cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paus Leo X
Paus Leo X
Lik zyn vôorgangers, was ’t ôok zyn droom van me zyn familie e grôte Italioansche stoat te moakn. In ’t zuudn wildeg’t ie Lorenzo II in ’t keuninkryk Napels anstelln en in ’t nôordn, in Lombardeye, e nieuwe stoat vo zyn broere Giuliano stichtn. Me Toscane in handn en de Kerkelikke Stoat d’r tusschn zoun de’ Medici hêel ’t schiereiland in hunder macht hen. Mo Keizer Karel en Frans I peisdegn doar anders over, en met de vroegn dôod van zowel Giuliano (in 1516) of Lorenzo (in 1519) mocht Leo X hêlegans e punt zettn achter zyn droom. thumb|left| Zyn grafmonument deur Raffaello da Motelupo
De 19stn november 1521 verloorn de Fransche Milaan, wat dat hem, nog e bitje vô zyn dôod, styf blye makte.
Je stierf ip 1 december en je liet ’t pausdom achter an de rand van ’t faillissement.
Je wierd zounder grafstêen begroavn in ’t Vaticoan, mo loater ist ’n overgebrocht no de basilieke Santa Maria sopra Minerva in Rome, woa da kardinoal Ippolito de' Medici e poar joar loater e grafmonument vor hem liet moakn deur Raffaello da Motelupo.
De Mokker
De Mokker is e gehucht in de Belgische gemeente Kookloare. De Mokker ligt wel ofgezounderd van 't centrum va Kookloare, moa 't is gin deelgemeente en 't ligt ip 't groengebied van Kookloare zelve, ip de boane noa Leke.
De Mokker is e parochje sichtent 1925. 't Gehucht et e modern kerksje uut 1932, voe 't grotste stik ipgetrokkn in baksteen. 't Is e driebeukige kerke ounder drie zoadeldoaken, moa zounder torre. De doopkapelle en 't oofdportoal zyn uut 1970. De patroonillige van de kerke en parochje is den Illige Paster Van Ars, Jean Vianney.
20 juli
20 juli is den 201stn dag van 't joar (202dn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 164 doagn toet t einde van 't joar.
De Mokker
Up De Mokker weunn der à peu près 1100 menschn.
Oorsprounk van de name
De name "de Mokker" zoe afgeleid zyn van de persoon Hinten Mokker. Hinten is een lokale vorm van de naam Hendrik. Zen lapname mokker komt van zen karaktertrek van hele dagen te mokken. Mokken is een soorte van kriepen. Ne mokker da's één die hele dagen lopt te mokken.
Kevin De Bruyne
thumb|Kevin De Bruyne ip 't [[Weireldkampioenschap foetbol 2018 teegn Japan]] Kevin De Bruyne (Drongn, 28 juni 1991) is e foetboller, die by Genk, Chelsea, Werder Bremen, Wolsburg en Manchester City speelde.
Paus Leo X
Paus Leo X
Zyn ipvolger was den ênigstn Hollandschn paus in de geschiedenisse: Paus Adrianus VI.
Deutsches Eck
thumb|400px|Deutsches Eck Deutsches Eck, (Duutschn hoek in 't Vlams), is e kunstmoatig angeleide landtoenge in Koblenz an de moendienge van de riviere de Moezel in de Reyn.
In 1897 èn ze der e nationaal monument ip gezet vo de Duutsche êenwordienge in 1871 t' herdenkn, e ruuterstandbeeld van keizer Wilhelm I ip een hoge sokkel.
In de Twêede Weireldoorloge is 't standbeeld deur artillerievier verwoest. Achter den oorloge wildn de g'allieerdn ook de sokkel ofbreekn, moa deur geldgebrek is da nie gebeurd en de sokkel blêef stoan. In 1953 wierd 't monument vôorzien van de woapnschildn van al de dêelstoatn van Duutsland inclusief de vroegere gebiedn van  van 't Duuts Ryk in 't ôostn en 't wierd ingewyd ols monument vo de Duutsche êenheid. Boovn ip de sokkel stoend e vlaggemast met de vlagge van Duutsland.
In 1987 oentstoend er e burgerinitiatief vo 't ruuterstandbeeld te reconstrueern en were te zettn, moa da lag politiek moeilyk in 't ton nog gesplitste Duutsland. Achter de herênigienge van 't land verloor 't monument zyn politieke loadienge en in 1993 wierd er e nieuw ruuterstandbeeld gezet.
Deutsches Eck is nu uutgegroeid toet 't symbool van de stad Koblenz. De locoasje wordt ook gebruukt vo grôote evenementn.
Damsche Voart
De Damsche Voart es e voart in Belgie, die lopt van Brugge toet in Sluus, juste over d’Ollandsche grenze. J'is omtrent dertien kilometers lank. An de twè kantn stoat ie vul me popeliern (Marilandicapopulier), die om de zoveel tyd ommegezaagd moetn wordn omda ze t'oekd zyn (de latste kêe in 2006 langs 't êeste stik oe je van Brugge komt). Iedere kêe zettn ze nieuwe.
Wa was de bedoelienge?
Eigentlik was 't de bedoelienge van Brugge met de Schelde te verbiendn in Breskens, mo dadde en is 't er noois nie va gekommn. Deurda Napoleong den orlôoge verloren ad, en ze 't noois nie kunn afwerkn. 't Latste stikstje toe an Sluus 'n zoudn ze moa in 1818 begunn te graavn en, de bronn ierover zyn nie echt dudelik. Den ênen zegt da 't in 1858 was, den anderen 1856. Vor e lange istorie kort te maakn, gaan me mynder zeggen dat e 't woarstn tusschn 1818 en 1858 gegraavn wierd toe in 't middn van Sluus. 't Was Sluus zalve da 't latste stik liet graavn vo de commercie in Zeeuwsche terwe, suukrbêetn, ... me Brugge, Gent en Ostende te doen groein.
Vandage den dag
Buutn d'êeste vuufhounderd meters die nog dienden vo de betongfabrieke die oundertusschen ôok ol nie mer 'n bestoat, is 't allene nog vo de toeristn, de schilders en de visschers. Je kun nu tussen Brugge en Damme nog voarn up e roaderbôot Lamme Goedzak.
At in de wienter art genoeg vriest, ku j'ôok schatsen en wordt de Zwinsteedntocht Brugge - Sluus - Brugge g'organiseerd.
In de zomer is 't er 'n zwemwedstryd Damme - Brugge.
Fort Napoleon
thumb|right|Luchtbeeld van het fort
Bollezele
Geschiedenisse
D'êeste schriftelyke vermeldienge was Bolingesela in 1101. Binst 't ancien régime (vôorn de Fransche revoluusje) woarn d'r verschilligte heerlykeedn ip 't groundgebied van Bollezele. In dien tyd makte Bollezele dêel uut van de kasselrye van Kassel, en ounderdêel van 't Groafschap Vloandern. De kasselrye wos verdêeld in vierschoarn die recht sproakn. De gemêentn Bollezele en Zegerskapelle vormdn e vierschoare.
