cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stoatie van Kortryk
Toet in 1944 waster e grôote gloazen overkappinge van de perrons, mo mè 't Ingels bombardement in 1944 was da gêel kapot. Achter den oorloge enze de staotie erbouwd mo nie de perronkappe. Ton woaren der 7 deurgoande sporen mè e perron en e dôodlôpend spoor A, en anden achterkant nog 3 rangeersporen. Mè d'illetrifikoasie enze de 3 rangeersporen ofgeschaft en vervangn deur e perron mè spoor 8 en 9. Mè d'anpassingen vu den ottobusstoatie en ze de tunnel onder de sporen deuregetrokken en spoor A ofgeschaft. Nu (2007/2008) zin ze bezig mè en nieuw toegangsgebouw an den achterkant (Minister Tackloane) en dovoren enze spoor 9 were ofgeschaft.
In de inkomalle angt een ipvollend kunstwerk in bas-reliëf over ol meuglikke plekkn woar da je kunt noa toe reizn vanuut de stoatie van Kortryk.
Woals-Broabant
Woals-Broabant (Frans: Brabant wallon, Nederlands: Waals-Brabant, Duuts: Wallonisch-Brabant, Woals: Roman Payis of Braibant walon(e), Picardisch: Brabant walon) is êen van de vuuf provinsjes van 't Woals Gewest in België. 't Is de joengste en de klêenste provinsje van de Woaln. 't Is biena 1,1 duusd km² grôot en 't hè moar één administratief arrondissement en dat is Neyvel mè 27 gemêentn. De provinsjehoofdplekke is Woaver. Der weunen 0,4 miljoen minsn in Woals-Brobant.
't Grenst in 't nôordn an Vlams-Broabant, in 't ôostn an Luuk, in 't zuudn an Noamn en in 't zuud(westn) an Enegouwn.
't Is den 1stn januoari 1995 ontstoan, deur d'oude provinsje Broabant te splitsn in drieë: e Vlams dêel (Vlams-Broabant), e Woals dêel (Woals-Broabant) en 't Brussels Hoofdstedelik Gewest.
Gemêentn
Gemêentn met under officiële noame, steedn hen (stad) achter under noame:
1922
1919 - 1920 - 1921 - 1922 - 1923 - 1924 - 1925 't Joar 1922 is 't 22e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Blomkôle
Blomkôle of bloemkole is e kôolsôorte van de familie van de kruusblommigen (Brassicaceae), woavan da 't wit gedêelte g'eetn wordt os groensel. De botanische noame is Brassica oleracea var. botrytis.
Voedingsweirde
100 g:
Gebruuk
Blomkôle wordt mêestol gekokt g'eetn in e witte sause of koassause. Êest wordn de bloarn d'r ofgedoan. De kôle wordt ton in klindere stikkn (rôosjes) gesneen en 15 à 20 minuutn gekokt in vele woater met e bitje zout.
Blomkôle kan ook rauw geservierd wordn by den aperitief met e dipsause.
1799
1796 - 1797 - 1798 - 1799 - 1800 - 1801 - 1802 't Joar 1799 is 't 99e joar in d' 18e eiwe volgns de gregorioansche kalender.
Slag by Nieuwpoorte
De Slag by Nieuwpoorte wos e directe confrountoasje tusschn d'Ollanders en de Spanjoardn in 1600 da bepoalend èt gewist vo de voddere betrekkiengn tusschn de upstandige Noordelikke Nederlandn en de Spanjoardn in de Zudelikke Nederlandn.
Anleidienge
thumb|left|D'aartsertoogn Albrecht en Isabella deur [[Peter Paul Rubens|Rubens geschilderd.]]
Rafaël
thumb|Zelfportret ([[Uffizi, Firenze)]] Rafaël (echte noame Raffaelo Sanzio), (Urbino, 6 april 1483 – Rome, 6 april 1520) was êen van de belangrykste Italioansche kunstschilders uut de Hoog-Renaissance. Je was e tydgenôot van Michelangelo en Leonardo da Vinci.
Slag by Nieuwpoorte
Anleidienge
Vo em nie te vele mè van die probleemn te moetn antrekkn, goft ie ze lik uwelikscadeau an zyn dochter, de infanta Isabella en eurne vint ertog Albrecht van Oostnryk. D'ofsproake wos dan ze zynder ounofankelik over de Nederlandn mochtn regeern. Moar mochtn ze zynder gin jounges en krygn toun zoudn de Nederlandn direct were keern na de Spoansche krone (wuk da in 1621 ôok gebeurd es).
Rafaël
Rafaël krêeg z’n eeste artistieke vormienge van ze voader, de schilder en dichter Giovanni Sanzio.
Slag by Nieuwpoorte
Anleidienge
De aartsertoogn Albrecht en Isabella (reg. 1598 - 1621) wistn da de bevolkienge den oorloge mêer dan beu wos, en ze probeerdn vrede te sluutn mè d'upstandige Noordelikke Nederlandn. Want d'Ollanders lietn genoeg ziene dan ze nog osan van plan woarn vo de Zudelikke Nederlandn te bevryen van de Spanjoardn.
Rafaël
Round 1500 wast ‘n lêerlink van Pietro Perugino in Perugia en in 1504 vertrokt ‘n no Firenze.
Slag by Nieuwpoorte
Anleidienge
D'Ollanders zoagn da voorstel lik een teekn van zwakte van de twee landvoogdn. Ze zoatn ôok constant geploagd mè koapers die under scheepn roofdn. Die koapers opereerdn surtout vanuut de Vlamsche oavnsteedn Duunkerke en Nieuwpoorte. En d'Ollanders, die den oorloge ook meer dan moe woarn, peinsdn dan ze nu keure kreegn vo de Spoansche bezetters vo goed buutn te kuuschn uut de Lege Landn. Ip 20 mè 1600 beslootn d'Ollandsche Staten-Generaal voe Vloandern vanuut de zee an te volln. Ze vroegn an prins Maurits van Oranje voe 't Stoatenleger an te voern.
Rafaël
In 1508 riep paus Julius II hem no Rome, woa dat ‘n van 1509 surtout werkte an fresco’s vo ’t Vaticoan.
Slag by Nieuwpoorte
't Gevicht
thumb|right|Prins Maurits van Oranje.
Rafaël
Achter den dôod van Bramante wierd ’n benoemd tout bouwipzichter van de St.Pieter.
Van 1515 wast ’n conservateur van de oudheedn van Rome.
Slag by Nieuwpoorte
't Gevicht
D'Ollanders zettnden de grote middels in: meer dan duusd scheepn mè 13 000 infanteristn en bykans 3.000 peirdn an boord. Moa ol van in 't begun viel et langs olle kantn teegn. Ten êeste addn ze gerekend up en warme ountvangste van de platselikke bevolkienge moa da viel serieus tegen, controarje zelfs. Z'addn under ook mispakt an de platselikke situoasje want ze kendn de streke veel te letter en doadeure verloorn ze veel tyd. 't Slichtste van ol wos dan ze Albrecht en Isabella serieus ounderschat ein. D'aartsertoogn addn 't wel gauwe deure da 't serieus wos en zoundn under Spoansche troepn in e weke tyd van over 't hele land na de kuststreke. Surtout Isabella makte ne grootn indruk en ze koste zy eur soldoatn styf enthousiast moakn vo tegen d'indriengers te goan vichtn.
