cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Groafschap Vloandern
De Bourgondiërs
An 't ende van de 14e êeuwe krêeg de dynastie van de Bourgondische Ertoogn, 'n zytak van de Fransche keuninklikke familie, voet an de ground in de Nederlandn. Deur te trouwen met Margaretha van Male (1384-1404), dochter van de Vlamsche groaf Lodewyk van Male, wierd Filips den Stoutn, ertog van Bourgondië, zelve groaf van Vloandern. Deur erfipvolgienge, trouws en veroveriengen krêegn zyn zeune Jan zounder Vrees en loater zyn klêenzeune Filips den Goein de mêeste van de Nederlandsche gewestn in under bezit. Karel den Stoutn volgde zyn voader Filips den Goein ip en zyn dochter Maria van Bourgondië trouwde met Maximiliaan van Oostnryk. Doadeure kwoamn de Bourgondische erflandn in Habsburgs bezit. Filips den Schoonn was under ênigste zeune.
De Habsburgers
In 1555 erfde Filips II de Nederlandn en de Spoansche bezittingen van z'n voader Karel V. Deur den ipstand teegn Filips II en de doarip volgnde Tachtigjoarign Oorlog (1568-1648) raktn de Zudelikke Nederlandn en de Nôordelikke Nederlandn van mekoar geschid. De zudelikke gewestn blêevn trouw an under keunienk en de nôordelikke vormdn de Republiek der Verenigde Provinciën. In 1713 kwoamn de zudelikke gewestn in andn van de Ôostnrykse Habsburgers.
De Fransche Revolutie makte een ende an 't Ôostnryks bewind in de Zudelikke Nederlandn. Teegn 1795 woarn de Ôostnrykers definitief verdreevn. Kort doarip wierdn uze gewestn geanexeerd deur de Fransche republiek. 't Groafschap Vloandern wierd ingedêeld in twêe departementn (Leie en Schelde), woarvan dat de grenzn soamenvieln met de loatere provincies West-en Ôost-Vloandern.
Lyste mei de Groavn van Vloandern
Zie 't artikel groaf van Vloandern.
Unie van Atrecht
thumb|right|300px|De Unie van Atrecht (in 't gilf)
De Unie van Atrecht es en overeenkomste geslootn up 6 januoari 1579 in de stee Atrecht (Frans: Arras) tusschn de partyen Artesië, et Kamerykse, et Groafschap Henegouwn en Romoans-Vloandern (mè uutzounderienge van Doornik).
De overeenkomste wos surtout ounder impuls van landvoogd Alexander Farnese up gang gezet en wos e reactie up 'n upstand in de Lege Landn.
De gewestn kwoamn overeen:
Surtout da letste punt makte 't vo de noordelikke gewestn ounmeugelik vo toe te treedn. Lik reactie ierup èn ze zynder under en poar weekn loater verenigd in de Unie van Utrecht.
't Verbound wos dus dudelik teegn de protestantn en calvinistn gericht. Da wos et gevolg van under geweld teegn katholieke priesters, kerkgebouwn en kloosters. De deelnemers van de Unie van Atrecht verweetn de protestantn dan ze de Pacificoatie van Gent geschoundn addn.
1814
1811 - 1812 - 1813 - 1814 - 1815 - 1816 - 1817 't Joar 1814 is 't 14e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Unie van Atrecht
Istorici anzien die twee unies lik et begun van de schiddienge van de Zeventien Provinciën.
Johan Persyn
Johan Persyn (Brugge) es nen West-Vlamsche (ex-)journalist en polletieker voo de SP.a.
Media
Johan Persyn es het best bekend van zyn periode by de VRT en WTV, woar da't ie journalist en nieuwslezer wos. Ie es doar gestart in 1982 als regisseur-omroeper by Radio 1. Doarachter ging 't ie noa de sportredactie van de VRT-radio. in 1989 ging 't ie noar de televisienieuwsdienst van de VRT, woarvôorn da't ie achter een tydje het loatoavendjournoal ging presenteern.
In 1993 es't ie als êen van de êeste begonn by nen regionoale tv-zender: by WTV ei't ie de nieuwsredactie geleid tot 2000. Achter ne korte stop by 'De Rode Loper', een societyprogramma van de VRT, es't ie begonn by 4FM.
Polletiek
In 2004 es Johan overgestapt noa de polletiek, toen da't ie woordvoerder kwam van de SP.a. In de latste gemêenteroadsverkieziengn van 2006 kwam ie op in de gemêente woar da't ie oundertussn weunt: Lierde. Ie es't er verkoozn tot gemêenteroadslid.
Hogeschool Gent
Sedert 2008 is Johan Persyn diensthoofd Communicatie en Cultuur aan de Hogeschool Gent
Beroepsslaapkamerdeure
Beroepssloapkamerdeure es een liedje va Johny Turbo en 't goat over de vakboundn.
Stroalkapelle
Hoe grodder de kerke, hoe meer stroalkapelln da ze zy kreeg. Deurnband woarn d'r da drie of vuve. 200px|thumb|left|De stroalkapelln van de kathedroale van Reims, Vrankryk (13ste eeuwe)
Keltn
thumb|Verspreidienge van de Keltn De Keltn zyn e groep Indogermoansche volkern, ofkomstig uut Centroal-Europa, die achter 900 v.C. binnvieln in Gallië, Spanje, Itoalje, Grieknland en Iengeland.
Errewete
D' errewete (Pisum sativum) is e plante uut de vlinderblommefamilie. Der is indertyd vele genetisch ounderzoek van Gregor Mendel ip die plantn gedoan.
Keltn
De Griekn en de Romeinn kwoamn vanof de 4e êeuwe v.C. met hunder in contact. In de 3e êeuwe vestigdn z'hunder ook in Klêen-Azië, ounder de noame "Galoatn".
Errewete
De noame erreweten wordt surtout gebruukt voe de zoaden van die plante. Dat zyn klêne groene bolletjes (6 tot 12 mm diameter), die voe groensel g'eetn wordn.
Achter da ze getrokken zyn wirden de bôonn geprôost om d'erreweten uut de schokken t'oalen. Ze wirden geblancheerd ('n poar minuten gekokt) en ton gestoofd in beuter me 'n bitje andjoen of sjalotten. Sommigste minsen doen d'er ôok 'n bitje suker by.
Keltn
Ze zyn bykan overol geromaniseerd en ze verloorn in de mêeste gevolln doaby ook hunder toale.
De Keltische toaln moakn dêel uut van de Indo-Europeesche toaln.
Errewete
D'erreweten wirden ôok gedrôogd vô ze beter te kunn bewoaren. Oas ze gedrôogd zyn goat ulder velleke gemakkelikker of en klappen we dikwils van spliterreweten.
Verwant an de erreweteplante is de plante Glycyrrhiza glabra, woavan dat stikkn van de wortel kalissiestokskes noemn.