Fort Napoleon
Het Fort Napoleon is een historisch fort in Ostende. 't Is in 1810 in ipdracht van Napoleon gebouwd gewist, om de dreigienge vanuut Iengeland te weerstoan.
Bollezele
Geschiedenisse
Vele Vlamsche noamn erinnern an dien tyd, lik Pantgat, Hofland, Penhof, Roodkoornhuys, Erkelsbrugge, Zwynland, Noordbunder, Vrouweveld, Smeekaert, Hoogenhill, Kapveld, Paddeveld, Peenhof, Korenhuys, Leurdam, Roos Houck, Brunshouck,...
Fort Napoleon
Vorm
't Fort is gebouwd volgens e vuufhoekig groundplan, me de punt no de zèè.
Geschiedenisse
In 1810 zyn ze begost met de bouw van het Fort Impérial, en vier joar loater was 't kloar. Mo ton was 't al nie mi nodig, omda de Fransche under oundertussn teruggetrokkn aan. Ip 26 juni wierd beslist in de Convensje van Londn da 't fort dèèl uutmakte van de zogenoamde Wellington-linie.
Bollezele
Geschiedenisse
Ook de stroatnoamn woarn in tydde in 't Vlams lik de Metserstraete (nu verkêerd vertoald in 't Frans rue de Metz), Torrestraete, Ryckestraete, Drayestraete, Kerckstraete, Processiestraete, Vyfwegstraete, Klockeweg, Naegelstraete, Peenhofstraete, Kornhuysstraete, Cappellestraete,...
In de viftiende êeuwe weundn d'r ol 650 menschn in Bollezele.
Fort Napoleon
Geschiedenisse
In 1830 kaamt 't fort in andn van 't Belgisch leger. In 1865 wierd beslist da Ostende gin vestiengsstad mi was, en wierd et fort nie mi gebruukt voe militaire doeleindn, ollène voe 't gevangn oudn van Fransche soldoatn in de Frans-Prussischen Oorlog in 1870.
Bollezele
Beziensweirdigheedn
thumb|left|250px|De Sint-Wandrillekerke
Fort Napoleon
Geschiedenisse
In de Eèste en de Twidde Weireldorloge gebruuktn de Duutsers 't fort, da oundertussn Fort Napoleon noemt, in de verdedigienge teegn de Iengelsche.
Achter de orloogn verloor het fort mêer en mêer interesse van de militairn, en gerakt in verval. In 1976 wierd et tot beschermd monument benoemd, mo pas in 1995 begunt Erfgoed Vlaanderen et te restaureern. Vanof 2000 is 't geopend vo 't grote publiek.
Peter Vandermeersch
thumb| Peter Vandermeersch in 2010 Peter Vandermeersch (23 februoari, Toeroet, 1961) es nen West-Vlamsche journalist. In 1988 ist ie begost by de De Standaard en je wos mêer of elf joar hoofdredacteur van die gazette.
Van 1 september 2010 ist ie hoofdredacteur van d’Hollandsche kwaliteitsgazette NRC Handelsblad.
TV-iptreedns
Peter Vandermeersch es ôok gekend van polletiek-journalistiek TV-programma's, gelik 'Morgen Beter', 'Waarvan Akte', 'Villa Politica'. Ie wos in 2006 'peter' van de Herisem-meuln in Alsemberg (Vlams-Broabant) in 't koader van de Monumentenstrijd.
J’is ook êen van de recordhouders van de quiz ‘De Slimste Mens ter Wereld’ en je wos de bykan-Slimste Mens 2010.
Albert Depreitere
Albert Depreitere (Rumbeke, 12 oktober 1915 – Westrozebeke, 30 juni 2008) was e West-Vlamsche coureur. Je won in 1935 de twêede ediesje van Gent-Wevelgem. Je kwam 92 joar.
Belangrykste resultoat
1935
Kastêel van Tillegem
thumb| Kastêel van Tillegem thumb| Kastêel van Tillegem thumb| Kastêel van Tillegem 't Kastêel van Tillegem ligt in de gemêente Sinte-Machiels (Brugge). 't Omliggend bus is 'n provinsjaal domming.
't Kastêel eit 'n lange historie. Tillegem zoudt aanvanklik dêel uutgemakt ein van de fiscus Snellegem. Davan zoudt in de tiendn êeuwe de fiscus Wynebrugge, 't loatere Sinte-Machiels, em afgesplitst eine. Andere bronnn zeggn dat 't al in de 9e êeuwe, oender Boudewijn I "met de Ijzeren Arm" afgeschêen was.
't Is al gekend da Tillegem by 't begun van de dertiendn êeuwe dêel uutmakte van de bezittiengn van 't uus van Voormezele. D'oedstn gekendn êre van Tillegem was Doanevest, 'n telg uut 't oadelik uus van Voormezele. Den êre van Tillegem ad de rechterlikke, administratieve en fiskoale macht over zyn gebied.
In 1285 verkocht Jan van Tillegem d'êerlijkheid an Jan Hubrecht, één van de mêest welgestelde poorters en burgemêester van Brugge. Y was 'n anhanger van de Franse keunink. De Franse nederloage by de Guldnspoornslag van 1302 zorgde vo 't beslag up al 't bezit van de Lelioars. Up die maniere kwam Tillegem in 't bezit van de Brugse burgemêester Gillis van Aartrijke.
Daarachter is 't kastêel deur erfenisse en verkoop vele van eigenoare veranderd. 'n Andern êre van Tillegem, Joseph Adrien le Bailly was van 1730 toet 1754 burgemeester van 't Brugse Vrye. Zoender al te veel miserie deurstond de familie 't Franse bewind. Ze verloorn wel under heerlike rechtn moa bleevn toch eigenoare.
Deur den trouw van Marie-Thérèse le Bailly ging 't over noa de familie Koenig. Deur 'n verkavelinge kwam 't kastêel in 1879 in 't bezit van Eugène de Pênaranda de Franchimont die trouwde met Clothilde de Laage de Bellefay. Omda ze gêen kinders addn, lietn ze alles an Guy en Marie-Henriette de Briey. Zy trouwde in 1916 met baron Georges Verhaegen. Under zeune, baron René Verhaegen, verkocht 't kastêel in 1980 an 't provinciebesteur van West-Vloandern.
Frederiek Nolf
thumb|Frederiek Nolf in 2008 Frederiek Nolf (Kortryk, 10 februoari 1987 - Doha, 5 februoari 2009) wos ne West-Vlamsche coureur.
Kastêel van Tillegem
De name Tillegem zoe kommn van " 't heem by de tille" (tille wil zeggen brugge). Tillegem is dus de versterkte platse by de brugge over de beke (de Kerkebeke).
Frederiek Nolf
In 2008 wos 't ie vierdn in de 'Vlaamse Havenpijl', achtstn in 't Dernycriterium van Woaregem en dertienstn in den 'Tour de Vendée'.
