cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lodewyk den Vroomn
Ordinatio Imperii
thumb| Karel de Grôotn me Lodewyk de Vroomn Lodewyk de Vroomn stound vor e moeilikke keuze. Je most, volgns de Frankische traditie, zyn ryk verdêeln ounder z’n drie zeuns, mo je wildeg’ ook ‘t Frankisch Ryk, da deur zyn voader Karel de Grôotn ipgebouwd was, tegoare houdn. Doarom kwamt ’n in 817 me de kerke overêen, via de Ordinatio Imperii (Ordenienge van ‘t Ryk), da zyn oudste zeune Lotharius, de keizerstitel met Italië en ’t ippergezag zou krygn, Lodewyk den Duuts Beiern en Pepeyn Aquitanië.
Bernard van Italië, de zeune van Lodewyk zyn broere Karloman (Pepeyn), begost e complot teegn zyn nounkel, omdat ie nu moar e vazal mi was van zyn kozyn Lotharius en je wildeg ’n ounofhankelik Italië. Os ’t complot uut kwam liet Lodewyk hem blend moakn, deur ’n hête noalde in zyn oogn te loatn stekkn, en j’is doa twi doagn later van dôod gegoan.
In 818 stierf Lodewyks êeste vrouwe, Irmingard van Haspengouw, woamee dat ’n in 794 getrouwd was. J’hertrouwde me Judith van Beiern.
In 820 gaf Lodewyk Barcelona an Bernard van Septimanië. Bernard wierd e noaste roadgever van de keizer en surtout van zyn vrouwe Judith.
De probleemn begostn achter da Lodewyk in 823 nog ’n achterkommertje, Karel, had me Judith. Bernard wierd benoemd tout koamerlink en je speeldeg e grôte rolle in de stryd tusschn d’oudere zeuns van Lodewyk, teegn Judith en heur zeuntje Karel.
Stryd over de verdêlienge
Judith wilde dat heur zeuntje ook zyn dêel krêeg. Ounder heur druk hield Lodewyk gin rekenienge mi me zyn Ordinatio Imperii. In 829 ip de ryksdag van Worms, krêeg Karel (je was ton zes joar oud) Zwaben, Retie, den Elzas en e dêel van Bourgondië. Lodewyk creëerde doamee ’t nieuw keunienkryk Alemannië. Lotharius, die ’t mêest benoadêeld was, overtuugde zyn broers vor in ipstand te kommn.
Van 830 wast er constant boel tusschn de broers en under voader en ook tusschn de broers ounder makoar. Ze voerdn den êenn oorloge achter den andern.
D’r wierd begost met e lastercampagne teegn Bernard en Judith. ’t Was surtout de kerke die nie kost verdroagn da Judith e grôotn invloed had ip heur vint. Ze wierd beschuldigd van overspel, hekserye en zelfs van plann vo de keizer te vermôordn. Ze wierd verplicht van in e klôoster te goan.
Os ze vry kwam probeerde ze were heur stiefjounges te benoadêeln in ’t vôordêel van heur zeuntje en doadeure kwoamn ze were in ipstand.
In 833 stoundn voader en zeuns by Colmar in den Elzas met under legers tegenover makoar. E grôot dêel van voaders troepn liepn over no de broers en de keizer most ipgeevn. Je wierd deur Lotharius ipgeslootn in de Sint- Medarduskerke in Soissons. In oktober wierd ’n gedwoungn tout trôonsofstand.
In 834 wierd ’n were ip den trôon gezet deur Pepeyn en Lodewyk den Duuts en in februoari 835 liet ’n hem were tout keizer krôonn in Metz.
In 838 stierf Pepeyn en kwamt er e nieuwe erfregelienge.
Lodewyk den Duuts begost ‘n oorloge in 839, achter da Lodewyk de Vroomn, were ounder invloed van Judith, e stik van zyn land an Karel gaf.
Lodewyk de Vroomn en Judith probeerdn were in de gunste te kommn van Lotharius en ze begostn me besprekiengn, vo ’t ryk loater in twi grôte stikkn te verdêeln tusschn Lotharius en Karel. Lodewyk den Duuts zoudt ollêne ’t klêen gebied Beiern krygn. Mo nog binst de besprekiengn wierd Lodewyk de Vroomn ziek en in 840 ist ’n gestorvn.
Lotharius wilde nu hêel ’t ryk vor hem en je begost plann te moakn vo Lodewyk den Duuts an te valln. Mo Karel slôot e verbound me Lodewyk en in juni 841 versloegn ze Lotharius in Fontenoy-en-Puisaye (25 juni 841).
Lodewyk den Duuts kost achter de slag zyn gebied uutbreidn me Saksn, Oost-Frankn, Alamannië en Thuringen. Lotharius blêef lastig doen deur de Saksn in ipstand te doen kommn teegn Lodewyk den Duuts en steun te zoekn by de Vikings, woadeure da Karel in moeilikheedn kwam.
Doarom kwoamn Karel en Lodewyk in 842 tegoare in Straatsburg, woa dan z’under me makoar verboundn teegn Lotharius in den Eed van Straatsburg (14 febr. 842), woadeure da Lotharius verplicht wierd van t’ounderhandeln. ’t Gevolg was ‘t Verdrag van Verdun in 843.
’t Verdrag van Verdun
thumb| 't Verdrag van Verdun thumb| Zyn deniers Met et Verdrag van Verdun in 843 wierd ’t ryk verdêeld in drie stikkn:
Da was ’t definitief ende van de êenheid van ’t Frankisch ryk. ’t Middnryk wierd loater verdêeld ounder Karel de Kletsn en Lodewyk den Duuts. ’t Oost- en ‘t West-Frankisch ryk, zoun loater elk under weg goan: Duutsland ounder de Ottoonn (van 911) en Frankryk ounder de Capetiengers (van 987).
Vrouwn en jounges
Lodewyk trouwde in 794 me zyn êeste vrouwe Ermengarde van Haspengouw. Met heur had ’n drie zeuns en drie dochters: Me zyn twidde vrouwe Judith van Beiern had ‘n e dochter en e zeune:
Vo dat ’n trouwde had ’n ook ol twi ounwettige jounges me Theodelinde:
Trappist Westvleteren
De vroage ahter 'n Trappist is grôot, moa de poaters refuseern voe mêer te produceern dan da ze strikt enoomn nôdig en. Ze brouwn moa om en by de 4.700 ectoliters per joar. Die schoarste verkloart dêels ouk 't weireldwyd succes.
Sôortn & uutzicht
De flesjes en gin etiket. Ol d'informoasje stoat op 't ulletje. Westvleteren is 'n ênigstn trappist woavan da 't officieel Trappist-logo nie op de flesche stoat; 't logo stoat wel op de typische outn bierbakkn.
Beperkt anbod
De Trappist is ollêne te kope in 't verkoopcenter van d'abdy Sint-Sixtus in Westvletern. De vroage is vele grodder dan 't anbod. Vroeger stoun d'otto's in e lange reke an te schuuvn om e bak te koopn. Moa sedert 2005 moe je belln vôor da je na d'Abdy komt. Je moe je nummerploate opgeevn en je ku ton maximum 2 bakkn ofoaln op 'n dag en d'eure da ze joen opgeevn.
