevoerd. In 1302 was 't er de Guldnspoornslag. Tusschendoor wier d'er gevochten tusschen sociale klassen in de steedn. Moa in 1305 wor die oorlog gedoan en wier alles relatief rustig.
Achter de Bourgondiërs kwamen d'Habsburgers (1482 - 1555) e de Spoanschen (1555 - 1713). Mè de Tachtigjoarige Oorlog (1568 - 1648) wier Vloandern e dêel van Spanje, mo da wor mo tydelik. Vloandern wier in 1648 e dêeltje van de Verenigde Nederlanden. Mo loater verloor Vloandern Frans-Vloandern mè Rysel e Duunkerke an de Fransche. Vanaf 1713 wier Vloandern e dêeltje va Ôostnryk e van 1797 toe 1815 wier Vloandern in twêe departement van Vrankryk gedoan. In 1815 wieren die twee stikken Ôost- e West-Vloandern gegeven oan et Keuninkriek voa de Verenigde Nederlanden. Achter 1830 zyn wyder ton a stiksje van België gekommen.
Va 1914 toet 1918 wor er die Grôte Oorlog 'i West-Vloanderen me loopgrachten en al. Da wor round den Yzer e Bachten de Kupe. 't Wor nie te doen schynd'et.
Plechtige communie
thumb|Doopsel, Plechtige Communie (ook well Illig Vormsel) en biechte uut De Zeven Sacramenten deur [[Rogier van der Weyden]]
De kienders die in 't zesde stuudjoar zitten doen under Plechtige Communie, ook wel Illig Vormsel genoemd. Binst de Plechtige Communie wordt de ernieuwinge van de doopgelofte gedoan.
Den dag van de Plechtige Communie is 't er ton mèèstol een groate fèèste me hèèl de familie en me vele cadeaus en vele eten en drienkn. Oeders die under loatn goan maken der een klèène trouwfèèste van.
De socioale wetgevienge vôorziet een dag klèèn verlet vo wien dat een kiend eet da zyn of ur plechtige communie doet.
Bangkok (Thailand)
thumb|Ligginge van Bangkok Bangkok (Thais: Krung Thep) is 'n oofdstee van Thailand en 't ligt an de Menam, 'n belangrykstn riviere van 't land. 't Weun in 't hêle bykan 11 miljoen menschn.
West-Vlams/Detail/Tielt
Arroundissement Tielt
left|150pxDit is de detailpagina voor het Arroundissement Tielt. De globale tabel kan je hier vinden.
Groene puut
Groene puutn zyn e sôorte va puutn die in hêel Europa vôornkomn en oek West-Vloandern. 't Zyn der wel nie zovele lik van 'n brune puutn.
West-Vlams/Detail/Tielt
Arroundissement Tielt
Volhorde van de tabelle: van twestn olover tzuudn en toen na toostn.
Groene puut
De noame groen puut is eigentlik e verzoamelnoame van twêe sôortn puutn en de bastoardn die uut de twêe vorskomn. Beisn 'n latstn Ystyd zyn de twêe sôortn die ier leevn ountstoan ('n grôotn groen puut (toet 17 cm, AN meerkikker) en 'n klêen groen puut (toet zeevn cm, AN poelkikker)), mo ze zyn genetisch zoedoanig gelykig ebleevn, dan ze achter 'n Ystyd nog kusn poarn. 'n Bastoard noemn ze oek wel middelstn groen puut of eetboarn groenn puut en dien is zevve oek vruchtboar.
Bangkok (Thailand)
In West-Vloandern
Bangkok (en hêel Thailand) et e slichte noame at goat over sekstoerisme. 't Nummertje Bangkok van Johny Turbo goat doar oek over.
Groene puut
Leevnswyze
Groene puutn leevn mêestol in 'n omtrek van woater (mêestol me vele groenigeid in en round), 'n grôotn nog mêer of 'n klêenn. Ze joagn doa up olle sôortn fernient, slekkn en wormes. De groddere bêestn durvn oek wel e ki muuzn, visschn of amfiebieën kokkeduunn.
'n Klêen puut overwientert mêestol up 't land, 'n grôotn up de ground van e pit.
Vôortplantienge
Groene puutn leggn under eiers redelik loate (in meie). De dikkoptjes zyn groene en bruun van kleur. Mêestol veraarn ze in puutn teegn oest.
980
977 - 978 - 979 - 980 - 981 - 982 - 983 't Joar 980 is 't 80e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Mojito
thumb|Ne mojito Ne mojito is e cocktaildrankstje ountstoan in Cuba, gemakt van rum, munte en limoenn. Sedert een poar joar is mojito styf populair gewordn ip ollesôortn tropische festivals en ols aperitief ip zwoele zomeravondn woa dat er an de barbecue begost wordt.
Wat e je nodig vo èèn te maakn?
Rum, een stik of 6 bladjes vasche munt, ys, een olve limoen en rietsuker.
Lieve
thumb|200px|De Lieve in 't centrum van Gent thumb|200px thumb|200px De Lieve wos e kanoal uut de 13e eeuwe da liep van Gent na 't Zwin by Damme.
Geschiedenisse
D'uutgroavienge van de Lieve es begunn in 1251 en eit achttien joar lank gedeurd. Da wos 'n eestn kee da Gent mei de Noordzee verboundn gerochte. In Gent moundde de Lieve uut in de Leie ter ogte van et Groavnsteen.
De Lieve wos verschillende eeuwn lank vo Brugge, Damme en Gent economisch styf belangrik. Moa lik da 't Zwin begoste te verzandn, gerocht de Lieve minder gebruukt. 't Es doamei da Keizer Karel in 1547 toestemmienge eit gegeevn vo 't uutgroavn van de Sassevoart, zo kreeg Gent e meer directe verbindienge mei de Noordzee.
Toun da d'economie van Brugge, Damme en loater Sluus achteruut begoste te goan, verdween ook et belang van de Lieve. 't Kanoal wos osan eigendom van de stee van Gent, moa zyder ein 't in 1828 verkocht aan eigenoars van stikkn ground langs 't kanoal.
Vandoage
De Lieve es nu grootndeels toegesmeetn. D'r bluuvn nog moa drie stikkn over:
't Kort stikske in Gent is vree toeristisch. Vo 't tracé in Damme ein ze nog nie zo lange geleen en anvroage ingediend vo erkennienge lik landschappelik monument.
Tusschn de Gentsche Nieuwe Voart en de Riengvoart lopt de Lieve lik e klene, styf vervuulde beke twistn deur Wondelgem moa ge kut ze moa moeilik mee volgn.