Nolf is onverwacht gestorvn in zyn sloap in de nacht van 4 ip 5 februoari 2009, verzekers deur probleemn an zyn herte. Je wos ip da moment in Qatar woa dat ie mè zyn ploeg meedei an de Ronde van Qatar.
Henry Du Mont
thumb|Henry Du Mont Henry Du Mont (ook: Henri of Henry Dumont en Henry Du Mont de Thier) (Borgloon (Groafschap Loon in 't Prinsbisdom Luuk), 1610 - Parys, 8 meie 1684) was e Limburgsche compositeur, dirigent, orgel- en klavecimbelspeler.
Je was de zeune van Henry de Thier en Elisabeth Orban. De familie De Thier weunde van begun 1613 toet 1620 in Luuk en doarachter verhuusdn ze noa Maastricht. In 1621 wierdn Henry en zyn broere Lambert kôorknoapn in d' Onze-Lieve-Vrouwekerke van Maastricht. In 1629 wierd Henry benoemd toet orgelspeler. Je mocht ook ip studiereize goan vo zyn vakbekwoamheid te verbetern. Je studeerde by Léonard de Hodémont, kôorleider (maître de chant) in de Sint-Lambertuskathedroale in Luuk.
Kastêel van Tillegem
D'er is nie geweetn wannêer dat er 'n woaterburcht in stêen gekommn is. D'oedste ofbeeldinge is gevoendn up e miniateure uut 'n 16e êeuws getydenboek. Je ziet doarup e vieroekig gebouw met oektorrn en e zwoare torre by de toegangspôorte. 't Wierd gebouwd in Dôornikse en Brabantse nateurstêen, toamelik ongeweune vo de streke.
Henry Du Mont
Den 1stn december 1632 kwam zyn broere Lambert orgelspeler van d' Onze-Lieve-Vrouwekerke van Maastricht in zyn plekke. In 1638 vertrok Henry noa Parys en je wierd doar in april 1643 benoemd toet orgelspeler in d' Église Saint-Paul. Je veranderde in dien tyd ook zyn noame van De Thier noa Du Mont. Vanof 1652 wierd 'n klavecimbel- en orgelspeler an 't hof van den hertog van Anjou Philippe van Orléans, e broere van Louis XIV van Frankryk en vanof 1660 ook van de joenge keuniginne Maria Theresia van Ôostnryk, êeste vrouwe van de keunienk. Den 8ste juli 1663 wierd 'n benoemd toet sous-maître de la Chapelle royale (dirigent-kôorleider) in Versailles en verder toet commanditair abt van d' abdie in Silly-en-Gouffern by Lisieux. In 1672 wierd 'n benoemd toet hofkapelmêester (compositeur de musique de la Chapelle royale) en in 1673 toet kapelmêester van de keuniginne (Maître de musique de la Reine). In 1683 toet an zyn dôod wast 'n allêne nog orgelspeler in d' Église Saint-Paul.
Kastêel van Tillegem
Sedert 1980 is de provinsje dus eigenoare van 't kastêel. Nu doet et dienst vo Streekhuis van de provinsje. Oender andre 't Regionaal Landschap Houtland, de Welzijnsraad regio Brugge en de Bosgroep Houtland zyn d' er gevestigd.
Henry Du Mont
Du Mont was getrouwd mè Mechthilde Loyens, de dochter van e burgemêester van Maastricht. Toet 1676 wast 'n kanunnik van 't kapittel van Sint-Servoas in die stad.
Kastêel van Tillegem
Externe koppelinge
Website van 't streekuus Kastêel Tillegem
Brigand (bier)
Brigand is een dounkerblound en kloar bier van de West-Vlamse brouwery Van Honsebrouck, geleegn in Iengelmunstr.
't Is e zwoar, amberkleurig bier met een alcoholpercentage van neegn percent, die bluuft gistn in de flessche. D'ingrediëntn zyn geiste- en terwemout, ommel, gist, suker en woater.
De noame komt van de Vlamsche brigands die vochtn in de Boernkryg. Onlangs is under logo veranderd en t' stoa nu nen coiffeur ip van Yzegem met pyl en boge.
Ooglee
Ooglee (Nederlands: Hooglede) is een Belgische gemêente in de provinsje West-Vloandern. Buutn Ooglee zelve is 't er nog êen dêelgemêente, Gits en 2 parochies: Sleihoage en De Gête. In 't hele weunn der bykan 11.000 menschn in de gemêente. Ooglee ligt centroal in de provinsje, juste te noordwestn van Roeselaore.
Groendgebied
De gemeente Ôoglee ligt teegn: thumb|300px|left|Ôoglee, dêelgemêentn en gemêentn die derteegn liggn. De gilve plekkn zyn bebouwde kerns.
1517
1514 - 1515 - 1516 - 1517 - 1518 - 1519 - 1520 't Joar 1517 is 't 17e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Ferrand van Portugal
Ferrand (of Ferdinand) van Portugal (Portugees: Dom Fernando), ook Ferrand van Vloandern genoemd, (Portugal, 24 moarte 1188 – Noyon, 27 juli 1233) was de vierde zeune van keunienk Sancho I van Portugal. Zyn voader was e broere van Teresa van Portugal, die trouwde mè Filips van den Elzas.
Ferrand was groaf van Vloandern van 1212 toet 1233 deur te trouwn mè Johanna van Constantinopel, gravinne van Vloandern. Ze trouwdn in januoari 1212 in Parys.
In 1227 hen z'hem vry geloatn oender de vôorwoardn van de Vrede van Melun.
Asterix
thumb| Asterix en Obelix ip e meur in Hagen, Westfaaln Asterix is e Fransche stripreekse van Albert Uderzo en René Goscinny. Achter da Goscinny dôodgienk in 1977, het Uderzo ollêne vors edoan. 't Bestoan oundertusschn 33 officiële titels en nog êentige specioale uutgoavn.
't Goat verre ossan over d'inweuners van e klêen dorptje in Armorica (nu Bretagne) in Gallië (oude noame van Vrankryk in 'n tyde van de Keltn en de Romeinn) die bluuft vichtn teegn de Romeinn, oundermêer teegn Caesar. Ze kunn mêestol winn deur dan ze e toverdranksje drienkn die ebrouwd is deur nunder druïde Panoramix en woadeure dan ze ounoverwinnelik kommn.
Boekn
't Bestoan 33 officiële albums.
Têeknfilms
't Zyn ol 8 têeknfilms emakt.
Films
't Bestoan oundertusschn 3 langspeelfilms.
Vlamsche Kust
thumb|right|De Vlamsche kust by [[De Panne.]] De Vlamsche Kust is 't dêel va West-Vloandern da an de Nôordzêe ligt. Z'is à-peu-près 67 kilometers lank, grotendêels in angenoam strand.
Toerisme
Uniek an de Vlamsche Kust is 't feit da 't ollemoale zandstrandn zyn. Da makt da we round de zes millemeitrs zandstrand per belg ein, dus ze meugen nie ollemolle tôpe koomn.
