cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Na-Cho Nyak Dun
Geschiedenisse
Ze woarn d'êeste stamme die de Yukon Land Claims têeknde, e overêenkomste tusschn de regerienge van Canada en de First Nations, woarin dan der compensoasjn vaste eleid woarn voun 't land dan ze verlôorn beisn de Klondike Gold Rush van 't begun van de joarn 1900. D'êeste ounderhandeliengn begustn in 1973, mo 't wo mor in 1993 dan de Na-Cho Nyak Dun t'akkôord gienkn, achter da 't zelfbesteur en 't houdn van de First Nations in de Land Claims ezet woarn, van de Selkirk en de Little Salmon First Nations deurde 't nog 3 joar langer.
Nu zyn der nog e stik of 600 Na-Cho Nyak Dun First Nation, die zelve wettn moakn voun nunder eign. Z'hen e stik land van 4700 km² ekreegn en 14 meljoen dollars voun de missn van 't verleedn goed te moakn.
Brigitte Becue
Brigitte Becue (°18 september 1972) es een West-Vlamse zwemster. Zes geboorn in Ostende, moa zeit hièl eur leven in Kortryk geweund. Zès êen van de mêest succesvolle zwemsters gewist van België, dus zeker van West-Vloandern. Eur specialiteit wos skoolslah, moar zeit wok hoede resultoatn behoald in wisselslah. Eur resultoatn bewizzen da ze Europeesken top wos (3 kièrn 1ste, vele ièreplekken), moa ze kwam iets tekort voo weireldtop te zyn (aloewel ze der in 1994 hièl dichte by wos).
Zés twiè kièrs Belgische Sportvrouwe van 't joar gewist: in 1994 en 1996.
Arroundissement Lens
thumb|330px|right|'t Arroundissement Lens in de [[Regio (Vrankryk)|regio Hauts-de-France]] 't Arroundissement Lens es en arroundissement van 't Fransche departement Nauw van Kales in de regio Hauts-de-France. D'hôofdplekke es Lens. 't Aroundissement et en ippervlakte van 358,96 vierkante kilomèiters en der weun'n apeupri 367.839 mienschn. 't Groundgebied van't uudige arroundissement lag in tydde in't groafschap Artesië. Tout in 1962 makte 't groundgebied van't arroundissement Lens dêel uut van't arroundissement Bethune. By d'ervormienge van 2014-2015 es 't oantal kantongs verminderd, mo 't arroundissement zelve bleef eevn grôo. Der zyn ton wel êenigte nieuwe gemêentn gemakt.
Kantongs
't Arroundissement Bethune bestoat sedert 2015 uut 9 kantongs (die in totoal 50 gemêentn oumvatt'n):
thumb|right|400px|'t Arroundissement Lens vôorn d'ervormienge van 2015 Vôorn 2015 bestound et arroundissement uut 17 kantongs (die 43 gemêentn oumvattigd'n):
't Beste moe nog komm
't beste moe nog komm es een liedje van de muziekgroep 't Hof Van Commerce. 't Stoat ip uddern derdn CD, Rocky 7.
Das
E das (Meles meles, eigentlik Europeeschn das) is e zoogdier uut de familie van de marters, mustelidae. Olhoewel dan de mêeste menschn weetn hoe dat e das der uutziet, zyn der mo weinig die êen leevnd ezien hen omdan ze verre ollêne mor actief zyn in 'n dounkern.
Uutleg
thumb|left|200px|E das by zyn burcht Dassn zyn van de zeste familie lik wezels, fiesjouws, otters en veelvroatn, de familie van de marters. Ze zittn wel in de orde van de vlêeseters, mo 't zyn eigentlik olleseters. Z'eetn surtout tettiengs, mor oek kobbn, fernient, eiers, beiers, fruut, nootn en oas. In verstedelikte streekn doen ze lik of dan vossn oek doen, ze zoekn doa teetn in vuulbakkn.
Van kleur is nundern rik grysde, an nundern ounderkant zyn ze zwort. 't Is surtout nundern kop die typisch is, 'n dienn is wit met twêe zworte striepn over d'oogn en d'ôorn, woavan dan de punt wel wit zyn. Z'hen e lank, brêed lyf (70 cm), e redelik kortn steirt (20 com) en korte pôotn met lange klauwers, woamei dan ze goed kunn groavn. Ze weegn mêestol round de 10 kilo, mor in Rusland zoudn der ol evoundn zyn die mêer of 40 kilo's woogn. Dassn leevn mêestol ollêne, mo 't gebeurt oek dan ze in groeptjes van 2 toet 12 tope leevn.
't Wuvetje kut dervôorn zorn dan de bevruchte eitjes nog nie begunn te rypn, bevôorbeeld a 't te lange slicht were is. 't Deurt e weke of 7-8 teegn dan de joungsjes ebôorn zyn, ze zyn toune blend en hen e fyn velletje. Ze kunn kykn achter 5 weekn en hen echte tandn achter 12 weekn. Ze krygn minimum twoof weekn melk, doarachter brakt de moeder êest hoolfverteird teetn uut.
Verspreidienge en leefgebied
Ze zyn mêestol te viendn in busschn en up meisn, woa dan der vele tettiengn zittn, etwot dan ze vele eetn.
Reloasje me menschn
In tyde wos 't er stief vele ejoagd up dassn, oundermêer deur ze uut te groavn of deur dashouns in nundern burcht te steekn. Dashouns zyn e sôorte houns die specioal ekwikt woarn voun dat te kunn, z'hen korte potjes en e lank lyf.
Nu sneuveln de mêeste dassn deur dan ze overreen zyn van otto's.
1734
1731 - 1732 - 1733 - 1734 - 1735 - 1736 - 1737 't Joar 1734 is 't 34e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb|350px|'James Oglethorpe presenteert de Yamacraw Indioann an de Georgia Trustees' (1734), deur William Verelst
Vendeville
Vendeville es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern, o de zuudkantn van Rysel zelve. 't Grenst an de gemêentn Faches-Thumesnil, Lesquin, Avelin en Templemars.
Tweis deur 't groundgebied van Vendeville lôopt d'A1-ottostroade tusschn Rysel en Parys. O d'ôostkantn van de gemêente ligt e stik van 't vliegpling van Lesquin-Rysel (Aéroport de Lille-Lesquin).
1268
1265 - 1266 - 1267 - 1268 - 1269 - 1270 - 1271 't Joar 1268 is 't 68e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| Beatrys van Nazareth
Grensrock
Grensrock es een Rockfestival dat ieder joar deuregoat in et brouwerspark in Mêende in et vôorlatste weekende van juni. Et festival is nog oltyd groatis. In 2012 wos et festival an zyn 25ste editie.
Externe koppelienge
Officieeln website
Lorraine
Lorraine (Nederlands: Lotharingen of Lorreinen, Duuts: Lothringen) was van 1982 toet 2015 e regio in 't nôordôostn van Frankryk mè vier departementn: Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle en Vosges met hoofdstad Metz. Den 1e januoari 2016 is de vroegere regio Lorraine gefusioneerd met den Elzas en Champagne-Ardenne toet de nieuwe regio Grand Est.
De noame komt van Lotharingia, 't ryk van Lotharius II.