Rafaël
Rafaël makte altoarstikkn, madonnaschilderyen, portreitn en fresco’s en z’n werk inspireerde styf vele schilders in de volgnde generoaties.
Slag by Nieuwpoorte
't Gevicht
D'Ollanders addn under verzoameld up et strand by Nieuwpoorte en 't wos under gelukt vo d'eerste anvolln van de Spanjoardn of te sloan. Resultoat: 4000 Spanjoardn en bykan 2000 Ollanders en Iengelsche (die mè d'Ollanders mèvochtn) dood. De prins van Oranje wos nu gereed vo e beleg te begunn up Nieuwpoorte. Moa je wos mè moeite begunn of je zog et ol nie mè zittn. Achter elf doagn gaft y 't beleg up en je stuurde zyn troepn were na under scheepn, richtienge Olland. De Stoatn-Generoal kostn d'r nie mè lachn want z'addn em pertank gevroagd vo nie ollene Nieuwpoorte moar surtout Duunkerke te goan verovern.
Rafaël
Z’n latste belangryk werk was de Transfiguroatie, woarin dan d’r ol maniëristische eignschappn te zien zyn.
Slag by Nieuwpoorte
't Gevicht
Voewuk èt prins Maurits ofgeziene van da beleg? D'r zyn verschillende redens.
Rafaël
Je stierf ip z’n zeevnendertigste verjoardag in Rome en je ligt begroavn in ’t Pantheon.
Slag by Nieuwpoorte
De gevolgn
thumb|right|300px|Ne pennienk uut [[Middelburg van 1600, up de slag by Nieuwpoorte.]]
't Gevolg van de Slag by Nieuwpoorte wos da Albrecht en Isabella d'r sterker uut gekommn zyn en under zelvn e sterke reputoasje ein gegeevn.
Moa surtout bleek da de Zudelikke Nederlandn, lik een zelfstandig besteurd land, wel entwodde in under mars addn. Ze kostn under verweirn tegen d'Ollanders die begostn te beseffn dan ze d'r noois in zoudn sloagn voe de Zudelikke Nederlandn van de Spanjoardn te verlossn. En ze wistn dan z'under ope voe de Lege Landn ooit were te verenigen nu bykans vo goed moestn upgeevn.
Doarby kwam nog da d'Ollanders mè 't probleem zoatn dat de legerleidienge ounder prins Maurits in tweiste lag mè Johan van Oldenbarnevelt, den belangrykstn bestuurder van de nog jounge Republiek. Den dramoatischn ofloop es welbekend: Maurits liet zynen rivoal in 1618 gevangn neemn. E joar loater wos van Oldenbarnevelt geëxecuteerd.
't Es moa in 1609 dan de Noordelikke en Zudelikke Nederlandn tot en akkoord gerocht zyn mè 't Twolfjoarig Bestand.
Groensel
thumb|Verschillige sôortn groensels thumb|Culinaire groensels en botanisch fruut Groensel is de noame die algemêen gebruukt wordt voe itboare stikkn van plantn, mêestal de bloarn, de stiengels of de wortels. 't Woord is nie weetnschappelik moar idder subjectief en gebaseerd ip culinaire en culturele tradiesje. Sommigte groensels kunn rauw g'eetn wordn, andere wordn gekokt.
18 januoari
18 januoari is den 18stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 347 doagn (348 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
Groensel
Vôorbeeldn van verschillige dêeln van plantn die gebruukt wordn lik groensel
Fruut in de botanische betêkenisse, moa gebruukt lik groensel: Tomatte, komkommer, courgette, pompoen, paprika, aubergine, avocado
18 januoari
Gebeurtenissn
Ip 18 januoari is't de fêestdag van Athanasius van Alexandrië.
Karl Vannieuwkerke
Karl Vannieuwkerke (°18 januoari 1971 in Yper) is e West-Vlamschn sportverslaggever. Zyn specialisoasches zyn koers en tennis. Voen 't moment wunt 'n in Beerst, in d'Oostendestroate.
Carrière
Karl Vannieuwkerke is ofestudeerd an de HIEPSO in Kortryk in de richtienge toegepaste communicoatie. Zyn êeste werk wos voen de gazette Het Volk dat 'n begust beistn dat 'n vors lêerde. Van 1994 vors is 't 'n no Focus TV gon werkn tot dat 'n in 1997 e contract aneboodn krêeg by de VRT. En is surtout bekend va zyn wielerverslaggevinge (grôte êendagskoersn, de Rounde van Vrankryk) en e doet dat olzowel up de moto of in e studioprogramma. De latste joarn is 'n 'n presentator van 't VRT-Tourjournoal op 'n loatn oavond.
Up e bepoald moment is 't 'n zevve begunn koersn, woadeure dat 'n e masse vermoagerd is. In 1998 et 'n de sportpersprys ekreegn. In 2007 doet ie ôok nen theoatertournee met Les Supapes.
1233
1230 - 1231 - 1232 - 1233 - 1234 - 1235 - 1236 't Joar 1233 is 't 33e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1308
1305 - 1306 - 1307 - 1308 - 1309 - 1310 - 1311 't Joar 1308 is 't 8e joar in de 14e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|De keurvorstn kiezn [[Hendrik VII van Luxemburg]]
1840
1837 - 1838 - 1839 - 1840 - 1841 - 1842 - 1843 't Joar 1840 is 't 40e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Paus Pius XI
Pius XI (31 meie 1857 – 10 februoari 1939) was paus van 6 februoari 1922 toet an z'n dôod. J'is geboorn ounder de noame Achille Ratti.
Pius XI is gekend omdat y et Verdrag van Lateranen afsloot me Mussolini woadeure da Vaticoanstad erkend wer deur de Italioanse stoat en de reloasie tussn de kerke en Itoalië achter een styf langn tyd were genormaliseerd wer. Toch was Pius XI doarom gin goeie moatn van de fascistn en de nazi's die 't y respectievlik in de encycliekn "Non Abbiamo Bisogno" ("M'en gin behoefte") uut 1931 en "Mit brennender Sorge" ("Ardenti Cura", oftewel "Me brandende bezorgdeid") uut 1937 verôordêeldige.
Provincieroadsverkiezingn 2006
De provincieroadsverkiezingn vollen mêestol tôpe me de gemêenteroadsverkiezingn. De verkiezingn in 2006 gingn deur ip 8 oktober. De tendensen in West-Vloandern woaren dezelfde lik in de reste van België:
Leydn
Leydn is e stad en gemeente in 't noordwestn van d' Hollandsche provinsje Zuyd-Holland, tusschn Amsterdam en Den Haag, e stik of tiën kilometer van de Noordzeekust.
Leydn stoat bekend lyk studentestad met den oedsten universiteit van Holland. 't Is ook e toeristische bestemmynge deur bekende musea en den oede binnestad mè zyn grachtn, monumentoale bouwwerkn en hoovetjes. De bynoame is de Sleutelstad, verwyznd noa de sloters in 't stadswoapn. De burgemêester Henri Lenferink i van de PvdA.
