cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annelien Coorevits
Annelien Coorevits (Kortryk, 3 december 1986) is verkoozn toet Miss België 2007. Ni ollêne de 'vakjury' moar oek de tv-kykers tuus voen neur de snelste. 't Wos ol geleedn va Stéphanie Meire in 1993 dat er nog e West-Vlamsche die verkiezing ewonn adde.
Idder wos Annelien Coorevits oek ol Miss West-Vloandern. Ze groeide ip in Wevelgem, moa ze wunt op 't moment van neur verkiezienge in Wytschoate (Euvelland). Annelien studeert communicatiemanagement, optie public relations an d'hogeschool West-Vloandern Afdelinge HIEPSO. Overlatst stoeg 't er en artikel in 'n Poperienknoare over da ze zoe veruuzn no de streke va Roeseloare.
Privé
Z'eit e twee-eiige tweelingzuster Liselotte en nog e twêe joar oudere zuster Stéphanie. Eur broere Robbert es tien joar jounger. Z'es de dochter van Jacky Coorevits, een handeleire in vlas en zelfstandigen verzekeringsagent en Monique Hoedemakers, een leraresse in 't lager van de Sint-Jozefschool in Yper. Achter de scheidinge van eur ouders es ze verhuusd uit Wevelgem. Eur moeder weunt nog in Wevelgem, eur voader in Yper.
Annelien Coorevits wos in gank met voetboller Olivier Deschacht.
1254
1251 - 1252 - 1253 - 1254 - 1255 - 1256 - 1257 't Joar 1254 is 't 54e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| Floris V, Groaf van Holland
Hubert Hutsebaut
Hubert Hutsebaut (Lendlee, 24 juni 1947) was e West-Vlamsche coureur, die prof was van 1968 tout 1972.
Overwinniengn
1969 1970 1971 1972
1465
1462 - 1463 - 1464 - 1465 - 1466 - 1467 - 1468
Wentie
Wentie (Frans: Laventie) es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Grenst an de gemêentn Sailly an de Leie, Vloerbeke, Aubers, Nieuwkapelle, Richebourg en De Gorge. Wentie ligt in't Leiedal, teegn de schreve me 't Noorderdepartement. In tydde lag Wentie ip't schee'n tusschn Romoans-Vloandern en Artesië, mêer bepoald in't Land van't Vrylêen. De gemêente bestoat eigntlyk uut teffrente klêene dorptjes en gehuchtjes woarounder ounder and're Fauquissart, Mauquissart en le Picantin.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Sint-Voastkerke, 't staduus en de Place du 8 mai
Turkmenistan
Turkmenistan is e parlementaire republiek in Azië an de Kaspische Zêe. 't Grenst te zuudn an Iran, ten ôostn an Afghanistan, ten nôordn an Oezbekestan en ten nôordwestn an Kazachstan. 'n Hoofdstad è Asjchabad.
Absis
right|200px thumb|left|Absis in den Sint-Patrokli dom van Soest, Duutsland Nen absis (mv. absiden) of apsis es nen holfroundn of veelhoekigen uutbouw van 't koor, de middnbeuke of de zybeukn van kerkgebouwn.
Den absis komt nog van de Romeinse basilica. Da wos de plekke woa dat de zetel van de rechter stound.
Den Romeinsn keizer Constantyn den Grootn, den eestn christelikkn keizer, liet in de vierde eeuwe d'eeste kerkgebouwn zettn mèi nen absis. By die christelikke basilica, en loater ook by romoansche en gotische kerkgebouwn, kwom da toun de plekke woa da de zetel van 'n bisschop en 't outoar stound.
Oorsprounkelik han romoansche gebouwn 't zelste groundplan lik basilica. Dat es veranderd deurda kloosterliengn, die dichte by 't outoar wildn ziengn, meer plekke nodig han. Z'hèin plekke bygemakt deur 'n absis na 't oosten te verplekkn. De plekke die zo vry kwom, het koor, wos bedoeld vo de monikkn en pasters hunder liturgie.
't Word absis es surtout gebruukt by romoansche gebouwn. In de gotiek, woar da round de absis ne koorommegank bykwom, noemn ze datte de koorsluutienge. thumb|Uutbouw van den absis van de 13e eeuwsche Sint-Bonifatiuskerke van Treffurt, Duutsland
8 september
8 september is den 251stn dag van 't joar (252stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 114 doagn toet 't ende van 't joar.
Iengeland
Iengeland is êen van de 4 ounderdêeln van de stoat Verênigd Keunienkryk. D'ander stikkn zyn Nôord-Ierland, Schotland en Wales. Iengeland is dus gin land in de strikte betêkenisse van 't wôord (onafankelikkn stoat). D'r weunn mêer of 51 miljoen menschen.
De noame Iengeland wordt dikkers verkêerdelik gebruukt voe hêel Grôot-Brittannië of heel 't Verênigd Keunienkryk mei an te duudn.
Bevolkieng en toale
Iengeland is vernoemd na d'Angeln (vergelykt mi de Fransche noame vor Iengeland: Angle-terre), êen van de Germoansche stammn die 't eiland ekoloniseerd en, ton da de Romeinn weg woarn. T'ope mi de Saksn, Juutn en Friezn kwaamn ze mi bôotn uut de gebiedn die nu overêenkomn mi 't nôordn van Duutsland, 't nôordn van Holland en 't westn van Denemarkn.
't Iengels is sedert 't begun van 'n 20sn êeuw de mêest verspreide toale ter weireld. Dat komt deur ol de gebiedn dan d'Iengelsn kustn koloniseern in 'n 19sn êeuw en deur 'n overmacht loater van Amerika.
1086
1083 - 1084 - 1085 - 1086 - 1087 - 1088 - 1089 't Joar 1086 is 't 86e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1600
1597 - 1598 - 1599 - 1600 - 1601 - 1602 - 1603 't Joar 1600 is 't 100e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Familie (biologie)
By plantn, schimmels en protista endigt de latynsche noame van de familie mêestol ip -aceae. (vb. Asteraceae, Liliaceae)
Nebraschyve
thumb|250px|right|Hemelschyve van Nebra
De Nebraschyve es e brounzn schyve uut 'n brounstyd van 30 cm diamèiter mè ingelegde symbooln van goud. Die symbooln stelln verschillige hemellichoamn voorn..
De schyve es gevoundn gewist in Nebra (Saksen-Anhalt), dat es e klene gemeente in Duutsland. Ze zou zy gemakt hèin gewist in de 16ste eeuwe v.C. Da makt heur tout één van d'oudste voorstelliengn van de zunne, de moane, de sterrn en de Pleioadn ('t Zeevngesternte).
Weireldkampioenschappn villokoerse 2008
't Weireldkampioenschap villokoerse 2008 wos 't weireldkampioenschap in Varese in Italië. D'Italioanders woarn up 't lastig parcours de grôte favorietn byn de vintn en ze paktn oek d'êeste twêe plekkn, me Ballan en Cunego. 'n Êestn Belg wos Nick Nuyens up de neegnste plekke, in 'n tydrit wos Stijn Devolder 'n zesdn.
