cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1988
1985 - 1986 - 1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 't Joar 1988 is 't 88e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Tomatte
Uutzicht
thumb|left|150px|Tomatteplante in bloeithumb|left|150px|Verschillige sôortn tomattn up de mart De tomattn die in West-Europa 't mêest ekwikt zyn, zyn de geweune vlêestomattn, die round en rôod zyn. De plantn zyn groene, de bloemtjes zyn gilf.
1988
Gebeurtenissn
Derde groendwetswyzigienge in België. 't Brussels Hoofdstedelik Gewest krygt e Road en e Regerienge. De Gemêenschappn krygn mêer bevoegdheedn woaroender oenderwys. De Gewestn krygn oender andere vervoer en oopnboare werkn.
Tomatte
Uutzicht
Êentige aar vormn die vôornkommn:
Ôorsproung
Tomattn kommn van ôorsproung van in de Andes in Zuud-Amerika. Doa zyn z'ol ekwikt van round 't joar 0 deur de platselikke indioann. Van doaruut zyn ze verspreid no Middn-Amerika en 't is doa dan de Spanjoardn z'en lêern kenn, ol woarn ze toune nog vele klinder en gilf van kleur. Êest wos 't ier e sierplante, tout an de Italioanders en de menschn van de Provence round 1750 deure krêegn dan ze tomattn egliek kustn upeetn.
De noame zoudt uut 't Nahuatl kommn, en Azteeksche toale, van 't wôord (xi)tomatl.
Kwêek
In kwêkeryen groein tomattn nie in de ground, mor up stêenwulle en in serrn. Ze zyn mêestol ol etrokkn an ze nog groene zyn.
Menschn thuus zettn nunder tomattn mêestol wel geweune in de ground in nunder serre, naasn e stok. Dat is edoan voun dervôorn te zorn dan de tomattn nie up de ground liggn. Naasn ieder plante steekn de mêeste menschn e bloempot voun woater te geevn. Tomattn kunn oek buutn groein, mo doa go nunder vel idder scheurn, zeker a 't vele rint.
Gebruuk
Tomattn zyn nu styf vele gebruukt in vele sôortn teetn, en overzichtje:
Vroeger gebeurde 't oek geregeld dan menschn vorte tomattn smêetn achter slichte zangers. Eddy Wally zoudt vroegerder zest zevve tomattn verkocht en, dan de menschn toune achter nem smêetn.
14 januoari
14 januoari is de 14stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 351 doagn (352 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
Rabat
Rabat (Aroabiesch : الرباط, ar-Ribaaṭ, letterlik "Versterkte Platse"; Berbersch : ⴻⵔⵔⴱⴰⵟ, Errbaṭ; Marokkoansch Aroabiesch : ارّباط, Errbaṭ) is de polletieke oofstad en vierde grotste stad van Marokko mêt e steedlikke bevolkienge van oengevêer 620 000 (2004) en e grôotsteedlik antal inweuners van mêer dan 1,2 miljoen. 't Is ook d' oofplatse van de bestierlikke streeke Rabat-Salé-Zemmour-Zaer.
De stad is geleegn lanst den Atlantischn Oceoan an de moendienge van de riviere Bou Regreg. Ip de teegnoovreliggnde oevre is Salé, de belangrykste pendeloarsstad. Rabat, Temara, en Salé vorm e versteedlikte streeke van mêer dan 1,8 miljoen menschn. Probleemn mê slib maakn da Rabat nie mêe geschikt is vo schêepvoart. Pertank ên Rabat en Salé nog altyd belangryke bedryvigeid ip gebied van tekstiel, voeselverwerkienge en bow-nyvereid. Do boovnip maakn 't toeriesme en d' anweezigeid van al de vrimde ambassoadn van Rabat êen van de belangrykste steedn van 't land.
Rabat is te bereikn per tring in 't netwerk van de ONCF en per vliegr in 't nabygeleegn Vliegveld van Rabat-Salé.
De Marrokoansche oofstad krêeg de twidde platse in de "Top Travel Destinations of 2013" van CNN. 't Is êen van de vier Keizerlikke Steedn van Marokko, en 't centrum van Rabat is ipgelyst by 't UNESCO weirelderfgoed.
Marleen Maes
Marleen Maes (Yzegem, 18 juli 1951) is e Vlamsche actrice.
Ze speelde gastrolln in De Collega's, De Paradijsvogels (Ouze Vrouwtje), Postbus X (Von Stroheim en Olga in 1992), Thuis (Lilianne De Roep), Flikken (Lisette Van Hoof), Verschoten & Zoon, Wittekerke, Zone Stad (Magda), en Familie (Gerda). Op de radio speelde ze de rolle van Veronique, de moarte in 't Koekoeksnest.
Marleen Maes is de schôondochter van acteur Anton Peters e moeder van acteur Wim Peters.
Paedophryne amauensis
Paedophryne amauensis is e dounkerbruun puutje van de familie van de smalbekpuutn en toet nu toe de klêenste gewervelde bêestesôorte ter weireld. 't Bêestje komt moa zeevn toet acht millimeter grôot. 't Puutje is al in ogustus 2009 ountdekt in Papoea-Nieuw-Guinea, moa de sôorte is moa beschreevn in januoari 2012. De bioloogn hen hem Paedophryne amauensis genoemd, me verwyzienge noa 't dorp Amau, woa dan z' hem den êeste kêe gevoundn hen. 't Bêestje het amper ountwikkelde têens en relatief grôot' oogn. 't Is surtout 's nuchtens en 's oavends actief en 't makt e scherp, schril leevn. 't Is styf gevoelig vor uutdrogienge en 't leeft doarom tusschn vochtige bloarn in tropische busschn. thumb|left| Plekke woa dan ze gevoundn zyn
Oavelgem
Oavelgem (officieel Nederlands: Avelgem) ès 'n gemêente in 't uterste zudoostn van West-Vloandern. Z'é oungeveer 9.600 ènwoners.
Oavelgem ligt an de Schelde en grenst an Ôost-Vloandern. De dêelgemêentn zijn Outryve, Kerkove, Bossuut en Woarmoarde. Den burgemêester ès sedert 2019 Lut Deseyn (Gemeentebelangen), dervôorn wos't Lieven Vantieghem van de CD&V.
Attraksies
Èn de gemêente zijn der vil meugelijk'eden vur te fietsn en te sportn. Vur de rest is ter nog 't Kastêel van Bossuut en een poar andere monumentn lik de Tombêelmeuln in Outryve. Ieder joar vèndt er in Oavelgem Krakrock ploatse, een muziekfestival.
Bergrede
De Bergrede is de redevoerienge van Jezus van Nazareth dat 'n edoan et op e berg. De Bergrede is besprookn in 't evangelie van Mattheus (Mt. 5-7) en in dat van Lucas (Luc. 6,17-49). Je zou kunn zeggn dat de Bergrede de essensje is van wuk da Jezus prikte. In e poar zinn vat de Bergrede tope voa wuk da 't Christndom zou moetn stoan.
Inoud
De Bergrede begunt mit e hêle reke van "zalig zij...". Jezus trekt party voe degêne die nunder ni kunn verweirn, en e zegt da die zwakkern eigentlik chance en, want da zyder 't mêest van ol recht en op 'n emel. In Lucas komt er doarachter een oproep na de menschen vou rechtveirdig te zyn.