1511
1508 - 1509 - 1510 - 1511 - 1512 - 1513 - 1514 't Joar 1511 is 't 11e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Nicosia
thumb|Collage mè fotto's van Nicosia Nicosia (Grieks: Λευκωσία, Levkosía, Turks: Lefkoşa) is d' hoofdstad van Cyprus, geleegn an de riviere de Pedieos.
Nicosia is êen van de verdêelde hoofdsteedn van de weireld. 't Zuudelyk dêel is van Grieks Cyprus en 't nôordelyk dêel van Turks Cyprus. De grenze, "De Groene Lyne" (de VN-Bufferzone), lopt dweis deur de stad, van ôost noa west. 't Bestoat uut e gedemilitariseerde zone, die sedert 1974 deur de  Verêenigde Noasjes (VN) wordt  oenderhoudn. D' oude cirkelvormig ommeurde stad wordt er verre exact mee deurmiddn gedêeld.
Geschiedenisse
't Centraal dêel van Cyprus woar da Nicosia geleegn is, wordt al zeker sedert de vroege  bronstyd beweund. Omtrent 1200 joar vo Christus wierd de stad deur (verzekers Grieksche) kolonistn gesticht oender de noame Ledra. Êenigte êeuwn loater kwam hêel Cyprus oender Assyrisch bestier, ook de klêene stad Ledra. Êenigte êeuwn achter de vernietigienge van de kuststad Salamis (ton d' hoofdstad) deur d' Arabiern in 647 kwam Nicosia roend 965 hoofdstad van 't eiland. De centrale liggienge makte de verdedigienge gemakkelyker. In 1191 belegerdn en veroverdn de kruusvoarders de stad oender leidienge van Richard I van Iengeland. In 1570 viel de stad achter 40 doagn belegerienge in handn van d' Ottomoann. In 1878 wierd 't eiland en de stad overgedreegn an 't Brits Ryk. Sedert 1960 is Nicosia d' hoofdstad van d' oenofhankelyke republiek Cyprus. Vanof 1975 is 't ook d' hoofdstad van de de-facto oenofhankelyke Turksche republiek Nôord-Cyprus en is de stad dus verdêeld in 2 dêeln. thumb|left|Zicht ip Nicosia (nôordelyk dêel)
Muzestrountjes
thumb|Nen oop muzestroentjes Muzestroentjes zyn klêne korrelkes van chocla. Muzestroentjes wordn gebruukt voe'r ip etwoa te strooin, gelik ip stuutn, pannekoekn of ip crème.
1902
1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 - 1905 't Joar 1902 is 't 2e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Torsten Haß
Torsten Haß (21 november 1970, Neumünster, dêelstoat Sleeswyk-Holstein), pseudoniem Kim Godal, es nen duutstoalige schryver en dichter.
Gulden Snee
De Gulden snee es een specioale veroudienge tussn twêe getallen. Et weirdt het typevôorbeeld van een armonieuze veroudienge genoemd en es nen êeste kêe beschreevn gewist deur de oude Griekn, die et getal me Φ aanduudigen.
In 't Latyn zeggen ze ôok proportia divina of goddelikke veroudienge.
Wiskundig
K = grôotste getal k = klêenste getal
O je da uutrekent me k = 1, komt je tot volgende uutkomste:
K² - K - 1 = 0
K = 1.618...
(D'er es ôok nog 'n twidde negatieve uplossienge: .)
Ne Gulden rechtoek es ne rechtoek upgebouwd volgens de gulden snee:
De lengte = de brètte maal gulden getal .
en dus
Ierin es a de brètte en a + b de lengte.
De gulden snee in de natuur
Pythagoras oat vastegestel da die armonieuze veroudienge vele vôorkomt in de natuur. Een antal vôorbeeldn:
Omda de gulden snee overol zit in de natuur, zyn der minsn die beweirn da ze onbewust oes gevoel voo schôoneid bepoalt. Volgens die theorie voldoen minsn die olgemêen als snel gezien zyn mêer an de gulden snee dan lêlikke minsn.
Houtduve
thumb|Columba palumbus
Houtduuvn (Columba palumbus) zyn de grotste duuvn die in West-Vloandern vôornkommn.
Uutzicht
Houtduuvn zyn grôte duuvn (ze kommn midder of 40 cm) die surtout upvolln omdan ze e grôte, witte plekke en up nunder nekke. Voun de reste zyn ze, buutn nunder roazn bost en e bitje wit an nunder vlerkn, hêlegans grysde (up d'êne plekke ol dounkerder of up d'aar).
De joungn en die witte plekke nog niet, e begunt mo te kommn achter 6 moandn.
Verspreidienge
Houtduuvn vound je in 'n tyde ollêne up de buutn en busschn, mor oundertusschn leevn der oek ol e masse in stedelik gebied.
Teetn
Houtduuvn eetn ollêne plantoardig teetn, surtout in landbouwgebied zyn ze nie geirn ezien omdan ze jounge plantjes en groan 't liefste van ol hen. Nu en toune gebeurt het dat de boerebound e weekend inricht voun houtduuvn te schietn omdan der te vele zoudn zittn, etwot woamei dat de veugelbeschermienge nie t'akkôord is.
Vôortplantienge
Ze moakn e nest van taksjes dan ze in boomn of struukn leggn. Ze leggn mêestol en ei of twêe, die uutkommn achter e dag of 18. Ze zorn nog voun de joungn tout an ze 3 of 34 doagn oud zyn.
Polder
thumb| Polderlandschap Een polder is een lêeg geleegn stik land me dykn d’r round woarin da de woaterstand kunstmoatig kan geregeld wordn.
In België wordt de term polder ook gebruukt vo de overeidsinstantie die zorgt vo ’t beleid en toezicht over ’t gebied. In Olland noemn ze da waterschap.
1894
1891 - 1892 - 1893 - 1894 - 1895 - 1896 - 1897 't Joar 1894 is 't 94e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Polder
De Polders is ook de noame van een streke in Vloandern die gevormd is deur polders.
Casper en Hobbes
Nu zyn der nog ossan gazettn die 'n strip uutbriengn, lik de Morgen.
Ôorsproeng
Casper en Hobbes is ôorsproenkelik in 't Iengels uutebrocht ounder de noame Calvin and Hobbes. Watterson wrochtte 'n dien tyde in de reclammeweireld, mor e wulde begunn me strips te têeknn. 't Wos mor achter en ende en met 2 van ze neevnfiguurs (de klêne broere van êen van ze personoages met zyn speelgoedtyger) dat 'n en uutgever voend.
Casper (Calvin) en Hobbes zyn enoemd no 2 filosoofn: Johannes Calvijn en Thomas Hobbes.
Watterson eit olsan 'n twuk ghèd tegen commercie, doamee dat er nooit een teeknfilm es van gemakt, of t-shirts of zattn met Casper en Hobbes ip.
Inoud
De mêeste strips goan over Casper en Hobbes zevve. Oloewel da Hobbes e speelgoedtyger is, ziet Casper dat nie ezô. Ze doen tope vanolles en groakn e masse in de miserie.