119
116 - 117 - 118 - 119 - 120 - 121 - 122 't Joar 119 was e geweun joar die begost ip e zoaterdag in de Julioansche kalender. thumb| Portret van Matidia up e denarius uutgegeevn achter heur dôod
Richard I van Normandië
Richard I van Normandië of Richard zounder Vrêes (Frans: Richard Sans Peur) (Fécamp, Normandië 28 ogustus 933 - Fécamp, 20 november 996) was hertog van Normandië van 942 tout 996. Je was de zeune van Willem I van Normandië en Sprota.
Richard I was de derdn hertog van Normandië, moa je zou wel den êestn gewist zyn die dien titel droeg. Lik zyn voader en zyn grôtvoader Rollo wierd ’n in ’t begun ook êest jarl (Vikingleider) genoemd.
Keunienk Lodewyk van Overzêe van West-Francië liet Richard overbriengn noa ’t hof van Osmond de Conteville in Laon, zogezeid vo zyn educoatie, moa je veroverde binst Normandië en je stelde Herluin, groaf van Montreuil an ols gouverneur.
Richard zou doa gebleevn zyn van 943 tout 945. Je kost uuteindelik vluchtn mè d’hulpe van Osmond de Conteville, Bernard van Senlis (e moat van Rollo en vazal van Hugo de Grôotn), Ivo de Bellèsme en Bernard den Deen.
In 947 kost ‘n Normandië were verovern mè d’hulpe van de Vikings en de Normandiërs, die Herluin van Montreuil vermôord hen in 945, omdan z’hem ounrechtstreeks verantwoordelik steldn vo de môord ip Richards voader Willem Langzweird.
Vrouwn en jounges
In 960 is Richard getrouwd met Emma, dochter van Hugo de Grôotn en zuster van Hugo Capet. Met heur haad ’n gin jounges. Wel mè Gunnor, e Deensche woamee dat ‘n more danico (de Deensche polygoame maniere) getrouwd was. Loater zyn z’ip de christelikke maniere (more christiano) getrouwd, vo 't meugelik te moakn dat hunder zeune Robert den Deen aartsbisschop kwam.
Hunder jounges : Richard haad ook verschillige more danico concubines (frilla), woamee dat ’n veel ounwettige jounges haad, w.o. Godfried van Brionne en Willem I van Eu.
Mens
Ne mins, miens (ZO WVL) of mens (NW WVL) (Homo sapiens of verstandige mens) is een twêvoetign primoat, die deel uutmakt van de familië van de mensoapn (Hominidae), woa dan ook de orang-oetangs, gorillas en chimpansees in zittn. De mens is d'enigste sôorte van 't geslacht Homo da nog leeft. DNA ounderzoek hè getoogd dat de moderne mens omtrent 200.000 joar geleen in Afrika is ountstoan en hem van doaruut over hêel de weireld hè versprêed. De weireldbevolkienge hèt enorm toegenoomn in de latste twêduusd joar, en voarol in de verbye êeuwe. Volgens de latste officiêle schattienge stound de bevolkienge in 't midden van 2009 up 6.790.062.216 mensn, mè grôte bevolkiengsgetalln up olle weirelddêeln beholve Antarctica.
Mensn zyn, gelik d' oapn, socioale bêestn. Ze scheppn complexe socioale structeurn en zyn over 't olgemêen goed in 't kommunikeern met andere mensn. De socioale interaksjes tusschn mensn varieern geweldig mè grôte culturêle verschilln in tradities, rituêeln, ethische weirdn en wettn.
Etymologie
't Wôord "mins" of "mens" (Duuts Mensch, Zweeds människa, Deens menneske) is een variante van "man" (Duuts Mann, Iengels man), die uutendelik weregoat up 't Indo-Europees *man-: "peizn" of *ma-: "meetn".
Bewustzyn en intelligensje
De mens is êen van de winnige zoogbêestn met een goed ontwikkeld gêestelyk leevn, en êen van neegn bêestesôortn die de spegeltest (woardat een bêeste herkent da 't bild in de spegel een refleksje van zyn eign is, en gin ander bêeste) passeern.
Evolutionaire geschiedenisse van de mens
Vergeleekn met veel andere bêestesôortn bestoat de mens voar een relatief korte periode. De moderne mens kwaamt as de Cro-Magnonmens omtrent 40.000 joar geleen noar Europa, moa bestound ol langer in Afrika. Twê schedels gedatèrd up 195.000 joar oud zyn teegn den Omorivier in Ethiopië gevoundn, wa da goed overêenkomt met DNA ounderzoek dat den ôorsproung van Homo sapiens up omtrent 200.000 placèrt.
Anatomie
250px|thumb|right|Anatomische kenmerkn van mannelike en vrouwelike mensn. Een mens behôort toet de gewerveldn en as zuks hèt een inwendig geraamte, twê bêenn, twê oarms en een kop. Juuste gelik andere zoogbêestn hèt de mens een bloadvoatstelsel dat deur 't herte is angedreevn, en luchttoevoer da van de loungn komt. De mage en de derms verteirn 't eetn en de niern schêen d' ofvolstoffn uut 't bloed.
Vôortplantienge
De manier waarup dan mens sex hè mè mankoar is uniek ounder de zoogbêestn (met d' uutzounderienge van de bonobos) dat de penetroasje langs van vôren geburt. De zwangerschap deurt 40 weekn (9 moandn) wa da korter is dan da je zou verwachtn voar een zoogbêeste van een mens zyn grôotte. Da komt omdat anders de kop van een baby te grôot zou zyn voa deur 't bekkn van een vrouwe te kunn'n, en dus wordn olle menselike baby's eigentlik premateur en hulpelôos geboorn. 't Is doavan ook dat in zyn êeste joar de kop van een pasgebôorn kiend nog olsan groeit met de snelheid van een foetus in de boarmoeder.
Mensheid
Een van de belangrykste eigenschappn van de mens is d' ountwikkelienge van de toale vô kommunikoasje. Dat is in de latste êeuwe uutgebrêed deur d' ountwikkelienge van telekommunikoasje, woadeure dan mensn round de weireld mè mankaor kunn'n klappn.
Menselyke beschoavienge
Mêer dan 90% van den tyd dat de moderne mens bestoan hèt, leefde tjie in klêne groepn die jaagdign en een nomoadisch bestoan lêdign. Deurdan mensn informaosje an mankoar kunn'n deuregeevn is de culturêle evoluusje olsmoa rapper beginn'n goan met de toenoame in 't antol mensn. Round 10.000 joar geleen begostn de beweuners van de streke die bekend stoat as de Vruchtboare Sikkel bêestn en plantn te domestikeern, wa dat anlêdienge gaaf de groei van de landbouw, een gebeurtenisse die bekend stoat as de Neolithische revoluusje.
Deur dat de landbouw mêer mensn kost ounderhoudn wierdn de nomoadn van de beste landbouwground verdreevn, en met de verbeterienge van de landbouwmethoodn wierd het meugelik dat een arbeidsverdêlienge gebeurdige, wa da uutendelik d' êeste beschoaviengn deed ountstoan in Egypte, den Indusvallye en Mesopotamië.
