cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Langereie
De woatrelôop en de stroat kroenkln e klêen bitje, min of mêer vôgns de beddienge van d' ôorsproenklikke rieviere de Reie. Ter ogte van de têegnwôordige 's-Groavnstroate wierd de Reie in de loate 12ste êewe no 't ôostn ofgeboogn vo zô an te sluutn by de scheepvoartverbiendienge die gienk no 't tonne zjuuste gestichte Damme. De Langereie wordt oovrespann deur de Snaggoardbrugge, de Duunebrugge en de Leonardsstuuwbrugge. thumb|left|'t Begun van de Langereie. Centroal de Karmers-brugge, mêt an den andre kant 't ende van de Speegl-reie, en rechs d' Oedn'and-brugge. In den achtregroend de torre van de [[Sint-Walburgakerke (Brugge)|Sint-Walburgakerke.]] De Reie istr ofgebôord mê koajemeurn uut bakstêen, mê vanboovn arduunn dekploatn of 'n yzrn bostweirienge. De gebown, oovreweegnd van twêe of drie bowloagn, ên dr kommêrsjêele of weunfunksjes, en ze zyn uut de 15ste toe de 20ste êewe.
Geschiednisse
Ôorsproenklik wierd vo de platse de noame Roye gebruukt. Vanof de 13ste êewe is de noame Oetbreekrsdam weere te vienn, die verwyst no scheepsbowaktiviteitn. Vo 't gebied an de westkant bestoend toe an de 16ste êewe ook nog de platsnoame Koetelwic of Ketelwic, of kortweg 't Wyk. Zydre wyzn ip 'n anlegplatse en needrezettienge diedr aa vanof d' 11ste êewe, en meuglik aa vroegre, bestoenn. Vanof 't latste kart van de 16ste êewe wordt de noame Langerei gebruukt vo 't  lange stik ip de westelikke oevre van de reie.
Van in de tyd van de Romeinn toe in de 15ste êewe was de woatrelôop de belangrykste verkêersoadr van Brugge no de zêe. Lans 't loatre (en oendretusschn verdweenn) Dampôorte-kompleks wastr e verbiendienge mê de zêe. 't Wyk kende veele kommêrsjêele aktiviteitn toe 't ende van de 12ste êewe; nodien veruuzde 't zwoartepunt no de Kroane-reie en de Speeglreie.
Tusschn 1623 en 1855 was de Langereie nog van belank lik oendrdêel van 't kanoal tusschn Ostende, Brugge en Gent. Nodien pakte de Riengvoart die rolle oovre. Nog toe in de joarn 20 van de 20ste êewe lêgdn binnevoart-scheepn dran.
In de joarn 1972-1974 wierdn de droajbruggn vervangn deur vaste stêenn bruggn: de Karmers-brugge, de Snaggoardsbrugge en de Duunebrugge.
E bitje voddr kykn
thumb|Langereie (stroate) gezien van de Wulpnstroate.
Deure
thumb|Têekenienge van e binnendeure thumb|Een oetn lattendeure en e [[zalouzieveister]]
Een deure is e beweegboar (bouwkundig) element voer e ruumte of te sluten. In e gebouw is een deure mêestol vastegemakt in e chambrang, die tonne wêere in de meur is vastegemakt.
Algemeen
Een deure schêedt twêe kamers of ruumten, of tusschen e binnen- en buutenruumte. Met e slot kunn'n deurn word'n ofgesloten en ruumtn oentoegankelik wordn gemakt. De toegangsdeure aan de vôorkant van e gebouw hêet de vôordeure, die deure is't dêel van't gebouw da bezoekers ols êeste van dichte zîen. 't uuterlik van de vôordeure van e gebouw is tonne ôok voe vele mensschn hêel importent, omdat' e visitekartjen is van den eigenoare of beweuner van't pand.
Vloamienkstroate
thumb|Zicht ip d’ [[alletorre mê de Vloamienkstroate ip de vôorgroend.]] thumb|Stroatnpatrôon roend de Vloamienkstroate, vlak vôo de bow van 't Stadsteoatre, ip 't plang van Philippe-Christian Popp. thumb|De Vloamienkstroate verby 't Oede Beurze-pling, richtienge Vloamienkbrugge. De Vloamienkstroate is e stroate in 't êrte van Brugge.
Geschiednisse
Vloamienkstroate was e veele vôornkommnde noame, van 't zyndr achte gewist mê die noame in Brugge:
Die latste stroatnoame bestoend aa styf vroeg :
't Wôord Vloamienk (dat trowns ook buutn Vloandern in stroatnoamn vôornkomt, lik in Antwerpn, Leuvn, Hasselt, Kortryke, Maldegem en Bonen), ê nieks mê d' inweunrs van 't Groafschap Vloandern te moakn. 'Vloamienk' (ofgeleid van 'Flamma') wilde zeggn lêegliggnde moerasgroend of oovrstroomd land en doa a Brugge in de middelêewn gin gebrek an. Mê De Vloamienk of Vloamienk-oek wierd de hêele moerassige vlakte bedoeld tusschn d' êeste vestiengn van de stad Brugge en de Yprleet (têegnwôordig den Ostensche voart) en by uutbreidienge de beweuners van da verzoopn land.
Ook elders ê Karel De Flou veele moerassige stikkn groend ipgeschreevn die lik 'vlamynck' wierdn angeduid, lik in in Oazebroeke, Langemark, Oetave, Snellegem, Pittem, Ôostkamp, Cadzand enz. Ook styf veele stroatnoamn, of noamn van ofsteen, wykn, sluuzn, stikkn land, akkers, polders, wêezn nor in ôorsproenk moerassige groend.
D' ôorsproenklikke betêeknisse gienk verlôorn en de poar stroatn woada de noame in Brugge oovreleefde, wierd zeekre aa in de 16ste êewe begreepn lik de stroate van de Vloamingn. E dokuument uut 1537 vermeldt: en la rue des Flandres, dicte de Vlamyncstrate.
De Vloamienkstroate liep ôorsproenklik van de Grôote Mart toe an 't Oede Beurze-pling. 't Twidde dêel, da van 't Beurze-pling toe an de Vloamienkbrugge liep, êete toe ip 't ende van de 18ste êewe de "Korte Vloamienkstroate". De humaniest Juan Luis Vives en de schildre Adriaen Isenbrant ên in de Korte Vloamienkstroate geweund. De noame Beurze-pling wierd mindre en mindre gebruukt en wastr nie mêe otr offiesjêele noamn an stroatnn en plings wierdn gegeevn. Do brocht ton ook mee da de Vloamienkstroate de 'Korte' Vloamienkstroate ipslokte.
Nor anleidienge van de bow van 't Stadsteoatre wierd de Vloamienkstroate groendig angepast. Ierdeure veranderde 't stroatbeeld straf veele.
Plingsjes
Binn de Vloamienkstroate zyndr 'n antal verbriddriengn die 't karaktr ên van e klêen pling, mo no noame dêel uutmoakn van de Vloamienkstroate.