De Bergrede endigt met een oop regels daj zou moetn respecteern om een goedn mens te zyn: makt gin ruuzje, zorgt daj ni scheidt, leeft in vrede mi jezelven en mi d'ander, doe ni schyneilig, bid vele, enzovodder.
De Vorstinnen van Brugge
De Vorstinnen van Brugge was e reekse ip de BRT die uut 13 dêeln bestound. 't Veroal is gebaseerd ip de vertelliengn van Maurits Sabbe: Het kwartet der Jacobijnen, De nood der Bariseeles, Caritate en Een mei van vroomheid. De bewerkienge vo de TV wer gedoan deur Maurits Balfoort. In De Vorstinnen van Brugge stoat de bevolkienge van Brugge van 1894 toe an 1923 centroal, van de klêne en grôte burgerie toe 't werkvolk. Wa dan ze ollemolle gemêenschappelik en is e soortement van preusheid en oogertigheid da zelfst van de geweune werkvrouwn e vorstinne zoe maakn. De reekse wer vo den êeste ke uutgezoendn in oktober 1972. 't Was in dien tyd nog hêlegangs in 't zwart/wit te doen en d'acteurs klaptegen ollemolle Brugs, met uutzounderienge van d'ogere klasse in't veroal, die ABN of zelfs Frans klapt. Begun 2004 en ze nog e ki olle afleeveriengn eroald ip de VRT.
Veroal
Edgar Onghenae is e wever uut Gent die doa buutngesmeetn is gewist ip zyn werk omdat ie tevele boel zochte me z'n boazn. In Brugge goat ie in dienste by Theo Van Waefelghem, e klênen industrièl met ambitie. Theo beweegt em in de beetre Brugse burgerie t'ope me z'n vrouwe. Van Waefelghem et ôok nog e broere Adelin genaamd, die nie hêlegans juste was in zyn kop mo toch getrouwd was me Marie-Louise. Andere belangryke figeurn in 't verhoal zyn de kunstzinnige en aristocratische dokteur Spilliaert en z'n snelle dochter Ida, en e lêroare uut 't atheneum Jan Neys.
Edgar Onghenae eurt em e koamer by den erbergier Ward Bariseele. Doa leert ie Stientje, de dochter van den erbergier z'n broere Fons, die z'n vrouwe verloorn was moa nog 2 zeuns ad: Jean-Baptiste en Monne. Diene latste was e bitjen achterlik en d'apothekersklerke Quickelborne ad em ounder z'n oarm gepakt. Edgar goat uutendelik met zyn ideeën vo serieus wa spillement zorgn in Brugge.
Lodewyk V van West-Francië
Lodewyk V, bygenoamd den Doeniet (in 't Frans: "le Fainéant") (ca. 967 - Senlis, 21 meie 987), van de familie van de Karoliengers, was keunienk van West-Francië van 986 tout 987. Je krêeg zyn bynoame (in 't Latyn "qui nihil fecit" —  "die nietnt dêe") verzekers omdat 'n mor e joar regeerde. Je stierf zounder jounges en je was de latste Karoliengsche keunienk.
Lodewyk was den oudste zeune van keunienk Lotharius en Emma van Italië, dochter van Lotharius II van Italië (of van Arles) en Adelaide van Bourgondië.
Zyn kort leevn
Lodewyk was nog styf jounk ost ie ip 8 juni 979 in d'abdye Saint-Corneille van Compiègne deur eirtsbisschop Adalberon gekrôond wierd tout keunienk.
Da kwam deurda zyn nounkel Karel van Neder-Lotharingen zyn moeder in 977 beschuldigde van overspel met den bisschop van Laon. Uut schrik dan z'heur zeune ounwettig zoun verkloarn en dat ie loater gin keunienk zou kunn zyn, kost ze gedoan krygn van heur vint da Lodewyk co-keunienk kwam. Mo je krêeg mo de feitelyke macht achter 'n dôod van zyn voader in 986. Lodewyk beschuldigde zyn moeder en den eirtsbisschop nu dan ze zyn voader zoun vergiftigd hen.
Freddy De Vadder
Freddy De Vadder es e pseudoniem va Bart Vanneste (Rekkem), nen West-Vlamsche kluchtigoard.
Lodewyk V van West-Francië
Zyn kort leevn
Lodewyk haad et conflict g'erfd tusschn de Karoliengers en 't Huus van de Rôoms-Duutsche keizer Otto I, die ols verdediger van Rome de macht haad vo de gêestelykn te benoemn. J'haad Adalberon benoemd tout eirtsbisschop van Reims wa dat hem vele macht gaf. Je was ook eirtskanselier van Lodewyk en zyn voader. Ounder Lotharius had Adalberon probeern te bemiddeln tusschn de twi Huuzn, mo da liep slicht of. Adalberon, die ofstamde van 't Huus Wigerichn of Ardenn-Verdun van Lotharingen trok partye vo d'Ottoonn en Lotharius probeerdeg' hem in 986 te beschuldign van hoogverroad.
Freddy De Vadder
Freddy is e zwoarn gast. En is gekend vo ze stravve uutspraken, e zupt d'êne pinte achter d'ander, en e smôort lik e ketter. Lik veel kunstenoars uut de West-Vloanders is 't ie veruusd no Gent (volgens dat ie zelve zegt in de Sleepstroate, woadat er surtout Turkn weunn).
Lodewyk V van West-Francië
Zyn kort leevn
Lodewyk was mo twientig joar oud ost 'n stierf achter 'n accident me zyn peird, binst dat 'n an 't joagn was. Deurdat ie gin jounges haad ha zyn nounkel Karel van Neder-Lotharingen nu normoal recht ip de Fransche krône.
Freddy De Vadder
Biografie
Freddy De Vadder es gelik zoveel West-Vlamsche komiekn ountdekt in Studio Kafka, e programma op Studio Brussel, in 1995. Loater, in 2001, won't ie Humo's Comedy Cup me de show “Wa sta ‘k ik ier eigenlyk te doen?”. Met dien show, en me den ipvolger “Goe marchandizze!” speelt ie in hêel Vloandern. Ie eit ôok een groepke ipgericht "De Bende van Miènde", woarmee dattie ounder andere in 2003 ip Folk Dranouter in de biertente ipgetreedn eit. Loater kwam de show Gearrangeerd. Voo de moment treedt ie ip me de show Icoon.
Lodewyk V van West-Francië
Zyn kort leevn
Mor Adalberon en Gerbert van Aurillac kwoamn tegoare in Senlis en ze koozn Hugo Capet ols ipvolger.
Boaneberg
De Boaneberg is een heuvel in het West-Vlams Heuvelland teegn Loker. De top van d' hellienge lig tussn de Rôonberg en de Vidaigneberg, en hèt een hoogte van 140 meters.
Teegn den top stoat de Lystermeuln, en doavan wordt d' hellienge vantydn de Meulnberg genoemd. Tusschn de Rôonberg en de Vidaigneberg stoat er een stoeltjieslifte, die over de Boaneberg goat. De name komt van de familie Bane die den berg in de 13e en 14e êeuwe in under bezit haan.