D' ountwikkelienge van 't geschrift makteg' het meugelik van informoasje nog beter deure te geevn en te bewoarn. Terzeldertyd wierdn ook andere typisch menselike activiteitn gelik godsdienst, technologie en d' êeste wetenschappn ountwikkeld. De groei van de menselyke kennisse en technologie gerakte in Europa in een stroomversnellienge met de wetenschappelyke revoluusje in de 17e en d' industriêle revoluusje in de 19e êeuwe, en azô is de bevolkienge van 800 miljoen in 1750 toe mêer dan 6 miljaar toegenoomn.
Verdrag van Brugge (1167)
't Verdrag van Brugge wierd geslootn de 7ste moarte 1167 tusschn Filips van den Elzas, groaf van Vloandern, en groaf Floris III van Holland.
't Gezag over Zêeland was de reedn vo boel tusschn Floris en Filips. Floris begost tol t' heffn by Geervliet 't gêen dat de Vlamsche commerce ip 't Reynland benoadêelde. Je liet ook Vlamsche scheepn koapn en je makte met den Here van Bevern ansproak ip 't Woasland. Filips van den Elzas begost in te grypn in 1158 en Floris most hem overgeevn. In 1166 stelde Floris III den tol by Geervliet were in, woarip da Filips were ingrêep en Floris gevangn zette. Azo most Floris in 1167 't Verdrag van Brugge accepteern, woardeure dan de Vlamsche commerçantn in Holland rechtn krêegn over Zêeland. 't Verdrag bepoalde de situoasje in Zêeland vo mêer of een êeuwe.
Elzendamme
Elzendamme is e gehuchtje in Oostvletern, e dêelgemêente va Vletern in de Belgische provinsje West-Vloandern. 't Ligt helegans in 't noorden van 't groundgebied van Oostvleteren, langstn den Yzer en de grôte boane N8 van Veurne noar Ieper. Der stoan e stik of 20 uzen. Elzendamme e gin eigen vorzieniengn, en voe dienstn e wienkels moetn d'iweuners noa de roundliggende dorpsjes. Toet in de 20sten eeuw, at 't gehuchtje mêer economisch belang dan 't centrum van Oostvleteren, deur de koai langst den Yzer. Toet in de joaren 50 voerdn de boern van de streke nunder sukerbêetn no 't schip.
Ermentiers
Ermentiers ofte Armentiers (Frans: Armentières) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Ermentiers ligt in't Leiedal, teegn de schreve mè 't Woalsche Koomn-Woastn en de Fransche Westoek.
't Grenst an de gemêentn Koomn-Woastn (mêer bepoald an Ploegsteirt en 'n Bizee), Opline, Ermentiers-Kapelle, Erkegem an de Leie en Niepkerke. In Ermentiers ligt er ôok e stoasje an d'yzerboane tusschn Rysel en Oazebroeke.
thumb|left|Koarte van Ermentiers in 1649 deur [[Joan Blaeu]] thumb|left|Belfort van Armentiers
Geschiedenisse
't Dorp Ermentiers is vo 'n êeste ki vernoemd in 869 ounder de noame Atramentarias. 't Wos e dêel van 't Groafschap Vloandern, en 't lag êeuwnlank op de grenze tussch'n 't stik woa dan ze Vlams koutigd'n en Romoans-Vloandern. Deur 't Verdrag van Oakn van 1668 kwam et by Vrankryk, tôope mè Rysel. In de neegntiende êeuwe wierd et en industriestad die lêefde van d'n textil en de brouwery'n. Ermentiers eit ôok vrêe te lyd'n g'et byst de twêe weireldoorloogn. In d'n Êestn Weireldoorloge es 't stee twêe kêer deur de Duutsche veroverd.
"Armentières, pauvre mais fière"
Ton da Ermentiers by Vrankryk kwam, goenk er e delegoasje van de stad na keunienk Lodewyk XIV. Achter vele joarn van ôorlog wos 't oarmoe troef by de bevolkienge. Moa de burgers wou'n nunder ni loatn kenn'n, en azo schôoinde ze sjieke klêers van ander mienschn om by 'n keunienk te komm'n. Lodewyk XIV adde ôord van nunder truuksje en ne zei: Armentières, pauvre mais fière (Ermentiers, arme moa preus). Da blêef, tout op vandoage, de spreuke van de stad.
Regio's van Nôorweegn
Nôorweegn is geografisch ingedêeld in vuuf regio's (Nôors: landsdeler). Ze zyn verder ingedêeld in fylker, de grotste administratieve subdiviezjes van Nôorweegn.
Dichtkunste
De dichtkunste of poëzie is e vorm van littrateure die gebruuk makt van schôoneids- en rytmiesche kwalieteitn van de toale—lik de schôoneid van klankn, betêeknis van klankn, en metrum— vo bykommnde betêeknissn ip te roepn, of om ze in de platse te stelln van de prozajiesche geweune betêeknisse.
De dichtkunste êt e lange geschiednisse, die begunt mê 't Sumeeriesche Epos van Gilgamesch. De oedste gedichtn oentwikkldn uut volkszangn lik 't Chineesche Shijing, of uut de goeste om moendlienge heldndichtn ip te schryvn, lik dat gebeurd is mê de Sanskrietiesche Vedas, de Zoroastriesche Gathas, en de Homeriesche eposn, de Ilias en de Odyssea.
De dichtkunste mak gebruuk van vormn en konvensjes vor e verschillnde uutleg te geevn an wôordn, of vor antwôordn vul gevoel ip te roepn. Truuksjes lik oafrym, stafrym, klanknoabôotsienge, en kadans zyn somtyds gebruukt om muzikoale of zangrige effektn te bekommn. 't Gebruuk van dubblzinnigeid, symbolisme, ironie en andre styl-elementn van dichtrlikke toale loatn dikkers e gedicht oopn vor e brêe interpretoasje. Ip e glykoardige maniere schepn stylfigeurn lik metafôorn, verglykiengn en betêeknisverschuuvienge scheppn e weerklank tusschn anders uutêenloopnde beeldn— 'n ip mekoar leggn van betêeknissn, azôo verbandn leggnd die vodien nie ipgemerkt woarn. Verwante vormn van weerklank kunn bestoan tusschn individuêele verzn, in undre patrôon van rym of kadans.
Lodewyk II van Italië
Lodewyk II (825 – 12 ogustus 875) was Rôomse keizer en keunienk van Nôord-Italië.
Je was den oudste zeune van keizer Lotharius I en Ermengarde van Tours.
Je wierd ol in 839 angeduud vo keunienk van Italië te wordn. De 15e juni 844 wierd ’n in Rome tout keunienk gekrôond deur paus Sergius II en in 850 tout co-keizer deur paus Leo IV, ook in Rome.
In 851 ist ’n getrouwd met Engelberga.
