cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pietro da Cortona
thumb|Santi Luca e Martina, Rome (1635-1650) Pietro da Cortona, echte noame Pietro Berrettini, (Cortona, 1 november 1596 - Rome, 16 meie 1669), was tegoare me Caravaggio, Gian Lorenzo Bernini en Francesco Borromini êen van de belangrykste Italioansche kunstenoars binst de barok.
J’is surtout bekend vo zyn plafongfresco ’s en, olhoewel dat architecteure vor hem mor ip de twidde plekke kwam, en je ‘t mo zag ols ’n hobby, wast ’n êen van de grotste architectn van zyn tyd.
Blauwn
Blauwers tegen kommiezen
De Fransche douaniers (kommiezen) speurnde surtout na voetspôorn: rabat, noemt dadde. Z'addn dikkers e prieme op zak van e goein meiter lengte, mi weeraksjes an. Doamei kostn ze stekkn in 't strôoi, e rap zien of dat er gin smokkelgerief in verdookn wos. Blauwers verdiende mêer of kommiezen. Dus je ku goa peizn da 't voe de kommiezen nu en toen moeilik wos om de wet te respecteern en ni in 'n duuk mei te doen met de blauwers.
Pietro da Cortona
Zyn leevn
Pietro da Cortona is geboorn in Cortona, ton e stad in ‘t Grôothertogdom Toscane. Je studeerdeg’ êest in Firenze en je lêerde zyn methodes surtout ip zyn eign. thumb|left|200px|Paus Urbanus VIII (1627) deur Cortona Round 1612 vertrokt ie no Rome. Je bestudeerde de klassiekn oudheid en de mêesters van d’hoge Renaissance en je liet hem inspireern deur de fresco ‘s van Domenichino en Annibale Carracci.
Blauwn
Edendoagse vormn van blauwn
'n Dag van vandoage es 't er nog ossan redelik geblauwd, moa 't volt mindr ip omdamme mêer mobiel zyn.
Karel de Blauwer
Karel de Blauwer is e personage uut vertelliengsjes die symbool stoat voer olle blauwers. Zyn standbeeld stoat in Oarienge.
Pietro da Cortona
Zyn leevn
Nie vele loater kwamt ’n in contact me kardinoal Francesco Barberini, familie van de paus, die hem olsan blêef steunn.
Blauwn
Bronne
SOHIER, R., Van Blauwers en commiezen, Davidsfonds 1999, Poperinge - IJzereweelde
Pietro da Cortona
Zyn leevn
Zyn carrière begost ols frescoschilder in de S. Bibiana. In de joarn 1625-1630 miekt ie zyn êeste architectnountwerp vo de familie Sacchetti, de Villa del Pignetto, die nu nie me bestoat.
An ’t ountwerp van ’t Palazzo Barberini werktegt ie tegoare me Bernini en Borromini, achter da Maderno gestorvn was in 1629. Je voerde ’t nu veranderde theoater uut, mo ‘t mêeste succes had ’n met ’t plafongfresco van de grôte zoale: de verheerlikienge van de familie Barberini, de familie van paus Urbanus VIII (1633-1639).
Je werkteg’ ook vo de Medici an ’t Palazzo Pitti in Firenze en je makte loater ook de fresco’s in de zoale van ’t Pallazo Pamphili.
Karloman van West-Francië
Karloman (ca. 866 - 12 december 884) was de twidde zeune van keunienk Lodewyk den Hakkeloare van West-Francië en Ansgarde van Bourgondië. Je wordt Karloman II genummerd achter Karloman I, de broere van Karel de Grôotn.
Karloman was keunienk van West-Francië van 879 tout 884, êest tegoare mè zyn broere Lodewyk III, en van 882 ollêne.
Under voader was ook keunienk van Aquitanië en Provence gewist. Aquitanië kwam ounder West-Francië, mo Provence wilde de twi zeuns nie ols ipvolger en ze koozn etwien van under: Boso van Provence. Ounder hem wierd et keunienkryk Lêger-Bourgondië (of Cisjuranië) gesticht.
Vo sterker te stoan teegn Boso van Provence en ook teegn de Vikings, kwoamn de Karolingische keuniengn, Lodewyk de Joungn van Oost-Francië en Lodewyk III en Karloman van West-Francië, overêen vor under gevecht vo Lotharingen te stoppn. Ze kwoamn in 880 tegoare in Ribemont. Ze bevestigdn doa, in ’t Verdrag van Ribemont, dat ’t stik van Lotharingen, dat achter ’t verdrag van Meerssen in 870 by West-Francië gekommn was, nu by Oost-Francië kwam. Lodewyk de Joungn kost azo de grenze van zyn keunienkryk no ’t westn verschuuvn.
‘t Was de latste verdêlienge van ‘t Frankisch Ryk en die grenze tusschn Vrankryk en Duutsland blêeft de reste van de Middelêeuwn bykan ounveranderd.
Karloman veroungelukte binst dat ie an ’t joagn was, en je wierd ipgevolgd deur zyn kozyn keizer Karel den Dikkn, de joungste broere van Lodewyk de Joungn.
Petat
E petat of patat es e plante, mêer bepoald de sorte Solanum tuberosum. De feitelikke petat is een ipgezwolln deel van e stengel die ounder de ground groeit. De plante es ende van de 14e eeuw, begun van de 15e eeuw meegebrocht deur de Spanjoardn uut Zuud-Amerika, woardat de patat uut zyn eign groeit en ol een hêel ende werd gekwêekt deur de platselikke bevolkienge.
Alexis Deswaef
Alexis Deswaef es geboren ip 20 december 1969 in Ostende, ipgegroeid in Brugge en zyn avokoatenstudies ofgewirkt in 't Frans. J'is Verliefd gevollen ip êentje van Brussle en in 2006 aat ie ol vuuf gastjes (Vier meisjtjes en ne joungne) roundlôpen. Oendertusschen komt ie 'n bitje me ne kêe bekend ounder de noame: "mensenrechten-advocoat".
Petat
Sorten
Der zyn vele sorten petattn, bevôorbild:
999
996 - 997 - 998 - 999 - 1000 - 1001 - 1002 't Joar 999 is 't 99e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Alexis Deswaef
Olgemêen
thumb|right|400px| Alexis Deswaef 2006 Je gieng no 't schole in 't Onze-Lieve-Vrouwecollege in Ostende toet an de derde middelboar en in 't Sint-Leocollege in Brugge vô de reste van zyn humaniora.
Damon Hill
Damon Hill (Londn, 17 september 1960) is een Ingelschn autocoureur. J'is de zeune van Graham Hill en dien was weireldkampioen Formule 1 1962 en 1968.
Alexis Deswaef
Olgemêen
Oattie ofstudeerde wistig'ie ol dattie moeste ipkoom'n vô de zwaksten van oeze moatschappy. In Brussle oattie gêen moeite om de miezeriegevollen te vienden.
Damon Hill
Damon zelve is de weireldkampioen Formule 1 van 't joar 1996. Je reed em ton met ne williams Renault en eindigde ton voorn zyn teamkameraad Jacques Villeneuve. Hill debuteerde in de Formule 1 in 't joar 1992 met ne Brabham Judd.