Ouk in de geweune cafés is de Trappist Westvleteren ni te verkrygn, want en is is ollêne voe particuliern te kope. Iddern koper moet ten anger beloovn voe 't bier nie vodder te verkoopn. 't Bier ku je ollêne thuus drienkn, of in 't ontmoetingscentrum 'De Vrede', rechte tegenover d'abdy. Doa is 't er ouk een informoasjeruumte woar da j' mêer lêert over 't leven van d'abdygemêenschap, over de geschiedenisse van de brouwery en 't brouwproces.
Degustoasje
Je bewoart de flesjes best verticoal op e dounkere plekke tusschn de 12 en 16 groadn. E Trappist bluuft joarnlank goed: gif 't bier de tyd en 't rypt vodder (ollêne de bloun moe je rechtuut opdrienkn). De Trappist Westvleteren 8 en de 12 ku je beter nie in de frigo zettn. Mor e bloun smakt gekoeld 't beste.
Chris Dusauchoit
Chris Dusauchoit (Brugge, 16 oktober 1962) is e presentator van radio- en televisieprogramma's by de VRT.
Van ipleidieng is Dusauchoit moatschappelik werker en licentioat communicatieweetnschappn. Achter zyn studies solliciteerdegd y by een reclamebureau als copywriter. Tegelykertyd deit 'n ôok stemproevn by de VRT. Achter drie kis gerocht 'n binn, êest ip de verkeersredacsje, loater van tyd by Studio Brussel.
Achter e poar joar miek Dusauchoit 'n overstap no de televisie. Je presenteerdeg ounder andere de praatprogramma's: Huisje Weltevree, Palavra, en Choit naturel.
Anno 2007 presenteert Chris Dusauchoit De Tekstbaronnen (ip Radio 1) en Dieren in Nesten (ip Eén). J'is nog tope gewist mè Annemie Peeters, ôok bekend van de radio, mo nu zin ze ut mekander.
Vergelykinge (wiskunde)
'n Vergelykinge in de wiskunde is 'n gelykeid woarin da twêe uutdrukkingn, met êen of mêer ounbekenden, met mekoar vergeleekn zyn.
Mêestol worden d'ounbekenden geschreevn met letters van 't ende van 't alfabet (x, y, z). Vo de constanten in 'n vergelykinge, zyn da letters uut 't begun van 't alfabet (a, b, c). Die constanten krygn ôok de noame coëfficiënt.
'n Uplossinge van de vergelykinge is 'n getal daj moet invulln up de platse van d'oenbekende vo 'n gelykeid te bekommn.
Jan van Luxemburg
Jan van Luxemburg, ook Jan I van Boheemn of Jan de Blendn genoemd, (Luxemburg, 10 ogustus 1296 - Slag by Crécy, 26 ogustus 1346), was de zeune van  Hendrik VII, den êeste keizer van 't Hillig Rôoms Ryk van 't Huus Luxemburg, en van Margaretha van Broabant, een dochter van hertog Jan I van Broabant.
Je was groaf van Luxemburg en keunienk van Boheemn, et hudige Tsjechië, van 1310 tout 1346. Ip 7 februoari 1311 wierd ie gekrôond in Praag.
't Keunienkryk Boheemn
In 't keunienkryk Boheemn was ter een interregnum gekommn tusschn 1306 en 1310, achter da Wenceslaus III vermôord wierd deur de Boheemschn oadel. Zynder voundn da zyn voader Wenceslas II veel te vele Duutschers en invloed van 't westn van Europa binn g'hoald haad. Wenceslas II ha van Boheemn e land gemakt dat internationaal meetelde. Moravië (et hudige Slovakeye) was al by zyn ryk gevoegd en je kost ook et ôostelik geleegn Silezië bemachtign, woaby dat ie zelve in 1300 ook nog keunienk van Pooln kwam. Deurdat er achter de môord gin mannelikkn ipvolger was, stierf et Huus Přemyslid, dat al van de 9ste êeuwe over Boheemn geregeerd haad, uut.
Met de steun van et deur Wenceslas II gesticht cisterciënzerklôoster van Zbraslav, by Praag, kost keizer Hendrik VII bekommn da zyn zeune Jan de nieuwe keunienk van Boheemn kwam. Je liet hem trouwn met Elisabeth, zuster van de vermôorde Wenceslas III.
Jan van Boheemn en Luxemburg
Jan was 14 joar oud ost ie in 1310 in Praag arriveerde. 't Joar derip trouwdegt ie met Elisabeth, die vier joar ouder was. Twi joar loater stierf zyn voader en kwamt ie groaf van Luxemburg, mo je was nog te jounk vo zyn voader ip te volgn als keizer en in 1314 koozn de keurvorstn Lodewyk den Beier van 't Huus Wittelsbach. Sommigte keurvorstn koozn Frederik de Schôonn, zeune van Albrecht I van Habsburg, als antikeunienk.
Jan speeldeg internationaal e grôote rolle in de polletiek. Je streed teegn hertog Jan III van Broabant en van 1330 teegn keizer Lodewyk den Beier. Je kost zyn oudste zeune Karel teegn hem als teegnkeunienk loatn verkiezen. Je dêed ook mee an de krygstochtn noar Italië en Litouwn. Binst e kruustocht teegn de Litouwers dêed ie een oogziekte ip, woadeure dat ie loater blend kwam.
Jan vound dat ie ook ansproake kost moakn ip de Poolsche krôone. Mo Władysław I de Kortn, die van 1320 keunienk van Pooln was, was zyn rivoal. Ounder hem wierd de Pools-Teutoonschn Oorloge (1326-1332) uutgevochtn en Jan haad de kant van de Duutsche Orde gekoozn. In 1333 wierd Władysław I de Kortn ipgevolgd deur zyn zeune Casimir III de Grôotn.
't Congres van Visegrád van 1335
In november 1335 wierd er e congres g'organiseerd in 't keunienklik kastêel van Visegrád, da ton 't polletiek center van Hongareye was. Doa kwoamn Casimir III de Grôotn, Jan en Karel Robert I tegoare als keunienk van Pooln, Boheemn en Hongareye, vor under conflictn by te leggn. Casimir was akkôord da Jan de Boheemsche soevereiniteit over Silezië zou krygn en Jan gaf zyn ansproake ip de Poolsche krôone ip en verminderde zyn steun an de Duutsche Orde. 't Wierd ook ofgesprookn da Casimir, die allêene mo dochters haad, mocht ipgevolgd wordn als keunienk van Pooln deur Lodewyk I van Hongareye, de zeune van zyn zuster Elisabeth en van Karel I Robert.
Ter herinnerienge an da congres is ip 15 februoari 1991 in Visegrád de Visegrádgroep ipgericht.