1689
1686 - 1687 - 1688 - 1689 - 1690 - 1691 - 1692 't Joar 1689 is 't 89e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
Cali
thumb|Cali Cali is d'n hoofdstad van 't departement Valle del Cauca in 't zuudn van Colombia. 't Is 't industrieel en commercieel center van de Cauca-valleye. Cali is de derde grotste stad van 't land, achter Bogotá en Medellín.
Cali wierd in 1536 gesticht deur de conquistador Sebastián de Belalcázar.
Brisighella
Brisighella es en Italioansche gemêente in de provinsje Ravenna, regio Emilia-Romagna.
Liggienge
Brisighella grenst an de gemêentn Casola Valsenio, Castrocaro Terme e Terra del Sole (provinsje Forlì-Cesena), Faenza, Forlì (provinsje Forlì-Cesena), Marradi (provinsje Firenze), Modigliana (provinsje Forlì-Cesena), Palazzuolo sul Senio (provinsje Firenze) en Riolo Terme. Deur Brisighella strôomt de Lamone, die lôopt van d'Oapenyn'n tout an d'Adrioatische Zêe by Ravenna.
De gemêente bestoat uut 20 wykn en gehuchtn (frazioni): Boesimo, Casale, Castellina, Croce Daniele, Fognano, Fornazzano, La strada, Marzeno, Monteromano, Pietramora, Purocielo, Rontana, San Cassiano, San Martino, Urbiano, Villa San Giorgio in Vezzano, Zattaglia.
Bekende inweuners
Brisighella wos de gebôorteplekke van vuuf kardinoaln van de Katholieke Kerke:
Woavern
Woavern (Frans: Wavrin, Nederlands: Waveren) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Woavern grenst an de gemêentn Beaucamps-Ligny, Santn, Gondecourt, Herrin, Allennes-les-Marais, Doenk, Sengin en Fournes-en-Weppes. Olangsn de zuudkant van de gemêente strôomt de gekanalizeerde Deule.
1438
1435 - 1436 - 1437 - 1438 - 1439 - 1440 - 1441 't Joar 1438 is 't 38e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Albrecht II van Habsburg
Grand-Hornu
thumb|Standbeeld van Henri De Gorge mè machinezoale ip den achtergroend De Grand-Hornu is een historisch industrieel mynbouwcomplex in de provinsje Henegouwn, ip ênigte kilometers van de steedn Mons en Valenciennes. 't Ligt in de gemêente Boussu by de plekke Hornu. De site is e belangryk vôorbeeld van industrieel erfgoed die getuugt over d' industriële revoluusje.
't Complex wierd ipgericht in neoklassieke styl tusschn 1810 en 1830 deur Henri De Gorge, een industrieel van Franschn ofkomst. Grand-Hornu wierd ipgevat lyk een echt stadsproject, een uniek vôorbeeld van functioneel urbanisme uut de bloeiperiode van d' industrialisoasje in Europa. 't Omvat werkplekn en burêeln van de koolmyne, een arbeiderswyk mè 450 huuzn, styf comfortabel vor in dien tyd, en de residensje van de besteurders, Kastêel de Gorge genoamd.
In 1951 kwam 't Europees verdrag vo Kooln en Stoal in werkienge en in 1954 is d' industriële uutboatienge van de Grand-Hornu gestopt en de site verloatn.
De site stoat sedert 2012 ip de weirelderfgoedlyste van UNESCO tegoare met drie andere mynsites, Bois du Cazier by Charleroi, Bois-du-Luc by La Louvière en de myne van Blegny.
Bouwkundig erfgoed in Knokke-'t Zoute
Lyste van bouwkundig erfgoed in Knokke-'t Zoute:
Santn
Santn (Frans: Santes) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Santn grenst an de gemêentn Hallennes by Haubourdin, Haubourdin, Houplin-Ancoisne, Gondecourt, Woavern en Beaucamps-Ligny. Olangsn den ôostkant van de gemêente lôopt de gekanalizeerde Deule.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Sint-Pieterskerke van Santn
Chileensche peso
De Chileensche peso (symbool: $, ISO-code: CLP) is de munte van Chili.
1825
1822 - 1823 - 1824 - 1825 - 1826 - 1827 - 1828 't Joar 1825 is 't 25e joar in de 19e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
1613
Gebeurtenissn
thumb| Gedenkploate vo den dichter Justus de Harduyn in Oudegem
Santa Marta
thumb|Santa Marta Santa Marta es 'n stad in't nôord'n van Colombia. 't Es d'n ôofdstad van't departement Magdalena en d'n vierd'n grôotstn stad van de Caraïbische regio, achter Barranquilla, Cartagena en Soledad.
Santa Marta wierd in 1525 gesticht deur de conquistador Rodrigo de Bastidas en wos d'êeste Spoansche neederzettienge van Colombia. Ezo es Santa Marta d'oudste nog beweunde stad van Colombia en de twidde oudsten van hil Zuud-Amerika.
Peyo
right|200px thumb|Peyo in 1990 Peyo, pseudoniem van Pierre Culliford (Schaarbeek, 25 juni 1928 - Brussel, 24 december 1992) was e Belgische striptêkenoare, bekend van zyn series Benoît Brisefer (Steven Sterk), Jacky et Célestin (Jakke en Silvester), Johan et Pirlouit (Johan en Pirrewiet) en surtout Les Schtroumpfs (De Smurfen).
In 1945 kwamt 'n terechte by de têeknfilmstudio CBA ols assistant vo têekniengn te retoucheern mè gouacheverve. Je wierd doa de joengste collega van André Franquin en Morris. Achter dat de firma in 1946 failliet gienk, blêeft 'n in contact met d' andere, die giengn werkn by 't stripblad Spirou (Robbedoes) die juste heripgericht was. Culliford probeerde der ook binn te geroakn, moa je wierd nie anveird. Vo zyn tekniek by te stelln, begost 'n an e kunstipleidienge an d' Academie in Brussel. Je stapte doarachter in de reclamesector. In dien tyd begost 'n zyn strips t' oendertêeknn met de noame "Peyo", lik da zyn neeftje zyn (by)noame (Pierrot) uutsprak. Je werkte ook vo de gazettn La Dernière Heure en Le Soir.
In 1951 kwam Peyo André Franquin teegn vo den êeste kêer in vuuf joar. Franquin oenderhandelde mè Charles Dupuis vo Peyo t' anveirdn en da was mè succes. In 1952 kost Peyo by Dupuis begunn. Je begost met e nieuw verhoal roend Johan, Le Châtiment de Basenhau (De nederloage van Basenau) die vanof 11 september 1952 uutkwam in 't blad Spirou. In 1954 dêed er e nieuwe figeure mee in de reekse roend Johan met de noame Pirlouit (Pirrewiet), êest moa vor êen album. Mor omdat 'n zo populair was, mocht 'n bluuvn en de reekse wierd hernoemd toet Johan et Pirlouit (Johan en Pirrewiet).
