cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piero di Cosimo de' Medici
Piero de' Medici (Firenze, 1416 - Firenze, 3 december 1469), regeerdeg’ over Firenze binst d’Italioansche renaissance, van 1464 tout 1469.
Je was de zeune van Cosimo de' Medici en Contessina de' Bardi.
Piero was ziekelik. J’had ountstookn gewrichtn deur e reumaziekte, woadeure dat ’n de bynoame il Gottoso (AN: de jichtige) krêeg.
Doarom wierd zyn joungere broere Giovanni voorbereid vo Cosimo ip te volgn, mo je stierf ol e joar idder of zyn voader.
Piero trouwde den derdn juni 1444 me Lucretia Tornabuoni, de dochter van Francesco Tornabuoni en Selvaggia Alessandri.
Hunder jounges:
Piero stierf in 1469 van zyn reuma en e loungziekte en j’is begroavn in de Basilica San Lorenzo in Firenze.
Loater ist er e grafmonument gemakt vor hem en zyn broere Giovanni, deur Andrea Verrocchio.
Zyn zeuns Lorenzo en Giuliano volgdn hem ip.
Woordnschat van 't Gents
De woordenschat va 't Gents verskilt nie zo radicaal van d'omringende dialectn in Vloandern als in de fonologie. Men kent in Gent vêle meer Fransche leenwoordn dan in de reste va Ôost-Vloandern, vanwege de sterke verfransching waarmee de stede in et verlêden te maken hadde. Nen enkele ki duikt in Gent ne woord of uitdrukkieng ip da ze in Ôost-Vlaanderen nie kennen maar elders weer wel, byvoorbeeld benèèwd zaan voor "benauwd zyn" (wo da elders in Ôost-Vloanderen: schuw zèn gebruukt wordt).
Alfabetisch register va Gentse woordn en uitdrukkiengn
Vo praktische redenen stoan de vertoalingn erup in ’t Nederlands.
H
Woorden en uitdrukkingen beginnend met de letter H zijn in het Gentse dialect zo goed als afwezig, in West-Vlaanderen echter is de letter H prominent aanwezig daar de letter G er onbestaande is. Een West-Vlaming zegt dan ook steeds Hent in plaats van Gent
Studerende "Gentenaars" zijn West-Vlamingen die koste-wat-kost willen uitblinken en alcohol consumeren. Rasechte Gentenaars proberen gewoon, desnoods als arbeiders, te werken om hun boterham te verdienen. Het komt erop aan om dagelijks het nodige rantsoen en soelaas ter beschikking te hebben, alsook onderdak en bescherming tegen de winterkoude
Zich in de arbeidersklasse bevindende rasechte Gentenaars worden vierkant uitgelachen door hoger opgeleide en tot "professor" gebombardeerde West-Vlamingen die de stad Gent als een soort kermisattractie aanzien. Rasechte Gentenaars zien de "professoren" dan ook van ver afkomen.
Z
persoon (karikaturale versie van zaintse)
Bandoneong
Ne bestoat lik en accordeong en e trekzak uut e boge mit ol weersekantn e kasse mi knoptjes up. De boge is langer dan van en accordeong en e trekzak en 't is de bedoeling daj em ol speeln up je knie brikt vo zwoare accentn te kunn geevn. 't Is e wisseltônig instrument lik de trekzak en 't mondmuzik, da wilt zeggn da duuwn en trekkn en andere tône geevn by dezelste knoop. In tegenstellinge tot den accordeong en de trekzak, ej by de bandoneong gin basnootn en gin akkôordn, mor e je ol weersekantn melodienootn. De knoopn stoan ôok up 't êeste zicht willekeurig, wuk da't e vrêe moeilik instrument makt vo te speeln. Doadeure wos den accordeong vele populairder. Deur zyn warme klank en zwoare accentn is 't surtout populair vo tango's te speeln. 't Wos ton ook vrêe populair in Argentinië. De bekenste bandoneonspeler is Astor Piazolla.
KV Oostende
KV Oostende (KV Ostende) is e Belgische foetbolclub uut Ostende. De club zit in Eèste Klasse. Ze zyn ageslootn by de KBVB mè stamnummer 31 en z'en geel-rood-groen voe clubkleurn. Ze zyn in 1981 uut de fuusje van VG en AS Oostende oentstoan.
Cercle Brugge KSV
Cercle Brugge KSV is e Belgische voetbolvoetbolvereniginge uut Brugge. Ze speeln in 't Jan Breydelstadium in Brugge, wo dat ôok Club Brugge spilt. De ploeg is by de KBVB angeslootn me stamnummero 12 en et groen-zwart voe kleurn. Cercle is surtout voe den Twidde Weireldoorlog succesvul gewist, ton da ze e poar kêern kampioen va België zyn gewist. Derachter zyn ze wa weggezakt. Tegenwoordig voeren ze de polletiek woby da ze probeern zo vele meugelik under eign jeugdspelers in 't êeste elftal te krygen. zèn kampioen gespild up 10 mei 2018 tegn den Beerschot in d'êeste klasse B. Up 21 april vant zèste joare ielden ze een grôte feeste.
KV Oostende
Geschiedenisse
In 1904 is 't Van Neste Genootschap Oostende (ofgekort VG Oostende) ipgericht. De club kreeg by d'invoerienge van de stamnummers in de joaren 20 't stamnummer 31. In 1925 woarn ze vo èèn seizoen ipgeklommn toet in de Twidde Klasse, mo ze zakten sebiet were. In 1929 kreegn ze by under 25-jarig bestaan de keuninklikke titel en wierdn ze K. Van Neste Genootschap Oostende (ofgekort KVG Oostende). Achter e poar joar, speelde de club in 1935 kampioen in under reekse in Derde Klasse (in die tyd Bevorderienge) en promoveerde ze were noa Twidde. VGO speelde der drie sizoenn, moa zakte tonne were noa Derde Klasse. De club bleeft doa in Bevorderienge plakkn, èèst was dat Derde en vanaf de joarn 50 was da Vierde Klasse. In 1964 pakte de ploeg de titel i ze reekse in Vierde en promoveerdn ze were no Derde, toe da ze ook in 1974 doa de titel paktn. VGO kost were van start goan in de Twidde Klasse, en bleeft doa vier sizoenn spelen. In 1978 zakte de club were no Derde.
In 1911 was 't er in de stad ook nen andre club ipgericht, AS Oostende (loater stamnummer 53). Die club was ol gowwe succesvuller gewordn of VGO, da pertangs e poar jaar oeder was. AS Ostende speelde de mèèste joarn van ze bestoan in d'oogste nationoale ofdeliengn en aad roend 't begun van de joarn 70 vier sizoenn in Eèste Klasse gespeeld. De club was ton wel in kortn tyd ofgezakt no Derde Klasse.
Cercle Brugge KSV
Erelyste
'''Belgisch landskampioen Beker van België Belgische Supercup
Individuele pryzn
KV Oostende
Geschiedenisse
In 1981 beslootn de twêe clubs tonne voe te fusioneern. De nieuwe club noemdige KV Oostende en speelde vors met 't stamnummer van KVG Oostende. 't Stamnummer van AS Oostende is ton definitief geschrapt. De clubkleuren wierdn rood, geel en groen, gebaseerd ip 't rood-groen van ASO en 't rood-geel van VGO. De fusieclub begost zn èèste sizoen in Derde Klasse.