Wielrennen
De hellienge is dikwils in Gent-Wevelgem upgenoomn. In 1963, 1972 (2 kê), 1973 (2 kê), 1974, 1980, 1982, 1987 en 1990 was de Boaneberg officiêel dêel van 't parcours. De Boaneberg makt ook dêel uut van de recreatievilloroute Vlaanderen Fietsroute.
Valerius De Saedeleer
thumb|Valerius De Saedeleer thumb|Valerius De Saedeleer (nereliggend) in Blanknberge met o.a. [[Jules Gadeyne (middn)]] Valerius De Saedeleer (Aalst, 4 augustus 1867 - Leupegem, 16 september 1941) was e Vlamsche kunstschilder. Je schilderde uutgestrekte panoramische landschappn. Je was één van de schilders van den êeste groep van de Latemsche Schole.
Leevn en werk
Valerius De Saedeleer was de zeune van e fabrikant van zêpe. Teegn de gouste van ze voader giengt 'n noa d' Academie vo Schone Kunstn in Gent woa dat 'n in contact kwam met 't anarchistisch socialisme. Loater volgdet ie lesse by Franz Courtens in Brussel. Je trouwdege in 1889 in Aalst met Clémentine Limpens.
Je weunde êest e poar joar in Blanknberge en Wendune. Je was doa by een artistieke groeperienge De Zwarte Kat tegoare met kunstschilder Jules Gadeyne (1857-1936). Ze kwoamn tegoare in 't strangecafé A la Belle-Vue in Harendyke van Mietje Gadeyne, de zuster van Jules Gadeyne. Harendyke was één van de favoriete pleksjes van De Saedeleer. J'het er ook nog geweund in 't dunecafé de Bagatelle. In 1894 hè keuniginne Carolina van Saksen in de Bagatelle e schilderye van De Saedeleer gekocht vo 200 fr, e forse somme in dien tyd.
Doar achter het De Saedeleer ook in Lissewege geweund in e boerderytje langs de Ter Doeststroate. Eén van ze wienterlandschappn, geschilderd in Lissewege, hangt in 't Groeningemuseum in Brugge.
Je weunde ook in St.-Martens-Latem (1893), Afsnee, St.-Denys- Westrem en in Gent by George Minne. Je was doa lid van de Socialistische Partye.
In 1898 kêerdet ie were noa Latem. De schilderyen dat 'n makte tusschn 1904 en 1914 wordn anzien als zyn beste werkn.
Van 1908 tout 1914 weundet ie in Tiegem en in 1914 giengt 'n noar Iengeland. Je weunde in 't heuvelland van Wales.
Je kêerde in 1921 were noa Vloandern, êest in Etikhove toet in 1937 en achter da zyn vrouwe gestorvn was, de grotste klop van zyn leevn, giengt 'n by één van zyn dochters weunn in Leupegem, woa dat 'n ook gestorvn is den 16stn december 1941.
Loaknandel
thumb|right|De [[Loaknolle van Yper, symbool van de rykdom]] De loaknandel woas êen van de vôornoamste bronn van rykdom in 't Groafschap Vloandern.
In Vloandern en in ander kuststreekn van de Lêge Lann en de menschen ossan ol schoapn ekwikt. Van de wulle miekn ze klêers e sarzen. De Romeinn boffnde in 'n 3n êeuw ol over de fraks uut Dôornik en Atrecht. In 'n 11sn êeuw kwam de loaknindustrie styf op, me nog ossan Atrecht als belangrykstn stad. Op 't ende van 11sn êeuw woarn 't de steedn mêer in 't nôordn die voropliepn: Rysel, Dowaai, Saint-Omer.
Oaverwege 'n 13sn êeuw woarn Brugge, Gent en Yper (de Trias Flandriae) 't mêest ekend vo enunder loakn. Iddern stad probeerde uut te blienkn in êen of ander specialiteit. De kruustochtn miekn 't Vlams loakn oek bekend by de keuniengn en 'n oadel van vele vrimde lann.
De beste wulle kwaam uut Iengeland. Vloandern wos e grôotn ofnemer van die wulle, en dat gaf dikkers miserie mi de keunienk van Vrankryk (de lêenêre van 't Groafschap Vloandern). Peis moa an de episode mi Jacob van Artevelde.
In vele Vlamsche steedn ku je nu nog ossan zien oevele rykdom da de loaknindustrie en de loaknandel opleverde.
1480
1477 - 1478 - 1479 - 1480 - 1481 - 1482 - 1483
18 juli
18 juli is den 199stn dag van 't joar (200stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 166 doagn toet 't ende van 't joar.
H8000
H8000 es de noame voo de hardcorescène in West-Vloandern, die ipkwam middnt de joarn ’90. De noame wèr uitgesprookn als Hate Thousand. H stoat voe Hate, 8000 voe de West-Vlamsche postnummers.
Geschiedenisse
De hardcorescene in West-Vloandern kwam ip in 't midden van de joarn 90. Groepn lik Liar en Congress shockeerdn de internationoale hardcorescene omda ze metal in under geluud brachtn. Ze noemdn under nieuwe genre ‘edgecore’. In dien tyd wa voorol old school hardcore en emo populair. Der kwam veel kritiek uut 't buutnland, mo in oeze streke wa de ‘metalcore’ vree populair.
Buutn 't zwoare geluud, a de edgecore ôok een sterke straight-edge bôodschap. Veel bands kwoamn ip voo diernrechtn en veganisme en teegn drugs. Ondertussn kwam ôok in Amerika edgecore ip me bands lik Earth Crisis. Azô kostn sommigste H8000 bands toern deur Europa, Amerika, Japan,… en werdn ze vree populair.
Toen da veel edgecorebands lik Blindfold, Spirit of Youth, Regression, Sektor, Solid en Spineless stoptegen, wa de rek der 'n bitje uut voo 'n poar joar.
Ôok andere genres kwoamn ip in de streke: old school hardcore, metalcore, deathcore en crossover. 't Epicentrum van de scene verschoof van Kortryk na Brugge en Yper.
Tegenwoordig is het alson mjeer en mjeer moeilijker om shows te kunnen zetten, want de minsen zin nie meer zo happig op kot en geruchte in under stroate, maar toch lukt het me wa goede afspraken te maken in de geburte. zo zijn der 2 jeugdhuizen die zeer gesmaakt zijn in de scene en die met de geburte geen gerooi hebben, kheb het hier over "The Pits" in Kortrijk en "De Vort"n Vis" in ieper, daar kan je olsan shows regelen, De vort'n is wel makkelijker om binnen e geraken, daardat The Pits meer zich toespits op hun eigen programma met veel buitenlandse toerende bands, veel H8000 bands staan wel dan vele in het voorprogramma van die tourende bands. In Toeroet ist der wok een plekke die veel bands zet, en dan heb ik het over "The Fox".
Varia
In 2004 kwam ter een DVD uut me interviews me belangryke gastn uut de H8000 scene. en momenteel zin ze bezig aan nen boek wok vul interviews en zulks.
Iederjin wit da hardcore nie alleene over muziek goat, zo zijn der nog mensen bezig die tjin en tander doen voor de scene. kpeize in de jiste plekke aan Ferm en fameus vegan catering, die gasten zijn heer en meesters in samenstellen van plantaardige njammies.
