cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lombardischn band
thumb|Twee [[lisene|liseenn (1) verboundn deur ne Lombardischn band (2)]] Ne Lombardischn band of Lombardische friese es en decoratieve blende arcade van klene roundboogtjes an de buutnkant van meurn, just' ounder de kappe van 't gebouw. Ge vindt ze dikkers were t'hope mèi liseenn.
Lombardische bandn woarn populair binst de romoansche en gotische bouwperiodes. Ze zyn vo 'n eestn kee up grote schoale gebruukt gewist in de 11ste eeuwe in Lombardeye, Aragon en Catalonië. Moa d'r bestoan ook Byzantynse en vroegchristelikke gebouwn mèi zukke decoratieve boogn.
Zerkel
Zerkel (Frans: Sercus) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Outland. Zerkel grenst an de gemêentn Linde, Woals-Kapel, Moerbeke en Bloaringem.
In Zerkel stoat de Sint-Erasmuskerke, en allekerke woavan de torre dateert uut de twoalfde êeuwe.
thumb|left|De Sint-Erasmuskerke in Zerkel
Hoendachtign
D' hoendachtign (Canidae) vormn e familie van roofbeestn (Carnivora). De familie omvat circa 35 soortn, woaroender hoendn, vosn, wolvn, jakhalzn en andere leevnde en uytgestorvn soortn.
Hoendachtign zyn te vyndn ip al de continentn, uytgezoenderd Antarctica. Kenmerkn zyn e lange snuyte, rechtipstoande oorn, tandn die angepast zyn vo 't kroakn van beenders en 't verscheurn van vlees, lange pootn en e bustelige steirt. 't Zyn meestal sociale beestn, die in kleene groepn tegoare leevn.
Klêen'n Belt
thumb|right|Den Klêen'n Belt links ip de koarte tusschn Jutland en Funen thumb|right|'t Smolste stik van den Klêen'n Belt mè de twêe bruggn Den Klêen'n Belt (Dêens: Lillebælt, Duuts: Kleiner Belt) es e zêestroate in Denemarkn geleegn tusschn 't schiereyland Jutland en 't eyland Funen (Fyn).
Den Klêen'n Belt es de klêenst'n van de drie zêestroatn die 't Kattegat mè den Ôostzêe verbiend'n (d'and're zyn de Sont en den Grôotn Belt). Den Klêen'n Belt es apeupri 50 kilomèiters lank en varieert in brêedte van 800 mèiters tout 25 kilomèiters. In de zêestroate liggn der teffrente klêene eylandjes. Der passeern masse scheepn deure en 't es ôok populair by duukers deur de gezounkn scheepn en archeologische sites ounder woater.
Twêe bruggn goan oover den Klêen'n Belt by Middelfart, woa dat'n ip zyn smolst es. D'Oude Klêene Beltbrugge uut 1935 wierd nu gebruukt vo 't lokoale verkêer tusschn Middelfart en Fredericia en ôok vo de trings tusschn Jutland en Funen en ezo vodder noa Seeland. De Nieve Klêene Beltbrugge uut 1970 es ollene mor vo otto's en makt dêel uut van de E20-ottostroade.
In de neegntiende êeuwe beschouwdn de veurstanders van de Duutsche êenmoakienge den Klêen'n Belt lyk de nôordelykke grenze van Duutsland en de zêestroate es ezo ôok vermeld in Ernst Mortiz Arndt z'n lied Was ist des Deutschen Vaterland? (1813) en ôok in't Deutschlandlied (1841). Da toogt da de schreeve tusschn Duutsland en Denemarkn deur d'êeuwn teffrente kêern es verschoovn, mè da d'uudige Dêense regio Zuud-Jutland in tydde dêel uutmakte van't ertogdom Sleeswyk.
Mya
Mya is e geslacht van twêekleppige schelpbêestn uut de familie van de Myidae (Goapers).
Vulpes
Vulpes (echte vosn) is e geslacht van roofbeestn uyt de familie van de hoendachtign (Canidae). Echte vosn verschiln van soortn van 't geslacht Canis, lyk hoendn, wolvn, jakhalzn en coyotes, deur hunder klèinder formoat, langere steirt en plattere schedel. Der zyn verschillige uytgestorvn soortn en nog twoalf leevnde.
Ensis
Ensis is e geslacht van in zêe leevnde twêekleppige schelpbêestn uut de familie van de Pharidae (zweirdschedes en scheirmesjes). In de leevnde fauna zyn weireldwyd 12 sôortn bekend woarvan dan der vuve in de Nôordzêe leevn.
Ensis-sôortn leevn vornoamelik in proper zand. Ze kunn hunder zelve styf zêre ingroavn. Lik styf vele twêekleppign zyn ook Ensis-sôortn eetboar. In vele landn wordn ze speciaal gevist vor ip 't eetn.
An de Vlamsche Kust leevn de sôortn:
Andere sôortn zyn:
Pica
Pica is e geslacht van zeevn soortn zangveugels in de familie van de kroaiachtign (Corvidae). Z' hèn e lange steirt en ze zyn overweegnd zwart-wit van kleur, dikwyls mè blauw an hunder vlerkn.
1568
1565 - 1566 - 1567 - 1568 - 1569 - 1570 - 1571 't Joar 1568 is 't 68e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Oenthoofdienge van de groavn Egmont en Hoorn in Brussel
1762
1759 - 1760 - 1761 - 1762 - 1763 - 1764 - 1765 't Joar 1762 is 't 62e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Catharina de Grôote wordt keizerinne van Rusland deur e coup teegn eur vint Peter
Eymeer
thumb|'t Eymeer in de provinsje Nôord-Holland en Flevoland 't Eymeer (Nederlands: IJmeer) es een randmeer in Holland in de provinsje Nôord-Holland en Flevoland. An 't meer liggen Amsterdam, Muyden, Muyderberg en Almere. In't Eymeer komt by Muyden de riviere de Utrechtse Vecht in uut.
Geografie
De liggienge van 't Eymeer is tusschn de polder de Nes (gemêente Woaterland), Pampushoaven, d' Hollandse Brugge en de moundinge van 't Ey by Eyburg. In nôordôostelyke richtienge is 't Eymeer verboundn met 't Markermeer en in zuudôostelyke richtienge is 't verboundn met 't Gooimeer. D' Hollandse Brugge vormt een verbiendienge met de provincie Flevoland en Nôord-Holland. thumb|Hooft, kunstmoatig eiland in 't Eymeer, ten nôordwestn  van Muyderberg
Eilandn in 't Eymeer
D' eilandn met hunder officiële noame zyn:
Trivia
An de moundienge van de Utrechtse Vecht by 't Eymeer (vroeger Zuuderzêe genoamd) ligt 't Muyderslot van Groaf Floris V.
Valencia
Valencia is e gemêente en derde grotste stad van Spanje achter Madrid en Barcelona. 't Is den hoofdstad van den autonome gemêenschap Valencia en van de gelyknoamige provinsje.
Valencia ligt an de riviere de Turia, an d' ôostkust van 't Iberisch schiereiland an de Golve van Valencia, e boaie an de Middellandsche Zêe. D' hoavn van de stad is de 5e drukste containerhoavn van Europa en de drukste containerhoavn an de Middellandsche Zêe.
