cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islam
Verspreidienge
Den islam is 't mêest verspreid in wa da ze noemn den Arabische weireld (van Marokko tot Pakistan), en ôok hêel de Sahara.
Verschilln binn den islam
Binn den islam zelve zyn der ôok verschilln wa tot conflictn leidt. De grôte groepn zyn de soennietn (85%) en sjiietn (15%). De soennietn vindn dat er moa êne leider is en da was Mohammed en de sjiietn peizn dat er e twie de leidienge moest over pakkn, noamelik nen imam. 't Verschil is ontstoan by den dôod van Mohammed. De soennietn kenn ôok imams moa gin upper imam.
Evere
Evere is êen van de 19 gemêentes van 't Brussels Hoofdstedelyk Gewest.
De gemêente grenst in 't nôordn an Haren (Brussel-stad), in 't zuudn an Sint-Lambrechts-Woluwe, in 't westn an Schoarbeek en in 't ôostn an Sint-Stevens-Woluwe, e dêelgemêente van Zoavntem in Vlams-Brabant.
Evere, vroeger e landelyk dorp in de provinsje Brabant, is in 1954 toegevoegd by de Brusselse agglomeroasje.
Hem (Noorderdepartement)
Hem es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Roboais, Lis by Lannoy, Lannoy, Toffeloare, Zelleken, Forest an de Marke, Villeneuve-d'Ascq en Croix. O de zuudkantn van Hem lôopt de Marke.
Johan Taeldeman
Johan André Magdalena Taeldeman (Maldegem, 23 december 1943 - 31 oktober 2017) was e Vlamsche toalkundign. J' è veele gepubliceerd over de Nederlandsche fonologie en de Vlamsche dialectn.
Hem (Noorderdepartement)
Sport
De finoale van de koerseklassieker Parys-Roubei passeert traditionêel olangsn Hem. Ip't groundgebied van Hem ligter e kasseystrooke: 't ende van de Secteur pavé de Willems à Hem (secteur 2, e wa moelykker strooke van 3 ster'n).
Johan Taeldeman
Taeldeman studeerde Germoansche filologie an den Universiteit van Gent toet 1966. In 1976 kwamt 'n doctor in de lettern en de filosofie. Je blêef lessegeevn in Nederlandsche toalkunde an den unief van Gent. In 1995 kwamt 'n lid van de Keunienklyke Academie vo Nederlandsche Toale- en Letterkunde (KANTL) in Gent. Van 1996 toet 1999 wast 'n vôorzitter van de Keunienklyke Zuud-Nederlandsche Moatschappie vo Toal- en Letterkunde en Geschiedenisse. In 2001 wierd 'n doctor honoris causa an den Université de Liège. An den UGent giengt 'n den 1stn oktober 2004 met emeritoat. Uut respect vo zyn werk brochtn verschillige bevriende toalkundign 't boek Schatbewaarder van de taal: Johan Taeldeman uut. Je was oendervôorzitter van de KANTL in 2006 en vôorzitter in 2007. Neffest veele weetnschappelyke artikels, schrêeft 'n ook verschillige boekn en tydschriftartikels over fonologie en dialectn.
Taeldeman gaf ook dikkels kritiek ip 't achteruutgoan van de toale ip de televiezje in Vloandern. In een opiniestik "Het Vlaamse taallandschap verschraalt" in de gazette De Standaard in 2007 gaft 'n commentoar ip de tusschntoale die mêer en mêer gebruukt wordt en je pleitte vor e Vlamsche standoardtoale.
Herman Brusselmans
thumb|Herman Brusselmans Herman Frans Martha Brusselmans (Hamme, 9 oktober 1957) is ne Belgische schryver, dichter en columnist.
1789
1786 - 1787 - 1788 - 1789 - 1790 - 1791 - 1792 thumb|De bestormienge van de Bastille
Atlantis
Atlantis è en mythisch eiland veur 't êest vermeld by Plato in Timaeus en Kritias. 't Zou in enen dag deur nen tsunami vernield zyn. Ze zegn da 't in den Atlantischen Oceoan è geleegn, die doardeure zyne noame et gekreegn.
Sommigte menschen zegn da Plato 't è g'hoald van 't verhaal van Thera, moa andrn zegn dat em zyn inspiratie van 't verzupn van Helike èt g'hoald. 't Zou oak van 't verhaal van Noah of andre zondvloedmythn kunn komn.
In de fictie
Atlantis èt al in veel boekn en films voorgekomn. De Rode Ridder èt er oak al gewest, en 't komt veur in Suske en Wiske. Oak Stargate Atlantis verwyst noa Atlantis. Disney èt er nen tekenfilm van gemakt: Atlantis the Lost Empire.
1133
1130 - 1131 - 1132 - 1133 - 1134 - 1135 - 1136 't Joar 1133 is 't 33e joar in de 12e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
1189
1186 - 1187 - 1188 - 1189 - 1190 - 1191 - 1192 't Joar 1189 is 't 89e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Bouwkundig erfgoed in Elverdienge
Lyste van bouwkundig erfgoed in Elverdienge :
1096
1093 - 1094 - 1095 - 1096 - 1097 - 1098 - 1099 't Joar 1096 is 't 96e joar in de 11e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Stefan van Blois
Stefan (of Stephanus) van Iengeland (Iengels: Stephen; Frans: Étienne) of Stefan van Blois (Blois (Frankryk), 1096 – Dover (Iengeland) 25 oktober 1154) was e klêenzeune van Willem de Veroveroare. Je was keunienk van Iengeland van 1135 toet 1154.
Zyn nichte Mathilde van Iengeland, getrouwd me Godfried Plantagenet, ook keizerinne Maud genoemd deurda z’êest getrouwd was me keizer Hendrik V, vound da ze zy recht haad ip d’ipvolgienge van heur voader Hendrik Beauclerc achter zyn dôod in 1135. Ze betwistte de krônienge van Stefan van Blois, en da zorgde vor e periode van burgeroorloge in Iengeland, bekend als d’anarchie.
De dynastie krêeg loater de noame Huus Plantagenet, achter de bynoame van zyn voader.
1154
1151 - 1152 - 1153 - 1154 - 1155 - 1156 - 1157 't Joar 1154 is 't 54e joar in de 12e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Robert II van Vrankryk
Robert II, bygenoamd de Vroomn, van 't Huus Capet (Orléans, ca. 972-Melun, 20 juli 1031) was den êenigste zeune van Hugo Capet en Adelaide van Aquitanië.
Direct achter zyn eign krôonienge in juli 987 wilde Hugo Capet zyn zeune ook keunienk moakn. Azo kost de trôone zeker in de familie bluuvn. Ip 30 december 987 wierd Robert gekrôond als co-keunienk in Orléans.
In 1004 kwamt ie hertog van Bourgondië en in 1016 gaft ie 't hertogdom an zyn zeune Henri I, die 't in 1032 deure gaf an zyn broere Robert I van Bourgondië.
Robert II was standvastig bezig me zyn domein uut te breidn en doadeure haad ie veel vyandn w.o. ook zyn drie zeuns: Hugo Magnus, Henri I en Robert.