In de zomer van 1957 was Peyo mè Franquin an de Nôordzêe. Peyo vroeg an Franquin vo 't zout deure te geevn, moa je kost nie ip 't woord kommn en je zei: "Passe-moi le schtroumpf. (Gêef e kêe de smurf deure)". Franquin antwoordde ook mè: "Schtroumpf." En azo is de smurftoale geboorn. De toale wierd uutendelik gebruukt in 1958 vo 't verhoal De fluute mè zes  smurfn, woarin dat e dwergvolksje, de Smurfn, een hoofdrolle speeln. De blowwe kleur van de Smurfn was e gedacht van Nine, de vrouwe van Peyo. Ip 23 oktober 1958 kwoamn de Smurfn vo den êeste kêe in 't blad Robbedoes en in 1959 begost de merchandising roend De Smurfn. De verhoaln sloegn an en de Smurfn wierdn vanof 1963 een echte stripreekse.
In 1975 kwam de film De fluute mè zes smurfn in de cinemazoaln. De merchandising bereikte zelfs den Amerikoansche tv-zender NBC. In 1981 besteldn ze by den Amerikoansche têeknfilmstudio Hanna-Barbera e têeknfilmreekse. Da wierd een internationaal succes.
In Peyo's studio kwoamn ook zyn twêe joengers hem helpn: dochter Véronique wierd belast met de merchandising, zeune Thierry kwam supervisor van de têeknstudio. Lik da Peyo 't wilde, wordn zyn reeksn achter zyn dôod vôortgezet.
1675
1672 - 1673 - 1674 - 1675 - 1676 - 1677 - 1678 't Joar 1675 is 't 75e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb|Carlos de Gurrea, landvoogd van de Zuudelike Nederlandn
Maria Antonia van Ôostnryk
thumb|Maria Antonia van Ôostnryk Maria Antonia van Ôostnryk (Maria Antonia Josepha Benedicta Rosalia Petronella) (Wenen, 18 januoari 1669 - Wenen, 24 december 1692) was d' oudste dochter en 't ênigste overlevend kiend van keizer Leopold I van 't Heilig Rooms Ryk en Margaretha Theresia van Spanje. Ze stierf kort achter de geboorte van heur zeune Joseph Ferdinand.
Heur geboorte was 't resultoat van e lange tradiesje van inteelt by d' Habsburgers binst de 16e en 17e êeuwe. Heur voader Leopold was de noenkel van heur moeder. Ook heur grôotouders langs moederskant keunienk Filips IV van Spanje en keuniginne Maria Anna woarn noenkel en nichte. Sedert heur jeugd was Maria Antonia een intelligent en gecultiveerd meisje die de passie van heur ouders voor muziek dêelde.
Joengers
Maria Antonia wierd achter heur dôod bygezet in de Kapucyner Grafkelder (Kapuzinergruft) in Wenen, neffest heur vroeggestorvn moeder.
1436
1433 - 1434 - 1435 - 1436 - 1437 - 1438 - 1439 't Joar 1436 is 't 36e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb| Jacoba van Beyern
Bouwkundig erfgoed in Wiengne
Lyste van bouwkundig erfgoed in Wiengne:
Bouwkundig erfgoed in Sint-Elôois-Vyve
Lyste van bouwkundig erfgoed in Sint-Elôois-Vyve:
1426
1423 - 1424 - 1425 - 1426 - 1427 - 1428 - 1429 't Joar 1426 is 't 26e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|'t Lam Gods, geschilderd deur de broers Hubert en Jan van Eyck
Croix
Croix es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Terkoeje, Roboais, Hem, Villeneuve-d'Ascq en Waskenhal‏‎. O de zuudkantn van Croix lôopt de Marke. 't Ligt ôok an nen zy-arm van't Kanoal van Roboais (canal de Roubaix).
Wykn
Croix es ounderverdêeld in vier wykn:
Patricia Carson
Patricia Mary Carson (Oreston (Plymouth), 5 moarte 1929 - Afsnee (Gent), 13 oktober 2014) was 'n Iengels-Belgische historica en schryfster.
Leevn
Patricia Carson was de dochter van Archibald-Stewart Carson en Hilde-Dorothy Clewlow. Ze trouwde in 1954 mè Raoul van Caenegem, historicus en hooglêroare an d' universiteit van Gent. Ze krêegn twêe zeuns en e dochter.
Carson hoalde e bachelor in geschiedenisse an d' University of London, gevolgd deur e Master of arts (geschiedenisse) met e thesis over Londn in d' achttienste êeuwe.
Waskenhal
Waskenhal ofte Waskehal (Frans: Wasquehal) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Terkoeje, Roboais, Croix, Villeneuve-d'Ascq, Mons-en-Barœul, Marcq-en-Barœul en Mouvouw‏‎.
Patricia Carson
Leevn
Achter eur trouw kwam z' in Gent weunn en bestudeerde ze de reloasjes tusschn Iengeland en de Lêge Landn over de verschillige êeuwn. Eur bekendste boek, The Fair Face of Flanders, is verschillige kêern heruutgegeevn en vertoald.
Ze won d' Eugène Baieprys 1977 vo 'The Fair Face of Flanders'.
Den 8ste juli 1996 è ze den oadelykn titel van baronesse gekreegn.
Waskenhal
Twèis deur de gemêente lôopt de Marke die ier tôopekomt mè 't Kanoal van Roboais (canal de Roubaix) en vanof da punt serieus verbrêed es gewist. O de zuud- en westkantn van Waskenhal lôopt d'A22-ottostrade die dêel uutmakt van d'E17.
Sport
In Waskenhal lag ter ol vuuf kêers nen arrivêe van en etappe van de Rounde van Vrankryk. De winnoars woarn Sean Yates (1988), Jelle Nijdam (1989), Guido Bontempi (1992), Mario Cipollini (1996) en Jean-Patrick Nazon (2004).
Hallennes by Arrebodem
Hallennes by Arrebodem ofte kortweugs Hallennes (Frans: Hallennes-lez-Haubourdin) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Hallennes grenst an de gemêentn Engelo, Sequedin, Arrebodem, Santn, Beaucamps-Ligny, Erkegem en Schobeke.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Sint-Vaastkerke van Hallennes
Jacques François Delyen
thumb|Zelfportreit (museum in Nîmes) Jacques François Delyen ('t zou kunn Deleye zyn) (Gent, 25 juli 1684 - Parys, 3 moarte 1761) was e Vlamsche kunstschilder en graveur, surtout van portreitn. Zyn noame wordt ip vele maniern verkêerd geschreevn, lik Delien, de Lyen, Deslyens, Deslien, De Lyn, De Leyen, De Lieu, Delion of Delyen.
Over zyn leevn ist er nie vele mè geweetn. In 1705 kwamt 'n mêester in de Corporoasje van schilders, beeldhouwers en glasbloazers in Gent. Roend 1710-1715 giengt 'n in de leer by Nicolas de Largillierre en van 1720 toet 1723 zoudt 'n in Rome gewerkt èn. In 1725 wierd 'n toegeloatn toet d' Académie royale de peinture et de sculpture in Parys en je blêef doa weunn toet an zyn dôod in 1761.