Beziensweirdigheedn
De Kathedroale van Valencia (Catedral de Santa María de Valencia), romoans-gotisch-barok, gebouwd tusschn 1262 en 1356, bezit vele kunstschatt'n, waaroender twèe doekn van Francisco Goya. De Lonja de la Seda, de zydebeurze uut de 15e êeuwe in loat gotische styl, stoat sedert 1996 ip de lyste van UNESCO Weirelderfgoed. De Mercado Central uut 1914 is 'n overdekte markt in art-nouveaustyl, de grotstn van Europa. De Stad van Kunstn en Weetnschap (Ciudad de las Artes y las Ciencias) is e modern cultureel en architectonisch complex.
Bambeke
Bambeke (in't Frans: Bambecque) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in de Franschn Westoek teegn De Schreve, in't Frans-Vlamsche Outland. Bambeke grenst an de West-Vloamsche gemêentn Oalveringem (mêer bepoald an de dêelgemêente Bevern) en Poperienge (an de dêelgemêente Roesbrugge-Oarienge) en ôok an de Fransche gemêentn Outkerke, Erzele, Wormout, Westkapelle, Respoeë en Ôostkapelle.
In Bambeke verloat den Yzer Vrankryk en komt ze West-Vloandern binn'n. By de gemêente ôort ôok nog 't gehuchtje Kruystraete, ip apeupri twêe kilomèiters an den ôostkant van't center van Bambeke, an de boane tusschn Oundschote en Stêenvôorde.
Bekende inweuners
thumb|left|280px|De Sent-Omerkerke in Bambeke
Tourmignies
Tourmignies es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in't zuud'n van Rysels-Vloandern. Tourmignies grenst an de gemêentn Avelin, Mérignies, Pevelenberg en Attiches. Tweis deur 't center strôomt de Marke.
1002
999 - 1000 - 1001 - 1002 - 1003 - 1004 - 1005 't Joar 1002 is 't 2e joar in de 11e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb| Hendrik II verkoozn en gekrôond toet Duutsche keunienk
Tourmignies
Beziensweirdigeedn
thumb|left|250px|De Sinte-Pieter-in-Antiochiëkerke
Tienpootign
Tienpootign (Decapoda) zyn 'n orde van krêeftachtign in de klasse Malacostraca, woaroender vele gekende soortn lyk de krabbn, krêeftn en geirnoars. De meeste zyn oaseters. D' orde bevat noa schattienge bykans 15.000 soortn in oengeveer 2.700 geslachtn, met oengeveer 3.300 fossiele soortn. Bykan den helt van de soortn zyn krabbn. De geirnoars (3.000 soortn) en Anomura, woaroender heremietkrêeftn en porseleinekrabbn (2.500 soortn), moakn 't grotste deel uut van de reste.
Tienpootign kunn wel 38 anhangsels hèn. Vuuf poar van die anhangsels zyn looppootn (pereopoodn) ip de latste vuuf segmentn van de thorax. By vele tienpootign droagt één poar van die looppootn schoarn. An de voorkant van de pereopoodn zyn der drie poar anhangsels die zorgn vo de voedienge. An de kop zyn der vuuf poar anhangsels, woaroender moenddeeln en antennes. An 't achterlyf zyn der vuuf poar zwempootn, de pleopoodn. Nog e latste poar, die uropoodn genoemd wordn, vormn de steirt t'hope met de telson.
Taxonomie
D' orde Decapoda telt recent 14.756 soortn.
Bretoens
thumb|Toaln in Frankryk en omstreekn thumb|Tweetoalige signalisoasje Frans-Bretoens in de stroatn van Quimper in Bretagne Bretoens (Brezhoneg in 't Bretoens) is e Keltische toale die geklapt wordt deur 206.000 menschn ip 't schiereiland Bretagne in Frankryk.
De noame Brezhoneg wil zeggn Bretoensche toale en wordt uutgesprookn lik [bʁe'zõːnək] of [bre'zõːnɛk]. 't Bretoens makt deel uut van de groep Eiland-Keltische toaln, dus van origine van 't eiland Groot-Brittannië, meer bepoald van 't Brythonisch. De toale is verwant me 't Cornish en 't Welsh, toaln die geklapt wordn in 't Verenigd Keunienkryk. In de streke wordt ook Gallo geklapt, e klene toale die ofstamt van 't Latyn en dus e Romoansche toale is lik 't Frans.
't Bretoens is e bedreigde toale. 't Wordt surtout nog geklapt deur oudere menschn. In 1999 is't er en instansje ipgericht, Office public de la langue bretonne (Ofis publik ar Brezhoneg), die der alles an doet vo de Bretoensche toale en cultuur te bewoarn.
Dialectn
D'r zyn vier Bretoensche dialectn: thumb|left|Bretoensche dialectn ip 't schiereiland Bretagne
Jorn Steinbach
Jorn Steinbach (Gent, 20 januoari 1989) is e Vlamschn basketter die ip de positie van spelverdeler speelde. In 2012 ist ie verkoozn toet Belgische Basketspeler van 't Joar.
1294
1291 - 1292 - 1293 - 1294 - 1295 - 1296 - 1297 't Joar 1294 is 't 94e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Hertog Jan I van Broabant en zyn vrouwe Margaretha van Dampierre
Sardinië
Sardinië (Italioans: Sardegna, Sardyns: Sardinna, Sardinya ofte Sardinia) es 'n eyland in de Middellandsche Zêe en en ottonome regio van Itoalië mè en ippervlak van 24.090 vierkante kilomèiters en e grôo anderolf miljoen inweuners. D'n ôofdstad es Cagliari, wa o de zuudkuste van't eyland ligt.
O d'ôostnkantn van Sardinië ligt de Tyrreensche Zêe en o de nôordkantn es't geschêed van't eyland Corsica (wa by Vrankryk ôort) deur de Stroate van Bonifacio. Sardinië ligt vrêe verre o 't westn van Itoalisch schiereyland en èit dordeur en eign karakter en geschiedenisse. Ôok zyn der in Sardinië teffrente dialektn die nie echt trekk'n ip 't Italioans van't vasteland.
Administratieve indêelienge
De regio Sardinië es sedert d'ervormienge in 2016 ingedêeld in 4 provinsjes en 1 metropolitoane stad: thumb|150px|left| Provinsjes van Sardinië
Frank Adam
Frank Adam (Brugge, 18 ogustus 1968) is een Vlamsn schryver die hoofzakelik theoater en filosofische tekstn schryft. Je begost in 1992 en is lid van de redactie van 't literair tydschrift De Brakke Hond. Je gift ook lesse an de schryversacademie in Brugge.
Upleidienge
Adam studèrde Arabische, Griekse en Germoanse Toaln en Letterkunde.
Carrière
Je begost zyn schryverscarrière in 2001 met 't verhoal Waarom ik altijd nee zeg (Querido) vo de vraagn van zyn zeuntje Dante te beantwôordn. In Mijn mond eet graag spinazie maar ik niet (2002, Querido) keek tjie deur d' oogn van een kleuter noa de rare weireld van de grôte mensn. Da boek wierd ook ommegezet toet een theoatervôorstellienge vo kinders. De passie van de puber leverdig' hem de Prijs Knokke-Heist up, vo 't Beste Jeugdboek van 2006.
