cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mahmoud Darwish
Lettrekundige loopboane
Zet 't ip je koarte./ 'k Zyn ik 'n Arabiere./ 'k En ik e naame zoendre tietle,/ verduldig in e land woa da alles/ leeft i e kokpot va koleere./ Myn wortls/ zyn verankrd vôo de geborte van de tyd/ vôo 't uutkomn van d' êewn,/ vôo cypressn en olyfboomn,/ vôo dat al de kruudn dr woarn./ Myn voadre liep achtre de ploeg/ j' is nie van ooge ofkomste./ E me grotvoadre was e klein boertje/ zoendre stamboom of grôote dieploms./ Myn uus is 't uus van e waakre/ gemakt va staakn e va riet./ Zyj kontênt va myn sietuoasje ?/ 'k Zyn ik e vôornaame zoendr achtrenaame.
Zet ‘' ip je koarte./ 'k Zyn ik 'n Arabiere./ 't Kleur van m'n oar : pêkzwart./ 't Kleur van m'n oogn : bruun./ Myn byzoendre têekns :/ Ip me kop 'n Palestynsche keffiyeh/ 'k Krabble z'n oogn uut die dr'an trekt./ Me weunplatse :/ 'k komn uut e dorp, verre e vergeetn,/ En zyn stroatn ein gin naamn/ En al de vintn ip 't land en in de stêengroeve./ Woavôorn zoej moetn dul zyn?
Zet 't ip je koarte./ 'k zyn ik 'n Arabiere./ Gy ê de drievloars va me vôorvoadrs ofgepakt/ en de groend woa da 'k ip werktn,/ ikke en aal me kiendrs,/ E je liet gy uus en aal me klêenkiendrs/ nieks dan allêene die rotsn./ Goa joen regeerienge die ook steeln/ lik of da ze zegn ?
Zôo !/ Zet 't van boovn ip je koarte :/ Ik ên gin bitje haat vô niemand,/ 'k schendn ik niemand z'n eigndom./ En toch, most 'k vergoan van den oengre/ 'k Zoun 't vlêes eetn va m'n oovreweldigre./ Past ip, past ip va m'n oengre/ e va me koleere ! Darwish ê vele pryzn gewoun vo ze werk, en 't is uutgegeevn in 20 toaln. De droajschyve in 't dichtwerk van Darwish is 't gedacht va watan of tuusland. De dichtre Naomi Shihab Nye schrêef da Darwish "den diepsten oasm is van 't Palestynsche Volk, de wêlspreeknde getuuge van verbannienge e van dêel-zyn van zyn volk...."
Maniere van schryvn
De êeste werkn van Darwish woarn lik in 't klassiek Aroabiesch. Y schrêef gedichtn met één rymklank lik in d' oude Aroabiesche dichtkunste. In de joarn 70 begostn of te wykn van die vôorschriftn en pastn e "vry-vers" tikniek toe die nie mêe oovrêen kwam mê de klassieke reegls. 't Min of mêer romantisch noa vôorn bringn van in zyn êeste werkn wierd e mêer persôonlikke plôoiboare toale, en de leuzn en oovreduudlikke uutspraakn die in z'n êeste gedichten stoenn, wierdn vervangn deur e mindre rechtedeure, uutdruklikke algemêene menschlikheid, hoewel dat de polletiek nooit nie verre te zoekn was.
Lettrekundige invloedn
Darwish was oendre den indruk van d' Aroabiesche dichters Abd al-Wahhab al-Bayati en Badr Shakir al-Sayyab. Y zei zeive da Rimbaud en Ginsberg invloed ip êm addn gêt. Darwish bewoenderde de Hebrêeuwsche dichtre Yehuda Amichai, moa beschrêef zyn dichtwerk lik "’n uutdaagienge vo mien, omda wydre oovre dezeifste platse schryvn. Amichai wil 't landschap en de geschiednisse gebruukn vo z'n eign profiet, binst datn 'm steunt ip myn vernietegienge. Azôo zyn wiedre an 't stry'n : wien istr de boas van de toale van da land ? Wien ist 'r mêest zot ip ? Wien beschryft 't beetre ?".
Oedienge teegn Israël
Darwish is oovroal bekeekn lik e boegbeeld vo Palestina en e wôordvoerdre vo 't Arabies verzet teegn Israël. Je most y nie weetn van antisemitisme: "De beschuldegienge is da 'k ik Joodn haatn. 't Is nie plezant da ze myn bekiekn lik e duuvle en e vyand van Israël. 'k Zyn ik nie zot van Israël, vanzeneigens nie. Doavoa êk ik gin reedns. Moa 'k haatn ik gin Joodn". Darwish schrêef in 't Arabisch, moa je klapte Iengls, Fraans en Eebrêews. Vôgens den Israëliese schryvr Haim Gouri, die êm persôonlik kende, was 't Eebrêews va Darwish êeste klasse.
Polletieke rolle
In 1988 wierd êen van ze gedichtn, Verbygangrs Tusschn de Verbygoande Wôordn, angeklaagd in de Knesset deur Yitzhak Shamir. Darwish wierd beschuldigd van te vraagn da de Joodn Israël zoen verloatn, oewêl datn de Westlikke Jordoanoevre bedoeld ad en Gaza: "Dus verlat uuz land/Uus strange, uuze zêe/Uus groan, uus zoet, uuze woende." E kennre va Darwish' zyn gedichtn, Adel Usta, zei dat 't gedicht verkêerd verstoan was e verkêerd vertoald, en de dichtre en vertoaldre Ammiel Alcalay schrêef da "de fel oovredreen reaksje ip 't gedicht simpleweg 'n uutienge is van d'ingesteldeid van d' Israëlies ... ('t gedicht) is 'n nie te doen buugn weigrienge om de bezettienge 't anveirdn".
Oewel da Darwish ze twyfls ad oovre de leidrs van Israël en van Palestina, toch gloofdn datr vreede zou kunn kommn. "Ik zyn nie wanoopig," zeidn an d' Israëlische gazette Haaretz. "Ik ên geduld en 'k wachtn ik ip e diepe omwentlienge in 't geweetn van d' Israëlies. D' Arabiern zyn grêed vor e sterk Israël mê kernwoapns 't anveirdn – al da Israël moe doen is de pôortn van zyn burcht oopn te zettn en vreede te maakn".
In juli 2007, kêerde Darwish weere noa Ramallah en bezochtn Haifa vor e festiviteit ter zynr êere, bekostigd deur 't Tydschrift Masharaf en de Israëliese Hadash party. Vô 2 000 menschn die noa de gebeurtnisse kwaam zien, vlôogtn uut tegen de machtsovername deur Hamas: "'Wydre wierdn wakkre vor e vlagge (van Hamas) mê êen kleur te zien die de vlagge mê vier kleurn (van Palestina) vervienk'."
Dôod
Mahmoud Darwish is dôogegoan den 9 ogustus 2008 otn 67 was, drie daagn achtr d'êrtoperoasje in Memorial Hermann Hospital in Houston, Texas. Voa d' operoasje a Darwish e papier getêeknd vo te zegn dat 'n nie wilde datn kunstmoatig i leevn zou goedn wordn vo 't geval van êrsndôod.
1696
1693 - 1694 - 1695 - 1696 - 1697 - 1698 - 1699 't Joar 1696 is 't 96e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb|[[Jan Bart geschilderd deur Mathieu Elias]]
Mahmoud Darwish
Dôod
D' êeste verslaagn va zyn dôod in d' Aroabiesche gazettn schrêevn da Darwish a gevraagd in z'n latste wille van in Palestina begraavn te wordn. Drie platsen woarn dr êest vôorgesteld; zyn gebôortedorptje Al-Birwa, 't dorptje van doanêffens Jadeida, woa datr nog famielje weunt va Darwish, of Ramallah, de stad ip de Westlikke Jordaanoevre. De burgemêestre va Ramallah, Janet Mikhail, koendigde loatre an da Darwish zoe begraavn wordn nêfns 't Kuultuurpaleis va Ramallah, ip de top van 'n euvle in de zuudwestlikke buutnwykn van Ramallah, wô daj Jerusalem ku zien liggn, en e schryn zoedr ipgericht wordn êm ter êere. Ahmed Darwish zei "Mahmoud is nie van e famielje of van e stad, y is van iedrêen uut Palestina, en y moe begraavn wordn ip e platse woa dat z' allemalle kunn kommn en êm bezoekn".
Stiksje uut "Sietuoasje van beleegrienge"
Oj gin reegn zyt, me keppe
Belangrykste hêernhuuzn van architect Victor Horta in Brussel
thumb|Interieur van 't hotel Tassel De belangrykste hêernhuuzn van architect Victor Horta zyn vier huuzn in de stad Brussel in België die ip de Weirelderfgoedlyste van UNESCO stoan sedert 2000. Ze zyn alle viere oentworpn deur de Belgischn architect Victor Horta (1861-1947), pionier van de Art Nouveau-styl in de joarn 1890.
Mahmoud Darwish
Stiksje uut "Sietuoasje van beleegrienge"
zyt ton e boom
zwoar van vruchtn...zyt e boom
En oj gin boom zyt, me keppe
Belangrykste hêernhuuzn van architect Victor Horta in Brussel
Lyste
Vier huuzn stoan ip de lyste van UNESCO.
Mahmoud Darwish
Stiksje uut "Sietuoasje van beleegrienge"
zyt ton e stêen
nat van de dauw...zyt e stêen
En oj gin stêen zyt, me keppe
zyt ton e moane
in de droomn va je lief...zyt e moane
teegn eur zeune ip zyn begraavienge]
(êrtoalienge deur e Busveugle)
Gydre, die ip de zulle stoat, komm binn
en drienk met uus e tasse kafje
Gydre, die ip de zulle van d'uuzn stoat,
ton goan wydre grust zyn da wydre
menschn zyn lik gydre!
(êrdichtienge deur e Busveugle)
1695
1692 - 1693 - 1694 - 1695 - 1696 - 1697 - 1698 't Joar 1695 is 't 95e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb|Bombardement ip de Grôote Markt van Brussel
Bouwkundig erfgoed in Kerkhove
Lyste van bouwkundig erfgoed in Kerkhove:
Boreoale busschn van westlik Siebeerje
thumb|Liggienge van d' ekostreeke in [[Siebeerje.]] thumb|Liggienge van de boreoale busschn in de [[Weireld|weirld.]] thumb|Bus-rizêrvoat in 't distrikt Khantys-Mansis. De boreoale busschn van westlik Siebeerje, geleegn in Oazje, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone Palaearctis vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF). Ze maakn dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga. D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 167 028 333 êktoarn.
Beschryvienge
Die ekostreeke êt euvls in 't nôordn en platte vlaktn in 't zuudn. Bykans den êft van d' ekostreeke bestoat uut moerassn, mê bandn van boreoal bus die lik lintn lanst de rieviern liggn. De boomn van de tajga stoan verre uut mekoar, mêt 'n oendrgruuj van dwergstruukn en tapytn mossn en korstmossn die de groend bedekkn.
Bedreigiengn en beschermienge
De boreoale busschn in 't nôordn zyn nog betrekklik oengerept, mor in 't zuudn is de tajga mêesta gekapt of verbrand. Vôortgezettn oetôost en deur de mensch angestookn busbrandn, zowêl lik oolje- en goaze-oentginnienge, joagn en stroopn zyn de belangrykste bedreigiengn vo de bioloogiesche rykdom van die ekostreeke.
Bouwkundig erfgoed in Veurne
Lyste van bouwkundig erfgoed in Veurne:
Bouwkundig erfgoed in Wienkel-Sint-Elôoi
Lyste van bouwkundig erfgoed in Wienkel-Sint-Elôoi:
Bouwkundig erfgoed in Lapscheure
Lyste van bouwkundig erfgoed in Lapscheure:
Bouwkundig erfgoed in Gilwe
Lyste van bouwkundig erfgoed in Gilwe:
Toendra
thumb|Toendra in [[Siberië]] E toendra is e gebied zoender hoge plantngroei die grenst an e poolgebied. De begroeiienge bestoat uut grassn, mossn en dwergstruukn.
't Woord toendra komt van 't Kildin-Samisch, e toale die gesprookn wordt ip 't Russisch schiereiland Kola. Tūndra is de genitief van tundar, "boomloze steppe".
Erik Van Biervliet
Erik Van Biervliet (Zarren, 11 oktober 1938 - Brugge, 16 meie 1996) was e Westvlamschn arsjietik. Y is bekend vo zyn simple bowstyl, mê zyn eign weunuus in 't iestôoriesch Brugge lik vôorbeeld.
Spitsbergn
Spitsbergn (Nôors: Svalbard) is een eilandngroep (archipel) in de Nôordelyke Yszêe, 565 km te nôordn van Nôorweegn, die uut drie grôte en e stik of tachntig klêene eilandn bestoat. De groep makt sedert 1920 dêel uut van 't keunienkryk Nôorweegn met een apart statuut.
't Ippervlak bedroagt ca. 62.000 km², woarvan 60% bedekt is mè gletsjers. Ip hêel den archipel weunn, noargelang 't siezoen, 3000 toet 4000 menschn, woavan den helt in den hoofdstad Longyearbyen. Landinwoarts is 't landschap styf ruw mè steile bergn.
Noame
De noame Spitsbergn is gegeevn deur den Hollandsche zêevoarder Willem Barentsz in 1596, ost ie ip weg was noa Nova Zembla, ip zoek noar e nôordelyke route noar Ôost-Azië. In 1925 kwam de Nôorsche noame Svalbard in gebruuk ("koude rand" of, vryer vertoald, "koude kust").
Geschiedenisse
De geschreevn geschiedenisse van Spitsbergn begost an 't ende van de zestienste êeuwe os de groep eilandn oentdekt wierd deur Willem Barentsz ip zyn derde expediesje.
In de zeevntienste êeuwe wierdn de fjordn en zêen van d' eilandn 't jachtgebied van Hollandsche en Iengelsche walvisjoagers.
Halverwege d'achttienste êeuwe woarn verre al de walvissn roend Spitsbergn gevangn en blêevn der bykan ginne mir over. Landn lyk de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën en Iengeland verloorn doarmee under interesse in Spitsbergn. In die periode wierd 't vasteland van d'eilandn nieuw jachtgebied, nu vo pelsjoagers uut Rusland en 't noorden van Nôorweegn.
In 1920 wierd in 't Spitsbergnverdrag bepoald dat d'eilandn oender Nôors toezicht kwoamn.
Eilandn
De drie grotste eilandn zyn:
Kleindere eilandn zyn oender andere:
Ook de zuudelyker geleegn eilandn, lyk Beirneiland (Bjørnøya) en Hopen moakn besteurlyk dêel uut van de groep. Ten ôostn van Spitsbergn ligt de Russische eilandngroep Frans Jozefland.
Erik Van Biervliet
Pryzn
Êervulle vermeldienge Sint-Annareie en Kardienoals'of Brugge
Toendra
't Algemêen klimoat ip e toendra is styf noadêlig vo de groei van plantn. De groend is teminste zes moandn bevroozn of bedekt mè snêeuw. 't Groeisiezoen is styf kort en de gemiddelde temperateure van de warmste moand ligt oender de 10°C. Binst de zomer oentdôoit allêne moa de boovnste loage van de groend. Alhoewel dat er nie vele neerslag is, zyn de mêeste bodems ip e toendra moerassig. Da komt omda 't woater nie kan wegzienkn in de bevroozn oenderloage en deurdat de verdampienge ook styf lêge is. Doarom ist er ip vele plekkn ook veengroend.
Toendra's kommn oender andere vôorn in Rusland, Ysland, Canada en Alaska. In 't zuudn wordt de toendra begrensd deur de taiga.
Edward III van Iengeland
Edward III van Iengeland, bygenoamd Edward van Windsor, (Windsor Castle, Berkshire, 13 november 1312 – Sheen Palace, Surrey, 21 juni 1377), van 't Huus Plantagenet was 50 joar keunienk van Iengeland (1327-1377), wa da styf lange was vor in dien tyd. Je was ook groaf van Chester van 1320 en hertog van Aquitanië van 1325.
Je was den oudste zeune van keunienk Edward II en Isabelle, een dochter van de Frãnsche keunienk Philippe IV le Bel.
Je richtte in 1348 de "Orde van de Kouseband" ip, de beroemde ridderorde die nog assan bestoat. 't Motto van de orde is "Honi soit qui mal y pense".
De noakommeliengn van zyn jounges hen verschillige generoasjes de trôone betwist met als hoogtepunt de Rôoznoorloogn (1455-1485) tusschn d'Huuzn Lancaster en York.
Ofzettienge van zyn voader Edward II
In 1325 vertrok zyn moeder Isabelle no Vrankryk vo te bemiddeln met heur broere Charles IV over e discuusje tusschn hem en heur vint over Guyenne, Gascony, en Ponthieu. Isabelle begost doar an 't Frãns hof e reloasje me de gevluchte Roger Mortimer. Ze brochtn e leger tegoare vor heur vint of te zettn en heur zeuntje keunienk van Iengeland te moakn.
In 1330, an zyn 18 joar, was Edward III mêerderjoarig en je liet Roger Mortimer executeern en zyn moeder verbann en ipsluutn in Rising Castle.
Zyn oorloogn
Ounder zyn keuniengschap begost ook den Hounderdjoarign Oorloge van Iengeland teegn Vrankryk (1337-1453), die begost achter da Charles IV van Vrankryk gestorvn was zounder zeune. Edward III vound dat 'n me zyn Frãnsche moeder recht haad ip de Frãnsche trôone en je steldeg' hem kandidoat. Mo Philippe van Valois wierd verkoozn deur den oadel. Je was de zeune van Charles, de groaf van Valois en de joungere broere van Philippe IV le Bel. Je was de stamvoader van de nieuwe dynastie, et Huus Valois.
Reloasje me Vloandern
Vloandern wierd ook meegesleurd in den oorloge. De groaf van Vloandern Lodewyk van Nevers, die ton lêenman was van de Frãnsche keunienk Philippe VI, was verplicht van de kant van zyn soeverein te kiezn. Moar Iengeland, die veel wulle an Vloandern leverde, begost ip 12 ogustus 1336 den uutvoer no de Vlamsche steedn te blokkeern. Vloandern gerakte in een economische crisis.
Jacob van Artevelde wildeg' êest neutroal bluuvn in de stryd, mo je kôos uutendelyk vor Iengeland, vanuut zyn poziesje als boas van de wevers en omdat under wulle et belangrykste economisch product van Vloandern was.
De Gentenoars, ounder leidienge van Jacob van Artevelde, kwoamn in 1338 in ipstand. Groaf Lodewyk sloeg ip de vlucht no de Frãnsche keunienk. Begun 1340 gaf Artevelde, die in openlyk conflict gekommn was me zyn groaf en zyn keunienk, zyn neutraliteit ip en je sloot e militair, polletiek en economisch-financieel verbound met Iengeland. Je beloofde Edward III financieele steun in zyn oorloge teegn Vrankryk.
Ip 26 januoari 1340 krêeg Edward III den titel van keunienk van Vrankryk ip de Vrydagmarkt van Gent en je wierd erkend als nieuwe soeverein van Vloandern. Nie vele loater, de 6de moarte 1340, wierd zyn zeune John, loater bekend als John of Gaunt (Jan van Gent) in Gent geboorn.
Zyn oudere broere, Lionel of Antwerp, was twi joar idder, ip 29 november 1338, in Antwerpn geboorn.
Vrouwe en jounges
In januoari 1328 trouwde Edward an zyn 15 joar met de nog joungere Filippa van Henegouwn, een dochter van groaf Willem I van Henegouwn (ook Willem III van Holland) van 't Huus Avesnes. Under jounges woarn:
Edward III is an zyn 64 joar gestorvn en begroavn in de Westminster Abbey in Londn. Zyn klêenzeune Richard II, zeune van Edward van Woodstock en Joan van Kent, volgdeg' hem ip.
Lucas Achtschellinck
thumb|Rivierlandschap mè bêestn deur Lucas Achtschellinck thumb|Dunelandschap Lucas Achtschellinck (alternatieve spellienge van zyn familienoame: Achtschellincks, Achtschellinckx, Achtschellincx, Aghtschellinx) (Brussel, gedopt 16 januoari 1626 - Brussel, begroavn 12 meie 1699) was e Brabantsche landschapschilder.
Leevn
Achterschellinck is de 26stn oktober 1639 ingeschreevn in de Brusselsche schildersgilde ols lêerlienk van Peter van der Borcht. Veroendersteld wordt dat 'n tusschn 1639 en 1657 vele voyageerde omdat 'n moa gildemêester kwam in 1657.
Werk
Achtschellinck is sterk g'influenceerd gewist deur Jacques d'Arthois, e lêerlienk uut de Rubensschole. Je schilderde surtout grôote buslandschappn vo kerkn en klôosters. Die landschappn wierdn deur andere ofgewerkt mè figeurn en gebeurtenissn uut de Bybel. Je schilderde ook landschappn in de schilderien van Gaspar de Crayer. Je vormde tegoare mè Lodewyk de Vadder en Jacques d'Arthois de zogenoamde Zoniënwoudschilders, e belangryke groep van Brusselsche landschapschilders van da moment.
Bouwkundig erfgoed in Nôordschote
Lyste van bouwkundig erfgoed in Nôordschote:
Minnewoatre
thumb|Liggienge van 't Minnewoatre (doenkreblow) thumb|'t Minnewoatre. Lienksachtre is 't oede sas-uus, rechs vanvôorn stoa 't kastêel de la Faille. 't Minnewoatre is e lankwerpig mêertje in 't centrum van Brugge. 't Is oemgeevn deur de vestn en 't in 1977-'79 angeleide Minnewoatr-park. Te Nôordn van 't Minnewoatre loptr en stroate mê dezeifste noame.
Geschiednisse
't Minnewoatre zeive is gin nateurlik mêertje, mor oentstoend verzeekrs in de 13ste êewe lik e sôorte stuwmêertje en bufferbekkn, ip 't moment datr ter ogte van 't teegnwôordige sas-uus sluuzn gebowd wierdn. Da was nôodig vo de woatretoevoer oendre kontrole t' oedn. Ip 't debiet van de Reie zatr noga speelienge. De lagstgelêegn dêeln van de stad liepn oendre woatre by plotsche dôoj of lankdeurige reegnvol. Zolank datr doa niemand weunde, was da gin problêem, mor normoate da de stad vors uutbreidde en ook lêegrgeleegn gebiedn, lik de Mêerschn, bebowd wierden, tgêene surtoe in de 13ste êewe 't gevol was, wierdn ze verplicht de grilln van de Reie de boas te bluuvn.
't Minnewoatre was toe 1784 d' anlegplatse van de Gentsche barge. Loatre legde de barge an by de Katlynepôorte.
Ôorsproenk van de noame
Oovre d' êrkomste van de noame Minnewotre bestoandr verschillnde ipvattiengn. Vôgns sommigtn komt 't van Middnwoatre (e komme). Andre peinzn da minnen e synonieme is vo mennen, 't behêersn van 't woatre van de Reie dus.
Louis Gilliodts en Karel De Flou, ierin bygetreen door Albert Schouteet, woarn van ôordêel da Minne synonieme was van Meene in de tyd synonieme was van Gemeente en dat Minnewoatre bygevôg e Gemêentlik Woatre was.
Frans Debrabandere betwyfelt da de klankvervormienge van 'meene' no 'minne' ier ku van toepassienge zyn. Y zegt, ierin Maurits Gysseling vôgnde, dat 't woatre zyn noame oentlêend êt an de Minnebrugge. 't Middelêewsche vôksgeloove was oovretuugd da "minn" of woatregêestn en woatreduuvls roend grôote woatre-ippervlaktn spoktn en ierby oendre bruggn uusdn.
Gebown roend 't Minnewoatre
Te Nôordn van 't Minnewoatre ligt 't Begynof. Te Westn van 't Minnewoatre, an de Professor Dr. J. Sebrechtsstroate, ligt de vroegre Minnewoatreklienieke.
An de Minnewoatrebrugge stoa d' oede Poertôorn, ipslagplatse van muuniesje oendre 't ancien régime.
1842
1839 - 1840 - 1841 - 1842 - 1843 - 1844 - 1845 't Joar 1842 is 't 42e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Jean-Baptiste Nothomb, êeste minister van België (1841-1845) thumb|Tringrampe in Meudon
Lompret (Vrankryk)
Lompret es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Verlingem, Lambersart, Lomme (Rysel) en Pérenchies.
Beziensweirdigeedn
thumb|left|De kerke van Lompret
Pelikoanachtign
Pelikoanachtign of roeipôtign (Pelecaniformes) zyn een orde van veugels mè 5 families en 111 sôortn. 't Zyn woaterveugels en de mêeste hen zwemvliezn an under pôotn.
Perensys
Perensys (Frans: Pérenchies) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Verlegem, Verlingem, Lompret, Olm (Rysel), Kampingem, Permeke en Opline.
Zangveugels
Zangveugels (Passeriformes) zyn e grôte orde van veugels (Aves). Ze vormn 60% van al de sôortn en ze zyn verzekers de joengste orde by de veugels.
Zangveugels verschilln ip muzikoal gebied van andere veugels deur under sterk oentwikkelde syrinx, e vocoal orgoan in under luchtpuupe. Z'hen zeevn spiern vo muziek te produceern.
Lyste van families
D'orde van zangveugels bestoat uut de volgnde families:
1692
1689 - 1690 - 1691 - 1692 - 1693 - 1694 - 1695 't Joar 1692 is 't 92e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb| Zêeslag by La Hougue
Suliformes
Suliformes is een orde van veugels. D' orde telt 4 families met in totoal 55 sôortn.
Augustin Coppens
thumb|Portreit van Augustin Coppens Augustin Coppens (Gedopt: Brussel, 9 moarte 1668 - Brussel, 31 ogustus 1740) was e Brabantsche landschapsschilder, têekenoare en graveur. Je makte ook kartongs vo wandtapytn.
Leevn en werk
Coppens is geboorn in Brussel ols zeune van François Coppens en Anne-Marie Herremans. Je wierd de 9ste moarte 1668 gedopt in de parochie Sint-Goedele.
By de bombardementn ip Brussel deur de Fransche troepn in 1695 was zyn huus verwoest. Je makte doarip e serie van zeevntien têekeniengn van vernielde stadswykn: Perspectives des ruines de la ville de Bruxelles, dessinées au naturel par Augustin Coppens 1695. De reekse krêeg e grôote verspreidienge deur graveures, oender andere van Richard van Orley en Pieter Schenk (I) (oender den titel Ruinae Bruxellenses).
In 1698 wierd Coppens lid van de Sint-Lucasgilde, en in 1707 kwamt 'n zelfs deekn.
Je was gespecialiseerd in 't oentwerpn van landschappn, moa der zyn gêen schilderien van zyn hand bewoard gebleevn. Wel zyn der veele wandtapytn woaran dat 'n meegewerkt èt.
Abruzzo
Abruzzo, ofte d'Abruzz'n ip z'n Vlamsch, es e regio in't midd'n van Itoalië mè en ippervlak van 10.831,84 vierkante kilomèiters en e goe 1,3 miljoen inweuners. In tydde wos Abruzzo tôope mè Molise êene regio, tout da de twêe geschêed wierd'n in 1963. D'n ôofdstad es L'Aquila.
Abruzzo grenst in't nôord'n an de Marche, in't nôordwestn en westn an Lazio en in't zuud'n an Molise. O den ôostkant ligt den Adrioatischn Zêe.
Landschap en nateur
thumb|left|250px|Zicht ip de Gran Sasso Abruzzo es, ip de kustlynne noa, redelyk euvelachtig en bergachtig en èit teffrente schôone nateuruutzichtn. Der zyn drie nationoale parkn en êen regionoal nateurpark: De twêe ôogste bergtopp'n van d'Oapennyn'n liggn ôok in Abruzzo, zynde de Corno Grande (2912 mèiters ôoge) in't Gran Sasso-massief en de Monte Amaro (2795 mèiters ôoge) in't Maiella-massief. And're nateurlyke beziensweirdigeedn zyn de Calanchi van Atri en't utterste zuud'n van de kustlynne: de Punta Penna en Costa dei trabocchi. In de regio zyn der ôok teffrente meern gelyk 't Meer van Barrea, 't Meer van Campotosto en 't Meer van Bomba.
Administratieve indêelienge
De regio Abruzzo es ingedêeld in vier provinsjes: thumb|270px|left| Provinsjes van Abruzzo
Danny Huwé
thumb|Gedenktêekn vo Danny Huwé Danny Huwé (Geroardsbergn, 1 december 1943 - Boekarest, 25 december 1989) was e Vlamsche journalist. J' is ip kestoavend dôodgeschootn in Roemenië. Je was doa vo verslag uut te briengn over de val van dictator Nicolae Ceaușescu.
Huwé is doamee den ênigste Belgische oorlogsjournalist die an zyn ende kwam by 't uutvoern van zyn beroep.
Huwé werkte verschillige joarn vo den oopnboarn omroep BRT ols journalist en nieuwslezer. Je stapte in 1988 over noa de nieuwe commerciële zender VTM. Je trok vo VTM roend kestdag 1989 met e geluudteknieker en cameraman noa Roemenië vo doa de revoluusje te versloan. De ploeg wierd ip stroate beschootn deur e sluupschutter en Huwé stierf ter plekke.
Dyvre
thumb|Liggienge van den Dyvre (doenkreblow). Den Dyvre is e woatrelôop en e stroate in 't iestôoriesch êrte van Brugge. De reie lopt van de Gruutuuze-brugge toe an de Rôoznoedkoaje en 't Uudevettrspling. De gelyknoamige stroate ligt ip de zuudlikkn oevre van de reie en lopt van de Gruutuuzebrugge toe an de Wullestroate en de Rôoznoed-koaje. Den Dyvre makt dêel uut van de lôop van d' ôorsproenkelikke riviere de Reie en wordt oovrespann deur de Gruutuuze-brugge en de Johannes Nepomucenus-brugge.
Danny Huwé
In Drumul Taberei, e wyk in Boekarest, ist er e pleing noar hem vernoemd: Piața Danny Huwé.
Dyvre
Geschiednisse
De noame is êen van d' oedste van Brugge. De vroegste vermeldiengn zyn:
De noame is nog van uut de Keltiesche tyd en komt vôort uut 't Indogermoansche deiwo, god of goddlik. Het is e platsnoame die, zjuuste glik "Reie" (Rogia), "illig woatre" wilt zeggn.
Den Dyvre vormde ton nog de nôordgrenze van 'n eiland da begruujd was mêt êekeboomn, vo de Keltn illige boomn. Van oeds ist e platse van byêenkomste en ip 't eiland ontstoendr e kuultuusplatse. Die kuultuusplatse zoe roend 1050 verkristlikt gewist zyn deur de kluuznoare Everelmus en lag an de groendslag van de loatre Êekoet-abdy. Vanof minstns 1127 makte den Dyvre dêel uut van d' êeste stadsomwollienge van Brugge.
Vandoage de dag êt de stroate e gevarjeerde funksje, mêt oendre andre kommêrsjêele en ipvoedkundige aktiviteitn (Europacollege), horeca en in mindre moate uusvestienge. Ook vienn dr dikkers romml- en folklôoremarten platse. Vors êt den Dyvre e belangryke museoale funksje mê d' anwizzigeid van 't Groeniengemuzeum, 't Arents-uus en 't Gruutuuzemuzeum.
E bitje voddr kykn
thumb|left|600px|Zicht vanuut de Rôoznoed-koaje ip de Dyvre, met lienks de Johannes Nepomucenus-brugge en centroal van achtern de ansluutienge ip de [[Groenereie en de Kroane-reie.]]
Monteriggioni
Monteriggioni is gebouwd tusschn 1214 en 1219 ip een heuvel vo d' omgevienge te controleern teegn invalln vanuut Firenze. Roend 't stadje ist er e stadsmeur van 570 meter lank mè 14 wachttorrn en twêe stadspôortn, de Porta Fiorentina noa 't nôordn en de Porta Romana noa ’t zuudn. Binn de meurn ist er e typisch Toscoans dorptje met e grôot centroal pleing, de Piazza Roma, gedomineerd deur e Romoansche kerke met e simpele façade, Pieve di Santa Maria Assunta.
Monteriggioni is ênigte kêern vermeld in De Goddelike Komedie van Dante Alighieri. Bekende filmregisseurs èn de burcht ook ols decor gebruukt in under films, lik Prince of Foxes van Orson Welles, Stealing Beauty van Bernardo Bertolucci, The Gladiator van Ridley Scott, The English patient van Anthony Minghella en Tea with Mussolini van Franco Zeffirelli.
Bouillon
Bouillon (Woals: Bouyon) is e Belgische stad in de provinsje Luxemburg in de Woaln. De stad is e belangryk toeristisch centrum mè 't bekend kastêel van Godfried van Bouillon ip e rotse boovn de riviere de Semois.
Geschiedenisse
Bouillon was lange tyd e klêen hertogdom, ofwisselnd oender controle van Frankryk en 't prinsbisdom Luuk. In 1794 is de Republiek van Bouillon uutgeroopn, die korte tyd loater deur Frankryk g'annexeerd wierd.
Dêelgemêentn
De gemêente bestoat buutn Bouillon zelve nog uut de dêelgemêentn Bellevaux, Corbion, Dohan, Les Hayons, Noirefontaine, Poupehan, Rochehaut, Sensenruth, Ucimont en Vivy.
In de gemêente liggn der ook nog e dêel kleindere dorpn: Botassart (in Ucimont), Curfoz (Sensenruth), Frahan (Rochehaut) en Mogimont (Vivy).
Frans van Sterbeeck
Frans van Sterbeeck of Johannes Franciscus van Sterbeeck (Antwerpn, 17 november 1630 - Antwerpn, 5 meie 1693) was e Brabantsche gêestelikn, plantkundign en mycoloog.
Je wierd in 1655 toet paster gewyd, moa deur zyn wankele gezoendheid wierd 'n vrygesteld van pastoroal werk. Van 1683 toet an zyn dôod wast 'n rentmêester van 't Antwerps begynhof. Ols plantkundign hield 'n hem surtout bezig met de mycologie (zwammn, schimmels en paddestoeln). Je kwam in contact mè gekende nateuroenderzoekers lik den Iengelsman John Ray, die in 1663 Antwerpn bezocht.
Sterbeeckia, 't tydschrift van de Keunienklike Antwerpsche Mycologische Kring is vernoemd noa Van Sterbeeck.
Bouwkundig erfgoed in Wevelgem
Lyste van bouwkundig erfgoed in Wevelgem:
Bouwkundig erfgoed in Ôoigem
Lyste van bouwkundig erfgoed in Ôoigem:
Sint-Annareie
thumb|Liggienge van de Sint-Annareie (doenkreblow). De Sint-Annareie is e woatrelôop en e stroate in 't centrum van Brugge. De reie lopt van de byêenkomste mê de Groenereie en de Koepeure toe an de Speeglreie. De glyknoamige stroate ligt ip den ôostelikkn  oevre en lopt van de Carmersbrugge toe an 't Minnebopling en de Leffingestroate. Ip de westelikkn oevre ligt de Verversdyk. De Sint-Annareie wordt oovrspann deur de Meulnbrugge, de Sint-Annabrugge en de Strôobrugge.
De noame "Sint-Annareie" verwyst no de in 't ôostn angrenznde wyk en prochje Sint-Anna. Ôorsproenklik êete de stroate Sint-Annarei "Schottndyk", no de doa gevestigde Schotsche kommêrsantn.
Oovre de kunstmoatigeid van de Sint-Annareie bestoatr weinig duudlikeid. Meuglik is 't de kanaliezeerienge van de beneenlôop van 't Vuldersreitje, e woatreloptje da vanuut Assebroeke kwam. Vanof 1127 makte de Sint-Annareie dêel uut van de êeste stadsomwollienge van Brugge. Dichte by de Meulnbrugge stoend d' Oede Meulnpôorte. Tusschn 1623 en 1855 was de Sint-Annareie oenderdêel van 't kanoal tusschn Ostende, Brugge en Gent. Noadien pakte de Riengvoart die rolle oovre. In 1750 wierdn alle bruggn oovre de Sint-Annareie vervangn deur oetn (en loatre yzrn) droajbruggn, vo de deurvoart vo grotre scheepn meuglik te moakn. Loatre wierdn de bruggn weere vervangn deur de teegnwôordige stêenn bruggn.
Van de middlêewsche kommêrsjêele aktievieteitn getuugt nog 't vroegre pak-uus nr. 4. Vors telde de stroate e twêetol belangryke broweryn: an den êene kant browery Den Hert, oendregebrocht in 't uus nr. 17, en an den andre kant browery Den Arend, loatre browery Aigle Belgica, oendregebrocht in de pandn nrs. 23-27.
Lambert Pietkin
thumb|Portreittêekenienge van Lambert Pietkin deur Jean-Guillaume Carlier Lambert Pietkin (ook: Pietquain) (Luuk, gedopt 22 juni 1613 - Luuk, 16 september 1696) was e Luuksche componist, dirigent en organist.
Leevn
Pietkin krêeg zyn muzikoale ipleidienge van Henri de Remouchamps an de Sint-Lambertuskathedroale in Luuk. In 1630 droeg Remouchamps an hem de verantwôordelikheid over vo 't bespeeln van de zogenoamde "klêene orgel". Twêe joar loater wierd 'n ipvolger van Remouchamps an 't hoofdorgel. Vanof 1633 verviengt 'n gedêeltelik zyn peetnoenkel Léonard de Hodémont ols kapelmêester. Omdat 'n nog te joenk was, wierd Pierre Probus êest ipvolger van Léonard de Hodémont ols kapelmêester, moa tien joar loater was Pietkin zyn ipvolger. J' is ook nog kanunnik an de Sint-Moartensbasilieke gewêest. Zyn manuscriptn en partiteurn zyn mêestal verloorn gegoan. Der zoun nog manuscriptn/partiteurn bestoan in d' archievn van de Sint-Lambertuskathedroale en van de Sint-Walburgakerke in Oudenoarde.
Bergbusschn en toendra van den Oeral
thumb|Liggienge van d' ekostreeke in [[Rusland.]] thumb|Liggienge van de boreoale busschn in de [[Weireld|weirld.]] De bergbusschn en toendra van den Oeral, geleegn ip de schiddienge van Europa en Oazje, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone Palaearctis vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF). Ze maakn dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga. D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 17 456 519 êktoarn. Vo de grôote ekoloogiesche rykdom, deur de mienglienge van sôortn uut Europa en Oazje en uut de tajga en de toendra, is d' ekostreeke ook bekeekn lik e Global 200-streeke, de "tajga van den Oeral".
Beschryvienge
't Oeralgebergte is roend de 2 000 km lank, en lopt van 't nôordn no 't zuudn. 't Kliemoat en de vegetoasje ip de westlikke flankn verschilln styf van dedeeze ip d' ôostlikke flankn van 't gebergte. De westkant oentvangt 500–700 mm joarliksche neerslag, binst dat den oostkant oendr den invloed stoat van de luchtmassas van de nôordpool en mo 300–480 mm krygt ip e joar.
Plantn-weirld
thumb|left|Zicht van ip de Berg Zuratkoel in de provinsje Tsjeliabinsk. thumb|left|Êrfst in e bus in den Oeral. De vegetoasje-typn van d' ekostreeke zyn de vôgnde : stêenachtige toendra mê schroale korstmossn en mossn; typiesche toendra mêt e goed oentwikkelde mos-loage; toendra mê dwergstruukn; doenkre boreoale noaldbusschn. Ip grotre ogte istr ook struukachtige berkebus of dinne-gezoajd sparre-dennebus. Die ekostreeke êt ook rotse-toppn me schroale alpiene of toendra-vegetoasje. D' oovrêersnde boomsôortn zyn Siebeeriesche sparre (Picea obovata), Siebeeriesche lorke (Larix sibirica), en Siebeeriesche denne (Abies sibirica).
Bêestn-weirld
Algemêen in tajga en toendra oovre hêel de weirld, zyn vôgnde zoogbêestn ook ier te vienn : bruune beir (Ursus arctos), grysde wolf (Canis lupus) en (euroaziesche) lynx (Lynx lynx). Dr zyn veele vôorbeeldn van Siebeeriesche sôortn lik karieboe (Rangifer tarandus) en soablemartre (Martes zibellina), zowêl lik van Europeesche sôortn lik oaze (Lepus europaeus), bunzienk (Mustela putorius), en Europeesche nerts (Mustela lutreola). E tyd lank uutgeroejd in die ekostreeke, wierd den europeesche beevre (Castor fiber) weere ingevoerd in 1949 en y dej 't zo goed datn nu algemêene vôornkommt. Den eeland (Alces alces) is ook an 't weerekommn deur beschermiengsmoatreegls. Mo de karieboe doarnteegn, bluuft achtruutgoan deur de konkuurensje van de gekwikte sôortgenôotn. De mêeste veugls zyn nie eign an den Oeral, mo ze kunn ook gevoenn wordn in d' andre Europeesche of de Siebeeriesche boreoale busschn. Z' omvattn woatresprêewe (Cinclus cinclus), stêenoarnd (Aquila chrysaetos), vienke (Fringilla coelebs), morienêlpleviere (Charadrius morinellus), koroene (Lyrurus tetrix), en Oeralschn uul (Strix uralensis). Sommigte veuglsôortn oovrleevn nog mê veele moejte : steppekiekndief (Circus macrourus), slangnoarnd (Circaetus gallicus), keizroarnd (Aquila heliaca), klêene tôornvolke (Falco naumanni), zwarte ôojevoar (Ciconia nigra), en visoarnd (Pandion haliaetus).
Piëmonte
Piëmonte (ip zyn Italioans Piemonte eschreevn zounder puntjes ip den -e) es e regio in't nôord'n van Itoalië mè en ippervlak van 25.387,07 vierkante kilomèiters en e goe 4,3 miljoen inweuners. D'n ôofdstad es Turyn.
Bergbusschn en toendra van den Oeral
Bedreigiengn en beschermienge
De belangrykste bedreigiengn in die ekostreeke zyn kappn van oerbus, beweidienge, mynbow, luchtvervuulienge van de scheikundige induustrie, rekreoasje en landbow. Pertanks verschilt 't allemalle veele, ofanklik van platse toe platse. Byvôorbeeld is de bergtoendra styf veranderd deur hêel d' ekostreeke, uutgezoenderd in e poar beschermde gebiedn. De sentroal en zuudlik geleegn boreoale busschn zyn styf veranderd deur bos- en mynbow. Mo de nôordlikke tajga is nog reedlik goe bewoard.
Piëmonte
Piëmonte grenst in't nôord'n an de regio Valle d'Aosta en an Zwitserland (mêer bepoald de kantongs Wallis en Ticino), in't ôostn an Lombardeye en in't zuudôostn ôok vor en klêen stikske aan Emilia-Romagna. O de zuudkantn ligt Ligurië en o de westkantn ligt de schreeve mè Vrankryk (mêer bepoald de departement'n Alpes-Maritimes, Alpes-de-Haute-Provence, Hautes-Alpes en de Savoie).
Administratieve indêelienge
De regio Piëmonte es ingedêeld in zeevn provinsjes en êen metropolitoane stad: thumb|270px|left| Provinsjes van Piëmonte
Civitella del Tronto
Civitella del Tronto es en Italioansche gemêente in de provinsje Teramo in de regio Abruzzo. 't Ligt in't nôord'n van de regio, teegn de schreeve mè de Marche ip apeupri 16 kilomèiters o de nôordkant van 't stad Teramo en 18 kilomèiters o de zuudkant van Ascoli Piceno.
thumb|left|270px|Zicht ip de burcht van Civitella del Tronto
Civitella del Tronto ligt in't Nationoal Park van de Gran Sasso e Monti della Laga. 't Stadje wierd deur zyn sjiek uutzichte bezien lyk êen van de schôonste van Itoalië.
't Achtervoegsel "del Tronto" by de noame van de gemêente verwyst noar de valleye van de riviere de Tronto die wa vodder o de nôordkantn ligt.
Liggienge
Civitella del Tronto grenst an de gemêentn Ascoli Piceno (in de gelyknoamige provinsje), Campli, Folignano (ôok in de provinsje Ascoli Piceno), Sant'Egidio alla Vibrata, Sant'Omero en Valle Castellana. thumb|right|260px|Liggienge van de provinsje Teramo in Itoalië De gemêente bestoat uut 31 wykn/gehuchtn (frazioni): Borrano, Carosi, Cerqueto del Tronto, Collebigliano, Collevirtù, Cornacchiano, Favale, Fucignano, Gabbiano, Le Casette, Lucignano, Mucciano, Pagliericcio, Palazzese, Piano Risteccio, Piano San Pietro, Ponzano, Ripe, Rocche, Sant'Andrea, Sant'Eurosia, Santa Croce, Santa Maria, Santa Reparata, Tavolaccio, Valle Sant'Angelo, Villa Chierico, Villa Lempa, Villa Notari, Villa Passo en Villa Selva.
Beziensweirdigeedn
De burchte van Civitella es de grotste van Itoalië en de twidde grotste van Europa achter den Hohensalzburg in Salzburg (Ôostnryk). 't Ligt ip den top van e rotse, mè en lengte van apeupri 500 mèiters en e brêedte van 45 mèiters, ezo kom je an en totoale ippervlakte van 25000 vierkante mèiters.
In Civitella del Tronto liggn der ôok schôone religieuze gebouwn:
Ôok schôon om ziene zyn d'oumligg'nde bergn van karstgestêente in't landschap van de Montagna dei Fiori (lettrlyk vertoald "Blomm'nberg") die dêel uutmakt van de Monti Gemelli in de Centroale Oapenynn'n.
Joseph Ferdinand van Beyern
thumb|Prins Joseph van Beyern, geschilderd deur Joseph Vivien Joseph Ferdinand Leopold van Beyern (Weenn, 28 oktober 1692 - Brussel, 6 februoari 1699), was e prins van 't keurvorstndom Beyern. Je was den angeweezn trôonipvolger van zyn voader Maximilian II Emanuel van Beyern en van keunienk Carlos II van Spanje. Je was e prins van 't Huus Wittelsbach.
Leevn
Joseph Ferdinand is geboorn ip Hofburg, e paleis in Weenn, ols derde zeune van keurvorst Maximilian II Emanuel van Beyern en eirtshertoginne Maria Antonia van Ôostnryk, dochter van keizer Leopold I en infante Margaretha Theresia, dochter van keunienk Felipe IV van Spanje.
Deur de Republiek van de Verênigde Nederlandn en 't keunienkryk Iengeland was Jozef Ferdinand angeweezn ols kandidoat vo keunienk Carlos II ip te volgn ols keunienk van Spanje, omdat 'n zelve gêen joengers had.
Keunienk Carlos II koos hem uutendelik ols zyn erfgenoam. Moa Joseph Ferdinand stierf in februoari 1699 ip zesjoarige leeftyd, drie moandn achter da Frankryk, Iengeland en de Republiek in oktober 1698 't Verdrag van Den Haag oendertêekndn, woarin da gereegeld wierd da Joseph Ferdinand erfipvolger in 't keunienkryk Spanje zou kommn.
Joseph Ferdinand stierf in Brussel ip 6 februoari 1699. Zyn dôod kwam styf oenverwacht. 't Joengetje krêeg convulsjes, je most overgeevn en je was lange tyd van zyn zelvn.
D' omstandigheedn roend zyn dôod bluuvn mysterieus. Der woarn geruchtn dat 'n vergiftigd zou gewist zyn deur kriengn roend 't Weens hof, moa 't zyn doa gêen bewyzn vôorn. Zyn voader keurvorst Maximiliaan II Emanuel geloofde die geruchtn. Zyn wissel noa de Fransche kant in de kommnde Spoansche Successieoorloge wierd deur sommigte doa mee in verband gebrocht.
't Stoffelik overschot van Joseph Ferdinand wierd bygezet in de Kathedroale van Sint-Michiel en Sint-Goedele in Brussel.
Joseph Ferdinand wierd ols krôonprins van Beyern ipgevolgd deur zyn joengere halfbroere Karl Albrecht.
Bouwkundig erfgoed in Gullegem
Lyste van bouwkundig erfgoed in Gullegem:
Bouwkundig erfgoed in Sente-Boafs
Lyste van bouwkundig erfgoed in Sente-Boafs:
Ari Þorgilsson
thumb|Uutgoave uut [[1829 van oede Yslansche werkn (Íslendínga sögur : Ari Þorgilsson (froði), Þorgeir Guðmundsson, Þorsteinn Helgason, Kongelige Nordiske oldskriftselskab.]] Ari Þorgilsson (1067 - 9 november 1148) was den êestn en êen van de belangrykste Yslansche kroniekeschryvrs. Y was den êeste proza- en geschiednisse-schryvr ip Ysland en y wordt bekeekn lik de groendleggre van d' Yslansche lietrateure. Doaby was 't uutzoenderlik datn in 't Oed Nôors schrêef, in platse van in 't Latyn, tgêene in die tyd gebruuklik was. Snorri Sturluson errinnrt dr in zyn vôorwôord van de Heimskringla an da Ari den êestn was die in Ysland in zyn eign toale schrêef. Ari wierd al iddre lik e belangryke schryvre anzien. In 't êeste sproakkunsteboek van Ysland (Fyrsta málfræðiritgerðin), uut apeupri 1160, wordn lik e byzoendr persôon genoamd vo 't schryvn van prozawerk, tgêene in die tyd nie geweune was. Ari was bekend mê de Latynsche geschiedschryvienge, mor y was ook befoamd vo zyn vertelkunste van IJslansche volksvertelliengn.
De betêeknisse die Ari Þorgilsson vo d' Yslansche geschiedschryvienge êt, zit in 't feit datn den êestn was die vanuut 'n iestôoriesch bewustzyn an d' Yslansche weirld 'n eign oanzichte gaf, en, etwa dat in dien tyd styf oengebruuklik was, zyn tekstn in d' eign lanstoale schrêef. Veele van 't gêene dat wiedr nu weetn oovr de vroege Yslansche geschiednisse, 't leevn, de godsdienste of stoatsinrichtienge, is an êm te danken.
Ari Þorgilsson stoat ook bekend lik Ari inn fróði (Ari de Gelêerde).
Leevnsbeschryvienge
Þorgilsson stamt of van e famielje van ooge ofkomste uit Helgafell, Snæfellsnes. 't Landnámabók somt zyn vôoroedrs ip toe acht ginneroasjes verre, toe an keunienk Ólafr Hvíti (Olaf de Wittn) en zyn wuuf keuneginne Auðr, ook bekend lik Unnr inn djúpúðga (Unn de Bedachtzoame, zied ook de Laxdæla saga, de Eyrbyggja saga en de saga van Erik de Rôojn. An voaderskant wasn y den achterklêenzeune van Guðrún Ósvífsdóttir, de vrowwelikke ôofdpersôon uut de Laxdæla saga. Ari zyn voadre Þorgils verdroenk ip joenge leeftyd, zodoanig datn by zyn grotvoadre Gellir ipgekwikt wierd. Loatr weunde y by zyn noenkle Þorkell, Þorgil zyn broere. Od Ari zeevn joar oed was gienkng y noa Hallr Þórarinsson die in Haukadalur (Haviksdol) in Zuud-Ysland weunde. Halldr was een byzoendre verstandige vint die veele kennisse ad. Ari blêef doa vêertien wientrs (joar), en krêeg oendretusschn in Skálholt lik lêerlienk van Teitur Ísleifsson (vôgens 't Íslendingabók  zijn pleegvoadre en etwien die Ari lik de wyste oendr de vintn anzag), zeune van den êeste biskop van Ysland Ísleifur Gissurarson, zyn gêestlikke vormienge. Vôgens zowêl Ari lik of Snorri Sturluson krêeg Ari zyn kennisse nie allêene van Hallr en Teitur, mor alletwêe vertelln die ook dat Þurið Snorrisdóttir, de dochtre van de in Ysland styf bekende Snorri goði (Snorri de priestre), de derde persôon was woada Ari styf veele van gelêerd êt.
... doarom is 't nie verwoenderlik dat Ari veele oede vertelliengn kende, zowêl uut uus eign land lik ook uut 't buutnland, en nie allêen omdat y ze van oede en wyze menschn lêerde, mor ook omdat y zeive e vint was vul vier mêt e vruchtboar geheugn, lik of da Snorri Sturluson schrêef. In Staðr, nie verre van Helgafell, wierd Ari priestre gewyd. Ari was getrowd, en ad e zeune en e dochtre. Ari Þorgilsson stierf ip 81-joarign oedrdom.
Ari zyn werkn
Van den and van Ari zyndr verschillnde werkn, woavan 'n antal die angeduud wordn mê -bók (boek). Da mag ook lik e têekn van Ari zyn iestôorisch bewustzyn wordn bekeekn, omdat y ip die maniere 't oendrscheid wilde maakn tusschn zyn eign werkn en dagêene dat aal lik moendlienge oovrleevrienge bestoend, de saga’s.
Bouwkundig erfgoed in Wielsbeke
Lyste van bouwkundig erfgoed in Wielsbeke:
1827
1824 - 1825 - 1826 - 1827 - 1828 - 1829 - 1830 't Joar 1827 is 't 27e joar in de 19e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge. thumb|Turku achter de grôte brand deur Gustaf Wilhelm Finnberg thumb|Portreit van [[Willem I van de Nederlandn deur Matthijs van Bree]]
1691
1688 - 1689 - 1690 - 1691 - 1692 - 1693 - 1694 't Joar 1691 is 't 91e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. thumb|Slag by Leuze deur Joseph Parrocel
1447
1444 - 1445 - 1446 - 1447 - 1448 - 1449 - 1450 thumb| Humphrey van Lancaster, hertog van Gloucester 't Joar 1447 is 't 47e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
Barranquilla
thumb|Barranquilla Barranquilla is e stad en gemêente in 't nôordn van Colombia. 't Is d'n hoofdstad van 't departement Atlántico. De stad ligt an de riviere de Magdalena, ip 12,9 km van de Caraïbische Zêe.
Medellín
thumb|Medellín metro Medellín is e stad in 't nôordwestn van Colombia. 't Is d'n hoofdstad van 't departement Antioquia en de twêede grotste stad van 't land achter Bogotá. Medellín is geleegn in de Valle de Aburrá (Aburra-valleye). De riviere de Medellín lopt langst de stad.
De stad wierd in 1616 gesticht deur de Spanjoard Francisco Herrera y Campuzano.
Albugnano
Albugnano (Arbunan in't lokoal Piëmontees) es en Italioansche gemêente in de provinsje Asti in de regio Piëmonte. 't Ligt in't midd'n van de regio, ip apeupri 20 kilomèiters o den ôostkant van 't stad Turyn en 25 kilomèiters o de nôordwestkantn van Asti zelve. thumb|left|270px|Zicht ip Albugnano
Cartagena de Indias
Cartagena is een hoavnstad en gemêente in 't nôordwestn van Colombia. De stad is vernoemd noa de Spoansche stad Cartagena en wordt ook wel Cartagena de Indias genoemd. 't Is d'n hoofdstad van 't departement Bolívar.
Albugnano
Liggienge
Albugnano grenst an de gemêentn Aramengo, Berzano di San Pietro, Castelnuovo Don Bosco, Moncucco Torinese, Passerano Marmorito en Pino d'Asti.
By de gemêente ôorn ôok nog de wykn/gehuchtn (frazioni) Belsito, Campolungo, Vallana en Vezzolano.
thumb|left|270px|D'abdeye van Vezzolano
Langereie
thumb|Liggienge van de Langereie (in 't doenkreblow). De Langereie is e woatreweg en e stroate in 't centrum van Brugge. De reie lopt vôort uut de Speeglreie en begunt an de Karmers-brugge en stopt aan de Dampôorte. De glyknoamige stroate, geleegn ip de westlikkn oevre, lopt van de Goednand-brugge no de Wulpnstroate. De stroate an den andre kant van 't woatre is de Potteriereie.