Vrouwn en jounges
En achter 'n dôod van zyn êeste vrouwe, in 1334 in Vincennes me Beatrice van Bourbon, dochter van hertog Lodewyk I van Bourbon. Met heur haad ie êen zeune:
Zyn dôod
Jan was e trouwe vazal van de Frãnsche keunienk Philippe VI, de schonvoader van zyn dochter Bonne. Zyn vôorganger, Charles IV van Vrankryk, was in 1328 zounder mannelikke erfgenoamn gestorvn, woadeure dat et Huus Capet, d'êeste lyne van Frãnsche keuniengn, uutgestorvn was. Keunienk Edward III van Iengeland eiste de Frãnsche trôone ip, omda zyn moeder een dochter was van de Frãnsche keunienk Philippe IV le Bel.
In 1337 brak den Hounderdjoarign Oorloge uut tusschn et Huus Valois en et Huus Plantagenet, en ip 26 ogustus 1346 wierd de Slag by Crécy uutgevochtn. Jan van Luxemburg vocht mee an de kant van Vrankryk, mo je sneuvelde. Je was ton 50 joar oud en al zes joar blend, achter e mislukte oogoperoasje in 1340. De groaf van Vloandern, Lodewyk I is in die zelfste Slag gesneuveld.
Den overwinnoare Edward III pakte volgens e legende de struusveugelpluumn, die Jan ip zyn helme droeg, als overwinniengstrofee mee. Je gaf ze an zyn zeune, Edward van Woodstock. De struusveugelpluumn en de woapnspreuke 'Ich dien' zyn nog assan te zien in 't woapn van de prins van Wales.
16 april
16 april is den 106dn dag van 't joar (107stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 259 doagn toet 't ende van 't joar.
Pepeyn met de Bulte
Pepeyn met de Bulte (ca. 770 – Prüm, 811) was den oudstn zeune van Karel den Grôotn en zyn êeste vrouwe Himiltrude.
Je kwam nie in anmerkienge vo d’erfipvolgienge omda de wettelikheid van ’t huwelik van zyn moeder me Karel den Grôotn betwyfeld wierd. Karel zetteg’ heur an de kant vo te kunn trouwn me de Langobardische prinsesse Desiderata.
Êke
Êekn zyn e sôorte va boomn die in Vloandern nog redelik olgemêen vôornkomn. In West-Vloandern zyn de mêeste êekn esneuveld beisn 'n Êestn Weireldoorloge, ol woarn der doavôorn oek ol e masse ekapt.
Pepeyn met de Bulte
In 780 ounterfde Karel Pepeyn officieel en je liet de paus zyn derde zeune Karloman Pepeyn doopn, omda Pepeyn e belangryke noame was in de Karolingische dynastie.
Êke
't Is e boom die styf oud ku kommn (drie-vierounderd joar, sommigte menschn zeggn zest toet mêer of 1000 joar).
In West-Vloandern (en in hêel de Benelux) zyn der twêe sôortn êekn die van nateure vôornkomn: de zomerêke ('t mêeste, Quercus robur) en de wienterêke (Quercus petraea). Doabuutn zyn der nog êentige sôortn die uut 't buutnland kommn.
Der is ôok de Amerikoanschen êke (Quercus rubra), die grovere nervn eit en bloadn die schône rôo of rôobruun verkleurn in 't noajoar. Ôok de moerasêke (Quercus palustris), die rôod verkleurt vôorn de wienter en de stêenêke (Quercus ilex), die zyn bloars houdt in de wienter, zyn vele aneplant.
Vôortplantienge
Êekn plantn nunder vors deur nunder zoadn (eikels), die ofvolln an ze rype zyn. Vlamsche goain en sommigte sôortn muuzn zorn oek voen de vôortplantienge deur dan ze eikels in de ground steekn en nu en toene ekir intje vergeetn.
Verspreidienge
't Zyn mêerder sôortn êekn, mo 'n deen die 't mêeste vôornkomt in Vloandern, is de zomerêke. Dien boom komt vôorn in bykan hêel Europa, buutn stikkn van 't zuudn (in Spanje, Itoalië en Grieknland), in de bergn (d'Alpn en de Karpoatn) en in 't nôorn (stikkn van Scandinoavië en in Ysland).
De verspreidienge van de wienterêke komt verre overêen met 'n dien van de zomerêke.
In vele streekn groein zomer- en wienterêekn geweune laasn makoar, al kunn ze ôok kruusn (Quercus x rosacea).
Je ziet oe langer oe mêer d'Amerikoansche êke die olier ôok ingeburgerd grakt voe sierboom. Sommigsten zien em nie geirne kommn omdat die styf grôot weird en der niks kan ounder groein.
Gebruuk
't Out is vele gebruukt, bevôorbeeld voun de beetre meubels en planché te moakn. Vroegerder joarn wos 't nog vele belangryker, lik voun bôotn te moakn (die nu mêestol in metoal efabriceerd zyn). In 't zuudn van Europa stoan der oek korkêekn woavan dat de schorse gebruukt is voun korkn van te moakn. Oek dadde gebeurt van langs om miender omdan de mêeste korkn nu van kunststoffe zyn. Doaby zyn der e masse van die êekn ecreveerd beisn de busbrandn van êentige joarn eleen in Portugal, woa dan de mêeste boomn van die sôorte stoan.
Ipmerkienge
Êke is oak e dorp in de Belgische provinsje Ôost-Vloandern, en e dêelgemêente van Nazareth. 't Dorp ligd'an de Schelde.
Pepeyn met de Bulte
Pepeyn wierd verplicht van in ’t klôoster van Prüm te goan, en vo de reste van zyn doagn te leevn ols monnik. J’is is doa gestorvn.
1849
1846 - 1847 - 1848 - 1849 - 1850 - 1851 - 1852 't Joar 1849 is 't 49e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb| Êeste Belgischn tember me keunienk Leopold I
Bagynof (Brugge)
't Bagynof van Brugge, ôok wel Begijnhof Ten Wijngaerde genoamd, ee zun originèle middelèèuwse structeure kunn oeden. 't Is een geslootn of omriengd deur woater. Ip de pôorte wo da je deure moet vo binn te goan stoat er 1776, mo de mèèste uzetjes zyn uut de 17ste en 18ste èèuwe. Der zyn der een poar in neo-gotieke styl uut de 19ste èèuwe en in ’t zudelik dèèl zyn der zelfs nog een poar bewoard gebleven uut de 14ste en 15ste èèuwe. In 't grôotste uus weunde vroeger de ‘Grootjuffrouw’ die ’t bagynof leidige. In èèn van de uzetjes is ’t er een muzeum ingericht, ’t Bagynuzetje, wo da je ku zien oe dan de bagyntjes vroeger leefdigen.
De Sint-Elisabethkerke die by d'iprichtinge van ’t bagynof deur Margaretha van Constantinopel gebouwd was, brandige gedèèltelik uut in 1584, mo is eripgebouwd en ersteld en de werkn woaren in 1609 gedoan.
In ’t begun van de 20ste èèuwe woaren der verre gin bagyntjes me en dorom werd er beslôotn vo een dèèl van d'uzetjes omme te bouwen toet een klôoster. De vroegre bagyntjes zyn dus vervangen deur nunnen van d’Orde van St-Benedictus die in een angepaste tenue in ’t bagynof roendloopn.