1280
1277 - 1278 - 1279 - 1280 - 1281 - 1282 - 1283 't Joar 1280 is 't 80e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Lodewyk II van Italië
Verdrag van Prüm
Zyn voader verdêelde zyn Middnryk in 855, nie lange vo z'n dôod, by 't Verdrag van Prüm: Karel van Provence stierf in 863. J’ha gin zeune vor hem ip te volgn en zyn bezittiengn wierdn verdêeld ounder zyn twi broers:
Zyn jounges
Lodewyk ha gin zeuns en doadeure wierd ’n ipgevolgd deur zyn nounkel Karel de Kletsn.
90
87 - 88 - 89 - 90 - 91 - 92 - 93 't Joar 90 was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
Gebeurtenissen
thumb|Amfitheoater van Arles
Picanol
240px|thumb|'t Oude logo van Picanol, an 'n entree van de fabrikke Picanol Group is en internaschonoaln Belgischn groep die especialiseerd is in de fabricoasje e verkoop va weefgetouwn. 'n Oofdzetel is in Yper, moa z'en ouk belangn in anger land'n: Olland, Duutsland, Vrankryk, Italie, Turkeye, Roemeenje, Brazilje, China, Indoneesje, Mexico, en Amerika.
De geschiedenisse in 't kort
De geschiedenisse van Picanol es straf nauwe verweevn met d'istorie van de Familie Steverlynck die ol in Vichte en Argentinië styf actief wa in den textiel.
De vôorloper van Picanol ontstond in 1928 by de firma "Vansteenkiste" in Yper die maschienn voe de vlasverwerkienge makte. Der zat wel vele geld in van de Steverlyncks.
Z'an ouk goeie contactn met e poar Spoansche weefspecialisten die wegelôpen an voe 'n Spoanschn burgerôorloge.
Miender goe joarn
't Is overol crisis, en Picanol voel et ouk. Nunder cyfers zyn nog goed, moa dat is voen e grôot stik deur 't succes in China. Nu en toene moetn z'ier te lande menschen ofdankn.
Ondertusschn zyn z'ouk an de derde generoasche van de famille, de generoasche in familiebedryvn woa da 't dikkers omploft. De familieconflictn tusschn de mêer actieve andêelouders en de passievre die ollêne moa kykn oe da nunder kluut'n upbrieng'n vergrôot'n moa en 't zyn van langstom mêer "professionele" besteurders van buutn de famille ingeschoakeld.
Setoe in 2004 kwaamn ze negatief in 't nieuws. Juuste achter dan der 21 menschen nunder werk kwyt woarn, kwaam et uut da Jan Coene, gedelegeerd besteurder, up drie joar tyd 22 meljoen euro in ze beuzn estookn at, up e maniere die ni ol te zuver e wos. Z'en nem toene zêre buutn gewupt, mor ondertusschn a Patrick Steverlynck, die ter wel mêer van wiste, oek nie vele goe punten mir over.
Fuuzje
In 2015 zeid'n ze da ze giengn tope doen met Tessenderlo. De noame van de nieuwn group: Picanol Tessenderlo Group. De group zoudt een omzet droain van 2 miljard euro en d'r zoudt 7.000 man werk'n.
Groafschap Zêeland
't Gebied is alsan e speelballe gewêest van zyn sterkere gebeurs, Groafschap Holland, Groafschap Henegouwn en Groafschap Vloandern. In 1012 wierd Zêeland deur Hendrik II den Heilign belêend an Boudewyn IV van Vloandern. Vanof 1076 kwam 't gebied oender de groaf van Holland, ols lêen van Vloandern.
In 1167 brakt er boel uut tusschn de groafschappn Vloandern en Holland. Achter 't Verdrag van Brugge, most groaf Floris III van Holland hem oenderwerpn an Filips van den Elzas, de groaf van Vloandern. Groaf Floris IV van Holland heroverde Zêeland, die vanof de toetredienge van groaf Floris V in 1256 wierd geregeerd in e personele unie deur Holland. By de Vrede van Parys van 1323 tusschn Vloandern en Henegouwn, zag de groaf van Vloandern Lodewyk II van Nevers of van ansproakn ip Zêeland en erkende Zêeland Willem III van Holland (Willem I van Henegouwn) ols groaf. In 1432 wierd Zêeland g'annexeerd deur de Bourgondischn hertog Filips de Goein en kwam 't e dêel van de Bourgondische Nederlandn en in 1482, achter de dôod van Maria van Bourgondië, van de Habsburgsche Nederlandn. Vanof 1543 was 't êen van de Zeevntien Provinciën toet 1581 met de Plakkaat van Verlatinghe.
Groavn van Zêeland
Huus Henegouwn: Beyers Huus: Bourgondisch Huus: Huus Habsburg: Achter 1581 kwam Zêeland êen van de Verênigde Provinsjes.
Steedn in 't groafschap Zêeland
Steedn in volgorde van belang (met tusschn haksjes den doatum da stadsrechtn wierdn verkreegn):
Smalsteedn (gêen zittienge in de Stoatn van Zêeland):
Stadsomroep Brugge
Stadsomroep Brugge begost ip 4 april 2005 met uutzendiengen ip 106.0 MHz in den FM-band en was den êerste vrye radio in heel de Vloanders die allene nieuws en informoasje uutzond. E por moanden loater stopten ze der ol were mee, van ze woaren met moeite t'oentvangen deurdat RTBF La Première uut de Woalen straffer uutzond ofte zynder, wodeure dan ze zonder geld gerochten. Ze begosten ton mo als internetzender en persagentschap te werken vor andere radio's en ze doen da nog altyd.
Z'en tegenwoordig 2 freelance journalisten en enigte vrywillige medewerkers die iedern dag 't Brugs nieuws én en agenda me wat dat ter ol gebeurt in Brugge ip 't net zettn.
Juni
Juni, ôok wel de zomermoand genoemd, es de zesde moand van de Gregorioanse kalender. Der zyn 30 doagn in juni. De moand es vernoemd noo de Romeinse godinne Juno, de vrouwe va Jupiter. Juni es de moand woarin dat de zomer officieel begunt. Rond 21 juni stoat de zunne ip eur ôogste punt in 't Nôordelik halfround en eime de langsten dag van't joar. De weird mêestol gevierd over de hêele weireld, gelik in Stonehenge. Juni es ôok de typische moand van de exoamns.
Bouwkundig erfgoed in Ôostvletern
Lyste van bouwkundig erfgoed in Ôostvletern:
Lyste van keuniengn van Vrankryk
Achter 't Verdrag van Verdun in 843 goat de lyste vôort met de keuniengn van West-Francië, en van 987 de keuniengn van Vrankryk.
Huus Bourbon
In 1793 hen ze Louis XVI en zyn vrouwe Marie-Antoinette vermôord met de guillotine. Under twidde zeune Louis XVII most normoal zyn voader ipvolgn, mo je regeerde nie echt want je zat gevangn in de Temple, woa dat ie in 1795 gestorvn is. Zyn nounkel, de joungere broere van zyn voader, kwam loater keunienk Louis XVIII.