De riviere den Oede Reyn stroomt deur Leydn. An de rand van de stad splitst de Nieuwe Reyn hem of en komt in de binnestad were t'hope met den Oede Reyn. Leydn grenst an de gemeentn Teylyngn, Leyderdorp, Zoeterwoude, Leydschndam-Voorburg, Voorschootn, Wassenaar, Katwyk en Oegstgeest.
Beziënsweirdigheedn
Leydn telt e goeie 1250 ryksmonumentn, 1550 gemeentelyke monumentn, 4550 beeldbepoalnde pandn en 2 archeologische monumentn. Leydn telt binn en buytn 't center neegn meulns, 35 hoovetjes en twèe stadspoortn: de Morspoorte an de noordwestkant en de Zylpoorte an de noordoostkant van 't stadscenter.
Januoari
Januoari (Nederlands: Januari) es de êeste moand in de Gregorioansen kalender. Januoari volt ip het Nôordelik halfround vlak in de winter en weirdt dus gekenmerkt deur winterweere. De noame komt van de Romeinse God Janus, god va pôortn en deurn. De moand eit 31 doagn.
Specioale doagn
thumb|left| Januoari deur Sebastiaen Vrancx (begun 17e êeuwe)
21 december
21 december is den 355stn dag van 't joar (356stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 10 doagn toet 't ende van 't joar.
1837
1834 - 1835 - 1836 - 1837 - 1838 - 1839 - 1840 't Joar 1837 is 't 37e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Sosisong
thumb|Sosisong thumb|Fantasie sosisong Ne sosisong of een secitse (van 't Fransche Saucisson) is e sôorte dikke worst mêestol in e fel oranje-rô plastikvel en gevuld met een reedlik omogêen mingsel van fyn gemoalen ingrediëntn. Secitse weird ôok gebruukt voe de geweune broadworst (derms gevuld met gekapt) an te duudn.
De dierdere sortn zyn gemakt van kolfsvlêes of zwynevlêes, met kruudn, e bindmiddel en zetmêel lik blomme, amidon, enz... De goekôpe sortn zyn gebaseerd ip overscheutn van de vlêesverwerkienge, mêestol de overscheutn van kiekns en kalkoenn woavan dat 't diere borstvlêes en de billen geschêed zyn. Die karkassn wirdn gemoaln en bewerkt zôda je zo peizn dat 't kolf es.
Mêestol wordt da in fyne scheljes gesneen, en tonne voe toespyze ip e stute gegeetn.
Ne vriendelikkn bêenouwer goat olsan vroagn an zyn jounge klantjes oan ze gêen skelleke of schelletje moen ein. Tiene-neegne dat ie sosisong geeft.
Oewel da in Vloandern de Sosisong een simple en goekôop restproduct wa, eit er, ounder andre deur den buutnlandsn invloed lik de Franske "Saucissons", een hêle reke veredelde en fantasie varioaties ip soamenstellienge en uutzicht ountstoane, lik sosisong van kiekn, me champignongs of pepers, met figuurkes, ...
1875
1872 - 1873 - 1874 - 1875 - 1876 - 1877 - 1878 't Joar 1875 is 't 75e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Stoatie van Woaregem
De stoatie van Woaregem is een stoatie langs spoorlyne 75 (Gent – Moeskroen) in de stad Woaregem. In 1992 ein ze de goedernkoer geslootn.
Van ier kost je overtyd de spoorlyne 66A (Ingelmunstr - Anzegem) pakkn.
Perselle
Perselle of Persyn (Petroselinum crispum) is e zocht, twêejoarig kruud. 't Kan soms de winter overleevn, moa nie oltnd. 't Wordt vele gebruukt in de keukn. 't Wordt klêne gesneedn en kan tonne ip vlêes of andere groensel wordn gestrooid. 't Smakt fris.
Picardisch
250px|right|thumb|Picardisch toalgebied Picardisch is e regionoale toalvariant die geklapt wordt in Frankryk in de regio Hauts-de-France, en in België in de provinsje Henegouwn. De toale is verwant mè Frans en Woals, dus e Romoansche toale.
De Fransche Gemêenschap van België hèt 't Picardisch officieel erkend ols regionoale toale volgens e decreet van 1990.
Chti of Chtimi
In de Nord en Pas-de-Calais wordt 't Picardisch soms "Chti" of "Chtimi" genoemd en in de streke van Valenciennes "Rouchie". De noame Chti of Chtimi is uutgevoundn binst den Êeste Weireldoorloge deur de soldoatn die nie van de streke woarn en die under moatn van de Nord-Pas-de-Calais azo noemdn. 't Kwam van: ''Ch'est ti? – Ch'est mi'' (C'est toi? – C'est moi.).
Der is ook e verwyzienge noa 't wôord "Chti" in de Fransche film Bienvenue chez les Ch'tis, die geplatst was in Bergues. thumb|left| Café mè Picardisch ipschrift in Cayeux-sur-mer
25 november
25 november is den 329stn dag van 't joar (330stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 36 doagn toet 't ende van 't joar.
Gerard David
Gerard David (Oudewater, ca. 1460 – Brugge, 13 ogustus 1523) was de latste grôte kunstschilder uut de schole van de Vlamsche Primitievn.
Zyn leevn
Je krêeg z’n schildersipleidienge verzekers in z’n geboorteplatse Oudewater in Olland en loater ook in Haarlem.
In 1484 weundeg't ie in Brugge. Je was doa lid van ’t schildersambacht. ’t Ende van de 15e êeuwe was nie zo’n goe moment vor in Brugge te kommn werkn. De goeie tydn woarn gepasseerd. Den ounverwachtn dôod van hertog Karel den Stoutn ip ’t slagveld van Nancy in 1477, brocht vo de Bourgondische Nederlandn e periode van ounzekerheid en socioale ounruste. D’ipstandn en oorloogn woarn slicht vo ’t artistiek leevn. Moar oundanks den economischn achteruutgank van Brugge eet ’t atelier van Gerard David toch veertig joar goe gedroaid. J’a goeie reloaties me d’hoge kriengn, je trouwde me de dochter van e rykn goudsmed en je krêeg ipdrachtn van de kerke en ’t stadsbestier. En achter da Hans Memling gestorvn was in 1494, kwamt 'n in zyn plekke.
Je stierf in Brugge in 1523.
Zyn werk
In ’t werk Den doop van Christus (Groeningemuseum Brugge), is ‘t dudelik te zien da David enerzyds beïnvloed was deur de precisie, ’t realisme en de techniek van de grôte mêesters van de 15e eeuwe, Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, Hugo van der Goes en Hans Memling. Mor anderzyds stound 'n oopn vo d’artistieke vernieuwienge die uut Itoalië overgewoaid kwam. Je was êen van d’êeste kunstenoars in de Lêge Landn die renaissancemotievn in z’n schilderyen verwerkte, ultramoderne versieriengn van Italioansche origine. Deur z’n andacht vo volumewerkienge, de nateuralistische effectn en de renaissance-siermotievn kondigt 'n de 16e êeuwe an. thumb|center|600 px| Den doop van Christus.