Sophora
Sophora is e geslacht uut de familie van de vlinderblommign (Fabaceae), ofkomstig van Zuudôost-Europa, zudelyk Azië, Australazië, verschillige eylandn van de Stilln Oceoan en 't westn van Zuud-Amerika.
Bouwkundig erfgoed in Kortryk
Lyste van bouwkundig erfgoed in Kortryk:
1435
1432 - 1433 - 1434 - 1435 - 1436 - 1437 - 1438 't Joar 1435 is 't 35e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|De Kruusofnemienge deur [[Rogier van der Weyden]]
1425
1422 - 1423 - 1424 - 1425 - 1426 - 1427 - 1428 't Joar 1425 is 't 25e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Jacoba van Beyern
Valle d'Aosta
Valle d'Aosta (voak verkort noar Val d'Aosta) ofte ip z'n Vlams d'Aosta-Valleye, es 'n ottonome regio in't nôordwestn van Itoalië mè en ippervlak van 3260,9 vierkante kilomèiters en apeupri 125.000 inweuners. 't Es domee de klêenste regio van Itoalië, ozowel in ippervlakte ols in inweunertal. De regio es ton ôok vrêe bergachtig en ligt temidd'n d'Alpn. D'n ôofdstad es Aosta.
Valle d'Aosta grenst in't ôostn en zuud'n an de regio Piëmonte. O de westkantn ligg'n de Fransche departement'n Savoie en Haute-Savoie en o de nôordkant ligt 't Zwitsersche kantong Wallis.
Toaln
In de regio van d'Aosta-Valleye zyn der twêe officiële toaln: 't Italioans en 't Frans, mo teffrente mienschn koutn der ôok nog 't Valdostoans (ofte Valdôtain), wa en dialekt es van't Arpitoans ofte Franco-Provençoals. Apeupri d'n elft van de bevolkienge kunt olledrie de toaln klappn. Mêer o de schreevn van de regio kun je der oltemets ôok de dialektn van d'oumliggende streekn ôorn, zynde 't Walserduuts o de nôordôostnkantn dichte by Wallis en 't Piëmontees o de zuud- en zuudôostkantn dichte by Piëmonte.
De noame van de regio wierd in de lokoale toaln ezo uutgespookn:
Aosta
Aosta (in't Italioans) ofte Aoste (ip z'n Frans) es 'n stad en gemêente in't nôordwestn van Itoalië temidd'n d'Alpn. 't Es d'ôofdplekke (en eigntlyk ôok êenigste bitje deftig stee) van de regio Valle d'Aosta. Der weun'n e grôote dertigduusd mienschn. thumb|left|280px|Zicht ip Aosta vanuut d'ôoger geleegn gemêente Saint-Christophe
Liggienge
Aosta ligt temidd'n d'Alpn in e valleye tusschn de bergflankn by 't tôopekomm'n van twêe riviern: de Buthier en de Dora Baltea. 't Ligt ôok ip de kruuschienge van de routes van den Grôotn en Klêen'n Sent-Bernard. Nie verre van Aosta ligt ôok den ingang van den Mont-Blanctunnel by de schreeve van Itoalië mè Vrankryk. In Aosta ester ôok 'n stoasje die ligt ip den oovergank tusschn d'yzerboane Chivasso - Ivrea - Aosta en de lynne Aosta - Pré-Saint-Didier.
Beziensweirdigeedn
thumb|right|260px|Liggienge van Valle d'Aosta in Itoalië Deur oar goe liggienge in d'Aosta-valleye en oar rykke geschiedenisse kun je in Aosta teffrente schôone dingn ziene.
Romeynsche oovrbluufseln
Aosta es achter Rome 't stee mè de mêeste nog zichtboare oovrbluufseln van de Romein'n en vo dadde wierd ze oltemets ôok "'t Rome van d'Alpn" genoemd.
Sophora toromiro
Sophora toromiro, synoniem: Edwardsia toromiro, is e boomsôorte van de familie Fabaceae ofkomstig van Poaseyland. Deur 't vele kapp'n van de busschn ip 't eyland in de 17e êeuwe kwam de Toromiro zeldzoam en is de plante uutendelyk uutgestorvn in 't wild.
Bouwkundig erfgoed in Koksyde
Lyste van bouwkundig erfgoed in Koksyde:
Rombout Verhulst
thumb|Buste van Jacob van Reygersberg Rombout Verhulst (Mecheln, 15 januoari 1624 - Den Haag, 27 november 1698) was e Brabantschn barokbeeldhouwer en têkenoare die e grôot dêel van zyn leevn werkte in de Republiek van de Verênigde Nederlandn.
Sophora godleyi
Sophora godleyi, ook bekend lyk Godley's kōwhai, papa kōwhai of Rangitikei kōwhai, groeit van nateure in 't westn van 't Nôordereyland van Nieuw-Zêeland. De sôorte is vernoemd noar Eric Godley, e plantkundign van Nieuw-Zêeland. 't Is e plante mè lange hangnde takk'n, e grysdegroen blad en gilwe blomm'n.
Rombout Verhulst
Leevn en werk
Je studeerde in Mecheln by de beeldhouwers Rombout Verstappen, Frans van Loo en misschiens ook Lucas Faydherbe. Der wordt veroendersteld dat 'n tusschn 1646 en 1654 e reize makte noar Italië. Je verhuusde in 1654 noar Amsterdam woar dat 'n oender den Antwerpsche beeldhouwer Artus Quellinus I an de decoroasje van 't nieuw Paleis ip de Dam werkte. Zyn zelfstandige posiesje oender de medewerkers van Quellinus is te merkn an 't feit dat 'n den ênigstn was die ênigte werkn in da project signeerde. Je verhuusde roend 1663-64 noa Leidn woa dat 'n verschillige ipdrachtn uutvoerde vo stedelike gebouwn. Je krêeg doar ook zyn êeste grôte ipdrachtn vo grafmonumentn. In 1664 giengt 'n weunn in Den Haag woar dat 'n in 1668 lid wierd van de gilde.
Sophora godleyi
[GBIF status]
Rombout Verhulst
Leevn en werk
Rombout Verhulst is surtout bekend deur zyn vele grafmonumentn, moa je makte ook portreitbustes, beeldn vor in den hof en klêene ivoorsnywerkn. Êen van zyn beste portreitbustes is dendeen van Jacob van Reygersbergh van 1671 in 't Getty Museum in Los Angeles. Zyn hoofdwerk is wel 't proalgraf van Michiel de Ruyter in de Nieuwe Kerke in Amsterdam.
Var (riviere)
thumb|right|280px|De Var dichte by oar moundienge by Nice De Var es 'n riviere in't zuudôostn van Vrankryk in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur.