Je was ook gekend vo zyn moeilikke huwelikkn. Je trouwde drie kis, woavan dat 'n der twêe g'annuleerd het en vo zyn derde huwelik het de paus moetn tusschn kommn.
Robert ha willn trouwn me Bertha van Bourgondië, een dochter van Konrad I van Bourgondië, mo ze woarn verwant in de zesde groad, wa da teegn de wettn van de kerke was, en doarom was zyn voader nie akkôord. In de plekke wilde Hugo zyn zeune loatn trouwn met een Byzantynsche. Moar achter da da mislukt was, arrangeerdegt ie in 989 een huwelik me Rozala-Suzanna van Ivrea, die veel ouder was. Ze was weeuwe van Arnulf II van Vloandern en moeder van de minderjoarige Boudewyn IV van Vloandern. Robert trouwde teegn zyn gouste mo van 't moment dat 'n keunienk was het 'n heur an de kant gezet vo toch te kunn trouwn mè Bertha van Bourgondië, die ton weeuwe was van Odo I van Blois.
Deur de bloedverwantschap me Bertha en de ounwettige schiddienge van Suzanna kwam Robert ounder grôotn druk te stoan van de kerke. Robert blêef weigern vo zyn huwelik me Bertha stop te zettn, en uutendelik wierdn ze g'excommuniceerd deur paus Gregorius V. Mo Robert blêef toch getrouwd me Bertha tout in 1003.
Lik zyn voader Hugo Capet stelde Robert II zyn oudste zeune Hugo Magnus an als co-keunienk. Moar Hugo Magnus begost loater te rebelleern en je stierf in 1025 an zyn 18 joar binst den ipstand teegn zyn voader.
In de latste joarn van zyn leevn was Robert II in oorloge me zyn zeuns Henri en Robert. Ze wierdn gesteund deur under moeder. Binst die burgeroorloge teegn zyn eign zeuns ist ie gestorvn ip 20 juli 1031 by Melun. J'is begroavn in de kathedroale van Saint-Denis.
Vrouwn en jounges
Robert II trouwde drie kis: Robert II haad ook een ounwettige zeune: Rudolf, bisschop van Bourges.
1031
1028 - 1029 - 1030 - 1031 - 1032 - 1033 - 1034 thumb|[[Henri I van Vrankryk|Henri I van Vrankryk]] 't Joar 1031 is 't 31e joar in de 11e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
1474
1471 - 1472 - 1473 - 1474 - 1475 - 1476 - 1477 't Joar 1474 is 't 74e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|[[Karel de Stoutn, 1474]]
Bouwkundig erfgoed in Sinte-Machiels
Lyste van bouwkundig erfgoed in Sinte-Machiels:
Regio's van Finland
Finland is oenderverdêeld in neegntien regio's (Fins: maakunta, Zweeds: landskap). thumb thumb
Hendrik II van Iengeland
Hendrik II van Iengeland (Le Mans, 5 moarte 1133 – Chinon, 6 juli 1189), van 't Huus Anjou of de Angevins,  loater ‘t Huus Plantagenet genoemd, was de zeune van Godfried Plantagenet en keizerinne Mathilde, weeuwe van keizer Hendrik V van ‘t Hillig Rôoms Ryk en dochter van Hendrik I van Iengeland. Je krêeg zyn bynoame Henry Curtmantle (Frãns: Court-manteau) omdat’n geirn korte mantels droeg.
Schobeke
Beziensweirdigeedn
thumb|left|Uutzicht ip Schobeke
Hendrik II van Iengeland
Hendrik II was keunienk van Iengeland van 1154 toet 1189. Je was ook hertog van Normandië, groaf van Anjou, Maine, Touraine en Nantes. Deur te trouwn met Eleonora van Aquitanië kwamt ie ook hertog van Aquitanië en Gascogne, en groaf van Poitou, Auvergne en nog êenigte klindere groafschappn. J’haad ook nog macht in Ierland, Wales, Schotland en Bretagne.
Vrouwe en jounges
Hendrik trouwde ip 18 meie 1152 met Eleonora van Aquitanië. Under jounges woarn:
Antonius Sanderus
thumb|Antonius Sanderus Antoon Sanders (Antwerpen, 15 september 1586 – Affligem, 16 of 10 januoari 1664) was geschiedkundige, wysgêere en theolôog uut de Zuudlikke Needrlandn.
Sanders stuudêerde theologie te Leuvn en Dowaai en wierd priestre gewyd in Gent. Y was oendre mêer pastre van Oosteeklo van 1615 toe 1618 en pastre van Sleidinge in de joarn 1611 toe 1622.
Van 1617 toe 1619 vultôojde y teglyk zyn stuudjes te Dowaai. Sanders bestrêed 't Anabaptisme in Vloandern. Lik schryvre latyniezêerde y zyn noame, lik tonne gebruuklik was, toe Antonius Sanderus.
Zyn belangrykste werk is 't mê zowêl têekniengn lik graveurn ryk verluchte Flandria illustrata, sive Descriptio comitatus istius per totum terrarum orbem celeberrimi; vertoalienge : Verlucht Vloandren of e beschryvienge van de befoamste menschn van 't hêele gebied (êeste uutgoave in 1641-1644 vôgns tietleblad in Keuln by Cornelius ab Egmond, in 't echte uutgegeevn in Amsterdam by Cornelis en Joan Blaeu).
Westkapelle (Zêeland)
Geschiedenisse
thumb|250px|left|Zicht ip de kreke van ip de viertorre van Westkerke Westkapelle het in 1223 stadsrechtn gekreegn en toet in 1996 wos't e zelfstandige gemêente.
Tirol (dêelstoat)
Tirol (Beyers: Tiroi) is e dêelstoat (Bundesland) van Ôostnryk. D' hoofdstad is Innsbruck, ook de grotste stad van de dêelstoat.
Arnulf I van Vloandern
250px|thumb|De môord ip [[Willem I van Normandië in ipdracht van Arnulf I (Grandes Chroniques de France deur Jean Fouquet, 1455-1460)]]
Tirol (dêelstoat)
Geografie
De dêelstoat Tirol ligt in 't westn van Ôostnryk en bestoat uut twêe dêeln, die gescheid wordn deur de dêelstoat Salzburg (mêer bepoald 't district Zell am See). 't Grotste gebied wordt Nôord-Tirol (Nordtirol) genoemd en 't klêenste Ôost-Tirol (Osttirol).
Arnulf I van Vloandern
Arnulf I, bygenoamd de Grôotn (889 - 27 moarte 965), was de derde groaf van Vloandern. Je was den oudste zeune van groaf Boudewyn II van Vloandern en d’Iengelsche Ælfthryth van Wessex, dochter van Alfred de Grôotn. J’is genoemd achter zyn verre vôorouder Arnulf van Metz, vo dudelyk te moakn dat ’n ofstamde van de Karoliengers.
Tirol (dêelstoat)
Geografie
De dêelstoat grenst an Duutsland (Beyern), Zwitserland (Graubünden), Itoalië (Zuud-Tirol en Belluno) en de dêelstoatn Karinthië, Vorarlberg en Salzburg.