Te zien in ’t Groeningemuseum
Volgns ’n oud Perzisch verhoal was Sisamnes e corruptn rechter, die ip bevel van keunink Cambyses leevnd gevild wierd. Ip ’t lienkerluuk is d’arrestoatie van Sisamnes me Cambyses te zien, die de beschuldegiengn an ’t ipnoemn is. Ip ’t rechterluuk de villienge van Sisamnes. Reksboovn zit Otanes, z’n zeune en ipvolger ip de rechterlikke zetel die beklid is met ’t vel. De zeune most dus ip ’t vel van z’n voader zittn.
De paneeln zoatn oorsprounkelik an makkoar vaste en hiengn in de scheepnkoamer (de gerechtszoale) van ’t stadhuus van Brugge. ‘t Was e voorbeeld vo de rechters wat dat er koste gebeurn on ze corrupt woarn. D’openboare locoatie verkloart d’ofmetiengn van ’t werk en ook woarom dat ip ’t lienkerpaneel de woapnschildn van Filips den Schoonn en Johanna van Aragon, en ip ’t rechterpaneel de woapns van Brugge stoan.
Groote Stooringe
thumb|Het "Lied der Vlaamsche zonen" van Albrecht Rodenbach, an 't [[Klêen Seminoarie|college in Roeseloare]] thumb|Reclame vo de culturele fêeste in de stroatn van Roeseloare De Groote Stooringe wos en ipstand van studentn ip den 28ste juli 1875, ounder de leidienge van Albrecht Rodenbach in 't Klêen Seminoarie van Roeseloare, teegn 't gebruuk van 't Frans in 't ounderwys in Vloandern.
Deur Vlamsgezinde lêroars lik Hugo Verriest, Gustaaf Flamen, Edward De Gryse en Alfons Van Hee woarn de studentn al ip jounge leeftyd g'inspireerd deur de werkn van Guido Gezelle en andere Vlamsgezinde schryvers en kunstnoars. In e Vloandern dat ossan moa mêer verfranste, schrêef Rodenbach zyn lied "De Blauwvoet" (Het lied der Vlaamsche Zonen). 't Wos pertang verboodn deur de superior van Vlamsche liedern te ziengn ip schole, moa toch wos da lied styf populair in 't college. In juli 1875 lietn de studentn ounder leidienge van Albrecht Rodenbach en Julius De Vos "De Groote Stooringe" uutbreekn.
Blauwvoeterie
De studentn noemdn under zelve "De Blauwvoeters" en wildn bewyzn da 't dode Vlaanderenland nog styf levendig wos. Den Blauwvoet, symbool vo de Jan van Gent, is e veugel die ollêne moa te zien is ot er storm ip komst is.
"De Groote Stooringe" wos e klêenen ipstand van de Roeseloarsche studentn teegn 't verfransend ounderwyssystème, moa de revolte ha styf vele byvol in hêel Vloandern. Vanof da moment wos de stryd vo de vernederlandsienge van 't middelboar ounderwys in Vloandern nie mè te stoppn.
George Washington
thumb| Portrait van George Washington George Washington (Westmoreland County (Virginia), 22 februoari 1732 – Mount Vernon (Virginia), 14 december 1799) was en Amerikoansche generoal, stoatsman, chef-commandant van de dertien kolonies binst d'n Amerikoanschn Oenofhankelykheidsoorloge (1775-1783) en d'n eiste president van de Vereinigde Stoat'n van Amerika van 1789 toet 1797.
Karel De Flou
Karel De Flou (Brugge 9 juli 1853 - 27 juni 1931) was e West-Vlamschn historieker, filoloog en platsnaamkundigen. 't Was een echte bruggelienk en je was stief ginteresseird in de studie van de platsnamen, eest van Brugge en metten tied van heel de streeke tusschen de Schelde toe an de Somme in 't Fransche, wo dasse heel vroeger ook Vlamsch klaptegen.
Leevn
Zyn publicoasjes woarn stief g'apprecieerd. Je wierd lid van de 'Keuninklike Vlamsche Academie vo Taal en Letterkunde' en je kreêg 'n eêredoctoroat van de Katholieke Universiteit van Leuven.
In 1911 wierd ie besteurslid van 't 'Genootschap voor Geschiedenis te Brugge'. Zyn groot werk was biekans gereed ottie in 1931 dôgegoan is, en 'tis Zosef De Smet, dia d'uutgave van de latste deel'n in order gebracht hêd.
Zyn meêsterwerk is 't 'Woordenboek van de toponymie in Westelijk-Vlaanderen'.
Zoetekoeke
Zoetekoeke is e sôorte gebak. Omdat 't gemakt es ip boasis van sirope van brune suker en ruggeblomme is 't dounker va kleur. Der is dikkersn ôok sterk smoakende zêem in verwerkt.
De boasiskruudn die de noame en ôok 't grôotste dêel van de smoake geevn, zyn: kanêle, gembre, kruudnoagel (kreudnoagle en knuffienoagle in ZO WVL) en notemuskoat. Eventueel kant'er nog en klêen bitje corianderzoad, kardemoen, foelie, anys, calissieout en al de sortn zochte dounkere pepers (Jamaica) by.
't Wordt mêestal in schyvjes vôorgesneedn en der kunn sukerkorrelkes ip gestrôoid liggn.
Mêestal vind je zoetekoeke in bakskesvorme moar in fêestelikke sezoenen lik Kestdag, Nieuwjoare, Valenting en 't Poasn vind je z'ôok in de vorme van en herte; ideoal vô en amoureuze attentie an je "zoetekoeke".
Qua smoake (en ingrediënten) trekt pennepisse straf noa speculoasiekoekn.
Vele vlêesgerechtn uut het Middn-Ôostn en Turkeye kommn beter uut me 'n poar schelln krudekoeke d'rin. Probeer moa ne kêe in 't Vlams gerecht kenyn met bruun bier, da ol redelik zoete es, 'n poar schellen pennepisse by te doen: ge goat peizen da je in Libanon zit.
Bekende Vlamsche merken van zoetekoeke zyn Lotus, Meli en Vondelmolen. Intusschen faillit, moa vroeger e grôte noame wos De Werkende Bie.
Veroli
Liggienge
't Center van Veroli ligt ip 'n verôog in de Monti Ernici (die en ounderdêel zyn van de Latynsche Sub-Oapenynn'n) ip en ôogte van 594 mèiters. D'n ôogstn top ip't groundgebied van de gemêente es de Rocca di San Leucio die apeupri 800 mèiters ooge es.
Veroli grenst an de gemêentn Alatri, Balsorano (in de provinsje L'Aquila), Boville Ernica, Collepardo, Frosinone, Monte San Giovanni Campano, Morino (ôok in de provinsje L'Aquila), Ripi, San Vincenzo Valle Roveto (ôok in de provinsje L'Aquila), Sora en Torrice.