De Var èit oar bronne in Estenc, e gehucht van de gemêente Entraunes, ip 'n ôogte van 1790 mèiters by de col de la Cayolle. Achter 113,8 kilomèiters moundt ze uut in de Middellandsche Zêe tusschn de plekkn Nice en Saint-Laurent-du-Var. Vôorn da't groafschap Nizza in 1860 by Vrankryk wierd gesmeetn, vormdigde de Var ier de zuudôostelyke schreeve van Vrankryk. By die ansluutienge ester e nieuw departement gemakt zynde Alpes-Maritimes, woaby ze ôok e gedêelte van't ol bestoande departement Var en gesmeetn ('t groundgebied van't uudige arroundissement Grasse). Dordeure lôopt de riviere de Var nie mêe deur 't departement da oar noame droagt, mor bikkans hillegansn deur Alpes-Maritimes, mè uutzounderienge van e klêen stikske da in Alpes-de-Haute-Provence ligt by Entrevaux.
De belangrykste zyrivier'n van de Var zyn de Cians (25 km), de Tinée (75 km) en de Vésubie (48 km) ip oar linkerkant en d'Esteron (64 km) ip de rechterkant. Klêendere zyrivierkes zyn ounder and're de Tuébi (by 't dorpke Guillaumes), de Coulomp (by de brugge van Gueydan), de Chalvagne (by Entrevaux) en de Roudoule (by Puget-Théniers).
Bouwkundig erfgoed in Kookloare
Lyste van bouwkundig erfgoed in Kookloare:
Aude
Aude (11) es 'n departement in de regio Occitanie in't zuud'n van Vrankryk. 't Es genoemd noa de gelyknoamige riviere. Inweuners van Aude wordn Audois genoemd.
Geschiedenisse
't Departement Aude es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. 't Es e gedêelte van de vroegere provinsje Languedoc.
Geografie
't Departement Aude ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Pyrénées-Orientales en d'Ariège in't zuud'n, Haute-Garonne in't westn en de Tarn en den Hérault in't nôord'n.
Aude bestoat uut drie arroundissementn (Carcassonne, Limoux en Narbonne) en et 19 kantongs en 436 gemêentn. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Narbonne, Carcassonne, Lézignan-Corbières, Castelnaudary en Limoux. In Aude ligg'n der verschilligte burchtn van de Kathoarn. Den bekendstn es die van Carcassonne.
Aude bestoat uut vuuf streekn:
De langste riviern van't departement zyn d'Aude zelve en ôok den Orbieu, de Verdouble, de Fresquel, de Boulzane, den Hers, den Orbiel, de Berre en de Vixiège. In d'Aude ligt et Regionoal nateurpark van de Narbonnaise (Parc naturel régional de la Narbonnaise en Méditerranée).
Bouwkundig erfgoed in Kortemark
Lyste van bouwkundig erfgoed in Kortemark:
Punta Arenas
thumb|right|270px|Liggienge van Punta Arenas Punta Arenas es e stad en gemêente in Chili, hillegansn in't zuud'n van't land by de Stroate van Magelloan. 't Es d'n ôofdstad van de provinsje Magallanes in de regio Magelloan en Chileens Antarctica (Región de Magallanes y de la Antártica Chilena). Punta Arenas es achter Ushuaia de mêest zuudelykstn stad van't Zuud-Amerikoansche vasteland. thumb|left|Zicht ip Punta Arenas
Lawe
thumb|right|250px|Liggienge van de Lawe
De Lawe èit zelve ôok verschilligte zyrivier'n lyk de Brette, de Bajuelle, de Biette, de Blanche, de Turbeauté, de Courant de la Goutte, de Fossé des Barizeaux en de Loisne.
De noame van de riviere zo kunn'n komm'n van Ava, e prelatynsche wôordstamme die dikkels verwees na plekk'n die te moakn ein mè woatr. De Lawe wierd in tydde ôok wel "L'Awe" en zelfst "l'Awiette" genoemd in't Frans.
Bouwkundig erfgoed in Kuurne
Lyste van bouwkundig erfgoed in Kuurne:
Bielefeldcomplot
't Bielefeldcomplot (Duuts: Bielefeldverschwörung) is e satirische complottheorie, woarmee da ze willn bewyzn dat de Duutse stad Bielefeld nie bestoat. De bedoelienge van den theorie is tônen da ge complottheoriën nie kunt bewyzn zoender ne cirkelredenerienge. De klucht ontstoend voor 't eêrst in 1994 ip Usenet, woarna dat 't ip 't Duutse internet ne vrêe bekende klucht werd.
Inoed
In 't kort: de stad Bielefeld bestoat nie. "Ze" willn us doen geloavn dat em wel bestoat door derôver te klappn in de media en dôor em ip de koarte te zettn. "Ze" zijn bykans altied de CIA, de Mossad of aliens (der zyn mêerdere versies en in den êerste versieje zeggn ze nie wie da 't is).
Om den theorie te bewyzn, kunt ge dêze drie vroagn stellen:
Voe de mêeste internetgebrukers is 't antwoard ip die drie vroagn olle kêer "nink", en etwien die "joak" antwoardt, ka simpelweg weggezet wordn lik en oenderdêel van 't complot.
De ploats woar da Bielefeld ligt, wordt waarschienlyk gebruukt voa militaire diengn en ontmoetiengen med aliens. Om te zorgen da "ze" der niks van wêetn, gebruukn ze wôordn "'t B-woord", "B*e*e*e*d" of "Bielefake".
Openboare reacties
't Bielefeldcomplot bluuft één van de populairsten internetkluchten in Duutsland.
In november 2012, klapte de Duutse Bondskanseliere Angela Merkel over 't Bielefeldcompplot toen da ze 't ad over ee stadus da z'ad bezocht in Bielefeld, en ze zeide "...als 't zelfs bestoat" en "'k had den indruk da 'k doar was."
Officiële reactie
't Stadsbestuur van Bielefeld doe ze best om publicityt voor Bielefeld ip te wekkn en en imago te creëern voe de stad. Pertanks wordt de burgemêester na 17 joare nog ossan gebeld om te vroagn of dat de stad bestoat.
In 1999, vuuf joar na da de miete begon, bracht 't stadsbestuur van Bielefeld e persbericht uut da hêette: "Bielefeld gibt es doch!" (Bielefeld is 't er wél!), juste ip éên april. Den 800ste verjoardag van de stad werd geoedn oender 't motto "Das gibt's doch gar nicht."
Film
In 2009 begonnen filmstudenten aan de Bielefeldsen Universiteit te werkn aan ne langspeelfilm ôver 't Bielefeldcomplot. 't Project werd gesponsord door den universiteit en lokale geldschieters. De film kwam ut ip 2 juni 2010.
Bouwkundig erfgoed in Krombeke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Krombeke:
Essars
Essars es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Grenst an de gemêentn Lockon, Beuvry, Bethune en Annezin. In tydde lag Essars in Artesië. Deur Essars strôomt de riviere de Lawe en o de zuudkantn van de gemêente lôopt et Kanoal Ariën-La Bassée da 't schêe'n vormt mè 't stee Bethune.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Sent-Jacqueskerke in Essars
Sophora macnabiana
Sophora macnabiana, synoniem: Sophora cassioides (Lectotypus Edwardsia macnabiana ), is e klêene groenbluuvnde boom van de familie Fabaceae (vlinderblommign). Sophora macnabiana is de weetnschappelyke noame ofgeleid van Edwardsia macnabiana. De plante is geschikt vor in hoovn, met ipzichtige blomm'n, vele bladjes en zochte peuln en ofkomstig van centroal-zudelyk Chili en 't eyland Gough, ook verspreid lyk sierplante in Nieuw-Zêeland.
