cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gletsjer
thumb|Aletschgletsjer in d' [[Alpn in Zwitserland]] E gletsjer is e massa ys die constant oender zyn eign gewicht beweegt en die gevormd is deur 't bezynkn van loagn sneeuw die ip 't land terechte komt. Geplet oender zyn gewicht verdryft de sneeuw geleidelyk de lucht die derin zit, smelt soamn toet e compacte massa en verandert in ys.
Gletsjers bedekn circa 15 miljoen km² eirdippervlak. Da komt overeen met oengeveer 10 % van 't landippervlak, surtout ip Antarctica, Groenland en 't noordn van Canada.
21 juni
21 juni is de 172e dag van 't joar (173e dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 193 doagn tout 't ende van 't joar.
Kemmel
Kemmel is e dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern en e dêelgemêente van Euvelland. In de dêelgemêente Kemmel stoat 't gemêentuus van de fuusjegemêente en zyn de gemêentelikke administratieve dienstn evestigd, juste lik 't poliesjekantôor en de post. Kemmel et juuste mêer of 1000 iweuners.
De bynoame van de Kemmelnoars is de Goapers en by da 't schynt zoudt die noame egeevn zyn deur d'Yperliengn. 't Zoudt ôois e keir e keirel va Kemmel nor Yper egoan zyn die ezô ounder 'n indruk wos van d'Alletorre da ze mound oopnviel va verwounderienge.
Groaf-Jansdyk
De Groaf-Jansdyk is een dyk die gebouwd is round 1405 in ipdracht van groaf Jan zounder Vrees, als gevolg van een grote overstrominge in 1404, den Eestn Sint-Elizabethsvloed. Deur die catastrofe zyn d’r in ‘t West-Vloandern en Zêeuws-Vloandern van nu circa 3000 ha land verloren gegoan.
Jan zounder Vrees gaf ton ’t bevel de oude bestoande zeedykn te verbindn tot één grote dyk die deureliep van Duunkerke tot Sas van Gent.
De groaf-Jansdyk bestoat nu nog alsan gedeeltelik.
Klakkebusse (folkgroep)
Klakkebusse is e West-Vlamsche folkgroep uut Blanknberge, die traditionele volksmuziek speelt uut de 18ste-19ste êeuwe, moar ook eign interpretoatiës en bewerkingn. De groep is ountstoan in 1984.
Van in 't begun brochtn ze 't Vlams traditioneel repertoire met e preferentië vo muziek van West-Vlamsche origine. Ze speeln surtout dansmuziek, woarin da doedelzak, droailier en trekzak centroal stoan.
Discografie
Klakkebusse was al te zien ip Feestival, Folk Dranouter, Labadoux, de Gentsche Fêestn en ip 't Ol Da Folk-bal in Brugge.
Astene
Astene (Nederlands: Astene) was een zelstandige gemeente toe dat 't in 1970 bie Deinze gesmeet'n wier, 't is nu juste nog een dêelgemêente. 't Ligt tusschen de dorp'n Petegem-an-de-Leie, Deinze, Bachte-Maria-Leerne, Deurle en Nazareth.
Ipper-Lotharingen
thumb|300px| Neder-Lotharingen (roze) en Ipper-Lotharingen (purper) (round 't joar 1000) Ipper-Lotharingen (Lotharingia superior) was 't zudelik stik van 't hertogdom Lotharingen, achter da 't in 959 gesplitst wierd. Neder-Lotharingen (Lotharingia inferior) was 't nôordelik stik.
Astene
't Dorp is deur zyn oorsproenkelik romantisch schone liggienge an de Leie, juste buutn 't stadscenter van Deinze en an de steenweg N43 van Gent noa Kortryk, nu stilletjesan styf toegebouwd geworden. Deur de lintbebouwienge langst de steenweg het 't veel van z'n charme, dat in de negentienste eeuwe zovil schilders genspireerd het, verloorn. Tusschen 1860 en 1870 hen ze nen groten droai in de Leie afgesneên, de grenze mê Bachte-Maria-Leerne volgt nog d'oede beddienge van de rivier. Vo de boot'n schol dâ biekans vuuf kilometers bie 't voaren van Kortryk no Gent of oemgekird. 't Stik tusschen d'oede en de nieuwe Leie is nog tamelik groene gebleev'n. De sluze es nui een beshermd monument. thumb|left| De Leie in Astene deur [[Emile Claus]]
Ipper-Lotharingen
't Hertogdom Ipper-Lotharingen bestound uut de nôordôostelikke Fransche regio Lorraine van nu, mè nog stikkn van modern Luxemburg en Duutsland derby. De belangrykste steedn woarn Metz, Verdun en Nancy.
't Hertogdom blêef bestoan tout da 't in 1766 g’annexeerd wierd deur Frankryk en e Fransche provinsje kwam.
Geschiedenisse
Lodewyk et Kiend, den ênigste wettige zeune van Arnulf van Karinthië, was de latste Karoliengische keunienk van Oost-Francië. In 903 gaf Gebhard, groaf van de Niddagouwe, Reyngouwe, Neder-Lahngouwe en Wetterau, zyn eign den titel van hertog van Lotharingen, in noame van Lodewyk et Kiend. (Kebehart dux regni quod a multis Hlotharii dicitur). Doamee wast ie e sôorte van platsvervanger van de jounge keunienk.
In 922 kost Hendrik de Veugeloare Karel de Simpeln verjoagn en in 925 kost ie Lotharingen were ounder Oost-Francië briengn. Lotharingen was van ton e stamhertogdom ounder 't Duuts Ryk.
De splitsienge van ’t hertogdom Lotharingen
In 959 verdêelde Bruno de Grôotn ’t hertogdom in twi stikkn: Neder-Lotharingen (Lotharingia inferior) en Ipper-Lotharingen (Lotharingia superior).
Bruno was de joungste zeune van Hendrik de Veugeloare van ’t Saksisch Ottoons Huus, en e broere van Otto I, die in 962 keizer van 't Hillig Rôoms Ryk kwam. Bruno was aartsbisschop van Keuln en de latstn hertog van hêel ’t hertogdom Lotharingen. Je stelde twi vice-hertoogn an: Godfried I vo Neder-Lotharingen en Frederik I vor Ipper-Lotharingen.
De twi hertogdommn giengn elk under weg. Ze kwoamn ollêne were tegoare van 1033 tout 1044 ounder Gozelo I.
Huus Anjou (1431-1473)
thumb|150 px| 't Woapn van d’hertoogn van Lorraine van ’t huus Anjou
Huus Vaudémont (1473-1737)
1635 – 1659: Fransche bezettienge (Lodewyk XIV en zyn voader) 1670 – 1697: Fransche bezettienge Achter den dôod van hertog Leopold volgde zyn zeune, Frans III Stefan, hem ip. In 1733 brak de Poolsche Successieoorloge uut en wierd et hertogdom Lotharingen were bezet deur Frankryk. Loater kwam Lotharingen den inzet van e wissel.
Achter den dôod van keizer Karel VI erfden Maria Theresia en Frans Stefan zyn Habsburgsche landn. Loater wierd Frans Stefan verkoozn tout keizer van 't Hillig Rôoms Ryk en stichtegn ze 't Huus Habsburg-Lotharingen.