Arnulf I van Vloandern
Zyn voader had hem binst zyn regerienge styf kunn emancipeern van de Fransche krône, in teegnstellienge me zyn grotvoader Boudewyn I, die nog dudelyk minder zelfstandig was. Achter d’invoazjes van de Vikings ha Boudewyn II hem kunn mêester moakn van de verloatn gouwn in de nôordelyke Scheldestreke.
Achter zyn dôod in 918 wierd zyn groafschap verdêeld ounder zyn twi zeuns. Arnulf den oudstn erfde ‘t grotste (nôordelyk) stik, ’t eigentlyke Vloandern. Zyn joungere broere Adalolf krêegt de streke van Terwoan en Bonen (Boulogne) en de ryke Sint- Bertynsabdye.
Antonius Sanderus
Da grôot werk verschêen in twêe dêeln; 't derde dêel (mê Frans-Vloandern) bleef oenofgewerkt. Da werk is e geschiedkundige beschryvienge van veele Vlamsche steedn en gemêentn. Da boek wierd in 1725 vertoald in 't Needrlans oendre de tietle "Verheerlykt Vlaandre; vertaling in het Nederduytsch" (Leiden, 1725).
Arnulf I van Vloandern
Uutbreidienge van 't Groafschap Vloandern
Achter den dôod van zyn broere in 933 krêeg Arnulf nog zyn dêel d’r by en je kost zyn groafschap nog no ’t zuudn uutbreidn met Artesië, Ponthieu, Amiens en Oosterbant (Ostrevent), tout over de riviere de Somme.
Antonius Sanderus
By zyn vermeldiengn van schryvers gift Sanderus dikkers zyn bronnn an, nl. (de verloorn nota's van) Dionysius Harduwijn (Harduinus, 1530-1604), 't Schilder-boeck van Karel van Mander en de tekstn van de Florentyn Lodovico Guicciardini. An êm dankn wydre de noamn van Gerard David, Adriaen Isenbrandt en de schildersfamielje Claeissens. Anders woaren z' anoniem gebleevn of bekend lik Mêestr van ...
Arnulf I van Vloandern
Uutbreidienge van 't Groafschap Vloandern
Vo zyn groafschap te kunn uutbreidn had ‘n kunn profiteern van de conflictn vo de macht in West-Francië tusschn Karel de Simpeln en Robert I.
Antonius Sanderus
Sanderus deej ook nog e beschryvienge van illignleevns verschynn, Hagiologium Flandriae sive de sanctis eius provinciae (Antwerpen, 1625); e lofdicht ip Peter Paul Rubens (september 1621); 'n inventoaris van andschriftn in Belgiesche boekeryn, Bibliotheca belgica manuscripta (Rijsel, 1641-1643); en e geschiednisse van Brabantsche abdyn en klôosters (Chorographia sacra Brabantiae) (Brussel, 1659); ook de Regiae Domus Belgicae, die de befoamde koartn van Van Werden bevat (1659).
Arnulf I van Vloandern
Uutbreidienge van 't Groafschap Vloandern
In 922 han bepoalde eedeln w.o. Herbert II van Vermandois gerevolteerd teegn Karel de Simpeln en z’han Robert I, broere van Odo I gekrôond tout keunienk. De 15ste juni 923, in de Slag van Soissons, is Robert I gesneuveld, mo Karel de Simpeln wierd gevangn gezet en ze verkoozn Rudolf van Bourgondië tout nieuwe keunienk van West-Francië.
Arnulf had êest de Karolienger Karel de Simpeln gesteund in de slag van Soissons en loater Rudolf I teegn de Deensche Viking Rollo, de stamvoader van d’hertoogn van Normandië.
O Siegfried den Deen en zyn Vikings under in 928 mêester miekn van ’t loatere Guînes, stopte Arnulf zyn verzet. Je gaf zyn dochter en den titel van groaf van Guînes an Siegfried, die vazal van de groaf van Vloandern kwam.
In 936 wierd keunienk Rudolf I ipgevolgd deur Lodewyk IV van Overzêe. ’t Was de zeune van Karel de Simpeln en dus wast er were e Karolienger an de macht. Moar Arnulf kwam in conflict met hem en je most Amiens ofstoan.
Tirol (dêelstoat)
Geografie
De belangrykste steedn zyn: 't Gebied ligt hêlegans in d' ôostelyke Alpn by de Brennerpas. Den hoogstn berg in de dêelstoat is de Großglockner (3798 meter), e dêel van d' Hohe Tauern, e langgerekt bergmassief.
De dêelstoat is administratief oenderverdêeld in 1 zelfstandige stad (Statutarstadt): Innsbruck en 8 districtn (Bezirke):
Arnulf I van Vloandern
Vrouwe en jounges
In 934 is Arnulf getrouwd met Adele van Vermandois, dochter van Herbert II van Vermandois. Under jounges woarn: J’had ook nog ’n ounwettige dochter, Hildegard.
Zyn loater leevn
Ounder zyn voader en grotvoader Boudewyn I en II haan z'ip den Burg in Brugge e versterktn burcht teegn de Vikings gebouwd. An de burcht wierd er ook e Pre-Romoansche kapelle gebouwd.
In 944 liet Arnulf de kapelle verbouwn tout e Karolingische kerke, de Sint-Donaaskerke. Je liet de kerke bouwn no ’t model van de Paltskapelle van Karel de Grôotn in Aakn. ’t Was e symbool van groafelyke macht.
J’het ook de kerke van Tourhout gesticht en de kapelle van St-Jan in Gent. In 945 gaft ’n ipdracht an Gerard van Brogne vo de klôosters in ’t groafschap t’hervormn. Je begost me de twi Gentse abdyen Sint-Pieters en Sint-Baafs en loater ook de Sint- Bertynsabdye, Sint-Omer en Sint Amand.
Round 960 het Arnulf in de Sint- Donaaskerke van Brugge e seculier kapittel gesticht met e college van prôost, deekn en 12 kanunnikn.
Arnulf miek zyn zeune Boudewyn III co-besteurder in 958, mo Boudewyn stierf ounverwachts in 962 an de pokkn of de moazels.
De zeuns van Arnulfs broere Adalolf kwoamn in ipstand en die crisis verplichtte Arnulf van e pact te sluutn me de nieuwe keunienk van West-Francië Lotharius. Lotharius zoudt achter Arnulfs dôod, zo lange dat Arnulfs ipvolger Arnulf II nog minderjoarig was, ’t zuudn van ‘t groafschap bezettn, vo nog meugelyke ipstandn t’ounderdrukkn, en Arnulf most Artesië ipzeggn.
Achter zyn dôod wierd 'n in Vloandern ipgevolgd deur zyn klêenzeune Arnulf II van Vloandern en in Boulogne deur Arnulf II van Boulogne, de zeune van zyn broere Adalolf.