In de moandn juli en ogustus is de kust ton ôok overspoeld mi toeristn uut binn- e buutnland. Mor ôok doabuutn komn d'r vele menschen kykn nor uus woater, strange en dykn.
't Gevolg van da massatoerisme is dat er veel appartementsgebouwn stoan, wa da sommign 'n anslag viendn ip de goeie smoake. Moar neffest de bebouwde komn zyn der ôok nog schône nateurplekkn te viendn: een antal vôorbeeldn zyn 't Zwin, 'n Ogen Blekker, en een antal dunegebiedn (vôorbeeld tusschn Nieuwpôort en Ôostduunkerke).
Eemmeer
thumb|'t Eemmeer met doarover de Stichtsebrugge in de provinsje Flevoland thumb|'t Eemmeer me 't kunstmoatig eiland "De Dode Hond" 't Eemmeer es een meer in Holland tusschn de provinsje Flevoland, Nôord-Holland en Utrecht. 't Is e randmeer dat 1340 ha grôot is en ountstoan by d' inpolderienge van zuudelyk Flevoland.
Vlamsche Kust
Toerisme
Neffest nateurlike schôoneid eit de Vlamsche Kust nog andere attracties gelik attractieparkn: In Oyenkerke ei je Plopsaland, in Blanknberge ei je 't Sea Life Centre, en in Ostende ei je Earth Explorer. Der zyn ôok twêe subtropische zwemparadyzen van Sun Parks (in Ôostduunkerke en D'n Oane), vele jachtoavns (Blanknberge, Ostende, Nieuwpôort). In Knokke-Heist keun je golfen. In Ostende, Middelkerke en Blanknberge ei je ôok 'n Casino.
De beste maniere vo je te verplatsen an de Kust is de Kusttram. Trings komn an in Blanknberge, De Panne, Ostende en Knokke-Heist.
Eemmeer
't Wordt gemêenschappelyk beheerd deur de verênigienge "Natuurmonumenten" en "Staatsbosbeheer" (SBB). 't Meer lopt van de Stichtse Brugge (A27), de grenze me 't Gooimeer, toet an den bocht by Spakenburg woar da 't verder goat ols "Nykerkernauw".
Vlamsche Kust
Ountstoan van de Vlamsche Kust
Binst den letstn ystyd, 20.000 tout 10.000 joar geleen, stound de zeespegel 120 mèter ligger dan nu. Wuk da nu de Noordzee es, stound toun droge en wos één grote toendra, want ’t wos te koud voe groddere begruujiengn.
Eemmeer
De riviere de Eem moundt uut in 't Eemmeer. Der is êen kunstmoatig angeleid eiland: "De Dode Hond".
Vlamsche Kust
Ountstoan van de Vlamsche Kust
Sinsn et begun van et holoceen begoste ’t klimoat overol were up te warmn. Sinsndien es de zeespegel bluuvn omoge goan moar wel an verschillige vitessn. Tusschn 10.000 en 8.000 BP es de zee 30 mèter gesteegn, tusschn 8.000 en 5.000 BP 13 mèter (of 43 centimèter per eeuwe), en sinsndien 10 centimèter per eeuwe. De stygienge van et zeewoater es nu nog osan an den gank. De letste decennia goat et rapper dan doavoorn. An die vitesse goat et zeewoater tegen 2100 ne heeln meter gesteegn zyn.
De zee moe vo ’n eestn kee uus kustgebied binngedroungn zyn 8.000 joar geleen. Vanof 6.000 joar geleen kwom de zeespegel tout wuk da nu de kustlyne es.
De kust krêeg eur definitieve vorme achter d'overstromienge van 1404, den Eestn Sint-Elizabethsvloed. By die catastrofe woarn d'r verschillige eilandjes in de Schelde weggespoeld en 't land overstroomd. Groaf Jan zounder Vrees gaf ipdracht om de bestoande dykn mè makoar te verbiendn. En azo ountstound den Groaf-Jansdyk van Duunkerke toe 't Sas van Gent.
Transgressies en regressies
Omda uze kustvlakte zo lege ligt, èt de zee er vry spel up. Me spreekn van (mariene) transgressies, da zyn periodes woarin da de zee et land binnenlopt en land ofpakt, en van regressies oe ’t zeewoater em weretrekt en d’r zo nieuw land vrykomt.
Voor uze kust woarn de Flandriaanse transgressie en de Duunkerke transgressies van belang. Binst de Duunkerke transgressies èt de zee eur en poar keers weregetrokkn, da wos binst de Romeinsche regressie en de Karolingische regressie.
Gemêentn
Van nôord noa zuud:
Lege verzoamelienge
upright=0.6|thumb|Symbool vo de lege verzoamelienge De lege verzoamelienge is e wiskundige verzoamelienge die gin elementn bevat.
Peter Ernst von Mansfeld
Peter Ernst von Mansveld (Saksn, 20 juli 1517 – Luxemburg, 22 meie 1604) was e stoatsman, veldmoarschalk by ’t Spoans leger en landvoogd van de Spoansche Nederlandn van 1592 tout 1594.
Zyn leevn
Mansfeld was de dertienste zeune van Ernst II von Mansfield-Vorderort en z’n twidde vrouwe Dorothea, groavinne van Solms. Je was ols joungn edelman in dienst van Karel V no de Nederlandn gekommn en o Karel in 1535 ip expeditie no Tunis vertrok gingt ’n mee. In 1545 wierd ’n benoemd tout gouverneur van Luxemburg.
In 1562 stound Mansfeld eest an de kant van d’ipstandige edeln, teegn ‘t besteur van Filips II, mor achter ’t vertrek van Granvelle trokt ‘n em were uut de oppositie en je verzetteg em teegn ‘t ‘’Verbound der Edeln’’. Achter de Beeldnstorm wierd ‘n zelfs één van d’importentste roadgevers van landvoogdesse Margaretha van Parma. Noadien vocht ’n mee in d’n Tachtigjoarign Oorlog, ounder Don Juan en Alexander Farnese.
Landvoogd van de Spoansche Nederlandn
In 1590, binst da Farnese in Frankryk vocht, kreeg Mansfeld ’t besteur ad interim. Achter d’n dood van Farnese, in december 1592, kreegt ’n de vaste functie van landvoogd tout dat aartsertog Ernst van Oostnryk ’t in 1594 van em over pakte. In 1595 trokt ’n em were ip z’n landgoed in Luxemburg woa dat ’n in 1604 gestorvn is.
Vrouwn
Peter Ernst von Mansveld is drie of vier kis getrouwd gewist. Z’n twêe êeste vrouwn woarn:
Oalst (Ôost-Vloandern)
Oalst of Aalst is e stee en gemêente in Ôost-Vloandern. 't Weunn bykan 80.000 menschn. In 't Oalsters dialect zeggn ze Oilsjt.
De stad Oalst ligt oalverre oalfwege Gent en Brussle. D'Oalstenoars èn als bynoame "Andjoens" (Ajoine lik of dan z' algunter zeggn). 't Wa vroeger 'n belangryk textielcentrum.