Huus Leszcyński
Ip 't ende van de Poolsche successieoorloge kwoamn Frankryk, 't Huus Habsburg en 't Huus Vaudémont van Lotharingen overêen da Stanisław Leszczyński, die verloorn haad van Augustus III van Pooln, 't hertogdom Lotharingen krêeg. Zyn dochter Maria Leszczyńska was in 1725 getrouwd mè Lodewyk XV van Frankryk en ze was azo keuniginne van Frankryk gekommn. Stanisław Leszczyński krêeg Lotharingen ip vôorwoarde dat 't achter zyn dôod in handn zou kommn van Frankryk.
Stanisław Leszczyński was de latstn hertog van Ipper-Lotharingen. Je stierf in februoari 1766 en Lorraine kwam e Fransche provinsje tout an de Fransche Revoluusje.
Achter de Fransche Revoluusje
thumb| De departementn van Lorraine achter de Fransche Revoluusje In 1789, met de Fransche Revoluusje, wierdn de provinsjes gereorganiseerd in departementn, en Lorraine wierd gesplitst in vier departementn: Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle en Vosges.
In 1871, achter de Frans-Duutschn oorloge, wierd 't nôordelik stik round Metz met 't grotste stik van den Elzas en de Moselle-regio g’annexeerd deur 't nieuw Duuts Ryk, en ‘t krêegt de noame Elzas-Lotharingen. ’t Blêef e stik van Duutsland tout an ’t ende van den Êeste Weireldoorloge, achter da keizer Wilhelm II van Duutsland ofstand gedoan haad.
In november 1918 wierd 't ounofhankelik verkloard met de steun van de Verênigde Stoatn en achter e poar doagn wierd 't were g’annexeerd deur Frankryk. In 1940 gieng 't were no Nazi Duutsland binst de Twidde Weireldoorloge, moar in november 1944 kwam 't definitief by Frankryk. Nu is Lorraine e Fransche regio.
551 v.Chr.
554 v.Chr. - 553 v.Chr. - 552 v.Chr. - 551 v.Chr. - 550 v.Chr. - 549 v.Chr. - 548 v.Chr.
Slag by Axpoele
thumb|right|300px|Gedenkkruus die erinnert an de Slag by Axpoele. De Slag by Axpoele was de veldslag tussn Diederik van den Elzas en Willem Clito (ook soms Willem van Normandië genoemd) ip 21 juni 1128. Axpoele is teegnwoordig een gehuchtje van Ruuslee.
De gevolgen
Willem Clito wierd een moand loater binst et beleg van Oalst gedôod en azo wierd Diederik van den Elzas toch den ipvolger van Karel den Goein. ’t Was den êeste kè dan de Vlamse steedn under wille kosten ipleggen in een politieke kwestie.
Meigem
Meigem es een dorptje in de Belgische gemeênte Deinze. 't Ligt an 't Schipdonkkanoal, te zuudn van de Poekebeke. thumb|left| Kerke van Meigem
1503
1500 - 1501 - 1502 - 1503 - 1504 - 1505 - 1506 't Joar 1503 is 't 3e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Magyoarn
thumb| De Magyoarn ounder [[Árpád]] thumb| Migroasje van de Magyoarn De Magyoarn, de vôorouders van de etnische Hongoarn, woarn nomoadn die ôorsprounkelik ofkomstig woarn van et middn-Wolgagebied en doa verdreevn wierdn deur de Mongooln.
Een dêel van 't volk, de loatere Finnen, vertrok noar et nôordwestn, woadeure dan de Finno-Oegrische toaln nu nog in Finland, Estland, Hongareye en in 't Oeralgebied geklapt wordn.
Jozef Verhaeghe (1927)
Jozef Verhaeghe is in Toeroet geboren in 1925. In 1990 estie ols directeur van 't VTI van Toeroet ip pensioen gegoan.
Magyoarn
Ounder Árpád (896-907) bestoundn de Magyoarn uut 7 stammn. Ze vertrokkn no 't westn vor under in 't bekkn van de Karpoatn te vestign. 't Gebied was ounder de Romeinn e stik van de provinsje Pannonia en 't was beweund gewist deur Hunnen, Ostrogootn en Sloavn, die et Grôot-Moroavisch ryk stichtegn.
Jozef Verhaeghe (1927)
Jeugd
Zen oeders an ne toebakwinkel in de Ryselstrate. Ie was den oedsten van zesse. Zen vader was intellectueel ingesteld en Vlamsgezind, en ie nam zen jounges al vroeg mee no voordrachten van 't Davidsfonds.
Ipleidinge
Jozef dei zen lagere schole in d'Oefenschole in Torhout, en derachter zen middelbaar in 't Sint-Jozef, ook in Torhout.
Magyoarn
Achter dat et Grôot-Moroavisch ryk uutêen viel deur de invoazje van de Magyoarn, bezettegn ze in 907 de vlakte tusschn de Tisza en de Donau en ze paktn de maniere van leevn en de godsdienst over van de Sloavn.
Ze vieln geregeld de Duutsche gebiedn binn en ze zyn lange de schrik van Europa gewist. In 955 versloeg Otto de Grôotn, de loatere keizer van et Hillig Rôoms Ryk, ze definitief in de Slag by Augsburg. thumb|left|150px| De Stefanskrôone István, die zyn voader Géza in 997 ipvolgde, was de stichter van et keunienkryk Hongareye. Je wierd in 't joar 1000 deur paus Sylvester II tout Apostolische keunienk gekrôond. In de geschiedenisse stoat ie bekend als Stefan den Hillign. Je zoudt de Stefanskrôone gedreegn hen, mo de krôone dateert eigentlik van e loatern doatum.
Van ton paktn de Magyoarn de westerse maniere van leevn en under godsdienst over.
Kykt no de Lyste van keuniengn van Hongareye.
Karel Geraerts
Karel Geraerts (Genk, 5 januoari 1982) es nen Belgische voetboler. Karel Geraerts speelt ip et middnveld.
Carrière
Als joenk gastje shotte Karel Geraerts by CS Maasmechelen, doarachter by Racing Genk. In 1998 ging 't ie noa Club Brugge, woar da't ie tot 2003 bleef. Doarachter speelde ie kort by KSC Lokeren Oost-Vlaanderen, moar ie es definitief deuregebrookn by Standard. In 2007 es't ie weregekêerd noa Club Brugge.
Zyn reloatie mè Club Brugge es nogol specioal. In een êeste periode van 1998 tot 2003 kwam ie bykans nie an speeln toe. In totoal speelde ie moar 9 matchn, want de concurrentie mè Timmy Simons wos môordend. Gefrustreerd trokt ie voo een appel en een ei noa Lokeren in de winter van 2003, woar da't ie vulip speelgeleegneid kreeg. Ie es ipgemerkt gewist deur Standard, woar da't ie in 3 sezoenn de pann van et dak speelde en rôo duvel kwaam. In 2007 eit ie zyn contract loatn oflôopn mè Standard en es't ie deur de vôordeure en mè een zwoar contract (best betoalden Belg) were noa Club Brugge gekoomn. Doar kreegt ie de centroale controleernde rolle ip et middnveld.
Karel Geraerts es ondertussn tot vaste weirde van de nationoale ploeg, woarvôorn da't ie ol 16 kêers gespeeld eit en 4 goals gemakt eit.
Jozef Verhaeghe (1927)
Ipleidinge
Uutendelik gerocht em in 1946 an ze diplom van regent wiskunde.
Carriere
Jozef is zen carrière gestart in de Vrye Technische schooln Depoorter in Deinze.
Bronne
ANCKAERT, F. et al., Vrij Technisch Instituut Sint-Aloysius Torhout. 1947-1997, uutgegeven by Uitgeverij Emiel Decock, Aartrijke, 1997.
Henri Joseph Rega
Henri Joseph Rega of Hendrik Jozef Rega (Leuven, 26 april 1690 – Leuven 22 juli 1754) was e Zuud-Nederlandschn dokteur. Je was mecenas, bibliofiel en rector van de Leuvenschn universiteit.
Leevn en werk
In 1707, je was ton 17 joar, schreeft ie hem in an den universiteit van Leuven. In 1710 hoaldet ie zyn baccalaureoat en in 1712 zyn licentioat in de geneeskunde. Vor hem verder te specialiseern in zyn vakgebied trokt ie van 1713 toet 1717 noa Parys. Je kêerde da latste joar were noa Leuven en je wierd docent in de scheikunde, anatomie en de chirurgie. In 1718 doctoreerdet ie in de geneeskunde. In 1719 wierd ie professor primarius in de praktische geneeskunde en rector magnificus van den universiteit.
In 1721 kwamt ie weireldbekend in de medische weireld mè zyn êeste boek over de belangryke rolle van de moage by 't oentstoan van ziektes en wisselwerkienge tusschn d' orgoann. In 1722 wast ie were rector vor e periode van zes moandn.
Rega speelde e belangryke rolle by de bouw van de centrale universiteitsbibliotheeke van Leuven.
Louis de la Censerie
thumb|200px| Louis de la Censerie
Louis de la Censerie (Brugge, 7 september 1838 - Brugge, 2 september 1909) was e West-Vlamschn architect.
De familienoame stoat in aktn ook vermeld lik Delacenserie, Delasencerie, Dela Censerie en Dela Sencerie.
Zyn voader Louis Delacenserie was e marchang uut Doornik en loater wast ‘n annemer.
De joungn de la Censerie studeerdege an de Brugsche academie ounder de leidienge van Jean-Brunon Rudd (Brugge, 1792-1870), die van 1830 tout an zyn dôod ook stadsarchitect van Brugge was.
Achter zyn ipleidienge gink Louis de la Censerie in Gent werkn by Louis Roelandt, een architect die een importente plekke ad in de neoklassieke architecteure van België. Zyn êeste ountwerpn van vo 1870 woarn ook klassiek van styl.
Henry Longfellow
thumb|Henry Longfellow Henry Wadsworth Longfellow (Portland (Maine), 27 februoari 1807 - Cambridge (Massachusetts), 24 moarte 1882) was een Amerikoanschn dichter en schryver van werk lik "The Song of Hiawatha" (vertoald deur Guido Gezelle) en "Evangeline" (vertoald deur Alfons Mervillie). Je was ook den êestn Amerikoan die "La Divina Commedia" (De goddelikke komedie) van Dante Alighieri vertoald het in 't Iengels.
Louis de la Censerie
In 1862 et ’n de prestigieuze Prys van Rome vo architecteure gewonnen. Je krêeg een reisbeurze vo vier joar vo te goan studeern in ’t buutnland. Je gink noa Parys, Italië en Grieknland.
Henry Longfellow
In 1854 giengt ie weg uut Harvard vor hem hêlegans bezig t'houdn mè schryvn. Zyn êeste vrouwe, Mary Potter, stierf in 1835 achter e misval. Zyn twidde vrouwe, Frances Appleton, stierf in 1861 achter dat heur klêed in brande geschootn was. Achter heur dôod had ie een ende moeite vo gedichtn te schryvn en hield ie hem surtout bezig mè zyn vertoaliengn. J' het doadeure veel Europeesche poëzie vor Amerikoann toegankelik gemakt.
In zyn tyd was de poëzie van Longfellow styf populair, zowel in Amerika of der buutn. Je schrêef lyrische gedichtn, dikwils over mythologie en legendn, in e simpele toale.
Firenze
Firenze of Florence is e stad in Italie mi round de 360.000 inweuners. Deur de stad lopt de riviere de Arno. Firenze is 'n hoofdstad van de regio Toscane. In Toscane is 't ni ollêne 'n grotstn stad, moar ouk 't economisch, cultureel en administratif centrum. Achter d'êenmoaking van Italie wos 't een endetje 'n hoofdstad van hêel 't land (1865-1871). Moa de stad is surtout bekend omwille van zyn belangryke rolle in de middelêeuwn. Ounder de hêerschappy van de familie van de Medici wos Firenze in veel opzichtn 't centrum van Europa, en de droaischyve in de Renaissance.
Comedy Casino
Comedy Casino is een show up de teevee woar dan alle soorten komieken en stand-up comedians kluchtjes vertellen.
Louis de la Censerie
Je kêerdege ton were noa Brugge en in 1870, achter de dôod van Jean-Brunon Rudd, wierd ’n stadsarchitect. Je blêef die functie uutoefenen tout in 1892. (J’is ton ipgevolgd deur zyn lêerlink Charles De Wulf). Je wierd ook benoemd tout lêroare architecteure an den Academie van Brugge, woa dat ’n directeur wierd in 1889. Je was ook lid van ’t provincioal comité van de Koninklijke Commissie voor Monumenten.
Firenze
Geschiedenisse
Firenze is esticht in 't joar 59 vôorn Christus, deur Romeinsche soldoatn die ofezwoaid woarn. Ze noemnde nundern stad 'Florentia' (wuk da Latyn is vo 'bloei'). Doarachter kwaamn ounder anger de Byzantynn, d'Ostrogootn, de Longobardn, en de Frankn.
Louis de la Censerie
Je speeldege e styve grôte rolle by de restauroatiepolitiek in Brugge en je drukte zyn stempel ip ’t Brugs stadsbeeld van ’t latste quart van de 19ste êeuwe. Tegoare met e poar die van ’t zelfste gedacht woarn lik em makteget ie van Brugge e sôorte van neogotisch museum. thumb| Stadhuus van Brugge In die neogotische styl restaureerdeget ie verschillige Brugsche gebouwn:
Firenze
Geschiedenisse
Moa de schoanstn tyd kwaam mi de Medici, e familie van bankiers. Zyder woarn boas van 'n 15sn êeuw tout 1737. Achter nunder kwaamn de Habsburgers, de Fransche (1799-1814) en were de Habsburgers (1814-1859). Van dat moment kwaam Firenze by 't keunienkryk Italie.
Louis de la Censerie
Je voerde ook vele privé en openboare ipdrachtn uut:
Firenze
Toeristiese attraksjes
't Centrum van Firenze is de Piazza della Signoria, mi zyn Palazzo Vecchio van woaruut dat de gemêente ossan bestuurd wos. Juste derlasen legt de Galleria degli Uffizi: êen van de bekendste museums ter weireld mi mêesterwerkn van ounder anger Botticelli.
In 'n dichtn omtrek legt ouk de duomo, de kathedroale Santa Maria del Fiore, mi zyn magnifiekn koepel die is ontworpn deur Filippo Brunelleschi. By de kathedroale stoat ouk de campanile (klokketôorn) va Giotto, en 't Baptisterium mi zyn bronzen en goudn deurn. Op de riviere de Arno stoat er êen brugge die Weireldôorlog II overleefd et: de Ponte Vecchio mi zyn goudboetieksjes. E klêen bitje buutn 't toeristies centrum ving je de Galleria dell'Accademia woa dat 't standbeeld de David van Michelangelo stoat.
Ouk bekend is de kerke Santa Croce, mi groavn en gedenktstêenn van bekende Italioann. thumb|815px|center|Panorama van de stad mi de Dom, en zyn rôodn koepel, die d'r uutspriengt
1180
1177 - 1178 - 1179 - 1180 - 1181 - 1182 - 1183 't Joar 1180 is 't 80e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1815
1812 - 1813 - 1814 - 1815 - 1816 - 1817 - 1818 't Joar 1815 is 't 15e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Vloerbeke
Vloerbeke (Frans: Fleurbaix, Nederlands: Vloerbeek) es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Grenst an de gemêentn Erkegem an de Leie, Bois-Grenier, Le Maisnil, Fromelles, Aubers, Wentie en Sailly an de Leie. Vloerbeke ligt in't Leiedal, teegn de schreve me 't Noorderdepartement. In tydde lag Vloerbeke ip't schee'n tusschn Romoans-Vloandern en Artesië, mêer bepoald in't Land van't Vrylêen.
Geschiedenisse
d' Oudste vermeldiengn van de plekke zyn Florbais en Florebais uut den elfdn êeuwe, afkomstig van't Oudnederlandsche Fluorbeki, uit fluor (vloer, vlak land) en beki (beke).
An de zuudkant van Vloerbeke wierd in de zeevntiende êeuwe e kartuuzerklôostre gebouwd, de Chartreuse de La Boutillerie. Den bouw begoest in 1618 en in 1641 wierd et in gebruuk genoomn. Achter de Fransche Revoluusje wierd et ofgebrookn.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De Notre-Dame du Joyel-kerke
Triforium
Vetgedrukte tekstthumb|right|E gloazn triforium in den dom van [[Keuln]] Et triforium es ne loopgank in de meur tusschn de middnbeuke en de zybeukn van romoansche en gotische kerkgebouwn. Vanof de ground bekeekn, ziet et d'ruut lik e dwerggalery da ounder de boovnluchtn zit. Et triforium zit bachtn die dwerggalery. Oe der ginnen gank en es, noemn me 't en blend triforium.
Dat es nog en overbluufsel uut 'n tyde van de Romeinse basilica. Die galery wos toun gebruukt vo commerce te doen en vo te discuteern. Loater es et en decoratief element gekommn.
In de hooggotiek (13e-14e eeuwe) gebruuktn ze surtout et gloazn triforium vo meer lucht na binn te trekkn en 't zo kloarder te moakn. In de loatn gotiek (15e-16e eeuwe) makten ze de boovnluchtn veel grodder en viel et triforium helegansn weg (tweedeligen upstand).
Dwerggaleryen zyn typisch vo de romoansche kunste. 't Es doamei dan ze dikkers van roundboogn zyn voorzien, ook in gotische gebouwn. thumb|left|Et triforium in Malmesbury Abbey in Iengeland, tusschn de [[boovnluchtn en de scheeboogn]]
Adele van Vermandois
Adele van Vermandois (ca.910-960) was e dochter van Herbert II van Vermandois en Adele van Vrankryk. Ze trouwde in 934 met Arnulf I van Vloandern. Hunder jounges woarn:
Michel Platini
thumb| Michel Platini Michel Platini (Jœuf, 21 juni 1955) wos nen Franschn foetbollist en es vôorzittr van den Europeeschn foetbolbound UEFA.
Clubvoetbol
In zyn jeugd i Platini lêern voetbolln ip stroate, ol spelend me zyn moatn. Ie doorloopt de jeugdrangn by et lokoal clubke in Jœuf. Zyn drôom wos te meugn speeln by zyne favorietn club, FC Metz. An zyn 15 joar krygt ie em dorvo de kanse, mo je gerakt nie deur de medische tests deur zyn slichte capaciteit vor oasem t'oaln. Uutendelik grakt ie em in september 1972 wel an de bak by AS Nancy-Lorraine. Ondanks wa blessures vindt ie em er aglik zyn droai en komt ie de sterre van de club in de Fransche twêede klasse. In 1975 wordn ze kampioen en goan ze na êerste klasse. Drie joar loater winn ze la Coupe de France, den Franschn beker. In 1979 werd ie em getransfereerd na Saint-Étienne. By Les Verts i Platini ôok succes. Zynen vryen trap blykt dikkels e dôdelik woapn te zyn vo den teegnstand. In 1981 wordn ze kampioen van Vrankryk.
Ondertusschn kenn ze Platini international ôok ol. In 1982 krygt Platini e transfer na Juventus Turyn. By de oude madame vliegt ie em van succes na succes. Ze kommn kampioen van Itoalië in 1984 en 1986. Ze winn den Europeeschn Beker vo Bekerwinnoars in 1984 en in 't zelfde joar ôok den Europeeschn Supercup. E joar loater zyn ze ôok de beste in Europacup I en in de Weireldbeker vo Clubs. Toch es et joar 1985 ôok êen me e zwort randje deur et Heizeldrama bist de finale van Europacup I ip de Heizel tusschn Juventus en Liverpool, woarby da Platini den enigstn goal scoordigde. Persôonlik volt Platini ôok in de pryzn. Van 1984 tot 1986 endigt ie drie kêers achter mekoar et sezoen als topscorer in Itoalië. Ie krygt van 1983 tot 1985 drie kêers de Goudn Bolle, den prys vo bestn speler.
Nationoaln ploeg
Deur zyn goe prestoaties es Platini dikkels geselecteerd gewist vo Les Bleus. Ie it 72 caps ip zyn noame stoan en wos kapiting van de Fransche nationoale ploeg van 1979 tot 1987. Ulder grôotste succes wos et winn van et Europees Kampioenschap in 1984 achter in de finoale Spanje te versloan me 2-0. Platini i vo Vrankryk vele goals gemakt en wos me 41 goals gescoord tusschn 1976 en 1987 tot 17 oktober 2007 de recordouder van meest gemakte goals vo Vrankryk tot da Thierry Henry da gebrookn it.
Trainer
Platini stopt me actief voetbol in juni 1987. Mo in 1988 werd ie ol gevraagd vo Henri Michel te remplaceern als trainer van Vrankryk, achter da ze ulder nie addn kunn kwalificeern vo 't EK van 1988. Platini accepteert et en wordt ip 1 november van da joar bondscoach. Ie kryg carte blanche vo e nieuw topteam te moakn teegn 't EK van 1992. In 't begun lôop et nie zo goe en de kwalificatie vo 't WK van 1990 oaln ze nie. In de kwalificoaties vo 't EK 1992 in Zweedn goa et bère goe en Vrankryk goa als favoriet derna toe. Mo ip et EK ontgoocheln ze en liggn ze der uut achter de groepsfoazn. Michel Platini pakt ip 2 juli 1992 ountslag.
Organisateur
Sinsn januoari 1992 es Platini ton vice-vôorzitter van de FFF, de Fédération française de football. In die functie ielpt ie em vo d'organisoatie van 't weireldkampioenschap da in 1998 in Vrankryk g’oudn werd. Ôok makt ie internationoal carrière in den UEFA. Van 1988 tot 1990 wost ie ol lid van 't Comité vo technischn ountwikkelienge dervan. Vanaf 2002 wost ie lid van 't uutvoerend comité van de UEFA en de FIFA. Ip 26 januoari 2007 werd ie benoemd als vervanger van Lennart Johansson als vôorzittr van de UEFA.
Luuk (stad)
Luuk (Frans: Liège, vo 1949: Liége; Woals: Lîdje; Nederlands: Luik; Duuts: Lüttich) is d'n hoofdstad van de Belgische provinsje Luuk. De stad ligt an de Moas. Luuk het e goeie 190.000 inweuners. Heêl 't stedelik gebiêd van Luuk, me voôrsteedn lik Seraing, Saint Nicolas, Ans, Herstal en Flémalle, telt à peu près 600.000 inweuners. thumb|left| Zicht ip Luuk
Geografie
Deêlgemeêntes:
Widdebroek
Widdebroek (Frans: Widdebrouck) es 'n gehucht in de Fransche gemêente Ariën (Aire-sur-la-Lys) in't departement Nauw van Kales. 't Ligt apeupri drie kilomèters o de nôordôostkantn van 't center van Ariën. 't Ligt tusschn Ariën zelve en de schreeve mè 't Noorderdepartement en de gemêente Boezegem. Widdebroek bestoat uut de plekkn Blanc Widdebrouck in't zuud'n en Noir Widdebrouck in't nôordn. Olangsn de zuudkant van't gehucht strôomt de Leie.
Geschiedenisse
D'oudste vermeldienge van de plekke es van 1100, geschreevn lyk Widebroc. Kerkelyk wos't ofankelyk van de prochie van Saint-Martin, mo polletiek-administratief viel et nie ounder Ariën, moar ounder de kasselry van Kassel in't Groafschap Vloandern. Bist da ze in Ariën zelve Frans ofte Picardisch koutigden, klapt'n ze in Widdebroek in dien tyd Vlams.
De plekke lag in de zeevntiende êeuwe in e gebied woa da serieus gevochtn wierd tusschn de Fransche keunienk en de Spoansche Nederlandn. Achter de Fransche belegerienge van Ariën in 1641 liet Filips IV van Spanje by Widdebroek in 1642 't fort Saint-François bouwn.
Ip't ende van't ancien régime wierd Widdebroek uutendelyk oundergebrocht by de gemêente Ariën.
thumb|right|250px|Restn van de vestiengsmuurn van't fort
Frans Debrabandere
thumb|Frans Debrabandere Frans Debrabandere (Kuurne, 18 meie 1933), is e West-Vlamsche filoloog en schryver. J'is gekend vo zyn boekn over dialectn en noamn. Je weunt in Kortrik.
1539
1536 - 1537 - 1538 - 1539 - 1540 - 1541 - 1542 't Joar 1539 is 't 39e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Ernst van Oostnryk
Aartshertog Ernst van Oostnryk (Weenn, 15 juni 1553 - Brussel, 20 februoari 1595), was de twidde zeune van keizer Maximiliaan II van ‘t Hillig Rôoms Ryk en Maria van Spanje.
2 moarte
2 moarte is den 61stn dag van 't joar (62stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 304 doagn toet 't ende van 't joar.
Ernst van Oostnryk
Tegoare mè z’n broere, keizer Rudolf II, ist ’n ipgebrocht an ’t Spoans hof.
J'e twêe kêers geprobeerd van keunienk van Pooln te wordn in 1573 en in 1587.
In 1594 benoemde zyn nounkel Filips II hem tout landvoogd van de Spoansche Nederlandn. Z’n ounderhandeliengn mè de Noordelikke Nederlandn zyn mislukt.
Sakhalien
thumb|Liggienge van Sakhalien tusschn Rusland en Japan thumb|Liggienge van Sakhalien. Sakhalien (Russiesch : Сахалин), is e grôot Russiesch eiland in de Nôordlikke Stille Oseoane, liggnde tusschn 45°50' en 54°24' N. 't Is grotste Russiesche eiland, en 't wordt bestierd lik e dêel van de provinsje (oblast) Sakhalien. Sakhalien, da apeupri êen vuufde van d'ippervlakte van Japan êt, ligt nie verre van d' ôostkuste van Rusland, zjuuste te nôordn van Japan.
D' inêemsche bevôkienge van 't eiland bestoat uut de Ajnoe, de Oroks en de Nivkhs. Sakhalien is ipgeëist gewist zowêl deur Rusland lik deur Japan gedeurnde de 19ste en de 20ste êewn. Da ê geleid toe bittre dieskuusjes tusschn de twêe landn oovre de kontrolle van 't eiland. Rusland bezette 't eiland ip 't ende van de Twidde Weirldorlooge. De mêeste Ajnoe vruusdn no Hokkajdo o de Japanners verjoagd wierdn van 't eiland in 1949.
Tribune
In 't gevol van e romoans of gotisch kerkgebouw es e tribune de verdiepienge boovn de zybeukn. Oorsprounkelik wos datte en hoge zitplekke vo d'hoggere geestelikeid.
Sakhalien
Eirdrykskunde
Sakhalien is geschidd van 't vasteland deur de nowwe en oendiepe Zêestroate van Tartarye, die 's wientrs dikkersn toevriest ip 't smollste stik, en van Hokkajdo  (Japan), deur de Sooja-Zêestroate of Zêestroate La Pérouse. Sakhalien is 't grotste eiland van Rusland. 't Is 948 km lank en 25 toe 170 km brêed, en 't êt 'n ippervlakte van 72 492 km2.
Tribune
In de gotiek vind je tribunes were by kerkn mèi nen vierdeligen upstand. Ze zittn toun tusschn et triforium en de arcade mèi de scheeboogn. Ne vierdeligen upstand es typisch vo d'overgangsperiode van romoans noa gotiek. Tribunes goa je dus ollene ziene in gebouwn die in de vroegn gotiek (1140-1200) gezet hèin gewist. Vanof de hooggotiek volln de tribunes weg en kommn de boovnluchtn e heel stik grodder vo meer lucht na binn te keunn trekkn.
Sakhalien
Eirdrykskunde
D' orografie en geologie van 't eiland zyn nie zo goed gekend. Êen teorie is da Sakhalien oenstoend uut de Sakhalien-eilandnsnoer. Bykans twêe-derdn van Sakhalien is bergachtig. Twêe eevnwydige bergkeekns goan dr deure van 't nôordn no 't zuudn, mêt ogtn van 600 toe 1 500 meetrs. 't Westlik Sakhalien-Gebergte ê vor ogste top den Ichara-Berg (1 481 meetrs), binst da 't Ôostlik Sakhalien-Gebergte piekt mê de Lopatien-Berg (1 609 meetrs), die ook den ogste berg is van 't eiland. De Valleeje Tym-Poronaiskaja Valley schidd de twêe gebergtn. De Gebergtn van Susuanaisky en Tonino-Anivsky deurlooptn 't eiland in 't zuudn, binst da de moerassige Nôordlikke Sakhalien-Vlakte 't grotste stik van 't nôordn bezet.
Tribune
thumb|450px|left|Tribunes boovn de [[scheeboge|scheeboogn in de kathedroale van Laon, Vrankryk]]
Sakhalien
Eirdrykskunde
Krystalliene rotsn kommn an d' ippervlakte ip verschillnde platsn; koakstêen uut 't Kryt-tydperk, mêt oovrvloedige en speesiefieke sôortn van styf grôote ammonietn, kommn vôorn in Dui ip de westlikke kuste; en Tertsiejèère konglomeeroatn, zandstêenn, mêrgls en klytn, gevown deur ipêenvôgnde geologiesche inwerkiengn, zyn te vienn in veele dêeln van 't eiland. De klytn, die loagn van goeje stêenkooln bevattn en oovrevloedige fossiele vegetoasje, toogn da binst 't Miejosêen-tydperk, Sakhalien dêel uutmakte van e kontienent da Oazje, Alaska en Japan omvatte, en dat e betrekklik warm kliemoat ad. De Pliejosêene ofzettiengn toogn mussl-sôortn die mêer Arktiesch is of de deeze die teegnwôordig bestoat, 't gêene angift dat de verbiendienge tusschn de Stille en d' Aktiesche Oseoann tonne verzeekers briddr was of teegnwôordig. thumb|left|Koape Tihii, Sakhalien. Belangrykste rieviern : de Tym-Rieviere, 330 km lank en bevoarboar vo vlottn en klêene bôotjes oovre 80 km, vloejt no 't nôordn en no 't nôordôostn mê veele stroomversnelliengn en oendiepe plekkn, en kommt uut in de Zêe van Okhotsk. De Poronaj-Rieviere stroomt no 't zuudn-zuudôostn no de Geduld-Golve of Shichiro-Boaje, ip de zuud-zuudôostkuste. Drie andre klêene rieviertjes kommn uut in de wyde roende Golve van Aniva of Higashifushimi-Boaje ip 't zuudlikke uutende van 't eiland.
't Nôordlikste punt van Sakhalien is Koape Elisabeth ip 't Schmidt-Schiereiland, binst da Koape Crillon 't zuudlikste punt van 't eiland is.
Dr liggn dichte by Sakhalien twêe klindre eilandjes, Moneron-Eiland en Ush-Eiland. Moneron, 't êenigste stik land in de Tatarye-Zêestroate, 7,2 km lank en 5,6 km brêed, ligt apeupri 24 km westlik van de dichtste kuste van Sakhalien en 41 km van den oavnstad Nevelsk. Ush is 'n eiland by de nôordkuste van Sakhalien.
April
April es de vierde moand in de Gregorioanse kalender. De moand telt 30 doagn en es genoemd noo het Latynse woord aperire wa da oop'nen wil zeggn. Da verwyst noo het openen van de bloemn en bottn in de natuur, want april es de echt êeste moand van de lente. Het weer es redelik wisselvallig, gelik da ze zeggn: moartse buien, aprilse grilln.
1917
1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918 - 1919 - 1920 't Joar 1917 is 't 17e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Piano
E piano es e grôot spellement woarip daj muzyk kut speeln. Normoal èt dadde witte en zworte dingn voe ip te duwn, woadeure daj muzyk makt.
Klakkebusse (proppeschieter)
Een klakkebusse, klak(ke)bosse of klabosse is e proppeschieter woa dat de jounges vroeger mee speeldn.
Andere betêkenissn
In sommigte streekn gebruukn ze klakkebusse oek voen de boom woaruut dan klakkebussn emakt zyn (vlierhout dus). Oendermêer in de streke van Yper is dat ezô.
16 moarte
16 moarte is de 75stn dag van 't joar (76stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 290 doagn toet 't ende van 't joar.
898
895 - 896 - 897 - 898 - 899 - 900 - 901 't Joar 898 is 't 98e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|Karel de Simpeln, keunienk van [[West-Francië]]
Vierdoagsche van Duunkerke
De koers is mêestol verreedn begun mei. D'r zyn dikkers massasprints, en 't verschil is mêestol emakt in 'n tydrit. Sedert da 'n tydrit bestoat (1963) deurt de Vierdoagsche 5 tout 6 doagn.
Rafael Correa
thumb| Rafael Correa Rafael Vicente Correa Delgado (Guayaquil (Ecuador), 6 april 1963) is een Ecuadorioanschn econoom en polletieker. En is lid van de polletieke partie Alianza PAIS. Up 26 november 2006 is 'n president van Ecuador ekommn. In de verkieziengn was zyn teegnstander Álvaro Noboa.
Correa studeerde economie an den universiteit van Guayaquil (Ecuador), den Université catholique de Louvain (België) en de University of Illinois at Urbana-Champaign (Verênigde Stoatn).
Rafael Correa is getrouwd met de Belgische Anne Malherbe en z' hen twi dochters en e zeune.
Brussels Airport
Brussels Airport (Nederlands: Internationale luchthaven van Brussel) is den officielen noame van 't vliegpling van Brussel. 'n Is geleegn in de provinsje Vloams-Broabant in de gemeênte Zoaventem.
Met een ippervlakte van 1245 hectare, circa 250.000 vliegbewegiengn en mêer of 18,5 miljoen passagiers per joar es et 't grotste vliegpling van oes land. Ge kunt et vliegpling bereikn vanuut Brussel, Leuvn, en Antwerpn met den tring. Er is en specioale ottostroade tot an 't vliegpling.
Brussels Airport es den hub van verschillnde luchtvoartmoatschappyen lik Brussels Airlines, Thomas Cook Airlines (België) en Jetairfly. Wok Jet Airways ee een hub geopnd in de zomere van 2007 vo zyn intercontinentale vluchtn tussn India en 't Amerikoans Continent. Wok verskillende cargoluchtvoartmoatschappyen lik Singapore Airlines Cargo, Eva Air Cargo, Saudi Arabian Air Cargo en EAT (DHL) en van Zoaventem hunder hub gemakt. Verder es 't er nog 't hôofdkwartier van de privémoatschappy Abelag.
Rystepiet
thumb| E potje rystepiet Rystepiet is e miengelienge van selderyzoad me keuknzout of zêezout.
‘t Wordt gebruukt in de keukn in soepe, tomattesause, stoverie en salades in de plekke van zout. ‘t Gift e stevige smoake.
855
852 - 853 - 854 - 855 - 856 - 857 - 858 't Joar 855 was e geweun joar die begost ip e diesndag in de Julioansche kalender.
Rystepiet
‘t Is een belangryk ingrediënt in de cocktail Bloody Mary en ‘t wordt ook gestrôoid ip bloksjes koas vo te serveern by den aperitief.
855
Gebeurtenissn
thumb|Verdêlinge van 't [[Middn-Francië|Midden-Frankisch Ryk]]
Rystepiet
West-Vlamsche noame
Volgens dr. Frans Debrabandere komt de West-Vlamsche noame rystepiet van ’t ryzn van de piet, omda selderyzout de seksuele gouste zoudt ipwekkn. thumb|left| Selderyzoad
Meie
Meie es de vuufde moand van de Gregorioanse kalender en telt 31 doagn. De moand es genoemd noa de Romeinse godinne Maia. De bynoame van meie, bloeimoand wyst noa 't feit dat olles nu wel goe in bloei stoat. De zomer lat em soms ol ne kêe voeln, moar 't kan ôok slicht were zyn. De uutdrukkienge 'in mei legt iedern veugel een ei' wyst ip 't broedsezoen van de bêestn.
Frans I van et HRR
Frans Stefan (Nancy, 8 december 1708 – Innsbruck, 18 ogustus 1765) was de twidde zeune van Leopold van Lotharingen en zyn vrouwe Elisabeth Charlotte van Orléans.
Je volgde zyn voader ip in 1729 als hertog Frans III Stefan van Lotharingen, mo je verloor zyn titel in 1739. ‘t Was de bedoelienge da Frankryk uutendelik Lotharingen zou kunn annexeern deur under kandidoat Stanisław Leszczyński doar an te stelln. Leszczyński was de schonvoader van Lodewyk XV van Frankryk en je krêeg Lotharingen ip vôorwoarde dat et achter zyn dôod in handn zou kommn van Frankryk.
Frans Stefan krêeg als compensoasje et grôothertogdom Toscane, woa da Gian Gastone, de latste Medici, gestorvn was zounder ipvolger.
In 1736 trouwde Frans Stefan mè Maria Theresia van Ôostnryk, dochter van Karel VI. Tegoare hen ze de Habsburg-Lotharingen dynastie gesticht.
Frankryk beloofde van de Pragmatieke Sanctie t’anveirdn, woadeure dan de dochters ook de trône van under voader kostn ervn. Ze zoun Maria Theresia steunn als ipvolger van d’Habsburgsche bezittiengn.
In 1745 mocht Frans Stefan Karel VII ipvolgn als Rôoms-Duutsche keunienk en keizer van et Hillig Rôoms Ryk, ounder de noame Frans I.
Under jounges
Frans Stefan en Maria Theresia haan 16 jounges. (elf meisjes en vuuf knechtn).
Under joungste dochter was Maria Antonia, beter bekend lik Marie-Antoinette, die trouwde mè keunienk Lodewyk XVI van Frankryk. Twi zeuns, Jozef II en Leopold II kwoamn keizer.
Frans Stefan is ol met e kè gestorvn in zyn koetse, ol were kêern van den opera in Innsbruck. J’is begroavn in de Kapuzinergruft in Weenn, siddert 1633 de keizerlikke crypte van de Habsburgers.
Ertebrekers
Ertebrekers es e West-Vlamsche muzykgroep. Under êeste single, woamee dazze wok gekend gerakt zyn, es De Zji. Ze zingn int West-Vlams. De band bestoat ut Filip Kowlier, Peter Lesage en Jeffrey Bearelle.
Netsky
thumb| Netsky Netsky oftewel Boris Daenen (5 april 1989) weunt in Edegem in Antwerpn. Zyn noame is afkomstig van e computervirus met dezelfste noame. E makt drum-and-bass en liquid funk, e poar soortn dubstep. En is dj sedert 2009. En è nu wok 2 albums ut, den iêstn noemt Netsky en den tweedn is 2.
By de Music Industry Awards 2012 (MIA's) et 'n e belangryke prys gewonn, noamelik dien van beste mannelike soloartiest en ton wok van beste dance.
Cleremeersch
Cleremeersch (Frans-Vlams: Klommeres ofte Claeremeersch, Frans: Clairmarais, Nederlands: Klaarmares) es e gemêente in Vrankryk in't departement Nauw van Kales. 't Ligt teegn 't Noorderdepartement, ip de schreeve van Frans-Vloandern en Artesië, dichtby 't Audomarois-moerasgebied in't strôomgebied van den Aa. 't Grenst an de gemêentn Nieuwerleet, Nôordpene, Zuudpene, Boavinkove, Ruuscheure, Arkn en Sint-Omoars. 't Center ligt in't westn van de gemêente, in't ôostn liggn de gehuchtjes Schoubroek (Haut Schoubrouck en Bas Schoubrouck) en Cloquette.
1731
1728 - 1729 - 1730 - 1731 - 1732 - 1733 - 1734 't Joar 1732 is 't 32e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Linum
Linum is e geslacht uut familie van de vlasachtign (Linaceae). 't Zyn kruudachtige plant'n mè vezelige stiengels, simpele bloarn en blauwe, gele, witte of roze blommetjes mè 5 blombladjes.
't Geslacht bestoat uut 200 sôort'n ofkomstig van gemoatigde en subtropische gebied'n. De bekendste sôorte is  vlas (Linum usitatissimum).
Mathilde van Saksn
Round 960 trouwde ze mè Boudewyn III van Vloandern.
Hunder jounges:
In 962 stierf heur vint en in 963 hertrouwde ze mè Godfried I van Verdun, die van 969 markgroaf van Antwerpn en Ename was.
1905
1902 - 1903 - 1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 't Joar 1905 is 't 5e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Bachte-Maria-Leerne
Bachte-Maria-Leern es 'n dorpsje in de gemeente Deinze.
left|thumb|Ou Leie
1070
1067 - 1068 - 1069 - 1070 - 1071 - 1072 - 1073 't Joar 1070 is 't 70e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Milaan
Milaan (Italioans: Milano, Lombardisch: Milàn) is de twidde grotste stad van Italië en hoofdstad van de regio Lombardeye in Nôord-Italië. De noame komt van 't Latyn Mediolanum wa da wil zeggn "in 't middn van de vlakte". 't Verwyst noa 't feit dat de stad in 't center van de Povlakte ligt. De stad zelve èt à peu près 1,3 miljoen inweuners, moa met d' omliggende stedelikke gebiedn derby komt dat ip vier miljoen. Milaan is 't center van Italië ip gebied van economie, mode en design.
Maaln
Noame
Van woa dat de noame Machelen komt, is nie hêlegans zeker. 't Zou kunn kommn van *machlin, die plekke woa dan menschn tope kommn wult zeggn (da zoudt kunn omdat er doar e kruuspunt wos tusschn e Romeinschn heirboane en de Leie) of *machalum, die machtige nederzettienge wult zeggn. 'n Eestn uutleg is wuk an toalweetnschappers mêer en mêer geloovn. Macheln in Vlams-Broabant en Mecheln zoudn oek van dadde kommn.
Plopsaland
thumb|right|De Splash in Plopsaland 2006, gebouwd in 1989 thumb|Plop's Hamburger Restaurang Plopsaland is e pretpark in Adinkerke (De Panne) an de West-Vlamsche kust, voe de klêne pagadders. 't Begost ols 't Melipark van de familie Florizoone, en werd loater Plopsaland, gekocht en openghoudn deur Studio 100.
't Succes van 't park angt grôtendêels of van de tv-figuurtjes van Studio 100. Da park is ipgedêeld in mêerdere gedêeltes woa da je ton iedre kêe ander dingn kunt zien. Azo ist er e zone voe Samson en Gert, voe Wizzy en Woppy, voe Big en Betsy en voe Kabouter Plop en zyn moatn. Der stoan do styf vele verschillige attracties en noaste joare komt der een roetsjboane by die drie kirs overkop goat.
Geschiedenisse
Vroegre wos Plopsaland de Meli, woa dat olles in 't teekn stoeg van de by en de zêem. Ge kunt doa nog alsan e poar dingn van zien gelik et vertelselkesbos, de slêerboane, de Splash en den Panoramic.
12 juni
12 juni is den 163stn dag van 't joar (164stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 202 doagn toet 't ende van 't joar.
Paus Julius II
miniatuur|links| Paus Julius II deur [[Rafaël]] Paus Julius II (Albisola Superiore, 5 december 1443 - Rome, 21 februoari 1513) was paus van 31 oktober 1503 toet an zyn dôod. Je wier geboorn in 1443 ols Giuliano della Rovere en je was een neef van Paus Sixtus IV.
Z'n byname was Il Papa Terribile, of den Verschrikkelikken Paus, omdat ie 't ip em gepakt aad vor de Pauselikke Stoaten te eroveren. Doby voerdet ie dikkels persôonlik z'n legers an, een paus-soldoat dus. Je werktige ôok me Zwitserse uurlingen, die vo dien tyd me styf moderne pieken vochtn, woda nog oltyd de Zwitserse Garde een overbluufsel van is. J'is uutendelik gestorvn an een koortsanval dat ie ipgeloopn aad binst één van z'n veldtochtn.
Stanza
In de dichtkunste is e stanza e gegroepeerd antal lynn in e gedicht, geweunlik van andre stanzas geschêen deur e witte lyne of deur 'n insproenk. Stanzas kunn reeglmoatige rym- en metrieke scheemas ên, mo 't is nie nôodzoaklik da ze die ên. Dr zyn veele byzoendre stanza-vormn. Sommigte stanza-vormn zyn simple, lik as vierlynige kwatrynn. Andre vormn zyn ingewikkldr, lik de Spencerioansche stanzas. Gedichtn mê e vaste vorm, lik sestinas, kun bepoald zyn deur 't antal en de vorm van undre stanzas. De term "stanza" is oengevêer 't zeifste lik "stroofe", mo stroofe is somtyds gebruukt vo te verwyzn nor oenreeglmoatige groepn lynn, in teegnstellienge mê reeglmoatige, rymnde stanzas. 't Italjoans "stanza" wil lettrelik zeggn "kaamre".
Paus Julius II
Paus Julius II was wa da me controversièl kunn noemn: an den êne kant aad ie 3 dochters, moar an den andre kant was 't ie ook den deen die de verkoop van kerkelikke ambtn verbood en zwoare straffen instelde vor omkopinge by de verkiezinge van een nieuwen paus. Julius II was ook den deen die de gekende afloaten liet verkopen vo de financieringe van den bouw van de Sint-Pietersbasiliek, wo da ton loater et protestantisme deur ountstoan is.
Stanza
Vôorbeeld
Da kort gedicht van Emily Dickinson ê twêe stanzas van êk vier lynn.
Tapyt van Bayeux
't Tapyt van Bayeux of de Tapisserie van Bayeux is e bordeurwerk of broderie van 70 meter lank en 50 cm hoge, die de geschiedenisse uutbeeldt van de slag by Hastings in 1066. Willem de Veroveroare viel ton vanuut Normandië Iengeland binn en je versloeg den Angelsaksische keunienk Harold. Der zyn e poar van de latste scènes verloorn gegoan en doadeure is d' originele lengte van 't tapyt nie mè geweetn. Sedert 2007 stoat 't tapyt ip de lyste van 't UNESCO-program "Memory of the World" (Weireldmemorie).
't Tapyt is gemakt kort achter de veroverienge van Iengeland deur Willem van Normandië in 1066, verzekers tusschn 1070 en 1080. 't Zoudt uut een Iengels atelier kommn van 't groafschap Kent en woarschynlyk besteld en betoald zyn deur den bisschop van Bayeux, Odon de Conteville, halfbroere van Willem de Veroveroare.
Scènes
't Tapyt wierd toet 't ende van d' achttienste êeuwe bewoard in de schatkoamer van de kathedroale van Bayeux en 't deurstoend styf vele gevoarn, lyk brandn in de 12e êeuwe, plunderiengn binst den Hoenderdjoarign Oorloge, de godsdienstoorloogn en de Fransche Revoluusje. Den dag van vandoage is 't tapyt te bezichtign in 't oud Seminoarie van Bayeux, nu Centre Guillaume-le-Conquérant genoemd.
Salamandra
Salamandra is e geslacht van salamanders uut de familie van d' echte salamanders (Salamandridae).
Der bestoan zeevn sôort'n die leevn in centroal- en Zuud-Europa, Nôord-Afrika en 't Midd'n-Ôost'n.
Keun
E keun of konyn (Kortryk) (in 17de eeuws West-Vlams conin) is e zoogbêeste, dat in de orde van de hoaze-achtign zit. 't Ziet er ruwweg gezien e bitje uut lik e knoagdier, moa 't is dus nie van die orde. E keun is d'enigste sôorte in 't geslacht Oryctolagus. 't Wordt dikkers voe huusdier g'houdn.
Qua grotte zit e keun tusschn de echte hoazen en de fluuthoazen in. D'achterpôotn van 't keun zyn in verhoudienge vele korter dan dedie van d'hoazn, moa langer dan dedie van de fluuthoazen. De buuk is blêker va kleur dan de rik en dikkers wit van kleur. Ook an 'n ounderkant va z'n steirt en z'n pôotn is'tn wit. E keun it plantery, en j'it ook z'n eigen kuttels ip (caecotrofie). 't Vintje is ne keunebuk genoemd en 't vrouwke een keunemoere. Van sommigste minschn wordt er ook gezeid da ze kwêekn lik de keuns: da wil zeggn da ze ol veel jounges hein.
In de vôrige 2 êeuwn wos de klêenschoalige konynekwêek en middel om de armere bevolkienge an en extra verdienste t'helpn en an goekôop vlêes. De velln vormdn ôok ne klênen markt: via de konynemesjangs werdn de velln verkocht voe der konynefraks en -wanten van te moakn. In 't Ancien Régime was de keunekwêek verboodn. Ge viendt er nievers meldinge van in bronn lik staten van goed.
Anno 2006 is de konynekwêek in Vloanderen nie grôot ne mêe; hier en doar ne particulier en en poar beroepskwêkers. In West-Vloandern ist er nog een grôte en oude keunekwekery: Kerkepolder in het dorp met de toepasselikke name Moere.
Het Zesde Metaal
Het Zesde Metaal is e muziekgroep uut West-Vloandern da ziengt in 't West-Vlams. In 2006 kwoamn ze by e brêder publiek gekend met under liedje Cowboy en Indiaan.
Keun
"Konyn met preumn" en "Konyn met bruun bier" zyn typisch Vloamsche gerechtn.
Het Zesde Metaal
Op 'Theater Aan Zee' 2005 wounn ze 'n êesten prys in Jong Muziek Werk. Ondertussen èn ze in 2008 uldernen êeste cd ipgepakt ('Akattemets'), in 2012 under twiddn ('Ploegsteert') en in 2014 under derdn ('Nie voe kinders').
De leedn
Wannes Cappelle (zanger, gitaar), Jan Bulckaen (gitaar), Jan Cappelle (piano, keyboards), Bart Parmentier (bas, contrabas), Jan Lernout (drums, trombone), Rik Lefevere (gitaar, mandoline) e Liesa Van der Aa (backing vocals).