Festivols
Joarliks zyn ter een poar hardcorefestivols in oeze streke:
Scène
Belangryke platselikke scenes zyn:
Woaregem
De stad Woaregem (officieel Nederlands: Waregem) es ne stad in 't zooidooëstn van West-Vloandren. 't Es de vaaifde grooëtsten van de provinsie en ee iets van e goe 38.000 inweuners. De dieëlgemieëntn zijn sedert 1977 Beevren-Leie, Desselgem en Sent-Eloeis-Vaaive.
Den burgemieëstre ès Kurt Vanryckeghem van de CD&V. Woaregem es economisch ne groei'nde regio, mee un grooët winkelcentrum: 't Pand.
Geskied'nisse
Tot veur 1977 woa Woaregem allieëne moar wa da nui de uuëfdgemieënte es. D'andre kirnen, Beevren-Leie, Desselgem en Sent-Eloeis-Vaaive, woar'n aparte gemieënt'n. Den ieëstn jannewoarie 1977, bij de gemieëntelukke èrindieëlinge, zijn die gemieënt'n gefuzioneerd bij de nieuwe grooëte gemieënte Woaregem. Der wierd un nieuw woapenskild an'enoomn. Den 23sten juunie 1999 es in 't Belgisch feederool parlement de wet vur de toekenninge van de stadstietle an de gemieënte Woaregem goe'ekeurd. Doardeure ma Woaregem vanof den ieëstn jannewoarie 2000 offiesjieël stad genomd werr'n.
Kirn'n
thumb|left|Luchtfoto van Woaregem vanooyt ne vliegre De grooëtste kirn in Woaregem es d'uuëfdgemieënte Woaregem zelve, mee mieër of 20.000 inweuners. Ten noordwest'n van diene stadskirn liggn de dieëlgemieëntn Beevren-Leie, Desselgem (olletwieë mieër of 5.000 inweuners) en Sent-Eloeis-Vaaive (abaai 4.000 inweuners) langst de Leie. De greinzn van de stad bestoan doar no ooyt 't oude kronklende trajèct van de Leie, van veur dat 't woa rechte etrokkn. De bebouwinge van Woaregem en Sent-Eloeis-Vijve es zo goed of ieën gehieël gekomn deur nieuwe weunwijkn en industrieterrein'n, en oek de kirnen van Desselgem en Beevren-Leie zijn noar mallekoar toe egroeid. Ip 't grondgebied van Woaregem, langst de boane noar Dèirluk en langst de boane noar Ter Vicht'n, ligt er un reedeluk grooët gehucht, Nieuwenhove. Nieuwenhove vormt no nen aparte kirn, ol es 't deur de lintbebouwinge verbondn mee 't gehucht de Meulenouwk van Dèirluk.
Sent-Eloeis-Vijve en Desselgem zijn olletwieë egroeid ip 'n plekke woar da de Leie koste over'estookn werr'n. Der es doarbij un typisch patrooën van twieëlingdorpn (langst weerskantn van de Leie iéën) ontstoan: Desselgem ligt epoard mee Oeigem en Sent-Eloeis-Vaaive mee Sente-Boafs.
Verkieër
Woaregem ligt ip den asse van Kortrijk noar Gent. Dienen asse werdt etypeerd deur de rivier de Leie, de spoorwig Gent-Kortrijk (stoasie in Woaregem), d'otostrade A14/E17 en den oudere stieënweg N43 tuss'n die twieë grooëtre stee'n, die Woaregem deuresnaai'n van zooydwest noar nooërdooëst.
Toale
Aloewel da Woaregem in West-Vloadren ligt, klappn ze doar 'n dialect da stirk ip 't Ooëst-Vloms trekt. De diftongn ij en ui klinkn doar link aai en ooi', link in Ooëst-Vloandren, en nie link ie en uu'' link in de mieëste andre West-Vlomse dialect'n. Daarenboven klinkn broek, doek en koek doar link un brouwk, nen douwk en ne kouwke. Dus tee'n kikn (kijken) ze(g)'n ze "kaijkn" en tee'n uus (huis) ze(g)'n ze "oys" bijv.
Litouwn
Litouwn (Litouws: Lietuva, officieel de Republiek Litouwn: Lietuvos Respublika) is e Nôord-Europees land, 't grotste en 't zudelikste van de drie Baltische stoatn. 't Ligt langst de zuudôostelikke kust van de Baltische Zêe (Ôostzêe). 't Grenst an Letland in 't nôordn, Wit-Rusland in 't ôostn en 't zuudn, Pooln in 't zuudn en Kaliningrad Oblast (e Russische exclave) in 't zuudwestn.
't Bestoat uut e federoasje van 10 districtn, in 't Litouws apskritis genoemd. 't Is ounofankelik sedert 11 moarte 1990 en sedert 1 meie 2004 makt 't dêel uut van de Europese Unie. thumb|left| Koarte van Litouwn
🇪🇺
2 december
2 december is den 336stn dag van 't joar (337stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 29 doagn toet 't ende van 't joar.
Geboorn
thumb|Den twidden december van 1804 wierd [[Napoleong gekrôond toet keizer van Vrankryk gekrôond in de Notre-Dame van Parys]]
Armboutskapelle
In't zuudwestn van de gemêente ligt et gehucht Groot-Millebrugge, wa gedêeltelyk ôok ip't groundgebied van Steene ligt. Groot-Millebrugge ligt o weerskantn van't kanoal van d'Ôoge Kolme, e gedêelte van de Kolme, dat 't schee'n vormt tusschn de twêe gemêentn.
Geschiedenisse
Armboutskapelle wil zeggn Kapelle van Erembout. Erembout of Erembald was burggroave van Brugge. De plekke Capella Erembaldi wordt in 1067 vermeld in e document van Boudewyn, groaf van Vloandern over de Sint-Winoksabdye in Sint-Winoksbergn.
Prehistorie
De prehistorie es een geschiedkundige periode vôorn 500 vôor Christus. Ze begunt by 't ountstoan van de mins. Moar over 't begun en 't ende es't er nog vee discussie. Ze bestoat uut verschillnde sub-periodes:
Bergn (Frans-Vloandern)
Bergn (Frans: Bergues, Nederlands: Sint-Winoksbergen) es e stadje in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Blootland. 't Grenst an de gemêentn Tetegem-Koukerke, Ooimille, Kwoadyper, Soks en Bieren.
Bergn ligt 9 kilomeèters ten zuudn van Duunkerke en 15 kilomèiters o de westkant van De Schreve. Platselyk stoat bekend lyk "'t ander Brugge in Vloandern". Bergn wos de lokoasje vo de Fransche film Bienvenue chez les Ch'tis.
Geschiedenisse
thumb|left|Overbluufsels van de Sint-Winoksabdy 't Stadje zyn noame was ôorsprounkelik Groenberg. Volgens de legende kwaam Sint-Winok, de zeune van een Bretoensen keunienk noa Groenberg, een heuvel an de rand van de kustmoerassn. Gelydelik hèt em dadde in een klêen abdytjie ontwikkeld.
In 882, on de Vikingn begostn 't land binn'n te volln, hèt Boudewyn II van Vloandern versterkiengn round Bergn gebouwd. Loater, in 1022, hè Boudewyn IV van Vloandern de Sint-Winokskerke gebouwd en der de relikwieën van Sint-Winok in begroavn.