Alexis Deswaef
Olgemêen
J'es êen van de winnige avokoaten die, in z'n proper kostumtjie en plastrong, met ze vélo en met z'n 'elme Brussle deure krust, rapper dan ol d'andre.
Complexe getalln
De verzoamelinge van de complexe getalln es 'n uutbreidinge van de reële getalln. De notoatie es \mathbb{C}.
Alexis Deswaef
Avokoatencarrière
Je begoste te werken ols avocoat in Brussel in 1994.
Complexe getalln
In de reële getalln bestoat er gêne vierkantwortel van 'n negatief getal. Moa in de zestienste êeuwe vounden Tartaglia en del Ferro stilletjesan 'n olgemêne uplossinge vo derdegroadsvergelykingn. En in under formule kosten d'er vierkantswortels van negatieve getalln vôren kommn. Up da moment zyn ze begunn spreekn van "imaginaire" getalln, da woaren dus vierkantswortels van negatieve getalln. Van toen of noemden ze de "geweune" getalln reële getalln.
Alexis Deswaef
Avokoatencarrière
In januoari 2006 begoste Alexis, tôpe met vuuf andre avokoaten, nen avokoatenbureau in de Vryheidswyk in 't erte van Brussele. 't Specioale an dien bureau was dazze overêenkwamen om minstens één zake ip drie vô nieten te doene vô de klant (graties rechtsbiestand), of pro deo dus (De pro-deo, een minimom tarief, is loater betoald geworden deur 't ministerie van justitie). En t'es nie omdat het vô niks was, dat het nie marsjeerde.
Complexe getalln
Definitie
De imaginaire êenheid es genoteerd als i en dat es êen van d'uplossingen van de vergelykingen x² = -1.
Alexis Deswaef
Avokoatencarrière
Toet in 2006 eittie ol, oender andre, vô de volgende zaken gewrocht en gepleit:
Complexe getalln
Definitie
Een complex getal es gedefinieerd als a + bi, woaby dat a, b reële getalln zyn. 't Getal a noemn we 't reële dêel, 't getal b 't imaginair dêel van 't complex getal. Oe a = 0 toen èje 'n zuver imaginair getal, oe b = 0 toen èje 'n reëel getal. Dus \mathbb{R} es 'n dêelverzoamelinge van \mathbb{C}
Moldoavië
De Republiek Moldoavië (Roemeens: Republica Moldova) is e republiek in Zuudôost-Europa, da vo 't grotste dêel tusschn de riviern Proet en Dnjestr (Nistru) ligt. 't Land wordt in 't westn begrensd deur Roemenië en vo de reste deur Oekraïne. Den hoofdstad is Chisinau (Roemeens: Chișinău, Russisch: Кишинёв, Kisjinjov). 't Is êen van d' oarmste landn in Europa. thumb|left|Koarte van Moldoavië
Alexis Deswaef
Avokoatencarrière
In februoari 2007 deed Deswaef mee an een internationoalen pleitwedstryd in de Memorial vô de rechten van de mens in Caen, Vrankryk, dat 'n ôok gewoen'n eit.
Complexe getalln
Definitie
Upmerkinge: in de elektronica gebruken ze 'j' in de plekke van 'i' omdat er anders verwarringe zou kunn zyn met de I van strôomsterkte.
Alexis Deswaef
Avokoatencarrière
In 2011 wiert ie voorzitter van den Franschen Belgischen tak van de Liga van de Menschenrechten. Je was sedertdien vele te zien ip de televisie, in stoeten, meetings en protestvergoaringen, enz.
Complexe getalln
Reeknen met complexe getalln
Me complexe getalln in de vorm a + bi kujje geweune reeknen, me de ofsproake da je overol i² vervangt deur -1.
(a+bi)+(c+di)= (a+c) + (b+d)i.
Spanje
Spanje (ook wel Spaje uutgesprookn), officieel 't Keunienkryk Spanje (Spoans: Reino de España), is e land ip 't Iberisch Schiereiland in 't zuudwestn van Europa. 't Legt vlak ten ôostn va Portugal en te zuudn va Vrankryk. Wok de Baleoarn in de Middellandsche Zêe, de Canarische Eilandn in den Atlantischn Oceoan en de Spoansche exclaves in Nôord-Afrika moakn dêel uut van 't land.
Complexe getalln
Reeknen met complexe getalln
(a+bi).(c+di) = ac + bci + adi + bdi² = ac - bd + (ad + bc)i
Chordabêestn
Chordabêestn (Chordata) zyn e stamme van 't bêestnryk, ounderverdêeld in de mantelbêestn (Tunicata), de schedelloozn (Cephalochordata) en de gewerveldn (Vertebrata).
Complexe getalln
Reeknen met complexe getalln
Vôorbild: (5 - 3i).(2 + 9i) = 10 - 6i + 45i - 27i² = 37 + 39i
Spanje
D'r weunn mêer of 46 miljoen menschn. 't Is by de Europeesche Unie sedert 1986. 'n Oofdstad van Spanje is Madrid. thumb|left| Koarte van Spanje
Chordabêestn
De stamme bestoat uut bêestn die e chorda ountwikkeld hen, e sôorte van elastische weefselachtige kôorde, die over hêel de rik van de bêeste lopt. In vele gevalln is die chorda allêne moa were te viendn in 't embryonaal stadium en were weg by vulwassn bêestn.
Complexe getalln
Reeknen met complexe getalln
Iervôren èje 't begrip "toegevoegd complex getal" nôdig. 't Toegevoegd complex getal van a + bi es gelijk aan a - bi. Notoatie:
Vo twêe complexe getalln te dêeln, moeje teller en noemer vermenigvuldign met 't toegevoegd complex getal van de noemer.
ANZAC Day
ANZAC Day is e vryen dag met e grôte importensje in Australië en Nieuw-Zêeland. E volt op 25 april. ANZAC is d'ofkortieng vo Australian and New Zealand Army Corps.
Maria van Bourgondië
Eur byname was Maria de Ryke omda ze hêel 't Bourgondisch Ryk, toun ol êen van de rykste gewestn van West-Europa, geërfd ad. Ze was de dochter van hertog Karel de Stoutn. Heur moeder wos Isabelle van Bourbon die e vree skoan proalgraf hed in de groate Sint Michiels abdie van Antwerpen, moa dedie es ollange ofgebroken deur Napoleong die do zyn oorlogsskeepswerve gemakt had. De sanskulotten en ton zovele kapot gemakt en gestolen moa van da graf keun je nu nog wa zien in de kathedroale in Antwerpen en in Amsterdam in et ryksmuseum. (de pleuroars of beskrièmers, da zyn beeldekes rond et graf)
Complexe getalln
Reeknen met complexe getalln
Vôorbild:
Maria van Bourgondië
Huwelik
Ze trouwde in Gent in 1477 me Maximiliaan I van Habsburg (1459-1519), beter bekend lik Maximiliaan van Oostnryk, en ze kreegn drie kienders woarvan dat er moa twee de kanse addn om de volwassen leeftyd t'hoaln:
Paus Clemens VII
Giulio de’ Medici (Firenze, 26 meie 1478 – Rome, 25 september 1534), was paus ounder de noame Clemens VII, van 19 november 1523 tout an zyn dôod. Je was den twiddn Medicipaus en den ipvolger van Paus Adrianus VI.
