Curcuma_eburnea
Mô tả
Cây thảo cao đến 60 cm. Thân rễ hình trứng, ~2,5–4 × 1–2 cm, với các nhánh thanh mảnh đường kính 5–8 mm, vỏ màu nâu, ruột màu vàng nhạt, mùi thơm nhẹ, vị ngọt hơi đắng; củ rễ hình trứng đến hình thoi, ~2,5 × 1,5 cm, vỏ màu nâu nhạt, ruột màu trắng với tâm màu trắng trong mờ. Chồi lá 3–6 lá khi ra hoa; thân giả dài tới 15 cm, gồm các bẹ lá sớm rời; các bẹ lá không lá rữa nát khi ra hoa; bẹ lá màu xanh lục, có lông tơ thưa và rất ngắn; lưỡi bẹ dài đến 8 mm, 2 thùy rõ nét, như thủy tinh, màu trắng ánh lục, nửa trong mờ, chuyển thành dạng giấy khi già, nhẵn nhụi, nhưng có lông ngắn ở mép; cuống lá dài 9–18 cm, màu xanh lục, thưa lông rất ngắn; phiến lá hình elip đến hình elip-hình trứng, 20–40 × 8–13 cm, uốn nếp rõ nét, mặt gần trục màu xanh lục tươi, mặt xa trục màu xanh lục nhạt, có lông tơ; gân giữa màu xanh lục, nhẵn nhụi; đáy lệch, thuôn tròn đến gần hình tim; đỉnh nhọn đến nhọn thon; mép như thủy tinh, màu trắng, trong mờ, rộng ~0,5 mm, nhẵn nhụi. Cụm hoa trung tâm, nhiều hoa; cuống cụm hoa dài đến 8 cm, đường kính đến 6 mm, màu xanh lục nhạt, từ rất thưa lông tơ đến nhẵn nhụi, chủ yếu ẩn trong thân giả; chùm xim dài ~7,5 cm, đường kính 4–4,5 cm ở giữa, không mào; lá bắc sinh sản 30–40, 25–3 × 2,25–3,2 cm (lớn hơn ở gốc cụm hoa), hình trứng rộng đến hình bay, nhỏ hơn và hình trứng ở đỉnh, đỉnh nhọn rộng đến tù, uốn ngược, màu trắng kem đến ánh lục nhạt, nhẵn nhụi cả hai mặt, hợp sinh 1/2 đến 1/3 ở phần dưới; bao quanh xim hoa bọ cạp xoắn ốc có 2-3 hoa ở gốc cụm hoa (hoa thứ ba thường kém phát triển hoặc bị thui), 1-2 hoa ở đỉnh; không lá bắc con. Hoa 5–5,5 cm, thò ra từ lá bắc; đài hoa dài 8–10 mm, 3 răng, có vết chẻ một bên 3–4 mm, nửa trong mờ, nhẵn nhụi; ống hoa dài ~3,5 cm, hình trụ hẹp ở đáy cho tới ~2 cm phía trên bầu nhụy, hình phễu ở phần xa, mặt ngoài màu trắng, nhẵn nhụi, mặt trong màu trắng, chủ yếu là nhẵn nhụi, nhưng có lông tơ ở quanh vùng thắt lại, rãnh giữ vòi nhụy nằm ở mặt lưng từ đáy lên đến vùng thắt lại; thùy tràng lưng ~18 × 12 mm, hình trứng tam giác, lõm, có nắp, màu trắng, nhẵn nhụi, đỉnh có mấu nhọn dài ~1,5 mm, nhẵn nhụi; các thùy tràng bên 14–18 × 10 mm, uốn ngược mạnh ngay sau khi nở hoa, hình tam giác với đỉnh thuôn tròn, hơi lõm, màu trắng, nhẵn nhụi; cánh môi 18–20 × 17–18 mm, 3 thùy khó thấy, các thùy bên gấp lên trên, đỉnh của thùy giữa có khía răng cưa với vết chẻ dài đến 5 mm, màu trắng với dải giữa màu vàng tươi chạy qua trung tâm, nhẵn nhụi cả hai mặt; các nhị lép bên ~15 × 12 mm, hình trứng không đều đến hình thoi, màu trắng hoặc với vệt màu ánh vàng ở trung tâm và đỉnh, nhẵn nhụi cả hai mặt; nhị dài 8–9 mm; chỉ nhị dài ~2 mm, rộng 5 mm ở đáy, rộng 2 mm ở đỉnh, màu trắng, thưa lông tơ ở mặt lưng (lông tuyến); bao phấn dài 8–9 mm, có cựa, mô liên kết màu trắng, rậm lông tơ với các lông tuyến rất ngắn, cựa bao phấn dài 1–1,5 mm, hình tam giác hẹp đến hình chỉ, mào bao phấn dày, thuôn tròn, dài 1,5–2 mm và rộng ~3 mm ở gốc, màu trắng; mô vỏ bao phấn dài 6–6,5 mm, màu trắng, nứt dọc theo toàn bộ chiều dài, phấn hoa màu trắng; tuyến trên bầu 2, dài ~3 mm, đường kính ~0,8 mm, hình trụ, màu trắng kem, đỉnh tù; vòi nhụy màu trắng, nhẵn nhụi; đầu nhụy hình đầu, dài ~1 mm, rộng ~1,5 mm, màu trắng; lỗ nhỏ rậm lông rung, hướng về phía trước; bầu nhụy hình trụ, 2 × 2 mm, 3 ngăn, màu trắng, nhẵn nhụi. Không thấy quả. Ra hoa từ tháng 7 đến tháng 9. Các bức ảnh chụp ở miền bắc Thái Lan cho thấy một số quần thể C. eburnea có thể có lá bắc màu hồng nhạt, mặc dù việc xác định chính xác các quần thể này chỉ có thể được xác nhận sau khi kiểm tra mẫu vật với hoa tươi.