Casper is vele an 't dagdroomn en toune nimt vele 'n en alter-ego an. Êentige vôorbeeldn:
Van e kartongn doze kut 'n vanolles moakn, lik e spillement voun deur 'n tyd te reizn, e transformeerder of e duplicator.
Casper goat in 't hêle nie geirn no 't schole en ne krygt ouk ossan slichte puntn. At 'n thuuskomt, is 'n ouk nog mêestol overende eloopn deur Hobbes.
Dikkens peis 't ie dat ie êen of ander bêeste is, gelyk nen dinosaurus.
Casper is zot van snêeuw. En is e mêester in keiarte snêeuwbolln moakn, dat 'n toune mêestol achter ze gebeurnege Inge smyt. E makt ouk geirn snêeuwventn, mo 't zyn nôois geweune. Ze zyn oltemets omverre ereen deur 'n otto van ze voader of ze zyn in twêeën ezoagd.
Ippolito de' Medici
Ippolito de’ Medici (Urbino, 1511 – Itri, 10 ogustus 1535 was den ounwettign en ênigstn zeune van Giuliano, hertog van Nemours.
Zyn leevn
Ippolito was mo vuuf joar oud os zyn voader stierf in 1516. Zyn nounkel paus Leo X liet hem by hem no Rome kommn, woa da kardinoal Bibbiena vor hem zorgde.
Loater groeideg’t ie ip in de Palazzo Medici in Firenze, tegoare met Alessandro, de zeune van Giulio de’ Medici en Catharina, de dochter van Lorenzo II. Hunder ipvoeder was kardinoal Passerini.
O Giulio in 1523 verkoozn wierd tout paus Clemens VII, liet ‘n Ippolito regeern over Firenze.
Achter de plunderienge van Rome in 1527, deur de troepn van Karel V, profiteerdn de Florentynn van de chaos in Italië, en ze voerdn de republiek were in. De Medici mostn vluchtn. Achter drie joar, in de zomer van 1530, kostn ze were an de macht kommn me d’hulpe van ’t keizerlik leger.
Mo Clemens dêed er nu olles an vo zyn eign zeune Alessandro signore te moakn, in de plekke van Ippolito.
Ippolito had hem pertang ol goed voorbereid ip zyn toake en je was styf goe gezien in Firenze, in teegnstellienge tout Alessandro, die doa nie geirn gezien was deur zyn grof, arrogant, ounbeschoft en gewelddoadig karakter.
Inghelram
Inghelram, Engelram of Enguerrand (ca.780-ca.851) wos forestier (busmêester) van de Vloanderngouwe (Pagus Flandrensis) en groaf van Hoarelbeke. Je wos de zeune van Lyderic.
Ippolito de' Medici
Zyn leevn
Vor Ippolito uut Firenze te krygn benoemde Clemens hem tout kardinoal, en je zound hem vor e politiekn ipdracht nor Hongareye. Ippolito verzetteg’ hem uut olle macht want j’had ‘n ofkêer van olles wa da met e gêestelikke carrière te moakn had. Je was liever soldoat gewist. Mo je most luustern no de paus.
Inghelram
Achter z'n dôod ist 'n ipgevolgd deur z'n zeune Audacer, de voader van Boudewyn I van Vloandern. De forestiers van Vloandern liggn dus an de boasis van 't loatere groafschap Vloandern.
Ippolito de' Medici
Zyn leevn
Je was nog mo juste vertrokkn of de republiek wierd ofgeschaft, en Clemens stelde Alessandro an ols signore van Firenze. Je was ton 19 joar oud.
Inghelram
Inghelram wos in dienst van de West-Frankische keunienk als busmêester. Je ligt begroavn ounder de kerketorre van de Sint-Salvatorskerke (d'hoofdkerke van Hoarelbeke). Zyn gedenkstêen is ingemetseld in de crypte van de torre, die ip de plekke stoat van de vroegere kapelle van 't "hof" of 't buswachtershuus.
Ippolito de' Medici
Zyn dôod
In 1535 krêeg Ippolito ipdracht van de verdreevn Florentynn, vo te goan klappn me Keizer Karel, vor Alessandro of te zettn. Keizer Karel zat ip da moment in Tunis.
Os Ippolito toe kwam in Itri, in de Kerkelikke Stoat, woa dat ‘n de bôot most pakkn no Tunis, kwamt ‘n ziek. Ênigte doagn loater stierft ‘n, officieel an Malaria. Mo je zou vergiftigd gewist zyn in ipdracht van Alessandro.
Stoan
Stoan (Stoadn) (Nederlands: Staden) is e Belgische gemêente in de provinsje West-Vloandern. Der weunn oungeveer 11.000 menschn.
Dêelgemêentn
Buutn Stoan zelve zyn der nog de dêelgemêentn Nieuwkerke en Rôzebeke. Ôok de parochies Vuufweegn en Sleioage liggn langs de grenze van de gemêente.
De gemeênte Stoadn grenst an: thumb|left|Stoan, deelgemêentn en gemêentn die derby liggn. De gele gebiedn zyn bebouwde kernn.
thumb|left| Oudn [[yzerweg van de vroegere lyne Toeroet-Kortemark-Yper in Stoadn]]
Falconiformes
Falconiformes is 'n orde van de stekveugels. De orde telt mor êen familie, de valkachtign (Falconidae) met 11 geslacht'n.
1275
1272 - 1273 - 1274 - 1275 - 1276 - 1277 - 1278 't Joar 1275 is 't 75e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Instortienge van de Moasbrugge in Maastricht binst e procesje
Bouwkundig erfgoed in Gyverienkhove
Lyste van bouwkundig erfgoed in Gyverienkhove:
4 september
4 september is de 247stn dag van 't joar (248stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 118 doagn toet 't ende van 't joar.
27 februoari
27 februoari is den 58stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 307 doagn (308 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
De Rode Loper
De Rode Loper is e showbizzmagazine up de Vlamsche televisiezender één. In 't programma komt vooral nieuws an bod uut de film-, muziek-, en modewèreld.
Presentatoorn
De êeste presentatoorn woarn Lieve Ketelsleghers en Johan Persyn in 2000. Kort doarachter kwaamn Jo De Poorter en Tanja Dexters derby. Van 2001 tot 2006 werd et ofwisselnd gepresenteerd deur Martine Prenen en Yasmine. Up 1 januoari 2007 presenteerde Martine vo de latste ki. Ze werd vervangn deur Evy Gruyaert.
Margaretha van Constantinopel
Margaretha van Constantinopel (1202 - Dowoai, 10 februoari 1280), was van 1244 gravinne van Vloandern en Henegouwn. Ze was de joungste dochter van Boudewyn van Constantinopel en van Maria van Champagne. Heur voader was groaf van Vloandern en Henegouwn en êeste keizer van ‘t Latyns Keizerryk van Constantinopel.
Heur leevn
In 1202 vertrok heur voader ip de vierde kruustocht. Heur moeder, die in verwachtienge was van Margaretha, is mor achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte. Heur noenkel Filips I, markgroaf van Noamn, was regent en zorgde vo de twi meisjes.