De nabyheid van de zêe, die nog nie toet an Duunkerke haat weregetrokkn, den abdy en den burcht die in 1028 gebouwd was maktn Bergn d' ideoale plekke voar een handelsplatse. In 1240 kreeg Bergn een stadskeure en wierd een center voa den textielhandel, met een wullemarkt die begost in 1276. Bergn was ook een lid van de Hanzekoopmansgilde en toogde zyn onafhankelikheid met den bouw van een belfort.
In 1583 was Bergn veroverd deur Alexander Farnese voa Filips II van Spanje, en loater, in de Vrede van Aaken an Vrankryk overgeloatn. Lodewyk XIV bouwdige Duunkerkn uut as een haavn, en doamee begost Bergn zyn ofgank.
Bergn was verwoest deur een bombardement in den êeste weirldôrloge, en were in 1940 gedeurende de Slag van Duunkerkn.
Teegnover 't g'industrialiseerd Duunkerkn doet Bergn mêer een ryk verleedn peizn, en in de latste joarn is 't toeriesme van belang gewordn. Da was voarol angewakkerd deur 't succes van de Franse film Bienvenue chez les Ch'tis, die in Bergn was gezet.
Fransmans
De Fransmans of "bêtemann" woaren Vlamsche sizoenswerkers die in de 19ste en begun 20ste êeuwe olle joare noa Vrankryk trokkn voe te goan werkn in de bêetn of in de chicoreie-astn. In Vrankryk noemdn ze under "Les Godverdommes".
In de gemêente Kookloare is ter e museum over de Fransmans en ook in Oalbeke, Klerkn en Madône stoan d'r monumentn.
Maximiliaan I
thumb| Van lienks no reks: Boovn: Maximiliaan I, [[Filips I van Kastilië|Filips de Schôonn, Maria van Bourgondië. Ounder: Ferdinand I, Karel V en Lodewyk II van Hongareye]] thumb| Zyn woapnschild mè d'embleemn van 't [[Hillig Rôoms Ryk|HRR, Ôostnryk en de Bourgondische Hertoogn]] Maximiliaan I (Wiener Neustadt, 22 moarte 1459 – Wels, 12 januoari 1519), van 't Huus Habsburg, was van 1477 hertog van Bourgondië (titulair), van 1486 Rôoms-Duutsche keunienk, van 1493 eirtshertog van Ôostnryk en van 1508 keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.
Zyn jeugd
Je trouwde de 19stn ogustus 1477 mè Maria van Bourgondië, dochter van Karel de Stoutn, den hertog van Bourgondië. Z'haan twi jounges:
De 27ste moarte 1482 veroungelukte z'n vrouwe Maria met heur peird. Ze was mo 25 joar oud. Z'is begroavn in de Onze-Lieve-Vrouwekerke in Brugge.
Ipstand van de Vlamsche steedn
Deurdat under zeuntje nog mo drie joar oud was, most ie e regent hen tout an z'n zestien joar. Mo de Vlamsche steedn, die e grôotn ottonomie haan, eistn da Vloandern zou besteurd wordn deur e regentschapsroad in noame van Filips, en ze wildn 't regentschap van Maximiliaan nie erkenn. Deur z'n oorloogn vo z'n expansjepolletiek mostn ze mêer belastiengn betoaln en ze kwoamn doateegn in ipstand. Keunienk Louis XI van Vrankryk steunde den ipstand.
Ounder Vlamschn druk wierd er geluusterd no de Fransche eisn. By de Vrede van Atrecht kwoamn z'overêen da Maximiliaan zyn dochter, de twi-joarige Margaretha, loater zou trouwn mè de joungn dauphin van Vrankryk. Ze zou dovôorn e hêel dêel van 't Bourgondisch groundgebied krygn.
Mor in 1483, achter den dôod van Louis XI, hield Maximiliaan hem nie mèr an de vrede van Atrecht, en Brugge en Gent kwoamn were in ipstand. Mo mè d'hulpe van Duutsche heurliengn wierdn ze gedwoungn vo Maximiliaan als voogd t'erkenn.
Gevangn in Brugge
Den 31stn januoari 1488 riep Maximiliaan de Stoatn Generoal tegoare in Brugge vo den ipstand t'ounderdrukkn, mo doa paktn z'hem gevangn.
De 10stn februoari slootn z'hem ip in 't huus Craenenburg ip de markt. Van doaruut kost ie zien hoe da verschillige van zyn volgeliengn ter dôod veroordêeld wierdn en ip de pynbank mostn.
In Brugge herinnern nog vele plekkn an die confrontoasje tusschn Maximiliaan en de Bruggeliengn.
Je wierd loater ook nog ipgeslootn in 't hof de Gros in de Sint-Jacobsstroate. Je verblêef ook in 't Prinsenhof en 't vredesakkôord is getêkend in de Sint-Donaaskathedroale.
Achter vele ounderhandeliengn, e militaire bedreigienge deur z'n voader de keizer, en paus Innocentius VIII, die dreigde met excommunicoasje, kwamt ie were vry. Je most akkôord goan met e joarlikse byêenkomste van de Stoatn Generoal, die zoun mee beslissn over oorlogs- en vredesverkloariengn.
Mo je was nog mo vry of je vertrok no Leuvn, woa da Frederik III toegekommn was met e leger van twientigduusd man, gerêed vo Vloandern an te valln. Gent en Brugge krêegn hulpe van hoge eedeln lik Filips van Kleef en Lodewyk van Gruuthuse, en ook van Broabant, w.o. Brussel en Leuven.
De Vrede van Frankfurt en Montillez-Tours in 1489, tusschn de Fransche keunienk Charles VIII en Maximiliaan, miek 'n ende an den ipstand. De Broabanders die nu de Fransche steun mostn missn goavn ip. De 25stn ogustus 1489 wierd Brussel bezet, en Brugge in november 1490. Gent hield stand tout de 29stn juli 1492.
De gevolgn
Den ipstand van Vloandern teegn Maximiliaan ha zwoare gevolgn vo d'economie, surtout de Brugsche. De joarmarktn van Antwerpn en Bergen-op-Zoom hoaldn doa profyt uut. En 't economisch zwoartepunt verschoof van Brugge nor Antwerpn. 't Was 't begun van 't ende vo de Brugschn bloei. De verdere verzandienge van 't Zwin en de Tachtigjoarign Oorloge in de volgnde êeuwe miekn Brugge êen van d'oarmste steedn van Vloandern.
Volgns e legende zou Maximiliaan de Bruggeliengn verplicht hen van zwoann t'houdn, omdan ze z'n baljuw Pieter Lanchals, die e zwoane in z'n woapnschild haad, ounthoofd hen.
Keizer van 't Hillig Rôoms Ryk
Maximiliaan zyn voader stierf in 1493. In 1494 begost zyn zeune Filips de Schôonn zelfstandig an zyn regeerperiode, mo je stierf al in 1506.
Koppenberg
De Koppenberg es nen euvel in de Vlamsche Ardenn, surtout gekend om de nydige beklimmienge ip kossien dervan in de Rounde van Vloandern.