Achter de Fransche Revoluusje (1789)
Êeste Republiek: 1792-1804 Êeste Keizerryk: 1804-1814
Huus Bonaparte
Restoroasje: 1814-1815
Huus Bourbon
Êeste Keizerryk: 100 doagn - 1815
Huus Bonaparte
Restoroasje: 1815-1830
Huus Bourbon
Julimonarchie: 1830-1848
Huus Orléans
Twidde Republiek: 1848-1852 Twidde Keizerryk: 1852-1870
Huus Bonaparte
Derde Republiek: 1870-1940/'46 Vichy-regime: 1940-1944 Vierde Republiek: 1946-1958 Vuufde Republiek: 1958-nu
Vliegpling van Tan Son Nhat
't Vliegpling Tan Son Nhat (Vietnamees: Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhât, Iengels: Tan Son Nhat International Airport) es 't grotste vliegpling van Vietnam. 't Is geleegn in 't noord-westn van Ho Chi Minhstad in de regio Dong Nam Bo in Vietnam.
Flor Barbry's Volkstoneel voor Frans-Vlaanderen
Flor Barbry's Volkstoneel voor Frans-Vlaanderen (Frans: Théâtre populaire pour la Flandre française de Flor Barbry) is e tonêelgezelschap van amateurs da optreedt in West-Vloandern e surtout in Frans-Vloandern.
Nunder doel is om 't West-Vlams levendig t'oudn, ol weerskantn van de Schreve. Deur de verfranschieng van Frans-Vloandern wos 't er doar ol sedert 'n achttiensn êeuw gèn Vlams theoater ne mè. Ze speeln in 't Westouters dialect en lettn styf goed op dan der nie te vele 'vrèmde' wôordn in kommn.
Geschiedenisse
thumb|left|200px|Affiche van 't ollerêerste stik 't Gezelschap is eigentlik egroeid uut de verênigieng De Verbroedering uut Westouter. 't Gezelschap noemde loater va tyd Volkstoneel voor Frans-Vlaanderen en azo bestoat et ol sedert 1954. 't Êeste stik da ze opvoernde, wos Woa dat de Sterre bleef stille stoan va Felix Timmermans, in december 1954. In 1986, achter de dôod va Flor Barbry, en ze 't na nem vernoemd. Barbry wos ni ollêne êen van d'oprichters, moar oek schryver, vertoaler, acteur e regisseur. Vanof da moment e Greta Barbry, ze dochter, de leidieng overenoomn, toet da ze stierf in 1999. Vanof ton, toet nu nog ossan, zyn der vier menschen verantwôordelik. Roland Delannoy, e schôonzeune va Flor Barbry, is de vôorzitter.
Erkennieng
't Volkstoneel woun in 1980 de 11ste André Demedtsprys.
Scouts
De Scouts (in Zuud-West-Vloandern uutgesprookn ols 'skoets', en in 't noordn mêer ols 'schoets') is de jeugdbeweginge die in 1907 gesticht is deur Lord Robert Baden-Powel. Et is de grotste jeugdbeweginge in ons land vo kienders van 7 tout 18 joar, worachter dan ze ton in de leidienge kunn goan. Over hêel de weireld zyn der oungeveer 38 miljoen scouts in 217 landn. Et grotste dêel van de scouts zyn landscouts, mo der bestoan ook zêescouts - ook in West-Vloandern styf populair. Der zyn twêe federoaties in Vloandern, nl. de Scouts en Gidsen Vlaanderen (vroeger VVKSM) me 72.000 leedn, en de FOS, me 7.300 leedn.
Ounststoan
In 1907 schreef Baden-Powel (Londn, 22 februoari 1857 – Nyeri, Kenia, 8 januoari 1941), een oude Iengelse militair, een boek met ols titel Scouting for Boys (Verkenn vo jounges) met ols oundertitel A Handbook for Instruction in Good Citizenship Through Woodcraft. Et boek was geschreevn vo jounge gasten en et was gebaseerd ip zyn ervoaringn in India, Zuud-Afrika en wa dat ie meegemakt aad binst de belegerienge van Mafeking (Zuud-Afrika) wo dat ie jounge gasten aad ingezet vor ollesoarte ipdrachtn. In 1907 stichttet ie den êeste scouts-groep binst et êeste kamp ip Brownsea Island. In België wordt in 1910 den êeste Belgische scoutsgroep ounder de noame ‘Belgian Catholic Scouts’-groep ipgericht. In 1916 richtte Georges de Hasque den êeste Vlamse zêescoutsgroep ip in Antwerpn. In 1930 wordn de Belgische scouts ipgesplitst in een Vlamse en een Wolse federoatie.
Veister
thumb|right|E veister E veister is e gat in de meur van e gebouw, woa dat er lucht deure noa binn kan komn, en woadeure da j' noa buutn ku kykn. In veisters wordt er dikkers glas gestookn; dikkers is da dubbel glas voe isoloasje. De veisters kunn wordn opengezet, en ôok ofgeslootn met lattestôors (persjinnen) of gordynn.
Neffest geweune veisters bestoan er ôok kantelveisters, die je nie hjillegans oopn kunt doen. Ge kunt ze geweune e bitje noa binn kanteln vo azô veske lucht binn te loatn.
September
September es de neegnde moand van het joar en telt 30 doagn. De noame komt van het Latynse septembris, wa da zeevne betêkent. Da komt omda'd in de Rominsn tyd 't joar begoste in moarte. September es de moand woarin da de schoole were begunt voo de jounge gasten tot an 18 joar. 't Es ôok de moand woarin dat de herfst begunt: 21 september es êen van de twêe doagn in 't joar woarip dat de dag eevn lange deurt lik de nacht ('n andern es 21 moarte, 't begun van de lente).
Monument van Lippens en De Bruyne
thumb| Lippens en De Bruyne vo 1923 zounder nêgerinne en kiend thumb| Lippens en De Bruyne in 2010 thumb| 't Monument 'Moedersmart' ip 't kerkhof van Blanknberge 't Monument van Lippens en De Bruyne, dat ip den dyk stoat in Blanknberge, is ountworpn ter êre van de Blanknbergsche sergeant Henri De Bruyne en z'n vriend lutenant Jozef Lippens uut Brussel. By 'n ipstand in Kasongo (Congo) zyn z' in december 1892 tegoare gruwelik vermôord deur de Arabische sultan Sefoe.
Guillaume Charlier
E Brussels comitee van oud-kolonioaln besliste in 1897 van e standbeeld ip te richtn ter êre van de twè Congo-heldn. De keuze viel ip Blanknberge, de geboorteplekke van De Bruyne. Ze vroegn an de gekende Brusselse beeldhouwer Guillaume Charlier, die vele ip verlof kwam in Blanknberge, vor e project te moakn. 't Resultoat was e standbeeld van Lippens en De Bruyne met e Belgische vlagge die vastegeklampt wordt deur e blôte nêgerinne met heur kiend.
't Monument kostte 50.000 fr. De stoat betoalde 10.000 fr en 't zelfste bedrag wierd geschounkn deur de keunienk.
Êeste weireldoorloge
Binst den Êeste Weireldoorloge zyn de bronzn beeldn deur de Duutschers weggepakt. 't Brons wierd gesmoltn vo kanongs van te moakn.