Westkapelle (Zêeland)
Geschiedenisse
Binst 'n Twidde Weireldoorloge, den derdn oktober 1944 is de zêedyk an de zuudkant deur Britsche bommewerpers verwoest, met de bedoelienge van Walchern ounder woater te zettn vo 't eiland gemakkeliker te kunn bevryen van den Duutschn bezetter. By da bombardement woarn der 180 inweuners van 't stadje dôod en der bleef verre niet mir over van de plekke zelve deur de bommn en 't zêewoater da binnstroomde.
Den 12stn oktober 1945, mêer of e joar loater, was 't gat were toe, moa de kreke is 'n overbluufsel van 't bombardement.
Ip den dyk stoat er e Sherman-tank ter herinnerienge an den oorloge en de bevrydienge. Achter de viertorre liggn de groavn van de slachtoffers in 'n halve cirkel.
1177
1174 - 1175 - 1176 - 1177 - 1178 - 1179 - 1180 't Joar 1177 is 't 77e joar in de 12e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Robbrecht van der Buerse
Robbrecht van der Buerse (ca. 1265 – ca. 1319) was e telge uut de vôoranstoande Brugsche famielje Van der Beurze.
In de bronn wordt y ook beschreevn lik Robbrechts van der Bursen, Robiers de le Bourse (Frans) of S. Roberti de Bursa (Middellatyn).
Leevnslôop
Mê d' oentwikklienge van d' internasjonoale geld-kommêrsje te Brugge en de toestroom van buutnlansche kommêrsantn, wierd y aktief lik hostelier (otêllier of êrbergier). In zyn êrbergn oentvienk y sertoe Duutsche kommêrsantn van de Hanze, die y tegoare brocht mê de recentr angekommn Italjoann. De gastn kostn nie allêene e koamre eurn en spyze en drank bekommn, mo voendr in de kelders ook 'n ipslagplatse vor undre marchandieze. Goandeweg giengn de hosteliers bemiddln tusschn de vrimde kommêrsantn, undre vertêegnwôordign teegnoovre derdn en zeifs oenderlienk undre reekniengn verêffn. Doardeure kwam Robbrecht in botsienge mê 't gevestigde ambacht van de moakloars, die in 1293 vôorechtn gekreegn addn van groaf Gwyde van Dampierre.
Henri I van Vrankryk
Henri I, van 't Huus Capet (Reims, 4 meie 1008 - Vitry-aux-Loges, 4 ogustus 1060) was keunienk van de Frankn van 1031 tout 1060. Je was de twidde zeune van de Frãnsche keunienk Robert II en Constance van Arles.
Robbrecht van der Buerse
Leevnslôop
Gedeurnde d' ipstandn uut de joarn 1279-1302 a Robbrecht de zyde gekoozn van 't rykemans-stadsbestier teegn de groaflikke macht. Doamee beôorde y toe de Fransgezinde klasse van de Leeljoars. In de zoomre van 1297 vluchtte hij mêt e grôote groep medestandrs no Sint-Omoars, uit vrêeze vor arrestoasje in Brugge. Y koste echtre zêere weerekêern en in de doarip vôgnde joarn van Fransche bezettienge adn de wiend van achtrn mê zyn zoakn.
In 1302 werd zijn party versloagn in de Guldnspôornslag en wierden Robbrecht zyn eigendommn angesleegn. Oendre de goedren waaruut de stad Brugge inkomsten inde van 1302 tot 1305, wastr ook 't Uus Ter Beurze (da in 1292 vo 't êest beschreevn is oendre de Latynsche uusnoame Bursa). Dankzy 't Verdrag van Athis-sur-Orge krêegn de Leeljoars echtre amnestie en koste Robbrecht zyn êrbergn weer in bezit krygn.
Henri I van Vrankryk
Je wierd nog als kiend, in 1016, deur zyn voader benoemd tout hertog van Bourgondië. Loater, in 1032, gaft ie 't hertogdom an zyn joungere broere Robert I van Bourgondië.
In 1025 stierf zyn oudere broere Hugo Magnus en kwamt ie krôonprins. Ip 14 meie 1027 wierd ie in de kathedroale van Reims gekrôond tout co-keunienk.
Robbrecht van der Buerse
Leevnslôop
Achtre zyn dôod in de joarn 1318-1320 zoe 't plingsje vôo Ter Buerse, mee mê den invloed van zyn ofstammliengn, oentwikkeln toe hét kommêrsjêele en finansjêele middlpunt van de stad en zyn noame geevn an 't beurze-gebeurn.
Henri I van Vrankryk
Vrouwn en jounges
Henri I was in 1033 verloofd me Mathilde, dochter van de Rôoms-Duutsche keizer Konrad II, mo ze stierf al in 1034.
Je trouwde nog twi kis:
Soetkin Collier
thumb|Soetkin Collier in juli 2006 met Urban Trad Soetkin Collier (Bevern-Woas, 1 februoari 1977) is e Vlamsche zangeresse.
In 1996, os ze 19 joar oud was, stound ze ip 't hoofdpodium van 't Dranouter Folkfestival als zangeresse van Laïs, de reveloasje van Dranouter '96. Ze combineerde heur zangcarrière mè studies Germoansche Filologie (Nederlands en Zweeds) an den Universiteit van Gent.
In 1997 hè ze tegoare mè vier andere muzikantn (Tom Theuns, Wouter Vandenabeele, Wim Claeys en Jo Van Bouwel) de folkgroep 'Ambrozijn' ipgericht.
In 1999 is ze vor heur studies een half joar noa Zweedn gewist vo te studeern an den Universiteit van Stockholm. Ze volgde doa Zweedsche Toalkunde en Oud-Gotisch, moar ook zanglesse an de Folkmusikhögskolan.
In 2000 is ze ofgestudeerd als germaniste en ze zoung ton surtout tegoare mè gitarist Tom Theuns. Ze volgde ook zanglessn by Hille Bemelmans, David Davidse, Yvonne Walter-De Kock en by de mezzo-alt Eurudike De Beul.
Siddert 2002 zyn Soetkin Collier en Veronica Codesal de vaste zangeressn van de Belgische folkgroep 'Urban Trad', die in 2003 ip de twidde plekke endigde ip 't Eurovisiesongfestival mè 't liedje 'Sanomi' in e fantasietoale. Moar e poar moandn vo 't festival hen de Woaln beslist da Soetkin Collier nie mocht meedoen omda ze zogezeid e verleedn zoudt hen met extreemrechtsche sympathieën. Omdat er doa nieks van woar is, hè ze loater e proces angespann teegn den RTBF, de Belgische Radio- en tv-omroep van de Fransche Gemêenschap.
In 2007 hè ze heur êeste solo-cd 'Nocturne' uutgebrocht, woaby da ze begeleid wordt deur Tom Theuns ip gitaar en zang, Didier François ip nyckelharpa en Ben Faes ip contrabas. Live wordt Ben Faes vervangn deur Fons Vanhamel.
Vanof 2008 ziengt ze ook by de tangogroep 'La Banda Neon'.
Ze doet ook mee met de groep "Vivas Niñas", e project met Eurosongnummers.
Erkegem
Erkegem (Frans: Erquinghem-le-Sec, Nederlands: Erkegem ofte Erkengem) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Schobeke, Hallennes by Haubourdin en Beaucamps-Ligny.