Deurda 't in ippervlakte e redelyk grôote gemêente es, ôorn by Veroli ôok zot vele gehuchtn/wykn (frazioni): Castelmassimo, Colleberardi, Colle Ciaffone, Cotropagno, Giglio di Veroli, Madonna della Vittoria, San Giuseppe le Prata, Santa Francesca, Sant'Angelo in villa, Scifelli, Aia le monache, Bagnara, Casamari, Case Cibba, Case Cocchi, Case Fiorini, Case Gattone, Case Palmerini-Oste, Case Pinciveri, Case Ricci, Case Scaccia, Case Sciascia, Case Volpi, Casino Spani, Castello, Chiarano, Colle Capito, Colle grosso, Colle Martino, Cona dei greci, Crescenzi, Crocifisso, Fontana Fratta, Gaude, Madonna degli Angeli, Madonna del pianto, Madonna di Foiano, Ponte Vasagalli, Puppari, San Cristoforo, San Filippo, Santa Maria Amaseno, Sant'Anna, San Vito, Speluca, Stere Mancini, Tondarella, Tor dei venti, Torre Caravicchia, Tretticatore, Vado Amaseno, Valle Amaseno, Vernieri en Virano.
5 januoari
5 januoari is de 5dn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 360 doagn (361 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
Knokke
Knokke is een luxe badplatse an de zêe, die dêel uutmakt van de gemêente Knokke-Heist in West-Vloandern. ‘t Bestoat in feite uut drie badplatsn, van zuud noa nôord: Albertstrange, Knokke zelve en ‘t chique 't Zoute. Vo de fusie in 1965 woaren d’r 13.932 inweuners en 15.653 in 2003. In ’t noordn van Knokke ligt ‘t Zwin, een nateurgebied ip de grenze van België en Olland.
Geschiedenisse
De geschiedenisse van Knokke is nauwe verboundn met ’t Zwin, in vroegere tydn een inham van de Nôordzêe en een voargeule tout in Brugge. De kapelle en de klinieke van Sint-Catharina in de Vardenaarspolder, ton nog groundgebied van Koudekerke/Heist, zyn al in 1227 vermeld. Round 1405 zyn ounder groaf Jan zounder Vrees d’oude zêedykn, die de grenze vormdn tusschn de dunen en nog nie ingedykte schorrn, tout één dyk gebouwd die deureliep van Duunkerke tout Sas van Gent. Dien dyk, de Groaf-Jansdyk, bestoat nu nog alsan gedêeltelik. In 1640 teldege ‘t dorp Knokke moa 200 inweuners, die in klêne uzen weundn achter de dunen en styf oarme woarn. In de 17e êeuwe was ‘t Knokse groundgebied van strategisch belang en de Spanjoardn bouwdn under fortn in ‘t poldergebied. Van 1830-1838 en de Belgische troepn de Hazegraspolder bezet vo te belettn dan d’Ollanders de sluus zoun openen vo de vlakte ounder woater te zettn. An ’t end van de 19e êeuwe evolueerde Knokke van landelik dorp noa badstad.
Beziensweirdigheedn
thumb|left|Stadhuus van Knokke
Brouwery De Bie
Brouwery De Bie is e microbrouwery uut Loker. Z'is ountstoan in 1992 in Woatou, moar is intusschenwyne veruusd na Loker. De brouwery zelve kuj bezoekn; ze toogn 't brouwproces van ommel tot bottelieng.
Cafés
De biern zyn ollêne verkocht in e poar plekkn, die met de brouwery verbondn zyn:
Externe koppelienge
Officieeln website
23 januoari
23 januoari is den 23stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 342 doagn (343 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
Giuseppe Ungaretti
thumb|Giuseppe Ungaretti in 1969 Giuseppe Ungaretti (Alexandrje 8 februoari 1888 – Mieloan, 1 juni 1970) is 'n Ietaljoansche dichtr en schryvr gewist.
Joenge joarn
Giuseppe Ungaretti is geboorn in Alexandrje, in de buutnwyk Moharrem Bey ip 8 februoari 1888 (mor in 't geborteregiestre stoan ingeschreevn lik geboorn ip 10 februoari, en y vierde zyn verjoardag ip de latste datum) uut Ietaljoansche oedrs die kwoamn uut de provinsje Lucca. De voadre, werkman by 't groavn van 't Kanoal van Suez, stierf twêe joar achtre de geborte van de dichtre by e werkoengeval, in 't joar 1890. De moedre, Maria Lunardini, deej 't behêer van e bakkery van eur eign, woamee da ze de stuudjes van eur zeune koste betoaln, en woadeure datn koste lêern in de beste schooln van Alexandrje, en in e schoole in Zwitserland, de École Suisse Jacot. Aan zyn moedre êtn 't gedicht La madre gewyd, geschreevn in 1930, kort vor eur dôod. De liefde vo de dichtkunste oentstoend in zyn schooljoarn e wierd versterkt deur de vriendschappn dietn slôot in d' Egyptiesche stad, die zo ryke is an antieke tradiesjes én an niewigeedn, ofkomstig van menschn uut zoveele landn van hêel de weirld; Ungaretti zeive ad e voedstre uut Soedan, e Krowoatiesch mèèsn en 'n Argentynsche ippastre.
In die joarn, oendre den invloed van 't tydschrift Mercure de France, kwam de joengelienk dichtr by de Fransche lietrateure en, dankzy 'n abbonement ip La Voce, by d' Ietaljoansche lettrkunde : y begoste ip die maniere de werkn te leezn van, oendr andre Arthur Rimbaud, Stéphane Mallarmé, Giacomo Leopardi, Friedrich Nietzsche, Charles Baudelaire, die latstn deur zyn moat Moammed Sceab.
Y ad ook briefwisslienge mê Giuseppe Prezzolini. In 1906 kendn Enrico Pea, sins kort uutgeweekn nor Egypte, mê wien datn d' ervoarienge dêelde van de Baracca Rossa, 'n ipslagplatse van marbre en rôod gekleurd oet dat d' oentmoetingsplatse gewordn was van anarchiestn en sosjaliestn.
Y werkte e tydetje lik andels-verteegnwordigr, mor y deej 'n antal verkêerde beleggiengn; y veruusde tonne no Parys vo voddre te lêern an d' oogeschoole.
Verbluuf in Vrankryke
thumb|left|Giuseppe Ungaretti otn soldoat was. In 1912, achtr e korte tyd in Kajieroo verbleevn 't ên, verliet Ungaretti Egypte en gynkt y no Parys. Ip deurreize zachtn vo den êeste kêe zyn voadrland mê zyn bergn. In Parys vôgde y vo twêe joar de lessn van de fielozoof Henri Bergson, van de fieloloog Joseph Bédier en van Fortunat Strowski, an de Sorbonne en an 't Collège de France.
In 1913 stierf zyn moat uut zyn kiendrjoarn Moammed Sceab, in e kaamre van 't pensjon van de rue des Carmes, woa dat ook Ungaretti verblêef. In 1916, in de dichtbundle Il porto sepolto, verschêen 't gedicht dat an êm gewyd was, In memoria.