Meles
Meles is e geslacht van roofbeestn uyt de familie van de marterachtign (Mustelidae), die bestoat uyt drie soortn nog leevnde dasn.
Habsburgsche Nederlandn
thumb| De [[Lêge Landn (1556-1648)]] thumb| De rooie lyne is de schiddienge tusschn de Noordelikke- en de Zudelikke Nederlandn Den tyd van de Habsburgsche Nederlandn begost in 1482, ’t joar da Maria van Bourgondië stierf. De periode endigde vo de Noordelikke Nederlandn in 1581 en vo de Zudelikke Nederlandn in 1795.
’t Begun
Maria van Bourgondië was getrouwd me de Habsburger Maximiliaan I, en achter heur dôod volgdeg’ under zeune Filips de Schôonn heur ip, êest nog tout in 1494 ounder ’t regentschap van z’n voader. Doadeure kwoamn de Bourgondische Nederlandn (zounder Bourgondië zelve) in Habsburgs bezit.
O Filips de Schôonn in 1506 ounverwacht stierf, was zyn zeune Karel nog te jounk vo te regeern en kwam Maximiliaan I were regent van de Nederlandn. Je stelde in 1507 zyn dochter Margaretha van Oostnryk an as êeste landvoogd van de Habsburgsche Nederlandn. Maximiliaan was ton ol Rooms-Duutsche keunienk en Aartshertog van Oostnryk, en in 1508 kwamt ie ook keizer van ‘t Hillig Rooms Ryk.
Ounder Maximiliaan I kwoamn der grôte rykshervormiengn. Je begost e groep stoatn binn ‘t Hillig Rooms Ryk ip te richtn, Kreitsn genoemd.
In 1500 wierdn der zes Kreitsn ipgericht, en in 1512 nog viere, w.o. de Bourgondische Kreits, die bestound uut de Habsburgsche Nederlandn en 't groafschap Bourgondië (nu Franche-Comté).
In 1543 kost Keizer Karel V de Bourgondische Kreits nog uutbreidn mè Gelre en Zutphen en begost de periode van de Zeventien Provinciën. Dien term wordt gebruukt vo de periode van 1543 tout 1581.
In 1555 stound Karel V de Nederlandn of an zyn zeune Filips II van Spanje en kwamt de noame Spoansche Nederlandn in gebruuk. De keizerskrône en d’Oostnryksche erflandn stound ie of an z’n broere Ferdinand I. Doadeure wierd ‘t weireldryk van de Habsburgers gesplitst in e Spoanschn tak en ’n Oostnrykschn tak.
Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën
In 1581 wierd de Plakkaat van Verlatinghe getêeknd, d’ounofhankelikheidsverkloarienge van de Noordelikke Nederlandn. De Tachtigjoarign Oorlog (1568-1648) endigde met de Vrede van Münster, woaby da de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën officieel erkend wierd.
Van de Spoansche no d’Oostnryksche Nederlandn
Achter de de Spoansche Successieoorlog kwoamn in 1713, by de Vrede van Utrecht, de Zudelikke Nederlandn were ounder den Oostnrykschn tak van de Habsburgers en veranderdeg’ under noame van Spoansche in Oostnryksche Nederlandn. D’Oostnryksche Habsburgers zelve an winnig interesse vo de regio, mo ’t was ip andringn van d’Hollanders en Grôot-Brittannië, die ’t as e bufferstoat teegn Frankryk wildn.
Ende
In 1795 kwam ter ’n ende an de Habsburgsche Nederlandn on ze g'annexeerd wierdn deur de Fransche Republiek.
BZK
De BZK of Koninklijke Brugse Zwemkring (in den omgank gekend ounder de lapname Bazikos) is een zwemclub die in 1905 is upgericht en die ounder andere training gift vo 't zwemmn, gesynchronisèrd zwemmn en woaterpolo. Z' organiseern ook de lang ofstandszwemwedstryd Brugge - Damme.
Vor under traininge gebruukn ze de volgende zwemkommn:
Otto III (HRR)
Otto III van 't Ottoons Huus, (Reichswald by Kessel (Kleve), juni/juli, 980 - Castel Paterno by Faleria  Italië, 23 januoari  1002) was den ênigste zeune van keizer Otto II en zyn vrouwe Theophanu. Je wierd in 983 an zyn drie joar in Aken gekrôond tout Rôoms-Duutsche keunienk.
Zyn voader stierf ounverwacht an malaria en Hendrik II van Beiern, e nounkel van Otto II, probeerde de Duutsche trône te bemachtign. Je kwam de regent van de klêenn Otto, moar in 984 krêegt ie gin steun me van de Duutsche hertoogn en je was verplicht van 't regentschap over te loatn an Otto zyn moeder Theophanu. Ze was zyn regente tout an heur dôod in 991 en zyn grotmoeder Adelaide van Bourgondië van 991 tout 994. Je was ton 14 joar oud.
In 996 wierd ie deur paus Gregorius V gekrôond tout keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.
Otto III stierf ounverwacht an zyn 21 joar. Ip da moment was de Byzantynsche prinsesse Zoe, de twidde dochter van keizer Constantyn VIII, noar Italië an 't reizn vo met hem te trouwn. Otto is dus nôoit getrouwd gewist en j'had ook gin jounges.
Zounder keizer ip de trône krêeg Duutsland minder controle over Italië en ip 15 februoari 1002 wierd Arduin, de markgroaf van Ivrea, in Pavia verkoozn tout keunienk van Italië.
In Duutsland wierd Otto III ipgevolgd deur Hendrik II, de zeune van zyn grôotnounkel Hendrik II van Beiern.
Ysengrimus
De Ysengrimus is 't gelêerde bêestnepos dat an de boasis ligt van de West-Europeeschn Reinaertcyclus (Van den vos Reynaerde, Reineke Fuks, Le roman de Renart...).
De tekst is geschreevn in 't Latyn tusschn de lente van 1148 en augustus 1149 deur een toet nog toe oungekendn schryver, olhoewel dan sommige geschiedkundign peizn dat de "magister Nivardus" den auteur is. Volgens Alfons Van Geertsom is den auteur Simon van Gent, den ofgezettn abt van de Sint-Bertijnsabdy. , moar der zyn winnig historici die 't doamee 't akkôord zyn.
Het epos telt omtrent 6500 verzn in elegische disticha. 't Is ounderverdêeld in zeevn boekn en twoalf episodes.
't Werk is over 't olgemêen gezien as een satire, die de drake stikt mè veel christelike instelliengn, en ook sommige historische personages gelik Anselmus van Dôornik, den Paus Eugenius III en den Abt Siger II van de Sint-Pietersabdy in Gent.
In 't begin van 't êeste boek is den wolf Ysengrimus derin gesloagd êen over t' hèn over de vos Reinardus, moa dat is den ênigste kê dat da gebeurt, van vo de reste van de boekn is de vos hem olsan te rap of. 't Epos bevat ook 't bekende gedicht woarda Reinardus de wolf der weet van 't overtuugn van te goan ysvisschn mè zyn steirt, toedat den deen ton vaste zit in 't ys. Ot den vos hem ton treit zegt Ysengrimus:
(De gevangenn zegt teegn zyn cipier: "Ge weet nie wat da je zegt, volsighoard. 'k Hèn hêel Schotland an myn gat vastezittn.")