ANZAC Day
Geschiedenisse
Op 25 april 1915 vochtn d'Australiërs en de Nieuw-Zeelanders teegn de Turkn in 'n Êestn Weireldôorlog, by Gallipoli (Turks: Gelibolu). De Turkn dein mei met de Duutschers. De Geallieerdn wilnde deurebreekn na Constantinopel (da nu Istanbul noemt) en azo Turkeye rap uut 'n ôorlog krygn. Moa 't plan mislukte: in acht moandn tyd goengn d'r 8.000 Australische soldoatn dôod.
Complexe getalln
Goniometrische vorm van 'n complex getal
Lik of daj 'n reëel getal kunt vôrenstelln up 'n rechte, kun je 'n complex getal vôrenstelln in 'n vlak. 't Reëel dêel van 't complex getal stoat up de x-asse, 't imaginair dêel up de y-asse. Den ofstand van de ôorsproung van 't assenstelsel toet an 't punt wordt de 'modulus' genoemd en wordt 'r' genoteerd. Den oek tussen de positieve kant van de x-asse en 't bêen dat de ôorsproung met 't punt verbindt, es 't 'argument' en es genoteerd met de Griekse letter θ (teta). 't Argument stoat in radialen en nie in zestigdêlige groaden. thumb|right|Goniometrische vorm van 'n complex getal
Paus Clemens VII
‘t Was gin gemakkelikkn tyd vo paus te zyn. Italië was uutgeput deur oorloogn en uutgoavn, en de stryd tusschn de twi grôte concurrentn, Karel V en Frans I van Frankryk blêef mo deurn. De paus a twi meugelikeedn, ofwel neutroal bluuvn ofwel partye kiezn. Doaby was de katholieke kerke slicht gezien deur de luthersche ipstandeliengn. De luthersche lêer breiddege styf uut in Duutsland, woa da de paus ounmeugelik neutroal teegn kost bluuvn.
Spanje
Steedn
De Spoansche steedn met de mêeste inweuners zyn:
Audacer
Audacer, Odoacer of Odakar (°ca. 810 - † ca. 864) wos forestier van de Vloanderngouwe (Pagus Flandrensis) en groaf van Hoarelbeke. Je zoudt de zeune gewist zyn van Inghelram, moa dat is nie zeker geweetn. Je wos ôok honores (weireldlikkn abt) van de Sint-Pietersabdye in Gent.
Paus Clemens VII
’n Ander probleem was Hendrik VIII van Iengeland, die Clemens VII in serieuze probleemn brocht deur te willn schêen van Catharina van Aragon, omdat 'n wilde trouwn met Anna Boleyn. Je dreigde met e schisma, e scheurienge van d'Iengelsche Kerke, ot de paus nie zou toegeevn.
Spanje
Toaln
thumb|rechts|260px|Toaln in Spanje: [[Spoans (Castilioans) is d' ênigste officiële nationale toale van Spanje, moa der zyn nog vier regionale officiële toaln (Cataloans, Baskisch, Galicisch en Aranees), die in sommigte gebiedn ook de dominante toale zyn, en twêe nie-officiële toaln (Asturisch en Aragonees). Buutn die toaln zyn der nog vele verschillige dialectn.
Audacer
Je wos de voader van Boudewyn I van Vloandern. De forestiers liggn dus an de boasis van 't loatere groafschap Vloandern.
Spanje
Polletiek
Spanje is e parlementaire monarchie sedert 1975; de keunienk noemt Juan Carlos. 't Land is ounderverdêeld in 17 autonome regio's of autonome gemeenschappn (in 't Spoans: comunidades autónomas).
Audacer
Audacer ligt begroavn ounder de kerketorre van de Sint-Salvatorskerke van Hoarelbeke. Zyn gedenkstêen is ingemetseld in de crypte van de torre, die ip de plekke stoat van de vroegere kapelle van 't "hof" of 't buswachtershuus.
Spanje
Toerisme
Veel Belgen, en dus ouk West-Vloamiengn, goa geirn op vakanse na Spanje. De costa's an de Middellansche Zêe of e citytrip na Barcelona zyn stief in trek.
Paus Clemens VII
Clemens’ boundgenôotschappn wisseldn gedeurig en wierdn bepoald deur de eisn van ’t moment. Deur die wisseliengn kost 'n de macht van de Medici enorm vergrôotn.
Deur ’t verbound me Karel V kost ’n de Medicidynastie ip den trôon van Firenze houdn. Deur hem zyn de signori loater erfelikke hertoogn gewordn. En zyn verbound me Frans I gebruukteg’t ie vo 't huwelik van zyn nichtje Catharina de' Medici t’arrangeern me Frans I ’s twidde zeune Hendrik, die loater keunink van Frankryk wierd.
Spanje
Externe koppelienge
🇪🇺
Maria van Bourgondië
Maria's regerienge
Os eur voader doad ging in 1477 most ze zy em totoal ounvoorbereid upvolgn. Gelukkig was ze wel vree goe me Margaretha van York, eur stiefmoedre. Da wos un vree gelêerde en rappe vrouwe. Z'e Maria van Bourgondië ôok Vlams gelêerd en z'et heur vele g'holpen met euren trouw me Maximiliaan en ôok tegen den altyd moa ipdriengerige politiek van de Fransken keunienk Louis XI. Dien zei da volgens 't Frans opvolgings- en erfrecht een vrouwe gin recht oad ip Frans bezit en dus da Bourgondië were noa Frankryk most goan. Dus had ie, al vanos heur voader doad was, Artesië, in wa ta nu Frans-Vlaanderen es, ingepakt. Moa 't was vree moeilik vo Maria omda een vrouwe byvoorbeeld militair nie zo vele kostte doen gelik nen vint die oltyd an de kop van un leger kostte stoan.
Sterrebus
't Sterrebus ligt in de Roeseloarsche dêelgemêente Rumbeke. Me dat 't mo 27 ha grôot is is 't êen van de klêenste provinciedomeinn van West-Vloandern. Der stoat een historisch kastêel da privé-bezit is ('t es eigendom van 't bedryf van Luc Glorieux) en es nie toeganklik vo 't publiek.
Complexe getalln
Goniometrische vorm van 'n complex getal
of lik of daj up de têekninge kunt zien
Sterrebus
't Kastêelpark is styf schône angeleid me veel verschillnde sôortn ineemse en uuteemse boomsôortn, woarounder den indrukwekkndn platoan uut de 17e eeuw met nen omtrek van mêer of 5 meiters by't kastêel. De dreevn die deur et park loopn komn t'ope in êen punt en vormn azo een sterre.
In 't sterrebus ligt der ôok nen oudn yskelder die by 't kastêel hoorde.
Complexe getalln
Goniometrische vorm van 'n complex getal
Met die formules vind je de geweune notoatie van 't complex getal uut de goniometrische vorm.