Geschiedenisse
Kyk noa: Ipper-Lotharingen
Geografie
Lorraine is d' ênigste Fransche regio die grenzn het mè drie andere landn: België (Woaln), Luxemburg en Duutsland (Saarland, Reynland-Pfalts). 't Grenst ook an de vroegere Fransche regio's Franche-Comté, Elzas en Champagne-Ardenne. Der loopn verschillige riviern deur Lorraine, lik de Moezel, de Meurthe en de Moas.
Toale en cultuur
Hoewel dat de Fransche regerienge der alles an doet vo Frankryk hêlegans êentoalig Frans te moakn, overleevn der toch platselikke Germoansche dialectn in 't nôordelik dêel van de regio, lik 't Lorraine Frankisch ( Duuts: Lothringisch, Frans: Francique, platt lorrain of platt mosellan), e Moezelfrankisch dialect da dichte by 't Luxemburgs stoat.
't Grotste dêel van de regionale toaln in Frankryk (lik ook 't Frans-Vlams, Bretoens, Cataloans, Provençal, Elzasduuts), zyn vervangn deur 't Frans sedert de schoolplicht in de 19ste en 20ste êeuw. Toch wordn der de latstn tyd efforts gedoan vo de dialectn te bewoarn die nu nog deur oudere menschn geklapt wordn. left|40px
Kruus van Lorraine
Binst de Twidde Weireldoorloge is 't kruus deur generoal Charles de Gaulle gekoozn als symbool van zyn Vrye Fransche (Frans: Forces Françaises Libres, of FFL) in de stryd teegn Nazi-Duutsland en de Vichy-Fransche. thumb|Quiche Lorraine
1518
1515 - 1516 - 1517 - 1518 - 1519 - 1520 - 1521 't Joar 1518 is 't 18e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Lorraine
Gastronomie
Traditionele gerechtn zyn:
Kuiftsje
D'aveteurn van Kuiftsje ofwel D'avontuurn van Kuifke (Vrans Les aventures de Tintin, Nederlands De avonturen van Kuifje) es 'n stripreekse van de Belgse têekenaer Hergé (Georges Remi). In de ver'alen worden de aveturen van de journalist Kuiftsje, zien 'ond Bobbie en z'n vrinden verteld. Kuiftsje versjcheen sind 1929 in 't kinderkatern van de Brusselsche gazet Le XXe siècle; as de stripver'alen succes 'adden, besloot Hergé van ze los uut te bryngen. Mettentyd kregen de ver'alen mêer pretensje. Zo eet Hergé styf veel betêkend voe d'emancipaasje van 't stripver'aal. Ast'n begost was 't nog nie veel meer as plezier voe kynders, by zyn dôod klapten de menschen al van "getêekende roman" (graphic novel).
Lorraine
Gemêentn
Belangryke gemêentn zyn:
Woatn
Woatn (Nederlands: Waten, Frans: Watten, lokoal: Watt) es e gemêente in't nôordn van Vrankryk in't Noorderdepartement. Woatn ligt in Frans-Vloandern, juuste nog in de Franschn Westoek, by de moundinge van de Kolme in de Aa. D'ogte varieert er van 2 mèiters by de riviere tot an 72 mèiters ip de Woatnberg. Woatn grenst an de gemêentn Kapellebroek, Millam, Wulverdinge, Sint-Momelingn, Zegerke, Olne, Sperleke en Olke
Kuiftsje
De Kuiftsje-ver'aaln zyn in meer as 'onder versjchillende taaln uutebrocht, sind 2000 ok meer en meer in klêene taaln. In 't West-Vlams zyn d'r zelfs twêe versjes versjchenen: in 't Ostênds (vertaald deur Roland Desnerck en Marcel Wilmet) en in 't Kortryks (vertaald deur James Vandermeersch). Achter 't succes van 't êesten Ostendschen album in 2007 zyn d'r in 2009 nog twêe vertaald. Ierup volgde in 2013 de Kortryksche versje.
Scherpnheuvel
thumb| De basilieke van Scherpnheuvel Scherpnheuvel is e stad in de Belgische provincie Vlams-Broabant en e dêelgemêente van de stad Scherpnheuvel-Zichem. De platse is vôoral bekend as bedevoartsplekke.
Kuiftsje
Personages
In de Kuiftsje-ver'aaln speeln de volgende figuurn mee. De eerste namen zyn West-Vlams; stoan d'r tweê namen, dan kommen êest d'Ostêndsche en dan de Kortryksche. Tusschen 'aaksjes stoan de Vransche en Nederlandsche namen.
Scherpnheuvel
Den 1stn mei start 't bedevoartseizoen. Joarliks weirdt er de beroemde keirskesprocessie gelôopn.
Kuiftsje
Personages
Voerders zyn d'r nog andere figuren, die niet-en meedoen in de vier West-Vlamsche ver'aaln.
Scherpnheuvel
Geschienisse
De geschienisse van Scherpnheuvel goat were tot in de middelêeuwn, toen tussn Zichem en Diest op den heuveltop nen êke stound in kruusvorm. Ne vrêe gelovige vint hangde ton e Mariabeeldje an den êkebôom en vanof ton kwoamn der vele minsn gunter leezn. Wannêer dat er ne knecht van ne herdere 't beeldje wilde meepakkn, werd dien volgens de legende an de grond genoageld tot e bezoekere 't beeldje were an den bôom hangde.
Kuiftsje
Ver'aaln
D'r zyn 24 albums van Kuiftsje. 't Êeste bestoat allêen in krantenversje en wier loater niet-en nagetêetekend. 't Leste was by Hergé zienen dôod nie ofgemakt en wier pas loater uutegeven. Van de mêeste albums bestoan (nog) gin West-Vlamsche edisjes; daarvan zyn de Vransche en de Nederlandsche naam egeven.
Scherpnheuvel
Geschienisse
In 1602 timmerdn ze een houtn kapelle vo den êkebôom en in 1604 nog een grôtere kapelle in stêen. 't Joar doarip lietn d' aartshertoogn Albrecht en Isabella de basilieke bouwn. De êeste stêen werd geleid in 1609. 't Gebouw van vandoage is 't werk van bouwmêestere Wenzel Coebergher (1561-1634).
Woatn
Oudeyd en Middelêeuwn
't Gebied round Woatn wos êest beweund deur de Morienn en derachter deur de Menapiërs. Achter de verooverienge van Gallië wos Woatn vo de Romeinn e strategische plekke. De valleye van da Aa wos tot inde vuufde en zesde êeuwe en uutgestrekte moerasvlakte, die ollêene mo by de Woatnberg nauwe genoeg wos om t'ooversteekn. In die engte lag de vôore van de Romeynsche heirweuge van Kassel na Bonen die an de plekke zyn noame i gegeevn: wad, deurwoadbare plekke, van't Germoansche "watan". E Romeins kamp en loatr e fortje da deur de Romeinn Vaganum wierd genoemd moeste de strategische plekke verdeediegn en de circuuloasje controleern van de Aa na de zêe en langs d'oovrsteekplekke. De Romeinn wierdn in de vuufde êeuwe weggejoagd ip de linkeroevr van de Aa deur de Frankn mo kort erachter oovrstrôomde 't gebied deur de zêe me de transgressie van Duunkerke II es stound hêel 't Blootland van de vuufde tout an de achtste êeuwe ounder woatr.