1751
1748 - 1749 - 1750 - 1751 - 1752 - 1753 - 1754 't Joar 1751 is 't 51e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|500px| Groafwerkn an de voart Gent-Brugge, deur [[Jan Antoon Garemijn]]
Kleuterschole
Kleuterschole is de name van 't sôorte ounderwys vo kienders vôor dan ze noa 't lager goan. Vroeger wierd dat ook de bewoarschole (van 't Frans École guardienne) of 't fröbel (achter den Duutsn pedagoog Friedrich Fröbel) genoemd, en in de volksmound de papschole.
De kleuterschole is d' êeste vorm van schoolupvoedienge woardan kienders in Vloandern noatoe kunn'n goan. De mêeste kleuterschooln hèn:
Olhoewel dat er gin lêerplicht is vo kleuters, goan 95 toet 98% van de kleuters in Vloandern noa schole, meugeliks omdan crèchn vo kienders van 3 joar en ouder nie gesubsidièrd zyn. Vanof 2010-2011 goan kienders die noa 't lager willn goan moetn kunn'n toogn dan ze êen joar Nederlandstoalig ounderwys achter de rugge hèn. Dat is dus een verdookn vorm van lêerplicht vo 't derde fröbel.
Strangegoaper
De strangegoaper (Mya arenaria) is e twêekleppige, in zêe leevnde wêekbêeste uut de familie van de Goapers (Myidae).
Bête
De bête (Beta vulgaris) is e knolgewas van de amarantefamilie (Amaranthaceae). In West-Vloandern zie je mêestal de sôorte ''Beta vulgaris subsp. vulgaris''.
Strangegoaper
De schelpn kunn toet 15 cm lank kommn en ze zyn ofgeroend an de vôorkant en spits noar achtern. Ze zyn grysdewit van kleur, dikwyls mè brune vlekkn en de binnkant is kalkachtig wit. De buutnste loage van de schelpe (periostracum) is grauwbruun. An de vôor- en achterkant sluutn de kleppn nie goed an, woardeure dan ze goapn, vandoar de noame goaper.
Bête
Sôortn:
Soms is 't ook een skeldwoord : "Wuk een bjite is me da... ?": Een ongemanierd persoon.
Strangegoaper
Ze leevn ingegroavn in bodems van slyk en zand toet wel 30 cm diepe. Z' houdn verbiendienge met d' ippervlakte via e lange sifong woarin dat d' in- en uutstroombuze dichte by mekoar liggn. Via de sifong wordt voedienge ipgenoomn en ofvalstoffn ofgevoerd.
Strangegoapers zyn te viendn in de Nôordzêe, Baltische Zêe, hêel 't Waddngebied en langst de Nôord-Fransche kanoalkust.
1757
1754 - 1755 - 1756 - 1757 - 1758 - 1759 - 1760 't Joar 1757 is 't 57e joar in de 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Pruusisch bataillong in de Slag by Kolin thumb|Frederik II van Pruusn of Frederik de Grôotn
Ronald Reagan
thumb|250px|Ronald Reagan in 1981 Ronald Wilson Reagan (Tampico, Illinois, 6 februoari 1911 - Los Angeles, Californië, 5 juni 2004) wos en Amerikoanschn polletieker, avocoat en acteur. E wos lid van de Republikeinsche Party. By de presidentsverkieziengn van 5 november 1980 eit 'm gewoun'n van de zitt'nde president Jimmy Carter, die van de Demokroatische Party wos. Den 20st'n januoari 1981 leyd ie den êed of en wost'm de 40sn president van de Verênigde Stoatn, wad ie bleef tout an den 20st'n januoari 1989. Ne wierd ton ipgevolgd deur George H.W. Bush, dien zynne vice-president wos en de kieziengn van november 1988 ad gewounn'n.
Colombia
De Republiek Colombia is e land in't noordwestn van Zuud-Amerika.
D'n ôofdstad is Bogotá. Êenigte and're grôote stee'n zyn Medellín, Cali, Barranquilla, Cartagena, Santa Marta, Cúcuta en Ibagué.
't Land grenst in 't noord'n an de Caraïbische Zêe, in't ôostn an Venezuela, in't zuudôostn an Brazilië, in't zuud'n an Peru en Ecuador en in't westn an Panama en den Stilln Oceoan. thumb|left| Koarte van Colombia
Lisene
thumb|Twee liseenn (1) verboundn deur ne [[Lombardischn band (2)]] E lisene es ne verticoaln gemetstn band da uutspriengt lanks ne buutnmeur, zounder voetstik.
Liseenn zyn e sorte van klene steunbeirn moa die gin oundersteunienge en geevn.
Echte paddn
Echte paddn (Bufonidae) zyn e familie van de puutachtign (Anura). Z' omvattn mêer of 35 geslachtn, woavan da Bufo de bekendstn is.
Allêne de sôortn die een orgoan van Bidder hen, wordn toet de groep van echte paddn gerekend. Dat is e vôortplantiengsorgoan die allêne mo by d' echte paddn hêlegans ountwikkelt.
Mustela
Mustela is e geslacht van kleene, slanke marterachtign, woaroender de wezel, fiesjow, hermeling, fret en nerts.
Echte paddn
Paddn hen over 't algemêen e droog wrattig vel, e lomp lyf en korte achterpôotn. Ze leggn under eiers in lange reekn.
De familie van paddn komt weireldwyd vôorn, uutgezounderd in Australië, Oceanië en Madagaskar. In Vloandern leeft de geweune padde (Bufo bufo) en de rugstreeppadde (Epidalea Calamita of Bufo Calamita).
Libelln
Etymologie
thumb|left|Vintje van Austrolestes annulosus, e woatrejuufre (Zygoptera: Lestidae) thumb|left|Vleugl-ofmeetienge en nervateure by oenglykvleuglign (boovnan) en by woatrejuufrs (vanoendre). Johan Christian Fabricius is de scheppre van de term Odonata uut 't Grieks οδόντoς (οδούς), odontos (tand) schynboar omda de libelln tandn ên ip undre mandiebls, aloewêl de mêeste insektn ook mandiebls mê tandn ên.
Systematiek en taksonomie
Die orde wierd tradiesjonêel tegoare gepakt mê de haften (Ephemeroptera) en verschillnde uutgestorvn ordn in e groep genoamd de Palaeoptera, mo die groepeerienge ku parafyleetiesch zyn. Wa da ze gemêenschapplik ên mê haftn is de maniere woarip da de vleugls gelid zyn en oe da ze stoan in ruste.
In sommigte stuudjes wordn d' Odonata verstoan in e wydre betêeknisse, in de groend  soamnvollnd mê de superorde Odonatoptera mo zoendre de vôoriestooriesche Protodonata. By die benoadrienge is de term Odonatoidea gebruukt, in de platse van Odonatoptera. De systematiek van de Palaeoptera is in 't hêele nie ipgelost; wa da wêl kan gezeid wordn is da oenofanklik van 't feit of ze "Odonatoidea" of "Odonatoptera" gêetn wordn, d' Odonata en undre uutgestorvn verwantn wê deeglik e kloade vormn.