't E wok oalgemêen bekend dat 'n drukker Dirk Martens van Oalst wa. Nateurlik è tie èm e stanbeeld in de stad. En we meug'n wok Louis-Paul Boon nie vergeetn die toch 'n poar fameuze boekn geschreevn è. Zyn gekendste boek, "Pieter Daens of hoe in de 19e eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht" (1971), goat over Pieter en Adolf Daens die an 't einde van de 19e êeuwe ipkwaamn voe de geweune werkminsken en die doavoôrn ferm in ruzze gevoaln èn met 'n toenmoaligen biskop van Gent Mgr. Stillemans. In de film "Daens" van Stijn Coninx speelt Jan Decleir "Paster Donsj" en in de musical speelt Lucas van den Eynde die rolle.
Oalst is gekend voe de fameuze carnavalstoet woa dan ze ne kêe goe lachn met de politikkers en d'actualitei van 't ofgeloopn joar en wok de parade van de "vule jeannettn" of "voil jeannette". miniatuur|Oalst De stad è vrêe gemakkelik te bereikn langst d'otostrade E40 en lig wok langst de spôorweg Ostende-Brussle-Luuk.
Toale
Typisch vo de Denderstreke is de mouillerienge, d.w.z. da sommigte medeklienkers uutgesprookn wordn met e j-achtige toevoegienge, die de stadsdialectn van Oalst en Ninove zo ipmerkelik makt, lik in kiendj (kiend), geldj (geld), moesj (mutse), a zietj (je zit), klasj (klets). In d'oudere vakliterateure wordn gemouilleerde medeklienkers niesklankn genoemd.
Jan Palfijn
thumb|right|Jan Palfyn in Gent
Jan Palfijn (Kortryk 28 november 1650 - Gent 21 april 1730) wos en West-Vlamsche vroedmêester. J'es weireldberoemd deur de uutvindienge van en nieuw type verlostange. Ie woa den êesten die zyn ontwerp tôonde in 't openboar, mêer bepoald an de academie va Wetenskappen in Parys.
Zyn werk Heelkonstige ontleeding van 's menschen lighaam wos in 't buutnland styf hoge geschat deur collega's anatoomn en gekende specialistn. In eign land wost ie minder g'apprecieerd en j'es in oarmoe gestorvn.
Varia
In Kortryk keun je een standbeeld zien van em ip d' Avermarkt. In Gent stoat zyn proalgraf an de St.-Jacobskerke. In Gent en Merksem es 't er een zieknus genoemd noar em. In de volksmond weirdt er van en geboorte met de verlostange gezeid "J'es gekocht met d'Yzers". thumb|left|Kopie van de verlostange van Jan Palfijn (Museum voor de Geschiedenis van de Geneeskunde in Gent)
Lodewyk Roose
Lodewyk Roose (Kortryk, 1701 - Sint-Omaars, 14 september 1765) was e West-Vlamsche kunstschilder.
E403
right thumb thumb|Den E403 an de wisseloare met den E40/A10 by [[Brugge]] De E403, ôok gekend als de A17, is een autostrade die Dôornik me Brugge verbindt. Een belangryk stik dervan lôopt tweis deur West-Vloandern. De autostrade wordt als alternatief gezien om Rysel te vermydn o je van Parys komt. De E403 es angeleid tussen '74 en begun de joarn '90.
Traject in West-Vloandern
De E403/A17 komt in Kortryk West-Vloandern binn, mêer bepoald in Oalbeke. J'eindigt in Brugge. Ip z'n deurgang deur de provinsje doet ie verschillnde gemêentn an:
En vanof ier goat den E403/A17 over in den Expresweg E403/N31 Brugge-Zeebrugge.
1765
1762 - 1763 - 1764 - 1765 - 1766 - 1767 - 1768 't Joar 1765 is 't 65e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Lodewyk Roose
Roose is geboorn en getoogn in Kortryk, moa je verhuusde in 1728 noa Brugge. Je weunde de latste joarn van zyn leven in Sint-Omaars.
E403
Volledig traject
De E403 is redelik kort, der is nog een kort stikske van Kortryk noa Dôornik
Lodewyk Roose
Werk
Roose makte portrettn en religieuze werkn.
Je schilderde vier doekn vo d' abdye van Eeckhoutte over 't leevn van Sint-Augustinus: zyn bekeêrienge, zyn wydienge toet bisschop van Hippo, den Heilign Drievuldigheid en zyn dôod.
Bouwkundig erfgoed in Roksem
Lyste van bouwkundig erfgoed in Roksem:
1889
1886 - 1887 - 1888 - 1889 - 1890 - 1891 - 1892 't Joar 1889 is 't 89e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
1701
1698 - 1699 - 1700 - 1701 - 1702 - 1703 - 1704 't Joar 1701 is 't 1e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Holland
Holland (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va België die dêel uutmakt van 't Keunienkryk van de Nederlandn. In 't westn grenst 't an de Nôordzêe en in 't ôostn an Duutsland. Den hoofdstad is Amsterdam. De Caraïbische eilandn Bonaire, Sint Eustatius en Saba moakn ook dêel uut van 't land. thumb|left|Koarte van Holland
Strikt genoomn verwyst Holland allêne noa de westelikke provincies Nôord-Holland en Zuud-Holland, moa de benoamienge Olland wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik Nederland nomt (een zogenoamde pars pro toto). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
Bevolkienge
Holland et mêer of 17 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 516 Hollanders (landippervlak, 2021), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 344 inw/km² (mo êerlik is êerlik: in Vloandern is de bevolkingsdichtheid 522 inw/km²).
Toaln
De officiële toale in Holland is Nederlands. In de provincie Friesland is Fries ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn Limburgs in Hollands Limburg en Nedersaksisch in 't nôordn en ôostn. Op Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en op Saba en Sint-Eustatius wordt 't Ingels gesprookn. 't Jiddisch en Romani hen 'n specioale minderheidsstatus. 't Zêeuws en 't West-Vlams in westelik Zêeuws-Vloandern wordn nie gezien als aparte toaln.
Administroasje
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten (2023). De provinsjes zyn:
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 woaterschappn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
Cultuur
thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt en Johannes Vermeer (schilders), windmeulns, tulpn]]
Kunst
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de goudn zeevntienste êeuwe mè schilders lik Rembrandt, Johannes Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder Vincent van Gogh is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van Piet Mondriaan. In 1948 wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de Belg Pierre Alechinsky, de Deenn Asger Jorn en Carl-Henning Pedersen en de Hollanders Karel Appel, Constant en Corneille.
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn Joost van den Vondel en Pieter Corneliszoon Hooft. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde Multatuli de situoatie in Indonesië in zijn werk Max Havelaar. Louis Couperus was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van de grôte drie, verwyzend noa Willem Frederik Hermans, Harry Mulisch en Gerard Reve.
Cultureel en nateurlik erfgoed
Belangryke musea in Olland zyn 't Ryksmuseum Amsterdam, Van Gogh Museum, Mauritsuus, Museum Boijmans Van Beuningen, Paleis Het Loo en 't Kröller-Müller Museum.
