cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bristolkanoal
thumb|350px|Liggienge van 't Bristolkanoal 't Bristolkanoal (Iengels: Bristol Channel, Welsh: Môr Hafren) is e belangrykn inham ip 't eyland Grôot-Brittannië, die Zuud-Wales scheidt van de groafschappn Devon en Somerset in South West England. 't Verbiendt de moendienge van de riviere de Severn (Welsh: Afon Hafren) met den Atlantischn Oceoan. Ip 't bridste punt is 't kanoal 50 km brêed. De noame komt van den Iengelsche stad Bristol.
Eylandn in 't kanoal zyn Lundy, Steep Holm en Flat Holm.
Toscane
Toscane is gekend vo ze landschapp'n, geschiedenisse en kunst, mè belangryke musea lik 't Uffizi en 't  Palazzo Pitti. Zeevn plekkn in Toscane zyn erkend lik Weirelderfgoed: 't historisch center van Firenze (1982), 't center van Siena (1995), 't pling met de kathedroale en torre van Pisa (1987), 't center van San Gimignano (1990), 't center van Pienza (1996), de streke Val d'Orcia (2004), en de Villa's van de Medici (2013). Toscane et ook mêer of 120 beschermde nateurreservoatn.
Geografie
Toscane grenst an Ligurië in 't nôordwestn, Emilia-Romagna in 't nôordn, Umbrië in 't ôostn en Lazio in 't zuudôostn. In 't westn ligt de Tyrreensche Zêe met den Toscoanschn Archipel woavan dat Elba 't grotste eiland is.
Administratieve indêelienge
De regio Toscane is ingedêeld in 9 provinsjes en êen metropolitane stad: thumb|300px|left| Provinsjes en metropolitane stad van Toscane
Bouwkundig erfgoed in Beseloare
Lyste van bouwkundig erfgoed in Beseloare:
Bouwkundig erfgoed in Rumbeke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Rumbeke:
Dordrecht
De geschiedenisse van Dordrecht
De stad Dordrecht is ountstoan an de riviere de "Thure" te middn van veenmoerassn. Die riviere wos e zytak van de riviere de "Dubbel" en liep oungeveer ter hôogte van 't huudige "Bagynhof". D' ôorsprounkelyke noame van Dordrecht is "Thuredrith" wat da "deurwoadboare plekke in de riviere Thure" betêkent. Die noame es in de lôop van tyd veranderd in Dordrecht.
thumb|left| Zicht ip historische pandn an d' Hofstroate in Dordrecht (ryksmonumentn)
In de binnestad van Dordrecht stoan tal van ryksmonumentoale uzen, e kerke en gebouwn.
Bekende musea in Dordrecht zyn 't Dordrechts Museum, Huus van Gyn, Museum 1940 - 1945 en 't Nationoal Onderwysmuseum.
Wykn
De wykn met hunder officiële noame zyn:
Jakobinessen
Jakobinessen of dominicanessen zyn klôosterzusters. De dominicoann wierdn soms 'Jacobynn' genoemd noa ‘t St.Jacobusklôoster in Parys, dat êen van hunder êeste klôosters was.
In 1284 krêegn vier nunn: de gezusters Heymesoete en Sibilia van Dam, Margarita van Ghendt en Christina van Yper, e klêen huus in Assebroeke ip de plekke Inghelendale. Doar ountstound hunder klôoster.
Binst ‘t generoal Kapittel van de domincoann in Rysel in 1293, wierdn ze definitief anveird in de Orde van Sint-Dominicus en erkend ols nieuwe abdye.
Surtout in de 15e en de 16e eeuwe was d’abdye belangryk en ze krêegn materiële steun van de groavn van Vloandern. Van d’abdye Ten Jacoppinessen ter Inghelendale by Brucghe bestoat ollêne nog d’ingangspôorte, e stik van de kapelle en e dubbele hofstee.
In 1500 zochten de klôosterliengn e refuge in Brugge. ’t Concilie van Trente gaf hunder de road van binn de stadsmeurn te goan weunn binst d’oorlogsjoarn.
In 1534 kochtn z’e stik ground in de Clophamerstroate, nu de Jacobinessenstroate, woa dat ook ‘t Magdalenagasthuus stoat. In de twiddn helt van de 16e eeuwe wierd ‘t nog gevoarlikker buutn de stadspôortn en in 1578 verhuusdn ze definitief no Brugge. In 1597 begostn ze me den bouw van e nieuw klôoster. Inghelendale in Assebroeke was hêlegans leeggeplunderd en wierd ofgebrookn.
Periparus
De veugels in 't geslacht woarn vodien ingedeild by 't geslacht Parus, moa deur d' ipsplitsynge van Parus achter de publicoasje van e gedetailleerde moleculaire fylogenetische analyse, wierd'n ze verplatst noa Periparus. De noame was g'intoduceerd vor e subgenus van Parus deur de Belgische nateuroenderzoeker Edmond de Sélys Longchamps in 1884.
Jakobinessen
De 17stn moarte 1783 wierdn de nunn ounder Jozef II verjoagd uut hunder klôoster in de Jacobinessenstroate. 't Gebouw wierd stoatseigndom en in november 1796 oopnboar verkocht en ofgebrookn. Ze woarn verplicht van uut makkoar te goan, mo toch was da nie ’t ende van Inghelendale.
Benedicta Van Compernolle, de latste nunne die overblêef, stierf in 1840. Heur neve kocht in 1834 de ground in de Jacobinessenstroate en je wilde doar e psychiatrisch gesticht, zothuus genoemd, iprichtn lik in Sinte-Machiels. J’ounderhandelde me de zusters van Kortryk. Den 6dn oktober 1846 kwoamn d’r twi nunn no Brugge vo te werkn in ‘t Sint-Dominicusinstituut en in 1847 nog ’n derde. In 1854 woarn d’r ol 19 nunn.
In 1865 kochtn ze ‘t Walleke van de broeders Xaverioann an de Vlamingdam en bouwdn d’r e slotklôoster da den 29stn april 1867 ingewyd wierd en 'Engelendale' genoemd wierd, de noame die verwyst noar hunder verre geschiedenisse.
In de joarn 90 van de 20ste eeuwe wierd ’t klôoster ofgebrookn vo plekke te moakn vor e modern complex volgns de nieuwe normn van e rusthuus, vo d’r e weunzorgcentrum van te moakn.
De patrôonhillige van de congregoatie Engelendale van nu in Brugge is Catharina van Siëna.
1191
1188 - 1189 - 1190 - 1191 - 1192 - 1193 - 1194 thumb| Verguld standbeeld van Filips van den Elzas an de meur van d'[[Hillig-Bloedbasilieke in Brugge]] 't Joar 1191 is 't 91e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Jommeke
Jommeke is 'n eld van de gelyknoamige stripreekse van Jef Nys.