Dr wierd lange tyd geloofd da de Anisoptera 'n oendrorde woarn, en datr e derde was, de "Anisozygoptera". Echtre, ziedre wierdn gekombieneerd in d'oendrorde Epiprocta (woarin da Anisoptera 'n infraorde is) achtre dat 't uutkwam da de "Anisozygoptera" e  parafyleetiesche groep is, saamgesteld uut mêest uutgestorvn ofstammliengn van Epiprocta-evoluusje. De twêe leevnde sôortn die in die groep geplatst zyn, wierdn dus gezet in de infraorde Epiophlebioptera, terwyl da de fossiele taxa die doarin woarn gezet nu verdeêeld zyn oovre de Odonatoptera (of Odonata in brêe zin).
De Tarsophlebiidae zyn e vôoriestooriesche famielje van d' Odonatoptera die ku beschowd wordn lik e boazies vo de Odonata ofwêl undre zustre-takson.
Ofmeetienge
thumb|Woatrejuufrs in kopuloasje-"wiel". thumb|Eiofzettienge deur twêe woatrejuufre-poarn. thumb|Nymfe van oenglykvleuglige die e dikkoptje vangt. thumb|Uutkommn van Libellula depressa. thumb|Gomphus vulgatissimus mêt e prôoje. De grotste leevnde libelle is de Centroal-ameeriekoansche Megaloprepus coerulatus (Zygoptera: Pseudostigmatidae) mêt e vleugle-oovrespannienge van 191 mm. De zwoarste leevnde libelln  Tetracanthagyna  plagiata (Anisoptera: Aeshnidae) mêt e vleugle-oovrespannienge van 165 mm, en  Petalura ingentissima (Anisoptera: Petaluridae) mêt e lyf-langte van 117 mm (vôgns sommigte bronn 125 mm) en e vleugl-oovrespannienge van 160 mm. De langstleevnde libelle is de Neotroopiesche  Mecistogaster linearis (Zygoptera: Pseudostigmatidae) mêt e lyf-lankte van  135 mm. Somtyds is de Hawaiioansche  Anax strenuus (Anisoptera: Aeshnidae) vermeld lik de grotste libelle mêt e veroenderstelde vleugle-oovrespannienge van 190 mm, mo da zoe e foable zyn angezien datr weetnschapplik mo van 152 mm sproake is.
De verstêende reuzelibelln uut 't Paleozoicum lik Meganeuropsis permiana uut 't Perm van Nôord-Amerika mê toe 71 cm vleugle-oovrespannienge   en 43 cm lyf-lankte zyn de grotste insektn van alle tydn gewist en ze ôordn by d' orde Meganisoptera, verwant mê de libelln mo gin dêel van de teegwôordige orde Odonata in de nowe betêeknisse.
De klinste leevnde libelle is Nannophya pygmaea (Anisoptera: Libellulidae) uut Ôost-Oazje, mêt e lyf-lankte van 15 mm en e vleugle-oovrespannienge van 20 mm, en de klinste woatrejuufr  (en de klinste libelln uut olle tydn) zyn sôortn van 't geslacht Agriocnemis (Zygoptera: Coenagrionidae)  mêt e vleugle-oovrespannienge van mo 17–18 mm.
Beschryvienge
Die insektn zyn gekenmerkt deur grôote roende koppn mêesta bedekt deur goed-oentwikklde soamngesteld oogn, pôotn woamee da ze gemakklik prôojn (andre insektn) kunn vangn in de vlucht, twêe poar deurschynnde vleugls die oenofanklik van mekoar beweegn, en lange achtrlyvn. Zydre ên drie ocelli en korte voelsprietn. De insekte-moenddêeln zyn an den oendrkant van de kop en bevattn ienklvoedige kownde mandiebls by 't vulwassn insekte.
De nymfn ên e mêer gedroengn, kortre lyf of de vulwassn. Buutn 't oentbreekn van vleugls, zyn undre oogn klindre, undre voelsprietn langr en is undre kop mindre beweeglik of by 't vulwassn insekte. Undre moenddêeln zyn veranderd, mêt 't labium angepast in 'n êenig gryporgoan vo de prôoje te pakkn. Woatrejuufre-nymfn oasmn deur uutwendige kiewn ip 't achtrlyf, terwyl da oenglykvleuglign-nymfn oasmn deur 'n orgoan in undre rectum.
Aloewêl algemêen reedlik glykoardig, verschilln d' oenglykvleuglign en de glykvleuglign vo verschillnde, gemakklik êrkennboare trekkn. D' oenglykvleuglign zyn goeje vliegrs mêt e sterk lyf en in ruste oedn z' undre vleugls ofwêl no de zykant of no buutn en no beneen (of zeifs e bitje no vôorn). Woatrejuufrs zyn mindre sterk, zeifs iddre zwak lik of dat ze in de vlucht dr uutzien, en in ruste oedn de mêeste sôortn undre vleugls nor achtre gevoedn oovre 't achtrlyf. D' oogn van de oenglykvleuglign bezettn 't mêeste van de kop, mekoar roaknd (of bykans roaknd) oovre 't voroofd. By woatrejuufrs istr typiesch 'n oopnienge tusschn d' oogn.
Ekologie en leevns-kriengloop
Libelln leevn in 't woatre of by 't woatre in de jeugd-foaze. De vulwassn insektn wordn 't mêest in d' omgeevienge van woatre gezien en zyn dikkers beschreevn lik woatre-insektn. Mo dr zyn ook veele sôortn die verre van 't woatre verbluuvn. Ze zyn hêel undre leevn vlêeseetrs, en ze voedn undre mê klindre insektn.
Mannlikke libelln ên ingewikklde geslachtsdêeln, verschillnd van de deze by andre insektn. Die omvattn cerci-gryprs en e twidde stêl koppuloasje-orgoann ip 't achterlyf woarin da 't zoad bewoard is, vôortgebrocht deur de primèère geslachtsdêeln. Vo te poarn grypn de vintjes 't wuuvetje by eur borststik of kop en plôojn eur lyf zoda eur eign geslachtsdêeln kun vastegoedn wordn deur de kopuloasje-orgoann die 't zoad bevattn. Mannlikke libelln ên e kopuloasje-orgoan ip de buukzyde van 't achtrlyf, twidde segmente, woarin da ze de zoadcelln bewoarn; zydre poarn deur de kop van 't wuuvetje (onglykvleuglign) of 't boststik (gelykvleuglign) mê nypers geleegn ip 't uutende van 't mannlik achtrlyf; 't wuuvetje plôojt eur achtrlyf no vôorn vo 't mannlik orgoan te roakn en 't zoad t'  oentvangn. Da wordt gêetn de "wiel"-poziesje.
D' eirs wordn geleid in 't woatre of ip plantn by 't woatre of natte platsn, en ze kommn uut vo de pro-nymfn vôort te briengn die leevn van de voediengsstoffn die in d' eiers woarn. Z' oentwikkln no instars (da zyn joenge insektn tusschn twêe vervelliengn in) mê by benoadrienge 9-14 vervelliengn die (by de mêeste sôortn) gulzige roovrs zyn vor andre woatre-organismn, woaroendre klêene vistjes. De nymfn gruujn en vervelln, geweunlik in de scheemrienge of den oavnd, no vliegnde oenrype vulwassn, die nog gin vaste kleur ên. Die insektn oentwikkln loatre toe volwassn die undre vôortplantn.
