Luật_Người_khuyết_tật_2010
Bối cảnh xã hội
Năm 2005, Chính phủ phân công Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (MOLISA) khảo sát 7 năm 1998–2005 thực hiện Pháp lệnh Người tàn tật 1998, theo đó thống kê cả nước có 5,3 triệu người khuyết tật, chiếm khoảng 6,34% dân số, bao gồm các nhóm khuyết tật như khuyết tật vận động, thần kinh, thị giác, thính giác, ngôn ngữ, trí tuệ và các dạng tật khác. Tỷ lệ nam là người khuyết tật cao hơn nữ do các nguyên nhân hậu quả chiến tranh, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, tai nạn thương tích. Nguyên nhân gây nên khuyết tật gồm 35,8% do bẩm sinh, 32,34% do bệnh tật, 25,56% do hậu quả chiến tranh, 3,49% do tai nạn lao động và 2,81% do các nguyên nhân khác. Báo cáo này dự báo trong nhiều năm tiếp theo thì số lượng người khuyết tật ở Việt Nam không giảm do tác động của ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng của chất độc hóa học, chất độc da cam do Hoa Kỳ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam, tai nạn giao thông và tai nạn lao động, hậu quả thiên tai. Do đó, đời sống vật chất, tinh thần của người khuyết tật gặp nhiều khó khăn, có tới 37% người khuyết tật đang sống trong hộ nghèo, cao gấp 3 lần so với tỷ lệ nghèo chung cùng thời điểm; 24% ở nhà tạm, 34,4% từ 6 tuổi chưa biết chữ và 21,24% chưa tốt nghiệp tiểu học; đa số trong độ tuổi lao động không có khả năng tham gia lao động; đại đa số từ 16 tuổi chưa được đào tạo chuyên môn, trong đó chỉ có rất ít đang học nghề; đại đa số sống dựa vào gia đình, người thân. MOLISA kết luận những khó khăn này cản trở người khuyết tật tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, học nghề, tìm kiếm việc làm, tham gia giao thông, dẫn đến khó khăn trong cuộc sống và hòa nhập cộng đồng. nhỏ|261x261px|Bác sĩ [[Nguyễn Thị Ngọc Phượng và trẻ em khuyết tật – một trong những đối tượng của pháp luật về người khuyết tật – do nhiễm chất độc da cam được Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam.]] Vào thời điểm này, Pháp lệnh Người tàn tật 1998 là đạo luật trực tiếp quy định về lĩnh vực người tàn tật, bên cạnh đó là 20 luật có quy định riêng liên quan như Bộ Luật dân sự 2005, Luật Bảo vệ và chăm sóc trẻ em 2004, Bộ luật Lao động 1994, Luật Dạy nghề 2006, Luật Bảo hiểm xã hội 2006, Luật Bảo hiểm y tế 2008, Luật Giáo dục 2005, Luật Xây dựng 2003, Luật Giao thông đường bộ 2008, và trên 200 văn bản hướng dẫn thực hiện pháp lệnh và các luật. Hàng năm có gần 1 triệu người khuyết tật được trợ cấp từ ngân sách nhà nước, gồm trợ cấp xã hội, trợ cấp thương binh, bệnh binh và người hưởng chính sách như thương binh; hàng trăm ngàn lượt người được hỗ trợ chỉnh hình, phục hồi chức năng, được cung cấp phương tiện trợ giúp như xe lăn, xe đẩy. Chương trình phục hồi chức năng được tất cả tỉnh, thành xây dựng, mạng lưới phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng; giai đoạn này có 260 nghìn trẻ em khuyết tật học hòa nhập ở các cơ sở giáo dục và 6 nghìn trẻ em khuyết tật học ở các cơ sở giáo dục chuyên biệt; 19 nghìn người khuyết tật được học nghề và bình quân mỗi năm có khoảng 10 nghìn người được giới thiệu việc làm thông qua trung tâm dịch vụ việc làm. Các tổ chức của người khuyết tật ở các tỉnh, thành như Hội người mù, Hội người điếc, Hội người khuyết tật các tỉnh, Hội bảo trợ người tàn tật và trẻ em mồ côi, Hội cứu trợ trẻ em tàn tật, Hiệp hội sản xuất, kinh doanh của người tàn tật. MOLISA nhận định rằng sau sau hơn 10 năm thực hiện pháp lệnh vẫn còn nhiều cơ chế, chính sách chưa thật sự đi vào cuộc sống hoặc chưa được thực hiện đầy đủ như: chưa xác định được hạng khuyết tật, người khuyết tật chưa thật sự được tạo điều kiện tiếp cận cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin, giao thông công cộng; các doanh nghiệp chưa nhận đủ số lao động là người tàn tật theo quy định; quỹ việc làm người tàn tật, quỹ hỗ trợ người tàn tật chưa được các địa phương quan tâm thành lập, nguồn lực chưa được bảo đảm đủ, công tác tuyên truyền phổ biến chính sách, giám sát thực thi pháp luật còn nhiều hạn chế, khiến hiệu quả thực hiện luật, pháp lệnh và các chính sách đối với người khuyết tật chưa cao, còn một số chính sách không khả thi trong cuộc sống.