Thales van Milete
thumb|Thales van Milete Thales van Milete (Grieks: Θαλῆς ὁ Μιλήσιος) (ca. 624 v.Chr. - ca. 545 v.Chr.) was êen van d' êeste bekende filosoofn. Je kwam van Milete (nu Turkeye).
D' êeste filosoofn van Grieknland wordn nateurfilosoofn genoemd, omdan z' under surtout bezig hieldn met de nateure en de nateurprocessn. Thales is bekend vo 't feit dat ie gestopt is met de weireld en 't universum te verkloarn via de mythologie. Je gebruukte in de plekke theorien en hypothese, dus weetnschap, vo nateurlike objectn en fenomeenn te verkloarn. Der wordt verteld dat ie d' hoogte van e pyramide in Egypte ipgemeetn èt deur de schouwte van de pyramide te meetn juste ip 't moment da zyn eign schouwte eevn lank was of hemzelve. 't Zoudt hem ook gelukt zyn van e zunsverduusterienge te vôorspelln in 't joar 585 v. Chr.
Thales peisde dat d' oerstoffe, d' ôorsproeng dus van alles, woater was, omda 't duudelike faseveranderiengn oendergoat. Os ys smelt kryg je woater en os 't verdampt kryg je stoom. De Griekn geloofdn ook dat os je stoom verdint da je ton lucht krygt. D' oerstoffe was dus woater, en alles was ôois doaruut oentstoan.
Jan van Hecke
thumb|Prêekstoel van d' [[Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge)|Onze-Lieve-Vrouwekerke in Brugge (1743)]] Jan van Hecke (Deisel, 1699 - Brugge 1777) was e Vlamsche beeldhouwer en meubelmoaker.
Over zyn leevn ist er nie vele mè geweetn. Je wierd in 1727 ols vrymêester van 't ambacht anveird. Je lêerde beeldhouwn in Brugge by Hendrik Pulinx. Uut documentn zyn der van hem twêe werkn gekend die bewoard gebleevn zyn: e simpele prêekstoel in de Sint-Annakapelle in Wiengne (1738) en zyn andêel in de prêekstoel van d' Onze-Lieve-Vrouwekerke in Brugge (1743). Êen van de vier bas-reliëfs ip de kuupe is Christus en de Samaritoansche vrouwe. Tusschn de reliëfs zyn iengeltjes angebrocht die e tekst uut de vier Evangelien toogn.
Deur studie van details en kenmerkn kunn e serie andere werkn ook an van Hecke toegeschreevn wordn, lik e kôorgestoelte in Woardamme (ca. 1730), e kôorgestoelte in Breinienge (ca. 1740) en e prêekstoel in d' Onze-Lieve-Vrouwekerke in Assebroeke (ca. 1738). Van de Rococoperiode kunn nog e poar prêekstoeln vermeld wordn lik van Westkapelle (1745), Uutkerke, Zuunkerke en Schuuferskapelle (ca. 1750-1760).
Psychologie
Psychologie is de weetnschap die em bezigoudt met et gedrag en et peizen en voeln van mensen.
Ounstoan en groundleggers
Een andre grôte name in de psychologie was Sigismund Schlomo Freud (Freiberg (nu Příbor in Tsjechië), Moravië, 6 meie 1856 – Londn, 23 september 1939) die in 1896 t’ope me Breuer Studien über Hysterie uutbrocht en doamee de groundlegger wierd van de Psychoanalyse, een stromienge in de psychologie die vele volgeliengen kreeg, mo wo da de wetenschappelikeid nogol in vrage gesteld wordt.
In ‘t begin van de joaren 1900 begost John B. Watson (Greenville, 9 januoari 1878 - New York, 25 september 1958) me z'n experimentn me bêesten womee dat ie kost bewyzen da je psychologie kut ounderzoekn ip basis van zuver woarneemboar gedrag. Doaby pastn d’ounderzoeken van de Rus Ivan Pavlov (Rjazan, 14 september 1849 - Leningrad, 27 februoari 1936), no wien da den ound van Pavlov genoemd is, styf in zyn kraam. Je was doamee de groundlegger van et Behaviorisme, woaruut da loater ton ôok de Gedragspsychologie en de Cognitieve Psychologie groeidige.
Max Wertheimer (Praag, 15 april 1880 - New Rochelle (New York), 12 oktober 1943) stelde ook in ‘t begin van de joaren 1900 vast da mensen oltyd geneigd zyn vo van ounvolledige ‘gestalten’ hêle te maken. Uut zyn ounderzoek volgde de Gestaltpsychologie.
Abraham Harold Maslow (Brooklyn 1 april 1908 - 8 juni 1970) steurde de psychologie nog in een andre richtienge: me zyn Pyramide van Maslow woa dat ie de verschillige menslikke behoeften klassèrt, is 't ie de grondlegger van de Umanistische Psychologie.
Sôorten psychologie
De psychologie bestudèrt de mens van by zyn gebôorte toe in ze graf (en de para-psychologie goa zelfs nog vodder, want de dé bestuderen em zelfs ost ie dôod is en ols gêest were kêert). Doarom zyn der ook vele sôorten psychologie.
De reekse is eigentlik schier ounendig, want der is ook nog godsdienst-, ounderwys-, neuro-, experimentele, gevangenis-, test-, kiender-, bêesten-, socio-, sport- en differentiële psychologie en doamee loaten me der nog vele ounvermeld.
973
970 - 971 - 972 - 973 - 974 - 975 - 976 't Joar 973 is 't 73e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Bybel
thumb| Met d'hand geschreevn Bybel in 't [[Latyn, te zien in Malmesbury Abbey, Wiltshire, Iengeland. Den Bybel is in België geschreevn in 't joar 1407, en diende vo vôorn te leezn in e klôoster]] Den Bybel is 't geloofsboek van de Christenn. 't Is eigentlik e hêle verzoamelienge va boekn, upedêeld in 2 grôte dêeln: 't Oud en 't Nieuw Testament.
Noame
't Woord Bybel komt van 't Grieksche biblia, die "boekn" wult zeggn, 't mêervoud van biblion (papier, geschrift, boek).
Biblion zevve komt van 'n Feniesieschn oavnstad Byblos, woa dan de Griekn nunder papyrus oaldn.
Betêkenisse
'n Bybel is deur olle Christenn aanzien lik of dat 't Wôord va God is (sommigte stromiengn zien da letterlik, ander mêer symboliesch). 'n Bybel is 't mêest verkochte boek in de weireld.
Jan Guilini
Jan Guilini (Blanknberge, 29 juni 1912 - Oranienburg (Brandenburg), 22 meie 1944) was e Blanknbergsche zwemmer en verzetsstryder. In de joarn 1930, 1940 wast 'n by de beste zwemmers van België en je zat binst de Twêede Weireldoorloge by 't verzet.
Jan Guilini, die hotelhouder was, weunde binst den oorloge ip de zêedyk van Blanknberge in Villa Roxy. Den 11stn oktober 1941 zagt 'n 's nuchtends vroeg e vlieger van de Royal Air Force in zêe liggn vo de Piere. Guilini, die e goeie zwemmer was, èt ton in styf moeilike omstandigheedn vuuf Iengelsche vliegeniers uut zêe gered die doa neregestort woarn.