Scherpnheuvel
Geschienisse
In 1922 werd de kerke verheevn tot basilieke. 't Is de mêest bezochte bedevoartsplekke van België.
Woatn
Oudeyd en Middelêeuwn
In 831 ieng 't landbouwdomeyn van Woatn, de Villa Guadannia, of van d'abdy van Centule ('t teegnwôordige Saint-Riquier in't departement van de Somme). In 874 wierd er ip de Woatnberg e kapelle gebouwd ter êre van Sint-Rikiers en vanaf de 11de êeuw groeide der ierround e volwoadige abdy uut. Mo in 881 wierd Wiatn, juuste gelyk verschillige and're van de regio in dien tyd, geplunderd deur de Vikings. In 1013 ester meldienge van en êestn heer van Woatn, nen zeekern Burgin van Woatn. Groaf van Vloandern Diederik van den Elzas liet d'abdy van Woatn restaureern achter da't verschillige kêern geplunderd wos gewist en koos et als zyn verblyfplekke en gienk der ôok dôo in 1168. Zyn zeune Filips van den Elzas liet de Aa tot an't dorptje Woatndam indyken, wordeure da en gedêelte van't moerasgebied ingepolderd koest wordn. In 1302 wos ter e veldslag dichte by de versterkte abdy tusschn de Fransche ounder leydienge van Miles X de Noyers en de Vloamiengn ounder 't bevel van Diederik van Oundschote. In 1314 gaf Robrecht III van Vloandern verschillige stadsprivileges an Woatn. In 1378 wierd Woatn by de kasselry van Kassel gevoegd en kreeg et 't privilege ip de fabrikoasje van loakn.
Nieuwn en Nieuwstn Tyd
In 1638 wierd Woatn in de contexte van den Dertigjoarign Oorloge bezet deur de Franschn. Gaston d'Orléans liet er de versterkiengn erbouwn en uutbrydn mo de Spanjoardn (die toen d'n boas woarn oovr de Zudelikke Nederlandn) koestn 't stadje erroovern. In 1643 koest de Franse moarschalk Jean de Gassion 't stadje en 't fort were bezettn, mo die vieln kortelings derachter were in andn van de Spanjoardn en 't joar derachter, in 1644, wierd Woatn ipnieuw deur de Fransche ingepakt. Ierachter wierdn de fortifikoasjes versterkt en wierd er e citadelle gebouwd round d'abdeye. Mo deur de verleggienge van't frount wierdn de versterkiengn de de Franschn verloatn in 1646 en e joar derachter, in 1647, kwam Woatn were in andn van de Spanjoardn die de versterkiengn in 1650 neeroaldn. In 1657 wierdn ze ermodeleerd deur Turenne in e poogienge om de Spoansche troepn were te dringn tot an Duunkerke. In 1659 wierd Woatn were deur de Franschn were gegeevn an de Spanjoardn by 't Verdrag van de Pyreneeën totda't in 1678 definitieve by Vrankryk kwam by't Verdrag van Neymeegn.
Lernout en Hauspie
Lernout en Hauspie (Ieper-Poperinge: Lernoet & Oespie) zyn de twêe uprichters van L&H (loater LHSP), 't vôormoalige technologiebedryf uut 't Ypersche. 't Ed êest styf egroeid en 't wos e vôortrekker van de Vlamsche technologiebedryvn, toet da 't gerecht derachter ekomn wos danze eloogn an over nunder winsn. In 2010 ôordeelde 't Of van Beroep da ze olletwêe efrodeerd addn.
Technologie
L&H makte technologie die bedienienge van computers me sproake meugelik moeste moaken. Je ku da ounderverdêeln in 4 categoriejn: sproakcompresche, sproaksynthese, vertoalsoftware en sproakverkennienge. Êen product da ze verkochtn, wos Voice Xpress. Êen van de goed-nieuwsshows van L&H wos da ze e soamenwerkinge an me Microsoft: in september 1997 e Microsoft een andêel van 16% gekocht van L&H, voen e somme va 45 miljoe dollar. Loater wrochtn z'oek tope voe specifieke productn.
Invloed van L&H up de streke van Yper
Me 't verlies van ol 't geld van menschn uut de streke, en der vele menschn slicht evoarn. up 't ogtepunt van 't bedryf, wuldn ze en echte Flanders Language Valley in Yper (e bitje lik Silicon Valley in Amerika). 't Is e grôte industriezone voe nieuwe technologiejn ebouwd in Yper (in de vorme van 't binste van en ôre). L&H et e momentje in 't ôofdgebouw ezeetn, mor achter 't faillisement zyn de mêeste bedryvn e bitje met e kêe wegegoan.
Woarom is 't mislukt?
Belangryk is da Lernout en Hauspie e grôotn drôom an, e bitje geld, styf vele courage en gin ervoarieng. Ze begostn 'n boel met e computerprogrammatje da een poar wôordjes koste erkennen van an hêel dudelikn spreker. 't Schynt dat et nie ol te goe marcheerde. Doarom gebruuktn ze een programmatje van de concurrensie om geld te goan schôojn.
Sproaktechnologie
Nu damme verre 20 joar loater zyn, gom eki kyken woar dat sproakverkenning stoat. In vele gsm's zit er 'n dag van vandoage sproakerkennienge, moar is da wel gebruukt? Ik weet et nie, moar er zyn vele twyfels. E ki da je teksten ecapteerd et in de computer, toen bestoan er wel vele echte toepassiengn, surtoe voe speciale sectôorn (rapportn va dokteurs) en vertoalprogramma's die 't brute vertoalwerk ofleevern. Vanzelve goat 't nôois goan: 't goa nog lange menschewerk bluuvn.
Sproakerkenninge is e marginale technologie en 't goat 't nog lange bluuven oek.
Van prototype toet ... een ander prototype
't Moaken van e product es lik 't moaken van e klêen: In 't geval van sproakerkenninge moeie al de tyd'n me drie vermenigvuldigen binst daje te moaken et met e karaktergestôordn want nie oangepast an de bestoande technieken. Pol en Jo an e bitje kluutn om en êeste prototype tope te schieten, moa voe de noaste stap moesten ze mêer geld e, en giengen ze, oek letterlik, de boer op. Zelfs de Union de Banques Suisses was op e bepoald moment intresseerd, moa ze betrouwden 't boeltje nie hêlegans. Via alle sôorten (gesubsidieerde) researchprojecten sukkeldn Pol en Jo noa prototypes die e klêen bitje verbeterden. Moa lik in vele researchprojecten: oater êen probleemptje opelost wos, voengn ze tien nieuwe probleemn.
Van researchfirma toet productfirma
Omdat ze de kosten serieus ounderschat an, en mêer en mêer geld nodig an, moestn ze e tandje bysteken. In België is 't styf moeilik om risicokapitoal te viengn, by de nuchtere West-Vloamiengn schier ounmeuglik. Ze zaten dus in 't verkêerde land. En wa lêren we oek uut de geschiedenisse: 't es nie omda je goe ku werken an e prototype daje oek e goe product ku moaken: da's geweune een andern stiel. Ondertusschn kwaamn d'er oek serieuze concurrentn op de markt; an de universiteit van Charleroi en in Philips Eindhoven giengn ze minstens even goe voeruut lik in Yper.