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè riviern, polders en meulens. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de Veluwe, de Waddneilandn, de Biesbosch en 't blommnpark de Keukenhof. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
Vervoer
Juuste lik by nuus: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilometers), e spôor (over 2808 kms) en e luchthoavn: Schiphol.
Venynboomachtign
De venynboomachtign (Taxaceae), is e konifeerefamielje die zeevn geslachtn omvat en oengevêer 30 sôortn, of in oedre systêemn drie geslachtn en 7 toe 12 sôortn.
Holland
Vervoer
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achter mekoar. De trings moen ton wel a peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
Venynboomachtign
Beschryvienge
't Zyn klêene boomn of struukn mê veele takn. De bloarn zyn altydgroen, spiroalsgewyze geschikt, dikkers gedroajd an de voet vodr lik twêe-ryig uut te zien. Ze zyn lyne- toe lansvormig, en ên blêekgroene of witte stomatoale bandn ip undre oendrekant. De plantn zyn twêeuuzig, zeldn êenuuzig. De mannlikke keegls zyn 2–5 mm lank, en ze geevn stuufmeel of in de vroege lente. De vrowlikke keegls zyn sterk ingeperkt en z' ên mor êen schubbe mêt êen vruchtbeginsl en ze geevn êen zoad. O 't zoad rypt oentwikklt de vruchtbeginsldroagnde schubbe in e vlêezige aril die 't zoad gedêeltlik omsluut. De rype aril is fel gekleurd, zochte, sappig en zoete, en wordt geetn deur veugls die tonne 't ard zoad verspreidn in undre uutwerpsln. Echtre zyn de zoadn vrêe vergiftig vo menschn, en ze bevattn de vergiftn taxine en taxol.
Holland
Sport
Voetbol is 'n belangrykstn sport. Peis mor an Ajax, PSV en Feyenoord. Oek populair is schatsn, zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in vélokoerse, hockey en volleybol.
Referensjes
🇪🇺
Venynboomachtign
Klassifikoasje
De venynboomachtn wordn teegwôordig tegoare genoomn mêt aal d' andre konifeern in de orde van de Pinales, omda DNA-oentleediegn beweezn ên dat de venynboomachtign monofyleetiesch zyn mê d' andre famieljes van de Pinales (Chase et al., 1993; Price, 2003), e konkluuzje die oendresteund wordt deur  mikromorfologie-stuudjes (Anderson & Owens, 2003). Vroegre wierdn ze dikkers bekeekn lik verschillnd van andre konifeern deur ze te schikkn in 'n ofzoenderlikke orde Taxales. Ernest Henry Wilson noamde de Taxaceae taxad in zyn boek "1916, Conifers and taxads of Japan". Sommigte stuudjes in de vroege joarn 2000 lietn zien da de geslachtn Torreya en Amentotaxus beetre oovregebrocht wierdn no de Cephalotaxaceae, aangezien genetiesch oendrezoek bewêes da ze dichtre stoenn by Cephalotaxus of by Taxus. Mêer recente stuudjes ên ingeslootn, mê Cephalotaxus, in e bridre interpretoasje van de Taxaceae lik êen ienkle grotre famielje (Price, 2003). In die betêeknisse sluutn de venynboomachtign zes geslachtn en 30 sôortn in.
Gemêenteroadsverkiezingn 2006/Arroundissement Ostende
left|150px De verkiezingsutsloagn van de gemêenteroadsverkiezingn van 8 oktober 2006 in het Arroundissement Ostende
Venynboomachtign
Klassifikoasje
De vôorngestelde verschilln tusschn de Taxaceae en de Cephalotaxaceae woarn gesteund ip de morfologie van de zoadn, woaby da de Taxaceae klindre rype zoadn ên die 5 toe 8 mm grôot zyn in 6-8 moandn en nie hêel ingeslootn in den aril. Zoadn van Cephalotaxaceae vertôon e langre rypiengstyd, van 18-20 moandn, woaby da de rype zoadn hêel ingeslootn zyn in den aril en 12–40 mm grôot zyn.
Sommigte plantkundign ên Austrotaxus oovregebrocht no zyn eign famielje, de Austrotaxaceae, stellnde da y dichtre stoat by de Podocarpaceae of by d' andre Taxaceae, mo dr is gin geneetiesch bewysmaterjoal dovoorn.
Gemêenteroadsverkiezingn 2006/Arroundissement Ostende
left|150px
1626
1623 - 1624 - 1625 - 1626 - 1627 - 1628 - 1629 't Joar 1626 is 't 26e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Johanna van Constantinopel
Johanna van Constantinopel (Valencyn, ca. 1200 - Marquette, 5 december 1244), was gravinne van Vloandern en Henegouwn van 1205 toet 1244. Ze was d’oudste van de twê dochters van Boudewyn IX van Vloandern, groaf van Vloandern en Henegouwn, en êeste keizer van ‘t Latyns Keizerryk van Constantinopel, en van Maria van Champagne.
Heur leevn
Filips van Noamn blêef regeern in heur noame, mo je brocht zyn nichtjes in e moeilikke situoasje deur hem te verloovn mè Marie, dochter van de Fransche keunienk Filips August, die under liet overbriengn no zyn hof in Parys.
Teresa van Portugal (of Mathilde), de weeuwe van Filips van den Elzas, kost de Fransche keunienk overtuugn vo Johanna te loatn trouwn met infante Fernando (of Ferrand) van Portugal, e zeune van heur broere Sancho. Ze trouwdn in Parys in januoari 1212 en da was ’t ende van ’t regentschap van Filips van Noamn.
Ferrand van Portugal kwam in ipstand teegn Filips August en je trok partye vo den Iengelsche keunienk Jan zoender Land en de Duutsche keizer Otto IV van et Hillig Rooms Ryk. Mo mè de Fransche overwinnienge in de Slag by Bouvines (27 juli 1214) paktn ze Ferrand gevangn en ze slootn hem ip in e torre van ’t Louvre. Johanna most dertien joar lank ollêne regeern. thumb|left|Johanna met heur twidde vint Thomas van Savoye Deurda ze nog minderjoarig was, haan de Fransgezinde edeln, ounder leidienge van Jan van Nesle, de burggroaf van Brugge, ol de macht en was Filips August in feite mêester van ’t groafschap. Deur heur vint gevangn t’houdn, kost ze gin jounges hen, en os ze stierf zounder jounges zou zyn zeune Lodewyk VIII Vloandern ervn. Achter da Lodewyk VIII in 1223 zyn voader ipvolgde, hèt ’n beslist van Ferrand toch vry te loatn ounder de vôorwoardn, die vaste geleid wierdn in de Vrede van Melun in 1227.
Round 1228 wierd under ênigste kiend, Marie, geboorn. Ze was beloofd an Robert I van Artesië, e zeune van Lodewyk VIII, mo ze stierf ol in 1236. Ferrand stierf in 1233.
