cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
After All
Geschiedenisse
In 2005 kwam 't er vuufdn CD uut (die oek in e specioale vinylversche uutkwaam) die The Vermin Breed noemde en woavôorn dan ze no Zweedn egoan zyn voun de mix. Ze woarn econtacteerd deur Agent Steel voun e tour deur Europa (België, Olland, Duutsland, Zwitserland, Italië en Slovenië). Twi joar loater brochtn ze me This Violent Decline nundern zesdn uut en die ploate laag ook in Canada en Australië in de rekkn. Ze dein weer en Europeeschn tour (met Agent Steel en Vicious Rumors), ze speeldn oek in Spanje, Grieknland, Bulgarye, Roemenië, Servië en Ôostnryk (ol zyn ol die shows wel zounder After Alls vastn zanger Piet Focroul, mo me Peter Evrard, die wel tyd adde.
In 2008 muchtn ze uuteindelik up Graspop speeln, woa dan ze e goein show brochtn met de mêeste biendtekstn in 't West-Vlams.
Oofdluze
Vaststellienge
thumb|right|260px|Luzekam Je ku zien of daj luuzn et, deur e luzekam te gebruukn. E luzekam is e kam woavan dan de tann vele noader va makoar stoan dan van e geweunn kam. Deur 't oar van etwien te kammn, bluuvn der luuzn tusschn de tann zittn en ezô kuj zien (deur bevôorbeeld 'n kam uut te kloppn boovn e wit blad) of dat er etwien luuzn et.
't Gebeur nie vele dat er mor êen twien van e menage luuzn et, angezien dat er in en uus vele contact is.
Vergeevn
't Ênigste dat er kut edoan zyn teegn luuzn, is nunder vergeevn. Dat kut zyn deur 't oar te wosschn met luzeshampoo, deur der e sôorte va spuns in te wryvn of deur der vergif up te sputn. 't Is wel nôdig dat dadde nog eki gebeurt, want d'eiers goan doa nie van kapot. 't Is oek best van 't oar nog eki te kammn met e luzekam, voun zeker te zyn dan olle luuzn deruut zyn. 't Is best van ouk nie te vele van die zoakns te gebruukn, want luuzn kunn doar achter en ende teegn.
Godfried Danneels
Ter is een oekd brugsjche zeisel da zegt: "Ze kwoamen van Koaneghem en ze wist'n van niët".
Annelies Cappaert
Annelies Cappaert (Brugge, 10 september 1979) is e zangeresse.
Ze eit 1 broere (Wouter) en 2 zusters (Sarah en Sofie). In 2004 nam ze dêel an Idool en ze endigde 10de. In 2005 dee ze soamn me eur zuster mee mè X-factor woar da ze twêede endigden. Sedert ton vormt ze soamn mè eur zuster et duo Cappaert Sisters.
In 2007 plann ze under ne êeste single, mo wel ounder de nieuwe noame A Butterfly Mind. In 2008 dein ze mei an de vôorrounde van Eurosong op één mi 't liedje Lonely heart on wheels: z'oaln d'oave finales.
Tony Parker
thumb| Tony Parker, San Antonio Spurs thumb| Tony Parker met Eva Longoria William Anthony (Tony) Parker jr. (Brugge, 17 meie 1982) is een basketspeler die in den NBA vo de San Antonio Spurs speelt. J'is ook de kapiting van de Fransche nationale basketploeg.
Ze voader, den Amerikoan Tony Parker sr., was ook basketter en je speeldege in 't begun van de joarn 1980 by de West-Vlamsche basketploeg "Avanti Brugge". Azo komt et da Tony jr. in Brugge geboorn is. Ze moeder is een Hollandsche. Loater zyn ze vertrokkn noa Frankryk en azo et Tony Parker de Fransche nationaliteit. J' hè nog twi broers die ook basket speeln.
Carrière
Vo dat 'n vertrok noa den NBA, was Parker twi joar actief in de Fransche basketliga (van 1999 tout 2001) vo Paris Basket Racing. Parker speeldege ip 30 november 2001 z'n êeste match met de San Antonio Spurs. Je was ton de twidde Fransche speler ôois in den NBA. Parker is ook de joungste speler die ôois by de Spurs terechtekwam. Je was nog moa 19 joar oud.
Parker hielp ze ploeg an d'overwinnienge in den NBA-finalle van 2003 teegn de New Jersey Nets. De Spurs wonn de titel were in de finalle van 2005 teegn de Detroit Pistons en in 2007 teegn de Cleveland Cavaliers. Parker is verkoozn tout MVP in de play-offs van da joar.
Stormtocht
De Stormtocht is een winterwandeltocht die ieder joar deuregoat in Blanknberge.
De Stormtocht begost lik een kleenschoalig project moar is uutgegroeid tot een wandeltocht van meer of tweeduusd deelnemers. ’t Is de bedoelinge van zowel beweuners of toeristn de winnig gekende wegeltjes, plingsjes en gebouwn van Blanknberge te leren kenn en binst te genietn van de frissche zeelucht. D’r doen individuele wandeloars, wandelclubs en wandeloars in gezinsverband an mee. D’r zyn afstandn van 6 – 12 – 21 km. Iedere deelnemer krygt gratis Glühwein.
Organisoatie
‘t Is een organisoatie van de vzw ‘Tweedaagse Voettocht van Blankenberge’.
Vlasmuseum
't Vlasmuseum es en museum in Kortryk dat de geschiedenisse van de Vlasindustrie in West-Vloandern bewoart. Vlas ès vrêe belangryk gewist in de Leiestreke eind van de 19de, begun 20ste êeuw. Ze tôon in taferêeln mè puppn de hêle geschiedenisse van de vlasteelt en de vlasverwerkienge.
1640
1637 - 1638 - 1639 - 1640 - 1641 - 1642 - 1643 't Joar 1640 is 't 40e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Geboorn
thumb|Zelfportret van [[Peter Paul Rubens|Rubens met zyn grôoten hoed an.]]
1901
1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 't Joar 1901 is 't 1e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Geboorn
thumb|[[Leopold III van België]]
Sarah Cappaert
Sarah Cappaert (Toeroet, 24 juli 1987) is e zangeresse.
Z'et 1 broere (Wouter) en 2 zusters (Annelies en Sofie). In 2003 woun ze de publieksprys van Westtalent 2003. In 2004 deed ze ôok apart mee aan Idool, moa ze oalde de finale juste nie. Ze vormt saamn met eur zuster Annelies Cappaert 't duo: Cappaert Sisters. In 2005 deed ze met eur zuster mee aan X-factor en ze werdn twêede, 't begun van udder nationoale bekendeid.
In 2007 plann ze under nen êeste single ounder de nieuwe noame A Butterfly Mind. In 2008 dein ze mei an de vôorrounde van Eurosong op één mi 't liedje Lonely heart on wheels: z'oaln d'oave finales.
Brouwery Rodenbach
thumb|Ulder logo
Brouwerij Rodenbach is e brouwerye in Roeseloare woar da 't Rodenbach bier wordt geproduceerd.