Bouwkundig erfgoed in Bikschote
Lyste van bouwkundig erfgoed in Bikschote:
Mont-Bernanchon
Mont-Bernanchon (oltemets ôok Mont-Bernenchon eschreevn) es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Grenst an de gemêentn Calonne an de Leie, Hinges, Gonnehem en Robeke. In tydde lag Mont-Bernanchon in Artesië. Deur Mont-Bernanchon lôopt et Kanoal Ariën-La Bassée en o de nôordwestkantn van de gemêente strôomt 't rivierke de Clarence da 't schêe'n vormt mè Robeke.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Sent-Nicaisekerke in Mont-Bernanchon
Hautes-Alpes
Hautes-Alpes (05) es 'n departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Hautes-Alpes wordn Haut-Alpins genoemd.
Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. 't Bestoat uut 't zuudelykste dêel van de vroegere provinsje Dauphiné. 't Kreeg de noame "Ôoge Alpn" mè da in dien tyd d'ôogste bergtopp'n van Vrankryk in't departement loagn, zynde 't Pelvouxmassief van 4102 mèiters ooge. In't zelfde joar es ôok 't der neefest geleegn Basses-Alpes ountstoan (wa nu Alpes-de-Haute-Provence noemt). Twêe joarn derachter, in 1792, wierd 't hertogdom Savoye deur de Fransche g'annexeerd, wordeure da de Mont Blanc by Vrankryk kwam en da d'n ôogstn berg van 't land wos, mo z'en toch de noame van't departement "Hautes Alpes" nie veranderd. Nog e joar loater, in 1793, es ôok 't departement Alpes-Maritimes ountstoan, achter d'annexoasje van't groafschap Nizza.
Geografie
Hautes-Alpes bestoat uut twêe arroendissementn (Gap en Briançon), 15 kantongs en 164 gemêentes. De grotste gemêentes zyn Gap, Briançon, Embrun, Laragne-Montéglin en Veynes.
De streke es vrêed euvelachtig; Van olle Fransche departementn èit et d'ôogste gemiddelde ôogte boovn de zêespiegel, zynde boovn de duusd mèiters. 't Ôogste punt es 't Pelvouxmassief ip 4102 mèiters. Der zyn mo drie plekk'n in't departement da je stad kunt noem'n: Gap, Briançon en Embrun (wa tout 1926 ôok 'n ounder-prefecture wos). Ôok 't ôogst geleegn dorp van Vrankryk ligt in't departement, zynde Saint-Veran ip 2042 mèiters ôogte. Belangryke riviern in't departement zyn de Durance, Buëch, Drac, Clarée en Séveraisse. In't Hautes-Alpes liggn der twêe nateurparkn: 't Nationoal nateurpark van d'Écrins (wa vôor en dêel ôok in de Savoie ligt) en 't Regionoal nateurpark van Queyras (in't ôostn by 't schee'n mè Itoalië).
Marcq-en-Barœul
Marcq-en-Barœul es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Bonduwe, Mouvouw, Waskenhal, Villeneuve-d'Ascq, Mons-en-Barœul, Rysel (mêer bepoald de wyk Saint-Maurice Pellevoisin), Berkem en Markette‏‎.
Twèis deur de gemêente lôopt de Marke. O d'ôostkantn van Marcq-en-Barœul lôopt d'A22-ottostrade die dêel uutmakt van d'E17. D'agglomeroasje van Marcq-en-Barœul es bikkansn hillegans vergroeid me dedie van 't stad Rysel.
thumb|left|'t Staduus van Marcq-en-Barœul
Biologische antropologie
Biologische antropologie, fysische antropologie of antropobiologie is de weetnschap die de mens lyk biologisch organisme, de menschelyke evoluusje en 't gedrag van primoatn bestudeert.
Bouwkundig erfgoed in Lampernisse
Lyste van bouwkundig erfgoed in Lampernisse:
Biologische antropologie
Fysische antropologie omvat e grôte diversiteit an oenderzoeksgebiedn:
Gondecourt
Gondecourt es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Santn, Houplin-Ancoisne, Sikelin, Chemy, Camphin-en-Carembault, Carnin, Allennes-les-Marais, Herrin en Woavern.
De riviere de Deule strôomt o de nôordkantn van Gondecourt. O de nôordôostkantn lôopt ôok nog 't Kanoal van Sikelin, wa in tydde gegroavn es vo de commerce en de drainoage van't woater uut de moerassn, mo die nu surtout wierd gebruukt vo langsn te wandeln of in villo te ry'n.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|280px|Zicht ip Gondecourt
Var (departement)
Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Is e dêel van de vroegere provinsje Provence. 't Departement es vernoemd noar de riviere de Var. Die riviere lôopt sedert da ze de schreeve veranderd èin in 1860 nie mêe deur 't departement, moar deur 't departement Alpes-Maritimes. Ezo es de Var 't êenigste Fransche departement da vernoemd es noar e twuk van geografie wa nie in't departement zelve ligt.
Geografie
De Var ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Bouches-du-Rhône in't westn, de Vaucluse en Alpes-de-Haute-Provence in't nôordn en Alpes-Maritimes in't ôostn.
De Var bestoat uut drie arroendissementn (Toulon, Brignoles en Draguignan), 23 kantongs en 153 gemêent'n. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Toulon, La Seyne-sur-Mer, Hyères, Fréjus en Draguignan. In't departement liggn der twêe nateurparkn: 't regionoal nateurpark Verdon (in't nôord'n an de schreeve mè Alpes-de-Haute-Provence) en 't Regionoal nateurpark van Sainte-Baume (in't westn by 't schee'n mè Bouches-du-Rhône).
Kim Mestdagh
Kim Mestdagh (Yper, 12 moarte 1990) is e West-Vlamsche basketspeelster die ip de plekke shooting-guard speelt by Cukurova Basketbol in Turkeye. Oar joungere zuster Hanne Mestdagh spêelt ôok basket en under voader Philip Mestdagh es ne gekende bastketcoach.
Gard
De Gard (30) es en departement in de regio Occitanie in 't zuud'n van Vrankryk, genoemd noar de gelyknoamige riviere. Inweuners van de Gard wordn Gardois genoemd.
Geschiedenisse
't Departement Gard es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. 't Es vo't grotste stik e gedêelte van de vroegere provinsje Languedoc.
Geografie
De Gard ligt vôor e klêen stik an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Hérault en Aveyron in't westn, Lozère en d'Ardèche in't nôord'n en de Vaucluse en Bouches-du-Rhône in't ôostn.