Boavekove
Boavekove (Nederlands: Bavikhove) es 'n dêelgemêente van Oarelbeke en ligt tussn Oarelbeke centrum en d' andre dêelgemêente Ulste. Een spotnaame voor 'n boavekovenoar is ne bruieter.
1886
1883 - 1884 - 1885 - 1886 - 1887 - 1888 - 1889 't Joar 1886 is 't 86e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Boavekove
Geschiedenisse
Volgens de legende zout dorp zyn gesticht deur Sint-Bavo, dien leefde echter in de 7e eeuw. Men veronderstelt da Boavekove zeker tusschen 1000 en 1200 moet ontstoan zyn als ne afzonderlyke parochie van bisdom Doornik. Geschiedkundige E. Huys beweert da Boavekove precies in 1037 ontstoan is.
1886
Gebeurtenissn
thumb| De vismarkt in [[Blanknberge deur Franz Skarbina (1886)]]
Boavekove
Geschiedenisse
Traditioneel was Boavekove lange tyd e vlassersdorp. Vanaf 1860 tot 1943 was 't toegestoane om vlas in de Leie te roten.
Ip 24 meie 1940 vond de Leieslag ploats, waarby 'n aantal uuzn en gebouwn zwaar beschoadigd raakten.
Ip 1 januoari 1977 wèrd Boavekove upgenomen in de fusiegemêente Oarelbeke. Omstreeks 2000 kwam de N36 greed, mê ne nieuwe brug over de Leie.
Beziensweirdigeedn
In Boavekove vind je de brouwery Bavik bekend vo ze pils en Wittekerkebier.
In Boavekove ei je ôok ne creatieven vélomoaker (fabrikant), vélo's Indian, die gespecialiseerd is in alle sôortn ligvélo's met en zounder cabine d'r ip. Der ès doa ôok ne ligfietsclub.
27 (getal)
27 (zeevnetwientig) is 't nateurlik getal achter 26 en voorn 28.
Andere
27 is ook:
Woomn
Woomn is e dorp in de Belgische provinsje West-Vloandern. Woomn ligt an den Yzer en 't is sinds 1977 een dêelgemente van 't stad Diksmude.
Toet 't ende van 1976 wos 't Joenkershove ook by Woomn, moar by de gemeentelikke erindieling moest da nar Oetulst goan. 't Ligt last de groate boane, den N369 die van Diksmude naar Yper loapt.
Jules Van Paemel
thumb|Affiche van 'n exposiesje in 1932 mè [[James Ensor]] Jules Cesar Van Paemel, zelve schrêeft 'n zyn noame in êen woord: Jules Vanpaemel, (Blanknberge, 23 februoari 1896 - Ottignies, 3 januoari 1968) was e West-Vlamschn architect en groafisch kunstnoare die surtout gekend is vo zyn etsen.
Woomn
Beziensweirdigeedn
Up 't groundgebied va Woomn ligt 't kasteel De Blankoart met e park en e vyver (50 a). 't Is e natuurreservoat en e part van de broekn in de lêge overstroomboare polders van den Yzer. Diene vyver is oenstoan in de 15ste en 16sten êeuw deur turfwinnieng. In dien omtrek is ter oak ne woaterpruductiecentrum, ne groatn bassing woar da ze drienkwoater produceern. Den alscholvere, de brune kiekndief en de blauwn reiger zyn van de meest vokommnde veugels. Da gebied is ne slapplaatse voer deurtrekkende woaterveugels en verschillnde soartn overwienterende eendn en ganzn.
Jules Van Paemel
Leevn
Van Paemel was de joungstn van tien joungers. Je gienk noa de loagere en middelboare schole in Blanknberge. De lêerliengn van zyn klasse verteldegen da zyn boekn ton al vul stoundn me têkeniengn. Achter de middelboare schole giengt 'n noa de Keunienklike Academie vo Schone Kunstn in Gent woa dat 'n de cursussen architecteure en têeknen volgdege. Doar krêegt 'n lesse van George Minne, e poar joar vo den Êeste Weireldoorloge. In 1914, on de Duutschers arriveerdn, giengt 'n weg uut Blanknberge en an z'n 18 joar wierd 'n vrywilliger in 't Belgisch leger vo vier joar. In 1919 herbegost 'n z'n studies architecteure an de Keunienklike Academie van Brussel. In 1922 ist 'n getrouwd met de dochter van de schryver Grégoire Le Roy die ton conservateur was van 't Wiertzmuseum in Brussel. In 1928 begost z'n lange en vruchtboare carrière als etser. Van 1927 tout 1935 wast 'n ook architect in Blanknberge en Brussel en van 1951 tout 1965 lêroare têeknen en graveure an d' Académie Royale de Mons.
Woomn
Beziensweirdigeedn
By De Blankoart ku je schone toern wandeln ('t Blankoart wandelpad) en ge passeert er lanks de vochtige Yzerbroekn. De Yzerbroekn zyn 4.000 ha groot en liggn langs 'n rechteroever van 'n Yzer. Ze loopn van Oostvletern toet Diksmude.
Jules Van Paemel
Werk
Jules Van Paemel is e kunstnoare met internationale bekendheid. Werkn van hem wordn bewoard in Brighton, Boedapest, Buenos-Aires, Caïro, New York, Parys, Warschau...
Woomn
Beziensweirdigeedn
De Sint-Andreaskerke die 't end de joarn 80 ersteld e gemoderniseerd is gewest achter den brand in 1985. D'ôorzoake van de brand wos e kortsluutinge. De kerke doarvoorn werd in den Grootn oorlog in 1914 helegans vernield en werd in 25 erupgebouwd. Diene kerke brandde toen in 1985 uut, en werd de joarn doarup ersteld en erupgebouwd. By die erupbouw werdn de drie beukn ounder êen dak gebrocht en werdn de pilarn weggenomn. Doardeure ountstound der êen grote moderne ruumte, da uutkeek up 't altoar, da nie achteroan in de kerke stoat moar averwege an ne zygevel.
Jules Van Paemel
Werk
Jules Van Paemel is ook styf goed vertegenwoordigd in 't Prentnkabinet van de Keunienklike Bibliotheke in Brussel.
Woomn
Beziensweirdigeedn
De nieuwe kerke is getêkend deur Willy Devriendt, ne lokoaln architect. Den binnenkant is vree modern beist da j't an de buutnkant nie echt ziet.
Jules Van Paemel
Werk
E poar werkn:
Vinpôotsalamander
De vinpôotsalamander (Lissotriton helveticus) es een sôorte salamander. Nen andere noame voo de salamander es de droadsteirt of zwemvoetsalamander.