Historie
In 1750 vestigde den dokteur Ferdinand Rodenbach hem in Roeseloare. Je wos ofkomstig van Andernach an de Reyn in Duutsland. Zyn kleênzeune Alexander kocht e kleêne brouwerie an de Spanjestroate in 1820. Je stichtte e vennoôtschap vo 15 joar tegoare met Amelia, Pedro en Ferdinand Rodenbach. Den 20stn september 1836 is de brouwerie angekocht deur Regina Wouters, 't vromins van Pedro Rodenbach. Loater is 't overgepakt deur Edward Rodenbach en doarachter deur zyn zeune Eugène Rodenbach, die stage gienk volgn in Zuud-Iengeland woa dat ie leêrde over d' Iengelsche Porter bierstyl me verzeurienge, miengelienge en rypienge ip hout. Eugène wos de latste Rodenbach die boas wos van 't bedryf tusschen 1878 en 1889. Je gienk dôod an zyn 39 joar, de 7ste meie 1889. Zyn vrouwe en drie dochters hen de brouwerie overgepakt.
In 1998 wier Rodenbach ipgekocht deur Palm Breweries moa 't brouwn is in Roeseloare gebleevn. De rypienge van 't bier gebeurt in grôte êek’n foeders.
thumb| Eêkn [[foeders woarin da 't bier rypt]]
James Ensor
thumb|Zelfportret ip nen Belgische postzegel thumb|Graf by de duunkerke in Mariakerke James Ensor (Ostende, 13 april 1860 - 19 november 1949) was e kunstschilder.
James Ensor wos nen expressionist, wuk da wil zeggn dat 'n vele expresje in zyn schilderyen wildige leggn. J'è nen hêle tyd in Ostende geweund. Eèn van zyn bekenste werkn is de Intrede van Christus in Brussel. J'é ôok wa me maskers, da je ip veel schilderyen tegenkomt.
I ze jounge joaren is 't 'n no 't Onze-Lieve-Vrouwe College in Ostende gewist, woa da ze zein dat 'n der niks van kost.
Ensor ligt begroavn neffest de torre van de duunkerke Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinen in Mariakerke by Ostende.
Natuurlik getal
thumb|Natuurlikke getallen kunnen worden gebruukt voe te tellen ([[1 (getal)|1 appel, 2 appels, 3 appels...)]] De verzoamelienge van de natuurlikke getallen is de verzoamelienge die bestoat uut 0, 1, 2, 3, ... De verzoamelienge wordt angeduud deur \N. Het natuurlik getal is de boasis van de algebra of getaltheorie, êen van de fundamentn van de wiskunde.
Sommigte zeggn da "0" nie derby meugt, omda de natuurlikke getalln op e natuurlikke maniere ountstoan zyn by 't tellen; en iederêen begunt te telln by 1.
Pak je by de natuurlikke getalln oek nunder evenkniejn ounder nul (-1, -2,...), ton kryg je de gehêle getalln.
Geschiedenisse
De nateurlikke getalln zyn ountstoan by 't telln van vôorwerpn, minsn, ... 't Telln start dus by 1, 0 komt doa dus nie by te passe. In Babylonië en Egypte wierd er 'n systèèm ountwikkeld vo getalln up te schryvn me cyfers. In Egypte wos da vaneigens met iëroglyfen.
Loater wierd in Babylonië de nul bygevoegd. Zô woaren de têkens vo hounderden, tienen, ... nie mêe nôdig: de platse van 't cyfer gift an of dat er hounderden, tienen, ... bedoeld zyn. Moa 0 is toen nog oltyd gen apart, nateurlik getal. De Babyloniërs gebruukten sichtent à peu pri 450 v. Chr. wel 'n têekn vor 'n platse van nen nul, moa nie oe da 't êeste of 't latste têken in e getal is.
Algebra, in 't begun ollêne de studie van nateurlikke getalln, begost met de Grieken Pythagoras, Archimedes, Heron, Diophantus. In Indië, China en Midden-Amerika wierden oenafhankelik doavan round dezelfsten tyd gelykige studies gemakt.
Pas in de joarn 15OO wierd in Europa 't gebruuk van de 0 olgemêen.
In 1889 gaf de Italioanse wiskundige Peano een definitie van de nateurlikke getalln met axioma's, gebaseerd up de theorie van verzoameliengn, woaby 't getal 0 ôok in de nateurlikke getalln zat.
1983
1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985 - 1986 't Joar 1983 is 't 83e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Gebeurtenissn
thumb|[[18 april: Bomanslag ip d' Amerikoansche ambassade in Beiroet]]
13 april
13 april is den 103dn dag van 't joar (104dn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 262 doagn toet 't ende van 't joar.
1510
1507 - 1508 - 1509 - 1510 - 1511 - 1512 - 1513 't Joar 1510 is 't 10e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Algebra
Algebra es een hêel belangryk ounderdêel van de wiskunde. In 't begun gieng da over getalln: uptelln, oftrekk'n, vermenigvuldign, dêeln, vergelykiengn uplossen,... (Wyder zoen zeggen: reeknen). D'r zyn dus ôok ne hêleboel regels nôdig vor al die diengn te kunn'n doen. 't Is uutgevoen deur d'Arabiern en 't is toen ôok afgeleid van d' Arabische wôorden: Hisab al djabr we ol moekaballah (da wil zeggn: herschikk'n en teegnôverstelln). Dat es den titel van e boek geschreven deur Al-Chwarizmi, van wiens ne noame dat et woord algoritme es afgeleid. Zyder zyn êen van de vele volken die ôok 't concept van 't 0|getal nul uutgevoen èn. Algebra werd in dien tyde voorol gebruukt vô astronomie.
Nu goat algebra eigenlik over 't reeknen met olgemêne symbolen die getalln vôrenstellen. Hêel dikkens zyn die letters de latste letters van 't alfabet: x, y, z, ...
Verschillende sôorten algebra:
Hollandsche provinsjes
Holland (Nederland) is ingedêeld in 12 provinsjes en 342 gemêentn (2023).
An 't hoofd van de provinsje stoat de commissoaris van de Keunienk die benoemd wordt deur de regerienge (de Krône) vor e periode van zes joar.
In 1840 is de vroegere provinsje Holland gesplitst in twi provinsjes, Nôord-Holland en Zuud-Holland.
De provinsje Flevoland bestoat nog moa siddert 1 januoari 1986.
Dirk Denoyelle
Dirk Denoyelle (2 oktober 1964, Roeseloare) is e Vlamschen cabaretier die voerol bekend is voe zyn stemimitoasjes va bekende Vloamiengn, gelik Louis Tobback.
Denoyelle es nen engenieur van opleidinge. Nu doet 'n ntwuk me legoblokkn.
Zy' j van Brugge
Zie je van Brugge is e vrêe gekend liedje over Brugge en de Bruggeliengn, da geschreven is deur Willy Lustenhouwer. Da liedje is gebasêerd ip de geschiedenisse van 't Oed-Sint-Jansospitoal in Brugge. Doa kwamen de zieken vroeger van overast voer under te loatn soigneren. Moa 'snavens mostn ol de poortn van de stad geslôotn wordn en ton riepn ze tegen de die da nog an 't wachten woarn dan de die dan van Brugge zelve woaren moesten vanachtern in de reke goan stoan. Vandoage kent ver iedere Bruggeling noh mijenstens 't refring.