In 1982 was 't er trouwens ook e nieuwe club ipgericht die van start giengt in de lèègste provincioale ofdelienge. Met diene club wilde der e poar de clubnoame in leevn oedn, mo da nieuwe VG Oostende is dus een aparte club mè stamnummer 8837, die gin aansproake ka moakn ip d'erelyste en 't palmares van 't oede originele VG Oostende.
KV Oostende endigde bijst de jaren 80 in Derde Klasse, joar achter joar aboven in de rangschikkienge, mo kost toch noois de titel pakkn. In 1992 kost Ostende doa uutendelik olliek kampioen wordn en promoveern. De club makte ton vele vorderienge de joarn derachter, moa bleef olliek e bitje wisselvallig. Achter 't èèste sizoen in Twidde Klasse promoveerde ze van èèste ki deure noa d' Eèste Klasse. 't Sizoen 1993/94 kost de fusieclub azo voe 't èèst in d'Eèste Klasse speeln. Twèè joar loater zakte KVO were, moar achter drie sizoenn kostn ze were promoveern noar Eèste. Ze bleevn doa da sizoen 1998/99 wel moar één joartje speeln, en zaktn weerol. Twee jaar loater zakte ze zels were noa Derde Klasse. Achter twèè seizoenn promoveerde KVO were en ze gieng tonne achter èèn sizoenn zels were deure no Eèste, moa weerol zaktn ze achter 2004/05 achter èèn sizoen.
In 't sizoen 2012/13 gerakt'n z' in de kwartfinalle van den beker. In Twidde klasse pakt'n ze de 7st'n april 2013 ook den titel en speel'n ze 't sizoen 2013/14 were in Eèste klasse.
1796
Gebeurtenissn
thumb|[[Napoleong en Joséphine de Beauharnais]] thumb|Napoleong in de Slag by de brugge van Arcole (15-17 november 1796)
Houleron
Geschiedenisse
De plekke es in 1722 vermeld lyk Hourlon. Ip de Cassinikoarte uut d'achttiende êeuwe es't gehucht angeduud lyk Houleron. De plekke wos bist 't ancien regime ofankelyk van de prochie van de Sinte-Pieterskerke van Ariën. In de neegntiende êeuwe wierd juuste o 't westn van Houleron de spoorlynne tusschn Atrecht en Duunkerke angeleyd.
1869
1866 - 1867 - 1868 - 1869 - 1870 - 1871 - 1872 't Joar 1869 is 't 69e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
30
27 - 28 - 29 - 30 - 31 - 32 - 33 't Joar 30 was e geweun joar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
Gebeurtenissen
thumb|Den arena van Verona
Lovoart
thumb|right|De Lovoart ter ôogte van [[Fortem]] De Lovoart es e West-Vloams kanoal da Bachtn de Kupe ligt. 't Vormt de verbiendienge tusschn 't Kanoal Nieuwpôort-Duunkerke in Veurne en den Yzer by 't gehucht Fintele in de gemêente Lo-Rênienge.
De Lovoart es vêertien kilomèiters lank. 't Wierd in de twoalfde êeuwe uutgegroavn en bevoarboar gemakt. De Lovoart diende ôok vo d'ofwoaterienge vo't te vele an woater uut den Yzer. Ôorsprounkelyk wierd in Fintele, by Pollienkove, e stuw ebouwd. By ôog woater an den Yzer, wierdn doa de schuuvn oop'ngezet, zoda 't woater koest ofvloei'n. In de dertiende êeuwe wos de voart twêe roed'n (7,65 mèiters) brêe, in 1622 wierd de Lovoart vodder uutgediept.
Chéreng
Chéreng es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Willems, Baisieux, Camphin-en-Pévèle, Gruson, Anstaing en Tressin. O de westkant van Chéreng lôopt de Marque.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|Den oude post van Chéreng
Bouwkundig erfgoed in Sint-Jacobskapelle
Lyste van bouwkundig erfgoed in Sint-Jacobskapelle:
Beatrys
right|300px
Beatrys es e Middelnederlandsche Merrialegende uut de veertienste eeuwe.
De vertellienge
De legende van Beatrys es ol styf oud en wos ol langer bekend in veel landn. 't Goat over e nunne da kosteresse es in e klooster moa bezeetn es van 't verlangn noa heur oud lief (vs. 213: Minne worpt mi onder voet). Ze sprikt zy were of mè heurne jeugdvriend en smyt uutendelik heur kappe over d'hoage. Z'hangt de sleuters van de kapelle an 't Merriabeeld en t'hope zettn ze zynder an noa e verre stee.
Ze leevn zynder doa zeevn joarn lik keuniengn in Vrankryk en krygn binsdien twee jounges. Moa oen ze zynder ol hunder geld verbuuscht hèin, lat 'n hem heur zittn. Beatrys bluuft ollene achter mè heur jounges, zounder geld en zounder teetn. Zeevn joar lank leevn ze zynder in de grotste oarmoe. Ze probeert t'overleevn deur te beedeln en heur te prostitueern up den buutn (vs. 448-450: Ic moet gaen dorden noet Buten der stat op tfelt Ende winnen met minen lichame ghelt).
In ol heur miserie vergit ze nie voe olle doage te leezn vo Merria. Achter en ende krygt ze zy spyt van 't gene da ze zy gedoan hèit. Uutendelik besluut ze zy van were te keern na 't stee woa da heur klooster stoat. Ze klopt an by e vriendelik oud wuuf da heur en de kinders wilt upvangn. Oe ze zy an da wuuf vroagt wuk da d'r overtyd mè de kosteresse es gebeurd, wit da wuuf van nietn.
Uut curiositeit goa Beatrys 'n dag d'r achter goan kykn na 't klooster. Ze verschiet heur en bulte oe ze ziet da heur kleers en de sleuters van de kapelle nog osan up juste dezelste plekke liggn lik woa dat ze zy veertien joar idder had achtergeloatn. Da wil zeggn da niemand in ol die joarn hèit geziene dat ze zy doa nie mè gewist hèit!
Nen iengel verklapt heur wuk da d'r gebeurd es. In ol dienen tyd da ze zy weg wos, hèit d'Hillige Merria heur uuterlik overgenoomn en heur werk overgepakt.
Merriavererienge
De legende es dus in d'eeste plekke e Merriavererienge: d'Hillige Merria da eindeliks goed es en oessan vo joe zorgt, ook oe j'up den verkeerdn weug zit.
Moa de vertellienge goat ook over de goedheid van mienschn in 't olgemeen. Wien da missn makt en slichte diengn doet, moa vroeg of loate zyn misse inziet en probeert were goed te leevn, goat vergiffenisse krygn (vs. 825-826: Wie aen u soect ghenade, hi vintse, al comt hi spade).