Den 12stn december 1941 krêeg Guilini de Nationale trofee vo sportverdienste. Moa deur zyn reddiengsacsje wierd 'n extra in de goatn g'houdn deur de Duutschers. Je wierd den 3e moarte 1942 ang'houdn ip groend van spionage en noa Duutsland gevoerd. Je kwam van 't êen concentroasjekamp in 't ander terechte en de 22ste meie 1944 wierd 'n oenthoofd in 't concentroasjekamp Sachsenhausen in Oranienburg (Brandenburg).
In Brugge krêeg de stedelike zwemkomme den 18ste november 1945 de noame Jan Guilinibad en in Blanknberge is 't Jan Guilinipad by de Nôordzêezwemkomme noar hem vernoemd.
Kasbah van d' Oedajas
thumb|Belangrykste pôorte van de Kasbah. thumb|Boe-Regreg (riviere) en de Kasbah. De Kasbah van d' Oedajas is e Kasbah (versterkt kastêel) in Rabat, Marokko an de moendienge van de Boe-Regreg (riviere) rechte teegnoovre Salé. Y wierd ipgericht in de tyd van 't bestier van d' Almohoadn. Ot d' Almohoadn Rabat addn ingenoomn en ze de Kasbah van d' Almoraviedn vernield addn in de stad, begostn ze êm weere ip te bown in 't joar 1150. Ze zettn dr nog e paleis by en e moskee en noamdn êm "al-Mahdiyya", nor under vôorvoadre al-Mahdi Ibn Tumart. Achtre de dôod van Yaqub al-Mansur (1199) wierd de kasbah verloatn.
Bestier van d' Almohoadn
D' Almohaodn deejn grôote verandriengn ip 't groendgebied van Rabat, woaroendre 't ofbreekn en weeripbown van de Kasbah van d' Oedajas en 't inrichtn van 't Chellah lik e keunienklikke begroafplatse. thumb|Binnin de Kasbah van d' Oedajas.
Statuut van Weirld-erfgoed
Rabat wierd verloopig êrkend lik Weirld Kulturêel Erfgoed deur UNESCO ip 20 juli 2006. Dr kwam e vaste êrkennienge in 2012 .
Megan Fox
thumb|Megan Fox Megan Denise Fox  (Rockwood (Tennessee), 16 meie 1986) is een Amerikoansche actrice en fotomodel.
1883
1880 - 1881 - 1882 - 1883 - 1884 - 1885 - 1886 't Joar 1883 is 't 83e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
843
840 - 841 - 842 - 843 - 844 - 845 - 846 't Joar 843 is 't 43e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge. thumb
Spoansche Successieoorlog
thumb| De Slag van Denain 200px|thumb|| John Churchill, hertog van Marlborough De Spoansche Successieoorlog (1701-1713) was ’t gevolg van e belangryk Europees conflict over de Spoansche ipvolgienge van Karel II van Spanje.
‘t Hillig Rôoms Ryk, Iengeland, d’Hollandsche Verenigde Provinciën, Portugal, en ‘t hertogdom Savoye vochtn teegn Frankryk, Spanje en Beiern. Der wierd nie ollêne gevochtn in Europa, moar ook in Amerika, doa Queen Anne's War genoemd.
Belangryke generoals an de twi kantn woarn: Claude-Louis-Hector, hertog van Villars, James FitzJames, hertog van Berwick, John Churchill, hertog van Marlborough (vôorvoader van Winston Churchill), en Prins Eugene van Savoy.
Anleidienge
Iederêen wist da Karel II zwak en ziekelik was en dat ’n gin trôonipvolger haad. De rivoaln van Frankryk woarn oengerust dan de keunienkrykn Spanje en Frankryk oender êen keunienk van ’t huus Bourbon zoun kommn.
Ronald Vargas
thumb|right|200px|Ronald Vargas Ronald Alejandro Vargas Aranguren (Guatire, 2 december 1986) is e Venezoloansche voetboller die by de Turksche ploeg Balıkesirspor speelt. Je speelde doavoorn vo Caracas FC, Club Brugge en RSC Anderlecht.
Spoansche Successieoorlog
Anleidienge
’t Spoans Ryk was styf uutgestrekt mè Spanje, Milaan, Sicilië, Sardinië, de Zudelikke Nederlandn, Ipper-Gelre en de kolonies over zêe, woadeure dan de machtsverhoudingn in Europa styf zoun verstôord wordn.
Willem III, prins van Oranje, stadhouder van Holland en ook keunienk van Iengeland, bemiddelde en Iengeland, Frankryk en Holland sproakn of da ’t ryk verdêeld most wordn tusschn de zeune van Lodewyk XIV, de Fransche krôonprins Lodewyk, le Grand Dauphin en aartshertog Karel, twidde zeune van de Duutsche keizer Leopold I.
Karel II stierf in november 1700, mo kort vo zyn dôod haad ‘n Filips van Anjou, klêenzeune van Lodewyk XIV, angeduud ols ipvolger.
Zowel Lodewyk XIV of Leopold I, aartshertog van Oostnryk en keizer van et Hillig Rôoms Ryk woarn familie, en voendn dan ze recht haan ip de Spoansche trône. In 1701 brak den oorloge uut.
Vo da te belettn begostn d'Iengelsche met oenderhandeliengn, die resulteerdn in de Vrede van Utrecht.
By de Vrede van Utrecht wierd Filips van Anjou erkend ols keunienk Filips V van Spanje, ip vôorwoarde dat ’n gin keunienk van Frankryk zou zyn. De Zudelikke- of Spoansche Nederlandn giengn were no den Ôostnryksn tak van ’t huus Habsburg oender keizer Karel VI, en woarn van ton d'Ôostnryksche Nederlandn.
Lodewyk XlV hield Artois, Woals-Vloandern, Koameryk en den helt van ‘t gewest Henegouwn. Je krêeg ook ‘t Prinsdom Orange.
’t Verdrag wierd in april 1713 in Utrecht geslootn en e joar loater deur de Duutsche keizer bevestigd in de Vrede van Rastatt. Nog ’n half joar loater wierd et Verdrag van Baden in Zwitserland geslootn vo d’Ôostnryksche landn. 700px|thumb|left| Stamboom van [[Filips III van Spanje toet an Filips van Anjou en Karel VI van et HRR]]
Lieven Debrauwer
thumb|Lieven Debrauwer
Lieven Debrauwer (Roeseloare, 15 april 1969) es ne West-Vlamsche filmregisseur. Ip 15 joarige leeftyd, in 1984 eit ie zynen êestn film gemakt, moar j'es bekend gewordn by 't grôte publiek me zynen êestn langspeelfilm, Pauline en Paulette uut 2001.
Islam in Nieuw-Zeeland
thumb|right|Nieuw-Zêelands Moslimjoungetje in Canterbury Mosque, 2007 Den Islam in Nieuw-Zêeland is e relatief klêne en nieuwe religieuze gemêenschap van mêer of 36.000 menschn.