Ip een dikke 10 kilomèiters o de nôordwestkant van Erkegem ligt in't Leiedal 't bikkans gelyknoamige Erkegem an de Leie
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Sint-Vaastkerke en't ôorlogsmonument
Kroane-pling
thumb|Simon Bening zyn werk mê de grôote stadskroane in Brugge roend 1525 't Kroane-pling is e pling in Brugge. 't Kroane-pling lopt van de Vloamienkstroate lanst 'n êeste dêel van de Sint-Janstroate no 't Sint-Janspling.
Beschryvienge
Aa van vroegre of 1292 stoendr ip die plekke e kroane vo 't loan en lossn van scheepn. Die kroane is goe beschreevn gewist omda zowê Hans Memling lik Pieter Pourbus, mor ook e poar oenbekende mêestrs, 't vernuftige toestêl ip undre schildery deejn vôorkommn. Ook ip 't plang van de stad deur Marcus Gerards is de kroane ofgebeeld. E byzoendre schôone ofbeeldienge is dedie van Simon Bening, ip e miniateure die te vienn is in de Beiersche Stoatsbibliotheeke in München. Bening weunde in de Vloamienkstroate, ip e poar tientalln meetrs van 't pling mê de kroane.
't Dêel van de Reie da stadinwoarts liep van de Spiegelrei en de 'Niewjoarbrugge' no de Grôote Mart, wierd onvermydlik de Kroane-reie hêetn en ter ogte van 't Kroane-pling wierd e Kroane-brugge gebowd. In loatre êewn wierd de Kroane-reie oovrewêfd en wierd de stroate diedr oentstoend ook Kroane-reie genoamd.
Van êewn verre wierd 't plingsje Kroane-platse hêetn, tgêene nog oltyd in de vôksmoend gebruukt wordt. Vo toalzuuvroars kontênt te stelln wierd in 1972 'platse' in 'pling' veranderd.
Genua
Inweuners wierd'n in Vlams Genueezn, in't Italioans genovesi en in't lokoal dialekt zeneixi genoemd.
Liggienge en indêelienge
Genua grenst an de gemêentn Arenzano, Bargagli, Bogliasco, Bosio (in de provinsje Alessandria), Campomorone, Ceranesi, Davagna, Masone, Mele, Mignanego, Montoggio, Sant'Olcese, Sassello (in de provinsje Savona), Serra Riccò, Sori, Tiglieto en Urbe (ôok in de provinsje Savona).
't Stad Genua es sedert 2007 ingedêeld in neegn municipi (districtn). thumb|links|500px|De neegn municipi van Genua
Ganshoren
De gemêente grenst in 't nôordn en 't ôostn an Jette, in 't zuudn an Koekelberg en Sint-Agatha-Berchem. In 't westn van de gemêente ligt Zellik, e dêelgemêente van Asse in Vlams-Brabant.
Filip van Swaabn
Filip van Swaabn (februoari/moarte 1177 - 21 juni 1208), van ‘t Huus Hohenstaufn was de joungste zeune van Frederik Barbarossa en Beatrice I van Bourgondië.
Je was Rôoms-Duutsche keunienk van 1198 toet 1208. Je was ook markgroaf van Toscane (1195-1197) en hertog van Swaabn (1196-1208). Deurdat ie vermôord wierd in 1208 ist ie nôoit gekrôond toet keizer.
Achter ’n dôod van zyn broere Hendrik VI in 1197, wierd er lange tyd gevochtn tusschn ‘t Huus Hohenstaufn en ‘t Huus Welf vo d’ipvolgienge van de Duutsche trôone.
In 1198 woarn der twi keuniengn verkoozn: Filip en de Welf Otto van Brunswick, die de steun van de paus krêeg.
Ip 21 juni 1208 is Filip in Bamberg vermôord deur Otto VIII van Wittelsbach, de paltsgroaf in Beiern,  binst den trouw van zyn nichtje gravinne Beatrice II van Bourgondië met hertog Otto van Merania.
Vrouwe en jounges
Filip trouwde in 1197 met Irena, dochter van de Byzantynsche keizer Isaac II Angelos. Z’haan vier dochters:
1319
1316 - 1317 - 1318 - 1319 - 1320 - 1321 - 1322 't Joar 1319 is 't 19e joar in de 14e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Belgische Basketspeler van 't Joar
De Belgische Basketspeler van 't Joar is e trofee die ieder joar achter 't basketseizoen toegekend wordt an de beste basketspeler met de Belgische nationaliteit. 't Wordt g'organiseerd deur de basketboend tegoare met de gazetn Het Nieuwsblad en Le Soir.
Overzicht van de winnoars
{| width=100%
Bouwkundig erfgoed in Erdryke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Erdryke :
Guido Gezellepling
thumb|Zicht ip 't Guido Gezellepling en de Gruutuuze-stroate. 't Guido Gezelleplein is te vienn in 't êrte van Brugge.
Geschiednisse
Achtre da in 1906 e proalgraf was ipgericht ip 't Brugs kerkof, vo doa 't stofflik oovreschot van Guido Gezelle in te bewoarn, wierd beslist van ook in de binnestad e monument vo zyn noagedachtenisse ip te trekkn. 't Initiatief doavôorn kwam in d' êeste plekke van 't Davidsfonds.
't Wierd e leevnsgrôot bronzn stanbeeld deur de beeldhowre Jules Lagae. 't Wierdr in 1930 ingehuldigd, in anweezigeid van keunienk Albert I en keuneginne Elisabeth. 't Monument wierd geplatst ip 't pling dat toe tonne de noam Onze-Lieve-Vrouw-Kerkhof Nôord droeg. In 1963 besliste 't stadsbestier de noame te verandern in Guido Gezellepling, iermee ofiesjêel bevestigend tgêen al lange in de vôksmoend azôo hêetn was.
Huus Welf
't Huus Welf was van origine e Frankische oadellyke dynastie uut de 9e êeuwe. Ze woarn verwant me de Karoliengers, die under den titel van groaf goavn in de streke van Ipper-Swaabn, nu in de Duutsche dêelstoatn Baden-Württemberg en Beiern.
't Ouder Huus Welf wierd gesplitst in twi takkn: de Bourgondische Welfn en de Swaabische Welfn.
’t Ouder Huus Welf
Ruthard, die in dienst was by Pepeyn de Kortn zoudt e vroege vôorvoader van de Welfn gewist zyn. In 769 kwamt ie groaf (comes) van de Argengau, in Alemannië in  Ôost-Francië. ’t Was e Karolingisch groafschap ten nôordôostn van ‘t Boodnmeer (Duuts Bodensee).
De bekendste vôorvoader was Welf I. Je krêeg surtout vele macht achter da zyn dochter Judith van Beieren trouwde me Lodewyk de Vroomn. Ze was zyn twidde vrouwe. Me zyn êeste vrouwe Ermengarde van Haspengouw had ie al drie zeuns Lotharius I, Pepeyn I van Aquitanië en Lodewyk den Duuts, die trouwde me Hemma, ook een dochter van Welf I.