Ip den top van de Koppenberg (ôok wel ip nen verwoaide ki de bult van Melden genoemd), liggn der enigte stikkn bus, die vry zyn voor e wandelienge. 't Koppenbergbus es 29 ha gôot, 't berk- en dôornbus 1,5 ha en 't ounderbus 5 ha.
Maximiliaan I
Keizer van 't Hillig Rôoms Ryk
Ounder Maximiliaan I, die keizer kwam in 1508, kwoamn der grôte rykshervormiengn. Je richteg e groep stoatn binn 't Hillig Rôoms Ryk ip, Kreitsn genoemd, van 't Duuts woord Kreis, wa da cirkel of district wil zeggn.
Koppenberg
In de koerse
De Koppenberg es surtout gekend vanuut de koerse: ip 't steilste stik van de beklimmienge is 22% no boovn en o de binnkant van den droai tot 25%. Nevenst de steilte dervan es de Koppenberg ôok moeilijk te doene omwille van de bestroatienge: 't zyn overol kossien die omwille van de natte oundergrond en de eigenschappn van de ground (glauconiet die styf zêre grodder (in woater) kan komn of klinder (drôge)) vree slicht liggen.
In 2007 es 't ie doamee nie ipgenoomn in de Rounde.
Maximiliaan I
Keizer van 't Hillig Rôoms Ryk
In 1500 wierdn der zes Kreitsn ipgericht, en in 1512 nog viere, w.o. de Bourgondische Kreits.
1953
1950 - 1951 - 1952 - 1953 - 1954 - 1955 - 1956 't Joar 1953 is 't 53e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Muziek
Populaire liedjes:
24 februoari
24 februoari is de 55stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 310 doagn (311 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
Drenthe
thumb|Koarte van Drenthe Drenthe is e provinsje in 't noôrdoôstn van Holland met hoofdstad Assen. De provinsje telt 495.000 inweuners (2021) ip een totoal ippervlak van 2.680 km² en de grotste stad is Emmen. Drenthe grenst in 't noôrdn an de provinsje Groningen, in 't oôstn an de Duutsche deêlstoat Nedersaksn, in 't zuudn an de provinsje Overyssel en in 't westn an de provinsje Friesland. Drenthe telt 12 gemeêntes.
Gemeentn
Drenthe is ipgedeeld in 12 gemeentn sinds 1998. De gemeentn met hunder officiële noame zyn:
Toale
Et Drents dialect is e variant van et Nedersaksisch en wordt nog geklapt deur den helt van de Drentsche bevolkienge. ‘t Dialect is bekend deur et boek Bartje van Anne de Vries.
Darline Devos
Darline Devos (20 juni 1964) is sinds 2004 de voorzitster van Miss België. Haar voorgangster was Cécile Muller.
Kusttram
[[Ofbeeldienge:Belgian_Coast_Tram.svg|thumb|300px| Kusttramroute (interactieve koarte)]] thumb|300px| Kusttram thumb|300px| Tramstoatie van D'n Oane thumb|300px thumb|300px| Tramstoatie Ostende(toet 2019) thumb|300px| Tramrails by D'n Oane De kusttram is een oopnboar vervoermiddel langs de Vlamsche Kust. De lyne begunt in Knokke dichte by de Ollandsche grenze en endigt in De Panne dichte by de Fransche grenze. ’t Is me z’n 67 km de lankste tramlyne ter weireld. De tram wordt sedert 1991 geëxploiteerd deur de Vlamsche Vervoermoatschappye De Lijn.
Darline Devos
Vroeger was ze de organisatrice van Miss Waregem Koerse.
Kusttram
Zones
Lyste van Vlamsche (dêel)gemêentes me zones van de kusttram.
1530
1527 - 1528 - 1529 - 1530 - 1531 - 1532 - 1533 't Joar 1530 is 't 30e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Tom Vannoppen
Op 't WK Cyclocross 2002 in Zolder et em zilver g'oald. In 1999 in Poprad en in 2000 in Sint-Michielsgestel werd em twêe kêern tweedes by de beloften.
Overwinniengn
2001
2002
2004
2005
Sinte-Machiels
Sinte-Machiels (officieel: Sint-Michiels) is e dêelgemêente van Brugge. Sinte-Machiels et 'n ippervlak van 9,59 km² en et oengevêer 12300 inweuners. Tegoare mè Sint-Andries is't de rykste dêelgemêente van Brugge.
Istorisch
In den tyd, wannêer da Sinte-Machiels nog gin anêengeslootn ge'êel vormdege mè Brugge, was 't e landbouwdorp da gekend was oender de noame Wynebrugge. An 't ende van den Twidde Wèreldorloge woarn der twi grôte bombardementn ip 't Kastêel Ter Linde me vele burgerslachtoffers. Da kastêel was 't marine radiocentrum voe de Duutse U-Bôotn. Sinte-Machiels wier bevryd deur e Canadese divisie.
UNESCO weirelderfgoed
UNESCO-weirelderfgoed is een bus, een berg, een meer, een woestyne, een monument, een gebouw, een complex of een stad die voe redens van cultureêle of nateurlike karakteristiekn geziên wordn ols een gemeênschappelik erfgoed voa de mensheid. In 2013 woarn der 981 plekkn ip de lyste, versprêed over 160 landn. Italië hèt der 't mêeste mè 49.
België hèt der elve:
Fuad Rifka
Fuad Rifka (28 december 1930 in Kafroun by Tartus, Syrië; † 14 meie 2011 ) was e syriesch-libaneesche Ooglêeroare in Filozofie, dichtre en ook êen van de belangrykste vertoalers uut 't Duutsch no 't Aroabiesch. Y was tegoare mê Ali Ahmed Said (Adonis) en Mahmoud Darwish by de verniewrs van d' Aroabiesche lyriek. Zyn vertoaliengn brochten in d' êeste plekke Rainer Maria Rilke en Friedrich Hölderlin dichtre by veele leezrs in 't Noabye Oostn; alle twêe die dichtrs adddn ook 'n invloed ip zyn eign kloare beeldsproake zoendre ingewikklde grôotsproake.
Leevn
Fuad Rifka stammt uut e Syriesche kristlikke famielje en y kwam lik kiend mê zyn famielje no Libanon, woa datn in 't dorp ipgruujde. Y gienk no 't schôole in Beirut. Mêt e beuze van de Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD) kwam y no Duutsland en y promoveerde in 1965 an d' Universiteit van Tübingen oovre Martin Heidegger. Tusschn 1966 en 2005 wastn ooglêeroare an de Libaneesch-Ameriekoansche Universiteit van Beirut.
Y koesterde e grôote liefde vo de Duutsche toale. Al in 1957 wast y êen van de stichtrs van 't Tydschrift SHI'R (aroabiesch vo "Dichtkunste") en y vertoalde oendr andre Hölderlin, Rainer Maria Rilke, Georg Trakl, Novalis en Johann Wolfgang von Goethe.
Stijn De Smet
Stijn De Smet (Brugge, 27 moarte 1985) is e foetbollist die voun 't moment byn KV Kortryk speelt. E speelt mêestol up de plekke van anvollnde middnvelder, mor e kut oek an de zydskant of vavôorn speeln.