Gits
Gits is e dêelgemêente van Hooglee en 't weunn e klêne vierduusd menschn.
Vinpôotsalamander
Uutzicht
Ge keunt de mannekes erkenn an udder zwarte zwemvliezn in de lente en an et kôordje an 't einde van uddern steirt. De rugge es lichtbruun tot olyfgroen en j'eit gin plekkn ip zyn kele. De buuk eit wel plekkn, moar nie zo duudelik als by de klêen woatersalamander en zekers nie by de vrouwkes. Ip de buuk eit de vinpôotsalamander een geel/oranje stri epe. De mannkes koomn 8 cm, de vrouwkes 9 cm grôot.
De larvn koomn 3 tot 5 cm lang. Een typisch kenmerk voo de vinpôotsalamander es het mêer vôorkoomn va neotenie.
Gits
In 2007 wos 't Weireldkampioenschap Cyclocross in Gits. Z'en doavôorn van NMBS voun êne kêe were de stoatie opengedoan (iggentlik e bitje over de vroegere stoatie).
Vinpôotsalamander
Verspreidienge
In West-Vloandern zie je nie dikwyls nen vinpôotsalamander omdat ie nie vôorkomt in de duunn, de kust- en Scheldepolders en valleien van de riviern. Ge keunt em een bitje vindn in e striepe die begunt round d'euvels van Euvelland en die endigt in Oetulst en round Brugge.
Gits
De noame
De noame Gits is verzeker were te briengn toet *Gidisa, dat Indo-Europees is en stroomnde beke zoe wulln zeggn.
Vinpôotsalamander
Weunplekkn
De vinpôotsalamander vind je vôorol by woater an de rand va bossn.
Pieter de Coninck
Pieter de Coninck (°Brugge tussen 1250 en 1260, † in 1332 of '33) wos n Vlams volksleider. thumb|right|Standbild van Breydel en de Coninck ip de [[Grôte Markt (Brugge)|Mart van Brugge]] De Coninck stamdege uut 'n hêel geweune weversfamilie, mo je koste wree goed klappn en koste zyn publiek zodoanig overtugen dazze em overal zou'n gevolgd hen.
In 1301 is 't ie vo den êeste ki vermeld als leider van een ipstand tegen belasting'n van 't stad Brugge. In juni van da joar vliegt ie in 't gevang, mo 't volk komt em bevry'n. De Lieboards pakken 't bestier van 't stad over. Mo Jacques de Châtillon, de landvoogd, trekt Brugge binnen en Pieter de Coninck word verbann'n.
Ip vrage van Jan en Gwijde van Namen, zeuns van Gwyde van Dampierre (groaf van Vloandern), keert de Coninck in december 1301 were no Brugge. D'er volgt 'n ipstand woarby dan ze den 1e mei van 1302 de kastêlen van Male en Sysêle verôovrn. Mo de Lelioarts van de Châtillon kommen met e leger van 800 man en de Coninck is were weggejaagd.
't Vlams leger trekt no Kortryk vo te proberen Kortryk te verôovrn. Da gebeurt dus in de Guldenspôrenslag van den 11e juli 1302. Korts vo 't begun van die slag is Pieter de Coninck me twi van z'n zeuns ridder geslegen.
Hoaze
Hoazn zyn zoogbêestn die verwant zyn me keuns en dêel uutmoakn van de echte hoazn (in de weireld zyn der oungeveer 30 sôortn). Olhoewel dan ze up knoagdiern trekkn, zyn 't, juste lyk keuns, ginne. Ze kommn in hêel de provinsje vôorn.
Pietjesbak
E pietjesbak (of pietebak) is en achtoekig dienk voun in te pietn. 't Is mêestol in out emakt en an de binnekant is't er mêestol etwot in zochte stofoasche eplakt, want pietn doe je me teirlienks en aars makt dat te vele leevn.
Hoaze
Uutzicht
Hoazn zyn midder dan keuns en z'henn langer pôotn en langer ôorn. Va kleur trekkn hoazn up wilde keuns.
Pietjesbak
Pietn gebeurt vele up café. 't Bestoan verschillnde speln.
Pieter de Coninck
In 1309 stoat ie tegoare met Jan Breydel en Jan Heem an 't oofd van n ipstand tegen de goekeuringe van 't Verdrag van Athis-sur-Orge.
Pietjesbak
Verloop
421 of quat-vingt-et-un is 't mêest ekend. Je speelt met minstens 3 spelers. Je ku speeln voe de leute, mor oltemets speeln ze dat 'n verliezer e toernee moe zettn voun ol dedie die mei doen. 't Bestoan vaneigens oek verschilln in 421, no volgens wien dat er speelt.
Hoaze
Leevnswyze
Aars dan keuns, groavn hoazn gin holln, ze liggn beist 'n dag mêestol in e pit in de ground. Eetn doen ze mêestol by nachte, by doage zyn ze stief schuw. Ze leevn mêestol up plekkn woa dat er vele teetn is (surtout stikkn en wêen).
Pieter de Coninck
Standbild
Ip de mart van Brugge stoat er sedert 1887 n standbild van Pieter de Coninck en Jan Breydel. Ip de voaravond van den 11e juli word'n d'er nog oltyd blommen geleid deur 't stad.
Pietjesbak
Verloop
Êest moetn de pietn verdêeld groakn. Doavôorn smytn de spelers ek up ze toer en 'n dienn die 't lêegste esmeetn et, krygt zovele pietn of dat 'n ogsn esmeetn et (Kombienoasches in 421). Toune erbegunt 'n verliezer en ezô goat 't vors toet dan de pietn verdêeld zyn. Doarachter begunt de finalle. In de finalle doen ollêne de spelers mei die pietn en en dus kunn ollêne zyder e striepe krygn (3 striepn is 1 zettn).
Hoaze
Leevnswyze
Ze kunn indeliks zêre loopn, toet 70 ter heure. Nunder lyf is doaran anepast, deur nunder lange pôotn, lichte bêenn, grôot herte en stief rôod vlêes (die veel zuurstof kud upneemn).
Vôortplantienge
En hoazemoere ku toet 4 nestn joengn per joar henn, mor ol hier en ze der mêestol nie mêer of 3. Ol thope en ze toune round de 10 joungn. Die joungn zyn ebôorn met hoar en kunn rechtet zien en loopn. 't Is ollêne de moere die dervôorn zort, mo ze lat ze mêestol ollêne (goed verdookn) voe te gon eetn.