Lodewyk de Vroomn krêeg loater nog e zeune me Judith, Karel de Kletsn. De verdêlienge van ’t Ryk ounder de drie oudste zeuns was al geregeld, mo Judith wilde dat heur zeuntje ook zyn dêel krêeg, wa da zorgde vo grôte miserie tusschn de voader en de zeuns. Achter ‘t Verdrag van Verdun krêeg Karel de Kletsn West-Francië, ’t loatere Frankryk.
De zeune van Welf I, Konrad I van Auxerre, was hertog van Alemannië en groaf van de gouwen Argenau, Alpgau en Linzgau.
Als broere van Judith van Beieren wast ‘n de nounkel van Karel de Kletsn, die hem in 849 ’t groafschap Parys gaf. Als broere van Hemma wast’n ook de schonbroere van Lodewyk den Duuts. In ’t conflict in 859 tusschn de broers Karel de Kletsn en Lodewyk den Duuts most Konrad I van Auxerre kiezn tusschn de twêe en je koos partie vo Karel, woadeure dat ie zyn Duutsche bezittiengn kwyt speelde. Karel belôondeg hem doavôorn met et groafschap Auxerre. Konrad I van Auxerre zyn zeuns woarn:
De Bourgondische Welfen
Konrad II van Auxerre was van 859 tout 864 hertog van Ipper-Bourgondië (of Transjuranië), ‘t gebied tussen de Jura en de Alpn. Je was de voader van Rudolf I van Bourgondië, die den êeste keunienk van Ipper-Bourgondië kwam.
't Keuninkryk wierd gesticht in 888 achter d'ofzettienge en ‘n dôod van Karel den Dikkn, e zeune van Lodewyk den Duuts. Rudolf I van Bourgondië wierd verkoozn deur den oadel van Ipper-Bourgondië tout under keunienk. Je was êest hertog van Ipper-Bourgondië gewist van 876 tout 888.
De Swaabische Welfn
’t Vroegst vermelde lid (in 842) van de Swaabische groep was Welf van Altdorf, e groaf in Swaabn, die e  zeune of klêenzeune zou gewist zyn van Konrad II van Auxerre.
’t Jounger Huus Welf (Welf-Este)
Welf IV, de zeune van Kunigunde en Alberto Azzo, wierd in 1070 deur keunienk Hendrik IV benoemd toet hertog van Beiern als Welf I van Beiern.
Je trouwde me Judith, dochter van de groaf van Vloandern Boudewyn IV met den Board. Under oudste zeune Welf V, hertog Welf II van Beiern, ha gin jounges en je wierd ipgevolgd deur zyn broere Hendrik de Zwartn, hertog Hendrik IX van Beiern. Hendrik de Zwartn trouwde me Wulfhilde van Saksn. Under jounges woarn:
Rôoms-Duutsche keunienk en keizer
Hendrik de Preuschnn trouwde me Gertrude van Saksn, dochter van keizer Lotharius van Supplinburg. Under êenigste kiend, Hendrik de Lêeuw kwam hertog van Saksn en Beiern. Je trouwde me Mathilde Plantagenet, d’oudste dochter van Hendrik II van Iengeland en klêendochter van Godfried Plantagenet. Under zeune Otto van Brunswick kwam den êenigste keizer van ’t Hillig Rôoms Ryk van ’t Huus Welf.
Singem
Singem (Frans: Sainghin-en-Mélantois) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Villeneuve-d'Ascq, Anstaing, Boviengn, Cysoing, Péronne-en-Mélantois, Fretin, Lesquin en Lezennes. Olangsn den ôostkant van Singem lôopt de Marke.
Olangsn de westkantn van't groundgebied van Singem lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve-d'Ascq en Valencyn. In't nôordn ligt e stik van d'A27 tusschn Rysel en De Schreve by Dôornik.
D'êeste geschriftn oovr de plekke Syngin dateern uut 977. 't Achtervoegsel en-Mélantois by d'officieele Fransche noame van Singem es mo achterof gekomm'n vo nie te verwarrn me Sengin ofte Sainghin-en-Weppes, wa mêer o 't zuudwestn van Rysel an de Deule ligt, mêer ip't schee'n mè Artesië.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De torre van de Sent-Nikloajkerke in Singem
Koekelberg
Koekelberg is êen van de 19 gemêentes van 't Brussels Hoofdstedelyk Gewest.
De gemêente grenst an Sint-Agatha-Berchem, Ganshoren, Jette en Sint-Jans-Molenbeek.
Fiesjow
De fiesjow (Mustela putorius) is e roofbêeste van de familie van de marterachtign (Mustelidae). De bêeste komt vôorn in grôote dêeln van Europa toet in westelik Azië en nôordôostelik Afrika.
De fiesjow is dichte familie van de wezel en den hermelyn, mor ook e wilde vôorvoader van de fret (Mustela putorius furo), die anzien wordt lik een oendersôorte.
Kenmerkn
De fiesjow kan 45 toet 65 santimeter kommn. De vintjes kommn veel grotter en zwoarder of de wuuvetjes. Z' èn e dikke vacht, die bruun toet zwart van kleur is. De pôotn en de steirt zyn wel altyd zwart.
De kop van de fiesjow is dêels wit toet witgeel of grysde en der lopt e doenkeren band tusschn under oogn.
De pôotn zijn relatief kort, moa styf krachtig. De klauwers zyn nie intrekboar en speeln e rolle by 't groavn van under hol.
Leevnswyze
De fiesjow is e bodembeweuner die zeldn klemt en ook nie geirn zwemt. Je beweegt deur ofwisselend te loopn en te spriengn en van tyd stille te stoan ip zyn achterpôotn. De bêeste is actief by nacht en verduukt hem overdag in zyn hol. De fiesjow is e styf actieve roofbêeste die leeft van klêene toet middelgrôote gewervelde bêestn lik muuzn, rattn, puutn, keuns, en veugels. Z' eetn ook geleedpôtige bêestn en fruut. De fiesjow zoekt zyn prôoie met d' hulpe van zyn reuke die goed oentwikkeld is, beter of zyn zicht. E prôoibêeste wordt deurgoans in de nekke gebeetn en ton weg en were geschud toet da 't dôod is. Der wordt geweunlik e vôorroad angeleid. Under vyandn zyn andere roofbêestn lik slangn en vossn. By e confrontoasje wordt e bloazend geluud gemakt en wordt e melkachtig stienkend vocht gespeit uut de geurkliern an under steirtbasis. Da wordt ook gebruukt vor under territorium te markeern. De noame Mustela putorius verwyst doa noatoe en wil zeggn stienkende wezel.
Bouwkundig erfgoed in Hertsberge
Lyste van bouwkundig erfgoed in Hertsberge :
Ploatntektoniek
thumb|350px|De tektonische ploatn van de weirld woarn in den twiddn helt van de twientigste êeuwe in koarte gebrocht. Ploatntektoniek (van 't Grieks tekton, wa da "bouwer" of "daklegger" betêkent) beschryft de grôotschoalse bewegiengn van d'eirde zyn lithosfeer. De theorie omvat d'oudere conceptn van continentoale drift, ountwikkeld in 't begin van de twientigste êeuwe deur Alfred Wegener, met 't principe van zêebodemsprêedienge (ountwikkeld in de tsestiger joarn).