ANZAC Day
Vandoage
Ouk ol en ze verlôorn, d'Australiërs zyn preus op de soldoatn die by Gallipoli evochtn en. Moar op ANZAC Day peizn ze ouk an ol nunder soldoatn die in d'ôorlogn esneuveld zyn: z'oudn overol te lande 1 of 2 menuutn stilte, ze leggn bloemn by de groavn, en ze speeln 'n Last Post.
Complexe getalln
Goniometrische vorm van 'n complex getal
Vo omgekêerd de goniometrische vorm te vienden uut de geweune vorm:
't Angt of van d'uutkomste vo \theta of daj die nie moet anpassen an 't kwadrant woarin dat 't getal ligt. Vo juste te zyn:
Vôorbilden:
Maria van Bourgondië
Maria's regerienge
Naturlik ad da dramoatische gevolgen. Direct eistn sommigste steedn, voorol Brugge en Yper en sommigste streekn (lik[Broabant en Olland) under verloorn privileges were up. En me succes want deur de toekennienge van het Groot Privilege (11 februari 1477) verkreeg Maria financiële en militaire steun van de Staten-Generaal der Nederlandn.
Complexe getalln
Goniometrische vorm van 'n complex getal
't Getal -3 - 4i ligt in 't derde kwadrant, den oek 0,927 in 't êeste, dus da klopt nie. We moetn dus \,\pi bietelln!
Grôot-Brittannië
thumb|Locoatie van Grôot-Brittannië in Europa Grôot-Brittannië (Iengels: Great Britain) is een eiland in 't nôordwestn van 't Europees vasteland. 't Is 't ôostelik eiland van 't Verênigd Keunienkryk en pollitiek gezien bestoat 't uut Iengeland, Schotland, Wales en ênigte eilandjes lik Wight, Anglesey, de Scilly-eilandn, de Hebriden, de Orkney-eilandn en de Shetlandeilandn. 't Eiland Man en de Kanoaleilandn zyn doa nie by omda ze gin dêel uutmoakn van 't Verênigd Keunienkryk.
Maria van Bourgondië
Eur titels
5 januoari 1477 - 27 moarte 1482:
Dôod
thumb| Eur proalgraf in Brugge 't Ryk van eur was van korte deure. Up den desastreuzn dag van zes moarte 1482, binst ne volknjacht in de busschn van Wyndoale by Toeroet, miste eur peird ne sproung en viel. Maria vloog over eur peird en die beeste kwam up eur terechte. Mè lik resultoat en bekknbreuke en en inwendige bloedienge. Z'èn Maria noa 't Prinsenhof in Brugge gebrocht, moa 't mochte nie mè elpn, den 27sten moarte es ze an eur verwoundiengn bezweekn.
Grôot-Brittannië
Et eiland noemn ze Grôot-Brittannië vo nie te missn met de Fransche streke Bretagne.
De grotste steedn zyn Aberdeen, Birmingham, Blackpool, Cambridge, Cardiff, Edinburgh, Glasgow, Ipswich, Londn, Leicester, Liverpool, Manchester, Northampton, Norwich, Oxford, Plymouth, Preston, Sheffield, Southampton, York.
Maria van Bourgondië
Dôod
Z'èt e proalgraf gekreegn in d'Onze-Lieve-Vrouwekerke van Brugge, nevers da van eur voader Karel de Stoutn. Je kut ze doar nog osan goan bekykn.
Paus Clemens VII
Zyn jeugd
O Giovanni paus Leo X was, wildeg’t ie Giulio, die e buutngeweun scherp verstand had, geirn dichte by hem houdn ols roadgever. Den 23stn september 1513 benoemdeg’t ie hem tout kardinoal en e joar loater tout aartsbisschop van Firenze. Je liet Giulio ôok ols wettige zeune erkenn deur te loatn verkloarn deur getuugn da zyn moeder kort vo zyn geboorte in ’t stille getrouwd zou gewist zyn me zyn voader.
Maria van Bourgondië
Dôod
By upgroaviengn round 1980 èn ze 't graf van Maria weregevoundn, moa nie da van Karel.
Paus Clemens VII
Zyn jeugd
Vo dat Giulio kardinoal was had ’n e korte reloasje met e bediende in ’t Medicipaleis, woamee dat ’n e zeune had, Alessandro, bygenoamd il Moro omdat ‘n e môorse moeder had. Da most stille g’houdn wordn en Alessandro wierd ipgebrocht in ’t Palazzo Medici, officieel ols de zeune van Lorenzo II, tegoare me Lorenzo ’s dochter Catharina en Ippolito de' Medici, de zeune van Giuliano, hertog van Nemours.
Maria van Bourgondië
Dôod
Ton ist er ôok een otopsie gewist van heur geroamte en men es ton tot de bevindinge gekomn da ze verzekers nen pneumotoraks gekregen et. Dat es een gat in de longe verzekers deur een gebroken rebbe. Z' e nog een ende geleefd en ze moe vree ofgezien en. Sommeste van de orgoann gelik 't herte werden in een loaden kiste elders begroaven, da wos ton gebruukelik. Heur vint Maximiliaan is begroaven in Innsbruck.
Paus Clemens VII
Zyn jeugd
O Lorenzo II stierf in 1519, volgde Giulio hem ip ols regeerder van Firenze, mor in 1523 dêed ’n ofstand van zyn functie vo tout paus Clemens VII verkoozn te wordn. Je stelde Ippolito de’ Medici an vor hem ip te volgn en liet hem begeleidn deur kardinoal Passerini, omdat ’n nog styf jounk was.
Paus Clemens VII
thumb|120px|’t Woapn van de Medici-pausn Achter den dôod van zyn kozyn paus Leo X, in december 1521, was Giulio êen van de best geziene kandidoatn, mor uuteindelik was ’t den Hollander Adrianus VI die paus wierd (1522-1523). ’t Volgnd concloaf luktege ’t wel en den 19stn november 1523 wierd 'n verkoozn tout Paus Clemens VII.
Clemens’ politiek varieerde volgns de situoasje en wierd gekenmerkt deur d’oorloogn tusschn Karel V en Frans I van Frankryk. O Karel V te machtig wierd, liept ’n over no Frans I vor e teegnwicht te vormn. Mo Frankryk verloor in de Slag by Pavia (1525) en ze paktn Frans I gevangn. Clemens blêef Frankryk steunn en Keizer Karel krêegt er genoeg van van ol dat overloopn van de paus. Vor hem te straffn vo zyn latste verboundsbreuke, kwamt ’n of met e leger van surtout Duutsche en Spoansche soldoatn. Vo ze goed ip te stookn had ’n ze verschillige moandn gin soldye betoald, wa dat uutliep ip de Plunderienge van Rome, die begost den zesdn meie 1527.
Je slôot nu e verbound me Hendrik VIII van Iengeland, die peisde dat de paus hem doadeure wel zou loatn schêen. Frankryk, Venetië, Genua en Firenze slootn hunder an by da verbound.
Zyn board
thumb|left|Paus Clemens VII me board, achter de plunderienge van Rome (round 1531), deur Sebastiano del Piombo Binst dat ‘n ‘n half joar vaste zat in 1527, liet Clemens VII zyn board groein ols têekn van rouwe vo de plunderienge van Rome. Da was sedert de 13e êeuwe teegn de katholieke wet, ’t canoniek recht, die vôorn schrêef dan de gêestelikkn mostn geschoorn zyn. Mo paus Julius II had ôok ol zyn board loatn groein, te zien ip zyn portret deur Rafaël.