De tekste
Zy'j van Brugge, zet je vanachter, Je moe' van vôren in de reke nie' gon stoan. Zy'j van Brugge, zet je vanachter, Mé zowwe zot van vôren zoud da' toch nie' goan? Want ze zeggen damme zot zyn, mo dat is dwoaze proat, Me zyn verdroaid zo zot nie' ofdat onze mutse stoat Mo zy'j van Brugge zet je vanachter, Je moe' van vôren in de reke nie' gon stoan. Zy'j van Brugge, zet je vanachter, Of hèl d'n boel zou kennen no de knoppn goan. Ze zeggen toartebakkers, tegen de Meenenoars, Ze zeggen sulferdoppers, zyn Roeselaorenoars, En schone vassche ploaten, da zyn Oostendenoars, De Blankenbergenoars zyn viswuven en geirenoars. In Kuurne zitten d'ezels, wien aatter da' gepeisd, Ze zeggen keunejoengen, tegen de die van Heist, In Tielt zyn 't zunnekloppers, en 'k weten nie' oj 't wit, Da 't gunter in Dieksmuudde vul mé beuterboern zit. Mo zy'j van Brugge, zet je vanachter, Je moe' van vôren in de reke nie' gon stoan. Mo zy'j van Brugge, zet je vanachter, Mé zowwe zot van vôren zoud da' toch nie' goan? Want ze zeggen damme zot zyn, mo dat is dwoaze proat, Me zyn verdroaid zo zot nie' ofdat onze mutse stoat Mo zy'j van Brugge zet je vanachter, Of hèl d'n boel zou kennen no d'n duvel goan. In Izegem zyn 't bustels, in Nieuwpoort kabbeljows, In Harelbeke drounkoars, in Heule koude klows. In Torhout do zyn 't slapers, de die zyn nooit nie' rap. In Dentergem do vullen z'under buuk me kerrepap. In Knokke, do zyn 't wulloks, Ieper is 't kiendernest, In Kortriek holve franstjes, ze weten 't oltyd best. In Geluwe zyn 't gapers, de grotste da'j kan vindn En vo de babbeluuttelekkers moe'j in Veurne zyn. Mo zy'j van Brugge, zet je vanachter, Je moe' van vôren in de reke nie' gon stoan. Mo zy'j van Brugge, zet je vanachter, Mé zowwe zot van vôren zoud da' toch nie' goan? Want ze zeggen damme zot zyn, mo dat is dwoaze proat, Me zyn verdroaid zo zot nie' ofdat onze mutse stoat Mo zy'j van Brugge zet je vanachter, Of hèl d'n boel zou kennen no d'n duvel goan.
Vloanderngouwe
400px|thumb|De Vlamsche gouwn, woaroendr de Vloanderngouwe. De Vloanderngouwe (Latyn: Pagus Flandrensis), was e sôorte provincie, mo klinder, ounder de Frankn. ’t Was de streke round Brugge en de kust tusschn den Yzer en ‘t Zwin met de stadjes Tourout, Gistel en Oudnburg.
Round 650 kwoamn d’r Iersche missionoarissn preekn in ‘t municipium Flandrense en in de levensbeschryvienge van Sint-Eligius, de Vita sancti Eligii (ca.590-660), wast er vo d’n eeste ki sproake van de Vloanderngouwe.
’t Gebied zou mo loate beweund gewist zyn. Da kwam deur d’oarme moerassige ground en omdat er ossan gevoar was vor overstromiengn. De duunn wierdn deur de Duunkerke II transgressies geregeld overstrôomd en ’t moerassig land (nu ’t poldergebied) dat ounder ‘t zeepeil lag, wierd overspoeld. ’t Wierd e streke van slikke en schorrn.
‘t Gebied buutn d'Ezelpôorte van Brugge wierd de Vloamingoek genoemd. Die platsnoame (ôok de Vloamingstroate, de Vloamingpôorte en de Vloamingdam) verwyst no d’ôorsprounkelikke Vloamiengn, de beweuners van ‘t schorregebied an d’overstrôomde kust. Vloaming en Vlams zyn ofgeleid van flâm, ‘n Ingveoonsche vorm van ’t Germoansche flauma, da betekent overstromienge, overstrôomd land, slykland en past dus goed by ’t Vlams kustgebied da tusschn de derde en d’achtste eeuwe twi kis per dag overstrôomde deur de Nôordzêe.
De droge schorreground was ollene mo goed vo schoapn ip te kweekn. Deur de wulle is de loatere loaknindustrie in de streke tout bloei gekommn.
Filips II
Liste der Herrscher namens Philipp
Vloanderngouwe
Round 800 krêegn de Forestiers vele te zeggn. Karel den Grôotn gaf de Vloanderngouwe in lêen an forestier Lyderic, heer van Oarelbeke. Zyn ipvolgers woarn Inghelram en Audacer, die de voader was van Boudewyn met den Yzern Oarm.
843 was ’n importent joar vor Europa. Deur ‘t Verdrag van Verdun wierd ’t Ryk van Karel den Grôotn verdêeld ounder z’n drie klêenkinders. Karel den Kletsn krêeg West-Francië (Frankryk van nu met de Vloanderngouwe). Boudewyn met den Yzern Oarm most de Vloanderngouwe, die uutgroeide tout ‘t Groafschap Vloandern, verdedign teegn de Vikings en je was den eestn groaf van ’t Groafschap.
Winter
thumb|right|Winters landschap mi snêeuw 'n Winter is êen van de vier sezoenn. Na volgens vanop wuffer kant da je wunt op d'eirde volt 'n winter op een ander moment.
Volgens d'astronomie begunt 'n winter op 't nôordelik oafround round 'n 21sn december. De zunne stoat ton 's noens an 'n Stêenbokskêerkrieng lôodrechte an 'n emel. Dezen is 'n kortsn dag op 't nôordelik oafround. 'n Astronimischen winter endigt bykan ossan op 'n 20sn moarte, nu en ton ouk op 'n 21sn moarte. Ton begunt 'n uutkom.
Gevolgen vo mens en nateure
'n Winter is in nuze streekn 't koudste sezoen. 't Ku ton vriezn en snêeuwn. Da ku vo miserie zorn op de boane. Moa d'r zyn ouk gêestige kantn: de kinders moakn snêeuwmann, en je ku schatsen op de vyvers, of skien.
De boomn en de plantn stoppn mi groeien. En sommigte bêestn oudn ton nundern wintersloap.
1449
1446 - 1447 - 1448 - 1449 - 1450 - 1451 - 1452
924
921 - 922 - 923 - 924 - 925 - 926 - 927 't Joar 924 is 't 24e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
23 ogustus
23 ogustus is de 235stn dag van 't joar (236stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 130 doagn tout 't ende van 't joar.
West-Romeins Ryk
right|thumb|400px| De splitsienge van ‘t Romeins Ryk ‘t West- Romeins Ryk (Latyn: Imperium Romanum Pars Occidentalis) was et westelik stik van et Romeins Ryk, achter de splitsienge in 285 deur keizer Diocletianus. D’hoofdsteedn van ’t West-Europees Ryk woarn êest Milaan (286-402) en loater Ravenna (402-476). De latste West-Romeinsche keizer, Romulus Augustus, wierd in 476 ofgezet deur de barboar Odoaker, die e commandant was van de Germoann en keunienk van Itoalië kwam.