't Departement Gard bestoat uut drie arroendissementn (Nîmes, Alès en Le Vigan), 23 kantongs en 351 gemêent'n. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Nîmes, Alès, Bagnols-sur-Cèze, Beaucaire en Saint-Gilles.
De langste riviern van't departement zyn de Gard zelve (die lokoal voaker de Gardon wierd genoemd) en de Rhône. In't departement ligt e gedêelte van't Nationioal park van de Cevenn'n.
Herrin
Herrin es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Woavern, Gondecourt en Allennes-les-Marais. De riviere de Deule strôomt o de nôordkantn van Herrin.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|280px|De Sint-Kwintenskerke in Herrin
Antropologie
thumb|De Mens van Vitruvius van [[Leonardo da Vinci, ca. 1490]] Antropologie of menskunde (oud Grieks: ἄνθρωπος ánthrōpos ‚mens‘ en λόγος lógos ‚leer‘) is e tak van de weetnschap die de mens in al zyn aspectn, zowel fysiek of cultureel, bestudeert. Antropologie wordt gereeknd toet de gedragsweetnschap en de sociale weetnschappn. Omdat antropologie e styf brêed veld bestrykt ist er vanof middn 20e êeuwe een ipdêlienge gemakt in verschillige specialistische studiegebiedn.
Dêelgebiedn
Antropologie wordt deur de American Anthropological Association (AAA) in vier gebiedn oenderverdêeld. De dêelgebiedn zyn:
1791
1788 - 1789 - 1790 - 1791 - 1792 - 1793 - 1794 't Joar 1791 is 't 91e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Keunienk Lodewyk XVI komt were toe in Parys achter zyn arrestoasje in Varennes
1817
1814 - 1815 - 1816 - 1817 - 1818 - 1819 - 1820 't Joar 1817 is 't 17e joar in de 19e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb| Portreit van bisschop Maurice de Broglie, Sint-Baafskathedroale, Gent
Lockon
Lockon (Frans: Locon) es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Grenst an de gemêentn De Kouter, Beuvry, Essars, Annezin, Hinges en D'n Strôom. In tydde lag Lockon in Artesië, nie verre van't schee'n mè Frans-Vloandern. Deur Lockon lôopt de riviere de Lawe.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|300px|De Sent-Maurkerke in't center van Lockon
1786
1783 - 1784 - 1785 - 1786 - 1787 - 1788 - 1789 't Joar 1786 is 't 86e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Keizer [[Jozef II (HRR)|Jozef II]]
Bouches-du-Rhône
Bouches-du-Rhône (13) es en departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Bouches-du-Rhône wordn Bucco-Rhodaniens genoemd.
Geschiedenisse
't Departement Bouches-du-Rhône es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Es vo't grotste stik e gedêelte van de vroegere provinsje Provence.
Geografie
Bouches-du-Rhône ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Gard in't westn, Vaucluse in't nôord'n en de Var in't ôostn.
Bouches-du-Rhône bestoat uut vier arroendissementn (Marseille, Aix-en-Provence, Arles en Istres), 29 kantongs en 119 gemêentes. De grotste gemêentes noar inweunertal zyn Marseille, Aix-en-Provence, Arles, Martigues en Aubagne.
Robeke
Robeke (Frans: Robecq) es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Grenst an de gemêentn Poapingem, Sint-Floris, Calonne an de Leie, Mont-Bernanchon, Gonnehem en Busnes. In tydde lag Robeke in Artesië. Deur Robeke lôopt et Kanoal Ariën-La Bassée en de riviere de Busnes. O d'ôostkantn van de gemêente strôomt 't rivierke de Clarence da 't schêe'n vormt mè Mont-Bernanchon.
't Zyn der vele die peinz'n da "Robeke" de Vlamsche noame es van 't stad Roubaix, mo eigntlyk es da nie juuste want Roubaix noemt "Robaais" in't schôon Vlams ofte "Roboais" ip z'n West-Vlams.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|320px|Zicht ip Robeke
Romeinsche mythologie
thumb|De Capitolynsche wolvinne met den twêelienk Romulus en Remus. thumb|De geboorte van Venus deur [[Sandro Botticelli.]] De Romeinsche mythologie is de verzoamelienge van legendes en mythes van ’t antieke Rome. Van ôorsproeng Indo-Europees èt de Romeinsche mythologie in de loop van tyd religieuze en culturele ipvattiengn gelêend van landn die geleidelyk an g'integreerd zyn in de sfeer van Rome, lyk Grieknland, Egypte en Syrië.
De mêeste van de Romeinsche goodn zyn al vroeg g’influenceerd gewist deur 't antieke Grieknland en de lokoale goodn zyn dikwyls gelykgesteld met under Grieksche teegnhangers.
Archeologie
thumb|Romeins theoater, Alexandrië in [[Egypte]] Archeologie (Grieks: ἀρχαῖος archaios, oud of antiek – λόγος logos, studie) is de weetnschap die overbluufsels van oude cultuurn bestudeert vo 't verleedn te kunn reconstrueern. Die overbluufsels, surtout gebruuksvôorwerpn gemakt deur de mens (vakterm: artefactn), wordn by ipgroaviengn gevoendn.
Romeinsche mythologie
Volgens de Romeinsche mythologie zyn Romulus en Remus, e twêelienk van den oorlogsgod Mars en Rhea Silvia, deur e wolvinne gezoogd. 't Is uutendelyk Romulus die Rome gesticht èt ip 7 heuvels.
Archeologie
Geschiedenisse van d'archeologie
Sedert 't verdwynn van de vroegste beschoaviengn moet 't zyn dan der restn gevoendn zyn van oude cultuurn, moa 't deurde toet de 19ste êeuwe êer dan ze toet inzicht kwoamn vo die prehistorische vôorwerpn ip e juste maniere te vergoarn, te ordenn en te verkloarn.
Gedreevn deur curiositeit noa d'ofkomst van de mens en under prehistorische vôorwerpn begostn menschn lyk Christian Jürgensen Thomsen, Charles Lyell en Charles Darwin al die chaotische verzoameliengn te ordenn en archeoloogn lyk Heinrich Schliemann, Lane-Fox Pitt-Rivers en William Flinders Petrie oentwikkeldn e verantwoorde maniere van ipgroavn.
Romeinsche mythologie
Romeinsche goodn
Vele goodn van de vroege Romeinn zyn nie bluuvn bestoan vanwege under abstract karakter, moar oendanks den hellenistischn invloed zyn toch verschillige lokoale godheedn gebleevn.
Racconigi
thumb|right|260px|Liggienge van de provinsje Cuneo in Itoalië Racconigi (Racunis in't lokoal Piëmontees) es en Italioansche gemêente in de provinsje Cuneo in de regio Piëmonte. 't Ligt in't midd'n van de regio, ip apeupri 40 kilomèiters o de zuudkantn van 't stad Turyn en 50 kilomèiters o de nôordkantn van Cuneo zelve.