Julius liet zyn board stoan van 27 juni 1511 tout moarte 1512, ols têekn van rouwe vo ’t verlies van de stad Bologna deur de Kerkelikke Stoat. Je was doamee den êestn paus sedert den oudheid die e board droeg. Je schoor em wel were of achter neegn moandn en zyn ipvolgers woarn ollemolle were geschoorn.
’t Verschil me Clemens VII was dat ‘n zyn board liet stoan tout an zyn dôod en achter hem lietn d'r drieëntwientig ipvolgers hunder board stoan, van Paus Paulus III tout en met paus Innocentius XII, die stierf in 1700. Clemens VII had azo zounder dat ‘n ’t zelve wist, e mode in gank gestookn, die mêer of ’n êeuwe deurde.
Achter de plunderienge van Rome
Achter de plunderienge van Rome deur de troepn van Karel V, profiteerdn de Florentynn van de chaos in Italië vo de republiek were in te voern, en de Medici mostn vluchtn. In Firenze peisdegn ze da de paus de steun van de keizer vo goed kwyt was, mo ze slootn toch were vrede. In juni 1529 reisde Clemens no Barcelona vor in ‘t stille besprekiengn t’hen me Karel V. Clemens kost hem overtuugn vor ’n ende te moakn an de republiek Firenze en vo de Medici were an te stelln. Nog ’n overêenkomste was da de keizer zyn dochter Margaretha van Parma, die ton nog e klêen meisje was, zou loatn trouwn me Clemens’ zeune Alessandro. Ols wederdienst beloofde Clemens dat ’n Karel zou krôonn tout keizer.
Den 25stn oktober 1529 reisde de paus no Bologna vo Karel V te krôonn. De krônienge gebeurde den 24stn februoari 1530. Keizer Karel dreigde da de paus zyn verbound me Hendrik VIII van Iengeland most ipzeggn en dat 'n hem gin toeloatienge mocht geevn vo te schêen van Catharina van Aragon, die de tante was van de keizer. Je wist ton nog nie da Clemens in ’t stille ‘n overêenkomste geslootn had me Frans I, vo Catharina de’ Medici te loatn trouwn met Hendrik, de zeune van Frans I.
Clemens begost nu werk te moakn vo zyn eign zeune Allessandro te loatn regeern over Firenze in plekke van Ippolito. Ippolito wierd, styf teegn zyn gouste, deur Clemens tout kardinoal benoemd en vor e politiekn ipdracht noar Hongareye gezoundn. Je was nog mo vertrokkn of de republiek wierd ofgeschaft.
In 1530 benoemde Clemens zyn zeune Alessandro tout signore over Firenze en in 1531 wierd ’n deur Keizer Karel benoemd tout erfelikkn hertog van Firenze.
Zyn dôod
Den 25stn september 1534 stierf Clemens VII an e loungountstekienge. Twi moandn d’r vôorn had ’n Hendrik VIII van Iengeland, die zyn vrouwe an de kant gezet had, nog g’excommuniceerd. Doadeure wierd de breuke me d’Iengelsche kerke e feit.
J’is begroavn neffest Leo X in de basilieke Santa Maria sopra Minerva in Rome.
Luc Descamps
thumb|Luc Descamps, oktober 2008 Luc Descamps (Wilryk, 27 april 1962) is e Vlamsche schryver die surtout jeugdboekn schryft. J' is gekend deur de reekse De donkere getallen, bestemd vo joenges van 10 toet 14 joar. Me 't boek De donkere getallen III: de grot van Merlijn het ie in 2007 den eêste prys gewonn van de 'Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen'. Je schreêf ook 't boek Kristal van de hoop.
Descamps leêrde voôrt vo moderne toaln, en je was leêroare Nederlands, Iengels en Duuts.
Adelaide van Bourgondië
Adelaide van Bourgondië (of Adelheid) (Orbe ca. 931 – Seltz 16 december 999), was ols vrouwe van Lotharius II keuniginne van Italië van 947 tout 950. Ols vrouwe van Otto I was ze keuniginne van Ôost-Francië en were van Italië van 951 tout 973. Van 962 tout 973 was z'ook keizerinne en ze besteurde 't Hillig Rôoms Ryk ols regente van heur minderjoarige klêenzeune, de loatere keizer Otto III, van 991 tout 995.
Adelaide wierd in 1097 hillig verkloard deur paus Urbanus II. 16 december is heur fêestdag.
Heur leevn
Adelaide is geboorn in Orbe in Ipper-Bourgondië (nu geleegn in Zwitserland). Ze was e dochter van keunienk Rudolf II van Bourgondië en Bertha van Zwaabn.
Achter 'n dôod van heur voader in 937, ertrouwdeg heur moeder met Hugo van Arles en verloofde Adelaide heur me zyn zeune Lotharius II van Italië. Die verloovienge was ol ofgesprookn gewist binst et vredesverdrag dat heur voader in 933 geslootn haad met Hugo.
Ze trouwdn in 947, mor heur vint wierd in 950 vergiftigd, verzekers in ipdracht van Berengar II, die peisde van nog mêer macht te kunn krygn ost ie Adelaide kost dwiengn van te trouwn me zyn zeune Adalbert. Omda ze weigerde wierd ze gevangn gezet in Como, mo ze kost vluchtn no Canossa in e bôotje. Van doa kost z'hulpe vroagn an Otto de Grôotn, de loatere keizer van 't Hillig Rôoms Ryk en ze kwam loater zyn twidde vrouwe. Ze trouwdn in 951 en ze wierdn ip 2 februoari 962 in Rome gekrôond tout keizer en keizerinne deur paus Johannes XII. Ze woarn d'ouders van de loatere keizer Otto II.
In 968 krêeg ze "Selz" van heur vint, e stik van 't stamhertogdom Zwaabn, nu geleegn in den Elzas. In 991 stichtte ze doar e Benedictyneklôoster. Acht joar loater is ze doa gestorvn.
Heur jounges
Met heur êeste vint Lotharius II: Met Otto I:
Stekveugel
thumb|200px|right|E tôornvoolke met e [[meireloare.]] 196px|thumb|right|E boomvoolke in de vlucht. 200px|thumb|right|E sperwer die juuste e veugel evangn het. 200px|thumb|right|E rôo wouwe in de vlucht. 200px|thumb|right|E slechtvoolke, grêed voun te duukn. Stekveugels of stekkers (AN roofvogels) zyn veugels die verre in hêel de weireld te viendn zyn en die bykan ollemoale ollêne mo vlêes eetn. Sommigte sôortn, lik voolksjes, vangn leevnde bêestn, aar, lik giern, êetn ollêne mor oas. Z'hen ollemoale scherpe klauwers en vêle macht in nunder pôotn voun bêestn te kunn stekkn en oek e scherpn bek voun stikkn vlêes van nunder prôoie te kunn ofscheurn.
De Dolfijntjes
De Dolfijntjes is de muziekgroep round acteur Wim Opbrouck.