't Proces
In mei 2007 gounk et proces van start tegen Lernout en Hauspie. De aanklacht is frode. E masse klêne andêeloeders kwoamn nunder ouk presenteern om een officieeln klacht nere te leggn. 't Is e mounsterproces me vele procedeuretruuksjes e mediabelangstellieng.
In januoari 2008 kwam et tout e dramatische splitsing ounder de 4 oofdverdachtn. Jo Lernout en Gaston Bastiaens (ex-CEO) pleitn onschuldig. Bist da Paul Hauspie e Nico Willaert schuldig pleitn; volgens insiders omda ze azo op e gunstiger vonnis reeknn.
Op 20 september 2010 verkloarde 't Of van Beroup in Gent da Jo Lernout en Paul Hauspie echt wel gefrodeerd addn.
Bouwkundig erfgoed in Snoaskerke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Snoaskerke:
Zwarte Zêe
thumb|Liggienge van de Zwarte Zêe De Zwarte Zêe is e binnzêe die ligt tusschn Europa en Klêen-Azië (Anatolië). De landn roend de Zwarte Zêe zyn Turkeye, Bulgareye, Roemenië, Oekraïne, Rusland en Georgië. De zêe is by Istanbul via de Bosporus, de Zêe van Marmara en de Dardanelln verboendn met d'Egeïsche Zêe en de Middellandsche Zêe. 't Diepste punt is 2210 meter. D'ippervlakte bedroagt 422.000 km².
In de Zwarte Zêe wordt woater angevoerd deur vuuf grôote riviern: de Donau, de Dnjepr, de Dnjestr, de Don en de Kuban. 't Kustgebied is vlak in 't westn en 't nôordn, moa bergachtig in 't ôostn en 't zuudn en ook by 't schiereiland de Krim. Ten ôostn dervan ligt de Zêe van Azov.
Libertair, Direct, Democratisch
thumb|Logo van LDD Libertair, Direct, Democratisch, ipgericht ounder de noame Lijst Dedecker, es een Belgische polletieke party. Ze situeert eur an de rechterkant van et polletiek spectrum.
Geschiedenisse
Lijst Dedecker es ountstoan toen da Jean-Marie Dedecker uut de VLD gezet gewist es en achter dat ie oek nie by N-VA muchte ansluutn. De party es ipgericht gewist in 't begun van 2007. Gesteund deur de ex-liberoal Boudewijn Bouckaert als partyfilosoof, es Jean-Marie Dedecker begonn mè de ipbouw van de party. Loater zyn der nog andere minsn, gelik Ulla Werbrouck en Jurgen Verstrepen by de party gekoomn. De party wos ol ofgeschreevn vôor de Federoale parlementsverkiezingn 2007 omdat ze de kiesdrempel nie leek te oaln. Moar z'eit et beter gedoan dan verwacht, vôorol in West-Vloandern, en eit vuuf koamer- en êén senoatszetel geoald. Volgns veeln woarn ze het antwoord ip het Vlaams Belang en het ênigste alternatief voo rechtsstemmnde kiezers. Loater begost het spel in de menage.
In 2009 kwam den Hollander Derk Jan Eppink 't Europees boegbeeld van de partye by de verkieziengn.
Binst de federoale verkieziengn van 13 juni 2010 hèt de partye serieus verloorn en Jean-Marie Dedecker gaf den dag der achter zyn ountslag os partyvôorzitter. In zyn plekke kwam Lode Vereeck. Der wierd ook beslist vor e nieuwe noame te zoekn vo de partye, moa mè 't zelfste acroniem LDD.
Den 22ste januoari 2011 wierd de nieuwe noame vôorngesteld ip de nieuwjoarsrecepsje: Libertair, Direct, Democratisch. De leuze veranderde van Partij van het Gezond Verstand noa Vrij en verantwoordelijk. En Lode Vereeck gaf zyn functie van vôorzitter were deure an Jean-Marie Dedecker.
By de gemêenteroadsverkieziengn van 2012 hèt den LDD zeevn zetels g'hoald in Middelkerke, woa dat Dedecker zelve lysttrekker was.
Vo de verkieziengn van 25 meie 2014 dient den LDD allêne mor e lyste in vo de Koamer in West-Vloandern. Lode Vereeck is overgeloopn noa den Open Vld.
Standpuntn
De belangrykste standpuntn van de party zyn:
Tintoretto
thumb|Zelfportret Tintoretto (echte noame: Jacopo Comin), (29 september 1518 - 31 meie 1594), was êen van de grotste kunstschilders uut de Venetioansche Schole. Je schilderde maniëristisch en je was êen van de latste grôte schilders van d’Italioansche renaissance.
Zyn leevn
Tintoretto is geboorn in Venetië in 1518. Je was den oudstn van 21. Z’n voader, Giovanni, was verver van stoffn (tintore), vandoar z’n bynoame (ververtje). In z’n jeugdjoarn wierd ’n ôok Jacopo Robusti genoemd, omda z’n voader de pôortn van Padua ip e robuuste maniere zou verdedigd en teegn de keizerlikke troepn.
Je gink in de lêer by Titiaan, mo nie lange, want ze kwoamn nie goed overêen. Je begost ip z’n eign te studeern en liet em beïnvloedn deur Michelangelo.
Tintoretto was styf productief en e geweldig tekenoare. Deur z’n enormn energie wierd ‘n Il Furioso genoemd en zyn maniere van werkn me speciale lichteffectn moakn em e voorloper van de Barok.
In de grôte roadzoale van ‘t paleis van de Doge, de leider van de Republiek Venetië (Palazzo Ducale an ’t San Marcopling in Venetië), is d'r e 7 meter by 22 meter grôot schilderwerk te zien van Tintoretto: ’t Paradys (1588-1594). In ’t enorm schilderwerk makte Tintoretto veel gebruuk van clair-obscur.
Je was ôok e veelgevroagd portretschilder in Venetië.
1508
1505 - 1506 - 1507 - 1508 - 1509 - 1510 - 1511 thumb|Maximilian I 't Joar 1508 is 't 8e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
1594
1591 - 1592 - 1593 - 1594 - 1595 - 1596 - 1597 't Joar 1594 is 't 94e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Echte gêetn
Sôortn en verspreidienge
400px|thumb|center|Verspreidienge van d'echte gêetn
Dwars door Vlaanderen
Dwars door Vlaanderen (Tweis deur Vloandern) es een koerse die vertrekt in Kortryk of Roeseloare en ankomt in Woaregem. 't Es 'n typische West-Vlamsche vôorjoarsklassieker, in en round de Vlamsche Ardennen. Ze valt in de periode vôor'n de Rounde van Vloandern en es doardeure een ideoale vôorbereidiengswedstryd. 't Es ne UCI klasse 1.1 wedstryd. thumb|left|Start 'Dweirs deur Vloandern' in Roeseloare. Interview [[Leif Hoste deur Michel Wuyts]]
Kom mor ip
Kom mor ip es een liedje van de muziekgroep 't Hof Van Commerce. 't Stoat ip uddern derdn cd, Rocky 7, en es uutgekoomn als êeste single en wos ne redelik grôotn radiohit.