Achter den oorloge vroeg Blanknberge de gietvorme van de beeldn an beeldhouwer Charlier. Je gaf zyn toestemmienge ip één condiesje en da was da 't project hêlegans zoudt uutgevoerd wordn, dus mè nêgerinne en kiend. En met de liberoale partye ton an 't bewiend wierd er e mêerderheid gevoundn die akkôord was.
Were ip under plekke
In 1923 stoundn Lippens en De Bruyne were ip under plekke, nu mè nêgerinne en kiend.
Charlier was zo content dat 'n vo dank 't monument "Moedersmart" an de stad Blanknberge gaf, da nu ip 't kerkhof stoat.
Leopold II
Lippens en De Bruyne zyn assan anzien gewist lik heldn die gestorvn zyn in de stryd teegn de sloavernye. Moa de geschiedenisse lêert uus dat er ounder Leopold II ook andere belangn woarn die e rolle gespeeld hen, lik ivoor en de caoutchouplantages, woaby dat allêne 't profyt telde, zounder respect vo de platselikke bevolkienge. In 1908 pakte de Belgische regerienge Congo Vrystoat (van ton of Belgisch-Congo) over van de keunienk, achter protest uut 't buutnland over volkernmôord, sloavernye, marteln, verkrachtiengn, onthoofdiengn en 't ofkappn van handn.
Jason Bateman
miniatuur|Jason Bateman in 2011 Jason Bateman (New York, 14 januoari 1969) is een Amerikoanschn acteur.
Twêekleppign
Twêekleppign (Bivalvia) zyn e klasse van de molluuskn (Mollusca) die in zoet woater en zêewoater leevn, ook wel Pelecypoda of Lamellibranchia genoemd. De klasse omvat mussels, oesters, kokkels, scheirmesschelpn, sint-jakobsschelpn en vele andere families. Under lyf is an de zykant ofgeplat en bedekt met e schelpe die bestoat uut twêe verschillige dêeln die min of mêer symmetrisch zyn. Ze zittn an mekoar vaste en kunn oopn en toe goan. De mêeste sôortn èn gin kop of radula (rasptoenge) en krygn under eetn binn deur woater te filtern. De kieuwn, ctenidia genoemd, speeln e rolle by 't oasmn moar ook by 't vangn van de voediengstoffn in 't woater. De mêeste twêekleppign groavn under in ip de zêebodem in zand of slyk, woa dan ze veilig zyn vo roofbêestn. Andere leevn ip de zêebodem of zettn under vaste ip stêens of andere arte ippervlakkn. Sommigte kunn ook zwemmn.
Taxonomie
Volgens World Register of Marine Species (1 april 2016):
Sperwer
De sperwer (Accipiter nisus) (of e spurrewoane in 't Ostêns) es nen rôofveugel van de familie van de oavikachtign. 't Es êen van de klêendere van zyn sôorte.
Uutzicht
De sperwer es nen klêen oavik, et vrouwtje koomt oungeveer 37 cm grôot, et manneke 28 cm. Z'ein een vrêe typische têkenienge ip uddern buuk: bruun-zwarte streepn ofgewisseld mè witte streepn.
Verspreidienge
De veugel koomt vôorn in hêel Europa en es goe verspreid in oes streke en broedt byvôorbeeld in De Goavers. Ie komt vôorn in bossn, weidn, akkers, moar ôok in parkn en zelfs weunwykn.
Leevnswyze
Ie makt zyn nestn liefst in noaldbôomn, ip een ôogte van 5 tot 15 meiter. In mei leggn ze 3 tot 7 eiers, die in 40 doagn uutgebroed weirdn deur de vrouwkes. Een moand achter de geboorte vliegn ze uut et nest, en't deurt ton nog 45 doagn vôor da ze ip udder zelvn keun joagn.
Nico Mattan
Nico Mattan (17 juli 1971, Yzegem) es ne vôormoaligen West-Vlamschn coureur. Zyn specialiteit wos êendagskoersn, moar ie koste ôok goed tydryen. Ie weunt in Wienkel, dêelgemêente van Legem.
Azyn
thumb|Kruudazyn Azyn of Azyl is e zeure vloeistoffe, gebruukt vo smoake te geevn an gerechtn, vor eetn te bewoarn of vo te kuuschn. 't Wordt geproduceerd deur gegiste productn lik wyn, cider, bier of andere gegiste drankn te loatn verzeurn. Alcolische verbiendiengn wordn deur azynbacteriën ommegezet in azynzeur.
Nico Mattan
Mattan wos prof sedert 1994. Ie es gestopt ip 7 oktober 2007, met de Franco-Belge, in de 3de etappe die endigde in Poperienge.
Azyn
De Fransche scheikundign en bioloog Louis Pasteur (1822-1895) hèt d' azynzeurbacteriën oentdekt. 't Frans woord vor azyn is vinaigre, wat da letterlik zeure wyn wil zeggn (vin aigre).
Veisterkassiene
thumb|Veisterkassine E (veister)kassine is e verbredienge an e meur, juste ounder e veister. Ne veisterbank vormt azo e vlakke stroke an de buutnkant en/of de binnkant van de veister. Vroeger woaren da soms bree bankn woa da j' ip kost zittn, teegnwoordig wordt da meer gebruukt voe versierienge en zettn de menschn d'r plantjes of andere versieriengn ip.
Nico Mattan
Mattan wos in 't begun knecht van ze moat Frank Vandenbroucke. In 1999 moest ie stoppn mè koersn omda zyn erte roar dei. Moar achter ne moand, en onderzoekn in Amerika, kost 'n toch vodder koersn.
Azyn
Culinair
E bekende toepassienge is de combinoasje van olie en azyn in sause vo salades.
Azyn kan verrykt wordn mè kruudn of kruudessences. Dragong, basilicum, citroen, bônekruud, tym, sjalotjes, suuker, zout, mierikswortel, laurierbloarn en rozemareyn zyn populaire toevoegiengn. Die azynsôorte wordt kruudazyn genoemd.
Nico Mattan
Mattan wos gekend vo ze bygeloof. Zyn geluksnummer wos 17, zyn gebôortedag. Matan gelooft dat 't gin toeval wos dat 'n Gent-Wevelgem gewonn et op 'n zesn van 'n vierdn moand van 2005 (telt die cyffers t'ope en je komt an 17). E speelde ôok geirn de rolle van kluchtigoard in 't pelotong en 't was ôok geweetn dat ie ne levensgenieter wos, die geirn ne ki gink goan eten. In een interview met de Krant van West-Vlaanderen (9 moarte 2007) gaf Mattan, en passant, toe dat 'n ôok EPO genoomn eit in zyn carrière. Die zelfsn dag nog zwakt ie zyn verkloariengn of. E beweirt nu dat 'n cortisone gepakt et, omdat ie "last ad va zyn sinuusn".
Azyn
Kuuschienge
Azyn kan in huus vo vanalles gebruukt wordn. Azyn doe veisters, gloazn en chroom were blienkn en 't helpt vo kookpottn en couverts were proper te krygn. 't Bestrydt bacteriën en schimmels, 't verfrist de keukn en de badkoamer en 't oentkalkt de kaffiezetmachine. 't Helpt ook vo vlekkn weg te krygn lik vet, inte, kaffie, thee en wyn. In den hof kan 't gebruukt wordn teegn oenkruud.