Handschrift en toale
De vertellienge van de nunne Beatrys es bewoard gebleevn in e sjiek versierd, uniek handschrift van round 1374. D'n tekst zelve es van round 1300. 't Es een van de zuuverste stikkn Middelnederlands dan gekend zyn uut dienen tyd. De toale es dudelik Brabants en es meugeliks in Brussel geschreevn gewist.
't Handschrift es nu bewoard in de Keunienklikke Bibliotheke van Den Haag.
Fragment
Beatrys hèit van 't oud wuuf g'hoord da de kosteresse de letste veertien joarn gin één messe gemist hèit. Z'hèit heur kinders achtergeloatn by da wuuf en ze keert zy nu were na 't klooster. Ze begunt were te leezn voe Merria moa ze volt in sloape. In e visioen hoort ze nen iengel koutn tegen zy (hets van gode, dat ic u quedde).
1469
1466 - 1467 - 1468 - 1469 - 1470 - 1471 - 1472
Beatrys
Fragment
Vers 667-700:
<i> Daer si lach in dit ghebede,
Quam een vaec in al haer lede
Ende si wert in slape sochte.
In enen vysioen haer dochte,
Hoe een stemme aen haer riep,
Daer si lach ende sliep:
'Mensche, du heves soe langhe gecarmt,
Dat Maria dijns ontfarmt,
Want si heeft u verbeden.
Gaet inden cloester met haestecheden:
Ghi vint die doren open wide,
Daer ghi uut ginges ten selven tide
Met uwen lieve, den ionghelinc,
Ligghen opten outaer neder;
Wile, covele ende scoen
Moeghedi coenlijc ane doen;
Die slotele vander sacristien,
Die ghi voer tbeelde hinct
Snachs, doen ghi uut ghinct,
Die heeft si soe doen bewaren,
Datmen binnen .xiiij. iaren
Uwes nye en ghemiste,
Soe dat yemen daer af wiste.
Maria es soe wel u vrient,
Grevelingn
Grevelingn (Nederlands: Grevelingen, Frans: Gravelines) is e gemêente in 't noordn van Vrankryk in 't Noorderdepartement. Grevelingn ligt in Frans-Vloandern an de Opoalkust woarda de riviere Aa in de Nôordzêe uutkomt. De Aa wos lange tyd de grenze tusschn Vrankryk en 't Groafschap Vloandern en es der nu nog de grenze tusschn 't Noorderdepartement en 't Nauw van Kales. Grevelingn grenst an de gemêentn Loon, Kroaiwyk, Sint-Joris, Saint-Folquin, Ooie en Groot-Filipsfort.
Beatrys
Fragment
Min no meer na dijn ghelike.
Grevelingn
Geografie
De gemêente Grevelingn bestoat uut vier dêeln:
Beatrys
Fragment
Dat heeft de vrouwe van hemelrike,
Sonderse, doer u ghedaen!
Grevelingn
Geografie
An de nôordkant van 't stad ligt 't hoavngebied die ansluut ip de voargeule van de hoavn van Duunkerke. In 't hoavngebied ligt de kerncentrale van Grevelingn, die uut zes kernreactors bestoat en an de Nôordzee ligt.
Beatrys
Fragment
Si heet u inden cloester gaen.
Grevelingn
Geschiedenisse
In tyde van de verooverienge van Gallië deur de Romeinn lag Grevelingn in 't gebied van de Morinen. Moar in dien tyd stond de streke meerndêel ounder woater en ezo begunt de eignlyke geschiedenisse van Grevelingn mo vanaf 800, achter de verzandienge van 't Blootland. Round dien tyd werd ter e kapelle gebouwd toegewyd an den Illign Willibrordus. In 1040 werd Grevelingn vo den êerstn kêe genoemd als Gravenenga, wa da verwyst na de gracht'n.
Beatrys
Fragment
Hets van gode, dat ic u quedde!' </i>
Grevelingn
Vlamsche stad
't Stad zelve wier mo gesticht in 't middn van de 12de êeuwe (twoaschn tusschn 1159 en 1163), toen da de Groaf van Vloandern Diederik van den Elzas besliste van der een zêehoavn te stichtn. Tegoare me 't bouwn van de hoavn liet em ôok dêeln van de Aa kanaliseern en e versterkte plekke construeern die als zyn residentie moeste dien'n. 't Stad kreeg êerst de noame Nieuwpoort en pas erachter de noame Graveningis. Grevelingn paste in e reke van hoavnsteed'n die gesticht wierd'n deur de Vloamsche groavn Diederik van den Elzas en loater Filips van den Elzas vo 't economische leevn langs de Nôordzeekuste te bevordern. And're hoavnsteed'n die toen gesticht werdn woarn Duunkerke, Mardyk, Nieuwpôorte, Biervliet en Damme. De hoavn van Grevelingn diende lange tyd als vôorhoavn van Sint-Omaars via de gekanaliseerde Aa. Der zoatn vele Oaringvisschers en verschillige marchandieze werd ierlangs gevoerd gelyk zout, wyn en fruut. Grevelingn ad dus e redelyke economische welvoart mo ging in de voddere joarn mêer betrokkn groakn in polletieke en militaire conflictn deur zyn strategische ligginge.
Tusschn Vrankryk, de Nederlandn en Ingeland
Ounder de Bourgondiërs wierd de stad versterkt en ôok bist de regeerienge van keyzer Koarel V werd de burcht gerestaureerd en 't stad verder verstekt. Zyn zeune Filips II zette de werkn verder en liet in de duun'n e fort bouwn da nar em genoemd es. Ip de dertiende juli 1558 versloeg Lamoral, groaf van Egmont in Grevelingn in dienst van de Spanjoard'n, de Fransche troepn van maréchal de Thermes, achter da de Fransche ounder de leidinge van François de Guise Kales weer ad'n ingepakt ip d'Ingelsche. Ip 22 december 1565 wierd in Grevelingn en akkoord geslootn tusschn afgevoardigdn van de Fransche en de Spoansche keunink vo de grenze tusschn Vrankryk en de Spoansche Nederlandn vast te leggn. Bist den Tachtigjoarign Oorloge koos in 1574 Valentin de Pardieu, de gouverneur van Grevelingn, de kant van de Spanjoard'n en ne moeste antins em verdedign teegn de Nederlandsche ipstandelingn, de Fransche en d'Ingelsche. Ip 29 juli 1588 dee d'Ingelsche marine een dêel van de Spoansche Armada zinkn vôorn de kust van Grevelingn.
In de zeventiende êeuwe bleevn de conflictn mekoar ipvolgn. In 1644 belegerde Gaston van Orléans, de broere van keunink Louis XIII, Grevelingn en veroverde de stad. Moar in 1652 es ze were by de Spoansche Nederlandn gevoegd deur de landvoogd Leopold Willem van Ôostnryk. Grevelingn lee vree deur ol de gevechtn en teegn 1654 wos drie kart van 't stad verwoest. In 1658 werd ze ingenoomn deur maréchal de La Ferté en Vauban en were by Vrankryk gevoegd.