De Weirldorlôoge
Ot in 1914 d' Êeste Weirldorlôoge uutbrak, deej Ungaretti mee mê de kampajje vo tusschn te kommn in d' orlôoge, en vervôgns wierdn vrywilliger in 't 19ste rizjiement de Brigata "Brescia", ot Ietoalje ip 24 meie 1915 mê d' orlôoge meedeej. Achtre de slag ip de Carso schrêef Ungaretti e bundl gedichtn die bewoard wierdn deur zyn moat Ettore Serra (e joengn offiesier) en gedrukt in 80 ekzemploarn by e drukkr in Udine in 't joar 1916, mê de tietle Il porto sepolto (De Begroavn Aavn). In die tyd werkte y ook mee mê de loopgroavn-gazette Sempre Avanti. Y verblêef e wylle in Noapls, in 1916 (bevestigd in e poar gedichtn, byvôorbeeld Natale: "Non ho voglia / di tuffarmi / in un gomitolo di strade...") . Ip 26 januoari 1917 schrêeft y in Santa Maria la Longa (Provincia di Udine) 't befoamde gedicht Mattina.
In de 't vôorjoar van 1918 gienk 't rizjiement woa da Ungaretti by was, vechtn in Vrankryke in de streeke van Champagne, tegoare mê 't Ietaljoans leegre van generoal Albricci. By zyn weerekêer in Parys de 9ste novembre 1918, voend y zyn moat Apollinaire in ze Parysch zoldrkoamertje, neeregebliksmd deur de Spoansche griep.
Tusschn de twêe orlôogn
thumb|De dichtbundl Allegria di naufragi is gewyd an d' orlôoge en an da roar verschynsl woa da Ungaretti an koste oentsnappn en datn koste oovreleevn. Ip 't ende van d' orlôoge blêef de dichtre lik korrespondent van de gazette Il Popolo d'Italia, en vervôgns lik bediende ip 't buroo van de drukperse van d' Ietaljoansche ambassoade. In 1919 verschêen in Parys e bundle franstoalige gedichtn La guerra, da nodien gevoegd wierd in de twidde bundle gedichtn Allegria di naufragi uutgegeevn in Firenze in 't zeifste joar.
In 1920 trowde de dichtre mê Jeanne Dupoix, mê wien datn twêe kiendrs krêeg, Anna Maria (of Anna-Maria, lik of datn gewend was van te schryvn, mêt e striptje lik in 't Fransch), Ninon genoamd (17 februoari 1925) en Antonietto (19 februoari 1930).
In 1921 veruusde y no Marino (Provincia di Roma) en y werkte mee an de Dienst van de pers by 't Mieniesteerje van Buutlansche Zoakn. De joarn twientig woarn e grôote veranderienge in 't prievoate en kuultuurêele leevn van de dichtr. Y verboend êm an 't fasjiesme en y oedrtêeknde 't Maniefêst van de fasjiestiesche oentwikklde menschn  in 1925.
In die joarn wast y styf bizzig mê schryvn vo Fransche tydschriftn en gazettn (Commerce en Mesures) en vor Ietaljoansche (La Gazzetta del Popolo), en y makte verschillnde reizn in Ietoalje en no 't buuteland vo alle sôortn vôordrachtn, binst datn verschillnde êrkenniengn krêeg van offiesjêele zyde, lik de Premio del Gondoliere. Da woarn ook de joarn da zyn werkn rypr wierdn : Sentimento del Tempo; vo 't êest verschêen dr sommigte van zyn gedichtn in L'Italia letteraria en Commerce. In 1923 wierd Il porto sepolto êrdrukt by La Spezia, mêt e vôorwôord van Benito Mussolini, dietn gekend ad in 1915, by de kampajje van de sosjaliestn die vôo tusschnkommste in d' orlôoge woarn.
Ip 8 augustus 1926, in 't uus van Luigi Pirandello, nie verre van Sant'Agnese, doagde y Massimo Bontempelli uut vor e tweegevecht deur e ruuzie oovre de roman "Il Tevere". Ungaretti wierd lichtjes gewoend an zyn rechtr oarm en 't tweegevecht endigde mêt e verzoenienge. In 1928 rypte pertanks zyn godsdienstige bekêerienge no 't katliek geloove, tgêene duudlik te ziene was in 't werk Sentimento del Tempo.
Vanof 1931 wierd y byzoendre verteegnwôordigr van La Gazzetta del Popolo en y reisde nor Egypte, Korsika, Needrland en zuudlik Itoalje, binst datn de beleefde ervoariengn weeregaf in Il povero nella città (da gienk verschynn in 1949), en in d' êrwêrkienge Il deserto e dopo, da mor uutgegeevn wierd in 1961. In 1933 grochte de dichtre ip 't toppunt van zyn foame.
In 1936, by e reize Argentienje ip uutnôodegienge van de Pen Club, werd êm de lêerstoel vor Ietaljoansche lietrateure by d' Unieversieteit van São Paulo aangeboon, tgêene Ungaretti aanvèèrde; y veruusde mê hêel ze famielje en y blêefdr toe in 1942 vo 't oentsnappn an 't fasjiesme woavan datn intusschn e teegstandre gewordn was. In 1939 in São Paulo stierf zyn zeuntje Antonietto, in de leeftyd van neegn joar, deur e slicht geneezn blêndedêrm-oentsteekienge. Da liet de dichtre in e stoat van grôot verdriet en inwendige verzwakkienge. Da liet ze spôorn achtre in veele van de gedichtn die gebundeld zyn in Il Dolore uut 1947 en in Un Grido e Paesaggi van 't joar 1952.
De twidde weirldorlôoge en de tyd achtre d' orlôoge
Vanof 1942 begost Uutgeevre Mondadori de opera omnia (vulleedige werkn) van Ungaretti te loatn verschynn, mê vo tietle Vita di un uomo. Achtre de twidde weirldorlôoge gaf Ungaretti niewe dichtbundls uut, en gaf zyn eign mê gêestdrift oovre an reizn die êm de kanse gaavn van zyn bôodschap te verspreidn. Y krêeg belangryke pryzn lik de Premio Montefeltro in 1960 en de Premio Etna-Taormina inl 1966.
De latste joarn
In Ietoalje krêegt y e zeekre bekendeid by 't grôote puubliek in 1968, deur styf gedroagn verzn uut de Odyseeja vôorn te leezn ip de tilleviezje (die vôorof giengn an de vertolkienge in 't Ietaljoans ip 't klêen scherm, oendr de leidienge van reegiesseur Franco Rossi), loatre êrnoomn deur Alighiero Noschese ip mindr serjeuze maniere.
In 1958 oentvienk y 't êereburgrschap van Cervia. In 1969 stichte y de verêenigienge Rome et son histoire (kuultuurêele verêenigienge van de franstoalign die in Rome verbluuvn of die de stad bezoekn). In de nacht van 31 decembre 1969 en 1 januoari 1970 schrêeft y zyn latste gedicht, L'Impietrito e il Velluto, uutgegeevn mêt e lietogroafiesche koarte ip de 82ste verjoardag van de dichtre.
In 1970 krêegt y de prestieszjeuze internasjonoale prys van d' Uunieversieteit van Oklohoma in de Verêenigde Stoatn, woa datn noatoe gienk vo ze latste reize die zyn gezoendeid vor oltyd krakte. Y stierf in Mieloan in de nacht van de 2de juni 1970 an de gevôgn van e loengandoenienge. De 4de juni was de begroaviengsdienst in Rome, in de Bazlieke van Sinte-Lowrêns Buutn de Meurn, mo dr was gin êen verteegnwôordgr van d' Ietaljoansche Oovreid. Y wierd begroavn ip 't Kerkof van Verano neffnst zyn wuuf Jeanne.