De grenze wierd getrokkn tusschn ’t Westn met Itoalië, woa dan ze Latyn klaptn, en ‘t Oostn woa dan ze Grieks klaptn en woa dan ze ’t vele beter steldn. ‘t Oost- Romeins of Byzantyns Ryk, mè ’n hoofdstad Constantinopel, blêef bestoan tout in 1453.
Loater zyn de Romeinsche Rykn nog verschillige kêern herênigd en were gesplitst gewist, mo de verschilln in cultuur en economie kwoamn te grôot, en achter ’n dôod van keizer Theodosius I in 395 blêef et Ryk definitief gesplitst.
De grôte volksverplatsiengn en invoasies
thumb|400px| Invoasies van de Germoann en de Hunn in 't Romeins Ryk (100-500) ’t Romeins besteur begost de macht te verliezn deur ’n hoop invoasies. In 406 wierdn z’overspoeld deur verschillige Germoansche stammn lik Bourgondn, Sueevn, Vandoaln, Aloann en Sloavische stammn, die under definitief in Gallië installeerdegn.
Vô de Vlamsche kust dookn d’r Saksische en Angelsche piroatn ip en de Gootn wierdn uut Silizië en Slovakeye verdreevn deur de Hunn (nomoadn uut Centroal Azië o.l.v. Atilla) en de Visigootn. De leiders van de Germoann woarn gouverneurs ounder de keizer, moar in de praktyk woarn ‘t ounofhankelikke keunienkrykn die an de boasis loagn van de loatere West-Europeesche stoatn.
Achter dat Odoaker in 476 de latste West-Romeinsche keizer Romulus Augustus in Ravenna ofzet haad, kwamt ’n ounder ’t bewiend van de Oost-Romeinsche keizer Zeno van Byzantium, die nog ossan vele macht haad en je benoemdeg' hem zelve tout keunienk van de Oost-Gootn en Itoalië. Je kwam ook gouverneur en platselik bevelhebber van de Oost-Romeinn.
In ‘t gebied round Lutetia, (nu Parys) het de Romeinsche generoal Syagrius ‘t nog uutg’houdn tout in 486. De Frankn, ounder Clovis I, veroverdn ‘t latste stik van ‘t Romeins Ryk in West-Europa.
De nieuwe keizer van 't West-Romeins Ryk
Teegn de gouste van Constantinopel wierd Karel de Grôotn ip Kestdag, in ‘t joar 800, deur paus Leo III gekrôond tout nieuwe keizer van 't West-Romeins Ryk, achter ‘n ounderbrekienge van 324 joar. Den titel was nie mè gegeevn in West-Europa achter 476. ’t West-Romeins Ryk wierd theoretisch were vôortgezet als ’t Karolingisch Hillig Rôoms Ryk.
CM
thumb|"Maloja Palace in [[Maloja in Zwitserland woar dan veel West-Vloamiengn met de jeugddienst (Jeugd en Gezondheid, nu Kazou) van de CM up reize gewist]]
De CM (Christelijke Mutualiteiten, officieel LCM, Landsbond der Christelijke Mutualiteiten) is e zieknbound die officieel bestoat sedert 1906. 't Is de grotste zieknbound va heel België, me etwoa 4,5 miljoen leedn. De CM is 'n onderdêel van beweging.net, (vroeger 't ACW).
In West-Vloandern et CM 720 000 leedn (2007), wuk da wil zeggn da 64% va de West-Vloamingn by de CM zit. In West-Vloandern e je vier afdêlingn: CM Roeseloare-Tielt, CM Ostende, CM Zuudwest-Vloandern en CM Brugge.
Veel West-Vloamiengn zyn, a ze jounk woarn, met de jeugddienst (Jeugd en Gezondheid, nu Kazou) van de CM up reize gewist, byvôorbeeld noa Heer-sur-Meuse of noa Maloja in Zwitserland.
Filips II van Spanje
Filips II van Spanje (Valladolid, 21 meie 1527 - Madrid, 13 september 1598) was keunienk van Spanje (Castilië en Aragón) van 1556, keunienk van Sicilië en Noapels van 1554, keunienk van Portugal van 1580, hertog van Milaan van 1540 en soeverein van de Nederlandn van 1555 tout an zyn dôod. Je was ook jure uxoris keunienk van Iengeland en Ierland van 1554 tout 1558, binst zyn huwelyk me Mary I van Iengeland.
Zyn leevn
Filips II was den êenigste wettige zeune van keizer Karel V en Isabella van Portugal. Van 1539 wast 'n regent in Spanje.
In 1555 gaf zyn voader hem de Nederlandn en in 1556 dêe zyn voader trôonsofstand.
Vrouwn en jounges
Filips II trouwde vier kis:
De Ottomoann
In 1558 haan de Ottomoansche Turkn de Baleaarn veroverd en geplunderd, en ze vieln ook de Spoansche kust an.
Achter 'n iproep van paus Pius V zette Filips hem in als verdediger van 't Christelyk Europa teegn 't Islamitisch Ottomoans Ryk.
Uzetje van Majutte
thumb| Uzetje van Majutte thumb| Interieur van 't uzetje van Majutte uutgebeeld in de visschersstoet ’t Uzetje van Majutte is één van de wèinige overgebleevn restantn van ’t visschersleevn in Blanknberge.
Filips II van Spanje
De Ottomoann
In 1571 versloeg zyn vloot de Ottomoann, tegoare met een dêel Zuud-Europeesche boundgenôotn, in de Slag by Lepanto an de westkust van Grieknland.
Uzetje van Majutte
De Breydelstroate in Blanknberge was tout in ’t joar 1900 bykan allêne beweund deur visschersmenoages me styf vele joungers. In dien tyd wast er e visschersgemêenschap me 66 van die klêne uzetjes en twee cafeetjes. ‘t Stratje gaf uut ip e dune. De beweuners van die visschersuzetjes weundn styf dichte by under platbodemschuutn, die ip ‘t strange wierdn getrokkn.
Vosseslag
thumb|Den "driftweg" in de wyk Vosseslag De Vosseslag is e touristische wyk in de West-Vlamsche gemêente D'n Oane. ’t Ligt ten westn van D'n Oane-centrum, ten nôordwestn van Klemskerke en ’t grenst an de kustgemêente Brèinienge en de zêe.
Uzetje van Majutte
Van ‘t visschersleevn van vroeger getuugn nog twee geklasseerde uzetjes: ‘t schilderachtig Uzetje van Majutte met z’n wit puntgeveltje ip numero 10 en 't twidde uzetje ip numero 27.
Dwoallucht
thumb|E dwoalluchtje boovn 't woater Dwoalluchtn of dwoasluchtn zyn luchtjes da je soms kut ziene boovn moerassn of kerkoovn.
Vosseslag
Volgns de legende komt de noame Vosseslag van de strandjutter Mong de Vos, die z’n noame gaf an de wyk en die in 2006 verêeuwigd is in e bronzn beeld.
Rik Samaey
Rik Samaey (Ostende, 30 ogustus 1960), is één van de beste basketspelers gewist van België. Je weunt nu in Eernegem.
Filips II van Spanje
De Tachtigjoarign Oorloge
Achter de Beeldnstorm in 1566 in de Nederlandn, zound Filips II den hertog van Alva vor orde ip zoakn te stelln.
Êesn
Êesn (Nederlands: Esen) is e dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern. 't Is e deelgemeente van de stad Diksmude sichtent de fuusje in 1965. Eesn et een ippervlakte van 17,53 km² en der weunn bykan 1900 menschn. 't Is doamee buutn Diksmude-centrum de deelgemeente met de meeste inweuners.
Vosseslag
Round de wyk Vosseslag ligt de golfboane van de Keuninklikke Golf Club Ostende die angeleid is in 1903. Neffest de golfboane ligt er e visvyver.
Schoolgebouw
E schoolgebouw is e plekke woa dat er e schole gevestigd es, en woa dat er dus lesse gegeevn weirdt.
E schole is specioal ountworpn voe uutleg te kunn geevn en vo te lêern. Der zyn meestal grôte kloare rume lokoaln, klassn genoemd, woa dat er e grôotn oop menschn binn kunn.
Filips II van Spanje
De Tachtigjoarign Oorloge
Z'n keihardn anpak lokte grôot protest uut en azo begost in 1568 de Tachtigjoarign Oorloge (of de Nederlandschn Ipstand).
Vosseslag
Vosseslagfêestn
De Vosseslagfêestn is e driedoagsche volksfêeste in de moand juli in de centrumstroatn van de Vosseslag. De legende van Mong de Vos stoat centroal. D’r goat e stoet uut over de geschiedenisse van de Vosseslag en ’t leevn van Mong en ’s oavonds volgt er e fakkeltocht en zyn verbrandinge ip ’t strange.
Uzetje van Majutte
’t Uzetje van Majutte et een oundiepe funderinge, drie stêens diepe in ‘t dunezand. Je moe je kop stuupn vo deur de dubbele koeiestaldeure binn te geroakn. In de balkn zie je overal scheepswerk. E boogveistertje gaf vroeger uutzicht ip de duunn. In ’t voorplatstje ist er e schouwe met Delftse tiggels. In den eird stoat er een oude inscriptie met de spreuke: "Maeghere Cuecken en Herten Blye". De vloer is beleid me klêne rôodgebakkn tiggels. In ‘t keukentje ist er e twiddn open eird me were e grôte schouwe en een oude roundgemetste "pekelpit" ofgeslootn met e deksel in out. In de balkn boovn de keukn zit er e planke van e Blanknbergsche schute verwerkt, die verzekers is angespoeld. Ounder ’t dek van Boomsche pannen ist er e gebinte in out en e grôte zolder.
Êesn
't Dorpscentrum van Eesn ligt ip één van de grote toegangsweegn noa de stad Diksmude, den N35, die Diksmude verbiendt met 't binneland en d'autostrade A17/E403 in Lichtervelde. Ôok de bebouwienge van 't stadscentrum van Diksmude lopt voer e groot stik deure ip 't groundgebied van Eesn. Den Ansoamevoart is de noordgrenze van de deelgemeente.
Filips II van Spanje
De Tachtigjoarign Oorloge
De stryd in de Nederlandn, de spanniengn met Iengeland en d'invoazjes van de moslims woogn zwoar ip de stoatskasse. In 1581 verkloardn d'Hollandsche Stoatn-Generoal in 't Plakkaat van Verlatinghe, de ounofankelikeid van de Republiek der Verenigde Provinciën en was Filips doa z'n macht kwyt.
Uzetje van Majutte
Niemand wit juste oe oud da ’t uzetje is. ‘t Is vele generoaties lange beweund gewist deur de visschersfamilie Debruyne, met de lapnoame de "Majuttes". De latste visscher die d’r weunde was Jan Majutte.
Êesn
't Dorptje is zwoar getêkend gewist deur de Êestn Weireldoorloge.
Filips II van Spanje
Keunienk van Portugal
thumb|150px| Zyn woapnschild Round 1580 erfde Spanje Portugal. Filips benoemde z'n eign tout keunienk van Portugal omda z'n moeder e Portugeesche was. Da wierd êest nie anveird deur 't Portugees volk en doarom most 'n 't doen me geweld. Je zette den hertog van Alva in, die ton al weregekêerd was van de Nederlandn. Portugal zou 60 joar dêel uutmoakn van 't Spoans Ryk.
Rik Samaey
Carrière
Je begost moa te baskettn an z'n 16 joar wat da styf loate is. Je speelde vodien voetbal moa je was ton al styf grôot van gestalte en ip anroadn van Lucien Van Kersschaever et 'n begunn baskettn. Je wierd ook getraind deur Van Kers in Ostende.
Êesn
Demografische evoluusje
Opm:1806 t/m 1961=volkstelliengn ip den 31sten december; 1964 = aantal iweuners ip 31 december
Rik Samaey
Carrière
't Êeste joar, in 1977, was BC Ostende nog e klêne ploeg, moa ze zyn gegroeid en uutendelik en ze verschillige titels g'hoald. Z'n schôonste herinnerienge is d' êeste landstitel in 1980. Ostende stound 2-2 in de play-offs teegn Mecheln en de beslissende match wierd gespeeld in Ostende.
Filips II van Spanje
De Spoans-Iengelschn oorloge (1585-1604)
Iengeland was vrêe anti-Spoans en anti-katholiek gewordn achter 't beleid van Mary Tudor (Bloody Mary), die tegoare met heur vint Filips II 'n echt terreurbewiend teegn 't protestantisme gevoerd haad. Omdat 'n gin Iengelschn ipvolger haad met eur, is de trôone no de protestantsche Elisabeth I, dochter van Hendrik VIII van Iengeland en z'n twidde vrouwe Anna Boleyn, gegoan.
Dwoallucht
Volksgeloof
Die dwoalluchtjes keunn under verplekkn, 'n ene kee zie je z'ier, 'n andern kee doar. Lange tyd verstoundn de mienschn d'r under nie an.
Filips II van Spanje
De Spoans-Iengelschn oorloge (1585-1604)
Elisabeth I, die ook d'ipstandeliengn in de Nederlandn steunde, gaf ipdracht vo d'execuusje (in 1587) van de katholieke keuniginne Mary Stuart van Schotland (nie te verwarrn me Mary I van Iengeland), die ounthoofd wierd. Da was vo Filips II de reedn vor in 1588 met e machtige vloot, den Armada, te vertrekkn noar Iengeland. Mo z'n leger leed 'n enorme nederloage en Filips most ofzien van z'n plann.
Zyn dôod
Filips vocht hêel z'n leevn vo 't katholicisme. Je stierf in 1598 en je wierd ipgevolgd deur z'n zeune Filips III. De Nederlandn kwoamn in handn van z'n dochter Isabella, die getrouwd was met Albrecht van Ôostnryk. thumb|left|550px| Gezoamenlikke bezittiengn van Spanje (rôod) en Portugal (blow) ounder Filips II in 1580
Rik Samaey
Carrière
Loater et 'n ook nog in 1e nationale gespeeld by Mecheln en Antwerpn.
Dwoallucht
Verkloarienge
Die dwoalluchtn zyn ofkomstig van methoan, ook wel moerasgoaze genoemd. Die goaze ountstoat up e natuurlikke maniere by 't vortn van plantn of (mienschelik) vlees. Oe die goaze spontoan ountbrandt, kryg je e blauw vlammetje da omoge goat. Omda die vlammetjes meestol up verschillige plekkn ountstoan, gif da 'n indruk lik dan z'under an 't verplekkn zyn.
Rik Samaey
Prestoasjes
Achter e schitterende carrière in 1e nationale et 'n nog een poar joar in 2e nationale gespeeld by Damme toet an z'n 39 joar.
Dwoallucht
Verkloarienge
Kort achter 'n eestn weireldoorloge woarn d'r veel dwoalluchtn te ziene round de slagveldn van Yper deur de vele dooie soldoatn die overol round loagn.
Wulvergem
Wulvergem is de klinste, moar oek d'oudste dêelgemêente van Euvelland. 't Dorp legt dus in 't zuudn van West-Vloandern. 't Wunt à peu près 260 man. Wulvergem is ountstoan lik e nederzettieng an de heirweg Kassel-Wervik van de Romeinn.
Ploegsteirt
Geschiedenisse
thumb|left|250px| Ploegsteirt Memorioal De noame Ploegsteirte komt, voe zoverre da we weetn, voe 'n êeste ki vôorn in tekstn in 1622. Ploegsteirt lag in tydde ip't kruuspunt van drie bisdommn: da van Dôornik, Atrecht en Terwoan-Yper. 't Kwam e gemêente in 1850 toen da 't nem ofschidde va Woastn.
Ploegsteirte zelve wos ni bezet deur de Duutsche in 1914. Winston Churchill, de loatern êestn Minister van Iengeland, wos der nog e tydege ekazerneerd. Moa in de streke round Ploegsteirte ist er zwoar evochtn in 'n Êestn Weireldôorlog. Getuge Ploegsteert Memorial: e grôot monument op de Mêeschenseroute. 't Is ter êre va de 11.000 militairn van 't Gemênebest zounder noame die esneuveld zyn in 'n Êestn Weireldôorlog. Ol die soldoatn vieln ni in de "grôte" veldsloagn, moa in de dagdoageliksche gevichtn. An 'n ingang van 't memorioal stoan d'r twêe witte lêeuws.
Toet in 1962, by de verleggieng van de toalgrenze, wos Ploegsteirte nog West-Vlams groundgebied. Doamei zyn d'r nog vele menschen die Vlams klappn. In 1977 wierd et by de fuuzjegemêente Koomn-Woastn gestookn.
Evenementn
Idder joar, op 'n elfsn november, zyn 't er grôte loopkoersen (Memorial Trophy of Course du Souvenir). D'r is e koers van 8 kilomeiters, moa 'n belangryksten is den oaven marathong.
Economie
Vele menschen uut de streke werkn in de brikterie.
Cédric Vasseur
Cédric Vasseur (Oazebroeke, 18 ogustus 1970) was ne Fransche coureur.
Carrière
Ie es de zeune va Alain Vasseur, zelve ne coureur. In 1994 es't ie prof gekoomn in de veloploeg Novemail. Vanof 1995 tot 1998 wos't ie coureur by Gan, in die periode eit ie ne rit gewounn in de Rounde van Vrankryk en eit ie 5 doagn de geeln boai gedreegn (1997). Doarachter eit ie gereedn vo Crédit Agricole (1998 - 1999), US Postal (2000 - 2002), Cofidis (2002 - 2006) en Quick-Step (2006 - 2007). 2007 wos zyn latste joar als coureur.
Lumina Domestica
Lumina Domestica (Wijnzakstraat 2 in Brugge) eet de grotste collecsie lampn van hêel de wêreld. De collecsie van oungevêr 6300 lampn is eigndom van Eddy Van Belle die ook et socolamuseum Choco-story ipgericht eet.
In Lumina Domestica wordt er een oevrzicht getoogd van d' evolusie van de verlichtienge van in den tyd van de Neandertollers van 100.000 joar geleden, over et Magdalatydperk, wo dan de êeste lampn uut weregevounden zyn, d' oede Egyptenoarn en de Griekn en de Romeinen. Der ston ook lampn ût de middelêeuwen. Der wordn lampn getoogd van de Zwitser Aimé Argand die et systêem da me kenn van de petrollampe en de holle wieke uutgevoen eet.
Et proenkstik van et museum is een lampe die gemakt is volgenst de têkeniengn van Leonardo Da Vinci.
Judith, êeste Gravinne van Vloandern
Judith van West-Francie (geboren ca. 844 en gestorven in 870) was d'êeste gravinne van Vloandern.
Leevn
Judith was een dochtere van Karel den Kletsn, de keunink van West-Francië. Os ze twolf joar oud was, den eerstn oktober van 't joar 856, wier ze getrouwd me den Iengelsen keunink, Aethelwulf van Wessex. Achter dat ie in 858 z'n keirse uutgebloazen aad, most ze trouwen met ur stiefzeune, Aethelbald van Wessex, een zeune van Aethelwulf uut 't êeste bedde en die ook keunink van Iengeland wier. Moa je gienkt ie ook dood en ze kwaam zy ip ur zeventienste ton moa were noa Vrankryk.
In ofwachtienge van een volgende trouwkandidoat platste ur voader ur ounder toezicht van den bisschop van Senlis.
Ols Boudewyn I van Vloandern, loater genoemd met den Yzern Oarm, ur uut Senlis ontvoerdige tegen Kestdag 861, liet ur voader z'olle twee in den ban van de kerke sloan.
Den dertiensten december 863 trouwdige Judith mè Boudewyn en kreeg ze ols trouwcadeau van ur voader de Pagus Flandrensis of anders gezeid 't Groafschap Vloandern. Boudewyn I met den Yzern Oarm wordt doarom anzien ols den êesten graaf van 't Graafschap en dank zy Judith kostn de Vlaamsche graven toe in de 12ste eeuwe stoefn ip under Karolingische ofkomst.
Judith van West-Francië en Boudewyn met den Yzern Oarm aan t'ope vier kienders: Karel, Boudewyn, Gunhilda en Rudolf. 't Êeste is jounk gestorvn, mo de drie andere en 't verre geschipt.
Lyste van West-Vlamsche vedettn by de VRT
Dit is een lyste van West-Vlamsche vedettn by de VRT, die ôoit in under carrière by den tv ip de VRT (vroeger den BRT of BRTN) ein geweirkt of da nog olsan doene.
Blue Star Poperinge
thumb|Don Bosco
Koninklijke Blue Star Poperinge is e foetbolploeg uut Poperienge. De club is esticht in 1940 en et stamnummero 3172. In Poperienge zelve klappn ze kortweg van ’n Bleu Star. In ‘t sezoen 2010-2011 speeln ze vo 't twidde joar te reke in Bevorderieng.
Geschiedenisse
‘n Bleu Star is esticht in 1940. In ‘t begun gounk ‘t om e wykploegsje, moar ol rap wilnde ze meidoen an officiële competisjes. In september 1941 slôotn ze an by de Belgische Voetbalbond. Lik of dat ‘t ôorlog wos en Poperienge vul liep mi Iengelsche soldoatn, koozn ze vo een Iengelsche noame: Football Club Blue Star Poperinge. ‘t Logo wos e blauwe sterre op e wittn achterground.
Tusschen 1941 en 1974 veraarde de club bykan 10 keirs van terring. In 1986 bouwde Bleu Star, tope mi FC Poperienge, e nieuw stadion op ‘n Don Bosco. Styf vele succes adde de club nie: ze speelnde bykan deurloopnd in de lêegste klasse (4de Provincioale). Moa de menschen van ‘n Bleu Star woarn d’r wel preus op da ze ossan me eigen spelers speelnde - etwot da gebeur FC Poperienge ni koste zeggen.
In de latste joarn goat et sportief beter. In april 2003 goengn ze over na Êeste Provinciale. In 't sezoen '09-'10 komn z'uut in Bevorderieng.
Pazzi-komplot
Achter de Pazzi ountstound er e netwerk van menschn me macht, die de Medicibroers ols de facto regeerders over Toscane, wildegn vervangn deur Girolamo Riario.
Girolamo Riario was êen van de neevn van Francesco della Rovere, die ols Paus Sixtus IV regeerdeg’ over de Kerkelikke Stoat, ‘t gebied in Middn-Italië me Rome, woavan dat de paus ton ôok weireldlik soeverein was.
Paus Sixtus IV was de stoker van ’t Pazzi-komplot. Je wilde de Kerkelikke Stoat uutbreidn en je gebruukte doavôorn z’n macht ols paus, vo politieke benoemiengn te doen in ’t voordêel van zyn familie, w.o. zyn neevn Giuliano della Rovere (de loatern paus Julius II) en Pietro en Girolamo Riario. thumb|left|Girolamo Riario De probleemn woarn begost round Imola van Galeazzo Maria Sforza, den ertog van Milaan. De stad lag ip de grenze van ’t Pauselik en ’t Toscoans gebied.
thumb|150px|Federico da Montefeltro deur Piero della Francesca Ôok Federico da Montefeltro, groaf van Urbino en condottiere (eurlink), speeldeg’ e grôte rolle in ’t komplot. Sixtus a Federico’s dochter Giovanna loatn trouwn me Giovanni Della Rovere, nog êen van zyn neevn, en je gaf Giovanni den titel van ertog van Urbino in 1474. Doadeure stound Federico da Montefeltro, die êest an de kant van Firenze stound, nu ôok an de kant van de paus. En achter Federico's dôod in 1482 kwam Urbino via zyn dochter by de Kerkelikke Stoat.
Ip e zundag in april 1478 wierdn Lorenzo en z’n broere Giuliano overvolln deur eurmoordenoars, binst de messe in de kathedroale van Firenze. Lorenzo gerakte lichtgewound en kost ountsnappn, mo Giuliano bloedde dôod. thumb|left|150px|[[Giuliano di Piero de' Medici|Giuliano de’ Medici]] Sixtus was roazend da z’n plang mislukt was. Vo van de Medici of te geroakn, riept ‘n d’excommunicoatie uut deur de kerke van ol de Medici die leefdn of nog mostn geboorn wordn.
Je probeerdeg’ ôok keunink Ferdinand I van Napels t'overoaln vo Firenze an te volln, mo Lorenzo reisde persoonlik no Napels vo met de keunink te klappn, omdat de republiek nie in gevoar zou kommn.
In 1480 trok Sixtus d’excommunicoatie van de Medici were in en je vroeg zelfs Lorenzo ’s steun teegn de Turkn, die gerêed stoundn vor ’n invoasie.
De republiek Firenze liet weetn dan ze van nu vôors, iederêen die Lorenzo zou probeern te vermôordn, ter dôod zoun veroordêeln.
Legende (vertellienge)
E legende is e vertellienge over heilign, woarin dat er dikwyls e wounder beschreevn wordt.
De middelêeuwsche legendn wierdn vôorngeleezn in de kerke. Vandoar 't woord in 't Latyn legendum wa da wil zeggn: 't leezn weird. De vertelliengn goan nie allêne van mound tout mound moa wierdn vo 't êest ook ipgeschreevn en vastegeleid.
De gekendste verzoameloare van legendn was Jacobus de Voragine (1225-1289), eirtsbisschop van Genua en schryver van de Legenda aurea (Guldn Legende), e boek dat in de middelêeuwn styf vele geleezn wierd me stichtelikke vertelliengn. In de Nederlandn is de Beatryslegende 't gekendst.
Legendn
De noame legende wordt teegnwoordig ook gebruukt vo beroemde persoonn noa wien da vele menschn ipkykn. De biografieën die verschynn achter under dôod zyn soms te vergelykn me vroegere beschryviengn van heilignleevns.
Ferdinand II (HRR)
Ferdinand II (Graz, 9 juli 1578 - Weenn, 15 februoari 1637), van ‘t Huus Habsburg, was keizer van t Hillig Rôoms Ryk van 1619 tout 1637. Je was ook keunienk van Hongareye en Boheemn, en eirtshertog van Ôostnryk. Je volgde z’n kozyn Matthias ip, die gin jounges haad. Zyn anstellienge als keunienk van Boheemn in 1617 verôorzakte de Dertigjoarign Oorloge (1618–1648).
Ferdinand was e zeune van Karel II van Ôostnryk en Maria Anna van Beiern. Zyn voader Karel II was de joungste zeune van keizer Ferdinand I en Anna van Boheemn.
Ferdinand wierd ipgebrocht deur de Jezuïetn in de gêest van de contrareformoasje en doadeure wast ie fanatiek katholiek. Zyn vôorgangers haan nog compromissn met de protestantsche Boheemschn oadel geslootn, moar ie wilde doa nieks me mee te moakn hen. Je begost olles in 't werk te stelln vo de protestantn uut te roein. De Boheemers, die de keurvorst Frederik V van de Palts van 't Huus Wittelsbach ip de trône wildn, kwoamn in ipstand en Ferdinand verkloardeg under den oorloge.
't Boheems leger wierd versleegn binst de Slag ip de Wittn Berg. Frederik V van de Palts wierd ofgezet in 1620 en je kost vluchtn noar Holland. Je wordt de wienterkeunienk genoemd omdat 'n moar e wienter keunienk was.
Ferdinand makte 't ende van de Dertigjoarign Oorloge nie me mee.
Kuurne
Kuurne es een klêne gemêente met een 12000 inweuners, geleegn tussen Kortryk, Oarelbeke en Lendlee. 't Ei nie vele geskild of ze woaren een dêelgemêente van Kortryk by de fusie van 1977, moar omda ze nogal ip udder onafhankelukeid stondn zyn ze olliek apart gebleevn.
Noame
Eerst en vooral de naam van de gemeente. Hjil vroeger, rond un joar of 1123, was de noame 'villa de Curnes', mo da's styf veranderd: 1156: 'Cuerna', 1197: 'Curna', 1262: 'Querne', 1347: 'Kuerne', 1518: 'Kjeurne', 1664: 'Cuerne'. Da latste èn ze vrji lange azoa houdn. Z'ènt nog gebrukt in 1930. Daarachter was 't 'Kuurne' ent nè nog olsan azoa. Moa wuk wilt da zeggen? Cuerne (Kweerne) wil zeggen 'Handmolen'.En azo kommet da jin van de jeugduzzen 't Molentje noemt. Moa van 't oer-keltisch afgeleid: Ku-ere-hanna (Kuerna) willet zeggen 'veilig omheinde woonplaats'. 't Zyn der wok nog die zeggen dat 'n ni-gegermanisjirde Keltische woaternoame ès.
Ezels?
De roepnoame van de kuurneneiren ès 'ezel', da komt omdat jir de boern va Kuurne noa 't stad Kortryk giengn met udder ezels vulgelad mè marchandise. Aloewel dat et een skeldwoord ès, zyn ze der toch preus ip. Volhens een andere legende kost de koster de latinse woordn "Memento, homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris" niet ontoden, woarip dat de paster zei "Ge zyt als ezel geboorn, ge goat lik nen ezel stervn". Ip aswoensdag moest de koster de paster vervangn en gebrukte ie die utdrukkinge.
Onafhanklik
Ip 't ende van 1974 kwam burgemiestre Lambrecht van Kortryk de gemêente bezoeken om een fusie met Kortryk vôor te bereidn. Nie da ze zoa in die koppige ezels geïnteresseerd woaren, moar ze woaren straf begoest ip 't Ringshopping centre en de industriezone met o.a. Barco in 't nôordwestn. Vele harde Kuurneirs woaren radicoal tegen de fusie en organiseerden onder leidienge van miester André Lietaert de ienigste betôogienge in de geskiedenisse van Kuurne (vôor zoverre geweetn). De betôogienge liep 'n bikke eut den hand want der stonden massa's volk te dansen ip den sjieken oto van Lambrecht die omzeggens hielegans om zêepe wa. Uutendelik eit de fusie toon nie deuregegoane, moar ein ze de grenze met Kortryk verleid ip de ring zôdat 't Ringshopping en wa chique verkoaveliengen toch noa Kortryk gingen.
Kernen
Der zyn de volgende parochies me ulder wykn:
Bezienswoardigheedn
Kuurne è vôorol gekend:
Kuurne es in de widde omstreke gekend als eutgoansgemêente. Een belangryke reden doarvoorn zyn de zoaln van Vanwonterghem, zowel langs de Brugskeboane als in 't centrum. Tot in de joaren '85 oaje ôok de fêestzoalen Pindal, de Pedeir, Bonaerde en de zoalen van de Gilde en de Middenstand. Doarnoast zyn der een aantal gekende cafés, vôorol voo de jonge gasten, lik 't Meulentje en den Tap.
Bekende Kuurneneiren
Kuurne è de gemêente van cartoonisten en skildereirs:
Willem Van Hecke
Willem Van Hecke (Blankenberghe, 31 december 1893 – 7 januoari 1976) was een West-Vlamschn expressionistischn kunstschilder en têkenoare van marines, landschappn en figeuren.
Ie was autodidact. Achter WO I begost ’n impressionistisch te schildern moa vanof 1920 ist ’n geëvolueerd noar een kubistisch expressionisme. Achter 1940 is zyn kunst imaginair en visionair gewordn. J'et ook een poar abstracte composities gemakt.
D’r is werk van em in ’t staduus van Blanknberge en in de musea van Gent en Ostende.
Eukaryootn
De eukaryootn zyn een van de drie domeinn van de taxonomie. Ze omvattn alle bêestn met e celkern, woa da 't DNA in zit. Vroeger wierdn der mo 2 domeinn ounderscheedn (de eukaryootn en de prokaryootn), in 1990 is Carl Woese ofgekomn met de nieuwe indelienge woarin da Bacteria, Archaea en Eukarya ounderscheedn wierdn.
Definitie
Eukaryootn zyn per definitie organismn va wien da under celln intern georganiseerd zyn in organelln en e verschillig cytoskelet. Zukke organelln kunn byvoorbêeld de kern zyn, die et mêest opvolt, mor byvoordêeld ook et Golgi-apparoat, endoplasmoatisch reticulum, mitochondriën, chloroplastn of de vacuooln.
Taxonomie
Et domein Eukaryota omvat klassiek volgende rykn:
thumb|400px|De moderne indelienge van de eukaryootn (in 't [[Iengeland|Iengels)]]
De moderne indelienge volgt volgende taxonomie:
Ipbouw
Over 't olgemeen zyn eukaryotische celln vele groter of prokaryootn. Ierounder volgt e korte beschryvieng van de interne structuurn van een eukaryotische celle.
thumb|300px|Sommigte organelln van e dierlikke celle (in 't Iengels)
Kern
De celkern is omgeevn deur e dubbele membroan, veelal de nucleaire enveloppe genoemd. Tusschen beide laagn zit der 20 à 40 nm plekke. Binn de binnste membroan zit et DNA, tegoare met alle eiwittn da et nodig et lik histoonn of alles die nodig is vo transcriptie. De nucleaire enveloppe volt utêen beist de mitose en meiose.
Endoplasmoatisch reticulum
Der zyn drie soortn endoplasmoatisch reticulum (ER): ruw endoplasmoatisch reticulum (RER), gleddig endoplasmoatisch reticulum (SER, van et Iengels smooth), en sarcoplasmoatisch reticulum die in de spiern zit. Et RER is continu met de buutenste membroan van de nucleaire enveloppe en et zyn ruw uutzicht te dankn an 't feit da der ribosoomn ip zittn die dienn vo et mRNA van de transcriptie in eiwit te vertoaln.
Et SER dient ton mêer vo lipidesynthese, koolhydroatnsynthese en sommige posttranslationele modificoaties an eiwittn.
't Sarcoplasmoatisch reticulum fungeert als Ca2+-reservoir. Da Ca2+ wordt vrygeloatn vo de celle te depolariseern: e proces die essentieel is in spiercontractie.
Golgi-apparoat
't Golgi-apparoat dient vooral vo eiwittn te sorteern en vo soms ze te modificeern. Et krygt die eiwittn van et ER deur vesikels: e sôrte van klêne bulletjes met eiwittn en allerhande in, ofgeschermd van de reste van de celle deur e membroan. Dientengevolge loopn et ER en et Golgi-apparoat ni continu i mekoar over.
Mitochondriën en plastiden
De endosymbiosetheorie stelt da mitochondriën, chloroplastn en alle organelln ofgeleid van plastiden ofkomstig zyn deur da e voorloper van al de eukaryote celln va vdage een andere bacterie et opgegeetn. In plekke van em te verteern, et 'n em echter wel loatn leven: azo kost 'n mee profiteern van de metabolische functies van die celle. In 't geval van mitochondriën is da ton aërobe respiratie (dus O2 gebruukn vo energie te vast te leggn ounder de vorme van ATP), vo chloroplastn is da licht gebruukn vo de fotosynthese en azo sukers te maakn.
Mitochondriën en chloroplastn en alletwêe e dubbele membroan lik de kern. 't Verschil zit em derin da de binnste membroan serieus ingestulpt is (zie fotto): da zyn de cristae. Mitochondriën komn in oast alle eukaryootn vore.
[[Ofbeeldienge:Mitochondrie.svg|thumb|300px|De structure van e mitochondrion. 1. Binnste membroan
2. Buutenste membroan
3. Crista