Carrière
De Smet is begunn foetbolln by SV Jabbeke (en het ossan in Snellegem ewund, êen van de dêelgemêentn van Jabbeke) en at 'n twove wos, is 'n verhuusd no Cercle, achter dat 'n in e sezoen 40 goals emakt hadde.
Zyn êestn match in 'n êestn ploeg van Cercle wos teegn Westerlô in 't sezoen 2003-2004. 't Joar derup mucht 'n 19 kirs meidoen en ne makte 4 goals en in 2005-2006 kust 'n ol 7 kirs scôorn. Deurdat 'n e zwoare neuke krêeg an de gewrichtsbandn van ze knoezel, wos 't noaste sezoen nie 't succesjoar dat iederêen verwacht hadde. De stage dat 'n muchte doen byn de Blackburn Rovers uut Iengeland, wos doamei naasn ze neuze.
Germoansche mythologie
De Germoansche mythologie is de verzoamelinge van de veroaln dan de Germoann gebruuktn ols verkloaringe vor 't oenstoan van de wêêreld (in under geval eigentlik 'wêêrelden', wan zaan der 9), et leven en ol de fenomeenn die under leevn bepaaldn.
Stijn De Smet
Carrière
In 2009 is 'n wegekocht deur AA Gent, doa het 'n nie ossan e boasisplekke ghad. In 2011 verheurt AA Gent nem an Westerlô. Je speelde vanof 't sezoen 2012-2013 were by AA Gent moa je wierd binst de wienterstop uutgelêend an Woasland-Bevern.
In 't sezoen 2013-2014 het 'n e twêejoarig contract getêkend by KV Kortryk met een optie ip e derde sezoen.
Germoansche mythologie
Bronn
Vele der van is verloorn gegoan me d'ipkomste van et Christendom. Wa da me wel weetn komt uut een beperkt antal bronn:
Stijn De Smet
Carrière
En het en ende meigespeeld met de nationoale beloftn, in 2008 hoald 'n zyn êestn cap voun de Rôo Duvels.
Germoansche mythologie
Et Germoanse 'Multi-versum'
Et universum van de Germoan is soms een multiversum genoemd omda 't bestoat uut neegn wêêreldn. Die wêêreldn zyn verboendn me mekoar deur den wêêreldboom Yggdrasil. De neegn wêêreldn zyn verdêeld over drie niveaus:
Asgard en Midgard zyn me mekoar verboendn deur Bifrost, de reegnboge die ols brugge dient en bewakt wordt deur Heimdall, den bewaakr van de goodn die wel 1000 mijl verre kut oorn en zien.
De vornamste Germoanse goodn
Mitologia nórdica
Kasselry
In de 11ste êeuwe wierd deur groaf Boudewyn V van Vloandern de Karolingische gouwindêlinge vervangn deur e système van kasselryen round de belangrykste burchtn. An ‘t oofd stound een burggroaf, belast met de bewoakinge van de burcht, ‘t bestier van de kasselry in noam van de groaf en ‘t voorzitterschap van de scheepnbank (rechtbank) van de kasselry. De burggroaf ad z’n functie in erflêen, de burcht en ’t groundgebied woarn van de groaf.
Vanof ‘t ende van de 12ste êeuwe wierdn de burggroavn vervangn deur baljuws, burgerlike ambtenoars die betoald wierdn deur de groaf. De kasselryen blêevn vôortbestoan tout da Vloandern ingelyfd wierd by Frankryk in 1795. Met de Fransche Revolutie ontstoundn de provincies en de arrondissementn van nu.
In ’t begun installeerdege groaf Boudewyn V van Rysel moa vuuf kasselryen ounderverdêeld in ambachtn: In de loate 11e êeuwe versplinterde de kasselry van Sint-Omaars vor e betere controle te kunn uutoefenn ip de ipstandige streke. Al de ambachtn wierdn kasselryen :
In ‘t begin van de 14e êeuwe is ‘t antal kasselryen nog een latste kêer uutgebreid:
Rumbeke
Rumbeke (Nederlands: Rumbeke) es e dorp in de Belgische provincie West-Vloandern en es een dêelgemêente van Roeseloare. In Rumbeke ligt 't ênige groen van betekenisse in 't Roeseloarse: 't Sterrebus.
Ip 't groendgebied van de vroegere gemêente Rumbeke liggn nog de gehuchtn Zilverberg en Beitem, elk met een eign parochie.
Noame
Rumbeke wilt zeggn brêe beke.
19 oktober
19 oktober is den 292stn dag van 't joar (293stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 73 doagn toet 't ende van 't joar.
1505
1502 - 1503 - 1504 - 1505 - 1506 - 1507 - 1508 't Joar 1505 is 't 5e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Asparagales
Indêlienge van de orde volgens 't APG III-systeim (2009):
Carbong
Ipbouw
Et carbongatoom bestoat in de regel uut 6 protoonn, 6 elektroonn, en 6 neutroonn. 98,9% van alle koolstof ip eirde bestoat uut et zogenoamde 12C-isotoop. 1,1% bestoat uut 13C, en sporenelementen van 14C (zie ôok massagetal). Neutroal carbong ed 1s22s22p2 als elektronenconfiguroatie. thumb|left| Boann met elektroonn round den atoomkern van carbong
Belang
Carbong is vooral belangeryk als de basis van al 't leven da wieder kenn. Een organische molecule is per definitie intje die round e koolstofatoom opgebouwd is, en de reden da carbong ier ideaal voen is, is da 't alle oxidoatietoestandn tusschen -4 en 4 kat anneemn, en me zen eigen ku bienden. 't Ed ook de meugelikeid voen energetisch hêel stabiele molecuuln te maken, lik de aromaatn die vele voornkomn in uus lichaam. 't Komt praktisch assan voorn in covalente biendiengn, en in de praktyk gebeurt da met ounder andere O, H, N, en S; vaneigens komn der ook andere biendiengn voorn, moa in levende organismen zyn dedee de belangrykste. thumb|left| Diamant en grafiet, vormn van carbong Carbong komt ook voorn in andere toepassiengn, lik crayongs en ook geweune potloodn. Et grafiet in e potlood bestoat uut zuver carbong. Zuver carbong komt wel ni allene voren in potloodn, we vienden da ôok in diamant, fullereenn, en 't belooft ook schone toepassiengn te kunn ein in de nanotechnologie.
Marcel Kint
Ze bynoame wos 'n Zwortn Oarnd (omdat'n zo zêre wos, up de boane en up de piste).
Carbong
Belang
Polymeern zyn stofn die bestoan uut een eralienge van gèèsan etzelfste basisbouwbloksje of e klèène variatie dervan. In uus lichaam zyn de belangrykste dergelikke polymeern DNA, eiwitn, sukers, en vetn of lipiden. In de anorganische chemie bestoan der ôok maniern vo polymeern te gebruukn: azo en we diengn lik plastiek, vinyl, caoutchou, en nog vele mêer.
Leonees
thumb|251pxthumb|251pxEt Leonees es e Romoansche toale, da wil zeggn dat et ofstamt van et Latyn, de toale die de Romeinn meegebrocht en. Z'es nauwe verwant an et Spoans en et Portugees. Tegoare met Asturisch en Mirandees makt de toale dêel uut van de Asturo-Leoneesche toaln. Deur Castilië en León, één van de autonome gemêenschappn van Spanje, is de toale wettelik beschermd.