De groep is ountstoan in 't begun van de joarn '90. Ze speeln mêestol covers va bekende liedjes, moa geevn d'r een eigen droai an. Ze moakn dikkers de mêest ounmeuglikke medleys De groep is ol eki e turbobalorkest enoemd.
De leedn
D'r is ouk de uutgebreide Dolfijntjes XL en XXL: ton pakkn ze nen extra percussionist en bloazers mei.
17 oktober
17 oktober is de 290stn dag van 't joar (291stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 75 doagn toet 't ende van 't joar.
1596
1593 - 1594 - 1595 - 1596 - 1597 - 1598 - 1599 't Joar 1596 is 't 96e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
6 januoari
6 januoari is de 6dn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 359 doagn (360 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
Paul Bruna
Paul Bruna is zyn artiestenname, z'n echte name is Paul Bruneel. In de joaren 70 ad 'n enigte radiohits en doarachter ginkt 'n surtout gon uptreedn voun d'oudn van doagn.
Groafschap Vloandern
thumb|200px|'t Woapn van 't Groafschap Vloandern thumb|'t Groafschap Vloandern en Artesië in 1477 't Groafschap Vloandern ountstound in de twiddn helt van de 9e êeuwe achter da Karel den Kletsn 't West-Frankisch ryk o g'erfd in 843. 't Kerngebied van Vloandern lag ton tusschn Oudeburg, Eirdenburg (Aardenburg) en Tourout. 't Groafschap bestound van 864 tout 1795. In 869 kost Boudewyn met den Yzern Oarm in grôte moate zelfstandig wordn teegnover de Fransche keunienk. 't Kerngebied van Vloandern lag ton round Brugge. Ze breidegen hunder gebied uut tout an de Schelde.
Vôorgeschiedenisse
't Geborteproces van Vloandern begunt al van styf verre in den tyd. De menschn die d'r ton weundn woaren e miengelienge van verschillige volkn die lange 'n eign identiteit, 'n eign noame en 'n eign verleedn haddn. In 58 vo Christus viel de Romeinse generoal Gaius Julius Caesar 't gebied binn da nu Vloandern is. Deur zyn beschryviengn d'r over weetn me dat er ton Belgische (Belgae), Germoansche en Keltische volksstammn weundn lik de Menapiërs, de Morinen en de Eburonen. De Romeinn verdêeldn 't gebied in 2 provincies: Germania inferior in 't ôostn en Gallia Belgica in 't westn.
In 293 mostn de Romeinn ’t kustgebied beveilign teegn d’involln van Saksische zêerovers en Frankn. De versterkte vestiengn wierdn Litus Saxonicum genoemd.
In dien tyd wierd uze kust deur geologische veranderiengn bedreigd. De duunn wierdn geregeld overstrôomd en ’t moerassig land (nu ‘t poldergebied) dat ounder ‘t zêepeil lag wierd overspoeld. Die troage geologische evolutie wordt de transgressie van Duunkerke genoemd.
Round 379 woarn d’r troepn gelegerd in Oudenburg en in Zerkegem teegn de Saksische piroatn. D’r woarn veel Germoann by die hunder doa met hunder familie gevestigd aan. Ze vormdn de vaste grenstroepn en wierdn Limitanei genoemd. Ze droungn hunder eign cultuur ip en azo begost de germanisoatie van de streke.
De Romeinse bezettienge deurde tout in 't joar 406. Ton kreegn Frankische stammn de controle over de gewestn. Ounder de Merovienger Clovis I wierdn verschillige Frankische stammen verênigd en kwoamn de gebiedn die nu Vloandern zyn ounder invloed van 't katholiek geloof.
Round 570 begostn ôok de Vikings uze gebiedn in ’t nôordn van Neustrië en Austrasië te plundern. ’t Woarn Deenn, Noorn en Zweedn en ze wierdn hier Nordman in ’t Germoans genoemd.
Round 650 kwoamn d’r Iersche missionoarissn preekn. Sint-Eligius schrêef in zyn levensbeschryvienge, de Vita sancti Eligii (ca.590-660), over ‘t municipium Flandrense (Brugge).
Van de 7e eeuwe trokt de zêe heur stilletjes an were. De pagus Flandrensis of Vloanderngouwe wierd deur ’t Frankisch Ryk besteurd en de Frankn begostn vele commerce te doen met de Scandinoavische landn.
De 9ste eeuwe
thumb|left| Boudewyn I, den êeste groaf van Vloandern. Beeld an 't stadhuus van [[Brugge ip de Burg.]] 843 was e belangryk joar vor Europa. Deur ‘t Verdrag van Verdun wierd ’t Ryk van Karel de Grôotn verdêeld ounder zyn drie klêenkienders. Karel de Kletsn krêeg West-Francië. Je zound Boudewyn met den Yzern Oarm no de Vloanderngouwe, omdat er doa vele geplunderd wierd deur de Vikings.
Uut de Vloanderngouwe groeide ‘t Groafschap Vloandern. Boudewyn met den Yzern Oarm (862-879) was den êeste groaf van Vloandern.
Je liet round 864 e versterktn burcht bouwn ip de plekke woa da nu de Burg in Brugge is en je kost de Vikings doa teegnhoudn.
Boudewyn I stierf in januoari 879 en je wierd ipgevolgd deur zyn zeune Boudewyn II de Kletsn (879-918), die de boasis geleid hèt van ’t Groafschap Vloandern. Ie en zyn zeune Arnulf I hen ’t groafschap zuudwoarts uutgebreid tusschn 879 en 965.
Van in 883 wast er vele contact tusschn Iengeland en Vloandern vor hunder verweir teegn de Vikings t’organizeern. In 884 trouwde Boudewyn II doa met Aelfthryth, de dochter van Alfred de Grootn, keunienk van Wessex.
Je vestigdeg' hem in zyn burcht in Brugge, woa dat 'n hem goed kost verdedign teegn de Vikings en ook teegn keunienk Odo I, die hem wilde belettn van zyn groafschap vôort uut te breidn.
De 10ste eeuwe
In september 918 wierd ’n ipgevolgd deur zyn oudste zeune Arnulf I, den Grôotn. (918-965).
Arnulf I voegde ’t ryke Artesië by ’t groafschap. Loater in de 12ste eeuwe most Filips van den Elzas ’t were ofstoan an keunink Filips II van Frankryk.
In 944 zyn ze begost met de verbouwienge van de burchtkapelle ip de Burg tout e Karolingische kerke. Arnulf I, groaf van Vloandern en klêenzeune van Boudewyn I, liet de kerke no ’t model van de Paltskapelle van Karel den Grôotn in Aakn bouwn. ’t Was e symbool van groafelikke macht. Round 960 het ’n in de kerke e seculier kapittel gesticht met ’n college van proost, deekn en 12 kanunnikn. Van 958 regeerde zyn ênigste zeune Boudewyn III (958-962) mee, moa je stierf ounverwachts an de moazels (of pokkn) in 962. J’had e zeune, de loatern Arnulf II (965-988), die zyn grôotvoader in 965 ipvolgde.
De volgendn groaf Boudewyn IV met den Board (988-1035) had e moeilyke begunperiode. Je most oadellyke rebelln, die achter den dood van z’n voader in ipstand woarn gekommn, overwinn. Je kost zyn gezag herstelln deur ’t groafschap te verdêeln in Burggroafschappn.