Zyn dichtkunste
thumb|Ungaretti mê zyn alpên. L'Allegria gift e kêerpunt an in de geschiednisse van d' Ietaljoansche lietrateure : Ungaretti êrwerkt ip styf ôorsproenklikke wyze de formêele bôodschap van de symboliestn (in 't byzoendre in de verbrokklde verzn en zoendre leestêekns van de Calligrammes van Guillaume Apollinaire), en verbiend ze mê de vrêe ervoariengn van 't kwoad en van de dôod in d' orlôoge. By 't verlangn no broedrlikeid in 't zêer kwam nog de wille vor e niewe "armonie" mê de kosmos die ip 'n oogtepunt kwam in 't vermelde gedicht Mattina (1917), of in Soldati. Die mystiek-godsdienstige gêest oentwikkelt êm no de bekêerienge toe in Sentimento del Tempo. En in d' opêenvolgnde werkn, woa da de stylliestiesche andachte ip de wèèrde van 't wôord gericht is (en ip 't êrwinn van de workls van uuze lettrkundige tradiesjes), geevn de dichtrlikke verzn d' êenigste meuglikeid, of êen van de winnige meuglikeedn vo 't oentsnappn uut de "unieversêele schipbreuke".
De mêest angrypnde gebeurtnisse ip de weg van die vita d'un uomo ('t leevn van e mensch - azôo, lik e "dagboek", beschryft de dichtr zyn gehêel werk) is zeekre verteld in Il Dolore: de dôod in Brazielje van zyn zeuntje Antonio, die vor oltyd de pianto dentro ('t schrêemn van binn) deej voeln, ook in de loatre dichtbundls, en die nie mee van êm weg zoe goan. Allêene mo korte lichtpuntjes zyn êm toegestoan, lik de pasje vo de piepjoenge brazieljoansche dichtresse Bruna Bianco, of d' êrrinriengn uut zyn kiendrtyd in I Taccuini del Vecchio, of wannêer datn de sguardi d'universo van Dunja (tgêene weirld wilt zeggn) iproept, vroegre tata die zyn moedre ipgenoomn ad in undre uus in Alexandrje :
Lot en betêeknisse van Ungaretti
De dichtkunste van Ungaretti verôorzakte e sôorte verwarrienge vanof 't êeste verschynn van Porto Sepolto. Die krêeg de gunste zowêl van d' oentwikkldn van La Voce, lik van zyn Franche moatn, van Guillaume Apollinaire toe an Louis Aragon, die dr de gemêenschapplikke workls van 't symboliesme in zoagn. De pollemiekn en de felle vyandigeid oentbroakn nie van veele tradiesjonêele krietiesji en van 't grôote puubliek. Ze begrêepn êm nie, byvôorbeeld de volgeliengn van Benedetto Croce, die de verbrokkeldeid verôordêeldn in de gedichtn van Ungaretti.
't Is nie 't oentkenn da Ungaretti de dichtr was diedr lik den êestn in gesloagd was vo de verzn van Ietaljoansche tradiesje no vorm en inoed te verniewn. 't Woarn vôor alles de dichtrs van de kortsproakerigeid of 't êrmeetiesme, die, by 't verschynn van Sentimento del tempo, Ungaretti begroetn lik de vôorloopre van undre eign dichtr-schoole, uutviendre van de "zuuvre" dichtkunste. Van tonne of ê Ungagarettiejoansche dichtkunste 'n oenoendrbrookn byvol gêt. Veele dichtrs uut de twiddn êft van de twientigste êewe ên êm bekeekn, tegoare mê Umberto Saba en Eugenio Montale, lik 'n oenmisboar vertrekpunt vor undre.
Verwyziengn
thumb|Gedichtje van Ungaretti.
1224
1221 - 1222 - 1223 - 1224 - 1225 - 1226 - 1227 't Joar 1224 is 't 24e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Pret
Pret of poreie es een stik groensel da olvelinge in de ground zit en olvelinge der eut. 't Gêen da in de ground stikt es wit en 't ander dêel es groen. 't Es goed vo t' eetn me petattn.
Pret (Latyn: Allium ampelloprasum var. porrum, Iengels: Leek, Frans: Poireau, Duuts: Lauch) is familie van andjoens, bieslook of puuptjes, en look. Familie die langs ier, en nog meer in d'Ardenn, groeit is kraailook. Pret is e monocotyle plante. In 't êeste joar et pret ginne stiengel, zuste mo bladscheden (bedoeld voe consumptie). Achter een vernalisoatie ountwikkelt er em ne stiengel met een bloeiwyze. Pret die zoverre gezet is, is niet nie meer weird in de commerce. Pret wordt in België surtout tusschen Toeroet en Roeseloare gezet. Der zyn meerdere internationale groenselfabrieken in de streke actief, ounder meer Ardo in Ardooie. Belgisch pret wordt zowel ves als verwerkt geconsumeerd in België als in 't buteland.
Geschienisse
Pret wier al geten deur de Sumeriërs, d'Egyptenaars, de Griekn en de Romeinn. Der wordt gezeid da keizer Nero gern pret at, en dat em "Porrophagus" genaamd wier, wuk da vry vertaald pretfretter wilt zeggen.
Chicoreie
Chicoreie (Cichorium intybus) is e kruudachtige, vaste bloeinde plante van de familie asterachtign (Asteraceae).
Kenmerkn
De plante komt 30–120 cm hoge en et e sterke penwortel, e sterk vertakte stiengel en blêekblowe blommetjes die mêestal allêne moa 's nuchtnds oopn zyn. Wilde chicoreie bloeit in juli en ogustus, somtyds toet in 't noajoar.
Variëteitn
Der zyn verschillige gekweikte variëteitn lyk:
Geneeskunde
De plante geneest moagklachtn en bevordert de galwerkienge.
Stoatie van Iengelmunstr
De stoatie van Iengelmunstr es een stoatie langs de spoorlyne 66 (Brugge - Kortryk) in de gemêente Iengelmunstr. Van ier vertrok ôok spoorlyne 66A noar Anzegem en spoorlyne 73A noar Tielt.
Der es een groatis velorek en een specioale parking (5 platsn) voo gehandicaptn.
Belliidae
De Belliidae zyn e familie van de krabbn, d'eênigste van de superfamilie Bellioidea.
Geslachtn
De geslachtn zyn:
Spekke
thumb|E hêel rek vul me spekkn E spekke is e klêene sôorte sneukelienge. Ze zyn surtout gemakt van suker, mêestol redelik zoete en populair by de klêene jounges. Ze zyn slicht vo de tandn en de lyne.
Bekende sôortn spekkn zyn: chocotoffs, babeluttn of beuterspekkn, muuletrekkers, schuum van scheetn, nunnebilln, karamelln, neuzekes, mentn, zeure tapytn, ...
Jan-Bart De Muelenaere
Jan-Bart De Muelenaere (Roeseloare, 29 september 1980) is ne West-Vlamsche kluchtigoard ofkomstig van West-Rôzebeke. Zyn specialiteit zyn puntdichtn, da zyn vrêe korte kluchtige gedichtjes woaby datter dikkersn commentoar gegeevn wordt up de moatschappy.