Carbong
Belang
Nog e stief belangryke toepassieng viendn we in de archeologie, mo ton wel ni direct op vlak van molecuuln en biendiengn. Koolstof-14 daterienge gebruukt de halfwoardetyd van radioactief 14C voen te bepaaln oe oud da een organisch twa is. Der wordt noamelik veroundersteld da der e constante verouding is van radioactief carbong en ni-radioactief carbong in heel de weireld. Uutgoande doavan kunn ze, deur et gehalte 14C in je stale, werereeknen noa wanneer da je plante, mens, bacterie,... gestorven is (en zodoende gestopt is met koolstof op te neemn).
Leonees
Sprekers
Leonees wordt deur circa 25.000 menschn geklapt in de Spoansche provinciës León, Zamora en in de streke van Bragança in Portugal.
Carbong
Belang
Voorts komt der vele van uze energie uut koolstofbiendiengn. Petrol, glucose ('tgèèn die in vele organismen de boasisbron is van energie), en methoan (of butoan of propoan) zyn allemalle gebaseerd ip carbong.
Leonees
Referensjn
<References/>
Carbong
Belang
Ten latste is 't ook nog weird voen te vermeldn da sommige carbongoxiden e speciale rolle en: CO2 wordt gezien als de voornoamste oorzake van global warming, carbongzeur (H2CO3-) is e belangryke buffer in uus bloed, en CO kenn we allemalle van et gevoar vo vergiftigieng dat da creëert.
1661
1658 - 1659 - 1660 - 1661 - 1662 - 1663 - 1664 't Joar 1661 is 't 61e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Carbong
Geschiedenisse
Carbong is al siends de prehistorie bekend, wannêer da ze 't miekn deur organisch materioal te verbrandn by ounvoldoende zuurstof. 't Komt ôok voren in hemellichoamn lik de zunne (als dêel van de carbong-stikstofcyclus), sterrn, komeetn en de atmosfeern van vele planeetn. In sommige meteorietn kom et ôok voorn als microscopisch diamant.
1965
1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 't Joar 1965 is 't 65e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Carbong
Geschiedenisse
De noame van carbong komt van et Latynsche carbo die 'kool' wil zegn.
1965
Muziek
Hits:
Camille Looten
Leevn en werk
Looten begost zyn studies in Nôordpene in Frans-Vloandern, gieng ton noa 't kleen seminarie van Koameryk (Cambrai) en loater noa de Katholieke Universiteit in Rysel. In 1880 is't ie paster gewyd in Koameryk. Je promoveerde in 1889 met e proefschrift over Joost van den Vondel an de Sorbonne in Parys.
Je gaf werk uut van Michiel de Swaen en je publiceerde vele volknkundige en historische artikels over Frans-Vloandern.
Manager van 't joar
De verkiezienge van Manager van 't joar in Vloandern is een organisoasje van 't blad Trends en Kanaal Z (Roularta). Ip 'tzelfste moment wordt ook de Woalschn teegnhanger van de prys, Manager de l'année, uutgereikt deur de Franstoalige ofdeêlienge van 't tydschrift, Trends-Tendances.
Camille Looten
Leevn en werk
Dat de Nederlandsche toale an de Katholieke Universiteit van Rysel koste gevolgd wordn in 1907, was surtout an den inzet van Looten te dankn. Je was hoogleroare Iengelsche toale en letterkunde an dien universiteit van 1890 toet 1941.
Vanof 1900 tout 1941 was't ie voorzitter van 't Comité Flamand de France. Je makte vele geleerdn en toalkundign in Vloandern en Holland gevoelig vo de posiesje van 't Nederlands in Noord-Frankryk. Vanwege zyn verdienstn is't ie in 1927 ipgenoomn als buutnlands lid in de "Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden" en in 1930 volgde zyn benoemienge als erelid van de "Koninklijke Vlaamse Academie".
Je was styf gehecht an de Vlamsche toale en j' he vele ofgezien van de minachtienge vo 't Vlams en d' invoerienge van 't Frans als enigste ounderwystoale in Frans-Vloandern. J' het assan de rechtn van 't Vlaemsch verdedigd. In 1935 het ie de "légion d'honneur", een importente Fransche ounderscheidienge, gerefuseerd.
Piet De Bel
Piet De Bel (Yzegem, 18 februoari 1980) is e West-Vlamschn basketter die ip de centerposiesje speelt.
Kôolkerke
Kôolkerke (officieel: Koolkerke) is e dêelgemêente van Brugge. 't Ed een ippervlakte van 4,17 km² en telt 3147 inweuners (2005). Kôolkerke ligt ten nôordôosten van de Brugse binnstad.
Bloedend Hart
Bloedend Hart is e muziekgroep die 't levenslied briengt. Ze kommn wel uut de Westoek, moa ze ziengn in 't Nederlands. Bloedend Hart bestoat ol sedert 1988.
Ze briengn werk mi e lach en e troane: n'êne kè dôodserieus, n'ander ki styf kluchtig. 't Bezoundere is da de tône va 't êne moment op 't ander kut oversloan. Nunder repoertoire is e miengelienge va gekende en zelfemakte liedjes. De latste tyd treedn ze were op, achter da ze solo giengn - surtout Frank Verdru mi ze onemanshows. Sedert 2008, nu da ze 20 joar bestoan, zyn ze were up toer mi nundern nieuwn show: Scheerschuim. Z'hen ouk e nieuwe ploate mi dezelfste noame.
Ze woun ol pryzen in 't Humorconcours in Marke, op 't Leids Cabaretfestival in Olland e ze wounn Westtalent.
Leedn
De groep bestoat uut twi zangers (Frank Verdru e Joost Denuwelaere) en e pianiest (Chris Duprel).
Sint-Jozef (Ooglee)
De noame zoudt ofkomstig zyn van e vroeger café in de wyk. 't Café noemde 'De rots van Gaëta', wat da verbasterd is noa 'De roste gête'.
Ge kunt er de bekende Gêtetoartn koopn, e sôorte confituretoartn.
Evenementn
E poar bedryvn en wienkels in De Gête zyn: Devooght bvba, Zakenkantoor Marc Hillewaere Crelan, café: 't Hof van Commerce, bakkerie Logghe en bakkerie De Geite.
De Gête it wok bekende inwoners zoals de gastn van 8831 Balls [bekend Yutube kanoal]
Boudewyn I van Vloandern
Boudewyn I van Vloandern (° 837?, † 2 januoari 879) wos den eestn groaf van et Groafschap Vloandern. J'es surtout bekend gerocht ounder zyn bynoame met den Yzern Oarm.
Serge Buyse
200px|right|thumb|Serge BuyseSerge Buyse (ôok gekend oals Buzze) es ne West-Vlamsche rapper. J'es geboorn in Yzegem. J'es zyn carrière begunn'n as zanger by 't Hof Van Commerce, als rapper, en dadde is nog oltyd zyn grotste bezigoedinge.
Boudewyn I van Vloandern
Ofkomste
Zyn voader wos Audacer (lett. houtkapper). Da wos ne Forestier, nen here over e gouwe in 't Frankisch Ryk ounder de Karolingers.