In 1204 is heur moeder ziek gekommn in Akko (Israël), en de 9stn ogustus is ze doa gestorvn. E joar loater stierf heur voader in de kerkers van Bulgareye.
Filips van Noamn blêef regeern in noame van heur oudere zuster Johanna, mo je brocht zyn nichtjes in e moeilikke situoasje deur hem te verloovn mè Marie, dochter van de Fransche keunienk Filips August, die under in 1205 liet overbriengn no zyn hof in Parys.
In 1212 kêerde ze were noar Henegouwn, woa da ze trouwde mè Bouchard van Avesnes, baljuw van Henegouwn en subdioakn van de kerke van Laon. Je was êest heur lêermêester en voogd gewist en ze was nog mo tien joar oud on ze trouwdn. Heur zuster en heur vint Ferrand van Portugal zoagn da nie zittn, en in 1215 wierd under huwelik langs Filips August en paus Innocentius III oenwettig verkloard, omdat ’n e gêestelikke wydienge haad. De 19stn januoari 1216 wierdn ze g’excomuniceerd deur Innocentius.
Bouchard en Margaretha, die ton ol under êeste zeune haan, vluchtegn no ’t groafschap Luxemburg. Doa krêegn ze nog twi zeuns.
Binst e gevecht kostn ze Bouchard overmêestern en z’hieldn hem in 1219 vo twi joar gevangn in Gent. Vor hem vry te krygn, was Margaretha akkôord mè d'oentbiendienge van under huwelik, en ze schiddegn in 1222. Doadeure wierdn under jounges oenwettig verkloard.
Bouchard vertrok noar Italië vor absolutie te krygn en vo te goan vechtn vo de Sancta Sede, ’t pauselik leger. Binst dat ’n weg was kost Johanna Margaretha overhoaln vo t’hertrouwn mè Willem II van Dampierre en ze trouwdegn in 1223.
Weregekommn in Vloandern, hen ze Bouchard oenthoofd in Rupelmonde, ip bevel van Johanna.
In 1246 kwamt de Fransche keunienk Lodewyk IX of met e compromis. J’arbitreerde tusschn de jounges van Burchard van Avesnes en de jounges van Willem II van Dampierre. Margaretha blêeft de Dampierres steunn, mo Lodewyk erkende da de Avesnes ook wettige erfgenoamn woarn. Je besliste da de Dampierres Vloandern krêegn en de Avesnes Henegouwn.
Da zelfste joar slôot Jan I van Avesnes e boendgenôotschap mè Willem II van Holland (van 1247-1256 ook keunienk van et Hillig Rooms Ryk) teegn Vloandern, en je trouwde mè zyn zuster Aleid van Holland.
In 1252 gaf Willem II van Holland Ryksvloandern an Jan van Avesnes.
In 1253 mislukte de Vlamschn invoasie in Zêeland. ‘t Vlams leger wierd versleegn in de Slag by Westkapelle ip Walcheren. Margaretha heur twi zeuns wierdn gevangn gepakt. Gwyde van Dampierre was gekwetst an zyn twi bêenn en je spakte vo de reste van zyn leevn. Jan van Dampierre was ’n oge kwyt.
1962
1959 - 1960 - 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1965 't Joar 1962 is 't 62e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Margaretha van Constantinopel
Heur leevn
Van 1270 toet 1275 was Vloandern in oorloge met Iengeland.
Heur jounges
Heur jounges mè Bouchard van Avesnes: Heur jounges mè Willem II van Dampierre:
In 1245 stichtte Margaretha ‘t Begynhof van Brugge.
De 29stn december 1278 dêe ze trôonsofstand in Vloandern vo Gwyde van Dampierre. In Henegouwn blêef ze zelve an de macht toet an heur dôod, en ze wierd doar ipgevolgd deur heur klêenzeune Jan II van Avesnes. Deur den trouw van heur zeune Jan I van Avesnes met Aleid van Holland woarn Henegouwn, Holland en Zêeland verênigd.
Z’is begroavn in de deur heur gestichte Abdye van Flines.
1669
1666 - 1667 - 1668 - 1669 - 1670 - 1671 - 1672 't Joar 1669 is 't 69e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Uutbarstienge van den Etna in 1669
Hans Van Themsche
Hans Van Themsche (1988) vermoordde up 11 meie 2006 in Antwerpn 2 menschn: de zwangere Malinese Oulematou Niangadou en de 2-joarige Luna Drowart. Ne verwondde ôok Songül Koç, e Turkse vrouwe.
Doadn
Up 11 meie 2006 pakte y de tring va Roeseloare na Antwerpn. Êest kocht y e woapn (woarvoorn daj gin vergunninge nodig at) en toene de kogels vo derin. Ne wandelde êest e toertje tot dat ie e plekke vound woar dat rustig genoeg wos. Zyn êeste slachtoffer wos Songül Koç, e Turkse vrouwe met en ôofddoek an die e boek an 't leezn wos. Van Themsche schoot up eur mo ze werd nie dodelik gewond. Nog gin 2 minuutn later schôot y up Oulematou Niangadou, e Malinese zwangere vrouwe. Ze was de au pair va Luna Drowart en ôok zy werd vermoord ondanks eur blanke uudskleur. En agent de ip e terrasse doar nie zo verre van zat at alles goord en kon Van Themsche uutschoakeln deur em in den buuk te schietn.
Onderzoek
Van Temsche et in e verhoor toegegeevn dat y doelbewust achter anderskleurign mikte. Ne beweerde dat 'n 5 joar geleedn, toen dat nog in Brussel na 't schole gieng, gepest werd deur allochtoonn. Volgens em is da ze motief. De politie vound up ze kamer in 't internoat va Roeselare woar dat y na 't schole gieng, en afscheidsbrief. Doar stound in dat y 10 vrimdeliengn gienk vermoordn en doarachter zelfmoord gienk pleegn. Ne bedankt ook zyn ouders voor olles dat ze voor em gedoan an.
Familie
Hans komt uut e familie die ol van in 't begun lid is van de rechtse party Vlaams Belang. Zyn tante Frieda Van Themsche wos up et moment van et gebeurn kamerlid. Mo volgens justitie èit dat niet met zyn daadn te moakn. Ne zoudt nie racistisch zyn upgevoed.
Sint-Pieters-Kapelle
Sint-Pieters-Kapelle is e kleen Belgisch dorptje in de Polders. Kapelle is de volkse benoamienge van da heel kleen prochietje da met ruze 150 inweuners het. 't Is een deelgemeente van de kustgemeente Middelkerke. In 1971 was Sint-Pieters-Kapelle by de nieuwe gemeente Spermalie gekoomn, moa die gemeente werd in 1977 ipgeheevn en Sint-Pieters-Kapelle werd by Middelkerke gevoegd.