Fransche stad
Achter 't Verdrag van de Pyreneeën van 1659 bleef Grevelingn officiël by Vrankryk en verloor et zyn functie van grensstad. 't Bleef wel e garnizoenstad tot an de 19de êeuwe. 't Stad wierd ôok vodder versterkt deur Vauban in de rest van de zeventiende êeuwe. Doarby bleef Grevelingn e belangryk centrum vo vissery. Surtout deur de Yslandvisvoart ontwikkelden 't stad en zyn bygeleegn dorptjes under vodder. In 1884 werd Groot-Filipsfort en onafankelyke gemêente. In de negentiende êeuwe es Grevelingn ôok bykans hêlegans Franstoalig gekommen. Vandoage i Grevelingn e gans ander karakter en es 't e goe ontwikkelde plekke deur de hoavnindustrie en de kerncentrale die ter gebouwd es in 1974.
Toale
Deur de grôote immigroasje vanuut Artesië begoestn ze in Grevelingn ol vrêe vroeg e sôorte van Picardisch dialect te koutn da specifiek wos an de kuststreke mo toch verweevn wos me d' and're vormn van gesprookn Picardisch van mêer inlande. Pertank wierd mor ip e poar kilomèitrs doavan, in en round Broekburg nog teffrente Vlams gekout tout in de joarn 1800. D'inweuners van Grevelingn noemn ulder eign dialect "patois", juuste gelyk de mienschn elders in Nôord-Vrankryk da ôok zo noemn.
Zwentibold
Zwentibold (870/871 – Sustern, 13 ogustus 900) was van 895 tout 900 keunienk van Lotharingen. Je was 'n ounwettige zeune van keizer Arnulf van Karinthië. Achter zyn dôod ist 'n hillig verkloard deur de katholieke kerke.
J'is genoemd achter zyn dooppeter Svatopluk I van Moravië. Zwentibold is de Frankische vorm van die noame.
In 895 hielpt ie mee in de stryd tusschn Odo van Parys en Karel de Simpeln vo de krône van West-Francië. Je trouwde in 897 met Oda van Saksn, zuster van Hendrik de Veugeloare.
Je krêeg serieuze probleemn achter dat 'n in 896 de groafschappn van Stephan van Bidgouwe en van de broers Matfried IV en Gerhard I van Gulikgouwe confisqueerde en in 898 zyn roadgever, de machtige groaf Reginar I van Henegouwn van 't Huus Reginar, an de kant zette.
Zyn voader Arnulf kost hem nog beschermn zo lange dat 'n leefde, moar achter zyn dôod in 899 kwamt den oadel van Lotharingen, mè Reginar I ip kop, in ipstand teegn hem. Ze wildn Arnulf zyn wettig zeuntje Lodewyk et Kiend van zeevn joar oud keunienk van Lotharingen moakn.
Den 13stn ogustus 900 sneuvelde Zwentibold in Sustern in e gevecht teegn de Matfriedn gebroers Matfried IV en Gerhard I.
Chiro
thumb|150px|Logo van de Chiro De Chiro is e jeugdbewegienge die in Vloandern ougeveer 1000 platselikke ofdêliengn et, woamei da 't de grotste jeugdbewegienge is (ol beweirn de scouts dat ouk wel). In de Woaln bestoat er e gelykoardige organisoasche, de Patro. Die noame toogt nog dudelikker van woa dat de Chiro ôorsprounkelik komt, uut de patronoatn.
Missie en uutleg
Chiro wult mêer doen dan ieder twêe weekn de zundagachternoune sport en spel anbiedn. 't Droait byn de Chiro round 3 boasisweirdn: geirn zien, innerlikeid en rechtveirdigeid.
Leeftyd
De mêeste Chiro's werkn vanof 6 of 8 joar en mêestol in verschillnde leeftydscategorieën:
Uniform
Sedert 1995 bestoat er e standoard uniform
West-Vloandern
In West-Vloandern bestoat er Chiro in de mêeste gemêentn, ollêne in de gemêentn Koksyde, Mêesn, D'n Oane, Lô-Renieng, Spiere-Elkyng en Zuunkerke is er gin Chiro.
Lannoo
Drukkery-Uutgevery Lannoo uut Tielt is in 1909 ipgericht deur Joris Lannoo.
Geschiedenisse
Lannoo eit 2 grôte pôotn:
Et bedryf kende vanof 1971 ne sterke groei ounder de twêede generoatie: de broers Jan en Godfried en udder zuster Godelieve. De uutgevery groeide en ip groafisch vlak weirdn schône pryzn gepakt.
In 1992 es et bedryf ipgesplitst in de Drukkery Lannoo NV, met Stefaan Lannoo an et ôofd en de Uutgevery Lannoo NV, woar da Matthias Lannoo boas van es. Voo de moment weirkn der 140 minsn by de Drukkery en 165 in de Uutgevery groep.
Hendrik II van Beiern
Hendrik II van Beiern, bygenoamd de Ruuzjezoeker, van de Saksische dynastie de Liudolfiengers (951 - Gandersheim, 28 ogustus 995) was hertog van Beiern van 955 tout 976 en were van 985 tout 995. Je was ook hertog van Karinthië van 989 tout 995.
Je was den ênigste zeune van hertog Hendrik I van Beiern, e joungere broere van Otto I de Grôotn, en van Judith van Beiern. Hendrik de Veugeloare was zyn grotvoader.
Je volgde in 955 an zyn 4 joar zyn voader ip ols hertog van Beiern en markgroaf van Verona, ounder de voogdye van zyn moeder.
J'ha zyn nounkel Otto I willn ipvolgn in Duutsland en in 974 probeerdegt ie zyn kozyn Otto II te verdriengn van de trône. Me d'hulpe van zyn zuster Hadwig kost ie steun krygn van de Beiersche en Saksische eedeln en ook van hertog Boleslaus II van Boheemn en prins Mieszko I van Pooln.
Moar Otto II kost Hendrik gevangn zettn in Ingelheim en in 976 verlôort ie zyn hertogdom an Otto I van Zwaabn en je wierd ounder de voogdye geplatst van bisschop Folcmar van Utrecht.
Os Otto II in 983 in Rome ounverwacht stierf an malaria, probeerde Hendrik de Duutsche trône were te bemachtign en je kwam de regent van de 3-joarign Otto III van 983 tout 984. Mo je krêeg gin steun me van de Duutsche hertoogn en je was verplicht van 't regentschap over te loatn an Otto III zyn moeder Theophanu. In 985 krêegt ie zyn hertogdom were en in 989 kwamt ie ook hertog van Karinthië.
Vrouwe en jounges
Hendrik trouwde me Gisela van Bourgondië, dochter van Konrad I van Bourgondië en zyn êeste vrouwe. Under jounges:
Fintele
thumb|400px|left|Fintele an den Yzer en de Lovoart
The Ramones
The Ramones wos een Amerikoanschn punk-rockgroep.
Geschiedenisse
In 1974 kwamn vier jounge gastn uut Queens New York tope om muziek te moakn: Joey (zanger), Johnny (gitaar), Dee Dee (bas) e Tommy (drum). Da wos te vulln in de periode van de disco, moa disco wos nunder genre nie. Dee Dee woun 'n êestn die ze zelvn "Ramone" noemde. En ol d'ander dein nem achter. De noame Ramone komt eigentlik va Paul Mc Cartney van The Beatles: a Mc Cartney in een hotel kwam, gebruuktnde e voalsche noame: Paul Ramone.