Kenmerkn
Jommeke verjoart op 30 oktober, moar eigentlik bluuf 'n ol hêel zyn leevn 11 joar. En et bykan ossan de zelfste klêers an: e blauw débardeurtje, e wit emdetje met opgekoppelde mouwn, e kortn zwortn broek, en opgeplôoide kousen. E wunt in de fictivve gemêente Zonnedorp (Hemelstraat 12). E wunt doa mi zyn voader Theofiel en zyn moeder Marie. Jommeke e gin broers of zusters; en et wel e poapegoai (Flip) en e poar styve goe moatn: Filiberke, Annemieke en Rozemieke en Professor Gobelijn.
Jommeke is bykan nôois thuus. 't Is e trimmard die liever goa zoekn achter schattn of anger spannende diengn. E probeert ossan van d'anger menschen t'elpen: 't is e ventje met 't erte op de juuste plekke.
Zingiberales
De Zingiberales zyn een orde van bedektzoadign of bloeinde plantn. De noame is gevormd uut de familienoame Zingiberaceae.
Italioans
thumb|350px| Italioans in de weireld (dounkerblauw: moedertoale, blauw: administratieve toale, blêekblauw: culteurtoale, groen: mindereedn) Italioans (italiano) is e Romoansche toale da ze spreekn in Italië, in verschillnde dialectn. 't Modern Italioans is afkomstig van 't Florenteyns, êen van die dialectn. Over de g'hêle weireld zyn der plusminus 65 miljoen menschn die Italioans klappn, woarvan dat er e goe 57 miljoen in Italië weunn. Ook in Zwitserland, San Marino en Vaticoanstad is Italioans en officiële toale.
Zingiberales
De Zingiberales volgns Cronquist (1981) en 't APG-système:
Italioans
Geschiedenisse
D' oudste Italioanse tekstn stammn of vanuut de 10e êeuw. Der zyn wel veel mêer tekstn uut de 14de êeuw bewoard gebleevn. De beroemdste dingn dan ze van tonne en gevondn zyn de gedichtn van Dante Alighieri, ma wok dedee vn Francesco Petrarca en Giovanni Boccaccio. Die gastn kunn we zien als de groundleggers van d' Italioanse literateure.
Toale en dialectn
't Zyn veel dialectn in 't Italioans. 't Standaarditalioans is gebaseerd up e dialect da ze roend de 14de êeuw in Toscane spraakn. Vele oude poëetn schreevn under gedichtn in dat oude dialect. De mêeste dialecten zyn afgeleid van 't Vulgaire Latyn ('t Latyn dan de menschn vroegr spraakn up strate) en bestondn al lange vôordat er geschreevn versies van werdn gevondn.
Sommige van die dialectn verschilln echt wel vrêed van 't geweun Italioans en da kan soms wel e keer ambetant zyn up tv (de menschn van 't nôordn verstoan soms dedee van 't zuudn nie en oemegekêerd).
Hier e je e poar voorbeelden van de dialectn: Romanesco ('t dialect gesprookn in Rôme), Lumbard (Lombardisch), Nnapulitano (Napolitoans), Corsu (Corsicoans), Sicilianu (Sicilioans), Lìgure (Ligurisch), Sardu (Sardisch), Piemontèis (Piëmontees), Vèneto (Venetioans).
Suyker
thumb|Witte en bruyne suyker Suyker is de verzoamelnoame vo zoet smoaknde, iplosboare koolhydroatn, woarvan dan der vele in de voedynge wordn gebruykt. Toafelsuyker, kristalsuyker of geweune suyker verwyst noa sacharose, e disacharide soamngesteld uyt glucose en fructose.
Simpele suykers, ook wel monosachariedn genoemd, omvatn glucose, fructose en galactose. Soamngestelde suykers, ook wel disachariedn of dubbele suykers genoemd, zyn molecuuln die soamengesteld zyn uyt twèe monosachariedn die verboendn zyn deur e glycosidische byndynge. Voorbeeldn zyn sacharose of sucrose (toafelsuyker) (glucose + fructose), lactose (glucose + galactose) en maltose (twèe molecuuln glucose). In 't lichoam wordn soamngestelde suykers gehydrolyseerd toet simpele suykers.
Langere keetns van monosachariedn wordn nie anzien lyk suykers en worden oligosachariedn of polysachariedn genoemd. Zetmeel is e glucosepolymeer die in plantn wordt gevoendn en is de meest voornkomnde energiebronne in menschelyke voedynge. Sommigte andere chemische stofn, lyk glycerol en suykeralcol, kunn e zoete smoake hèn, moa wordn nie geclassificeerd lyk suyker.
Popdaddies
De popdaddies zyn nen West-Vloamse covergroep die originele covers brieng'n. De groep es eigenlijk ontstoan uut wa gebeurs in nen mix mee gastn van ddouze uit Otegem. Achter een paar veranderingn is 't ne mix gewordn van gasten uit Otegem, Wevelgem, Zwevegem in de waaln, en Tiegem.
De noame komt eigenlijk van voaders die nog weetn wa pop, punk, rock en new wave es. 't Es dus ne mix van unieke covers. Der zitn een antal voaders in, een puppe en nog wat vrijgezeln.
Stroazele
Etymologie en geschiedenisse
't Groundgebied van de gemêente ligt langsn 't tracé van en oude Romeynsche heirboane tusschn Kassel en Atrecht. 't Dorp es verzekers gesticht gewist in de zesde êeuwe deur Salische Frankn. In 875 es 't vermeld lyk Stratsele en in 1160 lyk Stracelle. De noame es verzekers e soamnvoegsel van de woordn straat en zeele die "uus langs de boane" wilt zeggn, e verwyzienge na de Romeynsche heirboane.
Popdaddies
Ip iedere feeste geevn ze der ne lap ip. 't Gebeurt zelfs dat d' oude madammekes ip 'Rage against the machine' dansn.
Stroazele
Etymologie en geschiedenisse
Der es ôok nen alternatievn (mo verzekers missn) uutleg da zeele "veugel" zo willn zeggn en da je de noame van 't dorp zo kunn'n vertoaln lyk "Veugelstroate". Dien uutleg es't gevolg van de legende van den blendn ridder van Stroazele en de drie meistjens.
't Dorp es byst den Êestn Weireldoorloge hillegans van de koarte gevoagd deur battroazjes in april 1918
Christlich Soziale Partei
thumb| Logo De Christlich Soziale Partei (ofgekort CSP) is e Duutstoalige Belgische christndemocratische polletieke partie, een ofdêlienge van de Franstoalige Centre démocrate humaniste.
De CSP is de zusterpartie van de Nederlandstoalige CD&V en 't Franstoalige cdH. Europees moakn ze dêel uut van d' Europeesche Volkspartie.
Damse Mokke
thumb|Een in tweejn gesneen bolle Damse Mokke Damse Mokke is e zochte witschimmelkoas met e romige frisse smoake, die gemakt wordt deur koasmoaker Lode Vanhoutte en zyn vrouwe Petra in de "Damse Kaasmakerij" in Sysêle (Damme). De koas wordt g'eetn by brôod, ip e koasplanke of by den aperitief.
De noame van de Damse koas verwyst noa de rounde vorm die doe peizn an e snelle mokke.
Bredevoort
Breevoort (Nederlands: Bredevoort) is e vestiengestad in d'Hollandsche provinsje Gelderland, in de streke Achterhoek in 't ôostn an Duutsland. 't Makt dêel uut van de gemêente Aalten.
De toale da ze doa klappn is in feite e Nedersaksisch dialect, moa 't wordt ook Plat genoemd.
Genst
Genst (Frans: Genech) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, illegansn o de zuudôostkant van Rysels-Vloandern teegn de schreeve mè 't arroundissement Dowoai. Genst grenst an de gemêentn Sison, Cobrieux, Mouchin, Nomain en Templeuve. By de gemêente ôorn ôok nog de wykn Le Riez, Le Plumont, La Blondé Rue en Fournes.
Olangsn de westkantn van't groundgebied van Genst lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve-d'Ascq en Valencyn. In Genst ester ôok e stoasje an d'yzerboane tusschn Villeneuve-d'Ascq en Ôorschie.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|270px|D'Ouze-Lieve-Vrouwe-Vizitoasje-kerke van Genst
Spoensn
De spoensn (porifera), (Latyn: porus, porie, en ferre, droagn), zyn e stamme van primitieve, mêercellige bêestn die under nie kunn vôortbeweegn. Ze leevn in 't woater en ze zettn under vaste ip de bodem. De mêeste leevn in zêen en oceoann, toet ip 8,5 kilometer diepe, moa der zyn ook zoetwoaterspoensn. Ze vangn under eetn deur woater te filtreern. Z' èn gin aparte orgoann, spiern of zenuwn. Der zyn e goeie 8400 sôortn bekend, en regelmoatig wordn der nieuwe sôortn beschreevn. Spoensn zyn van d' oudste bekende bêestn. Fossieln dateern van 't Precambrium.
Bouw
Spoensn èn e simpeln bouw. Ze bestoan uut e buuze, woavan dat er êen ende vastegezet is ip de bodem. 't Boovnste ende van de buuze is oopn en wordt osculum genoemd. Vanbinn ist er een holte, 't spongocoel. De buuze èt e skelet die mêestal ipgebouwd is uut skeletnoaldn (spicula). Deur de wand van de buuze wordt woater noa binn gezoogn en via de boovnkant, 't osculum, komt 't were noa buutn.
Spoensn èn mor e poar sôortn celln: In zekere zin kan e spoense ook anzien wordn lyk e kolonie van celln en nie lyk een individu. Os de celln van e spoense byvoorbeeld deur e mixer g'hoald wordn, goan de celln mekoar weere ipzoekn en e spoense vormn.
Oengeslachtelyk
Spoensn èn e grôot regeneroasjevermeugn. Iedere celle èt de meugelykheid van uut te groein toet e nieuwe spoense. An de buutnkant van de spoense kunn knoppn wordn gevormd, die losloatn of ofbreekn en ton uutgroein toet e nieuwe spoense. An de binnkant van de spoense kunn gemmulae oentwikkeln. E gemmula bevat vele kroagcelln (choanocytn) en is omgeevn deur skeletnoaldn. Ze kunn uutdroogienge en bevriezienge overleevn. Ze kommn geweunlyk vry os de spoense dôodgoat en by gunstige omstandigheedn goan z' oopn en vormn nieuwe exemploarn.
Geslachtelyk
Spoensn zyn mêestal hermafrodiet (twêeslachtig), of wisselnd mannelyk en vrouwelyk. Vôortplantiengcelln kunn oentstoan uut al de sôortn celln, moa spermacelln oentstoan mêestal uut kroagcelln en eicelln uut archeocytn. De spermacelln kommn de vrouwelyke spoense binn met de woaterstroom deur de buuze van de spoense. Bevruchte eicelln oentwikkeln under toet vryzwemmnde larvn. In sommigte gevalln bluuft de larve e tyd in de moederspoense. Uutendelyk vestign de larvn under ip de bodem en groein uut toet e nieuwe spoense.
Classificoasje
Volgns World Register of Marine Species (1 moarte 2016) zyn der vier klassn spoensn die nog in leevn zyn: Uutgestorvn:
Camille Simoens
Camille Simoens (Oarelbeke 23 oktober 1851 - Schoarbeek 19 moarte 1919) was e bouwoendernemer en polletieker in Brussel.
Je was betrokk'n by den bouw van de fêestzoale van de Zoo van Antwerpn, de stoasje van Antwerpn en van Zinnik, en de gemêenteschole 1 van Schoarbeek. Je was gemêenteroadslid van Schoarbeek (1908-1919).
In Brussel en ze e stroate nor hem genoemd: de Camille Simoensstroate, die van de Voltaireloane no de Generoal Eenensstroate lopt.
Indischn Oceoan
thumb|Liggienge van den Indischn Oceoan in de weireld Den Indischn Oceoan is qua grotte den derdn oceoan ter weireld en besloat 70.560.000 km² of 19,8% van 't woater ip 't eirdippervlak. 't Wordt begrensd deur Azië in 't noordn, Afrika in 't westn en Australië in 't oostn. In 't zuudn goat den oceoan over in de Zuudelykn Oceoan of Antarctischn Oceoan.
't Noordelykste gedeelte van den Indischn Oceoan wordt deur 't Indisch Schiereyland in twèe zeeën gesplitst: de Golf van Bengoaln in 't oostn en d' Arabische Zee in 't westn. De Golf van Bengoaln wordt door d' Andaman- en Nicobareylandn gescheid van d' Andamansche Zee, die langst de kust van Zuudoost-Azië ligt. Tusschn 't vasteland van Afrika en 't eyland Madagaskar ligt de Stroate van Mozambique.
Metern
Metern (Frans: Méteren, Nederlands: Meteren) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Houtland tusschn de stad Belle en de Katsberg. 't Grenst an de gemêentn Bertn, Sint-Jans-Kapel, Belle, Merris, Stroazele, Vletern en Godsvelde. Deur Metern strôomt de Meternbeke. thumb|left|Stadhuus van Metern
Saba
Saba is een Hollands eiland in 't Caraïbisch gebied da sinds 2010 besteurlyk ols oopnboar lichoam e byzoundere gemêente vormt.
Saba makt mè Sint Eustatius en Sint Moartn dêel uut van de Boovnwiendse Eilandn. Saba hèt bykan 2.000 inweuners, die Saboann wordn genoamd en woavan oungeveer e kart in d' hoofdplekke, The Bottom, weunt. 't Eiland wordt platselyk The Unspoiled Queen genoamd.
Geografie
Saba is geleegn in 't Caraïbisch dêel van Nederland, ôostelyk dêel van de Caraïbische Zêe. thumb|left|Koarte van Saba
Referensjes
Caribisch feest op Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius - vorsten.nl
Bouwkundig erfgoed in Bevern-an-'n-Yzer
Lyste van bouwkundig erfgoed in Bevern-an-'n-Yzer:
1152
1149 - 1150 - 1151 - 1152 - 1153 - 1154 - 1155 't Joar 1152 is 't 52e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Musschn
De musschn (Passeridae) zyn e familie in d' orde van de zangveugels. De familie telt 43 soortn in 8 geslachtn. Over 't algemeen zyn musschn kleene, bruyne en grysde veugels met e korte steirt en e dikke, krachtign bek. 't Zyn surtout zoadeters, moa z' eetn ook wel kleene insectn.
1781
Gebeurtnissn
thumb| De keunienklikke familie van Frankryk in 1781
Alabama
thumb|Alabama in de Verenigde Stoatn van Amerika Alabama (ofkortynge AL) is e stoat in 't zuydoostn van de Verenigde Stoatn. Bynoamn zyn Cotton State, Yellowhammer State (noame van de goudspecht, de stoatsveugel) en Heart of Dixie. D'n hoofdstad is Montgomery.
Sint-Juliens
thumb| [[De Canadien, Canadees oorlogsmonument (WOI) by Sint-Juliens]] Sint-Juliens of Sintjeliens is e gehucht in de provinsje West-Vloandern. 't Ligt in Langemark, e deelgemeente van Langemark-Poelkapelle. 't Dorp ligt e kilometer of drie te zuudn van 't center van Langemark, tusschn Yper en Poelkapelle.
Alabama
Historie
't Gebied die nu de stoat Alabama vormt, wierd oorsproenkelyk bevolkt deur indioann. Zowel de Fransche, de Spanjoardn of d' Yngelsche eistn stikn van 't gebied ip. D' eeste permanente Europeesche nederzettynge in Alabama was Mobile,  in 1702 deur de Fransche gesticht. De 14ste december 1819 kwam Alabama formeel de 22ste stoat van de Verenigde Stoatn van Amerika. Alabama, met 'n economie gebaseerd ip 't kweekn van katoen, telde vele sloavn en stoend binst d' Amerikoansche Burgeroorloge an de kant van de Confederoasje (d' ofscheidynge van de Zuydelyke stoatn).
Geografie
Alabama grenst an Tennessee in 't noordn, Georgia in 't oostn, Florida en de Golf van Mexico in 't zuydn en Mississippi in 't westn. De stoat besloat 135.765 km² woarvan 3,19% woater. thumb|left|350px|Montgommery
Dominicoann
thumb|’t Dominicoans kruus Dominicoann vormn e bedelorde, die gesticht is in ’t begun van de 13e eeuwe.
De benoamienge komt van hunder stichter, den hillign Dominicus de Guzman, die d’ounrechtveirdige situoatie van oarme, zieke en oungeletterde menschn wilde verhelpn en enorm vele succes had me zyn preekn.
D’officiële benoamienge is 'predikheren'. Ze schryvn ‘o.p.’ achter hunder noame, d'ofkortienge van 'ordo praedicatorum'. De Dominicoann wierdn ook soms Jacobynn genoemd noa ‘t St.Jacobusklôoster in Parys, dat êen van hunder êeste klôosters was. thumb|left|150px|Den hillign Dominicus Dominicus de Guzman stichtte ‘t êeste klôoster van zusters in 1207 in Prouille (Zuud-Frankryk) en ‘t êeste broederklôoster in 1215 in Toulouse. Olgauwe zound ’n zyn zusters en broeders in klêne groeptjes uut no de belangrykste steedn van Europa.
In Brugge wierd ’t Predikherenklôoster gesticht in 1234 ip e stik ground an de Langestroate, juste buutn de vroegere Oude Meulnpôorte. Da gebeurde met de steun van gravinne Johanna van Constantinopel.
Dominicus de Guzman is gestorvn in 1221 en begroavn in de St.Nicolaaskerke in Bologna.
In 1234 ist ’n hillig verkloard deur paus Gregorius IX.
Fosfoat
thumb|Formule van 't fosfoation (PO43−) E fosfoat (PO43−) is e chemische verbyndynge die ofgeleid is van fosforzeur (H3PO4). 't Chemisch element fosfor komt in de nateure 't meest voorn in fosfoatverbyndyngn. De meeste fosfoatn zyn slecht iplosboar in woater, en doarom is 't gemakkelyk vo z' uyt 'n iplossynge t' hoaln. Fosfoatn komn verre overal ip eirde voorn, in mineroaln en leevnde weezns. De keetn van RNA en DNA bestoat oender andere uyt fosfoatgroepn.
Fosfoatverbyndyngn vormn tegoare mè nitroatn 't belangrykste bestanddeel van kunstmest. Ost er tevele van de tweie in 't ippervlaktewoater terechtekomt, resulteert dat in zeurstoftekort.
Arroundissement Dowoai
thumb|300px|right|'t Arroundissement Dowoai in de [[Regio (Vrankryk)|regio Hauts-de-France]] 't Arroundissement Dowoai es en arroundissement van 't Fransche Noorderdepartement in de regio Hauts-de-France. D'ôofdplekke es Dowoai.
't Aroundissement et en ippervlakte van 476,81 vierkante kilomèiters en der weun'n apeupri 245.000 mienschn. 't Groundgebied van't uudige arroundissement komt voe 't grôotste dêel overêen mè d'oude kasselry'n van Dowoai en Ôorschie van't groafschap Vloandern en 't westelyk en nôordwestelyk stik van d'Ôosterbant. By d'ervormienge van 2014-2015 es 't oantal kantongs verminderd, mo 't arroundissement zelve bleef eevn grôo.
Kantongs
't Arroundissement Dowoai bestoat sedert 2015 uut 4 kantongs (die in totoal 64 gemêentn oumvatt'n):
thumb|right|400px|Arroundissement Dowoai vôorn d'ervormienge van 2015 Vôorn 2015 bestound et arroundissement uut 7 kantongs (die 64 gemêentn oumvattigd'n):
Sint Eustatius
Sint Eustatius is een Hollands eiland in 't Caraïbisch gebied (dus geleegn in 't Caraïbisch dêel van Holland) da sinds 2010 besteurlyk ols openboar lichoam e byzoundere gemêente vormt. Der weunn oungeveer 4.020 inweuners up Sint Eustatius.
Hoaze-achtign
Hoaze-achtign (Lagomorpha) zyn een orde van zoogbêestn, die bestoat uut twêe families: de Leporidae (hoazn en keuns) en d' Ochotonidae (pika's). De noame van d' orde komt van 't Oudgrieks lagos (λαγώς, "hoaze") + morphē (μορφή, "vorm"). Der bestoan e stik of 87 sôortn, woaroender oengeveer 29 sôortn pika's, 28 sôortn keuns en 30 sôortn hoazn.
Sint Eustatius
D' oofdplekke is Oranjestad. 't Eiland is genoamd achter den hillign "Eustachius"; 't wordt deur de platselyke bevolkienge "Statia" genoamd.
Hoaze-achtign
't Dichtst verwant met d' hoaze-achtign zyn de knoagbêestn (Rodentia), woarmee dan ze de clade Glires vormn.
Hoaze-achtign zyn klêene toet middelgrôte plantneters. Ze doen an caecotrofie, e verschynsel woarby dan ze plantn moar ook under kuttels ipeetn. Z' hèn twêe poar achter mekoar stoande snytandn in under boovnkoake. De vôorste tandn groein continu en valln uut, d' achterste zyn kleinder en bluuvnd. Hoaze-achtign hèn e korte steirt en spleetvormige neuzegoatn.
Sint Eustatius
Geografie
Sint Eustatius makt geografisch dêel uut van de "Boovnwiendse Eilandn" met ounder andere "Guadeloupe", Saba en "Sint Moartn". Sint Eustatius bestoat uut e vermoedelyk sloapnde vulkoan in 't zuudôostn van 't eiland, "The Quill" genoamd (veriengelsienge van d' ôorsprounkelyk Nederlandsche noame 'De Kuil') thumb|left|Koarte van Sint Eustatius
Referensjes
Caribisch feest op Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius - vorsten.nl
APG-système
't APG-sytème (Angiosperm Phylogeny Group system) vo classificoasje van de bedektzoadign is d' êeste versie van e modern système van plantetaxonomie, gebaseerd ip moleculaire techniekn en cladistische analyse. 't Is in 1998 gepubliceerd deur de Angiosperm Phylogeny Group (APG), een internationale groep van plantkundign. In 2003 is 't vervangn deur de verbeterde versie APG II, in 2009 deur 't APG III-système en in 2016 deur APG IV.
Orcq
Orcq es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. 't Ligt juuste o de westkantn van Dôornik zelve, an d'oude boane noa Rysel (die nu en ounderdêel es van de N7). Orcq grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Froidmont, Marquain en Froaiem. O de nôordkantn van't dorpke lôopt d'E42-ottostroade tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq.
Orcq wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|300px|De Sint-Agathakerke van Orcq
Base
E base of loog is e stoffe die reageert ip e zeur. De moate woarin dat e stoffe basisch is, wordt angegeevn met de pH-weirde: 7 is neutroal, hogere weirdn zyn basisch, weirdn leger of 7 zyn zeur.
30 Seconds to Mars
Ze bestoan ol sedert 1998 (in en andere bezettienge dan nu, ollêne Jared Leto en Shannon Leto zyn derby van 't begun) en zyn voo vele groepn en gitarisn e grôot voorbeeld.
In 2007 gienk 't er e nieuwe ploate kommn, mo 't is er nie van ekommn. 30 Seconds to Mars et ol twêe numers espeeld beistn nunder latsn tour en 't zittn were solo's in.
Arnhem
Arnhem (Arnhems: Ernem) es de zestienste grôotste stee van Holland en den hoofdstad van de provinsje Gelderland. De stee ligt an de Nederreyn en de Sint-Jansbeke, woaran dat Arnhem hem hèt ountwikkeld. Der weunn oungeveer 151.356 menschn. De burgemêester Ahmed Marcouch i van de PvdA. De stad is administratief ounderverdêeld in vierntwientig wykn die were zyn ounderverdêeld in klêne wykn. De noame Arnhem zoudt ofgeleid zyn van Arn of Aro - van 't Germoans arnu (oarend) - en heem (thuus)
Merris
Merris es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Houtland. 't Grenst an de gemêentn Metern, Belle, Oud-Berkyn en Stroazele. An de nôordkant van Merris passeert d'yzerboane vo den TGV tusschn Rysel en Kales en an de zuudkant lôopt d'yzerboane vo de geweune trings tusschn Rysel en Oazebroeke. Deur Merris strôomt de Meternbeke.
Arnhem
thumb|left|<center| Zicht ip de Sint-Eusebiuskerke an 't Kerkpling in Arnhem (ryksmonument)
Merris
Etymogie en geschiedenisse
De noame Merris komt van Miernes of Merrens en es vo den êestn kêe gattesteerd in 1180. Somstekeern es't vermeld lyk Mernes wa da letterlyk "moerasse" wilt zeggn, e duudelyke verwyzienge na de loage en mêer natte vlaktes aan de zuudkant van 't groundgebied van de gemêente aangezien 't terring doa van de Frans-Vlamsche heuvels na beneed'n goat richtieng 't Leiedal.
Arnhem
In de binnestad van Arnhem stoan een antal ryksmonumentoale uzen, e kerke en e kastêel, moa de mêeste uzen uut de middelêeuwn zyn weg deur toedoen van de Twidde Weireldoorloge binst de slag om Arnhem.
Vletern (Vrankryk)
Vletern ofte Vleeter in't Frans-Vlams (Frans: Flêtre, Nederlands: Vleteren) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Houtland. 't Grenst an de gemêentn Godsvelde, Metern, Stroazele, Pradeels, Koaster en Eke.
Merris
Etymogie en geschiedenisse
Vôor 'n tyd van Jules César wierd 't groundgebied beweund deur de stammn van de Menapiërs. In de lôop van de vierde êeuwe kwoamn verschillige Germoansche stamm'n der under installeern gelyk de Friezn en de Saksn die ip ulder beurt were wierdn verjoagd deur de Frankn die in de regio in de lôop van de vroege Middelêeuwn de êeste dorpn begoestn ip te zettn. In dien tyd begoest ôok et Vlamsch em t'ountwikkeln lyk de gesprookn toale in de regio.
Meetjesland
thumb| Liggienge van ‘t Meetjesland thumb| Huysmanshofstee in Eeklo thumb| [[Lievekanoal in Lovendegem]] 't Meetjesland is e landelikke regio in 't nôordwestn van de provincie Ôost-Vloandern tusschn Gent en Brugge met Eeklo als centrumstad. In 't nôordn grenst 't an Zêeuws-Vloandern (Holland), in 't westn an de provincie West-Vloandern en in 't ôostn en 't zuudn an de regio Gent. 't Meetjesland is sedert 1998 één van d'officieel erkende Vlamsche regionoale landschappn.
Vletern (Vrankryk)
De gemêente es verbroederd me de gelyknoamige West-Vlamsche gemêente Vletern.
Arnhem
Bekende musea in Arnhem
Arnhems Oorlogsmuseum, Centrum voor Beeldende Kunst, Historisch Museum Arnhem, Bronbeek Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Nederlands Watermuseum Nederlands Wijnmuseum, Vitesse Home of History, Nederlands Openluchtmuseum, AIRBORNE Museum Trolleybus Museum.
Wykn
De wykn met hunder officiële noame zyn:
Meetjesland
Etymologie
D'r doen verschillige legendes de rounde over de noame Meetjesland. Eén d'r van stamt uut den tyd van Karel V. Uut schrik vo de beruchte seksuele gouste van de keizer stoakn d'inweuners hunder dochters weg. De keizer zoudt doarip gezeid hen da 't e land was van oude meetjes.
Een andere verkloarienge is dat de noame verwyst noa de lange smalle strooksjes ground (meetjes) die typisch zyn vo de streke.
Merris
Etymogie en geschiedenisse
Merris ôordigde lyk hil d'uudige Fransche Westoek tot 't Groafschap Vloandern en wos ingedêeld in de kasselry Belle. Religieus geziene viel 't gebied ounder 't bisdom Terwoan.
Merris it gelyk vele dorpn in de Vlamsche en Fransche Westoek vrêe vele ofgeziene deur den Êestn Weireldoorloge en grote deeln van de stad wierdn verwoest byst den oorloge, ounder and're oude Sent-Laurentkerke die ze achter den oorloge ernieuw gebouwd en.
Meetjesland
Gemêentes in 't Meetjesland
Ook Zelzoate en Wachtebeke moakn historisch dêel uut van 't Meetjesland, moa ze liggn nu geografisch apart deur den anleg van de Sassevoart, de voorloper van 't kanoal Gent-Terneuzn en d'uutbreidienge van Gent.
Regionoal landschap
't Regionoal Landschap Meetjesland is den 30stn november 1998 gestart in vuuf gemêentes: Assenede, Eeklo, Kapryke, Moaldegem en Sint-Laureins. In 2007 is 't uutgebreid me nog vuuf gemêentes:  Woarschoot, Lovendegem, Zomergem, Nevele en Knesseloare. Doadeure krygt bykan hêel 't Meetjesland extra meugelikheedn vo nateure en landschap.
Neffest 't provinciebesteur en de gemêentebesteurn zittn ook verteegnwoordigers van de lokoale Polders en Woateriengn, de touristische en recreatieve verênigiengn, landbouworganisoaties, nateurverênigiengn, wildbeheer, de Provincioale visscherycommissie, verênigiengn vo cultuur en streekountwikkelienge in d'algemêne vergoarienge.
Froaiem
Froaiem (Frans: Froyennes, Nederlands: Fraaihem, Picardisch: Froyène) es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Froaiem ligt juuste o de nôordkantn van Dôornik zelve en grenst ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Orcq, Marquain, Blandain, Ramegnies-Chin en Kain. O den ôostkant van de plekke strôomt de Schelde.
12 meie
12 meie is den 132stn dag van 't joar (133stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 233 doagn toet 't ende van 't joar.
Froaiem
In Froaiem ligter e stoasje an d'ôostkantn van 't center an d'yzerboane die Dôornik mè Kortryk verbindt. Vanuut 't stoasje van Froaiem vertrekt er ôok en aftakkienge van't spôor richtienge Rysel. Twèis deur de dêelgemêente lôopt d'E42-ottostroade tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq. Froaiem ligt ôok vrêe dichte by de kruuschienge van Marquain woar d'E403-ottostroade tusschn Dôornik en Brugge ansluut ip d'E42.
Froaiem wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.
Kastêel van Flers
thumb|Kastêel van Flers in de winter thumb|Kastêel van Flers in de winter 't Kastêel van Flers es e kastêel in Villeneuve-d'Ascq in 't Noorderdepartement in Vrankryk. 't Ligt ip de wyk Flers Château en es êen van de grotste touristische attraksjes van Villeneuve-d'Ascq. De kelder es ingericht lyk e museum en es toegankelyk vo 't publiek.
Geschiedenisse
't Kastêel is ebouwd in 1661 deur hêre Michel De Kessel. In 1969 kocht de stoat 't kastêel, en z'en 't hêlegansn erenoveerd in 1986 en 1991.
Architectuur
't Kastêel van Flers is ebouwd in de styl van de Vlamsche architectuur in de zeevntiende êeuwe. 't Is e Frans beschermd historisch monument.
Madagaskar
Madagaskar, officieel de Republiek Madagaskar is 'n eylandstoat in den Indischn Oceoan, à peu près 400 km van de kust van Oost-Afrika, gescheid deur de Stroate van Mozambique. Den hoofdstad is Antananarivo. Andere groote steedn zyn Toamasina, Antsirabe,  Mahajanga  en Fianarantsoa. thumb| Koarte van Madagaskar
Geschiedenisse
Archeoloogn schattn dan d' eeste kolonistn ip Madagaskar arriveerdn in de periode tusschn 350 v.Chr en 550 a.Chr. Ze kwoamn toe mè kano's van de Soenda-eylandn (Maleysischn archipel) in Zuudoost-Azië.
In 1817 wierd deur 't inheems Merina-volk 't Keunienkryk Imerina gevestigd in 't Centroal Hoogland. In de loop van tyd wist da keunienkryk groote deeln van 't eyland te verovern.
In 1897 wierd 't keunienkryk Madagaskar deur Fransche troepn veroverd en ingelyfd by Vrankryk lyk de kolonie Frans-Madagaskar.
In 1960 kreeg 't land zyn oenofhankelykheyd van Vrankryk. Eeste president was Philibert Tsiranana.
Geografie
Den ofstand van 't noordn noa 't zuudn is 1.580 km en van 't oostn noa 't westn 579 km. 't Hoogste punt is de Maromokotro, 2.876 meter hoge.
In 't middn van 't eyland ligt 't vulkoanisch gebied Ankaratra. An de westkust ligt e vlakke moerassige kustvlakte. De grotste riviern zyn de Manambdo en de Tsiribihina. Den oost- en noordwestkust èn e tropisch klimoat, de centroale hoogvlakte e gemoatigd klimoat, 't zuudn is styf droge. An den oostkust ist er hoast heel 't joar deure reegn. De bergtoppn zyn met ys bedekt.
Plantn en beestn
Madagaskar è soortn plantn en beestn die uniek zyn en die under oenofhankelyk oentwikkeld èn van 't vasteland van Afrika. De bekendste beestn zyn de maki's, e gevarieerde groep halfoapn die alleene moa voornkommn ip 't eyland. Andere bekende beestn die alleene moa leevn ip Madagaskar zyn de daggekko's, e geslacht van felgekleurde hoagedissn, de komeetvlinder, de steltralln, de tenreks en de fossa of fretkatte, de grotste roofbeeste van 't eyland. Ook leevn der vele soortn kameleongs.
De nationale boomn van Madagaskar zyn de baobab en de reyzigersboom. E bekende boom van Madagaskar die weireldwyd in de troopn wordt angeplant, is de flamboyant.
Ip Madagaskar leevn ook e deel unieke insectesoortn. Nie uniek, moa wel massoal anwezig is de rooie treksprienkoander die vor enorme sprienkoanderploagn zorgt.
Bevolkienge
De belangrykste bevolkiengsgroep zyn de Malagassiërs die van Zuudoost-Azië kommn. Ze vormn meer of 90 percent van de bevolkienge van Madagaskar en ze zyn deurgoans oenderverdeeld in 18 etnische subroepn. De genetische soamnstellienge van de gemiddelde Malagassiër vormt e mix van Zuudoost-Aziatische en Oost-Afrikoansche kenmerkn.
Toaln
De Malagassische toale of Malagasi is van Malayo-Polynesischn oorsproeng en wordt over heel 't eyland gesprooken. De vele dialectn van Madagaskar, die over 't algemeen oender mekoar verstoanboar zyn, valln oender één van de twèe subgroepn: Oost-Malagasi, gesprookn langst d' oostelyke busschn en hooglandn, woaroender 't Merina-dialect van Antananarivo, en West-Malagasi, gesprookn langst de westelyke kustvlaktes. Frans kwam d' officiële toale binst de koloniale periode, in den tyd da Madagaskar oender 't gezag van Vrankryk kwam. Frans wordt nu surtout gesprookn lyk twèede toale oender de geschoolde bevolkienge en wordt gebruukt vor internationale communicoasje.
Ere
Ere es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. 't Ligt juuste o de zuudwestkantn van Dôornik zelve, teeg'n 't schee'n mè de gemêentn Rumes (mêer bepoald de dêelgemêente Taintignies) en Brunehaut (dêelgemêentn Guignies, Wez-Velvain en Jollain-Merlin). Ere grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Willemeau en Saint-Maur.
Ere wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.
Devon
Devon of Devonshire is e groafschap in 't zuudwestn van Iengeland. Dn hoofdstad is Exeter. Devon grenst in 't westn an Cornwall en in 't ôostn an de groafschappn Somerset en Dorset. In 't nôordn ligt 't Bristolkanoal en in 't zuudn 't Iengels Kanoal.
Districtn
Devon is e populaire toeristische plekke met e kust en strange zowel in 't nôordn of in 't zuudn en twêe nationale parkn: Dartmoor, die hêlegans in Devon ligt, en Exmoor, die vor e dêel ook in Somerset ligt. 't Zuudwestn van Iengeland hèt e relatief zocht klimoat, woadeure dan der zelfs subtropische plantn groein. Der zyn schône authentieke dorpn en vele prehistorische overbluufsels.
Kobbeachtign
De kobbeachtign (Arachnida) vormn e klasse van de geleedpôotign met de bekendste groep de echte kobbn. Den tak van de zoölogie die de kobbeachtign bestudeert, is de arachnologie. De Arachnida dankn under benoamienge an de Grieksche mythologische figeure Arachne.
Kenmerkn
Kobbeachtign èn vier poar pôotn en mêestal e lyf dat in twêen gedêeld is. Under kop en borststik vormn de cephalothorax oftewel kopborststik. De lengte van under lyf varieert van 1 millimeter (mytn en teekn) toet 23 cantimeeter (schorpioenn). De vintjes zyn over 't algemêen kleinder of de wuuvetjes. Schorpioenn èn krachtige vanguutsteeksels oentwikkeld en ze zyn giftig. De styf klêene bastoardschorpioenn èn vergifkliern in under schoarn, geweune schorpioenn in de bekende vergifstekker.
Plastiek
thumb|Verschillige sôortn tuug gemakt van plastiek Plastiek es een andre woord vô kunststoffe. Plastiek weird vrjit veele gebezigd vô verpakkinge van teetn, en wôak vô massaproduksje van alle sortn van tug: stoeln, toafels, potn, stikkn van ottos en al zuks.
Plastiek es lichtre dan izre, en loat toe van vrji moeilike dingn te moakn in jinne kji. Plastiek rost nie, mo kan in veel gevaln nie zo goed teegn de zunne. En plastiek kan oak nie zo goe teegn de warmte, tons smelt et al rap.
Kobbeachtign
Taxonomie
De klasse bestoat uut de volgnde ordes:
Lariano
Lariano es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 35 kilomèiters van't center van Rome, an d'ôostflank van d'Alboanse Euvels.
Lariano wos tout 't ende van 1967 en ounderdêel van de gemêente Velletri.
Liggienge
Lariano grenst an de gemêentn Artena, Cori (in de provinsje Latina), Rocca di Papa, Rocca Priora en Velletri. By Lariano ôort ôok nog 't gehucht (frazione) Colle Cagioli. 't Center ligt ip en ôogte van apeupri 350 mèiters, mo de westelykke cotée van de gemêente ligt redelyk wa ôoger; Ier ligt ôok de Maschio d'Ariano, mè zyn 891 mèiters êen van d'ôogste puntn van d'Alboanse Euvels.
Meer van Albano
thumb|right|320px|Zicht ip 't Meer van Albano 't Meer van Albano (Italioans: Lago Albano ofte somstekêe ôok Lago di Castel Gandolfo genoemd) es e toamelyk klêen vulkoanisch kroatermeer in d'Alboanse Euvels in d'Italioansche regio Lazio. 't Ligt an de voet van de Monte Cavo, ip apeupri 20 kilomèiters van't center van Rome. Wa mêer o de zuudôostkantn dervan ligt 't klêendere Meer van Nemi. Round et meer liggn (mè de wyzers van de klokke mee) de gemêentn Castel Gandolfo, Marino, Rocca di Papa, Ariccia en Albano Laziale.
't Meer van Albano es 3,5 kilomèiters lank en 2,3 kilomèiters brêe; 't Eit en ippervlakte van 6 vierkante kilomèiters. 't Meer eit en diepte van 170 mèiters en es doamee 't diepste van hil Lazio. 't Meer van Albano es ounstoan deur't tôopevloei'n van twêe vulkoanische kroaters die ezo êen meer wierdn; Je kunt da nog zien deurda ter hil in't middn van meer e rif zit die bikkans 70 mèiters van den bodem uutstikt.
Geschiedenisse
In tydde van de Romein'n noemdigde 't meer Albanus Lacus in't Latyn en lag et nie verre van iere d'oude, olf-legendoarische stad Alba Longa. Plutarchus schryft da in 406 v.C. 't woater van't meer oover d'oumligg'nde euvels strôomdigde, oloewel dat nie gerèind a en der ôok gin riviern uutkomm'n in't meer. D'ooverstrôomienge eit in da joar hil wa veldn en wyngoard'n kapot gemakt en't woater vloeide uutendelyk bergofwoarts richtienge de zêe. Nu peizn ze da die ooverstrôomienge kwam deur vulkoanische gassn die ulder ipôoptigd'n ounder de bodem van't meer en 't boovnligg'nde woater doanig noa boovn stuwde. In 395 v.C., bist da de Romein'n en ôorloge voerdigd'n teegn d'Etruskische stad Veii, wierd er en woaterofvoeriengstunnel gegroavn deur de kroaterwandn round et meer. Volgest de schryver Titus Livius wierd da werk uutgevoerd achter da de Romein'n by 't oroakel van Delphi dien road wierd gegeevn ton ze vroegn wannêere da ze dien ôorloge koestn winn'n.
By d'Olympische Speeln van 1960 die ploats ad'n in Rome, giengn ier de roei- en kano-competisjes deure. 't Systêem vo boan'n vo 't bôotn ip't woater te markeern mè boein wierd nog olsan 't Albano-Systêem genoemd, mè datta ier vo 'n êeste kêe wierd gebeezigd.
VRT 1
VRT 1 (tot en met 20 januari 2005 TV1, en tot en met 30 april 2023 Eén) is het eerste net van de VRT, de Vlaamse openbare televisieomroep. De zender wordt gesteund door de Vlaamse overheid en gedeeltelijk gefinancierd door middel van subsidies.
Toen de naam van TV1 naar Eén werd gewijzigd in 2005, werd het logo en de naam als één zonder hoofdletter en met twee accenten geschreven. In een gewone lopende tekst werd Eén echter met een hoofdletter en met een accent op de tweede e geschreven. Sinds 2 september 2019 maakt het cijfer 1 weer deel uit van het logo. Dit is geleden van voor 2005, toen de zender nog TV1 heette. In Nederland wordt de zender dikwijls met de naam België Eén of België 1 aangeduid. Sinds 15 maart 2022 heeft Eén geen eigen website meer. Bezoekers worden automatisch doorverwezen naar de website VRT MAX.
Simon Pegg
Simon Pegg (Gloucestershire, 14 februoari 1970) is een Iengelschn acteur, kluchtigoard, filmproducent en regisseur.
VRT 1
Sinds 1 mei 2023 gaat de zender voortaan door het leven als VRT 1. De zender kreeg ook een nieuwe stijl en een nieuw logo.
Geschiedenis [bewerken | brontekst bewerken]
VRT 1 is de eerste en bijgevolg oudste Nederlandstalige televisiezender van België. De eerste uitzending was op 31 oktober 1953 onder de vlag van het NIR.
Na het initiële succes bij het Vlaamse kijkerspubliek in de jaren '60 begon de populariteit van de zender vanaf de jaren '70 af te nemen: de kijkers hadden de populaire amusementsprogramma's op de Nederlandse televisienetten ontdekt. De komst van de commerciële omroep VTM in 1989 was een nieuwe klap. Het duurde nog tot de tweede helft van de jaren '90 vooraleer de zender met een grote modernisering onder impuls van gedelegeerd bestuurder Bert De Graeve zijn marktaandeel wist te heroveren.
Vernieuwingen [bewerken | brontekst bewerken]
In 2005 kon Aimé Van Hecke, voormalig directeur televisie van de VRT, het resultaat van de grondige opknapbeurt van de VRT-netten voorstellen. Op 21 januari 2005 werd TV1 dus Eén, met als nieuwe slogan Ieder zijn Eén. De vernieuwing maakt deel uit van het project Xi. Canvas is op 24 oktober 2005 en Ketnet op 1 april 2006 vernieuwd. Op 31 augustus 2015 is de zenderstijl hernieuwd onder het motto Bij Eén zit je goed. Op 13 augustus 2019 werd er een nieuw logo voorgesteld dat in gebruik is sinds 2 september 2019. Op 1 mei 2023 werd de naam veranderd naar VRT 1 en werd het logo ook vernieuwd.
Kazachstan
Kazachstan (Kazachs: Қазақстан, Qazaqstan; Russisch: Казахстан, Kazachstan; Turks: Kazakistan), officieel de Republiek Kazachstan, is e land in Azië en Europa die grenst an Rusland, China, Kirgizië, Oezbekistan, Turkmenistan en de Kaspische Zêe. 't Gebied te westn van de riviere den Oeral wordt by Europa gereeknd.
D' hoofdstad is Nursultan en andere grôte steedn zyn Almaty, Shymkent, Karaganda, Aktobe, Taraz, Pavlodar, Semey en Öskemen. thumb|left|400px| Koarte van Kazachstan
Kazachstan is e multicultureel land mè mêer of 50 nationaliteitn. De belangrykste bevolkiengsgroep zyn de Kazachn, e Turks volk dat 61 % van de bevolkienge vormt. Minderheedn van Turksche volkern zyn de 475.000 Oezbeekn, 246.000 Oeigoern, 227.000 Tatoarn, en nog kleindere groepn Azerbeidzjoann, Balkan-Turkn en Tadzjiekn. De grotste minderheid vormn de Russn (24%) woavan dan der de latste joarn vele geremigreerd zyn noa Rusland. Andere minderheedn van Europeesche ofkomste zyn d' Oekraïners (2,6%), Kazachstanduutschers (1,4 %) en klêene gemêenschappn van Pooln en Wit-Russn. In Kazachstan zelve wordn Tatoarn, oendanks under Turksche toale en islamitisch geloof over 't algemêen by Europeesche minderheedn gereeknd, omdan ze qua cultuur vele dichter by Russn stoan of by andere Turksche en islamitische volkern. Ook èn vele Tatoarn idder e Nôord-Europees uuterlyk. De belangrykste volkern van de Kaukasus zyn de Tsjetsjeenn. Iroansspreeknde minderheedn zyn de Koerdn (40.000). Volkern lyk de Dungoann en Koreoann (Koryo-saram), die de latste decennia noa Kazachstan zyn gemigreerd vanuut Ôost-Azië, vormn mor e klêen dêel van de bevolkienge.
Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
VRT 1
VRT 1 HD [bewerken | brontekst bewerken]
In het voorjaar van 2009 is de VRT gestart met haar volledige hd-uitzendingen. In de zomer van 2008 waren er testen met de Ronde van Frankrijk en de Olympische Spelen. In 2009 werden er vier fictiereeksen in hd uitgezonden. Dit aanbod is in de loop ter tijd fors uitgebreid. Midden augustus 2013 schakelde Eén over naar een hogere hd-kwaliteit: van 720p naar 1080i.
Eén+ [bewerken | brontekst bewerken]
Zie Eén+ voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Van 22 mei 2008 tot 1 mei 2012 bracht de digitale zender Eén+ een televisieaanbod dat complementair was aan de moederzender Eén. Na de stopzetting van OP12 keerde Eén+ in 2015 terug op het derde VRT-kanaal met programma's voorzien van audiodescriptie.
Meest bekeken programma's van VRT 1 [bewerken | brontekst bewerken]
Sinds de huidige meetmethode voor kijkcijfers in 1997 werd aangenomen, zijn dit de 20 meest bekeken programma's op Eén: le markante cijfers van vóór 1997 (berekend zonder kijkerspanel en bijgevolg niet te vergelijken met de voorgaande cijfers).
Netmanagers [bewerken | brontekst bewerken]
De netmanager van VRT 1 is sinds juni 2014 Olivier Goris. Hij is de opvolger van onder meer Jean Philip De Tender (2007-2014), Mieke Berendsen (2006-2007), Bettina Geysen (2003-2006) en Wim Vanseveren (1998-2003).
Omroepsters [bewerken | brontekst bewerken]
Zie ook Lijst van omroepers.
De programma's werden tot en met 16 juli 2015 aan elkaar gepraat door enkele vaste omroepsters. De laatste waren:
1852
1849 - 1850 - 1851 - 1852 - 1853 - 1854 - 1855 't Joar 1852 is 't 52e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Zintuugngedicht
E zintuugngedicht is e gedicht woaby da je moet antwoordn ip de volgnde vroagn:
Bouwkundig erfgoed in Boezienge
Lyste van bouwkundig erfgoed in Boezienge:
Zintuugngedicht
Je schryft ton, me vuuf woordn, by ieder zintuug e dichtregel. Ip 't ende schryf je de slotregel achter de volgnde vroage: most je 't ounderwerp van je gedicht toevallig teegnkommn, wa zoudt 't ton doen.
Vôorbeeld
Vlaanderen
''Het klinkt als een auto-ongeluk, Het voelt als een kookpot vol met water, Vlaanderen verdwijnt in de mist.
Jef Lambeaux
thumb| Brabofonting ip de Grôte Markt in [[Antwerpn]] thumb| De Menschelikke Driftn, reliëf in wit marmer in 't Jubelpark in Brussel Jef Lambeaux (Antwerpn, 14 januoari 1852 – Sint-Gillis (Brussel), 5 juni 1908) was e Vlamsche neobarokke beeldhouwer.