Nico Mattan
In 2009 kwam Mattan ploegleider by Cinelli-OPD, woa da Frank Vandenbroucke zyn latste koersen by rêed.
Suske en Wiske
thumb|250px|Een standbeeld van Willy Vandersteen met [[Suske, Wiske en Schanulleke in Hasselt]]thumb|right|250px|Suske en Wiske op de rik van Sus Antigoon
Geschiedenisse
(wordt vervolgd) Achter da Willy Vandersteen gestorvn is en ook ol Paul Geerts, Marc Verhaegen en 't koppel Luc Morjaeu en Peter van Gucht de reekse vôortgezet.
Personages
D'oofdpersonages zyn Suske en Wiske, twi jounge gastjes die vanolles meemaakn. Ze wordn assan g'olpen deur under matjes; Verder e je nog een ooptje byfiguren.
137
Gebeurtenissen
thumb| Ruïnes van Palmyra
Pablo Picasso
Pablo Ruiz Picasso (Malaga, 25 oktober 1881 – Mougins (Vrankryk), 8 april 1973) wos ne Spoanschn kunstschilder en beeldouwer. J'es anziene lik een van de grotste artiestn van de twintigste eeuwe.
Werk
Zyn vulle noame es eigentlik Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Clito Ruiz y Picasso. J'es surtout gekend lik uutvinder van et kubisme. Dat wos e heel nieuwe kunststromienge woaby den kunstenoare zyn werk updeelt in klene stikkn en ze toun were t'ope briengt tot één abstract geheel. Die stromienge es nie in ene keer ountstoane moa wos 't resultoat van en evolutie van zyn werkn die z'in verschillende periodes indeeln:
Picasso eit oungeveer 13.500 schilderyen, 100.000 etsen en gravures, 34.000 boekillustroaties en 300 beeldouw- en keroamische werkn gemakt.
In Malaga, zyn gebortestee, ei je et Museo Picasso Málaga et et Museo-Casa Natal Picasso, zyn geborteuus woa dan ze keramiek en etsn van em toonn.
Leevn
thumb|right|Foto van Pablo Picasso (1962) Picasso kost'ol tekenn en schildern van jounks of an. 't Eeste dat 'n koste zeggn, wos lapiz, dat es Spoans vo potlood.
't Louvre van Parys eit zyn werkn tentoongesteld oe Picasso 90 joar oud wos. Dat wos e hele ere want 't wos 'n eestn kee da't Louvre dat dee vo nen artist die nog by leevn wos.
Picasso eit vier kinders ged en j'es drie keers getrouwd gewist.
Earth Explorer
thumb|Ingang domein Earth explorer es een overdekt recreatiedoming in Ostende. 't Es een oentdekkiengspark, in die zin da je zelve betrokkn zyt in de attraksjes. Het centrale thema zyn de vier nateurelementn: eirde, woater, vier en wind. 't Go de latste tyd ni echt mè Earth Explorer: in januoari en de provinsje en de stad Ostende under andèèln in de zake verkocht an een Iengelsche firma vor èèn euro.
Geschiedenisse
Earth Explorer es 't er gekomn ip initiatief va Dirk Frimout en is e gevolg van zyn ruumtemissie woarin dat ie de planete eirde bestudeerd et.
Bezienswoardigheedn
Olle bezienswoardigheedn zyn ipgebouwd roend de nateurelementn
Earth Explorer is eigenlik voornoamelik vo kienders bedoeld, mo ogre leeftydn zyn ook welgekomn. 't Ed etwa weg van Technopolis.
Ernest Slingeneyer
thumb|Ernest Slingeneyer Ernest of Ernst Slingeneyer (Lochristi, 1820 - Brussel, 1894) was e Vlamsche kunstschilder. Je schilderde surtout portrettn en historische taferêeln, e genre da styf in trek was in de 19ste êeuwe.
Slingeneyer was e vertegenwoordiger van 't academisme in de romantische schilderkunst. Je was lêerlienk van de historie-, genre- en portretschilder Gustaaf Wappers.
Eén van zyn belangrykste werkn is "De slag van Lepanto", e grôot historisch werk dat ie in 1848 geschilderd het en "Lutte en mer 1795".
Vliegpling van Dong Hoi
thumb|Vliegpling van Dong Hoi 't Vliegpling van Dong Hoi (Vietnamees: Sân bay Đồng Hới, Iengels: Dong Hoi Airport) es e vliegpling in 't noord-westn van de stad Dong Hoi, in de provincie Quang Binh in Vietnam. 't Vliegpling ligt ip 6 km van de stad.
Peird
't Peird (Equus ferus caballus) is e gedomesticeerde hoefbêeste uut de orde van de oeneevnhoevign. 't Is êen van de sôortn uut de familie van de peirdachtign (Equidae). 't Gedomesticeerd peird stamt of van 't wild peird (Equus ferus). 't Wordt surtout g'houdn ols rypeird of trekpeird.
't Skelet van e peird bestoat uut gemiddeld 205 bêenders. Peirdn en gin sleutelbêen en z'en moar êen têen per bêen.
Peirdn zyn herbivoorn (plantneters), moa gin herkauwers. Under vôortandn gebruukn ze vo gras of te trekn en doarachter wordt 't vermoaln deur d' achterste tandn. Ze kunn zowel stoand of lignd sloapn.
Under vacht kan efn zyn van kleur moar ook in verschillige kleurn. Kleurn die vele vôornkomn zyn bruun, zwart, voskleurig (bruunrôod) en grysde. De moann, 't lang hoar ip de boovnkant van under nekke, zoun oentstoan zyn ols beschermienge teegn roofbêestn lyk katachtign, die ip de rik van 't peird spriengn en in under nekke bytn. De steirt wordt gebruukt vor insectn te verjoagn.
't Peird is e kuddebêeste en wordt à peu près dertig joar oud. thumb|left|Skelet van e peird
Zeus
thumb|'t Oofd van Zeus in 't Nationoal Archeologisch Museum van Athene (Grieks: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο / Ethnikó Archaiologikó Mouseío)
Zeus is den oppergod van de Griekn. 'n Is de grotstn van al d' Olympische goodn. Zyn paleis stoat dus ip den Olymposberg. Zeus is de god van de dunder en de bliksem. Zyn bynaamn zyn Wolknverzamelare en Bliksemslingerare. 'n Is de zeune va Kronos. 'n Et zyn vaadr oenderworpn en ezo is 't hy de machtigsten gewordn. Poseidon (God va de zee) en Haides (God va den oenderweireld) zyn zyn broers. Ze zustr, Hera, is ook zyn vrouwe. 'n Et kinders by Hera (lik Ares) mo 'n et ook kinders bij meerdere godinnen en sterflikke vrouwen.
Ze zeggn dat, ot Zeus zyn hoofd schudt, da de bergn doe beevn.