In 1976 moakn ze nunder êeste ploate: Ramones. Nunder styl va muziek is: korte nummers, styf zêre en surtout lude speeln.
De groep et dikkers veranderd va opstelling. Marky Ramone gienk weg in 't begun va de joarn '80 (e wos mêer drounke of nuchter) en in zyn plekke kwam Ritchie. In 1987 goenk Ritchie zelve weg. Op 't moment da Marky stopte mè drinkn muchn'de were kêern in de groep. In 1989 goenk Dee Dee, die ol de songs schrêef, weg voer e solo-carrière (die ol gèn kantn marcheerde).
De Ramones stopnde in 1996. Z'en vele gastn kunn beïnvloen, moa toch en ze nôois styf vele ploatn verkocht. In 2001 gink Joey Ramone dôod. In 2002 Dee Dee Ramone. In 2004 Johnny Ramone.
VC Koeban Krasnodar
VC Koeban Krasnodar (in 't Russisch alfabet: Футбо́льный клуб "Куба́нь" Краснода́р / Futbol'nij klub Koeban' Krasnodar) is e Russische voetbolclub uut Krasnodar, upgericht up 1928. Ze speeln in 't Koeban stadion in Krasnodar.
Gardameer
thumb|Et Gardameer vanuut de ruumte thumb|De gemeênte Nago-Torbole en 't noordelik stik van 't meer thumb|Zicht ip 't zudelik stik van 't meer by Peschiera del Garda (Verona). Vanachter zyn de bergn van Brescia te zien. Detail van e schilderie van Girolamo dai Libri (achter 1533) Et Gardameer (Italjoans: Lago Di Garda) es een meer in Itoalië.
Viertorre (Blanknberge)
thumb|De viertorre van Blanknberge, gezien van ip den diek thumb|De viertorre van 1870, gedynamiteerd deur de Duutschers in 1944 De viertorre van Blanknberge stoat an de westkant van de zêedyk.
Gardameer
Geografie
Et Gardameer es et grôotste meer van Itoalië, en ligt in et nôordn van et land. Et ôort soamn me ounder ander et Comomeer en het Lago Maggiore tot de zogenoamde Nôord-Italioanse meern. Den omtrek van et meer es oungeveer 152 km. Het meer eit nen typische vorm: lang en smol in 't nôordn, en brêed en round in 't zuudn. Da es een gevolg van zyn liggienge, want de nôorderpunt ligt volledig in de uutlopers van d' Alpn en es vrêe bergachtig, binst da 't vlakke zuudn ol dêel uutmakt van de Po-vlakte. De diepte van et meer weirdt ôok bepoald deur de omliggnde geografie: in het nôorden goat et meer tot 350 meiters diepe, moar in 't zuudn eit et mêer et karakter van nen oundiepn bassing. Der zyn verschillnde klêene eilandjes in et meer te vinden, en in 't zuudn ei je een schiereiland.
Viertorre (Blanknberge)
Geschiedenisse
De Blanknbergsche viertorre wordt vo 't êest vermeld in 1337. Je stound ton in 't ôostn van de stad. Ofbeeldiengn of têkeniengn uut die periode zyn der nie, moa wel uutgoavepostn van de stadsrekeniengn.
Gardameer
Streekn en gemêentn
Et Gardameer ligt ip het groundgebied van 3 Italjoanse provincies: Trento in et nôordn, Brescia an de westkant en Verona an de ôostkant. Der zyn verschillnde gemêentn round het meer:
Viertorre (Blanknberge)
Geschiedenisse
Loater is de viermast vervangn deur e torre in stêen, woarin dat er vo brandstoffe strooi gebruukt wierd, vo lucht te geevn. In de geschriftn ku j'ook leezn da temmerman Jan de Juede in 1421 werktege an de vierboete, en boutn, noagels en ankers leverde. Ook dat de stad in 1442 Cornelis Godewaert betoaldege vo 't ipkuuschn van d'assche.
't Is vaneigns nie te verwoundern da 't stookn van strooi en hout, vele brandgevoar meebrocht. Regelmoatig brandege de torre uut. In 1484-85 is 't boovnste dêel vernieuwd achter e brand. Michiel van Langhemaere vernieuwdege nog e ki de kappe in 1524 moar in 1526 brandege de torre hêlegans of.
De metsers Pier Ketele, Jacob Kint en Michiel Langhemaere reisdegen noar Ostende en Nieuwpoort vo doa te kykn noa de vierboetn en ton dezelfstn te bouwn in Blanknberge. E poar joar loater in 1537 was ter were brand en in 1555 wierd de viertorre were lêlik toegetoakeld. De Brugsche metser Jerome van der Beke brocht 1800 bakstêens en 25 werkdoagn in rekenienge vo 't herstel. Moa tien joar loater was 't were van dadde en der wierd were e nieuwe torre gebouwd.
Pecqueur
Pecqueur es 'n gehucht in de Fransche gemêente Ariën (Aire-sur-la-Lys) in't departement Nauw van Kales. 't Ligt apeupri drie kilomèters o d'ôostkantn van 't center van Ariën, ip de boan'n noa de gemêente Tien'n en richtienge Houleron. Olangsn de nôordkant van Pecqueur strôomn ozowel d'oude os de gekanaliseerde Leie die ier 't schee'n vormn tusschn Artesië en Frans-Vloandern. O den oovrkant van de Leie liggn Tien'n en Widdebroek. O de zuudkantn van 't gehucht lôopt 't Kanoal Ariën-La Bassée.
Viertorre (Blanknberge)
Geschiedenisse
De torre stound er nog moa in 1556, of de woatergeuzn begostn de zêe en de kust ounveilig te moakn. Achter de zomer van 1572 ountscheeptn ze vanuut Vlissiengn in Blanknberge en 't Brugse Vrye. Die periode was een rampe vor uze gewestn. thumb|left| Fort Napoleong (1810-1873) 't Is moar in de Oostnryksche periode dat er were geschriftn gevoundn zyn over e viertorre (1771). De bouwheer was de stad Blanknberge en de kostprys was 29 pound. Moa 't zag ter noar uut da de nieuwe viertorre e gevoar was vo de visschersstad omda de vierboete in de dunen stound rechte teegnover de stad. Omdat er al e grôte brand gewist was in 1719, woarn der verschillige menschn die klacht indiendn by burgemeester Pollet. Burgemêester en schepens voundn de klachtn geground en beslistn de 14ste meie 1772 de vierboete te verplatsn, mêer ôostwoarts van de visscherswyk. Die viertorre is verzekers deur den oorloge in 1795 in ounbruuk gerakt en hêlegans vervalln.
Pecqueur
Geschiedenisse
En oude vermeldienge van de plekke komt uut de vêertiende êeuwe, eschreevn lyk Les Peskeurs. In de zeevntiende êeuwe wierd et eschreevn lyk Les Pesqueurs. Pecqueur wos bist 't ancien regime ofankelyk van de prochie van de Sinte-Pieterskerke van Ariën.