Den Islam begost in Nieuw-Zêeland met de komste van Islamitisch-Chinese mynwerkers in de joarn '70 van de 19ste êeuwe. Tusschn 1900 en 1960 vestigdn under ook klêne groepn Islamitische immigrantn uut Indië en Ôost-Europa in Nieuw-Zêeland. Grottere islamitische immigroatie begost in de joarn '90, met de komste van immigrantn en oorlogsvluchteliengn uut verschillige landn.
De grotste moslimorganisoatie van Nieuw-Zêeland, de Federoatie van Islamitische Verênigiengn, is ipgericht in 1979. Den êeste vôorzitter was Mazhar Krasniqi, oorsprounkelik een Albanees uut Kosovo. Krasniqi was twêe kêers vôorzitter van de New Zeeland Muslim Association: in 1975 en were in 1987. In 2002 hèt 'n van de regerienge van Nieuw-Zêeland de Queens dienst medaille gekreegn.
Tusschn 1980 en 1994 zyn der vier regionoale islamitische verênigiengn ipgericht en toegeloatn toet de federoatie. Tusschn 1982 en 1999 was Marhum Khalid Sheikh Hafiz de senior religieuze leider. Hafiz is geboorn in Indië en ipgekwikt in Saoudi-Arabië. J' is in 1981 toet imam van Wellington benoemd.
Hendrik I de Veugeloare
thumb| Hendrik mè zyn vrouwe Mathilde van Ringelheim Hendrik I, bygenoamd Hendrik de Veugeloare (Duuts: Heinrich der Vogler of der Finkler, Latyn: Henricius Auceps), van 't Saksisch Huus van de Liudolfiengers, loater achter de krônienge van de drie keizers Otto I, Otto II en Otto III ook 't Ottoons Huus genoemd, (Memleben (Saksen-Anhalt) 876 – Memleben, 2 juli 936), was hertog van Saksn van 912 en keunienk van Oost-Francië van 919 tout an zyn dôod.
Je krêeg zyn bynoame de Veugeloare, omdat ie ip veugeljacht zou gewist zyn on z’hem kwoamn zeggn dat ie verkoozn was tout keunienk. Die anekdote zou stammn uut de 12ste êeuwe.
Ip 't ende van zyn leevn haad ie ol de stamhertogdommn verênigd en je wordt doadeure anzien ols de stichter van 't middelêeuws Duutsland.
Zyn jounk leevn
Hendrik was de zeune van Otto I, hertog van Saksn, en Hadwig van Babenberg. In 906 ist ie getrouwd mè Hatheburg, dochter van Erwin, groaf van Merseburg. Under huwelik wierd oungeldig verkloard achter de geborte van under zeune Thankmar.
In 909 ist ie in Wallhausen hertrouwd mè Mathilde van Ringelheim, bygenoamd d’Hillige, dochter van Diederik, groaf van Westfaaln. Ze stichtte verschillige religieuze instituutn o.a. d’abdye van Quedlinburg, woa dat Hendrik begroavn is en loater hillig verkloard.
Zyn loater leevn
Van 912 tout 915 vocht ie teegn keunienk Konrad I vo Thüriengn, mo toch wierd ie ip Konrad zyn sterfbedde angeduud ols ipvolger.
In meie 919 wierd ie in Fritzlar deur d'eedeln van de stamhertogdommn Frankn en Saksn tout keunienk verkoozn. Deur de twi andere machtige hertogdommn, Zwaabn en Beiern, wierd ie nie erkend ols keunienk. Zynder verkoozn Arnulf, hertog van Beiern. Achter ênigte veldtochtn wierd den hertog van Zwaabn gedwoungn vor hem t’erkenn en Arnulf van Beiern gaf ip in 921.
In 922 verjoegt ie ook Karel de Simpeln van West-Francië uut Lotharingen.
Achter den dôod van Lodewyk et Kiend in 911, haan de Lotharingsche eedeln gevochtn vo d’ipvolgienge in Lotharingen. De drie machtigste groepn woarn de Matfriedn, de Konradyners en de Reginars. Ounder ’t leiderschap van hertog Reginar I van Henegouwn, haan ze Karel de Simpeln verkoozn in de plekke van Konrad I, die in 911 wel verkoozn was ols keunienk van Oost-Francië.
In 925 kost Hendrik Lotharingen were ounder Oost-Francië briengn, achter dat ie hertog Giselbert van Lotharingen versleegn haad. Giselbert kwam Hendrik zyn vazal en je trouwde in 928 met Hendrik zyn dochter, Gerberga van Saksn.
Charolaiskoeie
Charolaiskoein zyn een sôorte koeie uut Charolais in Vrankryk die mêestol praktisch hêlegansten wit is. Ze wordn voar under vlêes gekwikt, en vantydn wordn ze voa varioatie van de vlêeskwaliteit met Anguskoein of Herefordkoein gekruust. De sôorte is grôot en goe gespierd: stiern kunn'n toet an 1.100 kilo weegn en de koein toet an 900 kilo.
15 april
15 april is den 105dn dag van 't joar (106dn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 260 doagn toet 't ende van 't joar.
Jan van den Hecke
thumb|Portret van Jan van den Hecke (1662) Jan van den Hecke I of den Ouden (Quaremonde (Ronse), 1620 – Antwerpn, 1684) was e Vlamsche kunstschilder.
Wim Delvoye
miniatuur|Wim Delvoye, 2015 Wim Delvoye (Wervik, 1965) es nen Belgischn conceptueeln kunstenoare, die vôorol bekend es deur zyn cloaca.
Jan van den Hecke
Je schilderde vorol stillevens mé blommn moar ook e poar, italianiserende landschappn.
Wim Delvoye
Controversiële kunste
Delvoye es upgebrocht in Wervik. Je weunt en werkt in Gent, Londn en New York.
Zyn werkn zyn e middel om uus te confronteern mei de dubbelzinnigeid en schynilligeid van et miens-zyn. Moderne mienschn zyn hygiënisch, technologisch ingesteld, religieus up zoek. Moa in 't echte zyn me wyder ollemoale moa eenvoudige nateurmienschn dien dezelste primitieve behoeftn ein: eetn, kakkn, poarn - juste lik by de beestn.
Deur under expliciet karakter kommn Delvoyes kunstwerkn soms controversieel over. En je gift zelve toe dat'n de provocoasje niet uut de weg wilt goan.
Strountmachine
De cloaca es ook wel kakmachine of strountmachine genoemd omdat je van voorn eetn moe d'r in kiepern en achter en ende kommn d'r an 't ende echte drolln uut. Olle doagn angt er by de machine eur 3-gangsmenu uut.
Zyn êeste cloaca eit Delvoye gemakt in 2000 en stoat in het MuHKA in Antwerpn, moar ondertusschn zyn der ol vêel nieuwe cloaca's gemakt die overol in de weireld tentôon gespreid zyn: Weenn (2001), Zürich (2001), New York (2002), Düsseldorf (2002), Lyon (2003), Toronto (2004), een turbocloaca in Prato (2004).
De uutwerpseln van de cloaca kun je kopen up de cloaca-website (e-cloaca). Noar eign zeggn verkopt y ze omdat er vroage noar es.