Somme (riviere)
thumb|right|320px|Koarte van't strôomgebied van de Somme thumb|right|260px|De Somme by de plekke L'Étoile thumb|right|260px|'t Sommekanoal in [[Abbekerke]] De Somme (Zomme in't Middelnederlands, in't verouderd Vlams somstekêe Zoom enoemd) es 'n riviere in't nôord'n van Vrankryk in de regio Hauts-de-France, mêer bepoald in Picardië.
De Somme eit oar bronne by de gemêente Fonsomme (wa komt van't Latynsche fons somma, wa ôok letterlyk "bronne van de Somme" wilt zeggn) ip'n ôogte van 86 mèiters in't departement Aisne. Ze strôomt vo't grôotste gedêelte westwoarts deur 't departement Somme woaran ze eur noame gegeevn eit. Achter 245 kilomèiters moundt ze uut in de boai van de Somme in't Iengels Kanoal.
Stee'n olangsn de riviere zyn Saint-Quentin, Ham, Péronne, Corbie, Amiens, Abbekerke, Le Crotoy en Saint-Valery-sur-Somme. Oar estuoarium-moundienge ligt tusschn die twêe lastgenoemde plekkn. De belangrykste zyriviern van de Somme zyn d'n Avre, d'n Ancre en de Selle.
Geschiedenisse
D'oude Gallische noame van de riviere wos "Samara", wa "de kalme" wilt zeggn. Istorisch wos de Somme vrêe belangryk bist de middelêeuwn mè da ze bezien wierd lyk de nateurlyke schreeve tusschn 't Fransche en Vloandern. 't Gebied o de nôordkantn van de Somme eit mêer van zien mè de Vlamsche geschiedenisse en trekt van gewentn en cultuur wa mêer ip Vloandern, iet wa je kunt zien in de noamn van teffrente stee'n en dorptjes (oloewel da ze die dikkels in d'n lôop van d'n tyd verfranst èin), de mêer Vlamsche architekture en ôok in de noam'n van d'ôorsprounkelyke beweuners.
Sommekanoal
De Somme gaf ôok oar noame an't Sommekanoal, de voart tusschn Saint-Simon en de moundienge van de Somme by Saint-Valery-sur-Somme die gedêeltelyk parallel lôopt mè de riviere. 't Kanoal wierd gegroavn ip besluut van keunienk Lodewyk XVI in 1785, mo 't wos mo grêed in 1827 en wierd ing'uldigd deur keunienk Koarel X. 't Es 156 kilomèiters lank en 25 sluuzn oovrbruggn 't ôogteverschil van 66 mèiters. In d'n uudign tyd wierd 't Sommekanoal nie mêe gebruukt vo de commerciële voart en gebruukn ollene mo plezierbôotjes 't kanoal. 't Stik tusschn Saint-Simon en Offoy es ounderand serieus verzand gerakt en nie mêe bevoarboar.
Slag an de Somme
De Somme es buutn 't Fransche surtout gekend van d'n Slag an de Somme uut d'n Êestn Weireldoorloge. Tusschn d'n êestn juli en 18 november 1916 probeerdigd'n de Fransche en d'Iengelsche by de plekkn Péronne en Albert deur de lynn'n van de Duutsche te breekn, mor achtr moandn batterienge en mêer of e miljoen dôo wos d'uutkomste van den slag onbeslist en bleef de situoasje lyk ofda ze wos.
Boreoale berkebusschn en alpiene toendra in Ysland
thumb|Koarte van Ysland. thumb|Liggienge van de boreoale busschn in de [[Weireld|weirld.]] De boreoale berkebusschn en alpiene toendra in Ysland, geleegn in Ysland, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone Palaearctis vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF). Ze maakn dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga. D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 9 142 658 êktoarn. D' ekostreeke volt tegoare mê de glyknoamige DMEER-streeke.
Beschryvienge
D' ekostreeke bestoat uut hêel 't eiland Ysland mêt uutzoendrienge van de stikkn die altyd mêt ys bedekt bluuvn. Ysland is hêelegans vuulkoaniesch en soamngesteld uut bazoaltiesche rotsn. D' ippervlakte is mo vor e dêel bedekt mê vegetoasje, de reste is koale rotse, snêew, en gletsjers, die bykans of 12 000 km² bedekkn of 11,5 persênt van 't land bedekkn. Ysland êt de grotste gletsjer van hêel Europa, Vatnajökull. Moerassn en kliffn an de kuste zyn geschikt vo koloniezeernde veugls. 't Weere is geweunlik koed en nat, en dichte mist komt veele vôorn. Ysland êt e betrekklik mild kustkliemoat deur 't effekt van de Golfstrôom. De gemiddelde zoomretemprateure in Reykjavic, den oofstad, is 10 °C. De gemiddelde temprateure is 6 °C in juli, mê gemiddlde toppn van 24 °C. De gemiddelde wientr-temprateure in Reykjavik is roend de 0 °C in januoari (gemiddelde toppn van 9,9 °C). Gedeurnde twêe toe drie moandn in de zoomre ist hêel de tyd kloar in Ysland, en de vroege lente en de loatn êrfst genietn van e lange scheemrienge. Mo de doagn zyn styf kort in 't pitje van de wientre. De joarliksche neerslag schommelt van 400 toe 1 000 mm. De leefomgeevienge zie vrêe of van 't kliemaot; mê styf winnig vegetoasje, sterke wiendn en ooge neerslag istr zêere eeroozje van de groend en de kustlyne.
Geschiednisse van de busschn
thumb|left|Zicht ip de Botnsdalur vanuut Hvalfjörður. thumb|left|Angeplante [[koniefeern-busschn by 't Mêer Skorradalsvatn in 't westn van Ysland.]] O 't eiland vo den êeste kêe deur de menschn betreedn wierd, was 't dichte bebust. In 't latste stik van de twoafste êewe beschrêef Ari Þorgilsson (of Ari de Gelêerdn) 't in Íslendingabók lik "bebust van de bergn toe an de zêekuste". Bluuvnde menschlikke vestegienge ê 't ofgezoendrd ekosystêem van dinne vuulkoaniesche groendn en beperkte sôortnverscheidneid vernield. De busschn wierdn lange tyd zwoar oovrekapt vo brandoet en werkoet. Oentbusschienge, kliemoatverslichtrienge binst de zogenoamde "Klêene Ystyd" en oovrebegroazienge deur ingevoerde schoapn verôorzakte 't verlies van de groend lik gevôg van eeroozje. Teegnwôordig zyn veele boerdryn verloatn. Drievierde van de 100 000 vierkante kielomeetrs in Ysland zyn angetast deur groend-eeroozje, 18 000 zo serjeus da z' oenbruukboar zyn gewordn. Dr bestoan nu mor e poar ofgezoenderde berkebustjes mêe. 't Plantn van niewe busschn ê 't antal boomn wê vergrôot, mo das nieks vergleekn mê d' ôorsproenklikke busschn. Sommigte van d' angeplante busschn goan oovre ingevoerde sôortn. De grotste boom in Ysland is e Sitkasparre (Picea sitchensis) geplant in 1949 in Kirkjubæjarklaustur, en die was 25,2 m ooge in 2013.