Van de joengn bluuvn der nie vele leevn, mo 15 percent zoe mêer dan e joar oud komn. Ol hier zyn der gin bêestn die e grôotn hoas kunn vangn, mo van de klintjes sneuveln der vele (deur stekveugels (vookn en buzerds), vossn en marters).
Jacht
Veel hoazn zyn beisn 't jachtsezoen dôodeschootn deur joagers. 't Is en interessante bêeste omdan ze grôot zyn en zêre loopn (wel in e rechte lyne, keuns loopn weg en were).
Pietjesbak
Verloop
'n Speler die 't latste pietn ekreegn et, meugt begunn in de finalle. At zyn êeste smete nie goed is, meugt 'n nog eki smytn en doarachter nog eki. Mor at 'n achter êne ki stopt, meugn d'ander spelers oek mor êne ki smytn. Smyt 'n 3 kirs, toune meugn zyder oek 3 kirs smytn.
Je meugt oek teirlienks uut 'n bak oaln (mor eki daj z'uutoald et, moetn ze deruut bluuvn). Aangezien daj me pietn (de intjes) van d'ogste kombienoasches makt, zyn dedie der mêestol uutoald. De kombienoasches zyn 't zeste lik in 't verdêeln, mor a je 421 smyt, goat et over de reste van je pietn. Etwien die toune oek ze pietn wult kwyt groakn, moet oek e 421 smytn. 'n Dien die de lêegste kombienoasche esmeetn et, krygt de pietn. An d'ogste of de lêegste kombienoasches deur mêerder spelers esmeetn zyn, moet er ebarreerd zyn. 'n Dien die 't latste de kombienoasche esmeetn et, meugt êest ze teirlienks smytn en toune zyn 't d'oogn die telln ('n dienn met de mêeste oogn wint of verliest nie).
In de finalle is 't de bedoelienge voun ol je pietn kwyt te groakn. 'n Dienn die ze ollemoale et (dus 11), krygt e strieptje.
En ezo got vors toet an ze 't moe zyn.
Zwankendamme
thumb|Lisseweegsche stêenweg, d'hoofdstroate va Zwankendammethumb|De tringstaosje van ZwankendammeZwankendamme is een klêen dorptje in de provincie West-Vloandern tusschn Lissewege en Zêebrugge. 't Ligt an 't Boudewynkanoal en siddert 1932 is 't officieel een dêel van Brugge. 't Dorp haad by de tellienge van 2007 724 inweuners.
Vroeger was 't gekend vo z'n glas- en cokesfabrieke mor in 't begun van de 20e êeuwe woarn d’r ook nog vil andere fabriekn lik een houtzagerie, een exportslachterie en een munitiefabrieke. De cokesfabrieke laag ol lange stille vo da z'ofgebrôken wierd. De ground woa da ze vroeger stound zat vul vergif mo je wor nu heeltergangs gekuuscht, woadeure dat de kaliteit van 't leven in Zwankendamme styf an 't verbetern is.
Zwankendamme het z'n eigen stoasje achter den yzern weg van Brugge no Zêebrugge.
Geschiedenisse
thumb|left|Oukde sluze an 't Lisseweegs Varretje Zwankendamme is ip 23 juni 1932 officieel gewordn, moa de name bestoat al vele langer. D'r zyn verschillige theorieën over 't begun. De noame komt verzekers van 't oud middelnederlands woord swanken wat da krienkeln wil zeggn en dam is een dyk. Zwankendamme zou dus krienkeldyk willn zeggn. In ieder geval lag ter vroeger, woa da nu 't Lisseweegs Varretje ounder Wulfsberge deurelopt, een hofstee, herberg Zwankendamme (me joartal 1643). Nog vo da die hofstee gebouwd wierd stound er ip de zelfste plekke een heerlikheid met de noame Zwankendamme die ofhankelik was van de Wulfbergshoeve die een lêenhoeve was van den burg in Brugge. Van die hofstee was ter al sprake in 1429: Binden ambachte en de parochie van lisseweghe, noord-west van der kercke van lisseweghe, recht on de westzijde van der stede dat men heet Wulfsberghe. Moa d'oudste nederzettienge was de Gaarlemhoeve, verzekers zelfs oukder of Ter Doest. 't Zoudt een nederzettienge of heim gewist hen van een Frankischn kolonist, Garlingo. Vandoar de noame Gerlingoheim, loater ingekort noa Gaarlem.
In 2007 kwam Zwankendamme in 't nieuws omda de menschen d'r mee inzaten dat d'uutbreidienge van d'have van Zêebrugge under leven ounaangenaam zou maken.
Vlamsche Biologie Olympiade
De Vlamsche Biologie Olympiade bestoat sinds 1990. Die Olympiade richt em toe leerliengn van 't middelbaar ounderwys, surtoe de die van 't latste jaar. Ze wordt ingericht deur de VOB, de Verêniginge voe 't Onderwys in de Biologie, en ze werkn dovoorn t'ope met de Vlamse Univs en e paar geldschieters.
D'eeste 15 laureaten wordn in de Poasvakanse uutgenodigd voor een byscholinge over verschillende items uut de biologie. Ze leggen in een selectie zowel theoretische als praktische examens af.
Ip een officiële proclamatie wordn de resultaten bekend gemakt t'ope met d'andere Natuurwetenschapsolympiades, namelik de Vlamse Fysica Olympiade en de Vlamse Chemie Olympiade.
D'eeste twêe krygen de keure om mee te doen in d'eeste weke van juli an d'Internationale Biologie Olympiade die alle jaren in een ander land wordt ingericht. België was gastland in 2001.
Ik ben Johny
Ik ben Johny es e liedje van Johny Turbo en 't es een bitje autobiogroafisch van inslag. In 't liedje me nogol e grôot showgehalte zegt ie dat ie der wel uutziet lik nen onnozeleire, moa dat ie eigentlik nog zô dom nie es.
28 (getal)
Achtntwientig is 't getal 28, e natuurlijk getal achter zeevnetwientig en voorn neegnetwientig.
Herman ('t Hof Van Commerce)
Herman wos den twêedn cd van de hiphopgroep 't Hof Van Commerce, uutgebrocht in 1999, kors achter 't mounstersucces van under nen êesten cd En in Izzegem.
Herman wos in zyn hêle veel dounkerder en serieusder van sfeer, in tegenstellienge tot En in Izzegem, woaby dat er ol e ki gegreit mochte wordn. Vo den êeste ki zyn der ôok gastrappers uutgenôdigd vo ôok een woordje of een rapke te placeren.
Der werden mêer of 5000 exemploarn van verkocht, wuk da minder wos dan de 8000+ van En in Izzegem. Z'ein 't goe verstoan by 't Hof, want under ne volgendn wos were minder serieus by momentn en werd wel vrêe goe gesmakt deur 't publik.