Wastineroute
De Wastineroute is e veloroute van 50 km die start ip de markt van Êgem (dêelgemêente van Pittem) en ton Kôolskamp (d.g. van Ardôoie), Bevern (d.g. van Roeseloare) Lichtervelde, Zwevezêle, Wingne, Schuferskapelle (d.g. van Tielt)  deurkrust vo were an te kommn in Êgem.
De Wastineroute noemt zô omdat ze deur veel veldn goat, ôok wel wastines genoemd.
Gentile Bellini
Gentile Bellini (Venetië, ca. 1429 – Venetië, 23 februoari 1507) was een Italioansche kunstschilder van de Venetioansche Schole. Je was e lid van de bekende schildersfamilie Bellini. Zyn voader was Jacopo Bellini en zyn broere Giovanni Bellini.
Gentile is surtout bekend vo zyn schilderyen die 't leevn van 't Venetië binst de loate 15ste êeuwe ofbeeldn, en ook vo zyn portreitn.
Je werkte an de grôote decoroasje van de Scuola Grande Di San Marco (ca. 1470) tegoare me zyn broere Giovanni.
Van 1474 wast ie den officieeln portreitist van de doges van Venetië en in 1478 krêegt ie ipdracht van de regeerienge van Venetië vor e portreit te goan schildern in Constantinopel van den Ottomoan sultan Mehmed II. Loater krêeg zyn werk een Ôosterschn invloed.
Planete
E planete is en hemellichoam die in e boane roend de Zunne of en andere sterre droait en die genoeg massa bezit vo deur zyn zwoartekracht e roende vorm te benoadern.
Vanof d' Eirde geziën beweegn planeetn elk ip hunder eign maniere langst d' hemelbolle en verplatsn hunder tusschn de sterrn. An da gedrag dankn planeetn hunder Grieksche noame zwerver. De noame is ofkomstig van 't Grieks πλανήτης (planētēs), da zelve komt van πλανὰομαι (planáomai), da roenddooln, roendzwervn wil zeggn.
Planeetn in 't zunnestelsel
't Zunnestelsel bevat acht planeetn:
Verre al de planeetn zyn vernoemd noa Romeinsche goodn. D' ênigste uytzoenderiengn zyn Uranus en d' Eirde.
E planete die roend en andere sterre of de Zunne wentelt, wordt en exoplanete genoemd. Solitaire planeetn hèn gèen sterre in d' omgevienge die hunder boane bepoalt. Ip basis van soamnstellienge kunn planeetn ingedêeld wordn in terrestrische planeetn, goazereuzn of ysreuzn.
Bylle
E byle of een appe is e zwoar stik alloam met een scherpe snee da gebruukt is vo te kappn.
Rennes
Rennes (Bretoens: Roazhon; Gallo: Resnn) is e stad in 't westn van Vrankryk en d' hoofdstad van 't departement Ille-et-Vilaine en de regio Bretagne. De stad ligt in 't ôostelyk dêel van Bretagne, an de soamnvloeiienge van de riviern de Ille en de Vilaine. D' inweuners wordn Rennais(es) genoemd. thumb|left|De Vilaine in Rennes
Bylle
D'oudste byln zyn de vuustbyln uut 't Paleolithicum. Doarachter woarn ze gemakt in koper, ton in brons, in yzer en doarachter in stoal. 'n Dag van vandoage zyn byln oltyd in stoal gemakt en gechromeerd vo beter tegen roest te kunn.
Byln weirdn gebruukt vor houtbewerkienge en lik woapn in de middeleeuwn. Ook d'Indioann in Amerika vondn de byle vrêe handig achter d'invoerienge deur de kolonistn. Ze gebruuktn ze vo vanolles, ook lik woapn vo te vichtn. Zuk 'n byle noemn ze ton ne tomahawk (byle vo te smytn).
In de middelêeuwn gebruuktn rechters ôok de byle vo mensn t'onthoofdn vôda de guillotine bestond.
thumb|right|E moderne byle
Dirk Tanghe
Dirk Tanghe (°22 meie 1956, Toeroet) es nen bekendn regisseur en toneelmoaker. J'es nu artistik directeur van e professioneel toneelgezelschap in Olland.
Jeugd
Dirk Tanghe is geboren en getogen in Torhout in e familje mei vuuf kinders. Zyn voader stak ol zynen tyd en geld in et verzoameln van schilderiejn en andere kunstvoorwerpn. Zyn moeder, e nogol agressief vromins, moeste rondkommn mei wuk dat er overbleef. Da wos dikkers styf letter en ze reageerde zy dat bykan iedern dag of up eur joenges. Dirk Tanghe zegt dat 'n doar tot up 'n dag van vandoage trauma's an eit overgoudn.
Ol van joenks of adn e hele grote interesse in literature, toneel, film, muzik en cultuur in 't olgemeen. Da wos zynen weireld woa datn em best van ol in voelde. 't Wos ook e maniere, of nen uutvlucht om 't oofd te bien an de doagelikse probleemn dien d'r tuus woarn.
Persoonlik leevn
Dirk Tanghe werkt en wunt nu in Utrecht (Olland). Zyn partner es e jeugdvriendinne dat 'n ol kent van oetn twolve wos. J'eit drie kinders mei eur.
Beroepsleevn
In de joarn '80 maktn mei zyn theoatervoorstelliengn grootn indruk in heel Vloandern. J'es surtout bekend geroch mei zyn voorstelliengn by Malpertuis en et KVS woa datn verschillende pryzn mei gewonn eit. In Gent ein z'em tot directeur van et Publiekstheoater benomd moa deur persoonlikke probleemn eit 'n da nie te lange keun doene.
21 november
21 november is den 325stn dag van 't joar (326stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 40 doagn toet 't ende van 't joar.
Jan Frans Boeckstuyns
thumb|'Iengel die e kruus embraceert' deur Jan Frans Boeckstuyns, in d' OLV-over-de-Dylekerke, Mechelen Jan Frans Boeckstuyns (Mechelen, ca. 1650 – Mechelen, 27 juni 1734) was e Vlamschn beeldhouwer en architect.
Je was lêerlienk van Lucas Faydherbe by wien dat 'n oender invloed kwam van Pieter Paul Rubens. Je kwam mêester in de Mechelsche Sint-Lucasgilde in 1680.
In 1690 werkte Jan Frans Boeckstuyns tegoare met de Mechelsche beeldhouwers Frans Langhemans en Adam Frans van der Meulen by de realisoasje van 't hoogaltoar van d' Onze-Lieve-Vrouwe-over-de-Dylekerke van Mechelen. In de basilieke Onze-Lieve-Vrouwe van Hanswyk stoan der drie houtn biechtstoeln van Boeckstuyns met allegorische figeurn en twêe biechtstoeln met de borstbeeldn van de kerkvoaders Hiëronymus en Gregorius in de barokke styl van zyn lêermêester. Loatere werkn van Boeckstuyns evolueerdn noar e veel sierlikere, slankere styl. In 1723 makte Boeckstuyns een houtn prêekstoel met een ofbeeldienge van Sint Norbert vo de kapelle van Leliëndael en je produceerde een antal kleindere werksjes te bezichtign in 't Hof Van Busleyden.