Charolaiskoeie
De sôorte was in 't zuudn van de Verênigde Stoaten van Amerika ingevoerd round 1940, en is doa vrê populair omdan ze mêer rôo vlêes en winnig vet hèn. In 1971 hèt een gekruuste Charolaisstier voa den êeste kê een boernshow gewonn'n in Texas. Ze zyn ook populair in Australië omdan ze goed teegn d' hitte kunn'n, en veel gewichte maakn zels mè gras da nie te deftig is.
Wim Delvoye
Andere werkn
Doarvôorn, in 1992, oat y ol tentôongesteld ip Documenta IX woar dat y levende, getatoeëerde zwyns tôonde, onder andere mei Vladimir Lenin zynen kop. Ze kostn d'r in China nie mei lachn; in 2005 mocht'n zyn tentoonstellienge in Peking voortydig stopzettn omdat de Chineezn zyn zwyns giengn doodsloan.
Marc Vervenne
Upleidinge
In 't Sint-Aloysiuscollege in Mêende èt ie weetnschappelikke umaniora gevolgd. Je lêerde doarachter klassieke toaln, filosofie en theologie in 't Grôotseminoarie van Brugge van 1967 tot 1973. Je werkte toen twêe joar in d'industrie en den bouw. In 1978 oalde 't ie 'n licentie in theologie an de KUL, den universiteit van Leuven. Je wierd doa ôok kandidoat in de bybelse filologie én in d'Ôosterse filologie en geschiedenisse. Je specialiseerde em in d'exegese van den Hebrêeuwsen bybel en de Noord-West-Semitische toal- en letterkunde. In 1986 wierd ie doctor in de godgelêerdheid.
Wim Delvoye
Andere werkn
Andere specialiteitn van de kunstenoare zijn faience tiggels me drolln ip, en gotische glasroamn mei d'ofbeeldienge van ne röntgenfoto van e vrouwe die ne vint an 't puupn es.
Up 't Steenakker in Wervik stoat The Kiss, dat es e stanbeeld van twee poarende ertn. 't Roare an da beeld es dan ze nie poarn lik dan beestn doen, nins, ze poarn lik dan mienschn doene (of toch meestol).
Marc Vervenne
Weetnschappelik ounderzoek
Zyn ounderzoek en ounderwys zittn in 't gebied van d' Oud-Hebrêeuwse toal- en letterkunde, met surtout de redactiekritiek van d' ‘Historische boeken’ van 't Oude Testament, syntaxis en semantiek van 't Oud-Hebrêeuws en tekstkritiek van den Hebrêeuwsen bybel.
Hendrik I de Veugeloare
Zyn loater leevn
Da joar kost Hendrik Holland, Kennemerland en Texel ook by z’n ryk voegn en doadeure wast ie mêer ip zyn gemak an de westgrenzn en kost ie hem beter concentreern ip d'ôostgrenzn.
Je veroverdeg in 928 ook ênigte Sloavische stammn, lik de Havelli by Brandenburg en de Daleminzi by Meißen.
In 929 versloegt ie de Boheemers, woa da de dynastie van de Přemysliden an de macht was. Boheemn kwam, ounder Wenceslas den Hillign, e lêen van de Duutsche krône, mo ze mochtn e grôte vorm van ounofhankelikheid houdn.
In 933 kost Hendrik de Magyoarn versloan in de slag van Riade, by de riviere Unstrut.
Strôoskerke
Strôoskerke (Nederlands: Serooskerke, Zêeuws: Stroôskerke) es e dorptje in Zêeland ip 't vroeger eyland Walchern, die nu dêel uutmakt van de gemêente Veere. 't Ligt o de nôordkantn van Middelburg en o de westkantn van 't stadje Veere. By Strôoskerke liggn ôok nog de gehucht'n Pitteperk, Meulnperk en Geldtiend'n.
Hendrik I de Veugeloare
Zyn loater leevn
By zyn latste veldtocht in 934 vielt ie Denemarkn binn en je veroverde ‘t hertogdom Sleeswyk.
Strôoskerke
Strôoskerke wos e zelfstandige gemêente van 1811 tout 'n êestn juli 1966, ton da 't ipgienk in de gemêente Veere.
Hendrik I de Veugeloare
Vrouwn en jounges
Me zyn êeste vrouwe Hatheburg had ie êen zeune: Me zyn twidde vrouwe Mathilde van Ringelheim had ie drie zeuns en twi dochters: thumb|left| Hendrik krygt de krône binst dat 'n veugels in zyn nettn vangt
Fernando Álvarez de Toledo
Fernando Álvarez de Toledo, bygenoamd den Yzern hertog, (Piedrahita (Avila), 29 oktober 1507 - Lissabon, 11 december 1582), was de derdn hertog van Alva (Spoans Alba), de belangrykstn generoal van Spanje en landvoogd van de Nederlandn in ‘t begun van de Tachtigjoarign Oorlog. Zyn Bloedroad en keihard wrêed besteur verergerde nog den ipstand in de Nederlandn, en leidde uutendelik toet de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën.
Ofkomste
Fernando Álvarez de Toledo stamt uut ’t huus Alba en was de zeune van Don Garcia Álvarez de Toledo en Beatriz de Pimentel. Ols kiend krêegt ‘n ol lesse in militaire krygskunde en politiek van zyn grotvoader Fadrique, de twiddn hertog van Alva.
Veldhêre
Keizer Karel V steldeg' hem in 1535 an ols bevelhebber van zyn Spoansche veldtochtn. En loater kwamt ’n ôok in dienst van Filips II.
Landvoogd
Achter de Beeldnstorm stelde Filips II Alva an ols landvoogd. Je mocht ip zyn maniere korte mettn moakn mè den ipstand. In ogustus 1567 vertrokt ie met e leger van 10.000 soldoatn van Spanje no de Nederlandn en je richtte doar in Brussel de Road van Beroertn ip, nie vo nieks de Bloedroad genoemd. ’t Was e sôorte rechtbank woa dan de ketters en ipstandige protestantn veroordêeld wierdn. Wien dat er hem verzette teegn ’t Spoans regime wierd ofgeslacht. Der woarn à peu près 1100 executies. De groavn Egmont en Horne woarn by d’êeste slachtoffers. De 5dn juni 1568 wierdn ze in Brussel publiekelik oenthoofd ols voorbeeld.
Olgauwe gerakte de schatkist uutgeput en Alva riep de Stoatn Generoal byêen vo drie nieuwe belastiengn in te voern, w.o. de Tienstn Pennink, vo de bezettienge te betoaln. Da verôorzakte ’n enorm volksprotest. thumb|250px|den hertog van Alva deur [[Titiaan]] De geuzn verweirdn under mè vele succes en d’harde lyne van Alva haad achter zes joar oavereks gewerkt. Achter veel teegnsloagn wierd ’n in 1573 were g’hoald no Spanje.
De 17stn oktober wierd ’n ipgevolgd deur Luis de Requesens y Zúñiga, die loater de Road van Beroertn en de Tienstn Pennink ofschafte.
O Portugal in ipstand kwam teegn de Spanjoardn wierd Alva were angesteld deur Filips II en benoemd toet ipperbevelhebber. In 1580 veroverdeg't ie Lissabon en je zette de leider van den ipstand uut ’t land. Filips II kost azo keunienk van Portugal wordn.