Erzele (Vrankryk)
Erzele (Frans: Herzeele, Nederlands: Herzele) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, in't middn van't Outland, en den Yzer passeert er. 't Grenst an de gemêentn Bambeke, Outkerke, Winnezele, Oudezele, Wormout en Wilder. In Erzele zyn der surtout landbouwactiviteitn en der es ôok e natuurreservoat by de valleye van de Klêene Beeke (Le Vallon de la Petite Becque in't Frans).
thumb|left|Zicht ip de Maria-Assumpsjekerke van Erzele
Attiches
Attiches es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Attiches grenst an de gemêentn Avelin, Tourmignies, Pevelenberg, Thumeries, La Neuville, Falempin en Sikelin.
O de zuudôostkantn van de gemêente, teegn 't schee'n mè Tourmignies en Pevelenberg, strôomt de Marke. O de nôordwestkantn van Attiches lôopt d'A1-ottostroade tusschn Rysel en Parys, die 'n ounderdêel es van d'E17.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|500px|De Sent-Elizabethkerke in Attiches
Outkerke
Outkerke (Frans: Houtkerque, Nederlands: Houtkerke) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern teegn De Schreve, in't middn van't Outland. 't Grenst an de gemêentn Oost-Kapel, Roesbrugge-Oarienge, Woatou, Stêenvôorde, Winnezele, Erzele en Bambeke. Den Yzer lôopt ôok langs Outkerke.
Belgische astronautn
Twê Belgische astronautn zyn t' hope drie kêern in de ruumte gegoan, êen kê met een Space Shuttle en de twê andere kêern in een Soyuz.
Outkerke
Outkerke es vo't êest vermeld in 1049 ounder de noame Holtkerka. Bezienswoardigeedn zyn de Sint-Antoniuskerke en de Hoflandmeulen.
thumb|left|De Sint-Antoniuskerke in Outkerke thumb|left|De Hoflandmeulen
Belgische astronautn
Dirk Frimout
Den êestn Belgischn astronaut is Dirk Frimout (° 21 moarte 1941 in Poperinge) die up 24 moarte 1992 in de ruumte gienk an bôord van de Space Shuttle Atlantis (vlucht STS-45), en werekwaam up 2 april 1992.
Frank De Winne
Den twiddn Belgischn astronaut was Frank De Winne (° 25 april 1961 in Ledeberg) die up 30 oktober 2002 gelancèrd wierd an bôord van de Soyuz TMA-1. Je bleef 8 daagn an bôord van 't International Space Station en voerde doar ounderzoek uut in 't kader van de Odissea Missie, en kêerde were mè den Soyuz TM-34. Up 27 meie 2009 gienk De Winne vo den twiddn kê in de ruumte, nu as commandant van de Soyuz TMA-15, den êeste kê dat een astronaut van 't European Space Agency (ESA) een ruumtevlucht commandèrde.
Cydippida
Cydippida is 'n orde van rebbekwalln uut de klasse van de Tentaculata. Ze verschilln van andere rebbekwalln deur hunder bolvormig of ovoal lyf en 't feit dat hunder tentoakels vertakt zyn en ingetrokkn kunn wordn in zaksjes an weerskantn van hunder keelholte.
Families
D' orde Cydippida bevat 11 families:
Noyelles by Sikelin
Noyelles by Sikelin, ofte geweun in't kort Noyelles (Frans: Noyelles-lès-Seclin), es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Wattenys, Sikelin, Houplin-Ancoisne en Emmerin.
't Achtervoegsel "by Sikelin" ofte "-lès-Seclin" stoat by de noame van de gemêente vo nie te verwarrn me and're plekkn in Vrankryk die Noyelles noem'n.
Wallonië
Wallonië (Frans: Wallonie, Duuts: Wallonie(n) , Nederlands: Wallonië) is de zudelyke dêelstoat van België en lopt gelyk met et groundgebied van 't Woals Gewest. D'hôofdstad is Noamn. Me 16,9 duusd km² besloat et mêer of 'n helft van 't Belgisch groundgebied. D'inweuners van Wallonië weirdn Woaln genoemd.
Bevolkienge
D'r weunn om en by de 3,7 miljoen minsn in Wallonië. De grôotste steedn zyn Luuk, Charleroi, Bergn, Noamn, Dôornik en Verviers.
Noame Woaln
't Woord Woal komt verzekerst van 't oud-Germoans Weleas of Walha, wat da vrimdelink betêkent (die e Romoanse of Keltische toale sprikt). Duutstoalign een et wel ne kêe over "Die Welsche Schweiz" a ze over et Romoanstoalig dêel van Zwitserland klappn. Ôok de noamn Wallacheye, de stam der Vlachen en Wales zoun die betêkenisse een.
Geogroafisch
De Moas is de belangrykste riviere in Wallonië. De Samber is d'ênigste bevoarboare zyriviere van de Moas. Ôok de Semois, de Lesse en d' Ourthe mondn uut in de Moas. Wallonië is heuvelachtiger of Vloandern mè o.a. d' Ardenn, d' Hoge Veenn (me 't hôogste punt va België, Signal de Botrange) en de Condroz streekn.
thumb|links|Noamn, woa dat de Samber en de Moas tegoare kommn en d'n hôofdstad van Wallonië
Vlagge
D' officiële vlagge van Wallonië goat were ip et ounderwerp van kunstenoare Pierre Paulus uut 1913. 't Is ne rôo hoane ip ne geeln achtergroend.
Volkslied
Lik da wyder oes volkslied hèin, hèin zyder 't undere noamelik Le Chant des Wallons, in 1900 geschreevn in 't Woals en in 1998 werd de Franse versie 't officiël Woals volkslied.
Toale
Wallonië is vo 't grôte mêerndêel Frans mo in de Ôostkantons ('t uterste ôostn weunn der 70.000 Duutstoalign. In 9 gemêentn is 't Duuts d' officiële toale moa de Woaln kunn der ôok under administroasje doen in 't Frans. In de angrenzende Woalse gemêentn Weismes en Malmedy zyn der ton were faciliteitn vo de Duutsers.
De voornoamste streektoale in Wallonië is 't Woals. Ze spreekn 't overol buutn in 't Westn van Henegouwn woa da Picardisch de volkstoale is. En ôok nie in 't zuudn van Noamn woa da ze Champenois klappn. In de provincie Luxemburg spreekn ze nog Gaumais en Luxemburgs. Vanof 1900 hèit 't gebruuk van de streektoaln sterk verminderd omda et Frans zô ipkomt en d' officiële toale is. Der bestoa ôok ne wikipedia in 't Woals die ol 30 duusd artikels lank is.
Provinsjes
links|300px
Wallonië is verdêeld in de volgende provinsjes (noame in 't Frans tussn haksjes), de provinsjehôofdstad stoat der noast:
Polletiek
De voornoamste partyen in Wallonië zyn:
Z' hèin nateurlik ôok under eign regerienge, die zetelt in Noamn en de minister-president ervan is Elio Di Rupo.