't Plan van Boeckstuyns vor e gevelwand, versierd met e figeure van Sint Sebastian, vo 't hoofdkwartier van de Mechelsche Schuttersgilde, toogde zyn vakmanschap ols architect.
Boeckstuyns zyn belangrykste lêerlienk was Theodoor Verhaegen. thumb|left|Êekn biechtstoeln (ca. 1690) deur Jan-Frans Boeckstuyns in de basilieke Onze-Lieve-Vrouwe van Hanswyk, Mechelen
Berten Maillot
Berten Maillot is een West-Vlams typetje van acteur en kluchtigoard Chris van den Durpel. ‘t Typetje Berten Maillot is redder an ‘t strange in de badstad Middelkerke.
Van den Durpel begost in 1995 met imitoaties ip de VRT en j’ ad loater ook z’n eigen program: Typisch Chris. Ip 1 januoari 1998 is 't ‘n overgestapt noa VT4.
Hendrik I van Iengeland
Hendrik was keunienk van Iengeland van 1100 toet 1135. Je krêeg zyn bynoame omdat ie Latyn en vrye kunstn gestudeerd haad.
Vrouwn en jounges
Me zyn êeste vrouwe Edith (Mathilde) van Schotland had ie: J’haad ook nog veel ounwettige jounges me verschillige maîtresses.
Zyn ênigste wettige zeune en ipvolger, William Adelin, verdrounk in ’t Wit Schip in 1120 ip ’t Kanoal tusschn Normandië en Iengeland by Barfleur. Vo nog e zeune te kunn hen is Hendrik getrouwd me zyn twidde vrouwe Adelaïde van Leuven. Mo met heur had ie gin jounges.
Dôod en ipvolgienge
Achter zyn dôod wierd Hendrik ipgevolgd deur Stefan van Blois, e zeune van zyn zuster Adela. Mo zyn dochter Mathilde betwistte die krônienge, en da zorgde vor e periode van burgeroorloge in Iengeland, bekend als d’anarchie.
Uutendelyk kost Hendrik II, zeune van Mathilde en Godfried Plantagenet, Stefan van Blois ipvolgn. Je was den êeste keunienk van Iengeland van 't Huus Anjou, ook de Angevins genoemd.
De dynastie krêeg loater de noame Huus Plantagenet, achter de bynoame van zyn voader.
Lazio
Lazio (Latyn: Latium) es e regio in 't middn van Itoalië mè en ippervlak van 17.232,29 vierkante kilomèiters en mêer of 5,5 miljoen inweuners. D'n ôofdstad van Lazio es Rome, ook d'n ôofdstad en grotste stad van Itoalië.
Kastêel van Male
thumb|500px|<Center> Den dag van vandage: [[Abdy van Male]] 't Grotste gebouw in Male is 't kasteel van Male.
Lazio
Lazio grenst in't nôord'n an de regio's Toscane en Umbrië, in't ôostn an de Marche en Abruzzo en in't zuudôostn an Molise en Campanië. An de westkantn ligt de Tyrreensche Zêe (die dêel uutmakt van de Middellandsche Zêe).
Administratieve indêelienge
Lazio is ounderverdêeld in vier provinsjes en êen metropolitoane stad: thumb|left|400px|De provinsjes van Lazio
Kastêel van Male
Geschiedenisse
In de 9e eeuwe zou 't er 'n torre gestoan en vo de verdedigienge tegen de Vikings.
Achter em weunden d'er Johanna en Margaretha van Constantinopel, en loater Gewyde van Dampierre. Under upvolgers makten van Male zelfs under lievelingsplekke.
Graaf Lodewyk van Nevers, die in 1346 sneuvelde in de slag by Crecy, oundertekende in Male 't grotste antal oorkonden in de vuventwientig joar dat ie graaf wos. D'afgevoardigden van de steden kwoamn ier by de graaf "ten parlemente". Twee kêers per joar ield ie "open deur".
De belangrykste persôon uut de geschiedenisse van Male is Lodewyk van Male (geboren in 1329). Ie was de zeune van Lodewyk van Nevers en Margareta van Vrankryk en wierd de 24e graaf van Vloandern.
Ten tyde van de Franse bezettinge zaten de Franse troepen in 't kastêel. In 1302 wierd 't kastêel deur de Bruggeliengen (ounder leidinge van Jan Breydel, Pieter de Coninck en Willem van Gulyk) eroverd.
In 1382 wierd Male bezet deur de Gentenoars en 't kastêel in brande gestoken. Margaretha van Male, dochter van Lodewyk, was up 't kastêel geboren en was intussen getrouwd me de Bourgondischen hertog Filips den Stoutn. Zy zorgde vo de upbouw van n nieuw kastêel. In 1397 woaren de werken gedoan. Mo in 1453 wierd 't were deur de Gentenoars geplunderd en in 1490nog n kêe deur soldoaten van de graaf van Nassau.
Ounder de Spoanse bezettinge gerakte 't kastêel verkommerd en 't wierd in 1558 verkocht deur keunink Filips II an ridder Juan Lopez Gallo. Twee joar loater wierd ie deur Filips II toe baron van Male benoemd.
François Claesman kocht de barony Male me 't kastêel van d'êeste graven van Vloandern. Kort achter 1735 è zyn broere, baron Albert Claesman, 't verbouwd en zyn d'r lanen en fonteinen angeleid. De "vleugel Claesman" en kapelle wierden in Lodewykstyl gestoffeerd en zyn goe bewoard gebleevn.
Achter vele wisselende beweuninge kopt baron en senator Charles Gilles de Pelichy 't kastêel in 1920. Zelfs vo zyn gezin met elf kinders is da vo zomerverbluuf veel te grôot.
In 1953 is olles overgedragen an de Zusters Augustinessen van d'Orde van et Illig Graf. Achter serieuze verbouwingen kwamen de latste zusters van de Sint-Trudoabdy, die under gebouw in de Nieuwe Gentweg in Brugge verlieten, noar ier en starten de nieuwe abdy van Male.
Hilde Crevits
thumb|right|Hilde Crevits Hilde Crevits (Toeroet, 28 juni 1967) es een West-Vlamsche politica voo de CD&V.
Carrière
Achter eur studies 'Licentioat in de Rechtn' an de UGent es ze in 1990 begost an de boalie va Brugge ols advocoat. Z'oat ôok nog een weetnschappelyke lôopboane an de rechtsfaculteit van de UGent, woar da ze eur bezig ield mè milieurechtsproake.
In 1999 es eur polletieke carrière begonn, als provincieroadslid voo West-Vloandern. In 2000 es ze ôok verkoozn als scheepn in Toeroet, mè als bevoegdeedn o.a. oopnboare weirkn, energie en milieu. By de regionoale verkiezingn van 2004 es ze in het Vlams parlement gerakt. In 2006 es ze eirkoozn gewist. In 2007 es ze minister in de Vlamsche regerienge gekoomn als vervangienge van Kris Peeters, die minister-president kwame.