Beziensweirdigheedn
Kapelle ligt in de polders, met andere woordn, 't is een schoon prochietje met veel wêeland en veel koeiboeren. 't Is vlot bereikbaar met den E40 die der nen afrit het.
Lyste van hertoogn en keuniengn van Pruussn
Hier volgt de lyste van hertoogn en keuniengn van Pruussn. Ze woarn lid van 't Huus Hohenzollern en ze regeerdn over de vroegere Duutsche stoat Pruussn.
In 1525 wierd et protestants hertogdom gesticht in ôostelik Pruussn. 't Hertogdom volgde doa de Teutoonsche Ordestoat ip. Albrecht van Brandenburg-Ansbach was de latste grôotmêester van de Teutoonsche ridders van de Duutsche Orde en den êestn hertog van et hertogdom.
In 1618 stiervn de Pruussische Hohenzollerns met Albrecht Frederik uut. Doadeure erfde markgroaf Johan Sigismund van Brandenburg 't hertogdom en wierdn de twi stoatn verêenigd. De unie krêegt de noame Brandenburg-Pruussn. Brandenburg was et zwoartepunt van de dubbelstoat.
In 1701 kost keurvorst Frederik III hem als Frederik I tout keunienk loatn krôonn en kwam Brandenburg-Pruussn een keunienkryk.
Achter d'overwinnienge van de Frans-Pruussischn oorloge (1870-1871), ounder d'heerschappye van Wilhelm I en zyn kanselier Otto von Bismarck, kost Pruussn d'êenmoakienge van Duutsland bekommn en wierd et Duuts Keizerryk gesticht. Wilhelm I was den êeste Duutsche keizer van 1871 tout 1888. Zyn klêenzeune Wilhelm II most in 1918 oftreedn.
Tusschn 1871 en den Êeste Weireldoorloge was et keunienkryk Pruussn de belangrykste stoat van et Duuts Ryk.
1255
1252 - 1253 - 1254 - 1255 - 1256 - 1257 - 1258 't Joar 1255 is 't 55e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Groaf Willem II van Holland gèeft privileges
1920
1917 - 1918 - 1919 - 1920 - 1921 - 1922 - 1923 't Joar 1920 is 't 20e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Kroaizje
Kroaizje is êen van de vier kardinoale deugdn, en psychologisch kenmerk en en karaktertrek. 't Is de meugelikhie de confrontoatie met lichoamelikke pyne, tegenslag en levensbedreiging, ounzekerhie en intimidoatie an te neemn en te deurstoan. Soms es d'r ounderschyd gemakt tussen lichoamelikke kroaizje en morele kroaizje.
Kroaizje of moed eije dus nôdig vô en byzoundre grôte en lange inspannienge te doen, vô en indernisse te neemn woa da je schrikkelik tegen ipzie of vô iets te beginn da schier ounmeugelik es vô te lukkn.
Kroaizje komt van 't Franske "courage".
Er zyn der die peizn da dadde en typische eigenschap is van de West-Vloamiengn (zie bronn): nie vele zeggn moa veel kroaizje. Doardeure zyn d'r allesins vele West-Vloamiengn en Flandriens beroemd gekommn.
thumb|De kroaizje wordt geëerd met een lauwerkranse
Deugd
Kroaizje is et tegendêel van laffehie, maar ook van leeghie of zwakkehie. An 't ander uterste van kroaizje ligt roekelôoshie, stootmoedighie zounder bezinnienge, zounder rekenienge t'oudn met 't lot of den toevol, zounder nederighie tegenover zichzelve en barmertighie tegenover andren.
Kroaizje als deugd verounderstelt ne vorme van belangelooshie, altruïsme of edelmoedighie. Kroaizje is ne deugd oat'ie in dienste stoat van ne mins of van en algemêne of edelmoedige zoake.
Kroaizje eit betrekkienge ip d'angste en dreigienge in de toekomst, maar vôorol ip 't eedn. Kroaizje bestoat vôoral in 't eedn, 't mêest nabye roakpunt met de noaste toekomste, stante pede. De wille om in de toekomste courageus te zyn of in 't verleen courageus te zyn gewist es veelêer denkbêeldig en laf.
Kroaizje is individueel en persôonlik. 't Is gêen geweetn moar een besluut, gêen gedacht moar ne doad. Kroaizje es soms een zoake van wils- of gêesteskracht genoemd, 't streevn bly te zyn en wel te doene tegenover d'indernissen, die tallôos zyn (zie o.a. Spinoza).
Dedien die vecht met de kroaizje van de wanôpe, doet dadde uut colère of hoat, omdat 't moet, omdat et tegenoverdêel lafehie zou zyn, omwille van de schônehie & 't ethische.
Karaktertrek
Kroaizje es als karaktertrek 't feit da'je nie rap benauwd zyt, ofwel omda'je er letter gevoelig voor zyt, ofwel omdajje benauwdighie gemakkelik of zelfs geirne verdroagt.
6 juni
6 juni is den 157stn dag van 't joar (158stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 208 doagn toet 't ende van 't joar.
Beier
thumb| Poaters Een beier of e beze is e klêne, rounde, vlêzige, sappige sôorte fruut die an e struuk groeit.
Chicong
Ne chicong es een sorte groensel. Dikkens ein ze 't met den term chicong ollêne over 't bovenste wit stik van de plante. De wortel van de plante noemn ze krotte of prut en weird gebruukt vo kaffie of te liengn.
1496
1493 - 1494 - 1495 - 1496 - 1497 - 1498 - 1499
Beier
D’r zyn verschillige sôortn beiers:
Chicong
Maniere van kwêekn en sortn
Chicongs wordn ip 'n hêle specioale maniere gekwêekt.
Beier
In de plantkunde wordt de tomatte, de aubergine, de chilipeper, de avocado, de kiwi en de druve by de beiers gerekend. En botanisch gezien is de brombeier gin beier.
Chicong
Maniere van kwêekn en sortn
Eerst wordt er chicoreie gezoaid (familie van rôodlof en andyvie) en de wortels wordn geôogst. Ton wordn de wortels in bakkn gezet, overdekt met eirde en nen doek zoda ze in 'n dounkern zittn.
Achter drie à vier weekn es 't er nieuw lôof geschootn: de chicong. Oa 't ie te vele de kloarte ziet, ton is 't 'n gèsgroene.
Dienen chicong wordt verkocht als groundchicong en is den dierstn. De goekopere versie, die veel minder bitter es, es op woater gekwêekt (hydrokultuur). Rôodlof eit rô kropkes, genoamd salade van Verona.
Bereidiengn
Vo de bereidinge in rollekes espe: chicongs kookn, loatn uutlekkn, in espe rollen, overzoppn met 'n bechamelsause met styf veel koas, nog koas en chapelure derip en gratineren in den oven totdat er e licht korstje ip is.
Noamn
In Vloandern klappn we van chicongs of witloof, de Woalen van chicon, d'Ollanders van witlof, en de Fransmans van endives of chicons en Frans-Vloandern/Nord-Pas de Calais. Da latste gift verwarring me de andyvie (saloa) en doarom zoudn ze't wel ne kê chicorées durvn noemn.