Hafabra
Hafabra is e verzoamelnoame vo armonie, fanfare en brassband, dikkersn in 't korte 't muziek genoemd in West-Vloandern.
Groafschap Vloandern
De 11ste eeuwe
In meie 1035 wierd Boudewyn IV ipgevolgd deur zyn zeune Boudewyn V van Rysel (1035-1067). Z’haan tegoare tusschn 988 en 1067 ’t groafschap styf uutgebreid in oostwoartse richtienge, gebied van ’t Duuts Hillig Rôoms Ryk. Azo ountstound Ryksvloandern (de gebiedn in lêen van ’t Ryk) tegenover Krôonvloandern (de gebiedn in lêen van de Fransche krone). De Vlamsche groavn haan nog nôois zo sterk gestoan.
Hafabra
Belang
Hafabra-verênigingn zyn 't erte van en socioal leevn en de cultuur vo den amateur in uze streekn, want oloewel dat er ôok wel professionele hafabra's zyn, zyn de mêeste toch amateurverênigingn. Iedere gemêente et wel zyn eign muziek, dat de gemêentelikke plechtigheedn inuldigt. Tot in de joarn 1990 oad iedre gemêente verschillige muziekn van verschillige "kleurn" en belangngroepn: De Gilde, de Middenstand, de socialistn, de pompiers, de muziekschole, de Chiro, ... Vor e bitje geld binn te bringn geevn de mêeste verênigingn ôok e joarliks lenteconcert of kestconcert. Lik by ol de verênigingn zyn koartingn ôok vrêe populair.
Groafschap Vloandern
De 11ste eeuwe
De loate middelêeuwen woaren e goudn tydperk vo 't zudelik dêel van de Nederlandn. Tusschn de elfste en de vêertienste êeuwe groeide 't groafschap Vloandern uut tout e machtige lêenstoat. De steedn, d'ambachtn en de commerce bloeidn en maktn Vloandern êen van de rykste gewestn. Mè Brugge ha Vloandern êen van de belangrykste financiële centra van West-Europa. thumb|Keuniginne [[Emma van Normandië krygt de Ecomium Emmae van de schryver, met heur zeuns Harthacnut en Edward ip den achterground]]
Hafabra
Interne koppeliengn
Lyste van West-Vlamsche hafabra
Groafschap Vloandern
De 11ste eeuwe
In de 11ste êeuwe wierd er ol an internationale commerce gedoan. Emma van Normandië, keuniginne van Iengeland en dochter van Richard I van Normandië, kwam in dien tyd noa Brugge an ’t hof van  Boudewyn V. Doar is ‘t Encomium Emmae geschreevn, ’n loflied over keuniginne Emma, woarin dat er sproake is van de Brugsche commercantn en de kostboare productn en ôok dan d’Iengelsche scheepn rechte tout by Brugge voern.
Hafabra
Externe koppeliengn
Vlamo
Groafschap Vloandern
De 11ste eeuwe
De zeune van Boudewyn V, Boudewyn VI (1067-1070) verênigde Henegouwn mè Vloandern deur te trouwn mè Richilde van Henegouwn, moar in 1071, ounder Robrecht de Fries, geraktn de twi groafschappn were uut makkoar.
Hafabra
Externe koppeliengn
Fedekam
Groafschap Vloandern
De 11ste eeuwe
De volgnde groaf van Vloandern was zyn zeune Arnulf III, den Oungelukkign (1070-1071), die moar e poar moandn geregeerd het, vandoar zyn bynoame. Den 22stn februoari 1071, by de slag van Kassel, ist ‘n an zyn viftien joar versleegn deur zyn nounkel, Robrecht de Fries. J’is gesneuveld binst ’t gevecht. Keunink Filips I van Vrankryk stound an de kant van Arnulf III, moa j’erkende nu toch Robrecht de Fries (1072-1093), de joungste zeune van Boudewyn V, ols nieuwe groaf van Vloandern. In 1086 vertrokt ’n noa ’t Hillig land en zyn zeune Robrecht II kwam zyn regent. In 1089 bouwde Robrecht II d'administroatie vôort uut, deur de provoost van ’t Brugs Sint-Donatuskapittel tout kanselier en belastiengountvanger van ’t groafelik domein te benoemn.
Robrecht van Jeruzalem (1093-1111) volgde zyn voader ip in 1093 en je wierd in 1111 ipgevolgd deur zyn zeune Boudewyn VII (Hapkin of met de Byle).
De 12ste eeuwe
Boudewyn VII (1111-1119) volgde zyn voader ip in 1111. Zyn kozyn Karel van Denemarkn, loater bygenoamd de Goein, was zyn adviseur. Achter da Karels voader Knud IV van Denemarkn in 1086 vermôord was, was zyn moeder, Adela van Vloandern, weregekêerd met heur jounges noa ’t Vlams hof. Omda Boudewyn gin jounges haad, hèt ’n Karel kort vo zyn dôod angeduud ols ipvolger. Boudewyns moeder, Clementia van Bourgondië, was doa teegn. Zy steunde Willem van Yper, ook e klêenzeune van Robrecht de Fries.
Karel de Goein (1119-1127) hèt et uutendelik gewonn. Je was styf populair by ’t geweun volk en je wilde de macht van de Erembalds vermindern. Doarom hèn z'hem in de Sint-Donaaskerke, vermôord.
Vloandern gerakteg in e serieuze crisis, woavan dat de Fransche keunienk profiteerde deur de Normandiër Willem Clito (1027-1028), ‘n achterklêenzeune van Boudewyn V, te kiezn ols ipvolger. Mo de Bruggeliengn verzettegen hunder teegn hem deur zyn anti-Iengelschn politiek. Economisch koamn Vloandern en Iengeland goed overêen, omdat de Vlamsche loaknindustrie Iengelsche sjette verwerkte.
Willems regerienge deurde mor e joar. Ip 27 juli 1128 ist ’n gesneuveld in Aalst en Diederik van den Elzas (1128-1168),  nog e klêenzeune van Robrecht de Fries, volgdeg hem ip. Brugge krêeg van hem ênigte belangryke voorrechtn, keurn genoemd.
In d'elfste eeuwe was Brugge uutgegroeid tout e commercieel center van Europees niveau. In die periode was de nateurlikke verbindienge van Brugge met de zêe begunn te verzandn. Mor in 1134 veranderde de Vlamsche kustvlakte deur e stormvloed. Der was e diepe voargeule ountstoan, ’t Zwin, die liep tout in Damme. Brugge blêef doadeure tout an de 15ste eeuwe verboundn met de zêe, met de vôorhoaves Damme en Sluus. Vanuut Brugge wierd ‘t Vlams loakn, e wulln stoffe van hoogstoande kwaliteit, over hêel Europa uutgevoerd. De bloeiende loaknindustrie bevorderde d'ountwikkelienge van de commerce en de politieke machtsuutbreidienge van de grôte steedn Brugge, Gent en Yper. thumb| ’t Groavenkastêel in Gent, gebouwd ounder Filips van de Elzas O Diederik van den Elzas in 1157 noa ’t Hillig land vertrok kwam zyn zeune Filips van den Elzas (officieel 1168-1191) an de macht.