29 (getal)
Neegnetwientig is 't getal 29, e natuurlijk getal achter achtetwientig en voorn dertig.
Ex-drummer (film)
Ex-drummer es nen Vlamsche film ut 2007 noa het boek va Herman Brusselmans met de gelyknoamige titel. De film es geregisseerd deur Koen Mortier.
Verhoal
De film goat over 3 marginoaln mè nen handicap die ip zoek zyn noa nen drummer. D' ênigste vôorwoarde es da dienen drummer ôok nen handicap moet ein. Dries, nen schryver, wil wel drummer zyn van de groep, en ie besluut ton moa da nie keunn drummn zyne handicap es. De film wos nogol omstreedn deur zyn expliciet toalgebruuk en gebruuk van seks en geweld. Sommige minsn vergelykn em me Trainspotting en C'est arrivé près de chez vous.
De West-Vlamsche link
De film speelt em of in West-Vloandern, in Ostende, en der weirdt ôok grôtendêels in 't West-Vlams in geklapt. Olle belangryke acteurs koomn ut West-Vloandern: Dries Vanhegen, Gunter Lamoot, Sam Louwyck, Norman Baert... Voo de filmmuziek wos't er nen grôotn West-Vlamschn inbrieng: Flip Kowlier zingt de titelsong De grôotste lul van 't stad, en Arno speelt er ôok een rolle en een liedje in.
Bekegem
Bekegem is e dêelgemêente van Ichtegem. 't Weunn e bitje mêer of 1000 menschn.
Beziensweirdigeedn
De Sint-Amanduskerke is e loat-gotische kerke uut de 17ste êeuwe. thumb|left|Sint-Amanduskerke
En in Izzegem
En in Izzegem wos den êesten cd van de hiphopgroep 't Hof Van Commerce, uutgebrocht in 1998. In diene tyd wos 't redelik oungeziene dat Vlamse hiphop zô populair kwam. 't Liedje Dommestik en Levrancier (met 't by de jeugd styf gekende zeg ne ki oe loat es 't? 'k Ei der gin gedacht van!) werd in tyde vele gedroaid ip Studio Brussel. De ploate es ipgenoomn in de 'Yellow Tape Studio' in Gent deur DJ Vierenveertig en Peter Van De Veire en uutgegeevn deur Kinky Star Records.
De tekstn goan surtout over de jeugdjoarn en sommigte ervoariengn in Yzegem van de twêe mc's Flip Kowlier en Serge Buyse.
Slayer
thumb|Slayer in 2006 thumb|Slayer ip Fields of Rock in [[Holland (2007)]] Slayer is en Amerikoanschn thrash-metalband uut Los Angeles. Tope me Metallica, Megadeth en Anthrax zyn z'ereeknd toet de grôte viere (The Big Four) van de thrash.
Hugo Claus
thumb|Hugo Claus binst de première van de film 'Het mes' in 1961 thumb|Hugo Claus in 1986 Hugo Claus, (Brugge, 5 april 1929 - Antwerpn, 19 moarte 2008) was en West-Vlamsche schryver van gedichtn, romangs, filmscenario’s, tonêel, essays en tekstn vo chansons en opera's. Je wos ook film- en tonêelregisseur en kunstschilder. ‘t Is de mêest bekrôondn auteur uut ’t Nederlands toalgebied.
En in Izzegem
Der werden mêer of 8000 stiks van verkocht, wuk da styf vele es in zyn genre.
Slayer
Geschiedenisse
Slayer is ountstoan in 1981 toen an Kerry King en Jeff Hanneman Tom Araya en Dave Lombardo vroegn voen by nundern groep te komn speeln. In 't begun speeldn ze surtout covers va Judas Priest en Iron Maiden. 't Begun van nunder bekendeid kwam 't er toene an ze e numer muchtn zettn up 't verzoamelalbum Metal Massacre II.
Hugo Claus
Leven
Hugo Claus verbluuft vanof z’n 18 moandn tout an z’n 11 joar ip pensionoat, êest in Astene en vanof z'n vier joar in 't klôoster van de Zusters van Liefde in Oalbeke. Van 1940 tout 1946 weunt ’n were thuus in Kortryk. In 1944 volgt 'n doa Latyn-Grieks in 't Atheneum. In 1947 goat 'n in Ostende goan weunn; doa schryft 'n zyn êestn dichtbundel, Kleine reeks. Je makt ton reizn noa verschillnde landn. Van 1950 tout 1953 weunt ’n in Parys woa dat ’n in contact komt met ’t surrealisme, existentialisme en Cobramodernisme. Van 1953 tout 1955 verbluuft ’n in Rome in ’t filmmilieu. In 1955 trouwt ’n met de filmactrice Elly Overzier en weunt met eur in Gent tout 1965. Je weunt ton vuuf joar ip een boerderye in de Vlamsche Ardenn. In 1970 goat ’n in Amsterdam weunn woa dat ’n een veroudienge et met de actrice Kitty Courbois. Van 1973 tout 1978 weunt ’n in Parys tegoare met de actrice Sylvia Kristel. Uutendelik veruust ’n were noa Gent. In 1993 trouwt ’n met Veerle De Wit. Je weunt ook nog een tyd in Cavaillon (Zuud-Frankryk). Op 19 moart 2008 goat 'n dôod in Antwerpn; en adde zelve vo euthanasie gevroagd. De grôotmêester van de Nederlandsche toale gaf dat an mit e Westvlamsche uutdrukkieng : tètytatuutis. Hugo Claus is 78 joar gekommn.
Slayer
Geschiedenisse
In 1983 brochtn ze ounder Metal Blade nundern êestn langspeler uut: Show no Mercy. De grôte deurbroake wos nunder twidde ploate Reign in Blood uut 1986. Voe styf vele metalliefebbers i dadde nog ossan de beste thrashploate ôois, me de numers Angel of Death en Raining Blood. Wuk dat er surtout upviel, wos d'indeliksche vitesse woamei dat er espeeld wos.
Hugo Claus
Pryzen
Hugo Claus krêeg styf vele literaire pryzn, ounder andere de "Henriette Roland Holstprijs" vo zyn tonêelwerk in 1963, de "Constantijn Huygensprijs" vo hêel zyn oeuvre in 1979 en de "Prijs der Nederlandse letteren" in 1986. Ieder joar kêek hêel Belgie na Claus a ze in Oslo de Nobelprys vo Literatuur weggeevn. Volgens insiders wos Claus ol e poar kêers styf dichte, moa vodder dan de (nie-officiële) shortlist is 't 'n nôois gekommn.