Zunne
thumb|250px|De zunne lik of da me wynder ze ziene thumb|250px|De zunne deur nen [[telescoop. De zunnevlekkn zyn schone te ziene.]] De zunne (symbool: ) es de sterre die in 't middn van uus zunnestelsel stoat.
Vanuut d'eirde geziene, ziet de zunne d'ruut lik e geive schyve die styf straf schynkt. Zounder de zunne wos d'r up d'eirde gin energie voe leevn meugelik te moakn.
Hoazelworms
Hoazelworms (Anguidae) vormn e familie van akketesn, de meiste zoender powt'n, moa by sommigte zyn ze wel oentwikkeld. Der bestoan oengeveer tachntig sowrt'n en ze zyn weireldwyd te viend'n.
825
822 - 823 - 824 - 825 - 826 - 827 - 828 't Joar 825 is 't 25e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge. thumb|Ipgroavienge van den heilign Hubertus deur [[Rogier van der Weyden (Sint-Pieterskerke van Luuk)]]
Hoazelworms
Al de sowrt'n zyn carnivoor en ze leevn van kleene oengewervelde beist'n lyk insect'n, slek'n, kob'n en schorpioenn. Groddere sowrt'n eet'n ook wel kleene gewervelde beist'n lyk slangn en akketesn.
De meiste sowrt'n legn eiers, sommigte briengn leevnde joengn ter weireld.
Taxonomie
Hoazelworms word'n verdeild in twèe oenderfamilies (Anguinae en Gerrhonotinae), tien geslacht'n en 78 sowrt'n.
Zunne
De zunne lik energiebronne
De zunne genereert kloarte, warmte en zunnewind. Dienen zunnewind komt tout by d'eirde woa dat 'n tegeng'oudn es deur 'n atmosfeer van d'eirde. Zunnewind bestoat uut klene deeltjes die de zunne roundomround uutstroalt tout diepe in et zunnestelsel.
Olle leevn up d'eirde es moar meugelik deur de warmte die de zunne uutstroalt. Mienschn en beestn keunn nie leevn zounder de zunnewarmte. Ook de plantn oaln under energie uut zunnestroaln via e proces da me fotosynthese noemn.
De zunne es 't kloarste object da j'an 'n emel kut ziene. Z'oalt magnitude -26,5.
Zunnestelsel
Olle emellichoamn in uus zunnestelsel doorloopn e boane mè de zunne in 't middn. De grotste zyn de planeetn. De planeetn beschryvn ellipsvormige boann up verschillige ofstandn. Oe dichter e planete by de zunne stoat, oe warmer da z'es en oe rapper da ze rounddroait (omlooptyd van Mercurius es 88 doagn). De buutnste planeetn zyn yskoud, droain stryf troage, en doen d'r vree lange over voe ene keer round de zunne te droain (Neptunus bykan 165 joar).
Structeure van de zunne
In de kern van de zunne es 't ounvoorstelboar heet (round 15 500 000 K) en 'n druk es d'r gigantisch. Die twee factoorn t'ope zettn e proces in gank da kernfusie noemt. By da proces, da woaterstof ommezet in helium, komt d'r gigantisch veel energie vry. Ge kut et vergelykn mè woaterstofbommn die under energie ook uut kernfusie oaln (deur e proces dan ze zelve in gank steekn). Die extreme toestandn in de zunne zorgn d'r voorn dat olle materie plasma es.
De zunne kun j'observeern mè 't bloot oge (mits beschermienge !) of mè angepaste telescoopn. Zels mè 't bloot oge keun je dounkere plekkn ziene up de zunneschyve: de zunnevlekkn. Eén zunnevlekke kut grodder kommn dan 'n diamèter van d'eirde. Zunnevlekkn zyn plekkn up de zunne woa dat minder heet es dan elders, doadeure kommn ze dounker over. Ze kommn en goane zynder in nen cyclus van elf joarn. Zunnevlekkn veroorzoakn veel energie die ne merkboarn invloed èt up uus were, up elektronicamaterioal en communicoatieapparateure.
Levenscyclus
thumb|400px|Levenscyclus van de zunne
Volgens astrofysici, da zyn weetnschappers die de zunne ounderzoekn, es de zunne ne geivn dwerg die in 't middn van eur leevn es. Ze zoudt à peu près vuuf miljaar joar geleedn ountstoan zyn uut ne koudn oernevel. Binn vier miljaar joar zoudt ze ne roojn reus kommn. In die latste foase van eur leevn goat ze begunn uut te zettn en eur uppervlak goat tout an d'eirdboane kommn. Uutendelik goat ze ountploffn, en bluuft er ne wittn dwerg over (de vroegere zunnekern) en ne planetairn nevel (de ofgestootn buutnloagn).
Isabelle van Bourbon
thumb|200px|right|Isabelle van Bourbon, anoniemn meester, 16e eeuwe
Isabelle van Bourbon (1437 - 25 september 1465, Antwerpn) wos deur heur huwelik mèi Karel den Stoutn van 1454 tout 1465 hertoginne van Bourgondië.
Leevn
Isabelle kwom ter weireld lik twidde dochter en vuufde kind van hertog Karel I van Bourbon en zyn twidde wuuf Agnès van Bourgondië.
Ze trouwde zy up 30 oktober 1454 in Rysel mèi heurne koozn Karel den Stoutn, groaf van Charolais en troonupvolger van Filips den Goein, hertog van Bourgondië.
Toch gienk Karel zyn voorkeure uut na Margaretha van York. Je kost' hem wel nie vodder dan te trouwn mèi Isabelle want in de Vrede van Atrecht, da zyn voader Filips mèi den Franschn keunienk geslootn ha, stound da Karel mèi e Fransche prinsesse moeste trouwn.
Maria van Bourgondië wos 't enigste kind in leevn uut et huwelik van Karel en Isabelle. Ze wos zy geboorn in Brussel up 13 februoari 1457.
Isabelle es doodgegoan up 25 september 1465 in de Sint-Michielsabdy van Antwerpn (verzekers an tuberculose) binst dat heur dochter by heur wos.
48
45 - 46 - 47 - 48 - 49 - 50 - 51 't Joar 48 was e schrikkeljoar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
Gebeurtenissn
thumb|Binn-Mongolië China
Piere (Blanknberge)
thumb|De Piere van Blanknberge in 2009 thumb|Êeste Blanknbergsche piere, gebouwd in 1894 thumb|Overbluufsel van d' êeste piere achter dan de Duutschers 't gebouw in brande gestookn han den 30stn oktober 1914 De Piere van Blanknberge is d' ênigste recreatieve piere van België, an de Vlamsche Kust. 't Is en uniek bouwwerk met e wandelbrugge van 350 m lank in zêe. D' êeste Blanknbergsche piere dateert van 1894.
Geschiedenisse
D' êeste piern zyn were te viendn in Iengeland in 't middn van de 19ste êeuwe. 't Is moa vanof den twiddn helt van de 19ste êeuwe da pieren e toeristische attracsje gewordn zyn vo wandeloars. In Iengeland wierdn ze pleasure piers genoemd. Vanof de joarn 1870 zochtn Iengelsche ingenieurs en architectn ook g'interesseerdn ip 't continent.