Februoari
Februoari (Nederlands: Februari) es de twidde moand van et joar, en es vernoemd no de Rominse god Februus, de god van de purificoatie/ounderweireld. Februoari es een specioale moand omda het moar 28 doagn eit, én omdat er om de vier joar een dag bygevoegd weird (in de zôgezeide schrikkeljoarn). Da es de vuustregel, moar die regel weird nie gevolgd in joarn die dêelboar zyn deur ounderd (en ton were ipnieuw voo joarn die dêelboar zyn deur 400). Ol die regeliengn zyn nôdig omdat anders het joar nie mêe tôpelôopt me de zunne. Februoari es een wintermoand, me frisse temperatuurn en soms snêeuw.
Specioale doagn
thumb|left| Februoari in 't Breviarium Grimani (round 1510)
Pol Van Den Driessche
thumb|Pol Van Den Driessche ip den [[triatlon van Brugge in 2008]] Pol Van Den Driessche (Oudenoarde, 22 juni 1959) is een West-Vlamschen journalist, TV-presentateur, schryver en polletieker vo den N-VA. J'is tie wel in Ôost-Vloandern geboorn, mo j'eed toch oltyd in Assebroeke geweund. In 2000 es 't ie veruusd no Brugge zelve.
Carrière
Pol Van Den Driessche is een polletieke gazetteschryver die nu en ton e staptje doet nor den overkant, zynde de polletiek zelve.
4 november
4 november is den 308stn dag van 't joar (309stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 57 doagn tout 't ende van 't joar.
Mark Rutte
Mark Rutte (Den Haag, 14 februoari 1967) is 'n Hollandsche polletieker van de polletieke party VVD. Sins 14 oktober 2010 ist ie premier (êeste minister) van Holland.
1856
1853 - 1854 - 1855 - 1856 - 1857 - 1858 - 1859 't Joar 1856 is 't 56e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Leopold I van België
thumb|Leopold I van België Leopold I (Leopold Georg Christian Friedrich) (Coburg, 16 december 1790 - Loakn, 10 december 1865), prins van Saksen-Coburg-Saalfeld (loater van Saksen-Coburg en Gotha), hertog van Saksen, was van 1831 toet 1865 den êeste keunienk van België.
Leopold was de derde zeune van hertog Franz van Saksen-Coburg-Saalfeld en Augusta van Reuss-Ebersdorf en Lobenstein.
In 1795, ot ie nog moa vuuf joar oud was, is 't ie deur Catharina II van Rusland benoemd toet kolonel in 't Keizerlik Regiment Izmailovski. Zeevn joar loater was 't ie generoal. Ot 't hertogdom Saksen-Coburg-Saalfeld in 1806 deur de troepn van Napoleong bezet wierd, vertrok 't ie noa Parys.
Eêstn trouw
De 2de meie van 1816 trouwde Leopold me krôonprinsesse Charlotte Augusta van Wales, d' ênigste dochter van de loatere keunienk George IV van Iengeland. Leopold krêeg de Britse nationaliteit en ze weundn in Claremont House by Windsor. De 5dn november 1817 brocht Charlotte e dôodgeboorn zeune ter weireld achter e zwoare bevallienge. Zy zelve stierf den dag derip. Leopold was in shock en je kwam de klap nôois me te boovn.
Keunienk van België
In 1830 kreêg Leopold de keure vo keunienk van Grieknland te kommn, moa je refuseerde. Achter de Belgische Revoluusje van 1830 wilde België e monarchie en ze zochtn dus e keunienk. Achter dan z' eêst gepeisd han an e poar andere kandidoatn hen ze 't in 1831 gevroagd an Leopold en j' het 't anveird. 't Was in Leopold zyn voôrdeêl dat ie de steun kreêg van Iengeland en dat ie Duuts, Iengels, Frans en e bitje Russisch klapte. Je klapte wel gin Nederlands, de toale van 't grotste deêl van zyn oenderdoann. 't Eênigste bezwoar was eigntlik dat ie protestants was. Doarom most ie garandeern dat ie zyn joenges katholiek zoud ipbriengn.
Leopold wilde wel eêst e duudelik grensverdrag met Holland. Doavoôrn hen ze 't 'Verdrag der XVIII artikelen' ipgesteld dat de grenze tusschn Holland en België werebrocht noa da van 1790. 't Verdrag wierd geteêkend deur de grôotmachtn Frankryk, Groot-Brittannië, Pruuschn en Rusland en achter e serieuse discuusje ook deur 't Belgisch Nationaal Congres. Holland refuseerde van te teêkenn. Achter 't teêkenn van 't traktoat kwam Leopold de 26ste juni 1831 den eêste keunienk van de Belgn.
Nie vele loater, de 2dn ogustus 1831, vieln Hollandsche troepn België binn. Acht joar lank was 't er boel en miserie, moar in 1839 is de Belgischn oenofhankelikheid oender zwoarn internationale druk officieel erkend deur Holland. Willem I, keunienk van Holland, was moar in 1839 akkoôrd me 't 'Verdrag der XXIV artikelen' achter e gebiêdsofstand van Hollands Limburg deur België in 't voôrdeêl van Holland. thumb|Kroônprins Leopold, keunienk Leopold I, prinsesse Charlotte, keuniginne Louise-Marie en prins Philippe
Twiddn trouw
De 9stn ogustus 1832 trouwde Leopold vo de twidde keê in Compiègne, me prinsesse Louise-Marie van Orléans, dochter van keunienk Louis-Philippe I van Frankryk. Da was e zuuver politieke zet, vor Holland verre weg t' houdn.
Ze kreêgn vier joenges:
Andere vrouwn
Leopold kwam goed overeên me zyn vrouwe, moa j' ha wel e poar maîtresses.
Twientig joar lank had ie e reloasje met Arcadie Claret. Met heur kreêg 't ie tweê zeuns: Georg (1849-1904) en Arthur (1852-1940). De keunienk gaf hunder de Coburgse titel van "Barong von Eppinghoven".
Frans
thumb|500px|Frans in de weireld: thumb|Toaln in Frankryk en omstreekn Frans (le français) is e Romoansche toale en stamt dus of van 't Latyn, de toale van de Romeinn. 't Frans verschilt wel ip e hêel dêel puntn van andere Romoansche toaln.
Dagpauwoge
Dagpauwoogn ( Aglais io) zyn êen van de bekendste sôortn vlienders deur de typische pauwoogn die up ze vlerkn stoan.
Uutzicht
Dagpauwoogn hen e spanwydte tusschn de vuuf en zes cantimeiters. 't Hoofdkleur van de vlerkn is rôod-bruun, 'n bôord van de vlerkn is bruun van kleur.
Frans
Frans wordt geklapt deur 100 miljoen menschn over al de continentn in mêer of 50 landn. Frans is officiële toale in Frankryk, België, Canada, Zwitserland, Haiti en verschillige landn in West-en Centroal-Afrika.
Wido Bourel
thumb|Wido Bourel Wido Bourel (Hoazebroek, 16 februoari 1955) is e Frans-Vlamsche publicist.