In 1180 gaft 'n Damme stadsrechtn en je liet ’t Groavenkastêel in Gent heripbouwn.
In 1191 ist 'n gesneuveld in Palestina binst de derde kruustocht. Je wierd ipgevolgd deur zyn zuster Margaretha, die getrouwd was mè Boudewyn V van Henegouwn, nu Boudewyn VIII van Vloandern (1191-1194). O zyn vrouwe Margaretha in 1194 stierf, dêed ’n ofstand van ’t groafschap Vloandern en je gaf ’t an zyn oudste zeune Boudewyn IX van Vloandern (1194- 1205).
De 13ste eeuwe
In 1200 stichtte Boudewyn IX d’n êestn joarmarkt in Brugge. In 1202 vertrokt ’n vo de vierde kruustocht. Z’n vrouwe Maria van Champagne wierd z’n regente. In 1204 wierd Constantinopel ingepakt deur de kruusvoarders en d’n neegnstn meie verkôozn ze Boudewyn IX tout keizer van Constantinopel. E weke loater was de krônienge. Mor in 1205 stierft ’n in de kerkers van Bulgareye. Z’n minderjoarige dochter Johanna van Constantinopel (1205-1244) volgdeg em ip. Filips van Naamn, eur nounkel, was eur regent tout da ze trouwde in 1212 mè Ferrand, de zeune van de keunink van Portugal. Achter eur dôod wierd Johanna van Constantinopel ipgevolgd deur eur zuster Margaretha van Constantinopel (1244-1278). Eur twidde vint was Willem van Dampierre uut de streke van Troyes, de zeune van de drost (ippermoarschalk) van Champagne. Under oudste zeune Willem stierf in 1251. Under twidde zeune was Gwyde, die in 1246 trouwde mè Mathilde van Bethune. Van 1252 deelde Gwyde de macht mè z’n moeder. Moar in 1278, an eur 77 joar, gaf  ze de macht helegans over an eur zeune Gwyde van Dampierre (1278-1305), den eerstn groaf uut ‘t uus Dampierre.
De 14ste eeuwe
thumb|'t Groafschap Vloandern round 1350 thumb|Koarte van 't groafschap Vloandern deur Matthias Quad uut 1609 thumb| Flandriæ Teutonicæ pars orientalior - koarte van 1645 thumb| Flandria et Zeelandia Comitatus - koarte van 1645 In 1300 wierd Vloandern bezet deur Frankryk en loater g’annexeerd. D’r volgdn stedelikke ipstandn in Vloandern w.o de Brugse Mettn mè kort d’r achter de Guldnspoornslag ip 11 juli 1302 by Kortryk, woa dan de Vloamiengn ‘t Frans leger versloegn.
Gwyde van Dampierre stierf in 1305 in e gevang in Frankryk en je wierd ipgevolgd deur z’n zeune Robrecht III van Béthune (1305-1322).
D’uutvoerienge van ‘t vo Vloandern styf noadelig Verdrag van Athis-sur-Orge è zyn stempel gedrukt ip heel ‘t bewind van Robrecht III.
Zyn twidde vrouwe was Yolande van Bourgondië, de dochter van Mathilde II, gravinne van Nevers. O Mathilde stierf in 1280 wierd Robrechts oudste zeune Lodewyk groaf van Nevers ols Lodewyk I van Nevers. Je stierf in 1322, nog vo z’n voader, en kost dus gin groaf van Vloandern wordn. Zyn zeune Lodewyk II van Nevers volgde zyn grotvoader Robrecht III ip ols Lodewyk I van Vloandern, Lodewyk van Nevers genoemd (1322-1346).
’t Verdrag van Athis-sur-Orge drukte zwoar ip ’t economisch leevn in Vloandern en in 1323 kwoamn de boern van Kust-Vloandern in ipstand (1323-1328) ounder leidienge van Klaas Zannekin. Den ipstand was surtout gericht teegn de maniere woarip da groaf Lodewyk van Nevers de belastiengn verôogd aad in ipdracht van Charles IV, de keunienk van Frankryk. Teegn 1325 was bykan hêel Vloandern bezet deur ipstandeliengn.
Zannekin kost de steedn Nieuwpoort, Veurn, Kortryk en Yper veroovern en ze paktn Lodewyk van Nevers gevangn in Kortryk. Ze krêegn steun van Robrecht van Kassel, z’n nounkel, die uutgeroepn wierd toet ruwoard of regent. Ze probeerdn ook Gent en Oudenoarde in andn te krygn moa da mislukte. De groaf die ol van 1325 gevangn zat wierd in 1326 vry geloatn en je vluchtte noa Frankryk vo steun te zoekn by de Frãnsche keunienk.
Ip 23 ogustus 1328 versloeg de nieuwe keunienk Philippe VI, den êeste keunienk van ’t Huus Valois, de Vlamsche boern mè z’n leger in de Slag by Kassel (1328) en kwamt er een ende an den ipstand.
Ip 23 november 1334 wast er een enorme overstromienge an de kust, d’overstromienge van Sint-Clemens genoemd, die de dykn van verschillige kuststeedn in Vloandern en Olland brak. Ostende en Blanknberge stoundn hêlegãns ounder woater en Scarphout is ton verdweenn in de zêe. Langs ’t Zwin èn ze zêre de dykn moetn verhoogn.
Deur de steun van Lodewyk van Nevers an Frankryk teegn Iengeland, gerakte Vloandern in een economische crisis, deurdan d’Iengelsche in 1336 stoptn mè wulle an te voern. Doadeure vielt de loaknindustrie stille met ols gevolg werklôoseid, ounger en socioale ounlustn.
In oktober 1337 eiste keunienk Edward III van Iengeland de Frãnsche krôone ip. In 1328 was ’t uus Capet uutgestorvn. Je was nog ertog van Normandië en z’n moeder Isabelle was de dochter van de Frãnsche keunienk Philippe IV (le Bel). Da was ’t begun van den Ounderdjoarigen ôorloge (1337-1453).
De Gentenoars, ounder leidienge van Jacob van Artevelde, kwoamn in 1338 in ipstand. Jacobs politiek die êest neutroal was kôos nu de kant van Iengeland. De groaf vluchtte noa Frankryk, de Vlamsche steedn slootn e verbound met Iengeland en d’Iengelsche wulle kêerde were. Binst de gevechtn tusschn de gildn van oarme volders en ryke wevers is Jacob van Artevelde ip 17 juli 1345 vermôord.
Zyn dochter Margaretha van Male trouwde in 1369 met de Bourgondischn hertog Filips de Stoutn, de broere van de Frãnsche keunienk Charles V.
In 1379 kwam Gent, ounder leidienge van Filips van Artevelde, de zeune van Jacob, in ipstand teegn Lodewyk van Male. Met d’ulpe van z’n schonzeune Filips de Stoutn kost Lodewyk de Slag by Westrôzebeke winn ip 27 november 1382.
Ip 9 meie 1382 was Lodewyks moeder, die gravinne van Artesië was, gestorvn. Azo krêeg Vloandern Artesië were.