Spencer (trappist)
thumb|right Spencer es e trappistnbier uut Amerika. 't Wierd sedert oktober 2013 gebrouwn in de Spencer Brewery van de Saint Joseph's Abbey in de plekke Spencer in Massachusetts. D'Internationoale Trappistnverêenigienge makte ip 10 december 2013 bekend da ulder bier 't logo "Authentic Trappist Product" mochte droagn. Ezo es Spencer d'n êestn (en veurlôopig êenigstn) trappist van buutn Europa.
Sôortn
De poaters van Spencer èin ounderand ol verschilligte sôortn bier, ol kun je ze oliere dikkels mor vrêe moeilyk krygn.
Marterachtign
De marterachtign (Mustelidae) vormn e familie van roofbeestn (Carnivora), woaroender wezels, fiesjows, dasn, hermelings, otters, nertsn en marters. De familie is over heel de weireld verspreid, uytgezoenderd in Australië en Antarctica, en bestoat uyt circa 56-60 verschillige soortn in 8 oenderfamilies. Ze leevn in e variëteit an biotoopn, van zee toet hooggebergtes, en van woestyne toet toendra's.
Marterachtign varieern sterk in grotte en gedrag, moa z'hèn wel enigte gemeenschappelyke kenmerkn. 't Zyn meestal kleene beestn met e langwerpig lyf, korte pootn, korte, roende oorn en e dikke vacht. De meeste marterachtign zyn solitaire, nachtbeestn en ze zyn heel 't joar deure actief. Sommigte soortn wordn gefokt of bejoagd vor hunder schone pels.
Stralsund
Stralsund, officieel de Hanzestad Stralsund (Duuts: Hansestadt Stralsund), is e stad in 't nôordôostn van Duutsland in de dêelstoat Mecklenburg-Voorpommern. 't Ligt an de zudelike kust van de Strelasund, e zêestroate van de Baltische Zêe die 't eiland Rügen schèidt van 't vasteland.
Twêe bruggn en verschillige veerdienstn verbiendn Stralsund me Rügen, 't grotste eiland van Duutsland en van Pommern, d' historische regio die gedêeltelik in Duutsland en in Pooln ligt.
De stad was êen van d' êeste leedn van de Hanze. Van de Hanzetyd getuugt e grôot dêel historische bouwwerkn in bakstêengotiek, woaroender 't stadhuus en drie grôte kerkn: de Marienkirche of Mariakerke, de Nikolaikerke en de Jakobikerke. De binnestad stoat sedert 2002 ip de lyste van UNESCO Weirelderfgoed en 't wordt sedert de Duutsche herênigienge groendig gerestaureerd.
Louis
Louis is e mannelike vôornoame, die ôorsprounkelik Germoans is. 't Komt van hlod (êre, glorie) en wig (stryd, gevecht).
Geschiedenisse
De Frankische vorm was Chlodovech, ounder de Meroviengers  Clovis. De betêkenisse van ’t Oud-Germoans woord vech (wīg), in de Frankische noamn Mero-vech en Chlodo-vech,  zou vechter zyn. Merovech: (māri+ wīg) vermoarde vechter, en Chlodovech: (Chlod = gloed) glorieuze vechter.
Riot.im
Riot.im is e chatprogramma gebaseerd ip ’t Matrix-protocol en wordt uutgegeevn ounder d’Apache-licensje 2.0, e vryesoftwarelicensje. Met da Riot ’t gefedereerd Matrix-protocol gebruukt, kut de gebruker kiezn welke server da t’n wilt gebruukn.
Riot oundersteunt ook end-tout-end-versloterienge, groepn, kanoaln en bestandn deeln met andere gebrukers. J’en è geen telefongnummer nodig vo je te registreern. Riot is beschikboar as e webtoepassienge, as a geweun programma vo Windows, MacOS en Linux en as een app vo Android en iOS. D’ountwikkelienge is vo ’t grotste deel in handn van ’t bedryf New Vector Limited, dat ook vele werkt an d’ountwikkelienge van ’t Matrix-protocol zelve.
Technologie
Riot.im is gemakt met de Matrix React SDK, een ip React gebaseerde softwareountwikkeliengskit vo d’ountwikkelienge van Matrix-cliëntn gemakkeliker te moakn. Riot.im is voor e grot stik gebouwd ip webtechnologieën en makt ook gebruuk van Electron, e softwareroamwerk vo bureaubladtoepassiengn te moakn an d’hand va webtoepassiengn, vo de programma’s vo Windows, MacOS en Linux. D’apps vo Android en iOS wordn ontwikkeld me ’t specifiek gereedschap voun hunder platforms.
Maulde
Maulde es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt hil o de ôostzuudkantn van Frans-Vloandern teegn de schreeve mè Frans-Enegouwn. Maulde ligt hil in't nôordn van't arroundissement Valencyn, an de Schreeve teegn de provinsje Enegouwn. 't Grenst an de Woalsche gemêente Brunehaut (mêer bepoald de dêelgemêentn Bléharies en Laplaigne) en an de Fransche gemêentn Mortagne-du-Nord, Thun-Saint-Amand en Lecelles.
O d'ôostkantn van Maulde lôopt de Schelde, die ier Vrankryk verlat en belgië binn'nstrôomt, 't center van't dorp ligt ip de lienkeroever. Wa mêer o de zuudkantn van de plekke moundt de Skarpe uut in de Schelde.
In tydde stound er juuste bezuud'n de gemêente de stoasje Maulde - Mortagne an d'yzerboane die liep van Sint-Amands an de Skarpe tout an de Schreeve, en die ezo vodder liep richtienge Dôornik. Ip 22 ogustus 1950 wierd 't verkêer vo mienschn stopgezet, en sedert 2015 ryd'n der ôok gin goeder'ntrings mêer en wierd de lynne ipgebrookn.
Riot.im
Technologie
Ip Android is den app beschikboar in de Google Play Store en F-Droid. De versie van F-Droid èt e poar anpassiengn en èt bevoorbeeld geen propriëtaire plug-in vo Google Cloud Messaging.
Maulde
Maulde es êen van de gemêentn die liggn in't Regionoal Nateurpark in't bekkn van de Skarpe en de Schelde (Parc naturel régional Scarpe-Escaut), zynde 't gebied round Sint-Amands an de Skarpe die beschermd es deur zyn uutgebreyde biodiversityt.
Riot.im
Historiek
Toen dan ze juste begostn met d’ountwikkelienge noemdege Riot.im nog Vector, mo vanaf da ’t in juli van 2016 nie mi in bètaversie was èn ze ’t hernoemd. ’t Zelfste joar is ook den app hernoemd noa Riot. Ton in november wierd d’eerste implementoasje van d’end-tout-endversloterienge van Matrix geïmplementeerd en in betàversie vo de gebrukers beschikboar gemakt.
West-Vlams
Riot is gehelegans vertoald gewist in ’t West-Vlams. A je ’t e ki wilt probeern, moe je geweune in de lyste van toaln klikkn ip ‘West-Vlaams’, ton goa je der allichte entwa meer van verstoan of van ol da computer-Iengels.
Dwerggalery
thumb|Vier reekn dwerggaleryen boovn mekkoar lanks den westgevel van de dom van Pisa, Itoalië (11ste eeuwe) E dwerggalery es en klene, lege arcade mèi klene zuultjes dien ollemoale up under eigen stoan. Achter de zuultjes es d'r ne loopgank.