Nicolas Lafabrique
thumb|Zelfportret mè medaille van [[Leopold I (HRR)|Leopold I van Ôostnryk]] Nicolas Lafabrique (Noamn (Namur), 7 november 1649 - Luuk, 1733) was e Woalsche kunstschilder. Je krêeg zyn ipleidienge, ost 'n nog styf joenk was, in den atelier van de schilder Bouge in zyn geboortestad. Je trok loater noar Italië en je blêef lange tyd in Rome. Je reisde deur Europa en zyn schilderien wierdn ipgenoomn in de beroemdste collecties. Zyn werkn Kop van lachende filosoof (Tête de philosophe rieur) en Figeure mè beker (l'Homme à la coupe) wierdn gepreezn deur de keunienk van Frankryk Louis XIV. Je kêerde were in 't begun van de 18e êeuwe en je vestigde hem in Luuk woa dat 'n ook gestorvn is.
Nicolò dell'Abate
Nicolò dell'Abate (Modena, ca. 1512 - Fontainebleau, 1571) was ‘n Italioansche maniëristische kunstschilder en êen van de belangrykste mêesters van d’êeste schole van Fontainebleau.
Zyn leevn
Nicolò dell'Abate krêeg z’n ipleidienge in Modena en ountwikkelde z’n styl in Bologna. Je studeerdeg’ êest beeldouwkunst by Antonio Begarelli, mo loater wierd ’n beïnvloed deur Dosso Dossi, Correggio en Parmigianino.
In 1552 vertrokt ’n no Fontainebleau in Frankryk ounder keunink Hendrik II. Je schilderde doa de Galerie d’ Ulysse en de Hendrik II-galerie. Je werkte tegoare me Francesco Primaticcio en ielp mee an de verspreidienge van ’t Italioans maniërisme.
Je was portretschilder, schilderde fantasielandschappn, mythologische- en liefdesthema ’s en je makteg’ ôok  ountwerpn vo keuninklikke tapytn, vor officiële gebouwn en edelsmeedwerk.
Je beïnvloedde de Fransche classicistische landschapschilders Claude Lorrain en Nicolas Poussin.
Schole van Fontainebleau
thumb|Galerie François I in ‘t kastêel van Fontainebleau De Schole van Fontainebleau is de noame die gegeevn is an twi periodes in de Fransche kunstgeschiedenisse.
’t Kastêel van Fontainebleau stimuleerde twi schooln in decoroatie en architecteure.
D’êeste schole (ca.1530-1560) ountstound in den tyd van keunink Frans I round 1530. J’ounderield schilders,  beeldouwers, ountwerpers,  architectn, stucwerkers, goud-en zilversmeedn en textielwerkers vo ‘t kastêel te decoreern. Verschillige vroege kunstenoars lik Rosso Fiorentino, Francesco Primaticcio en Nicolò dell'Abate kwoamn uut Itoalië en verspreidegn azo ’t Italioans maniërisme.
Xavier Malisse
thumb|right|Xavier Malisse Xavier Malisse (Kortryk, 19 juli 1980) is e West-Vlamschen tennisser.
Schole van Fontainebleau
De twidde schole (ca.1589-1610) ountstound in den tyd van Hendrik IV in 1589, achter e periode van grôte socioale en politieke ounrust in Frankryk. Belangryke schilders woarn Toussaint Dubreuil, Martin Fréminet en Ambroise Dubois.
Xavier Malisse
En is 1m85, ze competiesjegewicht is 73 kilo en e speelt reks.
ATP Titels
Y eit tien finoales g'oald, woarvan dat y der drie gewounn eit:
Bouwkundig erfgoed in Stoadn
Lyste van bouwkundig erfgoed in Stoadn:
Leiestreke
thumb|Gemêenten in de Leiestreke
De Leiestreke is e streke in Vloandern woa dat de riviere de Leie deure lopt. Doaby doe ze steden en gemeenten lik Mêenn, Kortryk, Oarelbeke en Woaregem in West-Vloandern en Deinze en Gent in Ôost-Vloandern an. Ôok in Vrankryk enn ze e Leiestreke.
Koolmêze
Uutzicht
Olhoewel de mêezn nogol sterk ip elkoar gelykn, keun je de koolmêze gemakkelik verkenn an zyne zwarte kop. Ie eit ôok nog ne zwartn band ip zyn borste ip nen geeln buuk. Zyn koakn zyn wit, zyn vleugels zyn blauw-groen. By 't vrouwke es de borstband klinder en korter dan by het manneke.
Verspreidienge
De koolmêze vind je overol in Europa. Zyn aantal weird geschat ip 37 tot 52 miljoen poarn. Typeernd voo zyn vôorkoomn es dat ie de aantalln koolmêezn met de joarn vrêe kan verschilln. De mêeste koolmêezn overleevn t'êeste joar nie. De koolmêze vind je mêestol in 't geburte van streukn, parkn, en bôomgoardn. Ge goat em ôok dikwils teegnkomn in unen of.
Leevnswyze
De koolmêze makt zyn nest in hooln. Ie slapt er in en legt er zyn eiers in. Ie broedt in de periode van einde moarte tot einde juni. Et vrouwke legt achte tot elf eiers, die wit zyn me rôod-bruune plekkn. De eiers koomn achter twêe weekn uut, en drie weekn loater keun de joungn ol uutvliegn.
Koolmêezn eetn een bitje van olles. In de zomer eetn ze geirn insektn, moar anders eetn ze zoadn, beukenootn, oazelnootn en bessn. Koolmêezn zyn ôok zot van netjes me pindanootn of vetbolln me zoad.
Dêelgemêente
thumb| Noambord ip de grenze van de dêelgemêente [[Vlazêle|Vladslo]] Een dêelgemêente is in België ‘t groundgebied van de gemêenten die, vó de grôote fusies in de joarn 1960-1970, nog zelfstandig woarn. Binn e fusiegemêente liggn juste zovele dêelgemêentn lik woaruut da de fusiegemêente ooit es ountstoane. Een vôormoalige gemêente mag em dêelgemêente noemn a 't een ounofhankelikke gemêente wos ip 1 januoari 1961, 'n officieeln startdoatum van de grôote erindêliengsoperoatie.
Bouwkundig erfgoed in Iengelmunster
Lyste van bouwkundig erfgoed in Iengelmunster:
Kokmêeuwe
De kokmêeuwe (Chroicocephalus ridibundus) es ne veugel van de familie van de mêeuwn. Vroeger wierd de sôorte by 't geslacht Larus ingedêeld.
Uutzicht
De kokmêeuwe es me zyn 40 cm een klêendere mêeuwe. Der es gin verschil tussn het manneke en het vrouwke. De kop es zwart en zyn lyf es wit, moar zyn vleugels zyn zilvergrys. De toppn van de vleugels zyn zwart. Ie eit oranje pôotn en nen oranje snoavel. In de winter ein ze gin zwarte kappe.
Verspreidienge
De kokmêeuwe komt overols vôorn in Europa, moar mêestol an zêe. 't Es de mêest vôorkoomnde mêeuwe an de Vlamsche kust. In de winter durft ie ol ne kêe mêer in het binneland te trekkn.
Leevnswyze
De veugels moakn udder nest in moerassn en meern in het binnenland. Ze doen da in kolonie en ze moakn doarbie vee leevn, om andere bêestn of te schrikkn. Ze moakn udder nest va umus en bloarn. Ze leggen êene kêe eiers, in april - meie en leggn doarbie 3 lichtgele eiers. Dedie koomn uut achter 3 weekn, en 't deurt ton nog 6 weekn vôor da de joungn uutvliegn.
De mêeuwn eetn overre olles, en doarom zie je ze nogol ne kêe by stortplekkn en ofvol. Moar anders eetn ze ôok krabbn, insektn, poaliengn, weekdiern en wormn.
Leers-Nôord
Leers-Nôord (Frans: Leers-Nord, Nederlands: Leers-Noord) es e dorp en dêelgemêente van de Woalse gemêente Stêenpit in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudkant van Stêenpit zelve, teegn de schreeve me Vrankryk. An den and're kant van de schreeve ligt de Fransche gemêente Leers. O de nôordkant van Leers-Nôord lôopt et Spierekanoal die by de Schreve ooverlôopt in't Kanoal van Roboais. 't Staduus van de gemêente Stêenpit stoat in Leers-Nôord en nie in Stêenpit zelve.
Geschiedenisse
Leers-Nôord en't Fransche Leers woarn langn tyd êen plekke geleegn in de kasselrye Rysel. By de Vrede van Oakn tusschn Vrankryk en Spanje in 1668 wierd'n an Vrankryk êenigte gebied'n gegeevn die nu in't uudige Nôorderdepartement liggn, wa nog ne kêe wierd bevestigd by de Vrede van Neymeegn in 1678. Mo deur 't oude feodoale systêem kende de schreve ip teffrente plekkn echter e vrêe ouneffn verlôop mè encloaves en excloaves. Der moste e commisje de grenzn deftig vasteleggn, mo 't deurde ton nog tout 22 ogustus 1769 êer der e grensverdrag kwam tusschn de Fransche keunienk Lodewyk XV en Maria Theresia van Ôostnryk (de Spoansche Nederlandn woarn oundertusschn ol d'Ôostnryksche Nederlandn). Leers wierd doaby hillegansn by 't Fransche keunienkryk gesmeetn. Kerkelyk bluuvde Leers pertank volln ounder 't bisdom Dôornik. Ôok liep de boane van Dôornik noa Mjinde twis deur Leers en zodoende over de schreve, wa de mienschn nie geirn ad'n mè da ze ton tol moestn betoaln. In 1779-1780 kwamter ounder Lodewyk XVI e nief verdrag. Leers wierd ezo nu in twêe gedêeld. Leers-Nôord kwam by 't Dôorniksche in d'Ôostnryksche Nederlandn, Leers-Zuud bleef in de Fransche kasselrye Rysel.
thumb|left|De Sint-Vaastkerke van Leers-Nôord Ip't ende van d'achttiende êeuwe kwoamn d'Ôostnryksche Nederlandn ounder Fransche bezettienge en wierd Leers-Nôord e gemêente in't departement Jemappes. Achter 1814 ôordigde 't ounder 't Ollands bewind by de provinsje Enegouwn. In 1820 wierd de schreve uutendelyk definitieve vastegeleyd mè 't Verdrag van Kortryk.
Leers-Nôord bleef ezo e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Stêenpit wierd gesmeetn. Leers-Nôord ôordigde, juuste lyk Stêenpit en d'and're oumligg'nde dorpkes, ôorsprounkelyk by 't Nederlandstoalige toalgebied mor es mè de lôop der joarn zwoar verfranst.
Manche
Manche (50) is e departement van Vrankryk in de regio Normandië. De noame komt van 't Iengels Kanoal, in 't Frans La Manche, die grenst an de nôord- en westkust en e dêel van d' ôostkust.
Geschiedenisse
't Departement wierd de 4e moarte 1790 ipgericht binst de Fransche Revoluusje, krachtns de wet van 22 december 1789, uut e dêel van de provinsje Normandië.
Toet 1796 was d' hoofdstad van 't departement de stad Coutances. Achter de Twidde Weireldoorloge was Coutances were de prefecture, omda Saint-Lô verre hêlegans vernietigd wierd binst de g'allieerde landienge in 1944. Coutances blêef prefecture van Manche zolange dat d' heripbouw van Saint-Lô bezig was.
Geografie
't Departement Manche grenst an de departementn Calvados en Orne in't ôostn en an Mayenne en Ille-et-Vilaine in't zuud'n. Roend 't departement, in 't westn, nôordn en nôordôostn, ligt 't Kanoal, langst e kustlynne van totoal 350 kilomèiters.
Bekend is 't rotseilandje Mont Saint-Michel geleegn vo de kust.
De belangrykste steedn van 't departement zyn: Cherbourg-en-Cotentin, Saint-Lô, Granville, La Hague, Coutances, Carentan les Marais, Avranches, Valognes, Saint-Hilaire-du-Harcouët en Bricquebec-en-Cotentin.
Inweuners van Manche wordn Manchois genoemd.
Daucus
Daucus is e geslacht van kruudachtige plantn van de familie  Apiaceae (Schermblommign). De bekendste sôorte is de gecultiveerde karote. 't Is e geslacht met oungeveer 25 sôortn.
Erfurt
Erfurt is den hoofdstad en grotste stad van de Duytsche dêelstoat Thüringen. Administratief hèt 't de status van Kreisfreie Stadt. 't Ligt in 't zuydelyk dêel van 't Thüringer Bekkn, in de valleie van de riviere de Gera. 't Ligt 100 km in 't zuydwestn van Leipzig, 300 km in 't zuydwestn van Berlyn, 400 km in 't noordn van München en 250 km in 't noordôostn van Frankfurt.
Mottn
Mottn of nachtvliendrs (Heterocera) zyn e groep insektn die verwant zyn mê de vliendrs en die dêel uutmoakn van d' orde van de schubvleuglign. De mêeste schubvleuglign zyn mottn en dr zoen 160 000 sôortn mottn zyn, veele van undre zyn nog nie beschreevn. De mêeste sôortn mottn zyn 's nachts ip gank, mo dr zyn dr ook die ipleevn by scheemrienge of oovredag.
Verschilln tusschn vliendrs en mottn
Aloewêl da de reegls vo mottn 't oendrescheidn van vliendrs nie woatredichte zyn, is êen belangryk kenmerk da de vliendrs dinne voelsprietn ên en (mê êen uutzoendrienge) klêene bolletjes of stoksjes ên ip 't ende van undre voelsprietn. De voelsprietn van de mottn kunn schynboar hêel gevarjeerd zyn, mor in 't byzondre missn ze 't verdikt ende. De noame Heterocera sloat ip 't varjoable zyn van de voelsprietn.
Etymologie
't Wôord "motte" is van Germoansche ôorsproenk. 't Modern Iengels "moth" komt van 't oed-Iengls "moððe" (cf. In Northumbrië  "mohðe") van 't oed-Germoans (verglyk 't oed-Nôors "motti", 't Needrlans  "mot", en 't Duuts "motte"). Meuglik istr e verband mêt 't oed-Iengls "maða" tgêen e moade is of van de wortl "midge"  wa toe de zestiende êewe mêest was gebruukt vo de larvn an te duudn, mêesta in verband mê 't antastn van klêern.