In 1234 stichtte Johanna ’t Begynhof van Gent en in 1238 da van Kortryk.
Z’hertrouwde nog in 1237 mè Thomas van Savoye, mo ze stierf toch zounder jounges. Ze wierd ipgevolgd deur heur zuster Margaretha van Constantinopel.
1604
1601 - 1602 - 1603 - 1604 - 1605 - 1606 - 1607 't Joar 1604 is 't 4e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Sas Pils
't Is e krachtig en verfrissnd bier van vuuf groadn. 't Et e straf moutaroma met e zerpe achtersmoake. D'ingrediëntn zyn woater, rys, ommel en mout. Buutn de geweunn pils, bestoat er ouk en export.
Rênienge
Rênienge is e dorptje in de Belgische provinsje West-Vloandern en e deelgemeente va Lo-Rênienge. Rênienge fusioneerde in 1977 met ounder andre 't klene stadje Lo toet de fuusjegemeente Lo-Rênienge, die vanaf 1985 de stadstitel droagt.
Deur 't noorden van de deelgemeente lopt den Yzer. De Kemmelbeke vormt d'oostgrenze va Rênienge.
De noame Renieng is 'n êeste kêe upeschreevn in 877, toune Rinenga en zoudt wulln zeggn van 't voolk van Rinno.
1521
1518 - 1519 - 1520 - 1521 - 1522 - 1523 - 1524 't Joar 1521 is 't 21e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
Freinetounderwys
Et Freinetounderwys baseert em ip de principes van Célestin Freinet (Gars, 15 oktober 1896 – Vence, 8 oktober 1966).
Ountstoan
Freinet was in 1913 begost an z’n studies vor ounderwyzer, mor in 1915 wierd ie ipgeroopn ols soldoat in den Êest'n Weireldoorloge, wo dat ie in 1916 een schot in z’n loungen krêeg woadeure dat ie loater oorlogsinvalide verkloard werd. In 1920 krêegt ie z’n benoeminge ols ounderwyzer in e schooltje in Le Bar-sur-Loup in Zuud-Frankryk. Deur z’n slichte loungen en omda ze stemme nie zo sterk was, goenkt ie vele me de kienders van ze klasse goan wandlen in ’t dorp. Azo zaagt ie dan de kienders die in de klasse byna gin intresse aan, buutn de klasse ollesôorte vragen steldn en styf curieus woaren no vanolles. Ip den deur begost ie round die ervoaringe me de kienders te klappn en je zaagt dan ze oltyd mor entoesiaster werden: je liet ze doa round schryven, en ze mochtn zelve ounderzoekstjes doen en boekstjes maken.
In 1923 kost ie een drukperstje ip de kop tikkn woa dan ze kienders ton ôok mee kostn werkn. Freinet begost over z’n ervoaringen met andre ounderwyzers te corresponderen en stilletjesan ountstound er een Freinetbeweginge. In 1928 veruusde 't ie me z’n vrouwe Elise no Saint-Paul wo dat ie in een schooltje in een arbeiderswyk z’n methode begoste te gebruukn. Omdat ie em ôok begost te moeien me de rechtn van de geweune man, kwaamt er uut bepaald’ oekn kritiek ip z’n maniere van werkn, zodoanig zelfs dat ie in 1933 ountslegen werd uut et Franse openboar ounderwys. Mor in 1934 aat ie ol een uus gekocht in Vence dat ie me z’n lêerlingen tot een schole ommebouwde.
Achter de Twidde Weireldoorloge begost ie mêer en mêer succes te krygen: der werden congressen g’organisèrd en Freinet schreeft verschillnde boekn. Je stierf ip 8 oktober 1966 en je werd in z’n gebôortedorp Gars begraven, in de nateure woa dat ie zovele inspiroatie uut g'old aat.
De principes
De techniekn en de methoden van Freinet moen der vôren zorgen da:
Peegie
thumb|right|Standbild van Peegie up de Beutermart
Peegie & de Nieuwmarters
Peegie leefde up de Nieuwmarkt in Roeseloare. Dichte by de Sint-Michielskerke, noa 't westen, weunn de Nieuwmarters. Zyder leefden ol lange up 'n hêel aparte maniere. Ze kennen mekoar styf goed en oe ze zyder weten wie da Tarzan en Tanite en Sissen zyn, toen es da genoeg. Vo de reste èt er doa niemand zoakens mee, zeekre de politiecommessoaris en de controleur nie.
Nieuwmarkters zyn goed ter toale en zyn hêel zelfstandig. Ze kennen en êren under vôoroeders. Je ziet da an de schône grafzerken up 't Oed Kerkof die 't vrovolk olle joare met schuum en lôge kusen en upblienken.
Da vrovolk zorgt wok dat undr' uzen gelekt zyn. ‘t Mannevolk tôont under styf stoer noa buutn moa z'anveirden en oundergoan toch de wille van under wuuvn. De vintn goan olle joare up triem deur hêel 't land en toet in 't verre Lourdes zelfs. 't Zyn êerlikke moa gesleepn verkôpers. Peegie zelve tsjoolt met schoeblienk.
Oe ze were thuus kommn me Roeseloare kermesse es't vullen bak fêeste! In De Beurs, 'n danszoale, kommn d'Antnetjies de Peegies tegen. En oeter nen trouw ankomt, toen es 't hêlegans fêeste. De schoewinkels, de naaisters en de traiteurs weetn dat ollêne 't beste en 't schôonste goe genoeg es. Ze pinten de kerke met een zêe van bloemen, met baldaking en rôo lôpers. 't Mag ol kosten dat wilt, want lik da de Nieuwmarkt viert, kan 't er niemand vieren. "Den deken moe wok leven", zeggen ze.
Standbild
Sichtend 1982 stoat er up den Beutermart van Roeseloare 'n standbild van Peegie. 't Es ol in 1976 gemakt deur Jef Claerhout in updracht van Gilbert Bonte, êén van d'organisoaters van Scoutsival. 't Ad êest 'n ende in zyne of gestoan en toen up de binnenkoer van 't staduus.
1673
1670 - 1671 - 1672 - 1673 - 1674 - 1675 - 1676 't Joar 1673 is 't 73e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
Pietjekuntje
Pietjekuntjes of winterkeuningskes (Troglodytes troglodytes, Nederlans: winterkoning of winterkoninkje) zyn klêne zangveugeltjes uut e familie va veugels die bykan ollêne vôornkomn in Nôord-Amerika. 't Pietjekuntje is 'n ênigsn van die familie die in Europa leeft.
Verspreidienge en leefgebied
Pietjekuntjes kommn verre in hêel Europa vôorn, mor oek in Azië (toet in Japan) en in Nôord-Amerika.
't Zyn (lik de mêeste veugels oel ier) in d'êeste plekke veugeltjes die in busschn leevn, mor oendertusschn en ze nunder styf goed anepast an't leevn in oopn en in bebouwd gebied.