Strelasund
thumb|Liggienge van de Strelasund De Strelasund is e zêestroate van de Baltische Zêe die 't eiland Rügen schèidt van 't Duuts vasteland. De zêestroate is oengeveer 25 km lank, ip 't smalste punt 1 kilometer brêed en nieverans brèder of 3 km.
Beet
thumb| Beth (Hebreeuws: ביתà) De beet, bet, beth of Nederlands-Jiddisch beis is de twidde letter uut 't Hebreeuws alfabet. De letter wordt uutgesprookn gelik e /b/ of e /v/. 't Hebreeuws woord voer alfabet is אלף-בית of alef-bet en bestoat uut zyn êeste twêe letters den alef en de bet. De letter bet komt byvôorbeeld vôorn os twidde letter in 't Hebreeuws woord shabbat: שבת.
De letters van 't Hebreeuws alfabet kommn oak overêen mè cyfers, de bet is de Hebreeuwse twêe. In Holland wierd den term beisje vroeger gebruukt voe 0,10 gulden ols verbasterienge van beet oftewel twêe stuuvers. Vergelykboar hiermee was lammetje ols verbasterienge van lamed oftewel 30 stuuvers = 1,50 gulden.
Strelasund
Sedert de joarn dertig bestoat er via 't eilandje Dänholm e vaste verbiendienge over de Strelasund, de Rügendamm, die allêne nog moa gebruukt wordt vo de spoorlyne noa Rügen en vo 't verkêer van en noa Dänholm. Vo 't deurgoand wegverkêer wierd er an 't begun van d' 21e êeuwe, parallel der an, de nieuwe Rügenbrücke gebouwd, die gerêed was in 2007. Vanuut Stralsund, d' ênigste stad an de Strelasund, kan 't woater ook per overzetbôot overgestookn wordn. thumb|left|400px|Zicht ip Stralsund – Strelasund – Rügen
Beet
Den Israëlische veiligheidsdienst hêet Shin Bet, een acroniem van de name Sherut ha-Bitahon ha-Klali (Hebreeuws: שירות ביטחון כללי), wat da veiligheidsdienst betêekent, ook wel ofgekort toet Shabak.
Dwerggalery
De bedoelienge es surtout decoratief. Deur de schouwte ountstoat er dieptewerkienge up de gevel woarup dan z' angebrocht zyn.
Dwerggaleryen woarn styf populair in de romoansche bouwkunste. By gotische gebouwn vind je ze surtout were van binn. Et triforium ziet er meestol uut lik e dwerggalery.
Laplaigne
Laplaigne grenst vo de reste ôok an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Bléharies en Hollain. 't Wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn. By Laplaigne ôort ôok nog 't gehucht Sart-Colin. O de nôordkantn van Laplaigne lôopt et Kanoal Nimy-Blaton-Péronnes.
O de westkantn van de dêelgemêente lôopt de Schelde, 't center van't dorp ligt ip de rechteroever. Laplaigne es ezo d'êenigste dêelgemêente van Brunehaut die o d'ôostkant van de Schelde ligt.
Beziensweirdigeedn
thumb|center|750px|Zicht ip Laplaigne
Ernst Happel
Ernst Franz Hermann Happel (Weenn, 29 november 1925 - Innsbruck, 14 november 1992) was een Ôostenryksen voetbolspeelder en -coach, die as êen van d' êeste succesvulle managers bekend stoat, mè landstitels en bekeroverwinniengn in Holland, België, Duutsland en Ôostenryk, en succes in verschillende Europeesche bekers.
Internationoale carrière
Je maktige zyn debuut vo den nationoale ploeg in september 1947 teegn Houngareye. Je namt dêel an de weireldbeker van 1954 in Zwitserland (woardan ze derden endigdn) en ook in de weireldbeker van 1958 in Zweedn.
Managerscarrière
Achter zyn carrière as een speelder wierd Happel êen van d' êeste succesvulle coachn van olle tydn. Je woun de landstitle in vier verschillende landn, woun den European Champions' Cup (nu de UEFA Champions League) mè Feyenoord en Hamburg, en verscheen in twê verschillende Europeesche finoales mè Club Brugge. Je was ook bondscoach vor Holland in 't weireldkampioenschap van 1978 in Argentinië, woadan ze teegn 't gastland verlôorn.
Van een Vlams standpunt is Ernst Happel de coach die Club Brugge van de "byna"-ploeg van de vroege zeventiger joarn oumvormdige in een ploeg die in zyn drie joar by Brugge drie landstitels wounn, êen Belgische beker, en de finoale van twê Europeesche bekers hoaldign (woardan ze twê kêern teegn Liverpool verloorn). Oundanks 't succes laag Happel dikwils in stokkn mè 't besteur van de club die volgens hem under neuze te vele in zaakn stoakn dan under nie angiengn.
Dôod
Ernst Happel stierf van kanker in 1992 up de leeftyd van 66 joar. Achter zyn dôod wierd het grotste stadium in Ôostenryk, het Praterstadiun in Weenn, ommegdopt toet 't Ernst Happel Stadium.
Israël
Israël, officiel de Stoat Israël, (Hebreeuws: מדינת ישראל - Medinat Yisraël; Arabisch: دولة اسرائيل - Dawlat Israïl) is e land in West-Azië. De bevolkienge telt 9,6 miljoen mensen (2022).
't Grenst in 't nôordn an Libanon, in 't nôordôostn an Syrië, in 't ôostn an Jordanië, in 't zuudn an Egypte en in 't westn an de Middellandse Zêe. Den hoofdstad en ook de grôotste stad van Israël is Jeruzalem. Andere belangryke steedn zyn Tel Aviv en Haifa. Een bekende stad in 't zuudn van 't land is Eilat. thumb|left| Koarte van Israël
De gebeurtenissen uut den Bybel speeln under voe 't grôotste dêel of in Israël. 't Land telt verschill'nde bevolkiengsgroepn, wovan de grôotstn dedie van de Joodn (75%).
Geschiedenisse
Den Bybel vormde vo de zionistn den basis vo te toogn dan ze recht han ip 't gebied in 't Middn-Ôostn en d' iprichtienge van de stoat Israël. Sedertdien kende de jounge stoat vele gewelddoadige conflictn, woavan dan der ênigte den dag van vandoage nog assan vôortdeurn.
In de 19ste êeuwe wierdn de joodn vooral in Ôost-Europa zwoar vervolgd. Doadeure ountstound er e verlangn noar een eign joodsche stoat. Vo de joodn kost dat allêne mor in Palestina gevestigd wordn, want da was vor hunder 't beloofde land.
De Joodsche journalist Theodor Herzl uut Ôostnryk-Hongareye richtte de zionistische bewegienge ip, die streefde noar en eign stoat. Je makte da verlangn bekend ip e zionistisch weireldcongres in 1897. Palestina was ton nog e dêel van 't Ottomoans Ryk.
De Turkn kwoamn sterk verzwakt uut den Êeste Weireldoorloge en in 1920 kwam Palestina e Brits mandoatgebied.
Bouwkundig erfgoed in Assebroeke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Assebroeke: