cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euro
In 1992 wierd er in Maastricht beslist van den euro in te voern. De weirde van 1 euro zou gelykig zyn an 1 ECU (European Currency Unit). Vanof 1 januoari 1999 wierdn de koersn van andêeln en obligoasjes ip de beurze in euro weregegeevn. De bankbrieftjes en klutters kwoamn den 1ste januoari 2002 in circuloasje in 12 landn van d' Europeesche Unie, ook in Monaco, San Marino en Vaticoanstad. 't Was de grotste omwisseliengsoperoasje aller tydn.
Euromuntn en bankbrieftjes
Den euro is ounderverdêeld in 100 cent.
Der zyn euromuntn in acht verschillige weirdn: 1, 2, 5, 10, 20 en 50 cent, en €1 en €2. Êen kant van iedere munte, de gemêenschappelikke kant, is vor al de landn gelykig en is ountworpn deur Luc Luycx van de Koninklijke Munt van België. De weirde stoat er ip met e koarte van Europa ip den achterground. Den andere kant, de nationale kant, toogt e thema die specifiek is vor ieder ofzounderlik land, me 12 sterr'n van d' Europeesche Unie der round.
Der zyn zeevn bankbrieftjes: €5, €10, €20, €50, €100, €200 en €500 die ountworpn zyn deur den Ôostnryker Robert Kalina. Ieder brieftje verschilt in ofmetienge en in kleur en is gewyd an en artistieke periode van d' Europeesche architecteure. Ip de vôorkant stoan veisters en pôortn die de gêest van oopnheid en soamnwerkienge in Europa symboliseern. Ip den achterkant stoan brugg'n die symbool stoan vo de communicoasje tusschn de menschn in Europa en tusschn Europa en de reste van de weireld.
Luchtboge
thumb|Deursnee van de kathedroale van Amiens (Vrankryk, 13e eeuwe) mèi reks de [[middnbeuke, in 't middn vanoundern e zybeuke en doaboovn twee luchtboogn.]] E luchtboge es e specioale sorte van steunbeir da in de lucht hangt. 't Gebruuk van luchtboogn wos e serieuze innovoatie in de gotiek.
De middeleeuwsche mienschn wildn veel hoggere kerkn en kathedroaln bouwn, en die gebouwn moestn tezelfdertyd ook kloarder zyn dan vroeger. Die kloarte kwom van groddere boovnluchtn en gloazen triforia. Doadeure kwoamn de zwoare kruusribgewelvn veel hogger 't hangn, en da zorgde vo ne groddern druk up de meurn.
Luchtboogn zyn en elegante maniere vo dienen druk up groot' hogte up te vangn. De luchtboogn oundersteunn d'hoge buutnmeurn van de middnbeuke en briengn den druk - da van de gewelvn van binn komt - over noa de steunbeirn tegen de buutnmeurn van de zybeukn. Luchtboogn rustn teegn steunbeirn, ze zyn 't verlengde van de steunbeirn.
Bouwkundig erfgoed in Jabbeke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Jabbeke:
Agrigento (provinsje)
Agrigento (officieel: Libero consorzio comunale di Agrigento) is e provinsje van d' Italioansche autonome regio Sicilië. Hoofdstad is de stad Agrigento. 't Is de zuudelykste provinsje van Itoalië, want ook de Pelagische eilandn Lampione, Linosa en Lampedusa moakn dêel uut van de provinsje.
De grotste steedn zyn:
Piloare
thumb|Oude Egyptische piloarn, tempel van Philae E piloare is e soorte poale met e roende deursnee, meestal in nateursteen, die dient vor e deel van e gebouw t' oendersteunn, moa die ook geweune vo decoroasje kan gebruykt wordn of lyk monument.
E piloare bestoat geweunlyk uyt drie elementn, noamelyk e kapiteel, e schacht en e sokkel of voetstik.
Bekende gebouwn mè piloarn zyn:
's-Hertogenbosch
's-Hertogenbosch, ook vele Den Bosch genoamd, es den achttienste grôotste stee van Holland en den hoofdstad plus de twêede grôotste stee van de provinsje Nôord-Broabant. In 's-Hertogenbosch strôomt de Moas en de Zuud-Willemsvoart. Der weunn oungeveer 143.945 menschn. De burgemêester Ton Rombouts is van CDA. De stad is administratief ounderverdêeld in twoalf wykn.
Geschiedenisse van 's-Hertogenbosch
De noame 's-Hertogenbosch komt van 't bus van den hertog. Dien hertog wos Hendrik I van Brabant.
thumb|left|Zicht ip 't Heilig Hertebeeld an 't Emmapling (ryksmonument)
Bekende musea in 's-Hertogenbosch zyn 't Stedelyk museum, Noordbrabants Museum, Jheronimus Bosch Art Center, Museum Slager en 't MuseumBrasserie,
Wykn
De wykn met hunder officiële noame zyn:
Noordkanoal
De zeestroate was vroeger bekend oender de noame Iers kanoal. thumb|left|'t Noordkanoal tusschn [[Ierland (eiland)|Ierland en Schotland]]
Everard van Yper
Everard van Yper (alternatieve noamn: Everardus, Evrard, Eberhard, Eberhardus, Evrardus Yprensis, Everhardus Yprensis) (Yper, ca.1120 – achter 1190) was e Vlamsche filosoof, cisterciënzer monnik en theoloog.
Je studeerde by de Fransche theoloog Gilbert de la Porrée (Gilbert van Poitiers), êest in Chartres en loater in Parys. Je volgdeg' hem noa Poitiers ost 'n in 1142 bisschop kwam. Je was getuge en commentateur van 't geschil tusschn zyn mêester en Bernardus van Clairvaux en je beschrêef de standpuntn van Gilbert in zyn Dialogus Ratii et Everardi tusschn 1191 en 1198. Den dialoog wordt gepresenteerd tusschn e brief an paus Urbanus III en een andern brief, e literaire contructie die weregoat toet 't werk van de christelyke schryver Sulpicius Severus.
1403
Gebeurtenissn
thumb| Passieretabel (Wildungen) van den [[Duutsland|Duutsche kunstnoare Conrad von Soest (1403)]]
Tynt Meadow
Tynt Meadow es e trappistnbier uut Iengeland. 't Wierd sedert de zommer van 2018 gebrouwn in d'abdeye van Mount Saint-Bernard in Coalville in Leicestershire. D'Internationoale Trappistnverêenigienge makte ip 17 september 2018 bekend da ulder bier 't logo "Authentic Trappist Product" mochte droagn. 't Es doamee d'n twoalfd'n erkend'n trappist in hil de weireld.
Groan
thumb|Oenrype oarn van gerst, terwe en rogge Groan is e verzoamelnoame vo de zoadn van e deel gewasn uyt de familie van de grasn (Poaceae of Gramineae) die weireldwyd de belangrykste voedyngsbronne vo de mens vormn. Groansoortn zyn terwe, rys, maïs, gerst, hoaver en rogge. Groankorrels bestoan grofweg uyt de kiem (2%), de meelkern of endosperm (85%) en 't vliesje an de buytnkant, de zemel (13%). De meelkern bestoat surtout uyt eiwitn en koolhydroatn. 't Grotste deel van de voedyngsvezels, vitamienn, mineroaln en oliën zit in de zemel en de kiem van de korrel.
Tynt Meadow
Z'ein moar êen sôorte: d'n Tynt Meadow Trappist Ale, e goe dounker bier van ôoge gistinge en 7,4 groad'n alcool.
Groan
Groan kan verwerkt wordn toet verschillige soortn blomme. Meestal wordn de zemel en de kiem by 't moaln en zeevn van 't groan gedeeltelyk of helegans weggewerkt, moa brood woarin da heel de korrel is verwerkt is vele gezoender.
Terwe
Terwe (Triticum) is e gras die ip grote schoale gekwèekt wordt vo zyn zoad, e groankorrel die weireldwyd de belangrykste voedyngsbronne vo de mens vormt. Terwe is één van de drie belangrykste groann, t'hope mè maïs en rys.
De vele soortn terwe vormn t'hope 't geslacht Triticum. De meest gekwèekte soorte is de geweune terwe of broodterwe (Triticum aestivum).
Tynt Meadow
Mè da ze de noame van d'abdeye ("Saint Bernard") nie koestn gebruukn om z'and'rs spel zou'n krygn mè de brouwery van Sint-Bernardus uut Woatou mè da dedie de rechtn ip die noame ein, en ze beslootn van ulder bier te noem'n noa de byligg'nde heuvel Tynt Meadow woar de geschiedenisse van d'abdeye begounn'n es.
Syrië
Syrië, officieel den Arabische Republiek Syrië, is e land in 't Midd'n-Ôostn die an Libanon en de Middellandsche Zêe grenst in 't westn, an Turkeye in 't nôordn, Irak in 't ôostn, Jordanië in 't zuudn en Israël in 't zuudwestn. D'n hoofdstad is Damascus. Andere grôte steedn zyn Aleppo, Homs, Hama en Latakia. thumb|left| Koarte van Syrië
De moderne Syrische stoat is gesticht os e Frans mandoat achter den Êeste Weireldoorloge en de splitsienge van 't Ottomoans Ryk. In april 1946 kwam 't ounofhankelik os e parlementaire republiek. Bashar al-Assad is president van Syrië sedert 2000. Je volgde zyn voader Hafiz al-Assad ip achter zyn dôod. Syrië is lid van den Arabische Liga moa geschorst sedert november 2011. Sins moarte 2011 is Syrië verwikkeld in e burgeroorloge, 't gevolg van e grôotschoalige gewoapendn ipstand (anzien lik e verlengienge van den Arabische Lente, de massabewegienge van revoluusjes en protestn in den Arabische weireld) teegn de regerienge van Assad. thumb|left| Bashar al-Assad in [[Brazilië]]
Beziensweirdigheedn
UNESCO Weirelderfgoed:
Chieti (provinsje)
De provinsje Chieti (Italioans: provincia di Chieti) is e provinsje in de regio Abruzzo in Itoalië. Den hoofdstad is de stad Chieti.
Chieti is êen van de vier provinsjes in de regio Abruzzo an d' ôostkust van Itoalië en grenst in 't nôordôostn an d' Adriatische Zêe. De provinsje Pescara ligt in 't nôordn en de provinsje L'Aquila in 't nôordwestn. In 't zuudn ligt de provinsje Isernia en in 't zuudôostn de provinsje Campobasso. Die latste twêe moakn dêel uut van de regio Molise.
Belangryke plekk'n zyn:
Frans Van Rompaey
thumb| Oud gemeent'huus van Hemiksem. Architect: Frans Van Rompaey Frans Van Rompaey (Hoboken, 11 ogustus 1878  - Hoboken, 14 februoari 1955) was e Vlamschen architect. Je was ook voorzitter van de kerkfabrieke.
Werk
Van Rompaey oentwierp de kerke van 't Heilig Herte en de kerke van Sint-Jozef ip de tuunwyk Moretusburg in Hoboken. Je was ook den architect van 't gemeent'huus van Hemiksem en van de grafkapelle vo de familie D'Ursel ip 't kerkhof van Hoboken.
Düsseldorf
Düsseldorf is d'n hoofdstad van de Duutsche dêelstoat Noordreyn-Westfalen. De stad ligt in 't midd'n van de Reynvlakte en dankt zyn noame an 't riviertje den Düssel die in de Reyn uutlopt. Düsseldorf makt dêel uut van 't Metropoolgebied Reyn-Ruhr, êen van de grotste industriegebiedn in Europa.
Geschiedenisse
thumb|left| Düsseldorf in 1647
Beziensweirdigheedn
Düsseldorf is verdêeld in 10 stadsdistrictn (Stadtbezirke), die nog e kir in 49 wykn ingedêeld zyn. thumb|left| Stadsdistrictn van Düsseldorf.
Steedn die an Düsseldorf grenzn zyn Duusburg en Ratingen in 't nôordn, Mettmann, Erkrath en Hilden in 't ôostn, Langenfeld en Monheim am Rhein in 't zuudn, Neuss en Meerbusch in 't westn.
Toespelle
Een toespelle of sluutspelle is een dienk voe twi stîkkn stoffe an mekoar vaste te makn. Oorsproenkelik kwamte toespelle van de Mycen'n, woarschynlik in de periode 3000-1200 vô Christus. Ton woarn ze bekend oender de name Fibula en wierdn juuste gebruukt gelik vandage.
In 1849 wierd de toespelle ipniev uutgevonden dur Walter Hunt. Dur't angoan van e wedd'nschap med e moat voe $15, wast'je de recht'n ip'd octrooie weere kwyt. Die moat eet d' octrooie loater wêere deureverkocht voe $400 an de 'W. R. Grace and Company'.
Een toespelle is gemakt van goêd, mo buugboar metol. Deur de parallelle kant'n in te duwn, goat de spelle oapen. De veilighyd bestoat'erin, dat de punt van de spelle veilig in't kaptjie weggestoakn zit. Vroeger wierden ze veel gebruukt voe kienderdoekn toe te spelden, mo tegenwôordig mêer voer a tydelike iplossynge by kapotte klêeren of voer etwa vaste te mak'n gelyk voe decoroatjies lik corsag'n.
Punk
In de joarn 70 van de 20e eeuwe wier de toespelle êene van d'iconen van de punkbewegienge en binn'n die stromienge in de jeugdcultuure oender mêer gebruukt vo dat de piercing ipkwam
Referentie
Nadel
Rakel
Een rakel of reefe is ee stik tuungereedschap da gebruikt kan wordn voer een dêel van den hof dat al grof effn ligt fynder nog meer 't effenn. Doby kant er ook e bladrakel gebruukt wordnn gelyk een sôorte buster voe gevolln bloaren of ofgemooid gras van de pelouze gazon te vagen. Er bestoat ôok een hooivorke, die gebruukt wordt voe gras en ooi tegoare te rakeln.
Tuungereedschap
Er zyn verschillnde sôorten rakels, rakels met dinne tandn die dichte by mallekoar zittn of grove tandn die verre uut mallelkoar stoan. Die rakel wordt ôok wêl ee klauwe genoemd.
Ee rakel of klauwe kan ook in de platse van een [egge gebruukt wordn by 't zooien. Vó 't zooien deur in de groend klêene vortjes te makn en achter 't zooien voe die vortjes were toe te makn. Os de groend achter 't zooien wordt toegelopen ka je met den achterkant van de rakel de groend wêere e bitjie losmakn, wodeure dat de groend minder rap uutdrôogt.
Voe de dôo bloaren en gemooid gras wordt olsang mêer een bladblaozer gebruukt. 't Lawaai dorvan is een bron van colère voe d' omgevienge. De rakel is e stil en gôed materioal voer en pelouze zoender bloaren.
Grasrakel
Er bestoat ôok een handhooirakel, wovan dat de tandn mêestal van oet gemakt zyn. Die rakel wier vroeger gebruukt voe het wiéssen ( van't ooi. Tegenwordig zyn de rakels gemakt van plastiek. Er zyn nog boern die de rakel gebruukn voe 't gras tegoare te rakeln woorby da ze nie met under machien'n kunn'n gerakn.
Mustafa Kemal Atatürk
thumb|Mustafa Kemal Atatürk
Allier
Allier (03) is e departement van Vrankryk in de regio Auvergne-Rhône-Alpes. 't Departement is genoemd noa de riviere Allier.
Gluutn
thumb|Rype terwekorrels bevatn gluutn Gluutn (van 't Latyn gluten, colle) is de noame van e groep eiwitn die voornkomn in bepoalde groankorrels, lyk al de soortn terwe (broodterwe, emmer, durum, spelt) en ook gerst, rogge en hoaver.
Allier
Geografie
Allier bestoat uut drie arroendissementn: Montluçon, Moulins en Vichy en verder uut 19 kantongs en 320 gemêentn. De grotste gemêentn zyn: Montluçon, Vichy, Moulins, Yzeure, Cusset, Bellerive-sur-Allier, Domérat, Commentry, Gannat en Saint-Pourçain-sur-Sioule.
Gluutn
By 't kneedn van brooddeeg zorgn de gluutnproteïnes vo stevigheid en elasticiteit. Deur te kookn komt gluutn vaste en zuygt e deel van 't vocht en ook de smoake dervan ip. 't Wordt vele gebruykt in de vegetoarische keukn lyk vleesvervanger. E bepoalde variëteit wordt seitan genoemd.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk, geboorn Mustafa, loater Gazi Mustafa Kemal Pascha (Thessaloniki (nu Grieknland), 19 meie 1881 - Istanbul (Turkeye), 10 november 1938) was den êeste president van Turkeye.
Boom
Boomn plantn under meestal voort mè zoad. Ze droagn meugelyks blommn en fruut, moa sommigte boomn, lyk conifeern, hèn kegels in de plekke.
Boomn speeln e belangryke rolle by 't vermindern van erosie en 't mildern van 't klimoat. Z' hoaln koolstofdioxide (CO2) uut d' atmosfere en ze sloan groote hoeveelheedn carbong ip in hunder weefsels. Boomn en busschn vormn e leefgebied vo vele soortn beestn en plantn. Tropische reegnbusschn zyn by de meest biodiverse gebiedn ter weireld. Boomn zorgn vo schauwte en beschuttienge, hout vo de bouw, brandstoffe vo te verwarmn, fruut vo t' eetn en nog vele andere toepassiengn. De planete telt noa schattienge tusschn de 60.000 en de 100.000 boomsoortn.
Thomas Hobbes
thumb|200px|Thomas Hobbes, eschilderd deur John Michael Wright Thomas Hobbes (Westport (Wiltshire), 5 april 1588 – Hardwick Hall (Derbyshire), 4 december 1679) wos nen Iengelschn filosôof.
Hobbes wierd olgemêen gezien lyk êen van de groundleggers van de moderne polletieke filosofie. Zyn bekendste werk es zyn in 1651 uutgekommn boek Leviathan.
Jounge joarn
Thomas Hobbes wierd ip 5 april 1588 geboorn in Westport, wa nu ounderdêel es van Malmesbury in't Iengelsche groafschap Wiltshire, in tydde da Iengeland bedreygd wos deur de kommendn invol van de Spoansche Armada. Over zynne jeugd es ter bikkans nietn gekend, zelfst de noame van zyn moeder es niet bewoard. Zyn voader, die ôok Thomas noemde, wos dominee in Charlton en Westport. Thomas Hobbes ad e ryke suukernoenkel langs voaderskant, Francis Hobbes, die welgesteld wos deur de commerce. Thomas' voader moeste zy vrouwe en kinders achterloatn toenda tie gedwoungn wierd na Londn te vluchtn achter datn buutn an zyn eign kerke in battroage grakte me nen andern predikant. Voader Hobbes liet ierby zyn menoage dus in andn van zyn broere. Thomas Hobbes zelve wierd an zyn vier joar ipgeleyd in de kerke van Westport, woarachter em na de grammarschool in Malmesbury gienk en vodder na e privé-schole, geleyd deur Robert Latimer, nen ofgestudeerdn van d'universiteyt van Oxford.
Round 1603 wierd Thomas Hobbes toegeloatn an d'universiteyt van Oxford, woar em Magdalen Hall bezocht. Den chef van Magdalen Hall, John Wilkinson wos nen puriteyn die Hobbes redely beïnvloed ed. In 1608 oalde Hobbes zyn Bachelor of Arts. Derachter wierd em deurr Sir James Hussey anbevooln lyk perseunlyke begeleyder (tutor) van William, de zoon van William Cavendish, 2e groaf van Devonshire en baroung van Hardwick. Me die anstellienge begoest Hobbes' leevnslange liansje met d'oadellyke familje Cavendish.
Hobbes begeleydde William Cavendish op zyn teffrente reizn (de zogenoamde grand tour die ryke jounges van oadel in die tyd maktn). Byst die reizn koest Hobbes em vodder weetnschappelyk ountwikkeln en leyde em contacten me buutnlandsche gelêerdn. Achter da zyn werkgeever wos estorvn vound em nief werk lyk tutor van de zeune van Gervase Clifton.
Joarn 1630 en 1640
In 1631 kwam Hobbes ipnief in dienst van de familje Cavendish. Je wierd de tutor van de zeune van zyn vroegern lêerlieng, William Cavendish, ip da moment den toekomstign derdn groaf van Devonshire. In de zeevn joarn tusschn 1631 en 1638 wos Hobbes nie ollêene actief lyk tutor, mo breydde em ôok zyn eign kennisse van de filosofie uut. In 1636 bezocht em Firenze, woar em in contact kwam me Galilei. Vermoedelyk rakte nem doar bekend me de troageydswet van Galilei. Ne rakte der van oovertuugd da constante beweegienge de nateurlyke stoat van olle dingn es. Loater participeerde ie an filosofische discuusjegroepn in Parys die surtout g'organiseerd woarn deur Marin Mersenne. Vanof 1637 beschouwde Hobbes zyn eign lyk filosôof én weetnschapper.
't Verlôop van d'Iengelsche Burgeroorloge (1642-1651) makte e grôote impresje ip Hobbes en zo ne grôotn invloed en ip zyn polletieke filosofie. Me da Hobbes keuniengsgezind wos, moest em uut Ingeland vluchtn. Zyn belangrykste polletieke werken, De Cive en Leviathan, zyn in die periode eschreevn. Ne schreef ôok ne commentoar ip René Descartes zyn Meditoasjes.
Were in Iengeland
In 1651 koest Hobbes werekêern nor Iengeland. Ne kwam der in discuusje me John Bramhall die 't bestoan van de vrye wil van de miensch verdedigde, wa da Hobbes ountkende. Tusschn John Wallis en Hobbes ountstound er onêenigeyd over de kwadrateure van de cerkel, toenda Hobbes trachtte van da te bewyzn.
Keunienk Koarel II spêeldigde e belangryke rolle in de beschermienge van Hobbes toenda 't Britse Loageruus in 1666 e wetsontwerp indiende da atheïsme en goddelôosheyd strafboar makte. Surtout de religieuze idee'n uut Leviathan kwoamn ierveure in anmerkienge. Hobbes was scheetebenauwd vo lyk schismatiek en ketter te word'n anzien: ne verbrandde zelfs sommigste van zyn compromitterende artikels. Round dezelfd'n tyd dee em ounderzoek na de statusse van de wettn over kettery woavan de resultoatn in drie korte dialôogn wierdn angekoundigd, die in 1668 in byloage an zijn Latynsche vertoalienge van de Leviathan wierdn bygevoegd. In die byloage probeerde Hobbes te toogn da, me da 't "High Court of Commission" wos ipgeheevn, der gêen êen gerecht van kettery bestound woaran em verantwôordienge moeste ofleggn. Ôok koest er nietn kettery zyn, behalve verwerpienge van de gelôofsbelydenisse van Nicea, wa volgens Hobbes de Leviathan nie dee.
't Êenigste gevolg van de nieve wet wos da 't vo Hobbes wierd verbood'n van in Ingeland uutgoavn te publiceern over ounderwerpn die goan over 't mienschelyk gedrag. D'ediesjes van zyn werkn uut 1668 wierdn doarom in Amsterdam gedrukt. And're van zyn geschriftn zyn mo achter zyn dôod oopnboar gemoakt, woarounder Behemoth: the History of the Causes of the Civil Wars of England and of the Counsels and Artifices by which they were carried on from the year 1640 to the year 1662. Byst êenigte tyd wos't an Hobbes zelfs nie gepermitteerd vo te reageern ip publikoasjes, wa zyn teegnstanders ôok over em zeyd'n. Oundanks die beperkiengn wos zy repuutoasje in't buutnland nog enorme. Teffrente hêern van oadel en weetnschappers kwoamn vôor em nor Iengeland.
Zyn latste werkn woarn en ipmerkelyke combinoasje: in 1672 kwam ter en autobiogroafie in Latijnsche verzn uut en e vertoaling van vier boekn van den Odyssee in "krachtig" Iengels rym. Da latste werk wierd in de joarn derachter ofgewerkt wannêer em e complêete vertoalienge van ozowel de Ilias os den Odyssee publiceerde.
In oktober 1679 wierd Hobbes (die intusschn over de 90 wos) getroffn deur e bloasandoenienge. Kort derachter kreeg em e beroerte. An de gevolgn doavan gienk tie ip 4 december 1679 dôo. Hobbes wierd begroavn in de Sint Johannes den Dôoper-kerke in Ault Hucknall in't groafschap Derbyshire.
Polletieke filosofie
thumb|right|'t Veurblad van't boek Leviathan Hobbes ad en vrêe negatief mienschbêeld. Ne gink er van uut da de mienschn "van nateure" angeleyd zyn vo ollêene mo ulder eign belang te zoekn, woaby ze goan probeern van olles wa nie in ulder kroam past te vermeyd'n. Solidariteyt of publieke ideoaln spêeln dus gêen êenigte rol.Volgens Hobbes es de oersoamnleevienge der êen van en êeuwigdurend conflict: "nen ôorlog van iederêen teegn iederêen". Ip zoek na zyn eign belang komt iedere miensch ounvermeydelyk in conflict me d' and're. In de primitieve soamnleevienge triomfeert de dôodsangst: ne koeste der ip olle momentn 't slachtoffer zyn van d'hebzuchte of d'uutbreydiengsdrang van nen and'ren. D' êenigste iplossieng bestoat der volgens Hobbes uut van beroep te doen ip rationêel inzicht: vo diene permanentn ôorlog van iederêen teegn iederêen te vermeyd'n, es't rationêel voe ounder mekôar regels of te spreekn over de maniere woarip de leed'n van de soamenleevienge me mekoar moen omgoane. Vo die regels te loatn respecteern, droagn de burgers de macht obinn'n de soameleevienge over an nen soevereyn'n hêerser, die 't mandoat krygt van dedie die de regels oovrtreed'n, te bestrafn.
Ter besluut moe men zyn ipvattiengn surtout gekoaderd zien in d'Iengelsche context van dien tyd, noamelyk de machtsstryd tusschn de keunien en 't parlement. Hobbes verdediegde de vorstelyke macht wel, maar mêent da dedie e mienschelyke creoasje es en da de vorst moe streevn na 't welzyn van zyn ounderdoan'n.
Beaufortschoale
right|thumb|Wiendkracht 12 up zêe De Beaufortschoale is een empiriesche maniere vô wiendsnelheid te beschryvn, en is voarol gebasèrd up d' omstandigheedn up zêe ounder verschillende wiendsnelheedn.
Geschiedenisse
De schoale was in 1805 deur Sir Francis Beaufort, een Ierschgeboorn admiroal, ingevoerd. Zyn ôorsprounkelike schoale was mêer gebasèrd up de kracht die de wiend up de zilln van een bôot uutoefende. Toet da Beaufort zyn schoale invoerdigde was ter moa winnig standardisoasje in de maniere woarup dan verschillende kapitings de wiend beschreevn: den êne mens zyn "zochtn bries" kost een anderen zyn "styvn bries" zyn. Beaufort dêelde zyn schoale up in dertien wiendsterktn, woavan dan d' êeste vuve (0-4) beschryven hoe dat een zilbôot goat met ol zyn zilln up, de volgende vuve (5-9) hoeveel zil dat een bôot moe voern voar een bepoalde wiendkracht, en de latste drie (10-12) hoe dat een bôot een zwoare storm of een orkoan moe probeern t' overleevn.
In 1946 wierd de Beaufortschoale uutgebrêed met wiendkracht 13 toet 17, vô de beschryvienge van tropische stormn, en wierd de schoale een wiendsnelheidschoale die gebasèrd is up d' ôorsprounkelike wiendkrachtschoale met gebruuk van de volgende empirische formule :
woarda v de wiendsnelheid is 10 meters boovn 't woater en B is 't nummer van de Beaufortschoale
SS Espagne (Anversois, 1909)
Den SS Espagne was een Belgisch vrachtschip dat op 25 december 1917 getorpedêerd wer deur e Duutse U-boot in de Nôordzêe bie 't eiland Wight terwiel 't ip koers was van Le Havre na Newport (Monmouthshire).
't Bouwen
Den Espagne werd op 6 februoari 1909 met werfnummer 40 tewoatergelatn op de werf Chantiers Navals Anversois in Hoboken. 't Schip werd dâarna binnen een moand afgebouwd en geleverd. Eigenoar was de scheepvoartmâatschappie Adolf Deppe uut Antwerpn.
't Schip was 71,78 m lang, 11 m breed en had een diepgang van 3,7 m. Het tonnage werd vastgesteld op 1463 BRT. Den Espagne had een triple-expansie compound-stoommachine die één schroef oandrêef. De nodige stôom werd geleverd deur twêe boilers en de machien had e vermôgn van 150 pk. De machien was gemakt deur the North East Marine Engine Co Ltd. in Hartlepool, County Durham.
Getorpedêerd
Op 25 december 1917 was den Espagne ongeloaden onderweg van Le Havre in Vrankryk na Newport in 't Verênigd Keunienkryk. Om 6.35 uur werd hy gerakt deur een torpêdo van den UC-71 oender 't commando van Cdt. Ernst Steindorff. 't Schip zonk naar een diepte van mêer dan 40 meter. Van de 24 opvârenden kwammn der 21 om 't lêven. De drie andern werden gered.
't Wrak
't Wrak ligt op meer dan 40 meter diepte en is groatndêels vernietgd. Den môteur ligt op zynen kant met aon elk einde een kêtel. Positie: 50°26'30"NB - 01°29'31"WL.
Boezegem
Boezegem (Frans: Boëseghem) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in de Franschn Westoek, teegn 't schee'n mè 't departement Nauw van Kales.
Boezegem ligt ip't schee'n van't Outland en 't Leiedal en grenst an de gemêentn Steenbeke, Tienn, Ariën (mêer bepoald an de gehuchtn Widdebroek en Garlingem), Witteke en Bloaringem. In Boezegem stoat de Sent-Legerkerke.
Stêenstroate (Brugge)
thumb|D' [[alletorre vanuut de Stêenstroate.]] thumb|left|De [[Sint-Salvatorskateedroale vanuut de Stêenstroate in 1890.]] thumb|De Sint-Salvatorskateedroale vanuut de Stêenstroate in [[2005.]] De Stêenstroate is e stroate in 't êrte van Brugge. Ze stoa bekend lik belangryke wienklstroate en is ook êen van d' oedste weegn in de Westvlamschn oofstad en zyn oemgeevienge.
Geschiednisse
De Stêenstroate is e stiksje van e weg die geschiedkundign de Zandstroate êetn. Die is geleegn ip 'n ooge zandrugge, tgêen zichboar is an de Sint-Salvatorskateedroale, vandoar ook de noame. De benoaminge "Zandstroate" bestoa nog offiesjêel in bv. de Brugsche dêelgemêente Sint-Andries en in Vassenoare.
De noame "Stêenstroate" ê verzeekrs te moakn mê 't feit dat 't êen van d' êeste Brugsche stroatn was die verard wierd en van stroatstêenn verzien. 't Kan ook betêekn dat 't de stroate was die no 't 'Stêen' ip de Burg liep. Of misschiens zeifs da in die stroate (of ip de Mart) 'n êeste, nodien verdweenn, 'Stêen' stoend, veroendrstellienge die Karel de Flou dei in 1875.
Was d' ôorsproenkelikke noame verzeekrs Zandstroate, dan wierdn achtre zeekre tyd vo die stroate drie noamn gebruukt:
Wienklstroate
Tegoare mê de Zuudzandstroate vormde ze de zuudlikke van de twêe assn die 't Zand met de Grôote Mart verbienn. De nôordelikke is de Nôordzandstroate/Geldmuntstroate. De twêe assn zyn de dag van vandoage de  belangrykste wienklstroatn  in de binnestad van Brugge. De Stêenstroate lopt oovre  twêe derdn van die zuudlikke asse en begunt, kommnde van 't Zand, ter ogte van de kateedroale en moendt uut  ip de Grôote Mart. Zy wordt lik êen van de belangrykste wienkelstroatn in België anzien en wordt mêesta in êen oasm genoamd mê de Brusselsche Niewstroate, den Antwerpsche Meir en de Gentsche Veldstroate. Lik in die steedn is de Stêenstroate, mê de Zuudzandstroate, de stroate woa de wienklkeetns undre in Brugge by vôorkeure vestign.
Edmond Van Herendael
Edmond Van Herendael (Antwerp'n, 31 oktober 1841 - Antwerp'n, 25 november 1880) was e Vlamsche schryver en tekstdichter.
Je gienk noa de middelboare stoatsschole in Antwerp'n toet in 1858 en je werkte loater in e bank. Je was voorzitter van de 'Nederduitse Bond' en je speelde e belangryke rolle in de toalstryd. Je wilde e Vlamsche muziekschole ipricht'n.
Werk
Van Herendael schreef 't lyrisch gedicht "Celesta" en den tekst vo 't oratorium "Mozes op de Nijl" ip muziek van Emile Wambach. Je was ook den tekstdichter van 't lied "De Vlaemsche Leeuw" van de West-Vlamsche componist Peter Benoit.
Je schreef over nateurkunde en kruud'n en in verschillige tydschrift'n lik "De Vlaamsche School", "Het Vrije Woord", "De Vlinder", "De Scaldis" en "De Vlaamsche Kunstbode".
Algereye
Algereye, officieel de Democratische Volksrepubliek Algereye (Arabisch: الجزائر al-Jazāʼir; Berbers: Dzayer, ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) is e land in Nôord-Afrika in de Maghreb.
Algereye grenst in 't nôordôostn an Tunesië, in 't ôostn an Libië, in 't westn an Marokko, in 't zuudwestn an de Westelikke Sahara, Mauritanië en Mali, in 't zuudôostn an Niger, en in 't nôordn an de Middellandsche Zêe. Dn hoofdstad en grotste stad is Algiers. Met een ippervlak van 2.381.741 km² is Algereye 't grotste land van Afrika. thumb|left| Koarte van Algereye
Brugsche reien
De Brugsche reien zyn de kanoaltjes die genoemd zyn no de Reie, de riviere die in den tyd deur de stad stroomde. Nu vormn z'êen van de belangrykste attracties vo de bezoekers.
Deur de vele reitjes en boogbruggn wordt Brugge 't Venetië van ’t Nôordn genoemd. Typisch ip ‘t woater zyn de zwoann en de roundvoartbôotjes vo toeriestn.
De binnstad wordt deur ’t woater gestructureerd. De grachtn van de Vestn vormn de grenze van 't Brugs ei. d’Oorsprounkelikke riviere deursnydt de stad van zuud no nôord, in ‘t middn lopt de boge van de binnreien, en ton e je nog de Coupure.
De reien moakn dêel uut van de geschiedenisse van Brugge. ’t Zyn nie ollemolle nateurlikke woaterloopn en ze zyn nie ollemolle even oud. Ol van 2000 joar geleen en surtout van de 9e eeuwe zyn d’r veel veranderiengn an gedoan. Over de joarn wierdn de bestoande woaterloopn rechte getrokkn, versmald, verlegd en sommigte gedempt en overwelfd. D’r wierdn ook nieuwe gegroavn. De Coupure, in ’t zuudôostn van de binnstad, is mo gegroavn in ’t middn van de 18e eeuwe.
De riviere de Reie
De riviere de Reie vertrok ten zuudn van Brugge, tusschn Woardamme en Tourhout, woa da de Woardammebeke nu lopt langs Ôostkamp, en ter hoogte van Moerbrugge ansluut ip de Gentsche Voart. Ze strôomde nôordwoarts, kruuste Brugge en kwam uut langs e getye-geule in de zêe, etwoastn tusschn Blankenberghe en Zêebrugge. In de 11e eeuwe en ze 't Reiewoater ofgeleid langs e kanoal no 't mêer ôostelik geleegn Sincfal, 't loatere Zwin. thumb|left|200px|Koarte van [[Marcus Gerards uut 1562)]] Ten zuudn van Brugge kwoamn de Reie en de kerkebeke tegoare, vó dan ze de gracht van de Vestn kruustn en in ’t Minnewoater vloeidn. Dat is reksboovn te zien ip de koarte van Marcus Gerards.
Olhoewel dan ze d’r veel an veranderd en over de joarn, is ’t tracé van de Reie nog styf herkenboar. Van ’t Minnewoater lopt de Reie nog ossan van de Bakkersreie langs den Dyver no de Rozenhoedkoaie, en van de Spegelreie langs de Langereie no de Dampôorte.
Volgns de Keltische etymologie betêkent Dyver illig woater. Doarom peizn ze da d’r ip die plekke ol menschn van in ‘t begun van uze tydrekenienge tegoare kwoamn. ‘t Zoudt e cultusplekke gewist zyn, woa dan z’offers brochtn no d’êekn, die volgns de Keltn boovneirdse krachtn aan.
Van de Rozenhoedkoaie liept de Reie no 't nôordn, ounder woa da nu de wienkelgalerye Ter Steeghere is, tusschn de Burg en de Wullestroate. Vôort ounder de Woaterolle (loater 't Provinciaal Hof) en achter d'huuzn an den ôostkant van de Vlamingstroate. An de Kroanplatse droaide de Reie no reks langs de Poortersloge, no woa da nu de Biskajer- en de Jan Van Eyckplatse is. Da stratje noemt nu de Kraanrei. Hêel da stik is nu overwelfd en lopt oundergrounds deur e gemetste koker. Van de Jan Van Eyckplatse lopt de Reie were boovngrounds vôort langs de Spegelreie en de Langereie no de Dampôorte.
De roundvoartbôotjes vo toeriestn volgn’t stik van ’t Sashuus an ’t Minnewoater langs ‘t Begynof, ‘t Oud Sint-Jan, Gruuthuse en den Dyver no de Rozenhoedkoaie. Deurda de reie an Ter Steeghere oundergrounds goat, moen ze doa no reks droain, de Groene reie volgn en ton d’ansluutnde Sint-Annareie no de Langereie.
De binnreien
Neffest de Reieloop van ’t Minnewoater no de Dampôorte zyn d’r ook nog de zogenoamde binnreien. Ze bestoan grôotndêels uut vertakkiengn van de Reie, die me makkoar verboundn wierdn. Deur da Galbert van Brugge de môord ip Karel den Goein en de gevolgn gedetailleerd beschreevn hèt, weetn me hoe en wanneer dan ze d’r gekommn zyn. Deur z’n ounverwachtn dôod gerakte Vloandern in e serieuze crisis en d’r was grôte chaos. In paniek versterktn de Bruggeliengn under stad me grachtn en poalwerk. Ze maktn gebruuk van de bestoande woaterloopn vo vele groafwerk te bespoarn.
Da was d’êeste versterkte stadsomwallienge, die tegoare viel met de rienk van de  binnreien, die nog ossan bestoat: in ‘t nôordn d’Augustynnreie en de Gouden-Handreie, van ’t ôostn no ’t zuudn de Sint-Annareie, de Groene reie, den Dyver en de Bakkersreie, in ’t westn de Kapucynnreie, de nu overwelfde Smeednreie (ounder ’t Zand) en de Speelmansreie.
In de volgnde joarn is d’omwallienge vôort uutgebouwd en verstevigd.
In ‘n hofmeur van ‘t huus in de Pieter Pourbusstroate, 3 stoat er nog e restant, ’n holfrounde versterkiengstorre die dudelik zichtboar is vanuut de Pottenmakersstroate. D’r zoun ook nog meurrestn an de Moerstroate en de Meulenbrugge zyn. Vo de reste getuugn ollêne nog mo de binnreien van ’t bestoan d’r van. De reedn dat er zo winnig van overbluuft is omdat in de volgnde joarn de bevolkienge enorm angegroeid is. D’r kwoamn veel nieuwe wykn buutn d’omwallienge, woadeure dat de functie verloorn gienk.
D’r woarn zeevn stadspôortn, woavan dat er nietnd mer over bluuft. De Vloamingpôorte en d'Ezelpôorte stoundn in verbiendienge me de Kust en de Polderstreke, d’oude Meulenpôorte me de weg noar Eirdenburg en Antwerpn, de Nôordzand- en de Zuudzandpôorte me de weg no Gistel, Oudenburg, Yper en Rysel en an de Mariapôorte begostn de weegn no Gent en Kortryk. De Mariapôorte stound an ‘t Oud Sint-Jan, rechtover d'Onze-Lieve-Vrouwekerke, en de Koetelwykpôorte an de Spegelreie.
Reien die overwelfd of gedempt zyn
In 1787 zyn ze begost met e stik van de Spegelreie en d’ansluutnde kroanreie t’overwelvn. Da gebeurdeg’ in drie fasen. Ze zyn begost met de Sint-Jansbrugge of te breekn en d’Academieplatse an te leggn. In 1844 en ze de noame veranderd in Jan Van Eyckplatse. In 1793-1795 wierd de reie vôort overwelfd tout an de Kroanplatse en hen ze de Kroanbrugge ofgebrookn. ’t Stik tout an de Philipstockstroate met de Wisselbrugge dêen z'in 1856. De bruggn zyn gedêeltelik oundergrounds bewoard.
Vo dan ze de stoasje ip ’t Zand gebouwd en, round 1840, en ze de Smeednreie overwelfd. Die reie, e stik van d’êeste stadsomwallienge, vormde de zudelikke verlengienge van de Speelmansreie en liep, woa da nu ’t Concertgebouw is, uut in ’t Kapucynnreitje, da parallel lopt met de Westmeers. De stoasje bestoa nu nie mi, mo de reie bluuft overwelfd. De reie lopt nu ounder de terrassn van de cafés an den ôostkant van ’t Zand. De boogn van de Nôordzand- en de Zuudzandbrugge zyn oundergrounds bewoard. thumb|left|200px|Van boovn nor ounder: ’t [[Pandreitje, de Rozenhoedkoaie en de Woaterolle. Reks den Dyver en lienks de Groene reie]] ’t Pandreitje is gedempt in 1768. Ollêne de noame herinnert er nog an dat ’t e reitje was. Deur de werkn wierdn de drie bruggn over 't Pandreitje ofgebrookn. De Vlasbrugge of Cocquytbrugge verbound de Rozenhoedkoaie met de Braambergstroate.
’t Grotste stik van d’Eekhoutreie is ook gedempt. d’Eekhoutreie begunt ols vertakkienge van de Bakkersreie woa da de Bakkersreie lienks droait no Gruuthuse. D’Eekhoutreie lopt doa rechtedeure ounder Groeninge. Ollêne da stik bestoa nog. Vroeger liept de reie deure langs d'Eeckhoutabdye en ounder de Cleene Eeckhoutbrugghe, die lag tusschn d’Eekhoutsroate en woa da nu de Garenmarkt begunt. De reie kwam uut in ’t Pandreitje.
Ook ’t Vuldersreitje is gedempt. ’t Êeste stik wierd gedempt in 1783 en de latste restantn in de joarn 60 van de 20e eeuwe. ’t Reitje kwam van Assebroeke langs de Vuldersstroate, de Langestroate en ’t Verbrand Nieuwland no de Sint-Annawyk, de Meulenmeers, tout an de Meulnbrugge woa da de Groene reie ansluut ip de Sint-Annareie. D’r is nog e klêen stratje met de noame Vuldersreitje tusschn de Rodestroate en de Stoelstroate.
’t Vuul Reitje, e zyoarm van de Reie, wierd gedempt in 1835 en de Roambrugge ofgebrookn. ’t Was vuul omdat ’t nie bevoarboar was en dan ze d’r vanolles in smêetn. D’Annuntiatenstroate wierd azo verlengd tout an de Langereie, wa da bepoalnd was vo d’evolutie van de Sint-Gillisparochie.
d’Annuntiatenstroate wordt doa soms nog ’t Reitje of d’Eirdeweg genoemd. Reitje, ’n overbluufsel van d’oorsprounkelikke noame, en Eirdeweg omdan ze de weg achter de dempienge nog lange zounder bestroatienge lietn liggn.
In 1897 en ze de gracht van de Komvest gedempt.
Nempont-Saint-Firmin
Nempont-Saint-Firmin is e Frãnsche gemêente in 't departement Nauw van Kales in de regio Hauts-de-France.
Peirdachtign
De peirdachtign (Equidae) zyn e familie van oeneevnhoevige zoogbeestn, woaroender de peirdn, ezels en zebra's. De nog leevnde soortn moakn deel uyt van één geslacht, noamelyk Equus. Al d' andere geslachtn zyn uytgestorvn. De zeevn erkende wilde soortn zyn: Ze leevn in de graslandn en savannes van zuydelyk en oostelyk Afrika en in de droge, bergachtige gebiedn van Azië. Twèe soortn, 't peird en d'n ezel, zyn mè succes gedomesticeerd en wordn weireldwyd g'houdn.
Nempont-Saint-Firmin
Geografie
Nempont-Saint-Firmin ligt in de valleie van de riviere de Authie, de grenze mè 't departement van de Somme, 13 km te zuud'n van Montreuil-sur-Mer.
Gent-Wevelgem 1998
Verloop
De wedstryd is lange eslootn. 't Is moar op de twidde beklimmieng van 'n Kemmelberg da de grôte coureurs nunder roern. Vandenbroucke springt weg en we krygen e kopgroep van 33 coureurs. Op minder of 30 kilometers probeern Nico Mattan, Gianluca Bortolami en Carlo Bomans weg te geroakn. Moa de ploeg van Mario Cipollini, die rap sprint, oalt nunder were.
Nempont-Saint-Firmin
Geografie
De beweuners wordn "Nempontois, Nempontoises" genoemd.
Gent-Wevelgem 1998
Verloop
Op 20 kilometers van 't ende springt Nico Mattan nog e ki weg. Lars Michaelsen goat d'rachter en Frank Vandenbroucke, ploegmoat van Mattan by Mapei, goat achter. De drie ryen goed t'ope. Moar oe dichter da ze komn van 'n arrivée, oe mêer da Mattan en Vandenbroucke wegspriengn. Michaelsen weirt nem, moar olmetteki is 't er te vele an: Frank Vandenbroucke doet e jump in 'n latstn kilometer, en de winnoare is ekend.
Hendrik I van Broabant
Hendrik I van Broabant, bygenoamd de courageuzn (ca. 1160 - Keuln, 5 september 1235) was den êestn hertog van ‘t hertogdom Broabant.
Je was den oudste zeune van Godfried III van Leuven, die groaf van Leuven, landgroaf van Broabant, markgroaf van Antwerpn en hertog van Neder-Lotharingen was. Zyn moeder was Margaretha van Limburg.
In 1179 trouwde Hendrik me Mathilde van Boulogne en krêegt ie ‘t groafschap Brussel van ze voader.
Keizer Frederik Barbarossa van 't Hillig Rôoms Ryk creëerde den titel hertog van Broabant in 1183/1184 deur de gebiedn van Godfried III te verênign tout en hertogdom.
In 1185 stichtte Hendrik de stad 's-Hertogenbosch.
In 1190, e poar weekn achter ’n dôod van ze voader, krêegt ie ook ’t hertogdom Neder-Lotharingen. Je volgde zyn voader ip ols êestn me den titel van hertog van Broabant.
Portugal
Portugal, officieel de Portugeesche Republiek (Portugees: República Portuguesa), is e land in 't zuudwest'n van Europa ip 't Iberisch schiereiland. Portugal is 't meest westelik land van Europa en grenst in 't west'n en 't zuud'n an den Atlantischn Oceoan en in 't noord'n en 't oost'n an Spanje. D' Azoorn en Madeira moak'n deel uut van Portugal. Den hoofdstad en grotste stad van 't land is Lissabon.
Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
Externe koppelienge
🇪🇺
Steenwerk
Steenwerk (Frans: Steenwerck) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Leiedal. De Leie strôomt langs de zuudgrenze van de gemêente en twèis deur 't stadje lôopt de Grote Beke, die uutmoundt in de Leie. Steenwerk grenst an de gemêentn Belle, Niepkerke, Erkegem an de Leie, Sailly an de Leie, Stegers en Zoetestede.
Deur't middn van 't groundgebied van Steenwerk passeert d'yzerboane vo den TGV tusschn Rysel en Kales en an den nôordkant lôopt d'yzerboane vo de geweune trings tusschn Rysel en Oazebroeke en stoat de stoasje van Steenwerk. Steenwerk stoat ôok in verbiendienge me Rysel en Duunkerke via de ottostrade A25 die deur de gemêente lôopt.
Geschiedenisse
Steenwerk es gesticht gewist deur de Frankn en wierd vo den êestn kêe vermeld in 1160 lyk Steinwerc. Derachter es de noame nog geciteerd gewist op verschillige schryfwyzn: in 1182 lyk Estenwerck, in 1260 lyk Stuuinwercke, in 1331 lyk Steinwerck en in 1332 lyk Steenwerc. In dien tyd wos ter ôok e redelyke commerce in Steenwerk langsn de Grote Beke die gekanaliseerd wos en veurzien van sluuzn. Textielwevers leverdn ulder loakn in't center van't stadje wa ton langsn de Leie noar Armentiers wierd gebrocht vo verder te verandeln. Der wos ôok e redelijke commerce van en noar Belle. Bystn den Êestn Weireldoorloge es Steenwerk hillegansn verwoest gewist.