Gwij Mandelinck
thumb|'t [[Uus in Wakkn woar da Gwij Mandelinck geboren is]]
Gwij Mandelinck, echte noame Guido Haerynck, (Wakkn, 23 januoari 1937) is e West-Vlamschen dichter en schryver die sedert 1975 in Woatou wunt.
Zyn leevn
E volgde zyn middelboar an de Normaalschool in Toroet. Doa wos'n lêroare Nederlands van 1959 toet 1975. In 1975 kwaam Mandelinck bibliothekoaris in Poperienge, en e joar loater wost'n coördinator van 't Hopmuseum. In dien tyd goenkn na Woatoe goan weunn, en deur nem krêegn de poëziezomers in Woatoe bekendied.
Weetjes
Zyn pseudoniem komt van de rivier de Mandel die in Wakkn in de Leie vloeit.
FC De Kampioenen
thumb|FC De Kampioenen Café / Logo FC De Kampioenen F.C. De Kampioenen is e Vlamsche, komische tv-serie. Et goat over e caféploeg die mo zeldn wint. Er werdn 273 afleveringn (21 reeksn) gemakt en daardeure is êt de langstlopende serie die den VRT ooit êt gemakt. 't Es de populairste serie van de latste joarn, en zelfs de eindelôze eroaliengn oaln nog oltyd vee kykers.
Spoansche Nederlandn
De Spoansche Nederlandn wos de noame vo de Zudelikke Nederlandn achter dan de noordelikke provinsjn under ounofankelik addn verkloard van Spanje (in 1588).
Den Spoanschn keunienk Filips II trok em et liefst van ol niet te vele an van die voor em problemoatische Lêge Landn. 't Es doamè dat 'n in 1598 et besteur èt overgedreegn an de aartsertoogn Albrecht en Isabella, die zo goed lik ounofankelik kostn regeern. Moa deur dan ze zynder gin kinderns addn gekreegn, zyn de Lege Landn achter 'n dood van Albrecht in 1621 weregekeerd ounder de Spoansche krone. Da wos voorof zo ofgesprookn in e geheime clausule. Vanof toun stelde Filips II Spoansche gouverneurs an die ier kwoamn besteurn.
De Spoanschn tak van et Uus van Habsburg liep dood, en zo kwam d'r in Spanje et Uus van Bourbon an de macht. 't Gevolg wos da de Zudelikke Nederlandn an de Oostnryksche Habsburgers toe kwoamn. Da gebeurde officieel mè de Vrede van Utrecht in 1713. In da joar kwoamn de zudelikke stoatn ounder 't gezag van de keizer van et Illig Rôoms Ryk en spreekn me van de Ôostnryksche Nederlandn. thumb|left|De Spoansche Nederlandn liggn ten zuudn van de roje schiddiengslyne
Aethridae
De Aethridae zyn e familie van de krabbn, d'eênigste van de superfamilie Aethroidea. Der leevn e 40-tal soôrtn. 7 van de 14 geslachtn zyn uutgestorvn.
Smurfen
De smurfen zyn stripfigeuren die uutgevonden zyn deur Peyo en da was nen Brusseloare. Ze zyn vré klene, en z'en e blauw vel mè ne wittn hoêd en broek. Gargamel is de slichtn van 't verhoal. De leider is Grote Smurf, en den dien het e rood mutstje.
Ze weunen al tegoare in e dorptje van paddestoelkes. Under toaltje noemt de 'Smurfentoale' en doaby wordn vele van de zelfstandige noamwoordn en werkwoordn vervangn deur het woord 'smurf' of 'smurfen'.
Der doe moar één vrouwke mee en da's Smurfin, en dedie droagt e wit klèdje en z'et blond lank hoar. Loater kwam doar Sassette by en nog loater Omasmurf.
De Smurfen hen ook e vyand: Gargamel. Tegoare me zyn katte Azraël en zyn lêerlienk Greintje probeert ie de Smurfen te vangn.
D'originele verhoaln van de smurfen woarn in 't Frans, woa dan ze 'Schtroumpf' noemn.
Folk Dranouter
Folk Dranouter wil mêer zyn dan allêne moa een muziekfestival. Der is vele aandacht vo speelgeleegneid vo kinders en butenanimoatie. Noast klassieke muziekpodia, vind je der ôok kluchtigoards.
Geschiedenisse
De êeste kêe ging et festival deure in de joungnsschole. 't Wos een êendagsfestival mè 8 groupn en 300 festivalgangers. In 1977 zyn ze begonn me de tentn te gebruukn. Vanof de joarn '80 kreegn ze 't moeilyk, omda de folk nie mêe ansloeg by de jeugd. Ip 't ende van de joarn '80 veranderde olles: de programmoatie weirdt uutgebreid noa olle sôortn weireldmuziek, en ze woarn nie mêe vys va 'grôte noamn'. Ondertussn kreeg de folk were anhang by de jeugd, en groeide et festival uut tot êen van de grôotste in België. Ze woarn ôok êen van de êeste festivals om voo mêer randanimoatie te zorgn, gelyk speelplings voo de kinders, en ein doarmee nen trend gezet.
Programma 2008
De belangrykste noamen in 2008:
Los Angeles
Los Angeles, officieel de City of Los Angeles en veele ofgekort noar L.A., is e grote stad an de westkust van de Verênigde Stoatn. 't Is de grotste stad in de stoat Californië en den op èèn na grotste stad in Amerika.
Folk Dranouter
An de zêe
D'r is, van dezelfste organisoasje, oek e versie an zêe: Dranouter aan Zee.
Los Angeles
Los Angeles is e weireldstad met een drukke dock en grootn vlieghaven. L.A. en specifieker Hollywood vormn 't centrum van uze filmculture.
Antwerpn (stad)
Antwerpn (Nederlands: Antwerpen) is noar inweuneroantal de grotste gemêente van Belgie. In de gemêente zelve weun d'r om en by de 517.042 inweuners (tellienge van 2016). Antwerpn is ôok de oofdstad va provinsje Antwerpn. Den burgemêester is Bart De Wever van den N-VA.
De stad legt an de Schelde en is dankzy zyn oavn e "weireldstad". Wie Antwerpn zegt, peist direct ôok an diamantn. En sedert kort is de stad ôok weireldberoemd voe ze Mode-Academie ('Antwerpse Zes').
De inweuners van Antwerpn noemn ze ôok "Sinjoren". Moa dat is eigentlik een êretitel da je ollêne meugt droagn a je ol drie generoasjes lank binn de oude stadsmeurn (nu: de Leien) gebôorn zyt. Echte Antwerpnoars en de reputoasje dazze e grôotn moend en, en dikkenekkn zyn.
Districten
De stad Antwerpn is verdêeld in de volgnde districtn: Antwerpen, Berchem, Berendrecht-Zandvliet-Lillo, Borgerhout, Deurne, Ekeren, Hoboken, Merksem en Wilrijk.