Viertorre (Blanknberge)
Geschiedenisse
In 1810 wierd er ip bevel van Napoleong e versterkte torre gebouwd in de dunen ter hoogte van de casino van nu. 't Was gin viertorre moa je wierd loater doavoorn gebruukt. Napoleon wildege e fort in de dunen met de bedoelienge vo d' Iengelsche scheepn te bespiedn en van de kust weg t'houdn. 't Is ounder 't bestier van d'Hollanders dat er in 1817 ip 't fort e lucht gezet is. Die viertorre blêef in gebruuk tout 1872.
By den anleg van d'hoave van Blanknberge (1863-71) liet 't Ryk in 1870 e nieuwe viertorre neffest d'hoavegeule bouwn. 't Was een achthoekige torre, 17 meter hoge in Boomsche bakstêen mè meurn van 1,5 meter dikke. Van ounder was 't verbluuf van de viertorrewachter en e stoapelplekke vo materioal. De torre teldege 121 trappn en de lanteirn kwam van Birmingham in Iengeland. Den êeste juli 1895 is de vaste lucht van de viertorre vervangn deur e knipperlucht, die om de 15 secondn knipperde. In 1944 is die viertorre vernield deur de Duutschers (Twidde Weireldoorloge).
Zêegenootschap
't Zêegenootschap, e club die gepassioneerd is deur 't leevn ip zêe, krêeg in 1994 de toeloatienge vor e "zêemuseum" en "nautisch en didactisch informoatiecenter" ip te richtn in 't viertorregebouw. D'r hangt ook e gedenkploate vo weireldzeiler Staf Versluys en 'n ipschrift ter êre van Jacques Brel, even oud of Versluys en met de zelfste passie vo zeiln.
500 (getal)
500 (vuufounderd) es 't geheel getal volgend ip 499 en vôorofgoand an 501.
Internationoal Cartoonfestival Knokke-Heist
't Internationoal Cartoonfestival Knokke-Heist hèt ol een lange geschiedenisse. In 1962 wierd in de dêelgemeente Heist, in Duunbergn, 't êeste "Salon van de Humor" g'organiseerd. Vanof 1964 wierd de cartoonwedstryd joarliks ingericht. 't Cartoonfestival is nu bekend in mêer of 60 landn en jaarliks steurn mêer of 800 cartoonisten omtrent 4.000 cartoons in vo de joarlikse wedstryd. Ieder joar briengt 't Davidsfonds ook een cataloog uut: 'Het Cartoonboek'.
Stamhertogdom
Stamhertogdomn woarn hertogdomn in Ôost-Francië die vôortkwoamn van de Germoansche volksstamn, die under doar in de vroege middelêeuwn in den tyd van de volksverhuuziengn bluuvnd gevestigd haan.
Karel de Grôotn wilde de verschillige stammn loatn verdwynn deur z’ollemolle tegoare te briengn, moar under macht was zo grôot dan z‘uutendelik were erkend wierdn.
De stamhertogdomn in Oost-Francië
Thüringen, et land van de Thüriengers, was al van vo Karel de Grôotn ipgesplitst gerakt tusschn Frankn en Saksn.
Stêenvôorde
Stêenvôorde (Frans en Nederlands: Steenvoorde) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in de Franschn Westoek, teegn De Schreve. Stêenvôorde grenst an de West-Vloamsche gemêente Poperienge (mêer bepoald an de dêelgemêente Woatou) en an de Fransche gemêentn Godsvelde, Eke, Terdegem, Kassel, Oudezele en Winnezele.
Stêenvôorde ligt in't Frans-Vlamsche Outland, benee'n an den westelykn flank van de Wouwenberg. De noame van't dorp verwyst na 't Vlamsche "stêen" en "vôre", wa verwyst noar en oovrsteekplekke. Da komt mè datter in diejn cotée en oude Romeinsche boane liep die illegansn va Bonen noa Keuln liep en ier d'Eybeke (Ey Becque in't Frans) overstak.
Sir Edwin Lutyens
thumb|right|225px|Sir Edwin Landseer Lutyens in 1921 Sir Edwin Landseer Lutyens (Londn, 29 moarte 1869 – Londn, 1 januoari 1944) wos een Iengelschen architect, volgens sommigte wel 'n grotsn van 'n 20sn êeuw. En is in eigen land surtout bekend vou zyn ontwerpn van e masse administrative gebouwn in New Delhi, India.
Nog vo 't ende van den Êestn Weireldoorloge wierd Lutyens angesteld lyk êen van drie belangrykste architektn die deur de Imperial War Graves Commission ipgedroagn woarn van verschilligte gedenktêek'ns en ôorlogsmonumentn in't binn'n- en buutnland te bouwn, ounder and're in Ierland en Spanje. De mêest bekende doavan zyn de Cenotaph in Whitehall, Londn en 't Memorial to the Missing of the Somme in Thiepval in Vrankryk. Nen ontwierp ôok 140 Britse militaire begroafplekkn in België en Vrankryk.
In West-Vloandern ving je op d'Iengelsche kerkoovn uut 'n Êestn Weireldôorloge nog werk van Edwin Lutyens:
Lutyens wierd in 1918 tout ridder gesloagn; tsedert droeg 'm de titel sir. In 1921 wierd em verkoozn tout lid van de Royal Academy of Arts. Lutyens wos ôok verantwôordelyk vo't ountwerpn van New Delhi, woar da vanaf 1912 de regeerienge van Brits-Indië zetelde. Ne liet em, tegoare mè Herbert Baker, surtout inspireern deur de traditionêele Indische architecteur. D' impressionante residensje van de gouverneur, de Viceroy's House, die vandoage dienste doet lyk d'ambtsweunienge van de president van India en die nu de Rashtrapati Bhawan es enoemd, wierd ôok deur em ountworpn.
Chyler Leigh
thumb| Chyler Leigh (Charlotte, 10 april 1982) is een Amerikoansche actrice, zangeresse en model.
996
993 - 994 - 995 - 996 - 997 - 998 - 999 't Joar 996 is 't 96e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
31 (getal)
Êenendertig is 't getal 31, e nateurlik getal achter dertig en vôorn twêendertig.
Overige
Êenendertig is ook:
Even Stevens
Even Stevens is e kluchtige Amerikoansche tv-serie van Disney Channel over 't leevn van de familie Stevens. 't Goat surtout over de ruuzjes tusschn zuster en broere Ren en Louis.
't Kwam in Vloandern van 30 augustus tot en met 3 oktober 2010 op vtmKzoom en van 27 september tot en met 26 december 2011 op VTM.
Guldnspoornslag
thumb|[[Gwyde van Dampierre]] Kort achter de Brugse Mettn wos 't er up 11 juli 1302 de Guldnspoornslag. Doa versloegn de Vloamingn, in under stryd vôor ounafanklikeid van Vrankryk, ’t Frans ridderleger ip de Groeniengekouter by Kortryk.