Slayer
Geschiedenisse
Achter Reign in Blood giengn ze me mêer melodie speeln en de meziek kwam e bitje troagerder.
In 1991 gienk Dave Lombardo weg voe mo tien joar loater were te kêern. In dien tyd wos Slayer mêer modern goan speeln (me zest nu-metalinvloedn). Oendertusschn moakn zo nog ossan meziek en treedn ze nog ossan up (in België 'n latste kêe up Graspop 2007).
In West-Vloandern
Slayer et 2 keirs espeeld in West-Vloandern. Up 26 meie 1985 (nunder êeste uptreedn in Europa) en up 'n zestn dag in 1987 woarn ze up 't Heavy Sound Festival in Poperienge. Up 'n achterkant van Reign in Blood (voe vele metalheads êen van dé thrash-klassiekers) stoat er e fotto die etrokkn is in Poperienge (me bliksjes Stella in nunder ann).
Raoul Lambert
Raoul Lambert (Stêenbrugge, 22 oktober 1944) was een foetbolder, en de beste spits da Club Brugge ôoit é het (216 gols in 1ste klasse). Ze sterke puntn woarn z'n démarrage, ze dribbel en ze kanongschot.
Slayer
Controverse
Ol hêel nunder carrière zyn de leedn van Slayer beschuldigd van nazi-sympathieën t' en en van racistn te zyn. Nunder logo et trekkn van e swastika met en oadeloare up en ze noemn nunder eign Slaytanic Wehrmacht. Verzeker is dat ollemoale dêel va nunder imago.
In 1996 zyn z'anekloagd deur d'ouders van e misje die vermord wos deur 3 gastn die vele no Slayer ortn. Ze zein dat deur d'agressieve tekstn over môordn en 'n duvel wos dan die gastn dat edoan an me nunder dochter. Uutendelik zyn ze nie verôordêeld omdat 'n rechter gin verband zag tusschn de meziek en de môordn. Ze zyn nie 'n ênigstn groep die voe zukke zoakn anekloagd is (oek Metallica et dat teegn ekomn).
Glottisslag
De glottisslag (Internationaal Fonetisch Alfabet: [ʔ]) es e korte ounderbrekienge, eigentlik ne nasoaln stoot, by d'uutsproake van sommigste klankn. In 't West-Vlams oor je ne glottisslag achter de medeklienkers k, p, t vlak voe't ende van e word. Soms oor je deur diene glottisslag de medeklienker elegansn nie mei.
In 't Standoardvlams schryvn we de glottisslag mei en apostrof.
Voe de dudelikeid wirden sommigste glottissloagn nie geschreevn, vb Knokke en Oarelbeke (Kno'e en Oarlebe'e).
Sleioage
thumb| Kerke van Sleioage Sleioage (AN: Sleihage) is e parochie die ounder Ooglee volt, mo't liggn oek stikkn in Stoan en Nieuwkerke. 't Weunn e goeie 800 menschn.
Glottisslag
En poar voorbeeldn uut Standoardvlams 1.1:
Sleioage
Sleioage ligt up 't kruuspunt van de belangryke boann tusschn Yper en Brugge en tusschn Roeseloare en Diksmude. Doamei dan der nog ol wel bedryvn zyn.
Glottisslag
SV: drukk'n (drukken), klienk'n (klinken), werk'n (werken) SV: kremp'n (krimpen), loop'n (lopen), pupp'n (poppen) SV: buut'n (buiten), vicht'n (vechten)
Sleioage
De noame
De noame komt 'n êeste kêe vôorn in 1420 en wult zeggn oage van sleedôorns.
Glottisslag
In sommigste kustdialectn en periferie (lik in 't Knoks, Lapscheurs, Oostkerks, Dams, Uutkerks, Blankenbergs, Wenduuns) es de 'sch' niet lik /sX/ uutgesprookn, moa es de stemloze alveaire fricatief (ch) of /X/ achter en /s/-klanke vervangn deur ne glottislag.
s'uppe (schop), s'oenn (schoenen), s'ône (mooi), s'itterend (schitterend)
Glottisslag ei j'ook in andere toaln lik in 't Cockney-Iengels, Nedersaksisch, Deens, Aroabisch en Indonesisch.
Margrietje
Margrietje es ne smartlap van Johny Turbo en 't goat over vrouwnmishandelienge, in marginoale dêeln van 't stad en is nogol melancholisch.
Viersalamander
De Viersalamander (Salamandra salamandra) es een bêestje van de familie van de salamanders.
Uutzicht
Vee minsn vindn de viersalamander de schôonste salamander dat er es. Ie es zwart blinknd va kleur, moar me schône gele plekkn en streepn. Ie eit nen korte, stompe steirt en an de boasis van zyn pôotn eit ie een gele plekke. Deur die kleurn weetn aar bêestn lik egels dan ze gin viersalamanders meugn eetn, z'hen klier bachtn nundern kop woamei dan ze vergif kunn wegsputn. Ze keunn tot 20 cm lank kommn en mêer dan 20 joar kommn in 't wilde, in gevangschap zoudn ze 50 joar oud kunn kommn.
Verspreidienge
De viersalamander komt nie vele mi vôorn in België, allêen in de Vlamsche Ardenn keun je em nog ip verschillnde plekkn vindn, juuste lik in d'Ardenn. Ie es vrêe difficile wa da zyn woater beteft: de plassn meugn nie te diepe zyn, der mag bykan niet in groein en de pH moet redelik neutroal zyn (tussn de 5.5 en 7.5). D'oundersôorte die in België vôornkomt, is de Salamandra salamandra terrestris.
Eetn
De viersalamander eet geirn insectelarvn, kobbn, duuzndpôotn, tettiengn en slekkn. O't ie larve es, eet ie andere woaterbêestn gelik vliege-, muggelarvn, haftn en ôok klêene kreeftachtigen.
Westkerke
Westkerke is e dêelgemêente van de stee Oednburg. 't Weunn mêer of 1500 menschn.
Iron Maiden
thumb|Iron Maiden in't Palais Omnisports van Paris-Bercy thumb|Iron Maiden met Harris, Murray, Gers en Smith Iron Maiden is en Iengelschn Heavy Metalgroep en de belangrykstn verteegnwôordiger uut de New Wave Of British Heavy Metal. Ze bestoan ol van 1975 en zyn nog ossan indeliks populair.