Etymologie
De noame Antwerpn komt volgens de legende va de reuze Druon Antigoon. Dien stoeg ip de Schelde mi zyn êen bêen op de linkeroever, en mi ze rechterbêen op de rechteroever. An ol de schepen die oender nem passeerdn vroegtn belastieng. Moa dat woas ni na de goeste va Silvius Brabo, e Romeinsn soldoat. Brabo kapte 'n and of van de reuze en smêet nem in de Schelde (hand-werpen). De echte betekenisse komt verzekers van "aangeworpen land" in de droaj van de Schelde.
Illig-Bloedbasiliek
thumb| Illig-Bloedbasiliek in Brugge D' Illig-bloedbasiliek stoat ip de Burg in Brugge. 't Es êén van de gebouwen in 't centrum da mêest bezocht zyn deur toeristn.
De middelêeuwse Illig-Bloedbasiliek is 'n dubbelkapelle me twi hêel verschillege verdiepn. De sobere moa indrukwekkende Sint-Basiliuskapelle beneejn is romoans, moa de boovnkerke, d'Illig-Bloedkapelle, is gotisch. De kerke is gebouwd in de 12e êeuwe in ipdracht van Diederik van den Elzas, graaf van Vloandern. Ze was hêeltegans romoans, mo 'n bitje me ne kêer wierd de boovnkerke vanof 't ende van de 15e êeuw erbouwd toet 'n grottere, gotische kerke. Binst de Fransche Revoluusje is de boovnkapelle byna hêel kapotgemakt. In de 19e êeuwe is ze gerestoreerd en in 1923 krêeg ze de name basiliek.
In 't bovenste dêel stoat de relikwie van 't Illig Bloed.
Vo de toeristn is 't er ook 'n klêen museum ingericht.
1520
1517 - 1518 - 1519 - 1520 - 1521 - 1522 - 1523 't Joar 1520 is 't 20e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Flassche
E flassche is e dienk met e brêe buuk en e smalle nekke, mêestal van glas moa soms ook van plastiek of metoal. 't Dient vo vloeistoffn in te bewoarn. De flassche wordt ofgeslootn met e kork, stopseltje of hulletje.
Der zyn verschillige sôortn flasschn die angepast zyn an den inhoud, lik melkflasschn, wynflasschn, bierflasschn.
Bottel
In Ostende wordt 't woord bottel gebruukt. Dat is verzekers overgepakt van 't Iengels bottle. <Oudfrans botele (>Frans bouteille) <Middellatyn butticula.
1944
1941 - 1942 - 1943 - 1944 - 1945 - 1946 - 1947 't Joar 1944 is 't 44e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Landienge van de g'allieerde in Normandië
Gernoare
Gernoars, geirnoars of gernoazn zyn klêne kreeftachtigen uut de infraorde Caridea. Ze kommn zowel in zout of in zoet woater vôorn, moa de mêeste sôortn leven in de zêe. Geirnoars leven ‘t liefst ip e zandbodem woa dan z’ hunder kunnen ingroavn vor hunder te beschermn.
Der zyn circa 2000 sôortn geirnoars, zowel in tropische, subtropische of koude woaters. Geirnoars eetn plantoardige restn, moar ook prôoibêestn lik worms en sleksjes.
De Nôordzêegeirnoar (wetenschappelike name Crangon crangon) is een gernoare die veel smakeliker is dan den mêer algemêenn rôze gernoare. Ze kommn mor in een vrêe beperkt doming vôorn, gecenterd over de Waddenzêe, en uutgebreid noa 't zuden toet an de Vlamsche kust, en noa 't westen toet an Norfolk. ‘t Waddengebied is een Europees beschermd marien gebied, en de visscherie van geirnoars is deur Europeesche reguloaties an bandn geleid.
Vroeger wierden de gernoars mê peirdn an 't strange gevist, moa tegenwôordig wordt dat ollemolle mê bôotn gedoan. Ge kut de gernoars nog olsan vesch an den bôot koopn, moa tegenwôordig wordt 't mêrendêel met een vliegtuug nor Azië gevloogn, woa dan ze gepeld wordn en ton vervrozen weregevloogn wordn vô de Belgische grôotwaarnhuuzn.
Gernoars kommn up vele menus vôorn, lik in tomate aux crevettes.
Stoatie van Oarelbeke
De stoatie van Oarelbeke es een stoatie langs de spoorlyne 75 (Gent - Moeskroen - Franske grenze) in de stad Oarelbeke. In 1991 es de goedernkoer geslootn gewist. Ge kunt er vo nietn parkeern a je den tring pakt en der is ôok een groatis velostallienge.
Goapienge
Goapienge wos e zelfstandige gemêente tout 1857 ton da 't ipgienk in de gemêente Vrouwnpolder die ton were in 1966 by de gemêente Veere wierd gesmeetn.
Sjette
Sjette (sjèite, breiwulle) is droad gemakt vo mee te breien. D'oude Fransche noame vo breiwulle is sayette.
Elverdienge
Elverdienge is e dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern en e dêelgemeente van Yper. 't Weunn oungeveer neegntienounderd meschn. Wien dat er no de kust rydt oul de Veurnscheroute (N8), passeert oek deur Elverdienge.
Sjette
Traditioneel was sjette surtout gemakt van wulle, moar er bestoat ôok sjette met êen of mêerdre groundstoffn lik vlas, hennep, katoen, zyde, viscose, acryl, polyester, polyamide. Vôorbeeldn van 't gebruuk zyn: ne sjettne boai, een sjettne mutse of toappe, enzovôors.
Elverdienge
Beziensweirdigheedn
De parochie is surtout ekend deur 't beeld va Georges Van Eeckhoutte ('t klêen ventje van Elverdienge), van wien da Willem Vermandere e liedj'emakt et. 't Is oek e meuln uut de joarn 1800, mo 't bluuft eigentlik nie mi vele van over. 't Stoat oek e kastêel. thumb|left|'t Klêen ventje van Elverdienge
Sjette
Figeurlik
In de figeurlikke betêeknisse klappn ze van: ie gaf sjette, me mostn sjette geevn voer ip tyd te zyn. In et AN spreekn ze van katoen geven. Met andre woordn: joun beste doen, sprintn, goed avveseern, buzze geevn, slunse geevn.
"Sjette" verwyst hier noa de lonte in wulle of katoen van een olielampe. Deur lonte te geevn wordt de vlamme grotter.
Der bestoat ôok een woordspelienge die zegt: Een schoap gift wulle en nen buk gift sjette, moa da latste sloat up etwod anders.
Spoans
Et Spoans (Spoans: español, castellano) es e Romoansche toale en achter 't Iengels en et Chinees de grotste weireldtoale.
Kenmerkn
Spanje èt eeuwnlang bezet gewist deur d'Arabiern. 't Es doamè dat et Spoans veel Aroabische invloedn gekend èt. Zô zyn de mêeste woordn die begunn mè al – en dat zyn d'r ne heeln oop – van Aroabische ofkomste, lik el alcalde (burgemeester), la alhucema (lavendel), el almacén (magazyn of growoarnuus).