1492
1489 - 1490 - 1491 - 1492 - 1493 - 1494 - 1495 't Joar 1492 is 't 92e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Fernando Álvarez de Toledo
Landvoogd
Kort achter ’t neresloan van dien ipstand is Alva gestorvn.
1492
Gebeurtenissn
thumb| Christoffel Columbus landt in Amerika thumb|Adolf van Kleve
Slaviesche toaln
De Slaviesche toalfamilie, of Sloavische toalfamilie is e dêel van de Indo-Europeesche toaln.
thumb|right|500px|Slaviesche toaln
1075
1072 - 1073 - 1074 - 1075 - 1076 - 1077 - 1078 't Joar 1075 is 't 75e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Bissegem
Bissegem es een plekke in West-Vloandern en es een dêelgemêente va Kortryk. Tot 1977 wos de gemêente onofhankelyk, moa by de fusie van 1977 est by Kortryk toegevoegd. Voo de moment eit Bissegem 5400 inweuners. Bissegem ligt an de Leie en eit nen iprit noa den R8.
Bekend liedje over Bissegem
Er es ier ôok een skôon liedje van Bissegem: van Willy Lustenhouwer
Ferdinand van Oostnryk
Ferdinand van Oostnryk, bekend ols Kardinoal-infant (Madrid, 16 meie 1609 - Brussel, 9 november 1641) was e zeune van Filips III van Spanje.
An z’n tien joar vroeg zyn voader e kardinoalsfunctie vor hem an by den paus. Da was teegn z'n gouste want je was e gedreevn vechter ip ’t slagveld en je zag geirn de vrouwn.
J’haad ’n ounwettige dochter die nunne kwam.
Je volgde de vierdn november 1634 z’n tante aartsertoginne Isabella ip ols Landvoogd van de Nederlandn en je blêef landvoogd tout an z’n dôod.
Vo zyn blyde intrede in Antwerpn in 1634 wierd d’r styf vele geld uutgegeevn deur ’t stadsbesteur en Rubens zorgde vo de versierienge.
In 1637 verblêeft ie mè z'n gevolg in ‘t Prinsenhof van Brugge.
1924
1921 - 1922 - 1923 - 1924 - 1925 - 1926 - 1927 't Joar 1924 is 't 24e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Verdrag van Verdun
Dood van Lodewyk den Vroomn
Lodewyk den Vroomn ad vier zeuns: Lotharius I, Lodewyk den Duuts, Karel den Kletsn en Pepyn. Pepyn († 838) es idder doodgegoane dan zyn voader.
Moa wanneer da Lodewyk doodgienk in 840, probeerde den oudstn zeune, Lotharius, 't hele ryk in bezit te krygn. Zyn twee broers noamn da nie en spanden t'ope. In 841 èn ze zynder tegoare gevochtn by den Slag van Fontenay woa dan ze Lotharius versleegn èn. E joar loater, in 842 èn de twee broers Lodewyk en Karel den Eed van Straatsburg gezwoorn. Da wos e formeel boundgenootschap teegn under broere.
Achter zyn nederloage koste Lotharius nie anders dan ounderandeln en em nere te leggn by de toepassienge van de Salische wet, woardeure da 't ryk gelykig over de nog levende zeuns verdeeld gerochte.
Verdelienge
Et verdrag verdeelde et ryk da Karel den Grootn in de 8e eeuwe t'ope ad gekreegn, were in drie stikkn:
Omda Lotharius den oudstn wos, jeunden zyn broers em wel de keizerskrone, dat 'n erfde van zyn voader. Zo kwom et da Lotharius den derdn keizer es gerocht van et Illig Rooms Ryk. Achter zynen dood es de keizerskrone overgegoane na zyn oudste zeune Lodewyk II.
Middn-Francië
By den dood van Lotharius in 855 gerochte et Middnryk vodder verdeeld over zyn drie zeuns. Moar deur erfenissn en verdroagn bestound Middn-Francië teegn 870 ol nie mè, en woarn dizze gebiedn ounder West- en Oost-Francië verdeeld.
Eeuwn loater èn de Bourgondische ertoogn geprobeerd vo e nieuw Middnryk te creërn da liep van Olland tout in Itoalië. Deur den vroegtydigen dood van Karel den Stoutn es d'r en ende gekommn an die gewoagde oundernemienge die bykans ounderd joar èt gedeurd.
Letland
Letland is e repubiek in Nôordôost-Europa. 't Is de middelstn van de 3 Baltische landn. In 't nôordn grenst 't an Estland, in 't zuudn an Litouwn e Wit-Rusland en in 't ôostn an Rusland. Me rond de 2 miljoen inweuners en een uppervlakte va 64589 km² is 't êen van de minst e dunst bevolkte landn van d' Europeesche Unie (34,3 inw/km²). 'n Oofdstad is Riga, ze spreekn der Lets.
Letland kwam in 1991 were oenofankelik, achter da 't joarenlank bezet wos deur de Sovjets. Sedert 1 meie 2004 is 't lid van d' Europeesche Unie en sedert 1 januoari 2014 is den Euro 't officieel betoalmiddel.
Grotste steedn
'n Oofdstad va Letland is Riga (732.000 inweuners). Achter Riga ej nog: Daugavpils (109.000 inweuners), Liepāja (86.000), Jelgava (66.000), Jūrmala (56.000), Ventspils (44.000), Rēzekne (40.000). thumb|left| Koarte van Letland
🇪🇺
Charles Van Depoele
Charles Van Depoele is e vergeetn uutvinder. En is gebôorn in Lichtervelde, moar e veruusde in 1869 na Amerika. E verkocht doar êerst meubels voe kerkn. Dat marcheerde goed, en mè da geld kuste Van Depoele nem bezigoudn mè wuk da nem echt interesseerde: eletriek. In 1883 nam 'n e patent op een eletrieke spôorlyne. In 1890 nam Van Depoele e patent op de 'trolley' (elektrieken tram).
Terrebut
De terrebut (Scophthalmus maximus, synoniem: Psetta maxima), is e platvis uut de familie van terrebutachtign (Scophthalmidae).
Voedienge
De terrebut is e roofvis die surtout andere vissn it, moar ook gernoars en schelpbêestn. J'is styf goed gecamoufleerd deurdat 'n zyn kleur kut anpassn an de platselike zêebodem.
Vôortplantienge
De poaityd is van april tout augustus. ’t Wuvetje legt 10-15 miljoen eiers die oge in ‘t woater zweven tout da ze achter e weke uutkommn. Os de larvn 2,5 cm lank zyn, goan ze noa de bodem. Ze zyn ton 4 à 6 moandn oud.
Leefgebied
De terrebut is e zout-en brakwoatervis die leeft in e gemoatigd klimoat, surtout in zêeën, rotsachtig woater en ip zand-, slib-, kiezel-en schelpgruusbodems. J'et de gewente van em in te groavn. Je komt vôorn in de Nôordzêe, 't nôordôostn van den Atlantischn Oceoan, de Middellandsche Zêe, de Zwarte Zêe en 't zuudwestn van de Grôotn Oceoan.