Teetn
't Zyn veugels die joagn up olle sôortn fernient en up kobbn. In de wienter, at er nie vele gin fernient ne mir is, zoekn ze surtout achter bêesterie in gerretjes in boomn.
A't styf koud is, duvn ze in de wienter wel eki wegkruupn in diepe goatn in boomn (nunder Latynsche noame wult olbeweuner zeggn).
Vôortplantienge
't Zyn de vintjes die nest droagn (e nest van ôoi, mos en aar planterie), oltemets mêerdere (toet zeevn) per territorium. De wuvetjes kiezn doa toune intje uut woa dan ze in leggn. Ze droagn nest in struukn of klêne bomtjes, mor oek oltemets in aar diengn (lik buuzn of e gat in e meur).
Ze kunn drie nestn 't joar en, met ider kêe tusschn de vuuf en de achte joengn.
Oelem
Oelem (Nederlands: Oedelem) is e dêelgemêente van Beirnem. In 2007 telde Oelem 5.839 inweuners. De totoale ippervlakte bedroagt 3.731 hectare.
Ten nôordn grenst Oelem an Sysêle, in 't ôostn an Moaldegem en Knesseloare (provincië Ôost-Vloandern), in 't zuudn an Sint-Joris en Beirnem en in 't westn an Ôostkamp, Assebroeke en Sinte-Kruus.
Oelem ligt 10 kilometer ten zuudôostn van Brugge, 25 kilometer van de Nôordzêe en mor e poar kilometers van de Polders.
Oelem makt dêel uut van Zandig-Vloandern en mêer specifiek van 't Westelik Houtland.
Beziensweirdigheedn
Vo de reste is Oelem voral ne boerebuutn, met nog een parochie Ôostveld, vele boerderyen en veldn. Een ipmerkelik gebied is 't Beverhoutsveld dat ook uutstrekt over Ôostkamp en Beirnem.
Mythe
De mythe (van 't Grieks: mythos; μυθος: gesprook'n woord, verhoal) is e verhoaltje da mêestol wel wysheid bevat woar da j' een twuk uut kunt leern.
Mêestol komt et geweune nere up et principe van de deus ex machina. Ot de mensn 't nie mi kunn'n uploss'n, komt d'r ne god of nen held, en 't goat ollemolle were goed.
Wyder kenn'n vôorol de myth'n uut de klassieke oudheid, lik van by d' Oude Griek'n of de Germoan'n.
Wat da veel mensn nie weet'n, is dat der ôok veel uutdrukkiengn ofgeleid zyn van die myth'n. Hier zyn der e poar:
Vienkem
Vienkem is e klêne dêelgemêente van Veurn. 't Ligt hêlegans teegn Wulveriengem, woamei da 't van 31 december 1970 toet an de fuuzjes van 1977 tope de gemêente Beauvôorde wos. Oloewel da Beauvôorde officieel nemi bestoat, is de noame wel nog gebruukt. thumb|left|Zicht ip Vienkem
Priemgetal
Priemgetalln zyn cyfers da j' moa deur twêe getalln kut dêeln noamelik deur êen en deur 't getal zelve (vo een eevn getal ut te komn).
Moa 't mag nie êen zelve zyn. Da kan ôok nie wan êen es moa deur êen getal dêelboar, noamelik emzelve.
D'êeste 10 priemgetalln zyn:
Der wor nog assan nor e functievoorschrift gezocht voen alle priemgetalln op e reke te bekommn, moa z'en da nog noois nie gevoundn.
Geologie van West-Vloandern
thumb|400px| Avalonia Ot 'n mens noa Vloandern kykt, zou je peizn dat er gin geologie in West-Vloandern is. Oa je noa de boovnlage kykt, è je verzekers wel gelyk. Moa der ounder (en vantydens ook an d'uppervlakte) is 't een ander spil.
500 à 400 Ma gelêen: oorsproung van 'n West-Vlamschn ounderground
't Begint ollemolle in 't Ordovicium / Siluur, zô 'n 500 toe 400 Ma gelêen. Ton was West-Vloandern 'n dêel van Avalonia, 'n microcontinent da was afgebrookn van Gondwana, en op 'n koers was vor 'n botsienge mè Laurentia en Baltica. Van de koarte ku je zien dat Avalonia uut zudelik Ierland, Iengeland en Wales, Holland, België en 't noordwestn van Vrankryk bestound. Êenmoal dat Avalonia begont te botsn met de twêe andere continentn èt dat anleidienge gegeevn an 't Brabants Massief, en dat is in den ounderground van West-Vloandern nog oltyd 't fundament van de geologie.
Gondwana hèt Avalonia gevolgd, en de subductie van de ploate hè vulkanische uutbarstiengn veroarzakt. De mêest bekende plekkn van die vulkanische stêenn liggn buutn West-Vloandern, in Quenast en Lessine, moa ze liggn wel overolst woa dan der kolsien in West-Vloandern zyn. In West-Vloandern zyn der nog magmatische intrusies (dieptegesteentn) in plekkn gelik Leffinge, Lichtervelde, Roeseloare, Pittem, Yzegem en Kuurne.
left|thumb| West-Vloandern Ot ton de echte botsienge van Gondwana mè Laurentia / Avalonia / Baltica gebeurde, hèt da 'n verzakkienge veroarzakt dat de stêenkoolbassings van 't noarden van Vrankryk toet an de Kempn doen ontstoan hen. In Frans-Vloandern zyn de terpn van de koolpittn nog oltyd te zien.
300 toe 10 Ma gelêen
Hierachter is 't er 'n hêle gapienge omdat 't Brabants Massief in West-Vloandern hêelteganstn boovn 't woater staakt vanof 't Perm toet an 't middn van 't Kryt (± 300 toe 100 Ma gelêen). Toet an 't Oligoceen (100 toe 30 Ma gelêen) lag 't ollemolle ounder woater, en de miengelienge van zand en klyte dat ton is ofgezet is de latste belangryke laagn in 't binnenland van West-Vloandern.
't Mioceen, 25 toet 10 Ma gelêen, is wel interessant omdat 't mêeste van West-Vloandern boovn 't woater staakt, met d'uutzounderienge van 't hêle zuudlike gedêelte woa dan der zandbankn in 'n zêegeule laagn. Da zand bevatte yzer, en dat is nu de yzerhoudende zandstêen van de Vlamsche Ardenn da je vindt up getuugnheuvels (lik Kemmelberg, Kasselberg, Katsberg).
10 Ma gelêen toe nu
Loater, gedeurende d'ystydn, lag 't zêewoater veel lêger dan nu, en de riviern hen hunder beddienge diepe uutgegraavn. Gedeurende dien tyd is 't er ook veel zand en lêem van de droge Nôordzêevlakte ingewoaid, en da zyn d'uppervlaktelaagn dan m'in de mêeste dêeln van West-Vloandern kunn zien. Tussn d'ystydn zyn die vallein ton mè zand en klyte upgevuld, en de latste kêe, in 't holoceen, is onze hêle kustvlakte geleidelik upgevuld toe da me de polders han gelik da me ze nu kenn.