Et Spoans es e styf fonetische toale. Oe je d'uutsproake van de Spoansche letters kent, keun je olle Spoansche woordn goed uutspreekn ook ol verstoa je ze nie. In et Spoans sprik je olle letters van e word kort en dudelik uut woadeure da de toale minder frivool en zangerig overkomt dan et Italioans. Vo die reedn noemn ze 't Spoans soms ôok wel et Duuts ounder de Romoansche toaln.
D'eerste tekstn die je Spoans kut noemn, dateern van de negenste-tienste eeuwe.
Variantn in moederland Spanje
thumb|right|De variantn van et Spoans
In Baskenland, da in Spanje en in Vrankryk ligt, spreekn ze Baskisch (el vasco of el euskera) moar dat es helegansn gin Spoans. Baskisch es e gevol apart want 't es d'enigste niet-Indo-Europese toale in heel West-Europa. Ze sproakn in die streke ol Baskisch nog voor dan de Romeinn d'r woarn.
Verspreidienge buutn Spanje
right|thumb|300px|Landn e regios woa da Spoans e n' officiële toale es
Spoans es en officiële toale in die landn, 't antal inweuners stoa nefest et land:
De mêeste landn hèin ollêen Spoans as officiële toale. Uutzonderingn doarip zyn Bolivia, Equatoriaal-Guinea (twêede toale: Frans), Paraguay, Peru en Spanje zelve (Cataloans, Galicisch, Baskisch, Aragonees, Asturisch en Aranees). In d'andre landn bestoan der ôok grôte niet-Spoanstoalige gemêenschappn mo hunder toale wêr nie erkend as officiële lanstoale.
In Amerika klappn der round de 26 miljoen minsn Spoans. 't Grotste dêel hiervan zyn immigrantn, moa der es ôok een deel da afstamt van de Spoans-Mexicoanse bevolkinge die in het zuudwestn van de Verenigde Stoatn weunde toen d'Amerikoan da veroverdn. In New Mexico (een Amerikoanse stoat) is 't Spaans as officiële taal erkend en ôok in Puerto Rico. Vodder spreekn der nog vee minsn Spoans in Brazilië, Belize, Guyana, de Filipynn, Marokko de Westelikke Sahoara en de Nederlanse Antilln. In ginêen van die landn en gebiedn is 't echter officieel. Ôok in Europa spreekn z'et nog in Andorra en Gibraltar.
D'uutsproake van et Spoans in Latyns-Amerika es behôorlijk anders dan in Spanje. Omda e toale 't mêest van ol verandert in et land woar da d'oorsprounkelikke sprekers weunn, moetn die veranderiengn dus ountstoan zyn in de 17e-18e eeuwe in Spanje zelve, achter de (Spoansche) veroverienge van Amerika.
Vloamertienge
Vloamertienge (Nederlands: Vlamertinge) is e dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern en e deelgemeente van de stad Yper. 't Is doamei de grotste dêelgemêente van Yper (buutn Yper zelve). Nunder lapnoame is de pottenbrekers.
Buutn Vloamertienge zelve, is er nog e gehucht binn de dêelgemêentegrenzn, 'n Brantouk.
Geskiedenis
De vroegste gegeevns over Vloamertinge zin va de middeleeuwn. I 857 ist er e kapelle gemakt i Vlamertinge. I 970 i Ieper vernield en i de kapelle afgebrand. Toedste document daze e were gevoend komt de noame "Flambertenges" veure. Da document is van tjoare 1066. Bodwin va Rissel, groove va Vloandern e zi wuf Adela en underne zeune Bodwin in in dien akte goedern toegekend a de kerke ent kapittel van Sint-Pietre te Rissel. Die goedern woarn onder andre jin tiende geleegn te Elverdinge en wok jin tiende geleegn te Vloamertinge - In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam ; Flambertenges decinam similiter unam.
Noame
Vloamertienge wult zeggn van 't voolk van Flanabert, dus dienn Flanabert of Flambert (Germoansche noame) is 'n dienn die doar êest wunde. Ounder de vorme Flambertenges is Vloamertienge 'n êeste kêe in de boekn te viendn in 1066.
Geografieje
Vloamertinge ligt zeventiene mêters boovn tzeeniveau. De geminte grenst teevns wok a Iper int Wosten, Voormezjele int Zudwosten, Kemmel e Dikkebusse int Zudn, Reningelst int Zudwestn, Poperienge int Westn, Elverdinge int Noordn e Brieln int Noordwosten.
Demografische ontwikkeliengn
Widder zien ier duddelik da geduurdn dn tachtegjoarigne worlooge tontal inweuners stif vele achterut is gegoan.
Stoatie van Kortryk
De stoatie van Kortryk is een stoatie langs de spoorlynn 66 (Brugge - Kortryk) en 75 (Gent - Moeskroen) in 't centrum van de stad Kortryk. Vroeger was't er ook nog 83 (Kortryk - Ronse) over Oavelgem.
Vloamertienge
Demografische ontwikkeliengn
Wok bist dneestn weerldworlooge is de bevolking stif rap stif vele achterut gegoan.
Politik
Vlamertinge had zen eign gemjintebesteur en burgemjistre tot de fusie va 77. Burgemjisters woaren:
KFC Mandel United
KFC Mandel United Izegem-Ingelmunster is ne Belgische voetbalclub die nog ma juste bestoat. Ie is moa ontstoan in 2017. Ze speeln int rôod, zwart en geel. Voe de moment speeln ze in 3e klasse, of 2e amateur lik ofdawe nu moetn zegn.
Vloamertienge
Politik
Achter de fusie behworde Vlamertinge bi Iper. De burgemjisters va Ieer werdn daarbie mee verantwordelik vo Vlamertinge en aare deelgemjintn.
Bienoame
Ze koetn va "Vlamertingske Pottebrekers", en de pottn die ier bedoeld zin, zi bierpotten.
KFC Mandel United
Ontstoan
Vroeger oan Yzegem en Yngelmunster olletwji under nen eign ploeg. In Yzegem oaj nateurlik de KFC, en in Yngelmunster dn Olymic Sport. Ma deur probleemn van de vôorzitre, of juste gin probleem, kostn die 2 ploegn nie mji bestoan. Voe een langk verhoal kort te moakn: dr is ne fusie gebeurd tussn de ploegn en ze werkn nu twoppe.
In de praktyk
Dr is beslist gewist da de stamnummero van de KFC wok voe Man U zou gebruikt wordn: 935. Voe de moment speelt dn jistn int gemeentelijk sportcentrum van Yngelmunster, moa dr in de toekomst gaat da in Yzegem zijn verzekers, neffest de Topturnhalle, ip kunstges.
Geskreevn int Yzegems
1188
1185 - 1186 - 1187 - 1188 - 1189 - 1190 - 1191 't Joar 1188 is 't 88e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.