Romeinsche weegn in België
thumb|De Romeinsche kassye in de beurt van Toengern. De Romeinsche weegn in België zyn ten dêele deur ipgroaviengn bekend. In ôost-westelikke richtienge bestoendr :
De Romeinsche nôord-zuudverbiendiengn woarn :
Versterkiengn lanst de limes Zuudroete :
Veugelbekbêeste
De veugelbekbêeste (Ornithorhynchus anatinus) is e zoogbêeste die gedêeltelik in 't woater leeft en die vôornkomt in Ôost-Austroalië en Tasmanië. 't Is d' ênigste sôorte van de familie veugelbekbêestn (Ornithorhynchidae) die nog in leevn is. 't Zyn wel nog ênigte fossiele sôortn bekend.
T'hope met de miernegels (Tachyglossidae) moakn ze dêel uut van de cloacabêestn (Monotremata), d' ênigste orde van zoogbêestn die eiers legt.
De veugelbekbêeste hèt e gevoelige, eendachtige snoavel, die gebruukt wordt vo de jacht ip oengewervelde bêestjes ip de bodem van riviern en oendiepe meern. De neuzegoatn liggn an 't uutende van de snoavel. De bêeste hèt e platte steirt en e vacht die gin woater deure lat en die trekt ip de vacht van e mol. De korte pôotn mè zwemvliezn hèn vuuf têens. De zwemvliezn zyn 't grotst an de vôorpôotn en ze wordn noa van achtern geplooid on z' ip 't land loopn. D' achterpôotn hèn scherpe klauwers en e gifkliere by de vintjes.
Zandstroate (Oednburg-Eirdnburg)
thumb|Koede Keukn, kastêel an de Zandstroate in Sint-Andries. De Zandstroate was in de Romeinse tyd, en vôgens sommigte geschiedkundign aa vodiene, e verbiendienge tusschn Oednburg, Brugge en Eirdnburg. De weg lag ip 'n oogr geleegn zandrugge in 'n oaf-verzoopn landschap en bestoa vandoage de dag ip sommigte platsn, lik in de Brugsche dêelgemêente Sint-Andries, nog oltyd oendr de noame Zandstroate.
In 1998 wierd in Ettelgem (Oednburg), an de doa geleegn Zandstroate, groend-oendrzoek gedoan woaby datr oovrbluufsls van beweunienge van vôor uuze tydreeknienge wierdn gevoenn.
Tracé
De Zandstroate verboend Oednburg mêt Eirdnburg en liep deur de dorpn Ettelgem, Jabbeke, Vassenoare en Sint-Andries, deur de stad Brugge, oovre de teegnwôordige Smeestroate, Zuudzandstroate, Stêenstroate, Grôote Mart, Burg, Oogstroate en Langestroate, en nodien lanst Sinte-Kruus, oovr de teegnwôordige Moerkerksche Stêenweg, voddr nor Eirdnburg.
Brandklasse
Pompiers dêeln de sôortn vier in in verschillende brandklassn. Ieder klasse duudt up een ander sôorte brandstoffe die in een vier betrokkn is, en 't mêest geschikt sôorte brandblusscher vô 't uut te doen.
Klasse A
't Mêest olgemêen sôorte vier wor verôorzaakt deur de "geweune" brandboare stoffn gelik hout, linn'n, rubber en plastiek. De mêeste sôortn brandblusschers kunn'n een klasse A vier uutdoen, moar 't mêest olgemêen gebruukt is woater.
Klasse B
Od een vier deur een ountvlamboare vloeistoffe verôorzaakt wordt, kan woater nie mè gebruukt wordn, angezien da woater 't vier zou kunn'n helpn versprêen. De mêest' andere sôortn brandblusschers, beholve de nat chemischen, kunn'n gebruukt wordn. Schuum is 't mêest effectief, angezien dat het de brandboare vloeistoffe 't beste van de lucht ofschermt.
Klasse C
Een vier da deur een brandboar sôorte gaze verôorzaakt is, wordt 't beste deur poeier bestreen, omda die 't beste tusschenkomt in de scheikundige reacsje tusschen de gaze en de zeurstoffe in de lucht. Halongassn woarn ook effectief, moar deur under negatieve uutwerkienge up d' eirde zyn ozonlage zyn da sôorte blusschers nu verboodn.
Klasse E
Vier dat ontstoan hèt deur een elektrische bronne kan ollêne moa veilig uutgedoan wordn deur een koolstofdioxideblusscher of êen da werkt mè droog poeier.
Klasse F
Friteurbrandn volln ounder de klasse F viern, en de beste sôorte blusscher is in da gevol nat chemisch of schuum.
Kameroen
Kameroen, officieel de Republiek Kameroen (Frans: République du Cameroun, Iengels: Republic of Cameroon) is e land in West-Afrika. 't Grenst in 't westn an Nigeria, in 't nôordôostn an Tsjaad, in 't ôostn an de Centraal-Afrikoansche Republiek en in 't zuudn an Equatorioal-Guinea, Gabon en Congo-Brazzaville. De kust van Kameroen ligt an de Golf van Bonny of van Biafra, ounderdêel van de Golf van Guinee en den Atlantischn Oceoan.
Bosmanarrest
't Bosmanarrest (Union Royale Belge des Sociétés de Football Association ASBL & others v. Jean-Marc Bosman; Case C-415/93, ECR I-4921) is een beslissienge gemakt in 1995 deur 't Europees Hof van Justitie angoande de vrye bewegienge van werknemers, vrydom van verênigienge en 't princiepe van rechtstrèkse werkienge (woaby dan bepoalde stikkn van d' Europeesche wetgevienge ofdwiengboar zyn in 't gerecht van lidstoatn) van artikel 39 (vroeger artikel 48) van 't Verdrag van Rome. De zake was een belangryke beslissienge vo de vrye bewegienge van werknemers en haad een groundign invloed up de transfers van voetbolspeelders binn'n d' Europeesche Gemêenschap, angezien dat het verbood een professionêle voetbollist teegn t' houdn van noar een andere club te goan ot j' an 't ende van zyn contract was gekommn. In da gevol kan dien speelder een vrye transfer anvroagn.
Kameroen
De polletiekn hoofdstad is Yaoundé, moa den economischn hoofdstad is idder de kuststad Douala an den Atlantischn Oceoan. Andere grôte steedn zyn Bafoussam, Garoua, Maroua en Ngaoundéré. thumb|left| Koarte van Kameroen
Bosmanarrest
De beslissienge was verder vastegeleid in drie verschillende rechtszaakn mè Jean-Marc Bosman as êen van de partyen:
Vôorgeschiedenisse
Bosman was een speelder in de Belgische competitie, van wien da zyn contract mè Club Luuk was ten ende gekommn in 1990. Je wilde noa USL Duunkerke transfereern, moa Club wildig' hem nie loatn goan omda volgens under 't tranferanbod nie hoge genoeg laag.
Oundertusschn was Bosman zyn lôon noa beneen gegoan omdat je nie mê in den êeste ploeg zaat. Je naam zyn gevol noa 't Europees Hof van Justitie in Luxemburg en stelde een vervolgienge in vô handelsbeperkiengn, woaby dat je Artikel 17 van de FIFA-regels citèrdigde.