De Guldnspoornslag: 11 juli 1302
’t Vlams leger aad tussen de 8500 en de 11000 man, woarounder mo 350 te peirde. Doavan moen der tussen de 2600 en 3700 van Brugge zelve gewist zyn, woarounder 350 kruusboogschutters. Dedeze wierdn angevoerd deur Willem van Gullik. De Bruggeliengen pakten de rechterkant voar under rekenienge. Up de lienkerkant stound er een even grôte groep van soldoatn uut Oudenoarde, Olst en Kortryk, me nog e kêe 700 Gentenoars angevoerd deur Jan Borluut. In ’t midden de mannen van ’t Brugsche Vrye en der was ton ôok nog een groep van 500 stryders uut Ieper die der vôren moest zorgen dat er niemand koste uutbreken uut 't kastêel by Kortryk. Jan van Renesse, die den algemênen anvoerder was, oad oak nog e kêe 500 man in reserve in de twêede linie. thumb|left|250px|De Guld'nspoornslag ut 's Lands Glorie van Artis-Historia
Volgens de Belgische geschiedenisboekstjes en de Vlamingen gewonnen deurdan de Franse da nie gezien an dat er doar 'n beke was woadan ze nie over kosten springen met under peirden. De Belgische geschiedenisboekstjes en 't eigenlik oltyd nogoal moeilik g'ed met ’t feit dan die zogezeide Vlamsche boertjes doar in 1302 de fine fleur van Vrankryk kunnen versloan ein.
In ’t echt woaren der buten de gesteldheid van ’t pling nog een poar factoren die voa d’overwinnienge gezorgd en:
Ten êeste woaren de Vlamingen t'endn: ze woaren ’t strountebeu en moegetergd tout en met, woadeure dan ze styf fanatiek woaren. Ten twêede aan ze 'n woapen, den fameuzen goeiendag (kykt rechts), 'n sôorte knots van ne meter 'n olf lang met 'n yzeren punt olboven, woamee dan ze deur de bepantseringe van de Franse kosten steekn. (Dus nie 'n stok met nen yzeren keten en nen bol mè pinnen ip lik da je soms in de boekstjes ziet (kykt lienks)).
En ten derde voagden z’under voeten an de regels die der normoal in zô'n veldslagen woaren: normaal was 't de bedoelienge da je probeerde ridders gevangen te pakken en da je der ton 'n losgeld vô kost vragen. De Vlamingen woaren ’t zo beu dan ze de Franse ter platse dôodsloegen (lik dan de Franse ôok met de deze die gin ridder woaren zoun gedoan en).
In dien tyde mocht mo juste den oogsten adel goudene spôren dragen. Achter de slag ein ze 800 spôren ipgerapt, wa da toch wel bewees wa fer slachtienge dan de Vlamingen doar aangericht en.
En da 't gêen klêen veldslachstje wos, bewyst ôok dan ze drekt ulder bode noa de paus in Rome steurden die em uut zyn bedde oalde vô te vertellen dan de Vlamingen de Franse verslegen aan.
963
960 - 961 - 962 - 963 - 964 - 965 - 966 't Joar 963 is 't 63e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Father of the Pride
Father of the Pride is 'n Amerikoansche têeknfilmserie, geproduceerd deur Jeffrey Katzenberg en uutgezondn ip NBC in 2004.
32 (getal)
32 (twêendertig) is 't nateurlik getal achter 31 en voorn 33.
Loaknolle
240px|thumb|De Loaknolln verlucht, me vavoorn 't barokke Nieuwerck. De Loaknolle en zyn torre is 't bekendste gebouw van Yper. 'n Bouw dervan is begunn round 1260 en 't hele gebouw wos greed in 1304. Ze wos bedoeld voun loakn die anevoerd wos van up d'Yperlee, te verkoopn en te stockeern. De torre en 't westelik gedeelte stoegn der eest, toune doarachter 't oostelik gedeelte. 't Is een van de grotste burgerlikke gotische gebouwn van Europa. De Sint-Moartnskathedroale, die der juuste bachtn stoat, is e bitje vroegerder ezet.
Bouw
De bouw van de Loaknolle en d'Olletorre ku nie los ezien zien van de economische ountwikkeliengn van de 10ste tout de 13ste eeuwe. Doa woa da 't kerngebied van de loaknindustrie round 't joar 1000 surtout an de Somme lei (te zuudn van Rysel), verlei et nem in de twee eeuwn derachter no 't noorn. De belangrykste steedn van 'n dien tyd woarn Brugge, Gent en Yper zevve. Oul d'Yperlee en 'n Yzer kwaamn der sjette en aar groundstoffn van uut Iengeland nor Yper en ol zere moest er e plekke kommn voun olles te kunn stockeern en verkoopn (deur ieder durtje). 't Begun van 'n bouw van d'olln is van 1260 (ol zoudt Boudewyn van Constantinopel 'n eestn steen eleid en up 'n 1stn moarte van 1200), 't wo greed in 1304.
De holln zelve en 't eeste verdiep van de torre woarn ollene gebruukt voun de verkoop van loakn. Up 't twidde verdiep zat 't scheepncollege (en round 1325 'n schatkoamer), up 't derde wos de woapnzoale en up 't vierde zaatn de klokkeluders. De wachters zaatn helegaans boovn in de noalde.
't Nieuwerck (oek ekend ounder de noame  't Groen of Gulden Halletje, woa dan nu de roadzoale van 't stee is, is van vele loater (1619) en is barok.
Loaknindustrie
Up 't toppunt van ze rykdom wundn der in Yper 50 000 menschn, die voun 'n dien tyde indeliks vele wos, ollene Gent en Brugge deen beter. 't Stoegn toune oek uuzn woa dan nu de Verdrounkn Ween zyn, nu e woaterwin- en natuurgebied. Nieuwpoort wos toune voun Yper wuk dat Damme voun Brugge wos.
't Loakn van Yper gienk nor olle uutoekn van Europa ('t wos oundermeer e grootn ofnemer in Genua), mor oek derbuutn, lik in Centroal-Rusland, Noord-Afrika en 't Middn-Oostn. Olle commerçantn haddn en eign plekke in d'halln, dan ze deur lotienge kreegn. 't Wos ossan controlle up 't gewicht van de wulle, up de gebruukte verve en up de langde en de bridte.
Van de 14ste eeuwe vors gienk et vele miender en Yper verloor deur verschillige reedns ze machtsposiesje. D'Iengelsche sjette wos moelikker en moelikker te verkrygn en bykan 3000 menschn gienkn dood an de peste. In 1328 moest Yper meer of 500 stielmans wegzendn achter 'n Slag by Kassel en in 1383 muchtn d'Yperliengn achter 't beleg deur de Gentenoars en d'Iengelsche olles buutn de stadsmeurn nie mir erupbouwn.
't Deurde egliek nog en goe 200 joar voun da 't helegans edoan wos.
Eestn Weireldoorloge
thumb|left|250px|De Loaknolle beisn WOI, nog voorn dan ze heel ebombardeerd wos.Lik de reste van Yper, kreegn oek d'Olln der ferme van beist 'n Eestn Weireldoorloge. Met dat Yper te middn 't frount lei, wos verre olles kapot eschootn deur de Duutchers, ollene eentige meurn van de torre en 't westelik deel stoegn nog rechte. Achter 'n oorloge is heel 't gebouw erzet juuste lik dat van te voorn wos, ounder leidienge van Coomans en Pauwels, twee architectn. An 'n ounderkant kuj nog ossan d'origine steenn zien. 't Nieuwerck is mor in 1962 erzet.