De lithosfeer is upgebrookn in wa da tektonische ploatn wordt genoemd. In 't gevol van d'eirde zyn d'er acht grôte ploatn en nog een aantal mindere ploatn (zie lyste hierounder). De ploatn dryvn up den asthenosfeer en beweegn in reloatie met mankoar. De grenzn tussn twêe ploatn kan êen van de volgende drie gevolln zyn:
Eirdbeviengn, vulkoann, gebergtevormienge en oceoantroggn koomn ollemoale vôorn an de grenzn tussn tektonische ploatn. De relatieve bewegiengssnelheid varieert van 50 toet 100 mm per joar.
Ontwikkelienge van de theorie
thumb|375px|right|Gedetaileerde koarte met de tektonische ploatn en hunder bewegiengsvectors.
Up 't ende van de negentiende en 't begin van de twientigste êeuwe naamn de mêeste geoloogn an dat d'eirde zyn continentn vastelaagn, en da gebergtevormienge deur verticale bewegiengn van d'eirdkorste kost g'expliqueerd wordn.
Nochtans was 't ol van 1596 da Abraham Ortelius d'r up ha geweezn dan de kustlynn an weerskantn van den Atlantischen Oceoan vrêe up mankoar leekn te passn.
Ploatntektoniek kwaam uut de hypothese van continentoale drift vôorngesteld deur Alfred Wegener in 1912, en verder uutgebreid in een boek van 1915 met den titel The Origin of Continents and Oceans. Je stelde vôorn da de continentn ôois êen grôte landmassa han gevormd, woarachter dan ze ton van mankoar zyn weggedreevn gelik ysbergn van lichter materioal (graniet) die dreevn up een zêe van zwoarder materioal (basalt).
De mêeste geoloogn aanvêêrdn zyn theorie nie, voral omdat er gin dudelik mechanisme dervoarn te viendn was. Suggesties van geoloogn gelik Arthur Holmes, die in 1920 vôornstelde dan de ploatgrenzn zoun kunn ounder de zêe liggn, en in 1928 dat convectie zou kunn 't mechanisme zyn voa de bewegienge van de continentn, wierdn deur de mêerderheid over 't hoofd gezien.
D'êeste erkende andudienge dan de ploatn van de lithosfeer echt bewoogn, kwaam van een studie van de zêebodem, woarda magnetische strips wierdn ontdekt die evenwydig laagn an de centroale ounderzêese bergkeetn in 't middn van den Atlantischen Oceoan. De theorie was dat magma ter plekke van den bergkeetn noa boovn kwaam, en azoa de continentn van mankoar wegduwde. Da was een veel beter anveirdboar mechanisme dan te peizn dan continentn deur den oceoanvloer zoun ploegn.
De studie van den oceoanbodem was van kritisch belang voar d'ontwikkelienge van ploatntektoniek as een theorie. Ol de belangryke fenomêenn gelik upwellienge van magma, transformfoutn en subductie gebeurn ounder woater, en doadeure is mariene geologie van grôot belang gewist voar d'anveirdienge van ploatntektoniek.
Sleutelprincipes
De butenste laagn van d'eirde zyn ounderverdêeld in de lithosfeer en den asthenosfeer. In een mechanisch upzicht is de lithosfeer kouder en rigider, binst dat den asthenosfeer warmer en mêer vervormboar is. In termn van warmteoverdracht koelt de lithosfeer of deur conductie, binst da den asthenosfeer ook warmte verliest deur convectie. 't Verschil tussn de lithosfeer en den asthenosfeer moe nie verward wordn met 't verschil in chemische samenstellienge tussn de korst en de mantel: olletwêe kunn dêel uutmaakn van de lithosfeer of den asthenosfeer, afhankelik van den druk en de temperateure.
't Hoofdprincipe van ploatntektoniek is da de lithosfeer bestoat uut verschillende tektonische ploaten die beweegn up een visco-elastische asthenosfeer (da betêkent dat den asthenosfeer een vaste stoffe is, die terzeldentyd trage kan vervormen, gelik terre in de zunne).
Tektonische ploatn bestoan uut een lithosferische mantel met der bovenup twêe sôortn korst: den oceoankorst (vroeger sima genoemd, achter de mêest vôorkommende elementn silicium en magnesium), en de continentoale korst (vroeger sial genoemd achter de elementn silicium en aluminium). De dikte van de korste hangt of van zyn ouderdom: de joungste laagn, teegn de mid-oceoanse bergkeetn, is zoa 'n 6 km dikke, binst dat in de subductiezones, achter dat de korste voar miljoenn joarn ofgekoeld hèt, de lithosfeer typisch 100 km dikke is. Typische continentoale lithosfeer hèt een dikte van 200 km, moar da kan ook varieern ten gevolge van bergkeetns en oude cratons. 't Verschil in dikte is ook te zien in de korste: oceoankorste is typisch 6 km dikke, binst da continentoale korst 35 km dikke is.
De platse woarda twêe ploatn mè mankoar in contact kommn, wordt de ploatengrenze genoemd. Ploatgrenzn wordn dikwils g'associeerd mè eirdbeviengn, bergn, vulkoann en oceoantroggn. 't Mêerendêel van d' actieve vulkoann wordn an ploatengrenzn gevoundn, mè 't beste vôorbêeld an de randn van de Pacifieke Ploate, ook gekend as de Ring of Fire.
Tektonische ploatn kunn zoawel oceoanische as continentoale korst bevattn. Bevôorbêeld, den Afrikoanse Ploate omvat nie ollêne 't continent van Afrika, moar ook gedêeltn van den oceoanbodem van den Atlantischen en den Indischen Oceoan. 't Verschil zit hem voarol in hoe dan ze gevormd wordn: oceoanische korst word gevormd deur upwellienge van magma as 't gevolg van zêebodemsprêedienge, binst dat de continentoale korst deur eilandboogn en accretie van terroann gevormd wordt.
Omdat oceoanische korst een grôtere dichtheid hèt dan continentoale korst is 't olsan den oceoanische korst die wegsmelt ot j'ounder de continentoale korste duukt in subductiezones. d'Uutzounderienge zyn ophiolietn, wa da oceoanische korst is die bluuvn hapern hèt an het continent. Deur 't verschil in dichtheid wordt oceoanische korst mêestol ounder woater gevoundn, binst da continentoale korst mêestol boovn de zêespeegl ligt.
Sôortn ploategrenzn
thumb|right|350px|Drie sôortn ploategrenzn. D' er bestoan drie sôortn ploatengrenzn noavolgens hoe dan de indiviuêle ploatn tegenover mankoar beweegn.
Langsmankoargoande (conservatieve) grenzn
John Tuzo Wilson erkende da deur wryvienge ploatn azoa moa nie langs mankoar kunn sliern, moar da spannienge upbouwt tussn de ploatn toet da de spannienge de wryvienge overkomt en de ploatn met een schok (een eirdbevienge) een endetje langs mankoar beweegn.