Moen
thumb| 19e êeuwsche huzetjes ommegebouwd toet restaurang: 't Oud Gemeentehuis in Moen
Iron Maiden
Noame
left|thumb| 't 'Eêste slachtoffr van d'yserne joenkvrouwe De noame komt van e spillement voen menschn te foltern. En Iron Maiden is e sôorte van dôoskiste of sarcofoag woa dan der pinn in emonteerd zyn. 'n Mens die moestn efolterd zyn, staakn ze doar in en toene dein ze de kiste toe, woadeure dat 'n dien die derin zate oftewel dôod gienk of ogliek ferme ofzaag.
Moen
Moen es en dorpsjen in de Belgische provincie West-Vloandern. 't Is een dêelgemêente van Zwevegem. Moen es gelegen langs 't Kanoal Kortryk-Bossut, dat de Schelde met de Leie verbindt.
Iron Maiden
't Begun (1975-1982)
't Beguste ollemoale toene at Steve Harris in 1975 uutschidde me zyn êeste groepn en Iron Maiden uprichtte. 't Deurde toet in 1980 vôorn dan ze nundern êeste ploate uutbrochtn (Iron Maiden). De groepsleedn woarn toene Steve Harris, Paul Di'Anno, Clive Burr, Dennis Stratton en Dave Murray (die nu oek nog ossan derby is). Loater da joar gienk Dennis Stratton weg en kwam Adrian Smith in de plekke.
Moen
De gemêente teldige 2746 inwoners op 1 januari 2006 en eit en ippervlakte van 1044 ectoaren.
Iron Maiden
't Begun (1975-1982)
't Joar doarup kwam nunder twidde ploate uut: Killers. Doarachter smêetn ze Paul Di'Anno buutn omdat 'n veel te vele zôop en drugs gebruukte. Ze vroegn Bruce Dickinson, die toene by Samson zoeng, voen derby te komn en 'n dien zaag dadde zittn. 't Wos begun van e succesveroal.
Moen
Moen es gekend vô 't festival mini-rock Moen. Lanks de voart kundje schône wandlingsjes moaken en ne kêe me jen vélo tertn langs t joagpad.
Iron Maiden
Goudn Joarn (1982-1989)
Me Dickinson derby, brochtn ze Number Of The Beast uut. 't Wos de ploate woamei dan ze echt deure ebrookn zyn en voen vele metalfanoatn is 't nog ossan en echtn klassieker. Ze kusn oek voen êeste kêe buutn Europa tourn.
Clive Burr wos oendertusschn oek vervangn deur Nicko McBrain en de drie ploatn die doarachter uutkwaamn, woarn olledrie (Piece Of Mind, Powerslave en Somewhere In Time) grôte successn.
In 88 brochtn ze toene Seventh Son Of A Seventh Son uut, woa dan ze begustn te experimenteern me synthesizers. 't Woarn vele fans die doa nie content mei woarn omdan ze voen dan ze nunder heavy metalwortels vergeetn woarn. Oek binn de groep begust et te dundern, want Adrian Smith wos nie 't akkôord met de veranderiengn en ne gienk deure. Janick Gers (die ol meiespeeld at up de soloploatn van Dickinson) nam ze plekke in.
Blaze Bayley (1994-1999)
Blaze Bayley, die zoeng by Wolfsbane kwam in de plekke. 't Wos ol rechtet dudelik dat 'n nôois echt gienk anveird groakn, want Dickinson wos oendertusschn indeliks populair ekomn. Bayley moeste oek sommigste uptreedns loatn volln omdat 'n allergisch wos voen 't êen en 't ander. Me nem zyn der twêe ploatn upenoomn: The X Factor en Virtual XI. In 1999 moest 'n were plekke moakn, want Bruce Dickinson wos were evroagd. Adrian Smith kwam oek were en ezô an ze drie gitaristn in te plekke van twêe.
Nieuw Begun en Nieuwe Periode (1999-...)
In 2000 kwam ter e nieuwe ploate uut: Brave New World. 't Wos dudelik dan ze were goeste an en de fans woarn oek were enthousiast. In Rio traadn z'up voen 250.000 menschn en brochtn ze e liveploate uut die Rock In Rio noemt.
In 2003 brochtn ze Dance Of Death uut, woa dat Passchendale (Iron Maiden) upstoat. Nundern latst CD is van 2006 (A Matter Of Life And Death).
Invloed
Maiden is nog ossan voen vele metalgroepn e grôotn invloed. Verre olle grôte metalgroepn uut Amerika (Metallica, Testament, Iced Earth) en Europa (Helloween) zyn beïnvloed deur Iron Maiden
Mascotte
Nunder mascotte is Eddie, e sôorte va leevnd lyk die ol up olle vôorkantn van nunder ploatn estoan et. Beisn sommigste uptreedns komt 'n oek up 't podium en oek in nunder clips doet 'n verre ossan mei.
Chris Lomme
Chris Lomme  (° 5 december 1938 in Kortryk) es e West-Vlamse actrice, moa weunt nu in Brussel. Z'ès getrouwd met Nand Buyl, ôok nen akteur. thumb|250px|Chris Lomme
Carrière
Z'ès mêest bekend van eur rolle in Skipper noast Mathilde ut 1955, woar da ze Marieke in speelde. Moa Chris Lomme eit ôok verskillige andere rollen gespeeld:
Varia
Chris Lomme is ôok gekend van het liedje van De Kreuners "Verliefd op Chris Lomme", woarin da Walter Grôotaers zyn liefde a neur verklaarde (in eur rolle als Marieke).
't Manneke uut de Mane
thumb|right|<Center>Gedenkploate ip 't gebortuus in [[Lo van paster Alfons van Hee, êen van de stichters]] thumb|right|<Center>'t Beeld op de Markt van Diksmude Et Manneke uut de Mane is een omernak mi leutige vertelliengsjes en weersvôorspelliengn in 't West-Vlams.
't Manneke stoat symbool voe de West-Vlamschen umor.
Geschiedenisse
thumb|left|<Center>Vôorblad van den omernak
De Ridderorde
In 1964 ountstoeg oek de Orde van het Manneke uut de Mane. Die verênigienge nimt idder joar verdienstelikke West-Vloamiengn in neur orde op. Die Orde zetelt nu in Diksmude, woa dat er oek e standbeeld van 't Manneke stoat, op de grôte mart.
Ênigte styf bekende Ridders en Jonkvrouwn in de Orde zyn: Gwij Mandelinck, Lutgart Simoens, Rik De Nolf, Chris Lomme, Yves Leterme, Geert Bourgeois, Guido Depraetere, Paul Breyne, Henri d'Udekem d'Acoz, Karel Declercq, Achille Van Acker, Stijn Streuvels, André Demedts, Willem Vermandere, Gaston Durnez, Daniël Coens, Briek Schotte, Andries Van den Abeele, Cyriel Moeyaert, Stefaan De Clerck, Luc Martens, Lieven Debrauwer, Marc Vervenne, Pol Van Den Driessche, Jef Claerhout, Patrick Moenaert, Willy Spillebeen, Kurt Defrancq
Van woa komt die noame?
De noame viengt zyn ôorsproung in de legende van Jantje die op de moane kwaam omdat'n out sprokkelde op Kerstdag.
Yves Leterme
thumb|Yves Leterme (USA) Yves Leterme (Wervik, 6 oktober 1960) is e West-Vlamschen polletieker.
Zyn ouders komn uut Koomn, en is opgekwikt in Zillebeke, moar en et een hus in Yper, ook al zit hij meer in Zweden en elders dan thus bie zin wuf. En is vôorzitter gewist van de polletieke party CD&V. E wos ouk Minister-President van Vloandern in de regering Leterme-I (20 juli 2004 - 27 juni 2007) tout achter de federale verkieziengn van juni 2007.
Aloewel dat'n overtyd e gryst imago adde (zyn bynoame is Boekouder), ist'n op een bepaald moment uutegroeid tout êen van Vloanderns populairste polletiekers. Yves Leterme goat er ton ouk prat op dat 'n e geweunn mens is gebleevn: e goat goa kykn na de koers a zyn zeune rydt, e zegt teegn olleman dat 'n e gête et in zyn of, en en is supporter van Standard. T spel e nie bluiven deurn en de volgende verkiezing wastn de vorte vis en ging De Wever met al zin stemmn lopen.
Mislukt als formateur
Achter de federoale verkieziengn va juni 2007, wos Didier Reynders informateur. Toen da zyn rolle wos uutespeeld, kwam Leterme formateur: nem oalt by de verkieziengn de mounsterscore van om en by de 800.000 vôorkeursstemmn. Leterme beguste d'ounderandeliengn vour en oranje-blauwe coaliesje (christn-democroatn en liberoaln). Moa dat foeterde van ol gin kantn: Leterme zelve zou tactische foutn emakt en, moa surtout de Woalsche CDh spartelde teegn. Discuusjepunt wos surtout de communautaire kwestjes woaby da de Vloamiengn noch de Woaln toegeviengn wulnde doen. Op 23 oest 2007 zei Leterme an de keunienk da zyn opdracht mislukt wos. E tydje loater krygt Leterme e twidde kanse. Moa in december 2007 is 't dudelik da Oranje-blow gin regerieng ku vormn. Leterme is toun minister voo Institutionele Ervormiengn, Begrôtienge en Mobiliteit gekoomn in de interimregerienge van Verhofstadt. E wos ouk vice-premier.
Premier
Achter d'interimregerieng Verhofstadt III wos de PS betrokkn by d'ounderandeliengn. Uutendelik kwam er toch e regerieng mi Leterme an 't oofd: Leterme I. Op 21 moarte 2008 zweirde Leterme 'n êed by 'n keunienk. 't Is noois een goeie regeringe gewist, ol de gazettn woarn sceptisch over de regeriengsverkloaring (veel te voag zeidn ze). En zelfs binn zyn eigen kartel zyn d'r menschen die begun twyfeln.
Ountslag
De probleemn begostn mi de weireldwyde crise by de bankn. Achter da de Belgische regerienge beslootn adde om Fortisbank te verkoopn an Paribas, kwam et uut da 't kabinet van Leterme contact zoud ad en mi de rechter die over de verkoop moest adviseern. En dat meugt niet, want in e democratie is 't er e schiddieng van de Machtn. Op 19 december 2008 wos Leterme verplicht om 't ountslag van zyn regerieng in te dienn by 'n keunienk.
Nog ekjé premier
Achter da oentslag ist er een nieuwe regeringe gekomn mè upnieuw Leterme als premier. Twos nu nog moeilyker voe die regeringe te moakn dan den eeste kjé mo tis toch were gelukt.
Nog ekjé ountslag
De problémn met de Woaln woarn nog oltyd stif groot. Ze moestn wok nog Brussel Halle en Vilvoorde splitsn. Da wos een grote miserie want der wos gjén ene minister die wilde minder stemn oaln. Omda ze der nie ut gerochtn ét de VLD toen mo de prise der ut getrokkn en moeste Leterme nog ekjé noa de Keunienk goan voe zyn ountslag te vroagn. De gazetten zeiden dat ol een gewente kwam van em. By 't skryvn van da stikske iere moetn der nieuwe verkiezing komn up 13 juni en wilt Leterme gin jéste minister mjé komn (da zout eventueel nog kunn verandern achter de verkiezing oat ie genoeg stemn ét).
Adelheid Byttebier
thumb|Adelheid Byttebier Adelheid Byttebier (Kortryk, 15 oktober 1963) es een politica en ex-minister in de Vlamsche regerienge. Z'es lid va Groen!. Nu weunt en weirkt ze in Schaarbeek.
Eigenlik es Adelheid ipgekwêekt in Gullegem in en familie die vele me gemêentepolletiek bezig was. Ze volgde en opleidienge voe socioal assistent in Kortryk en licentioat sociologie aan de VUB.
In euren studentetyd es ze in Schaarbeek g'arriveerd en ei ze doa bluven plakkn.
In de media es de flamboyante Adelheid vôoral gekend voe euren brêen smile, eur ritjes deur Brussel me eurne vélo en 't feit da ze toppezot es van oedn, vôorol grôotoedn.
Giuliano di Piero de' Medici
thumb|200px|Giuliano de' Medici deur [[Sandro Botticelli, verzekers gemakt achter z’n dôod]] Giuliano de' Medici (1453 - 26 april 1478) was de twidde zeune van Piero di Cosimo de' Medici en Lucrezia Tornabuoni.
Je was co-besteurder van Firenze, tegoare me zyn oudere broere Lorenzo il Magnifico, tout dat ‘n den 26stn april 1478 vermôord wierd. De môord was e gevolg van ‘t Pazzi-komplot.
De broers wierdn overvolln deur heurmoordenoars binst de messe in de kathedroale van Firenze. Lorenzo kost ountsnappn, mo Giuliano krêeg 19 steekn en bloedde dôod.
Je ligt tegoare me zyn broere begroavn in de Medicikapelle in de Basilica San Lorenzo di Firenze. Hunder graftombe is versierd met de Madonna me kind van Michelangelo.
Giuliano had ’n ounwettige zeune me zyn maîtresse Fioretta Gorini: Giulio.