Deur dat olles in Yper mor van in de joarn 20 van de 20ste eeuwe is, kwam de stee lange nie voorn up de lyste van weirelderfgoed va 'n UNESCO, mor oundertusschn is dadde wel ol gebeurd voun de Loaknolln zevve.
'n Dag va vadoage
Nu zyn de Loaknolln deels gebruukt voun 't museum In Flanders Fields en deels voun polyvalent gebruuk lik evenementn en tentoonstelliengn. Me tyd got heel 't gebouw (buutn 't Nieuwerck) inenoomn zyn deur 't museum.
In de torre zevve zit er e beioard, woarup dan der twee vaste beioardiers speeln. Met 'n Kattestoet smyt de stadsnarre van up d'Olletorre speelgoedkattn no beneen (in 'n tyde woarn dadde leevnde kattn).
Up de mart stoat er oek e miniatuur van heel 't gebouw.
Heirweg
thumb|right|300px|Romeinse weg in Pompeii thumb|left|Overbluufsels van de Via Appia in [[Rome]] Een heirweg of heirboane, is een oude Romeinse langenofstandsweg. Heir (van 't Oud-Germoans harja) is een Oud-Nederlands wôord vo leger. Die name duud up 't ôorsprounkelik doel van heirweegn as "snelweegn vo 't leger". De Romeinn leidn duzendn kilometers an noar olle dêeln van 't Romeins Ryk vor under legers rap te verplatsn in gevol van een upstand. commersantn maktn ôok gebruuk van de weegn. Vandoa da 't sprêekwôord "olle weegn lêen noa Rome" komt.
Geschiedenisse
Toet an 't ende van d' 18e êeuwe woarn de vroegere heirboann de vornoamste verbiendiengsweegn in de Lêge Landn en in andere dêeln van Europa. Langs die weegn vienden me dikwils overbluufsels van Romeinse villas, grafheuvels enz.
d' Heirweegn woarn d' êeste goeie weegn die wierdn angeleid, en dien toake wierd mêestol deuer de geweune soldoatn uutgevoerd. Zo`n Romeinse weg wierd systemoatisch gemakt, mê laagn van verschillende groundstoffn. De uutgegroavn eirde wierd gebruukt vo de agger up te bouwn. Doarup kwaam ton een fondaotie van grôte stêenn en nog andere laagn van kiezel en zand. 't Wegdek bestoat uut platte kolsyn. In streekn woarda stêenn moeilik te viendn woarn, wierdn weegn dikwils van hout gemakt. De bedoelienge was dat de weg nie zou verzakkn en hoger laag dan d' omgevienge. Ze kostn wel 8 meters brêed zyn. An de zijdskant maktn ze ton greppels vo 't woater of te voern. langs de heirboann zyn der veel dorpn en steedn ontstoan, vo van de goeie verbiendiengn gebruuk te maakn.
thumb|center|750px|Deursnêe van een typische Romeinse weg. (A). Platgemakte eirde, vantydn gecompacteerd. (B). Statumen: stêenn van omtrent handgrôotte. (C). Audits: gruus of betong van gebrookn stêenn en kalk. (D). Nucleus : 'n bedde van fyn cement gemakt van potschervn en kalk. (E). Dorsum of agger viae : de krôone van de weg (media stratae eminentia) gemkat van polygonoale blokkn van basalt of regelmoatige blokkn van saxum qitadratum (travertine, peperino, of andere stêensôortn van 't land). De boovnkant was ountworpn vo reegnwoater weg te loatn, binst dat den ounderkant, grof was vor een goe contact mè den oudnerlage te maakn. (F). Crepido, margo or semita : een sôorte stêenn plankier an iedere kant van de via. (G). Umbones of kantstêenn.
Belangrike nog t' herkennen heirweegn
thumb|right|300px|De Romeinse kassei in de beurte van Toungern
Veel stroatenaamn verwyzn nog noar under Romeinse oorsprong, gelik den Diksmuidsen Heirweg (of Brugsen Heirweg) die tusschen Sinte-Machiels en Diksmude lopt.
Karel ende Elegast
Karel ende Elegast is e veraal i verzn over ridders en Karel de Grote. 't Is eschreevn roend 1250 deur etwien uut Brabant. De stôrie is êen va de lettere Middelnederlansche romangs woavan da de hêle tekste nog bestoat.
Heirweg
Belangrike nog t' herkennen heirweegn
Een belangrike heirweg in de Lêge Landn was den heirboane tusschen Boulogne en Keuln. De Via Belgica is nog goed te volgn over praktisch hur hêle lengte. Azo woarn der drie ôost-west verbiendiengn die Keuln verboundn mè Boulogne via Toungern:
Karel ende Elegast
De stôrie
Karel de Grote krygt e visioen met een iengel. Dien iengel zegt dat 'n moe goan tsjoepn. Achter e ment luustert Karel en e goat 't bus in. Op ze peird peist Karel a vanolles. Oender ander an Elegast: dat wos e goein ridder die zwoar estraft wos (z'en nem verbann) voer e klênigied. Op e zeker moment komt Karel e zwortn ridder teegn en 't komt toet e duel. De zwortn ridder - die eigentlik Elegast is - verliest. Karel duft nie zeggn wie dat 'n is en e zegt dat 'n Adelbrecht noemt.
Adelbrecht vroagt an Elegast om by 'n keunienk (by ze zelven dus) te goan tsjoepn. Elegast wilt nie: en is nog ossan moat mi 'n keunienk, 't bewys dat Elegast e goein ridder is. Elegast stelt vôorn om in te breekn by Eggeric, de stoete schôonbroere va Karel. Azô ezeid, azô edoan. Elegast rakt toet in 'n koamer van Eggeric e ze vrouwe (die de zuster is va Karel). Doar ôort Elegast da Eggeric 'n keunienk wil vermôorn. Ze vrouwe protesteert en Eggeric sloa neur e bloeneuze. Elegast, die oender 't bedde legt, vangt da bloed op in zyn anschoe.
Elegast goa were na buutn e vertelt olles an Adelbrecht. Adelbrecht zegt dat 'n olles goa vertellen a Karel de Grote. E dag loater, op 'n ofdag, is olleman tope op 't kastêel va Karel. Karel zegt dat Eggeric e verroader is. Elegast meugt getuugn en e toogt d'anschoe mi bloed.
Eggeric komt kwoad en e zegt tegen Elegast da z'er vôorn goa vichtn. Elegast wint. En 't veraal krygt e schôon ende: 'n verroader is dôod, 'n keunienk is ered, en Elegast meugt trouwn mi de weeuwe van Eggeric.
E fragment
In dit stiksje legt Elegast oender 't bedde van Eggeric. Eggeric verklapt an ze vrouwe wuk dat 'n va zinne is. Dedie is kwoad en Eggeric sloat neur e bloeneuze.