Een goe vôorbêeld van zoa'n sôorte ploategrenze is de San Andreasfoute an de westkust van Nôord-Amerika, de Alpiene foute in Nieuw-Zêeland of de Nôord-Anatolische foute in Turkeye.
Uutmankoargoande (constructieve) grenzn
thumb|250px|Brugge over de Álfagjá riftvalleie in 't zuudwestn van [[Ysland, de grenze tussn de Nôord-Amerikoanse Ploate en den Eurazioatische Ploate.]] An uutêendryvende grenzn beweegn de twêe ploatn van mankoar weg, wa da een gapienge schept da deur magma upgevuld wordt.
Sprêedienge langs een lange ounderzêese bergkeetn gelik in den Atlantischen Oceoan is nôois hêeltegansten uniform, en 't verschil verôorzakt transformfoutn. Over 't olgmêen is zo'n sôorte grenze veel minder actief wa dat eirdbeviengn en vulkoann betreft, en doarom wordn ze dikwils ook passieve grenzn genoemd. Betêkent nateurlik nie dat er hêeltegansten nietend gebeurt in plekkn gelik Ysland, moar in vergelykienge met de twêe andere sôortn grenzn is 't veel rustiger.
Noamankoargoande (destructieve) grenzn
't Gedrag van ploatn die noamankoar toe goan, hangt of van 't sôorte lithosfeer van de ploatn die in botsienge kommn. Ot een oceoanische ploate mè grôtere dichtheid met een continentoale ploate botst, wordt jie derounder geduwd en wordt een subductiezone gevormd. Overols woardat een oceoantrogge te viendn is, ku je subductie in actie zien.
Omdat de ploate die noa beneen geduwd wordt up een bepoalde diepte begint te smeltn, wordn der vulkoann gevormd in 't dêel van de continentoale ploate woarda 't magma were noa boovn stygt. Een typisch vôorbêeld is den Andes, woarda de Nazcaploate ounder de Zuud-Amerikoanse ploate duukt.
Woarda twêe continentoale ploatn teegn mankoar botsn, wordt de korst t'hopegeduwd en gevouwd met de vormienge van massieve bergn. Een typisch vôorbêeld is woarda den Indische ploate met den Eurazioatische ploate botst en de Himalayas en 't plateau van Tibet vormt.
Os twêe oceoanische ploatn t'hope kommn, wordt er een eilandboge gevormd worda de ploate met de grotste dichtheid ounder den anderen duukt. In da geval komt d'r ook magma noa boovn, moar omdat er gin continent in de weg zit, koomn de vulkoann geweune in de zêe noa boovn. Vôorbêeldn zyn Japan en de Aleoetische eilandn.
Nie olle ploategrenzn zyn gemakkelik t'herkenn. Een vôorbêeld hiervan is den Alpiene / Middellandse Zêegrenze worda twêe grôte ploatn (den Eurazioatischn en den Afrikoansn) t'hope kommn, moa wodan d'r ook veel microploatn tussnin zittn.
Dryfkracht voa de ploatnbewegienge
't Wordt gepeisd da tektonische ploatn beweegn deur verschilln in den dichtheid van den oceoanische lithosfeer en de vervormboarheid van den asthenosfeer. Jounge oceoanische lithosfeer is lichter dan den asthenosfeer, moa noarmoate da 't je ouder wordt, wordt je uutendelik zwoarder dan den asthenosfeer, en omdat den deen meegeeft begint de lithosfeer noa beneen te zienkn.
Up zyn eign kan subductie nateurlik nie den ênigen kracht zyn die ploatn doe beweegn. Bevôorbêeld, de Nôord-Amerikoanse ploate beweegt noa 't westn, moar hè nievers subductiegrenzn. 't Wordt gepeisd da convectiebewegiengn in den eirde zyn mantel up êen of andere maniere wordn overgebrocht noar de lithosfeer, moar hoe dat da gebeurt, is nog nie zeker.
Externe krachtn
In een studie gepubliceerd in den Geological Society of America Bulletin stelln een team van Italioanse en Amerikoanse wetenschappers da de westwoartse bewegienge van ieder ploate kan g'expliqueerd wordn deur de rotoatie van d'eirde en de getydnwryvienge van de moane. Ot d'eirde noa 't ôostn droait, trekt de moane zyn zwoartekracht een klêen bitje noa 't westn.
Da zou verkloarn woarom dan Venus en Mars gin ploatntektoniek hèn: Venus hè gin moane, en de moann van Mars zyn te klêne voa veel effect t'hèn.
Invloed van de verschillende mechanismn
[[Ofbeeldienge:Global plate motion 2008-04-17.jpg|thumb|350px|Ploatebewegienge gebaseerd up Global Positioning System (GPS) satellietdata van NASA JPL. De vectoorn toogn de richtienge en de grôotte van de bewegienge.]] Den vector van een ploate zyn bewegienge moet ofhangn van de krachtn die d'r up uutg'oefend wordn. Een van de mêest belangryke correloaties is 't feit dan ploatn die een subductiemarge hèn rapper beweegn dan ploatn die da nie hèn.
Grôte ploatn
De grôte ploatn zyn de:
Mindere ploatn
Een poar van de mêest gekende mindere ploatn zyn d'Arabische Ploate, de Caraïbische Ploate, de Juan de Fuca Ploate, de Cocos Ploate, de Nazca Ploate, de Filippynse Zêeploate en de Scotia Ploate.
Supercontinentn
De bewegienge van tektonische ploatn hèt mettentyd supercontinentn gevormd en were upgebrookn. 't Êeste supercontinent da me redelik zeker van weetn is Rodinia, dat omtrent 1 miljaar joar geleen gevormd hèt, en 600 miljoen joar geleen weer upgebrookn hèt. De fragmentn zyn round 300 miljoen joar were tope gekommn in Pangaea, da round 200 miljoen geleen beginn upbreekn hèt, met de hudige continentn as 't endresultoat.
Bronn
600px|center|Ploatntektoniekkoarte
Bouwkundig erfgoed in Hooglee
Lyste van bouwkundig erfgoed in Hooglee:
Roofbêestn
Roofbêestn (Carnivora, Latyn vo vlêeseters) zyn een orde van zoogbêestn die surtout vlêes eetn. Ze bemachtign 't zelve deur te joagn, deur 't of te pakkn van andere bêestn of in de vorm van oas, restn van dôoie bêestn. 't Zyn der ook wel die plantn eetn, lik paddestoeln, of insectn.
Surtout de katachtign eetn vlêes, moa de beirn eetn eigntlik alles. De reuzepanda êet allêene moa bamboe en de rolsteirtbeir allêene moa plantn. In gewicht zyn der ook grôote verschilln. E wezel weegt roend de 35 gram, binst dat de zêeolifant wel vuufduusd kilo kan weegn.
Ook zêehoendn, zêelêeuwn en walrussn zyn roofbêestn die under angepast èn an 't leevn in de zêe. Ze wordn zêeroofbêestn genoemd.